Клэппер МОда миллатлараро низолар эҳтимолидан хавотирда\nАҚШ Миллий разведкаси директори Жеймс Клэппер.\nАҚШ Миллий разведкаси директори Жеймс Клэппер Марказий Осиё ва Кавказда янги тўқнашувлар юзага келиши мумкинлиги юзасидан ташвиш билдирди.\nБу ҳақда жаноб Клэппернинг жаҳондаги вазиятга бағишланган сўнгги ҳисоботида айтилади.\nКлапперга кўра, “араб баҳори”дан қўрқиб кетган Марказий Осиё лидерлари либерал ислоҳотлар ўтказиш ўрнига барча соҳаларда қаттиқ назорат ўрнатиш билан шуғулланмоқдалар.\nАҚШ разведкаси минтақада 2010 йили содир бўлган Ўш воқеалари каби миллатлараро низолар яна юзага келиши мумкинлигини истисно қилмайди. Шунингдек, АҚШ Марказий Осиёга Афғонистон ва Покистондан экстремистик ва террористик гуруҳларнинг ўтиш эҳтимолидан ҳам хавотирда.\n“Бу мавзу АҚШ расмийларининг 2014 йили ўз қўшинларини Афғонистондан олиб чиқиш қарори қабатида тобора долзарблашиб бормоқда”, деб ҳисоблайди АҚШ Миллий разведкаси директори.\nЖаноб Клэппер минтақада экстремистик ва террористик гуруҳлар фаоллашган тақдирда бу ердаги энг заиф ҳалқа Афғонистон билан энг узун чегарага эга бўлган Тожикистон бўлади, деган фикрда.\nАҚШ расмийсига кўра, постсовет ҳудудида изга солинмаган миллатлараро зиддиятлар, энг аввало, Тоғли Қорабоғдаги этник низолар катта хавф туғдиради.\n“Улар фақат Вашингтоннинггина эмас, балки Москванинг манфаатларига ҳам таҳдид солади”, дейди Жеймс Клэппер.\nҚўшма Штатлар Миллий разведкаси директори ҳисоботида Россиядаги вазиятга ҳам атрофлича тўхталинган. АҚШ разведкаси раҳбари фикрича, “Путиннинг [президент ўлароқ] иқтидорга қайтиши ворисликдан кўра каттароқ маънога эга”.\n“Ички сиёсий жабҳада Путин мавжуд сиёсий ва иқтисодий тизимни сақлаб қолишга уриниши эҳтимоли кўпроқ”, дер экан Клэппер Россияда мавжуд муаммоларга қарамай, Путиннинг либерал ислоҳотлар дарғасига айланмаслигини тахмин қилади.\nАҚШ мулозими фикрича, Путин кўпроқ “Россия элитаси активларини ҳимоя қилароқ, унинг бирдамлигини тиклашга диққат қаратиши ҳамда уларнинг янада бойиши учун янги имкониятлар билан таъминлаши мумкин”.\nАҚШ разведкаси Путин ҳукмронлигининг биринчи йилида Россия ташқи сиёсатида жиддий ўзгаришлар бўлмаслигини башорат қилади. Клэппернинг ишонишича, Эрон ва Сурия бўйича музокаралар жараёнини йўлга қўйиш зарур деб ҳисоблаган Россия бу мамлакатларга қарши санкцияларни қўлламайди.


ФУТЗАЛЧИЛАРИМИЗ ОСИЁ ЧЕМПИОНАТИ ЙЎЛЛАНМАСИГА ЭГА БЎЛДИ\nЭроннинг Табриз шаҳрида 17 октябрь куни футзал бўйича Марказий ва Жанубий Осиё минтақасидан Осиё чемпионатига саралаш босқичи “А” гуруҳи сўнгги, 3-тур учрашувлари бўлиб ўтади. Бу ҳақда ЎФФ расмий сайти хабар бермоқда.\nБугун Ўзбекистон ва Қирғизистон терма жамоалари бир бирига рўбарў келади. Ушбу ўйинда ғалаба қозонган жамоа гуруҳ етакчисига айланади. Агар дуранг қайд этилса, Баҳодир Аҳмедов шогирдлари яхшироқ тўплар нисбати эвазига гуруҳни биринчи ўрин билан якунлайди.\nҚайд этиш жоиз, Ўзбекистон ва Қирғизистон терма жамоалари 16 октябрь куни мос равишда Туркманистон (4:2) ва Непални (5:0) мағлубиятга учратиб, муддатидан аввал ОЧ йўлланмасига эга бўлди.\nМаълумот учун, Футзал бўйича Осиё чемпионати 2018 йилнинг 6–18 февраль кунлари Хитой Тайпейи мамлакатида бўлиб ўтади. Қитъа биринчилигида жами 16 жамоа чемпионлик учун курашади.


Особая техника запоминания цифр по системе «Можор»\nСоатов Асадуллох Жабборович,\nпреподаватель Кашкадариньского ИППКРНО.\n«Можор» системаси рақамларни хотирада сақлаб қолиш учун муҳим техника\nСоатов Асадуллоҳ Жабборович,\nҲозирги кунда хотирасидан нолимайдиган инсонлар орамизда жуда кам учрайди. Бунинг асосий сабабларидан бири сифатида информацияларнинг ҳаддан ташқари кўплигини айтиш мумкин. Шу сабаб ўзлаштираётган маълумотларимизни хотирада мустаҳкам сақлаб қолиш учун албатта муайян қонуниятларга таянишимиз лозим бўлади. Ушбу қонуниятлар биздаги маълумотларни тартибли равишда ўзига боғлиқ бўлган бошқа тушунчаларга таянган ҳолда ўринли сақлаб қолишимиз учун хизмат қилади. Айниқса биз учун маъно англатмайдиган кўплаб хонали рақамларга кўзимиз тушганда шундай қонуниятларга янада кўпроқ эҳтиёж туғилади. Психологиянинг хотира ва унинг имкониятларини ўрганувчи мнемоника соҳасида шундай қонуниятлар ҳақида билим берилади .\nБугунги кунда ҳаётимизни рақамларсиз тасуввур қилиб бўлмайди. Оддий иш ҳаракатимиздан тортиб, мураккаб функцияларни бажариш жараёнида ҳам рақамлар билан ҳисоблашишга мажбур бўламиз. Қарангки бошқа билимлар, тушунчалар, воқеялар ва информацияларга нисбатан ҳам рақамларни эслаб қолиш анчайин мураккаб. Айниқса, рақамларнинг сони ошиб боргани сари шунчалик уларни эслаб қолишимиз қийинлашиб боради.\nШунинг учун рақамларнинг сони қанчалик катта бўлишидан қатъий назар уларни пухта эслаб қолиш учун қўлланиладиган мнемоник техника “Можор системаси” ҳақида маълумот бериб ўтмоқчиман.\nМожор системаси икки хонали сонларни олдин ундош товушларга боғлаш ва товушларнинг бош ҳарфларидан сўз тузиш, сўзлардан эса ноодатий воқеа тузиш орқали рақамларни яхши эслаб қолиш учун қўлланиладиган мнемоник техникадир. Можор тизими Ёҳан Вилкенман томонидан 1648 йилда ишлаб чиқилган. Бу техниканинг аҳамияти шундаки, биз ўзимиз учун аҳамиятли бўлган маъносиз рақамларни сўзларга боғлаб унга маъно берамиз ва эслашимиз керак бўлганда боғланган маъно орқали олдин воқеяни кейин воқеяда қатнашган сўзларни ва шу сўзларга беркитилган рақамларни хотирамизда осон тиклаймиз. Бу қандай амалга ошади? Маълумки, икки хонали рақамлар 00 дан бошланиб 01, 02, 03 ва ҳ.к охири 99 да тугайди жами 100 та икки хонали рақам. Системага солиш учун икки хонали ушбу рақамларнинг ҳар бирига битта аниқ маънони англатувчи сўзни беркитиш лозим. Фақат сўзларни рақамларга беркитиш жараёнида ҳар бир ишимизда тартиб бўлгани каби сўзларни ҳам тартибли равишда беркитишимиз керак. Бунинг учун 00 дан 99 гача бўлган рақамларни 10 та гуруҳга ажратишимиз лозим. Яъни 00 дан 09 гача бўлаган рақамлар битта ўнлик система, 10 дан 19 гача бўлганлари иккинчи ўнлик система, 20 дан 29 гача бўлган икки хонали рақамлар учунчи ўнлик система ва жами 90 дан 99 гача бўлган ўнлик системагача ўнта ўнлик система ҳосил бўлади. Тартиб шундан иборатки, ҳар ўнталик икки хонали рақамларга беркитилаётган сўзларнинг бош ҳарфи рақамларга қайсидир жиҳати билан ўхшаш бўлган битта ундош товушдан бошланиши керак. Беркитилган ўнта ундош товушни қуйидаги жадвалда кўришингиз мумкин. Ушбу жадвал Ҳусниддин Исмоилов томонидан ишлаб чиқилган [1. 107 бет].\nҚандай қилиб эслаб қолиш, мнемоник услуб осонроқ\n“C” ҳарфининг Айланаси 370 гирадус бўлганлиги учун нолга ўхшатиш мумкин, бунда “C” ҳарфининг ўнг томонида озгина очиқ жой борлигини ҳисобга олиш керак бўлади.\nБунда асосий мантиқ “Т” ҳарфининг битта устундан иборатлиги\nБунда эса ”Н” нинг икки устундан иборатлиги\nКрил алифбосидаги “З” ҳарфининг 3 рақами билан ўхшашлигини ҳисобга олиш\nИнглизча 4 рақамининг охирги ҳарфидан (Фоур)\nРим рақам системасида 50 айнан ”Л” ҳарфи билан белгиланади\n”Б” кичик ҳарфлар билан ёзилганда 6 рақамига ўхшаб қолади\n“К” ҳарфига эътибор билан қаралса, унда иккита 7 рақамини бирлаштирилганини сезиш мумкин\n“Ф”ҳарфининг ёзма шакли қисман бўлсада 8 рақамини эслатиб туради\n“г” ҳарфининг ҳам ёзма шакли 9 рақамига яқин ҳисобланади\nЮқорида келтирилган жадвалга таянган ҳолда ўзимга мослаб ҳар икки хонали рақамга у билан боғлиқ қандайдир маънони англатувчи сўзларни қўйиб чиққанман. Энди шу сўзларга эътиборингизни қаратмоқчиман.\n00. Секунд 20.Нобел 40.Ректор 60.Белгиц 80.Факультет\n01. Сомса 21.Наса 41.Раққоса 61.Банк 81.Фил\n02. Сел 22.Нарвон 42.Рўза 62.Балет 82.”Фасебоок”\n03. Сут 23.Нон 43.Рок 63.Бобо 83.Фен\n04. Стул 24.Нота 44.Арра 64.Бакалавр 84.Фасл\n05. Салат 25.Нўхот 45.Радар 65.Булоқ 85.Фанаграмма\n06. Соябон 26.Нефтьь 46.Радио 66.Бургут 86.Фантан\n07. Сумалак 27.Наполион 47.Реклама 67.Бумеранг 87.Фалсафа\n08. Сейф 28.Натариус 48.Руҳшунос 68.Балиқ 88.Файтун\n09. Самалиёт 29.Наркос 49.Расадхона 69.”Беелине” 89.Филология\n10. Туғилган кун30.Зайтун 50.Лимон 70.Контенир 90.Ганди\n11. Терак 31.Зиёнет 51.Лой 71.Коболт 91.Генетика\n12. Титаник 32.Зорро 52.Лаган 72.Карта 92.Гимн\n13. Тут 33.Зебра 53.Лор 73.Кит 93.Гул\n14. Тест 34.Зира 54.Лайлак 74.Кола 94.Голф\n15. Туман 35.Занжир 55.Лаваш 75.Кафедра 95.Глобус\n16. Талаба 36.Замбил 56.Лицей 76.Кубик 96.Гитара\n17. Тегирмон 37.Зилзила 57.Латарея 77.Камалак 97.Газета\n18. Таржимон 38.Зопарк 58.Литенант 78.Конституция 98.Гранд\n19. Тельефон 39.Зиёратгоҳ 59.Лакаматив 79.Компьютер 99.”Гоогле”\nКўриб турганингиздек ҳар бир икки хонали рақам олдин ундош товушга ва шу товушдан тузилган сўзларга уланган. Сўзлар эса ўзига беркитилган рақамга қайсидир жиҳати билан боғланган. Масалан 04 – стул нега? 4 та оёғи борлиги учун. 08 – сейф. 8 та бурчаги борлиги учун. 12 – титаник. 1912 йилда чўккани учун. 17 – тегирмон 7 хазинанинг бири бўлгани учун, 47 – реклама 7 та ҳарф бўлгани учун ва ҳ.к. Менинг системамдаги барча сўзлар мен учун мантиққа эга ва улрни ўзимга мослаб тузганман. Агар сиз ҳам уни ўзлаштирмоқчи бўлсангиз ўзингизга мос сўзларни рақамларга қўйиб чиқишинги керак бўлади. Фақат сиз боғлаётган сўзлар рақамга нимаси биландир ўхшаши керак ва сўзлар имкон қадар мавҳум эмас аниқ бўлиши лозим.\nЭнди охирги босқич рақамларни эслатиб турувчи сўзлардан битта ноодатий воқея тузиш ҳақида фикр юритамиз. Бу қандай амалга ошади? Тасаввур қилинг ўнталик рақамга кўзингиз тушди ва сиз учун шу рақамларни эслаб қолиш зарур. Лекин табиий равишда бундай рақамни эслаб қолишингиз жуда қийин. Агар кучли хотира соҳиби бўлмасангиз албатта. Лекин ушбу рақамларни можор системасига солишга улгурсангиз суст хотира эгаси бўлишингиздан қатъий назар уларни бехато эслаб қолишингиз мумкин. Мисол учун мана сизга ўша ўнта рақам.\n5570116819 бу рақамларни тўлиқ ўқийдиган бўлсак 5 миллиярд 570 миллион 116 минг 819 сони ҳосил бўлади. Системага солиш учун уларни икки хонали сонларга ажаратиб ҳосил бўлган рақамларга беркитилган бешта сўзни эслашимиз керак. Мана улар. 55 – лаваш, 70 – контенер, 19 – терак, 68 – балиқ, 19 – тельефон. Энди мана шу сўзлардан битта ноодатий воқея тузишимиз керак бўлади. Воқея қанчалик ноодатий бўлса уни сақлаб қолишимиз шунчалик осон бўлади. Воқея қуйидагича. Эрталаб ишга кетаётиб йўлдаги кафега кириб лаваш едим, сўнг кўчага чиқиб контенерга миниб ишга бордим. Ишхонага кираётиб йўл четидаги теракзорнинг ичида сакраб кетаётган балиқларга кўзим тушди ва уларни тутиш учун ҳамкасбларимга тельефон қила бошладим.\nЭнди мен юқоридаги рақамларни эслашим учун албатта олдин воқеяни эслашим лозим. Воқеяда эрталаб ишга кетаётиб кафега кириб лаваш (лаваш - 55) едим. Сўнг контенерга (контенер - 70) миниб ишга бордим. Ишхонага кираётиб теракзорнинг (терак - 11) ичида сакраб кетаётган балиқларга (балиқ - 68) кўзим тушди ва уларни тутиш учун ҳамкасбларимга тельефон (тельефон - 19) қилдим. Кўриб турганингиздек воқея худди мен айтгандек ноодатий яъний реал эмас. Унинг биринчи жумласига эътибор беринг. Кафега кириб лавашни эрталаб эмас, тушда ёки кечки пайт йийишим мумкин, эрталаб эса уйдан чой ичаман. Иккинчи жумласи эса биринчисидан ҳам ўтиб тушган ноодатий. Чунки ҳеч қайси ўқитувчи ишга контенерда бормайди. Учинчи жумласи ҳам худди шундай ишхонам ёнида теракзор йўқ. Теракзорнинг ичида эса балиқлар сакраб юрмайди ва уларни тутиш учун ҳеч кимга тельефон қилишимга ҳожат йўқ. 5570116819\nБу тизимни ўзимга мослаб тузиб чиқишим ва тўлиқ ўзлаштиришим учун қирқ кун вақт сарфлаганман. Натижада у менинг энг ишончли шеригимга айланган. Можор системасини ҳар қандай нўноқ хотираси заиф инсон ҳам яхши ўзлаштира олса хотираси кучли инсонларники каби рақамларни бехато эслаб қола олади. Бунда энг муҳими рақамларга кўзимиз тушганда воқеяни тузишга қанча вақт сарфлашимизда. Воқеяни қанчалик тез туза олсак шунчалик тиғиз вазиятлардаги вақт бизнинг фойдамизга ишлай бошлайди.\nЖадаллашиб бораётган бугунги даврда ушбу система ҳар бир инсон учун зарурдир. Ривожланган давлатлардаги бизнесменлар, банкерлар ва ҳисоб китоб билан шуғулланадиган барча касб эгалари ушбу системани яхши билиши фикримнинг исботи. Ушбу системанинг аҳамияти уни таълим тизимига ҳам кенг жорий қилишга эҳтиёж борлигини англатади.\nҲозирги кунда таълим тизимига кириб келган ва кенг ўрганилаётган кўплаб метод ва технологиялар қаторига можор системасини ҳам киритиш зарур. Чунки рақамлар билан ишлаш мумкин бўлган барча фанларда бу метод ас қотади. Айниқса тарих, (саналарни эслаб қолиш учун) математика, (керакли рақамларни эслаб қолиш учун) география, (мамлакатларнинг майдони ва узунлигини эслаб қолиш учун) адабиёт (адибларни туғилган ёки вафод этган саналарини эслаб қолиш учун) дарсларида бунга эҳтиёж юқори.\nХулоса қилиб айтганда темир асбоб ишлаб турганда зангламагани каби инсон хотираси ҳам етарли қувватда ишлаганда ўз хусусиятини сақлаб қолади. Можор системсида эса рақамлар ва сўзлар бир-бирига боғланганлиги сабаб бу система бизнинг ўнг ва чап бош мия ярим шарларимизни бир вақтда ишлашига имкон беради. Натижада инсон хотирасининг ишлаш тезлиги ошади. Система шу жиҳати билан бугунги кун ўқувчиси, талабаси ва ўқитувчилари учун аҳамиятли ва зарур.\n1. Каримова.В. “Психология” Тошкент 2002.\n2. Рахмонов Ш “Мукаммал хотира” Тошкент 2014.\n3. Ғозиев. Э. “Умумий психология” Тошкент 2010.


«Республика фармацевтика тармоғидаги ислоҳотларни чуқурлаштиришга оид қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида»ги президент қарори муҳокамасига оид матбуот анжуманида дори воситалари савдосини тартибга солишга тўхталиб ўтилди.\nБугун, 5 февраль куни Соғлиқни сақлаш вазирлиги, Фармацевтика тармоғини ривожлантириш агентлиги, Монополияга қарши курашиш қўмитаси, «Дори-дармон» АК мутахассислари иштирокида бўлиб ўтган тадбирда соҳада олиб борилаётган ишлар бўйича маълумотлар берилди.\nФармацевтика тармоғини ривожлантириш агентлиги директори Сардор Кариевнинг маълум қилишича, ҳозир Ўзбекистонда умумий дори воситаларининг 45 фоизи маҳаллий компаниялар томонидан ишлаб чиқарилмоқда. Аммо пулга чаққанда, яъни умумий айланмадаги ҳиссаси ҳисобланганда маҳаллий ишлаб чиқарувчилар улуши 20 фоизга тенг бўлади. Қибрай туманида 42 гектар майдонда ташкил этилаётган Фармацевтика кластери соҳадаги муаммолар, жумладан кадрлар масаласини ҳам бартараф этишга мўлжалланган.\nТадбир давомида дори воситалари савдосини тартибга солишга тўхталиб ўтилди.\n2019 йил 30 декабрь куни Ўзбекистон Респубикаси президенти томонидан имзоланган қарорга мувофиқ, 2020 йил 1 июлдан бошлаб мулкчилик шаклидан қатъи назар, республиканинг барча тиббиёт ташкилотларида, дори воситаларининг халқаро патентланмаган номини рецепт ёзишда қўллаш тартиби, тиббиёт ташкилотлари ва дорихоналари томонидан қонун талабларига риоя этилишини мониторинг қилиш ва баҳолаш мақсадида «Сирли харидор» институти жорий этилади.\nАгентлик Ахборот-таҳлил бошқармаси бошлиғи Муҳаббат Ибрагимова дори воситаларини рецепт билан сотишни йўлга қўйиш бўйича тизимни тартибга солиш учун нималар тўсқинлик қилаётгани ва уларни бартараф этиш учун қандай чоралар кўрилиши ҳақидаги саволга жавоб берди.\n«Олдин ҳам бундай уринишлар бўлган, лекин бизда савдо қоидаларини бузган дорихоналарга нисбатан самарали чора механизмлари йўқ эди. Мазкур қарорга мувофиқ энди ҳар бир дорихонада кузатув камерлари қўйилади ва улардаги маълумотлар бир ой давомида сақланади. Қоидабузарларга таъсир чоралари ҳам жиддий кучайтирилди, биринчи қоидабузарликда 50 минимал жарима, кейингиларида маъмурий ва ҳатто жиноий жавобгарлик масаласи кўрилади», дейди у.


Ўзбекистон Ёшлар иттифоқининг Камолиддин Беҳзод номидаги Миллий рассомлик ва дизайн институти бошланғич ташкилоти етакчилигига сайлов » Kamoliddin Behzod nomidagi Milliy Rassomlik va Dizayn Instituti\n23 сентябрь куни Ўзбекистон Ёшлар Иттифоқининг Камолиддин Беҳзод номидаги Миллий рассомлик ва дизайн институти бошланғич ташкилоти етакчилигига сайлов бўлиб ўтди. Сайлов жараёни раислар институт ректори Х.Аминов, Ўзбекистон Ёшлар Иттифоқининг М.Улуғбек туман Кенгаш раиси Ш.Олимов, Маънавият ва маърифат ишлари проректори Д.Раҳматуллаева, институт факультетлари Маънавият ишлари бўйича декан ўринбосарлари, Ёшлар иттифоқи факультет етакчилари, котиб Маънавият, маърифат ва иқтидорли ёшлар билан ишлаш бўлими бошлиғи Б.Сангировдан таркиб топган комиссия аъзолари иштирокида бўлиб ўтди. Институт бошланғич ташкилоти етакчилигига Отабек Дусяров ва Ойбек Каримовлар номзодлари қўйилган.\nЎзбекистон Республикаси мадҳияси янграгач, сайлов соат 9.00да старт олди. Жараённи сайлов комиссия раислари институт ректори Аминов Хасан Рашидович ва Ўзбекистон Ёшлар Иттифоқининг Мирзо Улуғбек туман Кенгаш раиси Олимов Шерзод Муродуллаевичлар кириш сўзи билан очиб, номзодларга омад тиладилар. Сайлов жараёнини институт Маънавият ва маърифат ишлари проректори Д.Раҳматуллаева олиб борди.\nСайлов жараёни соат 9.00 дан 18.00 гача давом этди. Соат 10.20гача сайловда 33 фоиз сайловчилар иштирок этиб бўлдилар. Сайлов адолатли, ҳаққоний ва шаффоф тарзда ўтиши таъминланди.\nСоат 18.40да сайлов натижалари эълон қилинди. Унга кўра сайловда жами 1236 нафар, яъни сайловчиларнинг 84,79 фоизи ўз овозларини берган. Жараёнда 165та бюллетень иштирок этмади ва 15та бюллетень яроқсиз деб топилди. Отабек Дусяров 398 та (37,5 фоиз) ва Ойбек Каримов 658 та (61,43 фоиз) овоз тўплади. Сайлов жараёни хулосасига кўра Ойбек Каримов энг кўп овоз тўплади ва Ўзбекистон Ёшлар Иттифоқининг Камолиддин Беҳзод номидаги Миллий рассомлик ва дизайн институти бошланғич ташкилоти етакчилигига сайланди.\nКамолиддин Беҳзод номидаги Миллий рассомлик ва дизайн институти Ойбек Каримовнинг келгусидаги ишларига омад тилайди!


Қуёш - 07:07\nАср - 16:06\nШом - 18:06\nХуфтон - 19:36\nБўлим: Сахобалар хаёти\nҲУЗАЙФА ИБН АЛ-ЯМОН РОЗИЯЛЛОҲУ АНҲУ\nҚаҳрамонимиз Ҳузайфа ибн ал-Ямон розияллоҳу анҳунинг бошқа саҳобалардан фарқли бир фазллари бор. У кишини баъзи уламоларимиз муҳожирлардан ҳисоблайдилар, бошқалари эса ансорийлардан ҳисоблайдилар. Аслида эса Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ўзлари кишига қайси гуруҳни истасалар ўшанга қўшилиш ихтиёрини берганлар.\nҲузайфа ибн ал-Ямон розияллоҳу анҳунинг ўзлари Бани Абс қабиласидан бўлганлар. Аммо ансорларнинг Бани Абдулашҳал қабиласига қўшиладилар. Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам у кишига: «Хоҳласанг ансорлардан бўл, хоҳласанг муҳожирлардан бўл», деганлар. Ўшанда Ҳузайфа ибн ал-Ямон розияллоҳу анҳу:\n«Ансорлардан бўламан», деганлар.\n«Сен улардансан», деганлар Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам\nХўш, нима учун бундоқ бўлди, деган савол туғилади. Бу саволга жавоб топиш учун Ҳузайфа ибн ал-Ямон розияллоҳу анҳунинг насабларига, у кишининг оиласи тарихига назар солиш керак бўлади.\nҲузайфа ибн ал-Ямон розияллоҳу анҳунинг тўлиқ исмлари Абу Абдуллоҳ Ҳузайфа ибн Ямон ибн Жобир ал-Абсий, ал-Маккий, ал-Ямонийдир. Ҳузайфа ибн ал-Ямон розияллоҳу анҳунинг оталарининг исми аслида Ҳисл бўлган. Ўша Ҳисл бир одамни ўлдириб қўйиб Мадийнага қочиб келган. У ерда Ҳисл Бани Абдулашҳал билан шартнома тузган. Унинг қавми Бани Абдулашҳал ни «ямонийлар» деб аташар эди. Шунинг учун ҳам Ҳислни улар билан шартнома тузгани ва ҳимояларида яшагани учун Ямон деб атай бошладилар.\nЎша Ямон Бани Абдулашҳал қабиласидан Рибоб бинти Каъб ал-Ашҳалия деган аёлга уйланди. Икковларига Аллоҳ таоло Ҳузайфа, Саъд, Сафвон, Мудлаж ва Лайло деган фарзандларни берди. Рибоб мусулмон бўлиб Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламга байъат қилди.\nАввал Ҳузайфа ибн ал-Ямон розияллоҳу анҳунинг оталари Ямон Исломга кирди. У киши Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васалламнинг хабарларини эшитиши билан ўз қавмнинг бир неча одамлари билан тезда Маккага борди ва Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам билан кўришиб мусулмон бўлди. Сўнгра Ямон Мадийнага қайтди. Унинг аҳли ва яқинлари ҳам мусулмон бўлдилар.\nҲузайфа ибн ал-Ямон розияллоҳу анҳу Мусулмон оилада ўсдилар. У киши оталари ва қавмининг баъзи кишилари билан Маккага бориб Набий соллаллоҳу алайҳи васалламга байъат қилиб келдилар. У киши Ислом таълимотлари остида саодатли ҳаёт кечиришни бошладилар.\nРасулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам Мадийнага ҳижрат қилиб келганларидан кейин Ҳузайфа ибн ал-Ямон розияллоҳу анҳунинг қалблари қувончга тўлди ва у зотнинг мажлисларида доимий равишда ишитирок этиб баҳраманд бўла бошладилар. У киши набавий дорулфунуннинг мухлис талабасига айландилар. Ҳузайфа ибн ал-Ямон розияллоҳу анҳу набавий дорулфунунда Қуръони Карим, шаръий илмлар билан бир қаторда олиймақом инсоний фазийлатларни ҳам ўзарига пухта сингдирдилар. У киши ҳақ йўлида бақувват, ҳаким, нифоқ ва алдамчиликни ёмон кўрадиган, ростгўй ва шижоатли инсон бўлиб бордилар.\nРасулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам муҳожир ва ансорларни биродарлаштирганларида Ҳузайфа ибн ал-Ямон розияллоҳу анҳуни Аммор ибн Ясир розияллоҳу анҳу билан биродар қилиб қўйдилар.\nҲузайфа ибн ал-Ямон розияллоҳу анҳу Бадр ғазотида қатнаша олмадилар. Бунинг ўзига яраша сабаби бор эди. Бу сабабни Ҳузайфа ибн ал-Ямон розияллоҳу анҳунинг ўзлари Имом Муслим кетирган ривоятда қуйидагича тушунтирадилар:\n«Мени Бадрда ҳозир бўлишдан ҳеч нарса ман қилгани йўқ. Илло мен отам билан сафарга чиккан эдим. Қурайш кофирлари бизни тутиб олдилар. Улар бизга:\n«Сизлар Муҳаммаднинг олдига кетаётибсизлар», дедилар.\n«Биз Мадийнага кетмоқдамиз», дедик.\nУлар биздан Аллоҳнинг номи ила, фақат Мадийнага кетмоқдамиз, унинг ёнида туриб қитол қилмаймиз, деган аҳдни олдилар. Набий соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ҳузурларига келиб хабарни айтдик.\nШунда у зот алайҳиссалом:\n«Уларга берилган аҳдга вафо қиламиз. Уларга қарши Аллоҳдан ёрдам сўраймиз», дедилар».\nБу ишни қилиш учун Ислом бўлиши керак.\nБу ишни қилиш учун Иймон бўлиши керак.\nБу ишни қилиш учун Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васаллам бўлиши керак.\nУҳуд ғазоти Ҳузайфа ибн ал-Ямон розияллоҳу анҳу иштирок этган биринчи жанг бўлди. Бу куни у кишининг оталари Ямон розияллоҳу анҳу қатл бўлдилар. У кишини жанг тўпалонида, билмасдан мусулмонлар ўлдириб қўйдилар.\nОиша розияллоҳу анҳодан ривоят қилинади: «Уҳуд куни бўлганида мушриклар очиқ-ойдин мағлубиятга учрадилар. Шунда Иблис: «Эй Аллоҳнинг бандалари, орқадагиларга қаранг!» деди. Бас, уларнинг олдиндагилари орқадагиларига қайтиб келди. Улар орқадагилар билан кучландилар. Ҳузайфа назар солиб бирдан отасини кўриб қолди ва:\n«Эй Аллоҳнинг бандалари, отам! Отам!» деди.\nБирпасда уни қатл қилдилар. Шунда Ҳузайфа: «Аллоҳ сизларни мағфират қилсин», деди.\nУрва айтади: «Токи Аллоҳ азза ва жаллага йўлиққинича Ҳузайфада ўша нарсадан бир хайр боқий қолди». Бухорий ривоят қилган.\nУҳуд уришида ҳаёт мамот жанги бўлди Куннинг биринчи ярмида мусулмонлар кофирларга ғолиб келишди. Мушрикларнинг бошлиқларидан етмиш киши қатл этилди. Улар енгилиб, ортга қараб қоча бошладилар. Қочиб-қочиб аёллари турган жойгача бордилар. Аёллар ҳам қочишга тайёрланиб, кийимларини йиғиштира бошладилар.\nМушрикларнинг енгилиб қочаётганини кўрган камончилар, Пайғамбар алайҳиссалом қимирламай туришни тайинлаб қўйган жойларини ташлаб кетдилар.\n«Қаранглар, ўлжа, ўлжа!» деб қичқиришди.\nАмирлари Пайғамбар алайҳиссаломнинг шартларини эсларига солса ҳам, кўнмадилар. Мушриклар батамом енгилиб бўлди, деб гумон қилиб, ўлжа йиғишга киришиб кетдилар ва Уҳуд томонни очиқ қолдирдилар.\nШу пайт Холид ибн Валид фурсатни ғанимат билиб, мушрикларнинг отлиқларини худди ўша ерга бошлади. У ердан ўтиб мусулмонларнинг орқа томонларидан бостириб кирди. Холид ибн Валид бошлиқ отлиқлар мусулмонлар устига бостириб келганини кўрган, қочиб кетаётган мушриклар ҳам ўзларини ўнглаб, яна уруш майдонига юзландилар. Натижада мусулмонлар қуршовда қолдилар.\nАна ўша ҳолатни биз ўрганаётган ривоятда:\n«Бас, уларнинг олдиндагилари орқадагиларига қайтиб келди. Улар орқадагилар билан кучландилар», деб айтилмоқда.\nҲамма нарса тескарисига айланиб, мусулмонлар енгила бошладилар. Уларнинг сафида саросима бошланди. Қўрқув ҳукм суриб, тартибсизлик бошланди. Бундай бўлишини ҳеч ким кутмаган эди.\nТўс-тўполоннинг ичида ким нима қилаётганини билиб бўлмай қолди. Ана ўша тўполон орасида,\n«Ҳузайфа назар солиб бирдан отасини кўриб қолди»\nУнинг отасига мусулмонлар ҳамла қилаётган эдилар. Бу ҳолни кўрган Ҳузайфа ибн ал-Ямон розияллоҳу анҳу Жон-жаҳдлари билан:\n«Эй Аллоҳнинг бандалари, отам! отам!» деди».\nЛекин қирғин барот жангда унинг гапига ким қулоқ солар эди.\n«Бирпасда уни қатл қилдилар».\nМусулмон отаси ўз сафдошлари, диндошлари томонидан қатл қилинган бўлса ҳам Ҳузайфа ибн ал-Ямон розияллоҳу анҳу қотиллардан хафа бўлмадилар. Балки уларнинг ҳақларига дуо қилдилар:\n«Аллоҳ сизларни мағфират қилсин», деди».\nРасулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам Ҳузайфа ибн ал-Ямон розияллоҳу анҳу хато йўли билан қатл қилингани учун отасининг хунини бердилар. Ҳузайфа ибн ал-Ямон розияллоҳу анҳу бу хунни мусулмонларга садақа қилиб юбордилар. Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам у кишининг бу ишлари учун яна ҳам яхши кўрдилар ва ўзларига жуда ҳам яқин тутадиган бўлдилар. Мусулмонлар ҳам Ҳузайфа ибн ал-Ямон розияллоҳу анҳу бу мардликларини муносиб тақдирладилар. У кишини ҳаммалари алоҳида ҳурмат қиладиган бўлдилар.\n«Токи Аллоҳ азза ва жаллага йўлиққинича Ҳузайфада ўша нарсадан бир хайр боқий қолди».\nМусулмонларни таг-томирлари билан қириб ташлаш ниятида тўпланиб келган турли аҳзоблар Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам бошлиқ Ислом лашкарини йиширма кундан ортиқ қамал қилиб турдилар.\nВазият ғоятда оғир эди. Душман ичига бориб уларнинг хабарларини билиб келиш зарур бўлиб қолди.\nРасулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламга душман орасида ихтилоф пайдо бўлгани, Аллоҳ уларнинг бирлигини бузгани ҳақида хабар етганидан сўнг, кечаси Ҳузайфа ибн Ямон розияллоҳу анҳуни нима бўлаётганини билиб келиш учун уларнинг ичига юбордилар.\nБу ҳақда Ибн Исҳоқ Муҳаммад ибн Каъб ал-Қаразийдан келтирган ривоятда Ҳузайфа ибн Ямон розияллоҳу анҳу қуйидагиларни айтадилар:\n«Аллоҳга қасамки, Хандақда иштирок этдим. Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам кечаси бир муддат намоз ўқидилар. Сўнгра бизга бурилиб қараб:\n«Ўрнидан туриб бориб анави қавм нима қилаётганига назар солиб қайтиб келадиган ким бор? Ким шу ишни қилса Аллоҳдан уни жаннатда менинг рафиқим қилишини сўрайман!» дедилар.\nХавфнинг кулилигидан, очлик шиддатиан ва совуқнинг қаттиқлигидан ҳеч ким турмади. Бирор киши турмаганидан кейин Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам менга:\n«Эй Ҳузайфа, анави қавмнинг ичига бориб, нима қилаётганларига назар сол. Бизга қайтиб келгунингча, ҳеч нарса қилма», дедилар.\nТуриб бордим ва қавмнинг ичига кирдим. Шамол ва Аллоҳнинг лашкарлари нима қилса, қилаётган эди. Шамол уларнинг қозонини ҳам, оловини ҳам, чодирини ҳам жойида қўймас эди. Абу Суфён ўрнидан туриб:\n«Эй Қурайш жамоаси, ҳамма ёнидаги одамга қарасин», деди. Мен ёнимдаги одамни ушлаб:\n«Сен кимсан?!» дедим.\n«Мен Фалончи ибн Пистончиман», деди у.\nСўнгра Абу Суфён:\n«Эй Қурайш жамоаси! Туриб бўлмайдиган ҳолатда қолдингиз. Туя ва отлар ҳалокатга учради. Бани Қурайза сизга хиёнат қилди. Улардан бизга ўзимиз ёмон кўрган нарса етди. Шамолнинг зўридан нима бўлаётганини ҳам кўриб турибсиз. Қозонимиз жойида турмайди. Олов ёнмайди. Чодирларимиз тик турмайди. Қани, жўнанглар, мен жўнадим», деди.\nСўнгра бориб, туясига миниб, уни урган эди, уч оёқлаб сакраб турди. Бир оёғи буклаб боғланган экан. Аллоҳга қасамки, у туянинг оёғини тик турғазиб ечди. Агар Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг менга:\n«Бизга қайтиб келгунингча бир нарса қилма», деган амрлари бўлмаганида, уни ўлдирар эдим».\nҒатафонга Қурайшнинг нима қилгани хабари етиб борганда улар ҳам ўз юртларига жўнаб қолдилар. Ўша пайтда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам намоз ўқиётган эдилар.\nМислсиз қаҳрамонлик кўрсатган Ҳузайфа ибн Ямон розияллоҳу анҳу келиб У зотга хабарни етказди. Тонг отгач Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам ҳам Мадинага қайтдилар.\nШундай қилиб, Аҳзоб уруши тугади. Исломни ва мусулмонларни таг-томири билан суғуриб ташлаш ниятида тўпланган кофир ва мушрик гуруҳлар ёвуз мақсадларига ета олмади. Аллоҳ таоло мусулмонларга нусрат берди.\nТабук ғазотида қайтиш пайтида Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламни мунофиқларнинг суиқасдидан сақланиб қолишларида Ҳузайфа ибн ал-Ямон розияллоҳу анҳу ҳам иштирок этганлар.\nИмом Аҳмад розияллоҳу анҳу Абу Туфайл розияллоҳу анҳудан қуйидагиларни ривоят қиладилар:\n«Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам Табук ғазотидан қайтаётганларида жарчига буюриб:\n«Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам тепалик йўлига юрдилар, ҳеч ким у йўлга юрмасин», деб жар чақиртирдилар. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам уловларини Ҳузайфа ибн ал-Ямон розияллоҳу анҳу етаклаб, Аммор ҳайдаб кетишаётган эди, тўсатдан бир гуруҳ юзини беркитиб олган отлиқлар тезлаб келиб, Аммор розияллоҳу анҳуни ўраб олишди. Аммор розияллоҳу анҳу ҳалиги отларнинг юзига уриб ҳайдай бошлади.\nРасулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам Ҳузайфага:\n«Етакла, етакла!!!» дедилар.\nСўнгра уловдан тушиб олдилар. Аммор қайтиб келди. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам:\n«Эй Аммор! Ҳалиги одамларни танидингми?» дедилар.\nАммор розияллоҳу анҳу:\n«Ҳамма отлиқларни билардим. Аммо булар юзларини беркитиб олган эканлар», деди.\n«Нима қилишмоқчи бўлганларини билдингми?» дедилар. Аммор:\n«Аллоҳ ва Унинг Расули билади», деди.\nРасулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам:\n«Улар Расулуллоҳнинг минган уловини олиб қочиб, сўнгра уни йиқитмоқчи бўлдилар», дедилар.\nШунда Аммор розияллоҳу анҳу Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламнинг саҳобаларидан бирига:\n«Аллоҳ учун ростини айт, тепаликдаги ўтган одамлар нечта эди?» деб савол берди.\n«Ўн тўрт киши эди», деб жавоб берди.\nАммор розияллоҳу анҳу эса:\n«Агар сен ҳам улар билан бўлсанг, ўн бешта экан», деди.\nРасулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам улардан учтасини (номини айтиб) санадилар.\nУлар: «Аллоҳга қасамки, биз Расулуллоҳнинг жарчиларини эшитмабмиз, ҳалиги одамларнинг ниятидан ҳам бехабар эдик», дейишди.\n«Гувоҳлик бераманки, қолган ўн иккитаси бу дунёю у дунёда Аллоҳга ва Унинг Расулига уруш очганлардир», дедилар».\nКўриниб турибдики, мунофиқлар пайтини топсалар, ҳатто Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламга суиқасд қилишдан ҳам тоймайдилар. Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламнинг вақтларида мунофиқлар бир неча бор куфр гапларни айтганларидан кейин тониб, айтганимиз йўқ, деб қасам ичишган.\nАна шу тариқа Ҳузайфа ибн ал-Ямон розияллоҳу анҳу Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг барча ғазотларида фаол иштирок этдилар.\nНАБИЙ АЛАЙҲИССАЛОМ ЁНЛАРИДА\nҲузайфа ибн ал-Ямон розияллоҳу анҳу фақат ғазотларда эмас, бошқа вақтларда ҳам Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам билан бирга бўлар эдилар. Агар баъзи ишлар билан машғул бўлиб у зот бир оз узоқлашсалар оналаридан тенбиҳ эшитар эдилар.\nИмом Термизий Ҳузайфа розияллоҳу анҳудан ривоят қиладилар:\n«Набий соллаллоҳу алайҳи васалламни охирги марта қачон кўрган эдинг?» деб сўради.\n«Фалон вақтдан бери у зотни кўрганим йўқ», дедим.\nУ киши мени нолиди. Шунда мен унга:\n«Шошмай туринг, Набий соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ҳузурларига бориб, у зот билан Шом намозини ўқийман ва менга ҳам, сизга ҳам истиғфор айтишларини сўрайман», дедим.\nБас, сўнгра бордим. У зот билан Шомни ўқидим. У зот Хуфтонни ҳам ўқиганларидан кейин чиқиб юрдилар. Мен ортларидан эргашдим. У зот овозимни эшитдилар ва:\n«Бу ким? Ҳузайфами?» дедилар.\n«Нима ҳожатинг бор? Аллоҳ сени ҳам, онангни ҳам мағфират қилсин», дедилар. Сўнгра сўзларида давом этиб:\n«Манави фаришта ер юзига бу кечадан олдин ҳеч ҳам тушмаган эди. У ўз Роббисидан изн олиб менга салом бергани ва Фотима аҳли жаннат аёлларнинг саййидаси экани ҳамда Ҳасан ва Ҳусайн ҳли жаннат ёшларнинг саййидалри экани башоратини бергани келибди», дедилар».\nУшбу ҳадиси шарифдан бир неча муҳим нарсаларни ўрганамиз.\nҲузайфа розияллоҳу анҳунинг оналари ўта зукко ва оқила аёл эканлари. У киши ўз ўғилларини Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ҳузурларига қачон борганин суриштириб туришлари шуни кўрсатади.\nҲузайфа розияллоҳу анҳунинг ўзлари ҳам оналари каби закий ва оқил инсон эканлари. У кишини оналари сўроққа тутиб койишлари билан дарҳол хатоларини тузатишга ўтдилар. Оналарини тинчлантириб, биринчи келадиган намозни Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам билан ўқиб ҳам ўзига ва ҳам онасига у зотдан дуо олишни ваъда қилдилар.\nРасулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ўта сезгир эканлари ва ўзларига айтилмаган нарсаларни ҳам билиб олишлари. Ортларидан эргашиб келаётган одам Ҳузайфа эканини ва унинг ўзига ва онасига дуо олиш нияти бор эканини билдилар. Шубилан бирга гапни чўзмасдан унинг ҳожатини чиқардилар.\nМуҳаммад соллаллоҳу алайҳи васалламга Фаришталар ҳам Аллоҳ таолодан изн олиб келиб салом бериб туришлари.\nҲузайфа ибн ал-Ямон розияллоҳу анҳу Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам билан бирга бўлганларида эса кўп нарсаларни ўрганар эдилар.\nМуслим, Абу Довуд ва Насаийлар Ҳузайфа розияллоҳу анҳудан ривоят қиладилар:\n«Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам билан бирга таомда ҳозир бўлсак, токи Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам бошламасларидан олдин қўл чўзмас эдик. Биз бир марта У зот билан бирга таомга ҳозир бўлдик.\nБас, бир жория, худди уни биров қуваётгандек шошилиб келди ва таомга қўлини узата бошлади. Шунда Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам уни қўлидан тутдилар.\nСўнгра бир аъробий, худди уни биров қуваёгандек шошилиб келди. Шунда У зот уни ҳам қўлидан тутдилар ва:\n«Албатта, шайтон Аллоҳнинг исми зикр қилинмаган таомни ўзига ҳалол ҳисоблайди. У мана бу жорияни, у ила ўзига ҳалол қилиб олиш учун келтирди. Бас, мен унинг қўлидан тутдим. Сўнг манабу аъробийни у ила ўзига ҳалол қилиб олиш учун келтирди. Бас, мен унинг ҳам қўлидан тутдим. Менинг жоним қўлида бўлган зот билан қасамки, албатта, унинг қўли жориянинг қўли ила менинг қўлимга тушди»-дедилар».\nҲузайфа ибн ал-Ямон розияллоҳу анҳу ўзларининг ихлослари, заковотлари ва бошқа олиймақом хислатлари ила Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ишончларига кирдилар. У зот алайҳиссалом Ҳузайфа ибн ал-Ямон розияллоҳу анҳуга бошқаларга ишонмаган нарсаларни ишондилар ва бошқаларга қилинмаган илтифотларни қилдилар.\nҲузайфа розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади:\n«Эй Аллоҳнинг Расули, халифа таъйин қилсангиз эди», дедилар.\n«Агар сизларга халифа таъйин қилсаму сиз унга осий бўлсангиз, албатта, азобланурсиз. Аммо модомики сизга Ҳузайфа сўзласа, уни тасдиқланг. Модомики, Абдуллоҳ сизга ўқитса, уни ўқинг», дедилар». Термизий ривоят қилган.\nБу ҳадиси шарифда васф қилинаётган ҳолта ва суҳбат Набий соллаллоҳу алайҳи васалламнинг вафотларидан олдинги беморликларида бўлган. У зот ўзларидан кейин мусулмон давлатига ким раҳбар бўлишини таъйин қилишни хуш кўрмаганлар. Бунинг ўрнига Ислом уматига Ҳузайфа ибн ал-Ямон розияллоҳу анҳу нима десалар шуни тасдиқлашни васият қилганлар.\nАлбатта, бундан зиёда фазл ва фахр бўлиши мумкин эмас.\nРвоятда зикр қилинган «Абдуллоҳ»дан мурод Абдуллоҳ ибн Масъуд розияллоҳу анҳудирлар.\nҲАЗРАТИ АБУ БАКР ДАВРИДА\nБиринчи халифа Абу Бакр розияллоҳу анҳунинг даврларида Ҳузайфа ибн ал-Ямон розияллоҳу анҳу фатҳ ишларида фаол қатнашдилар. Ўша пайтда мусулмон фотиҳларнинг дунёга Ислом нурини таратиш учун қилган зафарли юришлари бошланган эди. Ҳузайфа ибн ал-Ямон розияллоҳу анҳу арабистон ярим оролидаги ҳануз мусулмон бўлмаган ерларини, Ироқ ва Шом ерларини фатҳ қилишда жонбозлик кўрсатдилар.\nҲАЗРАТИ УМАР ДАВРЛАРИДА\nПайғамбар соллаллоҳу алайҳи васалламнинг даврларида мусулмонларнинг энг кўп ташвишга солган масалалардан бири мунофиқлар масаласи эди. Энг мушкили ким мунофиқ эканлигини билиб олиш қийин эди. ҳамма бу муаммодан ҳайрон эди.\nС-к.лардан фақат бир киши бу сирдан воқиф эди. Ўша нодир саҳобий бизнинг қаҳрамонимиз Ҳузайфа ибн ал-Ямон розияллоҳу анҳу эдилар.\nРасулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам Ҳузайфа ибн ал-Ямон розияллоҳу анҳуга мунофиқларнинг исмларини бирма бир айтиб берган эдилар. шу билан бирга бу сир бирор кишига айтмасликни тайинлаган эдилар. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам Ҳузайфа ибн ал-Ямон розияллоҳу анҳуга мунофиқларнинг ҳаракатларини кузатиб бориш, уларнинг Ислом ва мусулмонларга келтирадиган хатарларини олдини олиш ишларини ҳам топишган эдилар.\nИмом Муслим Аммор ибн Ясин розияллоҳу анҳудан ривоят қиладилар:\n«Менга Ҳузайфа ибн ал-Ямон розияллоҳу анҳу қуйидагиларни айтди:\n«Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам менга:\n«Саҳобаларим ичида ўн иккита мунофиқ бор. Улардан саккизтаси туя игнанинг тўшигидан ўтмагунча жаннатга кирмаслар», дедилар».\nЎшандан бошлаб Ҳузайфа ибн ал-Ямон розияллоҳу анҳу саҳобалар ичида, «Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг сирлари соҳиби», лақабини олган эдилар ва у кишининг оғизларига тасарруфларига қараб мунофиқ кимлигини билиб олишга ҳаракат қилар эдилар ҳамда ўзлари ўша мунофиқлардан эмасликлари ҳақида саволлар берар эдилар.\nЖумладан Умар розияллоҳу анҳу ҳам Ҳузайфа ибн ал-Ямон розияллоҳу анҳудан мунофиқлар ҳақида сўраб юрар эдилар. У киши мунофиқ шубҳасида бўлган кишилардан бирортаси ўлса, Умар розияллоҳу анҳу Ҳузайфа ибн ал-Ямон розияллоҳу анҳуга қарар эдилар. Агар Ҳузайфа ибн ал-Ямон розияллоҳу анҳу жанозага келмасалар, Умар розияллоҳу анҳу ҳам келмас эдилар.\nУмар розияллоҳу анҳу бир куни Ҳузайфа ибн ал-Ямон розияллоҳу анҳудан:\n«Менинг омилларим ичида бирорта мунофиқ борми?» деб сўрадилар.\n«Битта», дедилар Ҳузайфа ибн ал-Ямон розияллоҳу анҳу\n«Уни менга кўрсат», дедилар Умар розияллоҳу анҳу\n«Ундоқ қилмайман», деди Ҳузайфа ибн ал-Ямон розияллоҳу анҳу\nАммо Умар розияллоҳу анҳу ўз фаросатлари билан ўша одамни ишдан бўшатиб юбордилар.\nҲузайфа ибн ал-Ямон розияллоҳу анҳу Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг денгиз мавжидек мавжланадиган фитна ҳақидаги ҳадиси шарифларини ҳам яхши билар эдилар.\nИмом Бухорий, Муслим ва Термизийлар Ҳузайфа розияллоҳу анҳудан ривоят қиладилар: «Умар: «Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг фитна ҳақидаги ҳадисларини ким ёддан билади?!»-деди.\n«Мен, у зотнинг:\n«Кишининг аҳлидаги, молидаги ва қўшнисидаги фитнасини намоз, рўза ва садақа ювиб юборади, деганларини эшитганман»-деди.\n«Мен бунинг ҳақида сўраётганим йўқ. Мен денгиз мавжидек мавжланадиган (фитна) ҳақида сўраяпман»-деди Умар.\n«Унинг қаршисида ёпилган эшик бор»-деди у.\n«Ул очилурми, синдирилурми?»\n«Ундоқ бўлса қиёмат кунигача ёпилмас эканда».\n«Ундан сўрачи, Умар эшик ким эканлигини билар эканми?»-дедик.\nУ сўради. Ҳузайфа:\n«Ҳа, эртадан олдин кечаси бўлишини билгандек билар эди»-деди».\nПайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам келажакда мусулмонлар ичидан фитна чиқиб урушлар, келишмовчиликлар ва нохушликлар бўлиши ҳақида баъзи ҳадисларни айтган эдилар.\nҲазрати Умар ҳам бу нарсадан хабардор эдилар. Шу билан бирга мазкур фитна менинг вақтимда чиқмасмикан, унга мен аралашиб қолмасмиканман? деган хаёл билан юрар эдилар.\nШунинг учун ҳам Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламнинг мазкур фитна ҳақидаги ҳадисларини яхши билган кишилардан сўраб суриштириб юрар эдилар. Кунлардан бир кун ушбу ривоятда зикр қилинган ҳодиса бўлиб ўтди.\n«Умар, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг фитна ҳақидаги ҳадисларини ким ёддан билади?»-деди.\nҲазрати Умар розияллоҳу анҳунинг бу саволларига жавобан Ҳузайфа розияллоҳу анҳу:\n«Мен У зотнинг, Кишининг аҳлидаги, молидаги ва қўшнисидаги фитнасини намоз, рўза ва садақа ювиб юборади, деганларини эшитганман»-деди.\nКўриниб турибдики, Ҳузайфа розияллоҳу анҳу фитнадан, кичик маънодаги фитна, синов ва бир хил нарсаларга чалғиб ибодатда камчиликка йўл қўйиш маъносини тушунганлар. Шунинг учун ҳам молу-дунё, аҳли-аёл ва қўни-қўшни туфайли содир бўлган гуноҳларни намоз, рўза ва садақа ювиб юбориши ҳақидаги ҳадисни айтдилар.\nҲазрати Умар розияллоҳу анҳу бўлсалар ўз саволларида катта фитнани, мусулмонлар орсида чиқадиган келишмовчиликлар, уруш жанжаллар ва жанглар фитнаси ҳақида сўраган эдилар.\nШунинг учун ҳам, Ҳузайфа розияллоҳу анҳунинг гапларидан кейин:\n«Мен бунинг ҳақида сўраётганим йўқ. Мен денгиз мавжидек мавжланадиган (фитна) ҳақида сўраяпман», дедилар.\nМусулмонлар орасида чиқадиган фитнани денгиз мавжидек мавж уришини Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам айтган эдилар.\nҲазрати Умар Ҳузайфа розияллоҳу анҳуга ўша васфни эслатдилар. Ҳузайфа розияллоҳу анҳу у ҳадисни ҳам яхши билар эдилар. У киши Ҳазрати Умар нима учун у фитна ҳақида сўраётганларини ҳам тушуниб етдилар.\nШунинг учун у кишини тинчлантириб:\n«Унинг қаршисига ёпилган эшик бор», деди.\nЯъни, эй, Умар, ўша денгиз мавжидек мавж урадиган фитнага мен аралашиб қоламанми, деб қўрқмагин, у билан сенинг орангда ёпиқ эшик бор, деганлари эди. Бу эшик, шахс эканлигини ҳадиснинг давомидаги,\n«Умар эшикнинг ким эканлигини билар эканми?» деган жумладан ҳам билиб оламиз. Шунинг учун ҳам ҳазрати Умарнинг Ҳузайфа розияллоҳу анҳуга:\n«У очилурми, синдирилурми?-деб берган саволларининг маъноси, ўша ёпилган эшик бўлган шахс ўзи вафот этадими ёки бошқалар томонидан ўлдириладими, дегани эди.\nБу саволга Ҳузайфа розияллоҳу анҳу «синдирилур»- дедилар. Яъни, ўша фитнага эшик бўладиган шахс ўлдирилади, дегани эди.\nҲазрати Умар тушуниб етдилар ва:\n«Ундоқ бўлса, қиёмат кунигача ёпилмас эканда»- дедилар.\nУшбу ҳадисни Ҳузайфа розияллоҳу анҳудан эшитиб ўтирган кишилар фитнага эшик бўлиб турган одам кимлигини ҳазрати Умар билармидилар, йўқми? деган хаёлга бордилар ва машҳур тобеъинлардан Масруқ раҳматуллоҳи алайҳдан бу ҳақда Ҳузайфа розияллоҳу анҳудан сўрашни таклиф қилдилар. Улар бу ҳақда:\n«Биз Масруқга ундан сўрачи Умар эшик ким эканини билар эканми?-дедик», дейдилар.\nМасруқ Ҳузайфа розияллоҳу анҳудан бу саволни сўради. Ҳузайфа розияллоҳу анҳу бу саволга жавоб бериб:\n«Ҳа эртадан олдин кечаси бўлишини билгандек билар эди»-деди.\nДемак, ҳазрати Умарнинг ўзлари билиб туриб яна сўрашларидан мақсадлари бошқаларни ҳам хабардор қилиш ва бу масалани яна ҳам таъкидлаб олиш экан.\nҲузайфа ибн ал-Ямон розияллоҳу анҳунинг фотиҳлик қобилиятлари иккинчи халифа ҳазрати Умар розияллоҳу анҳунинг даврларида яққол намоён бўлди.\nУмар розияллоҳу анҳу халифа бўлиб сайланганларида Ҳузайфа ибн ал-Ямон розияллоҳу анҳу машҳур Ярмук жангида душманга қарши жанг қилаётган эдилар. У киши ўша ердан яна ўз жиҳодларида давом этдилар.\nКУФА ШАҲРИНИ ҚУРИШ\nМусулмонлар Кисронинг пойтахти Мадоин шаҳрини фатҳ қилганларидан кейин уни ўзларига марказ қилиб олган эдилар.\nУмар ибн Хаттоб розияллоҳу анҳу у шаҳарда истиқомат қилаётган мусулмонларнинг ранглари сарғайиб, ўзлари заифлашиб бораётганларини мулоҳаза қилдилар. У киши Саъд ибн Абу Ваққос розияллоҳу анҳуга мактуб юбориб, Салмони Форсий билан Ҳузайфа ибн Ямонни ер танлашга юбор. Ҳам қуруқлик, ҳам денгизга яқин, мен билан сизларнинг орангизда сув ҳам, кўприк ҳам йўқ ерни топсинлар, деб амр қилидлар.\nСаъд ибн Абу Ваққос розияллоҳу анҳу икковларини ўша вазифани бажариш учун юборди. Улар икки томонган кетиб, ер танлаб келиб Куфа-тўгарак қумлик, деган жойда учрашдилар. У ерда намоз ўқиб, Аллоҳ бу ерни сабот манзили қилсин, деб дуо қилдилар. Кейин Саъд ибн Абу Ваққос розияллоҳу анҳу олдига бори хабар бердилар.\nСаъд ибн Абу Ваққос розияллоҳу анҳу Қаъқоъ ва Абдуллоҳ ибн Мўътам розияллоҳу анҳумоларга одам юбориб, ўринларингизга бошқани қўйиб, ўзингиз ҳозир бўлинглар, деб амр қилди.\nАна шу тариқа мусулмон оламининг энг машҳур шаҳарларидан бири бўлган Кўфа шаҳрининг тасис этилишида Ҳузайфа ибн ал-Ямон розияллоҳу анҳу асосий ўрин тутган кишилардан бири бўлдилар.\nМусулмон фотиҳларлар Ноҳавандга етиб бориб чодирлар қурдилар. Аввал жангга таёргарлик кўрилди. Сўнг жанг бошланди. Чоршанба, Пайшанба кунлари жанг бўлиб, Жума куни форслар хандақларига тушиб беркиниб олдилар.\nМусулмонлар маслаҳат қилиб, Қаъқоъ ўз аскарлари билан душман устига бостириб бориб, кейин уларни алдаш учун ортга қочиши, душман қувиб чиққанда ҳамма бирдан ҳамла қилишига қарор қилдилар.\nҚаъқоъ ибн Амр розияллоҳу анҳу ўз одамлари билан топширилиган вазифани аъло даражада бажардилар.\nУмрида мусулмонларнинг қочганини кўрмаган форслар ховлиқиб уларни қувишга турдилар.\nНўъмон розияллоҳу анҳу Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам яхши кўрадиган вақтгача лашкарга жангга киришга амр бермай турди.\nҚуёш заволга кетиши билан у киши такбир айтди. Исломнинг музаффар фотиҳлари «Аллоҳу акбар!» садолари остида душман устига арслонлар каби ташландилар.\nБиринчилардан бўлиб уларнинг амирлари Нўъмон розияллоҳу анҳу, агар мен шаҳид бўлсам, ўрнимга Ҳузайфа амир бўлади, деб ёвга ҳамла қилди.\nТарих кўрмаган жанг бўлди. Қодисияда ҳам бунчалик бўлмаган эди. Жанг давомида Нўъмон розияллоҳу анҳу шаҳид бўлди. Укаси Нуъайм унинг жасадини биров кўрмасин деб беркитиб қўйиб ўзи жангни давом эттирди.\nБайроқни Ҳузайфа ибн Ямон розияллоҳу анҳу олди. Жанг қоронғу тушгунча давом этди. Форслар ўт ёниб турган ибодатхоналари томон қочдилар. Мусулмонлар уларни қувиб бордилар.\nФорсларнинг Моҳийн номли бошлиғи сулҳ сўради. Уларнинг талаби бўйича қуйидаги аҳднома ёзилди.\nУшбу Ҳузаўфа ибн Ямоннинг Моҳдинор аҳлига берганидир. У уларга жонлари, моллари ва ерлари учун омонлик берди. Улар ўз миллатларида ўзгартирилмадилар. Улар билан шариатлари ораси тўсилмайди. Модомики улар жизяни адо қилар эканлар улар ҳимояда бўлурлар. Ҳар йили уларга волий бўлган шахсга ҳар бир балоғатга етганнинг молидан ва жонидан тоқатига қараб (олинади). Модомики, Мусофирларни тўғри йўлга солсалар, йўлларни тузатсалар, ўз олдиларидан ўтган мусулмон аскарларни бир кечаю бир кундуз меҳмон қилсалар, вафо қилсалар ва насиҳат қилсалар. Агар алдасалар ва ўзгартсалар, бизнинг зиммамизда улар учун ҳеч нарса йўқ».\nҚаъқоъ ибн Амр, Нуъайм ибн Муқаррин ва Сувайд ибн Муқарринлар гувоҳ бўлдилар. 19 ҳижрий сананинг Муҳаррамида ёзилди».\nСўнгра мусулмонлар ўз жойларига қайтдилар. Наҳованд фатҳини мусулмонлар «Фатҳларнинг фатҳи» деб номладилар. Чунки бу фатҳдан кейин Форснинг иши умуман ўнгланмади.\nҲазайфа ибн Ямон розияллоҳу анҳу Соиб ибн ал-Ақраъ розияллоҳу анҳуни хушхабарчи қилиб Умар ибн Хаттоб розияллоҳу анҳу ҳузурларига йўллади. У Мадинага яқинлашиб келганда ҳазрати Умар розияллоҳу анҳу шаҳар ташқарисида хабар кутиб, безовта бўлиб юрар эди. У киши Соиб розияллоҳу анҳуни кўришлари билан:\n«Ортингда не бор?» деди.\nСоиб ибн ал-Ақраъ розияллоҳу анҳу:\n«Яхшилик! Эй мўминларнинг амири, Аллоҳ сенга фатҳ берди! Улкан фатҳ! Нўъмон ибн Муқаррин шаҳид бўлди», деди.\n«Иннаа лиллаҳи ва иннаа илайҳи рожиъун!» деди-да, йиғлаб юборди. Йиғининг кучидан унинг икки курагининг уст қисми кўтарилиб туша бошлади. Буни кўрган Соиб:\n«Эй мўминларнинг амири, ундан кейин мусийбатга учраганларнинг ҳам юзини таниб бўлмади», деди.\n«Улар заифҳол мусулмонлардир. Лекин уларни шаҳидлик ила мукаррам қилган Зот юзларини ҳам, насабларини ҳам билади. Уларга Умарнинг билишининг нима кераги бор», деди.\nНоҳавандда мусулмонларга тушган ўлжалар ичида икки идишда Кисронинг нафис жавҳарлари ҳам бор эди. Ҳузайфа розияллоҳу анҳу ўшаларни Соиб розияллоҳу анҳу орқали Умар ибн Хаттоб розияллоҳу анҳуга юборган эди. Соиб уларни ҳазрати Умар розияллоҳу анҳуга берганда, уларни байтулмолга қўйиб лашкарингнинг олдига жўна, деди.\nУ уловини миниб кетди. Умар унинг ортидан пойлоқчи юборди. У Соибни Куфадан қайтариб келди. Умар ибн Хаттоб розияллоҳу анҳу уни кўриши билан:\n«Мен билан Соиб орамиздаги шулки, сен чиққан кечаси мен уйқуга кетдим. Фаришталар мени ичида олов ёниб турган икки идиш томон, агар уларни мусулмонларга тақсимламасам, ўтини менга босмоқчи бўлиб судрай бошладилар. Бу икки идишни ол-да, мусулмонларнинг ризқи учун сотиб юбор», деди.\nИкки идишдаги жавоҳирлар Куфа бозорида сотилди ва тушган маблағ мусулмонларга сарф қилинди.\nҲузайфа розияллоҳу анҳу Ноҳаванд фатҳидан қайтиб келаётиб Ҳамадон аҳли сулҳни бузганлари ҳақидаги хабарни эшитди. У киши бу кўнгилсиз хабарни ҳазрати Умар розияллоҳу анҳуга етказди.\nУмар ибн Хаттоб розияллоҳу анҳу у томонга Нуъайм ибн Муқарринни юборишни амр қилдилар. У йўлдан қайтиб ўша томон юрди. Ҳамма тарафларни эгаллаб шаҳарни қамал қилди. Душман сулҳ талаб қилди.\nУлар ибн Хаттоб розияллоҳу анҳу Мадоинга Ҳузайфа ибн Ямон розияллоҳу анҳуни волий этиб таъйинладилар. Мадоин аҳолиси ўзларига янги волий бўлган зот ҳақида жуда кўп гаплар эшитган эдилар. Уларнинг тасаввурларида Ҳузайфа ибн Ямон розияллоҳу анҳу афсоналарда зикр қилинган қаҳрамонлардан бир неча марта юқорироқ турар эдилар.\nЯнги волийнинг тезоқ келишини шафқу завқ билан кутган Мадоин аҳолиси сабрлари чидамай у кишининг одамлари билан келишларини кутиб олиш учун чиқдилар. Улар афсонавий қаҳрамон волийни ўзларига яраша улуғворлик билан кутиб олиш ниятида эдилар. Ҳадеганда янги волийнинг карвони кўринавермади. Атрофда шов-шув ёки чанг тўзон ҳам кўтарилавермади.\nАммо бир истараси иссиққина одам эски тўқим ташланган эшакда оёқларини осилтириб олиб кела бошлади. У бир қўлида нон, иккинчисида туз тутиб олиб кавшаниб келар эди.\nҲалиги киши кутиб олувчиларнинг оралаб уларнинг яримидан ўтиб бўлди. Анашунда баъзи кишилар унинг Ҳузайфа ибн Ямон розияллоҳу анҳу эканлигини билиб қолдилар. Уларнинг бошларидан хушлари учиб кетди! Наҳотки, афсонавий янги волий шу киши бўлса!\nОдамлар у кишини ўраб олдилар. Ҳузайфа ибн Ямон розияллоҳу анҳу бўлсалар пинагларини бузмай йўлда давом этдилар. Одамлар у кишидан бирор нарса эшитишга ошиқар эдилар. Ҳузайфа ибн Ямон розияллоҳу анҳу бу ҳолни англадилар ва уларга хитоб қилиб:\n«Фитна жойлардан сақланиглар!» дедилар.\n«Фитна жойлар нима, эй Абу Абдуллоҳ?!» дейишди.\n«Амирларнинг эшиклари. Сизлардан бирингиз амир ёки волийнинг олдига кириб, уни ёлғонини тасдиқлайди ва унинг ўзида йўқ нарсалар ила мадҳ қилади», дедилар.\nҲузайфа ибн Ямон розияллоҳу анҳу ўзлари катта аскарбоши ва волий бўлсалар ҳам халифанинг маслаҳатлари ила иш тутар эдилар.\nИбн Саъд роҳматуллоҳи алайҳи Ҳасан розияллоҳу анҳудан ривоят қилади:\n«Умар розияллоҳу анҳу Ҳузайфа розияллоҳу анҳуга, одамларга атоларини ва ризқларини бер», деб ёзди.\n«Биз бажо келтирдик. Яна кўп нарса ортиб қолди», деб ёзди. Умар унга:\n«Албатта, у уларнинг Аллоҳ берган пайларидир. У Умарники ҳам Оли Умарники ҳам эмас. Уни уларга тақсимлаб бер!» деб ёзди».\nУмар розияллоҳу анҳу Ҳузайфа ибн Ямон розияллоҳу анҳуни инсон сифатида юқори баҳолар, у кишини бутун дунёнинг бойликларига ҳам алишмас эдилар.\nИмом Бухорий «Тарихи сағир»да Зайд ибн Аслам розияллоҳу анҳудан у киши Убай розияллоҳу анҳу қилган ривоятда қуйидагилар айтилади:\n«Умар ибн Хаттоб ўз соҳибларига:\n«Орзу қилинглар!» деди.\n«Мен бир уй тўла дирҳамларим бўлиши ва уларни Аллоҳнинг йўлида инфоқ қилишни орзу қилурман», деди бири.\n«Орзу қилинглар!» деди у яна.\n«Мен мана шу уй тўла олтинларим бўлиши ва уларни Аллоҳнинг йўлида инфоқ қилишни орзу қилурман», деди бошқаси.\n«Мен манашу уй тўла жавҳарларим бўлиши ва уларни Аллоҳнинг йўлида инфоқ қилишни орзу қилурман», деди яна бири.\n«Бундан бошқа орзумиз йўқ», дейишди улар.\n«Аммо мен манашу уй тўла Абу Убайда ибн Жарроҳ, Муоз ибн Жабал ва Ҳузайфа ибн Ямон розияллоҳу анҳумлар каби одамлар бўлишини ва уларни Аллоҳнинг тоати учун омил қилишни орзу қилар эдим», деди.\nСўнгра у Ҳузайфага мол юборди ва:\n«Назар солинглар нима қилар экан», деди.\nУ молни тақсимлаб юборди.\nСўнгра у Муоз ибн Жабалга мол юборди ва:\nСўнгра у Абу Убайдага мол юборди ва:\n«Ана, сизларга айтмабмидим!» деди Умар».\nУмар розияллоҳу анҳу умрларининг охиригача Ҳузайфа ибн Ямон розияллоҳу анҳу билан яхши муносабатда бўлдилар.\nАмр ибн Маймун розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади::\n«Умарни мусийбатга учрашидан бир неча кун олдин кўрдим. У Ҳузайфа ва Усмон ибн Ҳунайфни тўхтатиб:\n«Икковингиз нима қилдингиз? Ерга унинг тоқати етмайдиган нарсани юклаб қўймадингизми тағин?» деди.\n«Биз унга тоқати етадиган нарсани юкладик. Кўп ортиқлиги йўқ», дейишди.\n«Яхшилаб назар солинглар, яна ерга у тоқат қила олмайдиган нарсани юклаб қўйманглар», деди.\n«Аллоҳ саломат қилса, Ироқнинг тул аёлларини мендан кейин ҳеч кимга ҳожати тушмайдиган қиламан», деди».\nБу суҳбатда Умар розияллоҳу анҳу ўзларининг омилларидан бўлган Ҳузайфа ибн Ямон розияллоҳу анҳунинг ўзларига топширилган вилоятдаги кишиларга раҳим шафқатли бўлишга чорлаган эдилар.\nҲазрати Усмон розияллоҳу анҳунинг давларида Ҳузайфа ибн Ямон розияллоҳу анҳу жиҳод жабҳаларида фатҳ ишларида иштирокларини давом этдирдилар. Ҳазрати Умон розияллоҳу анҳунинг даврларида ҳам турли ўлкаларни фатҳ қилиш давом этди.\nЖумладан, Саъид ибн Осс розияллоҳу анҳу Тобаристонни фатҳ қилди. У киши билан бирга бу ишда ҳазарати Али розияллоҳу анҳунинг икки ўғиллари имом Ҳасан ва имом Ҳусайнлар, Абдуллоҳ ибн Аббос розияллоҳу анҳу, Абдуллоҳ ибн Умар розияллоҳу анҳу, Абдуллоҳ ибн Амр ибн Осс розияллоҳу анҳу, Абдуллоҳ ибн Зубайр, Ҳузайфа ибн Ямон розияллоҳу анҳу ва бошқа кўпгина катта саҳобийлар қатнашдилар. Тобаристонлик аввал жанг қилишди, кейин сулҳ сўрашди. Улар билан сулҳ тузилди.\nКейин Саъид ибн Осс ва Ҳузайфа ибн Ямон розияллоҳу анҳулар Абдурраҳмон ибн Робийъага ёрдам бериш учун Боб томон юришди. Озарбайжонга етганларига Саъид ибн Осс Ҳузайфа ибн Ямон розияллоҳу анҳуни олдинга юбориб ўзи орқани қўриқлаб турди.\nҲузайфа ибн Ямон розияллоҳу анҳу Абдурраҳмон билан фатҳни охирига етгазгандан кейин қайтиб келиб Саъид ибн Оссга қўшилди.\nКўфанинг волийси Саъид ибн Осс розияллоҳу анҳу Абдурраҳмон ибн Робийъанинг ўрнига унинг укаси Саломонни Бобни фатҳ қилувчи лашкарга амир қилди. Аҳли Кўфа лашкарига Ҳузайфа ибн Ямон розияллоҳу анҳуни бошлиқ қилди.\nЎша ерда, яъни, Озарбайжонни фатҳ қилиб юрганларида Ҳузайфа ибн Ямон розияллоҳу анҳу фатҳ ишларини ташлаб Мадийнага қайтишга мажбур бўлиб қолдилар. Мусулмонларнинг пойтахти Мадийнада у киши учун фатҳ ишларидан ҳам муҳимроқ иш чиқиб қолган эди.\nВақт ўтиши билан Ислом давлатининг чегараси кенгайиб, кўплаб халқлар ҳам мусулмонликни қабул қилиб, мусулмонларнинг сони кўпайгандан сўнг Қуръонни ўқишда турлича келишмовчиликлар чиқа бошлади. Орада қатта фитна чиқиш хавфи туғилди.\nБу хавфни биринчи бўлиб Ҳузайфа ибн Ямон розияллоҳу анҳу англаб етдилар. У киши бундан халифани огоҳ қилиб, фитнанинг олдини олиш учун чора кўришни таклиф қилмоқчи бўлдилар.\nБу ҳақда имом Бухорий ўзларининг «Саҳиҳ»ларида Ибн Шиҳобдан у киши Анс ибн Молик розияллоҳу анҳудан қилган қуйидаги ривоятни келтирадилар:\n«Ҳузайфа ибн Ямон Усмоннинг олдига келди. У аҳли Шом билан Армения фатҳида, аҳли Ироқ билан Озарбайжон фатҳида ғазотда эди. Ҳузайфани уларнинг қироатдаги ихтилофлари қўрқинчга солган эди. Ҳузайфа Усмонга:\n«Бу умматни Китоб тўғрисида Насоро ва Яҳудларнинг ихтилофига ўхшаш ихтилоф қилишининг олдини ол!» деди.\nБас, Усмон Ҳафсага одам юбориб, бизга саҳифаларни, бериб тур ундан мусҳафларга нусха кўчириб олайлик, кейин уларни ўзингга қайтариб берамиз, деди.\nҲафса уларни Усмонга юборди. У Зайд ибн Собит, Абдуллоҳ ибн Зубайр, Саъид ибн Осс ва Абдурраҳмон ибн ал-Ҳорис ибн Ҳишомларга амр қилди. Улар мусҳафларга нусха кўчирдилар. Усмон қурайшлик учлик гуруҳга:\n«Агар сизлар Қуръоннинг бирор нарсасида Зайд ибн Собит ила ихтилоф қилиб қолсангиз, ўшани Қурайш лисони ила ёзинглар. Чунки у уларнинг лисонида нозил бўлгандир», деди.\nУлар амрни бажо келтириб саҳифалардан мусҳафларга нусхалар кўчирдилар. Усмон саҳифаларни Ҳафсага қайтариб берди. Улар насх қилганлардан ҳар томонга биттадан мусҳаф юборди. Ундан бошқа саҳифаларда ва сусҳафда Қуръондан бўлса, куйдириб юборишга амр қилди».\nХалифа ҳазрати Усмон ибн Аффон розияллоҳу анҳунинг бу ишларини барча Ислом уммати катта қувонч ва қўўлаб қувватлаш билан кутиб олди ва унга катта ғайрат билан амал қилишга киришди. Фақат Абдуллоҳ ибн Масъуд розияллоҳу анҳу ўзларининг шахсий мусҳафларини ёки юборишга бир оз кўнмай турдилар. Кейин Аллоҳ таоло кўнгилларига солиб у киши ҳам жумҳурга қўшилдилар.\nШундоқ қилиб Ҳузайфа ибн Ямон розияллоҳу анҳу Аллоҳ таолонинг китобини асл ҳолида соқлаб қолиш бўйича мисли йўқ ажойиб иш қилдилар.\nҲузайфа ибн Ямон розияллоҳу анҳу илм бобида ҳам тенги зот эдилар. У киши бу соҳада ҳам ҳаммага ўрнак бўлар эдилар.\nИмом Бухорий ва Насаий ривоят қиладилар: «Ҳузайфа рукуъ ва саждани батомом қилмаган бир кишини кўриб:\n«Намоз ўқимадинг! Агар ўлсанг, Аллоҳ Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васалламни халқ қилган табиатидан бошқа табиатда ўласан!»-деди».\nҲузайфа ибн Ямон розияллоҳу анҳу машҳур саҳобалардан, у киши Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламдан бир нарсани эшитиб, билмасалар гапирмайдилар. У киши розияллоҳу анҳу рукуъни ва саждани тўлиқ қилмай, бошқа ривоятда айтилишича, худди қарға ерни чўқигандек қилиб, намоз ўқиган одамни кўриб унга танбеҳ бердилар. Танбеҳ берганда ҳам, ашаддий танбеҳ бердилар. Бу ўқиган намозинг намоз эмас. Агар доим шундоқ қилиб намоз ўқиб юрган бўлсанг ишинг чатоқ. Мабода ўладиган бўлсанг Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васалламнинг миллатларидан бошқа миллатда ўласан, деган маънодаги гап айтдилар. Бу кофир ҳолингда ўласан, маъносини бошқа лафзлар ила ифода этилиши эди.\nИмом Абу Довуд ва Термизийлар Ҳузайфа розияллоҳу анҳудан ривоят қиладилар:\n«У киши Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам билан бирга намоз ўқиган. У зот рукуъларида «Субҳана Роббиял Азийм», ва саждаларида «Субҳана Роббиял Аъло» дер эдилар. Қачон раҳмат оятидан (ўқиб) ўтсалар, тўхтаб, сўрар, ва азоб оятидан (ўқиб) ўтсалар, тўхтаб паноҳ тилар эдилар».\nИмом Бухорий, Муслим ва Насаийлар ривоят қиладилар:\n«Ҳузайфа розияллоҳу анҳу Мадоинда эди. Ичимлик келтиришларини сўради. Қишлоқнинг оқсоқоли кумуш идишда сув келтирди. У идишни олиб, келтирувчи қараб отди ва:\n«Мен уни қайтарсам ҳам яна шу идишда олиб келгани учун уни ўзига қараб отдим. Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам:\n«Тилло ва кумуш идишларда ичманглар. Ипак ва дебожни кийманглар. Чунки, ўшалар бу дунёда уларга, охиратда сизларга»-деганлар», деди».\nБошқа бир ривоятда:\n«Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам бизларни тилло ва кумуш идишларда ичимлик ичмоқ ва таом емоқдан ҳамда ипагу дебожни киймоқ ва устига ўтирмоқдан қайтарганлар», дейилган.\nМадоин ўша пайтда Форс юртига қарашли машҳур шаҳалардан бири бўлган. Биз, қишлоқ оқсоқоли, деб таржима қилиган ибора, «Деҳқон», деб келган. Араблар ўша пайтда қишлақ бошлиқларини шундоқ атаган эканлар.\nУшбу ривоятда саҳобаларнинг бошқа мусулмонлрга Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васалламдан олган таълимотларини, шариат аҳкомларини қандоқ ўргатганлари худди кўргазмали дарсдек аён бўлиб турибди.\n«Ҳузайфа розияллоҳу анҳу Мадоинда эди. Ичимлик келтиришларини сўради».\nМашҳур саҳобий Ҳузайфа розияллоҳу анҳу Мадоин шаҳрида турганларида кунлардан бир кун сув ичкилари келиб ўша ерда турганлардан сув келтиришларини сўрадилар.\n«Қишлоқнинг оқсоқоли кумуш идишда сув келтирди».\nҲузайфа розияллоҳу анҳу катта саоҳобий ва катта вилоят волийси бўлганларидан ҳурматларини жойига қўйиш мақсадида бировга амр қилмасдан қишлоқнинг оқсоқоли ўзи у кишига сув тутди. Аммо унинг сув келтирган идиши кумушдан бўлган идиш эди. Ҳузайфа розияллоҳу анҳу қишлоқ оқсоқоли қўлидан сувли идишни олдилар, аммо идиш кумушдан эканлигини кўрганларида…\n«У идишни олиб, келтирувчи қараб отди»\nАлбатта, Ҳузайфа розияллоҳу анҳунинг қишлоқ оқсоқолига нисбатан бундоқ муомала қилишлари ўша ерда турганларни ажаблантириши турган гап эди. Шунинг учун у киши дарҳол ўзлари қилган иш юзасидан кишиларга тушунтириш баёноти ҳам бердилар.\n«Мен уни қайтарсам ҳам яна шу идишда олиб келгани учун уни ўзига қараб отдим».\nЯъни, бундан олдин ҳам шунга ўхшаш ҳодиса бўлган, Ҳузайфа розияллоҳу анҳуга худди шу қишлоқ оқсоқолининг ўзи кумуш идишда сув тутган, у киши кумуш идишда сув ичмоқ мусулмон киши учун ҳаром эканини баён қилиб берган эканлар. Лекин қишлоқ оқсоқоли бу гапларга эътибор бермай яна кумуш идишда қайтадан сув олиб келгани учун Ҳузайфа розияллоҳу анҳу ибрат бўлсин учун унга юқорида зикр этилган муомалани қилган эканлар.\nАммо Ҳузайфа розияллоҳу анҳу ўз сўзлари сингани учун бундоқ муомалага ўтган эмас эдилар. Балки, мазкур қишлоқ оқсоқоли ўзининг нотўғри тасарруфи ила Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васалламнинг сўзларини синдирган эди. Шунинг учун Ҳузайфа розияллоҳу анҳунинг қаттиқ аччиқлари чиқди ва сўзлари давомида:\n«Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам:\nХудди шу жумлалар «Таом ва шароб китоби»да келган ва ўша ерда бу масалани батафсил шарҳ қилганмиз.\n«Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам бизларни тилло ва кумуш идишларда ичимлик ичмоқ ва таом емоқдан ҳамда ипагу дебожни киймоқ ва устига ўтирмоқдан қайтарганлар», дейилган».\n«Ипак» ингичка арқоқли майин шойи бўлиб, «дебож» йирик арқоқли майинлиги ипакникичали даражада бўлмаган шойидир.\nУшбу ривоятда тўрт нарсадан тўрт мақсадда фойдаланмоқ ман қилинмоқда.\nТилло ва кумуш идишлардан ичимлик ичмоқ ва таом емоқ мақсадида фойдаланиш ман қилинган бўлса, ипак ва дебожни кийим қилиб киймоқ ёки тўшаб устига ўтиришдан ман қилинмоқда.\nИмом Бухорий ва Термизий -Абдурроҳман ибн Язид розияллоҳу анҳудан ривоят қиладилар:\n«Ҳузайфадан ўрнак олишимиз учун, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламга гўзал ҳайъати ва юриш туриши энг яқин киши ҳақида сўрадик. Бас, у киши:\n«Набий соллаллоҳу алайҳи васалламга Ибн Умму Абддан кўра гўзал ҳайъати, юриш туриши ва сийрати энг яқин кишини билмайман», деди».\nСаҳобаларлар орасида Ҳузайфа ибн Ямон розияллоҳу анҳунинг обрўлари жуда ҳам юқори эди. У кишининг илмларига ҳавас қилар эдилар. Ҳатто Абу Дардаа розияллоҳу анҳуга ўхшаш катта саҳобийлар ҳам бу ҳақиқатни тан олар эдилар.\nИмом Бухорий Алқама розияллоҳу анҳудан ривоят қиладилар:\n«Шомга кирдим. Бас, икки ракъат намоз ўқиб:\n«Эй Аллоҳим, менга бир солиҳ суҳбатдошни муяссар қилгин!» деб дуо қилдим. Бас, бир шайхни мен томон келаётганини кўрдим. У менга яқинлашганда:\n«Аллоҳ (дуоимни) ижобат қилди, деган умиддаман», дедим.\n«Сен қаердансан?» деди у.\n«Куфа аҳлиданман», дедим.\n«Икки ковуш, ёстиқ ва таҳоратдон соҳиби сизларнинг ичингизда эмасми?\nШайтондан соқланган сизнинг ичингизда эмасми?\nЎзидан бошқа билмайдиган сирнинг соҳиби сизнинг ичингизда эмасми?\nИбн Умму Абд «Валлайли изаа яғшаа»ни қандоқ қироат қилди?» деди.\n«Валлайли, изаа яғшаа. Ваннаҳари, изаа тажаллаа. Ваззакари, вал унсаа», деб қироат қилдим.\n«Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам уни менга оғизларини оғзимга қўйиб туриб ўқитган эдилар. Улар мени қайтарай деди-я!» деди шайх».\nУшбу ривоятни яхшироқ англашимиз учун бир оз шарҳга эҳтиёжимиз тушади.\nРовий Алқама розияллоҳу анҳунинг «Шомга кирдим», деганлари Димашққа кирдим деганларидир. Қадимда Димашқ шаҳарини ҳам Шом деб аташган.\nУ киши Шомнинг пойтахти Димашқ шаҳридаги масжидлардан бирида икки ракъат намоз ўқиб:\n«Эй Аллоҳим, менга бир солиҳ суҳбатдошни муяссар қилгин!» деб дуо қилганлар.\nБир оздан сўнг ўзлари томон шайхни келаётганини кўрганлар ва у ўзларига яқинлашганда:\n«Аллоҳ (дуоимни) ижобат қилди, деган умиддаман», деганлар. Ўшанда шайх улуғ саҳобий Абу Дардаа розияллоҳу анҳу бўлганлар. У киши Алқама р-уга савол бериб:\n«Сен қаердансан?» дедилар.\n«Куфа аҳлиданман», деб жавоб бердилар у киши.\nШунда Абу Дардаа розияллоҳу анҳу:\n«Икки ковуш, ёстиқ ва таҳоратдон соҳиби сизларнинг ичингизда эмасми?» дедилар.\nБу Абдуллоҳ ибн Масъуд розияллоҳу анҳу сизларнинг ичингизда эмасми, деганлари. Абдуллоҳ ибн Масъуд розияллоҳу анҳу доимо Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ковушларини, ёстиқ ва таҳорат идишларини кўтариб юриб хизматларини қилганларидан анашундоқ номланар эдилар.\nАбу Дардаа розияллоҳу анҳунинг бу гаплари остида ичингизда Абдуллоҳ ибн Масъуд розияллоҳу анҳудек одам туриб Аллоҳ таолодан солиҳ суҳбатдош сўраб дуо қилганинг нимаси, деган маъно бор эди.\nАбу Дардаа розияллоҳу анҳунинг «Шайтондан соқланган сизнинг ичингизда эмасми?» деганлари Аммор ибн Ясир сизнинг ичингизда эмасми?» деганларидир. Чунки, Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васалламнинг дуолари ила Аммор ибн Ясир розияллоҳу анҳу шайтондан соқланган эдилар.\nАбу Дардаа розияллоҳу анҳунинг «Ўзидан бошқа билмайдиган сирнинг соҳиби сизнинг ичингизда эмасми?» деганлари Ҳузайфа ибн Ямон розияллоҳу анҳу сизнинг ичингизда эмасми?» деганларидир. Чунки Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам у кишига мунофиқларнинг исмларини айтиб берган ва буни сир соқлаб ҳеч кимга айтмасликни амр қилган эдилар.\nАммо Ҳузайфа ибн Ямон розияллоҳу анҳу одамларга ўргатиш лозим бўлган илмларни ҳеч эринмай, биров сўрамаса ҳам ўргатар эдилар.\nИмом Бухорий, Насаий, Ибн Абу Шайба ва Абдурраззоқлар Зайд ибн Ваҳбдан ривоят қиладилар:\n«Ҳузайфа розияллоҳу анҳу масжидга кирса бир киши руркуъ ва сужудларни батамом қилмай намоз ўқиётган экан. Намоз тамом бўлгандан кейин Ҳузайфа розияллоҳ анҳу унга:\n«Қачондан бери намозинг шундоқ?» деди.\n«Қирқ санадан бери», деди у.\nШунда Ҳузайфа розияллоҳу анҳу унга:\nҚирқ йилдан буён намоз ўқимапсан. Агар намозинг шундоқ ҳолида ўлсанг М-м.нинг фитратларидан бошқа фитратда ўласан», деди ва унга намоз ўқишни ўргата бошлади.\n«Одам намозни енгил ўқийди. Рукуъ ва сужудни тўлиқ қилади», деди».\nИбн Саъд р-ҳ Муҳаммад ибн Сирийн розияллоҳу анҳудан р-р:\n«Умар розияллоҳу анҳу қачон бирор омилни юборадиган бўлсалар унинг аҳдномасига, модомики ичингизда адолат ўрнатар экан унга қулоқ осинглар ва итоат қилинглар, деб ёзар эди.\nУ киши Ҳузайфа розияллоҳу анҳуни Мадоинга омил қилганида унинг аҳднимасига, у сиздан сўраса унга қулоқ осинглар ва итоат қилинглар, деб ёзди.\nҲузайфа Умарнинг олддан ўзи бир эшакка миниб, юкини бир эшакка ортиб чиқди. Мадоинга етиб келганида уни юрт аҳи ва бошлиқлари кутиб олдилар. У бир қўлида нон ва парча гўшт билан эшакка миниб етиб борди ва ўз аҳдномасини уларга ўқиб берди. Шунда улар:\n«Биздан хоҳлаган нарсангни сўра!» дедилар.\n«Мен сизлардан модомики сизнинг ичингизда турар эканман, ўзим егани таом ва эшагимга ем сўрайман», деди.\nҲузайфа уларнинг ичида аллоҳ хоҳлаганича турди. Сўнгра Умар унга, кел, деб ёзди. Умарга унинг келаётгани ҳақида хабар етганда йўлга унга кўринмайдиган жойга пистирма қўйиб қўйди.\nУмар уни ўз одидан қандоқ чиқиб кетган бўлса шундоқ қайтиб келганини кўрганда қувонди ва уни маҳкам қучиб:\nСен биродаримсан! Мен биродарингман!» деди».\nҲижрати набавийнинг ўттиз олтинчи санаси. Мадоин шаҳри. У ерга ҳазрати Усмон Розияллоҳу анҳунинг шаҳид бўлганлари ҳақидаги хабар етиб келди.\nИмом Бухорий Холид ибн Робийъдан р-р:\n«Ҳузайфа розияллоҳу анҳу оғирлаиш қолганда унинг одамлари ва ансорлар эшитиб кечаси. Тонгга яқин етиб келишди. Бас, у:\n«Ҳозир соат қанча?» деди.\n«Кечаси, тонгга яқин», дедик.\n«Олов сабоҳидан Аллоҳ паноҳини сўрайман. Мени кафанлайдиган нарса олиб келдингизми?» деди.\n«Кафанларга ортиқча сарф қилманглар. Чунки Аллоҳнинг ҳузурида мен учун яхши нарса бўлса ундан яхши нарсага эришган бўламан. Агар бошқаси бўлса, мендан уни шилиб олинади», деди.\nМадоиннинг улуғи Ҳузайфа ибн Ямон розияллоҳу анҳу оғир бемор ҳолларида ётибдилар. Кишилар кетма-кет у кишини кўргани келмоқдалар. Баъзилари юрак ютиб беморнинг кўнглини кўтариш учун ҳол сўраб ҳам қўйишади. Ўшалардан баъзилари:\n«Нимани истайсиз?» деб сўради.\n«Жаннатни истайман», деди бемор.\n«Нимадан шикоятингиз бор?» деди сўровчи.\n«Гуноҳлардан», деди бемор.\n«Сизга табиб чақирайликми?» деди сўровчи.\n«Табибнинг ўзи бемор қилди», деди бемор.\nЎлим лаҳзаси келганда Ҳузайфа ибн Ямон розияллоҳу анҳу:\n«Марҳабо ўлим, хуш келдинг. Марҳабо камбағалликда келган ҳабибга. Ким надомат қилса, нажот топмабди.\nЭй Аллоҳим! Мен дунёни қудуқ қазиш, дарахт экиш учун суйганим йўқ. Мен уни кечаси бедор бўлиш, иссиқда чанқаш, кўп рукуъ ва сажда қилиш, Аллоҳ азза ва жалланинг зикрини қилиш, Унинг йўлида жиҳод қилиш ва уламолар ҳузурида тиз чўкиш учун севдим», дедилар.\nҲузайфа ибн Ямон розияллоҳу анҳу ўттиз олтинчи ҳижрий санада, ҳазрати Усмон Розияллоҳу анҳудан қирқ кун кейин вафот этдилар.\nАллоҳ таоло Ҳузайфа ибн Ямон розияллоҳу анҳудан рози бўлсин!\nМУОВИЯ ИБН АБУ СУФЁН РОЗИЯЛЛОҲУ АНҲУ\nМуовия ибн Абу Суфённинг халифалик даврларида Исло..\nАБУ БАКР СИДДИҚ (Разияллоху анҳу)\nЭнг аввалги мусулмон ва энг биринчи сиддиқ ва Расу..\nСаъд ибн Абу Ваққос розияллоҳу анҳу\nЖоғир ибн Абдуллоҳ розияллоҳу анҳудан ривоят қилин..\nАбу Бакр Сиддиқ розияллоҳу анҳу ҳаётларидан лавҳалар\nИслом.уз сайтининг муҳтарам мухлислари! Исломда ша..\nАбдуллоҳ ибн Масъуд\n...Бу сафарги қаҳрамонимиз бошқалардан фарқ қилади..\n2- 216. Сизга жанг қилиш фарз қилинди, ҳолбуки, у сиз учун ёқимсиздир. Ажаб эмаски, ёқтирмаган нарсангиз сиз учун яхши бўлса. Ва ажаб эмаски, ёқтирган нарсангиз сиз учун ёмон бўлса. Аллоҳ биладир, сиз эса билмассиз.\nБир киши қабр ёнида йиғлаб турар эди. Шунда бир фақиҳ: «Нима учун йиғлаяпсан?» деди. У: «Яхши кўрган кишим мени ташлаб кетди, шунинг учун йиғлаяпман», деди. Фақиҳ: «Бир кун ўлиши аниқ одамни яхши кўрган экансан. Агар ўлмайдиган, абадий Зотни яхши кўрганингда У сени ҳеч қачон ташлаб кетмас эди», деди.\nДўстим шу яқинроқдаги масжид қолиб узоқроқдаги жомe масжидида бeш вақт намозларни ўқийди. Бунга сабаб жамоат жомe масжидда яқинроқдаги масжидга қараганда анча кўп экан...


МАҲАЛЛА КАФИЛЛИГИДА СУД ЕНГИЛ ҲУКМ ЧИҚАРДИ\nЖиноят ишлари бўйича Поп тумани судининг очиқ сайёр мажлиси ўтказилди. Поп шаҳридаги маҳалла фуқаролар йиғинларидан бирининг биносида туман суди раиси И. Усмонов раислигида ўтказилган суд мажлисида Имин Муртазоев ҳамда Машраб Муртазоев (исм-фамилиялар ўзгартирилган) содир этган жиноят иши кўриб чиқилди.\n1995 йили Фарғона вилоятида туғилган ва ҳозир Поп шаҳрида истиқомат қилаётган Имин Муртазоев ҳамда 1995 йили Попда туғилган Машраб Муртазоев ўрта махсус маълумотли йигитлар. Гарчи вақтинча ишсиз бўлишса-да, илгари жиноят қилмаган бу ёшларни нима жин урдию, ўзаро тил бириктириб, Ўзбекистон Республикаси Жиноят кодекси 169-моддаси 3-қисмининг “а” бандида кўрсатилган жиноят, яъни ўзгалар мулкини талон-тарож қилишдек оғир жиноятга қўл урди.\nТенгдош қариндошлар 2018 йил 13 февраль куни кеч соат 22.30 да Хўжаобод қишлоғида яшовчи Дониёр Ботиров (исм-фамилия ўзгартирилган) ҳовлиси олдидан ўтган ариқ устига кўприк сифатида ўрнатиб қўйган умумий нархи 900 минг сўмлик учта чўян метални Иминнинг отасига тегишли “Москвич” автомашинасига юклаб, аниқроғи, ўғирлаб, адирликка яшириб келишади. Овнинг бароридан келгани “овчи”лар иштаҳасини янада очиб юборади. Шу куни соат 23.30 да улар энди Исковут қишлоғида яшовчи Рустам Ҳошимов (исм-фамилия ўзгартирилган)нинг уйи олдидан нархи 900 минг сўмлик яна учта чўян кўприкни “ўз ҳисобларига мусодара” қилишади.\nИшдан қайтаётганда кўприкдан ўтиб, уйига кирган Дониёр Ботиров эрта тонгда кўчага чиқиб қарасаки, кўприк йўқ. У дарҳол бу ҳақда туман ички ишлар бўлимига хабар беради.\nОлиб борилган тезкор суриштирув-қидирув ишлари натижасида “шоввозлар” чўян металлар ўғирлик йўли билан топилганини айтмасдан, уларни 280 минг сўмга сотиб юборишгани аниқланди ва ўғирланган буюмлар эгаларига қайтарилди.\nСуд мажлисида судланувчилар, даъвогарлар ва гувоҳнинг кўрсатмалари, иш бўйича тарафлар музокараси, жиноят иши ҳужжатлари ўрганилиб, жиноятчиларнинг айби исботланди.\nСуд судланувчи Имин Муртазоев ва Машраб Муртазоевга жазо тури ва муддатини тайинлашда уларнинг муқаддам судланмагани, қилмишидан чин кўнгилдан пушаймон экани, етказилган зарар тўлиқ қоплангани, ёши ва "Бодомзор" маҳалла фуқаролар йиғини кафолатини инобатга олди.\nШундан келиб чиқиб, судланувчиларга нисбатан жиноят кодексининг 57-моддасини қўллаб, айбланаётган модда санкциясида назарда тутилмаган, енгилроқ бўлган ахлоқ тузатиш ишлари жазоси тайинлашни лозим топди.\nУлар энди иш ҳақининг 30 фоизини давлат даромади ҳисобига ушлаб қолган ҳолда уч йил ахлоқ тузатиш ишлари жазосини ўтайдиган бўлди.


Мулоқотлар давом этмоқда — Ishonch Gazetasi\nЖамоатчилик комиссиясининг галдаги учрашуви Олмазор туманидаги «Гузарбоши», «Абу Бакр Шоший», «Қўштут», «Ҳофиз Кўҳакий», «Хастимом» ҳамда «Намуна», «Себзор», «Юқори Себзор», «Хончорбоғ», «Янги Себзор» маҳаллалари фуқаролари иштирокида бўлиб ўтди. Учрашув давомида маҳаллалардаги мавжуд ҳолатни ўрганиш, уйма-уй юриб хонадонлардаги вазият билан танишиш мақсадида ташкил этилган ишчи гуруҳ томонидан аниқланган масалалар мутасаддилар эътиборига ҳавола қилинди. Шундан сўнг маҳалла фуқароларининг мурожаатлари тингланди.\nХусусан, «Гузарбоши» маҳалласини ўрганиш жараёнида 1995 йилда Фаробий, Қорасарой, Ҳуррият ва Сағбон кўчалари кенгайтирилган пайтда бузилган хонадон эгаларига уй берилган, лекин хонадон эгаларининг янги жойда рўйхатдан ўтмагани туфайли ҳалигача маҳалла фуқаролар йиғинига муаммо туғдириб келмоқда. Шу билан бирга, маҳалла ҳудуди «Эски шаҳар реконструкцияси режаси» дастурига тушган, лекин бузилиш муддати ноаниқлиги ҳудудда яшовчи аҳолининг эътирозига сабаб бўлаётгани аниқланди. Ушбу масалалар юзасидан туман ҳокимлиги ҳамда масъул ташкилотларга тегишли топшириқлар берилди.\n«Абу Бакр Шоший» маҳалласида нима гап?\nУшбу маҳалла аҳли Тарих кўчаси 1-уйда яшовчи 1-гуруҳ ногирони Ҳасан Турғуновнинг уйи таъмирга муҳтож экани ҳамда маҳалла ҳудудидаги йўллар таъмирталаб бўлгани боис амалий ёрдам сўраб мурожаат қилишди. Уларнинг фикрлари инобатга олиниб, мутасаддиларга ҳар икки масалани қисқа муддатда ҳал этиш вазифаси юкланди.\n«Қўштут»да қўша-қўша муаммо\nИшчи гуруҳ ўрганишлари давомида «Қўштут» маҳалласидаги Шоший 6-берк, Ҳаракат, Кўкзор, Йўловчи, Фаробий 1-берк, 2-берк ва Улуғ кўчаларида ичимлик суви босими ниҳоятда пастлигини аниқлади. «Сувсоз» ДУК раҳбарияти 2018 йилнинг апрель ойида маҳаллада фуқаролар билан йиғилиш ўтказган ва ушбу муаммони ҳал этиш юзасидан фуқароларга ваъда берган. Бироқ бугунги кунга қадар аҳвол ўзгармаган…\nБу ҳали ҳаммаси эмас. «Қўштут» МФЙга қарашли Улуғ, Йўловчи, Шоший, Ҳаракат, Ҳаракат 1-, 2-, 3-, 4-берк кўчалари, Юрту, Кўкзор ва Қўштут кўчаларида қарийб 20 500 метр кв. йўл асфальт қилиниши керак. Маҳаллада истиқомат қилувчи фуқаролар томонидан кўп маротаба ҳокимиятга мурожаат этилган бўлишига қарамай, муаммо бартараф этилмаган. Маҳалладаги 20 та эски сим ёғочни янгилаш лозим. «Қўштут» маҳалласига қарашли 102-сонли мактабгача таълим муассасаси қайта таъмирга муҳтожлиги сабабли унинг биносини қайта таъмирлаш учун «Давлат дастури» киритишга амалий ёрдам керак. Шунингдек, маҳаллада яшовчи бир неча нафар кам таъминланган, ногиронлиги бўлган фуқаролар моддий ёрдам сўраб мурожаат қилишган.\nЖамоатчилик комиссияси томонидан туман ҳокимлигига ва мутасадди ташкилот вакилларига мавжуд муаммоларни ҳал этиш, тегишли чоралар кўриш ҳамда кейинги мулоқотларда амалга оширилган ишлар бўйича маълумот бериш вазифаси топширилди.\nКўча чироғи қачон ёнади?\nИшчи гуруҳ ўрганишлари давомида «Ҳофиз Кўҳакий» маҳалласининг Сағбон 1-, 2- ва 4-берк кўчаларидаги чироқлар икки ҳафтадан бери ёнмаётгани аниқланган. Маҳалла фуқаролар йиғини томонидан бир неча маротаба «Тошшаҳарнур» ташкилотига мурожаат қилинган бўлса-да, натижа бўлмаган. Ҳудудда ички кўчаларнинг электр узатиш линиялари таянч устунларини эскириб чириб қолган ёғочдан, бетон устунларга алмаштириш лозим. Шунингдек, маҳалла ҳудудида қурилиш ишлари кетаётгани сабабли Зарқайнар кўчасининг йўллари таъмирталаб. Аҳоли кўчадан қатнашга қийналмоқда.\nТаъкидланган муаммоларни бартараф этиш бўйича мутасадди ташкилот вакилларига тегишли топшириқлар берилди.\n«Тошшаҳартрансхизмат»га арзимиз бор…\n«Хастимом» маҳалласи ҳудудидан ўтувчи 43-автобус қатнови жуда суст, оралиқ вақти эса жуда узоқ. Аҳоли мазкур йўналишдаги автобуслар сонини оширишни сўраб мурожаат қилди. Жамоатчилик комиссияси томонидан «Тошшаҳартрансхизмат» АЖ вакилларини навбатдаги учрашувга чақириш ва кўтарилган масала бўйича ахборот беришини ташкил этиш вазифаси шаҳар ички ишлар бош бошқармаси зиммасига юкланди.\n«Намуна» намунали бўладими?\n«Намуна» маҳалласидаги «Чувалачи» кўчаси таъмирталаб аҳволга келиб қолган, кўчада оқова сувнинг чиқиб кетиши учун ариқчалар мавжуд эмас. Бу ҳолат, айниқса, ёғингарчилик мавсуми бошланганида аҳоли ва болалар қатнови учун қийинчиликлар туғдиради.\n– 60-70 хонадон яшаётган ҳудудда канализация мавжуд эмас, кўча асфальтланмаган, тунги ёритгичлар ўрнатилмаган, – дейди маҳаллада яшовчи Фарида Алламжонова.\nмуаммоларга жойига чиқиб аниқлик киритиш ва ҳар бир тегишли муаммоларни ҳал этиш юзасидан амалга ошириладиган ишлар бўйича навбатдаги учрашувда Жамоатчилик комиссиясига ахборот бериш вазифаси туман ҳокими ўринбосари, Шаҳар ободонлаштириш бош бошқармаси ҳамда «Шаҳар электр тармоқлари корхонаси» АЖлари зиммасига юкланди.\nҚурилишлар нега тўхтаб қолди?\nИшчи гуруҳ раҳбари Улуғбек Муҳаммедовнинг маълум қилишича, «Юқори Себзор» маҳалласи «Обод маҳалла» дастурига киритилган бўлиб, дастурда белгиланган 19 та кўп қаватли уйнинг 12 тасида ишлар тўлиқ бажарилган, аммо 1а, 2а, 3а, 34, 35в, г 52 ва 59-уйларда ишлар тўхтаб қолган. Масалага аниқлик киритиш ва навбатдаги учрашувда ахборот бериш Шаҳар архитектура ва қурилиш бош бошқармаси вакиллари зиммасига юкланди.\n– Уйга хизмат кўрсатувчи ширкат ваколати доирасидаги ишлар тўлиқ амалга оширилмаяпти, – дейди «Юқори Себзор» маҳалласида яшовчи Мамлакат опа. – Ширкат аҳолининг эътирозларига қарамасдан коммунал тўловлар нархини сунъий равишда кўтариб юборган.\nМавжуд муаммоларни ҳал этиш Шаҳар архитектура ва қурилиш бош бошқармаси ҳамда Туман ички ишлар бўлими бошлиғига топширилиб, кейинги мулоқот давомида батафсил ахборот бериш вазифаси юкланди.\nЯнги Себзор»ликлар қоидабузар ҳайдовчилардан норози\nМаҳалладаги пиёдалар серқатнов кўчада янги кафе қурилган, ёнида автотураргоҳ ҳам мавжуд, лекин кафега келган фуқаролар автотураргоҳга машиналарини қўймасдан, кўча атрофига қўйишади. Бу аҳоли ва болаларнинг ҳаракатланишида қийинчилик келтириб чиқармоқда.\nМасалани жойига чиқиб ўрганиш ва амалга оширилган ишлар тўғрисида навбатдаги учрашувда Шаҳар ички ишлар бош бошқармаси Шаҳар давлат автомобиль назорати бўлими вакили ахборот берадиган бўлди.\nАсфальт қилинмаган, эсдан чиққан йўллар бор\n«Хончабоғ» маҳалласи аҳли Нодира кўчаси билан Нурафшон кўчаси оралиғидаги 50 метр масофадаги йўл асфальт қилинмай қолиб кетганидан шикоят қилишди. Масалани туман ободонлаштириш бўлими билан биргаликда жойида ўрганиб, амалга ошириладиган ишлар тўғрисида навбатдаги учрашувда ахборот бериш вазифаси Шаҳар ва туман ободонлаштириш бўлими мутасаддиларига топширилди.\nКИМНИНГ ЎЗ ФИКРИ БЎЛМАСА…


Коронавирус Ўзбекистонда. Охирги янгиликларни ўқинг - Anhor\nAnhor Все посты Коронавирус Ўзбекистонда. Охирги янгиликларни ўқинг\nКарантин даврида электр ҳисоблагичларни текшириш кейинга қолдирилди\nТекшириш ишлари 6 апрелдан санитария-эпидемиологик вазият яхшилангунга қадар тўхтатилади.\nИтларни сайрга олиб чиқиш тақиқланмаган\nИтлар билан сайрга чиқиш мумкин, аммо уйнинг ёнида. Бу ҳақда Anhor.uz мухбирига ИИББ матбуот хизмати маълум қилган.\nМатбуот хизмати бугун юз берган воқеага изоҳ берди. Маълум бўлишича, Тошкентда истиқомат қилувчи аёлнинг сўзларига кўра, ҳуқуқни муҳофаза қилиш органларининг ходими даставвал унга жарима билан таҳдид қилган, кейин эса итни машина билан босишга уринган. «ИИББ раҳбарияти юз берган воқеа ҳолатларига аниқлик киритиш лозимлигини билдирди», – дейилади хабарда.\nОнкологик беморлар учун дорига фуқаролар фақат ўз автомашинасида бориши мумкин\nКарантин шароитларида онкологик беморларнинг қариндошлари ўз машинасида дори олиб келишга бориш ҳуқуқига эга. Бунинг учун улар ёнида рецептга ва шифокор хулосасига эга бўлиши керак.\nБугундан бошлаб автомобилларга стикер олишга аризаларни қабул қилиш яна тикланди\nАризаларни қабул қилиш соат 18.00 дан бошланади. Қайд этиб ўтамиз, Давлат хизматлари агентлиги 4 апрелдан ариза қабул қилишни вақтинчалик тўхтатганди, чунки ишлов берилмаган аризалар сони 60 мингдан ошиб кетганди.\nНью-Йоркда икки нафар Ўзбекистон фуқароси вафот этди\nЎтган ҳафта Нью-Йоркда коронавирусга чалинган икки нафар ўзбекистонлик вафот этган. Ҳаётдан кўз юмганларнинг бири эркак, иккинчиси аёл бўлиб, уларнинг ёши 50-60 атрофида бўлган. Коронавирусга чалинган орасида бошқа ўзбеклар ҳам бор, дея қайд этади “Америка овози” нашри.\nЎзбекистон шу йилнинг май ойидан бошлаб ўпкани сунъий вентиляция қилиш аппаратларини ишлаб чиқаради\nБиринчи босқичда хорижлик ҳамкорлар 3 млн АҚШ доллари миқдорида инвестиция киритишни ва 30 та иш ўрнини яратишни режалаштирмоқда. Иккинчи босқичда 5-6 млн долларгача инвестиция қилиш ва 100 тагача иш ўрнини яратиш кўзда тутилган.\nЎзбекистоннинг Лондондаги элчихонаси ўз фуқаролари учун хайрия акцияларини мунтазам ўтказишни режалаштирмоқда


Жорий йилда салкам 756 млн. долларлик металлургия саноати маҳсулотлари экспорти амалга оширилди\nЖорий йилда салкам 756 ...\nАйнан металлургия бошқа соҳаларга ҳам глобал бозорда устуворлик қилишга, хусусан сифатли прокат ишлаб чиқаришга кўмаклашади.\nСўнгги йилларда республикамизда металлургия саноати тобора ривожланиб бормоқда. Соҳага янги ва илғор инновацион ёндашувлар асосида хорижий инвестициялар кенг қўлланилмоқда.\nСтатистик маълумотларга кўра, мамлакатимизда жорий йилнинг январь-июнь ойларида 755,9 млн. АҚШ долларлик 191,4 минг тонна металлургия саноати маҳсулотлари экспорти амалга оширилди.\nТошкент металлургия заводи мамлакатимиздаги техник ва технологик жиҳатдан халқаро миқёсдаги йирик мажмуалар қаторига киради. Бу ерда Италия, Германия, Россия, Австрия, Швейцария, Жанубий Корея каби 27 та мамлакатдан асбоб-ускуналар келтириб ўрнатилган. Ишлаб чиқариш, назорат қилиш ва бошқариш жараёнлари автоматлаштирилган. Заводда 650 дан ортиқ ходимлар меҳнат қилади.\nЗавод томонидан ишлаб чиқарилган маҳсулотлар Тошкент шаҳар божхона бошқармаси “Сирғали” ташқи иқтисодий фаолият божхона пости орқали хориж бозорларига йўналтирилади.\nБожхона пости ходимлари экспорт-импорт операцияларини амалга оширишда корхона вакилларига амалий ёрдам бериб келишмоқда.\nМаълумот ўрнида, заводда ўрнатилган замонавий технологик асбоб-ускуналар ёрдамида жорий йилнинг ўтган даврида 3,7 млн.долларлик 3 минг тоннадан ортиқ металлургия саноати маҳсулотлари экспорт қилинди.\nМазкур кўрсаткичнинг асосий қисми Афғонистон, Росссия Федерацияси, Қозоғистон, Қирғизистон давлатлари ҳисобига тўғри келмоқда.\nМамлакатимизда тадбиркорлик субъектлари учун яратилган қулай шароит ва имкониятлар халқимизнинг фаровон ҳаёт кечириши, бугунги кунидан рози бўлиб, эртанги кунига янада катта ишонч пайдо бўлишига хизмат қилади.\n“Сирғали” ТИФ божхона пости ходими


«Барселона» клуби жорий мавсум якунларига кўра, ўз таркибидаги энг яхши ўйинчини аниқлади.\nКлуб расмий сайтида ўтказилган сўровномада Педри мухлисларнинг энг кўп овозини жамлади. 19 ёшли яримҳимоячига жами овозларнинг 30,67 овози насиб қилди ва испаниялик ўйинчи мавсумнинг энг яхши футболчиси деб эълон қилинди.\nБу борада иккинчи ўриндан Рональд Араухо (27,11%), 3-поғонадан эса Марк-Андре тер Стеген (7,29%) жой олди.\nМаълумот учун, Педри 2021/22 йилги мавсумда жами 22 ўйинда майдонга тушиб, 5та голга муаллифлик қилган.


21:10 / 24.04.2019 3215 pdf Ўқиш режими + -\nФиқҳга оид китобларга ҳукм оятлари тафсирига бағишланган китоблар ҳам қўшилади. Бунда тафсирчи қайси фиқҳий мазҳабга мансуб бўлса, ояти карималарни ўша мазҳаб йўналишида тафсир қилган бўлади. Мазкур йўналишга оид китоблардан баъзиларини кўриб чиқайлик.\n1. «Аҳкомул Қуръон лиш-Шофеъий».\nБу китоб улуғ имом Абу Абдуллоҳ Муҳаммад ибн Идрис Шофеъийга нисбат берилади. Китобни имом Абу Бакр Аҳмад ибн Ҳусайн Байҳақий имом Шофеъий ва у кишининг шогирдларининг китобларидан жамлаган. Унда ички китоб ва боблар йўқ. Оятларнинг тафсири масалалар сифатида берилган.\n2. «Аҳкомул Қуръон ли Жассос».\nБу китобнинг муаллифи Абу Бакр Аҳмад ибн Али Розий Ҳанафийдир. У киши Жассос лақаби ила машҳур. Ҳижрий 380 санада вафот этган.\nБу китоб тўлиқ тафсир ҳисобланади. «АҳкомулҚуръон ли Жассос» ҳанафий мазҳаби бўйича аҳком оятлари тафсири бўйича энг асосий китобдир. Унда муаллиф ҳанафий мазҳабига алоҳида эътибор қилган, у мазҳабнинг далилларини келтирган, фиқҳий масалаларга ва имомлар орасидаги хилофларга узоқ тўхталган. Ҳар бирининг далилини батафсил келтирган. Жассос ўзининг бу тафсирида мўътазилий мазҳабига мойил бўлиб кўринади.\nҲанафий мазҳабидаги аҳком оятлари тафсирлари орасида «Тафсироти Аҳмадия» китоби ҳам машҳур.\n3. «Аҳкомул Қуръон ли Ибн Арабий».\nБу китобнинг муаллифи моликий мазҳаби намояндаси Абу Бакр Муҳаммад ибн Абдуллоҳ Андалусий Моликийдир. У «Ибн Арабий» лақаби ила машҳур. Ҳижрий 543 санада вафот этган.\nБу китоб Қуръони каримнинг тўлиқ тафсири бўлиб, фиқҳий тафсир ҳисобланади. Муаллиф ҳар бир сурани зикр қилгандан сўнг ундаги аҳком оятлари сонини ҳам айтади. Кейин сурани оятма-оят тафсир қилишга киришади. Фиқҳий масалаларнинг ҳар бирини батафсил баён қилади. Бу китоб фиқҳий тафсир бўйича, хусусан, моликий мазҳабида мўътабар манба ҳисобланади.\n«Аҳкомул Қуръон ли Ибн Арабий» китобида оятларнинг маъносини баён қилишда тилга алоҳида катта эътибор берилган. Ҳукм чиқаришда ҳадисларга ҳам суянилган. Ҳадисларнинг ривоятчилари келтирилган, заиф ҳадислардан ва исроилиётлардан четланилган. Бу ниҳоятда мўътабар китоб бўлиб, кўп уламолар, жумладан, имом Қуртубий ҳам ўзининг тафсирида ундан фойдаланган.\n08:00 / 08 апрель 2664\n14:00 / 24.04.2019 1015\n1536 14:00 / 10.08.2019\n1198 13:00 / 10.12.2020\n528 10:36 / 09.03.2020


Манба: «Ўзавтосаноат» автомобиль ишлаб чиқариш бўйича Hyundai билан музокаралар олиб бормоқда - Carzone.Uz\nМанба: «Ўзавтосаноат» автомобиль ишлаб чиқариш бўйича Hyundai билан музокаралар олиб бормоқда\n«Ўзавтосаноат» акциядорлик компанияси ва Жанубий Кореянинг Hyundai автомобилсозлик ширкати Ўзбекистонда енгил автомобиллар ишлаб чиқаришни йўлга қўйиш борасида музокаралар олиб бормоқда. Бу ҳақда, 12news.uz хабарига кўра, «Ўзавтосаноат»даги манбаларга асосланиб Uzbekistan Today хабар тарқатган.\n«Музокаралар ҳозир айнан қайси босқичда эканлигини айта олмайман. Музокаралар жараёни жуда мураккаб. Очиғини айтганда, ташқи бозорларда Ўзбекистон учун мураккаб вазият юзага келмоқда, шу сабабли ҳам чоралар кўрмоқдамиз», — деди Uzbekistan Today суҳбатдоши.\nМанбанинг сўзларига кўра, бу ҳар икки томоннинг келишувга эришиш борасидаги илк ҳаракати эмас, «дастлабки музокаралар боши берк кўчага кириб қолганди».\nUzbekistan Today’нинг ёзишича, «Ўзавтосаноат» ташқи бозорлардаги салбий тенденцияларни бартараф этиш мақсадида, Россия бозорида талабгир бўлган Hyundai ва Kia автомобилларини ишлаб чиқаришга уриниб кўриши мумкин.\nЭслатиб ўтамиз, GM Uzbekistan автомобилларининг Россиядаги савдоси 2015 йил январь—июль ойларида 55,2 фоизга қисқарди. Компания йил бошидан бери Россияда 12 минг 29 дона машина сотди ва мазкур мамлакат автомобиль бозоридаги улуши 1,9 фоиздан 1,3 фоизгача қисқарди.\nPS. Uzbekistan Today’даги хабар кейинчалик ўчириб ташланган, бироқ уни Google кэшидан топиш мумкин.


Муассасамизда муддатли меҳнат шартномасига кўра пенсионер (67 ёшли) ишлайди. Шартноманинг муддати тугади, мен эса уни бу ҳақда огоҳлантирмаган эдим. Директор у билан шартномани узайтиришни хоҳламаяпти. Ходим норозилик билдирмоқда, у бундан кейин ҳам ишламоқчи. Бундай вазиятда нима қилиш керак?\n– Меҳнат кодексининг (бундан кейин – МК) 105-моддаси талабларига кўра муддатли меҳнат шартномаси муддати тугаши билан бекор қилинади.\nАгар муддат тугагандан кейин ҳам меҳнатга оид муносабатлар давом этаверса ва тарафлардан бирортаси 1 ҳафта давомида унинг бекор қилинишини талаб қилмаган бўлса, шартнома номуайян муддатга узайтирилган деб ҳисобланади.\nМазкур меъёр императив ҳисобланади ва кенгайтириб талқин этилмайди.\nШу тариқа, сиз меҳнат шартномасининг муддати тугаганидан кейин 7 кун мобайнида унинг муддати тугаши муносабати билан МКнинг 105-моддасига кўра меҳнат шартномасини бекор қилиш тўғрисида буйруқ чиқаришингиз керак. Акс ҳолда пенсионер билан меҳнат шартномасини фақат умумий асосларда, яъни МК 100-моддаси иккинчи қисмининг 7-банди бўйича – қонун ҳужжатларига мувофиқ ёшга доир давлат пенсиясини олиш ҳуқуқи мавжуд бўлганда, ходимнинг пенсия ёшига тўлганлиги муносабати билан бекор қилиш мумкин бўлади.\nБироқ, меҳнат шартномаси бекор қилиниши тўғрисида буйруқ чиқараётганда сиз қонун ҳужжатларида белгиланган бир қатор таомиллардан ўтишингиз лозим, яъни:\nмеҳнат шартномасини бекор қилиш нияти ҳақида ходимни камида 2 ой олдин ёзма равишда (имзо чектириб) огоҳлантириш шарт (МКнинг 102-моддаси биринчи қисмининг 1-банди);\nходим билан иш берувчи ўртасидаги келишувга биноан огоҳлантириш муддатига мувофиқ келадиган пуллик компенсация билан алмаштирилиши мумкин (МКнинг 102-моддаси иккинчи қисми);\nбашарти жамоа келишуви ёки жамоа шартномасида меҳнат шартномасини иш берувчининг ташаббуси билан бекор қилиш учун касаба уюшмаси қўмитаси ёки ходимлар бошқа вакиллик органининг олдиндан розилигини олиш назарда тутилган бўлса, бундай розиликни олиш (МКнинг 101-моддаси);\nўртача ойлик иш ҳақидан кам бўлмаган ишдан бўшатиш нафақасини тўлаш (МКнинг 109-моддаси);\nмеҳнат шартномаси бекор қилинган куни ходимга тегишли иш ҳақи тўлаш (МКнинг 110-моддаси);\nфойдаланилмаган меҳнат таътиллари учун пуллик компенсация тўлаш (МКнинг 151-моддаси).\nШуни ҳам эслатиб ўтиш лозимки, МКнинг 100-моддаси иккинчи қисмининг 7-бандига мувофиқ меҳнат шартномаси бекор қилинаётганда ходимлар МКнинг 67-моддасида белгиланган моддий мадад бериш учун белгиланган қўшимча кафолатлардан фойдаланмайдилар.


Мавзу: "Xiaomi Redmi K20" - Terabayt.Uz\nМавзу: "Xiaomi Redmi K20"\nЮртимизда харидоргир иккита Xiaomi смартфонига Android 10 базасидаги барқарор MIUI 11 кела бошлади\nMIUI V11.0.1.0.QFJEUXM версия рақамли апдейт ҳажми тахминан 2,2 гигабайтга тенг бўлиб, Android операцион тизимининг декабрдаги хавфсизлик патчларини ҳам ўз ичига олган.\nАйтилишича, майдан буён Redmi K20 ва K20 Pro смартфонлари бутун дунё бўйлаб 4.5 миллион донадан ортиқ сотилган.\nСиз қизиққан смартфонга MIUI 11 келди\nMIUI 11'да фойдаланувчи интерфейсининг қатор жиҳатлари янгиланган, лекин бу прошивка барибир Android 9 асосида ишлайди.\nXiaomi смартфонларидан олтитасига барқарор MIUI 11 прошивкаси тарқатилмоқда, орасида арзон моделлар ҳам бор!\nКомпания MIUI 11 график қобиқ талқинига асосланган прошивкаларни турли смартфонларига тезкорлик билан тарқатмоқда. Улар орасида Ўзбекистонда оммабоп бўлган ҳамёнбоп моделлар ҳам борлиги қувонарлидир.\nRedmi Weibo'даги расмий саҳифасида девайс янги Snapdragon 855+ чипида ишлаб, 12ГБ RAM ва 512ГБ ROM'га эга бўлишини маълум қилди.\nRedmi K20 қанчалик чидамлилигини кўрсатди (+видео)\nJerryRigEverything номи билан танилган YouTube'чи Зек Нелсон смартфонни ўзининг машҳур чидамлилик синовидан ўтказди.\n16 август санасида технооламда янги бир воқеа содир бўлиши мумкин.\n«Хитойча Apple» ўз смартфонларида овоз орқали қулфдан чиқариш функциясини жорий этаётганлиги ҳақида баҳордаёқ миш-мишлар тарқалганди.\nXiaomi Mi 9T намойиш этилди – барча хусусият ва нархлари билан танишинг!\nMIUI 10 қобиғидаги Android 9 Pie тизимли Mi 9T экраности бармоқ изи сканерига, NFC чипига эга. Snapdragon 730 чипи, 6+64/128 ГБлик хотира, 48 МПлик учталик бош ва корпусдан чиқувчи олд камералари бор.\nРАСМАН: Xiaomi Mi 9T ва Mi 9T Pro кейинги ҳафтадаёқ чиқяпти, лекин улар Redmi K20 ва K20 Pro каби арзон эмас!\nГарчи булар – Redmi K20 ва Redmi K20 Pro смартфонларининг глобал версияси бўлса-да, дизайнида озроқ фарқланиши мумкин. Шунингдек, уларнинг хотира вариантларида ва нархларида ҳам фарқлар бор экан.\n«Катта иблис»нинг глобал талқини – Xiaomi Mi 9T илк «жонли» суратларда!\nҚадоғида ҳам ушбу смартфоннинг барча хусусиятлари аниқ-тиниқ акс этган; унинг ранги «кўмирсимон қора» – Carbon Black деб кўрсатилган, Redmi K20 эса кўк ва қизил рангларда тақдим қилинган эди.\nXiaomi яна битта смартфон тақдим этяпти: орқасидан – Mi 9, олдидан – Redmi K20!\nКомпания чиқарган тизерга кўра, тез кунларда Mi туркумида ҳам янги моделлар пайдо бўлади! Булар – Redmi K20’ларнинг глобал версиялари, аммо дизайни бошқача, номланиши борасида ҳам уч хил тахмин бор.\nНиҳоят, Redmi K20 ва K20 Pro тақдим этилди: нарх ва жиҳатлари\nШунингдек, еттинчи авлод Redmi смартфонларининг энг арзони бўлган Redmi 7A нархи ҳам ушбу маросимда маълум қилинди.


Россия АҚШни Сурияда тинч аҳолининг ўнлаб вакиллари нобуд бўлишида айблади\n11:08 / 03.08.2016\nАҚШ етакчилигидаги халқаро коалиция томонидан Суриядаги нишонларга зарба берилиши оқибатида, сўнгги ҳафта мобайнида ўнлаб тинч аҳоли вакиллари ҳалок бўлган. Бу ҳақда, Россиянинг БМТдаги доимий вакили ўринбосари Евгений Загайнов ташкилот Хавфсизлик Кенгашидаги чиқишида маълум қилди, деб хабар қилмоқда РИА Новости.\nУ, шунингдек, мактаблар, шифохоналар ва бош кўплаб фуқаролик инфратузилмалари биноларининг вайрон бўлганини қайд этган.\nСурия ТИВ маълумотларига кўра, 29-июль куни Гандура қишлоғига коалиция зарбаси берилиши оқибатида, 45 нафар тинч аҳоли вакили қурбон бўлган, яна 50 киши жароҳатланган. 19-июлда халқаро коалиция авиацияси Тухан-ал-Кубро қишлоғи узра амалиёт ўтказиши натижасида 300 киши ҳаётдан кўз юмган, юздан ортиқ одам жабрланган.\nРоссия АҚШ Сурия тинч аҳоли


ИШ ЎРИНЛАРИ ЯРАТИШ - Ўзбекистон овози газетаси\nТанқид ва таҳлил\nМаданият ва спорт\nТаклиф ва мулоҳазалар\nЎЗБЕКИСТОН ҲАҚИДАГИ ФИКР ЎЗГАРЯПТИ\nСУҒУРТА ҚОПЛАМАЛАРИНИНГ ЎЗ ВАҚТИДА ТЎЛАБ БЕРИЛИШИ АҲОЛИНИНГ ИШОНЧИНИ ОШИРАДИ\nИНСОН КАПИТАЛИГА САРМОЯНИ АЯМАСЛИК КЕРАК\nЕтим болалар ва ота-онасининг қарамоғидан маҳрум бўлган болаларни ижтимоий ҳимоя қилишни кучайтиришга оид қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида\n«ДАВЛАТ ХИЗМАТЧИСИГА АВВАЛО ЭЪТИҚОД КЕРАК»\n« Fevral 2019\nИШ ЎРИНЛАРИ ЯРАТИШ\nва аҳоли бандлигини таъминлаш — долзарб вазифа\nОлий Мажлис Сенатининг жорий йил 12-13 декабрь кунлари бўлиб ўтган ўн учинчи ялпи мажлисида мамлакатимизда демократик жараёнларни янада чуқурлаштириш, ижтимоий-иқтисодий ислоҳотлар самарадорлигини ошириш билан боғлиқ муҳим ҳужжатлар қабул қилинди. Улардан бири «2014 йилда иш ўринлари ташкил этиш ва аҳоли бандлигини таъминлаш дастури»дир.\nТаъкидлаш керакки, сўнгги вақтларда дунёда аҳоли бандлигини таъминлаш, хусусан, ёшлар учун иш ўринлари яратиш масаласи жиддий муҳокама қилинмоқда. Айниқса, жаҳон молиявий-иқтисодий инқирози ҳамон давом этаётган шароитда меҳнат бозорига кириб келаётган ёшларга иш топиб бериш вазифаси иқтисодиёти узоқ йиллардан бери барқарор ривожланиб келган давлатларни ҳам ташвишга солиб қўйди.\nБу ўткир ижтимоий муаммони ҳал қилишга турли хил ёндашувлар бўлаяпти. Баъзи давлатлар ёшларни қизиқишига қараб, мактаб давридаёқ касбга йўналтириш, кейин шунга мувофиқ ишга жойлаштиришни назарда тутаётган бўлса, айримларида тўғридан-тўғри инвестиция йўналтириш орқали ишлаб чиқариш ва ижтимоий инфратузилма объектларида янги иш ўринлари яратилаяпти. Европадаги қатор мамлакатлар эса бу муаммони таълим, қайта ихтисослашув, касбий малака ва бандликни қўллаб-қувватловчи турли фондлар ёрдами билан енгиллатишга уринмоқда.\nЕвропа Иттифоқига аъзо давлатлар раҳбарлари қатор муҳокамалардан сўнг 2014 йилдан бошлаб ёшлар ўртасида ишсизликни бартараф этишга қаратилган лойиҳани амалга оширишга қарор қилди. Халқаро экспертларнинг қайд этишича, қиймати 8 миллиард еврони ташкил қиладиган мазкур лойиҳа ёшлар орасида ишсизлик даражаси 50 фоиздан ҳам юқори бўлган Греция ва Испания каби давлатлардаги вазиятни юмшатолмайди. Глобал молиявий инқироз сабабли жаҳон иқтисодиётида юзага келган мураккаб вазият турли мамлакатларни бу масалада ўзига хос ёндашувларни излаб топишга мажбур этмоқда. Аммо шунга қарамай, қатор давлатларда аҳоли бандлигини таъминлаш жиддий муаммога айланиб бормоқда. Бунинг асосий сабаби, иш ўринлари яратиш масаласига тизимли ёндашув шаклланмаганидадир.\nЎзбекистонда иш ўринлари ташкил этиш ва аҳоли бандлигини таъминлаш билан боғлиқ дастурлар 2008-2009 йилларда ҳукумат доирасида қабул қилинган бўлса, 2010 йилдан бошлаб ҳукумат тавсиясига кўра, парламентда муҳокама қилиш йўлга қўйилди. Бу эса ҳукуматнинг аҳолини иш билан таъминлашга оид фаолияти устидан парламент назорати кучаяётганини кўрсатади. Дастур лойиҳаси ҳукумат томонидан ишлаб чиқилиб, Олий Мажлис Қонунчилик палатасига киритилганда, соҳалар ва тармоқларда яратилиши кутилаётган иш ўринлари бўйича прогноз кўрсаткичлар ҳамда уларни амалга ошириш, иш жойларининг барқарорлигига эришиш имкониятлари атрофлича таҳлил қилинаяпти.\nОлий Мажлис Сенатида дастур ҳудудлар кесими бўйича ҳам муҳокамадан ўтказилганидан сўнг маъқулланмоқда. Кўриниб турганидек, мамлакатимизда аҳоли бандлигини таъминлаш бўйича бевосита парламент иштироки ва унинг назоратига асосланган изчил тизим яратилган. Ўтган йиллар давомида бу тизим ўзининг тўғри ва ҳаётий эканини кўрсатди. Шунинг учун мамлакатимизда бандлик дастурини ҳар томонлама пухта тайёрлашга, энг муҳими, унинг ижро механизмини такомиллаштиришга алоҳида эътибор қаратилаяпти.\nМазкур дастур ижросидан аҳолининг ижтимоий ҳимоя ва қўллаб-қувватлашга эҳтиёжманд қатлами манфаатдор бўлгани туфайли Олий Мажлис Қонунчилик палатасидаги ЎзХДП фракцияси бу борада парламент назоратини изчил йўлга қўйиш учун қатор ташаббуслар билан чиқмоқда. Халқ депутатлари маҳаллий Кенгашларидаги депутатлик гуруҳлари билан биргаликда дастурнинг ҳар бир ҳудудда тўлиқ бажарилишига эришишда фаоллик кўрсатмоқда.\nМазкур жараёнда ҳудудлар ва тармоқларда иш ўринлари яратиш юзасидан йўл қўйилаётган камчиликлар, меҳнат муносабатларини ижтимоий-иқтисодий ислоҳотларга мувофиқ равишда ҳуқуқий жиҳатдан такомиллаштириш масалалари атрофлича таҳлил қилинаяпти, аҳоли бандлигини таъминлаш борасидаги қўшимча имкониятлар ўрганилаяпти, кўплаб ҳаётий таклифлар илгари сурилиб, уларни амалга ошириш чоралари кўрилаяпти.\nЎзХДП фракцияси парламент назоратини янада такомиллаштириш мақсадида дастур ижроси бўйича парламент эшитувларини мунтазам ташкил этиб келмоқда. Хусусан, 2013 йилда иш ўринлари ташкил этиш ва аҳоли бандлигини таъминлаш дастури ижросида касб-ҳунар коллежлари битирувчиларини эгаллаган мутахассисликлари бўйича ишга жойлаштиришга бағишланган парламент эшитувида масала атрофлича муҳокама қилиниб, аниқ ва самарали чора-тадбирлар белгиланишига алоҳида эътибор қаратилди.\nФракция аъзоларининг таъкидлашича, коллежни тамомлаган йигит-қизлар қаерда, қандай шароитда иш бошлаши уларнинг меҳнатга, ҳаётга муносабати шаклланишида муҳим ўрин тутади. Шунинг учун ҳукумат томонидан мутасадди вазирликлар ва маҳаллий ҳокимликларнинг масъулияти оширилиши, парламент томонидан уларнинг фаолиятига холис баҳо берилиши, ёшларнинг шижоати қўллаб-қувватланиб, рағбатлантириладиган муҳит яратилиши зарур.\nАммо айрим ҳудудларда бу масалага жиддий эътибор берилмаяпти. 2013 йил учун тасдиқланган дастур ижроси жорий йилнинг биринчи чорагида 6 та, иккинчи чорагида 4 та туманда бажарилмаган. Депутатлар эса бунга аксарият ҳолларда ер ажратиш, тижорат банкларидан кредитлар олиш, хомашё таъминоти, коммуникация тармоқларига уланиш муаммолари ҳокимликлар, мутасадди ташкилотлар томонидан ўз вақтида ҳал қилиб берилмаётгани сабаб бўлаётганини таъкидлашмоқда.\nПарламент муҳокамалари натижаларига кўра, дастур ижросидаги сусткашлик ва камчиликларни бартараф этиш, келгусида такрорланишига йўл қўймаслик мақсадида ҳукуматга қатор таклифлар киритилди. ЎзХДП фракцияси аъзоларининг таъкидлашича, мазкур таклифлар 2014 йил учун дастур лойиҳасини ишлаб чиқиш ва қабул қилишда инобатга олинган.\nҲукумат томонидан киритилиб, Олий Мажлис Қонунчилик палатасида қабул қилинган 2014 йилда иш ўринлари ташкил этиш ва аҳоли бандлигини таъминлаш дастури Олий Мажлис Сенатининг ўн учинчи ялпи мажлисида маъқулланди. Унда банд бўлмаган аҳоли, айниқса, биринчи марта меҳнат бозорига кириб келаётган ёшларни иш билан таъминлашга, ҳудудлар ва иқтисодиёт тармоқларида ишчи кучига бўлган талабни қондиришга алоҳида эътибор қаратилган. Келгуси йилда 7 асосий йўналишда 983,6 мингта иш ўрни ташкил этилиши кўзда тутилган. Хусусан, касб-ҳунар коллежларининг 500 мингга яқин битирувчисини иш билан таъминлаш вазифаси қўйилган.\nДастурга коллежлар битирувчиларини ишга жойлаштиришга доир алоҳида бўлим киритилди. Унга кўра, битирувчиларни иш билан таъминлаш мақсадида ҳар бир туман ва шаҳар бўйича махсус комплекс чора-тадбирлар ишлаб чиқилади, уларни амалга оширишда мутасадди вазирликлар, ҳокимликлар ва корхона-ташкилотлар ҳамкорликда иштирок этади. Бу жараёнда коллеж битирувчиларини ишга қабул қилаётган кичик корхоналар учун белгиланган имтиёзлардан тўлиқ фойдаланиш, иш берувчилар масъулиятини ошириш мақсадида меҳнат қонунчилигига киритилган ўзгартиш ва қўшимчалар ижросини таъминлаш, ўз ишини очиш истагидаги ёшларнинг ташаббусларини қўллаб-қувватлаш катта аҳамиятга эгадир.\nЎзХДП фракцияси аъзоларининг фикрича, дастур тармоқлар ва ҳудудларни ривожлантириш ҳамда инвестиция дастурлари билан, энг муҳими, минглаб ёшлар, аёллар тақдири билан узвий боғлиқ бўлгани учун унинг ижроси парламент қуйи палатасининг қўмиталарида, барча фракцияларда (депутатлик гуруҳлари) атрофлича кўриб чиқилиши — долзарб масала. Парламент назорати изчиллигида бунинг аҳамияти катта.\nШу ўринда бандлик дастури ҳудудларда тўлиқ ва беками-кўст ижро қилиниши кўп жиҳатдан Қонунчилик палатаси билан халқ депутатлари маҳаллий Кенгашлари депутатларининг қатъият ва фаоллигига боғлиқ бўлаётганини ҳам айтиб ўтиш жоиз. Дастур ижроси ижтимоий вазиятнинг янада барқарорлашишига хизмат қилади. Шу сабабли ҳам бу вазифага катта масъулият билан ёндашиш талаб этилади.