ЖЧ-2018: Франция финалга чиқди, Англия ва Хорватия финалга чиқиш учун беллашади\n04 июн 2020, Тошкент вақти: 07:55\nЖаҳон чемпионатидаги футбол ишқибозларидан бири.\nФутбол бўйича жаҳон чемпионатининг ярим финалидаги иккинчи ўйин 11 июль куни Москванинг “Лужники” стадионида Англия ва Хорватия ўртасида бўлиб ўтади. Мазкур ўйин ғолиби 15 июлда жаҳон чемпиони унвонини қўлга киритиш учун Франция жамоаси билан учрашади.\nЯрим финалнинг Санкт-Петербургда 10 июлда ўтган биринчи ўйинида Франция Бельгия жамоасини 1:0 ҳисобида ютиб финалга чиқди.\nАнглия футбол терма жамоаси тарихда фақат бир марта -1996 йилда жаҳон чемпиони бўлган эди. Англия сўнгги 28 йилда биринчи марта ярим финалда иштирок этмоқда. Хорватия эса ҳеч қачон чемпионлик титулига сазовор бўлган эмас.\nЯрим финалдаги иккинчи ўйин ғолиби билан 15 июлда “Лужники” стадионида учрашадиган Франция терма жамоаси эса 1998 йилда жаҳон чемпиони бўлган.\nФранцуз футболчиларининг Бельгия устидан ғалабаси Францияда катта тантаналар ва халқ сайллари билан нишонланди.\nРоссия президенти Владимир Путин телефон мулоқотида Франция раҳбари Эммануэль Макронни ғалаба билан табриклади.\nТрамп Россиянинг G7 саммитига таклиф қилиниши “соғлом фикрлаш” бўлишини айтди\nТрамп "Москва билан мулоқот қилиш зарур", деб ҳисоблайди.\nАҚШ президенти Дональд Трамп Россия президенти Владимир Путинни “Катта еттилик” (G7)нинг кенгайтирилган йиғилишига таклиф қилиш “соғлом фикрлаш” бўлишини айтди.\n3 июнь куни Fox News радиосига интервью берган Трамп, G7га аъзо ривожланган йирик давлатлар Россиянинг халқаро майдондаги сиёсати ва Қримни босиб олганига қарамай, Москва билан мулоқот қилиши зарур, деб ҳисоблашини билдирди.\n“Гап Россия нима қилганида эмас, гап соғлом фикрлашда. Муаммо шундаки, Путин нима қилгани ҳақида кўп гапирамиз, шунинг учун вақтимизни бекорга сарфлаяпмиз. Шунинг учун ортиқча гап-сўзларни йиғиштириб, кимдир Путинга телефон қилиши ёки Путин билан турли масалаларни муҳокама қилиши шарт”, - деди Трамп.\nАҚШ президенти 30 май куни июнда ўтказилиши режалаштирилган G7 саммитини сентябрь ойига қолдиришини ва унга Россия, Австралия, Жанубий Корея, Ҳиндистонни таклиф қилиш нияти ҳақида билдирганди.\nТрамп АҚШ, Канада, Германия, Япония, Франция, Британия ва Италиядан иборат G7 гуруҳини “жаҳонда нималар бўлаётганини етарли даражада тасаввур қила олмаётган жуда эскирган давлатлар гуруҳи”, деб атаганди.\nРоссия G8 гуруҳидан 2014 йилда Қримни босиб олгани ортидан чиқарилган ва G8 гуруҳи G7га айланган эди.\nG7га аъзо давлатлар Трампнинг Россияни саммитга таклиф қилиш ғоясини қўлламаяпти.\nАҚШда афроамерикалик ўлимига сабабчи бўлган полициячиларга айблов билдирилди\nАҚШдаги норозлик намойишларидан бири.\nМиннесота прокурори афроамерикалик Жорж Флойд ўлимига сабабчи бўлган полициячи Дерек Шовиндан ташқари яна уч нафар полициячига ҳам айблов билдирди. Бу АҚШда бир ҳафтадан кўпроқ вақтдан бери давом этаётган норозилик намойиши иштирокчиларининг асосий талабларидан бири эди.\nАввалроқ Дерек Шовин қўлга олинган ва унга “эҳтиётсизлик оқибатида одам ўлимига сабабчи бўлиш” айблови билдирилганди. Намойишчилар босими остида унинг уч нафар шериги ҳам қўлга олинди. Бу полициячилар Дерек Шовин билан биргаликда Жорж Флойдни қўлга олишда иштирок этган.\nМиннесота бош прокурори Кит Эллисоннинг 3 июнда билдиришича, ҳибсга олинган уч полициячига “қотилликка шерик бўлиш” айблови билдирилган. Бундан ташқари бевосита Жорж Флойднинг ўлимига сабаб бўлган Дерек Шовинга қўйилган айблов ҳам ўзгартирилган. Эндиликда у “иккинчи даражали қотиллик”да айбланмоқда.\nАҚШнинг юзлаб шаҳарларида намойишлар 25 май кун Миннеаполис шаҳрида оқ танли полициячи камида 20 киши гувоҳлигида 46 ёшли афроамерикалик Жорж Флойдни бўғиб қўйгани ортидан бошланиб кетди. Тинч намойишлардан ташқари, айрим норозилар биноларга ва автомобилларга ўт қўйди, полицияга қаршилик кўрсатди ва дўконларни талон қилди.\nТартибсизликлар оқибатида камида 12 киши ўлгани, ўнлаб полициячилар ва норозилар жароҳатлангани хабар қилинди. CNNнинг билдиришича, ўн мингга яқин одам қўлга олинган.\nЕвропадаги айрим давлатлар карантин чораларини юмшатишда давом этмоқда\nИталия 3 июндан европалик сайёҳлар учун чегараларини очди.\nАйрим Европа давлатлари коронавирус билан боғлиқ карантин чораларини босқичма-босқич юмшатишда давом этмоқда.\nЕвропада коронавирусдан энг кўп жабрланган Италия 3 июндан европалик сайёҳлар учун чегараларини очди ва ички туризмга ўрнатилган чекловларни бекор қилди.\nАйни пайтда Италия президенти Сержио Маттарелла уч ой давом этган карантиндан сўнг ўлим ҳолатлари озайганига қарамай, “коронавирус инқирози ҳали тўлиқ бартараф этилмагани”ни билдирди.\nКоронавирусдан энг кўп жабрланган яна бир мамлакат – Испания сайёҳларга чегараларни очиш устида ишлаётганини билдирди. Бу давлат 22 июндан туристлар учун чегараларини очиши кутилмоқда.\nАвстрия ҳам Италиядан ташқари барча қўшни давлатлар учун 5 июндан чегарасини очди.\nҚозоқ-ўзбек чегарасида қолиб кетган тожикистонликлар ватанига қайтарилди\nҚозоқ-ўзбек чегараси яқинида қолиб кетган тожикистонликлар, 2020 йил 2 июни.\nТожикистон расмийлари сўнгги бир неча ҳафтадан бери Қозоғистон билан Ўзбекистон ўртасидаги “Жибек жўли” божхона маскани яқинида жойлашган автовокзал ҳудудида яшаётган ватандошларини юртига қайтарди, дея хабар қилди Озодликнинг тожик хизмати.\nМамлакат Ташқи ишлар вазирлиги 2 июнь оқшомида у ердаги 237 нафар тожикистонликнинг барчаси олиб келинганини маълум қилган.\nҚозоғистон ва Ўзбекистон коронавирус инфекцияси тарқалиши хавфи туфайли март ойи ўрталаридан ўз чегараларини ёпган.\nТожикистон ТИВ Қозоғистон расмийларига мазкур ватандошларнинг чегарадан гуруҳ бўлиб ўтишига шароит яратиб бергани, Ўзбекистон расмийларига эса тожикистонликларни олиб кетишга йўл очиб бергани учун миннатдорчилик билдирди.\nАввал хабар қилинганидек, қозоқ-ўзбек чегарасида қолиб кетган тожикистонликлар орасида 17 нафар бола ва 14 нафар аёл бўлган. Улар Озодликнинг қозоқ хизмати мухбирига 2,5 ойдан бери уйига етиб олиш учун чегарадан ўтолмаётганларини маълум қилганлар.\nХитой босим кўрсатган тақдирда Британия уч миллион нафаргача ҳонконгликни қабул қилишга ваъда берди\nҲонконгдаги акцияда Британия паспортини кўтариб турган намойишчи, 2019 йил сентябри.\nАгар Хитой Ҳонконгга босим ўтказишда давом этаверса, Буюк Британия уч миллион нафаргача ҳонконгликни қабул қилиб олишга тайёр. Бу ҳақда Times газетасида ёйинланган мақолада мамлакат бош вазири Борис Жонсон билдирди. Жонсонга кўра, улар қироллик ватандошлигини олиш имкониятига эга бўлади.\n“Зарурат туғилгудек бўлса, Британия ҳукумати бу қадамни қўяди ва бу ишни эзгу ният билан амалга оширади. Ҳонконг турғунларининг кўпи, Пекин ваъдаларига қарамай, ўзларининг ҳаёт тарзлари хатар остида қолганидан хавфсирамоқда. Агар Хитой ўз хатти-ҳаракатлари билан бу хавфсираш асосли эканини намойиш қиладиган бўлса, Британия шунчаки елкасини қисиб, четга ўтиб ололмайди. Биз ўз бурчимизни бажарамиз ва муқобил йўл таклиф этамиз”, деб ёзди Жонсон.\nЖонсон қиролликнинг хорижий паспортига эга бўлган ҳонконгликларнинг барчасига Британия ватандошлигини ваъда қилган. Бунақа ҳужжат 350 минг чоғли ҳонконгликда бор, яна 2,6 миллион нафар ҳонконглик ватандошликни Британия собиқ колониясининг турғунлари ўлароқ олиши мумкин. Ҳозирда бундай паспорт Буюк Британияда ишлаш ёки ватандошлик олиш ҳуқуқини бермайди, бироқ бош вазир қироллик виза тизимида кенг кўламли ўзгаришлар ясаб, бу чекловларни бекор қилишга тайёр эканини билдирган.\nҲонконг шаҳарда махсус маъмурий тартиб-қоидаларни сақлаб қолиш шарти билан 1997 йили Хитойга ўтказиб берилгунига қадар Буюк Британия томонидан бошқариларди. Сўнгги йилларда шаҳар Пекин томонидан босимга учраяпти, Ҳонконг мухолифати Хитойдаги ҳукмрон коммунистик партия шартлашилган “бир мамлакат – икки тизим” тамойилидан узоқлашаётганини билдирмоқда.\nТуркманистон пойтахтида велосипедга ҳайкал ўрнатилди\nТуркманистон президенти Гурбангули Бердимуҳамедов иштирок этган велопойгалардан бири, 2018 йил 1 июни.\nТуркманистон президенти Гурбангули Бердимуҳамедов 3 июнь куни Ашхободда “Велосипед” ҳайкалини очиб берди. “Олтин аср” ахборот агентлиги хабарига кўра, ҳайкал Жаҳон велосипед куни муносабати билан очилган.\nОчилиш маросимидан сўнг президент тадбир иштирокчилари билан биргаликда 12 километрлик велопойгада иштирок этган. Хабар мазмунидан келиб чиқилса, жаҳон бўйлаб коронавирус инфекцияси ёйилаётгани Туркманистон пойтахтида кўп кишилик оммавий тадбир ўтказилишига монеъ бўлолмаган.\nПрезидент Бердимуҳамедов Ашхободдаги марказий майдонлардан бирига велосипедга ҳайкал ўрнатиш ташаббусини 2018 йил ёзида кўтарган эди.\nСўнгги йилларда Туркманистонда Гурбангули Бердимуҳамедов ва ҳукумат аъзолари иштирокида оммавий велопойгалар мунтазам равишда уюштириб келинмоқда. Бу каби тадбирларга давлат хизматчилари, талабалар ва ўрта мактаб ўқувчилари жалб қилинади, улар ўз ҳисобларидан велосипед ва спорт либослари сотиб олишлари керак бўлади.\n2021 йили Ашхободдаги Олимпия шаҳарчасида Велотрек бўйича жаҳон чемпионати ўтказилиши кутилмоқда.\nВелоспортни оммалаштиргани учун Г. Бердимуҳамедов Халқаро велоспортчилар уюшмасининг (UCI) олий мукофоти билан тақдирланган.\nAI Россия расмийларидан бир кишилик пикет иштирокчилари таъқибини тўхтатишни талаб қилди\nПолициячилар бир кишилик пикет иштирокчиларидан бирини тутиб кетмоқда, Москва, 2020 йил 29 майи.\nAmnesty International халқаро инсон ҳуқуқлари ташкилоти Москвадаги бир кишилик пикет иштирокчиларини таъқиб қилишни тўхтатиш талаби билан Россия ички ишлар вазири Владимир Колокольцевга очиқ хат йўллади.\nБу акцияга муниципал депутат Илья Азарнинг 15 суткага қамалиши сабаб бўлди. У “Полиция омбудсмени” лойиҳаси муаллифи Владимир Воронцовни қўллаш учун 26 май куни Петровкадаги ИИВ бошқармаси биноси олдида пикет ўтказганидан сўнг ушланган.\nШу куннинг ўзида Москвада депутатни қўллаш мақсадида қатор бир кишилик пикетлар ўтказиш бошланган ва бу жараён 1 июнгача давом этган. Пикет иштирокчилари полиция ходимлари томонидан қўлга олинган. Уларга ўзини ўзи яккалаш тартибини бузганлик айблови ҳам қўйилган.\nАввалроқ ИИВнинг Москва бошқармаси карантин чоғида шаҳарда ҳар қандай норозилик акцияси ўтказиш тақиқланишига оид баёнот тарқатганди.\nAmnesty International фаоллар Россиянинг бир кишилик пикетларни расмийлар рухсатисиз ўтказишга изн берувчи қонунини бузмаганини қайд этади. Ҳуқуқ фаоллари бир кишилик акция иштирокчилари ўзини ўзи яккалаш тартибини бузганлиги учун тутиб кетилганини ҳам танқид қилганлар.\nAI вакилларига кўра, “бу одамлар кўчада битта-битта бўлиб, бошқа одамлардан мақбул даражада узоқ масофада, амалдаги соғлиқни сақлаш чораларига мувофиқ равишда индивидуал ҳимоя воситаларидан фойдаланган ҳолда туришган”.\nСўх можароси: Чашмадаги булоқни икки мамлакат ҳарбийлари қўриқламоқда\nБоткен вилоятининг Қадамжой туманидаги Чечме (Чашма) чегараолди ҳудудида Қирғизистон билан Ўзбекистоннинг ҳуқуқ-тартибот идоралари биргаликда Чашма булоғи ва унинг теграсини назорат қилмоқда. Бу ҳақда Қирғизистон Чегара хизмати маълумот тарқатди.\nРасмий хабарда бу ҳудуддаги чегара ўтказиш пунктларидаги чегарачилар ҳам кучайтирилган тартибда ишлаётгани урғуланди.\nҚайд этилишича, икки томон ҳуқуқ-тартибот идоралари ҳамкорлигидаги чегара назорати давлат чегарасининг бузилиши, яна можаро чиқиши эҳтимоли ва ёйилиши олдини олиш учун кучайтирилган.\nАйни пайтда Қирғизистон билан Ўзбекистоннинг чегараолди ҳудудларида вазият барқарор.\n31 май куни Ўзбекистоннинг Фарғона вилояти Сўх тумани Чашма қишлоғи ҳамда Қирғизистоннинг Боткен вилояти Қадамжой тумани Чечме қишлоғи аҳолиси ўртасида булоқ суви устидаги тортишув ортидан тўқнашув юз берган.\nЎқотар қуроллар ишлатилган ва тошбўронлар бўлган можаро чоғида Ўзбекистон томонидан 187 киши, Қирғизистон тарафидан эса 25 киши ярадор бўлган.\nАҚШдаги намойишларда камида 11 киши қурбон бўлди\nКалифорниядаги норозилик намойиши, АҚШ, 2020 йил 2 июни.\nАҚШда оммавий намойиш ва тартибсизликлар бошлаган 26 майдан бери камида 11 киши нобуд бўлди. Ўлим ҳолатлари бир неча штатда қайд этилган. Қурбонларнинг кўпчилигини афроамерикаликлар ташкил қилади. Бу ҳақда Associated Press хабар қилди.\nНамойишлар чоғида ўнлаб одам жароҳатланган, бироқ уларнинг аниқ сони бўйича ҳозирча маълумот йўқ.\nАҚШда оммавий акциялар бошланишига Миннисота штатидаги Миннеаполис шаҳрида полиция томонидан аёвсизларча қўлга олиниши важидан жон таслим қилган афроамерикалик Жорж Флойднинг ўлими сабаб бўлган. Норозилар мазкур ҳодиса юзасидан тергов ўтказилиб, мамлакатда полиция зўравонлигига барҳам берилишини талаб қилмоқдалар.\nТартибсизликлардан сўнг АҚШнинг ўнлаб шаҳрида комендантлик соати жорий қилинган. Вазиятнинг таранглашиб кетиш эҳтимолини эътиборга олиб, пойтахт Вашингтонга қўшимча 1,5 мингдан зиёд ҳарбий йўлланган. Аввалроқ намойишчилар Оқ уй олдида йиғилган, АҚШ президенти Дональд Трампнинг эса бункерга яширинишига тўғри келганди. Оқ уй раҳбари намойишчиларни тарқатгани ва оммавий ҳибсга олишларни амалга оширгани учун Миллий гвардияга миннатдорчилик билдирган.\nАҚШ сенати аввалроқ Трампнинг норозилик намойишлари чоғидаги хатти-ҳаракатини қораловчи резолюцияни ўтказмай қўйган. Демократлар президентни фаолларга қарши кўздан ёш оқизувчи газ ва резина ўқларни ишга солишга рухсат бергани учун танқид қилганлар. Бироқ сенатда кўпчиликни ташкил қилувчи республикачилар бунга қарши чиққанлар.\n46 ёшли Жорж Флойд 25 май куни қўлга олинганди. У сохта банкнотадан фойдаланганликда гумонланган. Полициячи Дерек Шовин афроамерикаликни зарарсизлантиришга ҳаракат қилиб, тиззаси билан унинг бўйнини босган ва тутилган шахснинг ҳаво етишмаётганига оид шикоятларига эътибор бермаган. Флойд Миннеаполис касалхонасида жон берган. Ҳодиса акс этган видеоёзув ижтимоий тармоқларда яшин тезлигида тарқаган.\nМиннесота расмийлари суд-тиббий экспертизаси ўтказилганидан кейин Флойд ўлимини “қотиллик” дея эътироф этганлар.\nЖорж Флойдни қўлга олишда иштирок этган тўрт полициячининг ҳаммаси хизмат текшируви тугагунига қадар ишдан четлатилган. Шовин ҳибсга олинган.\nПарижда минглаб одам полиция зўравонлигига қарши намойишга чиқди\nПарижда 2 июнь куни минглаб киши иштирокида 2016 йил қўлга олинганидан кейин оламдан ўтган 24 ёшли қора танли франциялик Адам Траоре хотирасига полиция зўравонлигига қарши норозилик намойиши ўтказилди. Коронавирус пандемияси туфайли оммавий тадбирлар ўтказиш тақиқланганига қарамай, турли ҳисоб-китобларга кўра, намойишда 15 мингдан 20 минг нафаргача одам иштирок этган.\nКўп ўтмай намойиш полиция билан тўқнашувга айланиб кетган. Намойишчилар полициячиларга шиша ва тош отганлар, чиқинди қутиларига ўт қўйганлар. Бунга жавобан полициячилар кўздан ёш сиздирувчи газ ва резина ўқларни ишга солганлар. Оммавий намойишлар Лилль, Марсель ва Лионда ҳам бўлиб ўтган.\nБу орада АҚШда 26 майдан буён полиция зўравонлигига қарши оммавий намойишлар бўлиб ўтмоқда. Норозилик чиқишлари 46 ёшли афроамерикалик Жорж Флойд полиция томонидан қўлга олинганидан кейин оламдан ўтгани ортидан бошланиб кетган. Қатор шаҳарларда намойишлар тартибсизлик ва полиция билан тўқнашувларга айланиб кетган.\nСешанба куни АҚШнинг ўнлаб шаҳрида комендантлик соати жорий қилинди. Президент Дональд Трамп қатор штатлар губернаторларининг ҳаракатсизлигини танқид қилиб, зўравонликка қарши курашда қуролли кучларни ишга солиш билан таҳдид қилди.\nАҚШда комендантлик соатига қарамай, норозилик намойишлари давом этди\nВашингтондаги намойишда автомобилларга ўт қўйгани норозиларни полиция таъқиб қилмоқда.\nҚўшма Штатлардаги кўпчилик шаҳарларда комендантлик соати жорий этилганига қарамай, 3 июнга ўтар кечаси норозилар саккизинчи тунни кўчада ўтказишди. Норозилик намойишлари тартибсизликларга ва полиция билан тўқнашувларга айланиб кетгани ортидан бир неча кун олдин ўнлаб шаҳарларда комендантлик соати жорий этилганди.\nБир неча кун олдин Миннеаполис, Атланта, Лос-Анжелес, Сиэтл, Чикаго, Филадельфия, Питтсбург, Денвер, Майами ва бошқа шаҳарларда Иккинчи жаҳон урушидан бери биринчи марта Миллий Гвардия намойишларни бостириш учун жалб қилинди.\nПрезидент Дональд Трамп штатларнинг губернаторларидан тартибни сақлаш учун кўчаларга Миллий Гвардия аскарларини кўпроқ сафарбар қилишни талаб этмоқда. Икки кун аввал Трамп агар губернаторлар тартиб ўрнатиш учун Миллий Гвардияни сафарбар этмаса, у ҳолда намойишларни ҳарбий куч билан бостиришга ваъда берган эди.\nВашингтонда зирҳли арбий машиналар, ҳарбийлар ва полиция кўчаларни назорат қилмоқда.\nАҚШнинг юзлаб шаҳарларида намойишлар 25 май кун Миннеаполис шаҳрида оқ танли полициячи камида 20 киши гувоҳлигида афроамерикалик Жорж Флойни бўғиб қўйгани ортидан бошланиб кетди. Тинч намойишлардан ташқари, айрим норозилар биноларга ва автомобилларга ўт қўйди, полицияга қаршилик кўрсатди ва дўконларни талон қилди.\nНамойишчилар 25 май куни қўлга олинганидан кейин Миннеаполис касалхонасида жон берган 46 ёшли Флойд ўлимида ўйнаган роли учун оқ танли тўрт нафар полициячи судланишини талаб қилишмоқда.\nТрамп 30 май куни Жорж Флойднинг ўлимини мамлакатни ғазабга келтирган ва мусибатга туширган “жиддий фожиа”, деб атаган эди. Трамп норозилик намойишлари “оломоннинг зўравонлигига” айланиб кетишига йўл қўйилмаслигини айтган.\nЖурналистларни ҳимоя қилиш қўмитаси АҚШ ҳукуматини журналистларни “таъқиб қилишни тўхтатиш”га чақирди\nВашингтон. Оқ Уй олдига йиғилган норозилар.\nЖурналистларни ҳимоя қилиш қўмитаси (CPJ) АҚШ ҳукуматини мамлакатдаги норозилик намойишларини ёритаётган журналистларни “таъқиб қилишни тўхтатиш”га ва комендантлик соатида матбуот ходимлари фаолиятига рухсат беришга чақирди.\nҚўмитанинг билдиришича, бир неча кундан бери давом этаётган норозилик намойишлари пайтида Қўшма Штатларда журналистлар “сўз ва матбуот эркинлиги бузилиши”га оид 125 ҳолатни қайд этганлар.\n“Биз полициянинг ўз хизмат бурчини бажараётган журналистларга нисбатан ноинсоний ва айрим ҳолатларда ўта зўравон ҳаракатларидан даҳшатга тушмоқдами”, -деб айтди CPJ дастурлар директори Карлос Мартинес де ла Серна.\nҚирғизистонда бир кунда коронавирусдан уч одам вафот этди\nАйни пайтда касалхоналарда 609 бемор даволанмоқда.\nҚирғизистонда 3 июнь ҳолатига кўра, коронавирусга чалинган уч бемор вафот этди. Соғлиқни сақлаш вазири ўринбосари Нурбўлўт Усўнбаевнинг маълум қилишича, улардан икки нафари Ўш вилоятидан.\n“Вафот этганлардан бири Ўш вилоятида ишлаган 59 ёшли фтизиатр врач, иккинчиси Ўшдаги касалхонада даволанаётган 55 ёшли бемор, учинчиси эса Норин вилоят касалхонасида даволанаётган 84 ёшли бемор”, - деди расмий.\nБу билан Қирғизистонда коронавирусдан ўлганлар сони 20 кишига етди.\n3 июнь куни яна 26 одамда СOVID-19 топилди. Бу билан коронавирус юққанлар сони 2 380 кишига етди. Улардан 1265 киши соғайди. Айни пайтда касалхоналарда 609 бемор даволанмоқда. Улардан 12 нафарининг аҳволи оғир.\nҚозоғистонда коронавирусдан ўлганлар сони 44 кишига етди\nОлмаотадаги коронавирусга анализ олувчи марказ.\nҚозоғистонда 3 июнь ҳолатига кўра, коронавирусга чалинган 225 янги бемор аниқланди. Бу билан мамлакатда коронавирусга чалинганлар сони расман 11796 кишига етди.\nСоғлиқни сақлаш вазирлигининг билдиришича, ҳозирда касалхоналарда 5 811 бемор даволанмоқда, 5 941 бемор соғайди ва 44 бемор вафот этди.\nРасмий маълумотда айтилишича, сўнгги бир кун ичида уч бемор вафот этган. Пойтахт Нур-Султонда 61 ёшли, Чимкентда 64 ёшли, Павлодар вилоятида 85 ёшли бемор жон берган.\nҚозоғистонда коронавирус ҳолати илк бор 13 мартда аниқланган эди. Шундан сўнг мамлакатда карантин жорий этилган.\nҚозоғистонда 1 июндан карантин чоралари юмшатилди. Ҳукумат савдо марказлари, умумий овқатланиш жойлари, ҳаммомлар ва сауналар фаолиятига рухсат берди.\nҚирғиз махсус хизмати: Азаттиқ мухбири журналистик суриштирув учун пул олган, аммо буни тасдиқловчи ҳужжат йўқ\nҚирғиз парламенти махсус комиссияси йиғилиши.\nҚирғизистон Миллий хавфсизлик хизмати Озодлик радиоси қирғиз хизмати мухбирлари божхонадаги пул ювиш схемаси тўғрисида журналистик суриштирув учун “манфаатдор шахслардан 100 минг доллар миқдорида пул олган”, деб иддао қилмоқда.\nБу иддао 2 июнь куни қирғиз парламентининг Туркияда ўлдириб кетилган уйғур ишбилармони Айэркин Саймаити иши юзасидан тузилган махсус комиссияси йиғилишида айтилди. Миллий хавфсизлик хизматига кўра, иккита гувоҳ Саймаити уларга журналистларга пул бергани тўғрисида гапирганини тасдиқлаган. Айни пайтда Миллий хавфсизлик хизмати журналистлар пул олганини тасдиқловчи ва исботловчи ҳеч қандай ҳужжатлар мавжуд эмаслигини тан олди.\nОзод Европа-Озодлик радиоси президенти Жейми Флей бу иддаога муносабат билдирар экан: “Журналистларни қоралаш ўз бойлиги ва ҳокимиятини сақлаб қолишга ҳаракат қилаётган коррупциялашган шахсларнинг ўч олиш ҳаракати бўлиши мумкин”, деб билдирди.\nЎтган йили Саймаити Истанбулда ўлдириб кетилган эди. Шундан сўнг қирғиз парламентида Саймаити ўлимини ўрганиш юзасидан махсус комиссия ташкил этилган.\nТолибон лидери Охунзода коронавирусдан ўлгани тўғрисидаги хабарларни рад этди\nТолибон ўз лидери Ҳайбатуллоҳ Охунзода коронавирусдан ўлгани тўғрисидаги хабарларни рад этди.\nForeign Policy журнали 1 июнь куни Толибон ҳаракатининг исми айтилмаган расмийларига таянган ҳолда Ҳайбатуллоҳ Охунзода COVID-19га чалингани ва хориж давлатларидан бирида даволанаётган пайтда ўлган бўлиши мумкинлиги тўғрисида хабар берган эди.\nТолибон расмийлари Foreign Policy журналига Охунзодани сўнгги уч ой давомида кўрмаганларини ва овозини эшитмаганларини айтганлар. Айрим манбалар эса Охунзода коронавирусдан даволаниш учун Россияга кетганини маълум қилганлар.\n2 июнь куни Толибоннинг расмий вакили Забиуллоҳ Мужоҳид ҳаракат раҳбарларидан ҳеч бири коронавирусга чалинмаганини ва Охунзоданинг ўлими ҳақидаги хабарлар асоссиз экани ҳақида билдирди.\nМулла Охунзода 2016 йилнинг майида Покистонда АҚШ учувчисиз самолёти ҳаводан берган зарба пайтида ўлдирилган Ахтар Муҳаммад Мансур ўрнига Толибон қўмондони бўлган эди.\nAssociated Press: Хитой коронавирус тўғрисидаги маълумотларни атайин яширган\nХитой мутахассислари вируснинг бошқа давлатларга таҳдиди тўғрисидаги маълумотларни ҳам яширганлар.\nХитой ҳукумати коронавирус ҳақида ўз вақтида ва тезкор маълумотларни бермаган. Халқаро соғлиқни сақлаш ташкилотининг Хитой ҳукумати маълумотларни яширмай ўз вақтида ошкор этгани тўғрисидаги баёноти ҳақиқатга тўғри келмайди. Бу ҳақда Associated Press ўзининг исми айтилмаган манбаларига таянган ҳолда хабар берди.\nАгентликнинг ёзишича, Хитой вирус ҳақидаги маълумотларни ва унинг инсониятга таҳдидини яширган. Бу орада жаҳондаги учта давлат лабораторияларида коронавирус тўлиқ аниқланган.\nХитой давлат лабораторияси бошқа бир лаборатория вирусологияга оид махсус сайтда 11 январь куни коронавирус ҳақидаги маълумотни эълон қилганидан сўнггина бу ҳақда хабар берган. Аммо шундан кейин ҳам Хитой ҳукумати икки ҳафтагача вирус ҳақидаги маълумотларни сир тутиб келган.\nЖаҳон соғлиқни сақлаш ташкилотининг ёпиқ йиғилишлари баённомаларига қараганда,айни мана шу даврда коронавирусга чалинган беморлар ва коронавирусга чалиниш ҳолатлари бўйича маълумотлар ўта зарур бўлган.\n“Агар бу маълумотлар ўз вақтида тақдим этилганида, вирусдан ўлим ҳолатларини сезиларли даражада камайтириш ёки вируснинг тарқалишини сустлаштириш имконияти пайдо бўлар эди”, - деб ёзди Associated Press.\nАгентлик манбаларининг айтишларича, Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти расмийлари, шунга қарамай, Хитой ҳукуматини тезкор ва ошкора маълумот бераётганини айтиб, мақтаб келган. Бу иш Хитой ҳукуматидан керакли маълумотларни олиш мақсадида амалга оширилган бўлиши мумкин.\nАммо ўша пайтда Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилотининг юқори лавозимли расмийлари оғзаки суҳбатларда Хитой ҳукумати вируснинг одамдан одамга юқиши бўйича етарли даражада маълумотларни бермаётганини айтганлар. Хитой мутахассислари вируснинг бошқа давлатларга таҳдиди тўғрисидаги маълумотларни ҳам яширганлар.\nЭрон депутати: Норозилик намойишларида 230 одам ўлдирилган\nЭронда 2019 йилнинг 15 ноябрида бошланган намойишлар мамлакатнинг юздан ортиқ шаҳарларида 4 кун давом этган.\nЭрон парламентининг Миллий хавфсизлик ва ташқи ишлар қўмитаси раиси Мўжтабо Золнур ўтган йилнинг ноябрида ўтган норозилик намойишларида 230 киши ҳалок бўлганини билдирди. Бу ҳақда 1 июнь куни Эрон ҳукуматига қарашли IRNA агентлиги хабар берди.\nЭрон парламенти аъзоси биринчи марта норозилик намойишлари пайтида ўлганлар сони ҳақида расман маълумот берди.\nЎтган йилнинг ноябрида тўрт кун давом этган норозилик Эронда 1979 йилда содир этилган Ислом инқилобидан бери энг йирик намойиш бўлди.\nМўжтабо Золнурга кўра, намойишларда ҳалок бўлган 230 одамнинг бешдан бири ҳуқуқ-тартибот ходимидир. Бундан ташқари ўлганларнинг 25 фоизи намойишларда қатнашмаган йўловчилардир. Улар ўз ишлари билан кўчага чиққанларида бошларига ёки кўкракларига ўқ еб ҳалок бўлган.\nҲалок бўлганларнинг 16 фоизи ҳарбий базалар ва полиция участкаларига ҳужум пайтида, 31 фоизи эса савдо марказлари, банклар ва автомобилларга ёқилғи қуйиш шохобчаларига қилинган ҳужумлар пайтида ўлдирилган.\nЭронда 2019 йилнинг 15 ноябрида бошланган намойишлар мамлакатнинг юздан ортиқ шаҳарларида 4 кун давом этган. Ҳукумат шу кунгача намойишларда ҳалок бўлганлар ҳақидаги маълумотларни рад этиб келаётган эди.\nҚозоқ-ўзбек чегарасидаги тожикистонликлар юртига қайтолмай сарсон бўлмоқда\nҚозоқ-ўзбек чегараси яқинидаги автовокзалда яшаётган тожикистонликлар, Туркистон вилояти, 2020 йил 2 июни.\nҚозоғистонда мардикорлик билан кун кўрган юзлаб тожикистонлик 10 ҳафтадан бери Ўзбекистон орқали ватанига ўтиб кетиш илинжида қозоқ-ўзбек чегарасида юрибди. Маълумотларга кўра, Ўзбекистон томони уларни ўз ҳудудига қўймаяпти, Тожикистон расмийлари эса уларни олиб чиқиб кетишга шошилмаяпти.\nОраларида аёллар, қариялар ва болалар бўлган тожикистонликлар Озодликнинг қозоқ хизмати мухбирига Қозоғистон билан Ўзбекистон ўртасидаги “Жибек жўли” божхона маскани яқинида жойлашган автовокзал ҳудудида яшаётганларига 2,5 ойдан ошганини маълум қилганлар.\nЧегарада қолиб кетган тожикистонликлар ҳукумат уларни ватанга қайтаролмай, кўчада қолдирганидан норозилик билдирганлар. Бу ерда одамлар озиқ-овқат тақчиллигига дуч келганлар. Ерда ётишга мажбур бўлаётган бу одамларнинг ювинадиган жойлари ҳам йўқ..\n“Озиқ-овқатни бизга маҳаллий турғунлари олиб келиб бериб турибди. Ухлаш ва ювинишга жой йўқ. Ким нима олиб келса, шуни еяпмиз”, деди исмини айтишни истамаган тожикистонликлардан бири.\n“Жибек жўли” қишлоқ округи ҳокими Талгат Азимбердиев автовокзал ҳудудида 260 дан зиёд одам яшаётганини маълум қилди. Унга кўра, Тожикистоннинг Қозоғистондаги элчихонасига аввалроқ бу одамлар ҳақида хабар берилган, бироқ тожик расмийлари ҳалигача улар учун транзит ташкил қилмаган.\nБожхона масканида юрган ва ўзини Тожикистоннинг Қозоғистондаги элчихонаси ходими деб таништирган киши вазият бўйича изоҳ беришдан бош тортган.\nОзодликнинг қозоқ хизмати мухбири божхона масканида турган пайтида бу ердан ўзбекистонлик меҳнат муҳожирлари ўтаётганини кўрган. Ўзбекистоннинг Қозоғистондаги элчихонаси ходими Бахтиёр Камолов бу ердан ҳар куни Ўзбекистонга мингга яқин одам ўтаётганини айтган. Айни пайтда у юртига ўтиб кетмоқчи бўлган тожикистонликларга Ўзбекистон чегарасидан ўтишга нима учун рухсат берилмаётганини изоҳлай олмаслигини билдирган.\nҚозоғистон ва Ўзбекистон коронавирус ёйилишига тўсқинлик қилиш учун март ойида чет элликлар учун ўз чегараларини ёпган. Ўзбекистонда COVID-19 инфекциясига чалинишга оид илк ҳолат 15 март куни қайд этилган.\nҚозоғистон Ташқи ишлар вазирлиги расмийси Айбек Смадияров 2 июнь куни ўз мамлакати тожикистонликларнинг чиқиб кетишига тўсқинлик қилмаётгани ва юзага келган вазият ҳақида Тожикистонни хабардор қилганини билдирган. Смадияровга кўра, Тожикистон томони ўз фуқароларини автобусда олиб чиқиб кетиш учун Тошкент билан музокаралар олиб бормоқда ва ҳозирда ўзбек расмийларидан бу борада жавоб кутмоқда.\nЎзбекистон Қозоғистоннинг Туркистон шаҳрида 5 минг кишилик масжид қурмоқда\nТуркистонда 5 мингдан зиёд кишига мўлжалланган улкан масжид қуриляпти. Ўтган йили тамал тоши қўйилган масжид, Kazinform ахборот агентлиги хабарига кўра, Ўзбекистоннинг Туркистонга туҳфасидир.\nМазкур лойиҳа Ўзбекистон президенти Шавкат Мирзиёев томонидан қўллаб-қувватланаётганини қайд этган агентликнинг ёзишича, Туркистон шаҳрида барпо этилаётган масжиднинг умумий майдони 5 минг квадрат метрни ташкил қилади. Масжид ташқарисида эса яна 3 минг киши намоз ўқиши мумкин.\nАрхитектура мажмуасидан мусулмон маросимлари ўтказиладиган жойлар, конгресс зали, тўй саройи, 180 ўринли мадраса, кутубхона, ошхона, спорт майдончаси, 500 машинага мўлжалланган автопарк ва фаввора жой олиши режаланган.\nАҚШ коронавирусга қарши кураш доирасида Туркманистонга қўшимча 500 минг доллар ажратди\nТуркманистондаги шифохоналардан бири.\nАҚШ ҳукумати COVID-19 нинг олдини олиш бўйича Туркманистон кўраётган чора-тадбирларни дастаклаш учун бу мамлакатга қўшимча 500 000 доллар маблағ ажратди.\nАҚШнинг Туркманистондаги элчихонаси томонидан 1 июнь куни тарқатилган маълумотга кўра, Қўшма Штатлар бу мамлакатдаги барча ҳамкорларига тақдим этган давлат ресурсларининг умумий ҳажми 1 миллион 420 минг долларга етган.\nҚўшимча молиялаштириш коронавирус инфекциясининг олдини олиш ва унга қарши курашиш уринишлари ва хатарлари тўғрисида маълумот тарқатиш ишини яхшилаш учун Туркманистондаги ЮНИСЕФ (БМТнинг болалар жамғармаси) ташкилотига тақдим этилади.\nТақдим этилган маблағлар ҳисобидан Туркманистон Таълим вазирлиги гигиена амалиётини олға суради ҳамда мактабларда ва бошқа муассасалардда COVID-19 профилактикаси учун қўшимча материаллар тақдим қилади.\nАҚШ элчихонаси қайдича, “Туркманистон ўз ҳудудида COVID-19 билан боғлиқ тасдиқланган бирор-бир ҳолат ҳақида маълум қилган эмас, бироқ COVID-19 ёйилишининг олдини олиш ва келажакдаги муҳтамал ҳолатларга ҳозирлик кўриш бўйича чоралар кўрган”.\nШу йил апрель ойида АҚШ COVID-19 пандемиясидан ҳимояланиш учун тиббий кўмак шаклида Туркманистон учун 920 минг доллар ажратганди.\nЖаҳон бўйлаб коронавирус туфайли оламдан ўтганлар сони 375 мингдан ошди\nБразилиялик врачлар коронавирусга чалинган бемор билан, 2020 йил май ойи.\nКоронавирус инфекцияси туфайли ҳаётдан кўз юмганлар сони дунё бўйлаб 375 минг нафардан ошиб кетди. Жаҳон бўйлаб коронавирусга чалинганлар сони эса 6 миллион 300 минг нафарга етиб қолди.\nЖонс Хопкинс университети маълумотига кўра, ҳозирда коронавирус қурбонлари сони бўйича АҚШ дунёда биринчи ўринда бормоқда. Қўшма Штатларда бу иллат туфайли қазо қилганлар сони 105 мингдан ошган. Ўлимлар сони бўйича иккинчи ўринни Буюк Британия (39 мингдан кўпроқ ўлим ҳолати), учинчи ўринни эса Италия (қарийб 33 минг ўлим) эгаллаб турибди.\nСўнгги маълумотларга кўра, шу кунда Бразилия пандемиянинг янги марказига айланган. У ерда COVID-19 инфекциясини юқтириб олиш билан боғлиқ 526 мингдан зиёд ҳолат қайд этилган. Бу мамлакат ҳозирда коронавирусга чалинганлар сони бўйича АҚШдан кейин (1,8 миллиондан кўпроқ бемор) иккинчи ўринга чиқиб олган. Коронавирус юқтириб олганлар сони бўйича дунёда учинчи ўринда Россия (423 мингдан кўпроқ) бормоқда.\nПетербурглик тадбиркор ўзбекистонлик муҳожирлар томонидан калтакланганидан шикоят қилди\nПетербург полициясига 1 июнь куни бир тадбиркор мурожаат қилиб, ўзини ўзбекистонлик муҳожирлар калтаклаб, фуқаролик никоҳидаги хотинини олиб қочиб кетганини маълум қилган. Бу ҳақда Piter.TV ҳуқуқ-тартибот идораларидаги манбаси сўзларига таянган ҳолда хабар қилди.\nАризачига кўра, 1 июнь оқшомида “Автово” метро станцияси олдида унинг “Лада” автомобилига ўзбекистонлик икки киши ўринган. Улар Тярлево қишлоғигача бирга кетганлар. Ўша ерда ўзбекистонликлар тадбиркорни машинадан тушириб, калтаклашган. Кейин эса улар автомобилга ўтириб, жабрланувчининг хотини билан бирга йўлда давом этганлар.\nЖиноят қидурув бўлими ходимлари тез орада машина билан аёлни топганлар. Аёл талончилар унга пичоқ ўқталиб, ёнидаги 3 минг рублни олиб қўйганларини айтган. Шундан сўнг улар ҳодиса жойидан ғойиб бўлганлар.\nҚирғиз расмийси Ўзбекистон билан Сўх-Риштон йўли масаласи муҳокама қилинмаганини айтмоқда\n2019 йили бир муддатга очилган Сўх-Риштон йўли.\nҚирғизистон билан Ўзбекистон расмийлари Сўх-Риштон йўлини очишга оид масалани муҳокама қилганлари йўқ.\nБу ҳақда Озодликнинг қирғиз хизматига бош вазир ўринбосари Акрам Мадумаров 2 июнь куни билдирган.\nҲукумат мулозими чегарадаги можаронинг келиб чиқишига аввало чегарада аниқланмаган участкалар борлиги, яйлов ва сувдан фойдаланиш масалалари сабаб бўлганини айтаркан, Сўх-Риштон йўлини очиш учун икки томоннинг розилиги билан бир қаторда бунинг Евросиё Иқтисодий Иттифоқи тартиб-қоидаларига тўғри келиши талаб қилинишини айтди.\n“Йўлни очиш масаласи ҳеч қачон бир томонлама ҳал бўлмайди. Албатта иккинчи томоннинг розилиги лозим. Агар сўхликлар Ўзбекистон бош вазири олдига масала қўяётган бўлса, бу ҳукумат даражасида ҳал қилиниши шарт. Ҳал қилинганда ҳам икки томоннинг манфаатларини эътиборга олиш билан ҳал этилиши керак. Шу сабабли бу масала ҳал бўлди, дейишдан йироқмиз. Бу музокараларнинг асосий кун тартибига киритиладиган масаладир. Қирғизистон ЕОИИ аъзоси, Ўзбекистон эса бу ташкилотга аъзо эмас. Шу важдан чегара ҳудудлари, савдо-сотиқ масаласи ЕОИИ низоми ва халқаро шартномалар асосида кўриб чиқилади. Бугунги кунда бу масала муҳокама қилингани йўқ”, деди А. Мадумаров.\nШу йил 31 май куни Ўзбекистоннинг Фарғона вилояти Сўх тумани ва Қирғизистоннинг Боткен вилояти Қадамжой тумани турғунлари орасида жанжал юз бериб, икки мамлакат фуқаролари бир-бирларини тошбўрон қилди.\nЧегарадаги можаро ортидан 1 июнь куни сўхликлар билан шахсан учрашган бош вазир Абдулла Арипов қирғиз расмийлари билан Сўх-Риштон йўлини очиш тўғрисида гаплашганини айтган ва уларга йўл масаласида талаб қўйганини билдирган эди.\n31 май кунги можаро оқибатида, қирғиз расмийлари маълумотига кўра, 25 нафар қирғизистонлик тан жароҳати олган.\nАйни пайтда Сўх тумани ҳокимлиги 31 майдаги можаро ортидан туман шифохонасига ўқ еган ва жароҳатланган 187 ўзбекистонлик келтирилгани, 15 нафари вертолётда вилоят шифохоналарига олиб кетилганини расман маълум қилган.\nСўх тумани тиббиёт бирлашмасидан олинган маълумотга кўра, яраланганлардан 13 нафари ўқ еган, айримларининг жароҳати оғир.\n2 июнь куни Фарғона вилояти ҳокимлиги матбуот котиби Муҳаммаджон Обидов 3 киши ов милтиғидан яраланганини расман маълум қилди.\nБу ярадорлар ҳолидан 1 июнь куни Сўх туманига борган Ўзбекистон бош вазири Абдулла Арипов ҳам хабар олди.\nЎзбекистонга қарашли Сўх тумани Қирғизистон ҳудудидаги эксклав бўлиб ҳисобланади. 2013 йили қирғиз-ўзбек чегарасидаги можародан кейин Сўх-Риштон йўли ёпиб қўйилган. 2019 йилда бу йўл 2 кунга очилиб, кейин яна ёпилган.\nҚирғиз чегарачилари тожикистонликларни ўқотар қурол қўллаганликда айбламоқда\nҚирғиз-тожик чегараси яқинидаги йўл.\nҚирғизистон Чегара хизмати 2 июнь куни қирғиз-тожик чегарасида ўқотар қурол қўллаш билан боғлиқ можаро содир бўлганини маълум қилди.\nҚирғиз чегарачилари тарқатган маълумотда Боткен туманининг Эки-Таш деган жойида ўтган тун соат 01:20 ларда Тожикистон томонидан номаълум кишилар Ўш-Исфана автойўли бўйлаб кетаётган қирғизистонлик Б.Б.нинг машинасига қарата ов милтиғидан бир неча бор ўқ узгани қайд этилади.\n“Ҳайдовчи ўқотар қуролдан енгил тан жароҳати олган ва Самарқандек қишлоғи касалхонасига етказилган. Тунда икки томони ҳуқуқ-тартибот идоралари вакилларининг учрашуви бўлиб ўтди. Айни пайтда воқеа жойида милиция ходимлари ишламоқда, улар ҳодиса юз берган жойни ва автомашинани кўздан кечириб, бошқа тергов тадбирларини олиб боряптилар”, дейилади Қирғизистон Чегара хизмати хабарномасида.\nТожикистон томони ҳали мазкур ҳодиса юзасидан изоҳ берганича йўқ.\nБу сўнгги ойда қирғиз-тожик чегарасида ўқотар қурол қўллаш билан боғлиқ можароларнинг тўртинчисидир. 27 май куни Қирғизистоннинг Кўктош қишлоғи турғуни Исфаранинг Чоркўҳ қишлоғида яшайдиган Шукрона Шаропова томонга қарата ўт очган, натижада у ўнг билагидан яраланган. 24 май куни тожик-қирғиз чегарасидаги отишмада Тожикистон Чегара қўшинларининг 19 ёшли ҳарбийси жароҳатланган. 8 май куни эса Қирғизистон билан Тожикистон чегараолди ҳудудлари аҳолиси ўртасида можаро юз бериб, у ерда ов милтиғи ва миномет ишга солинган. Ўшанда Қирғизистон томонидан уч чегарачи, Тожикистон томонидан икки маҳаллий турғун тан жароҳати олган.\nТожикистон билан Қирғизистон ўртасидаги чегара 970 километрга узанган. Ундан 519 километри аниқланган, қолган қисми эса баҳсли участка бўлиб ҳисобланади.\n"Яшил" ҳудудларда тўйларни фақат уйда ўтказиш мумкин\nТошкентда Covid-19 га чалинган 72 ёшли бемор оламдан ўтди, қурбонлар сони 16 нафарга етди\nИстанбул ва Москвадан 1 ва 2 июнь кунлари 677 нафар ўзбекистонлик юртига қайтарилди\nCирдарёга Қирғизистондан яна инсонпарварлик ёрдами етиб борди\nТурк ширкати Тошкентда газ электр станцияси қуради\nФВВ зарарли чигирткалар тарқалишига қарши тадбирлар ҳақида ҳисобот берди\nЎзбекистон халқаро рейтинглардаги ўрнини яхшиламоқчи\nТошкентда ОИВга чалинганинини била туриб мактабдоши билан жинсий алоқа қилган ўсмирга жиноят иши очилди\nКоронавирусга чалинган 11 беморнинг аҳволи оғир\nБош вазир кўрсатмаси билан ҳукумат аъзолари Сўхга борди\nАмерика жойида турибдими?\nРоссия ТИВ вакилининг ўзбек тили ҳақидаги гапига ўзбек қўшиқчиси мусиқий жавоб қайтарди\nOzodSuhbat: Фарғона ҳокимлиги матбуот котиби Сўх жанжали бўйича саволларга жавоб берди\nМулозимдан таҳдид: "Чегарани ёпаман, жанжалчи қишлоқни харитадан ўчирамиз, Сўхни таъминотдан узамиз!"\nянгиланди Сўх жанжали: Бош вазир Сўхдаги иши учун Ш. Ғаниевни олқишлади. "Раматовга ҳар ойда 1 ҳафтадан чегарада яшаш топширилди"


Юрий Коваль: Ўзбекистонда малака алмашиш қизиқарли бўлди\nКиритилган сана: 16.12.2011.\nБолалар футболи бўйича Ўзбекистон Осиёда етакчи ўринларда эканини ОФК комиссияси алоҳида таъкидлаганди.\nБунинг исботи сифатида ўсмирлар ва ёшлар терма жамоамиз қитъа миқёсидаги мусобақаларда доимий равишда юқори ўринларга даъвогарлик қилиб келишмоқда. Буни қарангки, Ўзбекистонда ёш футболчиларни тайёрлаш бўйича тажрибани украиналиклар ўзларида қўллашга қарор қилишибди.\nЛуганскнинг "Заря" клуби спорт директори Юрий Коваль кузда юртимизга ташриф буюриб, Муборакнинг "Машъал" клубида бўлиб қайтганди. Ушбу мутахассис клуб матбуот хизматига интервью бериб, Ўзбекистонга ташрифи ҳақида сўзлаб берди.\n— Юрий Григорьевич, футбол мактабимиз ривожланмоқда, мураббийлар штаби такомиллаштирилмоқда. Бундан ташқари, бошқа давлатларнинг тажрибасини ўзимизда қўллаяпмиз...\n— Яхши биласиз, кўпгина юртдошларимиз Ўзбекистонда фаолият юритишмоқда. У ерда футболни ривожлантириш учун давлат дастури амалга оширилмоқда. Базалар барпо этилмоқда, жамоалар молиялаштирилмоқда. Шунинг учун бу мамлакатда мураббий кадрларни тайёрлаш, футбол бўйича билим олиш ва мураббийларнинг малакасини ошириш бўйича саволлар юзага келмоқда. Шу боис, бизнинг болалар-ўсмирлар мактабимиз вакилларини малака алмашиш мақсадида Ўзбекистонга таклиф этишди. Мен бажонидил бу таклифга розилик бердим. Чунки ўзим ҳам ўзбек футболидан кўп хабардор эмасдим. Бошқа футбол мактаблари билан тажриба алмашиш "Заря" футбол мактабида бор, бошқа жамоаларга ўзимизнинг тажрибамизни ўртоқлашиш эса мактабимизнинг обрўсини оширади.\nМен 5 кун давомида "Машъал" жамоаси футбол академиясида бўлдим. Айтишим мумкинки, бу жамоа анча яхши футбол академиясига эга экан. Маҳаллий менталитет ва шароитни инобатга олганда Ўзбекистонда машғулот жараёнини кузатиш қизиқарли бўлди. Шунингдек, бошқа мактабларнинг мураббийлари билан тажриба алмашдим. Аудиторияда 40 нафага яқин мураббийлар йиғилди. Икки кун давомида назарий машғулотлар ва маърузалар ўтказилди. Шундан кейин яна 2 кун давомида "Машъал"нинг 1997 ва 2000 йилларда туғилган футболчилардан иборат гуруҳлари билан амалий ишладик. Улар билан ишлаш мен учун қизиқарли бўлди. Айниқса, 2000 йилда туғилган болалар билан ўртамизда тил билан боғлиқ муаммо бўлса-да, мароқ билан шуғулландик. Ҳозирги кунда рус тилини оммавий равишда ўқитиш анъанаси йўқолиб бормоқда. Шунга қарамай, бу мамлакатда маза қилиб ишладим. Деярли барча рус тилини тушунади. Рус тилини яхши биладиган болалар эса айрим вазиятларда таржимонлик вазифасини ҳам ўташди. Футбол тили эса — универсал. Барча нарсани гапириб бериш шартмас. Футбол хатти-ҳаракатлари билан ҳамма нарсани тушунтиб бериш мумкин. Мураббийларнинг иш услуби ҳам бизникиларникидан фарқ қиларкан.\nЎзбекистонда 10 ой давомида яхши об-ҳаво ҳукм суради. Ягона муаммо — ёзда 50 даража иссиқ бўлади. Январь-февраль ойларида ҳам ҳаво совуқроқ бўлади. Баъзи шароитларда ишлаш уларга осонроқ бўлса, баъзида қийинроқ. Осонлиги шундаки, урф-одатга кўра, улар ўзларидан каттани қаттиқ ҳурмат қилишади. Сиз билан бир кунда 4-5 марта ҳам сўрашишлари мумкин, ҳаттоки сизни кўришган бўлсалар-да. Каттанинг гапи — қонун. Қийин томони эса шундаки, болаларга босим бўлади ва уларнинг тарбияси ҳар доим ҳам интизомга тўғри келавермайди. Оддий қилиб айтганда, ташкилий жиҳатдан муаммолар бор. Лекин бола барибир бола. У ҳамма жойда бир бўлади.\nЎзбекистонда футболчиларнинг ривожланиши бизга қараганда тезроқ амалга ошади. Чунки, у ерда болалар 16-17 ёшдан бошлаб Биринчи лигада ўйнай бошлашади. У ерда болаларни ўйинлар орқали тайёрлашга асосий эътиборни қаратишади. Лекин болалар 20 ёшгача ҳали ўқиб-ўрганишлари лозим.\nТаъкидлашим лозим, мен Ўзбекистон чемпионатининг битта ўйинини стадиондан кузатдим. "Динамо" (Самарқанд) ўз майдонида "Машъал"ни қабул қилди. "Динамо" Олий лигада жон сақлаб қолиш учун курашаётган бўлса, "Машъал" юқори ўринлар учун кураш олиб бораётганди. Аммо бу ўйинда "Динамо" 2:0 ҳисобида ғалаба қозонди. Умуман олганда, Ўзбекистонда ўйин услуби ва инфратузилмаси бўйича юқори савиядаги 4-5та клуб бор.\n— Луганскка қайтганингиздан сўнг, эгаллаган тажрибангизни ўзимизнинг мураббийларга етказиш мақсадида улар билан учрашдингизми?\n— Албатта. Мураббийларимиз билан суҳбатда бўлдим ва кўрган-кечирганларимни улар билан ўртоқлашдим. Уларни ўзимизга ҳам жорий қилиш юзасидан мунозаралар ўтказдик.\n— Мураббийларни ўқитиш учун улардан тўлов қабул қилинадими?\n— Йўқ, барча харажатлар клуб томонидан қопланади.\n— Дарвоқе, Ўзбекистонда ҳам худди бизда бўлгани каби ёш гуруҳлари борми?\n— Ҳа. Фақатгина маҳаллий иқлимдан келиб чиқиб, ўсмирлар ўртасидаги мусобақаларни ўтказиш тизими бошқачароқ.


Албатта ўқинг! Хабиб ва Конорнинг даҳанаки матбуот анжумани (тўлиқ версия) / Olamsport.com\n10:54Хабиб бекор бўлган UFC 249 турнир ҳақида: Яратгандан қўрқинг!\t0 10:33"Манчестер Юнайтед" франциялик футболчига қизиқиб қолди\t0 10:12Koronavirus Info. Ўзбекистонда коронавирус инфекцияси билан касалланганлар сони 624 нафарга етди\t0 09:56UFC президенти бекор бўлган турнир бўйича расмий баёнот берди\t2 09:35Расман! UFC 249 турнири бекор қилинди 4 09:14#уйдақол! #ҳаётгақўшил! #sportchallenge челленжида илк ғолиблар аниқланди\t0 08:51"Шальке" "Барселона" футболчисини ўзида олиб қолмоқчи\t0 08:28“Гетжи Фергюсонни нокаут қилади”\t3 08:02Японияда коронавирус сабаб фавқулотда ҳолат эълон қилинди\t0 07:37COVID-19 нинг Хитой ва Америка иқтисодиётига таъсири\t0 07:09Роналду қачон Туринга қайтади?\t0 20:18Хабиб Клоппнинг дин ҳақидаги фикрларини эслади + ФОТО\t4 19:50Олим Ҳикматов: Карантинда бўш ўтириш йўқ!\t0 19:31Хамес Родригесга икки топ-клуб қизиқиш билдирмоқда\t0 19:05UFC оролдаги турнирлар орқали 1 миллиарддан ортиқ даромад олмоқчи! Бунинг учун қанча ҳаражат керак? 2\n22 сен 16:05\nТеглар : UFCНурмагомедовМакгрегор\nКонор: Менда етарлича пул борман. Аслида бу ёғига ишламасам ҳам бўлади. Нима учун сен Магомедовдан пул оласан? Уни Путин “ёпиб” қўйгандику!\nКонор: Нимадир айт. Нимага Путин Магомедовни хибсга олди?\nХабиб: Мен ростан ҳам сенинг сўзларингни тушунмаяпман.\nХабиб бекор бўлган UFC 249 турнир ҳақида: Яратгандан қўрқинг! 0\n23 сен 00:03:34\nXabib 3-raunda Conorni Nakaut qiladi\n22 сен 22:40:57\nkop tarjimalari tog`ri tarjima qilinmagan to`g`ri uzbek sayt tushunaman\n22 сен 19:46:08\nTarjima uchun raxmat


САВОДСИЗЛИКДАН ЎРТАМИЁНАЛИК ТУҒИЛАДИ — Teletype\n1. Бутун ўзбек адабиёти ҳақида қатъий фикр айтишга ҳаққим йўқдир-ку, лекин адабиётнинг бир шаҳобчаси – драматургия (шунингдек, кинодраматургия) тўғрисида шахсий фикрларимни билдиришим мумкин. Очиғини айтадиган бўлсам, сўнгги пайтларда театрларга кам тушяпман. Бунга бетоблигимни баҳона қилиб, ўзимни оқлашим ҳам мумкин-ку, лекин ундан-да жиддий сабаби ҳам бор. Мен театрга боришим учун ювиниб-таранишим, кийинишим (бировнинг ёрдамида), транспортга ўтиришим, театр зиналаридан қийналиб чиқишим керак – шунча оворагарчиликка арзийдиган спектакль эса... йўқ. Бунинг ўрнига ўша томоша ҳақида телевизорда бериладиган маълумотлар билан қаноатланаман. Агар асар муаллифи, саҳналаштирган режиссёрини шахсан танисам, спектакль ҳақида маълум тасаввурга бориб қўя қоламан. Шунинг ўзи – кифоя.\nКейинги пайтларда тўй можаролари, қайнона-келин муносабатлари, севишганлар (кўпинча бахтсиз) қисматига қурилган сийқа сюжет одамларнинг жонига тегиб кетди. Ҳа, айтгандай, театр маъмурияти “дадил” ҳисоблаган гиёҳвандлик, одам савдоси, диний экстремизм, терроризм каби мавзулардаги асарлар ҳам бор, лекин бу тоифа спектакллар чин сабаблар бир ёқда қолиб, ислом динига билиб-билмай тош отиш эвазига бўлаётир. Хуллас, кўпдан бери “Эҳ, анови спектаклни кўролмай қолдим-да”, деб афсусланмаяпман.\nКинодраматургия масаласида ҳам аҳвол шу. Фақат сал баттарроқ. Кинодаги бош фожиа – моддият етакчилик қилаётган жойда маънавият чекинишидир.\n2. Мени ташвишга солаётган муаммолар кўп, қай бирини айтай? Энг ачинарлиси, адабий муаммолар ижтимоий муаммолар билан чатишиб кетгани! Эртаю кеч тинимсиз қийнаётган масала – саводсизлик. Бу иллат илдизи анча чуқурлаб кетди. Лекин муаммони ёритишда аксар матбуот – соқов, радио-телевидение – гунг! Мен тахминан беш мингта одамни шахсан танисам, шундан йигирматача одамнинг саводига тан бераман. (Ҳатто ўзим ҳам бу рўйхатда йигирма биринчи бўлиб турибман.) Бу – жуда кам. Чидаб бўлмас даражада кам!\nОддий механизатор, ҳайдовчи, қассобни қўя турайлик, ижодкор зиёлилар ва илм аҳлининг саводи ҳам кўнгил тўладиган даражада эмас. Мен оддийгина грамматик саводни назарда тутяпман. Шундай бир шароитда китоб ўқишга ундамоқ, китобни тарғиб қилмоқ бинойидек самара берармикан? Кўчага чиқиб исталган мактабнинг юқори синф ўқувчисига исталган матнни бериб кўринг – ўқиёлмайди! Хоҳ лотинда бўлсин, хоҳ кириллда. Мен ўқиш деганда нуқта, вергулини жойига қўйиб, ифодали ўқишни назарда тутяпман.\nПрезидентимиз Шавкат Мирзиёев “Коллежни битирган болаларимиз ишга кириш учун ариза ҳам ёзолмаяпти”, деб бекорга куйиб-пишаётгани йўқ. Коллеж, мактабни қўяверинг, олий ўқув юртини битирганларнинг саводини кўриб ҳам ёқа ушлайсан киши. Мен “Шифо-инфо” деган тиббий газетага раҳбарлик қиламан. Таҳририятимизга, асосан, университетнинг филология ёки журналистика бўлимларини битирган ёш йигит-қизлар иш қидириб келади. Диктант ёздириб кўраман. Айтсам ишонмассиз, битта сўзни ўнтадан саккизтаси нотўғри ёзади! (Бошқа бош муҳаррирларга ҳам тавсия қиламан – ишончли усул.)\nСаводсизлик ўртамиёналикка олиб келади. Ўртамиёна муаллим, ўртамиёна инженер, ўртамиёна архитектор, ўртамиёна врач, ўртамиёна бошлиқ, ҳамма ёқ – ўртамиёна!\nМинг таассуфки, лотин алифбосига ўтиш масаласи ўлда-жўлда бўлиб ётибди. Қолаверса, мактабда ўқитилаётган лотин алифбоси номукаммал – мутахассислар қайта ишлаб, ислоҳ қилиши лозим. Яқинда мактабни лотинда битираётганларнинг салкам икки авлоди етишиб чиқади. Газета-журнал ўқимайдиганлар авлоди! Негаки, мамлакатимизда лотин алифбосида чиқадиган газета-журнал йўқ ҳисоби (“ўунча”га ўхшаш бир-икки нашрдан ташқари, албатта). Тилчи олимларимиз нега томошабин бўлиб турибди?! Ахир, бундай салбий аҳвол учун, аввало, улар жавобгар-ку!\nМенингча, зудлик билан лотин ёзувига ўтишимиз керак. Муддат қисқа бўлиши керак, масалан, олти ой. Нашриёт, босмахона, таҳририят ва бошқа идоралар лотин ёзувига мўжалланган дастур билан бепул таъминлансин.\nБу ишларни бугун, ҳозир қилиш керак! Эртага кеч бўлиши мумкин...\n3. Биласизми, умрнинг ҳар бир фаслида маълум бир ёзувчиларнинг асарларига эҳтиёж сезади киши. Болаликда – эртакларга, ўсмирликда – Жюль Верн, Жонатан Свифтларнинг саргузашт ва фантастик романларига, балоғат ёшида – Ги де Мопаcсан ва сиз ҳам кўнглингизда санаб турган бошқа ёзувчилар асарларига. Қариликда – турли луғат, справочник ва атласларга кўпроқ эҳтиёж сезаркансан киши...


Ўш коменданти зўравон хизматчилардан воз кечмоқчи\nЎшнинг ўзбек маҳаллаларида зачистка ўтказаëтган қуролли кучларнинг¸ аҳоли мол-мулкини тортиб олиб¸ уларга нисбатан зўравонлик қилаëтгани ҳақида тинимсиз шикоятлар келмоқда.\nЎшлик ўзбеклар ҳамон ҳуқуқ-тартибот идоралари ходимларининг ноқонуний ҳатти-ҳаракатларидан арз қилишмоқда. Бу арзларга муносабат билдирган шаҳар Ички ишлар бошқармаси расмийси эса¸ Ўш комендантининг формадаги зўравонлар танобини тортиб қўйиш ниятида эканини билдирди.\nЎш вилоятининг Қорасув туманига қарашли Қизилқишлоқ қишлоқ аҳолиси 30 июн куни эрталабки соат 9 ларда ўз тинчлари бузилганини айтишмоқда. Уларга кўра, қишлоққа бир неча милиция ходими келиб, 6 йигитни олиб кетган. Алоҳида-алоҳида ўтказган суҳбатларимизда қизилқишлоқликлар воқеа тафсилотларини ҳикоя қилдилар.\n- Эрталабда Мелис деган Автотресс, Филармониянинг олдидаги участковой, Раҳим деган Бозорнинг участковойи, ОблГАИдан Эрнис дегани “3537 Z” маркали тонировкали машинада маҳаллага бостириб кириб, шу ерда яшайдиган болаларни ётган еридан турғизиб, қўлидан судраб, уйма-уй юриб: “Шу маҳаллада бир бола йўқолган. Ким кўрган? Ҳозир топишасан” деб, сўроқсиз ёш болаларни судраб олиб чиқиб кетишган, деди қизилқишлоқлик аёллардан бири.\nУнинг айтишича, милиция ходимлари йигитларни Қорасув туман Ички ишлар бўлимига олиб боришган ва сўроқ давомида уларга нисбатан куч қўллаган. Орадан бир муддат ўтгач, қизилқишлоқликлар норозилик билдириб, Қорасув туман Ички ишлар бўлимига боришган ва йигитлар ота-оналарига қайтариб берилган.\nҚизилқишлоқлик ўзбек йигитларнинг нима сабабдан қўлга олингани борасида расмий маълумот олиш мақсадида қишлоқ фуқаролар йиғини коменданти Нурали Мурзубраимов билан боғландик.\nУнинг айтишича, маҳаллий ҳуқуқ-тартибот органи ходимларига бир фуқародан 12 июн куни Қизилқишлоқ округида фарзанди йўқолгани тўғрисида ариза тушган. Ушбу ариза юзасидан тергов олиб бораётган терговчилар эса Ўш шаҳар Ички ишлар бошқармаси ходимларига Қизилқизлоқ округида истиқомат қилувчи 6 йигитни гувоҳ сифатида олиб келиш бўйича топшириқ берган.\n- Қизилқишлоқ аҳолисидан 6 нафарини гувоҳ сифатида Қорасув туман Ички ишлар бўлимига олиб боришган. Қишлоқ аҳолиси менга мурожаат қилганидан кейин биз улар билан бирга ўша ерга бордик, йигитлар ўзларининг тушунтириш хатларини беришди. Шундан сўнг биз йигитларни автобус билан олиб келиб, ўзининг кўчасига, маҳалласига олиб бориб топширдик, дейди Нурали Мурзубраимов.\nУнинг айтишича, қизилқишлоқлик йигитлар ўз уйларига олиб келинганида милиция ходимлари томонидан калтакланмаганини айтишган ва комендантга миннатдорчилик билдиришган.\nОзодлик билан суҳбат давомида Нурали Мурзубраимов ушбу воқеада фақат Қорасув тумани ҳудудида истиқомат қилувчи йигитларнинг Ўш вилоят Ички ишлар бошқармаси эмас, балки шаҳар Ички ишлар бошқармаси ходимлари томонидан қўлга олингани нотўғри бўлганини таъкидлаб ўтади.\nЎш шаҳри ва вилоятида юз берган қонли воқеалардан сўнг маҳаллий ҳуқуқ-тартибот идоралари ходимлари шаҳар ва унинг атрофидаги кўча ва маҳаллаларда гаровда ушлаб турилган одамларни озод қилиш, аҳолидан ноқонуний сақланаётган қурол-аслаҳани мусодара қилиш мақсадида махсус амалиётлар ўтказаётганларини иддао қилмоқдалар.\nАйни пайтда бундай амалиётлар пайтида ҳуқуқ-тартибот идоралари ходимлари ва ҳарбийлар томонидан ноқонуний ҳатти-ҳаракатлар содир бўлаётгани ҳақида Ўшнинг турли бурчаклардан арзлар келиши тўхтамаëтир.\nОзодликка 30 июн куни мурожаат қилган черëмушкалик аëл¸ зачистка баҳонасидаги зўравонликнинг ҳамон давом этаëтганини айтади:\n- Бизга умуман кун беришмаяпти. Болаларимизни, эрларимизни олиб чиқиб кетишаяпти. Военнийлар келишиб олиб чиқиб кетишяпти. Кўчада юрган ўзбекни умуман одам қатори кўришмаяпти. Қаерга боришимизни, кимга айтишимизни билмаяпмиз. Нима сабабдан ҳарбийлар бундай қилади? Болаларимизни ётган ерига кириб, “паспортний система” деб, “пулини берасан, фалон қиласан” деб, ўзбек бўлсаёқ ҳар хил гаплар билан сўкаяпти.\nОзодлик: Опа, қачон бўлди бу ишлар?\n- 3-4 кундан бери бўлаяпти, ҳар куни бўлаяпти, ҳали у ерда, ҳали бу ерда, дейди Ўшнинг Черëмушки мавзеида истиқомат қилувчи аёллардан бири.\nЎш шаҳар Ички ишлар бошқармаси матбуот котиби Замир Сидиқовнинг Озодликка маълум қилишича, сўнгги пайтларда ўшликлар Ўш вилояти ва шаҳри коменданти Курсан Асановга ҳуқуқ-тартибот идоралари ходимлари ва ҳарбийларнинг ноқонуний ҳатти-ҳаракати юзасидан арз қилишган.\n“Ҳарбийлар ва милиционерлар томонидан одамларнинг уйларига атайлаб қурол ва бошқа нарсаларни ташлаб қўйилаяпти”, деган мазмунда арзлар тушган. Шундан сўнг 29 июн кунидан бошлаб Ўш вилояти ва шаҳри коменданти Қурсан Асанов Ўш шаҳар ички ишлар бошқармаси ходимларига кўчаларда фақат хизмат кийимида юришни топширган" дейди Сидиқов:\n- Биз, масалан, Ўн адирга бордик, Южнийга бордик. Домкомлар, квартал қўмита раисларини, ўзбек ва қирғиз ихтиёрий дружиначиларини бирга олиб юрдик. Шунақа “бир нарса ташлаб қўйди, подставка қилди” деган сўзлар бўлмаслиги учун. Ва улар билан бирга гаровга олинганларни ва қуролларни излаш бўйича махсус операция ўтказдик. Махсус операциядан сўнг ўша ҳудудларда комендант билан ўзбек ва қирғиз оқсоқолларини тўпладик ва йиғин ўтказдик. Йиғинда улар милиция ходимларига нисбатан норозилиги йўқлигини айтишди. Бундай арзлар комендантга оғзаки тарзда тушаяпти экан. Бу борада текширув ишлари кетмоқда. Комендант: “Агарда менинг ходимларим шундай ишга бориб, бировнинг бир буюмини, бировнинг бир телефонини олиб қўйса, мен уни ўша заҳотиёқ ишдан бўшатаман” деб айтган, деyди Замир Сидиқов.


КРАНИОЦЕРЕБРАЛ ЖАРОҲАТЛАР » Тиббий психология – Расмий сайт\nЯнгиликлар » Энциклопедия » КРАНИОЦЕРЕБРАЛ ЖАРОҲАТЛАР\nКалла суяги ва бош миянинг механик жароҳатланишига краниоцеребрал жароҳат (КЦЖ) деб айтилади.\nЭпидемиологияси. Ривожланган давлатларда КЦЖ ҳар йили 1000 аҳоли сонига 3-4 кишида рўй беради. Бундай жароҳатлар 30 ёшгача бўлган даврда ўлим ва ногиронликнинг асосий сабабчисидир. Дунё бўйича КЦЖ сабабли ҳар йили 1,5 млн. киши ҳаётдан кўз юмади ва 2,4 млн. киши ногирон бўлиб қолади. 2010 йилга келиб дунё бўйича КЦЖ сабабли ногиронлар сони 150 млн. га етган. Енгил КЦЖ, унинг оғир турларига қараганда 10-20 баробар кўп учрайди.\nЭтиологияси. Тинчлик даврида кузатиладиган КЦЖ сабаблари жуда кўп бўлиб, уларнинг ичида йўл-транспорт ҳодисалари, баландликдан йиқилиш, ўзаро жанжалли воқеа ёки криминал вазиятларда тан жароҳати олиш алоҳида ўринга эга. Деярли барча давлатларда йўл-транспорт ҳодисалари сабабли кузатиладиган КЦЖ кўп учрайди. Улар, кўпинча, меҳнатга қобилиятли даврда рўй беради.\nКалла суяги синиши. КЦЖ деярли 20 % ҳолатларда калла суяги синиши билан намоён бўлади ва аксарият ҳолларда, ўлим билан тугайди. Қолган ҳолатларда интракраниал гематомалар (эпидурал, субдурал, интрацеребрал) шаклланади. Шунингдек, калла суягининг очиқ синишларида инфекциялар тушиши ва йирингли жараёнлар (абсцесс, менингит, менингоэнцефалит) ривожланиши хавфи жуда юқори. Турли бактериялар ликвор йўлларига тушса, нафақат бош мияда, балки орқа мияда ҳам оғир яллиғланиш жараёнлари юзага келади. Калла суяги синишида пневмоцефалия, яъни ликвор йўлларига ҳаво тушиб қолиши ва ликвороринорея, яъни бурундан ликвор оқиши ҳам кузатилади.\nКалла суягининг чизиқли, очиқ ва босилган (эзилган) синишлари фарқланади. Шунингдек, алоҳида калла суяги асоси синиши ҳам ажратилади. Булар ичида калла суягининг чизиқли синиши жуда кўп учрайди ва кўп ҳолларда зарба теккан жойдан юқорига ёки пастга қараб пайдо бўлади. Чизиқли синишларда эпидурал ва субдурал гематомалар кўп кузатилади.\nКалла суягининг асоси синиши, кўпинча, калла суяги гумбази синиши билан бирга учрайди. Энса суягига берилган зарбада калла суяги асоси алоҳида синиши мумкин. Одатда, бундай синишлар чакка суяги пирамидаси, понасимон суяк, турк эгари ёки ғалвирсимон суякда рўй беради. Калла суяги асоси синишида ликворея, пневмоцефалия ва каротид-каверноз фистула кўп кузатилади. Шунингдек, ўрта қулоқ, сўрғичсимон тана ва кўз косасига қон қуйилишлар ҳам вужудга келади. Бу симптомлар калла суяги асоси синишини исботловчи қўшимча белгилардир.\nЛиквороринорея ғалвирсимон суякнинг ғалвирсимон пластинкаси орқали ликворнинг бурун синусларига ўтиши билан боғлиқ. Агар ликвороринорея узоқ давом этса, калла суягининг синган жойида қаттиқ парда бутунлигини тиклаш бўйича хирургик операция ўтказиш талаб этилади. Баъзида ликвор оқаётган жойни аниқлаш қийин бўлади. Бунинг учун ликворга сувда эрийдиган контраст юбориб КТ қилинади ва шу йўл билан ликвор оқаётган жой аниқланади. Ликвороринорея бир пайдо бўлиб, бир йўқ бўлиб турса, одатда, хирургик аралашув талаб қилинмайди. Баъзида ликвор оқиши бирданига тўхтаб ҳам қолади.\nКалла суяги асоси жароҳатида турк эгари синиши кўп учрайди. Бу синиш ҳар доим ҳам рентгенографияда аниқланавермайди. Турк эгари синишида, кўпинча гипофиз ва кўз нерви шикастланади. Понасимон синусда суюқлик аниқланса, турк эгари туби синган бўлади. Чакка суяги пирамидаси жароҳатларида эса VII ва VIII нервлар шикастланади, қулоқдан ликвор ва қон оқади. Пирамиданинг кўндаланг синишида деярли ҳар доим чиғаноқ ва лабиринт шикастланади.\nПешона суяги синишида, кўпинча, кўз косаси ва юз-жағ соҳасидаги си-нуслар жароҳатланади. Агар ғалвирсимон суяк жароҳатланса, ҳидлов нерви ҳам шикастланади ва аносмия кузатилади.\nКраниал нервлар шикастланиши. Калла суяги асоси синишида краниал нервлар, айниқса, I, II, III, V, VII, VIII нервлар кўп шикастланади. Бульбар нервларга кам зиён етади.\nАгар КЦЖ да ўткир аносмия пайдо бўлса, ҳидлов нерви қаттиқ шикастланган бўлади. Бундай ҳолатда аносмия сабаблари – олдинги краниал чуқурча гематомаси, нервнинг пешона бўлаги томондан босилиб қолиши ёки ҳидлов нервининг узилиб кетишидир. Агар бир неча ой ичида аносмия йўқолмаса, одатда, ҳидлов функцияси тикланмай қолади.\nПонасимон суяк синиши кўрув нервининг эзилиши ёки узилиб кетишига сабабчи бўлади. Бунда бир томонлама амавроз ривожланади ва қорачиқнинг ёруғликка тўғри реакцияси йўқолиб, ҳамкор реакцияси сақланиб қолади. Қорачиқлар шакли, одатда, ўзгармайди. Кўрув нерви қисман шикастланса, кўриш функцияси пасаяди ва кўрув майдонида секторал дефектлар пайдо бўлади.\nКўз косаси жароҳатида тўла офталмоплегия синдроми ривожланади, кўз атрофидаги ғовак тўқималар шишиб кетади. Понасимон суякнинг кичик қаноти синганда ғалтак нерв шикастланади. Бунда пастга қараганда диплопия кузатилади ва у бошни шикастланган томондан қарама-қарши томонга оғдирганда йўқолади. Юз нерви шикастланиши КЦЖ дан сўнг дарров пайдо бўлиши мумкин. Бу нерв чакка суяги пирамидаси синишида кўп шикастланади.\nДаҳлиз-чиғаноқ нерви шикастланиши ҳам чакка суягининг пирамидаси синишида рўй беради ва эшитиш пасайиши, бош айланиш, вестибуляр атаксия ва нистагм билан намоён бўлади. Ушбу симптомлар жароҳатланишдан сўнг дарров ривожланади. Эшитиш бузилиши эшитув нерви зарарланиши билан эмас, балки ноғора парда ёрилиши ёки ўрта қулоққа қон қўйилиши билан боғлиқ бўлиши ҳам мумкин.\nКраниоцеребрал жароҳатлар таснифи Оғирлик даражаси бўйича:\nКлиник турлари бўйича:\nбош мия чайқалиши;\nбош миянинг енгил эзилиши;\nбош миянинг ўрта даражада эзилиши;\nбош миянинг оғир даражада эзилиши;\nдиффуз аксонал шикастланиш;\nбош миянинг босилиши.\nКалла суяги бутунлиги бўйича:\nўткир даври (2–10 ҳафта\nоралиқ даври (2–6 ой);\nсўнгги даври (6 ойдан 2 йилгача).\nРўй бериши бўйича:\nбирламчи (бошқа касалликларсиз рўй берган);\nиккиламчи (бошқа касалликлар, масалан инсульт, инфаркт, эпилепсия сабабли рўй берган).\nАсоратлар бор-йўқлиги бўйича:\nасоратли (амнезия, деменция, эпилепсия, энцефалопатия, ИКГ, порэнцефалия, гидроцефалия, киста, сурункали интракраниал гематома, менингит, менингоэнцефалит, руҳий бузилишлар, абсцесс, ликворея, фобия ва ҳ.к.).\nКраниоцеребрал жароҳатларнинг клиник турлари. Краниоцеребрал жароҳатларнинг клиник турлари ва уларнинг оғирлик даражасини баҳолашда, авваламбор, қанча вақт ҳуш йўқолганлиги, жароҳатнинг очиқ ёки ёпиқлигига эътибор қаратилади.\nЕнгил КЦЖ – мия чайқалиши ва бош миянинг енгил эзилиши билан намоён бўладиган жароҳат. Ҳуш йўқолиши, одатда, 30 дақиқа, посттравматик карахтлик ва амнезия эса бир соатгача давом этади. Ўчоқли неврологик симптомлар ва менингеал белгилар кузатилмайди. Одатда, калланинг юмшоқ тўқималари лат еган бўлади. Глазго шкаласи бўйича енгил даражадаги КЦЖ 15–13 баллга тенг.\nЎрта КЦЖ да бемор 30 дақиқадан 1 соатгача ҳушдан кетади, карахтлик ёки сопор ҳолати юзага келади ва посттравматик амнезия 1 соатдан 24 соатгача чўзилади. Ўрта даражадаги КЦЖ бош миянинг ўрта даражадаги эзилишига мос келади. Ўрта даражадаги жароҳатларда калла суяги синишлари, посттравматик интракраниал геморрагия, шу жумладан, субарахноидал геморрагия вужудга келади. Глазго шкаласи бўйича ўрта даражадаги КЦЖ 12–9 баллга тенг даражада ҳаётий муҳим функциялар ҳам. Енгил ёки ўрта бузилади.\nОғир КЦЖ – бош миянинг кучли эзилиши ва босилиб қолиши ҳамда диффуз аксонал шикастланиш билан намоён бўладиган жароҳат. Бемор 1 соатдан ошиқ ҳушини йўқотади, посттравматик амнезия 24 соатдан ошади, ҳаётий муҳим марказлар (юрак қон-томир ва нафас олиш) фаолияти бузилади, турғун ўчоқли неврологик симптомлар пайдо бўлади, эпилептик хуружлар рўй беради. Тикланиш ўта суст кечади ёки тўла бўлмайди. Глазго шкаласи бўйича оғир даражадаги КЦЖ 8–3 баллга тенг.\nҚўшилган: 23:31 / 16-04-2021 Ўқилди: 78


Сержио Канаверо инсон бошини кўчириб ўтказишга тайёрлигини билдирди\n10:21 / 19.11.2016 14506\nАрхив сурат / РИА\nИталиялик нейрожарроҳ Сержио Канаверо Глазгода бўлиб ўтган матбуот анжуманида махсус жарроҳлик пичоғини намойиш этди. Унинг ёрдамида, жарроҳнинг уқдиришича, инсон бошини бошқа танага ўтказиш мумкин бўлади. Виртуал реаллик тизими эса, инсонга янги танани бошқаришни ўргатади.\n"Профессор Фарид Амируш (Чикагодаги Иллинойс университети биомуҳандиси) Ердаги энг аниқ ва кескир жарроҳлик пичоғини ясашнинг уддасидан чиқди. У орқамияни бош миядан асаб толаларига жуда кам талофат етказиш билан ажратиб олиш имконини беради. Мазкур янги инновация тизимини ишлаб чиқиш – асосий мақсадимиз, инсон бошини кўчириб ўтказиш томон ташланган навбатдаги муҳим қадамдир", — деган Канаверо.\n2015 йил февралида Сержио Канаверо HEAVEN/AHBR лойиҳасини ишга туширгани ҳақида эълон қилган эди. Нейрожарроҳ ушбу лойиҳа доирасида кўнгилли кишининг бошини донорлик танага ўтказишни режалаштирган эди. Бунда орқамия ва бош мия толалари "GEMINI протоколи" деб номланган жараён воситасида бирлаштирилади.\nКанаверонинг чақириғига россиялик муҳандис Валерий Спиридонов “лаббай” деб жавоб берганди. У мушакларидаги дистрофия туфайли ногиронлар аравачасига михланиб қолган. Россиялик муҳандис Вердниг-Гоффман синдромидан азият чекади.\nВердниг-Гоффман синдроми — оғир ирсий касаллик бўлиб, инсонни аста-секинлик билан ҳаракатланиш имкониятидан маҳрум этади.\nСамарқандда россиялик шифокор иштирокида мураккаб жарроҳлик амалиёти ўтказилди


13.07.2018 23:49 0 4560\nДемак, яратилган янгилик борасида нималарни билишимиз керак:\nпул ўтказмалари фақат бир томонлама амал қилмоқда, яъни Ўзбекистон ҳудудига пул ўтказиш имконияти яратилди;\nпул маблағи тўғридан-туғри «Uzсard» карталарига туширилади;\nлойиҳа ҳамкори «Universalbank»;\nчет элдан 500 долларлик лимит билан пул ўтказиш имкони бор;\n2 фоизлик комиссия тўловлари фақат жўнатувчидан ечиб олинади;\nтижорат курси ҳисоб юритувчи банк томонидан белгиланади.\nЯқин кунларда «Uzсard» компанияси мутахассислари томонидан «QIWI ўтказмалари» ва «CONTACT пул ўтказмалари» хизматининг қўшимча функциялари ҳам жорий қилинади.\nҲозирча, яратилган янги имкониятлар ёрдамида исталган вақтда, хориждан туриб оила аъзоларингиз ва яқинларингиз пластик картасига бемалол пул ўтказишингиз мумкин.\nпул ўтказмалари Qiwi Uzсard CONTACT\nИқтисодиёт 07/04, 12:17\nЖамият 11/04, 20:00\nТехнология 20/01, 11:43


Ўлдириб бўлгач билса… - Huquq.uz\nЎлдириб бўлгач билса…\n14:00 - 03.05.2021\nЁзнинг қоқ ўртаси, соат 16 лар чамаси эди. Шодмон ўша пайт Афзалбекнинг устахонасига кириб келди, худди қурбон ўз оёғи билан қассобнинг олдига келдек. Шодмон велосипедининг занжирини мойлаб олмоқчи бўлди. Куни битганини қаердан билсин?!\n…Маҳаллада тарқалган мишмишларга кўра, Файзиобод қишлоғилик Шодмон (исм-фамилиялар ўзгартирилган) хорижга ишлагани кетган аёллар билан ишқий муносабатларини телефонига ёзиб олиб, ўйнашини ушбу видеолавҳаларни эрига, яқинларига жўнатиш билан қўрқитиб, айтган шартларига кўндираётган эмиш.\nДастлаб Афзалбек бу гапларга парво қилмади. Аммо негадир ичига шубҳа оралади. Мабодо хотини ҳам Шодмон билан дон олишган бўлса-чи?! Одамларнинг Шодмон ҳақидаги гапларини эшитгани сари «хотиним ҳам у билан алоқа қилган бўлиши мумкин» деган хаёл вужудини пармалайверди. Масжидга бораётиб ёш йигитларнинг «ака юраверади, опа у ёқда иш қилиб ётибди» деган гаплари шубҳасини баттар кучайтирди.\n– Устахонада, ичкарида солидол бор, – деди Афзалбек. Ичкарига кирган Шодмон солидолда занжирни мойлаётганида дарвозадан чиқиб теваракка назар ташлади. Ҳеч ким йўқлигига амин бўлгач, устахонага қайтиб кириб қўлидаги темир қувур бўлаги билан велосипеди ёнида ўтириб занжирини мойлаётган Шодмоннинг бўйни аралаш бошига урди. У сўкиниб йиқилди. Афзалбек қувур билан боши, елкаси, болдирига қайта-қайта ураверди. Нафас олмай қўйгачгина эс-ҳушини йиғди.\nУстахона эшигини ичкаридан беркитди. Шодмоннинг шими чўнтагидан «Нокиа» телефонини олди. Уни ёқиб, хотинига алоқадор видеотасвирни ахтариб топа олмади. Чипини олиб ўзининг телефонига жойлади. Тағин излашга киришди. Бироқ хотинининг тасвири тушган бирон-бир сурат ёки лавҳа чиқмади. Афзалбек мурдани устахонада ўрнатилган электр арранинг остидаги қипиқлар билан кўринмайдиган қилиб кўмди. Сўнг ўзининг велосипедини миниб қишлоқ марказига йўл олди. Ўша ерда мурданинг телефонини ариққа ташлади.\nЎша куни турмуш ўртоғини хабар ол дея отасининг уйига жўнатди. Олтиариққа бораётиб унга қўнғироқ қилди. Бугунча уйга қайтиб келмай туриши кераклигини тайинлади. Кейин синфдоши Шоввозга қўнғироқ қилиб, автомобилини сўраб олди. Туман марказидан олти метр кўк рангли плёнка сотиб олиб у билан устахонада ётган мурдани ўради, арқонда боғлади, устидан яна чойшаб ўради. Қоронғи тушгач, жасадни орқа ўриндиғи олиб қўйилган автомобилга жойлади. Олтиариқ – Марғилон йўлидан юриб, Болтакўл қишлоғини кесиб ўтиб ариқ ёнида тўхтади. Олиб келган кетмони билан ариқ чеккасини қазди. Мурдани судраб келиб чуқурга юмалатди. Чуқурни тупроқ аралаш балчиқ билан кўмди. Уйига қайтаётиб икки қоп қипиқни каналга ташлаб юборди.\nУйга қайтиб келгач, Шодмоннинг велосипедини Жанубий Фарғона каналига олиб бориб ташлади. Эрталаб Полосон қишлоғилик қорининг уйига бориб ўзига дам солдирди. Хотини ва болаларини қайнотасиникидан уйига олиб келди. Устахонага кириб ердаги қон доғларини ювиб ташлади. Темир қувурни оғилга яшириб қўйди. Сўнг опасининг уйига борди. У ердан Тошкентга жўнади. Пойтахтдан Россияга йўл олди.\nХорижга қочиб яширинди-ю виждон азобидан мосуво бўла олмади. Қонга беланган жасад бот-бот хаёлида жонланиб, гуноҳи азим дилини пармалайверди. Умрининг охиригача ўзлигидан қочиб юра олмаслигига ақли етиб, юртига қайтди. Қайтиб келиб ИИБга учради. Судда Афзалбек Тожиддиновнинг жинояти қилмишига иқрорлигидан ташқари марҳумнинг турмуш ўртоғи ва гувоҳларнинг кўрсатмалари, инкор этиб бўлмас далиллар билан исботини топди. Қотил 11 йилга озодликдан маҳрум қилинди.


Илмдан юз ўгиришнинг оқибатлари – oliymahad.uz\nИлмдан юз ўгиришнинг оқибатлари\nЯна бир ўқувчим институтни ташламоқчилигини, динга кераксиз инсон бўлиб ўқишни тамомлаш нияти йўқлигини, барибир эплаб кетолмаслигини айтиб ҳасрат қилиб қолди. Узоқ ўйладим, мулоҳаза қилдим. Ҳақиқатда илмни хоҳламаганга бериш – уни зое қилиш, дейилган. Чала мулла дин бузар деган гап ҳам бор… Яхшилаб суриштирсам, ўша йигитни ўзи ёқтирган қизи бўлиб, қиз тараф йигитнинг совчиларига рад жавоби беришибти. Хуллас, йигит қиз тарафни кўндира олмабди. Шуни аламида ўқишни ташлаб кетмоқчи бўлибди. Қаттиқ аччиқландим. Уни хонамга чақириб роса уришдим, насиҳат қилдим. Агар илмдан воз кечиб кетса нима топиб, нималар йўқотишини тушунтирдим. Бундан ташқари бир қиз учун икки олам саодати, жаннат калити бўлмиш илмни ташлаш улкан гуноҳлигини уқтирдим. Талабам ўзига келди шекилли, юзида пушаймонлик белгилари сезилди, кўзи ёшланди. Қилган ишига тавба қилиб, яна дарсларга қайтди.\n217800cookie-checkИлмдан юз ўгиришнинг оқибатлариno\nОлдингиКадрлар бўлимиКейингиЯхшиларнинг юзи ҳамиша ёруғ


Тез тиббий ёрдам врачини урган шахс ҳибсга олинди\n27 ноябр 2020, Тошкент вақти: 07:12\nТошкентнинг Мирзо Улуғбек туманида яшовчи 36 яшар Абдумалик Каримов уйига келган Тез тиббий ёрдам шифокорини ургани учун ҳибсга олинди. Каримовдан калтак еган шифокор Зафар Қаюмов тўрт кундан бери шифохонада даволанмоқда.\nМирзо Улуғбек туманидаги Қорасув 4-мавзесида касал кўришга борган пайти калтакланган шифокор Қаюмовнинг аризасидан сўнг воқеа юзасидан Жиноят кодексининг 277-моддаси яъни "Безорилик" моддаси бўйича иш қўзғатилди.\nБу ҳақда Озодликка билдирган Тошкент шаҳар Ички ишлар бошқармаси расмийсига кўра, жиноят ишини Мирзо Улуғбек туман ИИБси ходимлари олиб бормоқда:\n“Скорый помощь” доктори Зафар Қаюмовни калтаклаган 1981 йилда туғилган Абдумалик Каримов ҳисбга олиниб, ҳозирда Мирзо Улуғбек РОВДсининг тергов изоляторида сақланмоқда. 277-модда бўйича очилган ишни ушбу бўлим ходимлари тергов қилаяпти”, деди бошқарманинг исмини очиқламаётганимиз расмийси.\nИжтимоий тармоқларни ларзага солган воқеа\n10 сентябрь куни тонгги соат 5:20ларда Каримовнинг уйида содир бўлган ушбу воқеа Тез тиббий ёрдам ходимлари томонидан мобил телефоннинг диктофонига ёзиб олиниб, маҳаллий матбуотга тарқатилган.\nЎша куни шифокор Зафар Қаюмов ва фельдшер Тимур Ҳикматовлар телефон чақируви орқали Каримовнинг бемор ўғлини кўриш учун уникига борган.\nШифокорлар тарқатган аудио ёзувда Каримов ўғлини текшираётган врач Зафар Қаюмовнинг ҳаракатларидан қониқмай, унга мушт тушириб, уни ҳақорат қилгани акс этган.\nВоқеа тафсилотини ўрганган Kun.uz сайтига кўра, Қаюмов калтак егач, "гандираклаб ерга қулаган" ва "бориб тиббий қутига урилган".\nҚаюмовнинг тармоқларда тарқалган суратида унинг ўнг кўзи қизарганини кўриш мумкин.\nАудио ёзувдан англашилишича, каримовлар оиласи бемор ўғлини касалхонага олиб кетишни талаб қилади.\nВоқеа устига милиция ходими ҳам кириб борган. Унинг воқеадан қандай хабар топгани, ким чақиргани маълум эмас.\nКалтакланган врач шифохонада\nШифокорларга кўра, ҳозирда Республика Нейрохирургия илмий марказида даволанаётган Зафар Қаюмовнинг аҳволи қониқарли:\n“Қаюмов олтинчи этажда, нейротравматологияда, травма бўлимида ётибди. Унинг пешонасида юмшоқ тўқималари лат еган, бош мия ёпиқ жароҳати, бош мия чайқалиши, кўз косаси гематомаси, субконюктивал ўнг томон кўзга қон қуйилиши ташхиси қўйилган", деди Нейрохирургия илмий маркази шифокори.\nЗафар Қаюмов Озодлик билан суҳбатда аҳволи яхши эканлигини айтди, бироқ ҳодиса тафсилотига тўхталишни истамади.\n"Каримов шифокорларни беш марта калтаклаган"\nМирзо Улуғбек тумани 5-бўлим Тез тиббий ёрдам бўлими ходимларидан олинган маълумотга кўра, бўлим шифокорлари жами 5 марта калтакланган ва бешала ҳолатда ҳам "муштумзўр Каримов бўлган":\n"Бу биринчи марта эмас. Олдин ҳам 4 марта шифокорларни урган, бу бешинчи ҳолат. Каримовлар уйига ҳеч қайси ходимимиз боргиси келмайди. Бу жуда агрессив оила. Зафар Қаюмовни август ойида ҳам калтаклаган. Шунинг учун бу сафар ҳар эҳтимолга қарши диктофонни ёқиб киришган. Кейин яна Зафар Болтаев, Соат Мамасиддиқов, Ғайрат Боймаковлар ҳам шу уйга бориб, калтак еб келишган", деди Тез тиббий ёрдам бўлими ходимларидан бири.\nКаримовнинг бемор ўғли тақдири Озодликка ҳозирча маълум эмас. Аудио ёзувда уни шифохонага олиб кетишаётгани акс этган.\nБезориликда айбланаётган Абдумалик Каримов, агар айбдор деб топилса, уч йилгача озодликдан маҳрум этилиши мумкин.\nOzodDayjest: “Барча кўргилик ва ситамнинг баҳоси 700 минг сўм маошми?”


Россия май ойида Ҳиндистонга иккинчи йирик нефть етказиб берувчига айланди\nВа Саудия Арабистонини учинчи ўринга туширди, деб хабар бермоқда Reuters.\nМай ойида Ҳиндистон нефтни қайта ишлаш заводлари кунига ўртача 819 минг баррель Россия нефтини қабул қилди. Бу тарихдаги энг юқори кўрсаткичдир, дейди агентлик. Таққослаш учун, апрель ойида Ҳиндистондаги нефтни қайта ишлаш заводлари кунига ўртача 277 минг баррель Россия нефтини қабул қилган.\nРоссиянинг Украинага бостириб кириши ва у туфайли жорий этилган санкциялардан олдин, Ҳиндистон транспорти қимматлиги туфайли Россия нефтини катта ҳажмда харид қилмаган. Бироқ, энди Россия нефтни сезиларли чегирма билан сотмоқда, бу эса Ҳиндистон учун харидларни янада жозибадор қилади, деб ёзади Reuters.\nИроқ май ойида Ҳиндистонга нефть экспорт қилувчи давлатлар рўйхатида ҳамон биринчи ўринни эгаллаб турибди\nКиритилди: 22:57 13.06.2022. Ўқилди: 2390 марта. Фикрлар сони: 0 та.


Нурланиш ҳақида — У ким, бу нима — QOMUS.INFO\nQOMUS.INFO > Н ҳарфи > НУРЛАНИШ\nНУРЛАНИШ — 1) эркин электромагнит майдон ҳосил бўлиш жараёни. Эркин, яъни нурланган электромагнит майдоннинг ўзи қам «Нурланиш» термини билан аталади;\n2) радиодиапазондаги электромагнит тўлқинларнинг ғалаёнланиши ва фазода тарқалиши. Бунда ўзга-рувчан ток ёки зарядлар энергияси фазода тарқалаётган электромагнит тўлқинлар энергиясига айланади (қ. Радиотўлқинлар);\n3) табиий шароитда тирик организмга инфрақизил, кўринадиган ва ультрабинафша нурларнинг биологик таъсири. Тирик организм кос-мик нурлар ва ион нурлари билан ҳам нурланади. Даволаш максадида тирик организм ультрабинафша, ультраюкрри частотали нурлар билан сунъий нурлантирилади. Нурланишнинг тотал (тўла), локал (қисман), тез (қисқа вақт ичида), хроник (узоқ вақт давомида), ташқи, ички ва б. хиллари мавжуд. Нурларнинг биологик таъсири Нурланиш дозаси, хили, энергияси ва организмнинг физиологик ҳолатига боғлиқ.\nНурланиш дозалари — нурларнинг бирор муҳитга таъсирини белгиловчи миқдорлар. Бир неча турлари мавжуд. Ютилган доза — нурланаётган мухитнинг масса бирлигига ютиладиган Нурланиш энергияси; ионлаштирувчи нурлар (рентген 7-нурлар, а – ва р – зарралар, нейтронлар, космик нурлар ва ҳ. к.)нинг муҳитда ютилган дозалари радларда ифодаланади. Нурлантириш дозаси — Н. миқдорини ифодалайдиган ва ҳавонинг тонланиши билан ўлчанадиган миқдор, рентген ва у-нурлари рентгенларда, бошқа ионлаштирувчи нурлар эсабэрларда ифодаланади. Биологик доза — нурларнинг организмга биологик таъсирини ифодаловчи миқдор; бэр (рентгеннинг биологик эквивален-ти)ларда ўлчанади. Интеграл доза — нурланаётган ҳажм бўйича тўла ютилган ионлаштирувчи нурларнинг умумий дозаси; грамм-рентген ёки грамм-радларда ўлчанади. Вақт бирлигидаги Нурланиш доза қуввати дейилади. Баъзи Нурланиш дозаларининг қийматлари: табиий фон (космик нурлар, муҳит ва одамни ўраб олган радиоактивлик)нинг Нурланиш дозаси 0,1 бэр/йил; нур касаллигига олиб кела-диган Нурланиш дозаси — 400 —500 бэр; терапияда қўлланиладиган Нурланиш дозаси 10000 бэр гача (яна қ. Дозиметрах асбоблар, Дозиметрия, Дозиметрия назорати).\nNext PostНУҲ ибн АСАД


МАТОНАТ ВА МУНОСИБ ЮТУҚЛАР ТАНТАНАСИ\nҚишлоқ хўжалиги 11.12.2018 361\nҚашқадарё деҳқону чорвадорлари, сувчию боғбонлари, пиллакору агрономлари қишлоқ хўжалиги ходимлари кунини кенг тантана қилишди\nВилоят мусиқали драма театрида ташкиллаштирилган тантанали байрам тадбирига қишлоқ ва сув хўжалиги соҳалари илғорлари, секторлар раҳбарлари, давлат ва жамоат ташкилотлари вакиллари жам бўлди. Вилоят ҳокими Зафар Рўзиев йиғилганларга Президентимизнинг Ўзбекистон қишлоқ хўжалиги ходимларига йўллаган табригини ўқиб эшиттирди.\nМаълумки, 2017 йил 25 августдаги "Ўзбекистон Республикаси қишлоқ хўжалиги ходимлари кунини белгилаш тўғрисида"ги Қонунга мувофиқ ҳар йили декабрь ойининг иккинчи якшанбаси Ўзбекистон Республикаси қишлоқ хўжалиги ходимлари куни, деб эълон қилинган эди. Ана шу сана арафасида соҳанинг меҳнатда намуна кўрсатган вакилларини рағбатлантириш ҳам анъанавий тус олди.\nШунга монанд, давлатимиз раҳбари 2018 йил 8 декабрда "Қишлоқ хўжалиги ходимлари куни муносабати билан соҳа ривожига муносиб ҳисса қўшган юртдошларимиздан бир гуруҳини мукофотлаш тўғрисида"ги фармонга имзо чекди. Унга асосан давлатимизнинг юксак унвон, орден ва медаллари билан тақдирланганлар орасида тўрт нафар вилоятимиз вакили ҳам борлиги қашқадарёлик барча миришкорларни хурсанд этди.\nТантанали тадбир давомида ана шу юксак мукофотлар ўз эгаларига топширилди. Шунингдек, бир гуруҳ соҳа ходимларига "Қишлоқ хўжалиги фидойиси" кўкрак нишони, Қишлоқ хўжалиги, Сув хўжалиги вазирликлари ҳамда вилоят ҳокимлигининг фахрий ёрлиқ ва эсдалик совғалари топширилди.\nОдатда деҳқон йил бўйи қилган меҳнати самарасини шу кунларга келиб сарҳисоб қилади, шу асосда янги режалар устида ишлайди. Шу нуқтаи назар билан айрим кўрсаткичларни келтириб ўтсак: жорий йилнинг ўтган уч чорагида вилоятда 2 триллион 442 миллиард сўмлик деҳқончилик, 2 триллион 565 миллиард сўмлик чорвачилик маҳсулотлари ишлаб чиқарилди. Яъни далалардан 153 минг 300 тонна картошка, 479 минг тонна сабзавот, 156 минг 300 тонна озуқабоп полиз, 133 минг 100 тонна мева ва резаворлар, 84 минг 200 тонна узум, 798 минг тоннадан ортиқ дон экинлари йиғиб олинган бўлса, хўжаликларда тирик вазн ҳисобида 217 минг 700 тонна гўшт, 861 минг 200 тонна сут, 7 минг тонна жун, 174 минг 500 дона қоракўл тери етиштирилди.\nАлбатта, жорий йил кузатилган ноқулай об-ҳаво ва иқлим шароитида бундай натижага эришиш осон бўлгани йўқ. Табиат инжиқликлари - баҳорнинг қуруқ келгани, кутилмаган жала ва бўронлар, ёз фаслидаги кучли сув танқислиги, жазирама иссиқ, турли ҳашарот ва касалликлар экин-тикинга катта хавф туғдиргани, кузда эса ёғин-сочинларнинг барвақт бошлангани мамлакатимиз қишлоқ хўжалиги ходимларини яна бир бор жиддий синовдан ўтказди. Айниқса, қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари етиштиришда республикада етакчи ўринни эгаллайдиган вилоятимизда бу қийинчиликлар янада яққол сезилгани ҳам ҳеч кимга сир эмас.\nЯна бир жиҳатга эътибор қаратиш лозимки, Президентимизнинг Ўзбекистон қишлоқ хўжалиги ходимларига йўллаган табригида ҳам таъкидлаб ўтилганидек, соҳага бозор механизмлари, хўжалик юритишнинг агрокластер тизими жорий этилаётгани, илгари эътиборимиздан четда бўлиб келган замонавий иссиқхоналар, балиқчилик, асаларичилик, қизилмия, заъфарон, аччиқ қалампир, саримсоқпиёз, тўқсонбости усулида сабзавот етиштириш, паррандачилик, йилқичилик, томорқа хўжаликлари каби йўналишлар жадал ривожланаётгани туб таркибий ўзгаришларга сабаб бўлмоқда. Буларнинг барчаси қишлоқ хўжалигини маҳаллий ва чет эллик инвесторлар учун тобора жозибали, истиқболли тармоққа айлантирмоқда.\nДарҳақиқат, тизимда амалга оширилаётган бундай ислоҳотлар самараси вилоятимиз мисолида ҳам ёрқин намоён бўлаётир. Хусусан, бир пайтлар қишлоқ хўжалиги деса пахта ва ғалладан бошқа нарсани тушунмайдиган воҳамиз деҳқонлари манфаатдорлиги экин майдонларининг мақбуллаштирилиши, ҳар бир ҳудуднинг иқлим ва тупроқ шароитидан келиб чиқиб экин экиш, юқори қиймат ва ҳосилдорликка эга маҳсулот турларини танлаб етиштириш имконияти боис кескин ўсди.\nШу билан бир қаторда, соҳага тўлиқ бозор механизмларининг жорий этилиши энди фақат бир фаолият тури ортидан тўкис фаровонликка эришиб бўлмаслиги, бошқа тармоқларда ҳам ташаббус кўрсатиб, имкониятни ошириш давр талаби экани ҳақиқатини яққол намоён қилди. Шуни вақтида англаган соҳа мулкдори эса асло ютқазган эмас.\nМисол учун, Қарши туманидаги "Бахт" фермер хўжалиги асосан чорвачиликка ихтисослашган. Мазкур тармоқда эришилган ютуқлар ҳам кўзга кўринарли. Аммо фермер фақат шундан келаётган даромадга қараб ўтиргани йўқ. Мудом янги лойиҳаларни амалга ошириш ҳаракатида. Бугун ушбу субъект тасарруфида деярли барча чорва ва парранда турлари парваришланади, иссиқхона, аҳолига маиший хизмат кўрсатиш соҳаларида ҳам янги тармоқлар фаолияти йўлга қўйилган, гўшт ва сутни қайта ишлаш, нон ишлаб чиқариш қувватлари ишга туширилган.\nБундан энг аввало ҳудуд обод, фаровон, аҳоли учун янги иш ўринлари яратилаяпти. Демакки, ишлайман, бундан-да катта ютуқларни қўлга киритаман, деб изланган, интилган киши муваффақиятга эришади. Натижада элга, юртга нафи тегади. Зеро, Президентимизнинг тегишли фармонига асосан мукофотланган соҳа ходимлари орасида ана шу "Бахт" фермер хўжалиги раҳбари Иброҳим Холиёровнинг ҳам борлиги асло тасодиф эмас. У "Меҳнат шуҳрати" ордени билан тақдирланган бўлса, вилоят асаларичилар уюшмаси аъзоси Қаҳрамон Рахимов кўксини "Дўстлик" ордени, Миришкор туманидаги "Тожикистон" сув истеъмолчилар уюшмаси сувчиси Абдирашит Ташматов ва Китоб туманидаги "Шарипов Қобил Комиддинович" фермер хўжалиги бошлиғи Қобил Шарипов кўксини "Шуҳрат" медаллари безади.\n- Жорий йилда хўжалигимиз тасарруфидаги 15 гектар токзорнинг ҳар гектаридан 22 тоннадан сара ҳосил олдик ва маҳсулотни тўлиқ экспортга чиқардик, - дейди Қобил Шарипов. - Олма, анор, полиз маҳсулотлари ҳам етиштирамиз. Ўтган йили 150 тонналик замонавий совуткичли омборхонани ишга туширдик. Бу ўзимиз етиштирган мева-сабзавотни узоқ вақт сифатли сақлаб, ички ва ташқи бозорга етказиб беришимиз учун зарур. Ҳозирда 200 тонналик яна битта замонавий совуткичли омбор қуриш учун хорижлик ҳамкорлар билан келишувга эришдик. Қолаверса, 2 гектарлик инновацион иссиқхона барпо этиш, қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари учун мўлжалланган пластмасса яшиклар ишлаб чиқариш линиясини ишга тушириш борасида ҳам амалий ҳаракатлар олиб бораяпмиз. Бу ишларни келгуси йилдаёқ йўлга қўймоқчимиз.\nТантанали тадбирда вилоятимиз қишлоқ хўжалиги заҳматкашлари эришаётган ҳар бир ютуқ эътироф этилиб, юрт равнақига, эл фаровонлигига катта ҳисса қўшаётган соҳа ходимлари улуғланди.\nЙиғилганлар эътиборига вилоятимиз санъат усталари томонидан ташкиллаштирилган концерт дастури намойиш этилди.\nШу куни тадбир иштирокчилари вилоят марказида амалга оширилган улкан ўзгаришлар, қурилиш-бунёдкорлик ишлари билан танишди. Қарши шаҳридаги муҳташам тўйхоналардан бирида байрам дастурхони ёзилиб, бир пиёла чой устида суҳбат давом этди.


Нега бу ҳодиса рўй берди? « Ўзбекистон Халқ Ҳаракати\nНега бу ҳодиса рўй берди?\n04 May 2020 - 14:44\nСардобадаги тўғоннинг уриб кетиши, пастдаги қишлоқларнинг сув олиши бу – иситма ёки таъбир жоиз бўлса, айсбергнинг учи, холос. Келинг, шу иситманинг ёки айсбергнинг остига тушишга ҳаракат қилиб кўрайлик.\nЧунки улардан-да каттароқ раҳбарлар шуни хоҳлашмоқда. Улар танқидни кўтара олишмайди. Ишнинг ҳақиқий мутахассиси эса, у билан соҳа бўйича тортишиб қолиши, ундай эмас, бундай дея, ўз профессионал қарашларини илгари суриши мумкин. Катта раҳбарлар одатда шундан қочади, қўрқади ва ён-атрофига лаббайчи-маддоҳларни, қуллиқчи-хизматкорларни йиғиб олади. Чунки уларда билим йўқ, тажриба йўқ, бас, катта раҳбарлар нима деса, кичиклари робот каби шуни бажаради. Топшириқнинг реал вазиятга қай даражада тўғри келиб-келмаслиги ҳақида эса, ўйлаб ҳам ўтирмайди. Натижада, улар қурган тўғонни сув уради, улар тайёрлаган футболчиларни рақиблар суради ва ҳоказо…\nҚисқаси, ривожланмоқчи бўлсак, соҳалар бошқарувини ҳақиқий мутахассисларига бериш керак! Ҳамда енг шимариб астойдил ишлашларига қўйиб берайлик. Йўқса, ҳали кўп “тўғон”лардан хавфсираб яшашга тўғри келади…


ЎзА - Муса Ерниязов «Шўрша бобо» қабристонига дафн этилди\nБугун атоқли давлат ва жамоат арбоби, Қорақалпоғистон Республикаси Жўқорғи Кенгеси раиси – Ўзбекистон Республикаси Сенати Раисининг ўринбосари, Ўзбекистон Қаҳрамони Муса Тажетдинович Ерниязовнинг дафн маросими бўлиб ўтди. Унинг ўзи яшаб ўтган хонадонида руҳи покларига Қуръон тиловат қилинди ва сўнги манзилга кузатилди.\nНукус шаҳрининг кўчаларида ўн минглаб аҳоли ва меҳмонлар чуқур қайғуда Муса Ерниязов билан видолашди.\n2002 йилдан ҳозирги вақтга қадар Қорақалпоғистон Республикаси Жўқорғи Кенгеси Раиси – Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Сенати Раисининг ўринбосари лавозимида ишлаган Муса Тажетдинович Ерниязов қарийб 50 йиллик меҳнат фаолияти давомида ўзининг улкан раҳбарлик салоҳияти, бой билим ва тажрибаси, маънавий фазилатлари билан, Ватанимизга беқиёс муҳаббати ва садоқати билан ҳақли равишда халқимизнинг қалбидан чуқур жой олган улуғ инсон эди.\nУнинг бевосита раҳбарлигида Қорақалпоғистон Республикасини иқтисодий-ижтимоий ривожлантириш, Орол бўйидаги экологик вазиятни яхшилаш, аҳолининг турмуш даражасини ошириш бўйича улкан бунёдкорлик ва ободончилик ишлари амалга оширилди.\nҚорақалпоғистон Республикасининг энг чекка ҳудудларидаги деҳқон ва фермерларнинг, қурувчи ва бунёдкорларнинг, тадбиркор ҳамда ишбилармонлар, қўйингки, ҳар бир соҳа ходимларининг муаммоларини тинглаб, уларни тезроқ ҳал қилишга ва амалий ёрдам беришга ошиқардилар. Қорақалпоқ диёрида кейинги йилларда юз берган барча улкан ўзгаришлар Муса Тажетдинович Ерниязовнинг номи ва амалий фаолияти билан чамбарчас боғлиқдир.\nМ.Ерниязовнинг вафоти билан туман ва шаҳар ҳокимликлари, вазирликлар, идоралар, жамоат ташкилотлари ва ўқув юртлари, кенг жамоатчилик томонидан ҳамдардлик билдирилмоқда. Дарҳақиқат, бу воқеа бутун Ўзбекистон халқи, қорақалпоқ эли учун улкан йўқотиш бўлди.\nМ.Ерниязов Нукус шаҳридаги «Шўрша бобо» қабристонига дафн этилди.\nХалқимиз атоқли давлат ва жамоат арбоби, самимий ва фидойи инсон Муса Тажетдинович Ерниязовнинг хотирасини доим ёдда сақлайди.\nДовуд АБИБУЛЛАЕВ Мақсад ҲАБИБУЛЛАЕВ (сурат), ЎзА


Бухорода “Лочин” брендли юк мотоцикллари ишлаб чиқарилмоқда (фото) » Ўзбекистон янгиликлари – Zamin.uz\nБухорода “Лочин” брендли юк мотоцикллари ишлаб чиқарилмоқда (фото)\nБухоро вилояти Қоровулбозор туманидаги Вuxara Rеаl Моtо масъулияти чекланган жамиятида «Lochin» бренди остида юк мотоцикллари ишлаб чиқариш йўлга қўйилди, деб хабар берди ЎзА.\nЮк мотоциклларига Ўзбекистонда, хусусан, Бухоро вилоятида ҳам талаб катта. Улар қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари, жумладан, иссиқхоналарда етиштириладиган бодиринг ва помидорларни ташишда тиркагичли техникаларга нисбатан қулайлиги, кам ёнилғи сарф қилиши ва бошқа жиҳатлари билан анча устун.\nКорхона раҳбарияти лойиҳани амалга ошириш давом этаётган бир пайтда ташқи бозордаги талабни ўрганиш, яъни маркетинг ишларини ҳам бошлаб юборган эди. Корхона маҳсулотига қизиқиш билдирган Россиядаги тадбиркорлик субъекти вакиллари ҳали ўтган йилнинг охирида вилоятнинг олис чекка ҳудудларидан бири — Қоровулбозор туманига келиб, 1000 та юк мотоцикли хариди бўйича шартнома тузди. Ҳадемай, умумий қиймати 1,4 миллион долларга яқин экспорт буюртмаларини бажаришга киришилади. Шунингдек, корхона ташқи бозор билан алоқаларни янги шериклар ҳисобига янада кенгайтириш ниятида. Яқин кунларда Туркманистонда бўлиб ўтадиган Made in Uzbekistan кўргазмаси ҳам ана шу мақсадга хизмат қилади.\n«Биз ишлаб чиқаришни босқичма-босқич маҳаллийлаштириш ҳисобига кенгайтириш чораларини кўрмоқдамиз. Бундан ташқари, маҳсулот ассортименти рўйхатидан яқин истиқболда ёпиқ кабинали юк мотоцикллари, бошқа мотоуловлар, томорқа ерларини ўртача чуқурликда ағдарадиган ҳайдагичлар, ногиронлик аравачалари ҳам ўрин олади. Айни пайтда корхонамизда 50 дан зиёд ишчи меҳнат қилмоқда. Янги лойиҳаларни амалга ошириш ҳисобига улар сони 200 га етказилади», — дейди Вuxara Rеаl Моtо MЧЖ раҳбари Саъдижон Ваҳобов.\nБош саҳифа » Технология » Бухорода “Лочин” брендли юк мотоцикллари ишлаб чиқарилмоқда (фото)


Шоколаднинг яна бир фойдали жиҳати аниқланди » Ўзбекистон янгиликлари – Zamin.uz\n, 20 2020, 16:33\n29 янв, 09:20 1 908 Жамият\nЯқинда ўтказилган тадқиқот шуни кўрсатдики, какао нормал юрак фаолияти учун самарали восита ҳисобланади. У нафақат қон томирларининг кенгайишига ёрдам беради, балки юқори қон босимига ижобий таъсир қилади ва уни тиклайди.\nЎтказилган тадқиқот жараёнида 18-27 ёшдаги 30 нафар соғлом ёшлар иштирок этишди. Барча кўнгиллилар икки гуруҳга бўлинди ва тадқиқот давомида ҳар бирига 20 грамм шоколад берилди. Уларнинг баъзиларида тахминан 55 фоиз какао ловиялари, қолганларида шунга ўхшаш ширинлик мавжуд бўлган.\nНатижада шоколад истеъмол қилиш иккала гуруҳ вакилларининг қон томирларининг ҳолатига ижобий таъсир кўрсатгани аниқланди, аммо бу какао миқдори юқори бўлган ширинликни истеъмол қилган одамларда кўпроқ натижани қайд этди.\nМутахассисларнинг таъкидлашича, бундай таъсирнинг сабаби флавоноидлар — қон томирлари деворларини кенгайтириши мумкин бўлган моддалардир.\nҚалампир қайси касалликларнинг олдини олади? 17 дек, 14:33\nТухум барвақт ўлим хавфини ошириши аниқланди 05 июн, 23:33\nЧойнинг кутилмаган фойдаси айтилди 13 ноя, 12:02\nКам туз истеъмол қилинадиган парҳезнинг хавфли эканлиги исбот қилинди 23 мая, 12:03


Алп Эр Тўнга – Туркий халқлар бобокалони « Ўзбекистон Халқ Ҳаракати\n23 March 2020 - 14:51\nАлп Эр Тўнга таниқли ҳарбий саркарда ва машҳур давлат арбоби бўлиб, у туркий халқлар бобокалони ҳисобланади. Туркий манбаларда у Алп Эр Тўнга ва Тўнга Алп Эр, форсий манбаларда Афросиёб номи билан тилга олинган. Демак, Алп Эр Тўнга ва Афросиёб, аслида, битта шахснинг туркий ва форсий номлари бўлиб, у Турон давлатининг асосчисидир.\nТуркшунослик илмининг асосчиси бўлган машҳур олим Маҳмуд Кошғарий ўзининг “Девону луғотит турк” (1071-1072) китобида Алп сўзини қуйидагича изоҳлайди: “Алп – ботир, қаҳрамон”. Сўнгра китобда Алп Эр Тўнга ҳақидаги машҳур марсия келади.\nТўнга (тонга) сўзи эса девонда қуйидагича изоҳланади: “Тона – йўлбарс жинсидан бўлган бир хил ҳайвон. У филнинг кушандасидир. Бу сўзнинг асосий маъноси шудир. Лекин бу сўз туркларда маъноси ўзгарган ҳолда қўлланади. Бу сўз, кўпинча, одамларга лақаб ўрнида ишлатилади. Чунончи, Тонахон, Тона тегин ва шунинг кабилар.\nТуркларнинг улуғ хони Афросиёбни Тона Алп Эр, деб атар эдилар. Йўлбарс каби кучли баҳодир одам, демакдир”.\nДемак, Алп Эр Тўнга сўзининг луғавий маъноси “Йўлбарс каби кучли одам, ботир ва қаҳрамон эр” демакдир. Туркий халқларда ботир саркардалар ва подшоҳлар номига, одатда, Алп сўзи қўшиб ишлатилган. Алп Эр Тўнга бу номни ўзига исм қилиб олган дастлабки инсон, туркий халқларнинг илк хоқони (хони) ҳисобланади. Кейинчалик ўзбек халқ эпосида 90 алп бўлганлиги, сўнгги алп Алпомиш эканлиги куйланган.\nАлп Эр Тўнганинг форсий манбаларда ўз номи билан тилга олинмай, балки Афросиёб, деб аталишига нима сабаб бўлган? Афросиёб икки сўз: афро ва сиёб сўзларидан ташкил топган. “Афрос” сўзи арабча бўлиб, от маъносини билдиради. Эрон афсоналари ва ёзма адабиётидаги қаҳрамонлар номига азалдан от (асп) сўзи қўшиб ишлатилган. Масалан, “Шоҳнома”да Гуштасп, Аржасп, Луҳрасп каби кўплаб номлар учрайди. Сиёб эса сиёҳ об, яъни қора сув, демакдир. Хуллас, Афросиёб форсчада қора от, қора отлиқ маъноларини беради. Қора сўзи фақат ранг (сифат) маъносида қўлланмай, бу тушунчанинг туркий халқларда кучли, баҳодир каби маънолари ҳам мавжудлигини алоҳида таъкидлаб ўтиш лозим. (Бу ўринда кейинчалик ташкил топган туркий сулола – Қорахонийлар давлатининг номланиши бевосита шу сўзнинг кейинги маъносидан олинганлигини алоҳида таъкидлаб ўтиш лозим. Ҳатто Туркистон тарихида Қорахитойлар давлати бўлганлиги ҳам маълум.) Бироқ форслар Афросиёбни ёвузлик ва даҳшатнинг тимсолига айлантирганлар. Тожик қомусларида эса Афросиёб сўзи қўрқинч ва даҳшат солувчи маъносида изоҳланади.\nАлп Эр Тўнганинг болалик ва ёшлик йиллари тўғрисидаги маълумотлар кам сақланиб қолган. Унинг аждодлари ва келиб чиқиши тўғрисида турли-туман мулоҳазалар бор. Бироқ Алп Эр Тўнга туркий қавмга мансуб бўлганлиги инкор этиб бўлмайдиган ҳақиқат ҳисобланади.\nҚомусий олим ва буюк мутафаккир Абу Райҳон Беруний (973-1048) ўзининг машҳур “Қадимги халқлардан қолган ёдгорликлар” (1000 йилда ёзилган) асарида қуйидагича таъкидлайди: “Афросиёб ибн Буманж ибн Ийнат ибн Ришман ибн Турк ибн Забанасп ибн Аршасп ибн Туж. Ниҳоят, Манучеҳр Афросиёбдан подшоҳликни (тортиб) олиб, уни (Эрондан) ҳайдади. Кейин иккови машҳур бир отишма туфайли ярашдилар”.\nБеруний бошқа бир ўринда “Авесто” китобига таяниб, Каюмарсдан бошланган пешдодий подшоҳларнинг исмлари келтирилган жойда Афросиёб Эронда 12 йил подшоҳлик қилганлигини айтиб ўтади.\nТуркий шоир ва давлат арбоби Юсуф Хос Ҳожиб “Қутадғу билиг” достонида Маҳмуд Кошғарий каби Тўнга Алп Эр фаолиятига юқори баҳо беради. “Туркий Шоҳнома” номи билан шуҳрат қозонган бу асарда Алп Эр Тўнга фаолияти қуйидагича мадҳ этилади ва таърифланади:\n“Назар солиб қарасанг, турк беклари, турк бекларининг энг яхшилари, улар орасида энг номи машҳури ва бахти кулиб боққани Тўнга Алп Эр номли бек эди.\nМушоҳадаси кенг, санъат – ҳунарлари беҳисоб кўп, билимли, заковатли сара одам ўша эди.\nТожиклар уни Афросиёб деб атайдилар, у талай элларни ўз тасарруфига олган эди.\nТожиклар у ҳақда китобда ёзиб қолдирганлар, бўлмаса, у ҳақда ким нимани ҳам биларди”.\nХуллас, бу ўринда Юсуф Хос Ҳожиб томонидан Алп Эр Тўнга фақат зўр жангчи ҳамда саркарда ва қўмондон сифатида улуғланмасдан, балки буюк давлат арбоби, мамлакат ва давлат бошқарувининг катта ташкилотчиси сифатида намоён бўлади.\nБуюк ўзбек шоири ва мутафаккири Алишер Навоий (1441-1501) эса Берунийдан 500 йил кейин ўзининг “Тарихи мулуки Ажам” асарида Алп Эр Тўнгага сал бошқачароқ баҳо беради: “Афросиёб. Они баъзи дебдурларким, Пушанг бинни Тур бинни Фаридун ўғлидур. Ва баъзи анинг нисбати Каюмарсға еткурубдурлар. Аммо бурунғи дурустроқдур. Чун Навдарни (Манучеҳрнинг ўғли бўлган Эрон шоҳи – Қ.Р.) ўлтурди, Эрон мулкини андоқ буздики, оз ерда маъмурлуқ қолди… Афросиёб подшоҳлиги ўн икки йил эрди”.\nБугунги кунда Ўзбекистонда кўплаб тарихчи олимларимиз (археологлар, манбашунослар, шарқшунослар, этнологлар ва б.) Алп Эр Тўнгани тарихий шахс сифатида тан олгилари келмайди. Аслида, масаланинг илдизи рус шарқшунослари В.В.Григорьев (1816-1881) ва В.В.Бартольд (1869-1930) асарларига бориб тақалади.\nВ.В.Бартольднинг ёзишича, “Қорахонийлар Эрон таъсири остида қолганлари учун ўзларини афсонавий Турон подшоҳига нисбат бериб, отини Афросиёб, деб юритадилар. Ҳолбуки, бу термин тамоман туркча эмасдир”. Тарихдан маълумки, рус шарқшунослари ўз фаолиятлари билан Россия империясининг босқинчилик ва мустамлакачилик сиёсатини амалга оширишда ўз ҳукуматларига муайян даражада хизмат қилишган.\nШарқшунос олим Ашраф Аҳмедовнинг ёзишича, “Бартольд Ўрта Осиё халқлари тарихи, этнографияси ва психологиясини чуқур ўрганган олим бўлса-да, Туркистон халқи маданиятини объектив ва ҳаққоний баҳолай олмади, маълум даражада уни камситди… Чунки Бартольд чор Россияси мустамлакачилигининг идеологи эди, у европаликларнинг осиёликлардан устунлиги ғоясини олға сурди ва шу устунликни илмий ва мафкуравий жиҳатдан асослашга хизмат қилди”.\nАйнан В.В.Бартольд ва бошқа Россия шарқшунослари таъсирида совет тарихи фанида ХХ асрга келиб Алп Эр Тўнга тарихий шахс мақомидан маҳрум қилинди. Коммунистик мафкура бунинг учун барча воситаларни ишга солди. Турон давлати ва Афросиёб ҳақидаги фикрлар эса сафсатага чиқарилди. Афсуски, бу мафкуранинг бундай оғир таъсиридан бугунги кунда ҳам кўплаб машҳур ўзбек олимлари (улар сафида ҳатто академиклар ҳам бор) қутила олишмаяпти. Бу ўринда тожикистонлик олимлар тўғрисида ҳатто гапириб ўтиришнинг ҳам ҳожати йўқ. Бироқ бундан 53 йил муқаддам нашр этилган Маҳмуд Кошғарийнинг “Девону луғотит турк” асари 1-жилдига илова қилинган изоҳларда икки бетлик ихчам “Афросиёб” мақоласи мавжуд. Мақола муаллифи машҳур тилшунос олим, Ўзбекистонда хизмат кўрсатган фан арбоби Солиҳ Муталлибов (1900-1979) тарихий асарларда Афросиёб тўғрисидаги фикрлар бениҳоя кўплигини таъкидлаб, девондаги маълумотлар Афросиёбнинг тарихий шахс эканлигини тасдиқлайди, деган тўғри ва дадил хулосага келади. У “Афросиёб – афсонавий шахс” деб ҳукм чиқарган рус шарқшунослари В.В.Григорьев ва академик В.В.Бартольд фикрларини ўз изоҳида кескин танқид қилади. Ушбу ўринда жасур тилшунос олимимиз С.Муталлибовнинг бу мақолада кўрсатиб ўтган Афросиёб ҳақидаги айрим фикрларини келтириб ўтамиз:\nМаҳмуд Кошғарий девонида Афросиёбни Алп Эртўнга деб кўрсатса, “Қутадғу билиг” автори Юсуф Хос Ҳожиб Афросиёб деб кўрсатади…\n“Равзатус сафо”, “Тарихи мулуки Ажам”да Афросиёб тўғрисида жуда кўп маълумотлар бор. Буларда у ғоят золим подшоҳ сифатида тасвирланади. “Шоҳнома”да унинг Зол ва Рустамлар билан кураши анчагина жойни ишғол қилади. Навоий Афросиёб тўғрисида икки байт ёзиш билан чекланади…\nХулоса: тарихий асарларда Афросиёб тўғрисида маълумотлар бениҳоят кўпдир…\nДевондаги маълумотлар Афросиёбнинг тарихий шахс эканлигини тасдиқлайди.\nАфросиёб Афридун ёки Фаридуннинг Тур исмли ўғлининг набираси Эшанг ёки Хушангнинг ўғлидир. Манучеҳр енгилгач, Манучеҳр ўғли Навзар дадасининг ўчини олиш мақсадида Афросиёбга қарши жанг қилиб, енгилади. Афросиёб Навзарга қарши махсус ҳозирлик билан жанг бошлайди. Навзарни ҳалок қилади ва бутун Эронни қўлда тутади, қаттиқ зулм остида ҳукм юргизади.\nАфросиёбнинг марказий шаҳри Кошғар эди. Ҳавоси яхши бўлгани учун у доим шу ерда яшар эди. Бухтуннаср ўғли Батзанни шу қизи билан яширин алоқада бўлгани учун Жаруқ деган шаҳарга қамаган эди. Баъзилар бу шаҳарларни Афросиёбнинг Марвий Шоҳижаҳон деган ўғли бино қилган дейишади. Афросиёбнинг Барсағон шаҳрини шу бино қилган эди. Маҳмуд Кошғарийнинг бобоси шу шаҳарда яшаган. Юнгу водийси Афросиёб ўғли қурдирган Бормон шаҳрига оқади. Тарим сўзи Афросиёб авлодидан бўлган хотинларгагина қўлланилади. Қотун сўзи Афросиёбнинг қизларидан бўлганларнинг номидир. Девонда Афросиёб таржимаи ҳолига оид бу маълумотлардан бошқа Афросиёбга оид тўртликлар ҳам анчагина бор. Лекин улар девоннинг ҳар ерида, ҳар қайси жилдда чочиқдир. Парчалар Афросиёбни моҳир жанговар сифатида таърифлайди. Жанглардаги қаҳрамонлиги, душманларга зарба беришдаги маҳорати, баҳодирлиги таърифланади ва унинг ўлимига афсус баён қилинади.\nМашҳур “Қутадғу билиг” автори Юсуф Хос Ҳожиб бошқа бир ерда Афросиёбни ёлғиз қаҳрамонгина эмас, давлат идорасига маҳоратли билимдон тарзида сифатлайди. XI асрнинг ушбу тадқиқотчи олимлари Маҳмуд Кошғарий ва Юсуф Хос Ҳожибларнинг Афросиёб ҳақидаги маълумотлари, шубҳасиз, ишончлидир”.\nБу ўринда С.Муталлибов девон материаллари асосида Афросиёбни тарихий шахс сифатида кўрсатади ва баҳолайди. Олимнинг совет даврида айтган бу фикрларига девоннинг биринчи жилди чиққандан кейин айрим эътирозлар бўлганлиги учун у Маҳмуд Кошғарий китобининг иккинчи жилди охирида махсус келтирилган “Тот” номли изоҳда яна Алп Эр Тўнга тарихий шахс эканлигини ўта ҳалимлик, бироқ қатъият билан қуйидагича кўрсатади:\n“Афросиёбни Бартольд каби мўътабар олимлар афсонавий шахс, деб кўрсатганлар. Шунинг учун бу фикр кўпчиликка синггиб кетган эди. Маҳмуд Кошғарийнинг бу ҳақдаги маълумотлари тамоман бу қарашга зид бўлиб чиқди. Шунинг учун биз бу ҳақда I томда “Девон”даги маълумотлар асосида изоҳ бердик (қ. “Девон” таржимаси, I том, 493-бет).\nЛекин айрим олимлар ҳануз Афросиёб ҳақида шубҳаланадилар. Ҳатто баъзилар уни махсус жой номи деган мулоҳазалар юритадилар. Шунинг учун биз ўз мулоҳазамизни қувватлаб, бу ҳақда яна кичик изоҳни мувофиқ топдик.\nИлгари тадқиқотлар – акад. Бартольд, В.В.Григорьевлар Афросиёбни афсонавий ном деган даъволарида улар бу сўзни туркий эмаслигига асосланганлар. Дарҳақиқат, бу сўз форсча сўздир. Шунинг учун буни туркий халқлар қаҳрамони, деб кўрсатиш олимларнинг афсонавий ном деган қарашларини қувватлайди. Аммо “Қутадғу билиг” авторининг маълумотига кўра, бу қаҳрамоннинг асл номи Тунга алп эр эди. Тожиклар буни “Афросиёб” деб атар эдилар:\nБу турк бекларининг оти белгулук,\nТунга алп эр эрди қути белгулук.\nТожиклар атар они Афросиёб,\nБу Афросиёб алди эллар талаб.\n“Девон”да ҳам худди шу мазмун сақланган. Маҳмуд Кошғарий “Тунга алп эр ёки Алп эр тунга” деган ном зикр қилинган ерда, бу – Афросиёб деб изоҳлайди.\nДемак, мўътабар олимларимиз академик Бартольд ва Григорьевларнинг “Қутадғу билиг”даги бу фактдан хабарсизликлари уларни адаштирган. Демак, Афросиёб машҳур Баҳодир Алп эр тунгага форслар томонидан берилган номдир. У тарихий шахсдир. “Девон”да у ҳақидаги қасидадан бир қанча парчалар берилган.\nАфросиёбни янглиш тушуниш бир халқ тарихига доир воқеаларни иккинчи бир халққа нисбат беришга элтувчи қўпол хатодир”.