Пайғамбаримиз намозни қандай ўқиганлар?\nBy Исмоил Муҳаммад Яъқуб on 08/27/2019 12 НАМОЗ 12 НАМОЗ ТАРТИБИ ФАТВОЛАР\nПайғамбар саллаллоҳу алайҳи ва саллам намозларининг тартиби\nПайғамбар саллаллоҳу алайҳи ва салламнинг намозлари қандай кўринишда бўлган? Илтимос, аниқ-тиниқ қилиб тушунтириб берсангиз.\nБиринчи: қиблага юзланиш\nМусулмон биродар, намоз ўқимоқчи бўлганингизда фарз ё нафл намоз бўлишидан қатъи назар, қаерда бўлсангиз ҳам Каъба томонга юзланинг. Каъбага юзланиш намознинг рукнларидан бўлиб, усиз намоз дуруст саналмайди.\nХавф ҳолатида ва жанг қизиб турган пайтда ўқилган намозда қиблага юзланиш соқит бўлади. Шунингдек, бемор ёки кема, автоулов, самолёт йўловчиси каби қиблага юзланишдан ожиз бўлган киши ҳам агар намоз вақти чиқиб кетишидан қўрқса, қиблага юзланмай ўқиши мумкин. Яна уловга миниб кетаётган ҳолида нафл ё витр намози ўқувчи кишидан ҳам қиблага юзланиш соқит бўлади. Имкони бўлса, намозни бошлашида қиблага юзланиб “Аллоҳу акбар” деб, кейин бораётган томонига қараб намоз ўқиб кетаверади.\nКаъбани кўриб турган киши айнан унга юзланиб, намоз ўқийди. Узоқдагилар эса Каъба жойлашган томонга қараб ўқийверади.\nБилмасдан Каъбадан бошқа томонга қараб ўқилган намознинг ҳукми:\nАгар ҳаво булутлиги ё бошқа сабабдан қиблани аниқлаш имкони бўлмаса, қиблани қасд қилиб, бир тарафга қараб ўқийверади. Агар хато бўлиб чиқса ҳам, кейин ўша намозни қайта ўқимайди.\nАгар намоз ўқиб турган ҳолида ишончли бир киши келиб, қиблага йўллаб қўйса, дарҳол ўша томонга юзланиб, намозида давом этади ва ўқиган намози дуруст саналади.\nИккинчи: қиём (тик туриш)\nТик туриб намоз ўқиш фарз ва у намоз рукнларидан биридир. Фақат қаттиқ жанг ичида ва хавф ҳолатида намоз ўқиётган киши ўтириб ўқиши жоиз бўлади. Шунингдек, тик туролмайдиган бемор ҳам агар қодир бўлса ўтириб ўқийди, бунга ҳам қодир бўлмаса ётган ҳолида ўқийди. Нафл намоз ўқувчи киши хоҳласа ўтириб ё отлиқ ҳолида ҳам ўқиши мумкин. Бунда руку ва саждада боши билан ишора қилади. Бемор киши ҳам шундай қилади. Саждада рукудан кўра кўпроқ эгилади.\nЎтириб намоз ўқувчи киши сажда қилиш учун ерга (ёстиқ ё курси каби) бирон нарсани қўйиб олиши жоиз эмас. Агар пешонасини ерга қўёлмайдиган ҳолда бўлса, саждада рукудан кўра сал кўпроқ эгилиши кифоя.\nКема ёки самолётдаги намоз:\nФарз намозларни кемада, шунингдек, самолётда адо этиш мумкин.\nБу ҳолда агар тик туриб ўқиш хавфли бўлса, ўтириб ўқиш жоиз.\nТик туриб ўқиётган киши заифлиги ё кексалиги туфайли устун ё ҳассага суяниб олиши жоиз.\nТик туриш ва ўтириш ўртасини жамлаш:\nТунги (таҳажжуд) намозини тик туриб ёки бирон узрсиз ўтириб ўқиш мумкин. Бир намозда тик туриш ва ўтиришни жамласа ҳам жоиз. Бунда ўтирган ҳолда қироат қилади ва рукудан сал олдин ўрнидан туриб, қолган оятларни тик турган ҳолда қироат қилиб, кейин руку ва сажда қилади. Иккинчи ракаатда ҳам шундай қилади.\nЎтириб намоз ўқиётган киши чордона қуриб ё ўзига қулай бўлган ҳар қандай кўринишда ўтириши мумкин.\nОёқ кийимда намоз ўқиш:\nЯлангоёқ ҳолда ҳам, оёқ кийим билан ҳам намоз ўқиш жоиз.\nАфзали, имкониятига қараб гоҳ ундай, гоҳ бундай ўқишдир. Муҳими, албатта оёқ кийимда ўқишим керак, ё эса ечиб ўқишим керак деб, ўзини қийнамасин. Балки, оёқяланг ҳолда бўлса, шу ҳолича, оёқ кийимда бўлса, шу ҳолича ўқийвериши мумкин. Фавқулода ҳолатлар бундан мустасно.\nОёқ кийимини ечса, ўнг томонига қўймасин, агар чап томонида намоз ўқиётган одам бўлмаса, чап томонига қўйсин. Йўқса, оёқлари орасига қўйсин. Бунда намозхон оёқ кийимини олди томонига қўймаслиги кераклигига латиф ишора бордир. Кўпчилик намозхонларни ушбу одобга риоя қилмасдан, оёқ кийимларига қараб сажда қилишларини кўрасиз. Ваҳоланки, бу ҳақда Пайғамбар саллаллоҳу алайҳи ва салламдан саҳиҳ амр келган.\nМинбар устида намоз ўқиш:\nИмом одамларга намозни таълим бериш учун минбар каби баланд ўринда намоз ўқиши жоиз. Бунда минбар устида такбир айтиб, намозни бошлайди, қироат қилади, руку қилади. Кейин тисарилиб, пастга тушади ва минбар остида ерга сажда қилади. Кейин яна минбарга кўтарилади ва иккинчи ракаатда ҳам шундай қилади.\nСутрага яқин туриб намоз ўқиш вожиблиги:\nСутрага (тўсиққа) қараб намоз ўқиш вожибдир, масжидда бўладими, бошқа жойдами, фарқсиз. Чунки Пайғамбар саллаллоҳу алайҳи ва саллам: “Сутрасиз намоз ўқима, ҳеч кимни олдингдан ўтишига йўл қўйма, агар кўнмаса у билан жанг қил, чунки у билан бирга қарин (яъни шайтон) бордир”, деганлар (Ибн Хузайма, 775).\nСутрага яқин туриш лозим. Чунки Пайғамбар саллаллоҳу алайҳи ва саллам шунга буюрганлар.\nПайғамбар саллаллоҳу алайҳи ва салламнинг сажда ўринлари билан олдиларидаги девор оралиғида тахминан бир қўй сиғадиган масофа бўларди. Ким шундай қилса, сутрага вожиб бўлганидек яқин турган бўлади. Шундан маълум бўладики, кўп масжидларда кўрилаётгани каби одамлар масжид ўртасида девордан ҳам, устундан ҳам узоқда туриб намоз ўқишлари Пайғамбар саллаллоҳу алайҳи ва салламнинг буйруқлари ва амалий кўрсатмаларидан ғофилликдан бошқа нарса эмасдир.\nСутранинг баландлик миқдори:\nСутра ердан камида бир-икки қарич баланд бўлиши лозим. Чунки Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи ва саллам: “Агар бирортангиз олди тарафига эгарнинг орқасича нарсани қўйиб олса, намоз ўқийверсин, унинг ортидан ўтган одамга парво қилмасин”, деганлар (Имом Муслим ривояти). “Эгарнинг орқаси”дан мурод туя эгарининг орқасида бўладиган устунчадир. Ҳадисда ерга чизиб олиш сутра ўрнига ўтмаслигига ишора бор. Унинг жоизлиги ҳақидаги ҳадис заифдир.\nСутрани рўпарасига қўйиб олади. Чунки сутрага қараб намоз ўқиш ҳақидаги буйруқнинг зоҳири шудир. Сутрадан ўнгроқ ё чапроққа туриш тўғри бўлмайди.\nЕрга санчиб қўйилган таёқ ва шу кабиларга, дарахт ё устунга, сўрида ўраниб ухлаб ётган аёлига қараб намоз ўқиш, шунингдек от, туя каби бирор жониворга қараб намоз ўқиш жоиз бўлади.\nҚабрларга қараб намоз ўқиш ҳаромлиги:\nҚабрларга юзланиб намоз ўқиш мутлақо жоиз эмас, пайғамбарларнинг қабрлари бўладими, бошқаларнинг қабрими, фарқсиз.\nНамоз ўқиб турган кишининг олдидан ўтиш ҳаромлиги:\nСутрага қараб намоз ўқиётган кишининг олдидан (сутраси ичидан) ўтиш жоиз эмас, Масжидул ҳаромда бўлсин, бошқа масжидларда бўлсин, фарқсиз. Пайғамбар саллаллоҳу алайҳи ва саллам: “Намоз ўқувчининг олдидан ўтаётган одам ўзига қанча гуноҳ бўлишини билганида эди, қирқ (кун ё ой ё йил – ровий шак қилган) кутиб туриши унинг олдидан ўтганидан кўра ўзи учун яхшироқ бўлар эди”, деганлар (Бухорий ва Муслим ривоятлари). Бундан мурод у билан сажда қиладиган жойи ўртасидан ўтишдир. Пайғамбар саллаллоҳу алайҳи ва саллам тавоф майдони четида сутрасиз намоз ўқиганлари, одамлар у зотнинг олдиларидан ўтиб тургани ҳақидаги ҳадис саҳиҳ эмас. Қолаверса, унда ҳам у зот билан саждагоҳлари орасидан ўтишгани айтилмаган.\nНамоз ўқиётган киши ўз олдидан ўтувчини – Масжидул ҳаромда бўлса ҳам – қайтариши вожиблиги:\nСутрага қараб намоз ўқиётган одам бировни ўз олдидан ўтишига йўл қўймаслиги керак. Чунки, юқорида ўтган ҳадисда Пайғамбар саллаллоҳу алайҳи ва саллам: “Сутрасиз намоз ўқима, ҳеч кимни олдингдан ўтишига йўл қўйма, агар кўнмаса у билан жанг қил, чунки у билан бирга қарин (яъни шайтон) бордир”, деганлар (Ибн Хузайма, 775). Бошқа бир ҳадисларида у зот: “Агар бирортангиз одамлардан ўзини тўсиб турадиган нарсага қараб намоз ўқиётганида биров олдидан кесиб ўтишни ҳоҳласа, уни кўкрагидан итарсин ва имкони борича даф қилсин. Агар кўнмаса, у билан урушсин, чунки у шайтондир”, деганлар (Бухорий ва Муслим).\nКесиб ўтишнинг олдини олиш учун олдинга ҳаракатланиш:\nОқил ва болиғ бўлмаган киши, ёш бола ё жонивор кабиларни ўз олдидан ўтказмаслик учун олдинга бир-икки қадам босиши ва орқасидан ўтишга йўл қўйиб бериши жоиз.\nНамозда сутранинг аҳамияти шундаки, намоз ўқиётган киши сутрага қараб ўқиётган пайтда олдидан биров ўтса, намози бузилмайди. Аммо сутра қўймасдан намоз ўқиётган кимсанинг олдидан аёл киши, шунингдек, эшак ва қора ит каби ҳайвонлар ўтса, унинг намози бузилади.\nНамозхон ўзи ўқимоқчи бўлган намозга ният қилиши ва масалан, “пешиннинг фарзи ё суннати” деб, дилида тайин қилиши зарур. Ният шарт ёки рукндир. Аммо, ниятни тил билан талаффуз қилиш суннатга зид бидъат бўлиб, улуғ имомлардан бирортаси шундай қилиш кераклигини айтган эмас.\nТўртинчи: такбир айтиш\nСўнг ”Аллоҳу акбар” деб намозни бошлайди. Такбир айтиш намознинг рукнларидан. Пайғамбар саллаллоҳу алайҳи ва саллам: “Намознинг калити таҳоратдир, унинг таҳрими такбир айтиш, таҳлили эса салом беришдир”, деганлар (Абу Довуд, Термизий, Ҳоким ривоятлари). Бунинг маъноси шуки, намознинг таҳрими – яъни, намоз ичида қилиш ҳаром бўлган ишлардан тийилиш вақти такбир айтилиши билан, таҳлили – яъни, мазкур ишларнинг яна ҳалол бўлиши салом берилиши билан бошланади.\nНамозда такбирни баланд овозда айтмайди, фақат имом бундан мустасно.\nИмомнинг бетоблиги ёки овози пастлиги ё эса намозхонлар сони ўта кўплиги каби ҳолатлар тақозосига кўра, муаззин имомнинг такбирини одамларга етказиб туриши жоиз бўлади.\nИмомга иқтидо қилган киши фақат имом такбирни тўла айтганидан кейингина такбир айтади.\nТакбир билан бирга, ё аввалроқ ё кейинроқ икки қўлини кўтаради. Учала ҳолат ҳам суннатда келган.\nУларни бармоқларини ёзган ҳолда кўтаради.\nКафтларини елкалари баробарида кўтаради, ундан баландроқ кўтариб, қулоқлари баробарига кўтариши ҳам мумкин. Аммо, бош бармоқни қулоқ юмшоғига теккизиш суннатдан эмас. Балки, бу менимча, васвасага боис бўлади, холос.\nЎнг қўлни чап қўл устига қўйиш:\nТакбирдан сўнг ўнг қўлини чап қўли устига боғлайди. Шундай қилиш ўтган пайғамбарларнинг суннатларидан бўлиб, Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи ва саллам ҳам асҳобларини шунга буюрганлар. Қўлларини боғламасдан ташлаб қўймайди.\nЎнг қўлини чап кафти ва билаги устига қўяди.\nЁки ўнг қўли билан чап қўлини сиқимлаб ушлаб олади. Аммо бир вақтнинг ўзида қўлни қўйиб туриш билан ушлаб туришни жамлаш суннатда асли йўқдир.\nҚўлни қўйиш ўрни:\nҚўлларини кўкрагига қўяди, бунда эркак киши билан аёл киши ўртасида фарқ йўқ. Менимча, қўлни кўкракдан бошқа жойга қўйиш ҳақидаги ҳадислар ё заиф, ё эса асли йўқ.\nЎнг қўлини биқинига қўйиб туриши жоиз эмас.\nХушу билан сажда ўрнига қараб туриш:\nНамозида хушу (ҳокисорлик) билан туриши ва хушудан машғул қиладиган ҳар хил зеб-зийнат ва нақшларга ўхшаш нарсалардан узоқлашиши лозим. Кўнгли тусаб турган овқат дастурхонга келган пайтда, шунингдек, таҳорати қистаб турган ҳолда намоз ўқимайди.\nҚиёмда (тик) турганида сажда ўрнига қараб туради.\nНамоз ичида у ёқ бу ёққа ўгирилиб қарамайди. Атрофга аланглаш банданинг намозидан шайтоннинг ўғирлаб оладиган ўлжасидир.\nНамозда осмонга юзланиши жоиз эмас.\nНамозга кириш дуоси:\nНамозини Пайғамбар саллаллоҳу алайҳи ва салламдан собит бўлган дуолардан бири билан бошлайди. Улар кўп бўлиб, энг машҳури: “Субҳаанакаллоҳумма ва биҳамдика ва табааракасмука ва таъала жаддука ва лаа илааҳа ғойрук” (маъноси: эй Аллоҳ, Сен (барча айбу нуқсондан) покдирсан. Сенга ҳамду сано билан (тасбеҳ айтаман). Сенинг исминг баракотли, буюклигинг беҳад олийдир. Сендан ўзга ҳақ илоҳ йўқдир).\nСўнг “Аъузу биллаҳи минаш шайтонир рожийм” деб, Аллоҳдан шайтоннинг шарридан паноҳ тилайди.\nБаъзан “Аъузу биллаҳи минаш шайтонир рожийм мин ҳамзиҳи ва нафхиҳи ва нафсиҳ” (Аллоҳдан шайтоннинг васвасасидан, нафасидан ва дамидан паноҳ беришини сўрайман) дейиш суннатдандир.\nБаъзан “Аъузу биллаҳи”дан сўнг “ас-самиъ ал-алим” (эшитувчи ва билувчи)ни қўшиб қўяди.\nКейин овоз чиқармасдан “Бисмиллаҳир роҳманир роҳим” дейди.\n“Фотиҳа” сурасини ўқиш:\n“Бисмиллаҳ”дан сўнг “Фотиҳа” сурасини ўқийди. Бу намоз рукнларидан бўлиб, усиз намоз яроқли саналмайди. Араб бўлмаганлар ҳам уни ёд олиши зарур.\nУшбу сурани ёдлай олмаган киши: «Субҳааналлоҳи валҳамду лиллаҳи ва ла илаҳа иллаллоҳу валлоҳу акбар, ва ла ҳавла ва ла қуввата илла биллаҳ» деб айтиши кифоя қилади. (Маъноси: Аллоҳ покдир, барча мақтовлар Аллоҳгадир, Аллоҳдан ўзга ҳақ илоҳ йўқдир, Аллоҳ буюкдир, куч-қувват фақат Аллоҳнинг мадади биландир).\n“Фотиҳа” сурасини бир оят – бир оятдан бўлиб ўқийди ва ҳар оятдан сўнг тўхтайди. “Бисмиллаҳир роҳманир роҳим” деб тўхтайди, сўнг “Алҳамду лиллаҳи роббил ааламийн” деб тўхтайди, сўнг “Ар-роҳманир роҳим” деб тўхтайди. Ва ҳоказо суранинг охиригача шундай ўқийди. Шунингдек, Пайғамбар саллаллоҳу алайҳи ва саллам қироатларининг ҳаммаси шундай бўларди, ҳар оят бошида тўхтардилар, кейинги оятга улаб кетмас эдилар.\n“Маалики”да “ма”ни чўзиб ўқиш ҳам, қисқа ўқиш ҳам жоиз.\nИмомга иқтидо қилувчининг “Фотиҳа”ни ўқиши:\nИмомга иқтидо қилган киши имом ортидан “Фотиҳа” сурасини махфий намозда, шунингдек, жаҳрий намозда ҳам агар имомнинг қироатини эшитмаса ёки имом “Фотиҳа”дан сўнг бир оз тин олган пайтда ўқиши вожибдир.\n“Фотиҳа”дан кейин қироат қилиш:\nАввалги икки ракаатда “Фотиҳа”дан кейин бирон сура ёки бир неча оятлар ўқиш суннатдир.\nПайғамбар саллаллоҳу алайҳи ва саллам баъзан узун қироат қилардилар, баъзан сафар, ё йўтал, ё касаллик, ё бола йиғиси сабабли қисқароқ ўқирдилар.\nҚироат намозларга қараб фарқли бўлади. Масалан, беш вақт намоз ичида энг узун қироат бомдод намозида, ундан кейин пешинда, ундан кейин асрда, ундан кейин хуфтонда, ундан кейин шомда ўқилади.\nТунги (таҳажжуд) намоздаги қироат бошқа барча намозлардаги қироатдан кўра узун бўлади.\nБиринчи ракаатда қироатни иккинчи ракаатдан кўра узунроқ қилиш суннатдир.\nКейинги икки ракаатда аввалги икки ракаатдан кўра қисқароқ қироат қилинади.\nҲар ракаатда “Фотиҳа” ўқиш:\n“Фотиҳа” сурасини ҳар бир ракаатда ўқиш вожибдир.\nБаъзан кейинги икки ракаатда ҳам қўшимча сура ё оятлар ўқиш суннатдир.\nИмом қироатни суннатда келгандан кўра кўпроқ чўзиб юбориши жоиз бўлмайди. Чунки бу билан ортида намозда бўлиши эҳтимоли бўлган кексалар, бетоб кишилар, эмизикли боласи бор аёллар, зарур иши бўлган кишиларни қийнаб қўйиши мумкин.\nҚироатни ошкор ва махфий қилиш:\nБомдод, жума, икки ҳайит, истисқо (ёмғир сўраб ўқиладиган намоз) ва кусуф (қуёш ёки ой тутилиши муносабати билан ўқиладиган) намозларида, шунингдек, шом ва хуфтоннинг аввалги икки ракаатида овоз чиқариб қироат қилади. Пешин ва аср намозларида, шомнинг учинчи ва хуфтоннинг охирги икки ракаатида махфий қироат қилади.\nМахфий қироат қилинадиган намозларда имом гоҳо оятларни эшиттириб қўйиши жоиз.\nВитр ва таҳажжуд намозларида гоҳо махфий, гоҳо ошкор қироат қилади, ошкор қироат қилганда ўртача овозда ўқийди.\nДона-дона қилиб қироат қилиш:\nНамозда Қуръонни шошилмасдан, дона-дона қилиб, ҳарфларини аниқ чиқариб ўқиш суннатдир. Қуръонни чиройли овозда, тажвид ҳукмлари доирасида, гўзал оҳангда тиловат қилади. Ҳаддан ташқари чўзиб, куйга солиб ва мусиқий ноталарга тушириб ўқимайди.\nИмомга луқма бериш:\nИмом қироатда адашиб қолса, иқтидо қилувчи унга луқма бериши жоиз.\nҚироатдан фориғ бўлгач, бироз тўхтаб, нафас ростлайди.\nСўнгра қўлларини такбири таҳримда (намоз бошлашда) кўтарганидек кўтаради.\n“Аллоҳу акбар” деб такбир айтади. Бу вожибдир.\nСўнг бўғинлари ўрнашиб, ҳар бир аъзо ўз ўрнига тушадиган миқдорда руку қилади. Бу намоз рукнларидан биридир.\nҚўлларини тиззаларига жойлаштиради. Бармоқлари орасини очиб, тиззаларини чангаллагандек ушлайди.\nОрқасини бирон идишдаги сув қўйилса тўкилмай турадиган даражада бир текис ва баробар қилади.\nБошини қуйи эгиб ҳам, кўтариб ҳам юбормайди, бели билан бир текис тутади.\nТирсакларини биқинларидан узоқлаштиради.\nРукуда уч марта, ё ундан кўпроқ “Субҳаана роббиял азийм” дейди. Истаса, бундан бошқа ҳам бир неча зикрларни айтиши мумкин. Улар “Сифати солатин набий” китобида зикр қилинган.\nРукнларни баробар қилиш:\nНамоз рукнларини бир хил узунликда қилиш суннат бўлиб, рукусини, рукудан кейин қад ростлаб туришини, саждани ва икки сажда ўртасидаги ўтиришини қарийб бир хил узунликда қилади.\nРукуда ва саждада Қуръон ўқиш жоиз эмас.\nСўнг белини рукудан кўтаради. Бу ҳам рукн.\nРукудан бош кўтариш асносида “Самиаллоҳу лиман ҳамидаҳ” дейди. Бу вожибдир.\nРукудан турган пайтида қўлларини юқорида айтилганидек кўтаради.\nРукудан қайтиб, хотиржам туради, ҳатто ҳар бир суяги ўз ўрнига қайтади. Бу ҳам рукндир.\nТик турган ҳолида: “Роббанаа ва лакал ҳамд” деб айтади. (Шу ҳолда айтиладиган бошқа зикрлар ҳам бор. Бу ҳақда қўшимча маълумот учун “Сифати солатин набий” китобига мурожаат қилинсин). Бу ҳар бир намоз ўқувчига вожиб, чунки бу қиёмнинг зикридир. Аммо “Самиаллоҳу лиман ҳамидаҳ” дейиш рукудан бош кўтаришдаги зикрдир. Рукудан турганда қўлларни боғлаб турилмайди.\nРукудан кейинги туриши узунликда қарийб рукуга тенг бўлади.\nСўнгра “Аллоҳу акбар” деб такбир айтади. Бу вожибдир.\nБаъзан қўлларини кўтаради.\nКейин саждага йиқилади, қўлларини тиззаларидан олдин қўяди. Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи ва саллам шунга буюрганлар ва туянинг чўкишига ўхшаб саждага боришдан қайтарганлар. Маълумки, туя олдинги тиззалари билан чўкади.\nСажда намознинг рукнларидан. Саждада кафтларига суянади, уларни мушт қилиб олмайди.\nБармоқларини йиғиқ ҳолда тутади.\nУларни қиблага қаратади.\nКафтларини елкалари тўғрисига қўяди.\nБаъзан қулоқлари тўғрисига қўйиши ҳам мумкин.\nБилакларини ердан кўтаради, бу вожибдир, уларни итлар тўшаганидек ерга тўшаб олмайди.\nБурун ва пешонасини ерга теккизади, бу рукндир.\nТиззаларини ҳам ерга теккизади.\nОёқлари учларини ҳам ерга теккизади.\nУларни тик тутади. Бу айтилганлар ҳам вожиб.\nОёқ бармоқлари учини қиблага қаратади.\nТовонларини бир-бирига теккизади.\nСаждада мўътадил туриш:\nСаждада сажда аъзоларининг барчасига – пешона, бурун, кафтлар, тиззалар ва қадам учларига бир хилда суяниб, мўътадил туриши вожиб бўлади.\nСаждада шундай мўътадил туриш билан хотиржамлик ҳосил бўлади. Саждада хотиржам туриш ҳам рукндир.\nСаждада уч марта, ё ундан кўпроқ “Субҳаана роббиял аъло” дейди. Истаса, бундан бошқа ҳам бир неча зикрларни айтиши мумкин. Улар “Сифати солатин набий” китобида зикр қилинган.\nСаждада дуони кўпайтириши мустаҳабдир. Чунки сажда дуо ижобат бўлиши умид қилинадиган ўриндир.\nСаждаси узунликда қарийб рукусига тенг бўлади.\nБевосита ерга ёки унга тўшалган гилам, бўйра, жойнамоз кабиларга сажда қилиш жоиз.\nСаждада Қуръон ўқиш жоиз эмас.\nИкки сажда ўртасида ўтириш:\nКейин “Аллоҳу акбар” деб бошини саждадан кўтаради. Бу вожиб.\nКейин хотиржам ўтиради, токи ҳар бир суяк ўз ўрнига қайтсин. Бу ҳам рукндир.\nЧап оёғини тўшаб, унинг устига ўтиради. Бу вожибдир.\nЎнг оёғи қадамини тиклайди.\nУнинг бармоқларини қиблага қаратади.\nБаъзан иқъо қилиш, яъни икки оёқнинг товонлари ва кафтлари устига ўтириш ҳам жоиз.\nЎтирган ҳолида: “Аллоҳуммағфирлий варҳамний ваҳдиний важбурний варфаъний ва офиний варзуқний”, деб айтади. (Маъноси: эй Аллоҳ, мени мағфират этгин, менга раҳм этгин, мени ҳидоят қилгин, ўнглагин ва офият (саломатлик) ато этгин. Менга ризқ бергин ва мени юксалтиргин).\nЁки “Роббиғфирлий, Роббиғфирлий” (Эй Раббим, мени мағфират қил, эй Раббим, мени мағфират қил), деб айтади.\nБу ўтиришининг узунлиги қарийб сажда узунлигига тенг бўлади.\nКейин “Аллоҳу акбар” дейди. Бу вожиб.\nУшбу такбир билан баъзан қўлларини кўтаради.\nИккинчи саждага боради. Бу ҳам рукндир.\nУни биринчи саждани қандай қилган бўлса, шундай қилади.\nИккинчи саждадан бош кўтариб, иккинчи ракаатга турмоқчи бўлганида “Аллоҳу акбар” деб айтади. Бу вожиб.\nБаъзида қўлларини кўтаради.\nТуриб кетишидан олдин чап оёғига хотиржам ўтиради, токи ҳар бир суяк ўз ўрнига қайтсин. Бу “истироҳат ўтириши” дейилади.\nСўнг худди хамир қоргандек кўринишда икки қўли билан ерга суяниб, иккинчи ракаатга туриб кетади. Бу ҳам рукндир.\nУшбу ракаатда ҳам биринчи ракаатда қилганидек қилади.\nФақат бу ракаатда намозга кириш дуосини ўқимайди.\nИккинчи ракаатни биринчи ракаатдан қисқароқ қилади.\nИккинчи ракаатдан сўнг ташаҳҳуд учун ўтиради. Бу вожибдир.\nБунда худди икки сажда ўртасида ўтирганидек ўтиради.\nЛекин бу ўтиришда иқъо қилиш (товон ва кафтлар устига ўтириш) жоиз эмас.\nЎнг қўли кафтини ўнг сони ва тиззасига қўяди. Ўнг қўли чиғаноғини сони устига қўяди.\nЧап қўли кафтини чап сони ва тиззасига қўяди.\nҚўлига, хусусан чап қўлига суяниб ўтириши жоиз эмас.\nЎнг қўли бармоқларини йиғиб, гоҳо бош бармоғини ўрта бармоғи устига қўяди.\nГоҳо бош бармоғи билан ўрта бармоғини ҳалқа қилади.\nКўрсаткич бармоғи билан қиблага ишора қилади.\nКўзларини унга тикиб туради.\nТашаҳҳуднинг бошидан охиригача дуо билан бармоқни қимирлатади.\nЧап қўли бармоғи билан ишора қилмайди.\nҲар бир ташаҳҳудда шундай қилади.\nТашаҳҳуд ва дуо ўқиш:\nТашаҳҳуд (аттаҳийёт) ўқиш вожиб бўлиб, унутиб ўқимаган киши саҳв саждаси қилади.\nТашаҳҳудни ичида ўқийди.\nТашаҳҳуд будир: “Ат-таҳийяату лиллаҳи вас-солааваату ват-тоййибаат. Ассаламу алайка айюҳан набийю ва роҳматуллоҳи ва барокатуҳ. Ассаламу алайнаа ва алаа ибаадиллаҳис солиҳийн. Ашҳаду ан ла илаҳа иллаллоҳу ва ашҳаду анна Муҳаммадан абдуҳу ва росулуҳ”. (Маъноси: Саломлар, дуолар ва покиза сўзу амаллар Аллоҳга хосдир. Эй Пайғамбар, сизга Аллоҳнинг саломи, раҳмати ва баракоти бўлсин. Бизга ва Аллоҳнинг солиҳ бандаларига салом бўлсин. Гувоҳлик бераманки, Аллоҳдан ўзга ҳақ илоҳ йўқдир, Муҳаммад Унинг қули ва расулидир). Ташаҳҳуднинг бундан бошқа бир неча кўринишлари ҳам бор. Истаган киши уларни ўқиши ҳам мумкин. Улар “Сифати солатин набий” китобида зикр қилинган.\nТашаҳҳуддан сўнг Пайғамбар саллаллоҳу алайҳи ва салламга қуйидагича саловот айтади: “Аллоҳумма солли алаа Муҳаммадин ва алаа аали Муҳаммадин камаа соллайта алаа Иброҳийма ва алаа аали Иброҳийма иннака ҳамийдун мажийд. Аллоҳумма баарик алаа Муҳаммадин ва алаа аали Муҳаммадин камаа баарокта алаа Иброҳийма ва алаа аали Иброҳийма иннака ҳамийдун мажийд” (Маъноси: эй Аллоҳ, Иброҳимга ва унинг аҳли-умматига салавот-раҳмат юборганингдек, Муҳаммадга ва унинг аҳли-умматига ҳам салавот-раҳмат юборгин. Албатта, Сен мақтовли ва улуғ Зотсан. Эй Аллоҳ, Иброҳимга ва унинг аҳли-умматига хайру баракот ато этганингдек, Муҳаммадга ва унинг аҳли-умматига ҳам хайру баракот ато этгин. Албатта, Сен мақтовли ва улуғ Зотсан).\nИстаган киши қисқароқ шаклда: “Аллоҳумма солли алаа Муҳаммад ва алаа аали Муҳаммад ва баарик алаа Муҳаммад ва алаа аали Муҳаммад камаа соллайта ва баарокта алаа Иброҳийма ва алаа аали Иброҳийма иннака ҳамийдун мажийд”, деб айтиши ҳам мумкин.\nКейин ташаҳҳудда ўтирган ҳолида суннатда келган дуолардан истаганини ўқиши мумкин.\nУчинчи ва тўртинчи ракаатлар:\nКейин “Аллоҳу акбар” дейди, бу вожибдир. Суннат – такбирни ўтирган ҳолда айтишдир.\nКейин учинчи ракаатга туради. Бу ҳам рукндир.\nТўртинчи ракаатга тураётганда ҳам шундай қилади.\nЛекин ўрнидан туришидан олдин чап оёғи устига хотиржам ўтиради, токи ҳар бир суяк-аъзо ўз ўрнига қайтсин.\nСўнг худди иккинчи ракаатга турганида қилганидек, қўлларига суяниб ўрнидан туради.\nСўнг учинчи ракаатда ҳам, тўртинчи ракаатда ҳам “Фотиҳа” сурасини ўқийди. Бу вожибдир.\nБаъзан унинг ортидан бир ёки бир неча оятни ўқиши мумкин.\nБало-офат пайтида қунут ўқиш:\nМусулмонлар бошига бало ва мусибат тушганда улар ҳақига дуо қилиб, қунут дуоси ўқиш суннатдир.\nУшбу қунут дуосини рукудан кейин “Роббана ва лакал ҳамд” деб айтганидан сўнг ўқийди.\nБу дуонинг аниқ бир шакли йўқ, тушган бало-мусибатга муносиб сўзлар билан дуо қилаверади.\nУшбу дуо пайтида қўлларини кўтаради.\nИмом бўлса, овозини кўтариб ўқийди.\nИқтидо қилганлар “амийн” деб турадилар.\nДуодан сўнг такбир айтиб, сажда қилади.\nВитр намозида қунут ўқиш:\nВитрда қунут дуосини ўқийди, баъзан ўқимаслиги ҳам мумкин.\nУни бало-мусибат пайтидаги қунутдан фарқли ўлароқ, рукудан олдин ўқийди.\nҚунут дуоси қуйидагича ўқилади: “Аллоҳуммаҳдиний фийман ҳадайта, ва аафиний фийман аафайта, ва тавалланий фийман таваллайта, ва баарик лий фиймаа аътойта, ва қиний шарро маа қозойта, иннака тақзий ва ла юқзо алайка, иннаҳу ла язиллу ман ваалайта ва ла яиззу ман аадайта, табаарокта Роббана ва таъаалайт” (Маъноси: эй Аллоҳ, мени Ўзинг ҳидоят этган кишиларинг қаторида ҳидоят этгин. Менга Ўзинг офият (саломатлик) ато этганларинг қаторида офият бергин. Яқин тутганларинг қаторида мени ҳам Ўзингга яқин этгин. Ато қилган нарсаларингни мен учун баракотли этгин. Қазо-ҳукм этган нарсаларинг ёмонлигидан мени асрагин. Албатта, Сен ҳукм этасан. Сенга (қарши) ҳукм этилмас. Сен дўст тутган киши хор бўлмас ва Сен душман тутган киши азиз бўлмас. Эй Раббимиз, Сен баракотли-буюк ва олий Зотдирсан).\nУшбу дуони Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи ва саллам таълим берганлар, саҳобалар ҳам уни ўқирдилар.\nСўнг руку қилади, кейин икки марта сажда қилади.\nОхирги ташаҳҳудда ўтириш:\nКейин охирги ташаҳҳуд учун ўтиради.\nБунда ҳам биринчи ташаҳҳудда қилганидек қилади.\nФақат бунда таваррук қилиб – чап ёни сондан юқорисини ерга қўйиб, чап оёғини ўнг болдири остидан чиқариб ўтиради.\nЎнг оёқ қадамини тиклайди.\nГоҳо тикламасдан ётқизиб қўйса ҳам жоиз.\nЧап қўли билан тиззасини тутиб, унга оғирлигини ташлайди.\nПайғамбарга салавот айтиш ва тўрт нарсадан паноҳ тилаш вожиблиги:\nУшбу ташаҳҳудда ўтирганида Пайғамбар саллаллоҳу алайҳи ва салламга салавот айтиши вожиб бўлади. Салавотнинг кўринишларидан баъзиларини юқорида айтиб ўтдик.\nСўнг тўрт нарсадан паноҳ тилайди: “Аллоҳумма инний аъувзу бика мин азааби жаҳаннам ва мин азаабил қобр ва мин фитнатил маҳя вал мамаат ва мин шарри фитнатил масийҳид дажжаал” (маъноси: эй Аллоҳ, мен Сендан жаҳаннам азобидан, қабр азобидан, тириклик ва ўлим фитнасидан ҳамда Масиҳи Дажжол фитнасининг ёмонлигидан паноҳ беришингни сўрайман).\nТириклик фитнаси – инсон ҳаёти мобайнида дуч келадиган дунё ҳойи ҳаваслари билан фитналаниш, ўлим фитнаси – қабрдаги сўроқ-савол ва азоб фитнаси, Масиҳи Дажжол фитнаси эса Дажжолнинг қўлида содир бўладиган ва шу билан кўпчиликни адаштириб юборадиган ғайриоддий ишлар билан фитналаниб қолишдир.\nСаломдан олдинги дуо:\nСўнг Қуръон ва суннатда келган дуолардан ўзи истагани билан дуо қилади. Агар уларни билмаса, билганича дини ва дунёси учун фойдали нарсаларни сўраб дуо қилаверади.\nКейин ўнг томонига салом беради. Бу рукндир. Салом берганда ўнг юзининг оқлиги кўринсин.\nКейин чап томонига салом беради. Бунда ҳам чап юзининг оқлиги кўринсин.\nИмом бўлса, баланд овозда салом беради.\nСалом лафзи бир неча кўринишда келган:\nБиринчиси: ўнг томонига “Ассаламу алайкум ва роҳматуллоҳи ва барокатуҳ” деб, чап томонига эса “Ассаламу алайкум ва роҳматуллоҳ” деб салом беради.\nИккинчиси: ккки томонига ҳам “Ассаламу алайкум ва роҳматуллоҳ” деб салом беради.\nУчинчиси: ўнг томонига “Ассаламу алайкум ва роҳматуллоҳ” деб, чап томонига эса “Ассаламу алайкум” деб салом беради.\nТўртинчиси: Олди тарафига қараб, ўнг томонга сал мойил бўлган ҳолда бир марта “Ассалому алайкум” деб салом беради.\nМусулмон биродар! Мана шу айтиб ўтилганлар Пайғамбар саллаллоҳу алайҳи ва саллам намозларининг имкон қадар мухтасар кўриниши бўлиб, мен қўлимдан келганича уни сизнинг зеҳнингизга яқин келтиришга ва кўз олдингизга олиб келишга ҳаракат қилдим. Намозингизни Пайғамбар саллаллоҳу алайҳи ва салламнинг мазкур кўринишдаги намозлари каби ўқисангиз, Аллоҳ таоло даргоҳида қабул қилади, деб умид қиламан. Чунки бу билан сиз Пайғамбар саллаллоҳу алайҳи ва салламнинг: “Менинг намоз ўқиганимни кўрганингиздек намоз ўқинглар!” деган сўзларига амал қилган бўласиз.\nЯна бир муҳим гап, намозда аввало қалб ҳозир бўлишига, хокисорлик ва синиқлик билан туришга қаттиқ аҳамият қаратиш лозим. Зеро, банданинг намозда Аллоҳга юзланиб туришидан кўзланган асосий мақсад ҳам шу, аслида. Зотан, намознинг Аллоҳ таборака ва таоло Қуръонда: “Албатта, намоз фаҳш ва мункар ишлардан қайтаради” (Анкабут: 45) дея марҳамат қилган улуғ самараси қалбда хокисорлик ва Пайғамбар саллаллоҳу алайҳи ва салламнинг намозларига эргашиш қай даражада бўлишига қараб рўёбга чиқади.\nСўзим охирида Аллоҳ таолодан намозларимизни ва бошқа амалларимизни қабул қилишини, уларнинг ажру савобларини биз учун молу давлат ҳам, бола-чақа ҳам фойда бермайдиган қиёмат кунига олиб қўйишини сўраб, илтижо қиламан.\nАлҳамду лиллаҳи роббил аламийн.\nУшбу рисолани аллома шайх Муҳаммад Носируддин Албоний раҳимаҳуллоҳ ўзининг “Набий саллаллоҳу алайҳи ва саллам намозларининг такбирдан саломгача худди кўриб турганингиздек васфи” китобидан қисқартириб тайёрлаган.\nAvvalgi maqolaҚиёматнинг катта аломатлари: Доббанинг чиқиши (1)\nKeyingi maqola Қиёматнинг катта аломатлари: Доббанинг чиқиши (2)


"Навбаҳор" "Бунёдкор"га қарши ўйинга тайёргарликни Тошкентга кўчирди\n30 сентябрь, 2018, 15:35\n3 октябрь куни Тошкентда “Бунёдкор” жамоасига қарши ўтадиган учрашувга тайёргарлик кўраётган "Навбаҳор" жамоаси бугундан машғулотларни Тошкентда давом эттиради. Бу ҳақда клуб матбуот хизмати хабар бермоқда.\nКеча жамоа аъзолари куннинг биринчи ярмида Намангандаги сўнгги машғулотни ўтказишганди. Бугун эрта тонгда пойтахт сари йўлга тушган "лочинлар" кечки машғулотларда иштирок этади. Бироздан сўнг футболчилар “Локомотив” спорт мажмуасида илк машғулотга киришишади.\nЭслатиб ўтамиз, “Бунёдкор” - "Навбаҳор" учрашуви 3 октябрь куни соат 20:00да “Миллий” ўйингоҳда бошланади.


Информация ҳәм информациялық-психология қәўипсизлиги түсиниги » Zlixa Orazimbetovanin' jeke veb sayti\nБүгинги күнде “Информация” түсиниги жүдә кең ҳәм ҳәр тәреплемели сыпатларына ийе. Ол қатнаспайтуғын, ол ҳаққында айтылмайтуғын билим тараўын табыўдың өзи мүмкин емес. Жүдә үлкен көлемде информациялар майданы, бүгинги күнде ҳақыйқаттан да адамларды беккем орап алған десек болады. XXI әсир информацияның теориялық ҳәм әмелий әҳмийетин ҳәзирги күнниң көз-қарасынан алып қарағанда, ең бийик шоққыға көтерди. Соның ушын да XXI әсирди информация әсири, информациялық-технологиялар әсири деп атамақта.\nХош, информация дегенниң өзи не?\nИнформация (латынша «informatio»-түсиндириў, баян етиў мәнисинен келип шыққан) заманагөй илим ҳәм сиясаттың тийкарғы түсиниклеринен бири: дәслеп адамлар тәрепинен аўызеки, кейинирек жазба ямаса басқаша түрлеринде жеткизилген мағлыўмат.\nИнформация-шахс, факт, предмет, ўақыя-ҳәдийсе ҳәм процесслер ҳаққындағы мағлыўматлар. Хызметлери бойынша информация- бул жәмийетлик зәрүрлик. Ол адамыйлық қызығыўшылықты күшейтеди. Инсанды жәмийетлик турмысқа тартады, көз-қарасларын жетилистиреди, кеңейтеди ҳәм раўажландырады, жәмийетте өз-орнын табыўына жәрдем етеди.\nИнформация- жәмийетлик-социаллық қубылыс. Ол жеке адамларға, топарларға, жәмийетлик шөлкемлерге хызмет етеди. Бүгинги күнде сиясий қубылыс түсине де енбекте.\nБизге белгили болғанындай-ақ, информация ҳәр түрли ҳәм ҳәр қыйлы көринисте болыўы мүмкин: мысалы, тарқатылғын мағлыўматлар, компъютерде сақланған информациялар, “бояўлар”, «көширмелер», хат яки естелик жазыўлары, архивлар, формулалар, схемалар, диаграммалар, түп нусқалар, диссертациялар, суд ислери ҳәм т.б.\nБасқа өнимлерге усап информация да өз пайдаланыўшыларына, қарыйдарларына ийе. Соның ушын да ҳәр бир информацияның белгили «клиентлер» и болады. Информация, оны ислеп шығыўшылар, яғыный оны тарқатыўшылар ҳәм қабыл қылыўшылар талапларына жуўап беретуғындай қәсийетлерге ийе болыўы керек. Клиентлер көз-қарасына бола, пайдаланып атырған информацияның көлеми ҳәм сыпаты қосымша материаллық ҳәм моральлық нәтийже бериўи керек. Тарқатыўшылар, яғыный информация узатыўшылар пикирине бола, зәрүр бизнес сырының сақланыўы, ислеп шығарыў базарында товарларды сатыў ҳәм хызмет көрсетиўде, табыслы түрде конкуренцияласыўға имканият бериўи керек - деп есаплайды. Бул тәбийий ҳалат, сыр сақланыўы керек болған информацияны қорғаўға тәсир көрсетиўди талап етеди.\nЖәҳән тәжирийбесинен белгили болғанындай-ақ, мәмлекет информация инфраструктурасының раўажланыўы жәмийет ҳәм мәмлекеттиң барлық тараўларын, соның ишинде, адамлардың көз-қарасларын ҳәм олардың мийнет етиў, жәмийетлик-социаллық ҳәм сиясий турмысқа қатнас жағдайларын өзгертип, жәмийетлик раўажланыўды жеделлестиреди. Бүгинги күнде ҳәр қыйлы информация технологиялары, автоматластырылған системалар ҳәм мағлыўматлар базасы, мәмлекетлик структуралардың, экономиканың ҳәм мәмлекетлик басқарыўдың ажыралмас бөлеги болып қалды.\nБүгинги күнде халық-аралық майданда экономика ҳәм информация потенциалының орны ҳәм оған болған талап артып бармақта.\nПуқаралық ҳуқық нызамшылығымызда басқа да объектлер сыяқлы информация түсиниги де қабыл қылынды. Информация өз базарына ийе. Базарға ийе болған товар материаллық байлықларға ҳәм баҳасына ийе жаңа көринистеги объект есапланады. Инсан оны көз бенен көрип, қолы менен усламаса да өзиниң белгили бир баҳасына ийе. Усы базарларда өзиниң ҳәрекетлендириўши күшине, әсиресе, шет мәмлекетлерге алмастырылыўы менен бүгинги күнде үлкен баҳасына ийе болып бармақта. Қалаберсе ең жақсы дәрамат дереги болып хызмет қылып келмекте.\n“Информация алыў еркинлиги ҳәм кепилликлери ҳаққында” ғы Өзбекстан Республикасы Нызамында информацияның өзи не, оның ҳуқықый ийеси, мүлкдары ким, олар ортасындағы қатнасықлар қандай тәртипке салынады, улыўма алғанда информация менен болған қатнасықлар ҳәм байланыслар қандай дәрежеде орнатылады деген мәселелерге кең түрде айдынлық киргизилген. Яғный, белгилеп өтилген тийкарғы түсиниклерге төмендегише тәрийиплер бериледи:\nИнформация - дереклери ҳәм тарқатылыў көринисине, көлемине қарамастан, шахслар, предметлер, фактлер, ўақыялар, ҳәдийселер ҳәм процесслер ҳаққындағы мағлыўматлар;\nИнформация ийеси ямаса информация мулкдары - өз қаржысына яки басқа нызам жолы менен алынған информациясына ийелик етиўши, оннан пайдаланыўшы ҳәм оны көз алдына келтириўши юридикалық яки физикалық тәреп;\nИнформацияны қорғаў - информация тараўындағы қәўипсизликке қәўиплердиң алдын алыў шараларын көриў;\nИнформация ресурслары - арнаўлы ҳүжжетлер, ҳүжжетлердиң арнаўлы топламлары, информация системаларындағы (китапханалардағы, архивлердеги, фондлардағы, мағлыўматлар банклериндеги ҳәм басқа информация системаларындағы) ҳүжжетлер ҳәм ҳүжжетлердиң жыйнақлары;\nИнформация тараўы - субъектлердиң информацияны пайда етиў, қайта ислеў ҳәм оннан пайдаланыў менен байланыслы хызмет тараўы;\nИнформация тараўындағы қәўипсизлик - информация тараўында шахс, жәмийет ҳәм мәмлекет мәплериниң қорғалыў жағдайы;\nИнформация ийеси- Нызамда яки информация мулкдары тәрепинен белгиленген ҳуқықлар ишинде информацияға ийелик етиўши, оннан пайдаланыўшы ҳәм оны тарқатыўшы юридикалық ҳәм физикалық тәреп;\nСырлы информация- пайдаланылыўы нызам ҳүжжетлерине муўапық шеклеп қойылатуғын ҳүжжетлестирилген информация;\nҒалаба информация- шекленбеген көлемде шахслар ушын мөлшерленген ҳүжжетлестирилген информация, баспасөз, аудио, аудиовизуал ҳәмде басқа да хабарлар және материаллар;\nҲүжжетлестирилген информация- идентификация (идентификация- өзин информация ийесине уқсатыў, оның орнына өзин қойыўы арқалы қәдриятларды бийкарлаў) қылыў имканиятын бериўши реквизитлер қойылған ҳалда дизимге алынған информация.\nМине, усы Нызамда информацияның қандай таярланаўы, қандай алмастырылыўы, информацияны таярлаўшы ҳәм пайдаланыўшылар арасындағы қатнасықлар қандай парықланыўы, улыўма мәмлекетке тийисли информациялар, жеке информациялар, қәўипли информациялар, қәўипсиз информациялар сыяқлы бир қатар қағыйдалар орын алған, бул өз-өзинен информацияның объект екенлигин тән алдырады. Демек, буннан келип шығып айтыў мүмкин, мине, усы топланған белгили бир материаллық баҳаға ийе болған, адамлардың санасы, көз-қараслары ҳәм пикирлеўине тәсир ететуғын анаў ямаса мынаў көринистеги пикирди қәлиплестириўге хызмет қылатуғын информациялар жыйнағы: баспа информациялары, күнделикли газеталар, эфирдеги хабарлар (РЕ ҳәм ТВ), электрон баспа, яғыный, Интернет тармағындағы информациялар болама, бул информацияларды ишки ҳәм сыртқы дереклерден қорғаў зәрур. Бул жағдайлар «информациялық-психология қәўипсизлиги» деген түсиник пенен түсиндириледи. Демек, информация қәўипсизлиги дегенимиз, республика аймағында жайласқан мәмлекетлик шөлкемлер, мәмлекетлик емес шөлкемлер, пуқаралар улыўма жәмийеттеги ҳәр қыйлы информациялардың еркин ҳәм Нызам менен тарқатылыўын қорғаў ҳәм тәмийнлеў.\nӨзбекстанда таярланатуғын информацияны Өзбекстан аймағынан тысқарыда, шет мәмлекетлерде тарқатылыўын тәмийинлеўши әмелдеги Нызамлар ҳәм халық- аралық ҳуқықый тәртиптеги ҳужжетлерге сүйениў керек. Яғный, әпиўайы етип түсиндиретуғын болсақ, информация қәўипсизлиги ҳәр бир адамның саўлығы, саламатлығы қандай корғалатуғын, тәмийинленетуғын болса, оның санасына, мийине тәсир ететуғын информациялардың дурыслығы да, мине, сондай дәрежеде тәмийинлениўи керек. Демек, пәнимиздиң мақсети студентлерге яғыный, келешекте болажақ журналистлерге, педогогларға, юристлерге, сиясатшыларға, тарийхшыларға мәмлекетлик сырды, миллий информация қәўипсизлигин қандай сақлаў ҳәм тәмийинлеў кереклигин түсиндириў. Бул мақсетлерге ерисиў ушын төмендеги ўазыйпалар қойылады:\n- Миллий ҳәм информация қәўипсизлиги ортасындағы өз-ара байланысты көрип шығыў;\n- Өзбекстанның жәҳән мәмлекетлерине болған қызыўшылығын, дүнья көлеминдеги сиясий -орны ҳәм ролин үйрениў;\n- Информацияға қәўип салатуғын усылларды анықлаў ҳәм оларды сапластырыў мәселелери;\n- Информация қәўипсизлигин тәмийинлеў усыллары;\n- Информация қәўипсизлигин тәмийинлеўде халық-аралық бирге ислесиў;\n- Мәмлекетлик сиясат дәрежесинде информация қәўипсизлигин тәмийинлеў илажларын ислеп шығыў.\nУлыўма алғанда, информациялық-психология қәўипсизлиги республика аймағындағы ҳәрекет етип турған мәмлекетлик ҳәм жәмийетлик басқарыўды бузыўға, оны изден шығарыўға қаратылған ҳәр қандай информацияға қарсы гурес системасының дүзилиўи десек болады.\n12 декабря 2018 18:23 88 рет көрилди Комментариялар: 0 Принтер


Покистон сув тошқинлари билаш курашмоқда\n17 октябр 2021, Тошкент вақти: 09:12\nПокистонда давом этаётган кучли ёмғир мамлакатда рўй берган сув тошқинлари оқибатларини бартараф этиш ишларида жиддий муаммо туғдирмоқда.\nРасмийларга кўра, об-ҳаво шароити ёмон бўлганлиги боис қутқарув ишларида қатнашаётган ва сўв тошқинларидан зарар кўрган аҳолига ёмдам етказиб бераётган вертолётлар парвози номаълум муддатга тўхтатилган. Шанба куни Покистоннинг Синдҳ вилоятида фавқулодда ҳолат эълон қилиниб, миллионга яқин киши хавфсиз жойга эвакуация қилина бошлади.\nИнд дарёси соҳилида жойлашган бир қанча қишлоқ сув тагида қолди. Маҳаллий расмийлар яқин кунлар ичида минтақада рўй бераётган сув тошқинлари кўлами янада кенгайиши ва бунинг оқибатида минглаб хонадон ва бир неча минг гектар экин майдонлари сув тагида қолиши мумкинлигини тахмин қилмоқдалар.\nАйни пайтда НАТО қўмондонлиги Покистон ҳукуматига табиий офат оқибатларини бартараф этишга ва жабр кўрган аҳолига инсонпарварлик ёрдами етказиб беришга кўмаклашишга ваъда берди.\nБуюк Британияга сафар қилаётган Покистон президенти Осиф Али Зардорий Бирмингейм шаҳрида бир гуруҳ фаоллар танқидига учради. Намойишчилар оддий покистонликлар сув тошқинлари билан курашаётган бир пайтда, Зардорийнинг Европага сафар қилишини кескин қораладилар.


08.10.2018 09:25 0 244\nХалқаро полиция ташкилоти (INTERPOL) мутасаддилари Хитойга бориб ғойиб бўлган ва кейинроқ ўша ерда қўлга олингани аниқланган Интерпол раҳбари Мэн Хунвэйнинг истеъфога чиққанини маълум қилди. Бу ҳақда «Sabah.com» хабар бермоқда.\nМаълумотларга кўра, Мэн Хунвэй Хитойда коррупцияга алоқадорликда гумон қилиниб, ҳибсга олинган.\nШундан сўнг Хунвэй Интерпол бош котибиятига истеъфога чиқиши ҳақида маълум қилган.\n«Якшанба куни Лиондаги (Франция) Интерпол бош котибияти Мэн Хунвэйнинг Интерпол президенти лавозимидан кетиш ҳақидаги аризасини қабул қилди, ариза дарҳол кучга кирди»,- дейилади ташкилот сайтида.\nНизомга кўра, Интерпол раҳбарлиги Жанубий Корея вакили, катта вице-президент Ким Чен Янга топширилади.\nШу йилнинг 18-21 ноябрь кунлари Дубайда бўлиб ўтадиган Бош ассамблеянинг 87-сессиясида унинг қолган икки йиллик муддати учун янги президент сайланади.\nинтерпол Мэн Хунвэй\nХориж 20/06, 21:42\nХориж 21/11, 12:46


Муҳаммад ал-Хоразмий номидаги Тошкент ахборот технологиялари университетида бўш иш ўринлари ярмаркаси бўлиб ўтди.\nННТларни ривожлантириш бўйича халқаро тажриба ўрганилди\nФуқаролик жамияти шаклланишини мониторинг қилиш мустақил институтида “Мустақил нодавлат нотижорат ташкилотлари ривожланган тизимини шакллантириш: Ўзбекистон тажрибаси ва халқаро амалиёт” мавзуида Ўзбекистон – АҚШ давра суҳбати бўлиб ўтди.\nЎзбекистон президенти Шавкат Мирзиёев Қозоғистон президенти Нурсултон Назарбоевнинг таклифига биноан 22 март куни давлат ташрифи билан Остона шаҳрига келди.\n2017 йил 22 март куни Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Сенати Кенгашининг мажлиси бўлиб ўтди. Мажлисни Олий Мажлис Сенати Раиси Н.Йўлдошев бошқарди.\nЎзбекистон ФВВга янги раҳбар тайинланди\nЎзбекистон Президентининг 18 мартдаги фармони билан Рустам Джўраев фавқулодда вазиятлар вазири этиб тайинланди. Бу ҳақда ФВВ матбуот хизмати хабар қилди. Бунгача Рустам Джўраев Хоразм вилояти Фавқулодда вазиятлар бошқармаси бошлиғи лавозимида фаолият кўрсатган.\nЎзбекистон Президенти Шавкат Мирзиёев тадбиркорлик субъектлари ва аҳолининг кенг қатламини микрокредитлаш тизимини соддалаштириш тўғрисидаги қарорга имзо чекди. Бу ҳақда «Ўзбекистон» телеканалининг «Ахборот» дастурида хабар қилинди.\nСаҳифалар: Орқага 1 ... 202 203 204 205 206 ... 209 Олдинга Барчаси


Ислом ақидапарастликни қоралайди - Toshkent islom universiteti\nPrint Ислом ақидапарастликни қоралайди\nАқидапараст атамаси луғавий жиҳатдан икки сўздан ташкил топган. Ақида – инсон эътиқод қиладиган, ишонадиган тушунчалар мажмуи. Параст – форсча парастан, бирон нарсага хизмат қилмоқ, унинг таъсирига қатъий кўнгил қўймоқ, уни тараннум этмоқ, баъзи ўринларда унга сиғинмоқ маъносида.\nТаъкид жоиз, ақидапараст атамасидаги “ақида” сўзининг маъноси борасида баъзилар турли фикрларни билдирганлар. “Ҳар бир инсоннинг ўз эътиқоди – ақидаси бўлса, шу эътиқодда мустаҳкам турса “ақидапараст” ҳисобланадими?” мазмунидаги саволларга жазм қилганлар ҳам топилади. Бунга сабаб атама мазмунининг келиб чиқиш моҳиятини англамасликдир. Ақидапараст атамаси икки қисмдан: ақида ва параст сўзларидан ташкил топган бўлса-да, аслида “ақида”параст шаклида ёзилиши керак эди. Бу ердаги ақида сўзи ўзининг ҳақиқий маъносида эмас, балки қўштирноқ ичида ёзиладиган, сохта ва бузуқ эътиқодни ифодалайдиган “ақида” маъносида келган. Аммо, ўзбек тилида бир сўз бўлакларини қўштирноқ билан ажратиш мумкин эмаслиги нуқтаи назаридан, мазкур атама “ақида”параст шаклида эмас, ақидапараст шаклида ишлатилиб келинмоқда. Истеъмолда соғлом эътиқод, тўғри дунёқараш эгасига нисбатан “ақидапараст” ибораси ишлатилмайди. Ақидапараст – сохта ва бузуқ ғояларни ўзига эътиқод ва шиор қилиб олган кимсадир. Ақидапарастлик – соғлом эътиқоддан бурилиш, воз кечишдир. Бинобарин, мусаффо ислом эътиқодида ақидапарастликка ўрин йўқ. Кимки, ақидапарастлар бузғунчилигини кўриб, ислом шундай экан деса кескин адашади. Соғлом эътиқод ақидапарастликни қоралайди. Комил имон эгаси бундай номақбул йўл сари қадам ташламайди.\nАқидапараст оқимлар – исломнинг мусаффо таълимотини бузиб талқин қилувчилардир. Масалан, мўътазила оқими Яратганнинг сифатларини нотўғри талқин қилиши оқибатида IX асрда Бағдодда инквизиция жорий этилди. Мўътазила ғояларига қўшилмаган кишилар қийноққа дучор қилинди. Хорижийлар оқими гуноҳкорни имонсизга чиқариши ва раҳбарга итоат тамойилини бузиши натижасида ўнлаб экстремистик ва террорчи гуруҳлар юзага келиб, асрлар давомида тинчлик ва барқарорликка таҳдид солдилар. “Ҳизбут-таҳрир” оқими раҳбарга итоат тамойилини қўпол бузганлари ва “халифалик” сохта ғоясини илгари сурганлари қанчадан-қанча зиддият ва тўқнашувларга олиб келгани тарихдан маълум. Бундай мисоллар қаторини узоқ давом эттириш мумкин. Ҳар бир онгли инсон ақида ва ақидапарастлик орасидаги катта фарқни яхши англаши даркор. Айниқса, мафкура полигонлари ядро полигонларидан-да хавфлироқ бўлган бугунги таҳликали даврда. Ташқи кўриниши, либоси замонавий ва кўркам бўлишига мунтазам эътибор қиладиган инсон ички дунёси, эътиқоди ва маънавиятининг гўзаллиги борасида кунига лоақал бир маротаба бўлса ҳам ўйлаб кўриши зарурлигини дунёда кечаётган зиддиятли жараёнлар кўрсатиб турибди. Аслида, ташқи киёфадан кўра инсон қалби, ички дунёсининг жамоли муҳимроқдир. Ҳусн тўйда керак, ақл кунда керак, маънавият ва мусаффо эътиқод ҳар дақиқа, керак бўлса, ҳар сонияда керак. Посбон ўз хизмат вазифасида бир лаҳза уйқуга кетса, бир сония огоҳликни унутса мамлакат хатар остида қолгани каби, қалбдаги ўзгаришларга бўлган кичик эътиборсизлик танани вайрон қилиши мумкинлигини исботлаш қийин эмас.\nМуқаддас ислом динининг ёйилишига тўсқинлик қилиб, натижага эриша олмаган ғанимлар уни ичдан емириш, бунинг учун эса ислом ниқоби остида асли ислом таълимотидан йироқ бўлган оқим ва гуруҳларни шакллантириш пайида бўлиб келганлар. Бунга ўхшаш ҳолатларга тарих шоҳид. Янги илоҳий таълимот юзага келишига қарши бўлганлар унга тўсқинлик қилишга ёки уни парчалаб, бўлакларга бўлиб ташлашга ҳаракат қилганлар. Ҳадиси шарифда яҳудийлар етмиш бир, насоролар етмиш иккига бўлиниб кетганлари, мусулмонлар етмиш уч фирқага бўлиниб кетишлари ҳақида хабар келган. Етмиш уч оқимдан фақат биттаси тўғри йўлда бўлиши, қолганлари эса залолатга, яъни ҳақ йўлдан бурилишга юз тутишлари ва ҳалокатга учрашлари ҳақида маълумотлар мавжуд. Бугунги кунда ислом уламолари етмиш уч гуруҳ орасидан тўғри йўлда бўлган бир гуруҳ, бир жамоа Ер юзи мусулмонларининг 90%и эътиқод қиладиган суннийлик йўналиши экани борасида якдил фикрдалар.\nЎзбекистон мусулмонлари ҳам асрлар давомида суннийлик йўналишига эътиқод қилиб келадилар. Маълумки, суннийлик йўналишига тўрт фиқҳий: ҳанафий, шофеъий, моликий ва ҳанбалий мазҳаблари ҳамда икки ақидавий: мотуридий ва ашъарий мазҳаблари киради. Ўзбекистон мусулмонлари идораси уламолари эътиқод борасидаги савол ва масалаларга мотуридий (асосчиси Самарқандда яшаб ўтган Имом Абу Мансур Мотуридий (870-944) мазҳаби, шаръий савол ва масалаларга ҳанафий (асосчиси Имом Аъзам Абу Ҳанифа Нўъмон ибн Собит (699-767) мазҳаби асосида жавоб бериб келмоқдалар. Мотуридия таълимотига кўра имон етти шартдан иборат: “Имон Аллоҳга, фаришталарга, китобларга, пайғамбарларга, охират кунига, яхшилик ва ёмонлик тақдир этилишига, ўлгандан сўнг қайта тирилишга дили билан ишониб, тили билан иқрор бўлишдир”. Юқоридаги таърифдан кўриниб турибдики, имон дил ишончи ва тил иқроридир. Аммо замонавий ақидапараст оқимлар бунга амални қўшишлари оқибатида ихтилоф ва зиддиятлар келиб чиқмоқда. Ислом арконларини тан олса-да, шароит тақозоси билан унга амал қилмаган мусулмонни динсизга чиқармоқдалар. Намоз ўқимаса кофир, шариатга амал қилмаса кофир деган иддаолар билан кишилар онгини чалғитмоқдалар. Ақидапарастлик – мўмин-мусулмонни айблаб, уни кофирга чиқаришда намоён бўлмоқда.\nИмом Аъзам Абу Ҳанифа Нўъмон ибн Собит томонидан битилган ҳанафий мазҳабининг машҳур қўлланмаси “Катта фиқҳ (ақида)” китобида қуйидаги жумлалар мавжуд: “Бирор мусулмонни қилган гуноҳи сабаб кофирга чиқармаймиз, гарчи катта гуноҳ қилган (зинокорлик, ичкиликбозлик каби – муаллиф изоҳи) бўлса ҳам, уни ҳалол деб эътиқод қилмаган бўлса. Ундан имон исмини олиб ташламаймиз, уни ҳақиқий мўмин деб атайверамиз, уни фосиқ мўмин дейиш мумкин, фақат кофир эмас”. Интернет сайтларининг берган маълумотига кўра 2016 йилда террористик ҳаракатларда 29 376 киши ҳалок бўлди. Уларнинг 72 фоизи Ироқ, Афғонистон, Сурия, Покистон ва Нигерия давлатлари аҳолисидир. Эътиборли жиҳати, 2016 йилда террористик ҳаракатларда қурбон бўлганларнинг сони табиий офатларда вафот этганлар сонидан (10 000 дан ортиқ) қарийб уч баробар кўп бўлди.\nҚурбонларнинг асосий қисми мусулмон мамлакатларига тўғри келишини ҳисобга олсак, биринчидан, ақидапараст оқимларнинг ислом ва мусулмонларга қанчалик зарар келтираётганига гувоҳ бўламиз. Иккинчидан, аҳолини бузғунчи ғоя ва оқимлар таъсиридан муҳофаза қилишнинг аҳамияти кўз ўнгимизда янада ортади.\nЯдро полигонларидан-да мафкура полигонлари хавфли эканини унутмаслигимиз даркор. Террористик ҳаракат содир этилганда уни ҳамма баб-баробар қораласа-да, унга бефарқ бўлаётган, оддий ҳолат дея қабул қилаётган, ҳатто уни тўғри ва савоб деб ўйлаётган баъзи кимсалар ҳали-ҳануз учраётгани жуда катта муаммодир. Ҳар бир оқил, зиёли инсонни ўйлантирадиган, юрти, Ватани қайғусида кунини безовта, тунини бедор қиладиган оғир дарддир. Дарки, давоси мушкул, дорисини топиш маҳол...\nСабаби, терроризм ва экстремизм касаллигига чалинган ёшларни даволаш дунё миқёсида глобал муаммога айланган. Оқилу донолар, олиму фозилларнинг бу жирканч касалга чора топишда бошлари қотган. Шунинг учун энг яхши тадбир касалликнинг олдини олиш бўлиб қолмоқда. Бу борада муҳтарам Президентимиз Шавкат Мирзиёевнинг Конституциямизнинг 24 йиллик байрамига бағишланган тадбирдаги “Қонун устуворлиги ва инсон манфаатларини таъминлаш – юрт тараққиёти ва халқ фаровонлигининг гарови” номли маърузаларида таъкидлаган сўзлари барчамиз учун дастуруламал бўлмоғи лозим:\n“Ёш авлод тарбияси ҳақида гапирганда, Абдурауф Фитрат бобомизнинг мана бу фикрларига ҳар биримиз, айниқса, энди ҳаётга кириб келаётган ўғил-қизларимиз амал қилишларини мен жуда-жуда истардим.\nChop etildi: 01 Iyun 2017\tHits: 95\tYangiliklarE'lonlarMaqolalarAllomalarimizning ilmiy merosiDiniy-ma'rifiy bo'limFiqhIjtimoiy-siyosiy bo'limIlmiy tadqiqot ishlariMa'naviy merosTalabalar ijodidanFan bo'yicha olib borilayotgan ishlarIlmiy faoliyatElektron dekanatInteraktiv xizmatlarSayt xaritasi Расписка при продаже квартиры, образец - fortstroi.com.ua


Пойтахт ҳокимлиги матбуот хизматининг раҳбари журналистлар ва блогерлар билан илк учрашувни ўтказди - Anhor\nAnhor Все посты Пойтахт ҳокимлиги матбуот хизматининг раҳбари журналистлар ва блогерлар билан илк учрашувни ўтказди\nПойтахт ҳокимлиги матбуот хизматининг раҳбари журналистлар ва блогерлар билан илк учрашувни ўтказди\nЖурналистлар ва блогерлар пойтахт ҳокимлиги матбуот хизматининг раҳбари ва ҳокимнинг ахборот сиёсати бўйича маслаҳатчиси Фурқат Маҳмудхўжаев билан учрашди. Унинг ушбу лавозимга тайинлангани пайшанба, 27 февраль куни маълум бўлди.\nОАВ, блогосфера вакиллари ҳамда шаҳар ва туман ҳокимликлари матбуот хизматларининг ходимлари ўртасидаги алоқаларда юзага келаётган муаммолар бир ярим соат давом этган учрашувнинг асосий мавзусига айланди.\nФурқат Махмудхўжаев ўзининг олдида турган вазифалар ҳақида гапирди. Унга кўра яқин истиқболдаги вазифалар: пойтахт маъмурияти матбуот хизмати жамоаси билан ишлаш, туман ҳокимликлари, жамоат ташкилотлари матбуот хизматларининг фаолиятини ташкиллаштиришда ва уларни Тошкент ахборот муҳитига интеграция қилишда ёрдам бериш. Маҳмудхўжаевнинг сўзларига кўра, узоқ истиқболдаги вазифаларни эса шаҳар ҳокимининг ахборот сиёсати масалалари бўйича маслаҳатчиси лавозими белгилаб берган бўлиб, у жамоатчилик билан ишлашни, фикрлар, кайфиятлар таҳлилини ва жойлардаги ҳокимиятлар ва жамият ўртасидаги ўзаро муносабатларда тенденциялар ривожини прогноз қилишни кўзда тутади.\nМатбуот хизмати раҳбари тўртта йўналиш – ижтимоий тармоқлар, теле- ва радиоканаллар ҳамда босма матбуот бўйича фаолиятни бир тизимга солишни режалаштираётганини қайд этди.\nБрифинглар ҳам мунтазам тадбирга айланади. Улар ойда тахминан 2 марта ўтказилади. Журналистлар саволларни тўғридан-тўғри бериш имконини берадиган матбуот анжумани форматини кўриб чиқишни таклиф этишди.\nФурқат Махмудхўжаев ҳокимлик ҳузарида ОАВ вакиллари, блогерлар, фаоллар учун баҳс-мунозара клубини ташкил этиш ғояси билан ўртоқлашди. Унга кўра, муҳокама учун мавзу ижтимоий тармоқларда очиқ овоз бериш йўли билан танланади. Маъмуриятга келиб тушадиган энг долзарб мавзулар очиқ баҳс-мунозаралар рукнида биринчилар бўлиши мумкин, масалан – шаҳар парковкалари, ҳозир шаҳарда минглаб экилаётган кўчатларни суғориш ва парвариш қилиш ва ҳ.к.\nЖурналистлар матбуот котибининг эътиборини “Давлат ҳокимияти ва бошқаруви органлари фаолиятининг очиқлиги тўғрисида”ги қонунга амал қилиш заруратига қаратишди. Маълумки, унда жойлардаги ҳокимликларнинг ОАВ билан ўзаро алоқаси ва шаҳар ҳокимининг қарорларини ҳамма танишиб чиқадиган тарзда чоп этиш масаласи батафсил белгиланган.\nКечки Анҳор: 23 октябрь янгиликлари\n2020 йил учун Давлат дастурининг асосий бандлари


Ҳалқаро савдо маркази ҳамкорлигида мувофиқликни баҳолаш идоралари мутахассислари учун ISO/IEC 17043 стандарти бўйича семинар ташкил этилди\nИнвестициялар ва ташқи савдо вазирлиги кўмагида Европа Иттифоқи томонидан молиялаштириладиган ва Ҳалқаро савдо маркази томонидан амалга ошириладиган "Ўзбекистоннинг ЖСТга аъзо бўлишига кўмаклашиш" лойиҳаси доирасида жорий йилнинг 27-29 сентябрь кунлари мувофиқликни баҳолаш ходимлари учун «ISO/IEC 17043 стандарти. Мувофиқликни баҳолаш. Синов лабораториялар имкониятларини синовдан ўтказиш учун асосий талаблар» мавзусида ўқув семинари ташкил этилди.\n100дан ортиқ давлат ва хусусий секторда фаолият кўрсатаётган мувофиқликни баҳолаш ходимлари иштирок этган ўқув семинарда Халқаро эксперт Константинос Афанасиадис (Греция) томонидан ISO/IEC 17043 стандартидаги мавжуд талаблар бўйича билим ва кўникмалар берилди.\nШу билан бирга мувофиқликни баҳолаш идораларини аккредитация қилиш соҳасидаги муносабатларни ҳалқаро стандартлардан келиб чиққан ҳолда такомиллаштириш масалалари ва бу соҳада халқаро тажриба бўйича фикр алмашилди. Ўқув семинари давомида Жаҳон савдо ташкилотининг ҳозирги кундаги фаолияти, савдода техник тўсиқларни қўллаш бўйича келишув, савдодаги техник тўсиқларни бартараф этишда стандартлар, техник регламентларнинг ўрни ва роли бўйича маълумотлар бериб ўтилди.\nХалқаро ҳамкорлик бошқармаси


Qalampir.uz - Мен янада жиддийроқ жазо беришларига ҳам қарши бўлмасдим – Аҳмаджонов\n20:43, 06.02.2019 Спорт\nМОҚ Президенти Ирисметов ва Сариков масаласига ҳам тўхталган.\nБир вақтнинг ўзида икки клуб билан шартнома имзолашда айбланган Ўзбекистон миллий терма жамоаси аъзоси Азиз Турғунбоевнинг можароли иши ортидан беш киши, жумладан 2018 йилнинг катта қисмида “Навбаҳор” бош мураббийи сифатида ишлаб келган Илҳом Мўминжонов футболга алоқадор барча турдаги фаолиятдан 1 йилга дисквалификация қилинди. Умид Аҳмаджонов унга ачинмаслиги очиқ-ойдин айтди:\n“Мен янада жиддийроқ жазо беришларига ҳам қарши бўлмасдим, аслида. Бироқ комиссия шу қарорга келган бўлса, биз уни ҳурмат қиламиз. Ўз клуби учун борини бериш ўрнига, уни талаш, тарон-талож қилиш ҳақида кўпроқ ўйлайдиган кишиларга орамизда жой йўқ. У ким бўлишидан қатъи назар, кимнингдир тузини еб, тузлуғига тупуриши керак эмас. Бу ҳали ҳаммаси эмас, ЎФА инспекцияси бошқа масалалар юзасидан ҳам текширувларни давом эттиради. Агар кимдир тотализатор ёки келишилган ўйинларда ҳам иштирок этган бўлса, бирйўла бутун умрга четлаштириш масаласи кўриб чиқилади. Бу гап ҳаммага тегишли. Ким шундай иш қилган, қачон қилган, нимани истаган — аҳамияти йўқ, поезд кетиб бўлди. Ҳамма қилмишига яраша жазосини олмаса, футбол шундай нопокликлар сабаб таг-томиридан чириб кетяпти. Уларни ҳозироқ тўхтатишимиз шарт”.\n“Қўмита уларни ҳам четлаштирган. Комиссия аъзолари буни изоҳлаб беришди. Масалан, ҳар икки клубни ҳам жаримага тортиш мумкин эди. Кейинги сафар клублар ўз ишчиларини назорат қилмаса, тийиб турмаса, улар ҳам жазодан четда қолмайди. Чунки ҳар бир клуб ўз ходимлари учун жавобгардир”, дейди Аҳмаджонов.\nМОҚ президенти сўзида давом этаркан, нафси йўлида футбол ривожини четга суриб қўйганлар қонун олдида жавоб беришини айтади:\n“Нафси йўлида футбол ривожини бир четга суриб қўйган одам хоҳ юлдуз бўлсин, хоҳ иқтидор эгаси — бирдек жавоб беради. Ўзбекистон иқтидорларга тўла мамлакат, уларнинг ўрни бўшаб қолмайди. Аслида мана шундай “бўрилар”нинг борлиги сабаб ҳам қатор иқтидорлар оёқ остида, эътибордан четда қолиб кетяпти. Футболни тозалашда давом этамиз, айбдорларга шафқат қилинмайди. Президентимизнинг ўзлари ҳар соҳада шундай сиёсат олиб боряптиларми, нега энди бу нарса футболни четлаб ўтиши керак? Футбол халқ учун, биз уларни алдай олмаймиз. Шу каби ишлар гирдобида қолгани учун ҳам стадионлардан одамларнинг қадами узилганди. Осон бўлмайди, секин-секинлик билан мухлисларни қайтарамиз”.\nТеглар:Умид Аҳмаджонов Азиз Турғунбоев Илҳом Мўминжонов Навбаҳор\nАҳмаджонов Турғунбоев можароси ҳақида: “Азиз ёш бола эмас”\n19:37, 06.02.2019 5 083\nБеш киши Азиз Турғунбоев иши ортидан вақтинча футболдан четлаштирилди\n15:19, 05.02.2019 6 549\n18:27, 01.02.2019 5 000\n08:49, 13.11.2018 8 090\n“Навбаҳор” дарвозабони Туркияда операция қилинади\n16:20, 07.11.2018 3 763


Юлий Юсупов: Муаммоларни тан олиш – ривожланиш сари қадам\n16:51 / 16.01.2019\nKun.uz таҳририяти Иқтисодий ривожланишга кўмаклашув маркази раҳбари Юлий Ботирович Юсупов билан туркум суҳбатларни давом эттиради. «Юлий Юсупов билан натижалар ҳақида» деб номланган суҳбатнинг иккинчи қисмини эътиборингизга ҳавола этамиз.\nШ.Ш. – Мана, сиз ҳаммаси камчиликларни тан олишдан бошланишини айтдингиз. Биз нега камчиликларимизни ҳеч тан ололмаяпмиз?\nЮ.Ю. – Тан оляпмиз. Президент бизга чиройли рақамларни тақдим этган статистиканинг ёлғон эканлигини айтди. Шунингдек, президент турли масалалар хусусида гапирар экан, камчиликларни кўрсатиб берди ва ўзгаришлар қилиш кераклигини, ислоҳотлар ўтказмасдан 20 йилни йўқотганимизни айтди. Яъни бизга ислоҳотлар кераклиги эътироф этилди. Шунинг учун ҳам ислоҳотлар ўтказилмоқда.\nАммо бир нарсада сизнинг фикрингизга қўшиламан, жамият ва ҳукумат биз қандай вазиятга тушиб қолганимизни тўлиқ англаб етмаяпти. Нимага? Чунки узоқ йиллар давомида статистика бизга чиройли рақамларни кўрсатиб келган – биз иқтисодиётнинг барча ўсиш суръатлари бўйича сайёрада етакчи эдик ва бизда инфляция ҳам паст эди. Бизга ислоҳотлар сабабли бошқа давлатлар қашшоқликда яшаётгани ва уларда ҳамма нарса таназзулга учраганини айтишарди. Бу эса ёлғон эди. Биз жойимизда туравердик, чидадик, ислоҳотлар ўтказмадик ва шунинг учун бизга қойил. Шундай дейилмасди, аммо шундай мазмун келиб чиқади.\nВа бутун омма онгида ҳам бу фикр муҳрланиб қолганди. Шунинг учун бизга «нима, биз ҳам Қирғизистондек бўлиб қолишимизни истайсизми?», дейишади. Ҳа, Қирғизистон ислоҳотлар ўтказиш борасида энг яхши намуна эмас. Аммо Қирғизистон билан солиштирганда ҳам биз ортда қолганмиз. Агарда 2017 йилдаги ЯИМни ҳисоблайдиган бўлсак, бизда бир кишига 1000 доллардан камроққа тўғри келади. Биз дунёдаги энг қашшоқ ўттиз мамлакат орасидамиз. Бу рўйхатга биздан ташқари Африканинг 25 мамлакати, Непал, Яман, Тожикистон ва Гаити киради. Мана биз қандай мамлакатлар орасидамиз. Бир юз саксондан ортиқ давлат ичида.\nБу эса муаммоларни узоқ вақт давомида инкор қилиб келганимиз натижасидир. Биз иқтисодиётни ривожлантиришга халақит берадиган ёмон институтлар билан иқтисодиёт яратдик. Ҳа, биз ривожландик, бутун дунё ривожланди, аммо биз ўзимизда мавжуд ўйин қоидалари асосида эмас, қоидаларга қарши тарзда ривожландик. Биз табиий ресурсларга боймиз ва меҳнаткаш, тадбиркор халқимиз бор. Биз шунинг эвазига ва ташқаридан келадиган техник ўсиш сабабли ривожландик. Бошқа давлатларда замонавий технологиялар ўйлаб топиляпти, биз эса уларни сотиб оляпмиз ва ишлатяпмиз. Қаранг, технология, масалан, IT-технология йилдан-йилга ривожланиб бормоқда. Бундан 10 йил олдин компьютерларнинг самарадорлиги қандай эди ва ҳозир қандай. Биз эса уларни ўша эски нархда, айтайлик, 300 доллардан сотиб оляпмиз. Ва бу бизнинг хизматимиз эмас, биз шунчаки улардан фойдаланяпмиз холос. Шунинг эвазига биздаги ёмон қоидаларга қарамасдан ривожланиш бўлмоқда.\nАгарда Ўзбекистон ва собиқ иттифоқ мамлакатларидаги 1995 ва 2017 йилдаги аҳоли жон бошига ЯИМ кўрсаткичи статистикасига назар ташласак ва солиштирадиган бўлсак, энг кам ўсиш бизда бўлганини кўришимиз мумкин. Барча мамлакатларда ўсиш бизга нисбатан юқори бўлган. Бу эса 9 фоизлик иқтисодий ўсишни қоғозда ифодалаган статистикамизнинг қандай аҳволда бўлганини кўрсатади.\nБуни англаб етиш ва биз аслида жуда аянчли аҳволда эканлигимизни кенг жамоатчиликка, аҳолига етказиш керак. Кўпчилик, айниқса, Тошкентда яшайдиганлар буни тушунишмайди, чунки улар Тошкентдаги ҳаётни кўришади. Аслида Тошкент ва қолган вилоятлар – иккита турли давлатлар. Вилоятларда турмуш даражаси анча паст. Агарда Ўзбекистондаги ўртача яшаш даражасини оладиган бўлсак, биз жуда аянчли аҳволдамиз. Бу эса ёмон ўйин қоидаларининг натижасидир. Шунга мувофиқ, агарда келажагимиз бўлишини, муваффақиятли ривожланишни истасак, ўйин қоидаларини ўзгартиришимиз шарт. Бу ислоҳотлар ўтказиш дегани.\nШ.Ш. – Сиз муаммолар тан олиняпти деяпсиз. Балки бу тан олиш қандайдир умумийдир, муаммолар батафсил эътироф этилмаётгандир?\nЮ.Ю. – Ҳар бир муаммони биттама-битта тан олиб чиқиш керак деб ўйламайман, зеро президентнинг сўзларига диққат билан эътибор берсангиз, у муаммолар ҳақида аниқ-ошкор гапиряпти.\nАммо муаммоларни тан олишнинг ўзи етарли эмас, бу муаммолар сабабини англаб етиш лозим. Ва уларни бартараф этиш бўйича ҳаракатлар дастурини тузиш керак. Асосийси, муаммо сабаби нимадалигини аниқлаш. Аниқ сабабларни аниқлаб олсак, шундагина нима қилишимиз кераклигини тушунамиз. Бу эса анча мураккаб жараён. Биз қашшоқлигимиз, жамият қашшоқлигини тан олиш борасида ҳеч қандай муаммо йўқ.\nШ.Ш. – Агарда ҳуқуққа нисбатан муносабатимизни тубдан ўзгартирмасак, олдинга силжий олмаймиз деб ўйлайман. Сиз бу борада қандай фикрдасиз?\nЮ.Ю. – Гапингизга тўлиқ қўшиламан. Сиз эслаб ўтган совет мероси ҳақида гапирадиган бўлсак, бу мероснинг салбий томонларидан бири (ижобий томонлари ҳам бор) қонунга, ҳуқуқ, қонун ижросига нисбатан нигилистик муносабатдир. Бунинг сабаби нима? Қонунлар қандайдир даражада расмиятчилик тусида бўлганидир. Қонунлар адолатсиз бўлган. Масалан, улар одамларни ҳалол пул топиш имкониятидан маҳрум қилган. Бизнес билан шуғулланиш капитализм деб ҳисобланган, бу эса ёмон. Шунинг учун одамлар бизнесдан қочишга ҳаракат қилишган.\nШ.Ш. – Хусусий мулкка бўлган муносабат.\nЮ.Ю. – Ҳа. Расмий мафкура хусусий мулк ўғрилик деб тушунтирарди. Бу марксизм эмас, буни бошқа муаллиф айтган, аммо мулкдорлик ёмон деб ҳисобланарди.\nШ.Ш. – Аксарият муаммоларимизнинг илдизи мана шунда деб ўйламайсизми?\nЮ.Ю. – Хусусий мулк алоҳида нарса. Аммо хусусий мулкка нисбатан муносабат билан бирга, ҳуқуққа бўлган муносабат ҳам ўзига хос бўлган. Масалан, парламентаризм, ҳукуматни бўлиш, замонавий демократик институтлар асосларига нисбатан салбий қараш ҳукмронлик қилган. Ҳаммаси ёлғонлиги, у томонларда ҳаммани бир ҳовуч бойлар бошқариши ва бошқариш осон бўлиши учун улар парламентлар, мустақил суд тизими, «гўёки» мустақил ОАВни ўйлаб топишгани айтиларди.\nБу ҳам онгимизга сингиб кетган, бу ҳам сиёсий ҳуқуқ институтларига нисбатан бўлган муносабатдир. Салбий, ишончсиз. Қонунга нисбатан ҳам шундай муносабат бўлган – қонунни бузиш мумкин. Масалан, советлар даврида ўзингиз ишлаётган корхонадан корхонангиз ишлаб чиқараётган маҳсулотни уйга олиб кетишингиз нормал ҳисобланган. Бу қонунан тақиқланган, аммо ахлоқ нуқтаи назаридан бу оддий ҳол, ҳаттоки жасорат бўлган.\nШ.Ш. – Умумэътироф этилган.\nЮ.Ю. – Ҳа. Яъни, бу ишни одамлар қораламасди. Нимага? Чунки «буни ҳамма қиларди, давлат бизга оз ойлик беряпти, ҳаммаёқ тўлиб-тошиб ётибди, нега олмас эканмиз?». Мулкка, ҳуқуққа ва демократик институтларга бўлган ана шундай муносабат сезиларли даражада сақланиб қолган. Мана шу муносабат айрим тарғиботлар орқали яна қайта тикланмоқда, масалан, телевизорда «ғарбда ҳамма нарса ёмонлиги, институтлар ишламаётганини» кўрсатишмоқда, яъни ўша советлар тарғиботи кўчирилмоқда. Ва одамларнинг миясида ўша нарса: «бизга буларнинг нима кераги бор, парламентлар, судларнинг нима кераги бор? Барибир ҳамма нарса бошқача ҳал бўлади. Биз ҳаммаси қандай ҳал бўлишини биламиз». Ҳукумат бўлинишини таъминлайдиган, муаммоларни ҳал қилишда жамиятнинг иштирок этишига имконият берадиган институтларни ташкил қилиш ўрнига, «ҳамма муаммоларимизни бир киши ҳал қилиб беради», демоқдамиз.\nҲуқуққа нисбатан муносабат ҳам худди шунақа. Ҳаммаси қандай ҳал этилишини биз олдиндан билиб турадиган суд тизимига қандай ишониш мумкин? Шартномалар оддий қоғоз бўлгани учун унга риоя қилиб нима қиламиз? Ва шу тарзда давом этади.\nБозор иқтисодиёти хусусий мулк, келишув, шартномаларнинг ҳимоя қилиниши, кафолатланиши асосига қурилади. У бусиз ишламайди. Чунки агарда ҳуқуқларингиз ҳимояланмаган бўлса, сиз тадбиркор сифатида бизнесга инвестиция киритмайсиз. Агарда дуч келган пайтда кимдир келиб айтайлик, магазинингизни бульдозерда суриб ташлашидан хавотирда бўлсангиз ёки бизнесингизни тортиб олишларидан чўчисангиз, иш бошламайсиз.\nШартномаларга риоя қилинмаса, улар тузилмаган бўлади. Масалан, сиз шартнома шартига риоя қилмаяпсиз, мен эса иккинчи томон сифатида ҳеч нарса қила олмайман, табиийки, бу ерда бозор муносабатлари ишламайди. Иқтисодиёт ривожланмайди.\nШ.Ш. – Ҳуқуққа нисбатан муносабатни тубдан ўзгартирмасдан туриб иқтисодиётдаги ислоҳотлар ҳақида гапириш мумкинми?\nЮ.Ю. – Биласизми, ҳуқуққа нисбатан муносабатни бир кунда ёки бир йилда қандайдир буйруқ билан ўзгартириб бўлмайди.\nШ.Ш. – Қандайдир йўли бўлса керак?\nЮ.Ю. – Албатта. Шунчаки бу узоқ давом этадиган жараён. Ва у ислоҳотларнинг таркибий қисми. Иқтисодий, сиёсий, ҳуқуқий ислоҳотлар бир вақтнинг ўзида ўтказилиши керак.\nШ.Ш. – Бирор нимага эришсак, масалан, қайсидир соҳани демонополизация қилсак, лекин судларнинг яхши ишлашини таъминламасак, барча ҳаракатларимиз ҳавога учиб кетмайдими?\nЮ.Ю. – Биласизми, бир нарса аниқ: илгари ишламаган судлар, эртадан ишлаб қолмайди – бундай бўлиши мумкин эмас. Бу жараён Европада, масалан, Англияда юзлаб йиллар давом этган. Агарда барчасини тўғри амалга оширсак, бизга юз йиллар эмас, ўн йиллар етади. Аниқ муддатни айтиш қийин. Аммо бу бизда судлар ҳозирча ишламагани учун бошқа ислоҳотларни тўхтатиб қўйиш керак дегани эмас.\nБундан ташқари, қандай яхши ислоҳотлар ўтказилмасин, қуйидан талаб бўлмаса, жамиятдан талаб бўлмаса, судлар ишлашни бошламайди. Жамият уларни керакли даражада силкитмагунича. Бунинг учун эса бошқа соҳаларда ислоҳотлар бўлиши керак. Бизнес ривожланиши лозим. Аҳоли ўз эҳтиёжи, талаби ва ҳуқуқини яхшироқ билиш керак. Ана шунда улар судлардан самаралироқ ишлашни талаб қила бошлашади. Ўрта синф шаклланиши даркор. Иқтисодий ислоҳотларсиз ўрта синфни қандай шакллантириб бўлади? Бусиз судларни ишлашга мажбур қилиб бўлмайди. Қандайдир ўзгаришлар қилишингиз мумкин, аммо асосийси жамият талаб қилишидир.\nШ.Ш. – Сиз «қандайдир ўзгаришлар» ҳақида гапирдингиз. Ўзгаришлар киритилмоқдами?\nЮ.Ю. – Тўғрисини айтсам, суд ислоҳоти бўйича мутахассис эмасман.\nШ.Ш. – Балки бу масалада ҳам қизиқиб кўриш керакдир?\nЮ.Ю. – Гапингизга қўшиламан. Аммо бу юристлар ва ҳуқуқшуносларнинг иши. Менда иқтисодий масалалар бўйича шуғулланадиган муаммолар етарли.\nМен бошқа мисолни келтирмоқчиман. Таълим ислоҳоти. Таълимни ислоҳ қилмасдан туриб ва умуман яхши таълимсиз келажак бўлмайди. Биз XXI асрда, ривожланган давлатларда саноат, қишлоқ хўжалиги иқтисодиётнинг 20 фоиздан камроғини ташкил этаётган даврда яшаяпмиз. Иқтисодиётнинг 90 фоизи хизматлар кўрсатиш соҳасига тўғри келади. Биринчи навбатда, ахборот хизматлари. Рақобатбардошлик, истиқболга эса фақатгина мия орқали эришиш мумкин. Самарали, ўта самарали таълим тизимисиз ҳеч қандай имконият йўқ.\nНима қилиш керак? Юқорида таълим ислоҳотини ўтказиш, ўқитувчиларнинг маошини ошириш, идеал дастурлар тузиш (буни қилиш қийин, чунки бундай одамлар йўқ ёки жуда кам), умуман олганда, ривожланиш учун юқоридан шароитлар яратиш мумкин. Аммо яхши таълим олиш учун пастдан талаб бўлмаса, бу керакли самарани бермайди.\nТалаб қаердан пайдо бўлади? Талаб иқтисодиёт томонидан пайдо бўлади. Агарда ўсмир ўқиб инженер бўлганидан кейин иш тополмаслигини ёки яхши маош олмаслигини билса у инженерликка ўқимайди. Қаерда яхши пул топиш мумкин бўлса, ўша томонга ҳаттоки нотўғри йўллар билан бўлса ҳам йўл олади. Унга билимнинг ҳам кераги бўлмайди. Шунчаки дипломли бўлса бўлди.\nЯъни, яхши дастурлар билан таъминланган яхши ўқув муассасалари ташкил қилиб, уларни компьютерлар билан таъминласангиз ҳам, иқтисодиёт томонидан талаб бўлмаса, бу бефойда. Бунинг учун эса бизнесни ривожанишга мажбур қиладиган соф иқтисодий ислоҳотлар керак. Тадбиркорлар рақобатбардош бўлиш учун янги жиҳозлар, уларни ишлата оладиган инженерлар кераклигини тушуниб етишади. Мана шу талаб пайдо бўлганида, ёшлар инженерлар қанча пул топишини англаб етишганида ўша ерга бўлган оқим ўсади. Ва диплом олиш учун эмас, билимли бўлиш учун ўқийди, чунки тадбиркорга диплом эмас, билим керак. Шунда таълим олиш учун талаб пайдо бўлади. Ана шунда одамлар ўқув даргоҳидан тегишли даражани талаб қила бошлайди, «сизга шартнома бўйича шунча пул тўладик, жиҳозларда ишлай олишимиз учун сиз бизни яхши ўқитишингиз керакми? Ўқитинг» дейишади.\nСуҳбатнинг биринчи қисми билан ушбу ҳавола орқали танишишингиз мумкин.\nИжтимоий-иқтисодий муаммоларнинг сабаби нимада?


“ Махсустранс ” ишлаб чиқариш бошқармаси бирлашган касаба уюшма қўмитасининг 2019 йил биринчи ярим йиллигидаги фаолияти тўғрисида М А Ъ Л У М О Т\n2019 йилнинг январь – июнь ойларида Бошқарма бирлашган касаба уюшма қўмитаси томонидан қуйидаги тадбирлар амалга оширилди.\n8 март Халқаро хотин – қизлар куни муносабати билан Бошқарма тизимида меҳнат қилаётган барча хотин қизларга “ Халқлар дўстлиги ” саройидаги концертга ва Рус академик театрига бепул чипталар тақатилди.\n1-июнь Халқаро болалар куни муносабати билан ишчи ва ходимларнинг фарзандлари учун “ Халқлар дўстлиги ” саройи ҳамда Алишер Навоий номидаги санъат саройида ўтказилган байрам концертларига ташриф уюштирилди.\nЁзги таътил пайтида маданий хордиқ чиқаришлари учун ишчи ва ходимларнинг фарзандлари болалар аттракционларига бепул абонентлар билан таъминланди. Ушбу тадбирларга жами 36 615 000 сўм ажратилди.\nБошқарма ишчи ва ходимларининг саломатлигини тиклаш мақсадида “ Қибрай ” ва “ Чортоқ ” санаторийлари , Ибн Сино номидаги клиника , Республика эндокринология клиникасига жами 11 490 520 сўмлик йўлланмалар ажратилди.\nСпорт тадбирларига 600 000 сўм сарфланди.\nУшбу даврда ижтимоий жиҳатдан ёрдамга мухтож ишчи ва хизматчиларга 1 900 000 сўмлик моддий ёрдам кўрсатилди.


Шоҳ ва ғулом | Ислом Нури\nШоҳ ва ғулом\n3202 марта кўрилган\nCухайб розияллоху анхудан ривоят килинадики, Расулуллох соллаллоху алайхи ва саллам айтдилар: "Сизлардан олдин яшаб ўтганларда бир шох бўлиб унинг хизматида бир сехргар бор эди. (Изох: Бу шох золим эди. У ўзини роб-худоман деб даъво киларди. Ўзига бўйсунмаган кишиларни сехргари билан кўркитар эди). У сехргар кариб колгач шохга деди: “Энди мен кариб колдим. Менга бирон бир зукко гулом-ёш болани юборинг, мен унга сехрни ўргатай”. Шох бир гуломни сехр илмини ўрганиши учун унинг хузурига юборди. Гулом сехргарнинг уйига бораётганида бир рохиб (ибодат учун узлатга чиккан одам)нинг олдидан ўтар эди. Кунларнинг бирида гулом рохибнинг олдида ўтириб, унинг сўзларини тинглади ва бу сўзлар унга ёкиб колди. Шундан кейин хар гал гулом сехргарга бораётганида шу рохиб олдида тўхтар ва у билан ўтирар эди. Сехргарнинг олдига келганида эса, сехргар уни кеч колгани учун урар эди. Гулом буни рохибга шикоят килди. Рохиб унга: “агар сехргардан кўрксанг, мени уйда ушлаб колишди, дегин. Уйдагиларингдан кўрксанг, мени сехргар ушлаб колди, деб айт”, деди.\nУ мана шу зайлда бориб келар эди. Кунларнинг бирида унинг йўлидан катта бир хайвон чикиб колди. Бу хайвон одамлар йўлини тўсиб кўйиб, уларни ўтишга кўймаётган экан. Гулом ўзига ўзи деди: “Бугун мен ким афзалрок эканлигини билиб оламан, сехргарми, рохибми?”. Сўнгра у кўлига бир тошни олиб: “Эй Аллох, агар Сенга рохибнинг ишлари сехргарнинг ишларидан кўра севиклирок бўлса, бу хайвонни ўлдир ва одамлар бемалол ўтиб кетсинлар!”, деб тошни хайвонга отди ва хайвон шу захоти ўлди. Одамлар йўлларида давом этдилар. Кейин гулом рохибга келиб бўлган вокеанинг хабарини берди. Рохиб унга деди: “Ўглим, бугун сен мендан ўзиб кетдинг, чунки мен сен етган мартабангни кўрмокдаман. Шубхасиз, сен якин кунларда синовларга дуч келасан. Агар синовларга дуч келсанг мени (устозинг эканлигимни) айтиб кўйма”.\nГулом тугма кўр, мохов (пес) ва бошка касалликларни даволай бошлади. Бу нарса шохнинг якин (аъён, вазир)ларидан бўлган кўзлари кўр бўлиб колган киши эшитиб колди. У кўпгина совгалар олиб, гуломнинг олдига келиб айтдики: “Агар сен менга шифо берсанг, мана буларнинг барчаси сеники бўлади”. Гулом унга жавобан деди: “мен хеч кимга шифо бера олмайман – шифони факат Буюк Аллохгина беради. Агар сен Аллохга иймон келтирсанг, мен Аллохга дуо киламан, сенга шифо беради”. Шунда у Аллохга иймон келтирди ва Аллох Таоло унга шифо берди. Кейин эса у одатига кўра шохнинг хузурига келиб ўтирди. Шох ундан: “Ким сенинг кўзингни очди?” деб сўради. У: “Роббим” деди. Шох: “Нима, сенинг мендан бошка хам Роббинг борми?” деб сўради. У: “Менинг Роббим ва сенинг Роббинг - Аллох”, деди. Шунда шох уни ушлаб каттик кийнокка солди ва нихоят у гуломни айтиб кўйди. Гуломни шох олдига келтирилди. Шох унга деди: “Эй ўгилгинам, сен сехр илмида шу даражада кучайибсанки, тугма кўрларни ва моховларни даволаётган эмишсан. Бунга жавобан гулом деди: “Мен хеч кимга шифо бера олмайман – факатгина Буюк Аллох шифо беради”. Шунда шох уни азоблай бошлади. Азоблайверди, азоблайверди ва нихоят у рохибни айтиб кўйди.\nКейин унинг олдига рохиб келтирилди ва унга: “Динингдан кайт!” дейилди. У эса рад килди. Шунда подшох аррани олиб келишни буюрди, аррани рохиб бошининг ўртасига кўйишди-да, арралай бошладилар хаттоки рохиб иккига бўлиниб ерга кулади. Шундан сўнг шох хузурига унинг (кўзи очилган) якинини олиб келишди. Унга хам: “Динингдан кайт” деб айтилди. Бирок у хам рад этди. Шунда аррани унинг боши ўртасига кўйиб, токи унинг танаси иккига бўлиниб ерга тушгунича арралашди. Сўнгра шох олдига гулом келтирилди ва унга хам: “Динингдан кайт!” дейилди. У хам бош тортди. Шунда шох бир нечта хизматчиларига уни топшириб: “Фалон токка уни олиб чикинглар ва чўккисига етганингларда, агар у динидан кайтса кайтди, йўкса, уни пастга ташлаб юборинглар!” деди.\nУлар гуломни айтилган жойга олиб боришди ва уни токка олиб чикишди. У: “Эй Аллох, Ўзинг хохлаган нарса билан мени улардан куткар!” деди. Шунда тог силкиниб улар пастга кулаб тушишди. Гулом эса шох олдига келди. Шох сўради: “Сен билан бирга бўлганларга нима килди?” Гулом айтдики: “Буюк Аллох мени улардан куткарди!” Шунда шох бошка хизматчиларига уни топшириб: “Уни кемага ўткизиб денгиз ўртасига олиб боринглар. Агар у динидан кайтса кайтди, йўкса уни сувга ташланглар!”, деди. Улар уни буюрилган жойга еткизишди. У ерда гулом дуо килди: “Эй Аллох, Ўзинг хохлаган нарса билан мени улардан куткар!” Шу пайт кема агдарилди ва шох хизматчилари чўкиб кетдилар. Гулом эса яна шох олдига келди. Шох: “Сен билан бирга бўлганларга нима килди?” деб сўради Гулом жавоб берди: “Аллох таоло мени улардан куткарди!”, сўнгра шохга айтдики: “Мен сенга буюрадиган ишни килмагунингча, мени ўлдира олмайсан!” Шох сўрадики: “У нима экан?” Гулом жавоб берди: “Одамларни бир майдонда йиг, мени дарахт танасига богла. Кейин эса менинг ўкдонимдан бир дона ўкни олиб камон (ёй) ўртасига кўйиб: “Шу гуломнинг Роббиси бўлмиш Аллох номи билан!” деб айтиб от. Ана шундагина сен мени ўлдира оласан.\nПодшох одамларни кенг бир майдонга йигиб гуломни дарахт танасига боглади, унинг ўкдонидан бир дона ўкни олди, камоннинг ўртасига кўйиб: “Шу гуломнинг Роббиси бўлмиш Аллох номи билан!”, деб айтиб отганди, ўк (гуломнинг) чаккасига тегди. У чаккасини ушлаб ўлди. Шунда одамлар: “Биз гуломнинг Роббисига иймон келтирдик!”, “Биз гуломнинг Роббисига иймон келтирдик!”, “Биз гуломнинг Роббисига иймон келтирдик!” дейишди. Сўнгра шохнинг олдига аъёнлари келиб: “Ана энди нима дейсиз?! Аллохга касам ичиб айтамизки, сиз эхтиёт бўлган иш юзага келди – одамлар иймон келтиришди!” дейишди. Шунда шох шахар дарвозалари олдида чукур хандаклар казишни буюрди. Хандаклар казилиб, ичларига ўтлар ёкилди. Сўнгра шох: “Ким динидан кайтмаса, уни ўтга ташланглар!” деди. Миршаб (мелиса)лар унинг буйругини астойдил бажаришга киришдилар. Навбат кўлида ёш гўдаги бор бир аёлга келганда у аёл ўтга тушишдан ўзини олиб кочди, шунда гўдак тилга кириб унга деди: “Онажон, сабр килинг, албатта, сиз хак узрасиз!”\nУшбу тарихий киссадан куйидаги фойдаларни олишимиз мумкин:\n1. Бирон киши хак динни таълим олаётган бўлса, бунга унинг уйидагилари ва бошкалар карши бўлсалар уларга то улар бу хакни тушунгунларигача ёлгон сўзлашининг мумкинлиги. Буни рохибнинг ушбу сўзларидан олинади: "Рохиб унга: “агар сехргардан кўрксанг, мени уйда ушлаб колишди, дегин. Уйдагиларингдан кўрксанг, мени сехргар ушлаб колди, деб айт”.\n2. Оллох таоло солих кишиларни яхши кўриши ва сехргар, фолбин ва азайимхонларнинг ишларини ёктирмаслиги. Буни гуломнинг ушбу сўзларидан олинади: “Эй Аллох, агар Сенга рохибнинг ишлари сехргарнинг ишларидан кўра севиклирок бўлса, бу хайвонни ўлдир ва одамлар бемалол ўтиб кетсинлар!”, деб тошни хайвонга отди ва хайвон шу захоти ўлди.”\n3. Мўъмин иймонига ва амалига яраша мусибатларга мубтало бўлади. Буни рохибнинг гуломга айтган мана бу сўзларидан олинади: “Ўглим, бугун сен мендан ўзиб кетдинг, чунки мен сен етган мартабангни кўрмокдаман. Шубхасиз, сен якин кунларда синовларга дуч келасан".\n4. Кишининг бошига кийинчиликлар тушганда хакни ўргатган устозлари ва биродарларини айтиб кўймаслик. Буни хам рохибнинг сўзидан олинади: "Агар синовларга дуч келсанг мени (устозинг эканлигимни) айтиб кўйма”.\n5. Киши мен ундай кила оламан, бундай кила оламан демаслиги балки, агар Оллох мени буларга кодир килсагина кила оламан деб ишнинг барчасини Оллохга кайтариши кераклиги. Чунки биз факат Оллох хохлаган нарсанигина Унинг мадади билан кила оламиз. Буни гуломнинг мана бу сўзларидан олинади: "мен хеч кимга шифо бера олмайман – шифони факат Буюк Аллохгина беради".\n6. Киши золимлар кўлига тушиб колса ва улар уни динидан кайтармокчи бўлсалар, улардан кутулиш йўли колмаса жонни фидо килиш. Бу рохиб ва кўзи очилган шохнинг якини килган ишдан олинади: “Динингдан кайт!” дейилди. У эса рад килди. Шунда подшох аррани олиб келишни буюрди, аррани рохиб бошининг ўртасига кўйишди-да, арралай бошладилар хаттоки рохиб иккига бўлиниб ерга кулади".\n7. Оллохга ихлос билан дуо килинса албатта Оллох таоло дуони ижобат килади. Бунга гуломнинг дуолари далилдир: “Эй Аллох, Ўзинг хохлаган нарса билан мени улардан куткар!”\n8. Оллох йўлига чакирувчи даъватчи иложи бўлса хаттоки ўлими билан хам кўпчиликнинг хидоятига сабабчи бўлсин. Бу хам гуломнинг ўлимида акс этгандир: "Подшох одамларни кенг бир майдонга йигиб гуломни дарахт танасига боглади, унинг ўкдонидан бир дона ўкни олди, камоннинг ўртасига кўйиб: “Шу гуломнинг Роббиси бўлмиш Аллох номи билан!”, деб айтиб отганди, ўк (гуломнинг) чаккасига тегди. У чаккасини ушлаб ўлди. Шунда одамлар: “Биз гуломнинг Роббисига иймон келтирдик!”, “Биз гуломнинг Роббисига иймон келтирдик!”, “Биз гуломнинг Роббисига иймон келтирдик!” дейишди."\n9. Агар подшох золим бўлса унинг атрофидагилари ундан кўра маккоррок бўлишлари: "Сўнгра шохнинг олдига аъёнлари келиб: “Ана энди нима дейсиз?! Аллохга касам ичиб айтамизки, сиз эхтиёт бўлган иш юзага келди – одамлар иймон келтиришди!”\n10. Тарихда хам золим подшохларнинг ёрдамчилари миршаблар экани: “Ким динидан кайтмаса, уни ўтга ташланглар!” деди. Миршаб (мелиса)лар унинг буйругини астойдил бажаришга киришдилар".\n11. Ёши катта аклли кишилар гохида хакикат билан нохаклик ўртасини ажратолмай иккиланиб колганларида ёш-гўдаклар уларга хак нималигини таъкидлаб, тушунтириб кўйишларининг мумкинлиги ва "хамиша ота-боболарники тўгри ёшларники хато" деган коиданинг хатолиги: "Навбат кўлида ёш гўдаги бор бир аёлга келганда у аёл ўтга тушишдан ўзини олиб кочди, шунда гўдак тилга кириб унга деди: “Онажон, сабр килинг, албатта, сиз хак узрасиз!”\nОллох таоло барчаларимизга фойдали илмлар ато этсин!


Россияда ҳам ўзбекларга нон қолмади\nЎзбек муҳожири учун хорижда иш топиш ҳам кун сайин қийинлашмоқда.\nРоссияда ҳам ўзбек кўпайиб кетди¸ энди иш излаб ундан-да узоқларга кетишга мажбурмиз¸ дейди марғилонлик уста.\nДардимизни фақат Озодлик эшитади....\nНаманган вилоятининг Чортоқ тумани Ҳазратшоҳ қишлоғидан қўнғироқ қилган Саъдулла ака ўзи яшаётган қишлоқда электр тақчиллигидан шикоят қилди.\n- Ҳозир бизга ноябр ойидан бери энг жиддий муаммо бўлиб турган нарса электр энергияда бўлаëтган муаммо. Электр энергияси бизларга деярли берилмайди. Йўқда. Узиб қўяди, ўчириб қўяди. Бир кунда 2-3 соат ëқиб қўяди. Қанақа нарса бу? Одам ҳазм қилиб бўлмайдиган нарсада бу.\nОзодлик: Сизларнинг қишлоққа электр соат нечада берилади?\n- Бунинг соати ҳам йўқ. Хоҳласа эрталаб ëқиб қўяди, хоҳласа кечқурун бир ëқиб қўяди. Бунинг ўчириш соати ҳам йўқ, бериш соати ҳам йўқ.\nОзодлик: Қишлоғингизда қанча одам яшайди?\nОзодлик: Болалар боғчаси, мактаб борми?\n- Иккита мактаб бор, болница бор, болалар боғчаси бор.\nОзодлик: Бу муассасаларда электр таъминоти қанақа?\n- Уларда ҳам шу. Бизда қанақа бўлса, шу. Обший ўчади, обший ëнади.\nОзодлик: Туман ҳокимига ëки мутасадди идораларга мурожаат қилдингларми?\n- Мурожаат қилмаган ташкилот қолмади.\nОзодлик: Қанақа жавоб беришди?\n- Бизга шунақа жавобларгача бўлдики, “чидасанг ҳам шу, чидамасанг ҳам шу” деган жавобларгача бўлди. “Бизда бўлаëтган нима шу” дейди. Бунга бир ижобий чора кўриш ëки “буни ҳал қиламиз” дейиш йўқ.\nОзодлик: Электр нимага берилмаëтганини айтишадими?\n- Сабаби ҳам йўқ. Ҳатто шунақа даражада бўлдики, телефон қилиб электр таъминот бўлимига, олдин туманга қилдик, кейин вилоятга қилдик. Улар “Фарғона водийсидан обший бошқарилади” дейишди. Фарғона водийсигача қилдик. Улар “Президентнинг буйруғи бу. Президентдан чиққан буйруқ. Қаерга борсанг боравер, нима қилсанг қилавер” дейишди.\nОзодлик: Шунақа деган экан Тошкентга мурожаат қилмадингларми?\n- Тошкентга кимга мурожаат қиламиз? Кимга мурожаат қилишга ҳам ҳайронмиз. Менинг хаëлимда Ўзбекистонда оддий халқни эшитадиган ташкилотнинг ўзи йўқ менинг билишимча, яна ким билади. Ҳозир ҳеч ким қулоқ солмайди. Оддий халқнинг арзига ҳеч қанақа қулоқ соладиган ташкилотнинг ўзи йўқ. Ҳозир қаëққа борсангиз, ўзини олиб қочиб, биридан бирига ағдариб шунақа холос. Ўзбекистонда энг қисқа айтганда ҳуқуқ йўқ. Истеъмолчи ҳуқуқи ҳам йўқ, инсон ҳуқуқлари ҳам йўқ.\nКимгадир айтиб ҳеч бўлмаса ичингиздаги дардингизни бўшатасизку. Эшитадиган нима шу дедимда. Ҳеч бўлмаса Озодлик эшитади шуни. Ҳеч бўлмаса ичингиздаги дардингизни бўшатиб оласиз. Бошқа нарса йўқ, дейди Наманган вилоятининг Чортоқ тумани Ҳазратшоҳ қишлоғидан қўнғироқ қилган Саъдулла ака.\nНимага биз ўзимизнинг ҳуқуқимизни талаб қилмаймиз?\nФарғона вилоятининг Қува туманидан қўнғироқ қилган Нозим ўзбекларнинг аксари эртанги кунни ўйлаб ўз ҳақ-ҳуқуқларини талаб қилмаслигини, бу эса жамиятда ёмон иллатлар урчишига сабаб бўлаётганидан гапирди.\n- Яқинда битта танишим Фарғона шаҳар кардиология клиникасига даволанмоқчи бўлиб борган. Борганда у ерда очеред кўп бўлган ëки даволаниш, хуллас очередда бу одам ëтган. Ëтишдан олдин 10 кунлик лечение пулини олдиндан олишган улар. 5 кунлик лечениени қилишган, у ëғи осмонга учиб кетган.\nОзодлик: Осмонга учиб кетган деганингиз нима у?\n- 5 кундан кейин жавоб бериб юборишди. “Сизнинг лечениенгиз тугади. Марҳамат чиқиб кетишингиз мумкин”.\nОзодлик: Қолган 5 куннинг пули нима бўлди?\n- Мен унга қизиқдим. “Шунчалик ўқимишли одамсан. Нимага шу нарсаларни суриштирмадинг?” деб савол берсам, “Ўзим жойинг борми деб ялиниб бораяпман мен у ерга. Суриштирадиган бўлсам, янаги сафар боришимга жой қилиб бермайдику улар” деяпти. Ўртада нима борда, қўрқув десак ҳам бўлади.\nОзодлик: Дўстингизнинг ўз ҳуқуқини билмаслигини айтаяпсиз¸ шундайми?\n- Аслида эртадан кейинги муомалани ўйлаб туриб талаб қила олмаëтган нарса¸ десак ҳам бўлади.\nОзодлик: Шунақа одат сизнинг дўстингизга хосми ëки ўзбекларнинг кўпи шунақами?\n- Дўстимга хос десак ҳам бўлаверади. Кўпчилик ўзбекларда шунақа одат бор. Юзхотирлик, бошқа, ўзбек одати бу.\nОзодлик: Демак, бу нарса битта дўстингизга хос эмас экан-да.\n- Сабаби¸ клиниканинг одати менинг тушунчам бўйича шунақа экан. У ерга фақат битта дўстим бориб даволанмайдику. Ҳамма бориб даволанади, бошқа бўлади.\nХўп, қайтариб беришади, лекин бу ëғига қаранг, кардиология бўлимида ëтиш, у ерда даволаниш, жой йўқ, одамлар шунақа муҳтож бўлишаяпти эканки, одамлар ялиниб боришадику. Сиз ҳуқуқингизни талаб қилсангиз, эртадан кейин бориб даволаниш нима бўлади, дейишадида мен савол берсам.\nШу нарсаларни одамлар билиб, шу нарсаларни талаб қилишга қачон нимаси етаркан деган саволим борда менинг. Қачон одамлар журъатли бўлади? Шу нарсалар билан шуғулланадиган жойлар бормикан? Соғлиқни сақлаш вазирлиги мана шу нарсаларга ҳам эътибор берармикан? Лекин мен Соғлиқни сақлаш вазирлиги томонидан қўйилган одамлар бу нарсадан бехабар деб ўйламайман.\nОзодлик: Бу иддаоларингизга асос борми?\n- Энди ҳаммага қилинаëтган сиëсат бу. Қанақасига бехабар қолишлари мумкин? Сиз ҳам ўйлангда. Очиқчасига қилинаяпти бу. Бу ерда катта одам, кичкина одам, бой, камбағал бўлиши мумкин. Ҳаммага қилинаяптику бир хилда. Ўзимизнинг ҳуқуқимизни таниб, шу нарсаларни талаб қилишга ҳаққимиз бор. Нимага биз ўзимизнинг ҳуқуқимизни талаб қилмаймиз? Шунга мен ҳайронман, дейди қувалик Нозим.\n"Россияни ҳам ўзбек босиб кетди..."\nФарғона вилояти Марғилон шаҳридан қўнғироқ қилган Ҳабибулло кўп йиллар давомида Россиянинг турли вилоятларида ишлаб рўзғор тебратиб келгани, ҳозир Ўзбекистонда иш излаб топа олмаётгани, иш топилса ҳам жойлашиш учун катта пора сўрашларидан шикоят қилди.\n- Мен 10 йилдан бери мана шу атрофда юраман. Россияда мен бўлмаган жой қолмади. Кузда кетиб қишда ишлаб келаман. Бу ерда ишсизлик, газ, сув масаласи, порахўрлик, ҳар хил ишлар кўп бўлаяпти. Бу ерда оëққа туриб олиш қийин бўлаяпти. Учта фарзандим бор. Квартирада ўтираман.\nОзодлик: Тирикчилик қанақа бўлаяпти?\n- Тирикчилик йўқ ака. Яқинда келдим. Онам қазо қилдилар. Жойларига қўйдик. Ҳаволар исиб қолди. Бориб ишга чиқиш ҳаракатини қилиб юрибман.\nОзодлик: Қаерга кетмоқчисиз?\n- Бошқа давлатларга олаяпти одамларни. Мисол Корея, Германия, болалар Европаларда ишлаяпти. Ўша ëқларга чиқишда кимга мурожаат қилса бўлади? Ўзбекистоннинг ҳамма жойида порахўрлик жуда авж олиб кетган.\nОзодлик: Ўзбекистоннинг ўзида тирикчилик қилса бўлмайдими?\n- Йўқ, тирикчилик қилишнинг иложи йўқ.\n- Бу ерда нима тирикчилик қилиш мумкин? Бирор катта лавозимда ëки бирорта жойда таниш бўлмаса қийин. Мана шунча жойларга кираман деб ҳаракат қилдим. 5-6 миллион пора сўраяпти.\n- Россияга чиқиб кетаман деяпман. Россияда ҳам ҳозир ëлланма ишчи дейдими, мардикорлар кўпайиб кетиб нархларни тушириб юборган. Ҳамма иш қўлимдан келади. Мен мисол 10 сўмга договор қилиб ишлаëтган бўлсам, борганлар иш йўқлигидан ярмига қилса ҳам майли, 2-3 сўмга қилаяпти ўшалар. “Нимага ишлаяпсан? Мана бунчадан десанг берадуку?” десам, “Бекор ëтгандан ишлаяпмиз. Қорнимиз тўяди” деб ишлаяпти. Шунга Россиянинг ҳам ҳеч қизиғи қолмаяпти. Ҳар қатида ўзбек босиб кетган.\nОзодлик: Ўзбекистоннинг ўзида устачилик қилсангиз бўлмайдими?\n- Ўзбекистонда ҳамма ëқ насия. Бу ерда ишлаëтганлар рўзғорини зўрға тебратаяпти холос. Менинг учта болам бор. Икки хонали квартирада ўтираман. Эртадан кейин ўғлимга тўй қилишим керак. Қизлар чиқарадиган бўлаяпти. Ҳаракатини қилишим керак. Бу ерда рўзғорим ўтгани билан болаларимнинг келажагини нима қила олмайман. Бу ерда яхши иш бўлса, кеча-кундуз ишлайман. Куч-қувватим бор, ақлим етади. Анча-мунча қўлимдан иш келади. Бу ерда киракашлик қилай десам, машиналар ҳам шунча. Қийин бўлиб кетаяптида. Нима қилишга бошим қотиб қолди, дейди марғилонлик Ҳабибулло.


Бинобарин, давлатимиз раҳбарининг 2009 йил 13 апрелда қабул қилинган “Она ва бола саломатлигини муҳофаза қилиш, соғлом авлодни шакллантиришга доир қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида”ги қарори бу борада муҳим дастуриламал бўлмоқда. Соғлом бола йилида айни йўналишдаги ишлар кўлами янада кенгайиб, жадал суръатда давом эттирилаётганига бугун кенг жамоатчилик гувоҳ.\nТошкент шаҳридаги болалар маслаҳат-диагностика маркази — замонавий тиббий муассасалардан бири. Бу ерда чақалоқлардан тортиб, 15 ёшгача бўлган болаларга юқори малакали маслаҳат-ташхис ва даволаш хизматлари кўрсатилади. Таъкидлаш жоизки, марказга қатновлар сони кунига қарийб мингтани ташкил этмоқда.\nКлиник-биохимик, бактериологик, рентгенологик, функционал диагностика ва генетик текширувларни сифатли амалга ошириш имконияти яратилган марказда педиатр, невролог, пульмонолог, гастроэнтеролог, аллерголог, эндокринолог, кардиоревматолог, жарроҳ, ортопед каби йигирмага яқин ихтисосликлар бўйича олий тоифали врачлар фаолият кўрсатишмоқда. Марказнинг саксонга яқин тиббий ходимлари фарзанди дардига дармон истаб, умид билан келган ота-оналарнинг ишончини оқлашга, сифатли, кафолатланган тиббий ёрдам кўрсатишга астойдил ҳаракат қилаётир.\n— Тиббий муассасамизда функционал диагностика ва даволаш бўлимлари мавжуд бўлиб, юрак-қон томир, марказий ва переферик асаб тизимлари ҳамда юқори нафас йўллари касалликларини аниқлашда, ультратовуш текширувларни ўтказишда энг замонавий тиббий ускуналардан фойдаланилмоқда, — дейди Тошкент шаҳар болалар маслаҳат-диагностика маркази бош шифокори Яйра Ҳакимова. — Шунингдек, клиник-диагностик, генетик, микробиологик лабораториялар ҳам ташкил этилган ва бу ташхис ишларини кенг доирада, сифатли амалга ошириш имконини бермоқда.\nМоддий-техник базаси мустаҳкамланиб бораётган мазкур тиббий марказга салоҳиятли ва тажрибали мутахассислар жалб қилинган. Уларнинг тиббий хулосаси асосида даволаниб, саломатлиги тикланган болажонлар шу қадар кўпки, ўғил-қизларимиз тимсолида юртимизда ёш авлодга қаратилаётган алоҳида эътиборнинг, чексиз ғамхўрликнинг самараларини кўрамиз.\n— Бундан ўн йилча олдин ушбу тиббий марказга ҳали ёшига етмаган тўнғич қизимни шифокор назоратидан ўтказиш учун олиб келгандим, — дейди Чилонзор туманидан Муҳайё Баҳриддинова. — Ўшанда бу ердаги врачларнинг ўз ишига масъулият билан ёндашуви, ташхисни пухта ва аниқ қўйиши жуда маъқул бўлганди. Орадан шунча вақт ўтиб, марказга яна келдим. Оилавий поликлиникамиздан берилган йўлланма асосида олти ёшдаги қизимни тўлиқ тиббий текширувдан ўтказаяпман. Марказдаги шарт-шароитлар янада яхшиланиб, замонавий тиббий техникалар келтирилибди. Шифокорларнинг ҳар бир саволимга эринмасдан, батафсил жавоб бериши, ширинсуханлиги, ўз вазифасини сидқидилдан ва малакали бажариши умид билан келган кишига улкан ишонч бахш этади.\nЗеро, жондан азиз дилбандимизнинг саломатлиги, албатта, ҳар недан устун. Унинг гўзал чеҳраси, бахтиёр кулгисида ҳаловатимиз, қувончимиз, саодатимиз акс этади.\nМазкур рукндаги бошқа мақолалар: « Исталган маълумотни қисқа фурсатда оласиз\t«Ўзбекистон тажрибасини ўрганиш ва ҳамкорликни мустаҳкамлашдан манфаатдормиз» »


Осиё Кубоги: Австралияда ишқибозликни кўринг - BBC O'zbek\nОсиё Кубоги: Австралияда ишқибозликни кўринг\nФутбол бўйича Ўзбекистон миллий терма жамоаси кетма-кет тўртинчи бор Осиё Кубогининг чорак финалига чиқаркан, юзлаб ишқибозлар жамоанинг ютуғини Мельбурндаги стадионнинг ўзида байрам қилишни бошлаб юборишган. Махсус фоторепортажимизда томоша қилинг.\n18 январ куни бўлиб ўтган гуруҳ босқич саралаш беллашувларининг якуний тур учрашуви ҳар икки миллий терма жамоа учун жуда муҳим эди.\nБу ўйин "В" гуруҳидан иккинчи чорак финалчининг тақдирини ҳал этарди эмасми, бўлажак учрашуволди кайфият ҳам шунга яраша эди.\nҲал қилувчи ўйинда Саудия Арабистонини дуранг натижа ҳам қониқтирарди. Аммо, агар, чорак финалга чиқмоқчи бўлса, Ўзбекистон Саудия Арабистонини,албатта, енгиши шарт эди.\nҲали 2-дақиқадаёқ Ўзбекистон ҳисобни очишга муваффақ бўлди. Миллий терма жамоа ҳужумкор ярим ҳимоячиси Сардор Рашидов рақиб дарвозасини аниқ нишонга олди.\nИккинчи чорак финалчи тақдирини аниқловчи учрашув эмасми, Мельбурндаги "Rectangular" стадионидаги юзлаб ўзбекистонлик томошабинларнинг ишқибозликлари ҳам шунга яраша бўлди.\nЎйин курашларга бой, жуда оғир кечганини, сўнггида, ҳар икки миллий терма жамоа Бош мураббийларининг ўзлари ҳам эътироф этишди...\nЛекин, шунга қарамай, Ўзбекистон миллий терма жамоаси ўйиннинг 1-бўлимида ҳисобни тутиб қолди. Сардор Рашидовнинг ягона тўпи 1-бўлимда Ўзбекистоннинг ғалабасини таъминлади.\nАммо 2-бўлимнинг 59-дақиқасида австралиялик ҳакам томонидан белгиланган 11 метрлик жарима тўпи ўйинда ҳисобни тенглаштирди. Ас-Саҳлавий уни бехато амалга оширди.\nСаудия Арабистонини дуранг натижа қониқтирган бир пайтда, Ўзбекистон миллий терма жамоаси учун ғалаба зарур эмасми, жамоа ҳужумкорликда давом этди.\nАммо 71-дақиқада Воҳид Шодиев ва орадан етти дақиқа ўтиб, яна Сардор Рашидов томонидан киритилган тўплар якшанба кунги учрашувда Ўзбекистоннинг мутлақ ғалабасини таъминлади.\nЯқин-яқингача Ўзбекистон ёшлар миллий терма жамоасида тўп сурган ҳужумкор ярим ҳимоячи Сардор Рашидов эса, учрашув қаҳрамонига айланди ва ўша куни майдонда энг зўр ўйин кўрсатган ўйинчи, деб топилди.\nАлал-оқибат Осиё Кубогида катта тажрибага эга Саудия Арабистонини 3:1 ҳисобида енгишга муваффақ бўлган Ўзбекистон миллий терма жамоаси ўз тарихида кетма-кет тўртинчи бор турнирнинг чорак финалига чиқди.\nҲам миллий либослар, ҳам ноғораю шиорлар билан мухлисликни роса "ўрнига қўйган" ўзбекистонлик футбол ишқибозлари эса, энди чорак финал учрашувини кутадиган бўлишди...\nШундай қилиб, Ўзбекистон чорак финалда "А" гуруҳи етакчиси Жанубий Корея, Хитой эса, иккинчи ўрин соҳиби мезбон Австралияга қарши тўп сурадиган бўлди. Бу икки чорак финал беллашуви 22 январ кунига режаланган.