2019 йил Ўзбекистонда нималар билан ёдда қолди?\n17:00 / 31.12.2019\nЙил якунланмоқда. Яна бир сана ўзгаряпти. Тарихга муҳрланаётган 12 ой, 365 кун ва 8760 соатнинг ҳар бири ўзига хос воқеалар билан кечди. Биз уларнинг энг шов-шув бўлганларини эътиборингизга ҳавола қиламиз.\nҲокимларнинг халқ депутатлари Кенгаши раиси сифатидаги мақомини бекор қилиш 2019 йилги давлат дастурида белгиланган бўлса-да, бу амалга ошмай қолди. Аммо йил давомида ҳокимларнинг номуносиб хатти-ҳаракатлари билан доимий равишда жамоатчилик диққат эътиборига тушиб тургани – қоғозда қолиб кетган сиёсий ислоҳотнинг қанчалик зарурлигини кўрсатиб қўйди.\nБу борада Фарғона вилояти ҳокими Шуҳрат Ғаниевни «энг илғор» десак адашмаймиз. Аввалига снослар можаросида Хоразм вилояти ҳокими Фарҳод Эрманов, Қашқадарё вилояти ҳокими (кейинчалик ишдан олинган) Зафар Рўзиевлар билан биргаликда президент топшириғига кўра омма олдида кечиримга ўхшаш сўзларни гапирган Ғаниевнинг кейинги «қаҳрамонлиги» ҳам кўп куттирмади.\nРўмол ва соқол ҳақидаги ўта шармандали аудиодан кейин Сенатнинг Одоб комиссиясига чақирилган Фарғона ҳокими «ўтиниб-ўтиниб» кечирим сўради. Унга 3 ой синов муддати берилган бўлса-да, 2 ой ўтар-ўтмай туман ҳокимига блогернинг «жанозасини ўқиш»ни буюрди...\nТуман ҳокимлари орасида Равшан Комиловга етадигани бўлмади. Аввалига ўғирланган маккажўхори видеоси, кейинчалик сўкишларга тўла аудио тарқалиб, Миришкор тумани ҳокимига олам-олам «шуҳрат» келтирди. Балки шулар сабабдир, Комилов ҳокимликдан кетди.\n2019 йил Қашқадарё ҳокими лавозимида 6 йилдан буён ишлаб келган Зафар Рўзиевнинг ишдан олиниб, ўрнига Зойир Мирзаевнинг тайинланиши билан ҳам ёдда қолди. Ариқ ва кесаклар воқеаси билан «довруқ қозонган» Мирзаев бир йилдан буён Жиззахнинг Шароф Рашидов туманини бошқариб келаётган эди. Ўз навбатида, Зафар Рўзиев Жиззах вилоятининг Зарбдор туманига ҳоким этиб тайинланди.\n2019 йил сиёсатчиларнинг шов-шувли баёнотлари билан ҳам ёдимизда қоладиган бўлди. Фермер, деҳқон хўжаликлари ва томорқа ер эгалари кенгаши раиси ҳамда либерал-демократлар етакчиси Актам Ҳайитов гўшт нархи ошаётганини «Биз кўп гўшт еяпмиз» дея изоҳлагани айниқса шов-шувларга сабаб бўлди.\nОрадан кўп ўтмай, «Ўзбекистон миллий электр тармоқлари» АЖ бошқарма бошлиғи Абдуҳамид Жўраев электр энергиясини тежаш ҳақида гапириб, жумладан шундай деганди: «Бутун дунёдаги энг ривожланган давлатлардан ҳам кўпроқ электр энергияси истеъмол қиларканмиз. Жуда кўп истеъмол қиламиз».\nКейинги қанотли жумлалар муаллифлари ҳам сиёсий партиялар вакиллари бўлди. Халқ демократик партияси Марказий кенгаши раиси Улуғбек Иноятовнинг фикрича, Тошкентда яшовчи беш кишилик оила 2,5 млн сўмга бемалол яшай олади. У кўп ўтмай бунда фақат озиқ-овқат харажатларини назарда тутганини маълум қилди.\nСайловлар арафасида Экологик партия вакили Улуғбек Пирмуҳаммедов вилоятлар аҳолиси Тошкентга келишдан олдин профилактика инспекторидан талон олиш тартибини йўлга қўйишни таклиф этиб, прописка режими танқидчиларининг нишонига айланди.\nЭнг кўп муҳокама қилинган мавзулар\nЙил давомида энг кўп эътибор қаратилган мавзулар бешлигига қисқача тўхталиб ўтсак.\n1. Ўзбекистоннинг Евросиё Иқтисодий Иттифоқига аъзо бўлиши эҳтимоли\n2. Автомобиллар учун кундузги чироқ талаби\n3. Тошкентдаги элит тоифа мактабларига пуллик қабул\n4. Солиқ ислоҳоти ва ҚҚС\n5. Ўзбекистонда АЭС қурилиши\nБулардан ташқари, йил охирида депутатликка сайловлар жамоатчилик диққат марказида бўлди.\nШов-шувли истеъфо ва жиноий ишлар\n1. Отабек Муродов. Ихтиёр Абдуллаев ўрнини эгаллаган янги бош прокурор ҳам 1,5 йилга яқин ишлаганидан сўнг порахўрликда айбланиб, унга нисбатан қамоқ тарзидаги эҳтиёт жазоси қўлланди.\n2. Ихтиёр Абдуллаев. Бош прокурорликдан ДХХ раислигига ўтган Абдуллаев бу лавозимда бир йилдан кўпроқ ишлади ва лавозимидан олиниб, 18 йил муддатга озодликдан маҳрум қилиш жазосига ҳукм қилинди.\n3. Рашиджон Қодиров. Гарчи собиқ бош прокурор бу йилга қадар лавозимидан четлатилган бўлса-да, унга нисбатан узоқ кутилган ҳукм айнан 2019 йилда ўқилди ва Қодиров 10 йилни панжара ортида ўтказадиган бўлди. Таъкидлаш жоиз, у бу лавозимда 15 йилдан ортиқ ишлаган.\n4. Дмитрий Пан. Узоқ йиллар ИИВ Қоровул қўшинлари қўмондони бўлиб ишлаган генерал-майор ноябрь ойида лавозимидан озод этилиб, қамоққа олинди. У ҳокимиятни суиистеъмол қилиш, ҳокимият ваколатидан ташқарига чиқиш ёки ҳокимият ҳаракатсизлигида айбланмоқда.\nНорозиликлар ва уларнинг ечими\n1. Снослар можароси ортидан Хоразм вилоятидаги бир гуруҳ фуқаролар бош кўтаришди. Уйлари бузилиб, белгиланган компенсацияни ола билмаганлар Урганч-Хонқа йўлининг қатнов қисмини тўсиб қўйишди. Шахсан бош вазир ҳудудга етиб борди ва барча компенсация пуллари тарқатиб берилди.\n2. Қашқадарё вилоятининг Яккабоғ тумани ҳокими ўринбосари Мансур Туймаевнинг тадбиркор Баҳриддин Исамовнинг мулкини бузишга ҳаракат қилиши ортидан тадбиркор ҳоким ўринбосари устига бензин сепиб ёқиб юборди. Натижада тадбиркор биносини сақлаб қолди, аммо ҳар иккиси жиноий жавобгарликка тортилди.\n3. Риштон туманида ободонлаштириш жараёнида кўпчиликнинг уйи ва бошқа кўчмас мулклари бузилди. Уйи бузилганлар жуда оз компенсация берилишидан норози бўлдилар. Масала ечими учун катта ҳашар уюштирилди, вилоят ҳокими президентдан танбеҳ эшитди.\n4. Қорақалпоғистоннинг Нукус тумани Шортонбай овулида одамлар газ йўқлигидан нолиб, кўчага чиқдилар ва йўлларда автомашинанинг эски балонларини ёқдилар. Мутасаддилар воқеа жойига етиб бориб, зарур маҳсулотлар етказилди.\n5. Автомобилларга метан қуйиш шохобчаси ёпилгани сабабли бир кундан бери навбат кутаётган ҳайдовчилар «Тошкент-Гулистон» йўлини тўсиб қўйдилар. Тўпланганлар зудлик билан тарқатилди, таъминот қисман яхшиланди.\n«Бузишдан аввал сен ўз бошингни буз». Президент ҳокимларга қандай танбеҳ берганди? (видео)\n1. Прописка. Эски тузум сарқити деб баҳоланувчи бу тизим ҳам минглаб марта танқид қилинганига қарамай чеклов ўз кучини йўқотмади.\n2. Электр энергияси ва газ таъминотидаги узлуксизлик. «Лукойл» билан шартнома тузилганида миллий манфаатлар ҳисобга олинмаганини ҳатто президент ҳам тасдиқлади. Совуқ тушиши билан жойларда энергетика таъминотидаги узилишлардан кўплаб шикоятлар бўлади. Бу айниқса тадбиркорларга миллионлаб зарар келтирмоқда.\n3. Парвоз нархлари. Ҳаво транспорти соҳаси кучли танқидларга учраганига қарамай, қилинган ўзгаришлар аҳоли учун сезиларли даражада бўлгани йўқ. Лоукостерлар очилиши режалари режалигича қолди, йил охирида бунинг ўрнига гибрид авиаташувлар жорий этилиши мумкинлиги айтилди.\n4. Ҳокимларни депутатлар Кенгаши раислигидан чиқариш. Ҳудудларда кўланкаси майдон ҳокимлардан қатор ваколатлар олиб қўйилди, лекин уларнинг тийиқсиз ҳаракатларига қарши энг асосий маъмурий чора – вакиллик органи бошлиғи мақомидан маҳрум қилиш яна бир неча йилга кечиккан кўринади. 2019 йилги давлат дастурининг бу банди нега амалга ошмай қолгани ҳақида ҳеч ким изоҳ бермагани ва бу мавзу кўтарилмай қолганидан ана шундай хулосага келиш мумкин.\n5. Ушалмаган орзулар ҳақида гап кетганда, андижонлик тикувчи аёл Хуршида Тиллаевани ҳам эслаб ўтиш тўғри бўларди. Коттеж орзусидаги аёл ҳудудий раҳбарларнинг президент олдидаги кўзбўямачилиги қурбони бўлди.\n10:10 / 31.12.2018\n2018 йил жаҳон саҳнасида: йилнинг энг шов-шувли воқеалари


22 январь, 12:59\nСуперлига янги мавсуми олдидан «Динамо» жамоаси селекция ишларини давом эттирмоқда.\nКлуб мураббийлар штаби таклифига кўра, «Динамо» жамоаси сафига Михайло Йованович келиб қўшилди. Сербиялик 32 ёшли марказий ҳимоячи билан бир йиллик шартнома имзоланди. У Самарқанд жамоаси таркибига эркин агент сифатида қўшилди.\nМихайло Йованович фаолияти давомида «Младост» (Сербия), «Слога» (Сербия), «Карвина» (Чехия), «Зброёвка» (Чехия), «Вождовац» (Сербия), «Неман» (Беларус), «Тараз» (Қозоғистон, 2019), «Инджия» (Сербия, 2020) ва «Алашкерт» (Арманистон) клублари шарафини ҳимоя қилган. Хусусан, сўнгги 2021 йилда Ереваннинг «Алашкерт» клуби сафида Арманистон чемпионлигини қўлга киритган.


Валижон Раҳимов: "Мураббийларимиз кўрсатмасини тўғри бажариш ва кучли хоҳиш эвазига "Ал Ҳилол"дан очко олишимиз мумкин" - Zamin.uz\nОлмалиқнинг АГМК жамоаси Осиё чемпионлар лигаси гуруҳ босқичида ўйин ўтказиш учун бугун Саудия Арабистонига йўл олди.\nПлей-оффда сафарда "Ал Гарафа"ни 1:0 ҳисобида мағлуб этиб қайтган АГМК "A" гуруҳида "Ал Ҳилол" (Саудия Арабистони), "Истиқлол" (Тожикистон), "Шабаб Ал Аҳли" (БАА) жамоалари билан беллашади. Биз эса бу борада олдиндаги учрашувлар олдидан жамоанинг маҳоратли дарвозабони Валижон Раҳимовнинг фикрлари билан қизиқдик.\n- Плей-офф доирасидаги "Ал Гарафа"га қарши ўйин фаолиятингиздаги халқаро майдондаги илк учрашув бўлди. Ушбу учрашувда қандай ҳиссиётлар ва кечинмалар ўтди?\n- Ушбу тарихий ғалабанинг шуқуҳи ва кайфияти ҳали тарк этгани йўқ. Мазкур натижадан барча олмалиқлик ва қашқадарёлик футбол мухлислари кўпроқ хурсанд бўлишди, деб ўйлайман. Мураббийларимиз рақибнинг сўнгги ўйинларини диққат билан ўрганиб чиққан ҳолда керакли кўрсатмаларни беришганди. Худонинг қудрати билан сўнгги дақиқаларда ғалаба тўпини киритдик ва мақсадимизга эришдик. Энди навбат гуруҳ босқичи ўйинларига. Бевосита ҳиссиётларга тўхталадиган бўлсам, Саудия Арабистонинг боришимизни барчамиз қаттиқ истагандик. Муқаддас рамазон ойида Маккага яқин жойда бўлиш қандай бахт эканлигини ўйлаб кўринг. Худога шукур орзуимиз амалга ошадиган бўлди.\n- Ўтган мавсумдаги ишончли ўйинларингиздан сўнг мухлислар сизни ўзи учун кашф қилганди. Бу йил эса масъулият икки ҳисса юқори бўлиши табиий. Бўлажак ўйинлардаги босим ва қийинчиликларга тайёрмисиз?\n- Футболда дарвозабонда масъулият ниҳоятда юқори бўлади. Шуни ҳис қилган ҳолда мураббийлар ишончини оқлашга ҳаракат қиламан.\n- АГМКнинг гуруҳ босқичидаги рақиблари кучли ва номдор эканлиги барчага маълум. Айниқса "Ал Ҳилол"ни ортиқча таърифлаш шарт эмас. Жамоа ниманинг эвазига Саудия Арабистони клубидан очко тортиб олиши мумкин?\n- Тўғри таъкидладингиз. "Ал Ҳилол" Осиёнинг энг кучли жамоалари қаторига киради. Бу - футбол, унда ҳамма нарса рўй бериш эҳтимоли бор. Олдиндан ҳеч нарса деб бўлмайди. Мураббийларимизни кўрсатмаларини тўғри бажарган ҳолда, кучли хоҳиш ҳисобига худо хоҳласа енгишимиз мумкин. Жалолиддин Машарипов, Одил Ҳамробеков, Азиз Ғаниев тўп тепаётган "Шабаб Ал Аҳли" жамоасини ҳам кучсиз демаган бўлардим. Улар яқинда БАА Лига кубогида зафар қучишди. Умуман олганда барча ўйинлар шиддатли ва муросасиз кечишини олдиндан тахмин қилса бўлади.\n- Ушбу учрашувларга тайёргарлик қандай бўлмоқда?\n- Юқори кайфиятда тайёргарлик давом этмоқда. Биз Ўзбекистон номидан майдонга чиқамиз. Худо хоҳласа яхши натижалар қайд этиб, ортимизга ёруғ юз билан қайтишга ҳаракат қиламиз.\nЯнгиликлар » Спорт » Валижон Раҳимов: "Мураббийларимиз кўрсатмасини тўғри бажариш ва кучли хоҳиш эвазига "Ал Ҳилол"дан очко олишимиз мумкин"


Ватан хоинларининг қилмишлари\nТожикистон давлати ер юзидаги энг хавфли ва муҳим муаммога айланиб улгурган терроризм ва экстремизмга қарши курашиб келмоқда. Жаҳон аҳлининг хотиржамлигини йӯқотиб, кишиларни таҳликага солиб қӯйган бу ёвуз иллат таъсирига тушиб қолган кимсаларнинг ғаразли фаолияти ҳам маълум бӯлмоқда.\nБу кимсалар ислом динини ниқоб қилиб олиб, бу муқаддас динга, умуман тӯғри келмайдиган ишларни бажармоқда. Тожикистон Жумҳуриятидаги расмий сиёсий партиялардан бири сифатида фаолият юритиб келган ва 2015 йилдан бошлаб фаолияти тақиқланган ИУП аъзоларининг ҳам террористик гуруҳлар ҳамтовоқлари эканлиги аниқлангани бугунги кунда ҳеч кимга сир эмас.\nЯқинда «Жаҳаннамдан қайтиш» номли ҳужжатли филмни томоша қилиб, бу қабиҳ ниятли кимсаларнинг қилмишидан нафратландим. Унда Айёмиддин Сатторов айтган сӯзларни эшитиб, инсон ҳар қандай ҳолатда хато қилиши мумкин экан, деган хулосага келдим. Лекин онага қиёсланган Ватанга нисбатан хиёнат ҳеч бир хато ёки гуноҳ билан таққосланмайди. Зеро, инсонга фақатгина Ватан ота-она каби ғамхӯр бӯла олади. Наҳотки, юрт тинчлигини бузиш, инсонлар ҳаловатини ӯғирлаш, обод ва озод юртни харобага айлантириш, болаларни ота-онасиз қилиш, ота-оналарни эса болаларидан айириш, инсон ҳаётини ӯйинчоқ қилиб, тубсиз жарликка бошлаш, минглаб кишиларни боши берк кӯчага бошлаб, уларни Ватан хоинига айлантириш билан киши ӯзининг вақтинчалик ҳузур-ҳаловатини ӯйласа?! Бу инсон боласига хос хислатми?! ИУП аъзолари ӯз манфаатлари йӯлида минглаб инсонларнинг ҳаётини зулматга айлантириб, дунё миқёсида Тожикистоннинг обрӯсини тӯкишга ҳаракат қилмоқда. Бундай ташкилотлар фаолиятининг олдини олиш ва терроризм каби иллатни йӯқ қилиш учун курашиш ҳар биримизнинг бурчимиздир.\nАзиза ДУМАЕВА, ХДУ ӯқитувчиси


ЎзА - Самарқандда бир ойда 100 ўринли шифохона қурилади\nСамарқандда бир ойда 100 ўринли шифохона қурилади\nТурли хасталиклар, жумладан юқумли касалликларга чалинган беморларни даволашга мўлжалланган шифо маскани бугунги кун талаблари асосида бунёд этилиши, даволаш ва реанимация бўлимлари ташкил этилиши кўзда тутилган. Шунингдек, бу ерда тиббиёт ходимлари учун турар жойлар қурилади.\nБош пудратчиси “Бунёдкор обод Пастдарғом” давлат унитар корхонаси бўлган мажмуани бир ой давомида қуриб, фойдаланишга топшириш режалаштирилган.\nАйни пайтда бу ерга “Ўзавтосаноат” акциядорлик жамияти томонидан контейнерлар келтирилмоқда. Соғлиқни сақлаш вазирлиги эса мажуа учун зарур тиббий ускуналар, диагностика ва даволаш жиҳозлари етказиб бермоқда.\nСамарқанд вилояти ҳокимлиги ахборот хизматининг хабарига кўра, вилоят ҳокими Э.Турдимов республика қурилиш вазирлиги масъуллари билан бирга мазкур объект лойиҳаси ва қурилиш жараёнлари билан танишди. Қурилишни сифатли, белгиланган меъёрларга тўла амал қилган ҳолда амалга ошириш юзасидан топшириқ ва тавсиялар берилди.


Қорақалпоғистон Республикаси Жӯқорғи Кенгеси Раиси М.Камалов сектор раҳбарлари билан биргаликда Нукус шаҳри Сарбиноз маҳалла фуқаролар йиғинидаги транспорт техникуми биносида ташкил этилган 20-сайлов участкасида овоз берди.\nМазкур сайлов участкасида 2 минг 219 нафар сайловчи рўйхатга олинган бӯлиб, ҳозиргача 1 минг 100 нафари овоз берди. Шундан 21 нафари биринчи марта овоз бермоқда. Ҳудуддан 26 нафар сайловчи муддатидан олдин овоз берган.\nҚорақалпоғистон Республикаси Жӯқорғи Кенгеси Раиси М.Камалов юрт равнақи, аҳоли фаровонлиги учун овоз берди. Қорақалпоғистон Республикасида 656 та сайлов участкаси ташкил этилди. Уларда 8 минг 386 нафар сайлов участкалари аъзоси тасдиқланган.\nОролбӯйининг шаҳар ва туманларида сайлов жараёни кўтаринки руҳда давом этмоқда.


“Пародия устаси” билан учрашув таассуротга бой бўлди | Pastdargom.uz\n“Пародия устаси” билан учрашув таассуротга бой бўлди\nWed, 12/01/2022 - 17:33\nАсли Паст Дарғом фарзанди, кўплаб бадиий китоблар муаллифи Абдураззоқ Обрўй қаламига мансуб “Ҳўплам-ҳўплам”, “Ҳиринг-ҳиринг”, “Бўйдоқ аскар”, “Рухсат беринг, шеър ўқийман”, “Тухумнинг қудрати”, “Аёлнинг қулоғи”, “Сев, авайла, асра Ўзбекистонни!”, “Мен ўша ўр, мен ўша зўрман!”, “Ади-бади” каби ўндан ортиқ асарлари кўпчилик китобхонлар томонидан севиб ўқилиб келинмоқда.\nТуман 1-сонли маданият марказида Ўзбекистон Республикасида хизмат кўрсатган журналист, Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмаси аъзоси, ҳажвчи шоир, “ пародия устаси” Абдураззоқ Обрўй таваллудининг 65 йиллигига бағишланган анжуман бўлиб ўтди. Тадбирда сўзга чиққанлар тажрибали сўз устаси, “ўз сози, ўз овози” билан адабиёт майдонида калом айтиб турган адиб ва шоирнинг ҳаёти ва ижоди хусусида ўз фикр-мулоҳазаларини ўртоқлашишди.\nТумандаги Жағалбойли маҳалласида туғилганман, - деди Абдураззоқ Обрўй. – Маҳалладаги 41-умумтаълим мактабида ўқиганман. Тадбирни даставвал ўзим таълим-тарбия олган мазкур мактабдан бошлаганим бежиз эмас. Таълим даргоҳи остонасига қадам босар эканман, илк маротаба мени – ҳали дунёни англаб-англамай турган болакайни кутиб олган синфхонам, синфдошларимни яна бир ёдга олдим. Негадир менга ҳаёт дарсини, дўстлик ришталари муақддаслигини, Ватан, она замин қадр-қимматидан сабоқ берган азиз маконимга қадам ранжида этганимдан кўзимда қувонч ёшлари қалқди. Дарвоқе, Болалигимдан кўнглимга кириб келган ижод туғёнлари қўлимга қалам олишга ундаган. Қайси мавзуга қўл урсам, аввало, сўз “қурол”имни ҳақиқат, меҳр-оқибат, баъзи кишилар ҳаёти ва фаолиятидаги камчиликларни бартараф этишга қаратилган ғоялар билан “ўқлаганим”ни тан толаман. Зеро, хулоса майдонида дадил ва одилона фикр юритиш инсоннинг ўзига боғлиқ.\nТадбир давомида Ўзбекистон Журналистлари ижодий уюшмаси вилоят бўлими раҳбари Фармон Тошев, Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмаси раиси биринчи ўринбосари Нодир Жонузоқ, уюшманинг вилоят бўлими раҳбари Тошпўлат Тўгалов, таниқли ёзувчи Нурали Қобул, шоир Азиз Саид, республика маънавият маркази туман бўлими раҳбари Жамшид Очилов, туман халқ таълими бўлими мудираси Нодира Сафарова, шунингдек, адиб-истеъфодаги подполковникнинг ҳарбий соҳада бирга меҳнат қилган сафдошлари, шогирдлари, қавм-у қариндошлари шукрона дамлари билан қутлашди. Туман маданият маркази хонандалари ижросидаги куй-қўшиқлар анжуман иштирокчиларига кўнглига кўтаринкилик бахш этди.\nБугунги тадбир ҳақиқий ижодкорлар байрамига, айланди, десам хато бўлмас, - деди тумандаги 3-умумтаълим мактаби ижодий-маданий масалалар бўйича тарғиботчиси Гулсара Мавлонова. – Бу каби анжуманларнинг кўпроқ ўтказилиши биз тарғиботчиларнинг ҳам ёш ижодкорларга ижод сир-асрорларини ўргатишимизда муҳим аҳамиятга эга. Қолаверса, бугунги тадбир қаҳрамони бўлган сўз устаси Абдураззоқ Обрўйни ижодини доимо кузатиб, ўқиб бораман. Ўзига хос ғоя, ва йўналиши билан алоҳида ажралиб туради.\nИжодий суҳбатлар бир пиёла чой устида давом этди. Яна бир кунимиз азиз ва унутилмас дақиқалар сифатида қадрга, хулоса ва таассуротга бой бўлди.


Дарсликлари соғлом юрт қудратли бўлур! - blog.xabar.uz\nДарсликлари соғлом юрт қудратли бўлур!\nАмалдаги адабиёт дарсликларининг бугунги кундаги аҳволи, ундаги ютуқ ва камчиликлар, адабиёт дарликларини такомиллаштириш учун таклифлар, мулоҳазалар\nБугунги турли инновацион пойгалар, инсон жисмини эмас, онгу шуурини мавҳ этиш кимўзарликлари авж олаётган бир даврда жамиятимизда китобхонлик муҳитини мустаҳкамлаш учун ҳукумат миқёсида катта эътибор қаратилаётгани барчага маълум. Шу маънода, китоб ўқишга бўлган меҳр, биринчи галда, ана шу адабиёт дарсликлари воситасида пайдо бўлади, десак, айни ҳақиқатни айтган бўламиз. Хўш, бугунги кундаги адабиёт дарсликлари қай аҳволда? Улар бугунги давр талабига жавоб бера оладими?\nДарсликлар яратиш масъулиятли ва мураккаб ишлигини ҳисобга олсак, узлуксиз таълим тизими учун тайёрланган дарсликлар бир-бирини такрорламаслиги, аксинча, мазмунан тўлдириши, ўқувчи билимини босқичма-босқич юксалтиришга хизмат қилиши керак.\nАмалдаги 5–9-синф адабиёт дарсликларида ўқувчилар 67 нафар ўзбек ҳамда жаҳон адабиёти намояндаларининг ҳаёти ва ижоди, шунингдек, турли адабий жанрлар, бадиий тасвир воситалари ҳақидаги маълумотларга эга бўлишади. Ҳозирги мактаб дарсликлари катта фундаментал иш сифатида эътирофга лойиқ. Лекин дарсликлардаги айрим ўринлар хусусида мулоҳазалар борки, уларни айтиб ўтишни лозим топдик.\nAдабиёт дарсликлари ўқувчиларнинг ёш хусусиятлари ва руҳий дунёсига мос бўлмоғи керак. Шуни инобатга оладиган бўлсак, 5–6-синф ўқувчилари ҳали турли ўйинларга қизиқадиган, ҳар хил саргузаштларга бой эртак ва ривоятларни эшитишни хуш кўрадиган, мультфильмларни томоша қилиб чарчамайдиган ёшда бўлади. Мақолани ёзиш жараёнида чет эл адабиёт дарсликларини ўрганиб чиқдик. Масалан, 5—6-синф рус боласи Александр Дюма, Жюл Верн, Марк Твен, Эрнест Сетон-Томпсон, Амадей Ҳофман, Лев Толстой, Александр Пушкин каби адибларнинг болаларбоп саргузашт асарларини ўқийди. Аммо бизда…\nТўғри, биздаги 5–6-синф дарсликларида болаларбоп асарлар йўқ эмас. Лекин уларнинг сафини кенгайтириш лозим. Сабаби, мана бир неча йилки, бутун бир авлод Худойберди Тўхтабоев, Антуан де Сент-Экзюпери, Жанни Родари каби саноқли болалар ёзувчиларининг асарларини ўқишмоқда. Наҳотки, шулардан бошқа болалар адабиёти вакиллари бўлмаса?! Наҳотки, саноқли ижодкорларгина болалар дунёқарашини ўстирса?! Демоқчи бўлганимиз, юқоридаги синфларда болалар адабиётининг бошқа вакиллари, жумладан, ўзбек ёзувчиларидан Носир Фозилов, Эркин Малик, Анвар Обиджон, Қамбар Ота ҳамда жаҳон адабиётидан Лев Толстой, Александр Пушкин, Иван Крилов, Жюл Верн, Лафонтен, ака-ука Гримлар, Шарл Перро, Амадей Гофман каби ижодкорларнинг болаларга аталган асарларидан намуналар бериш айни муддао бўларди.\nТўғри, бу ижодкорларнинг китоблари нашр этилмоқда, мактаб кутубхоналарига ҳам етиб борган. Аммо ҳамма мактаб кутубхоналари ҳам китобга бой эмас. Шу маънода аслида ўқувчилар юқорида зикр этилган адибларнинг асарларини энг аввало мактаб дарсликлари орқали билиб олишлари керак деб ўйлаймиз.\nАдабиёт дарсликларида берилган ижодкорларнинг таржимаи ҳоли ҳақидаги маълумотлар хусусида ҳам тўхталиб ўтсак. Айрим шоир-ёзувчиларнинг ҳаёт йўли баёнида фақат маълумотбозлик бўй кўрсатади. Ижодкор ҳаёти ва ижодига оид матнларда саналар, жой ҳамда асарлар номи кўплигидан ўқувчи тугул, ҳатто ўқитувчи ҳам шошиб қолади. Масалан, 5-синфда Мақсуд Шайхзода, 6-синфда Туроб Тўла, 7-синфда Мирмуҳсин ва Ўлмас Умарбеков, 8-синфда Фитрат, 9-синфда Фурқат каби ижодкорлар ҳаёти ҳақидаги маълумотлар шу қадар кўп ва қуруқ ҳолатда берилганки, бу ўқувчини зериктириши, толиқтириши, чалғитиши табиий.\nҚуйидаги иқтибосга эътибор беринг: «...ёшлар газетасида адабий ходим, Ўзбекистон давлат радиоэшиттириш қўмитасида муҳаррир ва сухандон, Ўзбекистон давлат нашриёти (Ўздавнашр) муҳаррири, «Ўзбекфильм» киностудиясида сценарий бўлими мудири, Республика киночилар уюшмасида котиб, Маданият вазирлиги санъат ишлари бошқармаси бошлиғи, Ҳамза номидаги театр директори, Ўзбекистон ёзувчилар уюшмаси ҳузуридаги Адабиётни тарғиб этиш маркази раҳбари». Бу – 6-синф дарслигининг 1-қисми 27-саҳифасида берилган шоир Туроб Тўланинг таржимаи ҳолидан парча. Бу маълумотлар ўқувчига қай даражада муҳим?! Болаларга ижодкорнинг қайси мансабда ишлагани эмас, қандай асар ёзгани, унинг мазмун-моҳияти аҳамиятли эмасми?\nАйрим ижодкорлар ҳақидаги мавзулар синфдан синфга ўтаркан, ҳеч ўзгаришсиз, қўшимча ва тўлдиришларсиз кўчирилади. Масалан, 6-синфда келтирилган Муқимий ҳаёти ҳақидаги маълумотларни олайлик. Шоирнинг вафотидан кейин унинг 4-5 та тўплами нашр қилинганини айтмасак, 5-синф дарслигида берилган маълумотлар мазкур синфда шундайлигича такрорланган. Бундан ташқари, Асқад Мухтор, Эркин Воҳидов, Ўткир Ҳошимов каби ижодкорларнинг ҳам таржимаи ҳоллари ўзгаришсиз, янги маълумотларсиз такрор ҳолда дарсликдан-дарсликка кўчиб ўтаверган. Кейинги нашрларда бу қайтариқлар тузатилиши шарт, деб ўйлаймиз.\nҲазрат Алишер Навоий – маънавиятимиз қуёши, улуғ мутафаккир. Ул зоти шарифнинг ибратларга тўла ҳаёт ва ижод йўли мактабгача таълим муассасалари ҳамда бошланғич таълим жараёнидан ёш авлодга ўргатиб келинаётгани қувонарли, албатта. Лекин дарсликларда Навоий ҳақидаги мавзулар, бизнингча, тизимли равишда берилмаяпти. Эътибор беринг, 5-синфда улуғ шоир ҳаёти ва ижоди ҳақида икки саҳифа, 6-синфда эса бир саҳифагина маълумот берилган бўлиб, барчаси умумий гаплардан иборат. Ваҳоланки, 6-синфда ўқувчилар Навоий ҳақида аввалги синфда берилмаган маълумотларни ўқишлари, ул зотнинг ҳаёти ва ижодига тааллуқли янги билимларга эга бўлишлари керак эди. Бироқ, афсуски, бу масала на китоб муаллифлари, на Республика таълим маркази ходимларини ўйлантираяпти…\n6-синфдаги Навоий мавзусидан кейин берилган савол ва топшириқлар қисмида «Алишер Навоий сиймоси акс этган қандай бадиий китоб ва бошқа санъат асарларини биласиз?» деган савол бор. Тўғри, 5-синфда адиб Миркарим Осим қаламига мансуб «Зулмат ичра нур» қиссасидан парча берилган. Ўқувчилар, агар яхши ўқиган бўлишса, ушбу асарни айтишлари мумкин. Аммо 6-синфнинг ўзида шоир таржимаи ҳолида бу ҳақда бирор гап айтилмаган. Шундай экан, ўқувчини бундай савол билан нега қийнаяпмиз!? Дарсликнинг кейинги нашрларида Навоий сиймоси акс этган бадиий китоб ва бошқа санъат асарлари ҳақидаги маълумотлар ҳам киритилиши керак. Масалан, Ойбекнинг «Алишернинг болалиги» асаридан парчалар берилса, буюк бобокалонимизни қуруқ фактлар билан эмас, бадиий тасвир орқали яхшироқ танитган ва ўқувчиларда ул зотга нисбатан меҳрни янада оширган бўлардик.\nҲозирги ўқувчилардан Навоийнинг қайси ғазалларини биласан, деб сўрасангиз, «Кеча келгумдир дебон...», «Кўргали ҳуснингни зору...» каби ғазаллари, «Ғурбатда ғариб...», «Зоҳид, санга ҳуру...» сингари рубоийларини айтишади, холос. Бизнингча, бунинг асосий сабаби бир неча йилдан бери ўзгармасдан, шунда ҳам фақат 8-синф дарслигидагина бериб келинаётган «дежурний» шеърлар. Аслида дарсликларда Навоий ижодидан намуналарнинг берилиш тизими ҳам мунозарали. Эътибор беринг: 5- ва 6-синфларда ҳазратнинг «Ҳайрат ул-аброр» ва «Маҳбуб ул-қулуб» асарлари, 7-синфда «Сабъаи сайёр» достонидан парча, 8-синфда бир туркум ғазал ҳамда қитъалари, 9-синфда эса «Фарҳод ва Ширин» достонидан парчалар берилган. Нега бутун бир авлод фақат 8-синфда акаси, опаси, амакиси, холаси ёдлаган ғазалларни ёдлаши керак!? Ахир ҳазрат Навоийнинг ўзбек тилида ёзилган 2600 дан ошиқ ғазали бор-ку! Шунинг учун ҳар бир синф дарслигига шоир ғазаллари-ю рубоийларидан, қитъалари ва туюқларидан намуналар ҳамда уларнинг таҳлилларини киритиш лозим.\n7-синфда «Сабъаи сайёр» достонидан парча берилган. Бизнингча, биринчи галда асар нима учун «Етти кезувчи» деб номлангани, унинг асосий сюжети ва мазмун-моҳияти ҳақида ўқувчига тушунча берилиши керак эди. Аммо бу асарнинг ғоявий-бадиий хусусиятлари, тузилиши ҳақида бир жумла ҳам маълумот берилмаган. Шоир ҳаёти ҳақидаги маълумот тугаши билан «Бешинчи иқлим йўлидан келган мусофирнинг достоноролиғи» деб Меҳр ва Суҳайл ҳақидаги воқеалар бошланиб кетган. Аслида бу асар шоҳ Баҳром ҳамда унинг ҳусн ва тафаккурда тенгсиз бўлган ёри Дилором ҳақида бўлиб, Баҳромнинг шошқалоқлиги ва калтабинлиги оқибатида Дилоромдан айрилгани, Баҳромни чалғитиш учун турли рангдаги еттита қаср қурилиб, етти кеча унга турли ривояту афсоналар айтилгани, Меҳр ва Суҳайл ҳақидаги ривоят бешинчи кеча – чоршанба куни мовий қасрда бир жаҳонгашта сайёҳ томонидан айтилганини ўқувчилар Навоийни ўқишни ўзи ҳам маънавий бурч деб билган ўқитувчиси бўлса, билади… Бўлмаса, билмай улғаяверади (ўқувчилардан «Сабъаи сайёр» қандай асар деб сўраганингизда, Меҳр ва Суҳайл ҳақида дейишса, ҳеч ажабланманг!).\n…Дарслик яратиш мушкул иш. Бунинг учун катта билим ва салоҳият, меҳнат талаб қилинади. Шу боис китоблар бир нечта кишидан таркиб топган жамоа томонидан ёзилади. Амалдаги дарсликларнинг муаллифлари ҳам таниқли, чуқур билимга эга бўлган адабиётшунос олимлар. Дарсликлар 4-5 йилда янгиланади (охирги ўн йилликдаги янгиланишлар унчалик фарқ қиларли даражада эмас). Аммо муаллифлар ўзгармайди. Бизнингча, мактаб дарсликларини тузадиган муаллифлар таркибини қайта шакллантириш, тўлдириш керак. Бу билан ҳозирги дарсликларнинг муаллифи бўлган ҳурматли олимларимизни қатордан четлатиш лозим демоқчи эмасмиз. Фақат китобларнинг савиясини юксалтириш ва мундарижасини янада бойитиш учун муаллифлар сафини кенгайтириш тарафдоримиз, холос. Дунёни теран англайдиган, уйғоқ фикрли китобхонларни тарбиялаш адабиёт таълимининг бирламчи вазифаларидан бири ҳисобланади. Шу маънода илм-фаннинг энг сўнгги ютуқлари, адабиётшуносликнинг янги сўзи асосида замонамизнинг юксак суръати ва шиддатли тафаккурига муносиб бўлган мукаммал дарсликлар яратиш лозим.\nШуни инобатга олиб, дарслик яратишга адабиётнинг турли соҳалари – наср, назм ва драматургия йўналишлари бўйича тадқиқот олиб бораётган, турли олий ўқув юртларида адабиётдан сабоқ бераётган, адабиёт ўқитиш методикаси билан мунтазам шуғулланаётган юксак салоҳиятли фан докторлари ва профессорларни ҳам жалб қилиш лозим. Бундай дейишга ҳам сабаб бор. 9-синф адабиёт дарслигида мумтоз адабиёт вакилларидан Навоий, Бобур, Машраб, Огаҳий, Фурқат каби улуғ шоирлар бор. Аммо дарслик муаллифлари сафида на навоийшунос, на бобуршунос, на огаҳийшунос, умуман олганда, мумтоз адабиёт олимлари бор (ёки дарсликларда берилган халқ оғзаки ижодига доир намуналар – турли халқ қўшиқлари, мақол ва топишмоқлар, достонларнинг таҳлилида ҳам фольклоршунос олимларнинг кўмагидан фойдаланиш мумкин эди...).\nАгар ушбу дарслик муаллифлари навоийшунос олимларни ижодий ҳамкорликка чорлаб, бирга ишлаганларида эди, «Фарҳод ва Ширин» достонидаги «Машаққатдин йигитни эл қори дер / Ки, қозилмиш ики-уч юз қори ер» байти «Мамлакатдин йигитни эл қари дер / Ки, қозилмиш ики-уч юз қари ер» деб тушунарсиз ҳолда дарсликка киритилмасди. Ёки бўлмаса, 5-синфда Заҳириддин Муҳаммад Бобур ҳақидаги мавзуда шоирнинг «Ҳажрингда бу тун кўнгилда қайғу эрди / Васлингга етишмадим, жиҳат бу эрди / Оҳим тутуни бирла кўзимнинг ёшидин / Йўл балчиқ эди, кеча қоронғу эрди» рубоийсининг охирги икки мисраси шундай изоҳланади: «Кейинги икки сатрда шоир ҳазил-мутойибага ўтади. Фожиа ҳазил билан берилади...». Бизнингча, бу ердаги ҳолатни фожиа дейиш ва шоирнинг изоҳини мутойибага йўйиш тўғри эмас. Оҳ тутун каби атрофни зим-зиё қилиши, кўзидан оққан тинимсиз ёш сабаб ҳаммаёқ лой-балчиқ бўлиши – муболаға, бўрттириш санъатидир…\nАдабиёт дарсликларида бир қанча илмий-услубий, имловий хатолар ҳам мавжудки, уларни тузатиш мақсадга мувофиқдир. Қуйидагиларга эътибор беринг:\n1. 5-синф дарслигида Имом Бухорийнинг «Ал-жомеъ ас-саҳиҳ» китоби тўғрисида фикр юритилиб (31-бет), ушбу китобга 600 минг ҳадисдан 7397 та ҳадис киритилгани айтилган. 7-синф «Ўзбекистон тарихи» дарслигининг 102-бетида «Ал-жомеъ ас-саҳиҳ»га киритилган ҳадислар сони 7275 та деб кўрсатилган. Бир неча йил бўлдики, бу тафовут ҳеч кимнинг эътиборини тортмадими, шундайлигича қолаётир. Фараз қилинг, олий ўқув юртига кириш имтиҳонидаги абитуриентга она тили ва адабиёт, тарих ҳамда чет тилидан иборат тестлар тўплами келди. Икки фандан тузилган тестларда ҳам бир хил – Имом Бухорийнинг «Ал-жомеъ ас-саҳиҳ» китобига қанча ҳадис киритилган деган савол берилди дейлик. Ўз-ўзидан маълумки, абитуриент иккала фан китобида қандай ёзилган бўлса, ўшани белгилайди.Хўш, ўқувчиларни чалғитаётган маълумотнинг аслида қай бири ҳақиқатга яқин? Бу саволга жавобни «Ўзбекистон миллий энциклопедияси» давлат илмий нашриёти томонидан 2017 йилда нашр қилинган «Ислом» энциклопедиясидан топамиз: «Ундан («Ал-жомеъ ас-саҳиҳ»дан – Ҳ.М.) Имом Бухорий томонидан тўпланган 600 мингга яқин ҳадис орасидан ишончли ҳадислар сифатида танлаб олинган 7275 ҳадис (такрорланадиганлари билан бирга) жой олган. Тўпламда такрорланмайдиган ҳадислар сони 4000 дан иборат» (415-бет). Ушбу энциклопедия бир неча тарихчи олимлар, исломшунослар, диний уламолар томонидан тайёрланган. Демак, ҳадисларнинг 7275 талиги ҳақиқат. Шундай экан, 5-синф адабиёт дарслигининг кейинги нашрида бу маълумот тўғриланади деган умиддамиз.\n2. 5-синфда турли афсона ва ривоятлардан иборат ҳинд эпоси сифатида «Панчатантра» ва «Калила ва Димна» алоҳида асарлар сифатида санаб ўтилган. 8-синфда эса у битта асар сифатида изоҳланган: «...санскрит тилида машҳур «Панчатантра», яъни кейиналик «Калила ва Димна» номи билан машҳур бўлиб кетган буюк дидактик асар дунёга келади» (72-бет). 8-синфдаги маълумотга таянилса, иккала асар битта эканлиги ойдинлашади. Кўриниб турибдики, бу маълумотлар ҳам бир-бирини инкор қилади.\n3. 6-синфда Ғафур Ғуломнинг «Шум бола» қиссаси берилган бўлиб, мавзу охирида шундай савол келтирилган: «Адабий асар асосида яратиладиган кинофильм ёки спектакллар ўша асар билан бир хил бўлиши керак деб ҳисоблайсизми? Кинофильм ва қиссанинг ўзига хос ҳикоя йўсинини солиштиришга ҳаракат қилинг». 12 ёшли болага бундай савол билан мурожаат қилиш тўғримикан?!\n4. 9-синфда берилган «Фарҳод ва Ширин» достонида ҳам мазмунга путур етказадиган бир қанча имловий хатолар бор. Масалан: «Бу фарни ҳодийи бахт етгач иршод, Равон шаҳзода отин қўйди Фарҳод» (аслида «Бу фарни ҳодийи бахт этгач иршод, Равон шаҳзода отин қўйди Фарҳод»); «Бу жалвалким, чекибдурлар арода, Ариқ қозмоқ қилибдурлар ирода» (аслида «Бу жадвалким, чекибдурлар арода, Ариқ қозмоқ қилибдурлар ирода»); «Не имконим қарор ўлғай кўнгулга, Тасалли ошкор ўлғай кўнгулга» (аслида «Не имконким қарор ўлғай кўнгулга, Тасалли ошкор ўлғай кўнгулга»).\n5. 5-синфда Саъдий Шерозий ҳаёти ва ижодидан кейин берилган топшириқларда шундай савол бор: «Табъи айбжўйлик бўлса агар бас, Товус оёғидан бошқасин кўрмас» сатрлари маъносини тушунтириб беринг». Хўш, 12-13 ёшли бола шу саволга жавоб топа оладими? Аслида Шайх Саъдийнинг асарларидан олинган шеърий парчаларни биринчи галда таҳлил қилиш, ўқувчиларга соддароқ тилда тушунтириш лозим эди. Аммо муаллифлар бу ишни зиммасидан четлатиб, юқоридаги каби саволлар билан ўқувчини ўйлантириб қўйишмоқда.\n6. 9-синф адабиёт дарслигининг сўнгги мавзусида мустақиллик даври ўзбек адабиёти ҳақида сўз юритилиб, бир ўринда шундай дейилади: «Миллий поэзиямиз тарихида иккигина сўздан иборат шеър ҳеч қачон бўлмаган. Фахриёр шундай шеър ёзди. …одамга ўзгача туйғу бахшида қиладиган тугал шеър яратилган». Муаллиф назарда тутаётган бу «иккигина сўз» аслида таниқли шоир Фахриёрнинг «Аёлғу» достонидан («Аёлғу». Т.: «Шарқ» НМК бош таҳририяти, 2000 йил, 166-бет) олинган «Ой болта» жумласи бўлиб, муаллиф(лар) уни ўзбек адабиётида яратилган энг қисқа шеър деб эътироф этиб, ўқувчиларда шеър ҳақидаги тушунчаларни бошқа ўзанга буриб юборади. Кўпчилик ўқувчилар ва абитуриентлар билан бўлган суҳбатларда маълум бўлдики, юқоридаги жумла «тутуриқсиз жумла», муаллиф эса «ғалати шоир» (Низомий номидаги Тошкент давлат педагогика университети ўзбек тили ва адабиёти факультети ётоқхонасида Фахриёр билан бўлган бир учрашувда ҳатто бўлажак филологлар ҳам «шуям шеърми, ўзича янгилик қиламан деб хоҳлаган иккита сўзни ёзса шеър деб юриш нима деган гап?» деганларини эшитганман. Ҳатто шоирнинг ўзи ҳам бир суҳбатда «дарсликдаги шу гап чакки бўлган-да» деганига ўзим гувоҳман). Демак, дарсликдаги бу таҳлил ўқувчиларни замонавий шеъриятдан, замонавий ижодкорлардан узоқлаштиришга сабаб бўлаяпти…\nШу ўринда яна бир муҳим масалага тўхталсак. Тил ва адабиёт соҳасининг ҳам илмий, ҳам амалий жабҳаси бўлган муассасалар – Ўзбекистон фанлар академияси тасарруфидаги Ўзбек тили, адабиёти ва фольклори институти, Ўзбекистон ёзувчилар уюшмаси, шунингдек, Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университети нега дарслик яратиш жараёнига жалб қилинмайди? Келажак эгаларининг тафаккурини ривожлантириш ва уларнинг кўнглига эзгулик ҳамда тўғрилик уруғларини қадашда, наҳотки, саноқли мутахассисларнинг мақолалари-ю тақризлари етарли бўлса?! Бизнингча, бу ишда кўпчилик бўлиб, баҳамжиҳат ишлаган маъқул.\n...Яқинда олий ўқув юртига кириш учун репетиторга қатнаётган бир йигит билан суҳбатлашиб қолдим. Адабиёт соҳасига яқинлигимни билиб, «Ҳозир ҳам тирик шоирлар борми?» деб қолди. Дафъатан кулиб юбордим. Кулганимдан хижолат бўлдими, «Тўғри-да, дарсликдаги ҳамма шоирлар вафот этган. Ҳозир ҳам яшаб ижод қилаётганлари киритилмаган демоқчиман», — деди. Бу гапдан кейин эса кулолмадим, аксинча, ич-ичимдан хўрсиндим. Негаки, бу йигит дарсликка қараб, бугунги кунда адабий асарлар яратилмаяпти, бошқа шоир-ёзувчи йўқ экан деган хаёлга бораётгани ҳаммани ҳам ўйлантириши тайин. Афсуски, бундай ёшлар (абитуриентлар) кўплаб топилади. «Буларнинг ҳозирги адабий жараёндан узоқлигига ўзлари айбдор, газета-журнал ўқишмайди, телевидениедаги бадиий-маърифий кўрсатувларни кўришмайди» дейдиганлар ҳам топилса керак. Балки шундайдир. Яхшиям олий ўқув юртларидаги кириш имтиҳонларида она тили ва адабиёт фани қўйилган, кўпчилик ёшлар тест учун бўлса-да, шоир-ёзувчиларимизнинг ҳаёти ва ижодини ўқиб, ёдлашмоқда…\nАдабиёт дарсликлари бугунги адабиёт, адабий жараён даракчиси бўлиши ҳам керак. Бироқ… Омон Матжон, Ҳалима Худойбердиева, Мурод Муҳаммад Дўст, Эркин Аъзам, Хайриддин Султонов, Йўлдош Эшбек, Усмон Азим, Хуршид Даврон, Азим Суюн, Мирза Кенжабек, Хуршид Дўстмуҳаммад, Эшқобил Шукур, Сирожиддин Саййид, Назар Эшонқул, Иқбол Мирзо, Шойим Бўтаев, , шунингдек, марҳум ижодкорлардан Муҳаммад Раҳмон, Матназар Абдулҳақим, Аъзам Ўктам, Равшан Файз каби шоир-ёзувчиларнинг борлиги, уларнинг ажойиб асарлари ўзбек адабиётининг энг яхши намуналари эканлигидан бехабар авлоднинг кўплигига ҳам айни шу ҳол – мактаб дарслигида замонавий ўзбек адабиёти вакилларининг йўқлиги сабаб бўлаётир (тўғри, академик лицейларнинг 3-босқич адабиёт дарслигининг охирги бўлимида мустақил ўқиш учун ҳозирги адабий жараён вакиллари асарлари берилган. Аммо булар ҳам ўқувчилар томонидан катта қизиқиш билан ўқилмайди. Сабаби бўлимнинг номидан билиниб турибди: мустақил ўқиш учун! Шунинг ўзи ҳам ҳозирги давр ижодкорларини мактаб дарсликларига киритиш зарурий ҳолга айланганини кўрсатади).\nБундан ташқари, Шукур Холмирзаев, Рауф Парфи, Шавкат Раҳмон, Ҳалима Худойбердиева каби ижодкорларнинг юрт ва миллатни севишга ундайдиган, эрк ва озодлик каби муқаддас туйғуларни бош ғоя сифатида акс эттирган асарлари негадир дарсликлардан тушиб қолди... Уларнинг ўрнига Саида Зуннунова, Хайриддин Салоҳ, Туроб Тўла, Мирмуҳсин каби ижодкорлар киритилди. Очиғини айтиш керак, олиб ташланган ижодкорлар янги киритилганлардан ижоди жиҳатидан юқори бўлса юқорики, асло кам эмас... Айтмоқчи бўлганимиз шуки, миллий адабиётимиз даражасини кўрсатиб турувчи дарсликларга асарлари бадиий баркамол бўлган шоир-ёзувчиларни киритиш керак (тўғри, 9-синф дарслигининг охирги мавзусида мустақиллик даври ўзбек адабиёти ҳақида мухтасар маълумот берилган. Аммо ушбу мавзу май ойининг охирларига тўғри келишини инобатга олсак, бу мавзунинг ўтилиши гумон (ушбу мавзу матни мустақиллик давридаги ўзбек адабиётининг аҳволи ҳақида хориж журналида эълон қилиш учун ёзилган тақризга ўхшайди: муаллиф ва асар номлари кўп, умумий гаплардан иборат). Қолаверса, ўқув йили охирида дарслар таътил кайфиятида ўтилиши сир эмас. Айниқса, 9-синф ўқувчилари битирув имтиҳонларига тайёргарлик кўриб, нафақат адабиёт, балки бошқа фанларни ҳам диққат билан ўқиб, ўзлаштиришмайди. Шунинг учун ҳеч бўлмаганда 7-, 8-, 9-синфларда юқорида номлари санаб ўтилган ижодкорларнинг ҳаёти ва ижодини ёритиш айни муддао бўлар эди).\n…Бир маҳаллар ҳар бир йиғинда, ҳар бир ОАВда бир шиор тинмай янграрди: Фарзандлари соғлом юрт қудратли бўлур. Ҳақ гап! Соғломлик ҳам турлича-да: бадан соғломлиги, руҳ саломатлиги, қалб солимлиги, тафаккур саломатлиги... Бизнингча, юртни қудратли қиладиган авлодни тарбиялашда қалб ва тафаккур соғломлиги муҳим – бирламчи... Улғаяётган боланинг Қалб ва Тафаккурини соғ сақлайдиган адабиёт дарсликларидир.\nЮқоридаги барча фикрларга оддий бир китобхоннинг мулоҳазалари деб қаралишини истардик. Биз дарсликлар муаллифларини танқид қилиш, уларнинг камчиликларини кўрсатиш ёки уларга ақл ўргатиш ниятидан йироқмиз. Ушбу фикрлар таклиф сифатида қабул қилиниб, агар маъқул бўлса, кейинги нашрларда эътиборга олинади деган умиддамиз.\n3.84 / 23\n4.16 / 6\n4.5 Уйғун Ғафуров 07/05/2018\nДолзарб масала кўтарилган, имкон қадар аниқ далиллар ва изоҳлар билан масала очиб берилган. Лекин мактаблар дарсликларида учрайдиган бошқа муҳим маълумотлардаги хатоликлар тилга олинмаган. Энг муҳими - масала ечими юзасидан аниқ таклиф берилмаган.\n5 Расул Кушербаев 12/05/2018\n4.5 Мақсуд Саломов 12/05/2018\n5 Маҳсуджон Асқаров 12/05/2018\n4 Давронбек Тожиалиев 18/05/2018\nСаводсизликнинг кўпайишига сифатсиз бири-иккинчисини тўлдирмаётган маълумотлар тўпланган дарсликлар сабаб бўлмаяптимикан?!... Долзарб мавзу.\nЖурналда, фейсбукда ўқигандим. Яхши тадқиқот, таҳлиллар бор. Шундай мулоҳазали фикрлар айтишдан чарчаманг!\n4 Абдумалик Носиров 21/05/2018


Расмий баёнот 27.04.2020 12:53\n– Мамлакатимизда айни дақиқаларга келиб, коронавирус касаллиги билан 1887 бемор рўйхатга олинган. Вирусология илмий-текшириш институтидан олинган маълумотга кўра, ушбу институт клиникасида даволанаётган 117 беморнинг 32 нафарида пневмония клиник белгилари кузатиляпти, 2 нафарининг аҳволи оғир, 1 нафарининг аҳволи ўта оғир. Эпидемиология-микробиология ва юқумли касалликлар илмий текшириш институтида даволанаётган 69 бемордан 2 нафарининг аҳволи оғир. Тошкент тиббиёт академияси кўп тармоқли клиникасида даволанаётган 144 бемордан 45 нафарида пневмония клиник белгилари бор, 5 нафарининг аҳволи оғир, 1 нафарининг аҳволи ўта оғир, деб баҳоланяпти.\nКарантин тадбирлари давом этяпти. Касалликка чалинганларни даволаш самарадорлиги ҳам ортиб боряпти. Ҳозирги пайтга келиб 789 фуқаро бутунлай соғайиб, реабилитация марказларига ўтказилди. Бу яхши кўрсаткич ҳисобланиб, умумий касалланганлар сонига нисбатан 42,2 фоизни ташкил этяпти. Касалликка гумон қилинган ва касалликка чалинганлар билан мулоқотда бўлган , эпидемик нохуш ҳудудлардан олиб келинган ва айнан шу каби ҳудудлардан ўзлари етиб келган шахсларнинг барчаси тиббий назорат остига олиняпти. Шу бугунги кунга қадар 250 мингдан ортиқ фуқаро коронавирус касаллигига вирусологик усулда текширилган. Кечанинг ўзида 8400 фуқарода таҳлиллар ўтказилган.\nКарантин тадбирларига тўлиқ риоя этишимиз керак. Кўчага чиқишга сабаб бўладиган турли баҳоналар ва байрам тадбирларини ўйлаб топманг. Бу жуда жиддий асоратларга олиб келиши мумкин. Атрофимизда ушбу касалликка чалинган фуқаролар йўқлигига ҳеч ким кафолат бера олмайди. Агар баъзиларда касаллик енгил кечар экан, деган фикрга борган бўлсангиз 3 фоиздан ортиқ ҳолатда касаллик ўта оғир кечиб, ҳатто ўлим билан якун топаётгани сизни сергак торттириши керак.


Сўровнома: Фуқаролар Нотариал идоралар фаолиятидан нега норози?\n15:43 / 07.07.2017\nЖорий йилнинг 12-17 июнь кунлари давомида “Тараққиёт стратегияси” марказининг расмий веб-сайти орқали “Нотариат идоралари халққа хизмат қилиши керак” мавзусида жамоатчилик фикри сўрови ўтказилди. Унда Ўзбекистон Республикасининг барча ҳудудларидан жами 1104 нафар фуқаро иштирок этди.\nЖамоатчилик фикри сўровини ўтказиш жараёнида фуқаролардан нотариал идоралар томонидан хизмат кўрсатиш тартиб-таомиллари, нотариал хизматлар учун олинадиган давлат божи миқдорлари ҳақида фуқароларнинг қай даражада ахборотга эга эканликлари ёки ноқонуний хатти-ҳаракатларга гувоҳ бўлганликлари каби ҳолатлар ҳақида сўралди. Респондентларнинг кўп қисмини, яъни 58.1 фоизни Тошкент шаҳри ташкил қилди.\nСўровнома натижасига кўра, респондентларнинг кўпчилиги 64.9 фоизи (716 нафар) нотариал идоралар хизматидан фойдаланганда ноқонуний хатти-ҳаракатларга гувоҳ бўлганликлари, 21 фоизи (231 нафар) гувоҳ бўлмаганликлари маълум бўлди.\nУшбу ҳолатларни батафсил аниқлаштириш мақсадида, нотариал хизматдан фойдаланиш вақтида қуйидаги ноқонуний хатти-ҳаракатларга гувоҳ бўлганликлари маълум бўлган:\n- Прейскурантда белгиланганидан кўпроқ ҳақ олинади (678 нафар иштирокчи);\n- Ходимлар хизмат кўрсатишдан асоссиз бўйин товлашади (420 нафар респондент);\n- Ортиқча ҳужжатлар талаб қилинади (319 нафар респондент).\nСўров жараёнида фуқаролардан нотариал идоралар фаолиятида қандай муаммоларга гувоҳ бўлганликлари ҳақида сўралди. Сўров натижаларининг кўрсатишича, респондентларнинг кўпчилиги, яъни 788 нафари нотариал тасдиқлаш учун бир неча соат ёки кунлаб вақт кутишга тўғри келганини билдирганлар. 542 нафар респондент томонидан таниш-билишларга, телефон орқали айтганларга яхши хизмат кўрсатилиши, 529 нафар респондент нотариал идора ходимлари томонидан мижозларга қўпол муомалада бўлиш муаммоси мавжудлиги, шунингдек, 465 нафар респондент нотариал идора ходимларининг сони етарли эмаслиги, 241 нафар респондент нотариусларнинг аксарияти замонавий ахборот-коммуникация технологияларидан фойдалана олмаслигидан шикоят қилганлар. 88 нафар респондент нотариат идораларининг фуқаролар истиқомат қиладиган жойдан жуда узоқда жойлашганини билдирганлар.\nБарча нотариусларга легаллаштириш талаб этиладиган ҳужжатларни шаҳодатлаш ҳуқуқи берилди\nНотариус лавозими учун танлов тестларсиз ўтадиган бўлди


Ироқнинг 11 террорчи РКК си Ироқ шимолида зарарсизлантирилди | Azon.uz - Ахборот-таҳлилий портал\nБу ҳақда Туркия Миллий Мудофаа Вазирлиги твиттер саҳифасида хабар берди.\nВазирлик Туркия террор ташкилоти билан ҳал қилувчи курашини давом эттиришини билдирди.\nРКК террорчилари вазиятни беқарорлаштириш ва Туркияни иккига бўлиш учун қонли ҳужумларни амалга оширмоқдалар. Президент Ражаб Тоййиб Эрдўғон 1984 йилда РКК жангарилари\nТуркияда биринчи қонли жиноят содир этганидан бери 2020 йил март ойигача ушбу қонли ташкилот қўлида 7500 Туркия хавфсизлик кучлари хизматчилари ва 6,800 тинч аҳоли ҳалок бўлганини айтди.\nАҚШ ва Европа Иттифоқи РККни террористик ташкилотлар рўйхатига киритди. Анқаранинг вазиятга ечим топишга уринишига қарамай, РКК террор ташкилоти 2015 йил июл ойидан бери қуролли ҳужумларни давом эттирди. Сўнгги йилларда РКК минтақадаги қонли жиноятлар учун жавобгарликни ўз тармоқларига юкламоқчи бўлди.\nСурияда РКК террорчилари PYD ва YPG номлари остига яширинишмоқда ва сўнгги икки йил ичида ўзларини "Сурия Демократик Кучлари" деб аташмоқда. Эронда РКК “Курдистон озод ҳаёти партияси” (PJAK) сифатида фаолият юритади.\nИроқ террорчи Туркия вазирлар Махсус


“Ўзбектелеком” мамлакат бўйлаб мобил алоқа тармоқларининг модернизациясини якунлади - UzNews.uz\nКомпания бутун мамлакат бўйлаб кенг кўламли мобил алоқа тармоғини кенгайтириш ва модернизация қилиш лойиҳасини тугатганини маълум қилди.\n“Ўзбектелеком” AК республика миқёсида кенг кўламли мобил алоқа тармоғини кенгайтириш ва модернизация қилиш юзасидан кенг кўламдаги лойиҳани якунлади. Бу ҳақда компаниянинг Ахборот хизмати хабар берди.\nНатижада мамлакатнинг барча ҳудудларида 3 мингдан зиёд база стансиялар янгиланиб модернизация қилинди. Модернизация ишлари ҳамма жойда қамровни сезиларли даражада оширишга ва 4G LTE технологиясидан фойдаланиш имконини тақдим этди.\nҚайд этилишича, 2020 йил бошида “Ўзбектелеком” AК республиканинг барча ҳудудларида 3G/4G технологиялари бўйича мобил алоқа тармоғини кенгайтириш ва модернизация қилиш юзасидан кенг кўламдаги лойиҳани амалга ошириш бошланган.\n“Ушбу лойиҳанинг мақсади — UZTELECOM операторининг мобил алоқа абонентларига, айниқса, мамлакатимизнинг энг чекка ва узоқ ҳудудларида истиқомат қилувчи аҳоли учун мобил интернет хизматларидан фойдаланиш тезлиги ва фойдаланиш имкониятларини сезиларли даражада ошириш мақсадида, барча мавжуд база стансияларни уларнинг жойлашувидан қатъи назар, 3G ва 4G LTE стандартларигача модернизациялашдан иборатдир”, дейилади хабарда.\nМаълум қилинишича, карантин даврида тармоқни янгилаш, кенгайтириш ва модернизация қилиш ишлари барча зарур хавфсизлик қоидаларига риоя қилган ҳолда амалга оширилган.


«Бахшичилик санъати UNESCO’нинг репрезентатив рўйхатига киритилишига умид билдирамиз» — Азиз Абдуҳакимов - Bugun.uz\n«Бахшичилик санъати UNESCO’нинг репрезентатив рўйхатига киритилишига умид билдирамиз» — Азиз Абдуҳакимов\n16:18 | 15-12-2021\nUNESCO’нинг Номоддий маданий меросни муҳофаза қилиш бўйича Ҳукуматлараро қўмитасининг (НММҲК) XVI сессияси 13 декабрь куни ташкилотнинг Париждаги қароргоҳида виртуал режимда ўз ишини бошлади. Бу ҳақда Туризм ва спорт вазирлиги матбуот хизмати «Bugun.uz»га хабар қилди.\nҚайд этилишича, ушбу сессия доирасида «Бахшичилик санъати» элементини Инсоният номоддий маданий меросининг Репрезентатив рўйхатига киритиш масаласи кўриб чиқилган. Ўзбекистоннинг UNESCO ишлари бўйича Миллий комиссияси раиси давлат раҳбари ташаббуси билан ишлаб чиқилган ва кўриб чиқиш учун тақдим этилган ушбу номинацияни қўллаб-қувватлаш юзасидан Баҳолаш комиссияси ва НММҲКъга аъзо мамлакатларга мурожаат йўллади.\nТадбирда UNESCO раҳбарияти, НММҲКъга аъзо давлатлар, 190 дан ортиқ давлатдан юқори мартабали делегатлар иштирок этган. Шунингдек, Бош вазир ўринбосари Азиз Абдуҳакимов, Ўзбекистоннинг UNESCO ҳузуридаги доимий вакили Умид Шадиев ва UNESCO ишлари бўйича Миллий комиссия вакиллари қатнашган.\nЯлпи мажлисдаги иштирок давомида Ўзбекистон делегацияси сўнгги йилларда Шавкат Мирзиёев раҳбарлигида мамлакатнинг бой номоддий маданий меросини муҳофаза қилиш, кўпайтириш ва тарғиб этиш борасидаги саъй-ҳаракатлар тақдимоти ўтказилган.\n«Минг йиллик тарихга эга Ўзбекистон ўзининг бой маданий мероси билан фахрланади. Бизда UNESCO’нинг Репрезентатив рўйхатига киритилган 9 та миллий ва кўп миллатли элемент мавжуд. Яқин кунларда ушбу рўйхатдан яна бир элемент – ‘Бахшилик санъати’ ҳам жой олишига умид билдирамиз», — деди Азиз Абдуҳакимов.\n«Шунингдек, Ўзбекистон ҳукумати томонидан 2003 йилдаги Номоддий маданий меросни муҳофаза қилиш тўғрисидаги халқаро конвенция бажарилишини давом эттириш ва UNESCO’нинг ушбу йўналишдаги фаолиятини қўллаб-қувватлашга содиқлик билдирилди.\n‘Бахшилик санъати’ номинацияси бўйича овоз бериш жараёнининг ўзи 16 декабрь куни бўлиб ўтади, UNESCO’нинг Номоддий маданий меросни муҳофаза қилиш бўйича Ҳукуматлараро қўмитасининг XVI сессияси эса 18 декабрга қадар давом этади», дейилади хабарда.\nЭслатиб ўтамиз, аввалроқ Қуйи Амударё давлат биосфера резервати UNESCO бутунжаҳон биосфера қўриқхоналари тармоғига киритилгани ҳақида хабар берилганди.


Соқолим нега жуда сийрак? – Дарё уз Янгиликлар\nГлавная / Жамият / Соқолим нега жуда сийрак?\nAkbar 07.11.2018\tЖамият Comments Off on Соқолим нега жуда сийрак? 15 Показы\nЭркаклик рамзи бўлмиш соқол кўпчилик эркакларни ҳам ташвишлантиради, ҳам қизиқтиради. Халқимизда: «Сўз кўрки – мақол, йигит кўрки – соқол», деган нақл бор. Бу бежизга эмас. Кўпчилик эркаклар соқол ўстириш учун нима қилиш кераклиги ва соқолни уй шароитида қандай ўстириш мумкинлиги усулларини билишни хоҳлашади. Бунинг ажабланарли жиҳати йўқ, зеро, соқол туфайли эркак қиёфаси эркакларга хос қатъиятли, жасоратли ва ўзига хос кўринишга эга бўлади. Шу сабабли, аксарият эркаклар «соқол» безаги билан ўз ташқи кўринишини безашни хоҳлайдилар ва соқол ўсишини тезлаштиришга ҳаракат қилишади. Албатта, шуни ҳам таъкидлаш лозимки, юзда чиройли соқол пайдо бўлиши учун бироз сабр керак.\nПред. Ўзбекистонда йирик балиқчилик кластерлари уч йил муддатга барча солиқлардан озод этилади\nСледующая Ўзбекистоннинг Бельгиядаги элчиси Жаҳон божхона ташкилоти раҳбари билан учрашди


"Табобати муслимин" китоби, Мансур Шайх Абдулазиз\nСизларга мўъжаз туҳфa бўлиши учун биз Рамазон ойида овқатланиш тақвимини тузиб чиқдик ва эълон қилмоқдамиз. Буюк табиб Ибн Сино «касаллик оғиздан киради» детан эканлар. Дарҳақиқат шундай. Инсон онадан соғ туғилади, касаллик вақт ўтиши билан пайдо бўлади. Табиийки нотўғри овқатланиш инсон умрининг қисқаришига, турли касалликларнинг пайдо бўлишига олиб келади. Ҳар йил бир марта келадиган Рамазон ойида рўза тутиш, овқатланишни тартибга солиш баданни тозалашнинг энг муҳим тадбирларидан бири. Яна шу Рамазон ойининг ҳар йили ўн кун олдин келиши ҳам инсониятнинг ҳар йили бошқа-бошқа вақтларда, фаслларда ўз баданини тозалаш имкониятига эга бўлишини кафолатлайди.\nСаломатлик ҳақида янги фан\nИскири аъзам (Мунший, тошбосма)\nХаким Мухаммад Аъзахон\nБ. Лоренс Риггз\nДарахт ва арра


Тошкентда болалар спортини ривожлантириш жамғармаси мутахассиси пора сифатида 1000 доллар олаётганида қўлга олинди 4-08-2021, 10:01 | Zamin.uz\n22:57 / 21.02.2015\nТошкентда болалигидан боксга ихлос қўйган ва турли мусобақалар иштирокчисига айланган йигит жароҳат олиб, маълум муддатга машғулотларга қатнашолмай қолди. У спортдан бошқа ишга кўнмагач, унинг онаси спорт соҳасида ишловчи одамга учрашди, деб хабар беради «Ҳуқуқ» нашри.\nСпорт соҳасида ишловчи одам бокс бўйича мутахассис эмаслигини айтиб, бу борада болалар спортини ривожлантириш жамғармасининг минтақавий филиали мутахассиси ёрдам бера олишини айтди. Мутахассис эса онанинг ишончига кириб, ўғлининг ҳужжатлари билан бирга «хизмат ҳақи» ҳам олиб келиши кераклигини маълум қилди.\nШундан сўнг, мутахассис бокс федерацияси ижрочи директори билан маслаҳатлашди. Ижрочи директор ходимларни ишга олиш ва бўшатиш билан шуғулланмаслиги, шунингдек, федерацияда сайланиш орқали ишга тайинланган бор-йўғи 3-4 ходим фаолият юритишини билса-да, нафсини қондиришга қизиқиб қолди.\nОрадан 3-4 кун ўтиб, бокс бўйича мутахассис она олиб келган ҳужжатлар ва 1000 АҚШ долларини олган вақтида ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар ходимлари томонидан қўлга олинди. Мутахассис ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар ходимлари тавсияси билан ижрочи директорга қўнғироқ қилиб, иш битгани, учрашишлари кераклигини айтди. Шу тариқа, ижрочи директор ҳам қўлга олинди.\nЯнгиликлар » Ўзбекистон » Тошкентда болалар спортини ривожлантириш жамғармаси мутахассиси пора сифатида 1000 доллар олаётганида қўлга олинди


Такрорий гувоҳномалар бериш тартиби (ролик) » Sangzor.uz - Жиззах янгиликлар портали\nSangzor.uz - биз сизга яқинмиз! » Видео » Такрорий гувоҳномалар бериш тартиби (ролик)\nВидео / ДХА янгиликлари / АХ хабарлари\nФуқаро ўзига тегишли туғилганлик, никоҳ тузилгани ва никоҳдан ажралганлик ҳақидаги гувоҳномалар йўқолган тақдирда ёки улар яроқсиз ҳолатга келиб қолган тақдирда, такрорий гувоҳномалар олиш ҳуқуқига эга. Бунинг учун у ўз шахсини тасдиқловчи ҳужжат ва ариза билан далолатнома ёзувларини қайд этган ДХМга бевосита ёки ўзи яшаб турган жойдаги ФҲДЁ бўлими орқали мурожаат қилиши мумкин. Яшаш жойидаги ФҲДЁ органи орқали такрорий гувоҳнома бериш тўғрисидаги илтимос билан мурожаат этилганда, аризани қабул қилган ФҲДЁ органи уни далолатнома ёзувини қайд этган ФҲДЁ органига ижро учун жўнатади.\nАриза берувчи далолатнома ёзуви қайд этилган ФҲДЁ органига мурожаат қилса, такрорий гувоҳнома шу куннинг ўзидаёқ тақдим этилади. Болаларга, вояга етмаганларга ва муомалага лаёқатсиз шахсларга эса бундай ҳужжатлар уларнинг ота-оналари (ёки фарзандликка олувчилари), васийлари, ҳомийлари, болаларни ижтимоий ҳимоя қилиш муассасалари маъмуриятлари аризалари бўйича берилади.\nХорижда истиқомат қилувчи фуқароларга такрорий гувоҳномалар чет тилида тузилган ва нотариал тасдиқланган ишончнома орқали берилишига рухсат этилади. Бу жараёнда ишончнома белгиланган тартибда легализация қилинган ҳолдагина қабул қилинади ёки апостиль қўйилган тақдирда такрорий гувоҳнома берилади.\nВафот этган шахсга нисбатан туғилганлик ҳақида такрорий гувоҳнома берилмайди. Фақат зарур ҳолларда у туғилгани тўғрисида маълумотнома тақдим этилиши мумкин. Ўлим ҳақидаги такрорий гувоҳнома эса марҳумнинг яқин қариндошлари ва меросхўрларига ёки қонунчиликда белгиланган тартибда тасдиқланган ишонч қоғозига эга шахсларга берилади.\nБугунги кунда Базавий ҳисоблаш миқдори 223 000 сўмни ташкил этади. Тўлов миқдори эса герб йиғими учун БҲМнинг 15 фоизи яъни 33 450 сўм. давлат божи учун БҲМнинг 15 фоизи 33 450 сўмни ташкил этади. Шунингдек, пуллик хизмат кўрсатганлик учун БҲМнинг 5 фоизи миқдорида 11 150 сўм йиғим олиниши мумкин.


Жумадурди Авезов: “Ҳақиқатни айтишга халқнинг ҳоли йўқ”\n26 январ 2021, Тошкент вақти: 14:40\n“Озодлик” радиосининг Туркманистондаги ҳибсга олинган мухбирлари Мерет Ҳоммадов ва Жумадурди Авезов билан улар қамоқдан озод бўлгандан кейин узилиб қолган алоқа яна тикланди.\nАввалига Ж.Авезов ўзининг ҳибсга олиниш тафсилотларига тўхталди.\n“Миллий хавфсизлик хизмати ходимлари ва полиция капитани мени уйимдан олиб кетди. Қамоқхонада “Озодлик”нинг яна бир мухбири М.Ҳоммадовни кўриб қолдим. У ҳам тилидан балога қолиб, шу ерга олиб келинганини билдирди. Овчидан қочиб кетаëтган икки тулкининг бири энди қаерда учрашимиз, деб сўраганда, иккинчиси этикдўзнинг уйида, деб жавоб берган экан. Биз ҳам икки мухбир қамоқда учрашдик”, - дейди Жумадурди оға.\nЖ.Авезов мамлакат расмийлари ҳақ сўздан қўрқишини, шунинг учун тиз чўкиб, тилини ичига ютиб ётгандан кўра, тик туриб, ҳақиқатни ҳукуматнинг юзига айтиш афзаллигини таъкидлади.\n“Ҳақиқатда халқнинг аҳволи жуда оғир. Ишсизлик, йўқсиллик. Одамлар қандай қилиб қозон қайнатишни билмайдиган бир мушкул аҳвол. Телевизорда мақтаган, газетада ëзган билан ҳаëт зўр бўлиб қолмайди”, - деди Ж.Авезов.\nЖурналист “ҳақиқатни халқ айтиши кераклиги, аммо айтишга ҳоли йўқлигини” билдирди.\nТуркманистондаги вазият халқаро майдонда ҳам ташвиш уйғотяпти. Жумладан, яқинда Халқаро Хелсинки федерацияси ҳамда Инсон ҳуқуқлари бўйича туркман ташаббус гуруҳи Европада хавфсизлик ва ҳамкорлик ташкилотига йўллаган мактубида Туркманистондаги ҳозирги вазият масаласини ЕХҲТ доимий кенгаши йиғилиши кун тартибига киритишга чақирди.


Кичкинтойингизни парвариш қилар экансиз, ҳар доим ўз-ўзингизга савол берасиз: мен ҳаммасини рисоладагидек бажаряпманми? Кичкинтой эса кундан-кун янги қилиқлар чиқариб, сизни бу ҳақда такрор-такрор ўйлашга, иккиланишга мажбур қилади. Шундай пайтларда, ўз вақтида берилган маслаҳат олтинга тенг бўлади! Қуйида олий тоифали педиатр шифокор Ҳамроева Марзия Ашуровна ҳар бир ёш она билиши лозим бўлган масалаларга эътиборни қаратади.\n1. Кичкинтойни болалар косметикасига "кўмиб ташламанг!"\n"Меҳрибон" оналар кун давомида болалари терисига нималарни суришмайди-я! Болалар учун крем, ёғ, упа, антибактериал хусусиятларга эга совунлар, махсус суюқликлар шимдирилган салфеткалар… Агар бола 3 ойлик бўлган бўлса, унда бўғимлар "пишиши" ва диатез (тери яллиғланиши) кузатилмайди. Болакай учун махсус косметиканинг ҳожати йўқ, кундалик чўмилтириш ва ҳаво ванналарининг ўзи етарли. Ҳар қандай ҳолатда ҳам бола терисига меъёрдан ортиқ ёғ ёки крем сурманг, улар меъёрда сурилгач, болани тагликларга ўраб-чирмаб ташламанг, ёғ ёки крем маълум муддат ичида терига сўрилиши лозим. Акс ҳолда, сўрилмаган масса таглик тешикчаларини тўсиб қўяди ва унинг намликни тутиш хусусиятига путур етади, тери муаммолари ҳам кучаяди.\nБу сиз учун хавфли бўлибгина қолмай, бола учун ҳам катта хавф туғдириши мумкин. Кўп қаватли уйларда лифт йўқми ёки вақтинча ишламаяптими? Унда кичкинтой бир муддат уйда қолгани маъқул. Фақат, уни шундай "жойлаштириб" қўйингки, у йиқилиш ёки полда умбалоқ ошишга имкон тополмасин. Аравачани бир қўлда, қийшайтириб тутманг, икки қўлда олдинга қараб ҳайдаганингиз маъқул. Бунда вазн мувозанатда бўлишига эътибор беринг. Шундагина кичкинтой хавфсиз бўлади, сиз ҳам бел оғриғидан шикоят қилмайсиз.\n- Joylandi: 10.04.2016 03:10


Драматик учрашувнинг драмалари ёки ҳамма қолиб юлдуз бўлган Паул ҳақида - BBC News O'zbek\nДраматик учрашувнинг драмалари ёки ҳамма қолиб юлдуз бўлган Паул ҳақида\nЎтган гал сизни Эдипона мавқеъда қолдирган бўлсам, гапимнинг ибтидоси негадир Сизифона бўлиб кетаяпти: Инсон тақдирнинг ҳукмига қолган тақдирига бефарқ бўлолмагани каби, сўзсиз, менинг ҳам финал беллашувига миқ этмай қараб турмаслигим сизга ҳам, ўзимга ҳам кундек аён эди.\nДраматик учрашувларнинг ҳар қандай маънодаги каттаю кичик драмаларсиз кечмаслиги эса, мумкин эмас, худди тақдир инсонни не куйларга солиб куйлатмагани каби. Аввалги “иқрорларим” ёдингизда бўлса керак. Бу гал ҳам худди шундай бўлди. Инглиз ишқибозлари учун футбол пивосиз татимаслиги каби, сизни билмадим-ку, мен учун ҳам дўппидеккина бир товоқ ошсиз футбол футбол эмас. Ҳатто расмига бўлса ҳам, чунки футбол турган жойда ошнинг еган оғизга қанчалик татиши бошқа бир масала. Анъанавий газетлару, интернетни-ку, энди, бир четга қўя туринг, мен учун финал беллашувига ҳозирлик бир кун аввал “ана шу” ош масаллиқларини тайёрлашдан бошланди. Якшанба куни ишда эмасманми, чопиб ҳаллослаганимда ҳам уйга кечки 6:30 ларда кириб бораман. Учрашувгача эса, бор-йўғи бир соат қолади. Ҳали гапингизни тугатмай туриб, миянгиз сиздан ҳам сўрамай, яна вақтнинг тит-питини чиқаришга тушиб кетади. Ҳамма нарсани ҳисоблайвериб, чамалайвериб, тақсимлайвериб, ўзиям шу бир ой ичида математик бўлиб кетишимга оз қолди. Хуллас-калом, учрашувга барча ўзбекона ишқибозлик атрибутлари билан тайёр бўлишим учун ихтиёримда озми-кўпми 45 дақиқа вақт қоларкан. Шундай қилиб, якшанба ҳам келди. Ундан уёғини тасаввур этаётгандирсиз. Одатда 10-15 дақиқа кетувчи поезд бекатига бор-йўғи 7 дақиқада етиб бордим. Ишқибоз кўнгилнинг жонбозлиги даражасини шундан ҳам билиб олгандирсиз. Хуллас-калом ўша чамалаган вақтимда уйга кириб бордим. 45 дақиқада барча жиз-бизни тугатиб, ошни дастурхонга тортишга муваффақ бўлганмисиз? Ишонинг, кўзингизга футболдан ўзгаси кўринмаётган пайтда ҳамма нарса бўларкан! Манаман деган рестораннинг манаман деган ошпазидан ҳам ўтиб тушгандек кўриндим ўзимга-ўзим. Буёғига эскию янги аламларим билан телевизор қаршисига чўкка тушиш қолганди, холос. Шундай деганимни биламан, ҳаммаси қолиб, нақ учрашув бошланган биринчи сонияда ҳали сиёҳи қуримаган янги шеърини кўтариб, қизим тепамга келса бўладими! Кўрмасам, шеър ҳам ҳайф, учрашув ҳам ҳайф! Драматик ҳолатимнинг кульминацион нуқтаси кўзнинг футболда, қулоқнинг шеърга берилиши билан ечим топди. Агар финал беллашуви шунча жонбозлик ва “қурбонлик”ларингга арзидими, десангиз, бугун кўзимни чирт юммай туриб, “Йўқ!” дейишим турган гап. Холислик ҳаққи шуни айтишим керакки, “ур йиқит, сур йиқит” билан кечган 120 дақиқалик учрашувдан фақат голландларнинг матонатига тан бериб чиқдим. Испанларнинг “ақлли” олмонларни қандай яксон этгани кўз олдимда муҳрланиб қолган эмасми, якшанба кунги беллашувдан кутган мезонларим ҳам уларнинг ўзлари ўрнатиб, кўрсатиб берган даражада экан, ким айбдор – яна испанлар! “Ҳа, Испания, воҳ Испания, қани Испания!” деб оғзим ҳам, ўзим ҳам чарчаб кетдим, охири бўлмади, Пуйоли бўладими, Вилласи турганда, ишонмайсиз, қўлимнинг бир ишораси билан тўпни ҳолландлар дарвозасига киритиб юбордим,” деган ҳамкасбимнинг сўзлари сўзларимга қўшилмаганлар учун яна бир мисол.\n“Ўзимизга ўхшаб юрарди”\nБритан матбуотидаги кечаги “ҳамма”нинг ўрнини Испания ва Ҳолландия эгаллаган. Бир саҳифасини очсангиз, қизил-сариқ, наригиси эса, норинж рангига бежалиб кетган. Худди камалак дейсиз. Шунча рангнинг орасида эса, икки жамоанинг қиёси берилмаган ҳеч нарсаси қолмаган. Кўзойнак тақиб, қидирсангиз ҳам, зиғирдек қолган жойини тополмайсиз. Кечагина Олмонияни севиб, бошига кўтарган газетлар бугун Оврўпо чемпиони номига қарамай, Испанияни “ўзига тенг олган”. Кечагина юрарди ўзимизга ўхшаб, энг чиққани чорак финал бўлиб, лигаси бизникига ўхшаб дунёдаги энг зўри бўлмайдими, миллий жамоаси ҳеч нарсани эплолмай...Энди эса, биздек кўҳна “инглиз шерлари”ни ортда қолдириб кетишди. Бугун биз ҳаммага кулгу бўлиб ўтирган бир пайтимизда, улар кубокка кўз тиккан,...Фақат шу бўлса қани, теннисчиси Рафаэль Надал “Уимблдон”ни ютиб қўйган, “Формула оне”даги ҳайдовчиси Фернандо Алонсоси Икки карра Жаҳон чемпиони, буёғи юлдуз велосипедчиларидан тортиб, баскетбол миллий жамоасининг ютуқларини айтинг! Дод-фарёднинг кети кўринмайди. Кеча бутун мамлакатни ўйлантирган, “Нима қилмоқ керак?” саволи, ана шу “тенглигу” нотенглик манзарасида бугун “Қандай қилиб?”ига ўзгарган. Жавоб илинжида Испаниянинг титкиланмаган ҳеч нарсаси қолмаган: Қурилиш ва сайёҳликка асосланган иқтисоди ўтириб қолган, ишсизлик даражаси Оврўподаги энг юқориси, тўрт тилда сўзлашса,...ўқийверасиз. Келинган хулоса шуки, яна даҳо рассом, ошпаз, ким-кимларига эга бўлган Испания бир ёқадан бош чиқаришни ўрганган, мана шунча ютуқнинг сири қаерда!\nМен, у, ҳамма Паулнинг дардида\nЎзининг оламшумул “фол”лари билан ошпаз бўлмаганни бўлдирган, муҳофазасига аквариумдагилар қолиб, бутунбошли Испан қироллик оиласини куйдирган саккизоёқ Паулнинг обрўси эса, ошгандан ошди!2010 йилги Жаҳон чемпионати сабаб, ким машҳур бўлган бўлса ҳам, “фолбин” саккизоёқ Паул машҳур бўлди. Ким жаҳон матбуотининг юлдузига айланган бўлса ҳам, “фолбин” саккизоёқ Паул бўлди. Ҳамма гапирганнинг гапирган гапи ҳам яна “фолбин” саккизоёқ Паул бўлди. Нархи ўн миллионлаб доллар турмайдими, машҳурлиги кўкдаги ойни хиралар қилмайдими, Месси ҳам, Кака ҳам, Кристиано Рональдо ҳам Паулнинг олдида ип эшолмай қолишди. Неча кундирки, Паулга оид қилт этган хабар бутунбошли Би-би-сида ҳам марказий хабарлардан бирига айланса – худди бир ерда қандайдир ҳужум юз берган ёки бир казо қайсидир казо билан учрашгани каби. Қанчадан қанча давлатларнинг миллий таомлар рўйхатини уч куннинг ичида рекорд даражада бойитиб, манаман деган ошпазлари қилолмаган ишни қилиб қўйган бўлса! Кимсан Испания Балиқчилик вазирини Паулни қозонга ташламаслик масаласини Оврўпо Иттифоқи Вазирлар Кенгашида кўтараманга туширса! Бош вазири Родригес Запатеро ҳимоясига махсус бўлинма жўнатсаммикан, деган ҳазил баҳона Паулнинг номини шахсан тилга олса! Паулнинг машҳурлиги соясида машҳур бўлмоқчи бўлганлар сонию қилаётган ишларининг тавсифини, энди, сўраманг! Буёғи нақ Криловнинг ҳали ҳам кўнглимизнинг четидан, тилимизнинг учидан кетмаган чўртанбалиқ ҳақидаги масали деяверасиз, ҳамма уни ўзига яқин олган: Расмий таржимаи-ҳолига қаралса, Англиянинг жанубидан. “Устоз”и эса, энди “шогирдим” Италияданга ўтиб олган. Ундай бўлмаса, бундай қилиб тилга тушиш учунми, италияликлар ҳам Паулни шоша-пиша Паоло, дея қайта чўқинтирган...Айнан саккизоёқ Паул деб ўзим тушган кунни айтинг: Биринж медали учун курашда Олмониянинг ғалабасини башорат қилган эмасми, учрашув тугагунча ўзимдан ўтганимни ўзимдан ўзга билолса, кошки...Испанияга қарши учрашувда мағлубиятини башорат қилиб, бир балога қолган бўлса, “фоли” тескари келиб, Уругвайни енголмаса, минг балога қолмасмикан, деб. Аввал енгилгина чўғга тутиб олиб, кейин аччиқ-чучук билан бирга тақдим этиш тасаввурида бўлган олмонлар кейин уни қайнатишми, қовуришми, не қилиш хаёлига боришаркан?.. Касбим тақазоси билан қақшатқич жанглар ибораси кўзимга ҳам, тилимга ҳам ёд бўлиб кетган эса-да, бунинг футболда қанақа бўлишини ана ўшанда кўрдим. Хуллас-калом, турдим, ўтирдим, пастга тушдим, юқорига чиқдим, кўзимни юмдим, очдим, айланавериб, айланма курсим қолиб, ўзим ҳам айланиб кетдим, хуллас-калом, ўша кеч ишқибоз бўлиб, ҳеч қилмаган ишларимни қилдим. Фақат телевизорни ўчириб қўймадим, холос. Охирида Паул билан бирга ўзим ҳам “омон қолган”дек эдим...


МУСАФФО ҲАВО - “Китоб дунёси” газетаси сайти\n487 марта кўрилган.\n– Болаларингиз, – таъкидлади шифокор, – бирон тепаликка чиқиб, соф ҳаводан нафас олиши, майсазорда сайр қилиши керак...\nУ шундай деб каттагина оила яшайдиган ана шу пастқам уйдаги каравотларга бақамти ўтирган кўйи жажжи Терезанинг орқа елкасига, полапон қанотидек заифгина куракларига стетоскопини босиб кўраётган эди. Ҳалиги икки каравотда эса ёноқлари қизариб, кўзлари чақнаб турган тўрт болакай кўрпадан бошию оёқларини чиқарганча чўзилиб ётишар, бола пақирларнинг ҳаммаси дардга чалинганди.\nШанба куни тушдан кейин Марковальдо жужуқларини тепалик бўйлаб сайр қилдиргани олиб кетди. Таъкидлаш жоизки, улар шаҳардаги ана шу кварталда яшар, қир-адирлар бу ердан узоқда эди.\nАйни навбаҳор... Қуёшнинг илиқ нурлари ичра дов-дарахтлар гуллаётган пайт. Болалар эса паришон бир алпозда ён-атрофга бесаранжом боқишарди.\n– Нимага пиллапоя бор-у, тепада уй йўқ, – деб сўради шу тобда Микелино.\n– Бу ахир, уйнинг пиллапояси эмас. Буни йўл деса ҳам бўлаверади. – дея жавоб қилди ўз навбатида ота.\n– Йўл... Унда бу зиналардан машиналар қандай қилиб ўтади?\nТеваракда боғ-роғларни ўраган деворлару уларнинг ортидаги дарахтлар кўзга ташланиб турарди.\n– Анави деворларнинг томи йўқ экан... Нима, уларга бомба ташлашганми? – деб сўради яна Микелино.\n– У ерларда боғлар бор... Улар ҳовлига ўхшаган бир жой, – дея тушунтирди ота. – Ичкарида эса уй бор... ҳув ўша дарахтларнинг ортида.\nМикелино бўлса бошини силкиб қўйди-да, ўзига у қадар ишонқирамай “Лекин ҳовли уйнинг ичкарисида бўлади-ку, сираям ташқарида эмас”, деди.\nШунда жажжигина Терезина ҳам сўраб қолди:\n– Ана ўша уйларда дарахтлар яшайдими?\nШу йўсин юқорилаганлари сайин Марковальдога кунига саккиз соатлаб халтаю тугунлар турадиган ертўласидаги моғор иси ҳам ўзидан тобора узоқлашаётгандек, уйининг ....деворларидаги доғ-дуғлару деразадан тушгучи нурнинг гардиши бўйлаб оҳиста инаётган тилларанг чанг, ва тунги йўтал хуружлари ҳам ортда қолаётгандек туюларди.\n– Хўш, бу ер сизларга ёқдими? – деб сўради шунда ота.\n– Нимаси ёқди?\n– Бу ерда қоровуллар йўқ экан. Бемалол гул териш, тош ирғитиш мумкин.\n– Нафас олишингиз-чи, хўш, нафас олишингиз?..\n– Ахир, бу ер баҳаво-ку...\n– Қаёқда, – дейишди шунда болакайлар. – Ҳеч нарса билинмаяпти-ю.\nШу асно тепаликнинг энг баланд жойига ҳам кўтарилишди. Қайсидир бурилишга етишгани ҳамоноқ пастда, ғира-шира ўргимчак тўри мисол йўлларнинг ҳадсиз-ҳудудсиз бўшлиғи аро шаҳар намоён бўлди.\nШунда бирдан Марковальдо ёшлик чоғида шаҳарга келганида қалбида жўш урган аллақандай туйғуларни яна ҳис этди. Туйқус ортга қайтишга ундовчи тушкун бир кайфият вужудини чулғади-ю, пастдаги қуюқ манзарага нигоҳи қадалиб, ўз кварталларининг билинар-билинмас кўлкасига кўзи тушди. Шу пайт Микелино унинг ёнига келди-да, сўради:\n– Дада, нимага бу ёққа кўчиб кела қолмаймиз?\n– Эҳ, тентаквой, бу ерда уйлар йўқ, ҳеч ким яшамайдиям! – деди Марковальдо ачиниш билан. Негаки шу жойда яшай олашадими-йўқми, унинг ўзи худди шу нарсани ўйлаб турганди.\nЎз навбатида болакай “Ҳеч ким дейсизми? Анави одамлар-чи?! Қаранг!” деб қолди.\nАйни дамда ҳаво қўнғир тусга кирган ва ростдан ҳам ўтлоқдан пастроқда турли ёшдаги бир неча киши чиқиб келардики, уларнинг бари пижамага ўхшаш вазмингина кулранг кийим кийган, барининг бошида берет, қўлида эса ҳасса бор эди.\n– Ким улар? Қаёққа кетяпти? – деб сўради Микелино отасидан.\nУлардан биттаси яқинлашди – у қирқ ёшлардаги тўладан келган бир киши эди. – Салом, – деди ўша одам. – Шаҳардан нима янгилик олиб келдингиз бизга?\n– Салом, – деди Марковальдо ҳам. – Сиз қандай янгилик ҳақида сўраяпсиз?\n– Э, йўқ, шунчаки айтдим-қўйдим-да, – таъкидлади ҳалиги киши тўхтаганча. Унинг оппоқ юзлари чўзинчоқ эди; фақат икки лунжининг нақ учида худди соя каби қирмиз ё алвон тусда бир шуъла товланарди. – Шаҳардан ким келса, унга доим шундай дейман. Тушунинг, мен уч ойдан бери шу ердаман.\n– Пастга сираям тушмадингизми?\n– Э, шифокорлар кўнса тушаман-да, – дея кулиб қўйди у. – Уларга шу ер маъқул! – шундай деб кўксига уриб қўйди-да, сўнг андак энтикиб, яна шу тарзда кулимсиради. – Фабрикага қайтдим-у, тузалишим учун менга икки марта жавоб беришди – ҳа, яна ва яна! Қарабсизки, мени яна шу ёқларга юборишди. Эҳ, қандай маза!\n– Уларни ҳамми? – сўради шу он Марковальдо бирин-кетин атрофга тарқалаётган бошқа кишиларни кўрсатиб. У айни вақтда назаридан қочириб қўйган Филипетто, Тереза ва Пьетруччоларни нигоҳи билан изларди.\n– Уларнинг ҳаммаси бирга дам олаётган ўртоқларим, – тушунтирди бояги одам кўзларини қисган кўйи. – Ҳозир вақтимиз бор, кейин эса қайтамиз... Биз тезда ўрнимизга ётишимиз керак... Кўриб турибсиз, ана шу чегарадан нарироққа кетолмаймиз...\n– Қайси чегарадан?\n– Ҳали билмайсизми, бу жой санаторийга қарашли-ку?\nШу чоғ Марковальдо сал-пал чўчиб турган Микелинонинг қўлидан ушлаб олди. Бу пайтда жарликлар узра оқшом чўкаётганди.\n– Тереза! Филипетто! – дея чақирганча Марковальдо уларни қидиришга тушди. – Кеч бўлди. Совуқ ҳам тушди. Уйга кетамиз...\nБолалар япроғлардан ясалган гулчамбарни таққанча қайтиб келишди.\n– Бу ер қанчалар яхши-я, дадажон! – деди Тереза. – Бу ёққа ўйнагани яна келамиз, а?\n– Дада, – деб сўраб қолди бирдан Микелино ҳам. – Нимага бизам манави амакилар билан бирга туриш учун кўчиб келмаймиз?\n– Кеч бўлди, ахир! Амакиларингиз билан хайрлашинг. Олча учун раҳмат денг. Бу ёққа! Кетдик!\nШундай қилиб, улар йўлга тушишди. Ҳаммалари чарчаган эди. Марковальдо болаларининг унда-бунда саволига ортиқ жавоб бермасди. Филипетто ўзини кўтаришларини хоҳлар, Пьетруччо отасининг елкасига чиқиб олган, Тереза эса дадасининг қўлидан тутганча судралиб юрарди. Болаларнинг тўнғичи Микелинога келсак, у ҳаммадан олдинда ёлғиз ўзи кесагу тошларни ушлаган кўйи кетиб борарди.\nИтальян тилидан Рустам ИБРАГИМОВ таржимаси


Ҳаж ҳақида — У ким, бу нима — QOMUS.INFO\nQOMUS.INFO > Ҳ ҳарфи > ҲАЖ\nҲАЖ (араб. — зиёрат) — исломнинг 5 асосий рукнидан бири. Ҳаж қилиш эсҳуши бутун, соғлом, балоғат ёшига етган ва оиласи нафақасидан ташқари сафар харажатларига кифоя қилгудек маблағи бўлган ҳар бир мусулмонга (умрида бир марта) фарз қилинган. Ҳаж қилувчи кишилар мийқот (эҳромни боғлаш учун олдиндан белгилаб қўйилган махсус жой) дан бошлаб тозаланиб, сочларини олиб ёки қисқартириб Маккага бориш учун ҳозирлик кўрадилар. Сўнгра эҳромга кириб 2 ракаат намоз ўқилади. Ҳажда Каъба 7 марта тавоф қилинади. Зиё-ратчилар ҳажар ал-асвад (қора тош)ни ўпиб, кейин Сафо ва Марва тепаликлари орасида 7 марта югурадилар, сўнгра замзам сувидан ичадилар. Арафа куни (зул-ҳижжа ойининг 9-куни) Ҳажнинг асосий маросими — Арафот водийси ва тогида туриш (вуқуф) бошланади. Зиёратчилар у ерда хутба эшитадилар, ибодат қила-дилар ва намоз ўқийдилар. Бу туриш кун ботгунча давом этади. Сўнгра ҳожилар Муздалифа водийсига йўл оладилар. У ерда тонгга қадар ибодат билан машғул бўлинади. Зул-ҳижжа ойининг 10-куни (қурбон ҳайити) дан бошлаб 3—4 кун Мино водийсида шайтонларга тош отилади ва жонлиқ сўйиб қурбонлик қилинади. Мадинага бориб Муҳаммад (сав) қабрини зиё-рат қилиш ҳам Ҳаж вақтида бажариладиган амалга айланган. Бир киши бошқа одам учун Ҳаж арконларини адо этиши ҳам мумкин. Бу ҳажжи бадал деб аталади. Вафот этган одам ҳамда моддий таъминланган, аммо саломатлиги ёки қарилиги туфайли Ҳаж зиёратига бора олмайдиганлар учун ҳажжи бадал қилиш мумкин бўлади.\nҲадисга кўра, Ҳаж қилишнинг асосий қоидалари Муҳаммад (сав) томо-нидан 632 й. «Видолашув Ҳаж и» (Ҳаж-жат алвадоъ)да белгилаб берилган. Кейинчалик асосий ҳуқуқий мазҳаб намояндалари Ҳаж зиёрати қоидаларини ислом манбалари асосида батаф-сил ишлаб чиққанлар.\nЎзбекистон мустақилликка эришгач, юртимиз мусулмонларига Ҳаж амалини адо этиш учун имкониятлар яратиб берилди. 1991 й. да Ҳажга борувчилар 1500 кишини ташкил этган бўлса, 2004 й. да бу рақам 4000 дан ортиқни ташкил этди. Мустақиллик даврида 53056 киши Ҳаж ибода-тини адо этди (2005).


Ҳамжиҳат эл бўлайлик, инсофсизни инсофга чақирайлик! - zarnews.uz\nҲамжиҳат эл бўлайлик, инсофсизни инсофга чақирайлик!\nКоронавирус инфекциясидан ҳимояланиш мақсадида ўтказилаётган тадбирлар халқимизни янада жипслашишга, бир-бирига беминнат ёрдам кўрсатишга чорламоқда.\nДавлат инфекция тарқалишининг олдини олиш билан боғлиқ барча профилактик ишларни ўз зиммасига олиб, босқичма-босқич амалга оширмоқда.\nЛекин айрим шахслар синовли кунларда аҳолининг безовталигидан шахсий манфаати йўлида фойдаланишга интилмоқда. Ваҳоланки, юртимизда, вилоятимизда озиқ-овқат маҳсулотлари таъминотида мутлақо муаммо йўқ.\nШундай пайтда тадбиркор ва хизмат кўрсатувчи шохобчалар ходимларини инсофга чақириш лозим, деб ҳисоблаймиз.\nСиз шу халқ ҳисобидан даромад оляпсизми, халқнинг ҳурматини жойига қўйинг, зинҳор нарх-навони сунъий оширманг. Зеро, ҳаром луқма касалликдан ҳам ёмон, унга шерик бўлиш эса инсофсизлик ҳисобланади.\nШу ўринда халқимизга ҳам мурожаат қиламиз: вилоят ҳокимлиги, вилоят прокуратураси, соғлиқни сақлаш муассасалари вазиятдан чиқиш учун барча чораларни кўрмоқда. Бошқа шаҳарларда таҳсил олаётган талабаларимиз ўзлари яшаётган жойларга бепул олиб келинаяпти.\nШуни ҳеч қачон унутманг, бизда нарх-навонинг ошиши учун ҳеч қандай асос йўқ.\nШундай экан, агар жойларда бундай ҳолатга дуч келсангиз, вилоят ҳокимлигидаги 66 230-42-13, вилоят прокуратурасидаги 66 231-13-88 рақамли телефонларга хабар беринг.\nНарх-навонинг сунъий ошишига йўл қўйганлар жазога тортилади.\nХабар муаллифи сир сақланиши кафолатланади.\nБиз синовлардан ўтган ва оғир кунларда ҳам бир-биримизга елкадош бўлган халқмиз. Шуни унутмайлик.\nСамарқанд вилояти ҳокимлиги.\nТеглар: Озиқ-овқат коронавирус карантин


Танбеҳул ғофилийн « Ўзбекистон Халқ Ҳаракати\n03 July 2017 - 8:00\nМуҳаммад бин Лабиддин (Оллоҳ ундан рози бўлсин) ривоят этилишига кўра, Пайғамбаримиз (с.а.в.) шундай деган: “Сиз учун қўрққаним нарсалардан энг қўрқинчлиси – кичик ширкдир”.\nСаҳобаларнинг “кичик ширк нимадир?, деган саволига эса: “Кичик ширк риёдир”. Оллоҳ таоло қулларига амалига кўра бадалини бераётганда бу кабиларга (риёкорларга) “дунёда амалларингизни кўз-кўз қилганингиз кишиларга боринг-чи, улардан сизга фойда тегармикин”, деяжак.\nОллоҳу Таолонинг риёкорларга бундай муносабатининг сабаби шудир: уларнинг дунёдаги амаллари сохта ва алдовга қурилгани учун охиратда ҳам шундай муомалага тавба тутилажаклар.\nЗотан, Оллоҳу Таоло шундай буюрган: “ Мунофиқлар амал қилса хўжакўрсинга қиладилар ва Оллоҳни жуда оз зикр қиладилар. (“Нисо” сураси, 142).\nЯъни Оллоҳ мунофиқларнинг алдовларига бадал ўлароқ, улар қилган амалларнинг савобини бекор қилади. “Дунёда ким учун амал ишлаган бўлсангиз, энди ўшаларга мурожаат қилинг, менинг наздимда сизга бериладиган савоб йўқ”, дейди. Чунки бунақаларнинг амали фақат Оллоҳ учун ишланган амал эмасдир. Қул фақат Оллоҳ учун ишлаган холис амаллари учун савоб қозониши мумкин. Агар у ишлаган амалга Оллоҳдан бошқа бири ўртоқ қилинса, унга Оллоҳу Таолонинг ҳеч бир алоқаси бўлмайди.\nАбу Ҳурайрадан (Оллоҳ ундан рози бўлсин) ривоят этилишига кўра, Расулуллоҳ (с.а.в.) шундай деган: “Оллоҳу Таоло “Мен ширкдан энг узоқман. Бошқаси шерик қилинган амалнинг мен билан боғлиқ тарафи қолмайди. Ишлаган амалига мендан бошқасини ўртоқ қилганнинг амали мендан узоқдир” дейди”.\nБу шуни кўрсатадики, ишланган амал холис бўлмаса, бунинг савоби йўқдир. Ва бу амал соҳибининг боражаги ер ҳам жаҳаннамдир. Бунинг далили эса Оллоҳу Таолони шу ояти каримасидир: “Кимки, нақд (дунё)ни истаса, биз ўзимиз истаган кимсага ўзимиз хоҳлаган нарсани (дунёдан) нақд берамиз. Сўнгра уни жаҳаннамликлардан қиламиз. Қувғинга учраган ва мазаммат ҳолда у ерга киражак. Ким охиратни истаса ва мўмин бўлиб амалини охиратга кўра қилса, саъй-ҳаракати мақбул қаршиланажак. (“Исро” сураси. 18-20).\nЯна Абу Ҳурайранинг ривоятига кўра, Пайғамбаримиз алайҳиссалом шундай деган: “Неча рўза тутганлар борки, тутган рўзаси эвазига очлик ва сувсизликдан бошқа ҳеч нарса қўлга киритолмайди. Неча намоз қилганлар борки, қилган намозлари дунё истаганларга ҳам, охират истаганларга ҳам эвазига чарчоқ ва уйқусизликдан бошқа ҳеч нарса ола олмайдилар”.\nЯъни тутилган рўза ва адо этилган намоз Оллоҳ ризоси учун бўлмаган эса, бу амаллар учун савоб йўқ.\nАҳли ҳикматдан бир зот шундай дейди: “Кўз-кўз қилиш учун, шуҳрат қозониш учун ибодат қилган кимса – ҳамёнига чағир тош тўлдириб, бозорга борган одамга ўхшар. Уни кўрганлар: “бу одамнинг ҳамёни жуда қаппайган экан”, дейишади, аммо бу унга ўша оломоннинг гапидан бошқа ҳеч нарса қозонтирмайди. Чунки қаппайган ҳамёнидаги тошларга бозордагилар ҳеч нарса беришмайди.\nЗотан Оллоҳу Таоло шундай буюрган: Улар не амал қилган бўлса, олдига чиқиб, амалларини чанг-тўзонга айлантирди. (“Фурқон” сураси. 23)\nСўфиёний (с.а.в.)дан ривоят этилишича, бир кун саҳобийлардан биттаси Расулуллоҳ алайҳисалломга: ”Ё, Расулуллоҳ, мен берган садақам билан ҳам Оллоҳ ризосини қозонишни, ҳамда одамларнинг мен ҳақда яхши гапиришини истайман”, деди.\nШунда тубандаги оят нозил бўлди: “Айт, шубҳасиз, мен ҳам сиз каби бир одамман. Менга тангрингиз фақат Оллоҳ экани ваҳий этилмоқда. Ким роббига рўбарў бўлишдан умидвор бўлса, яхши амал қилсин, Роббига қулликда унга шерик қўшмасин”.\nЯъни ким Оллоҳ қаршисида туриб, жавоб беришдан қўрқса – бошқа ривоятга кўра, ким Оллоҳ қошида савоб ишламоқчи бўлса – солиҳ (холис) амал ишласин ва қилган ибодатида ҳеч кимни Оллоҳга шерик этмасин.\nҲикмат аҳлидан бир зот шундай дейди: Кимки шу етти ҳолатни ўйламасдан қастдан етти нарсани қилса, қилгани ишларининг ҳеч биридан фойда кўрмас:\n1.Мен Оллоҳ азобидан қўрқаман деб, гуноҳ ишлашдан қўрқмаса – бу сўзнинг унга фойдаси йўқдир.\n2.Савоб орқасидан қувмай, фақат савоб ишлашни истаса, яъни “мен Оллоҳнинг савобини истайман”, деб солиҳ амал ишламаса – бу истакдан унга фойда йўқ.\n3.Фақат яхши ният қилиб, яхшилик қилмаса, бу қуруқ ниятдан унга наф йўқдир.\n4.Оллоҳдан хайр ишлашга муваффақ этишни тилаб, дуо қилса-ю, бу хайрни амалда қилмаса, дуонинг унга фойдаси бўлмас. Зотан, Оллоҳу Таоло “Бизнинг йўлимизда жиҳод қилганларга биз мутлақо йўлларни кўрсатамиз. Оллоҳ яхшилик қилганлар билан баробардир” (“Анкабут” сураси, 69) дея буюргандир.\n5.Инсон гуноҳларидан пушаймон бўлмасдан, фақатгина истиғфор билан чекланса, бундай авф сўрашдан унга фойда тегмас.\n6.Инсон фақат ташқи кўринишини тузатиб, ички дунёсини ислоҳ қилмаса, бузуқлигича қолдирса – ташқи кўриниш унга ҳеч бир наф келтирмайди.\n7.Одамнинг амаллари Оллоҳ ризоси учун бўлмаса, бутун ғайратини ишга солиб қилган амаллари унга фойда келтирмас, бу билан ўзини алдаган бўлади.\nҲолбуки, Абу Ҳурайрадан (Оллоҳ ундан рози бўлсин) ривоят этилишига кўра, Пайғамбаримиз алайҳиссалом шундай деган: “Охир замонда шундай қавмлар келади-ки, улар дунёни худди сигир соғган каби соғажаклар. (Динлари эвазига дунёни еяжаклар) уларнинг тиллари шакардан ширин бўлишига қарамай, қалблари бўриники каби йиртқичдир”.\nАбу Солиҳдан (Оллоҳ ундан рози бўлсин) ривоят этилишича, саҳобийлардан бири Пайғамбаримиз алайҳисалломнинг ёнига келиб, “Мен бир амал ишлаётибман, уни яширишимга қарамай, у ҳақда одамлар эшитаяптилар. Бу эса менга хуш келаяпти. Бундай амалдан мен савоб олишим мумкинми?”, деди.\nРасулуллоҳ алайҳисаллом “Сенга бу амалинг эвазига иккита савоб берилади! Биттаси амални ишлатганинг учун, иккинчиси бу билан бошқаларга ўрнак бўлганинг учун”, деб жавоб берди.\nПайғамбаримиз алайҳисалломнинг яна бир ҳадиси шарифлари шундай: “Кимки, яхши бир йўл (шиғир) очса, у ҳам қилган яхши амалининг, ҳам очган ўша юрган йўлидан Қиёмат кунига қадар инсонларнинг савобини қозонади. Кимки ёмон бир йўл (шиғир) очса, бу қилган ёмонлигининг каби, ўша ёмон йўлдан Қиёмат кунига қадар юрган инсонларнинг гуноҳи ҳам бўйнида бўлади” (Бухорий).\nФақат шуни айтиш керакки, яхши амал қилган киши буни атрофига ўрнак бўлиш учун эмас, атрофидагиларнинг мақтови учун қилган бўлса, бу амал савобсиз қолиши мумкин.\nАбу Ҳабибдан (Оллоҳ ундан рози бўлсин), ривоят қилинишича, Пайғамбаримиз алайҳисаллом шундай деган: “Малаклар Оллоҳнинг қулларидан биттасининг амалини муҳим кўрсатиб, мақтаб, кўкка кўтарадилар ва Оллоҳ изн берган нуқтага чиқарадилар. Оллоҳу Таоло уларга ваҳий йўли билан, “Эй малакларим, сизга у қулимнинг ишлаган амалини кузатиш вазифаси юкланган. Мен эса унинг қалбини ва ички дунёсини муроқаба этаман. Бу қулимнинг амали менинг ризом учун қилинган холис амал бўлмагани учун уни жаҳаннамликлар рўйхатига киритиш”, дея буюради.\nЁки Оллоҳу Таоло қулларидан бирининг амалини камситиб, хор кўриб, Оллоҳу Таоло изн берган нуқтага чикаришганда, Оллоҳу Таоло ваҳий йўли билан “Эй, малакларим, сизга у қулимнинг ишлаган амалинигина кузатиш вазифаси юкланган, мен эса унинг қалбини муроқаба этаман. Бу қулим ушбу амалини фақат менинг ризом учун, ихлос билан ишлади, шундай экан, уни жаннатийлар рўйхатига ёзинг”, деб буюради.\nБундан кўринадики, миқдор жиҳатидан оз амал, агар у Оллоҳ ризоси учун ишланган бўлса, бошқа мақсадда ишланган кўп миқдордаги амалдан яхшироқдир. Зеро, Оллоҳу Таоло Ўзининг ризоси учун ишланган амалларни кўпайтиргувчидир.\n“Агар бир яхшилик бўлса, уни қат-қат орттиради. Унга Ўз тарафидан буюк ажр (мукофот) берар” (“Нисо” сураси, 40).\nБир гуруҳ фикҳ олимлари силсиласига таяниб, нақл этилганига кўра, Самир-ул-Асҳобий Уқба бин Муслимдан ривоят этиб, шундай деди: “Мадинада эканлигимда атрофида кўп одам тўпланган бир зотни кўрдим. “Ким бу одам?”, деб сўрадим. “Абу Ҳурайра дейишди.” Мен унинг ёнига бордим, одамларга бир нарсаларни тушунтирар эди. Ниҳоят, у ёлғиз қолди, мен унга: Оллоҳ учун менга Пайғамбаримиз алайҳисалломдан эшитганинг бир ҳадисни нақл эт”, дедим.\nАбу Ҳурайра (Оллоҳ ундан рози бўлсин) менга “ўтир, ҳеч ким йўқлигида сенга Пайғамбаримиздан эшитганим бир ҳадисни нақл этаман”, деди ва… бирдан ҳўнграб йиғлай бошлади.\nСўнгра ҳушдан кетди.\nЎзига келганда, юзини қўллари билан ишқаб, менга юзланди ва “Пайғамбаримиздан эшитганим бир ҳадисни сенга мутлақо нақл этаман”, деди.\nСўнгра ҳўнгир-ҳўнгир йиғлай бошлади.\nБу ҳол анча давом этди, кейин ўзига келди. Яна юзини ишқаб, “Пайғамбаримиздан эшитганим бир ҳадисни мутлақо сенга нақл этаман”, деди ва яна йиғлашга тушди.\nУчинчи марта ўзига келиб, юзларини силади ва менга қараб:\nПайғамбаримиздан эшитганим бир нақлни сенга мутлақо нақл этаман, – деди ва яна аввалгидай йиғлашга бошлади.\nАнча йиғлагандан сўнгра, қўллари билан юзини силади, менга боқди ва шундай деди:\nПайғамбаримиз менга шундай деган эди: “Шони улуғ Оллоҳ Қиёмат куни келганда бутун қулларини ҳисобга тортажак ва ҳар ким унинг ҳузурига чиқажак. У куни илк чақириладиганлар бир ҳофиз, Оллоҳ йўлида жон берган бир шаҳид ва бир бой бўлажакдир.\nОллоҳу Таоло ҳофиздан “Пайғамбарларимга индирилган оятларни ўргатишни сенга насиб қилмадимми?, деб сўраяжак.\n“Ҳа, насиб этдинг, ё Рабби!” деяжак у ҳофиз. Оллоҳу Таоло ундан “Хўп, бу билим билан нима қилдинг?”, деб сўраяжак. “Кеча-кундуз ўрганганимни ўқидим”, деб жавоб беражак ҳофиз. Аммо Оллоҳу Таоло ва малаклар унга “ёлғон сўйлаяпсан!”, деяжак.\nСен атрофиндагиларга “Қуръонни чиройли ўқир экан”, деб айттиришни истадинг ва бунинг уддасидан чиқдинг!, -деяжак унга Оллоҳу Таоло.\nНавбат бой одамга келганда, Оллоҳу Таоло ундан “Сенга берганим бойликни қайси амал учун сарфладинг?”, деб сўраяжак. “Яқинларимга ёрдам этдим, фақирларга садақа этдим”, деб жавоб беражак бой.\nБуни эшитган Оллоҳу Таоло ва унинг малаклари бойга “Сен ёлғон сўйлаяпсан!”, деяжаклар.\nСен бу билан атрофингдагиларга “бу сахий одам экан”, деб айттиришни истадинг ва бунинг уддасидан чиқдинг, – деяжак Оллоҳу Таоло бу бойваччага.\nНавбат Оллоҳ йўлида жон берган бир кишига келганда Оллоҳу Таоло ундан “Нима учун жон бердинг?”, деб сўраяжак. “Сенинг йўлингда жанг қилиб жон бердим”, деяжак у одам. Оллоҳу Таоло ва ундан кейин унинг малаклари бу одамга “Ёлғон сўйлаяпсан!”, деяжаклар.\nСен ўзинг ҳақда “фалончи мард одам экан”, деб айтишлари учун урушдинг ва мақсадингга эришдинг, – деяжак Оллоҳу Таоло унга.\nБу сўзларни айтиб бўлиб, Расулуллоҳ алайҳисаллом қўллари билан тиззаларига уриб:\nЁ Абу Ҳурайра, бу уч киши қиёмат куни жаҳаннам оташида биринчи бўлиб ёнадиган кимсадирлар.\nМуовия ҳазратлари Пайғамбаримизнинг бу сўзларини эшитиб, ҳўнгир-ҳўнгир йиғлади ва “Оллоҳ ва унинг Расули тўғри сўйлади”, деди. Сўнгра шу оятни ўқиди:\n“Кимки бу дунё ҳаёти ва зийнатини истаса, унга амалларининг бадалини бу дунёда кам-кўстсиз берамиз. Ва уларга бу ерда хасислик қилинмас. Фақат шу кимсаларга Охиратда насиб йўқдир, фақат оташ бордир. Бу ерда қилганлари йўқ бўлиб, ишлаган амаллари ботилга айланиб бекор қилинажак”. (“Худ” сураси, 15-16).\nБу мавзуда Абдуллоҳ бин Ҳаниф Антоқий шундай дейди: Қиёмат куни қул Оллоҳу Таолонинг ҳузурига чиқиб, ишлаган амалларининг савобини сўраганда шу жавобни олажак:\nИшлаган амалларинг савобини сен дунёда экан бердикку! Суҳбат мажлисларида сени ҳамма ҳурмат қилиб, тўрга чиқармадими? Дунёда экан, раҳбарлик қилдинг-ку! Ҳеч қийналмасдан олиш-бериш қилмадингми? Яхши яшамадингми?, деяжаклар унга”.\nАҳли ҳикматдан бўлган бир зот “Кимга ихлос соҳиби дейиш мумкин?”, деган саволга “ихлосли киши қилган яхшиликларини худди қилган ёмонликлари каби яширган киши ихлос соҳибидир”, деб жавоб берибди.\nЯна бир аҳли ҳикматдан бўлган зот “ихлос надир?”, деган саволга “инсонларнинг сени мақташи сенга ёқмаслигидир”, дея жавоб берган.\nБир кун Зиннун Мисрий “бир кишининг Оллоҳнинг танланган қулларидан эканини қандай билиш мумкин?”, деган саволга қуйидагича жавоб берибди:\nБуни тўрт нарса билан билиш мумкин:\n1.Агар у кўнгилли ўлароқ роҳат-фароғатдан воз кечса,\n2.”Менда оз қолди” демасдан қўлидагини бошқасига бера олса,\n3.Обрў-эътиборини йўқотар экан, буни хушнудлик ила қабул қила олса,\n4.Мақтовни ҳам, танқидни ҳам бир кўра олса, бундай инсонни Оллоҳнинг танлаган қули дейиш мумкин”.


Kun.uz light 01:00 / 12.07.2020 4049\nПандемия даврида ресторан ва қаҳвахоналарнинг ёпилиши сабабли одамлар камроқ қаҳва ичмоқда.\n2011 йилдан бери илк марта дунё бўйича қаҳва истеъмоли камайиши мумкин. АҚШ қишлоқ хўжалиги вазирлиги ана шундай прогноз қилди, деб ёзади Bloomberg.\nҚайд этилишича, қаҳва истеъмолига коронавирус сабабли ресторан ва қаҳвахоналарнинг ёпилиши «қақшатқич» таъсир кўрсатди. Шу билан бирга, қайтадан фаолиятини бошлаган муассасалар савдонинг тез суръатларда тикланишини кутмаяпти.\nИстеъмолчилар кўпчилик бўлиб уйдан ташқарида овқатланишга шошилмаяпти, деб ёзади Bloomberg. Агентликнинг таъкидлашича, эрталаб ёки туш пайтида қаҳва ичадиган мижозлар ҳисобига кун кўрадиган қаҳвахоналар айниқса кучли зарбага дуч келди. Масалан, Dunkin’ Brands гуруҳи мижозларининг катта қисмини йўқотди. Starbucks тармоғи эса бизнес-моделини қайтадан кўриб чиқмоқда.\nИстеъмолнинг секинлик билан тикланиши қаҳва етиштириш билан шуғулланувчи 125 миллионга яқин кишининг ҳаётини издан чиқариши мумкин, деб ёзади Bloomberg. Бразилиядаги энг йирик Suplicy Cafes Especiais тармоғи фермерлар етказиб берган маҳсулот учун тўловларни кечиктиришга мажбур бўлди.\n«Айрим франчайзинг ҳамкорларимиз ёпилаётгани ҳақида огоҳлантиришди», — деди Suplicy бош директори Фелипе Брага.\nCitigroup прогнозига кўра, Арабика навли қаҳванинг фьючерс нархи 10 фоизга пасайиб, бир фунти 90 цент атрофида баҳоланиши мумкин.


Article19 ўзбек ОАВ қонунини қайта кўриб чиқишга чақирди » Энг сўнгги тезкор хабарлар - PRESS24.UZ\nPRESS24.UZ » Барчаси » Ўзбекистон » Article19 ўзбек ОАВ қонунини қайта кўриб чиқишга чақирди\nArticle19 ўзбек ОАВ қонунини қайта кўриб чиқишга чақирди\n16-05-2019, 00:49 69\nЭркин сўзни ҳимоя қилишга ихтисослашган Article 19 ташкилоти Ўзбекистон ҳукуматини ОАВ ҳақидаги қонунни тубдан қайта кўриб чиқишга чақирди.\nТашкилот оммавий ахборот воситалари тўғрисидаги қонуннинг сўз эркинлиги бўйича халқаро стандартларга мослигини таҳлил қилган.\n"Ташкилот Шавкат Мирзиёев ҳокимиятга келганидан кейин инсон ҳуқуқлари бўйича вазият яхшиланишини ҳамда халқаро стандартларга зид қонунларни ислоҳ қилиш бўйича Ўзбекистон ҳукуматининг олган мажбуриятини қўллаб-қувватлайди. Биз Ўзбекистон ҳукуматини сўз эркинлиги билан боғлиқ барча қонун ҳужжатларини зудлик билан қайта кўриб чиқишга ва уларга ўзгартиришлар киритишга чақирамиз", – дейилади ҳисоботда.\nТаҳлилда Article 19 ОАВ қонунчилигида ОАВ эркинлигини ҳимоя қилиш, манбаларни ҳимоя қилиш ва ахборот олиш ҳуқуқи каби баъзи ижобий хусусиятлар мавжудлигини кўрсатиб кетган. Лекин, Article 19 фикрига кўра, ОАВ ҳақидаги қонун халқаро ҳуқуқда кўзда тутилган сўз эркинлиги ҳуқуқини муносиб ҳимоя қилиш ва қўллаб-қувватлашни таъминламайди.\nArticle 19 сўз ва ахборот эркинлигини ҳимоя қиладиган Британия ташкилоти ҳисобланади. Ташкилот номи БМТ Инсон ҳуқуқлари умумжаҳон декларациясининг 19-моддасидан олинган.\nДекларациянинг 19-моддаси: "Ҳар бир инсон фикр эркинлиги ва уни эркин ифода қилиш ҳуқуқига эга; бу ҳуқуқ ҳеч бир тўсиқсиз ўз фикрига амал қилиш эркинлигини ҳамда ахборот ва ғояларни ҳар қандай восита билан, давлат чегараларидан қатъи назар, излаш, олиш ва тарқатиш эркинлигини ўз ичига олади".\nОАВ қонуни оммавий ахборот воситаларининг барча йўналишлари ва соҳаларини тартибга солишга уринади, ҳатто, масалан, оммавий ахборот воситалари, босма ва онлайн медиаларни тартибга солиш учун турли режимларга эҳтиёж бўлса ҳам.\nБошқа асосий қийинчиликлар мукаммал таркибий чекловларни ўз ичига олади, масалан, оммавий ахборот воситаларига тузатишлар ёки жавобларни нашр қилиш учун ҳаддан ортиқ мажбуриятларни юклайди ва давлат органларига муайян материалларни нашр этишни буюриш ҳуқуқини беради.\nҚонундаги кўплаб ноаниқ ва кенг чекловлар халқаро ҳуқуқий синовлардан ўтмайди. Масалан:\nдавлат сирини ёки "қонун билан қўриқланадиган бошқа сир” деб номланувчи маълумотни ошкор қилиш, ушбу материалларни жамоатчилик манфаатларига мос келадиган бўлса, масалан, коррупцияни очиб берса чоп этиш учун рухсат берилиши керак;\nшунга ўхшаб, бошқаларнинг “обрўсини тўкиш” моддаси ҳам ноаниқдир, чунки бу қоидалар давлат амалдорларини танқид қилишни чеклаш учун ишлатилиши мумкин;\nбундан ташқари, “Фуқароларнинг шахсий дахлсизлигига тажовуз қилиш” махсус аниқланмаган ва давлат хизматчиларининг даромадлари, мулкка эгалик қилиш, сарф-харажатлар ва жамоат манфаатларига оид бошқа масалалар бўйича маълумотларни ошкор этишга тўсқинлик қилиши мумкин;\nуруш ташвиқотини тақиқлаш каби бошқа чекловлар қонуний мақсадга қаратилган, аммо кенг тарифланган ва суиистеъмол қилиниш учун очиқдир.\nARTICLE 19 ОАВ қонунчилигини ислоҳ қилиш учун берган таклифлардан баъзилари:\nОАВга тааллуқли ҳар қандай қонун бир томондан босма ва интернетга асосланган, бошқа томондан эфирга узатувчи оммавий ахборот воситаларига ажратиши, фақатгина эфирга узатадиган ОАВга нисбатан қўлланадиган тартибга солувчи нормалардан иборат бўлиши керак. 4-модда ва 21-моддадаги ОАВ таърифини ўзгартириш керак.\nҚонунда ҳеч қандай таркибни чекловчи нормалар бўлмаслиги керак. Агар маълум бир тоифадаги баёнотни эълон қилиш сўз эркинлигини чеклашни оқлаш учун етарли xавф туғдирса, бу баёнот тарқатилишидан қатъи назар, чеклов қўлланиши керак. Натижада чеклов умумий қўлланадиган қонунга киритилиши лозим. Қонуннинг 6-моддаси бекор қилиниши зарур.\nОАВнинг фаолиятини ташкил этиш тўғрисидаги қоидалар бекор қилиниши керак. Агар чеклаш ва соф техник регистрация режимига эҳтиёж пайдо бўлса, унинг асосий элементлари ушбу таҳлилда баён этилган тамойилларга асосланган бўлиши лозим.\nҚонуннинг 25 – 29-моддалари, 31-моддаси ва 35-моддаси бутунлай бекор қилиниши шарт.\nМанбалар махфийлигини ҳимоя қилиш қоидаси мажбурият эмас, балки ҳуқуқ сифатида қаралиши керак. У профессионал ёки мунтазам ахборот тарқатишда қатнашадиган ҳар бир кишига нисбатан қўлланиши лозим. Қонун манбаларнинг махфийлигига чеклашлар халқаро сўз эркинлиги меъёрларига мос келишини таъминлаши керак.\nЖавоб бериш ва тузатиш ҳуқуқи қонун билан эмас, балки ўз-ўзини бошқариш механизмлари билан тартибга солиниши зарур. Муқобил сифатида “тузатиш”ни нашр қилишдан бош тортиш тўғрисидаги қоида ва ҳуқуқ қоидаларига аниқлик киритилиши даркор. Жавоб бериш ва тузатиш ҳуқуқлари ажратилиши ва чекланиши лозим. Хусусан, агар аризанинг нашр этилиши қонуний манфаатдорлик билан асослантирилган бўлса, жавоб бериш ҳуқуқи берилмайди.\nЎзбекистон кенг қамровли эркин ахборот олиш тўғрисидаги қонунни қабул қилиши керак. Шу билан бир қаторда, ОАВ ҳақидаги қонунга ҳар бир инсон ахборотдан фойдаланиш ҳуқуқига эга бўлиши кераклигини назарда тутадиган ўзгартиришлар киритиш лозим. Ахборотдан фойдаланиш бўйича чеклашлар халқаро стандартлар талабларига жавоб бериши керак.\nОАВ аккредитациясини фақатгина жой камлиги сабабли барча истак билдирган журналистлар йиғилишга қатнашиши ёки муайян орган фаолиятини назорат қила олмаслиги сабабли талаб қилишни кафолатлаш зарур. Қонунда аниқ аккредитация қоидалари сингари аккредитация қилишни ўзбошимчалик билан рад этишга қарши кафолатлар берилиши керак. Аккредитация мустақил ташкилот, масалан, журналистлар уюшмаси томонидан назорат қилиниши ва журналистларга аккредитация рад этилиши бўйича судга шикоят қилиш ҳуқуқи берилиши лозим.\nМай ойида Ўзбекистон Европада хавфсизлик ва ҳамкорлик ташкилотига такаллуф сифатида блокланган айрим сайтларни блокдан чиқарган эди. Натижада Voice of America – Amerika ovozi, BBC Uzbek, Deutsche Welle, Amnesty International, Human Rights Watch, Reporters sans frontieres, Eurasianet.org, AsiaTerra, Fergana Agency, Centre1, Uzmetronom каби веб-ресурслар Ўзбекистон ҳудудида очилаяпти.\nЛекин ўзбекча википедия, Change.org петициялар сайти ва аксарият бошқа сайтлар, VPN хизматлар ҳамон "тўлақонли ишлашларига тўсиқ бўлаётган техник камчиликлар"га учрамоқда.\nЎзбекистонда Ozodlik, AsiaTerra ва бошқа...\nЎзбекистон матбуот эркинлиги бўйича яна охирги...\nЎзбекларга Қозоғистонда енди ишлаш осонлашдими?...