Ўлгандaн сўнг қайта тирилишга ишонсангиз...\nДинимиз таълимотларига кўра ўлим инсоннинг йўқ бўлиши эмас. Бизнинг собит ақийдамиз бўйича ўлим беш кунлик бевафо дунёдан абадийлик ва вафо дунёсига кўчиб ўтиш нуқтасидир. Одам боласининг жони узилиб, танасидан чиқса, тана мурдага айланади. Тана тупроқдан бўлгани учун у тупроққа топширилади. Аммо одамнинг руҳи – жони Аллоҳ таолодандир. Аллоҳ таоло эса азалий ва доимий барҳаёт Зотдир. Шунинг учун ўлган одамларнинг жонлари танадан чиққанидан кейин улар учун тайёрлаб қўйилган барзах номли жойга бориб туради. У ерда тирик ва ҳушёр туради. Ортидан қолган яқинларининг ҳолидан, қилаётган ишларидан хабардор бўлиб, уларнинг яхшиликларидан хурсанд, ёмонликларидан хафа бўлиб туради. Бизнинг ўтган азизларимизни йўқлашимиз ҳам ўша руҳларга қаратилган бўлади.\nАгар ўлим ва қайта тирилиш бўлмаса, ҳақиқий адолат юзага чиқмайди – бу дунёда яхшилик қилган одам яхшилигининг тўла мукофотини ола билмайди, бу дунёда ёмонлик қилган одам ёмонлигининг жазосини тўлиқ тортмайди. Шунинг учун Аллоҳ таоло охиратда ҳаммани қайтадан тирилтириб, ҳамманинг қилганига яраша, заррача қолдирмай жазо ёки мукофотини беради.\nЎлимдан кейин қайта тирилиш бўлмаса, одамнинг умри жуда ҳам қисқа бўлади. Ўлимдан кейин қайта тирилиш эса инсонни абадийлик дунёсига киритади. Ўша ерда мўмин бандалар ўзларининг ҳақиқий мукофотларини оладилар.\n– Аллоҳ таолонинг мўмин бандаларига берадиган мукофотларини охиратга қолдиришининг биринчи ҳикмати:\n«Чунки бу дунё диёри уларга беришни ирода қилган нарсани сиғдира олмайди».\n– Аллоҳ таолонинг мўмин бандаларига берадиган мукофотларини охиратга қолдиришининг иккинчи ҳикмати:\n«У Зот уларнинг қадрларини бебақо диёрда мукофотлашдан юқори қилди».\nШунинг учун ҳам ўлимдан кейин қайта тирилиш ақийдаси жуда ҳам зарурдир.\nБу улкан ҳақиқат ҳақида ақийда китобларимизда қуйидагилар таъкидланади.\n«Ва қиёмат куни баъсга (қайта тирилишга), амалларнинг жазо ва мукофоти берилишига, арзга (қилинган амалларнинг кўрсатилишига), ҳисоб-китобга, китобни (номаи аъмолни) ўқишга, савобга ва иқобга, сирот ва мезонга (амал тарозисига) иймон келтирамиз».\nЎлимдан кейин бўладиган қуйидаги саккиз ишнинг ҳақлигини тасдиқлаймиз:\n1. Ўлимдан сўнг иккинчи бор ҳаётга келиш.\n«Сўнгра сизни ўлдиради ва яна тирилтиради, кейин сизлар Унга қайтариласизлар» (Бақара сураси 28-оят).\nБалки инсон унга жон қаердан келганини ўйлашга кўп ҳам рағбат қилмас, лекин оятда эсга солинаётган ишга – «сўнгра сизни ўлдиради» тан бермасликнинг иложи йўқ. Дунёнинг энг ақллисиман, деган кофир ҳам ўлим олдида иложсиздир. У абадий яшаб қолмаслигини билади, ўлимга бош эгади. Хўш, барибир бир кун келиб Аллоҳ жонингни олар экан, қандай қилиб У Зотни инкор этасан, қандай қилиб Унга куфр келтирасан?!\nСўнгра Аллоҳ яна инсонни қайта тирилтиради. Бу иш қиёмат куни амалга оширилади. Кофирлар бу босқичга ишонмай, тортишадилар. Лекин ҳужжат-далиллар уларнинг бу қайсарликлари ҳам беҳуда эканини кўрсатади. Жумладан, инсонни йўқдан бор қилиб, жон ато этган Аллоҳ учун барчанинг жонини яна ўзига қайтариш жуда ҳам осондир.\nОятнинг охирида «…кейин сизлар Унга қайтариласизлар», дейилмоқда.\n2. Қиёмат куни яхши ишларнинг мукофоти, ёмон ишларнинг жазоси берилиши.\n«Ана ўшалар қилган амаллари мукофотига» (Аҳқоф сураси, 14-оят).\nУшбу ояти каримадаги «қилган амаллари мукофотига» деган жумлага алоҳида эътибор бериш лозим. Қаранг-а, «айтган гаплари» ёки «ниятлари», дейилгани йўқ, фақат «қилган амаллари», деб таъкидланмоқда.\nДемак, қуруқ гапнинг Исломда эътибори йўқ, балки айтилган гапни амал билан тасдиқлаш содир бўлгандагина мукофотларга сазовор бўлинади. Мукофот – жаннатда мангу қолишдир.\n3. Аллоҳнинг ҳузурида арз бўлиши (қилинган амалларнинг кўрсатилиши).\n«Ўша Кунда кўрикдан ўтасизлар, бирорта нарсангиз махфий қолмайди» (Ҳаққо сураси, 18-оят).\nЯъни ҳар бир нарсанинг ҳисоб-китоби бўлади. Ўша Кунда одамлар икки тоифага бўлинадилар: яхшилар ва ёмонларга.\n4. Бандалар амалларининг ҳисоб-китоби.\n«Албатта, мен ҳисоб-китобимга йўлиқишимга ишонардим» (Ҳаққо сураси, 20-оят).\nЯъни бандалар Робблари ҳузурида арз қилиниб, ҳеч бир махфий нарса қолмайдиган ўша қиёмат куни кимнинг номаи аъмол китоби ўнг қўлидан берилса, у жуда ҳам бахтиёр бўлади ва сурурга тўлиб:\n«Мана, менинг китобимни ўқиб кўринглар!» дейди.\n«Тезда, осонгина ҳисоб қилинур» (Иншиқоқ сураси, 8-оят).\nБу ишлар қиёмат куни бўлади. Маҳшарда ҳамма тўпланганда одамларга номаи аъмоллари берилади. Кимки бу дунёда мўмин-мусулмон бўлиб, тоат-ибодатда, тақводорлик билан ўтган бўлса, уларнинг номаи аъмоли ўнг тарафдан берилади. Шунинг ўзи яхшилик аломатидир. Уларнинг ҳисоб-китоби осонгина, кўрсатиб ўтиш йўли билан бўлиб, улар жаннатдаги аҳллари ҳузурига хурсанд бўлиб қайтадилар.\n5. Ҳар бир кишининг номаи аъмоли ўқилиши.\n«Китобингни ўқи, бугунги кунда ўзингга ўзинг ҳисобчиликка кифоя қилурсан» (Исро сураси, 14-оят).\nБошқа ҳисобчининг кераги йўқ. Ҳамма ишларинг шу китобда ёзилган, ўқиб олсанг бўлди. Ўзинг ўзингга ҳисобчисан, гувоҳсан.\n6. Яхши амалларга савоб, ёмон амалларга иқоб берилиши.\n«Бас, ким зарра вазнича яхшилик қилса ҳам кўради. Ва ким зарра вазнича ёмонлик қилса ҳам кўради» (Залзала сураси, 7-8-оятлар).\nЯъни савоби ва иқобини кўради.\nИмом Аҳмад ибн Ҳанбал ривоят қиладилар: «Соъсоъа ибн Муовия исмли одам Набий соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ҳузурларига келди. У зот унга «Фаман яъмал мисқола зарротин хойрон яроҳ ва ман яъмал мисқола зарротин шарран яроҳ»ни ўқиб берган эдилар, у: «Бундан бошқа нарсани эшитмасам ҳам, менга шунинг ўзи етарли», деди».\nМуҳаммад соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Бир хурмонинг ярми ёки бир оғиз ширин сўз билан бўлса ҳам ўзларингизни дўзахдан сақланглар», деганлар. Бу «яхшиликнинг катт-кичиги бўлмайди», деганларидир.\nБошқа бир ҳадисда Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Кўзга илинмайдиган гуноҳлардан сақланинглар, чунки улар тўпланиб, кишини ҳалок қилади», деганлар.\nҲар доим кўзга кўринмас зарра миқдорида бўлса ҳам яхшиликни қилишга уриниш, шунингдек, кўзга кўринмас зарра миқдорида бўлса ҳам ёмонликдан қочиш лозим.\n7. Сиротдан (жаҳаннам устига қурилган кўприкдан) ўтиш.\n«Сиздан унга яқинлашувчи бўлмаган ҳеч ким йўқ. Бу Роббинг ҳузуридаги кескин ҳукмдир» (Марям сураси 71-оят).\n«Жаҳаннамга яқинлашиш»дан мурод унинг устига қурилган сирот номли кўприкдан ўтишдир.\n8. Яхши амаллар билан ёмон амаллар ўртасидаги фарқни зоҳир қилиш учун амалларни тортиш.\n«Ўша куни тортиш ҳақдир» (Аъроф сураси, 8-оят).\nҚиёмат куни фақат савол-жавоб билан кифояланиб қолинмайди. Балки ундан ҳам дақиқроқ ишлар бўлади. Ҳар бир инсоннинг қилган амаллари тарозига солиниб, тортилади. Бу тарози аниқ ишлайдиган тарози бўлиб, зарранинг оғирлигини ҳам сезади. Ана ўша тортишда кимнинг амаллари оғир келса, у нажот топади, жаннатга киради.\nЁмонликдан бошқа амаллари йўқлар ҳақида эса Аллоҳ таоло шундай марҳамат қилади:\n«Қиёмат куни уларга ҳеч қандай вазн бермасмиз» (Каҳф сураси, 105-оят).\nЯъни қиёмат куни кофирларнинг ҳеч қандай қадр-қиймати бўлмайди. Уларнинг бу дунёда қилган амалларининг вазни ҳам бўлмайди. Чунки Аллоҳнинг наздида ҳамма қадр-қиймат ва амалларнинг вазни иймонга боғлиқ. Иймони йўқнинг қадри ҳам йўқ, қиймати ҳам йўқ. Унинг қилган ишининг вазни ҳам йўқ.\n– Бас – ўлгандан кейин қайта тирилиш ва ундан кейинги нарсаларга умумий далил. Билингки, ўлгандан кейин қайта тирилиш ва жисмоний қайтишга Қуръон, Суннат, ақл ва соғлом табиат далолат қилади. Аллоҳ таоло азиз Китобида бу ҳақда хабар берган, унга далил келтирган ва Қуръоннинг кўпчилик сураларида бу нарсаларни инкор қилувчиларга раддия келтирган. Қуръонда хабар берилганидек, барча пайғамбар алайҳиссаломлар ўлимдан кейин қайта тирилишнинг ҳақлигига иттифоқ қилганлар. Шунингдек, Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васаллам ҳам охиратни бошқа анбиёларнинг китобларида бўлмаган шаклда батафсил баён қилганлар. Аллоҳ Ўз Китобида қайта тирилиш ва унинг воқе бўлиши ҳақлиги ҳамда ундан келиб чиқадиган нарсаларга далолат қилувчи турли далил-ҳужжатларни зикр қилган.\n«Қуръон ва суннатдаги илмий мўъжизалар» китобидан\nКиритилди: 22:45 11.07.2019. Ўқилди: 2917 марта. Фикрлар сони: 0 та.\nНима учун вирусли касалликка дори топиш қийин?


Туркия ироқлик курдларни Кобанига олиб ўтишда кўмаклашади\nҚўшма Штатлар “Исломий давлат” гуруҳининг Кобанидаги истеҳкомларига қарата 135дан ошиқ ҳаво ҳужумини уюштирган.\nТуркия ҳукумати Суриянинг Кобани шаҳрида “Исломий давлат” гуруҳига қарши курашаётган маҳаллий курдларга ёрдам бериш учун ироқлик курд жангчиларини бу шаҳарга олиб ўтиш ҳаракатларига кўмаклашади.\nТуркия Ташқи ишлар вазири Мевлут Чавушўғли Анқарнинг бу масалага доир сиёсати ўзгараётгани тўғрисида 20 октябрь куни эълон қилди.\nБу масала хусусида музокаралар давом этаётганини билдирган вазир, мухбирларга бошқа тафсилотларни очиқламади.\nАҚШ Президенти Барак Обама 18 октябрь куни туркиялик ҳамкасби Ражаб Тоййиб Эрдўғон билан телефон орқали сўзлашиб, Кобанидаги вазиятни муҳокама қилди.\nАҚШ ҳарбийлари баёнотига кўра, Қўшма Штатлар “Исломий давлат” гуруҳининг Кобанидаги истеҳкомларига қарата 135дан ошиқ ҳаво ҳужумини уюштирган. Кобанидаги курд жангчилари бир ойдан бери “Исломий давлат” ҳужумларига қарши шаҳарни мудофаа қилмоқда.


Турли зиддиятлар кучайиб бораётган бугунги дунё манзараларида ёшларимизнинг маънавий иммунитетини кучайтириш, уларнинг бўш вақтини мазмунли ўтказиш ҳар қачонгидан ҳам долзарброқ эканини замоннинг ўзи кўрсатиб турибди. Шу боис президент томонидан илгари сурилган 5 та муҳим ташаббус муҳим аҳамият касб этади. Маълумки, давлат раҳбари ижтимоий, маънавий-маърифий соҳалардаги ишларни янги тизим асосида йўлга қўйиш бўйича 5 та муҳим ташаббусни илгари сурган эди.\nПрезидентнинг жорий йилда Сирдарё ҳамда Наманган вилоятларига қилган амалий ташрифи давомида мазкур ҳудудлардаги туман ва шаҳар кутубхоналарига бир неча юз минг нусхада бадиий адабиётлар етказиб берилди. “Маърифат карвони” ташкил этилди. Ёшлар учун 25 минг дона китоб, 80 турдаги спорт жиҳозлари ва мусиқа асбоблари етказиб берилди. Мазкур 5 ташаббус кенг жамоатчилик томонидан катта қизиқиш билан кутиб олинди. Эндиликда ушбу тажрибани юртимизнинг барча ҳудудларида кенг жорий қилиш масалалари муҳокама қилинди.\nМаданият вазирлиги ва Халқ таълими вазирлигига ҳокимликлар билан биргаликда туман ва шаҳарларда маданият марказлари ва умумтаълим мактабларида ёшларнинг қизиқишидан келиб чиқиб, қўшимча 1,5 мингта тўгарак ташкил этиш вазифаси қўйилди. Ташаббускор истеъдодли ёшлар ва маҳаллий ҳомийларни жалб этган ҳолда, маданият марказларида бадиий-ҳаваскорлик жамоалари, ёшлар театр-студиялари ва “Ёшлар клублари” ташкил қилиш зарурлиги таъкидланди.\nМусиқа ва санъат соҳасида олий маълумотли кадрларни кўпайтириш масаласига ҳам эътибор қаратилди. Олий ва ўрта махсус таълим ҳамда Халқ таълими вазирликларига муайян мавзулар бўйича тарих дарсларини музейлар, тарихий обидалар, қадамжо ва театрларда сайёр ўтказилишини ташкил қилиш топширилди.\nИккинчи ташаббусга доир масалалар муҳокама қилинар экан, диёримизда 12 мингдан зиёд спорт иншоотлари борлиги, лекин ёшларни жисмоний тарбия ва оммавий спортга қамраб олиш даражаси етарли эмаслиги қайд этилди. Умумтаълим мактабларининг спорт анжомлари билан жиҳозланиш кўрсаткичи мамлакат бўйича 56 фоизни, жумладан, Сурхондарё вилоятида 12 фоизни, Хоразмда 14 фоизни, Қорақалпоғистонда 15 фоизни ташкил этади, холос. Йиғилишда ёшларни жисмоний тарбия ва спортга кенг жалб этиш борасидаги чора-тадбирлар белгилаб берилди.\nТуман ва шаҳарлар ҳокимларининг ёшлар масалалари бўйича ўринбосарларига мутахассислар билан биргаликда ёшларнинг спорт турларига қизиқиши ҳамда спорт иншоотларининг жиҳозланиш даражасини ўрганиб, шу асосда таклифлар бериш, Вазирлар Маҳкамасига уларни амалга ошириш учун зарур маблағлар манбасини аниқлаш вазифаси юклатилди. Олис ва чекка қишлоқларда енгил конструкцияли сендвич панеллардан кичик спорт заллари ва сунъий қопламали майдонлар қуриш, ташаббускор тадбиркорларга спорт иншоотлари ташкил этиш учун ер ажратиш зарурлиги таъкидланди. Бундай тадбиркорларга Ўзмиллийбанк томонидан “Ёшлар – келажагимиз” дастури доирасида имтиёзли кредитлар ажратилади.\nЖойлардаги спорт мактабларига халқаро мусобақаларда ғолиб бўлган таниқли спортчиларни раҳбар этиб тайинлаш, шунингдек, спортчиларни олий ўқув юртларининг махсус сиртқи бўлимларида мақсадли ўқитиш яхши натижа бериши қайд этилди. Болалар ва ўсмирлар спорт мактаблари сонини кўпайтириш юзасидан топшириқлар берилди. Видеоселекторда ёшларни интернетдаги зарарли хуружлардан асраш, уларни ахборот технологияларидан унумли фойдаланишга ўргатиш масалаларига ҳам алоҳида аҳамият қаратилди.


Аҳдга вафо қилиш\n11:00 / 03 июнь 642 pdf Ўқиш режими + -\n«Қайси бир аёлни икки валий бировга никоҳлаб берса, у (ҳақ) биринчи валийники бўлади. Қайси бир одам икки кишига нарса сотса, у (ҳақ) улардан биринчисиники бўлади», деди».\nШарҳ: Самура ибн Жундаб розияллоҳу анҳунинг бу гапларини қуйидагича тушунишимиз керак. Мисол учун, бир аёлнинг икки акаси валий ҳисобланади. Уларнинг иккисига ҳам синглисини турмушга бериш ҳаққи берилган. Бири ўзича синглисини бир кишига, иккинчиси бошқа кишига берди. Бу пайтда икки акадан қайси бири аввал берган бўлса, ўша никоҳ жоиз бўлади, кейингиси ботил ҳисобланади.\nАгар иккиси бир вақтда бўлса ёки вақтлари маълум бўлмаса, иккала никоҳ ҳам ботил саналади.\nШунга ўхшаб, бир одам бир нарсани икки кишига сотиб қўйди. Иккиси талашиб қолди. Қайси бири билан олдин савдо қилинган бўлса, ҳақ ўшаники бўлади.\n«Албатта, вафо қилиниши ҳақлироқ шарт – фаржларни ҳалол қилиб олганингиздагисидир (никоҳдагисидир)», дедилар».\nБешовлари ривоят қилганлар. Аллоҳ олий ва билгувчироқдир.\nШарҳ: Исломда ҳамма шартларга амал қилиш ва берган аҳдга вафо қилиш алоҳида эътиборга сазовор иш саналади. Аммо никоҳдаги шарт ҳамма шартлардан ҳам аҳамиятли ҳисобланади. Никоҳдаги шартга вафо қилиш бошқа шартларга вафо қилишдан ҳам зарурроқдир.\nЧунки Аллоҳ таоло икки бегона кимса – эркак ва аёлнинг шаръий алоқалари никоҳ орқали ҳалол бўлишини буюрган. Эр киши ўша никоҳ шартларига «Хўп» деб кўниши билан ўзига ҳаром бўлган аёлни Аллоҳнинг гувоҳлигида ва Унинг розилиги билан ҳалол қилиб олган бўлади. Зеро, никоҳ алоқаси аввал айтиб ўтганимиздек, Аллоҳнинг исми, Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васалламнинг суннатлари ва мусулмонларнинг гувоҳлиги билан қуриладиган алоқадир. Шунинг учун ҳам ундаги шартларга вафо қилиш ниҳоятда зарур.\nАммо жумҳури уламоларимиз шарҳ қилиб берганларидек, никоҳ пайтида қўйиладиган шартлар шариат ҳукмига мос бўлсагина уларга вафо қилиш лозим бўлади. Аллоҳнинг ҳукмига зид бўлган шартлар никоҳда ҳам, бошқа нарсаларда ҳам қабул қилинмайди.\nЮқорида ўрганган бир неча ҳадисларимизда никоҳнинг рукнлари ва шартлари ҳақида сўз кетди. Албатта, бу бобдаги шаръий далиллар фақат мазкур ривоятлардангина иборат эмас. Бундан бошқа бир қанча оят, ҳадис ва далиллар ҳам бор. Уламоларимиз уларни батафсил ва атрофлича ўрганиб чиқиб, никоҳнинг рукн ва шартларини тартиб билан зикр қилиб, тушунтирганлар.\nМазҳаблар ўз қоидалари ва ижтиҳодларига биноан, баъзи хилма-хилликларга ҳам йўл қўйганлар. Бу ижтиҳод эркинлиги асосан хилоф ёки қарама-қаршилик йўқ ҳукмларда намоён бўлган.\nБаъзи ҳукмларни бир мазҳаб рукн деса, бошқаси шарт деган ёки аксинча ҳисобланган. Лекин улар барибир амал қилиниши лозим бўлган нарсалардир. Шулардан никоҳ масаласидаги энг муҳим, ҳамма билиб олиши лозим бўлганларидан баъзиларини эслаб ўтамиз.\n08:00 / 03 июнь 736\n13:00 / 03 июнь 1129\nЖисм шаҳвати ҳаётнинг ва наслнинг узлуксиз давомийлигини таъминлаш учун Аллоҳ таоло томонидан жорий этилган табиий инстинктдир. Шу билан бирга, Ислом нуқтаи давоми...\n2638 15:10 / 12.05.2019\n.Азвожи мутоҳҳарот, жумласи луғатда .покдомон, покиза завжалар, деган маънони билдиради. Бу истилоҳ асосан Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг пок давоми...\n635 20:00 / 22 октябрь\n.Ибн Аббос розияллоҳу анҳудан .Бир кишининг иккита хотини бўлса, улардан бири бир қиз болани эмизса, бошқаси ўғил болани эмизса, қиз болага ҳалиги ўғил бола уйланса давоми...\n1334 10:30 / 29 апрель\nҲафса онамиз розияллоҳу анҳо ҳижрий қирқ бешинчи сананинг Шаъбон ойида вафот этдилар. Ўша пайтда у кишининг ёшлари олтмишда эди.Имом Абу Довуд ва Термизий Икрима давоми...\n862 21:00 / 02.06.2019\n98 18:00 / 03 декабрь\n148 20:44 / 02 декабрь\n48004 11:58 / 10.10.2018\n60645 11:56 / 10.10.2018\n12728 15:03 / 10 март


"QO’QON 1912" профессионал футбол клуби » Яйпанда катта футбол байрами ёҳуд вилоят кубоги “Цементчи”га насиб этди\nЯйпанда катта футбол байрами ёҳуд вилоят кубоги “Цементчи”га насиб этди\nБугун Яйпан шаҳрида катта футбол байрами ҳукмронлик қилди. Бу ерда Фарғона вилояти кубогининг навбатдаги ғолиби аниқланди. Айтиш жоизки, финал учрашувига яйпанликлар юқори савияда тайёргарлик кўришди ва вилоят кубогининг ҳал қилувчи баҳси аъло даражада ўтказилди.\nФиналгача босиб ўтилган йўл\nБу йилги Кубок баҳслари ҳам худди олдинги йиллардаги каби шиддатли ва кескин курашлар остида ўтди. Ҳал қилувчи учрашувга Яйпаннинг “Турон” ва Қувасойнинг “Цементчи” клублари етиб келишди.\nУшбу жамоалар 2-лига баҳсларини ҳам юқори савияда ўтказиб биринчи ва иккинчи ўринларни қўлга киритишганди. “Турон” чемпион, “Цементчи” иккинчи ўринни эгаллаганди. Шунинг учун финалга бўлган қизиқиш юқори эди.\nКўпчилик мухлислар ўйин олдидан “Турон” жамоасининг имкониятларини юқори баҳолашганди. Боиси тажрибали мураббий – Баҳром Ҳакимов бошқараётган жамоа сафида маҳоратли футболчилар кўп эди. Отабек Исроилов, Собир Ҳамидов, Мўйдин Мамазулумов, Шохрух Холматов номдор ўйинилар “Турон” шарафини ҳимоя қилишаётганди. Айнан шу футболчилар жамоанинг чемпион бўлишида катта ҳисса қўшишди.\nЯна ўз олдига юқори мақсадларни қўйган “Цементчи” клуби ҳам секин-аста ўз мавқеини тиклаб бормоқда. Жамоанинг ўзагини ёшлар ташкил этган бўлса-да, қувасойликлар финалга жиддий тайёргарлик кўришганди.\nФинал ўйини олдидан мухлислар учун концерт дастури ҳам ташкил этилди. Унда халқимизнинг ардоқли хонандалари ўз чиқишлари билан мухлисларни хушнуд этишди. Айниқса, Валижон Қодировнинг куй-қўшиқлари футбол ишқибозларининг кайфиятини кўтарилишига замин яратди. Сўз устаси Абдураҳмон Сидиқовнинг чиқиши ҳам мухлисларда илиқ таассурот қолдирди.\nЎйин қувасойликларнинг ҳужумлари билан бошланди. Ана шундай ҳужумларнинг бирида меҳмонлар ҳисобни очишди. “Цементчи”нинг ҳужумини Абдуқодир Артиқов гол билан якунлади. Гол ўтказиб юборгач, мезбонлар катта куч билан олдинга ташланишди. Бироқ уларнинг ҳаракатлари самара келтирмади.\nТанаффусдан кейин ўйиндаги шиддат анча ошди. “Турон” футболчилари ўз мухлисларини хурсанд қилиш мақсадида катта куч билан ҳужумга ўтишди. Икки марта меҳмонларни дарвоза устуни голдан сақлаб қолган бўлса, бир вазиятда Отабек Исроилов пенальтини голга айлантира олмади. Агар у рақиб дарвозасини ишғол этганида ўйин томоман бошқача тус олиши мумкин эди.\nАсосан қарши ҳужумга таяниб ҳаракат қилган “Цементчи” жамоаси бўлим ўрталарида иккинчи голни киритишга муваффақ бўлди. Элёр Мўйдинов қарши ҳужумларнинг бирида рақиб дарвозасини аниқ нишонга олди.\nШундан кейин бор эътиборини ҳужумга қаратган яйпанликлар 73-дақиқада ўз мақсадларига эришишди. Тажрибали ҳужумчи Мўйдин Мамазулумов ҳисобни қисқартирди. Қолган дақиқаларда мезбонлар ҳарчанд ўринишмасин, ҳисобни ўзгартира олишмади ва “Цементчи” тўрт йиллик танаффусдан кейин вилоят кубогини қўлга киритди. 2014 йилда ҳам қувасойликлар вилоят кубогида зафар қучишганди.\nЎйиндан кейин ташкил этилган тақдирлаш маросими ҳам катта байрамга айланиб кетди.“Турон” жамоаси аъзоларига вилоят чемпионлиги муносабати билан кубок ва олтин медаллар топширилган бўлса, “Цементчи” вакилларига Вилоят кубоги тантанали равишда тақдим этилди.\nЯна бир мақташга арзигулик жиҳат\nТақдирлаш маросимида Фарғона вилоят футбол ассоциация томонидан бир қатор ходимлар ҳам тақдирланишди. Айниқса, энг яхши мухлислар деб топилган имконияти чекланган (ногирон) футбол ишқибозларининг қимматбаҳо совғалар билан тақдирлангани ҳам таҳсинга лойиқ.\nУшбу мусобақани юқори савияда ташкил этишдаФарғона вилоят ҳокимлиги, Ўзбекистон тумани ҳокимлиги ва Вилоят вилоят футбол ассоциация, “Турон” футбол клуби раҳбарлари катта ҳисса қўшишганини таъкидлаш жоиз.\nЯйпан шаҳридан махсус тайёрланди


Сайтимизнинг қадрли ўқувчилари. Сиздан бу йилги мавсумда талабалар, турли идоралар ходимлари ёки тадбиркорларни пахтага жалб қилиш ёки уларни пахта учун пул тўлашга мажбурлаш ҳолатлари юзасидан маълумотлар жўнатишингизни сўраймиз.\nТерим мавсуми қишлоқ хўжалиги соҳасига алоқадор бўлмаган шахслар ҳаётида қандай акс этаётганига оид ҳар қандай хабар учун олдиндан сизга миннатдорлик билдирамиз, конфиденциалликнинг сақланишига кафолат берамиз.\nБу маълумотлар Ўзбекистонда мажбурий меҳнатга оид ҳар йили ўтказиладиган мониторинг учун муҳим.\nМаълумотларни фейсбук: https://www.facebook.com/eltuzcom/, телеграм: https://t.me/eltuz, ютуб канали: https://www.youtube.com/eltuz ёки е-майл: eltuz2015@gmail.com орқали бизга жўнатишингиз мумкин.\ndata-title="Пахта мавсумида мажбурий меҳнатга оид хабарларни йўлланг" data-description="<p>Сайтимизнинг қадрли ўқувчилари. Сиздан бу йилги мавсумда талабалар, турли идоралар ходимлари ёки тадбиркорларни пахтага жалб қилиш ёки уларни пахта ..." data-image="https://eltuz.com/wp-content/uploads/2019/09/r6247565.jpg" data-url="https://eltuz.com/asosiy-mavzular/211330/" data-services="facebook,odnoklassniki,twitter,telegram" data-counter="ig">\nКаримов ўлимидан бир йил бурун чизилган карикатура\nЎлимидан бир-икки йил бурун ҳам Каримовнинг ўлгани ҳақида ҳар хил хабарлар тарқалган. Жумладан, 2015 йили 17 ноябрга ўтар кечаси ...\n“Биздан жиз-з!”нинг бугунги сонида Швецияда яшовчи ўзбек фаоли Дўстназар Худойназаров “Элтуз” мухлислари учун бутун қўй гўшти болдиридан димлама қандай ...


ИнтерФУТБОЛ :: Фабио Капелло: «Кокорин Россия термасида муаммо чиқармаганди»\nРоссия терма жамоасининг собиқ бош мураббийи Фабио Капелло «Матч ТВ» каналига интервью бериб, суҳбат чоғида турли мавзулар юзасидан фикрлари билан ўртоқлашди.\n— Россия футболида бўлаётган воқеаларни кузатиб борасизми?\n— Интернет ва газеталар орқали асосий хабарлардан воқиф бўлишга ҳаракат қиламан. Россия футбол олами вакиллари билан ҳамон мулоқот қиляпман.\n— Демак, Кокорин ва Мамаевнинг қилган ишларидан хабарингиз бор экан-да? Ўз вақтида сиз Кокоринни Россиянинг энг иқтидорли футболчиларидан бири, деб атагандингиз...\n— Эҳ, Кокорин, Кокорин, нималар қилиб қўйдинг? Эшитиб карахт бўлиб қолдим. Албатта, у ва Мамаевнинг қилган ишлари Италиягача етиб борди. Ҳеч ақлимга сиғдиролмаяпман.\n— Россия терма жамоасини бошқарганингизда, Кокорин иштирокида можаролар бўлганми?\n— Ҳамма гап шунда-да, ҳеч қандай муаммо туғилмаганди. У жуда иқтидорли йигит. Ишида умуман камчилик бўлмаган. Агар ўшанда «Дарахтга чиқ!» десам, индамай чиқиб кетаверарди. Кокорин ҳамиша ўзини профессионал тарзда тутган. Иқтидори туфайли юксак марраларни забт этиши мумкин эди. Лекин...\n— Гап нимада?\n— Иқтидорли футболчининг ёнида ақлли агент ёки юрист бўлиши керак. Бундай ёшдаги футболчилар катта пул ишлашни бошлашса, объектив муаммоларга дуч келишади. Агар ўша пайт уни тийиб турадиган одам бўлмаса, ўзини йўқотиб қўйиши мумкин. Кокориннинг атрофида шундай инсон бўлмаган. Ҳозир ҳам йўқ. Жуда афсусдаман.\n— Кокорин ва Мамаев нафақат футбол билан хайрлашишади, балки қамоқ жазосига тортилишлари мумкин.\n— Уларни жазолаш ёки жазоламаслик қонун ихтиёрида. Йигитлар қилган ишлари учун жазоланишлари лозим. Энди улар нима қилиб қўйишганини тушунаётган бўлсалар керак. Аслида, қамоқ жазоси берилмаслигини истардим. Чунки бу Кокорин ва Мамаев учун катта зарба бўлади. Вазият оғирлигини тушуниб турибман, лекин уларнинг қамоқдан қутулиб қолишларини истаяпман. Айни пайт панжара ортида вақтинчалик ўтиришгани сабоқ бўлсин.\n— Кокорин ҳақида кўп гапирдингиз, Мамаевни қандай эслайсиз?\n— Иқтидор борасида Кокориннинг ёнига ҳам яқинлаша олмасди. Лекин терма жамоага чақирилибдими, демак ёмон футболчи эмас. У билан боғлиқ алоҳида воқеаларни эслай олмайман.\n— Фаолиятингиз давомида кўплаб жараёнлар гувоҳига айлангансиз. Италия футболида ҳам Кокорин ва Мамаев билан бўлгани каби воқеалар учраганми?\n— Йўқ, айнан шундай ҳолатни эслай олмайман. Тўғри, турли воқеалар бўлган. Аммо бунақаси эмас.\n— Дзюбанинг ҳаракатлари маъқул келяптими?\n— Афсуски, менинг давримда у Россия терма жамоаси сафида ўзини кўрсата олмаганди. Лекин ҳамиша Дзюбанинг кўп нарсага қодир эканлигига ишонардим. Унинг жаҳон чемпионатида ажойиб ўйин кўрсатганидан хурсандман. Мундиалдан кейин «Зенит»да ҳам яхши тўп сурмоқда. Браво! Мана, шундай тартибда ўз устида ишлаш керак. Ҳар қандай ёшда ўсиш мумкин. Италия ва бошқа мамлакатларда Европа Лигаси ўйинларини олиб кўрсатишади. Шундай экан, Дзюба «кўҳна қитъа»да ўзини кўрсатиш имкониятига эга.\n— Умуман олганда, Сергей Семак бошчилигидаги «Зенит» ҳақида қандай фикрдасиз? У сиз билан терма жамоада бирга ишлаган.\n— Нафақат Семак, балки Симутенков ва Низеликлар ҳам мен билан терма жамоада бирга бўлишган. Менимча, улар жорий мавсум Россия чемпионатида ғолиб чиқишга қодирлар. Жамоа ҳақли равишда биринчи ўринда бормоқда ва уни қўлдан чиқармаса керак.\n— Лекин ўтган мавсум «Зенит» пешқадамликни бой берганди. Ваҳоланки, барча чемпионлик чўнтакда деб ҳисоблаганди.\n— Бундай ҳолат яна такрорланади, деб ўйламайман. Таркибга эътибор берадиган бўлсак, «Зенит» Россия чемпионатида ўтган йили ҳам ғолибликни қўлга киритиши керак эди. Энди имкониятидан унумли фойдаланади. Мен Семакка ишонаман.\n— Яқинда ҳамюртингиз Массимо Каррера «Спартак»ни тарк этди...\n— Мураббийлик касби ўзи шунақа. Исталган вақтда лавозимингизни бой беришингиз мумкин. Бундай ҳолатга барча мутахассислар тушишади. Массимо Россияда Италия мураббийлик мактабини яхши томондан намойиш қилди.


Ҳозир ҲИЖРАТ борми?!\n1442 йил 9 рабиъул аввал | 2020 йил 25 октябрь, якшанба Тонг-05:54 | Қуёш-07:10 | Пешин-12:26 | Аср-16:00 | Шом-17:41 | Ҳуфтон-18:57\n19:39 / 01 октябрь 45\nПайғамбаримиз, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам ўз давридаги мусулмонлар билан бирга азиз ватанлари бўлмиш Макка шаҳридан Ясриб шаҳрига кўчиб ўтганлар. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг якка-ёлғиз ўзлари кўчиб ўтмайдилар-ку! Шунинг учун, у зоти шарифнинг атрофидаги барча мусулмонларга кўчиш фарз қилинган эди. Ана шу кўчиб ўтишлари араб тилида “ҳижрат” – “кўчиш” деб аталади. Ушбу ҳижратдан “ҳижрий йил” ҳисоби бошланган, яъни “кўчиб ўтганликнинг биринчи йили, иккинчи йили ва ҳоказо”, деб номлана бошлаган. Ушбу ҳижрат сабабидан Ясриб шаҳри Мадина деб атала бошлаган. Ана шу ҳижрат сабабидан Маккадан Мадинага кўчиб борганлар “муҳожир” – “кўчиб борувчи” ёки “кўчиб ўтувчи”лар деб аталган.\nМавзуга киришишдан олдин шу мавзуга тааллуқли бир ҳақиқатни айтмасдан иложимиз йўқ. Исломда барча янгиликларга бидъат деб қаралади, яхшиси олинади, ёмони рад қилинади. Янги фикрлар ҳам қандай бўлишидан қатъи назар – дунёвий бўладими, диний бўладими, уларга худди шундай қараш керак бўлади. Исломда ота-боболарга эргашиш, эски анъаналарга қайтиб иш кўриш, миллий-диний қадриятларга содиқ қолиш қадрланади. Зотан, миллий-диний қадриятлар минг йиллардан бери қадр топиб келмоқда! Ҳижрат ҳақидаги гаплар борасида ҳам худди шундай қилмоқ керак бўлади. Қаранг ва мени тушунишга ҳаракат қилинг: совет ҳукуматидан олдин Марказий Осиёни чоризм деб аталган рус подшолиги босиб олди. Улар-ку қозиликни, вақф мулкчилигини, муфтийликни барбод қилган бўлса-да, динга бир мунча эркинлик берган эди. Бироқ, улар ўрнига келган большивек совет ҳукумати динни ҳам диндорликни ҳам мутлақо қатоғон қилди. Абдулазиз қори дада Тошкандий раҳимаҳуллоҳнинг гувоҳлик беришларича, Бухоронинг ўзида беш юз нафар; ҳа-ҳа, беш юз нафар уламонинг ўзларига қабр ковлатиб, тириклай кўмиб юборган ҳам шу советлар бўлади. Советлар мол-дунёни ҳам борбод қилди, хусусий мулкчиликка мутлақо чек қўйди. Қатоғонлик даврида Марказий Осиёлик минглаб олиму уламолар, зиёлилар жисмонан йўқ қилиб юборилди. Ана шу даврда ҳам, масалан, қадим Бухорода минг-минглаб талабаларга дарс берган мударрислар, мадраса охундлари, Аллоҳ таолонинг муболағали айтадиган бўлсак, “дарёни терс оқизадиган” валий авлиёлари бор эди. Лекин, ана шу динни йўқотишга рўй-рост урунган тузум даврида, олиму уламолар қатоғон қилинган машъум замонда ҳеч бир олим ҳижрат фарз бўлди, деган эмас! Бу ҳақиқатни ҳеч қачон унутмаслигингизни сўрайман! Ўша даврларда ҳеч бир уламо ҳижрат фарз бўлди, деб ўз ватанини ташлаб кўчиб кетган эмас. Тўғри, Қошғарга, Афғонга, у ердан Арабистон томонларга ўтиб кетганлар бўлган. Лекин, улар советларнинг касофатидан ўз мол-дунёсидан, мулк-амлокларидан айрилган бой-бадавлат кимсалар ва тужжор савдогар одамлар эди. Ўша даврлардан олдинроқ ўқиш баҳонасида бошқа ўлкаларга кетган айрим олимларгина юртларига қайтмай қўя қолган бўлиши мумкин. Лекин, уларнинг кўпчилиги ҳам ўз ватанларига қайтиб келдилар. Жумладан, Марказий Осиёнинг улуғ устозларидан бири, Домла Ҳиндистоний раҳимаҳуллоҳ Афғонистон ва Ҳиндистонда йигирма йиллар таҳсил олиб бўлганидан сўнг яна ватанларига қайтиб келдилар. Қатоғон даври айни авжига чиққан вақтда қайтиб келдилар! Ҳижрат фарз бўладиган бўлса, нимага ўша давр уламолари ҳижрат қилиб кетмадилар? Чунки, улар ўз ватандошларини ташлаб кетмадилар, ўз ватанларида бақадри имкон дин-диёнатни сақлаб қолишга урундилар, ўз ватанини ва ўз халқини ўйладилар. Советлар даврида чўчқабоқар бўлиб бўлса-да, совет идорасининг ўзида қоровул бўлиб ишласа-да, колхознинг қоп-қора ишчиси бўлган бўлса-да, жон сақлаб, ватандошларини ўйлаб-куйиниб яшашни, алалоқибат яхши кунлар келишидан умидвор бўлган ҳолда, ҳеч бўлмаганда қўни-қўшниларга, маҳалладаги айрим одамларга мусулмонликнинг йўқолиб кетмаслигини уқтириш мақсадида ҳижратдан оғиз очмасдан, ҳижрат қилиб кетишни ўйламасдан яшаган уламолар ўтганлигини бугун Марказий Осиёнинг ҳар бир шаҳридан топишимиз мумкин. Душман шаҳардан чиқиб кетишни таклиф қилган бўлса-да, чиқиб кетишни хаёлга ҳам келтирмаган буюк мутасаввиф Нажмиддин Кубро қуддиса сирруҳу каби ушбу зотлар ватанларини ҳимоя қилмоқни мақсад қилиб, ўз юртларида қолгандилар. Аллоҳ уларнинг ҳаммасини раҳмат қилсин! Ишонасизми, бугунги кунда Ҳиндистон ва Покистон уламолари ҳижрат мавзуси кўтарилган давраларда Марказий Осиё уламоларининг ана ўша қатоғонлик даврлардаги биз айтган мана шу ватанпарварлик хислатларини ўрнак қилиб кўрсатадилар.\nҲижратни диннинг асоси дейдиганлар хаворижлардир!\nАслини олганда, “Ҳижрат ҳозир ҳам фарз. Ҳижрат қилмоқ вожиб бўлди!” ёки “Ҳижрат диннинг асосидир, у шариатнинг устуни. Кимки ҳижрат қилмаса, гуноҳкори азим бўлади. Ҳижрат қилмаган кофир”, дегувчилар барча даврларда топилиб турган. Ундай фикрни ошкора айтувчилар хаворижлар, аҳли суннат ва жамоатдан ташқари чиққанлар, эканлиги маълум. Бунга бир воқеани келтиришимиз керак:\nИмоматчиликка ҳақлироқ ким? Ҳозир ҳижрат йўқлигига бир далил\nИслом фиқҳида намозга имом бўлишга ким ҳақлироқ, деган масала мавжуд. Фиқҳий матн китобларида бу борада қуйидагилар айтилган:\nو الأولى بالإمامة الأعلم بالسنّة ثمّ الأقرأ ثمّ الأورع ثمّ الأسنّ\n“Имоматчиликка авло кимса суннатга олимроғи, сўнгра қироатлироғи, сўнг парҳезкорроғи, сўнгра ёши улуғроғидир” (Убайдуллоҳ ибн Масъуд ибн Тож аш-шариъа ал-Бухорий. Мухтасар ал-Виқоя. – Қозон, 1911. – Б. 17).\n“Мухтасар ал-Виқоя”даги худди шу иборалар бошқа бир матн китоби Абулбаракот ан-Насафий раҳимаҳуллоҳнинг “Канз ад-дақоиқ” асарларида бу тариқа келтирилган:\nو الأعلم أحقّ بالإمامة ثمّ الأقرأ ثمّ الأورع ثمّ الأسنّ\n“Олимроқ кимса имоматчиликка ҳақлироқдир, сўнг қорироқдир, сўнгра парҳезкорроқдир, сўнгра ёши улуғроқдир” (Абулбаракот ан-Насафий. Канз ад-дақоиқ. – Бўмбай: Фатҳ ал-карим, 1887. – Б. 32).\nБироқ, саҳиҳ ҳадиси шарифларда парҳезкор ўрнига ҳижратда муқаддамроқ кимса имоматчиликка ҳақлироқ, дейилган:\nЯна бир таниқли ҳанафий олими, ҳадисшунос Акмалуддин ал-Бобуртий раҳимаҳуллоҳ “ал-Ҳидоя”га битган шарҳи “ал-Иноя”да бундай деганлар:\nإنما فى الحديث بعد ذكر الأعلم ذكر أقدمهم هجرة لكن أصحابنا جعلوا مكان الهجرة الورع و الصلاح لأنّ الهجرة كانت منقطعة فى زمانهم فجعلوا الهجرة عن المعاصى مكان تلك الهجرة و الورع إجتناب عن الشبهات و التقوى الإجتناب عن المحرمات\n“Албатта, ҳадисда билимдонроқнинг зикридан сўнг ҳижратда муқаддамроқ зикр қилинган. Лекин, уламоларимиз ҳижратнинг ўрнига вараъ ва солиҳликни қилганлар. Чунки, ҳижрат қилиш саҳобаларнинг замониданоқ тўхтатилган. Демак, уламолар ушбу ҳижратнинг ўрнига гуноҳлардан “ҳижрат” қилишни олганлар. Вараъ шубҳалардан четланиш, тақво эса ҳаром нарсалардан узоқ бўлишдир” (Акмалуддин ал-Бобуртий. ал-Иноя. 1-жилд. (“Фатҳ ал-қадир” ҳошиясида). – Миср: Амирия, 1892. – Б. 246).\nЯна бир таниқли ҳанафий олими Ибн Нужайм ал-Мисрий раҳимаҳуллоҳ бундай деб қайд қилганлар:\nو لم يذكر الورع فى الحديث السابق و إنما ذكر فيه بعد القراءة الهجرة لأنّها كانت واجبة فى إبتداء الإسلام قبل الفتح فلما إنتسخت بعده أقمنا الورع مقامها\n“Ўтган ҳадисда вараъ – парҳезкорлик зикр қилинмаган. Унда қироатдан сўнг ҳижрат зикр қилинган эди. Чунки, ҳижрат ибтидои исломда – фатҳдан (Макка фатҳидан) олдин вожиб бўлган. Ундан сўнг эса ҳукми бекор қилинган (насх қилинган, мансух бўлган). Биз эса унинг ўрнига парҳезкорликни қўйдик” (Ибн Нужайм ал-Мисрий. Баҳр ар-роиқ. 1-жилд. – Байрут: Дор ал-кутуб ал-илмия, 1997. – Б. 608).\nДемак, фақиҳларимиз қарашларига кўра ҳам, ҳижрат саҳобалар даврида бўлиб ўтган. Сўнг унинг вожиб бўлиш ҳукми бекор қилинган. Ҳозир ҳижрат лозим бўлмагани учун ҳам фиқҳда имоматчиликка ҳақлироқ кимсалар орасида уни зикр қилинмаган.\nМерос олиш масаласи: ҳозир ҳижрат йўқлигига иккинчи далил\nИслом фиқҳида мерос ҳуқуқи алоҳида эътиборга эга. У алоҳида илм бўлиб, “фароиз” деб аталади. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам бундай деб марҳамат қилганлар:\nتعلموا الفرائض و علموه فإنه نصف العلم و إنه ينسى و هو أوّل ما ينزع من أمّتى\n“Фароизни ўрганинглар ва уни ўргатинглар! Зотан, у илмнинг ярмидир. Албатта, у унутилиб кетади. У умматимдан кўтариладиган илк илмдир” (Ибн Можа, 2/2719; Ҳоким, 4/7948; Байҳақий, 6/11955; Дорақутний, 4/4101; Табароний, “ал-Мўъжам ал-авсат”, 5/5293).\nЎрганиш-ўргатиш буюрилган, бутун бошли исломий илмларнинг ярми деб аталган, бироқ, уммат орасидан илк кўтарилиб, унутила бошлайдиган фароиз – мерос ҳуқуқида битта масала мавжуд. Ушбу масалани унутмасдан билиб олишимиз бизга ҳижрат ҳақида янги бир тасаввурни тақдим қилади.\nАллоҳ таолонинг қуйидаги ояти каримаси мавжуд:\nو الذين آمنوا و لم يهاجروا ما لكم من وَلياتهم من شئ حتى يهاجروا\n“Имон келтирган-у, лекин ҳижрат қилмаганлар то ҳижрат қилмагунларига қадар, улар билан валийлик қилиш сизлар учун жоиз эмасдир” (Анфол, 72).\nМазкур оятдаги “валийлик”дан мурод қариндошлик алоқалари, яқин қариндошларнинг бир-бирлари мол-мулкларига эгалик қилишлари тушунилади. Тафсирларда эса ҳижрат қилганлар бир-биридан мерос ола билиши, акс ҳолда, ҳижрат қилмасдан ўз юртида қолганлар ҳижрат қилганлардан ёки ҳижратдагилар ҳижрат қилмаганлардан мерос ола билмаслиги баён этилгани қайд қилинади. Ҳижрат қилмасдан қолганлар гарчи ҳижратдагиларнинг энг яқин қариндоши бўлса ҳам, мазкур оят ҳукмига биноан мерос ололмас эди. Бу ҳукм Макка фатҳигача бўлган! Макка фатҳ бўлганидан сўнг ҳижрат мансух бўлгани боис ушбу ҳукм ҳам ўз-ўзидан бекор қилинди. Демак, ҳижрат фарзлиги масаласи аллақачон ўз-ўзидан тўхтатилгани боис ҳозирда, масалан, Мусулмон Шарқида яшаётган кимса Ғарбда яшаётган қариндоши билан “валийлик” алоқаларини қила олади.\nБу ҳақида “Имомлар қуёши” деган фахрли унвонга сазовор бўлган таниқли ҳанафий фақиҳи Шамс ал-аимма ас-Сарахсий раҳимаҳуллоҳ ўзларининг “Китоб ал-Мабсут” номли асарларининг бир неча ўринларида зикр қилиб ўтганлар (Шамсиддин ас-Сарахсий. Китоб ал-Мабсут. – Байрут: Дор ал-Маърифат, 1989. 4-жилд. – Б. 223; 10-жилд. – Б. 6).\nШамс ал-аимма ас-Сарахсий раҳимаҳуллоҳ ҳижрат фарзлиги бекор қилингани учун ҳижрат қилганлар билан ҳижрат қилмаганлар орасида “валийлик” бўлмаслиги ҳақидаги ҳукм ҳам бекор этилганини яна бир асарлари “Шарҳ ас-Сийар ал-кабир” асарининг “Арабларнинг ҳижрати” номли бобида ҳам айтиб ўтганлар (Қаранг: Шарҳ ас-Сийар ал-кабир // ал-Мактабат аш-Шомила. Исдори солис, 2006. – Б. 1/51).\nҲаждаги бир масала: ҳозир ҳижрат йўқлигига учинчи далил\nМуҳаддислардан Ибн Хузайма раҳимаҳуллоҳ ва Имом Ҳоким раҳимаҳуллоҳ “Шак-шубҳасиз, у саҳиҳдир!” ҳамда “Имом Бухорий ва Имом Муслим шартига кўра саҳиҳдир” деб зикр қилган ҳаж тўғрисидаги ҳадиси шариф бор:\nإذا حجّ الصبى فهى له حجّة حتى يعقل فإذا عقل فعليه حجّة أخرى و إذا حجّ الأعرابى فهى له حجّة فإذا هاجر فعليه حجّة أخرى\n“Агар ёш бола ақли етгунча ҳаж қиладиган бўлса, ҳажи ўзигадир. Ақл-идрокли бўлганидан сўнг унга яна бир ҳаж лозим бўлади. Агар аъробий ҳаж қилса, ҳажи ўзи учундир. Ҳижрат қилганидан сўнг унга бошқа яна ҳаж лозим бўлади” (Ибн Хузайма, 4/3050).\nМазкур ҳадисда ёш боланинг ҳажи жуда тушунарли. Гўдак, балоғатга етмаган ёш бола ҳаж қилса, ҳажига савоб олади. Лекин, унга ҳаж фарз бўлмаган. Ҳаж балоғатга етган мусулмонга фарз. Шунинг учун, у бола балоғатга етганидан сўнг яна ҳаж қилиши лозим бўлади.\nБу ерда аъробийнинг ҳажи масаласи қизиқ. У балоғатга етган, ақл-ҳуши жойида. Ҳаж қилишга имкони бор. Ҳаж қилса, фарз ҳаж ундан соқит бўлиши керак. Бироқ, мазкур ҳадисга кўра, у ҳижрат қилганидан сўнг яна унга ҳаж фарз бўлиб қолар экан, аввалги ҳажи ҳисобга ўтмас экан. Қаранг, бирорта араб ҳаж қилса-ю, ҳижрат қилмагани учун унинг ҳажи эътиборга олинмаса, нима бўлади? Ҳозирги замонда бунга бирорта араб кўнадими? Ўзи мадиналик, жиддалик ёки наждлик, диръиялик араб ҳаж қилган бўлса-ю, энди у ҳижратни қаерга қилиши керак, ҳижрат қилиб бўлиб, яна ҳажга бошқадан келадими? Бу қанақаси бўлди?!\nМуҳаддис Абу Бакр ибн Хузайма раҳимаҳуллоҳнинг ўзи ана шу жойда бу саволга жавоб бериб, бу ҳукм ҳижратдан олдин – Макка фатҳидан аввал бўлган эди. Макка фатҳидан сўнг ҳижрат бекор қилингани боис, эътибор беринг, ҳижрат “соқит ва ботил” бўлгани учун аъробийнинг ҳажи муҳожирнинг ҳажи билан баб-баробар бўлади, яъни, аъробий ҳажини қайта қилиши шарт бўлмайди, деганлар.\nФақиҳлар ҳижратнинг ҳукмини “мансух” – бекор қилинган, деганлар\nҲанафий фақиҳлари биз ўрганаётган “Макка фатҳидан кейин ҳижрат йўқ!” ҳадиси шарифини носих – ҳукмни бекор қилувчи деб қабул қилганлар. Шунинг натижасида ҳижратни мансух – ҳукми бекор қилинган, деб ҳисоблаганлар. Жумладан, ҳанафийликдаги, балки тўрт мазҳаб фиқҳидаги энг йирик ҳажмли фиқҳий манба ҳисобланувчи “ал-Муҳит ал-бурҳоний”да юртдошимиз, фақиҳ Бурҳониддин Ибн Моза ал-Бухорий раҳимаҳуллоҳ бундай деганлар:\nلأنّ الهجرة كانت فريضة يومئذٍ ثمّ انتسخ لقوله عليه السلام لا هجرة بعد الفتح\n“Чунки, ҳижрат ўша кунда фарз эди. Сўнг “Фатҳдан кейин ҳижрат йўқ!”, дейилган Пайғамбаримиз алайҳиссаломнинг ҳадиси туфайли ҳукми бекор қилинди” (Бурҳониддин ал-Бухорий. Ал-Муҳит ал-бурҳоний // ал-Мактабат аш-Шомила. Исдори солис, 2006. – Б. 2/99).\nАбу Бакр ал-Косоний раҳимаҳуллоҳ “Бадойеъ ус-санойеъ”да бундай деганлар:\nلأنّ الهجرة كانت فريضة يومئذٍ ثمّ نسخت بقوله صلى الله عليه و سلم لا هجرة بعد الفتح\n“Чунки, ҳижрат ўша кунда фарз бўлган эди. Сўнгра “Фатҳдан кейин ҳижрат йўқ!”, деган Пайғамбаримиз алайҳиссаломнинг ҳадиси билан ҳукми бекор қилинган” (Абу Бакр ал-Косоний. Бадойеъ ус-санойеъ. 1-жилд. – Байрут: Дор ал-кутуб ал-илмия, 2003. – Б. 671).\nАли ал-қори раҳимаҳуллоҳ “Шарҳ ан-Ниқоя”да бундай деганлар:\nثمّ لمّا كانت الهجرة بعد الفتح منسوخة لقوله صلى الله عليه و سلم لا هجرة بعد الفتح اى بعد فتح مكّة كما رواه البخارى\n“Ҳижрат фатҳдан кейин мансух бўлган эди. Бу Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг: “Фатҳдан кейин ҳижрат йўқ!”, деганлиги учундир. Чунончи, уни Имом ал-Бухорий раҳимаҳуллоҳ ривоят қилганлар” (Али ал-қори. Фатҳ боб ал-иноя. 1-жилд. – Байрут: Дор ал-Арқам, 1997. – Б. 282).\nИбн Қудома раҳимаҳуллоҳ “аш-Шарҳ ал-кабир” асарларида: “”Фатҳдан кейин ҳижрат йўқ!” ҳадиси борасида бундай деганлар:\nو أمّا الأحاديث الأوّل فأراد بها لا هجرة بعد الفتح من بلد قد فتح و قوله لصفوان انّ الهجرة قد انقطعت يعنى من مكّة لأنّ الهجرة الخروج من بلد الكفار فإذا فتح لم يبق بلد الكفار فلا تبقى منه هجرة و هكذا كلّ بلد فتح لا تبقى منه هجرة انما الهجرة النيّة\n“Аммо аввалги ҳадисларга келсак, унда бирор шаҳарнинг фатҳидан кейин ҳижрат йўқлиги айтилган. Сафвон разийаллоҳу анҳуга Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг: “Албатта, ҳижрат кесиб тўхтатилган”, деганлари Макка учун айтилган. Чунки, ҳижрат кофирларнинг шаҳарларидан чиқиб кетишдир. Қачонки, кофирларнинг шаҳри қолмаса, ундан ҳижрат қилиш ҳукми ҳам қолмайди. Шунингдек, ҳар бир фатҳ қилинган шаҳардан ҳижрат қилиш қолган эмас. Эндиги ҳижрат – фақатгина ниятдан (гуноҳдан сақланишдан) иборатдир!” (Ибн Қудома. аш-Шарҳ ал-кабир. 10-жилд // ал-Мактабат аш-Шомила. Исдори солис, 2006. – Б. 10/380.).\nБекор қилинган ҳукмга амал қилинмайди!\nБиз юқоридаги бўлимларда ҳанафий уламолари ҳижратнинг ҳукмини: “Фатҳдан кейин ҳижрат йўқ!”, деган саҳиҳ ҳадиси шарифга асосланиб, мансух – бекор қилинган ва тўхтатилган, деганларини кўриб чиққан эдик. Бекор қилинган ҳукмга амал қилиш эса шаръан жоиз эмас. Ҳатто амал қилишга урунишни ҳаром деган уламолар ҳам бор. Демак, ҳижратнинг ҳукми бекор қилинган экан, унга амал қилишга уруниш асло жоиз эмас. Жумладан, “Имомлар қуёши” деб улуғланган Шамс ал-аимма ас-Сарахсий раҳимаҳуллоҳ ўзларининг “Усул ал-фиқҳ” асарларида бундай деганлар:\nفيجب العمل بالناسخ و لا يجوز العمل بالمنسوخ فإن لم يعلم ذلك فحينئذٍ يجب المصير الى السنّة لمعرفة حكم الحادثة\n“Бас, бекор қилувчи ҳукмга амал қилиш вожиб бўлади. Ҳукми бекор қилинганга амал қилмоқ жоиз бўлмайди. Агар мана шуни билмаса, у ҳолда, ҳодиса ҳукмини билмоқ учун суннатга қайтмоқ вожиб бўлади” (Муҳаммад ибн Аҳмад ас-Сарахсий. Усул ас-Сарахсий. 2-жилд // ал-Мактабат аш-Шомила. Исдори солис, 2006. – Б. 2/13.).\nҲижратнинг ҳукми бекор қилингани ёки қилинмаганини билмайдиган кимсага Шамс ал-аимма ас-Сарахсий раҳимаҳуллоҳ суннатга мурожаат қилишни таклиф қилмоқдалар. Агар суннатга қарайдиган бўлсак, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг олдиларига: “Мен ҳам ҳижрат қилмоқчиман. Ҳижрат қилаверайми?”, деб ҳижратга махсус тайёргарлик кўриб келган саҳобани орқасига қайтариб юборганлари ҳақидаги ривоятни айтамиз. Бу ривоятни ҳеч қандай далил бекорга чиқарган эмас! Унинг ўзи бекор қилувчидир. Бир аъробий Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам олдиларига келиб, “Эй Расулуллоҳ! Менинг туяларим бор. Лекин, мен ҳижрат қилишни хоҳлаб турибман. Нима буюрасиз?”, деди. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам: “Унинг закотини бераяпсанми?”, дедилар. У тасдиқ жавобини берди. “Сутини соғиб, ичаяпсанми?”, деб сўрадилар. У яна тасдиқ жавобини берди. Шунда, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам: “Орқангга қайт, ўз ишингни қилавер. Аллоҳ таоло амалингдан бирортасини йўқ қилмайди. Ҳижрат иши эса оғирдир!”, деб марҳамат қилдилар (Аҳмад, 3/11637; Абу Яъло, 2/1271).\nҲанафийларнинг усул ал-фиқҳига оид “Фавотиҳ ар-раҳамут” номли манбасида бундай дейилган:\nأقول يجب على المكلف إعتقاد أنّ الناسخ خطاب من الله تعالى و إلا اى و ان لم يجب فهو يعمل بالمنسوخ و لو عمل به لأثم قطعا فإنّ العمل بالمنسوخ حرام\n“Мен айтаман: бандага насх қилувчи ҳукмни Аллоҳ таоло томонидан буюрилган деб эътиқод қилмоғи вожиб бўлади. Акс ҳолда, у мансухга – ҳукми бекор қилинган ҳукмга амал қилиб қолади. Агар унга амал қиладиган бўлса, гуноҳкор бўлиши қатъийдир. Зотан, мансухга амал қилмоқ ҳаромдир!” (Абдулали ал-Ансорий. Фавотиҳ ар-раҳамут би-шарҳ Мусаллам ас-субут. 3-жилд // ал-Мактабат аш-Шомила. Исдори солис, 2006. – Б. 3/133.).\nТўрт мазҳабда ҳозирги ҳижрат масаласи\nҲозирда аҳли суннат ва жамоатда тан олинган тўрт мазҳаб бор, холос. Улардан бошқа мазҳаблар аҳли суннат ва жамоатдан оғишган тоифа ва оқимлардир. Бизнинг мазҳабимиз Имоми Аъзам Абу Ҳанифа раҳимаҳуллоҳ асос солган ҳанафийлик мазҳабидир! Ҳижрат масаласини биз ҳанафийлик мазҳабига кўра кўриб чиқдик. Унга кўра, ҳижрат Макка фатҳидан сўнг бекор қилинган бўлиб, ҳозирда ҳижрат на фарз ва на вожиб ва на суннат амал ҳисобланади. Ҳатто, ҳанафий мазҳабига кўра ҳуда-беҳудага ҳижрат қилмоққа урунмоқ гуноҳкорлик экан. Аҳли суннат ва жамоатдаги бошқа мазҳабларнинг қарашларини ҳам билиб, ушбу қарашларни тўғри тушуниб олиш фойдадан холи эмас, албатта.\nШофеъийлар ва ҳанбалийлар кофиристон бўлган юртда мусулмон кимса ўз ибодатларини қила оладиган бўлса, кофирларнинг динсизлик фитнасига тушиб қолмайдиган бўлса, ундай одамга ҳижрат вожиб бўлмайди, акс ҳолда бўлса, вожиб бўлади, дейдилар. Бироқ, фитнадан сақлана олишга ишончи бўлмаса, унга ҳижрат мустаҳаб бўлади. Аксинча, шофеъийлик мазҳабида кофиристонда яшаётган мусулмон ўзи турган жойида ислом динини зоҳир қила олиши ва атрофдагиларга мусулмонликни ибрат ва ўрнак қилиб кўрсата олишга имкони бўлса, ўша жойда турмоғи афзалдир. Моликийлар ҳижратни иккига бўлиб ўрганадилар. Биринчиси, ватандан қочиб кетиш, иккинчиси, бошқа ватанни талаб қилиш. Буларнинг ҳар бири бир қанча турларга бўлинади. Масалан, Имом Молик раҳимаҳуллоҳ бидъатлар ошкор бўлган, ўтган улуғ уламолар ҳақорат қилинадиган жойдан кўчишни лозим деб ҳисоблаганлар. Ҳолбуки, бугун дунёнинг барча мамлакатларида бу хилдаги нохуш ҳолатлар мавжуд. Шунингдек, моликийликда ҳалол меҳнат қилишнинг иложи йўқ жойдан ҳам кўчиш керак, дейилган. Талаб ҳижратига моликийлар ҳаж, илм, касбу кор каби ниятларда вақтинчалик бир жойга кўчиб боришни тушунганлар. Умуман олганда, бугунги кунда ибодатларни қила олмайдиган, инсон ўз диний мажбуриятларини адо эта олмайдиган бирорта юрт дунёда йўқ бўлса керак. Бинобарин, бугунги кунда ҳеч бир мазҳабда ўз юртини ташлаб бошқа юртга кўчиш фарз ёки вожиб даражасида талқин қилинмайди.\nУруш давридаги ҳижрат\nРасулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам ҳозирги давримизни – мусулмонлар ўртасида уруш-жанжал ва фитналар авж олган вақтларни башорат қилиб, аъло даражадаги саҳиҳ бўлган ҳадиси шарифларида бундай деганлар:\nيتقارب الزمان و ينقص العمل و يُلقى الشحّ و تظهر الفتن و يكثر الهرج قالوا يا رسول الله أيّم هو قال القتل القتل\n“Қиёмат яқин қолганда, амал қилиш камайиб кетади, хасислик учрайди, фитналар зоҳир бўлади, “ҳарж” кўпаяди”. Шунда саҳобалар сўрашди: “Эй, Расулуллоҳ! “Ҳарж” нима?”. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам: “Уруш-Уруш!”, дедилар (Бухорий, 9/7061; Муслим, 4/157; Абу Довуд, 4/4257; Ибн Можа, 4/4052).\nМазкур ҳадиснинг бошқачароқ ибораларда ҳам ривоят қилинган вариантлари бор. Масалан,\nإنّ من ورائكم أيّاما يُرفع فيها العلم و يكثر فيها الهَرْجُ قالوا يا رسول الله ما الهَرْجُ قال القتل\n“Албатта сизларнинг ортингизда (яъни, олдингизда) шундай кунлар борки, унда илм кўтарилади ва “ҳарж” кўпаяди”. Шунда саҳобалар сўрашди: “Эй, Расулуллоҳ! “Ҳарж” нима?”. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам: “Уруш”, дедилар (Термизий, 4/2200).\nЭнди, қаранг: одамларни уруш-жанжаллар гирдобига тортмоқчи бўлганлар: “Бизнинг олдимизга келинг, бизга ҳижрат қилиб келинг, бизга қўшилиб, жиҳод қилинг!”, деб қанчалик жар солаётган бўлмасин, ҳар қанча ўзларига қўшилмаганларни, қўшилишни хоҳламаганларни кофирга чиқариб, ўлдириб юбораётган бўлмасин, уларга бориб қўшилишда – улар айтаётган томонларга ҳижрат қилишда хайр йўқдир! Улар ўз ватанларида хоинлик қила-қила, жиноятларни содир қила-қила, қочиб кетиб, дунёнинг қайсидир гўшасига бекиниб, “Мен ҳижрат қилиб келдим!”, деб гердайгани билан, унинг ҳижратида яхшилик йўқ! Ундан кўра, уйда ўтириб, ибодатга, илмга машғул бўлиш лозим. Зотан, Имом Муслим раҳимаҳуллоҳ ва бошқалар саҳиҳ деб келтирган ҳадиси шарифда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам бундай деб марҳамат қилганлар:\nالعبادة فى الهرج كالهجرة الىّ\n“Уруш-жанжал вақтида ибодатга машғул бўлиш менинг олдимга ҳижрат қилиб келган кабидир!” (Муслим, 4/2948; Термизий, 4/2201; Ибн Можа, 4/3985; Ибн Ҳиббон, 13/5957; Табароний, 20/488; ат-Таёлусий, 1/932).\nДемак, мусулмонлар орасида уруш-жанжаллар, ҳар хил фитналар авж олган даврларда ибодат қилиб, уйдан кириб-чиқиб, тинчликда-осойишталикда юриш Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам билан бирга ҳижрат қилгандек бўлади. Бас, шундай экан, ҳар хил сохта динфурушларнинг жиҳод, ҳижрат каби шиорларига алданиб қолмасдан, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтганларидек, ибодатингизга машғул бўлаверинг. Шунда, жанг майдонлари ва тоғ-тошлар ораларида эмас, уйингизда ажратиб қўйган ибодатгоҳингизда, масжидларнинг меҳроблари – шайтон ва нафс билан уруш қиладиган жойларига яқинроқ ўтирганингизда жиҳоднинг ҳам, ҳижратнинг ҳам савобини топасиз, иншаАллоҳ.\nҲижрат қила олмаганлар нима қилади?\nЖаннат башорати берилган машҳур саҳоба Саъд ибн Абу Ваққос разийаллоҳу анҳуга Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам бундай деганлар (Термизий, 2116):\nإنك أن تدع ورثتك أغنياء خير من أن تدعهم عالة يتكففون الناس وإنك لن تنفق نفقة إلا أجرت فيها حتى اللقمة ترفعها إلى في امرأتك\nقال قلت يا رسول الله أخلف عن هجرتى قال إنك لن تخلف بعدى فتعمل عملا تريد به وجه الله إلا ازددت به رفعة ودرجة ولعلك أن تخلف حتى ينتفع بك أقوام ويضر بك آخرون اللهم أمض لأصحابى هجرتهم ولا تردهم على أعقابهم\n“Сен болаларингни бой ҳолатда ташлаб кетишлигинг, уларни инсонларга муҳтож ҳолда фақир қилиб ташлаб кетганингдан кўра яхшироқ. Сен [оилангдагиларга] қандай нафақа қилсанг, унга ажр оласан. Ҳатто аёлингнинг оғзига соладиган бир луқма таомингда ҳам ажр бордир”.\nСаъд ибн Абу Ваққос разийаллоҳу анҳу айтади:\nМен: “Ҳижратимдан орқада қоламанми?”, дедим. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам бундай деб марҳамат қилдилар:\n“Сен ортда қолсанг ҳам, Аллоҳнинг розилигини истаб бирор иш қиладиган бўлсанг, албатта, мартаба ва даражанг зиёда бўлаверади. Сен ортда қоладиган бўлсанг, эҳтимол, айрим одамлар сендан фойда кўрар, бошқалар зарар кўрар. Эй, Аллоҳим, асҳобларимнинг ҳижратини давом эттир. Уларни орқаларига қайтарма!”.\nСаҳоба Саъд ибн Абу Ваққос разийаллоҳу анҳу мабодо Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам билан бирга ҳижрат қилолмай қолса, нима бўлишини сўраб олганлар. Албатта, оиласини бой-бадавлат қилиш, фарзандларини бошқаларга муҳтож қилмайдиган қилиш, оиласидагиларга ҳалол луқма едириш вожиб амаллардан бири. Шунинг учун, оламларга раҳмат қилиб юборилган Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам: “Сен ортда қолсанг ҳам, Аллоҳнинг розилигини истаб бирор иш қиладиган бўлсанг, албатта, мартаба ва даражанг зиёда бўлаверади”, деб марҳамат қилганлар. Яъни, ҳижрат қила олмасликдан маъюс бўлиш керак эмас. Инсон ўз юртида туриб ҳам савобли ишларни қилиши мумкин. Одамзот ўз Ватанини обод қилмоққа, ватандошларини, ўз оиласидагиларни тинч-тотув, роҳат-фароғатда яшашлари йўлида хизмат қилишга уриниши керак. Шунда, унинг мартаба ва даражаси, обрў ва эътибори, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтганларидек, зиёда бўлиб бораведи. Бироқ, инсоннинг ҳаёти бир хил кечмайди. У хато қилиб қўйиши ҳам мумкин. Зотан, хато қилмайдиган банданинг ўзи йўқ: “Сен ортда қоладиган бўлсанг, эҳтимол, айрим одамлар сендан фойда кўрар, бошқалар зарар кўрар”. Муҳими, хатолар ўз вақтида аниқланиб, уларни тузатилиши, қайта хатога йўл қўймасликка уринилиши лозим.\nРасулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам Мадинага ҳижрат қилиб кетганларида, у зот билан бирга ҳамма мусулмонлар олдинма-кетин кўчиб кетган эдилар. Маккада қарийб мусулмонлар қолмади, чунки уларга ҳижрат фарз қилинган эди. Агар бирор инсон мусулмонлар жамоасидан айрилиб, якка ўзи узоқ муддат мушриклар билан қоладиган бўлса, албатта, ўзига ва ўзгаларга зарар қилиб қўйиши мумкин эди. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам ана ўшандай зарарларни назарда тутган эдилар. Шунинг учун ҳам, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам: “Эй, Аллоҳим, асҳобларимнинг ҳижратини давом эттир. Уларни орқаларига қайтарма!”, деб дуо қилгандилар. Барча мусулмонлар Мадинага кўчиб кетиб, роппа-роса ўн йил умр кечирдилар. Макка фатҳ қилинди, у ердаги мушрикларнинг барчаси мусулмон бўлди. Шундан сўнг ҳижрат буткул тўхтатилди ва айнан Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам томонларидан: لا هجرة بعد فتح مكّة – “Макка фатҳидан кейин ҳижрат йўқ!”, деган мазмундаги ҳадиси шариф марҳамат қилинди.\nГуноҳлардан ҳижрат қилмоқ лозим!\nРасулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламдан: لا هجرة بعد فتح مكّة – “Макка фатҳидан кейин ҳижрат йўқ!”, деган ҳукм айтилгани билан ҳижратнинг бир тури – маънавий ҳижрат то қиёматгача сақланиб қолганлигини таъкидлаш даркор! Бу гуноҳлардан ҳижрат қилиб, уларни тарк этиб, тақво ва диёнат томон юзланмоқдир. Асли ҳижрат ҳам мана шудир. Имом ал-Бухорий раҳимаҳуллоҳ ривоят қилишларича, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам бундай деб марҳамат қилганлар:\nالمسلم من سلم المسلمون من لسانه و يده و المهاجر من هجر ما نهى الله عنه\n“Мусулмон – бошқа мусулмонлар унинг тилидан ва қўлидан саломат бўлган кимсадир! Муҳожир – Аллоҳ қайтарган нарсадан ҳижрат қилган кимсадир!” (Бухорий, 1/9).\nИмом ал-Бухорий раҳимаҳуллоҳ ва бошқа муҳаддислар ривоят қилган мазкур машҳур ҳадисда нима учун муҳожир кимсани таърифлашдан олдин мусулмон кимсанинг таърифи берилган, нимага тилидан ва қўлидан бошқалар озор чекмайдиган кимсанинг мусулмон экани айтилмоқда? Чунки, айримлар ҳижратни баҳона қилиб гуноҳ ишлардан сақланмасликлари мумкин, бошқа мусулмонларга озор етказадилар. “Ҳижрат қиламан!”, деб ўз ота-оналарини ҳам норози қиладиганлар бор, ҳижрат қилиб борган жойларида бошқа мусулмонларни ўлдиришдан ҳам қайтмайдиганлар бор, у ерда жим ўтирмасдан ўз юртини, ўз юртдош ва ватандошларини ёмонлаб, кофирга ва золимга чиқариб тиллари билан озор етказадиганлар бор. Шунинг учун, ўшандай ҳижрат ҳақиқий эмаслигини билдириб, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам мусулмонлик билан бирга муҳожирликни баён қилганлар. Ҳақиқий ҳижрат қандай эканидан огоҳлантирганлар. Демак, гуноҳларни тарк қилган кимса ҳақиқий мўъмин ва муҳожирдир. Қаранг, бошқа ҳадиси шарифда бундай дейилган:\nالمؤمن من أمنه الناس على أموالهم و أنفسهم و المهاجر من هجر الخطايا و الذنوب\n“Мўъмин – ундан одамлар ўзларининг моллари ва жонларига омонда бўлган кимсадир! Муҳожир – хатоликлар ва гуноҳлардан ҳижрат қилган кимсадир!” (Ибн Можа, 2/3934).\nШунинг учун, ҳадисда: والمهاجر من هاجر السوء – “Муҳожир – ёмонликдан ҳижрат қилган кимсадир!”, дейилган (Ибн Ҳиббон, 2/510).\nМазкур ҳадис шарифда айнан “ҳижрат тавба қабул бўлгунича тўхтамайди”, дейилишидан тўхтамайдиган ҳижрат бу маънавий бўлиб, гуноҳларни тарк қилиш, ҳақиқий ҳижрат – ёмонликлардан тавба қилмоқ эканини тушунмоқ қийин эмас. Ҳадисда айтилаётган “Аллоҳ ва унинг Расулига ҳижрат қилмоқ” эса тавба қилгандан кейин яхшилик томонга ўзгариш, ибодатларга юз буриш, ҳар соат ва ҳар онида хаёлан Аллоҳ ва унинг Расули билан бирга бўлиш экани ойдинлашади. Шунинг учун ҳам, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам бундай деб марҳамат қилганлар:\n“Ҳижрат тавба кесилмагунча кесилмайди. Тавба эса то қуёш мағрибидан чиққунча узилмайди” (Абу Довуд, 2/2481; Насоий, 5/8711; Доримий, 2/2568; Байҳақий, 2/18234; Аҳмад, 4/16952; Табароний, 19/907).\nДемак, тавба эшиклари очиқ экан, инсон ихлос билан тавба қилиб, ёмонлик ва гуноҳларни тарк қилса, ҳижрат савобига мушарраф бўлар экан, қиёмат куни ҳақиқий муҳожирлар қаторида турар экан. Бундан бизни Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам огоҳлантирганлар. Биз ҳижратни ана шундай – гуноҳлардан тавба қилиш деб тушунмоғимиз керак!\nАллоҳ субҳонаҳу ва таоло бизларга ислом динини дин қилиб берганига, мусулмон қилиб яратганига шукрлар айтмоғимиз керак! Ислом дини илм динидир. Илмсизликнинг, жаҳолатнинг охири вой бўлиши аниқ. Исломий тушунча ва масалаларни нотўғри тушуниб олиш ёки бошқаларга нотўғри етказиш орқали мусулмонларнинг бошига бугун жуда кўп ташвишлар, муаммолар ва фитналар тушмоқда. Афсуски, бугун бутун дунё мусулмонлари жаҳолат ва нодонлик қурбонлари бўлмоқдалар. Ана шундай, инсонни жаҳолатга ва алалоқибат ҳалокатга гирифтор қиладиган тушунчалардан бири “ҳижрат” бўлиб, унинг шаръий истилоҳдаги маъно-мазмунини ва ҳукмини билмаслик оқибатида айрим мусулмонлар фалокатга юз тутмоқдалар. Аъло даражадаги саҳиҳ ҳадиси шарифда: لا هجرة بعد فتح مكّة – “Макка фатҳидан кейин ҳижрат йўқ!”, дейилган. У олдин фарз қилинган ҳижратнинг ҳукмини бекор қилувчидир. Ана шу ҳадиси шарифга биноан аҳли суннат ва жамоат таълимотидан оғишмаган мусулмонлар ва уларнинг уламолари инсоннинг яшаб турган жойидан бошқа жойга кўчиб кетиши бир пайтлар фарз бўлган ҳижратнинг ҳукмини бекор қилинган, деб тушунганлар. Айниқса, ҳанафий олимлари илм таҳсили ёки касбу кор мақсадида зарурат юзасидан вақтинчалик ҳижрат бўлиши мумкинлигини айтганлар, холос. Лекин, жами мусулмонлар ва бутун дунё ислом уламолари азалдан ҳижратнинг маънавий турини то қиёматгача боқий деб ҳисоблайдилар. Ушбу маънавий ҳижрат инсоннинг гуноҳ ва ёмонликлардан тавба қилиб, тоат ва яхшилик томон кўчиши, йўналишидир. Тавба эшиклари то қиёматгача очиқ экан, инсон ўз вақтида тавба қилмоғи фарз бўлиб қолаверади.\n197 01:13 / 22 май\n346 01:13 / 19.10.2019\n389 01:13 / 25.09.2019\n706 01:13 / 14.02.2019\n879 01:13 / 25.03.2018\n873 01:13 / 25.03.2018\n819 01:13 / 05.05.2018


Туркия украиналиклар меҳмонхоналарда 3 ой қолиш учун пул тўлашди\n5 May 12:00 Жаҳон\nДУНЁ ИСТАНБУЛ ТУРКИЯ УКРАИНА УРУШ\nҲозир Туркияда 70 минг украиналик Россия босқинидан ўз мамлакатини тарк этишга мажбур бўлган.\nУкраинанинг Истанбулдаги бош консули Роман Недильский «Единые новости» миллий телерадио марафонида 70 минг украиналик Туркияга кўчиб ўтганини маълум қилди. Бу ҳақда УНН хабар бермоқда.\n«Ҳозир бу ерда Туркияга вақтинча кўчиб келган 70 минг фуқаромиз бор, биз уларни қочоқ демаймиз. Сакаря шаҳрида 130 нафар бола бор, улар Днепропетровск вилоятидан, туркиялик ишбилармонлар меҳмонхонада 3 ой қолишлари учун пул тўлашди», — деди консул.\nУрушнинг биринчи кунлариданоқ Туркия фуқаролари Украинага юборилаётган консуллик остидаги инсонпарварлик ёрдамларини олиб келишди. Ҳозиргача 100 та юк машинаси жўнатилди.\n«1000 нафар фуқаромиз Истанбул худидига жойлашди, корхоналар, ҳозирда истиқомат қилаётган меҳмонхоналар билан келишиб олди. Режим ўзгармади – 90 кун визасиз кириш. Гуманитар мақом олиш учун ариза бериш имконияти мавжуд бўлиб, бу бўлиш муддатини 180 кунгача узайтириш имконини беради», — дея қўшимча қилди Роман Недильский.\nШунингдек, Украинанинг Истанбулдаги бош консули Мариуполдан одамларни денгиз орқали эвакуация қилиш бўйича музокаралар олиб борилаётганини маълум қилди.


Кун.уз’да ёритилган Сурхондарёдаги йўл таъмирланмоқда\n14:05 / 05.08.2017\nСайтимизда 20 июль куни Сурхондарёдаги чорак асрдан буён таъмирталаб йўл ҳақида фоторепортаж эълон қилинган ва вилоятнинг Бойсун ҳамда Олтинсой туманлари чегарасидаги носоз йўл ҳақида сўз борган эди.\nЎқувчиларимиз томонидан бизга етказилган маълумотлар ва фотосуратларга кўра, йўлнинг фоторепортажда тилга олиб ўтилган участкасида таъмирлаш ишлари бошлаб юборилган. Йўлнинг ўра ҳосил бўлган қисмлари асфальтланган. Асфальтнинг иссиқ ва оғир юк таъсирида буришиши натижасида ҳосил бўлган эгри-бугриликлар қириб, йўл четига йиғилган ва янгидан асфальт ётқизишга тайёрлаб қўйилибди.\nАйниқса, Тангимуш аҳоли пункти яқинидаги жуда абгор ҳолатдаги кўприк таъмирлаб қўйилган.\nКўприкнинг олдинги ҳолати мана шундай эди:\nКўприкнинг ҳозирги ҳолати:\nБундан ташқари йўлнинг сел йўли билан кесишувчи қисмида замонавий кўприк барпо этилаётгани, қурилиш техникалари ишлаётгани аввалги репортажимизда ҳам айтиб ўтилган эди. Айни пайтда бу ерда мустаҳкам, сел оқимларига чидамли кўприк барпо этиш ишлари давом эттирилаётганига ҳам гувоҳ бўлишингиз мумкин.


Cана : 14-01-2019 / Жиззах янгиликлари, ОАВ, Фориш тонги / кўрилди: 85\nФориш тоғ ўқув полигонида Ўзбекистон Республикаси Қуролли Кучлари ташкил этилганининг 27 йиллиги ҳамда 14 январь – Ватан ҳимоячилари кунига бағишланган байрам тадбири бўлиб ўтди.\nТантанали тадбирда туманимиз фаоллари, аскар ва сержантлар, Қуролли Кучларимиз фахрийлари ва кенг жамоатчилик вакиллари иштирок этди. Тантана аввалида Ўзбекистон Республикаси давлат мадҳияси янгради.\nТадбирда туман ҳокимининг ўринбосари Жаҳонгир Жиянов, Фориш тоғ ўқув полигони бошлиғи сўзга чиқиб, барчани Ўзбекистон Республикаси Қуролли Кучлари ташкил топганининг 27 йиллиги ва 14 январь –Ватан ҳимоячилари куни муносабати билан самимий табриклашди.\nЮртимизда 14 январь – Ватан ҳимоячилари куни сифатида 1992 йилдан бери кенг нишонланади. Худди шу куни мамлакатимиз ҳудудида жойлашган барча ҳарбий тузилмалар Ўзбекистон Республикасининг ҳуқуқий тасарруфига ўтказилган эди.\nЎтган 27 йил тарих учун қисқа фурсат бўлсада, Ўзбекистон Қуролли Кучларининг ташкилий ва таркибий жиҳатдан замон талаблари даражасида такомиллашувида муҳим роль ўйнайди. Тузилмаларнинг жанговарлиги ошди. Ҳарбий хизматчиларнинг жисмоний ва маънавий тайёргарлиги юксалди. Қисм ва бўлинмалар замонавий қурол яроғ ва жаговар техника билан таъминланди.\nМамлакатимиз мудофаа қудрати йилдан-йилга мустаҳкамланиб боряпти. Давлат ҳокимияти органларининг фаоллиги ва ролини ошириш бўйича олиб борилаётган ишлар сифат жиҳатидан янги босқичга кўтарилди. «Миллий армиямиз – бизнинг ифтихоримиз ва ғуруримиз» тамойили асосида мудофаа соҳасида ягона давлат сиёсатини юритиш, армия ва халқнинг якдиллигини таъминлаш мақсадида ҳарбий маъмурий секторлар ташкил этилди.\nВатанҳимоячиларининг ижтимоий-маиший шароитларини яхшилаш, захирага бўшатилган фуқароларни ижтимоий муҳофаза қилиш давлатимиз эътиборида, ҳарбий хизматчилар учун янги турар жойлар қуриш, мавжуд турар жойларни таъмирлаш, замонавий ҳарбий шаҳарчалар бўрпо этиш ва реконструкция қилиш йилдан-йилга кенгайиб бормоқда.\nТадбирдаҳарбий жанговар тайёргарликда алоҳида намуна кўрсатиб келаётган бир гуруҳ ҳарбийларга туман ҳокимлиги фахрий ёрлиқлари, эсдалик совғалари ва туман ҳокими номидан турли бадиий адабиётлар топширилди.\nТантанали тадбир туман маданият ва аҳоли дам олиш маркази санъаткорлари томонидан тайёрланган катта байрам концерти дастури билан ниҳоясига етди.\nЖиззахда Хотира майдонидаги Мотамсаро она пойига гулчамбарлар қўйилди\nЖиззахлик ёшлар муддатли ҳарбий хизматга йўл олди\nЮРТ ҲИМОЯЧИЛАРИ УЛУҒЛАНДИ\nАрнасойда Ватан ҳимоячилари байрами ўтказилди