Бишкекда учоқ ҳалокати жабрдийдаларига аталган ёрдамлар талон-тарож қилинмоқда\n21 январ 2021, Тошкент вақти: 18:26\n16 январ куни Бишкекнинг Дача қишлоғида содир бўлган авиаҳалокатдан жабрланганларга аталган гуманитар ёрдамларни фожеага алоқадор бўлмаган оилалар ҳам олаётгани, бошпанасиз қолганларга берилган “Семетей” меҳмонхонасидаги жойларда фожеага алоқадор бўлмаган одамларнинг яшаётгани маълум бўлди. Бу ҳақда маҳаллий аҳоли Озодликка сўзлаб берди. Бундан ташқари, Дача қишлоғининг баъзи яшовчилари фожеа куни уйидан қимматбаҳо буюмлари ўғирлаб кетилганини ҳам иддао қилмоқда.\nАвиафалокатга учраган турк учоғи Зайирбек Акматовнинг уйига 20 метр етмасдан қулаган.\nЎша куни Акматов биринчилардан бўлиб яраланганларга кўмак кўрсатганини айтди.\nУнинг қўл телефонидаги видеода учувчилардан бирининг ўша пайтда тирик бўлгани тасвирланган.\nФожеадан бир неча кун ўтиб Зайирбек видеони журналистларга сотмоқчи бўлди:\n- Учоқ қандай портлагани, қандай ёнгани бўйича менда суратлар бор. Телефонда бир турк учувчисининг менга гапираётгани бор. Бироқ нима деганини тушунмадим. Ўтган куни бир канал журналистлари бу видеони кўчириб олиб, телефонимга минг бирлик солиб берди. Агар рози қилсанглар видеони сизларга ҳам бераман, -деди Зайирбек.\nУнга ўхшаб авиаҳалокатдан фойда кўрмоқчи бўлганлар бошқалар ҳам борлиги айтилмоқда.\nДача қишлоғи яшовчиси Ажар Маматова, ҳозир қишлоққа келган гуманитар ёрдамларни қўшни қишлоқ яшовчилари ҳам олаётганини айтти:\n- Ёрдамнинг ҳаммаси масжидга келиб ўша ердан берилаяпти. Бироқ фожеага алоқадор бўлмаганлар ҳам келиб ёрдам олишаяпти. Пастки Дача ва Жани-Жер деган қишлоқдан келиб ёрдам олаётганлар ҳам бор экан. Шунинг учун бундан буён ёрдамни рўйҳат билан беришга қарор қилдик, - деди Ажар Маматова.\n16-январ куни авиафалокатнинг илк дамларида фойжеадан фойдаланмоқчи бўлганлар жамоатчилик норозилигига учради.\nМаҳаллий аҳолининг баъзилар уйида ўғирлик бўлганини айтмоқда. Аҳолига кўра, фожеадан фойдаланиб қолганлар орасида қутқарувчилар билан милиция ҳодимлари ҳам бўлган.\nФавқулотда ҳолатлар министри Қубатбек Бўрўнов, ўғрилик юзасидан ҳодимларни жавобгарликка тортиш учун далил йўқлигини бироқ, фожеа жойида мингдан ортиқ одам бўлгани айтти.\n- Агарда қутқарувчилар қандайдир бир буюмни ўғирлагани бўйича видео ёки факт бўлса бизга беринглар, биз чора кўрамиз. Бироқ фожеа бўлган жойда 300дан ортиқ қутқарувчи, 500дан ортиқ милиция ҳодими, юзга яқин Миллий гвардия аскарлари, 50дан ортиқ медиклар ишлади. Умумий 1100 дан ортиқ одам ишлади. Шу сабабли инсон фактори бўлиши мумкин. Агарда аниқланса чора кўрамиз, -деди Бўрўнов.\nИчки ишлар вазири ўринбосари Алмазбек Ўрўзалиев 16-январдаги учоқ фожеасидан кейин “ўғирлик” ҳолати бўйича бир факт аниқланганини айтти.\nБундан ташқари, ҳукумат комиссияси томонидан уй-жойидан ажраб, бошпанасиз қолганларга “Семетей” мехмонхонасидан ажратилган жойда жабрланганларга алоқадор бўлмаган одам яшаётганини аниқлаган.\nМилициянинг Озодликнинг қирғиз ҳизматига маълум қилишича, Иссиқ-Кўлдан бўлган 25 ёшли шахс ўзини жабрланган қилиб кўрсатиб, ҳукумат ва президентдан компенсация олишга ҳаракат қилган.\nТекширувда маълум бўлишича, у авиаҳалокатни эшитганидан кейин Дача қишлоғига борган ва қутқарувчиларга жабрланган одам сифатида исми шарифини ўзгартириб айтган. Ҳозирда унинг ҳибсхонада экани маълум бўлди.\n16-январ куни эрталаб Туркиянинг “Боинг-747-400” юк ташувчи учоғи “Манас” аэропортига яқин жойлашган Дача қишлоғига қулаган. Натижада 38 одам вафот этган, 26 киши жароҳатланган. Қишлоқдаги 19 уй тўла вайрон бўлган.\nВафот этганларнинг 4 нафари экипаж аъзолари, 34 нафари қишлоқ яшовчилари. Уларнинг орасида 17 нафари ёш болалар бўлган.


18.05.20 09:29\tmsk\nЁзёвон чўлидан қўм қазиб олиш ишлари. Livingasia.online сайти фотосурати\nЎзбекистон давлат экология қўмитаси “Ёзёвон қумлари” табиат ёдгорлигидан қум олишни тақиқлаб қўйди. Бу ҳақда давлат қўмитасининг раиси Шавкат Абдуразақовга таянган ҳолда “Газета.uz” журналисти Никита Макаренко ўзининг телеграм-каналида маълум қилди.\n“Давлат экология қўмитаси ишчи гуруҳининг хулосасига кўра, қум карьерининг эксплуатация қилиниши Қизил китобга киритилган кўплаб ҳайвонот ва наботот турларининг йўқолишига ёки қисқаришига, шунингдек, ер ости сувларининг кўтарилиб кетишига олиб келади, — дейди журналист. – Мониторинг учун махсус гуруҳ тузилган. Ёдгорлик ҳудуди назорат остига олинган”.\nДавлат экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш қўмитаси 12 май куни Ўзбекистон ҳукуматига тегишли хатини йўллади.\nҚўмита, шунингдек, жамоатчилик эътиборини ушбу муаммога қаратгани учун фаоллар ва блогерларга миннатдорчилик билдирди.\nФарғона водийсида жойлашган Ўзбекистондаги ўнта давлат табиат ёдгорликларидан бири бўлмиш Ёзёвон чўлидаги қумларни олиб чиқиш бошлангани ҳақидаги хабар яқинда матбуотга чиқиб кетди. Хабар берилишича, қум қазиб чиқариш бўйича ишлар Давлат экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш қўмитасининг рухсати билан “Ёзёвонмахсуссувқурилиш” корхонаси томонидан амалга оширилмоқда. Корхона буюртмаси билан амалга оширилган экспертиза кўриб чиқилаётган ҳудудда ва унга яқин жойларда Қизил китобга киритилган популяциялар (узоқ муддат муайян бир жойни эгаллаб яшайдиган ва бир қанча авлодлар оша аслидагидай тикланиб турадиган бир турга мансуб зот (организм)лар йиғиндиси. – таржимон изоҳи) ва ўсимликлар ҳамжамияти мавжуд эмас”, деган хулосани берган.\nЁзёвондан саноат эҳтиёжлари учун уч йил муддат давомида оғир техника ёрдамида 30,88 минг куб метр қум олишга рухсатнома олинган.\n“Ёзёвон” чўлига давлат табиат ёдгорлиги мақоми 1991 йилда тақдим этилган. Фарғона ўрмон хўжалиги таркибига 1995 йилда ўтказилган табиат ёдгорлигининг майдони 1820,40 гектарга тенг. Бу ердаги қумтепа – барханларнинг баландлиги 3 метрдан 18 метргача етади. Бундан ташқари, Ёзёвон қумларида ноёб археологик топилмалар ҳам кашф этилган.\nТошкентда ёши бир асрдан ошган дарахтлардан 42 та қолган, холос\nЎзбекистон яшил энегетика стратегиясини ишлаб чиқишга киришди\nЎзбекистондаги ўнта давлат табиати ёдгорликларидан бирини йўқ қилиш бошланди\nОсиё тараққиёт банки шаҳар ва қишлоқлардаги чиқиндиларни бартараф этишга $60 млн маблағ ажратди\nАпрелда ёққан қор пойтахтдаги 7 мингга яқин дарахтга шикаст етказди


Ўзбекистон Республикаси Президенти Ислом Каримов 5 апрель куни Оқсаройда МДҲ Ташқи ишлар вазирлари кенгашининг навбатдаги мажлисида қатнашиш учун мамлакатимизга келган Россия Федерацияси ташқи ишлар вазири Сергей Лавровни қабул қилди.\nДавлатимиз раҳбари меҳмонни юртимизга ташрифи билан қутлар экан, Ўзбекистон томони мамлакатларимиз ўртасидаги стратегик ҳамкорлик ва иттифоқчилик муносабатларининг бугунги даражасини юксак қадрлашини таъкидлади. Бу турли соҳаларда ўзаро манфаатли ва тенг ҳуқуқли ҳамкорлик учун мавжуд катта салоҳиятни изчил амалга ошириш имконини бермоқда.\nСергей Лавров давлатимиз раҳбарига Президент Владимир Путиннинг дўстона тилакларини изҳор қилиб, Россия раҳбарияти мамлакатларимиз ва халқларимизнинг узоқ муддатли манфаатларига мос кенг кўламли ҳамкорликни янада ривожлантириш мақсадида Ўзбекистон билан мавжуд мулоқотларни қўллаб-қувватлаш ва изчил давом эттиришдан манфаатдор эканини таъкидлади.\nСуҳбат чоғида томонлар Ўзбекистон билан Россия ўртасидаги сиёсий, савдо-иқтисодий, маданий-гуманитар соҳалардаги ҳамкорликнинг муҳим масалалари юзасидан фикр алмашдилар.\nТомонлар 2012 йилнинг июнь ойида Тошкент шаҳрида икки давлат раҳбарлари имзолаган Стратегик шерикликни чуқурлаштириш тўғрисидаги декларацияда баён этилган келишувларга қатъий амал қилиши таъкидланди. Ушбу ҳужжатда ўзаро ҳамкорликни ривожлантиришнинг истиқболдаги устувор йўналишлари белгилаб берилган.\nУчрашувда Мустақил Давлатлар Ҳамдўстлиги доирасидаги ҳамкорлик масалалари ҳам муҳокама қилинди. Ўзбекистонда МДҲга ушбу ташкилотга аъзо давлатлар ўртасидаги кўп томонлама ҳамкорликнинг кенг кўламли муҳим масалалари юзасидан очиқлик ва ўзаро ишонч руҳида фикр алмашув учун ноёб платформа сифатида қаралади. Шу маънода Тошкент шаҳрида Ҳамдўстликнинг энг муҳим институтларидан бири – Ташқи ишлар вазирлари кенгаши мажлисининг муваффақиятли ўтказилиши кенг кўламли алоқаларни изчил ривожлантиришда муҳим аҳамият касб этади.\nТомонлар Ўзбекистон ва Россия манфаатларига доир минтақавий ва халқаро аҳамиятга молик бошқа масалаларни ҳам кўриб чиқдилар.


ТАҲЛИЛИЙ 31.08.2020 16:44\t214\nМактабгача таълим тизими... Тан олишимиз керак яқин йилларда бу соҳага эътибор деярли тўхтаган, мавжудлари ҳам инқироз ёқасида эди. Бироқ, модомики, баркамол авлод тарбиясига бел боғлаган эканмиз аввало, таълимни, тарбияни мактабгача таълим тизимидан бошлаш кераклиги, бу соҳага эътибор бирламчи бўлиши кераклигини шахсан Юртбошимизнинг ўзи айтди ва шу пайтдан буткул янги даврга қадам қўйилди. Албатта, бундай ислоҳотлар, бундай муҳим қарорларнинг қабул қилиниши замирида аввало мустақилликдек улуғ неъмат, мустақиллик яратган имконият, шароит турганини инкор этиб бўлмайди. Мана орадан ҳеч қанча вақт ўтмади ва мактабгача таълим тизимида жадал ислоҳотлар олиб борилмоқда. Соҳа ходимлари эса бу борада ўз фидойиликлари, ватанпарварликларини намоён этмоқдалар.\nДарвоқе, айни кунларда Мустақиллигимизнинг 29 йиллиги оила даврида кўтаринкилик ила нишонланмоқда. Гарчи юртимизда пандемия, коронавирус балоси хавф солиб турсада, бу руҳиятимизга, кайфиятимизга таъсир ўтказгани йўқ.\nХалқимиз эса тантаналарга, тўйларга албатта, совға билан боради. Қолаверса, байрамларда туҳфалар – турли иншоотларнинг фойдаланишга топширилиши аллақачон анъана тусини олиб бўлган.\nҚашқадарё вилояти мактабгача таълим тизимида ҳам қатор янги иншоотлар, мактабгача таълим ташкилотлари фойдаланишга топширилди. Ва бу шубҳасиз мустақиллик шарофати ила эканлиги бот-бот такрорланди. Аслида ҳам шундай. Бундай мамнунликни, шукроналикни эса ҳар бир манзилда, ҳар бир чеҳрада кўриш қийин эмас.\nДарвоқе, Мустақиллик байрами арафасида Қашқадарё вилоятида 8 та давлат хусусий шерикчилик асосидани нодавлат мактабгача таълим ташкилотлари янгидан иш бошлади. Уларда қамров 800 нафарни ташкил этди. Шунингдек, қайта таъмирланган ва мослаштирилган биноларда фаолият бошлаётган мактабгача таълим ташкилотлари ҳам талайгина. Айримлари ҳақида қуйида ҳикоя қиламиз.\nҚАЙТА ТАЪМИРЛАНДИ, ЯНГИДАН ЖИҲОЗЛАНДИ\nВилоят маркази - Қарши шаҳрида байрам арафасида 32- ва 50-давлат мактабгача таълим ташкилотларида қайта таъмирлаш ишлари амалга оширилиб, янги жиҳозлар билан таъминланди.\nРақамларга назар ташлайдиган бўлсак, 50-давлат мактабгача таълим ташкилотида шу пайтга қадар 240 нафар бола тарбияланган бўлса, реконструкция ишларидан сўнг мактабгача таълим ташкилоти 300 нафар болани қабул қилиш имкониятига эга бўлди. Ушбу мактабгача таълим ташкилотида гимнастика зали ҳам фойдаланишга топширилгани айниқса, барчага манзур бўлди.\nАрафада тумандаги “Оқдарё” маҳалла фуқаролар йиғинига қарашли “Келдиҳаёт” ҳудудида тадбиркор Обид Эшбобоев ташаббуси билан рус ва инглиз тили фанига ихтисослаштирилган 25 нафар 3-7 ёшли болаларни қамраб олишга мўлжалланган “Кўзмунчоқ” оилавий нодавлат мактабгача таълим муассасасининг тантанали очилиш маросими бўлиб ўтди.\nОчилиш маросимида туман ҳокими Самад Ҳасанов, туман мактабгача таълим бўлими мудири Аслиддин Сатторов, тадбиркор Обид Эшбобоев, меҳнат фахрийси Шавкат бобо Юсуповлар сўзга чиқиб, Президентимиз томонидан олиб борилаётган кенг кўламдаги ислоҳотлар, пандемия шароитида кўрсатилаётган саховат ва кўмак, ёшларимизга яратиб берилаётган шарт-шароитлар ҳақида гапириб, тўпланганларни қўшалоқ байрам билан чин дилдан самимий табриклашди.\n“БИЛОЛ БОЛАКАЙ” БОЛАЛАРНИ ЧОРЛАЙДИ\nДеҳқонободда ҳам сўнгги пайтларда бу борадаги ишлар анчайин жадаллашган. Авваллари эса номигагина 1 ёки 2 давлат боғчалари ишлаган бўлсак, бугунги кунда нафақат давлат, балки нодавлат секторда ҳам ривожланиш сезилмоқда. Мана масалан, тумандаги “Айридевол” маҳалла фуқаролар йиғинидаги “Довкамар” қишлоғида тадбиркор Жуманазар Шавкаров томонидан байрам арафасида фойдаланишга топширилган “Билол болакай” давлат хусусий шерикчилик асосидаги нодавлат мактабгача таълим ташкилотинини олайлик. Тадбиркор 500 миллион ўз маблағи, 500 миллион имтиёзли кредит ҳисобидан барпо этилган мактабгача таълим ташкилоти 100 ўринга мўлжалланган ва барча шароитлар яратилган.\nБир-биридан шинам хоналар, овқатланиш, ўйнаш учун майдончалар кўриб кўз қувнайди. Шаҳардагидан қолишмайди.\nКўҳна ва қадимий Шаҳрисабз шаҳрининг марказида иш бошлаган “Кеш кичкинтойлари” давлат хусусий шерикчилик асосидаги нодавлат мактабгача таълим ташкилоти ҳақида бир сўз билан орзулар маскани дейиш мумкин.\nҚуввати 100 ўринли, умумий лойиҳа қиймати 3 миллиард 600 миллион сўмлик, шундан кредит маблағи 2 миллиард 200 миллионни ташкил этган мазкур масканда жаҳон стандарлари асосида шарт-шароитлар яратилган десак муболаға бўлмайди. Шунга яраша, болажонларга бериладиган таълим-тарбия сифатига ҳам эътибор қаратилади.\nБу маскандан келгусида буюк иқтидор эгалари, машҳур инсонлар, спортчилар етишиб чиқишига шубҳа йўқ. Зеро, мақсад ҳам шу.\nКЕЛГУСИДАГИ РЕЖАЛАР КАТТА\nТумандаги “Ўзбекистон” маҳалла фуқаролар йиғини ҳудудида тадбиркор Шуҳрат Жўраев ташаббуси билан 100 ўринга мўлжалланган “Ширинтой жажжи болажон” давлат хусусий шерикчилиги асосидаги нодавлат мактабгача таълим ташкилоти фойдаланишга топширилгани ҳам муборакларликлар учун қувончли хабар бўлди.\nБу ерда болажонларга сифатли таълим ва тарбия бериш учун барча қулайликлар яратилган. Айниқса, инглиз ва рус тилларини чуқурроқ ўргатишга алоҳида эътибор қаратилган. Таълим-тарбия жараёни тўлиқ камерал назоратга олинган. Ушбу лойиҳани амалиётга татбиқ этиш натижасида 20 тадан ортиқ янги иш ўрни яратилди. Келгусида ушбу йўналишдаги ишларни янада кенгайтириш мақсад қилинган.\nБИРИ КРЕДИТ АСОСИДА, БИРИ ЭСА ЎЗ МАБЛАҒИ ҲИСОБИДАН\nЮртимизда, хусусан, Қашқадарёда давлат хусусий шерикчилик ва оилавий мактабгача таълим ташкилотларининг сони тобора кўпайиб бормоқда. Тадбиркорларнинг бу соҳага пул тикишлари, таваккал қилишлари ортида, аввало соҳа учун яратилган кенг имкониятлар, имтиёзлар бўлса, кейингиси шу юртга дахлдорлик ҳиссидир. Зеро, қайси манзилга бормайди, қайси тадбиркор билан суҳбатлашмайлик, “қилган ишимдан фойда кутмайман, мана шу элга фойдаси тегса, фарзандларимиз баркамол бўлса бўлди” деган гапни эшитдик. Бу ҳам бир ватанпарварлик, бу ҳам фидойилик.\nТумандаги Панжи қишлоғидаги “Истеъдодли болажон” давлат хусусий шерикчилик асосидаги нодавлат мактабгача таълим ташкилотининг лойиҳа қиймати 1 миллиард 300 миллион сўм. Шундан 959 миллион сўми кредит асосида, 341 миллион сўм эса тадбиркор ҳисобидандир. Масканда 50 нафар болажонлар тарбияланиши учун етарли шарт-шароит яратилган. Ҳудуд аҳолиси эса бундан мамнун.\nТумандаги яна бир боғча – “Тошкент” маҳалла фуқаролар йиғини, Кулолчилик кўчасидаги “Звёздочки космоса” мактабгача таълим ташкилотини эса тадбиркор ўз маблағи ҳисобидан ташкил этган. 1 миллиард 500 миллион сўм ҳисобига ишга тушган ушбу маскан 150 нафар болаларни ўз бағрига олади.\nКарантин талаблари юмшатилиб, давлат хусусий шерикчилик, оилавий нодавлат мактабгача таълим ташкилотлари фаолиятига рухсат берилар экан Мустақиллик байрамига том маънода туҳфа бўлган юқоридаги каби мактабгача таълим ташкилотлари ўз бағрини болажонлар учун очмоқда. Етарли шароит, малакали билим, таълим-тарбия эса болажонларимизни келгусида етук инсон бўлиб улғайишларига замин яратади.\nФурсатдан фойдаланиб барча қашқадарёликлар, хусусан, мактабгача таълим тизимидаги соҳа ходимларини, ота-оналар, жажжиларни Мустақиллигимизнинг 29-йиллиги билан муборакбод этамиз! Мустақиллигимиз абадий бўлсин!


Абдулла Қодирий. Оғзингга қараб гапир (1922) | www.ziyouz.uz\nБош саҳифа МатбуотЖадид матбуотиАбдулла Қодирий. Оғзингга қараб гапир (1922)\nАбдулла Қодирий. Оғзингга қараб гапир (1922)\n«Туркистон»нинг 36-сонида «Мухбирларимиздан» битгаси бир нарсани ёзибдирким, ўқуб кўриб нах мухбирнинг оғзини ёриб юборғум келди.\nАхир, уйинг куйгур, сағал оғзингга қараб гапир-да:\n— «Исрофлик тўй…» «Самарқандда ўртоқ Қурби ўғулларини кестирди, уч-тўрт кун тўй берди, бир-икки миллиард пул кетди… Тўйға исроф қилған ақчасию! «Кўмак» уюшмасига берганда фалон бўларди…»\nЗаб куракда турмаған ваҳмаларни қилибсан-да, иним! Сенинг «Кўмак» уюшманг бизнинг мулла Қурбининг кори хайрига қанча кўмак берди? Оғзинг бўлса гапир-чи, бетийиқ! Ва ё бу вағир-вуғуринг мулла Қурбининг тўйиға қилған тўёнангми? Ҳайф сенга-э!\nСамарқандлик мулла Қурби билан камина тошкандлик мулла Жулқунбойнинг оналари нима учун туғуб ташлади? Доячимиз нима деб танғлайимизни кўтарди?\n— Яхши бойларға куёв бўл, увалик-жувалик бўл, ўғулларингнинг тўй-томошасини кўр!..\nАммо «Тўй қилатурған пулингни «Кўмак»га бер!» дейилмабдику? Бас, шундай бўлғандан кейин биз ҳам беш кунлик дунёда бола-чақамизнинг орзу-ҳавасини кўрайлик. Чиқ эшикка-э, туф бетингга-э… Мухбир деган ҳар бир маза-бемазани хабар деб газетага ёзавермайдир. Андиша керак, риоя керак. Агар мен шундақангги беандишалик қилиб ёзаберсам-чи, нах бутун Тошкандни кийиб юбораман. Тағин меним ёзғанларимнинг энг кичкинаси туядек бўлур. Йўқ, мен сенларга ўхшаш беандиша эмасман. Агар мен беандиша бўлсам:\n— Фалон даҳанинг бошлиғи, писмадончи ўртоқнинг ўзининг ёшғина хотунининг устига яна бир хотун олмоқ ҳаракатида бўлуб юрганини яхши биламан, шуни ёзсам бўлмасми эди?\nАгар мен риоясиз бўлсам:\n— Туппа-тузук ишбоши, яхшиғина онги бор бир тавия ўртоғим қайдандир пул топиб, иморат солди, унинг кетидан гуваладек пул исроф қилиб, ҳовли тўйи ҳам қилиб берди. Ўртоғимнинг қилган иши қип-қизил жиннилик, деб газетага ёзсам қўлимдан келмасми эди?\nАгар мен андиша қилмасам;\n— Эски шаҳардаги солинатурған театру биносининг мубоширлари кам харжу болонишин деб «Жангоҳ»га солиб берган театруларида қурбақалар театру бошладилар деб хабар ёзмасми эдим?\nАгар Эски шаҳардаги пули кўпайган хунасаи нотантиларнинг бир оз андишалари бўлса:\n—Беш кунлаб айқиртириб қилған тўйимизни, ўн миллиардлаб тўйга қилган исрофимизни маҳалламиздаги кўксини захга бериб ёткан оч-оғриққа бериб, олқишларини олсақ бўлмасму? — деб андиша айламасми эдилар?\nҲар ҳолда оғизға қараб гапириш керак. Бунинг устига бир чимдим андиша ҳам керак?\nСўз узоқ эрди, мухтасар қилдиқ. Ёмон кўб эрди, муттаҳам қилдиқ.\n«Туркистон» — 1922 йил, 26 декабр, 41-сон\n Кам харжу болонишин — харажати оз, кўриниши ҳашаматли.\n Бу кичкинагина театр Эски жўвадаги болалар театрининг жанубий ён бошида бўлган, 1940 йиллар арафасида бузиб юборилган.\n← Аввалги Аввалги Абдулла Қодирий. Давосиз дардлар (1922)\nКейинги → Кейинги: Абдулла Қодирий. Тилак (1923)


Қоғоз тарихи, тайёрланиши (видео) – «Умид» ИДУМИ\nDushanba Iyun 20th, 2016 Chorshanba Iyun 22nd, 2016 Мақолалар Фикр билдирилмаган\nМактабни қоғозсиз тасаввур қилиш жуда ва жуда қийин: дафтар, китоб, синф журнали, ўқитувчи хужжатлари, турли ҳисоботлар, хаттоки кундалик дафтари ҳам қоғоздан тайёрланади. Қоғоз ҳаётимизда жуда муҳим роль уйнайди. Бир парча қоғоз тайёрлаш учун қанчадан қанча инсон меҳнати ётади. Ишонмайсизми? Қуйидаги мақола ва видео ёрдамида бунга ўзингиз гувоҳ бўласиз.\nИнсоният ёзиш учун материални қоғоз ихтиро қилинмасдан анча аввал топган. Қадимги мисрликлар эрамиздан 4000 йил олдин папирус ўсимлик поясининг қобиғини шилиб текислашган, сўнгра уни хоч ҳолида устма-уст қўйиб, пресслаб ёпиштиришган. Қуритилган материал эса ёзиш воситаси сифатида ишлатилган. Лекин бу ҳали қоғоз эмас эди. Қоғоз тайёрлашни хитойлик Сай Лун ўзидан олдинги изланишларни ҳисобга олиб, 105-йилда ихтиро қилган.\nХитой жуда қадим замонлардаёқ ўзининг китобий сермушоҳада мафкураси ҳамда, амалдорлардан доимий ҳисобот талаб этувчи мураккаб расмиятчилик тизими билан донг таратган. Шу туфайли, бу ерда доимо, ихчам ва арзон ёзув воситаси ва материалига талаб юқори бўлган. Қоғоз ихтиро қилингунича хитойликлар бамбук тахтачалари ёки шойи матоларга ёзишган. Лекин шойи доимо ўта қиммат, бамбук эса, ноқулай ва ўғир бўлган. Масалан битта бамбук тахтачага ўртача 30 иероглиф сиққан. Энди тасаввир қилинг, битта ўртача ҳажмдаги китоб ёзиш учун бундай тахтачадан қанча зарур бўлган экан? Бундай «Бамбукли китоб»ни кўтариб юриш учун бутун бошли арава даркор бўлган.\nФақат хитойликларгина узоқ даврлар мобайнида ипак ва шойи ишлаб чиқариш сирларини билишган ва қоғоз ишлаб чиқариш жараёни айнан ипак учун пиллаларни техник қайта ишлаш босқичидан ривож топган. Бу ҳодиса қуйидагича юз берган: Ипакчилик билан шуғулланувчи аёллар, ипак қурти пиллаларини қайнатиб олиб, кейин бўйрага ёйишган ва сувга бўктириб, бир жинсли бўтқасимон масса ҳосил бўлгунича ишқалашган. Бу бўтқани сувдан сиқиб олишгач, шойи қоғоз ҳосил бўлган. Лекин, бундай механик ва иссиқли таъсирларидан кейин бўйралар юзаси бўйлаб юпқа толасимон қатлам, пайдо бўлиб, қуритиб, сидириб олингач жуда юпқа, аммо ёзув учун қулай қоғозга айланган. Кейинчалик ипакчилар, яроқсиз ипак пиллаларини махсус саралаб, мақсадли равишда қоғоз ишлаб чиқаришга йўналтирадиган бўлдилар. Бунда улар, доимий таниш жараённи такрорлар эдилар: пиллаларни қайнатишарди, ювиб олиб майдалаб, қоғоз бўтқаси ҳосил бўлгунича ишқалаб аралаштиришарди. Ва ниҳоят тайёрланган қоғоз қатламларини қуритиб олиб, шаклга келтириб тайёр маҳсулот кўринишида тақдим этишарди. Мазкур жараён улар учун одатий иш – ипак ва шойи тайёрлашдан жуда кам фарқ қилган. Бундай усулда тайёрланган қоғоз ҳам анча қиммат турган, чунки унинг хом ашёсининг ўзи ҳам қиммат эди.\nТабиийки, қоғозни фақат ипак толасидан қилиш шарт эмаслиги, унга тола берадиган ҳар қандай хом ашё, хусусан ўсимликларнинг ҳам мос келавериши мумкинлигини тез орада англаб етишди. 105 йилда Император саройидаги мансабдорлардан бири Цай Луне балиқчилик тўрларидан қоғознинг янги турини тайёрлаб кўрди. Сифати бўйича у пилла қоғозидан қолишмас, таннархи бўйича эса, анча арзон эди. Бу муҳим ихтиро нафақат Хитой, балки бутун инсоният учун катта аҳамиятга эга эди. Тарихда биринчи бор одамлар ёзиш учун сифатли ва арзон материалга эга бўлдилар. Шу сабабли ҳам Цай Луннинг исми, инсониятнинг буюк ихтирочилари қаторида ёдга олинади.\nКейинги асрларда қоғоз тайёрлаш жараёни ривожига катта таъсир қилган бир неча такомиллаштирувлар жорий этилди. IV асрга келиб қоғоз бамбук тахтачаларини истеъмолдан бутунлай сиқиб чиқарди. Тажрибалар орқали қоғозни эндиликда дарахт пўстлоғи, қамиш ёки бошқа толали ўсимликлардан олиш усуллари ўйлаб топилди. Айниқса бамбукдан қоғоз тайёрлаш технологиясининг кашф этилиши Хитой учун катта аҳамиятга молик ҳодиса бўлди. Чунки мазкур ўсимликнинг Хитойда катта миқдорларда ўсиб етилиши, хом ашёга бўлган талабни чексиз қондириш имкониятини берарди. Бамбукни титиб, тилиб майда пайраҳалар ҳолига келтиришган ва уни сўндирилган оҳак билан ивитиб, ҳосил бўлган қуйқани бир неча кун мобайнида қайнатиб олишган. Сўнгра қуйқани ўраларга сиздириб олиб, махсус ёғочлар билан туйиб чиқишган ва хамирсимон ёпишқоқ масса ҳосил бўлгунича сув билан аралаштириб туришган. Мазкур хом ашёни махсус шаклли қолипларга қуйиб, пресслашган. Қолипдан чиқарилганда юпқа, ёзув учун мутлақо яроқли қоғоз ҳосил бўлган. Қоғозга керакли ўлчам бериб қирқиб чиқиш билан жараён якунланган ва маҳсулот тайёр ҳолда истеъмолчиларга юборилган.\nВақт ўтиши билан хитойликлар қоғоз тайёрлашни санъат даражасида ўзлаштирдилар. Асрлар давомида улар ўз одатларига кўра қоғоз тайёрлаш технологиясини бошқа халқлардан қаттиқ сир сақлашди. Лекин, 751 йилда, Тян-Шан тоғлари этагидаги араблар билан тўқнашувда бир нечта хитойлик қоғоз усталари асирга тушиб қолишди. Улардан араблар қоғоз тайёрлаш усулларини ўрганиб олдилар ва кейинги бир неча аср давомида европани мазкур маҳсулот билан анча самарали равишда таъминладилар. Европаликлар маданийлашган халқлар ичидаги қоғоз тайёрлашни энг кеч ўзлаштирган ҳисобланадилар. Бу санъатни араблардан ўрганган биринчи Европа халқи – испанлар бўлишди. 1154 йилда қоғоз ишлаб чиқариши Италияда, 1228 йилда Германияда, 130 йилда эса Англияда ҳам ўзлаштирилди. Кейинги асрларда қоғоз бутун жаҳон бўйича кенг тарқалиб, босқичма босқич янги қўлланиш соҳаларига кириб бормоқда. Қоғознинг ҳаётимизда тутган аҳамияти шунчалик муҳимки, француз библиограф мутахассиси А.Сим фикрига кўра, бизнинг эрамизни «Қоғоз эраси» деб атасак ҳам бўлаверар экан…\nЎзбекистонда қоғоз тарихи\nТемурийлар ҳукмронлиги даврида қоғоз ишлаб чиқаришга алоҳида аҳамият берилган. Шу сабабли ҳам Самарқанд қоғози Ўрта аср Шарқ хаттотлари орасида ғоят қадрланган, муайян қисми эса чет элларга ҳам тарқатилган. Қоғоз ишлаб чиқаришнинг кўпайиши илм, маънавият ва маърифатнинг тарқалишига яқиндан ёрдам берди. Сифатли қоғоз ишлаб чиқариш технологияси минг йилдан ортиқроқ тарихга эга бўлсада, ҳали-ҳануз ривожланмоқда.\nШуни алоҳида қайд этиш зарурки, Ўрта Осиёда, жумладан, Ўзбекистонда қоғоз ишлаб чиқариш Самарқанд шаҳрида 751-йилдан бошланган. Мазкур ҳунармандчилик соҳасининг ривожланишига мамлакатимиз қоғозгир (қоғозчи, қоғозрез) усталари катта ҳисса қўшганлар. Маълумки, қоғозгирликнинг юзага келиши учун муайян шарт-шароит, амалий билим ҳамда тажриба бўлиши лозим. Энг аввало, қоғоз ишлаб чиқариш учун зарурий хом ашё, махсус қозонлар керак бўлади. Тайёрланган хом ашёсига кўра Самарқанд қоғози асосан уч навга ажратилган. Улардан бири ипак чиқиндилари, тарандилардан тайёрланган ва унга ҳеч қандай пахта толаси қўшилмаган.\nБундай қоғоз ниҳоятда пухта, гўзал, жуда силлиқ бўлиб, сариқ тусда товланиб турган. Бу қоғоз «қоғози ипак» деб юритилган. Самарқанд қоғозининг иккинчи хили – ярим шойи қоғоз. Бу қоғозни олиш учун ипак чиқиндисига тенг миқдорда луб (наша) пояси қўшиб тайёрланган. Бу қоғоз қалин, пухта бўлган ва у жуда яхши охорланган. Уни «нимакатоний» деб ҳам аташган. Бундай қоғоздан тайёрланган китоб қўлёзмаси ҳам чиройли булган. Самарқанд қоғозининг учинчи нави – деярли пахтанинг ўзидан тайёрланган. Машҳур аждодларимиз Мустафо Ал Чалабий, Содиқбек Афшорларнинг ёзишича, кўҳна Самарқандда VIII аср ўрталарига келиб қоғоз тайёрлаш кенг ривожланган. Шаҳарнинг қоғозгирлик устахонасида ишланган қоғоз сифати хусусида Султон Али Машҳадий, Ибн ал-Фақиқ, Ал-Ҳамадоний, Абу Мансур Салибийларнинг ёзма манбаларида ҳам фикрлар билдирилган. Жумладан, Абу Мансур Салибий: «Самарқандга хос нарсалардан бири унинг қоғози бўлиб, бу қоғоз Миср қоғозидан устун туради. Бу қоғоз жуда чиройли, нозик, нафис ва ёзиш учун жуда қулайдир» – деб ёзган эди.\nАли Афанди Самарқанд қоғозлари тўғрисида «Маноқиби ҳунарворон» асарида «хатма», «султоний» ва «нуҳяр» деган номларни келтиради. Бу номлар қоғоз тайёрлаш технологияси билан боғлиқ. Қоғозчи усталар пахта толаси ва пахта момиғидан хом ашё тариқасида фойдаланиб хатма қоғоз, пахта, ипак, каноп толалари омухтасидан эса ним ҳаририй қоғоз ишлаганлар. Китобчиларга сувбелгили, султоний ва нуҳяр қоғозлар ҳам махсус тайёрлаб берилган. Китобдан гулоб (анбар) ҳиди келиб туриши учун баъзан сиёҳга гулоб ёки анбар қўшилган. Қоғоз ишлаб чиқаришда бир неча рангли бўёқлардан фойдаланилган. Бўёқ тайёрлаш учун минерал бўёқлар тухум оқи билан қориштирилиб ишлатилган. Ёзув қоғозини бўяшда рўян, бузғун, нил (индиго), хина, заъфарон каби ўсимликларнинг гули, пояси, барги, илдизи ва тупи ишлатилган. Бундан ташқари анор илдизи, чой шамаси, қизил пиёз пўчоқларидан ҳам фойдаланилган. Ибн ал-Надимнинг «Китоб ал-фихрист» асарида қоғознинг бир неча навлари ва уларнинг номлари қуйидаги шахслар билан боғлиқ, деган маълумотлар келтирилган:\n1. Сулаймон ибн Рашид.\n2. Жаъфар бин Холид бин Бармоқ.\n3. Талх ибн Тоҳир.\n4. Нўх ибн Наср.\nМустақиллик даврида Ўзбекистонда қоғоз ишлаб чиқариш\nМустақиллик даврида Ўзбекистонда қоғоз ишлаб чиқариш юқори босқичларга кўтарилди. Аввал ягона «Ўзбек қоғози» ОАЖ ишлаб турган бўлса, ҳозирги кунда қоғоз ишлаб чиқанивчи корхоналар сони олтитага этди. Корхоналарда юқори сифатли қоғоз маҳсулотлари ишлаб чиқаришни кенгайтириш мақсадида технологияни янада такомиллаштириш ишлари олиб борилмоқда. Бундай ишларни амалга ошириш учун малакали кадрлар керак. Соҳа учун янги технологияни бошқарувчи малакали инженер-технолог кадрларни етиштиришда Тошкент Кимё-технология институтининг «Целлюлоза ва ёғочсозлик технологияси» кафедраси самарали меҳнат қилиб келмоқда. Кимё-технология институти томонидан яратилган дарслик ҳамда ўқув қўлланмалар малакали мутахассислар тайёрлашда муҳим омил бўлмоқда. Мазкур дарсликда ҳам қоғоз ишлаб чиқаришнинг илмий асослари келтирилган бўлиб, у 5А522601 мутахассислиги бўйича таълим олувчи магистрантлар учун мўлжалланган. Дарсликдан целлюлоза ва қоғоч ишлаб чиқариш соҳасида фаолият юритаётган инженер-техник ходимлар ҳам фойдаланишлари мумкин.\nТабиат ва инсон қўли билан яратилган қоғоз маҳсулотлари ўзининг ажойиб ҳусусиятларига кўра ҳозирги кунда ҳам бебаҳо материал сифатида хизмат қилиб келмоқда.\n🔥454 марта кўрилди\nqogoz, qogoz tarixi, video, бумага, Видео, история бумаги, когоз, когоз тарихи, қоғоз тарихи\n← Давлатлар номининг келиб чиқиши\nОлийгоҳга киришда тест синови қандай ўтказилади? (видео) →


ИЧ ҚОТИШИНИ ПРОФИЛАКТИКАСИ. ИЧАК ФАОЛИЯТИ БУЗИЛИШИНИ 9 САБАБИ.\nИч қотиши билан ривожланган давлатлар ахолисининг 30-50 фоизи азоб чекади. Ич қотишига олиб келадиган омилларни билиш унинг олдини олишга шароит яратади.\nОвқатланиш рационини нотўғри тақсимлаш.\nИчак перистальтикасини нормал бўлиши учун овқатланиш рациони ўсимлик клетчаткасига бой бўлиши керак. Бу мевалар, сабзавотлар, буғдой уни ва ёрмадан тайёрланган овқатлар. Агар улар кам бўлса ва айниқса инсон гўшт махсулотлари, тухум, бошқа оқсилга бой овқатлар ва олий навдан қилинган ширинликларни кўп истеъмол қилса ич қотишини нақд қилган бўлади.\nНормал стул 70% сувдан таркиб топади. Организмда унинг етишмовчилиги ичаклар таркибининг қуришига ва дефекация актини қийинлашувига сабаб бўлади. Бу муаммолар кўпинча кунига 1,5 литрдан кам суюқлик истеъмол қиладиган одамларда, шунингдек танани сувсизланишига сабаб бўладиган алкогол ёки кофени кўп истеъмол қилувчиларда кузатилади.\nХаракатчанликни камайиб кетиши ичакларни гўёки «массаж» қилиб турувчи қорин мускуллари тонусини пасайишига сабаб бўлади. Ўз навбатида ичаклар тонуси ва перистальтикасини камайиши кузатилади. Шу сабабли офис ва шу каби камхаракат талаб киладиган жойда ишловчи инсонларда ич қотиши 2-3 баробар кўп учрайди.\nИч келишини қайтариш\nКўпчилик инсонлар ич келишига чақириқлар бўлган пайтларда жамоа хожатхоналаридан жирканиши ёки атрофдагилардан уялиши оқибатида ич келишини сунъий қайтаришади. Бундай холатларни тез-тез такрорланиши тўғри ичак деворининг кенгайиб кетиши ва уларнинг сезгирлигини камайишига сабаб бўлади. Натижада кейинги чақириқлар бўшроқ сезилади ёки умуман қабул қилинмайди.\nДорилар қабул қилиш\nИч қотиши кўплаб дориларни ножўя таъсири хисобланади. Улар антацидлар, сорбентлар, темир препаратлари ёки ошқозон кислоталилигини камайтирувчи дорилар бўлиши мумкин. Оғриқ қолдирувчилар ва яллиғланишга қарши дорилар хам тез-тез ич қотишига сабаб бўлиши мумкин. Ич сурадиган дориларни нотўғри қўллаш хам ўз навбатида запорга олиб кеиши мумкин.\nИчаклар фаолияти маълум бир суткалик режимга мослашган бўлади. Соат минтақасини алмашиши, узоқ саёхатлар ва одамдагидан бошқачароқ овқатларни тановул қилиш хам ич қотишига сабаб бўлиши мумкин.\nХомиладорлик даврида рўй берадиган гормонал бузилишлар ва болани тушиш хавфи пайтларида ичиладиган спазмни йўқотувчи препаратлар ичаклар фаоллигини пасайтириб юбориши, шунингдек, хомиладорликнинг катта мухлатларида катталашган бачадоннинг ичакларни суриб қўйиши натижасида механик таъсири хам ич қотиши сабабчиси бўлиши мумкин.\nИчки аъзолар, шу жумладан ичаклар фаолияти вегетатив асаб тизими томонидан бошқарилади. Хроник стресслар ичакларни фаолиятини бузиб қўяди. Уни йўқотиш учун организмни махсус машқлар ёрдамида бўшаштиришни ўрганиш ёки тинчлантирувчи дорилар ичиш тавсия этилади.\nЗапорга ошқозон, жигар ёки ичакларнинг полиплари, ўсмалари олиб келиши мумкин. Гипотиреоз ва гипертиреоз хам хазм аъзолари ишини бузилишига сабаб бўлади.\nСентябр 04, 2017 2282 1 Рукн ГАСТРОЭНТЕРОЛОГИЯ\nОкт 19, 2017 24428\nАвг 22, 2017 9255\nАвг 17, 2017 8939\nОкт 31, 2017 7862\nАвг 25, 2017 5912\nАпр 25, 2018 5713


Гап шундаки, станциянинг буғ қозонлари 1,8 килограмм сантиметр квадрат босимдаги ёнилғи талаб этади. Қувурлардаги газ босими эса 10 килограмм сантиметр квадратдан 13 килограмм сантиметр квадратгачани ташкил қилади.\nАйтиш жоизки, илгари кераксиз босимни йўқотиш учун махсус мувофиқлаштирувчи қурилмалардан фойдаланилар эди. Эндиликда хориждан келтирилган турбодетандер ускуналари туфайли бир вақтнинг ўзида босим керагича пасайтирилиб, унинг ортиқчасидан электр энергияси олинмоқда.\n— Ҳозир 3 та турбодетандер ишлаб турибди, — дейди “Сирдарё ИЭС” очиқ акциядорлик жамияти бирламчи ишлаб чиқариш техник бўлими бошлиғи Ортиқбой Хайруллаев. — Уларнинг ҳар бири 5 мегаватт қувватда электр токи ишлаб чиқармоқда.\nМутахассисларнинг ҳисоблашича, станцияда йўлга қўйилган ушбу муқобил энергия манбаида ишлаб чиқарилаётган электр қуввати 360 мингтадан зиёд 40 ваттли лампочкани ёритишга етади.\nМазкур рукндаги бошқа мақолалар: « Кичик ҳовузлардан катта барака\tЭкспорт кўрсаткичлари ортди »


Ишлаш принципи | Установка для инактивации вирусов на мед.инструментарии\n«Тиббий асбоблардаги вирусларнинг РНК ва ДНК сини инактивлаштириш учун қурилма»нинг тахминий таъсир қилиш принципи\nҚурилманинг ишлаш принципи фотоактивация методига, бошқача қилиб айтганда, фотодинамик методга асосланган.\n«Қурилма»да метилен кўк эритмасини фотоактивация қилиш тамойили қўлланади, ушбу эритмага тиббий асбоблар солинади. Метилен кўкнинг РНК ва ДНКга троплигининг юқори даражаси, яъни унинг гуанин ва цитозин нуклеин кислоталари жуфтининг барча молекулалари ўрнини босиши ҳисобидан ДНК ва РНК билан мустаҳкам боғланиш қобилияти метилен кўкнинг асосий хусусияти ҳисобланади. Молекула томонидан барча гуанин ва цитозин нуклеин кислоталаридаги вирусларнинг РНК ва ДНКси йўқотилиши уларни репликация, яъни “излар” ва макроорганизм ҳужайраларида янги РНК ва ДНК молекулалари синтезини олиш қобилиятидан тўлиқ маҳрум қилади.\n«Қурилма»да метилен кўк эритмаси тўлқин узунлиги 590 нм (бу метилен кўк ютиш спектрининг тўлқин узунлигига тўғри келади) бўлган монохроматик ёруғлик оқими билан нурлантирилади. Бунинг учун махсус нур чиқарувчи манба ишлаб чиқилган. Метилен кўкнинг фотоактивацияси метилен кўк ютиш тўлқини узунлигининг ва монохроматик ёруғлик оқими узунлигининг мувофиқлик эффекти ҳисобланади. Фотоактивация чоғида квант энергиясининг метилен кўк молекулалари томонидан ютилиши ва уларнинг атомларида электронлар қўзғалиши юз беради. Натижада молекулаларнинг ўзи худди шу тўлқин узунлигидаги тарқоқ ёруғлик манбаларига айланади (классик тарқалиш). Фотоактивлаштирилган метилен кўк молекулалари таратадиган ёруғлик квантларининг таъсири остида “қурилма”нинг монохроматик нурлатгичига нисбатан “соя”да бўлган молекулалар фотоактивацияси юз беради. Шундай қилиб “қурилма”да барча метилен кўк молекулалари, яъни нурлатгичнинг ёруғлик нурлари йўлида турганлари ҳам, унга нисбатан “соя”да турганлари ҳам фотоактивлаштиришга дучор қилинади.\nМетилек кўк фотоактивациясида метилен кўк эритмада кўп миқдорда атомар кислород (О—) ёки кислородли радикаллар ҳосил бўлишига кўмкаклашади. Бу унинг иккинчи муҳим самараси ҳисобланади. Кислородли радикаллар мавжуд бўлганида молекулалар редукцияси билан бирга кечадиган жараёнлар, хусусан нуклеин кислоталарининг РНК ва ДНК молекулаларидан ажралиш жараёни кескин кучаяди. Бу молекулалар ўрнида метилен кўк молекуласи мустаҳкам ўрнашиб олади, бу вируслар РНК ва ДНКсини инактивлаштириш асоси ҳисобланади. Кислородли радикаллар ҳам монохроматик нурлатгич соҳасида, ҳам унга нисбатан “соя”да молекулаларга фаол таъсир кўрсатади.\n“Тиббий асбоблардаги вируслар РНК ва ДНКсини инактивлаштириш учун қурилма”нинг ушбу ишлаш принципи атроф-муҳит ҳароратида амалга ошади, бу тиббий асбобларни юқори ҳароратлар (автоклавлаш) таъсирида ёки кучли таъсирга эга дезинфекциялаш эритмаларида стериллаш заруратидан халос этади.\n«Тиббий асбоблардаги вируслар РНК ва ДНКсини инактивлаштириш учун қурилма» стационарлар, поликлиникалар ва тиббий кабинетларда қўллаш учун мўлжалланган, у катта талабга эга бўлади.


Диетолог помидор саратондан ҳимоя қилиши ҳақида маълумот берди - Халқ сўзи\nДиетолог помидор саратондан ҳимоя қилиши ҳақида маълумот берди\n00:06 09 Ноябрь 2021 Дунё\nРоссия миллий диетолог ва нутрициологлар ассоциацияси аъзоси диетолог Наталья Круглова помидорнинг иммунитетни рағбатлантирувчи ўзига хос хусусиятлари ҳақида маълумот берди.\nМутахассиснинг сўзларига кўра, помидор иммунитетни рағбатлантирувчи ва ўсмаларга қарши ликопен антиоксиданти манбаи ҳисобланади. У инсон организмини юрак-қон томир тизими касалликларига, шунингдек, саратонга олиб келиши мумкин бўлган моддалардан ҳимоя қилади.\n«Помидорда С витамини ва А провитамини* мавжуд бўлиб, у тери, сочлар ва тирноқлар ҳам кўриш кўриш қобилияти учун муҳимдир», дейди Круглова.\nМутахассиснинг қўшимча қилишича, помидор пиширилгандан кейин ликопенни яхши сақлаб қолади, ва ҳатто, унинг пастасида ҳам янги сабзавотларга қараганда кўпроқ ушбу антиоксидант бўлади.\nПомидор паст калорияли озиқ-овқат бўлгани учун уни ортиқча вазнли ва 2-тоифа диабетга чалинган одамларнинг рационига ҳам киритилиши мумкин. Бироқ, бу сабзавот овқат ҳазм қилиш тракти касалликлари, хусусан, ошқозон ярасининг кучайиши босқичида истеъмол қилинмаслиги керак.\n*Провитамин — витаминнинг кимёвий йўл билан олинган тури.


Пайшанба, 04 Май 2017 11:35\nаъзо давлатлар Бош котибиятини Ташқи ишлар вазирларининг I анжумани қарорларини татбиқ этиш учун зарур бўлган барча чора-тадбирларни амалга оширишга чақирган Ташқи ишлар вазирларининг 1990 йил 31 июл - 5 августда Қоҳирада (Миср Араб Республикаси) ўтказилган Ташқи ишлар вазирларининг XIX Исломий анжуманининг 51/19-Р - сонли резолюциясига мувофиқ;\nИслом аҳкомларига мувофиқ тарқатиладиган ахборотларга нисбатан ўрнатилган ахлоқий қоидалар лойиҳасини маъқуллаган Ахборот тарқатиш вазирлари II Исломий анжуманининг 2/2-ICIM - сонли резолюциясини, ва Ислом аҳкомларига мувофиқ тарқатиладиган ахборотларга нисбатан ўрнатилган ахлоқий қоидалар тўғрисидаги III Исломий анжуманининг 1/3-ICIM - сонли резолюциясини эътиборга олиб, ҳамда Бош котибнинг II ва III Исломий анжуманлар фаолияти, хусусан Ахборот тарқатиш ва маданият масалалари бўйича Доимий қўмитаси тасдиқлаш учун аҳлоқий қоидалар лойиҳасининг киритиш тўғрисидаги ҳисоботини инобатга олиб;\nўз касбий мажбуриятларини амалга ошираётган журналист ва ахборот тарқатиш хизматлари учун қўлланма ва маълумотнома ҳисобланадиган Ислом аҳкомларига мувофиқ тарқатиладиган ахборотларга нисбатан ўрнатилган ахлоқий қоидалари (мазкур резолюцияга ICIM/WG–FC/1–90/FINAL - сонли ҳужжат билан илова қилинган) қабул қилинди.\nИслом Қуръон, Суннат ва Ислом меросидан олинган қаътий ахборот тарқатиш услубига эга. Ислом таълимоти, шариат ва мусулмонлар ҳаётида маънавиятни мустаҳкамлаш, Аллоҳ ва унинг Расулига (с.а.в.) итоатни кучайтириш, муаян кишилар ва гуруҳлар тақвосини таъминлаш, куч-қувват ва ривожланишга эришиш учун Ислом давлатларида ахборот тарқатишни режалаштириш, амалга ошириш ва ахборотларга баҳо беришда Исломга таяниши лозим. Зеро Ислом диний эътиқод ва дунёвий хаётни алоҳида ажратмайди. Ислом ўзида сиёсий, ижтимоий ва маънавий тамойилларни қамраб олган, ҳамда ўзига хос Исломий маданий бирлик ташкил этувчи алоҳида яшаш тарзини акс эттирувчи қадриятлар тизимидир. Ислом аҳкомларига мувофиқ тарқатиладиган ахборотлар, бошқа маданий ва ижтимоий институтлар каби, мазкур Исломий маданий бирликка замон ўзгаришларини акс эттирувчи янги куч ва тушунчалар тақдим этади. Ислом давлатларида ахборот тарқатиш фаолияти қуйидагиларга асосланади:\nИслом давлатларида ахборот тарқатиш фаолияти асослари\nБиринчидан, ахборот ўз мазмуни бўйича муаян киши ёки гуруҳ манфаатларига хизмат қиладиган яхши сўз бўлиши лозим.\nАллоҳ яхши сўзга қандай мисол келтирганини кўрмайсанми? У худди бир яхши дарахтга ўхшайдир. Унинг асли собит турадир. Шохлари эса, осмонда. Робби изни ила ҳар доим меваларини бериб турадир... (“Иброҳим” сураси 24-25 - оятлар).\nИккинчидан, ахборот мусулмонларнинг илм олиш ҳуқуқларидан бири бўлиб, у ташқи назоратдан ҳоли тарзда замонавий миллий ахборот воситалари билан таъминланиши лозим.\nУчинчидан, эркинлик олий қадрият бўлиб, у ягона илоҳга ибодатга чақирувчи Ислом ақидаси билан тасдиқланган. Зеро Ислом инсонларга Аллоҳга муҳаббат ва ибодат қилиш тўлиқ эркинлигини тақдим этади, ҳамда Аллоҳдан ўзгага хар қандай хизматни, чунончи хар қандай шаклдаги эксплуататорликни, босқинчиликни ва босиб олишни рад этади.\nТўртинчидан, меҳнат қилиш, ишлаб чиқариш, ижод қилиш Аллоҳга ибодат шакллари ҳисобланади:\nУ сизларга ерни бўйсундириб қўйган зотдир. Бас, унинг турли жойларида юринг ва Унинг ризқидан енг ва қабрдан чиқиб бориш ҳам Унинг ҳузурига бўладир (“Мулк” сураси 15 - оят).\nБешинчидан, Ислом давлатларида ахборот тарқариш соҳасининг мутахассиси тизимнинг энг муҳим унсурлардан бири ҳисобланади. Бунда амин Ислом Пайғамбари (с.а.в.) энг юксак ўрнакдир.\nБатаҳқиқ, сизлар учун - Аллоҳдан ва охират кунидан умидвор бўлганлар учун ва Аллоҳни кўп зикр қилганлар учун - Расулуллоҳда гўзал ўрнак бор эди (“Аҳзоб” сураси 21 - оят).\n“... Агар қўпол, қалби қаттиқ бўлганингда, атрофингдан тарқаб кетар эдилар... (“Оли Имрон” сураси 159 - оят).\nОлтинчидан, ахборот тарқатишдан мақсад халқаро майдонда ягона, мустаҳкам ва дўстона инсоний жамият қуриш йўлида табиий сифатлар, тушуниш ва ҳамкорлик асосида муносабатларни чуқурлаштиришдан иборат.\nЭй одамлар! Биз сизларни бир эркак ва аёлдан яратдик ва сизларни ўзаро танишишингиз учун халқлар ва қабилалар қилиб қўйдик (“Ҳужурот” сураси 13 - оят).\nҲамда эркинлик асосида халқлар ўртасида тинчлик, қонунийлик ва адолатни тарғиб қилиш. Зеро Исломнинг бош мақсади тинчликдир.\nИслом аҳкомларига мувофиқ тарқатиладиган ахборотларга нисбатан ўрнатилган ахлоқий қоидалар тамойиллари\nЮқорида белгиланган мақсадлардан келиб чиқиб, Ислом давлатларидаги оммавий ахборот воситалари қуйидаги тамойилларга риоя этиши лозим:\n1. Ислом даъвати\nДаъват Ислом таълимотининг уч устуни: иймон, шариат ва маънавиятга асосланган бўлиши лозим. Бунда алоҳида эътибор иймоннинг жамият негизини ташкил этувчи шахслар ривожини таъминлашдаги ўрнига, шариатнинг ҳар қандай замон ва маконда ҳаётнинг барча жабҳаларига мисол сифатида қўллаш мумкинлигига, ҳамда маънавиятнинг Расул (с.а.в.) ҳаёт тарзи мисолида инсон фаолиятининг барча жиҳатини тўғрилашдаги аҳаммиятига қаратилиши лозим.\n2. Ўзлик ва замонавийлик\nБизни Исломий томирлар, манбалар, қадриятлар ва мерос билан боғлаб турган ўзликка содиқлик; инсон цивилизациясига “очиқ” эшик тутиш, ҳамда ёпиқлик ва изоляциядан воз кечиш учун замонавий ҳаётнинг ҳақиқатларига изчил эътибор; барча миллатлар ўртасида яхши ниятли аълоқаларни мустаҳкамлаш; Ислом Уммати барча халқларни ҳамкорликка, ҳамда Ислом қадриятлари моҳиятига мувофиқ энг олий мавжудот ҳисобланган инсон эркинлиги ва ҳурматини эъзозлашга чақиришини таъкидлаш.\n3. Ҳаққонийлик ва холислик\nҲаққонийлик ва холисликка содиқлик; янги ахборотларнинг омма эътиборига хавола қилишдан олдин ҳақиқатга мувофиқлигини ва уларнинг манбаларини текшириш; ғаразли ва шубҳали маълумотлар ва ёлғон мишмишлар тарқалишига монеълик қилиш.\n4. Сўзлашув тили\nДиний бағрикенглик ва босиқлик анъаналарига мувофиқ суҳбатларни олийжаноб ёндашув асосида беғараз маслаҳат ва ишончли далиллар воситасида қуриш. Нолойиқ сўз ва иборалар, ирқчилик, маҳаллийчилик ва шу каби фикрларни тарғиб қилувчи фикрларга йўл қўймаслик. Заҳарханда, тухмат, хақоратомуз лақаблар, шахсий таъналар, қоралаш, койиш ва ҳақоратлардан йироқда бўлиш лозим.\n5. Исломий якдиллик\nИсломий якдиллик, Ислом давлатлари орасида ўзаро тушуниш ва ҳамкорлик, ҳамда Ислом Умматида биродарлик ҳиссини мустаҳкамлаш, шунингдек Умматнинг замон чақириқларига ягона шаклда жавоб бериши йўлида пайдо бўлган ижобий жиҳатларни инобатга олган ҳолда ахборот тарқариш фаолияти ички ва ташқи йўналишларда амалга оширилиши лозим.\n6. Илмга интилиш\nИсломнинг саводсизликка қаршилигини тасдиқлаш ва Ислом дунёсида саводсизликни йўқотишда оммавий ахборот воситалар фаоллигини ошириш; Исломнинг илм олишга алоҳида эътибор биришини, халқни илм олиш ва унинг тарқатишга чақиришини, Ислом ҳар замон ва маконда илм ва ибрат қидиришга даъват қилишини таъкидлаш; замонавий воситалар ва ахборот тизимлари асосида илмий изланишлар натижаларидан фойдаланиш.\n7. Афсона ва хомҳаёллар билан курашиш\nИслом таълимотига зид бўлган афсона ва хомҳаёллар билан курашиш, оптимизмни ёйиш, ҳаётга очилиш, ҳамда тушкунлик, умидсизлик ва таслим бўлиш ҳиссларига қарши чиқиш.\n8. Меҳнатга рағбат\nМеҳнатни қадрлашга чақириш, сохта ишончдан, негативизм ва боқимандаликдан воз кечиш, меҳнатни Ислом жамиятининг айрилмас қисми, ривожланиш воситаси сифатида қабул қилиш.\nИслом Умматининг адабиёт, фан ва бошқа илмлардаги салоҳиятли ижодкор ўғлонларини рағбатлантириш, қобилиятли кишиларни излаб топиш ва уларни ва уларнинг интелектуал ҳаётни бойитишдаги ҳиссасини қўллаб-қувватлаш.\n10. Араб тили\nАраб давлатларида ахборот тарқатишда адабий араб тилини фаол қўллаш билан Қуръон тили, Китоб ва Суннатнинг муҳим унсури ҳисобланган араб тилига алоҳида эътибор бериш лозим. Бошқа тилларда сўзлашувчиларни араб тилини ўрганишга рағбатлантириш, ва бу хусусда оммавий ахборот воситалари ўрнини ошириш.\n11. Оилага ҳурмат\nИжтимоий тизимнинг асосий бирлиги ҳисобланган оилани мустаҳкамлашга қаратилган фаолият олиб бориш. Исломда уларнинг ўрнига мувофиқ алоҳида эътибор фарзандарга, аёлларга ва ёшларга қаратилиши лозим.\n12. Ижтимоий аҳамиятга молик масалаларни ёритиш\nҲар томонлама ривожланиш дастурлари, ҳамда уларнинг ижтимоий, иқтисодий ва маданий унсурлари оммавий ахборот воситаларида кенг ёритилиши лозим. Улар доимий эътиборда бўлиши, оддий фуқаролар улар ҳақида маълумотга эга бўлиши лозим. Бу ўз навбатида дастурларни амалга оширишда ҳар бир фуқаро ҳиссаси қўшилишини таъминлайди. Жамият эътибори у юзлашаётган асосий масала ва умумий муаммоларга, ҳамда уларни Ислом ахкомларига мувофиқ бартараф этишда ижтимоий маъсулият ва ўзаро ҳамкорлик руҳида иштирок этиш воситаларига қаратилиши лозим.\n13. Ислом ва мусулмонлар қиёфаси\nБутун дунёга Ислом ва мусулмонларнинг асл қиёфасини кўрсатиш. Ислом уммати учун долзарб бўлган масалаларга эътибор қаратиш, унинг ғам-ташвишларига ҳамдардликка чақириш. Ислом озчиликлари муаммоларини, уларнинг ҳаётини ёритиш. Ислом цивилизациясини, унинг умуминсоний цивилизацияси ривожига қўшган ҳиссасини тарғиб қилиш, ҳамда Умматнинг ҳуқуқ, эркинлик, қадр-қиммат, тенглик ва адолат каби Ислом тамойилар негизида башариятга маънавий ва юксак қадриятлар таклиф қилишдаги чексиз салоҳитини кенг оммага билдириш.\n14. Ёлғон интеллектуал майлларга муносабат\nМусулмон жамоатларини Исломий ўзликка қарши қаратилган ички ва ташқи ёлғон “интелектуал” майллардан ҳимоя қилиш бўйича фаолият олиб бориш; Ислом қиёфаси ёки мусулмонлар бирдамлиги ва жипслигини сусайтиришга қаратилган ҳар қандай майлларга қаршилик кўрсатиш, фуқаролар хушёрлигини оширишга кўмаклашиш, ҳамда уларнинг салбий жараёнларга мойиллигини барҳам топтириш; бошқалар фикрини ўзгартириш ва уларга таъсир ўтказишда илмий услублардан фойдаланиш.\n15. Реклама назорати\nРекламанинг замонавий ҳаёт ва иқтисодда маҳсулот ва савдо белгиларини тарғиб қилишдаги ўрнига қарамасдан рекламанинг салбий жиҳатларига эътибор бериш лозим. Рекламанинг Ислом маънавияти ва қадриятларига зид бўлмаслигини таъминлаш лозим. Реклама ҳам бошқа ахборотлар жавоб бериши талаб қилинадиган қоида ва меъёрларга мувофиқ бўлиши лозим.\n16. Малака ошириш\nСоҳада эришилган ютуқларни ўзлаштириш мақсадида турли ҳил ахборот тарқатиш соҳаларида доимий изланиш ва малакани ошириш, ҳамда ўз зиммасига Ислом ахкомларига мувофиқ ахборотларни тарқатиш маъсулиятини қабул қила оладиган ёш мутахассисларни тарбиялаш.\nЮқоридаги қоидалар Ислом Конференцияси Ташкилоти (ИКТ) доирасида қабул қилинган\n« Кўп кулиш\tЁшлар Исломга муҳтож »


Бош саҳифа ҲикматномаИбратли ҳикоятларБаҳлул ҳақида ривоятлар\nҲижрийнинг иккинчи асрида, мелодийнинг VIII асрида яшаб ўтган машҳур аллома Баҳлулнинг асл исм-шарифи Абу Ваҳиб Умару бўлган. У Куфа шаҳри (Ироқ)да дунёга келган ва шу ерда униб-ўсган. Баҳлул халифа Ҳорун ар-Рашид билан яқин алоқада бўлган. Унинг хусусан Ҳорун ар-Рашид билан мунозара ва баҳслари халқ орасида кенг ёйилиб, қимматли ҳикояларга айланган.\nХалифа Ҳорун ар-Рашид Бағдод шаҳрининг фақир-фуқаролари ва эҳтиёжмандларига тарқатгин деб Баҳлулга пича маблағ берди. Баҳлул уни олиб, бир оз ўйлаб турди-да, пулни халифанинг ўзига қайтариб берди. Ҳорун ар-Рашид бунинг сабабини сўраган элди, Баҳлул бундай жавоб берди:\n— Шунча ўйлаб-ўйлаб шаҳарда халифанинг ўзидан кўра муҳтожроқ ва камбағалроқ кишини тополмадим, шунинг учун пулни ўзингизга қайтариб бердим, чунки сизнинг амалдору гумашталарингиз бозорларда туриб олиб, қамчи ва калтак зарби билан оддий халқнинг чўнтагидан охирги чақасини тортиб олиб, хазинангизга келтириб тўкмоқда. Шу сабабдан сизнинг пулга эҳтиёжингиз халқникидан кўра кўпроқ деб ўйлаб, уни ўзингизга қайтардим.\nБАҲЛУЛНИНГ ПОДШОҲГА НАСИҲАТИ\nБаҳлул саройга кириб, Ҳорун ар-Рашиднинг ёнига келиб ўтирди.\n— Менга насиҳат қил, – ўтинди Ҳорун ар-Рашид ундан.\n— Амиралмўъминин, сувсиз чўли биёбонда қолиб, ташналикдан ўлар ҳолатга етсангиз, сизга бир қултум сув бериб, ўлим чангалидан қутқарган кишига нима берар эдингиз? — сўради Баҳлул шоҳдан.\n— Юз динор тилло берардим, — жавоб берди халифа.\n— Агар сув эгаси пулга рози бўлмаса-чи?\n— Подшоҳлигимнинг ярмини бағишлардим.\n— Сув ичганингиздан сўнг, пешобингиз келмай қолиб, қийналиб қолсангиз, унда бу касални даволаган кишига нима берар эдингиз?\n— Подшоҳлигимнинг қолган иккинчи ярмини берардим, — жавоб берди Ҳорун ар-Рашид.\n— Шундоқ экан, сиз бу подшоҳлик билан нега бунча ғурурланасиз? Ахир подшоҳликнинг қиймати бир қултум сув ва бир марта ҳожат қилишдан иборат экан-ку! Хўш, шу арзимаган нарсага бечора халқни шунча зулмга мубтало қилиш ақлданми?! — деди Баҳлул.\nБир кун Баҳлул пойи-пиёда кетаётган эди, Бағдод шаҳри қозиси унинг орқасидан етиб келиб, сўради:\n— Ие, эшагингни ўғирлатиб қўйдингми дейман, пойи-пиёда кетаётибсан?\n— Гап эшакнинг ўғирланганида эмас, илоё сиз саломат бўлинг, чунки сизнинг сочингизнинг битта толаси менинг юзта эшагимга арзийди, — деб жавоб қайтарди Баҳлул.\nАббосий Ҳорун ар-Рашид мамлакатнинг бутун аъёну ашрафлари ва боёнлари йиғинида Баҳлулни мазах қилмоқчи бўлиб, ундан сўради:\n— Қани Баҳлул, айт-чи, шу пайтгача ўзингдан аҳмоқроқ кишини учратганмисан?\nБаҳлул шартта жавоб қайтарди:\n— Ростини айтсам, йўқ, – кейин Халифага имо қилиб қўйди-да, деди: — Бугун биринчи марта ўзимдан кўра аҳмоқроқ кишини кўриб турибман.\nФАРОСАТСИЗ ҲОКИМ ВА БАҲЛУЛ\nХалифа Ҳорун ар-Рашид бир кишини вилоятга ҳоким қилиб жўнатди. Ҳоким шаҳарга келиши билан аҳолини майдонга йиғишни буюрди ва маъруза қилди:\n— Халойиқ, худога шукур қилингки, одил ва фозил халифангиз бор, бошидан-оёғигача адолатга тўла ҳокимингиз бор, улар доим сизнинг хизматингизда! — Хуллас, халифани ва унга қўшиб ўзини роса мақтади ҳоким.\nҲоким минбардан тушиши билан Баҳлул унинг ўрнига чиқди-да, жамоага қарата хитоб қилди:\n— Халойиқ! Менга ишонинг, ҳоким жаноблари айтган гапларнинг ҳаммаси тўғри ва рост. Ул зот ҳақиқатни рўйи-рост сўзладилар! Мен бу валинеъматни яхши танийман, худо сизларга лутф қилиб шундай беозор ҳокимни ато этибди, сизлар унинг қадрига етиб, айтган сўзидан сира чиқманглар!\nБаҳлул сўзини тугатиб, минбардан тушди ва ўз иши билан машғул бўлиб кетди.\nҲоким бир куни унинг орқасидан одам юбориб чақиртирди-да, сўради:\n— Эй фақир инсон! Сен кимсан, бизга бунчалик меҳру муҳаббат кўрсатганинг боиси не?\nБаҳлул жавоб берди:\n— Гап ўртамизда қолсин, ҳеч кимга лом-мим дема. Сен халқни аҳмоқ қилдинг, мен эса — сени.\nБир киши қозига Баҳлул устидан “Менинг кўйлагимни ўғирлади” деб шикоят қилди.\nҚози Баҳлулни чақириб сўроқ қилди:\n— Сен бу одамни аввал кўрганмидинг?\nБаҳлул индамади. Шунда қози асабийлашиб, Баҳлулга деди:\n— Эртагача муҳлат бераман, ростини сўзлайсан.\nЭртасига даъвогар ва Баҳлул қози ҳузурига келганда, қози ундан такрор сўради:\n— Ҳа, — тезда жавоб берди Баҳлул.\nҚози суюниб кетди, чунки у Баҳлул айбига иқрор бўлди деб ўйлаганди-да. Сўнг сўради:\n— Қаерда, қайси пайтда кўргансан?\n— Кеча, худди шу ерда, сизнинг ҳузурингизда.\nҲорун ар-Рашид саройида хизмат қилувчи кишилардан бири кўчадан ўтиб кетаётган эди. Баҳлул билмасдан уни қаттиқ туртиб юборди. У киши зарбнинг кучидан йиқилиб тушди. У ўрнидан турди-да, Баҳлулга зарда билан ўшқирди:\n— Ҳой аҳмоқ! Менинг кимлигимни биласанми ўзи?\n— Албатта, биламан! Чунки сизни бир неча марта яқиндан кўрганман, — жавоб берди Баҳлул.\n— Қаерда кўргансан? — сўради ҳалиги киши.\n— Жиннихонада, — жавоб қайтарди Баҳлул.\n— Воҳ! Мен сени аҳмоқ десам, девона ҳам экансан-ку! Мен Ҳорун ар-Рашид саройида хизмат қиламан, — дағдаға билан деди ҳалиги одам.\n— Шунинг учун жиннихона деяпман-да, — деди Баҳлул.\nБир куни Баҳлул жамоатга қарата шундай деди:\n— Ҳорун ар-Рашид — одил ва инсофли подшодир.\nБу гапдан халойиқ таажжубланиб, ҳайрон қолди, чунки Баҳлул ҳеч қачон бунақа гаплар айтмасди. Шунинг учун унинг ўзидан сўрашди:\n— Нимага асосланиб, халифани одил деяпсан?\n— Кеча халифанинг ҳузурида бўлган эдим, унинг ўзи шахсан шундай деди.\nИНСОНИЙЛИК ВА ВАҲШИЙЛИК\n— Бу инсонийлик эмас, балки ҳайвонийликдир.\nИттифоқо, шу ердан Баҳлул ўтиб қолди, деҳқоннинг гапини эшитиб, унга деди:\n— Оғайнижон, аксинча, бу инсонларнинг иши, бир ҳайвоннинг бошқа ҳайвон уйига ўт қўйганини қаерда кўргансан?\nИТНИ ҚАЙТАРИШ УСУЛИ\n— Агар ит менга ташланса, нима қилишим керак?\n— Қуръони Каримнинг фалон оятини ўқисанг, ит дарҳол сендан қочади, — жавоб берди донишманд.\nБу суҳбатни эшитиб ўтирган Баҳлул ҳалиги кишига деди:\n— Ҳар эҳтимолга қарши бир таёқ ҳам ол, чунки баъзи итлар араб тилини билмайди.\nБАҲЛУЛ ВА УНИНГ ҚИЗАЛОҒИ\nБир куни Баҳлул қизалоғи билан кўчадан кетаётган эди, тўсатдан тобут кўтарган бир гала одам кўринди. Қизалоқ ҳайрон бўлиб отасидан сўради:\n— Дадажон, бу одамлар нимани кўтариб кетишаётибди?\n— Улар тобутни кўтариб кетишаяпти, ичида ўлик одам бор, уни гиламсиз, чироқсиз, нонсиз ва сувсиз бир жойга олиб боришади.\n— Дадажон, унда бизнинг уйга олиб боришаётган экан-да!\nБағдод шаҳри доруғаси Баҳлулнинг ёнига келиб, деди:\n— Сен билан хайрлашгани келдим. Бошқа шаҳарга ишга кетаётибман.\n— Вой-бў, жуда қийин бўладиган бўпти-ку! — деди Баҳлул.\n— Ҳа, сенга қийин бўлади, чунки мен бўлмайман-да, – деди доруға.\n— Йўқ, – деди Баҳлул,– сен борадиган шаҳар аҳолисига қийин бўлади, демоқчиман.\nХАЛИФА ВА ТАХТ\nБаҳлул бир куни шошиб Ҳорун ар-Рашиднинг саройига кирса, халифанинг тахти бўш турибди. У тап тортиб ўтирмай, бориб тахтига ўтирибди. Мулозимлар ва навкарлар Баҳлулни дўппослаб, тахтдан тушириб олди. Баҳлул азбаройи калтакнинг зўридан йиғлаб турган эдики, Ҳорун ар-Рашид кириб келди ва сўради:\nВоқеани кўпиртириб унга сўзлаб бердилар. Ҳорун навкарларни койиб, Баҳлулга тасалли бера бошлади.\n— Мен ўзимга эмас, сизнинг ҳолингизга йиғлаётибман, чунки бир неча дақиқагина тахтингизга ўтириб, шунча калтак едим. Сиз умр бўйи шу тахтда ўтирибсиз. Бунинг оқибати не бўлишини ҳеч ўйлаб кўрдингизми, амиралмўъминин?\nБағдодлик савдогар бир куни бозорда Баҳлулни учратиб қолди.\n— Жаноб Баҳлул, қандай мол сотиб олсам, катта фойда кўраман? — сўради у.\n— Темир ва пахта сотиб ол, — жавоб берди Баҳлул.\nСавдогар унинг айтганини қилиб, жуда катта фойда қилди.\nСавдогар иккинчи марта Баҳлулни кўрганида сўради:\n— Эй девона Баҳлул, катта фойда қилиш учун қанақа мол сотиб олай?\n— Пиёз ва қовун сотиб ол, — жавоб берди Баҳлул.\nСавдогар яна Баҳлулнинг айтганини қилиб, пиёз ва қовун сотиб олди, аммо ўша йили ҳаво иссиқ келиб, қовун ва пиёз сасиб кетди, савдогар уларни дарёга оқизиб юборишга мажбур бўлди. Натижада катта зарар кўрди.\nСавдогар тезда Баҳлулни қидириб топди:\n— Берган маслаҳатингдан ўргилдим, нуқул зарар кўриб, қарзга ботдим-ку?! — деди куюниб у.\n— Биринчи марта менга жаноб деб мурожаат қилдинг, олийжаноблик билан жавоб бердим, аммо кейинги дафъа мени девона дединг, мен ҳам девоналарча жавоб қилдим, — деди Баҳлул.\nФорсийдан Жамил Ҳазратқулов таржимаси\n← Аввалги Аввалги Юра Сойфер. Астория (пьеса)\nКейинги → Кейинги: Василий Шукшин. Гринька Малюгин (ҳикоя)


Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам тановул қилган таомлар (2-қисм) — Ko'kaldosh\nХурмо (Ажва хурмоси)\nАбу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: “Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Ажва жаннатдан тушган мева бўлиб, унинг суви заҳарланишга даводир” – дедилар”. (Имом Аҳмад ва Термизий ривояти)\nОмир ибн Саъд розияллоҳу анҳудан, унинг отасидан ривоят қилинади:\n«Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Ким (оч қоринга) эрталаб ажвадан етти дона еса, ўша куни унга заҳар ҳам, сехр ҳам зарар қилмайди», дедилар». (Учовлари ва Насоий ривоят қилганлар)\nИмом Бухорий Саъд ибн Аби Ваққос розияллоҳу анҳудан ривоят қилган ҳадисда Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам айтганлар:\n«Ким эрталаб етти дона ажва хурмосини тановул қилса, ўша куни унга заҳар ҳам, сеҳр ҳам зарар етказмайди».\n“Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Ким тонгда Лобатайҳ (Уҳуд ва Айр тоғлари) орасидаги жойдан еттита хурмо еса, то кеч киргунича заҳар унга таъсир қилмайди” деганлар”. (Имом Муслим ривояти)\n“Бемор бўлдим. Бас, Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам мени кўргани келдилар. У зот қўлларини икки кўкрагим орасига қўйдилар. Унинг совуғини қалбимда ҳис этдим. Сўнгра у зот: “Сен юраги хаста одам экансан. Сақифлик Ҳорис ибн Калданинг олдига бор. У табиблик қиладиган одам. Бас, у Мадинанинг ажвасидан етти дона хурмо олиб, данаги билан туйсин. Сўнгра сенга ичирсин”, дедилар”. (Имом Муслим ривояти)


Қирғизистон вазири: Олий ўқув юртларига кириш имтиҳонлари бу йил ҳам ўзбек тилида топширилади - BBC O'zbek\nҚирғизистон вазири: Олий ўқув юртларига кириш имтиҳонлари бу йил ҳам ўзбек тилида топширилади\nImage caption Охирги вақтларда Қирғизистонда олий ўқув юртларига кириш имтиҳонларини ўзбек тилида ўтказишни бекор қилиш талаблари янграй бошлаган.\nҚирғизистон Маориф ва Фан вазири Қанот Содиқов ўзбекзабон мактаблари битирувчилари бу йил ҳам олий ўқув юртларига имтиҳон ва синовларни она тилларида топширишлари мумкинлигини билдирди.\nБу йил Қирғизистондаги ўзбек мактабларини етти мингга яқин ўқувчи битирмоқда.\nУлардан тахминан бир ярим минг битирувчи олий ўқув юртига кириш режасига эга эканлигини билдирган.\nОхирги вақтларда "Қирғиз ёшлар кенгаши" ва "Интимак" каби ташкилотлар ўзбек тилида имтиҳон топшириш ҳуқуқи бошқа миллий озчиликлар ҳуқуқларини чеклаш билан баробар, дея бекор қилишни талаб қилиб чиққандилар.\nБир ҳафтача аввал пойтахт Бишкекка Ўш шаҳридан бир гуруҳ қирғиз ёшлари келиб, Маориф ва Фан вазирлиги ҳамда Олий Кенгаш бинолари қаршисида норозилик намойиши ўтказгандилар.\nУлар ўзбек тилида имтиҳон ва синовлар ўтказишни тақиқлаш талабини илгари сургандилар.\nЛекин Қирғизистон парламенти қўмитасида ушбу масаланинг муҳокамаси вақтида гапирган халқ вакили Наталья Никитенкога кўра, Қирғизистон конституциясида мамлакатдаги миллий озчиликлар ҳуқуқлари очиқ-ойдин ёзилган ва ўзбек тилидаги имтиҳон-синовларни бекор қилиш инсон ҳуқуқлари ва конституция моддаларининг бузилишини англатади.\nУмумреспублика миқёсида имтиҳон ва синовлар Қирғизистонда ўн йилдан бери ўтказилади.\nМаориф вазирлиги расмийларининг билдиришларича, 2002 йилдан бери умумреспублика имтиҳон-синовлар қирғиз, рус ва ўзбек тилларида ўтказилмокда.\nЛекин кириш имтиҳонларини ўзбек тилида топширган билан олий таълимни ўзбек тилида олиш имкони Қирғизистонда мавжуд эмас.\nҚирғизистон: Бишкекда ўзбек тилига қарши намойиш бўлиб ўтди


«СБХ»нинг 8.04.2014 йилдаги 14 (1026)-сони ва 24.06.2014 йилдаги 25-26 (1037-1038)-сонида турли фаолият турлари билан шуғулланадиган корхоналар учун тегишинча жорий йилнинг I ва II чораклари учун ягона солиқ тўловини ҳисоблашга доир тавсиялар чоп этилган эди. «Norma Ekspert» мутахассислари муайян вазиятларга доир мисолларда солиқни тўлашдан қисман озод этиладиган имтиёзлар мавжуд бўлганда, солиқ солинадиган базани камайтириш, солиқ ставкасини пасайтириш, ЯСТнинг энг кам миқдори ва ЯСТнинг тўланадиган миқдорини ҳисобга олган ҳолда ЯСТни ҳисоб-китоб қилиш тартибини тушунтирадилар. Ҳар бир вазиятда ЯСТ ҳисоб-китобини ва унга иловаларни1 тўлдиришга доир тавсиялар келтирилади.\nБугун биз экспертларнинг ЯСТ ҳисоб-китоби ва III чорак учун ҳисоботларни тўлдиришга доир тавсияларини чоп этамиз.\n● ... ишлаб чиқариш корхоналари учун\n2014–2016 йилларда тайёр маҳсулотлар, бутловчи буюмлар ва материалларни ишлаб чиқаришни маҳаллийлаштириш дастури (Президентнинг 4.02.2014 йилдаги ПҚ–2120-сон Қарори билан тасдиқланган, бундан кейин – Маҳаллийлаштириш дастури) иштирокчиси бўлган корхоналар маҳаллийлаштириш лойиҳалари бўйича ишлаб чиқарилган маҳсулотлар бўйича 2017 йил 1 январга қадар ЯСТ тўлашдан озод қилинади. Имтиёзни Президентнинг ПҚ–2120-сон Қарорига 1 ва 2-иловаларда келтирилган рўйхатдаги корхоналар қўллайдилар.\nВМнинг 5.05.2014 йилдаги 113-сон ва 15.08.2014 йилдаги 233-сон Қарорлари билан 2014–2016 йиллардаги маҳаллийлаштириш дастурига тузатишлар киритилди. Хусусан, ЯСТ бўйича имтиёзларни қўллаш ҳуқуқи билан Маҳаллийлаштириш дастурига қуйидаги корхоналар киритилди:\n2014 йил 1 июндан – ВМнинг 5.05.2014 йилдаги 113-сон Қарорига иловада кўрсатилган корхоналар;\n2014 йил 1 сентябрдан – ВМнинг 15.08.2014 йилдаги 233-сон Қарорига иловада кўрсатилган корхоналар.\nИмтиёз татбиқ этиладиган маҳаллийлаштирилган маҳсулот ишлаб чиқариш ҳажмларини ошириш учун саноат кооперацияси асосида Тайёр маҳсулотлар, бутловчи буюмлар ва материалларни ишлаб чиқаришни маҳаллийлаштириш дастурини амалга оширишни таъминлаш бўйича Махсус идоралараро комиссия ва Вазирлар Маҳкамаси билан келишиш талаб этилмайди (ВМнинг 27.06.2014 йилдаги 173-сон Қарори).\nНоозиқ-овқат истеъмол товарлари ишлаб чиқаришга ихтисослашган, сотувнинг умумий ҳажмида ушбу товарларни ишлаб чиқаришдан тушум улуши ҳисобот даври якунлари бўйича камида 60 фоизни ташкил этадиган корхоналар 2016 йил 1 январга қадар ЯСТ тўлашдан озод қилинади.\nИшлаб чиқарилишида имтиёз тақдим этиладиган ноозиқ-овқат истеъмол товарларининг товар гуруҳлари рўйхати Президентнинг 28.01.2009 йилдаги ПҚ–1050-сон Қарорига 2-иловада келтирилган ҳамда Ноозиқ-овқат истеъмол товарларини ишлаб чиқаришга ихтисослашган корхоналар томонидан солиқ ва божхона имтиёзларини қўллаш тартиби тўғрисида низомга2 1-иловада батафсил қайд этилган. МВ, ИВ, ТИАИСВ, ДСҚ ва ДБҚнинг қарори (АВ томонидан 13.06.2014 йилда 1932-1-сон билан рўйхатдан ўтказилган) билан мазкур Рўйхатга қуйидаги товар гуруҳлари бўйича ўзгартиришлар киритилди:\nтайёр тикувчилик буюмлари, тайёр кийимлар (тикувчилик, трикотаж ва чарм буюмлари);\nтўқимачилик атторлик буюмлари;\nчарм атторлик буюмлари;\nпарфюмерия-косметика товарлари, санитария ва шахсий гигиена товарлари.\n● ... чакана савдо корхоналари учун\n2014 йилда қатъий белгиланган солиқ ставкалари йил бошига белгиланган энг кам иш ҳақи миқдори – 96 105 сўмдан келиб чиқиб аниқланади. ЭКИҲнинг ошганлиги (2014 йил 1 сентябрдан – 107 635 сўм) ЯСТнинг энг кам миқдорига таъсир қилмайди. Масалан, Тошкент шаҳрида жойлашган ноозиқ-овқат товарлари дўкони бўйича ҳар бир ой учун ЯСТнинг энг кам миқдори 961 050 сўмга (ЭКИҲнинг 10 бараварига) тенг.\n● ... ташқи иқтисодий фаолият иштирокчилари учун\nВМнинг «Ўзбекистон Республикасида ташқи савдо операциялари мониторингини такомиллаштиришга доир қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида»ги Қарори (21.07.2014 йилдаги 199-сон) билан ташқи савдо контрактларини ваколатли банкларда ҳисобга қўйиш тартиботи 2014 йил 1 сентябрдан бошлаб бекор қилинди.\nЭкспорт ва импорт қилувчи корхоналарнинг ўзлари шартномалар бўйича маълумотларни Давлат интерактив хизматлари ягона портали орқали Ташқи савдо операцияларининг ягона электрон ахборот тизимига (ТСОЯЭАТ) электрон шаклда киритадилар. Ташқи савдо операциялари устидан мониторинг олиб бориш тартиби тўғрисида низомга3 мувофиқ валютани назорат қилиш органлари (ДБҚ, ДСҚ, МБ) ва ваколатли банклар ТСОЯЭАТ орқали ташқи иқтисодий контрактлар бўйича маълумотлар мониторингини амалга оширадилар.\nИККИТА САВДО ШОХОБЧАСИ ВА КАФЕГА ЭГА БЎЛГАН ЧАКАНА САВДО КОРХОНАСИ УЧУН ЯСТ ҲИСОБ-КИТОБИ\nКичик корхона (МЧЖ) иккита савдо шохобчасига эга: Тошкентда озиқ-овқат дўкони (солиқ ҳисобига олинган жойда) ва Чирчиқда қурилиш материаллари дўкони, шунингдек кафе.\nЯрим йиллик якунларига кўра реализация қилишдан тушум 293 200 минг сўмни ташкил этди. Шундан:\nТошкентдаги дўкон бўйича: алкоголли маҳсулот реализацияси – 31 000 минг сўм, улардан 18 600 минг сўм пластик карталар қўлланиб тўланган; бошқа озиқ-овқат товарларидан – 174 500 минг сўм, жумладан 72 500 минг сўми терминал орқали ва 1 090 минг сўм харидор – юридик шахс томонидан пул ўтказиш йўли билан тўланган;\nЧирчиқдаги дўконда – 35 300 минг сўм, шу жумладан 20 200 минг сўм пластик карталар қўлланиб тўланган;\nкафе бўйича – 52 400 минг сўм, улардан 26 000 минг сўми терминал орқали тўланган.\nЯрим йиллик учун қўшимча ҳисоблашларсиз умумий суммаси 13 833,6 минг сўмлик ЯСТ бюджетга тўланган.\nIII чоракда товарларни реализация қилишдан тушум 135 100 минг сўмни ташкил этди, шундан:\nалкоголли маҳсулот реализацияси – 18 200 минг сўм, улардан 9 400 минг сўм пластик карталар қўлланиб тўланган;\nбошқа озиқ-овқат товарларидан – 67 000 минг сўм, жумладан 44 400 минг сўми терминал орқали;\nкафе бўйича – 49 900 минг сўм, улардан 18 700 минг сўм терминал орқали тўланган.\nМуассисларнинг қарори бўйича жорий йилнинг 1 июлидан бошлаб Чирчиқдаги қурилиш материаллари дўконида савдо фаолияти тўхтатилди.\nСентябрь ойида корхона муассислари таркибидан бир муассис чиқиб кетди. Унинг устав капиталидаги улуши (30%) жамиятга ўтади. МЧЖнинг устав капитали таъсис ҳужжатларида белгиланган – 300 000 минг сўм миқдорда тўлиқ шакллантирилган. Чиқиб кетаётган муассис улушининг ҳақиқий қиймати молиявий ҳисобот маълумотлари бўйича – 110 000 минг сўм. Ушбу улушни тўлаш учун унинг устав капиталига жамғарма ҳисобига илгари киритган асосий восита объекти қайтарилади. Мазкур объектнинг қиймати УК шакллантирилаётганда муассис жамғармаси миқдорида, яъни 90 000 минг сўм (300 000 х 30%) деб баҳоланган.\nЎтказиш пайтида ўтказилаётган объектнинг қолдиқ қиймати 58 000 минг сўмни, қайта баҳолаш сальдоси – 1 600 минг сўмни ташкил қилади. Муассисларнинг белгилашларича, мазкур объект 80 000 минг сўмга тенг қийматда қайтарилади, улушнинг қолган қисми (солиқни чегирган ҳолда) пул маблағлари билан тўланади.\nIII чорак учун ЯСТ ҳисоб-китобида қуйидагиларни эътиборга оламиз:\n● Асосий фаолият тури чакана савдо ҳисобланган корхоналар (савдо тушумида якка тартибдаги тадбиркорлар томонидан реализация қилиниши тақиқланган товарлар савдоси ҳажми устунлик қилган ҳолатлар бундан мустасно) ҳар бир савдо шохобчаси бўйича ЯСТни ЯСТнинг энг кам миқдоридан кам бўлмаган суммада тўлайдилар. Агар савдо шохобчаси фаолият ойнинг 1-санасидан тўхтатилган бўлса, мазкур шохобча бўйича ушбу ой учун ЯСТнинг энг кам миқдори аниқланмайди. Савдо фаолияти тўхтатилганлиги ҳақида солиқ органларини хабардор қилиш лозим, бунда шохобчалари сони ўзгариши юз берган ойдан кейинги ойнинг 10-санасидан кечиктирмай Турғун савдо шохобчалари тўғрисидаги маълумотни4 (бундан кейин – Маълумот) тақдим этади.\nБизнинг мисолимизда келтирилган Чирчиқдаги дўкон 1 июлдан ёпилган, ДСИга ўз вақтида Маълумот топширилган, тегишинча, ушбу савдо шохобчаси бўйича 1 июлдан бошлаб ЯСТ энг кам миқдорни ҳисобга олган ҳолда тўланмайди.\nБироқ шуни ёдда тутиш лозимки, кўп тармоқли корхоналарда ЯСТнинг энг кам миқдори (ер солиғининг 3 баравари ёки қатъий белгиланган солиқ) ҳисобот чораги якунларига кўра асосий фаолият туридан келиб чиқиб аниқланади. Фаолиятнинг бир тури бўйича тушум тўхтатилганлиги оқибатида бошқа фаолият турлари бўйича улушлар нисбатининг ўзгариши эҳтимолдан холи эмас, натижада ҳисобот даври учун ЯСТ бўйича база (ер солиғининг 3 бараварига қатъий белгиланган солиқ ва аксинча) қўлланилиши мумкин.\n● Чиқиб кетаётган муассисга асосий воситалар объектини ўтказишда объектнинг чиқиб кетишидан даромадлар бошқа даромадлар таркибидаги ялпи тушумга киритилади (Солиқ кодексининг 132-моддаси 1-банди, 356-моддаси, бундан кейин – СК) ҳамда асосий фаолият тури ставкаси бўйича ягона солиқ тўлови солинади.\nМуассисга унинг улушини тўлаб бериш ҳисобига ўтказилаётган асосий воситалар объектининг чиқиб кетишидан даромадлар ўтказиш қиймати ва қайта баҳолаш сальдоси, ҚҚС тўловчилари учун – ҚҚСни ва объектнинг чиқиб кетиши муносабати билан юзага келадиган харажатларни ҳисобга олган ҳолда қолдиқ қиймати ўртасидаги ижобий фарқ сифатида аниқланади.\nАйтиш жоизки, чиқиб кетаётган муассисда устав капиталига киритилган дастлабки киритма миқдоридагина солиқ мажбуриятлари юзага келмайди (СК 129-моддаси учинчи қисмининг 2-банди, 355-моддаси тўртинчи қисмининг 2-банди). Улушнинг ҳақиқий қиймати билан устав капиталига киритилган дастлабки ҳисса ўртасидаги фарқдан 10%лик ставка бўйича солиқ ушлаб қолинади. Шундай қилиб, бизнинг мисолимизда бюджетга 2 000 минг сўм (110 000 – 90 000) х 10%) тўланади, муассис эса ўтказиш нархи (80 000 минг сўм) бўйича асосий воситалар объектини ҳамда қолдиқни пул маблағлари билан – 28 000 минг сўмни (110 000 – 80 000 – 2 000) олади.\nIII чорак учун ЯСТ ҳисоб-китоби ортиб борувчи якун билан қуйидагича тартибда амалга оширилади:\nРеализациядан соф тушум (Ҳисоб-китобнинг 010-сатри бўйича «Жами» устуни) 428 300 минг сўмга (293 200 + 135 100) тенг.\nЯгона солиқ тўлови ҳисоб-китобида ҳар бир дўкон ва кафе бўйича тушум алоҳида-алоҳида кўрсатилади.\nСавдодан тушум тегишинча савдо шохобчалари бўйича қўшимча 11-устунга (Тошкент) ва 12-устунга (Чирчиқ) ажратилади. 11-устун кўрсаткичи 290 700 минг сўмни (205 500 + 85 200), 12-устун кўрсаткичи эса – 35 300 минг сўмни ташкил қилади. 2-устунда 010-сатрда умумий овқатланишдан тушум – 102 300 минг сўм (52 400 + 49 900) кўрсатилади.\n9 ойлик якунлари бўйича фаолият турлари бўйича тушум қуйидагича тақсимланади (Ҳисоб-китобнинг 020-сатри): чакана савдо – 76% (326 300 / 428 300), умумий овқатланиш – 24% (102 300 / 428 300).\nМуассисга асосий воситалар объектини ўтказиш билан боғлиқ ҳолда юзага келадиган бошқа даромадлар – 23 600 минг сўм (80 000 – 58 000 + 1 600) ялпи тушум таркибига киритилади. Мазкур сумма Ҳисоб-китобга 2-илованинг 020 ва 010-сатрларида кўрсатилади ва Ҳисоб-китобнинг 030-сатрига 11-устунга кўчирилади (яъни Тошкент шаҳридаги дўкон кўрсаткичларига киритилади).\nСолиқ солинадиган ялпи тушум (Ҳисоб-китобнинг 040-сатри) соф тушум ва бошқа даромадларни қўшиш орқали аниқланади – 451 900 минг сўм (428 300 + 23 600). Ушбу сумма солиқ солинадиган база ҳисобланади ва Ҳисоб-китобнинг 060-сатрига «Жами» устунига кўчирилади. У қуйидагича тақсимланади:\nТошкент шаҳридаги дўкон бўйича (бошқа даромадларни ҳисобга олган ҳолда) – 314 300 минг сўм (290 700 + 23 600);\nумумий овқатланиш бўйича – 102 300 минг сўм.\nКейинчалик Ҳисоб-китобда (0601 ва 0602-сатрларда) ҳар бир дўкон бўйича белгиланган ставкалар бўйича солиқ солинадиган савдо тушумини ажратиш лозим: Тошкентда – 4%, Чирчиқда – 2%. Пластик карталар қўлланиб олинган тушумдан ЯСТ амалдагисидан 5%га камайтирилган ставка бўйича ҳисоб-китоб қилинади:\nТошкент шаҳрида – 3,8% (4 – 4 х 5%);\nЧирчиқ шаҳрида – 1,9% (2 – 2 х 5%).\nХудди шундай йўл билан 10%лик ва 9,5%лик ставкаларда солиқ солинадиган умумий овқатланиш бўйича тушум аниқланади.\nТошкентдаги дўкон бўйича 144 900 минг сўмга (91 100 х 53 800) 3,8%лик ставкада, 169 400 минг сўмга (314 300 – 144 900) 4%лик ставкада солиқ солинади;\nЧирчиқдаги дўкон бўйича 20 200 минг сўмга 1,9%лик ставкада, 15 100 минг сўмга (35 300 – 20 200) 2%лик ставкада солиқ солинади;\nкафе бўйича 44 700 минг сўмга (26 000 + 18 700) 9,5%лик ставкада, 57 600 минг сўмга (102 300 – 44 700) 10%лик ставкада солиқ солинади.\nЯСТ ставкалари Ҳисоб-китобнинг 070 ва 0802-сатрларида кўрсатилади.\nЯгона солиқ тўлови суммаси аниқланади:\n144 900 х 3,8% + 20 200 х 1,9% + 44 700 х 9,5% = 10 136,5 минг сўм (Ҳисоб-китобнинг 0901-сатри);\n169 400 х 4% + 15 100 х 2% + 57 600 х 10% = 12 838 минг сўм (Ҳисоб-китобнинг 0902-сатри);\n10 136,5 + 12 838 =22 974,5 минг сўм (Ҳисоб-китобнинг 090, 120 ва 130-сатрлари).\nКейин III чорак учун ЯСТнинг энг кам миқдори ва ҳисоб-китоб суммасини ортиб бормайдиган якун билан аниқлаймиз.\nЯСТнинг энг кам миқдори асосий фаолият турига боғлиқ ҳолда ҳар бир чорак якунлари бўйича аниқланади.\nIII чорак кўрсаткичлари бўйича умумий товар айланмасида якка тартибдаги тадбиркорлар томонидан реализация қилинишига рухсат этилган товарларни реализация қилишдан тушум устунлик қилади, бинобарин III чорак учун ЯСТ қатъий белгиланган солиқдан кам тўланмайди.\nЯСТнинг энг кам миқдори худди шундай фаолият турлари билан шуғулланадиган якка тартибдаги тадбиркорлар учун қатъий белгиланган солиқ ставкаларидан келиб чиқиб ҳисобланади. Тошкент шаҳрида озиқ-овқат товарлари билан чакана савдо қилганлик учун қатъий белгиланган солиқ ставкаси ЭКИҲнинг 9 бараварини ташкил қилади. Аввал айтиб ўтганимиздек, 1 июлда ёпилган Чирчиқ шаҳридаги савдо шохобчаси бўйича, яъни чорак бошидан ЯСТнинг энг кам миқдори ҳисоб-китоб қилинмайди.\nIII чорак учун ЯСТнинг энг кам миқдори 2 594,835 минг сўмга (9 х 96 105 х 3) тенг.\nIII чорак учун ЯСТнинг ҳисоб-китоб суммаси солиқ солинадиган ялпи тушум (ҳисобот даври ва II чорак учун ЯСТ ҳисоб-китобларининг 040-сатрлари кўрсаткичларининг фарқи) ва фаолият турлари бўйича белгиланган ставкалардан келиб чиқиб ҳисобланади.\n(314 300 – 205 500) х 4% + (102 300 – 52 400) х 10% = 9 342 минг сўмни ташкил қилади.\nЯСТнинг энг кам миқдори ва ҳисоб-китоб суммаси бўйича Ягона солиқ тўловининг энг кам миқдори киритилиши муносабати билан ягона солиқ тўловининг маълумотнома-ҳисоб-китоби (2449-сон Низомга 1-илова, бундан кейин – Маълумотнома-ҳисоб-китоб) тўлдирилади.\nҲисоб-китоб суммаси ЯСТнинг энг кам миқдоридан кўп, бинобарин, қўшимча ҳисоблаш амалга оширилмайди. Тегишинча, 9 ойлик якунлари бўйича бюджетга ўтказиладиган ЯСТ суммаси 22 974,5 минг сўмга тенг (Ҳисоб–китобнинг 130-сатри).\nБюджетга 9 140,9 минг сўм (22 974,5 – 13 833,6) ўтказилади.\nҚҚС ТЎЛОВЧИСИ БЎЛГАН ИШЛАБ ЧИҚАРИШ КОРХОНАСИ УЧУН ЯСТ ҲИСОБ-КИТОБИ\nЯрим йиллик якунлари бўйича қуйидаги кўрсаткичлар шаклланди:\nмаҳсулотлар реализациясидан соф тушум – 141 000 минг сўм, шу жумладан ҚҚС – 23 500 минг сўм;\nускунани тугатишдан олинган бошқа даромад (қайта баҳолаш сальдоси ҳамда металлом ва яроқли деталларнинг келиб тушиши ҳисобига) – 700 минг сўм;\nсолиқ солинадиган ялпи даромаднинг камайиши (қайта баҳолаш сальдоси) – 250 минг сўм;\nҳисобга олинган ҚҚС – 10 500 минг сўм;\nҚҚС тўланганлиги муносабати билан камайишни ҳисобга олган ҳолда ЯСТ – 2 948,75 минг сўм, улардан «Камолот» жамғармасига – 235,9 минг сўм, бюджетга (қўшимча ҳисоблашларсиз) – 2 712,85 минг сўм ўтказилди.\nКорхона ишлаб чиқариш цехлари (6 300 кв.м) ҳамда 4 қаватли бинодаги ижарага олган офис (200 кв.м) эгаллаган ер участкасининг майдонидан келиб чиқиб, ер солиғининг 3 бараварини ҳисобга олган ҳолда ЯСТ тўлайди. Жорий йилнинг ҳар бир чораги учун ЯСТнинг энг кам миқдори 324,285 минг сўмни ташкил қилади.\nIII чоракда маҳсулотлар реализациясидан соф тушум 28 800 минг сўмни, шу жумладан ҚҚС – 4 800 минг сўмни ташкил қилди. Июль–сентябрь ойларида келиб тушган товар-моддий захиралар ҚҚСсиз харид қилинган.\nИюль ойида июнда 13 800 минг сўмга реализация қилинган брак маҳсулот корхонага қайтарилган, шу жумладан ҚҚС – 2 300 минг сўм бўлган.\nIII чорак учун ЯСТни ҳисоб-китоб қилишда қуйидагиларни ҳисобга оламиз:\n● Ихтиёрий равишда ҚҚС тўловчи корхона бюджетга тўланиши лозим бўлган ЯСТни ҚҚС суммасига (аниқроғи ҳисоблаб ёзилган ва ҳисобга олинган ҚҚС ўртасидаги фарққа) камайтиради, бироқ ЯСТ суммасининг 50%идан кам бўлмаслиги керак.\nҚҚСни ҳисоб-китоб қилишда СКнинг VII бўлими қоидаларига амал қилиш лозим. ҚҚС бўйича ҳисобот 2439-сон Қарорга 3-иловада келтирилган шаклларда (кейинги ўринларда – ҚҚС ҳисоб-китоби) тақдим этилади;\n● Маҳсулотлар қайтарилганда ЯСТ бўйича солиқ солинадиган база ва ҚҚС камайтириш тарафига тузатилади (СКнинг 205 ва 357-моддалари). Тузатишлар қуйидагиларга асосан амалга оширилаётганлигини ҳисобга олиш лозим:\nяроқлилик муддати ёки кафолат доирасида, агар товарларга кафолат тақдим этилган бўлса;\nқайтариш юз берган солиқ даврида;\nтовар етказиб берувчи томонидан қайтариш суммасига расмийлаштирилган ва харидор тасдиқлаган қўшимча ҳисобварақ-фактура асосида.\nҲисоб-китоб қуйидаги кетма-кетликда амалга оширилади.\n9 ойлик якунлари бўйича бюджетга тўланиши лозим бўлган ҚҚС суммаси ҳисоб-китоб қилинади:\nсолиқ солинадиган оборотлардан ҳисобланган ҚҚС (тузатишларни ҳисобга олган ҳолда) – 26 000 минг сўм (23 500 – 2 300 + 4 800);\n9 ойлик якунлари бўйича бюджетга тўланиши лозим бўлган ҚҚС – 15 500 минг сўм (23 500 – 10 500) ҚҚС ҳисоб-китобининг 050-сатрида кўрсатилади ва ЯСТ ҳисоб-китобининг 100-сатрига кўчирилади.\nЯСТ суммаси ҳисоб-китоби ортиб борувчи якун билан амалга оширилади.\nКорхонанинг соф тушуми (Ҳисоб-китобнинг 040-сатри) тузатишларни ҳисобга олган ҳолда:\n(141 000 – 23 500) – (13 800 – 2 300) + (28 800 – 4 800) = 130 000 минг сўмни ташкил қилади.\nII чоракда олинган бошқа даромадлар (700 минг сўм) III чорак учун ҳисоботда ЯСТ ҳисоб-китобига 2-илованинг 020 ва 010-сатрларида ва Ҳисоб-китобнинг 030-сатрида қайтарилади.\nСолиқ солинадиган ялпи тушум (Ҳисоб-китобнинг 040-сатри) 130 700 минг сўмни (130 000 + 700) ташкил қилади. У II чоракда тугатилган ускунани қўшимча баҳолаш сальдосига – 250 минг сўмга камайтирилади (камайтириш СКнинг 356-моддаси биринчи қисмининг 6-бандига асосан амалга оширилади) (Ҳисоб-китобга 4-илованинг 0207 ва 010-сатрлари; Ҳисоб-китобнинг 0502 ва 050-сатрлари).\n9 ойлик якунлари бўйича солиқ солинадиган база (Ҳисоб-китобнинг 0602 ва 060 сатрлари кўрсаткичлари) 130 450 минг сўмни (130 700 – 250) ташкил қилади.\nИшлаб чиқариш корхоналари учун ЯСТ ставкаси (Ҳисоб-китобнинг 070-сатри) – 5%.\nЯСТ суммаси (Ҳисоб-китобнинг 090-сатри) 6 522,5 минг сўмни (130 450 х 5%) ташкил қилади. Ҳисоб-китоб бўйича ҚҚС 15 500 минг сўмга тенг, бу эса ЯСТ ҳисобланган суммасидан 50%га ошади. Тегишинча, бюджетга 3 261,25 минг сўм (6 522,5 х 50%) ЯСТни ўтказиш лозим (Ҳисоб-китобнинг 120-сатри). Ушбу суммадан қуйидаги суммалар ўтказилади:\n«Камолот» жамғармасига (Ҳисоб-китобнинг 160-сатри) – 260,9 минг сўм (3 261,25 х 8%);\nбюджетга (Ҳисоб-китобнинг 130-сатри) – 3 000,35 минг сўм (3 261,25 – 260,9) ўтказилади.\nИшлаб чиқариш корхонаси ер солиғининг 3 бараваридан кам бўлмаган суммадаги ЯСТни бюджетга тўлайди.\nМисолимизнинг шартига кўра III чорак учун ЯСТнинг энг кам миқдори 324,285 минг сўмга тенг.\nЯСТнинг ҳисоб-китоб суммаси ЯСТга доир имтиёзлар ва чегирмаларни қўлламасдан ҳисобот чорагидаги солиқ солинадиган ялпи тушумдан (ҳисобот даври ва II чорак учун Ҳисоб-китобнинг 040-сатрлари кўрсаткичлари фарқи) келиб чиқиб ҳисобланади. III чорак учун ушбу сумма 625 минг сўмни (130 700 – 118 200) х 5%) ташкил қилади.\nЯСТнинг энг кам миқдори ва ҳисоб-китоб суммаси Ягона солиқ тўловининг энг кам миқдорини ҳисобга олган ҳолда ягона солиқ тўловининг маълумотнома-ҳисоб-китобида5 (кейинги ўринларда – Маълумотнома-ҳисоб-китоб) кўрсатилади.\nҲисоб-китоб суммаси ЯСТнинг энг кам миқдордан ошганлиги боис қўшимча ҳисоблаш амалга оширилмайди ва 9 ойлик якунлари бўйича бюджетга ЯСТ суммаси – 300,35 минг сўм тўланиши лозим (Ҳисоб-китобнинг 130-сатри). III чорак учун 287,5 минг сўм (3 000,35 – 2 712,85) ўтказилади.\nКичик корхона Тошкентда улгуржи савдо билан шуғулланади (аввалги йил якунларига кўра асосий фаолият тури) ва майдони 1 000 кв.метрлик бўш омборхоналарни бошқа улгуржи савдо корхонасига товарларни сақлаш учун ижарага беради. Шартномага кўра ижара ҳақи ойига 3 000 минг сўм этиб белгиланган. Бундан ташқари, жорий йилнинг апрель ойидан корхона лизинг бўйича хизматлар кўрсатмоқда.\nКадастр ҳужжатларига кўра корхона офиси ва омборхоналари жойлашган ер участкасининг умумий майдони 1 668 кв.м га тенг.\nЯрим йиллик якунлари бўйича ялпи тушум 55 500 минг сўмни ташкил қилди, шу жумладан:\n34 300 минг сўм – улгуржи товар оборотидан;\n18 000 минг сўм – ижара ҳақи.\n3 200 минг сўм – лизинг бўйича фоизлар.\nЯрим йиллик якунлари бўйича ЯСТ 2 615 минг сўмни ташкил қилади (қўшимча ҳисоблашларсиз). Ярим йил мобайнида ЯСТ бўйича бўнак тўловларини ҳисобга олган ҳолда бюджетга 3 935 минг сўм ўтказилган (1 320 минг сўм ортиқча тўлов юзага келган).\nIII чоракдаги ялпи тушум – 31 800 минг сўм қуйидагича тақсимланган:\nчакана савдо – 19 700 минг сўм, шундан 3 200 минг сўмга таннархи 5 600 минг сўмга тенг бўлган товарлар сотилган;\nлизинг бўйича фоизлар – 3 100 минг сўм.\nЧорак мобайнида ЯСТ бўйича бўнак тўловлари – 3 100 минг сўм ушлаб қолинган.\nIII чорак бўйича ЯСТни ҳисоб-китоб қилишда қуйидагилар инобатга олинади:\n● СКнинг 355-моддасига мувофиқ товарлар таннархидан (харид нархидан) паст нархларда реализация қилинганда реализация қилинган товарларнинг таннархи (харид нархлари) ялпи тушумга киритилади.\nЯСТ ҳисоб-китобида таннархдан паст нархларда реализация қилиш қуйидагича кўрсатилади:\n010-«Товарлар (ишлар, хизматлар) реализациясидан соф тушум» сатрига хақиқатдаги реализация нархи киритилади;\n025-«Товарларни таннархидан паст нархларда реализация қилишдан ва текинга беришдан зарарлар» сатрига таннарх (харид нархи) ва реализация нархи ўртасидаги фарқ киритилади;\n● лизинг бўйича фоизлар, агар улар реализациянинг умумий ҳажмида устунлик қилмаса, бошқа даромадларга киритилади (СКнинг 132-моддаси 3-банди). Акс ҳолда лизинг хизматлари кўрсатиш асосий фаолият турига айланиб қолади.\nЯСТ бўйича ҳисоботда лизинг бўйича фоизлар қуйидагича кўрсатилади:\nҲисоб-китобга 2-иловада ва Ҳисоб-китобнинг 030-сатрида – бошқа даромадлар тарзида;\nҲисоб-китобнинг 010-сатрида – агар улар асосий фаолият тури доирасида олинган бўлса.\nЛизингга оид хизматлар кўрсатувчи корхоналар 2017 йил 1 январга қадар, асосий фаолият тури бўйича даромадлар ёки бошқа даромадлар ҳисобланишидан қатъи назар, лизингдан олинган даромадлардан ЯСТ тўламайдилар (Президентнинг 10.05.2012 йилдаги ПҚ–1754-сон Қарорига 5-илова). Бироқ лизингдан олинган даромадлар умумий тушум ҳажмининг 80%ини ёки ундан ортиғини ташкил қилса, корхона ЯСТ тўлашдан тўлиқ озод қилинади.\nЯСТ солинмайдиган лизинг бўйича даромадлар ЯСТ ҳисоб-китобига 4-иловада солиқ солинадиган ялпи тушумнинг камайтирилиши тарзида кўрсатилади (0302, 030, 010-сатрлар). Камайишларнинг якуний суммаси 0502-сатрга кўчирилади ва ЯСТ ҳисоб-китобининг 050-сатрида ҳисобга олинади.\n● Тезкор ижарага беришдан олинган даромадлар ҳам, лизинг бўйича фоизлар сингари, асосий фаолият туридан олинган даромадлар ёки бошқа даромадлар бўлиши мумкин. Агар реализациянинг умумий ҳажмида ижарадан олинган тушум улуши устунлик қилса (мол-мулкни ижарага бериш асосий фаолият тури ҳисобланса), унга 6%лик ставкада ЯСТ солинади (реализациянинг умумий ҳажмида савдо шохобчаларини ижарага беришдан даромадлар 60%дан ортиқни ташкил этса, ЯСТ ставкаси 30%га тенг). Агар устунлик қилмаса, уларга асосий фаолият тури ставкасида солиқ солинади.\nБундан ташқари, ижарадан олинган даромадларга солиқ солишнинг яна бир жиҳати мавжуд: ЯСТ шартномада белгиланган ижара ҳақи суммасидан келиб чиқиб аниқланади, бироқ Давлат кўчмас мулкидан фойдаланганлик учун ижара тўловининг энг кам ставкаларидан6 кам бўлмаслиги керак. Ҳақиқатдаги ва белгиланган энг кам ижара ҳақи ЯСТ ҳисоб-китобига 1-иловада ўзаро таққосланади. Якуний натижа (ушбу суммалар ўртасидаги ижобий фарқ) даромадлар таркибига қуйидагича киритилади:\nагар улар бошқа даромадларга кирса, Ҳисоб-китобга 2-илованинг 035-сатрида;\nасосий фаолият тури бўйича даромадлар сифатида Ҳисоб-китобнинг 026-сатрида кўрсатилади.\nБизнинг мисолимизда 9 ойлик якунлари бўйича асосий фаолият тури улгуржи савдо деб, ижара ва олинган даромадлар лизинг бўйича фоизлар эса бошқа даромадлар деб ҳисобланади.\nЯСТ ҳисоб-китобини шартномада белгиланган ижара тўловини (ойига 3 000 минг сўм) давлат кўчмас мулки ижара ҳақининг энг кам ставкалари асосида ҳисобланган сумма – йилига 1 кв.м учун 11,25 минг сўм билан таққослашдан бошлаймиз.\nҲисоб-китобга 1-илова қуйидагича тўлдирилади:\n011-сатрда ижарага берилган жойнинг умумий майдони – 1 000 кв.м, ижарага олинган жойдаги ижарачининг фаолият тури – улгуржи савдо, объект жойлашган жой – Тошкент шаҳри кўрсатилади;\n021-сатрда – 1 кв.м учун бир йилги ижара ҳақининг энг кам ставкаси – 11,25 минг сўм;\n031-сатрда – бир йил ҳисобидаги шартномада белгиланган ижара ҳақи суммаси – 36 000 минг сўм (3 000 х 12 ой);\n051, 061 ва 060-сатрларда – энг кам ижара ҳақининг бир йил ҳисобидаги ҳақиқатдаги ижара ҳақидан ошиши кўрсатилади. Биз келтирган мисолда ошиш мавжуд эмас, шу боис Ҳисоб-китобга 1-илованинг 051, 061 ва 060-сатрларида, шунингдек 2-илованинг 035-сатрида «0» кўрсатилади.\nЯСТ шартномада белгиланган ижара ҳақи суммасидан ҳисоб-китоб қилинади.\nҲисоб-китобга 2-иловадаги бошқа даромадлар таркибида қуйидагилар кўрсатилади:\n030-сатрда – ижара ҳақи суммаси – 27 000 минг сўм (18 000 + 9 000);\n040-сатрда – лизинг бўйича фоизлар – 6 300 минг сўм (3 200 + 3 100);\n010-сатрда – жами бошқа даромадлар – 33 300 минг сўм (27 000 + 6 300).\nҲисоб-китобга 2-илованинг якуний кўрсаткичи (33 300 минг сўм) Ҳисоб-китобнинг 030-сатрига кўчирилади.\nҲисобот даврида товарларни реализация қилишдан тушум (Ҳисоб-китобнинг 010-сатри) 54 000 минг сўмга (34 300 + 19 700) тенг.\nЯлпи тушум таркибига бошқа даромадлардан ташқари товарларнинг таннархи ва реализация қилинган нархи ўртасидаги фарқни (Ҳисоб-китобнинг 025-сатри) – 2 400 минг сўмни (5 600 – 3 200) киритамиз. Солиқ солинадиган ялпи тушум (Ҳисоб-китобнинг 040-сатри) 89 700 минг сўмни (54 000 + 33 300 + 2 400) ташкил қилади.\nЯСТ бўйича солиқ солинадиган база имтиёзларни чегирган ҳолда аниқланади. Мазкур ҳолатда лизинг бўйича фоизлар кўринишидаги даромадларга имтиёз қўлланилади. Уларнинг суммаси (6 300 минг сўм) меъёрий-ҳуқуқий ҳужжатларга мувофиқ солиқ солинадиган ялпи тушумни камайтириш тарзида Ҳисоб-китобга 4-илованинг 0302 ва 030-сатрларида кўрсатилади ҳамда 4-илованинг якуний 010-сатрига кўчирилади.\nЯСТ ҳисоб-китобида 6 300 минг сўм Ҳисоб-китобнинг 0502 ва 050-сатрларида кўрсатилади.\nЯСТ бўйича солиқ солинадиган база (Ҳисоб-китобнинг 060-сатри) 83 400 минг сўмни (89 700 – 6 300) ташкил қилади.\n9 ойлик учун ЯСТ суммаси – 4 170 минг сўм (83 400 х 5%) Ҳисоб-китобнинг 090 ва 0920-сатрларида кўрсатилади ҳамда 120 ва 130-сатрларга кўчирилади.\nБундан кейин ЯСТнинг энг кам миқдорини (асосий фаолият тури – улгуржи савдо эканлиги боис ер солиғининг 3 баравар суммасидан келиб чиқиб) ҳамда ҳисоб-китоб суммасини аниқлаймиз.\nЯСТнинг энг кам миқдори ер участкасининг умумий майдонидан, ижарага берилган хоналарни ҳисобга олган ҳолда ҳамда Тошкент шаҳри бўйича энг кам ер солиғи ставкасидан, яъни 5-зона учун белгиланган – 1 га учун 15 млн сўмдан келиб чиқиб ҳисоб-китоб қилинади. Бунда омборхоналарга эга улгуржи савдо корхонаси томонидан пасайтирилган коэффициент – 0,35 қўлланилади.\nIII чорак учун (Маълумотнома-ҳисоб-китобининг 040-сатри) ЯСТнинг энг кам миқдори қуйидаги суммага тенг бўлади:\nЯСТнинг ҳисоб-китоб суммаси ЯСТ бўйича имтиёзларни қўлламаган ҳолда ҳисобот даври учун солиқ солинадиган ялпи тушум (ҳисобот даври ва II чорак учун ЯСТ ҳисоб-китобининг 040-сатрлари маълумотлари фарқи) ва белгиланган солиқ ставкасидан келиб чиқиб аниқланади.\n(89 700 – 55 500) х 5% = 1 710 минг сўмни ташкил қилади.\nҲисоб-китоб суммаси ЯСТнинг энг кам миқдоридан ошади. Бюджетга тўланиши лозим бўлган ЯСТ суммаси қўшимча ҳисоблашларсиз 4 170 минг сўмни (Ҳисоб-китобнинг 180-сатри) ташкил қилади. 9 ой мобайнида бўнак тўловларини ҳисобга олган ҳолда 7 035 минг сўм (3 935 + 3 100) ўтказилган. ЯСТ бўйича ортиқча тўлов – 2 865 минг сўм (7 035 – 4 170) келгуси ЯСТ тўловлари ҳисобига ўтказилади.\nЮк ташиш билан шуғулланувчи корхона Андижон шаҳрида рўйхатдан ўтказилган, «Камолот» жамғармасига ажратмалар тўлайди. Корхона ўз биноси ер участкасининг умумий майдони (280 кв.м) ҳамда автомобилларни сақлаш учун ижарага олинган ер участкасининг майдонидан (2 000 кв.м) келиб чиқиб, ер солиғининг 3 бараварини ҳисобга олган ҳолда ЯСТ тўлайди.\nЯрим йиллик якунларига кўра ялпи тушум 46 666 минг сўмни ташкил этди, жумладан:\nхизматлар кўрсатишдан – 46 500 минг сўм;\nқарз бўйича фоизлар – 166 минг сўм. Шартномага мувофиқ фоизлар белгиланган 83 минг сўм миқдорида ҳар ойда тўланади.\nБюджетга қўшимча ҳисоблашларсиз ЯСТ – 2 566,8 минг сўм тўланган.\n7 100 минг сўмлик хизматлар кўрсатилган;\n249 минг сўм қарз бўйича фоизлар олинган.\nБундан ташқари, сентябрь ойида корхона 3 100 минг сўмга автомобиль сотди ва унга доирамортизацияни тўлиқ ҳисоблаб ёзди. Сотиш даврида автомобилнинг тиклаш қиймати ҳам, амортизация суммаси сингари, 18 200 минг сўмни, қайта баҳолаш сальдоси – 240 минг сўмни ташкил қилади. Автомобиль сотилганлиги муносабати билан корхона 190 минг сўм харажатлар қилди.\nЯСТни ҳисоб-китоб қилишда қуйидагилар эътиборга олинади:\n● 2014 йилнинг 1 апрелидан бошлаб 25.12.2013 йилдаги ЎРҚ-359-сон Қонун билан солиқ солинадиган базадан тўлиқ амортизация қилинган асосий воситаларни реализация қилишдан олинган даромадларни чегириб ташлаш имконини берувчи СКнинг 356-моддаси 7-банди бўйича ЯСТ тўловчилар учун имтиёзлар бекор қилинди. Жорий йилнинг II чорагидан бошлаб тўлиқ амортизация қилинган асосий воситаларни реализация қилишдан олинган фойда ЯСТни ҳисоб-китоб қилишда умумий тартибда солиқ солинадиган базага киритилади. Мазкур операция билан боғлиқ зарарлар ЯСТ ҳисоб-китобига киритилмайди.\nТўлиқ амортизация қилинган асосий воситалар объекти (ноль даражали қолдиқ қиймат билан) реализациясидан фойда ёки зарар қайта баҳолаш сальдосини ҳисобга олган ҳолда реализация нархи ва реализация бўйича харажатлар, ҚҚС (ҚҚС тўловчиларида) ўртасидаги фарқ сифатида аниқланади;\n● Асосий фаолият тури юк ташиш хизматларини кўрсатиш ҳисобланган корхона белгиланган энг кам миқдор – ер солиғининг 3 бараваридан кам бўлмаган суммада ЯСТ тўлайди.\nюридик шахслар мулк, эгалик қилиш, фойдаланиш ёки ижара ҳуқуқида фойдаланадиган ер участкалари инобатга олинади;\nмазкур жой ва ер тоифалари учун белгиланган ер солиғининг энг кам ставкалари қўлланилади (Андижонда энг кам ставка 4-зона учун – 1 га учун 10 571 346 сўм қилиб белгиланган);\nжойлашган жойи ва амалга оширадиган фаолият турига боғлиқ ҳолда пасайтирилган коэффициентлар қўлланилади. Автотранспортни сақлаш учун ер участкаларига эга бўлган юк ташувчи корхоналар учун пасайтирилган коэффициент – 0,35 белгиланган.\n9 ойлик якунларига кўра хизматлар кўрсатишдан тушган тушум (Ҳисоб-китобнинг 010-сатри) 53 600 минг сўмни (46 500 + 7 100) ташкил қилади.\nКорхонанинг бошқа даромадлари қарз бўйича фоизлар ва асосий воситалар объектини реализация қилишдан олинган фойдани ўз ичига олади. Мазкур маълумотлар ЯСТ ҳисоб-китобига 2-иловада келтирилади.\nТўлиқ амортизация қилинган асосий воситалар объекти реализациясидан фойда 3 150 минг сўмни (3 100 – 190 + 240) ташкил қилади. Ушбу сумма Ҳисоб-китобга 2-илованинг 020-сатрида кўрсатилади.\nҚарз бўйича фоизлар, ҳисоботда уларнинг ҳисоблаб ёзилган суммасида, яъни солиқни чегирмаган ҳолда кўрсатилади. Қарз шартномасининг амал қилиш муддати даврида умумий суммаси 415 минг сўм (166 + 249) фоизлар ҳисоблаб ёзилган. Бироқ улардан тўлов манбаида 10%лик ставка бўйича солиқ ушлаб қолинганлиги боис, ЯСТ бўйича солиқ солинадиган база аниқланаётганда улар чегириб ташланади. Шу муносабат билан қарз бўйича фоизларни ҳисоботда нафақат даромад (Ҳисоб-китобга 2-илованинг 160-сатри), балки солиқ солинадиган ялпи тушумнинг камайтирилиши сифатида ҳам – 4-илованинг 0202 ва 010-сатрларида кўрсатиш лозим.\nШундай қилиб, 9 ойлик якунлари бўйича:\nкорхонанинг бошқа даромадлари (ЯСТ ҳисоб-китобининг 030-сатри) 3 565 минг сўмни (3 150 + 415);\nсолиқ солинадиган ялпи тушум (Ҳисоб-китобнинг 040-сатри) – 57 165 минг сўмни (53 600 + 3 565);\nсолиқ солинадиган ялпи тушумнинг камайтирилиш суммаси (ЯСТ ҳисоб-китобининг 0502 ва 050-сатрлари) – 415 минг сўмни ташкил қилади.\nЯСТ солиқ солинадиган базадан (Ҳисоб-китобнинг 060-сатри) – 56 750 минг сўмдан (57 165 – 415) ҳамда юк ташиш билан шуғулланувчи корхоналар учун ЯСТ ставкаси – 6%дан (Ҳисоб-китобнинг 070-сатри) келиб чиқиб ҳисоб-китоб қилинади.\nЯСТ суммаси (Ҳисоб-китобнинг 0902, 090, 120-сатрлари) 3 405 минг сўмга (56 750 х 6%) тенг. Шундан:\n«Камолот» жамғармасига (Ҳисоб-китобнинг 160-сатри) – 272,4 минг сўм (3 405 х 8%);\nбюджетга (Ҳисоб-китобнинг 130-сатри) – 3 132,6 минг сўм (3 405 – 272,4).\nБюджетга тўланадиган ЯСТ суммасини аниқлаш учун ЯСТ ҳисоб-китоб суммаси ва унинг энг кам миқдорини таққослаймиз.\n3 х 10 571,346 х (0,228 + 0,2) х 0,35 / 4 = 632,695 сўмни ташкил қилади.\nЯСТнинг ҳисоб-китоб суммаси ҳисобот чораги учун солиқ солинадиган ялпи тушумдан келиб чиқиб, ЯСТ бўйича имтиёзлар қўлланмаган ҳолда (ҳисобот давридаги ва II чорак учун ЯСТ ҳисоб-китобининг 040-сатри маълумотлари фарқи олинади) ва белгиланган солиқ ставкаларидан келиб чиқиб аниқланади.\n(57 165 – 46 666) х 6% = 629,94 минг сўмни ташкил қилади.\nЯСТнинг энг кам миқдори ҳисоб-китоб суммасидан кўплиги сабабли қўшимча ҳисоблаш билан бюджетга 2,755 минг сўм (632,695 – 629,94) тўланади. Қўшимча ҳисоблаш суммаси III чорак учун ягона солиқ тўловининг энг кам миқдорини ҳисобга олган ҳолда Ягона солиқ тўлови Маълумотнома-ҳисоб-китобининг 050 ва 070-сатрларида ва ЯСТ ҳисоб-китобининг 170-сатрида кўрсатилади.\n9 ойлик якунларига кўра жами бюджетга (Ҳисоб-китобнинг 180-сатри) 3 135,355 минг сўм (3 132,6 + 2,755) тўланиши лозим, шундан III чорак учун (илгари тўланган суммаларни ҳисобга олган ҳолда) – 568,555 минг сўм (3 135,355 – 2,566,8) ўтказилади.\n1МВ ва ДСҚнинг АВ томонидан 22.03.2013 йилда 2439-сон билан рўйхатдан ўтказилган қарорига 13-илова, бундан кейин – 2439-сон Қарор.\n*I чорак учун тавсиялар «СБХ»нинг 8.04.2014 йилдаги 14 (1026)-сонида ва 15.04.2014 йилдаги 15 (1027)-сонида, II чорак учун «СБХ»нинг 24.06.2014 йилдаги 25-26 (1037-1038)-сонида ва 1.07.2014 йилдаги 27 (1039)-сонида чоп этилган.\n2МВ, ИВ, ТИАИСВ, ДСҚ ва ДБҚнинг АВ томонидан 31.03.2009 йилда 1932-сон билан рўйхатдан ўтказилган қарори билан тасдиқланган.\n3ВМнинг 30.09.2003 йилдаги 416-сон Қарорига 1-илова.\n4Ягона солиқ тўловининг энг кам миқдори киритилиши муносабати билан чакана савдо корхоналари томонидан ягона солиқ тўловини ҳисоблаб чиқариш ва тўлаш тартиби тўғрисидаги низомга (МВ ва ДСҚнинг АВ томонидан 4.04.2013 йилда 2449-сон билан рўйхатдан ўтказилган қарори билан тасдиқланган, кейинги ўринларда – 2449-сон Низом) 2-илова.\n5МВ, ИВ ва ДСҚнинг АВ томонидан 3.03.2011 йилда 2203-сон билан рўйхатдан ўтказилган қарорига 3-илова.\n6Тошкент шаҳри учун Тошкент шаҳар ҳокимининг 14.01.2014 йилдаги 48-сон Қарорига 1-илова.


«ЎЗАВТОСАНОАТ» АЖ ОГОҲ БЎЛИШГА ВА ФАҚАТ КОМПАНИЯНИНГ РАСМИЙ МАНБАЛАРИГА МУРОЖААТ ҚИЛИШГА ЧАҚИРАДИ\n2018-09-05 23:34:01 Yangiliklar\nЭнг аввало, «Ўзавтосаноат» АЖ автомобиль саноатида компания номи ва янги йўналишини, шунингдек виждонан фаолият юритаётган фидоий ходимларининг шаънига доғ тушираётган айрим ходимларнинг ноқонуний ҳаракатларини қоралайди.\nАна шундай «уддабурон» кишиларнинг коррупция тизимларини фош қилиш ва тугатишни бошиданоқ уддасидан чиқяпмиз. Ушбу йўналишда компания Ўзбекистон Бош прокуратураси билан ҳамкорлик қилишини, шунингдек, қонунбузарлик ҳолатларидан бизни вақтида огоҳ қилувчи фаол ва виждонли фуқароларга минатдорчилик билдиради.\nЭслатиб ўтамиз, турли важлар билан GM автомобилларини ҳарид қилиш чоғида қўшимча пул маблағларини талаб қилиш ҳолатлари юзага келганда, зудлик билан (+99871) 141-77-77 рақамлари орқали компаниянинг янги колл-марказига мурожаат қилишингизни сўраймиз. Бу билан сиз муаммони бартараф этиш баробарида уни ўз фойдангизга ҳам ҳал қилишингиз мумкин.\nШунингдек бугунги кунда ижтимоий тармоқлар орқали автомобилларини етказиш муддати кечикаётгани ҳақида ёлғон маълумотларни тарқатаётган сохта аккаунтлар ҳам кўпая бошлаганини маълум қиламиз. Компания сайтида кунлик равишда янгиланаётган расмий рўйхатга асосан, ана шундай одамларнинг постида бўртирилиб кўрсатилаётган автомобиль етказилишининг аниқ муддатларини аниқлаш мумкин. Ижтимоий тармоқларда шу каби постларга дуч келган тақдирингизда ушбу маълумотларга ишонмаслигингизни ва фақатгина компаниянинг расмий манбаларига мурожаат қилишингизни сўраймиз.\nКомпания томонидан ижтимоий тармоқларда пайдо бўлаётган сохта хабарлар синчковлик билан ўрганилмоқда. Компания обрўсига путур етказадиган бўхтон тарқатиш билан шуғулланадиган интернет-фойдаланувчилари тўғрисидаги маълумот, тегишли ҳуқуқ-тартибот органларига етказилади.\nШунингдек дилерлик марказларининг қонун бузилиш ҳолатларини аниқлаган ва уни текширилган фактлар билан тасдиқлаган фуқаролар компания томонидан махсус бонуслар билан тақдирланади.\nҲамкорлик учун миннатдормиз!


ИнтерФУТБОЛ :: Cардор Раҳмонов: «Ўз хатоларимиз сабаб мағлуб бўлдик»\nCардор Раҳмонов: «Ўз хатоларимиз сабаб мағлуб бўлдик»\nОлий лига 19-турининг қолдирилган учрашувида «Пахтакор» ўз уйида «Машъал»ни қабул қилди. Эътиборга молик жиҳати шундаки, муборакликлар иккинчи даврада ҳали умуман мағлубиятга учрашмаганди.\nБоз устига, «Қўқон-1912» майдонидан уч очко олиб қайтишни уддалашганди. Гарчи Александр Хомяков шо-гирдлари «шерлар»га ҳам муносиб қаршилик кўрсатишсада, тажриба ва маҳорат уйғунлиги пойтахтликларнинг ғалабасини таъминлади.\nШу тариқа «Машъал» иккинчи даврада илк марта майдонни очкосиз тарк этди. Биз «Пахтакор»га қарши кечган ўйиндан сўнг меҳмонлар ҳимоячиси Сардор Раҳмонов билан суҳбатлашдик.\n- Сардор, аввало, ўйин ҳақидаги фикрингизни билмоқчи эдим. «Пахтакор»дан шундай ҳужумкор футбол кутганмидинглар?\n- Ҳа, албатта. «Пахтакор» сўнгги учрашувларида ҳужумкор, кучли прессингга асосланган футбол намойиш этяпти. Биз билан бўлиб ўтган баҳсда ҳам худди шундай ўйин гувоҳига айландик.\n- Мураббийлар учрашув олдидан сизларга қандай кўрсатма беришганди?\n- Эҳтиёткор бўлиб ҳаракат қилиш ва асосан ҳимоядан ўйнаш кераклигини айтишганди. Умуман олганда, ўйин биз учун ёмон бошланмаганди. Лекин биринчи голни ўтказиб юборганимиздан кейин ҳаммаси ўзгариб кетди.\n- «Пахтакор» «Машъал»дан ўйин бобида устун эдими?\n- Менимча, биринчи бўлимда мезбонлар устунроқ кўринишди. Буни тан олиш керак. Аммо танаффусдан сўнг бизнинг ўйинимизда ҳам жонланиш кузатилди ва яхшироқ ҳаракатлана бошладик. Лекин бу якуний натижада акс этмади.\n- «Машъал» мазкур ўйини билан шундай мағлубиятга лойиқмиди? Ёки «Пахтакор» тажрибали футболчилари эвазига ғалаба қозондими?\n- Бундай мағлубиятга лойиқ эмасдик. Сиз айтгандек, «Пахтакор» тажрибали футболчилари эвазига ўйинда ғалабага эришди. Терма жамоа аъзолари ҳамда легионерлар учрашув тақдирини ҳал қилишди, дейиш мумкин.\nАфсуски, клубимизнинг иккинчи даврадаги илк мағлубиятини қабул қилиб олдик. Қолаверса, ютқазишимизга ўз хатоларимиз ҳам сабаб бўлди.\n- Жамоа ушбу мағлубиятдан сўнг кучли бешликдан бироз узоқлашгандек...\n- Ҳа, худди шундай. Энди иккинчи ўриндаги жамоадан 7 очкога ортда қоляпмиз. Лекин олдинда етарлича ўйинлар бор. Вазиятни яна ижобий томонга ўзгартириш учун бизда ҳали имконият бўлади. Кутилмаган натижалар бошқа қайд этилмайди, деб ҳеч ким кафолат беролмайди. Кучлилар сафида қолиш учун курашаётган жамоалар ҳар қандай рақибга жиддий қаршилик кўрсатиб, очко тортиб олишлари мумкин.\n- Агар «Машъал» кучли бешликка кира олмаса, бу жамоа учун салбий натижага айланадими?\n- Шундай деса ҳам бўлади. Албатта, ҳаммасини вақт кўрсатади. Бошқа томондан олиб қарасак, биздан юқори поғоналарни эгаллаб турган жамоаларга ҳам юқори баҳо бериш керак. Бу клублар ўз олдиларига юқори вазифаларни қўйишган.\n- «Машъал» меҳмонда «Қўқон-1912» жамоасини мағлуб этишнинг уддасидан чиқди. Мазкур муваффақият ниманинг эвазига қўлга киритилди, деб ўйлайсиз? Ғалабага бўлган кучли иштиёқми ёки..?\n- «Қўқон-1912» жамоасини ҳурмат қилган ҳолда шуни айтишим керакки, ўша куни биз рақибга нисбатан яхшироқ ўйин намойиш этдик. Ғалабамизнинг асосий омили ҳам айнан шу бўлди.\nҲеч иккиланишсиз айтиш мумкинки, «Қўқон-1912» бу йилги чемпионатимизнинг кашфиёт жамоасига айланди. Айниқса, қўқонликлар биринчи даврада жуда кучли футбол намойиш этишди. Шахсий фикрим, жамоа ҳал қилувчи босқичда бироз толиқиб қолгандек кўриняпти.\n- Худди шундай ҳолат сизларда ҳам кузатилмаяптими? Иккинчи даврада чарчаб қолмаяпсизларми? Футболчиларнинг бугунги жисмоний тайёргарлиги маромидами?\n- Бошқа томондан, камчилик ёки муаммоларимиз бўлиши мумкин, лекин жисмоний тайёргарлик бўйича ҳаммаси кўнгилдагидек. Бир нарсани аниқ ва ишонч билан айта оламанки, «Машъал»нинг энг кучли жиҳати айнан шудир.\nЯъни, бош мураббийимиз Александр Хомяков жисмоний тайёргарликка алоҳида эътибор қаратади. Чемпионат якунланишига 8та тур қоляпти.\nБу қолган ўйинларда 150 фоиз куч билан ҳаракат қилиш лозимлигини англатади. Бош-қача айтганда, келгусидаги баҳслар 6 очко учун кечади, десам хато бўлмайди.\nАйниқса, турнир жадвалининг юқори ва қуйи қисмида жойлашган клублар учун йўқотиладиган ҳар бир очко қимматга тушиши мумкин. Шундай экан, чемпионатнинг қолган қисмидаги учрашувлар муросасиз кечади ва мухлислар асло зерикиб қолишмайди.