Ҳомиладорликнинг 3 ҳафтаси | DNK.UZ\nAsosiy Ҳомиладорлик Ҳомиладорликнинг 3 ҳафтаси\nҲомиладорликнинг 3 ҳафтаси бошланди. Бу ҳал қилувчи ва ҳомиладорликни «режалаштириш»дан унинг ҳақиқатда мавжуд бўлган даврига ўтиш палласи ҳисобланади. Агар тухумҳужайра иккинчи ҳафтанинг охирида уруғланмаган бўлса, у ҳолда учинчи ҳафта ҳомила бўлиш учун энг мақбул вақтдир. Аслида, овуляция 12–14 кунлари юз бериши керак эди.\nҲомиладорликнинг учинчи ҳафтаси: нималар содир бўлади\nҲомиладорликнинг 3 ҳафтаси: белгилар\nҲомиладорликнинг 3 ҳафтаси: сезгилар\nХавфсизлик – ҳаммасидан муҳим!\nАкушерлик ҳомиладорлигининг 3 ҳафтаси – ўта муҳим давр ҳисобланади, чунки айнан шу вақтда ҳомила фаол ривожланиши ҳамда тухумҳужайра миграцияси (кўчиб ўтиши) бошланмоқда, унинг мақсади – бачадон бўшлиғига иложи борича тезроқ кириб олиб, унинг деворга пайвандланган ҳолда у ерда маҳкам ўрнашиб олиш.\nБундан ташқари, ҳомиладорликнинг (акушерлик) 3 ҳафтаси – уруғланган тухумҳужайранинг бўлиниши бошланиш даври ҳисобланади, тегишли равишда, бу пайтда бўлғуси она икки эгиз, ҳатто баъзида уч нафар эгизакка ҳомиладор бўлиб қолиши мумкин. Албатта, битта кичкинтой – ота-она учун катта қувонч сабабчиси, лекин кўп ҳомилали ҳомиладорлик эса, у айрим ноқулайликлар ва жиддий тиббий назоратни талаб этсада, бутун оила учун икки, ҳатто уч баробар хурсандчилик келтиради.\nАгар яхшилаб англаб етилса, ҳомиладорликнинг 3 ҳафтаси – сизнинг ҳомилангиз ҳаётининг энг биринчи ҳафтаси ҳисобланади. Овуляция бошланган пайтдан буён тухумҳужайранинг сперматозоид билан бачадон найчасида учрашиб олиши учун бор-йўғи 24 соати бор эди. Агар мазкур «учрашув» ўз вақтида юз бермаса, у уруғланиш имкониятини қўлдан бой беради.\nШунинг учун ҳомиладорлик 3 ҳафтасининг энг муҳим воқеаси уруғланишнинг ўзи ҳисобланади. Ушбу ҳафтанинг дастлабки кунларида зигота бачадон найчасининг бўшлиғида, унинг деворига ёпишмаган ҳолда турган бўлади. У ўзининг бачадонга томон йўналтирилган ҳаракатини муттасил давом эттиради. Эмбрион, яъни ҳомила эса бачадон найчаси безларидан ажраб чиқувчи оқсил бирикмаси ва ўзининг шахсий энергия захиралари ҳисобидан озиқланиб туради. Бачадон бўшлиғига кўчиб ва унинг ички қобиғига тушиб олгач, эмбрион бачадон деворига, аниқроғи, эндометрия қатламига чўкишни бошлайди. Бу жараён имплантация деб аталади. Агар ҳаммаси муваффақиятли кечса, учинчи ҳафтанинг охирида эмбрион қулай ва озуқабоп муҳит – эндометрия қатламида мустаҳкам қарор топади, шундан кейин она организми билан ҳомила ўртасида мустаҳкам ва кўп томонлама алоқа ўрнатилади.\nУшбу муддатда организмда яққол кўзга ташланадиган ўзгаришлар деярли кузатилмайди, лекин кўпгина оналар ҳомиладорликнинг 3 ҳафтасида ҳайз олди синдроми аломатларига ўхшаш симптомларни ўзларида қайд этишлари мумкин. Ҳомиладорликнинг 3 ҳафтасида ҳатто баъзи аёллардан ҳам она учун, ҳам ҳомила учун зарарсиз бўлган озгина ажралмалар чиқиши мумкин. Шунинг учун 3 ҳафталик ҳомиладорликни, ҳомилали бўлиш бошланганлигининг аломатларини кўпинча яқинлашиб келаётган ҳайз кўриш билан ҳам чалкаштиришади.\nҲомиладорликнинг 3 ҳафтасида аёллар аксарият ҳолларда қуйидаги белгиларни қайд этишади: енгил бош айланиши, серуйқулик, қориннинг қуйи қисмида зирқираган оғриқ, кўкракнинг сезилар-сезилмас бўртиб чиқиши.\nАкушерлик ҳомиладорлигининг учинчи ҳафтасида кичкинтой ҳали жуда ҳам жимит бўлади. Бу фақатгина муҳим генетик маълумотни ўз ичига олган ҳужайралар гуруҳи ҳисобланади холос.\nБироқ ривожланиш ва шаклланиш жараёни қизғин кетмоқда. Ҳомиладорликнинг 3 ҳафтаси ўтгач, ҳомиланинг ҳажми 0,1–0,2 мм диаметрли ковак шарчани эслатадиган бўлади, ҳужайралар сони 250 тагача боради. Ҳомиладорликнинг учинчи ҳафтасида эмбрион амниотик суюқлик билан тўлдирилган кичкинагина халтачага жойлашган бўлади. У озуқа моддаларини ҳали ҳам аёлнинг организмидан эмас, балки тухум сариғига оид халтачадан олади. Айни шу вақтда унда қон яратилиши жараёни кетмоқда.\nҲомиладорликнинг муддати ҳали жуда кам, бор-йўғи бир неча кундан иборат. Мазкур муддатда бўлғуси она одатда ўзидаги ўзгаришларни ҳеч ҳам сезмайди. Лекин айрим аёллар ўз таналарида янги ҳаёт вужудга келганлигини сезганларини айтадилар. Балки бу сезгилар ҳомиладорлик режалаштирилганлиги ва у узоқ муддат кутилганлиги сабабидан унинг дастлабки белгиларини орзиқиб кутиш туфайли юзага келган. Лекин бўлғуси она кўпинча ҳатто 5–6 ҳафтагача ўзининг ҳолати тўғрисида гумонга ҳам бормаслиги мумкин.\nҲомиладорликнинг 3 акушерлик ҳафтаси – унинг ўтиш даврининг энг қалтис мавридларидан ҳисобланади. Овуляциядан кейинги ҳафта давомида эндигина вужудга келаётган ҳаётни бирор бир хатарга солмаслик учун ўзини асабий стресслардан, ҳолдан тойиш ва оғир жисмоний зўриқишлардан сақлаш ўта муҳим. Шунингдек кучли таъсир қилувчи препаратларни қабул қилмаслик муҳим, хусусан, антибиотиклар тақиқланади.\nМазкур босқичда ҳомила ички органларининг шаклланиши бошланган бўлади. Шунинг учун ҳомиладорликнинг биринчи кунлариданоқ ҳар қандай нохуш таъсир кўрсатувчи омиллардан ўзни эҳтиёт қилиб юриш жуда муҳимдир.


yozyovon.uz - ЁЗЁВОНЛИК ТЕРИМЧИЛАР ҒОЛИБ!\nЁЗЁВОНЛИК ТЕРИМЧИЛАР ҒОЛИБ!\n2020-09-15 10:21:58 25\nОлтиариқ тумани Азимобод МФЙ ҳудудидаги “Бибиомила” фермер хўжалигида “Энг илғор теримчи” кўрик-танловининг вилоят босқичи учун мусобақа ташкилланди. Мусобақада вилоятимизнинг 14 та туманидан 3 нафардан теримчилар ўзаро куч синашдилар.\nВилоят миқёсида ташкилланган ушбу мусобақада туманимиз вакиллари Баҳор МФЙда яшовчи Ҳакимахон Халилова, Гулистон МФЙда яшовчи Эъзозхон Кенжаева, Қорасоқол МФЙда яшовчи Хулкарой Самадова 14 та тумандан ташриф буюрган теримчилар орасида ҳар бири 256-248 кгдан пахта териб, вилоят миқёсида ташкил этилган мусобақада фахрли 1-ўринни қўлга киритишди.\nВакилларимиз “Энг илғор теримчи” кўрик-танловининг фахрли 1-ўрин учун ажратилган 10 миллион сўм нақд пул ва қимматбаҳо совғалар ҳамда вилоят ҳокимлигининг 1-даражали фахрий ёрлиғи билан тақдирландилар.\nМаҳалла ва оилани қўллаб-қувватлаш туман бўлими бош мутахассиси.


19 январ 2018, Тошкент вақти: 08:09\nБош вазир ўринбосари, айни пайтда “Ўзавтосаноат” АК бошқарув кенгаши раиси, 46 яшар Улуғбек Рўзиқулов ўтган жума куни вақтинча ишдан четлатилган. Ўзбекистон вазирлар маҳкамасидаги Озодлик манбасига кўра¸ "Рўзиқулов GM Uzbekistan ширкатида олиб борилаëтган тергов иши давомида сўроқ бераëтгани боис ўз аризасига кўра¸ вақтинча ишдан озод қилинган".\nБош вазир ўринбосари терговга тортилгани ҳақида гапирган яна бир Озодлик манбаси ўтган ҳафта МХХнинг махсус гуруҳи тарафидан қўлга олиниб, тергов қилинаëтган GM Uzbekistan Бош директори Тоҳир Жалилов ўзидан юқори мулозимларга қарши кўрсатма бера бошлаганини ҳам иддао қилди.\n“Ўзавтосаноат” идораси матбуот хизмати “Улуғбек Рўзиқулов лавозимидан четлатилгани ва GM Uzbekistan Бош директори Тоҳир Жалилов қамоққа олингани” тўғрисидаги Озодлик сўровига жавоб қайтармади.\nБундан олдин Ўзбекистонда GM Uzbekistan иши бўйича ширкат бош директори Тоҳир Жалиловдан ташқари яна камида 10 одам ҳибсга олингани ортидан “Ўзавтосаноат” бошқарув раиси¸ Ўзбекистон бош вазирининг ўринбосари Улуғбек Рўзиқуловнинг ҳам терговга чақирилгани ҳақида Озодлик манбалари ўз тасарруфидаги маълумотларга таяниб, билдирган эди.\n"Уч ўртоқ" эртагининг тугаши\nЎтган ҳафта охирида Бош вазир ўринбосари Рўзиқуловнинг “Қочиб кетаëтиб, аэропортда қўлга олингани” ҳақидаги миш-мишлар ижтимоий тармоқларда урчиди.\nИнтернетдаги Eltuz.com сайти эса “Рўзиқуловнинг изоляция қилингани” борасида ўз манбаларига таяниб билдирди.\nОзодлик ўз суриштируви давомида бу иддаоларни расман тасдиқлата олмади.\nЎзбекистон бошқарув элитасини ичидан билган Озодликнинг яна бир манбаси "Рўзиқулов қамоққа чап бера олмайди. У ҳозир уй қамоғига тенг ҳолатда. Уй қамоғиннг ҳақиқий қамоққа айланиши бир-икки кун ичида кутилаëтган воқеа. Уч ўртоқ эртаги тугади. Ҳаëт Шарифхўжаев¸ Зелимхон Ҳайдаровнинг жияни (ҳозирча исми Озодликка маълум эмас-таҳр.) ва Рўзиқулов курсдош ўртоқ эди. Улар ҳамжиҳатлик билан бизнес қилиб келишди. Кейин Шарифхўжаев қамалди¸ Ҳайдаровнинг жияни ўлди¸ навбат Рўзиқуловга", дея иддао қилди.\nАйни пайтда, GM Uzbekistan ширкатида кенг кўламли тафтишлар давом этмоқда.\nАввалроқ Озодлик GM Uzbekistan Бош директори Тоҳир Жалиловдан ташқари яна камида 10 одам ҳибсга олинган ва улар орасида Жалиловнинг ўғли ҳам борлигини ëзган эди.\nОзодлик манбалари ҳибсга олинганлар орасида ширкат раҳбарининг ўғли ва ўринбосарларидан бир ҳам борлигини айтмоқда.\nЖалиловнинг ўзи ҳамон Миллий хавфсизлик хизмати ертўласида сўроқ қилинаётганини айтган манба жиноий схемалар воситасида сотилган автомобиллар эгаларидан мусодара этилаётганини ҳам иддао қилмоқда.


Саратоннинг янгича давоси топилди... » Ўзбекистон янгиликлари – Zamin.uz\n23 июль 2017, 18:33\nМаълумки, саратон айни пайтда дунёда энг кўп тарқалган хасталик ҳисобланади. У одамнинг ҳаёт тарзи ўзгариши ёки аксинча ўзгармаслиги оқибатида юзага келади. Шу кунга қадар дунёнинг кўплаб олимлари бу хасталикни илдизи билан қуритиш йўлида юзлаб, минглаб тадқиқотлар ўтказишди, дори-дармонлар яратишди. Бахтга қарши саратонни буткул йўқ қилиш ёки даволашнинг иложи бўлмаяпти.\nАвстралиялик хасталикка қарши янги кураш усулини ўйлаб топишди. Улар беморнинг иммуниал тизимини қайта дастурлаш орқали ҳозирча оққон саратонини йўқ қилишга эришишди. Шубҳасиз, дастлабки синовлар сичқонларда ўтказилди.\nБунинг учун олимлар беморнинг иммунитет учун жавобгар тўқималарини олиб ташлаб, уларнинг ирсий даражасини ўзгартириб, қайтадан организмга ўрнатишганда, тўқималар саратон хасталигига қарши жуда фаол кураша бошлади. Энди олимлар бу усулни саратон шишларида ҳам текшириб кўришмоқчи. Агар шу синов ҳам муваффақиятли чиқса, келгусида клиник синовларга киришишади.\nЯнгиликлар » Тиббиёт » Саратоннинг янгича давоси топилди...\n10:06 Россиялик олимлар саратон хасталигига даво топишди


АҚШда йирик муваффақиятсизлик билан тугаган ҳарбий ишланмалар рейтинги эълон қилинди\nЖаҳон 21:38 / 11.02.2019 14187\nАҚШнинг The National Interest нашри йирик муваффақиятсизлик билан якунланган бешта ҳарбий ишланмадан иборат рўйхатни тузди. Пировард натижада, бу ишланмалардан бирортаси ўз тасдиғини топмаган.\nБу қуролларни ишлаб чиқишдан кўрилган зарар 30 млрд долларга яқинни ташкил қилган.\nАнтирейтингга ўзи нишонга олувчи снаярд Brilliant Anti-Tank Munition етакчилик қилмоқда. Ушбу суперснаряд совуқ уруш йилларида собиқ иттифоқ танкларига қарши ишлаб чиқилган. Снаряд исталган танкнинг зирҳини тешиб ўтиши кўзда тутилган. Бироқ натижада лойиҳа устида 2003 йилгача иш олиб борилиб, сўнгра бекор қилинган. Бу лойиҳа солиқ тўловчиларга 2,2 млрд долларга тушган.\n2-ўринни RAH-66 Comanche вертолёти эгаллаган. Бу совуқ уруши даврига мансуб яна бир ишланмадир. 1991 йилда вертолётни Boeing ва Sikorsky компаниялари қўшма жамоаси тақдим қилган. Унинг илк парвози 1996 йилда бўлиб ўтган. Лойиҳага 7,9 млрд доллар сарфланган, бироқ 2004 йилда харажатлар ўзини оқламагани сабаб ёпиб юборилган.\nРўйхатга, шунингдек, 155 ммли ўзиюрар гаубица Crusader ҳам киритилди. Бу лойиҳа 2002 йилда ёпилган.\n2003 йилда АҚШ “келажак танки”ни яратиш ғояси билан ёнган. Future Combat Systems (FCS) жанговар тизимини ишлаб чиқишга 18,1 млрд доллар сарфлаб бўлингач, танк қандай кўринишга эга бўлишини ҳаттоки лойиҳа муаллифлари ҳам билмасликлари аниқланган. Натижада у ҳам ўзини оқламаган лойиҳа сифатида ёпилган.\nҚуруқликдаги жанговар транспорт сифатида лойиҳаланган Ground Combat Vehicles’га “бор-йўғи” бир миллиард доллар сарфланган. Лойиҳа 2014 йилда бекор қилинган.\nТаъкидлаш жоизки, бугунги кунда АҚШ ҳарбий бюджети 700 млрд доллардан кўпроқни ташкил қилади.\n23:56 / 24.08.2019 4359\n23:20 / 24.08.2019 2318\n22:43 / 24.08.2019 2119


Моисе Кинга AПЛнинг иккита клуби қизиқмоқда » Бугунги футбол янгиликлари Узбекистон ва Жахон футболи спорт 2022\nGoal24.uz » Европа жамоалари » Англия » Моисе Кинга AПЛнинг иккита клуби қизиқмоқда\nМоисе Кинга AПЛнинг иккита клуби қизиқмоқда\n"Ювентус" ҳужумчиси янги мавсумни бошқа клубда бошлаши мумкин.\nТуриннинг "Ювентус" клуби ҳужумчиси Моисе Киннинг клуб мавсуми энгил жароҳат билан якунланди, бунинг натижасида у Италия терма жамоасининг Aргентина (0:3) ва Германияга (1:1) қарши ўйинларини ўтказиб юборди.\nУнинг "кекса синёра" аъзоси сифатидаги тақдири ҳам жорий мавсумда умидсизликка тушди, чунки 22 ёшли футболчи 44 та ўйинда атиги 6 та гол урди ва 3 та голли узатмани амалга оширди.\nЯкунда унинг клуб билан шартномаси келаси йили ниҳоясига этади, бироқ томонларнинг амалдаги келишувини узайтириш бўйича ҳеч қандай ҳаракат қилинмаган.\nЎшанда футболчининг имзоси учун даъвогарлар қўл қовуштириб ўтиришмайди. Италиялик журналист Никколо Скйранинг ёзишича, Кинга Aнглия премер-лигасининг номи ошкор этилмаган икки клуби қизиқиш билдирмоқда.\nБундан ташқари, Мусо ўзининг собиқ клуби, француз Париж Сен-Жермен учун баъзи режалари бор, унинг спорт директори Леонардо буни яна "қизил-кўклар" сафида кўришни хоҳлайди, унинг лавозимига номзодлар эса шахсан. Луис Кампос ва Энрике Aнтеро бундай ниятлардан тийилишади.\nЕЧЛ қайтмоқда. «МЮ» Мбаппе – Неймар тандемига қарши, Месси учун Роналду билан фарқни қисқартириш имконияти ва куннинг яна 6 тўқнашуви прев


Хаёлпарастликдан ҳалос бўлиш учун » Ўзбекистон Мусулмонлар идораси Навоий вилоят вакиллиги расмий веб-сайти\nЎзбекистон Мусулмонлар идораси Навоий вилоят вакиллиги расмий веб-сайти » Ислом олами » Хаёлпарастликдан ҳалос бўлиш учун\nХаёлпарастликдан ҳалос бўлиш учун\n6-11-2018, 08:53 admin Ислом олами / Савол-жавоб 292\nСавол: Ассалому алайкум! Мен ҳаётимда яқин қадрдонимдан айрилганим сабаб ва турли хил қийинчилик сабаб ҳаёлпараст бўлиб қолганман, гўё гаранг одамдeк. Мусулмон инсон хушёр бўлиш кeраклигини билдим, лeкин қандай қилиб хушёр бўлиш мумкин? Шу ҳаёлпаришонликни исломий давоси борми?\nЖавоб: - Ва алайкум ассалом!\nРасулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламда шундай ҳолатлар бўлса намозга шошилар эдилар. Сиз ҳам у зот соллаллоҳу алайҳи васалламнинг суннатларига амал қилинг.\nШайх Муҳаммад Мутаваллий Шаъровий роҳимаҳуллоҳ айтади:\n«Тўрт нарсадан ғафлатда қолган тўрт кишига ҳайронман:\nБиринчиси ғам-ғуссага ботган одам. У қандай қилиб Юнус алайҳиссаломнинг Қуръонда келган, «Лаа илааҳа иллаа анта, субҳаанака, иннии кунту миназ-золимийн» (Сендан ўзга илоҳ йўқ, Сени поклаб ёд этаман! Мен ўзимга зулм қилиб қўйдим) деган дуосидан ғафлатда қолади? Ахир У Зот бу оятнинг кетидан «Биз унинг дуосини ижобат қилдик ва ғам-ғуссадан нажот бердик» демоқда-ку! (Анбиё сураси, 87, 88-оятлар)\nИккинчиси катта зарар етган одам. У қандай қилиб Айюб алайҳиссаломнинг Қуръонда келган, «Иннии, массанияд-дурру, ва анта арҳамур-роҳимийн» (Менга оғир зарар етди. Аммо Сен раҳм қилувчиларнинг энг раҳмлисисан) деган дуосидан ғафлатда қолади? Ахир У Зот бу оятнинг кетидан «Биз унинг дуосини ижобат қилдик ва унга етган зарарни кетказдик» демоқда-ку! (Анбиё сураси, 83, 84-оятлар)\nУчинчиси даҳшатга тушган одам. У қандай қилиб Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам бошлиқ мусулмонларнинг «Ҳасбуналлоҳ ва ниъмал-вакил!» (Бизга Аллоҳнинг Ўзи кифоя, У Зот қандай яхши вакил!) деган ғафлатда қолади? Ахир У Зот бу оятнинг кетидан «Улар Аллоҳнинг неъмати ва фазли ила қайтдилар, уларга асло зарар етмади» демоқда-ку! (Оли Имрон сураси, 173, 174-оятлар)\nТўртинчиси одамларнинг макрига алданган киши. У қандай қилиб Мусо алайҳиссаломнинг Қуръондаги «Ва уфаввиду амрии илаллоҳ. Инналлоҳа басийрун билъибаад» (Ишимни Аллоҳга топширдим. Албатта, Аллоҳ бандаларни кўриб турувчидир) деган сўзидан ғафлатда қолади? Ахир У Зот бу оятнинг кетидан «Аллоҳ уни уларнинг ёмон макридан сақлади» демоқда-ку? (Ғофир сураси, 44, 45-оятлар). Валлоҳу аълам!\nСавол йўлланг-жавоб берамиз\nРоссияда ишлайман бомдод ва хуфтон туриб ўқишни иложи бор Пешин, аср ва шомни ...\nАссалому алайкум ҳурматли Устоз!\nНавбатдаги саволим қуйидагича: Кафил турма кафансиз кетасан - деган мақол ...\nСавол:Қачонки кечки пайт кўчада ёлғиз юрсам, худди орқа томонимдан кимдир ...\nСавол: Асал аричилик билан шуғилланган одам олган асалидан ҳам ушр берадими? ...\nБарчамизга маълумки ҳар-бир ишни басмала билан бошлашлик суннат аммо маъсият ...\nҲАДИСДАГИ ИККИ СОВУҚ\nТЎҒРИ ИШНИНГ ҒАРАЗЛИ\nЖУМАНИ ЖИПСЛАШИБ ЎҚИШ


"Сурхон" ФК: "Футболчиларга 3 ойлик маошлар тўланган. Ваҳимага ўрин йўқ. Хомяков билан узоқ вақт давомида музокара олиб борилди" / CHAMPIONAT.asia\n17:11Омар Моманидан карикатура: Бугун ЕЧЛ старт олади 1 17:03Биласизми? "Навбаҳор"нинг ғалабасиз серияси 10тага етди 3 17:02"Ливерпуль" ван Дейкка ўринбосар топди 1 16:40Карикатура. Клопп: "Биз ван Дейкни яхши рафиқа эрини қамоқдан қайтишини кутгандек кутамиз" 8 16:33ЕЧЛ: МЮ Парижда, "Юве" Киевда, "Боруссия" Римда меҳмон бўлса, "Барса" ўз уйида ўйнайди (превью) 5 16:14Рамос "Реал"нинг машғулотини ўтказиб юборди ва катта эҳтимол билан "Шахтёр"га қарши баҳсда майдонга тушмайди 0 15:50Olamsport: Хабибнинг энг кучли футболчилар рейтинги, Гэтжига қарши жанг учун қанча гонорар олиши ва бошқа хабарлар 0 15:38Карикатура: Пикфорд "Ливерпуль"ни асосий ўйинчисидан айирди 1 15:17"Барселона" ЧЛнинг янги мавсумдаги илк ўйини учун қайдномасини эълон қилди 10 14:53Это'О France Football'ни ҳурматсизликда айблади: "Мен ўнгда 1-2 мавсум ўтказганман, марказий ҳужумда эса 25 йил ўйнаганман" 8 14:50Coca Cola Суперлига. 19-тур рамзий терма жамоаси 1 14:29"Хоразм" "Шўртан"ни мағлуб этган ўйиндан ГАЛЕРЕЯ 5 14:29Спортчилар ижтимоий тармоқларда 0 14:19Жонс январда МЮдан кетмоқчи 1 14:04Ўзбекистон МТЖ 12 ноябрь куни бўладиган ўйинга бир ҳафта олдин йиғилади 22\n"Сурхон" ФК: "Футболчиларга 3 ойлик маошлар тўланган. Ваҳимага ўрин йўқ. Хомяков билан узоқ вақт давомида музокара олиб борилди"\n02 июл 00:25\nТеглар : Дарко СтаноевичВладимир БубаньяСурхонИгорь Петкович\nБугун championat.asia сайти орқали "Сурхон"даги ички муҳит, қарздорликлар, бир кун ишлаган Хомяков", - сербиялик футбол агентидан сенсацион иқрорликлар" сарлавҳали интервью эълон қилинди.\nУшбу интервью эълон қилингач, мухлис ва мутахассислар томонидан турлича фикрлар билдирилди.\n"Сурхон"даги ички муҳит, қарздорликлар, бир кун ишлаган Хомяков", - сербиялик футбол агентидан сенсацион иқрорликлар\n"Сурхон" футбол клуби эса ушбу маълумотларга нисбатан қуйидагиларни маълум қилади:\n- "Сурхон" футбол клубида тўп сураётган Сербиялик легионерлар Дарко Станоевич ва Владимир Бубаньялар билан 2019 йили тўлиқ (100%) ҳисоб-китоб қилган ва ушбу футболчиларнинг шартномаси 2019 йилнинг 30 ноябр куни ўз ниҳоясига етган ва футболчилар эркин агент мақомига эга бўлишган. (Сайтда чиқарилган маълумотда эса шартнома узайтирилган дейилган);\n- 2020 йилда ҳам "Сурхон" футбол клуби ушбу икки легионерга жамоа билан янги шартнома тузишни таклиф қилган. Музокаралар ижобий якун топгач, футболчилар билан январ ойининг сўнги кунларида янги шартнома имзоланган;\n- Футболчилар Дарко Станоевич ва Владимир Бубаньялар жорий йилнинг 24 январь куни Тошкент шаҳрига етиб келган ва 26 январдан "Сурхон" футбол клуби машғулотларида иштирок этишни бошлаган;\n- "Сурхон" футбол клуби ушбу футболчиларга 3 ойлик иш ҳақини берган. Ойлик иш ҳақи тўланганлиги тўғрисидаги маълумот футболчиларга клуб ҳисобчиси томонидан тақдим этилган;\n- Юртимизда жорий йилнинг 16 март санасидан "карантин чоралари" кучайтирилган ва Ўзбекистонда футбол мусобақалари вақтинчалик тўхтатилган;\n- 16 мартдан 1 июнга қадар клуб ҳодимлари фаолият юритмаган (жумладан клуб бухгалтерияси ҳам);\n- Карантин пайтида (апрел ва май) ойларида ушбу футболчилардан ойлик иш ҳақи қисқартирилиши сўралган лекин ушбу футболчилар рад жавобини беришган. (Ваҳоланки бутун дунёда футболчилар ўзлари ойлик иш ҳақиларини қисқартирилишига рози бўлган, бизда эса унинг акси). Лекин шунга қарамасдан қисман бўлсада ойлик иш ҳақилари бериб борилган. Нима бўлган тақдирда ҳам футболчи ўз ишига профессионаларча ёндашиши керак.\n"Сурхон" футбол клуби яқин кунлар ичида ушбу футболчиларнинг ойлик маоши тўлиқ ҳисоб-китоб қилинишини ва ваҳимага ўрин йўқлигини маълум қилади.\nШунингдек, клуб Хомяков борасида ҳам қуйидагиларни қўшимча қилади:\nАлександр Хомяков ва "Сурхон" футбол клуби узоқ вақт давомида ўзаро музокаралар олиб борди. Лекин якунда икки томон ўзаро молиявий томонлари келиша олмади. ЎзПФЛ томонидан ишлаб чиқилган Регламентга кўра футболчи ёки мураббий Ўзбекистон Профессионал футбол лигасидан тасдиқдан ўтмагунга қадар, шартнома ҳақиқий ҳисобланмайди. Ваҳоланки, мураббий билан ҳеч қанақа шартнома ҳам имзоланмаган ва ушбу мураббий клубда фаолият юритмаган!\n"Сурхон" футбол клуби ижтимоий тармоқлар орқали чиқарилаётган турли ҳил маълумотларга ишонмасликларини сўрайди", - деб ёзади "Сурхон" клуби матбуот хизмати.\nИгорь Сергеев Жаъфар Ирисметовдан ўтиб кетди 63


Пойтахтда Қайрат Сақнинг янги китоблари тақдимоти бўлиб ўтди - Номадлар,Турклар,Қозоқ одатлари ва анъаналари,Қозоғистон табиати,Хориждаги қозоқлар,Қозоғистон спортчилари,Қозоғистон тарихи | Kazakh TV\nҚозоғистон пойтахтида таниқли алашшунос олим Қайрат Сақнинг икки янги китоби тақдимоти бўлиб ўтди. Улардан биринчиси «Алаш публицистикаси: тадбиркорлик масаласи» деб аталади.\nМазкур асар партиянинг иқтисодий масалаларга муносабатини акс эттирган. Муаллиф ўша вақтлардаги тадбиркорлик фаолияти, профессионал ривожланиш ва иш билан таъминлашга оид маълумотлар келтирган. Олим Алаш Ўрда вакиллари кўтарган мавзулар бугунги кунда ҳам долзарблигини йўқотмаганига ишонади.\nЖамоатчиликка тақдим этилган иккинчи китоб «Эллик йил – умрнинг поғонаси» деб номланган. Унда ижодий зиёлилар, ҳамкасблари, дўстлари Қайрат Сақ учун билдирган тилаклар жамланган. Улар қозоқ маънавияти ва миллий журналистикани ривожлантиришга қўшган ҳиссаси учун унга миннатдорчилик билдирган.\nҚАЙРАТ САҚ, ЕВРООСИЁ МИЛЛИЙ УНИВЕРСИТЕТИ ПРОФЕССОРИ, АЛАШШУНОС ОЛИМ:\n- Биз кўп йиллар давомида Алаш арбоблари тажрибаси ва ҳиссасини ўрганиб келяпмиз. Бу иш доирасида ажойиб илмий лойиҳани рўёбга чиқардик. Ишларимизда фақат энг қимматли архив материалларидан фойдаланиш, уни бугунги ва бўлажак авлодга етказишга ҳаракат қилдик. Иккинчи китобим - «Эллик йил – умрнинг поғонаси» ни ўтган давр учун юрт олдида қилинган сарҳисоб деб тушуниш мумкин. Буюк Абай айтгани каби, умрнинг ўтган ҳар бир куни, ўтган ҳар бир йили учун ҳисобот бера олиш зарур.\nДИХАН ҚАМЗАБЕК ЎҒЛИ, ФИЛОЛОГИЯ ФАНЛАРИ ДОКТОРИ, ПРОФЕССОР, АЛАШШУНОС:\n- Мазкур асар китобхонлар учун жуда муҳим, деб ҳисоблайман. Чунки унда 30-йилларда қатағон қилинган қозоқлар фикри-дунёқараши тўпланган. Албатта, булар ҳаммаси ўша даврга монанд акс эттирилган. Таълим, фан, яшаш тарзи, ижтимоий ҳаётнинг турли қирралари. Булар ҳаммаси илмий асарларда ўз аксини топган. Зеро, нима бўлганида ҳам улар халқ бирлиги ва давлатчиликни тиклашдек вазифани адо этган. Бу эса жуда муҳим.\nКитобҚайрат Сақалашшунос олимАлаш публицистикасиЭллик йил – умрнинг поғонаси


Янги йил томошаларига тайёргарлик қизғин | Хабарлар | Самарқанд вилояти ҳокимлиги\nЯнги йил томошаларига тайёргарлик қизғин\nЯнги йил байраминиқизиқарли томошалар, Қорбобо ва Қорқиз, эртак қаҳрамонлари иштирокидаги спектаклларсиз тасаввур қилиб бўлмайди. Болажонлар ҳар йили янги саҳна кўринишлари, ғаройиб саргузаштларни кутишади.\nВилоят театр жамоалари болажонларга унутилмас байрам томошаларини тақдим этишга тайёр. Тез кунда театр саҳналарида Янги йил томошалари бошланади.\nВилоят мусиқали драма театрида «Томошалар мамлакатида Янги йил» номли байрам спектаклининг репетиция жараёнлари давом этмоқда. Томошалар театрнинг байрамга мос безатилган фойэ қисмида ўтказилади. Бу ерда кичик саҳна ўрнатилиб, 300 ўринли томоша майдони ташкил этилган.\n– Жамоамиз бу йил болажонлар учун тарбиявий аҳамиятга эга, қувноқ, махсус эффектларга бой томоша тайёрлади, – дейди спектакль режиссёри Шуҳрат Санақулов. – Спектаклда Шаҳризода, Аловуддин, Жин, Жаъфар, Алибобо вақирққароқчи каби Шарқ эртаклариқаҳрамонлари ва албатта, Қорбобо ва Қорқиз иштирок этади. Томошадан сўнг болалар учунқизиқарли ўйинлар ташкил этилади.\nЯнги йил томошалари 19 декабрдан бошланади. 2018 йилнинг 5 январигача ҳар куни 4 сеансдан – соат 10:00, 12:00, 14:00 ва 16:00 да намойиш этилади.\nТеатр майдонидаги саҳна ва байрам арчаси атрофидаги томошалар «Қувноқ шаҳарчадаги саргузаштлар» деб номланиб, унда Ўрмончи момо билан набираси, сеҳргар, Бўғирсоқ, Бақалоқ ва Рамақижон Янги йил байрамига халал бермоқчи бўлган Ёвуз жодугаргақарши турадилар. Турли ўйинлар уюштирилади.\nВилоятқўғирчоқ театрининг 200 ўринли томоша залида болажонлар учун «Буратинонинг саргузаштлари» номли эртак ўзбек ва рус тилларида, кунига 4 сеансдан намойиш этилади. Спектакллар турли ташкилот ва корхоналар, таълим муассасаларидан тушган буюртмалар асосида намойиш этилиши кўзда тутилган. Албатта, болажонларини хурсандқилишни истаган ота-оналар олдиндан чипта олишлари мумкин. Қўғирчоқ театридаги томошалар 18 декабрдан бошланади.\n– Театр саҳнасидаги томошалардан ташқари жамоамиз «Темирйўл вокзали» майдонида ўтказиладиган Янги йил томошаларида ҳам иштирок этади, – деди режиссёр Шаодат Усмонова. – У ерда актёрларимиз «Боқивойнинг саргузаштлари» номли спектаклни намойиш этишади. Ўрмон ҳайвонлари,қароқчилар, сеҳргар ва бошқа эртакқаҳрамонларини жамлаган спектакль болаларга ажойиб байрам совғаси бўлади, деган умиддамиз.\nВилоят рус драма театрида байрам томошалари 20 декабрдан бошланади. Театр жамоаси томошабинлар учун «Настоящий Дедмороз» спектаклини саҳналаштирган. Спектаклда бошқаҳрамон – ўқишни, ёзишни ўрганишни истамаган Кикимора Қорбобо берган сеҳрли таёқчани йўқотибқўяди-ю уни дунё бўйлабқидиради. Африка, Шарқ ва Ғарб мамлакатларида бўлади. Кикиморанинг билимсизлиги унга сеҳрли таёқчани топишида панд беради. Қизиқарли саргузаштлар давомида у ўқишни, ёзишни ўрганиб олади. Спектаклга кириш чипталари ўртача 10-15 минг сўм атрофида, 3 ёшгача бўлган болалар учун бепул.\nСартепа масканидаги марказий майдонда ўрнатиладиган байрам арчаси атрофидаги томошаларда вилоят рус драма театри жамоаси вилоят ўрта махсус, касб-ҳунар таълими бошқармаси бадиий жамоалари билан биргаликда Янги йил интермедияларини тайёрлаган. Томошалар 4 сеансдан 2018 йилнинг 10 январигақадар давом этади.\nОхирги ўзгариш: 15/12/2017 19:57. Кўрилганлиги: 1156\nМатериал манзили: https://samarkand.uz/press/news/yangi-yil-tomoshalariga-tayyorgarlik-qizgin


ОНА ВА БОЛА СОҒЛОМ БЎЛСА, - Ўзбекистон овози газетаси\nОНА ВА БОЛА СОҒЛОМ БЎЛСА,\nоила бахтли, оила бахтли бўлса, жамият мустаҳкам бўлади\n— Тўғриси, ҳар йили Конституция байрами олдидан ҳар биримиз ниятимиз, режаларимизга қараб, янги йил ҳақида кўнглимизга бир ном тугиб қўямиз, «шундай йил бўлса, яхши бўларди-да», деб ўйлаймиз. Президентимиз тантанали маросимда кириб келаётган 2016 йилни мамлакатимизда Соғлом она ва бола йили деб номлашни таклиф қилганида чексиз қувончга тўлиб, ён-атрофимга қарадим.\nҲамманинг юз-кўзида ҳаяжон, мамнунлик ифодасини кўрдим. Шунда сездимки, бу барчамизнинг, халқимизнинг кўнглидаги гап бўлди, барчамизнинг юрагимиздаги эзгу орзуларни ифода этди.\nОчиғи, йил эълон қилингач, она сифатида юрагим бир олам ифтихорга тўлди. Фарзандларимиз, невараларимизнинг соғ-саломат улғайиши, комил инсон сифатида камолга етиши учун кўрсатилаётган ғамхўрликлар, ўйлайманки, ҳар бир ота-онани қувонтиради. Болаларимизга яратиб берилаётган бугунги шароит ва имкониятларни кўриб биз улғайган замондаги аҳволни беихтиёр эсладим. Қиёсласак, ер билан осмонча фарқ бор...\nЭсимда, биз ёш бўлган пайтимизда қишлоқлардаги мактаблар ҳам бир аҳволда эди. Ҳали суяги қотмаган жажжигина болалар совуқ кунлари тенгдошлари билан бир-бирига суяниб, қалтираб мактабга борарди. Синф хоналари эса тор ва зах, шароитлар ҳам ўзига яраша эди. Ўқитувчиларнинг кўпчилиги олий маълумотга эга эмасди. Мактабдан қайтгач, қуёш ботганча каттадан кичик ҳамма далада меҳнат қиларди. Кечга бориб, китоб ўқишга киришиларди. Лекин кўзимиз илиниб кетаверарди.\nҲозир фарзандларим, невараларим учун яратиб берилган шароитлардан кўзим қувнайди. Очиғини айтсам, ёш бўлиб қолгим келади. Ҳар куни неварамни мактабга кузатиб қўяман. У мактабда ўрганганлари ҳақида оғзидан бол томиб гапиради. Бу каби ҳислар бугун боласини, неварасини боғчага, мактабга кузатаётган ҳар бир ота-она, бобо-бувининг юрагидан ўтса керак, деб ўйлайман. Аслини олганда, дунёда бундан ортиқ бахт бўлмаса керак.\nШу куни Президентимиз «Она ва бола соғлом бўлса, оила бахтли, оила бахтли бўлса, жамият мустаҳкам бўлади», деган ҳаётбахш ғоя ҳар бир юртдошимизнинг қалбига чуқур кириб бориши, ана шу улуғ ишга муносиб ҳисса қўшиш барчамизнинг муқаддас вазифамизга айланиши лозимлигини алоҳида уқтириб ўтди.\nЧиндан ҳам ҳаёт давомчилари бўлган оналарга, келажагимиз таянчи ва суянчи бўлган фарзандларимизга, оилага ғамхўрлик қилиш бутун жамиятнинг эртасини ўйлаш демакдир. Шу маънода олиб қарасак, оналарга, болаларга ғамхўрликнинг янада кучайиши бу миллат келажагига эътибор янада ошаётганини билдиради.\nДавлатимиз раҳбари Соғлом она ва бола йилида олдимизда турган муҳим вазифаларга тўхталар экан, шулар қаторида тиббиёт муассасалари, жумладан, жойларда фаолият кўрсатаётган перинатал марказларнинг моддий-техник базасини, уларнинг кадрлар салоҳиятини янада кучайтириш, оилавий поликлиникалар, қишлоқ врачлик пунктларининг иш самарасини ошириш, перинатал ҳамширалар сонини кўпайтириш, акушер-гинекологлар, болалар шифокорларининг малакасини юксалтириш масалаларига алоҳида аҳамият бериш кераклигини таъкидлаб ўтди.\nБу масалалар партиямиз дастурий мақсадларига бевосита ҳамоҳангдир. Партиямиз Сайловолди дастурида аҳоли саломатлигини муҳофаза қилиш, оналар ва болаларга тиббий хизмат кўрсатиш даражасини ошириш бўйича ҳам муҳим вазифалар белгиланган. Шу нуқтаи назардан қараганда, ижтимоий соҳадаги ислоҳотларни изчил ва тизимли амалга оширишда фаол қатнашиш, бу борада янги ташаббуслар, ғоялар билан чиқишимиз талаб этилади.\nМамлакат миқёсида олдимизга қандай мақсад қўймайлик, қандай буюк ишларни амалга оширишга интилмайлик, барча эзгу ниятларимизнинг замирида фарзандларимизни ҳам жисмонан, ҳам маънавий жиҳатдан соғлом қилиб ўстириш, уларнинг бахту саодати, фаровон келажагини кўриш орзуси мужассамдир.\nКўнглимиздаги ана шу қутлуғ ният ҳаммамизни Соғлом она ва бола йилида янада мустаҳкам жипслаштириб, астойдил меҳнат қилишга ундайди.


Ганч ўймакорлигининг меъморчиликда қулланилиши » Sanat » Referat » Referat | Haqida\nAsosiy / ReferatSanat Ганч ўймакорлигининг меъморчиликда қулланилиши\n1.\tГанч ўймакорлик мактаблари\n2.\tСамарқанд ганчкорлик мактаби\n3.\tГанч ўймакорлиги касбининг ёшларга ургатилиши\n4.\tМеҳнат хавфсизлиги\n5.\tГанчкорликда ишлатиладиган асбоб-ускуналар ва улардан фойдаланиш\nНозик ва нафис ганч ўймакорлиги намуналари меъморчилик тараққиётининг ўзигй хос хусусиятларини кўрсатувчи бадиий воситалардан биридир. Ганчдан ўйиб ишланган ўйма турлари кўп бўлиб, моҳир ўймакор усталар улардан фойдаланиб, мўъжизалар яратиб келганлар. Улар биноларнинг ташқи, айниқса ички қисмларини нафис ганч ўймакорлиги билан безаб, кишиларимизга эстетик завқ бахш этганлар. Булардан ташқари усталар маҳаллий шароитга мослаб, яъни хоналар қишда иссиқ, ёзда салқин, ёруғ, кенг, чиройли бўлишини назарда тутиб иш кўрганлар. Маълумки, бинодаги меҳмонхона ёзги хона ҳисобланиб, у салқин бўлиши учун асосан шимолга қаратиб қурилган. Деворлари икки қатор синчли қилиб, ичи гувала ёки ғишт билан тўлдирилган. Деворнинг узун қисми тоқ сонга бўлинган, масалан, учга, бешга ва еттига. Деворларда дераза, токча ва тахмонлар учун жойлар қолдирилган. Токча, тахмон, деразалар орасида жой қолдирилиб, улар ўйма намоён билан безатилган. Усталар бинонинг интеръерини безашда уни уч қисмга бўлишган. Деворнинг пастки қисмини изора (панел) билан безаганлар, ўрта қисмига кўпинча токча, намоён ва даҳана ишланган, деворнинг энг тепа қисми шарафа билан безатилган. Тахмон, токча, дераза четлари занжира деб аталадиган нақш билан ҳошияланган. Бу, занжирнинг эни кўпинча 4—5 см Буюро Узбек хонадони (меҳмонхона). бўлади, чуқурлиги бир неча мм дан ошмайди. Занжирадан каттароқ 12—20 см бўлган ислими ёки рута (ҳошия) нақш деб аталади. Булардан ташқари токча, тахмон, дераза ва бошқаларнинг четига рахлар қилинган. Рута занжиралар кўпинча қуйма' асосида ишланган. Токча ёки тахмонларнинг шарафа оралиғида жой қолдирилган, буни «китоба» деб аталган. Изора билан токча орасида қолдирилган жой «лали» деб юритилган. Ўзбек меҳмонхонасининг безатилиш схемаси Токчалар ички қисмининг тепасига ярим шарсимон қилиб шарафа ишланган ёки токча қисмининг тепасига ярим шарсимон қилиб шарафа ишланган ёки токча бир неча кичкина бўлакчаларга бўлиниб, унинг четлари ўйма ганч билан безатилган, буни усталар «токчабанди» деб атаганлар. Бу «токчабандига» чойнак, пиёла, лаган ва бошқа ҳар хил идишлар қўйиб ясатилган. Усталар токчаларни ҳар хил йўллар билан безаганлар. Лали дейилган жойга ўсимликсимон ёки геометрик нақшлар чизилган. Китобага арабча ёзувлар ёзиб, чизиб ёки ўйиб безатилган. Намоёнларга эса кўпинча гул тувакли гулдаста ўйма нақшлар тасвири туширилган. Буни усталар дарахти мунаббат деб юритганлар. Ганч ўймакор усталар мачитларни, сарой ва турар жой биноларини безашда хонанинг ҳажмига, ёруғлигига, қўйиладиган талабни, намгарчилик ва бошқаларни ҳисобга олганлар.\nГАНЧ ЎЙМАКОРЛИК МАКТАБЛАРИ\nХоразм ганч ўймакорлик мактаби. Хоразм ўзининг қадимий ёдгорликлари билан жаҳонга машҳурдир. Хоразмдаги Исломхўжа минораси, Фахриддин Рози мақбараси, Жума мачити ва бошқа тарихий обидалар Ўрта аср Шарқ меъморчилик санъатининг гўзал намуналаридан биридир. Улар ўзининг соддалиги ва нақш мотивларининг улуғворлиги билан дунёга донг таратган.\nХивадаги тарихий обидаларнинг ҳар бири шаҳар меъморчилик ансамблининг таркибий қисми бўлсада, аммо уларнинг ҳар қайсиси ўзига хос такрорланмас санъат асаридир.\nЖума мачитининг нақшлари рангоранглиги билан кишини қойил қолдиради, ўйма мармар плиталар, сирланган ғиштлардан терилган нақшин деворлар, терракота мозаикадан ишланган шакллар токчалар, деворларга солинган тасвирлар ўзаро уйғунлашиб яхлит бадиийлик хрсил қилади.\nФахриддин Рози мақбарасидаги ўйиб, чизиб, пишириб ишланган нақшлар кўзни қамаштиради. Бу нақшлар Хоразм халқининг ўзига хос хусусиятга эга эканлиги билан ажралиб туради. Девор токча ва шарафаларга ишланган нақшлар айланма, динамикавийлиги ва нозиклиги билан ажралиб туради.\nХоразмнинг бадиий архитектура ёдгорликлари XIX—XX аср бошларида Хива шаҳрида бир жойда яхлит ҳолида тўпланиб қолганини кўрамиз.\nХоразм архитектура ёдгорликларидаги ўйиб, чизиб, пишириб ишланган нақшларни кўрсак ўзига хос шакллардан иборатлиги, нақшларнинг ўзига хос айланма спиралсимон композицион тузилишга эгалиги ҳамда новдаларнинг жуда нозик чизилиши, ўйилиши, чизиқларни бирбир билан кесиб ўтганлиги жимжимадорлиги бил. ажралиб туради. Хоразм санъатида гуллар» спиралсимон тузилиши жуда қадимдан қўллан» келганлигини кўриш мумкин. Эрамиздан олдиyги III асрларда қурилган Тупроққалъа сара хоналаридаги безакларда кўриш мумкин.\nXIX асрда Хоразмда спиралсимон тузилидаги нақшлар билан ёдгорликлар безатилгг\nХоразм меъморчиликнинг манзарали безг ларида геометрик нақш кенг ўрин олган бўли Ўзбекистоннинг бошқа вилоятларига қараган ўзига хослигига эга. Лекин улар жуда кам ф» қилади. Айниқса, ўсимликсимон нақшлар спир шаклида айланма ҳаракатчанлиги, динамикли билан фарқ қилади. Хоразмда «мадохил», « рунж», «қалампир» шаклидаги нақш композиц» лари ва бошқалар кенг ўрин олган. Хоразм га ўймакорлигининг нақш композицияси сўзана эслатади. Сирли кошин нақшларига қараган ганч ўймакорлик, ёғоч ўймакорлик Хоразм унча ривож топмаган бўлсада лекин ўзига ) хусусиятлари билан бошқа шаҳарларда ўйиш нақшлардан фарқ қилади. Чунончи Тошҳовли Саидбой мачитига ишланган ганч ўймакор қандайдир қўпол ўйилган бўлсада тез ўйил! бўлиб ўйма нақш динамикалигига эга. Бу ганч ўймакорлигига чока пардоз берилган. Хоразм, кўпинча чока пардоздан фойдаланиб келинг\nГанч ўймакор усталар кўп бўлсада, лввал баъзилари ўймага мослаб кақш композици чиза олмас эдилар. Шунинг учун улар мах нақш чизиб берувчиларга мурожаат қилар эдил\nГириҳ композицияси чизиб берувчи устани гириҳкор уста деб юритар эдилар. Бундай Хоразм усталаридан Худойбёрган Полвонов, Эшмуҳаммад Худойбердиев, акаука Вафо ва Болта Мирзаевлар, ҳожиниёз Саидниёзов, Матёқуб Жонибеков, Худойберган Матчонов ва бошқалар бор эди.\nЛекин кейинчалик ўзлари ҳам композиция, ҳам ганч ўядиган ўймакор усталар етишиб чиқмоқда.\nХивалик қадимий ганч ўймакор усталар фақат ганч ўйиш, нақш чизишни билибгина қолмай, балки улар мусиқа, шериятни, тарихни яхши билганлар ва ниҳоят мадрасада ўқиганлар. Бундай усталарни қақиқий ганч ўймакор уста ҳисоблаганлар. Улар мусиқа асбобларида чалишни, шеър ёзишни яхши билганлар. Улар музикадаги ритм, оҳанг, нозиклик, ёрқинлик ва бошқаларни ўйма ганчлар орқали кўрсата билганлар. Табиатдаги гўзалликларни майин ўймалар орқали кўрсата билганлар. Ганч ўймакор усталар ўз шогирдларига нақш элементларини чизишдан тортиб пардоз билан тугагунча бўлган босқичларни ўргатганлар. Улар оддий нақш композициялар чизишни кейин эса занжира, рута, мунаббат, доира, турунж, намоён, меқроб ва бошқа композициялар чизишга ўргатганлар. Уларга деворни изорасига, фризига, ўрта қисмига шифтига ва бошқа жойларига мослаб нақш композициялари чизишни ва ўйишни ўргатганлар.\nШогирдлар устозларидан 5—7 йиллаб таълим олган ва кўп йиллаб амалий ишлар қилганлар. Улар устозларидан нақш элементларини ўрганиб нақш композицияларини тўплаб борганлар. Баъзи шогирдларда ўлмас санъаткорона чизилган нақш композициялари устозларидан эсдалик бўлиб қолган. Шогирдлар ўз устозлари нақш композицияларидан ижодий фойдаланиб ва ўзларини мустақил оригинал композицияларини чизиб ўйиб тасвирлаб келганлар ва келмоқдалар.\nҲозирда энг кўзга кўринган ганч ўймакор усталардан Рўзимат Машарипов, Каримберган Раҳимов, Каримберган Полвонов, Юсуф Худойберганов, Бекжон Ёқубов, Одамбой Бобожонов, Одамбой Ёқубов ва бошқалар замонавий қурилишларда иштирок этиб, қадимий обидаларни таъмирлаб, биноларнинг қулай ва гўзал бўлишига эришмоқдалар. Улар ўтмишнинг илғор ганчкорлик анъаналарига янги ҳаёт бахш этмоқдалар.\nХоразм ганч ўймакорлиги санъати тобора юксалиб бормоқда. ҳозир Хоразмда қурилаётган кўп қаватли салобатли бинолар ганч нақшлари билан безалмоқда. Ганчкорлик санъатининг ажойиб намуналарини музейларда, кўргазмали хоналарда, маиший биноларда, кафе, ресторан, завод, фабрика, клубларда, театр, колхоз ва совхоз идораларида, ҳаттоки турар жойларда ҳам учратиш мумкин. Ганч ўймакорлиги билан безалган бинолар кўпайиб бормоқда, замондошларимизнинг кундалик эҳтиёжларига айланмоқда. Юксак бадиий дидли янги авлод тарбияланмоқда. Хоразм ганч ўймакорлиги намояндаларидан бириуста Рўзимат Машариповдир.\nУста Рўзимат Машарипов 1870 йилда Хивада қурувчи оиласида туғилди. Отаси қурувчи, ганчкор ва наққош эди. Ўғли Рўзиматга ёшлик чоғидан бошлаб қурилиш, ганчкорлик ва наққошлик сирларини ўргатиб борди. Рўзимат аввал отасига ёрдам бериб юриб, нақш композициялар чизишни ва уни ганчда ўйиб пардоз беришни қунт билан ўрганди. У ёшлигидан бошлаб усталарнинг суҳбатларини, маслаҳатларини олишга қизиқар, мустақил ишлашга интилар эди.\nРўзимат Машарипов айниқса ганч ўймакорлигига қизиқиб қолиб уни чуқур ўрганди. Отаси ўғлига дастлаб мураккаб бўлмаган ганч ўймакорлик ишларини, кейин эса мураккаб ўйма ганчларни бажаришни ўргатди. У ўз устида кўп ишлар эди. Отабола кўпгина бинолар қурдилар ва ганч ўймакорлик ишларини бажардилар.\n1946 йили Рўзимат Машарипов Тошкентдаги А. Навоий номли опера ва балет Катта театрининг ганч ўймакорлиги безагида қатнашади. У театрнинг Хива залини, кўпгина биноларни ўзига хос хивача усулда ганч ўймакорлиги билан безайди.\nУ Хивадаги Аллағулихон, Анушахон ҳаммомини, Оқ мачит ва шу сингари биноларни қуришда қатнашиб, ганч ўймакорлиги ишларини бажаради.\nРўзимат Машариповнинг кўпгина талантли шогирдлари ҳозирги кунда замонавий биноларнинг ганч ўймакорлиги ишларини бажариб келмоқдалар.\nБухоро ганч ўймакорлиги мактаби. Ганч ўйма» корликнинг энг ривожланган ўчоғи Бухоро бўлган. Бухоро, усталаридан бири академик ЎзФА фахрий аъзоси Уста Шнрин Муродов (1879—1957). 1879 йил Бухоро шаҳрида қурувчиганчкор оиласида дунёга келди. Унинг бобокалони Умид машҳур усталардан бўлган. Ширин 8 ёшидан 14 ёшгача мактабда ўқийди, 12 ёшдан бошлаб отаси ҳар хил қурилишларга олиб борар, ганч ўймакорлик асбобларида ишлашни, оддий занжиралар ўйишни, пардоз турлари ва оддий нақш композицияларини чизишни ўргатар эди. Ширинни 14 ёшида (отаси ва онаси вафот этгандан кейин) амакиси Уста ҳаёт қарамоғига олади, Ширин амакиси Уста ҳаёт билан Бухорода кўпгина қурилишларда бўлиб санъат сирларини ўрганиб боради. Уста ҳаёт ўша вақтларда машҳур қурувчи усталардан эди. У 20 дан ортиқ шогирдлар етиштирди, шогирдлари ичидаги етим болаларни ўз қарамоғига олди. Уста ҳаёт шогирдларига қурилиш ишлари ва безак ишларини пухта ўргатиб борди. Бу шогирдлардан Уста Сафар, Уста Адиз, Уста Раҳим, Уста Мухтор, Уста Саври, Уста Исом, Уста Акром, Уста Жўра ва бошқалар катта уста бўлиб етишдилар. Ширин ўша даврнинг ганчкор ва қурувчи усталари билан бирга ишлайди. ЁШ ганч ўймакор, меъмор Ширин фақат қурилишда ишламасдан балки устанинг бошқа шогирдлари билан уйда -расм солади, ўсимликсимон, геометрик нақш композицияларини, биноларнинг кўринишини, чизма ва хомаки нусхаларини чизишни чуқур ўрганиб боради. Амакиси ҳар доим Ширинни бирга олиб юради. У уста ҳаётнинг ҳамма ишларини бажаради. Ўша вақтларда Уста ҳаёт кўпинча машҳур усталар билан суҳбат қуришар, дунё воқеалари, бўлиб ўтган тарихий ҳодисалар ҳақида гаплашиб ўтирар эдилар. Ширин бундай суҳбатларни жуда кўпида қатнашади. Айниқса, Ўрта Осиё тарихини яхши ўрганади. Ширин амакиси Уста қўлида ўн саккиз йил ишлайди. Ширин шундан сўнг шогирдликдан уста даражасига кўтарилади. Қобилиятли Ширин Муродовга амакиси Уста ҳаёт бир неча биноларни безатишни топширади. Ўша вақтда уста номини олиш жуда қийин эди. Чунки шогирд уста бўлиши учун назарий ҳамда амалий ишларни пухта билиши, албатта, бир қанча усталар орасида фотиҳа олиши керак эди. Абдуқодир Бухородаги ҳамма ганчкор усталарга ганч сотадиган бойлардан бири бўлиб, у бир куни уста ҳаётни чақириб янги уй қуришини ва уни ганч ўймакорлиги билан безашини айтади. Уста ҳаёт бу ишни 22 ёшли Ширинга топширади. Бу иш Шириннинг биринчи мустақил иши эди. Ширин аввал уйнинг планини тузади, кейин унинг яхши чиқишини кўзлаб ўзи яхши кўрган Бухородагиархитектура ёдгорликларини томоша қилиб, уларни синчковлик билан яхшилаб ўрганиб чиқади. Айниқса, бинонинг умумий кўриниши ва меҳмонхона безакларини оддий бежирим, нисбатларини сақлаган ҳолда бир бутун кўриниши ва бошқаларини ҳисобга олади. Ширин меқмонхона ва айвонларни шарафалар билан безайди. Ундаги ўйма ганчлар жуда майин бежирим чиқцанлиги сабабли усталар орасида ҳурмати ва обрўси яна ҳам ошади. Уста ҳаёт кунлардан бир кун Ширинни олдига чақириб мен сендан хурсандман, энди мустақил ишлайверсанг ҳам бўлади, дейди. Азалий одат бўлган, яъни 40—50 усталар, шогирдлар ўртасида уста номини беришади. Ўртага чақириб белига энг яхши ганч ўймакорлик асбобларидан шутургарданни қийиқчага қистириб қўйишади. Ширин Муродов ана шундан сўнг уста бўлади. Уста Ширин ганч ўймакор усталардан уста ғурбон Юлдошев, Уста Саври, уста Иброҳим ҳафизов, уста Назрулло ЁДгоров, уста Абдуфаттоҳ, уста Комил, Уста Абдураҳмон ҳаётов, Уста Мурод, Уста Фузайл, Уста Носир, Уста ҳаёт Носиров, Уста ҳожи ҳафиз, Уста Насруллобой ва бошқаларни билар эди. Уста Ширин Муродов уйларни ғиштидан тортиб томини ёпишни, уйни охирги пардозигача бўлган ишларни жуда яхши билар эди. У меҳмонхоналарни, айвонларни безаганда, авваломбор бичиғини тўғри топарди, уйни ёруғлик кучини тушаётган ёруғлик томонини, бинони баланд пастлигини, нақш нисбатларини, умумий мазмунини ва қўйилган талабга мослаштириб безар эди. Бу, устанинг янада усталар орасидаги ҳурмат ва обрўсини кўтаради. Лекин ҳасадгўйлар у ҳацда ҳар хил иғволар тарқатадилар. Кунларнинг бирида уни эрта тонгда уйдан олиб кетиб зиндонга ташлайдилар. Зиндон уч қаватдан иборат бўлиб, унда қариялар, болалар, йигитлар ётишар эди. Уларни сочлари ўсган, кир ва ҳавоси жуда ёмон эди. Аҳадхон кейинчалик унинг айбини бироз кечиргандай бўлиб, Уста Ширинни сарбозликка сафарбар қилади. Кейинчалик амир Аҳадхон уни эллик кишилик уста тўдасига қўшиб Карманага жўнатади. Сарбозлик жуда оғир эди, нима дейилса албатта шу ишни қилиши керак эди, яна шуниси ҳам борки эркинликдан маҳрум этилган эди. ғочганлар қаттиқ жазоланар эди. Ўша вақтлари Ақадхоннинг 20 мингдан ортиқ сарбозлари бор эди. Уста Ширин у ерда чорбоғ ва саройлар қурилишларида иштирок этади. У ерда оддий ғишт теришдан бошлаб безатишгача бўлган ҳамма ишни қиларди. Оладиган кунлик маоши беш тангагина эди. Уста Шириннинг 4—5 йил ишлаб йиққан нарсаси бешолтита адрас тўн ва салла бўлди. Ўша йили қиш қаттиқ келиб ишни оғирлаштирди. У қиш кунларининг бирида оеғини ва бармоқларини совуққа олдирди. Бу, унинг умрбод оқсайдиган бўлиб қолишига сабаб бўлди. ҳафтада бир марта сарбозларни пул топиб келиш учун қўйиб юборар эдилар. Уста Ширин бу вазиятдан фойдаланиб Уста ҳаётнинг уюшмасига бориб ишлаб юрди. Аҳадхон ўша вақтларда бир қанча боғлар, саройлар, уйлар қурдиртирди. Уста Ширин бу ишларни ҳаммасига қатнашди. Аҳадхон касал бўлиб вафот этиши билан Уста Ширин Бухорога келди. Аҳадхон ўрнига ўғли Олимхон подшо бўлди. У ўзига бир неча уйлар, боғлар яратади. Олимхон ўзига сарой қурдирмоқчи бўлади. Усталар танлар экан Уста Шириннинг ҳам номини тилга олади (15-расм). Ўша куни Олимхон ҳузурига Уста Ширинни чақиртиради ва эрталабгача токчасидаги синган панжараларни тузатишни буюради, акс ҳолда уни жазога тортишини айтади. Уста Ширин қўлида фақат бир дона ганчкорлик асбоби бор эди. Ўша вазиятда эрталабгача бу панжарани ўз ҳолидай қилиб тузатади, аввал панжара цисмини ўйиб олиб кейин синган жойига улайди. Шундай қиладики, уланган жойи билинмади, Амир Олимхон Уста Шириннинг ишини кўриб, унинг айбини тополмайди, аксинча, унга қойил қолади. Уста Ширинга Ситораи МоҳиХосани безатишни топширади. Олимхон Уста Ширинга Ситораи МоҳиХосанинг ҳомаки нусхасини тузиб келишни буюради. Уста Ширин сарой ҳеч бир бойнинг уй безагига ўхшамаслиги ва ажойиб чиқиши учун кўп изланади. Ниҳоят 2 ой деганда уйнинг ойна эаминли ганч ўймакорлиги билан безамоқчи бўлган хомаки нусхасини чизиб битиради. 1911 йили Уста Ширин Муродов Олимхонга чизган режасини ва ўйманинг хомаки нусхасини олиб келиб кўрсатади. Хонга маъқул тушади ва ишни дарҳол бошлашни буюради. Уста Ширин ўзи учта уста ва шогирдлари билан ишни бошлайди. Нақш композицияларини чизиб ахтасини ўзи қилади. «Оқ зал»нинг энг кийин ишларини ўзи бажаради. Қўшни хонани эса Уста Ширин ўша вақтда машҳур ёғоч ўймакор Уста Абдуғофирни ва наққош Хасанжонни таклиф қилади. ғўшни хонанинг рангларини тўқроқ олади, оқ зал контрас ажралиб туриши учун Уста Ширин Муродов ўйма ганчнинг сифатига жуда катта ақамият беради. Баъзи нотўғри қилинган жойларни бошқатдан ўзи қилади. Саройни безашда уста бутун тажриба ва билимини ишга солади. Ганчкорлик санъатининг энг юксак қоидаларига амал қилган қолда бажаради. Ниҳоят Ситораи МохиХоса саройи битказилади. Уста Ширин «оқ зал» деворларидаги ойналарга ганчдан гул солиб, «ойна пардоз» нусхасини яратади. Баланд ва катта зал кенг деразалар орқали нурга тўлиб туради. Майин ва оппоқ рангли ганч хонага ёрқинлик ва тантана бахш этади. ҳовлидаги чиройли кўмкўк барглар ва рангбаранг гуллар ойна фонида ажойиб манзара кашф этади, хона янада кенг бўлиб кўринади, Кечки пайт эса бу зал ўзига хос кўринишни беради. Қандилдаги шамлар ўйма ганч заминидаги ойнада ўзига хос жозиба кашф этади. Буларни ҳаммаси Уста Шириннинг қанчалик етук уста эканлигидан далолат беради. Оқ уй 1912 йилда бошланиб 1914 йилда битказилади. Бу иш Уста Шириннинг обрўсини яна ҳам оширади. 1915— 1917 йилларда хон аркининг қарамақаршисидаги Болоҳовуз масжиди олдига баланд минора қурдирди. Бу минора безагини Қурбон Юлдошев бажаради. Минора Европа пишиқ ғиштларидан қилинган, уларни ҳар хил териб айланма геометрик шакллар ҳосил қилинган. Пишиқ ғиштлар ҳар хил шаклларга келтирилиб, ишлов берилган, шу ғиштлар асосида гир айлантириб нақш ишланган. Атрофида сирли кошинлардан фойдаланиб қар хил геометрик нақшлар, юқори қисмига шарафа ишланган. Уста Ширин Муродов касалхона, жамоат бинолари ва турар жой қурилишларида фаол қатнашади. У С. Оржоникидзе номидаги Бухоро Давлат педагогика институти биносининг қурилишида икки йил ишлайди. Шундан сўнг С. Айний номидаги Бухоро вилояти театри биносининг қурилишида қатнашади. Уста Ширин Муродов меъмор Б. Н. Засипкин бошчилигида IX—X асрларда қурилган Султон Исмоил Сомоний мақбарасини, XII асрда қурилган МагокиАттор мақбарасини, XVI асрда цурилган Мир Араб мадрасасини, XVII асрда қурилган Султон Баёнқулихон мақбарасини ва бошқа архитектура ёдгорликларини қайта тиклашда, таъмирлашда фаол қатнашади. 1937 йилда Уста Ширйн Муродов самарқандлик Шамсиддин ғофуров, Турсун Исмоилов ва бошқа ганчкор, ёғоч ўймакор, санг (тош) тарошлар билан Москвадаги Бутуниттифоқ қишлоқ хўжалиги кўргазмасининг қурилишига таклиф қилинди. У ерда Узбекистон ва Туркманистон (меъмор В. Амистин) павильонларини мазкур усталар халқ санъатининг юксак нафосатини жаҳон миқёсида намойиш қилдилар. Ганчкорлик санъатининг совет меъморчилигида муносиб ўрин олишига қодир эканлигини кўрсатдилар. Айниқса Уста Шириннинг Ўрта Осмё павильонларини безаши меъморлар томонидан юксак баҳоланди. 1939 йил Самарқандда Ўзбекистон халқ амалий санъати усталари съезди бўлди. Съездда энг яхши ганчкорлар, кулоллар, ёғоч ўймакорлар, наққошлар ва бошқа усталар таклиф қилинди. Съездда халқ амалий санъатининг аҳамияти, усталарни ҳар хил конференцияларга қатнашиши, уларни қар хил қурилиш ишларига жалб қилиш ҳамда қурилиш усталари тайёрлайдиган мактаблар очиш, унда ганчкор, дурадгор, наққошлар ва бошқа усталар тайёрлаш кераклиги масаласи қўйилди. Шу съезддан сўнг Тошкентдаги Музкомедия театрини безатишга самарқандлик ва бухоролик усталар таклиф қилинди. Бу иш ганч ўймакор усталарнинг ўз ҳунари, маҳоратини кўрсата оладиган фурсат бўлди. Уста Ширин Муродов театр биносига Бухородаги шарафани такрорламай бинога мос бўлган мутлақо бошқа шарафани бажаради. Бухоро ва Самарқанд усталарининг бир қанчаси вилоят ижроия комитети биноси қурилишига жалб қилинади. Уста Ширин бу бинода ажойиб шарафа ва панжаралари билан қатнашади. 1940 йил сентябрь ойида «Ўзкомстарис» бошчилигида Самарқандда Шердор мадрасасида қурилиш усталари тайёрлайдиган курс очилади. Унга юздан ортиқ энг яхши қобилиятли ўқувчилар қабул қилинади. У ерда Уста Ширин Муродов ганч ўймакорлигидан дарс беради. Уста Ширин Муродов ўз тажриба ва маҳоратини ўргатиш учун Самарқандга кўчиб кетади. 1940—1945 йиллар ичида Уста Ширин Муродов ганч ўймакорлик санъатини ёшларга ўргатади. Уларга нақш турлари ислимий ва гириҳ нақшларини қуриш қонунқоидаларини, уларни бинога қўллаш йўлларини ўргатади (Уста Ширин Муродовнинг Нақш кампозицияси). Уларга оддий ва мураккаб шарафаларни чизиш ва уни амалда бажаришни макетлар ясаб ўргатади. 1941 йил ўқитувчилар ва баъзи ўқувчилар армияга она Ватанни ҳимоя қилишга жўнадилар. Ўша йиллари жуда оғир йиллар эди. Уста Ширин ўша йиллари шунча қийин вазиятга қарамасдан архитектор В. Н. Засипкин ва Н. Ш Лукашова билан «Ганч ўймакорлик санъати» қўлланмасини ёзади. Лекин бу қўлёзма редакцияда бир неча чизма ва фотолари билан йўқолиб кетди. 1943 йили Уста Ширин Тошкентдаги Муқимий номли театр биноси безагини бажаришга таклиф этилади. У фақат бинони безатишда эмас, балки қуришга ҳам ёрдам беради. Ўша вақтларда Уста Ширин Тошкентга кўчиб келиб яшар эди. ғиштни теришда машҳур фарғоналик меъмор уста Юсуф Али Мусаев, самарқандлик Акром Умаров ва бошқалар қатнашдилар. Уста Ширин бу театрда кираверишдаги бўртма устунларни, панжара, шарафаларни ва бошқаларни бажаради. 1947 йили Муқимий номли театрни иккинчи марта безашда қатнашиб кираверишдаги йўлак тепасини ва асосий, марказий гумбазнинг ганч ўймакорлик ишларини бажаради. 1946 йили меъмор академик Шусев лойиҳаси бўйича Алишер Навоий номидаги опера ва балет театри биносини қуришда қатнашади. Уста Ширин Муродов ўзининг энг нозик «ойна пардоз»ни бинода ишлатди. Девор ва шифтларни ҳар бир юзаси бадиий ганч ўймакорлиги билан безатилди. Уста шифтларни ажойиб ва мураккаб шарафалар ҳамда нафис ишланган қандиллар билан безатади. Уста Шириннинг ўймакорлик техникаси — Бухоро ўймакорлик мактабининг техникаси сифатида характерланади. Уста Ширин Муродов ганч материалидан усталик билан фойдаланиши, Бухоро усталарига хос бўлган ўймакорлик, ганчкорлик ишлари безакларининг нафис ва гўзаллиги, композициясининг қувноқлиги, нозиклиги билан ажралиб туради. Унга Алишер Навоий номли опера ва балет катта театри биносининг қурилишида кўрсатган хизматлари учун Сталин мукофоти лауреати берилади. 1947 йилда немисфашистлари устидан қозонилган ғалабамизга бағишлаб Тошкент марказига курант қурилади. Бу бино лойиҳасини архитектор А. А. Мухамедшин чизади. Уни безаш Уста Ширин Муродовга топширилади. Уста Ширин ажойиб шарафа ва устунни юқори қисмига бўртма ганч ва ҳар хил панжаралар ўйиб ишлайди. 1952 йилда 1957 йилгача П. Бенков номидаги билим юртида ганч ўймакорлигидан дарс беради. Кўпгина ажойиб шогирдлар етиштириб чиқаради. Тошкентдаги Собир Раҳимов номли кинотеатрнинг ўйма ганч ишларини Уста Ширин бажаради. Ундаги шарафа ва панжаралар ажойиб қилиб бажарилган. Уста Ширин Муродов Шоҳимардондаги ҳамза ҳакимзода мақбараси шарафаларини бажаради, ҳозирги Алишер Навоий номидаги адабиёт музейининг ганч ўймакорлигини, ёш томошабинлар театрини, гўштсут саноати министрлигини, совхозлар министрлигини, Навоий кўчасидаги уч қаватли уй ложаларини ва ҳавозали ички шарафаларни М. Булатов ва Л. Караш лойиҳалари асосида бажарди, Оржоникидзе районидаги колхоз чойхонасининг ўйма намоён ва панжараларини бажарди. Уста Ширин Муродов умрининг сўнгги йилларида яна архитектура ёдгорликларини қайта тиклашга таклиф этилади. У Бухородаги XV асрда қурилган Улуғбек, XVII асрда қурилган Абдулазизхон мадрасаларини қайта тиклайди. У ерда мураккаб шарафаларни моҳирона таъмирлайди. Тошкентдаги XVI асрда қурилган Бароқхон мадрасасининг токча ва шарафаларини қайта тиклайди. Маданият ёдгорликларини муҳофаза қилиш комитетининг буюртмаси билан 600 га яқин форматда чизмалар ишлаб уларни ишлаш йўлларини ёзиб қолдирган. Унда нақш тузиш методикасининг назарий томонлари ва сўзларининг луғавий маъноси тушунтирилган. Бу тарихларнинг ўзи бебаҳо хазинадир. Уста Ширин Муродов шогирдлари устозидан миннатдор. Унинг шогирдлари жуда кўп. Улардан Анвар ғулиев, Абдурасул Ибодов, Иброҳим Шермухамедов, Исматулла Неъматов, Назрулла, Муродов, Тойир Жалилов, ғайбулла Неъматов, Робижон ғурбонов, Аминжон Саломов, Маҳмуд Усмонов ва бошқалар уларнинг ҳар бири ўзига хос мактаб яратган усталар бўлиб етишдилар. Партия ва ҳукуматимиз Уста Ширин Муродовнинг ажойиб санъатини юксак тақдирлади. 1943 йилда Муродовга Ўзбекистон да хизмат кўрсатган санъат арбоби унвони берилди. Шу йили Ўзбекистон Фанлар академиясининг биринчи сессиясида уни Ўзбекистон Фанлар академиясининг фахрий аъзоси қилиб сайлашди. Уста 1945 йилнинг баҳорида Меҳнат ғизил Байроқ ордени билан мукофотланди. 1948 йили эса Алишер Навоий номли опера ва балет театрининг Бухоро залини безагани учун Давлат мукофотига сазовор бўлади. Уста Ширин Муродов 1957 йили 12 февралда Тошкентда вафот этади. Лекин унинг номи халқ дилида ва тилида абадий яшайди ҳамда яшамоқда.\nУстанинг яратган бой анъаналари шогирдлари томонидан ривожлантириб борилмоқда.\nТошкент ганч ўймакорлик мактаби. Тошкентда ганч ўймакорлиги жуда қадимдан ривожланиб келаётган санъат турларидан бири, Бу мактабда Усмон Икромов, Уста Тошпўлат Арслонқулов, Маҳмуд Усмонов, ҳаёт Абдуллаев, Зиёдулла Юсупов, Тоҳир Умаров каби қатор етук усталар етишиб чиққан.\nТошпўлат Арслонқулов (1882—1962 йил). Ўзбек ганчкорлик санъатининг машҳур усталаридан бири Тошпўлат Арслонқулов 1882 йили Тошкент шаҳрида ганч ўймакор уста оиласида туғилади. Отаси Арслонқул Назаров ўша даврда машҳур усталардан бири эди. Унинг ота-боболари ҳам ганч ўймакор бўлган. Арслонқул Назаров ўз ўғлини 12 яшарлигида ҳунар ўргатиш учун ўзи билан олиб юрди, Унга ганчкорлик санъатининг сирларини, нақш композициялар тузишни, уларни ўйиб ўзига хос пардоз бериш йўлларини ва бошқаларни яхшилаб ўргатиб борди. Айниқса чока пардозда кўп ишлади. Тошпўлат кўп йиллар давомида отасига ёрдамчи бўлиб юрди. У аввал отасига ганч қориб бериб турди, кейин нақшлар заминини ўйди, сўнгра оддий пардозларни бажарди. Тошпўлат аста-секин оддий ва мураккаб вазифаларни бажарди, баъзи композицияларни ўзи мустақил тузди, унинг хатоларини отаси тузатиб биноларда қўллай бошлади. Унинг ишларини кўрган кишилар жуда кўп жойларга таклиф эта бошладилар. Улар Тошкент, Қўқон, Самарқанд, Бухоро, Фарғона каби шаҳарларга бориб, ганч ўймакорлик ишларини бажардилар. Бу шаҳарлардаги маҳаллий бойларнинг меҳмонхоналарини, саройларини ажойиб ганч ўймакорлик ишлари билан безадилар. Уларнинг номлари кўпгина шаҳарларга танилди. Улар хонани ўйма гулли намоёнлар, токчалар, китоба ва бошқача ишлаб, четини занжира ва рута ислимли ҳамда геометрик нақшлар билан ишлар эдилар. Хонага нур ва ҳаво кириб турадиган жойларини кўпинча ганч панжара билан ўйганлар. Айниқса бойларнинг айвон ва меҳмонхоналарини ганч ўйллакорлиги билан кўп безатар эдилар. Ўйма ганчлар ўзбек уйларининг зебзийнати ҳисобланган. Ўша вақтларда безаган биноларни баъзи бирларигина сақланиб қолган. Шулардан айримларини кўриб чиқамиз, XIX асрнинг охирларида Тошкент Ўзбекистон кўчасидаги Юсуф Давидовнинг ўйини ганч ўйма билан айвон ва меҳмонхонасини отабола безаганлар. Бино жуда баланд ва серҳашам безатилган. Уйнинг шифтини кўтариб туриш учун муқарнас бошалик устунлар қўйилган бўлиб, хонага ўзига хос ўйма ва нақш безаклар танланган. Меҳмонхона ва айвоннинг бичими жуда яхши тузилиб хонанинг баландлигига мос нисбатда изора, намоён, токчалар, фризлар тўғри топилган. Айвоннинг ўрта деворларига ҳар хил шаклдаги намоёнлар ишланган, айниқса мажнунтол ва бир қанча ислимий номоёнлар ўзининг динамикавийлиги билан кишини мафтун қилади. ҳар бир намоённинг атрофи ўзига хос ҳар хил қалинликда ва геометрик занжиралар билан ўралган бўлиб, намоён композицияларининг кўримлилигини оширади. Занжирадан кейин рах қолдирилган. Хонадаги ҳар бир намоён атрофида дурафтор ҳошия ислимий нақш билан ўралган. Китобага эса «бешсаккизўникки» рахли гириҳ композицияСи ишланиб, бу тўртбурчак юзига мос тушган. Унинг атрофи ўзига хос бошқача геометрик занжира билан ўралган. Изорага эса геометрик нақш композицияси ўйилган. Бино айвонида муқарнасли токча, дераза атрофига геометрик нақшлар ўйилган. Ганч ўймакорлигининг замини ҳар хил ранглар билан бўялган. Асосан яшил, ҳаворанг ва қизил ранглар билан бўялган. Ганч ўймакорлигини Тошпўлат Арслонқулов чока пардозда бажарган. Пардоз берилаётганда хонага тушаётган ёруғлик ҳисобга олинган. Тошпўлат Арслонқулов ҳар бир токча, ҳошия, тахмон атрофларини икки қатор ҳар хил геометрик занжиралар билан ўраб чиққан, бу ўйма нақшларни кўримлилигини оширади. 1902—1903 йилларда А. Половцевнинг Европача қурилган уйи ўзбек миллий безагида битказилди. Уйнинг айвони, катта ллеҳллонхонаси ва ётоқхонаси жуда жимжимадор қилиб безалган. Айниқса, Тошкент ганчкорларининг ишлари ўзига хос характерда эди, уларнинг ўйма нақш композициясида катта шохбарг ва тўпбарглар йирик жимжимадор қилиб безатилган бўлиб, ўйма чока пардоз берилган. Деворларга ўйилган ганч ўйма намоёнлар вертикал ҳамда горизонтал жойлаштирилган бўлиб, атрофи майда энсиз занжира, ислимий рута, яъни ҳошия нақшлар билан ўралган. Намоёнлар ўсувчан ислимий динамик худди юқорига қараб ўсаётган табиат ўсимликларини эслатади. Бу эса Уста Арслонқул ота ва Т. Арслонқуловнинг табиат қоидаларига асосланиб композицияни янада жонли ва табиий чиқишига интилганини, маҳоратини кўрсатади. Т. Арслонқулов горизонтал жойлаштирилган икки пештоқни ўйиб бу пештоқларга ўйлда нақшлар турунжсимон ислимий композициясини ишлаган. Бу намоёнларни уста лўла пардоз асосида безаган. Бу композициядаги қўш чизиқли меҳробсимон таноб ўйлла композицияни бадиий қилиб кўрсатиб турибди. Ўйма чуқурлиги 10 мм атрофида бўлиб деразадан тушаётган ёруғлик ҳисобга олиниб пардоз турлари тўғри топилган. Чунки деразадан тушган ёруғлик ўйма нақшларни янада бадиийлаштиради. Бинодаги ўйма нақшга ёруғлик кам бўлганидан оппоқ ганчлар заминига яшил ва ҳаворанг берилганлиги заминни жуда нафис қилиб кўрсатади. Намоёнга қараб турган киши хоҳ узоқдан хоҳ яқиндан қарамасин унинг ўзига хос жозибадорлигини кўради.\nАлбатта, усталар буларни аввалдан ҳисобга олганлар. Ўйма намоёнлар худди гўзал табиат ўйлатади.\nУларга қанча кўп қаралса намоёндаги манзарани шунча кўп жумбоқлари ечилади. 1910 йилда архитектор А. Бурмейстер уста Тошпўлат Арспонқуловни ўз қурилиш ишларига жалб қилади. Ўша вақтларда Арслонқулов ёш бўлсада, ҳаракатчан, чаққон, кўп нарсаларни билишга ҳаракат қилар эди. У рус биноларининг қурилишида сувоқчи ва рус усталари билан «лепка» (қолипда ўйма нусхалар тайёрлаш) усулида ишлар қилди. Т. Арслонқулов қурилишда рус архитекторлари И. Маркевич ва қурувчилар Г. Сварчевский, К. Тильтина ва бошқалар билан танишиб бирга ишлади. У рус архитекторлари билан ишлаб кўп нарсаларни ўрганди, қурилишнинг айрим сирларини билди, Тошкентдаги ва Қўқондаги кўпгина рус биноларининг қурилишида бўлиб, қуйма усулда безади. ғурилишда унга нақш андозаларини берар шу асосида ҳар хил қолиплар ишлаб нусхалар тайёрлар эди. Т. Арслонкулов рус усталари ичида юриб рус тилини яхши ўрганди. Рус тилидаги қурилишга оид адабиётлар билан танишди. Булар эса устанинг ижодига ижобий таъсир этди. Рус «лепка» усулини жуда яхши ўрганди. Тошпўлат Арслонқулов безаган биноларининг айримлари сақланиб қолган, улардан лепка усулида ишланган ишларидан бири «Азов Дон» банки (ҳозир давлат банки), собиқ «Националь» меҳмонхонаси (ҳозирги Шарқ меҳмонхонаси), собиқ халқ уйи, Биховский уйи, Қўқондаги «Рус Осиё» (ҳозирги давлат банки) ва шу сингари биноларни европача қуриб лепка усулида безади. Бу биноларни рус услубига хос бўртма ҳошия нақшлар билан безаб чиқди. Баъзи жойларда бадиий қиёфаларни бўртма қуйма усулида ишлади. Буларнинг ҳаммаси Тошпўлат Арслонқулов тажрибасини янада орттирди. Тошпўлат Арслонқулов совет ҳокимияти йилларида йирик қурилишларда актив иштирок этди. Шулардан меъмор Маркевич ва бошқалар таклифи билан 1929 йили Тошкент шаҳрида ҳамза номли Ўзбек Давлат академик драма театри қурилади. Ундаги безак ишларига Т. Арслонқулов қатнашади. У фойелар, деворлар, театрнинг фасадларини турунж ва доира (розъетка) нақшлар билан безайди. (Бу бино бизгача етиб келмаган). Театрнинг ички қисмларини ислимий ҳошия нақшлар билан безайди. Бу безаклар рус лепкасига ўхшаб кетадиган услубда безатилади. 30йилларда Тошпўлат Арслонқулов ва кўпгина ганч ўймакор усталар Тошкент вилояти ижроия комитети (облисполком, яъни ҳозирги ЎзФА қўлёзмалар ва адабиётшунослик институти, адабиётшунослик музейи ҳамда ТЮЗ) ни ганч ўймакорлиги билан безайди. 1936—1938 йилларда Москвадаги Бутуниттифоқ қишлоқ хўжалик кўргазмасидаги Ўзбекистон ва Туркманистон павильонларини безашда ажойиб ганч ўймакорлик иши билан ўз ҳиссасини қўшди. 1939 йили С. Полупанов бошчилигида Тошкент ижроия комитети ва эстрада театри биноси ганч ўймакорлиги билан безатилади. Бу безакларнинг композициясини С. Полупанов чизиб беради. Т. Арслонқулов уларни бажаради. Улар лепка усулида ишланиб, орнаментларида айниқса геометрик нақшлар, мусиқа асбоблари, пахта, буғдой ва бошқалар барелъеф шаклида рамзий (Тошпўлат Арслонқулов шогирди билан намоен бажармоқда) тахтани ўйиб ишланган, бу эса устанинг фантазияга бой эканлигидан далолат беради.\tУ 1947 йили Тошкент Навоий номли опера ва балет катта театри қуриб битказилади. Усталар ичида Тошпўлат Арслонқулов ҳам бор эди. Ўз шогирдлари билан Тошкент залини безад бундан ташқари вестибюль ва фойеларнинг безагини Шусев лойиҳаси бўйича бажарди. Арслон қулов театрни безашда катта роль ўйнади (Т.Арслонқўлов ўз бригадаси билан иш вақтида). У барча вилоят ва жумҳуриятларда келган машҳур ганч ўймакор усталар билан танишди, академик Шусев билан яқиндан алс\nқада бўлди. Т. Арслонқулов театр меҳмонхонасн\nни безашда қуйма усулидан фойдаланди.\nкўпгина нусхалар чизиб қолиплар тайёрлади. Қолиплар асосида нусхалар тайёрлаб девор ларга ёпиштириб чиқар эди. Уста аввал маълум ўйма нақшни тақсимини ўйиб унинг асосид\nқолип олар ва қолипга мой ёки керосинда шам ни эритиб суртиб, суюқ ганч қўйиб 10—20°да ража атрофларида қотгандан сўнг нусха олар. Нусханинг яна бирикки жойини пардозлар эди\nУйни девор ва шифтларига ёпиштирилган ганч тахталарнинг уланган жойлари текисланиб чиқиларди. А. Шусевтеатрнинг томошабинлар залидаги ганч ўймакорлигининг хомаки нусхасини чизиб берди. Ўймаларни эса Т. Арслонқулов бажарди. Тошпўлат Арслонқулов бирор хонага композиция чизар экан нақш битганда қандай чиқиши, замини, ўймаси, унинг ингичка ёки йўғонликларини, хона ёруғлигини ҳисобга олар ва ўзига хос пардоз турларини танлар эди. Уста ўзбек миллий анъаналарини сақлаган ҳолда безарди. У аҳоли яшайдиган хоналардаги безак турларини ўз ўйма ишида кўрсатди. Т. Арслонқулов архитектор Р. Абдурасулов билан заллардаги нақш композицияларини тузди. Улар уйнинг девор қисмини теиг уч қисмга бўлиб фриз қисмини эса ўсимликсимон ўйма нақшлар билан безади. Шифтни эса геометрик нақш композицияси билан гир айлантириб ўртасига барельефли бўртма геометрик турунж композициясини бажарди ҳамда ажойиб ўйма қандилни ясади. Уста Тошкент залига «мажнунтол», «пахта гул», «пушак ислими», «ислимий палак», «кузаги ислими» ва бошқа ўйма композицияларни бажарди. Унинг ўймалари чуқур бўлиб худди лепка усулида безатилганга ўхшаб кетади. Т. Арслонқуловнинг айниқса ўйма «палак» композицияси жуда яхши чиққан. Ислимий нақшдор, тўртбурчак ром ичига доира шаклида ўйма нақш ишланган. Айлана марказида 8 рахли гириҳ, кейин айлана ва қўш рах, сўнгра айланма ислимий нақш, ниҳоят дурафтор ҳошия нақш билан ўраб ўйиб чиққан. Бу «палак» композиция айниқса динамиклиги ва ўзига хослиги билан киши диққатини жалб этади. Бу композициялар тузилишидан хонанинг кўп жойларида турли комбинацияларда фойдаланилган. Тошпўлат Арслонқулов эшик тепасига горизонтал ҳолатда «пушак ислими» намоён ишлаган, бу ўйма ҳам ўзига хос чиққан. Т. Арслонқулов Термиз залини битказишда ёрдамлашган ҳамда Фарғона залига ҳошиялар учун қолиплар тайёрлаган. Уста Тошпўлат Арслонқулов фақат қурилишларни безашдан ташқари музейларга бир қанча намоёнлар фризлар, бажарган. 1951 йили Ленинграддаги этнография музейи учун турли хил учта намоён ясаб берган. Уларнинг биринчиси «мажнунтол» иккинчиси «чор кунж ислими», учинчиси «пушак ислими» композицияларидир. 1951 йилда Ўзбекистон Давлат санъат музейи учун бир нечта намоёнлар ишлаган. 1958—1959 йилларда жумҳуриятимизда ўзбек санъати ва адабиётига бағишлаб кўргазма очилди. Бу кўргазмага халқ амалий санъати усталари қаторида Уста Тошпўлат Арслонқулов ўйма фриз ва намоён композициялари билан қатнашди. Тошпўлат Арслонқулов фақат биноларни безатишда қатнашибгина цолмай, жуда кўп шогирдлар тайёрлади. У ганч ўймакорликда олган бутун тажрибаларини ёшларга ўргатди. Ганч ўймакорликдан тўгарак очиб мактаб ўқувчиларига ганчкорлик сирларини ўргатди. 1952 йилдан бошлаб П. П. Бенков номли жумҳурият Бадиий билим юртида ганч ўймакорлигидан дарс берди. Кўпгина бўлажак усталарга ўз тажриба ва маҳоратини ўргатиб И, Зайнутдинов, И. Романов, С. Беохин, В. Зуфаров каби шогирдлар тайёрлади. У етиштирган шогирдлари билан кўпгина биноларни ганч ўймакорлик ишларини бажарди. 1959 йилда Ўзбек халқ адабиёти ва санъати декадасида ва кўпгина кўргазмаларда қатнашди, бирцанча мукофотлар олишга сазовор бўлди. 1962 йили Тошкент шаҳрида вафот этди. Т. Арслонқуловга халқ амалий санъатини ривожлантиришда қўшган ҳиссаси учун 1944 йили Ўзбекистон халқ рассоми унвони берилди. 1948 йили А. Навоий номли опера ва балет катта театрини ганч ўймакорлиги билан безашда қатнашгани учун Давлат мукофоти, унинг халқ олдидаги хизматларини юқори баҳолаб Ленин ордени ва «Фахрий белги»си (Знак Почета) медали билан мукофотланади. Ўзбек миллий санъатини ривожлантиришда қўшган хизматлари учун Тошпўлат Арслонқуловни 1954 йили «ҳурмат белгиси» ордени билан тақдирлашди. Моҳир ганч ўймакор ўзбек қадимий санъатининг миллий анъаналарини давом эттириб, ажойиб санъат асарларининг дурдоналарини қолдирди. Устанинг ноеб ўйма нақшлари еш ганч ўймакорларга мактаб вазифасини ўтамоқда\nУсмон Икромов (1875—1960) XIX асрнинг охири XX асрнинг бошида яшаб ўтган ўзбек ганчкорлик санъатининг усталаридан уста Усмон Икромов ижоди муҳилл аҳамиятга эга. Намоён. Усмон Икромов композицияси.\nУсмон Икромов 1875 йили Тошкентда туғилади. У ешлик пайтидан ганч ўймакорликка қизиқиб ўша вақтдаги яшао утган ганчкор усталардеш кзьлидл олади. ЁШ Усмонни отаси уста Расулҳожига шогирдликка беради. У Расулҳожининг қўлида саккиз йил ишлайди. Шундан сўнг уста Расулҳожи унга мустақил ишлай бошлашга оқ фотиҳа беради. У кейинчалик етук усталар қаторидан ўрин олади. Уста Усмон Икромов кўпгина уйларнинг қурилиши ва безакларида қатнашиб, ажойиб ганч ўймакорлик ишларини бажаради. Ўзига хос услубдаги санъатни яратади. Бизгача у яратган ўйма ишлардан баъзи бирларигина сақланиб қолган, баъзи ўйма ишлар эса Ўзбекистон санъати музейида сақланмоқда. Унинг ўйган нақш композициялари рангбаранглиги ва табиийлиги билан ажралиб туради. Усмон Икромов кам нақш элементидан фойдаланиб мураккаб нақш композициялар яратган. Усмон Икромов кўпгина биноларни қайта тиклашда ўз ҳиссасини қўшди. У 1941—1943 йилларда Тошкентдаги Половцев уйининг (ҳозирги халқ амалий санъати музейи биноси) ўйма нақш безакларини қайта тиклашда ўз ҳиссасини қўшди. Уста Усмон Икроллов бу бинода ажойиб гулдаста устунини ва равоқ атрофларини безайди. У XV—XVI асрларда кенг тарқалган гулдастанинг бошқа шаклини ислимий рута, олти рахли, саккиз рахли, бешусаккиз рахли гириҳлар билан ишлайди, Уста Усмон бинонинг олд томонини, қўш гулдастали устунни ва равоқ атрофини ажойиб қилиб безайди. У аввал қадимий ганчкорлик намуналари билан танишиб, Уста Ширин Муродов билан маслаҳатлашиб ишлайди. Устунни кўндаланг икки қаторини гириҳли ва қолган қаторларни ислимий руталар билан ўяди. УСААОН Икромов кўпгина вилоятлардан келган усталар қатори 1945—46 йилнинг кузигача Тошкентдаги Навоий номли опера ва балет катта театрининг ганч ўймакорлик безагида қатнашади. У чока ва лўла пардозда кўп ишлади. У оз безак билан кўп ютуққа эриша оладиган уста эди. Усмон Икромов ганч ўймакорлик санъати бўйича кўпгина шогирдлар етиштирди. Ана шундай ажойиб шогирдларидан бири ўғли Маҳмуд Усмоновдир.\nМаҳмуд Усмонов Тошкент шаҳар Кўкча даҳаси, Обиназар маҳалласида 1910 йил 3 январда туғилган. Отаси Маҳмудни ёшлик чоғиданоқ турар жойларни безаш ишларига бирга олиб юрар, унга ганчкорликнинг дасталабки сирларини ўргатар эди. Унга аввал оддий ўсимликсимон ва геометрик нақшларни чизишни, амалда эса ганч элашдан тортиб пардоз турларини беришгача ўргатди. Уста Усмон Икромов уй бичимини жуда тўғри топар унинг сирларини еш Маҳмудга ўргатар эди. Улар отабола хонадонларда меҳмонхона, айвон ва оддий хонадонларнинг тахмон ва косамонларига безак беришарди. Ўша вақтда у 15 ешларда эди. Баъзи катта меҳмонхоналарни еки айвонларни ганчкор усталар биргаликда бажаришар эди. Маҳмуд Усмонов ганч ўймакорликни ҳар хил турларида бемалол ишлай оладиган мустақил уста бўлади. У 1936—37 йиллари ўрганган билим ва ҳунарларини болаларга ўргата бошлайди. Чунончи 36болалар уйида ва бир неча мактабда ганч ўймакорлиги тўгаракларида дарс беради. 1938 йилда Ўзбекистон санъат музейида ўймакорликка оид экспонатларни таъмирлашда қатнашади. 1940 йилларда бир қанча наққош ва ганч ўймакор усталар билан Маҳмуд Усмонов собиқ Половцев уйининг безакларини қайта тиклашда қатнашади. 1943—1944 йиллари «Ташсовет» (ҳозирги Муқимий номли театри) ни безашда иштирок этади. Бинонинг гумбазини қуришда Марғилонли меъорлар Ўз Фанлар академиясининг Фахрий аъзоси Юсуф Али Мусаев қатнашади. 1945—1947 йилларда А. Навоий номли театр биносини қуришда Маҳмуд Усмонов ҳам бор эди. Театр биносини юксак даражада маҳорат билан безаганлари учун кўпгина усталарга Давлат мукофоти лауреати деган шарафли унвон берилди. Уста Маҳмуд Усмонов И Рассомлар союзига қабул қилиниб, унинг ижоди янада равнақ топади. У ўша вақтларданоқ ҳар хил кўргазмаларга қатнашади, музейларга ганч ўймакорлик намуналарини тайерлаб беради. 1950 йилдан бошлаб Островский номли Тошкент шаҳар ўқувчи ва ўқувчилар саройида ганч ўймакорлик тўгарагини олиб борди. У ганчкорлик санъатининг сирларини ўқувчиларга ўргата бошлади. Ўқувчиларга искана қалам билан ганч ўйишни, минқор билан унинг заминини тозалашни, шутургарданда пардоз беришни ўргатди. Уларни қилган ишлари ҳар хил кўргазмаларда намойиш этилиб, кўпгина фахрий ерлиқ ва мукофотларга сазовор бўлди. Уста Маҳмуд Усмонов шогирдлар тайерлаб улар билан бир неча биноларни безади. Ўқувчиларга санъатини, маҳоратини сидқидилдан ўргатди. 1950 йилларда Н. Островский номли Тошкент шаҳар ўқувчи ва ўқувчилар саройидан келган Тоҳирга 1955 йилгача ганч ўймакорлик сирларини ўргатди. 1956 йили эса бу тўгаракни энг яхши шогирдларидан бири Тоҳир Шарипов олиб борди. 1953 йили Маҳмуд Усмоновниг илтимоси бўйича Тошкент шаҳрида П. Бенков номидаги жумҳурият бадиий ўқув юрти қошида халқ амалий санъатининг бир неча бўлимлари, шу жумладан ганч ўймакорлиги бўлими очилди. Маҳмуд Усмонов 1953 йилдан 1960 йилгача ганч ўймакорлигидан дарс беради. Уста жуда кўп шогирдлар тайерлади. 1960 йили ганч ўймакорлиги бўлимини битириб чиққан усталарга иш йўқ эди, базага эга эмасмиз, деган баҳоналар билан ёпилди. Давлатимиз унинг педагогик фаолиятини тақдирлаб Ўзбекистон Олий Совети Президиуми «ЁШ авлодни санъатга ўргатишда кўрсатган катта хизматлари учун» фахрий ерлиғи билан ва Ўзбекистон Маориф Министрлиги «Халқ маорифи аълочиси» нишони билан мукофотлади. 1957 йили Уста Маҳмуд Усмонов қирққа яқин шогирди билан Уста Шириннинг машҳур Ситораи МоҳиХоса саройидаги ганч ўймакорлигини қайта тиклайди. Бу иш Уста Маҳмуд Усмоновга яна катта мактаб ҳамда тажрибс бўлди. У 1960 йили икки марта Ўзбекистон Олий Совети Президиумининг фахрий ерлиғи билан тақдирланди. Уста Маҳмуд Усмоновнинг ганч ўймакорлик тажрибаларига асосланиб 1961 йили Алишер Навоий номидаги Академик опере ва балет катта театри ганч ўймакорлик безакларини шогирдлари билан қайта тиклади. 1961 йили Тошкент шаҳрида ер қимирлаш натижасида М. Усмонов Ўзбекистоннинг 40 йиллигига бағишлаб намрен бажармоқда 1964 йил, М. Усмонов шогирдларига ганч ўйишни ўргатмоқда.\nкўпгина уйлар вайрон бўлди, архитектура ёдгорликларига шикаст етди. Шулардан бири Улуғ Ватан урушида германфашистлари устидан қозонилган ғалабага бағишлаб қурилган Курант биноси эди. Бу архитектура ёдгорлигини қайта тиклаш Маҳмуд Усмоновга топширилади. У ўз шогирдлари билан кўнгилдагидек қилиб таъмир этади. Маҳмуд Усмонов ганч ўймакорлигига ажойиб янгилик, яъни ёғоч ўймакорлигида ишлатиладиган чакич заминини ганч ўймакорлигига қўллаб, ўйма композициясини янада майинлаштириб юборди. Бу янгиликни аввал ҳеч бир уста қўлламаган эди. У умумий ҳамма биноларнинг безагида ганч ўймакорлигидан ўринли фойдаланади. Чакич заминли нақш композицияни чакичланган юзаси умумлашиб, текис ўйилган жойларга қараганда оқиш кўринади, натижада композицияни майинлаштириб кўрсатади. Бу усулни Маҳмуд Усмонов кўп қўллаган. Чунончи, Уз Марказий Комитети биноси ажойиб безалган. Устанинг ганч ўймакорлигида характерли ўрни шундаки, унинг деярли ҳамма композициясида Ўзбекистоннинг оқ олтини пахта нақш элементини кўриш мумкин. 1967 йили Ўзбекистон Министрлар Совети биносининг ганч ўймакорлиги билан М. Усмонов безайди. Бу, устанинг ўз ҳунарини кўрсатиш имкониятларидан бири эди. Зал безаги учун икки хил нусха тайёрлайди, улардан бири олти рахли, иккинчиси қўшқаватли гириҳдан фойдаланади. У устунларга паргори ислимий нақшни қўллаб ажойиб асар яратади, бинони безатишда пах пардоздан фойдаланади. 1967— 1968 йиллар Маҳмуд Усмонов ҳамза номидаги Академик драма театрининг ички ганч ўймакорлик безагини бажаради. У ерда қирма, чока, табақа пардоздан фойдаланади. Бу, Маҳмуд Усмонов ижодининг энг яхши санъат намуналаридан биридир. 1968 йили устага Ўзбекистон Марказий Комитети маъмурий биносининг ички ганч ўймакорлик ишлари топширилади. У ерда М. Усмонов ганч ўймакорлигининг ажойиб намуналарини кўрсатди, айниқса «халқлар дўстлиги» композицияси намунали чиққан. У қардош совет халқларининг дўстлигини бадиий ифодалаб худди чаманзордаги боғларни шу қатори рамзий нақшни ўта моҳирона бажарган. Унда фақат чизмалар нисбатигина ҳисобга олинмай ўйма нақшнинг динамиклигига ҳам катта эътибор берилган. У ер чока ва қисман пах пардозда ишланган. Бу бинода чакич услуби яхши қўлланган. 1968 йили Маҳмуд Усмонов Ўзбекистон ғишлоқ Хўжалик министрлиги биносидаги мажлислар залини ганч ўйма билан безайди. Бу ерда нақшлар 1,5 см ўйилиб чока пардоз билан безалган. Айниқса ислимий нақшларнинг нафислиги ва динамиклиги кишини жалб қилади. 1968 йили Маҳмуд Усмонов Алишер Навоий номли Адабиёт музейи безакларини бажаради. У ерда геометрик ва ўсимликсимон нақш элементларидан фойдаланиб ўймаларга чока пардоз баъзи жойларда пах ва табақа пардоз берган. У қуйидаги биноларнинг ганч ўймакорликлари Ўз Марказий Комитети маъмурий биносини, марказий универмаг, баҳор концерт зали, Тошкент марказидаги янги қурилган Ленин ҳайкали трибунаси тагидаги залларнинг ганч ўймакорликларини безаган.\n1969 йили Самарқанддаги аэропорт биносини безайди 1970 йили эса Регистон майдонидаги ресторанни, 1969—70 йиллари эса. Марказий музейининг Тошкент филиалини, 1973 йили Ўзбекистон Санъат музейини, 1973 йили Сурхондарё вилоятидаги музикали драма театри биносини безади. 1971—74 йилларда Киев, Донецк, Тошовуз, Чимкент ва бошқа жойларда жамоат биноларини безади. 1979 йили Маҳмуд Усмонов ҳамза ҳакимзода Ниёзий номидаги санъатшунослик институтининг биноларини ўйма ганч билан безайди. Уста Маҳмуд Усмонов беш марта Ўз Марказий Комитетининг фахрий ёрлиғи, 1967 йили Бутуниттифоқ Халқ хўжалиги кўргазмасида шогирдларининг ишлари юксак баҳоланганлиги учун Ўзбекистон Маориф министрлиги фахрий ёрлиғи билан ҳамда Бутуниттифоқ Халқ хўжалиги кўргазмасининг иккинчи даражали кумуш медалига сазовор бўлади. Маҳмуд Усмоновнинг қобилиятли шогирдлари ўз ишларини фақатгина эмас, балки ҳиндистон, Польша, Япония, Америка ва бошқа чет эл шаҳарларида намойиш этдилар. Унинг ганч ўймакорлик тўгаракларида ихлос билан ҳунар эгаллаган шогирдлари И Рассомлар союзининг аъзолигига қабул қилинган, улардан Мирзиёд Каримов, ҳаётилла Абдуллаев, Абдурахмон Султонов, Мирвоҳид Усмонов, Анвар Пўлатов, Мирмаҳмуд Рахматов, ҳабибиддин Муродов, Мўмин Султонов, Фахриддин ҳамдаев, Абдуқаюм Самадов, Зиёвуддин Юсупов, Рауф Ибодов, Умар Тоҳиров, Юсуф Одиловлардир. 1967 йили «Ўзбекистонда хизмат кўрсатган санъат арбоби» унвони, 1974 йилда Мах.муд Усмоновга «Ўзбекистон халқ рассоми», унвони берилди. Унинг номи Ўзбекистон Ленин комсомоли союзининг «ҳурмат китобига» ёзилди. 1968 йили ҳамза номидаги Ўз Давлат мукофотига ва 1975 йили Давлат мукофотига сазовор бўлди. 1970 йилда Меҳнат ғизил Байроқ ордени берилди. Халқлар дўстлиги музейининг залини ганч ўймакорлиги билан безади. Ўзбекистон Рассомлар союзининг кўргазмалар залини ҳам ганч ўймакорлиги билан безади. Маҳмуд Усмонов мамлакатимизнинг Москва, Сочи, Донецк, Киев, Пенза, Воронеж ва бошқа шаҳарларидаги ўймакорлик ишларида қатнашган. М. Усмонов санъатида Бухоро услубига хос нозиклик ва серҳашамлик, Самарқандга хос мураккаблик ва улуғворлик, Тошкентга хос аниқлик ўз ифодасини топади. Давлат мукофоти лауреати, Ўзбекистонда хизмат кўрсатган санъат арбоби Уста Маҳмуд Усмонов халқимиз ганчкорлик санъатининг энг яхши анъаналарини давом эттирди (1-қаҳвахонанинг ганч ўймакорлиги безаги). Уста санъатимиз тарихида бой тажрибаси билан ўчмас из қолдирди. Унинг ажойиб хислатларидан бири— моҳир шогирдлар тайёрлашида.\nЮсупов Зиёвуддин Мирқодир ўғли ва Тоҳиров Умаржон 1950 йилда Тошкентда туғилишган. Зиёвуддиннинг отаси кулолчилик билан шуғулланган. Умаржоннинг отаси эса ўқитувчи эди. Уларнинг халқ амалий санъатига бўлган қизиқишлари оталаридан мерос қолган.\nУлар мактабда ўқиб юрган кезларидаеқ ганч ўймакорлик санъатига қизиқа бошлаганлар. 1964 йили Умаржон ва Зиевуддинлар еттинчи синфда Тошкентда ўқувчилар саройи ҳузурида ишлаб турган ганч ўймакорлик тўгарагига қатнаша бошладилар. Уларга ганч ўймакорлик сирасрорларини Ўзбекистон халқ рассоми, Давлат мукофоти лауреати Маҳмуд Усмонов ўргатди. Улар кунт ва сабртоқат билан ганчкорлик санъатини ўргандилар. Улар мактабни битириб Маҳмуд ота Усмонов таълими билан бирга Тошкент Политехника институти меъморчилик бўлимида таҳсил кўрдилар. Уларнинг ниятлари битта. У ҳам бўлса, ганч ўймакорлик санъатининг юксак чўққисини эгаллаш эди. Икки санъаткор Маҳмуд Усмоновдан узоқ йиллар олган тажрибалари ва институтда архитектура бўйича олган билимлари асосида мустақил асарлар яратишни ўз олдиларига мақсад қилиб қўйган эдилар. Шунинг учун ўзларига шогирд тайерлаш мақсадида 1975 йили Йўлдош Охунбобоев номли ўқувчилар уйида ганч ўймакорлик тўгарагини ташкил этдилар.\n1975—1977 йиллар давомида талантли шогирдлар тайерладилар ва 1977 йили улар ижодий уюшма ташкил этдилар. Улар Уста Ширин Муродов кашф этган «ойна пардоз» услубини ривожлантиришни ўз олдиларига мақсад қилиб қўйдилар. Чунки машҳур Уста Ширин Муродовнинг Бухородаги Ситораи МоҳиХосага ишлаган безаклари уларга катта таъсир этди. Ганч уимакор усталар 3 Юсупов ва У Тоҳировлар\nЗиевутдин Юсупов билан Умаржон Тоҳиров бундан х,ам мураккаб гўзаллик яратиш ва Уста Ширин Муродов изидан боришни мақсад қилиб қўйдилар.\nУлар ўша вақтда эришган ютуқларга қониқмаслик, ўз ишига танқидий қарашни олдиларига мақсад қилиб қўйдилар. Масалан, ўша вақтда улар усталардаги катта юзага бир хилда нусха ишлатиш, ўйманинг чуқурлигини ошириб юбориш каби камчиликларни пайқаб бундай услубдан йироқ юришга ҳаракат қилиб, рангбаранг мураккаб, янги услубларни қўллашга ҳаракат қилдилар.\nУмаржон Тоҳиров ва Зиевутдин Юсуповлар юзага бир хил бош нусха қўллаш кишини зериктириб қўйиши, нақшларни чуқур ўйишда тезда чанг тўлиб қолишини билиб, улар кўп режали бўртма услубини қўлладилар. Кейинчалик эса тошойналар билан мос ҳолда рангли ойналарни қўллашни кашф этдилар.\nУсталар мустақил равишда бирбирини такрорламайдиган безаклар бажара бошладилар. Улар дастлаб «Гулистон» ресторани, Урганч шаҳридаги Огаҳий театри, Тошкент темир йўл пассажирлар станцияси, Красноярск шаҳридаги «Баҳор» кафеси, Ўзбекистон Ёзувчилар ўйи, «Юлдуз» тикув фирмаси ва бошқалар ижодларидаги дастлабки поғоналар бўлди. Улар ганчдаги оддийликнинг улуғворлигию, мураккаблигининг жозибасини ҳис этдилар ва янгиянги режалар туздилар. Улар ишни тез ва сифатсиз қилмасдан, балки, аксинча, вақтни аямай ажойиб асарлар яратдилар.\n1979 — 1981 йилларда усталар ижодида кескин бурилиш бўлди. Улар ғарши шаҳар хонаси ички ўйма безагини бажаришди. Ҳар бир ишни юксак маҳорат билан бажаришгани учун бу иш уларга топширилган эди. Музей икки хонали бўлиб ундаги безаклари бирбирига ўхшамас эди. Катта хонани Зиевутдин Юсупов Бухоро услубида, кичигини Умаржон Тоҳиров Хива услубида безади. Усталар ганчкорлик ишларини деворнинг текис юзаки қилмасдан балки, бир қанча режада бўртиб чиқариб безадилар. Бу эса янгиянги қийинчиликлар туғдирди, бўртиб чиққан шакллар девор ҳамда шифтларга ортиқча оғирлик юклади. Улар биринчи бор ганч тахталар ёрдамида керакли шаклларни бўрттириб, девор ҳамда шифтларда ишлаш имкониятига эга бўлдилар. Девор ва шифтларга ганч тахталар ўрнатиб уларни устидан ойналарни қоплаб чиқдилар. Ойналарни намдан сақлаш ва узоқ вақт унинг сифати бузилмаслиги учун орқасидан бўшлиқ қолдирдилар. Тошойналарни мураккаб эгри шаклида кесиб чиқдилар. Бу эса усталаримиздан маҳорат ва қунт талаб қилди. Тайёрлов ишларининг ўзига беш ой сарф этдилар. Бухоро ва Хива услубидаги нақшларнинг 150 та ислимий ва гириҳ композициялари ишланди. Нафислиги ҳам ортиқча чанг ўтирмаслигини ҳисобга олиб, гуллар 2,4 мм чуқурликда ўйилди. ҳаво алмашинадиган вентиляцион панжаралар қўйиб безатилди.\n1983—1984 йиллар Қарши шаҳар М. Т, Тошмуҳамедов номидаги вилоят театрининг фойесини ажойиб ганч ўймакорлик безаклари билан безадилар. Театр фойесида 9 та шифт бўлиб, улар осма қилиб ишланган. Бўртма ўйма шифтлар шифтни қолган қисмидан ажратиб ясалган бўлиб, сейсмик оралиқлар вужудга келтирилган. Карниз ва ҳовузларга ўсимликсимон ва геометрик ўйма нақшлар ўйиб безалган. Улар ганч ўймакорлиги тарихида биринчи бўлиб, тошойналар билан мутаносиб равишда рангли ойналар қўлладилар. Бу, улар ижодида яна бир янги бурилиш ҳосил қилди. Шифтнинг ташқи чегараси бўйлаб буйи ва энига яшил ойна қоплаб устидан майин ганч ўймакорлиги бажардилар. Улар ҳар бир ҳовуз ўртасига диаметри 1,40 см кенгликда жуда нафис қандиллар ясадилар. 1984—1985 йиллари Тошкент шаҳар Ирригациямелиорация ва механизация қишлоқ хўжалигини механизациялаш институтининг фойесини ва Маданият саройини нозик, нафис ганч ўймакорлиги билан безадилар. Институт биносининг иккинчи қаватдаги фойесига ажойиб қандиллар бажарилди. Бу ерда қандилларнинг 18 бўлакдан иборат мураккаб турларини синаб кўрдилар. Институтнинг биринчи қавати инсон ақлини лол қолдирадиган ганчкорлик намуналари билан безалди.\nИ Рассомлар уюшмасининг аъзолари Умаржон Тоҳиров ва Зиёвутдин Юсуповларнинг Тошкентдаги «Гўзал» кафесига ишлаган нақшлари уларнинг анча тажрибали ва маҳорати ошганлигини тасдиқловчи ишларидан бўлди. Кафе интерьерининг баландлиги паст бўлгани учун унга янада майда, нафис ўймалар мўлжалланди. Деворлар ҳар хил режали ўйма ганч билан безалди. Кираверишдаги чап деворда косамон ҳамда пиёламонлардан фойдаландилар. Улар жуда нозик панжаралар бажардилар. Косамонларнинг тепа қисмига рангли чироқлар ўрнатдилар. Хонанинг кираверишидаги деворига бўртма палак нусха бажарилди. Кафенинг ички қисми худди музейни эслатади.\nБу усталар ижодларидаги муҳим томони шундаки, замонавий биноларнинг баландлиги кенглиги ва функциясига АСОС ҳолда, замон талабига жавоб берадиган асарлар ижод қилишдир. Бу икки санъаткорнинг келажаги янада порлоқ. ҳозирнинг ўзида Иттифоқимизнинг турли шаҳарларидаги биноларни ўзбек миллий ганч ўймакорлиги билан безамоқдалар. Келажакда чет эллар хонадонига ҳам ганчкорлик безак тариқасида муносиб ўрин олади. Чунки чет элдан ташриф буюрган меҳмонлар ўз уйларида бундай безакларнинг бўлишини орзу қилиб кетмоқдалар.\nСАМАРҚАНД ГАНЧКОРЛИК МАКТАБИ\nСамарқанд бутун дунёга машҳур энг қадимий шаҳарлардан бири. Ундаги ҳар бир нақш бебаҳо бир асар билан тенг. Бу ерда халқ амалий санъатининг барча турлари кенг тарқалган ва ривожланган. Шулар қатори ганч ўймакорлиги санъати ҳозирда ўзига хос услубларда ривожланиб ўсиб бормоқда. Самарқанд ганч ўймакорлигининг намояндаларидан Уста Анвар ғулиев, Уста Турсунбой Исмоилов, Шамсиддин ғофуров, ғули Жалилов ва бошқалардир. Намоён1\nУста Анвар Қулиев Самарқандда туғилган У 13—14 ёшида Самарқанд шаҳрида очилган (1940 йилда) қурилиш усталари тайёрлайдиган курснинг ганч ўймакорлиги бўлимида таълим олди. У ерда ганч ўймакорлигидан машҳур бухоролик уста Уста Ширин Муродов дарс берар эди. Анвар ғулиев ўша вақтлардан бошлаб Уста Ширинга шогирд тушди.\nУ ганч ўймакор бўлиш орзусида халқ амалий санъатини айниқса, ганчкорлик санъатини чуқур ўрганди. Анвар ғулиев геометрик, ўсимликсимон, гулли гириҳ ва бошқа нақш композицияларини тузиш сирларини ўрганди. Ганч ўймакорлигининг барча турларини амалда бажаришни мукаммал ўрганди. У ёш бўлсада, серғайрат бўлиб, нақш композицияларини осонлик билан чизар ва ўйиб гул солар эди.\nАнвар Қулиев 17 ёшида ганч ўймакор уста бўлиб танилди. Улуғ Ватан уруши даврларида у амалий санъатнинг энг мураккаб тури ҳисобланган бу ҳунарни икирчикиригача чуқур эгаллаб, амалиётда ўз услуби ва йўналишини топиб олган эди.\n1943 йили Тошкентдаги Муқимий номли жумхурият музикали драма ва комедия театри биносини безашга таклиф этилди. У ерда машҳур усталар билан ҳамкорликда ишлади. Мазкур бинони анъанавий ажойиб классик ганч ўймакорлиги билан безади. Бу санъат кошонаси Уста Анвар ғулиев истеъдодини улуғлашда катта босқич вазифасини ўтади. У у\nTeglar: билан ўймакорлиги Ширин усталар бўлиб ўймакорлик на1179ш 1203ар 1203ам кўпгина ўймакор бош1179а катта ажойиб Муродов Усмонов унинг бўлган номли Ма1203муд\nГанч уймакорлигининг меъморчиликда кулланилиши\nГанч ўймакорлик санъатининг ривожланиши\nГанч ўймакорлигида ишлатиладиган нақш элементларини чизиш\nТелескоплар ва уларнинг астрофизикада қулланилиши Телескопларнинг мо ...\nПардоз ва унинг турлари\nҚулланилиши чегараланмаган ва чегараланган лексика\nЎзбекистонда ганч ўймакорлиги санъатининг ривожланиши


Ўзбекистонда амалдорлар энди одамлар олдида ҳисобот берадилар - Фарғона.Ру ахборот агентлиги\nЎзбекистонда амалдорлар энди одамлар олдида ҳисобот берадилар\n13.04.2018 16:41 msk\nШавкат Мирзиёев халқ йиғинида. Ўзбекистон президенти матбуот хизмати фотоси\nЎзбекистондаги маҳаллий ҳокимят органи вакиллари фуқаролар йиғинида қилинган ишлар тўғрисида ҳисобот беради. 12 апрель куни президент Шавкат Мирзиёев имзолаган жамоат назорати тўғрисидаги қонунда мана шу ҳақда сўз боради. Қонун бугун «Народное слово» газетасида чоп этилди.\nДавлат органлари фаолиятини фуқаролар томонидан назорат қилишни кучайтиришга йўналтирилган қонунда бу каби назоратнинг бир неча шакли кўрсатилади ва улардан бири — амалдорларнинг фуқаролар йиғинидаги ҳисоботидир. Ҳужжатга кўра, йиғин шаҳар, туман маъмурияти раҳбарлари, ички ишлар органларининг профилактика бўйича инспекторлари, маориф муассасалари, поликлиника ва врачлик пунктлари, шунингдек, санитария назорати ва ҳудудларни ободонлаштириш раҳбарларининг ҳисоботини эшитади.\nҚонунда жамоат назоратининг бошқа шакллари сифатида давлат органларига мурожаат қилиш, уларнинг очиқ мажлисларида иштирок этиш, оммавий муҳокамада қатнашиш, жамоат мониторинги ва ижтимоий сўровлар назарда тутилади. Оддий фуқаролар, фуқароларнинг ўзларини-ўзлари бошқариш органлари, нодавлат нотижорат ташкилотлари ва ОАВ, шунингдек, жамоат кенгашлари ва комиссиялар халқ назоратини амалга ошириши мумкин. Қонунга кўра, давлат органлари халқ назорати мурожаати ва сўровларига жавоб бериши, ўз фаолияти тўғрисида маълумотлар тақдим этиши керак.\nБироқ, ҳужжатда халқ назорати имкониятларини чекловчи ҳолатлар ҳам мавжуд. Масалан, мулозимлар “жамоат тартибига хавф соладиган” маълумотларни маълум қилмаслиги мумкин. Шунингдек, қонун халқ назоратининг давлат органлари “фаолиятига аралашуви” ва уларнинг ишларига “тўсиқлар” қўйишига чек қўяди. Агар халқ назорати иштирокчилари жамоат мониторингини ўтказмоқчи бўлсалар, у ҳолда улар кимларни, қачон ва қайси тартибда текшириши тўғрисида олдиндан маълумот бериши керак.\nҚонун халқ назорати доирасига референдум, сайловлар, мудофаа, хавфсизлик масалалари, ҳуқуқ-тартибот органларининг тезкор ишлари ва суд ишларини киритмайди ва бу соҳалар “қонунчиликнинг алоҳида актлари билан мувофиқлаштирилиши”ни таъкидлайди.\nЎзбекистонда халқ назоратига доир қонун лойиҳаси мамлакатнинг биринчи президенти Ислом Каримов даврида ҳам муҳокама қилинган, ҳаттоки унинг уч хил шакли ишлаб чиқилган. Бироқ, ҳукумат уларнинг бирортасини қўллаб-қувватламаган. 2016 йил кузда Тошкентда жамоат назоратига бағишланган халқаро семинар ўтказилади. Орадан бир йил ўтиб, мазкур қонун омма муҳокамасига ҳавола этилади. Жорий йилнинг март ойи охирида қонун Олий Мажлис Сенати томонидан мақулланади.\nМирзиёевнинг ҳукумат тепасига келгандан сўнг Ўзбекистонда оммавий ахборот воситалари амалдорларни кўпроқ танқид қиладиган бўлди. Президент бир неча бор матбуотни муаммоларни кенг ёритишга чақирди, куч органларидан журналистлар танқидини мамлакат хавфсизлигига келтириладиган зарар, деб қарамасликни талаб қилди. Шунга қарамасдан, ҳозирча Ўзбекистон матбуотида жиддий танқидлар кам учрайди, учраган тақдирда ҳам улар коммунал хизматлар ва ободонлаштириш мавзуларига қаратилган.


Навоийни зарарли ҳашарот босди\nНавоийлик масъулларга кўра, "Жийда қандаласи" қўнғизи Ўсимликлар ва ҳайвонот олами генофонди институти томонидан инсон ҳаёти учун хавфсиз деб топилган.\nСўнгги уч-тўрт ой мобайнида Навоий вилоятининг Учқудуқ, Зарафшон, Нурота, Конимех ва Қизилтепа туманлари олдин учрамаган турли хил ҳашаротлар “ҳужуми”га учради.\nНуротада пашша чақишидан қурбонлар бўлди\nНурота туманида яшовчи тўрт ёшли Фардона пашша чаққанидан кейин уч ой давомида шифохонада даволанди.\nФардонанинг буваси Нажмиддин Рўзибоевнинг Озодликка айтишича, невараси аввал учрамаган пашшанинг янги тури чақиши натижасида жароҳатланган.\n- Фардонани пашша чаққан эди. Пашша чаққанда у илик суягига тушар экан. Бунинг вакцинаси как раз Франциядан келган экан, шунинг вакцинасини қилдирдик. Ҳозир яхши. Пашша чаққан 10 киши ëтиб чиқди болницада. Кимдир ўлди ундан. Ëш болаларни чаққанда. Муқимов Тошпўлатнинг набираси ўлди ўша ҳашарот чаққанда. Ҳозир СЭСлар келиб назорат остида олиб юрибди. Бу пашша олдин учрамаган ҳеч, дейди Нажмиддин Рўзибоев.\nКонимех арилар “исканжаси”да қолди\nКонимех туманида яшовчи Мухтор Мирзоқуловнинг айтишича, сўнгги бир-икки ой мобайнида туман аҳолиси арилар ҳужумига учради.\nМухторга кўра, бу арилар туманда олдин учраган ариларга умуман ўхшамаган кўринишда бўлган.\n- Ҳаддан ташқари ари босиб кетди, мен биладиганим учта одам вафот этганини эшитдим. Битта 2 яшар бола. Ҳаддан ташқари кўп ари. Ҳамма жойда, ҳозир ҳам бор. Масалан¸ мен яшайдиган туманда ҳар бир уйда ҳожатхона борми, баня борми ҳаммасига уя қурган. Умуман босиб ëтибдида. Аввал бўлмаган бунақа ари. Узунчоқ чумолига ўхшаган ари, дейди Мухтор Мирзоқулов.\nНавоийни кана ҳам босди\nМухтор Мирзоқуловнинг айтишича, сўнгги тўрт ой мобайнида Навоийнинг бир қанча туманларида кана ҳам кўпайиб кетган.\n- Кўп. Умуман кана босиб кетган. Ҳамма жойни кана босиб кетиб, айтиб бўлмайдиган даражада, бир-иккита болаларни чақди, Тошкентларга олиб борди бошқача яра босиб кетди ари чаққач. Абай ширкат хўжалиги бор, Боймурод деб аталади, Сарижал, Сарибел, Учтепа деган ширкат хўжаликларида ҳаммасида кана босган, дейди Мухтор Мирзоқулов.\nЯнги қўнғиз Навоийга ёпирилди\nНавоийдаги Nav.uz сайтининг хабар қилишича, вилоятнинг Учқудуқ, Зарафшон, Нурота ва Қизилтепа туманларида икки хил кўринишдаги қўнғиз жуда кўпайиб кетган.\n"Шаҳарда чироқ ёнган деразалар камаймоқда, одамлар уйларига бекиниб олган, чироқ, компьютер ва телевизорларни ўчириб қўйишмоқда, чунки бу ҳашаротлар ёруғ бор жойга хира пашшадай кўп миқдорда ёпириляпти”, деб ёзади Nav.uz сайти.\nОзодлик суҳбатлашган навоийликлар ҳам ғалати кўринишдаги қўнғизлар кўпайгани ҳақида гапиришди.\n- Лампочка ëнган пайтда лампочканинг олдида бўлади кўпроқ. Ҳаддан ташқари тўлиб кетади ҳашаротлар. Булутдай қоплаб олади, лампочка атрофини, дейди навоийлик суҳбатдош.\nНавоий вилоят ҳокимлиги ходимлари ҳам вилоятда қўнғизлар кўпайгани ҳақидаги маълумотни тасдиқлаб, уларга қарши вилоят Ўсимликларни ҳимоя қилиш ташкилоти курашаётганини айтишди.\nНавоий вилоят Ўсимликларни ҳимоя қилиш ташкилотининг исмини ошкор қилмаётганимиз ходимининг айтишича, янги қўнғиз ҳатто вилоят ҳокимлиги биносини ҳам босган.\n- Ҳозир камайиб қолдику. Олдин уйларга ҳам кирарди. Ўзимиз ҳам ҳайрон бўлиб қолдик. Вилоят ҳокимлигида ҳам бирдан пайдо бўлди. Кейин СЭС озгина дорилади. Ҳамма ëруғ жойларга, кечаси ëруғ жойларга келиб кириб олдида, дейди суҳбатдош.\n“Жийда қандаласи” одамлар учун хавфсиз\nНавоий вилоят Ўсимликларни ҳимоя қилиш ташкилоти ходимига кўра, Ўзбекистон Фанлар академиясининг Ўсимликлар ва ҳайвонот олами генофонди институтининг Умумий этимология лабораторияси томонидан янги қўнғиз текширилиб, инсон ҳаёти учун зарарсиз деб топилган.\n- Қўнғизнинг номини топа олмасдан охири Тошкентга Фанлар академиясига мурожаат қилдик. Одам юбориб лаборатория анализи қилдириб келдик. "Жийда қандаласи" деб ташхис қўйишган. Қозоғистон чўл зонасида чиққан эканда улар. Шамол ëрдамида келиб қолган. Тошкент одам учун ҳеч қанақа хавфи йўқ деб беришган. Одамга зарари йўқ унинг, дейди Навоий вилоят Ўсимликларни ҳимоя қилиш ташкилоти ходими.\nАйни пайтда Навоий вилоят вилоят ҳокимлиги, вилоят Санитария ва эпидемология бошқармаси, вилоят ўсимликларни ҳимоя қилиш ташкилоти масъуллари Навоийда “Жийда қандаласи”дан ташқари яна зарарли ари, пашша ва кана кўпайгани ҳақидаги маълумотларни инкор қилди.


Pepsi компанияси ўз смартфонини тақдим этди » Ўзбекистон янгиликлари – Zamin.uz\nPepsi компанияси ўз смартфонини тақдим этди\nPepsi компанияси ўз логотипи билан ишлаб чиқарилган гаджетини тақдим этди, деб хабар беради «Hi-tech.mail.ru».\nPepsi Phone 5,5 дюймли, 1920 х 1080 пикселли 2,5D дисплейга эга бўлди. Шунингдек, унда 64 бит, 1,7 ГГц частотали саккиз ядроли MediaTek MT6792 процессори, 2 ГБ тезкор ва 16 ГБ доимий хотира, 13 мегапикселли асосий ва 5 мегапикселли олд камера ҳамда 3000 мАс сиғимга эга аккумулятор мавжуд.\nСлот иккита SIM-картадан фойдаланишга мўлжалланган. Смартфон тўртинчи авлод LTE мобил тармоғини «кўтара олади». Pepsi Phone’нинг ўлчамлари 152,2х76,2х7,7 мм, оғирлиги 158 граммга тенг. Гаджет корпуси мовий, олтин ва кумуш рангларда чиқарилади.\nСмартфон, шунингдек, тобора машҳур бўлиб бораётган бармоқ излари сканерига ҳам эга.\n14:11 Microsoft Lumia 950 ва 950 XL флагманлари расман тақдим этилди\n16:17 Google иккита янги Nexus смартфонини тақдим этди\n00:11 IFA 2015: Huawei электрон тарози сифатида фойдаланиш мумкин бўлган смартфон тақдим этди\n15:49 LG компанияси бира тўла тўртта смартфон тақдим этди


Дубай шаҳзодаси лочинлари билан тувалоқ овлади — Sof.uz\nДубай шаҳзодаси лочинлари билан тувалоқ овлади\n7.10 17:42 547 Ўзбекистон\nИжтимоий тармоқларда Дубай шаҳзодаси шайх Хамдан бин Муҳаммад Аль Мақтумнинг Навоийда ов қилиши кенг муҳокамаларга сабаб бўлди.\nДавлат экология қўмитаси ушбу ҳолатга расмий муносабат билдирди.\nМаълум қилинишича, БАА шайх ва шаҳзодалари ҳар йили спорт ва хаваскор ов қилиш мақсадида ўзлари билан шахсий овга ўргатилган лочинларини олиб келиб, қайтариб олиб кетишади.\nБухоро ва Навоий вилоятларида йўрға тувалоқларни муҳофаза қилиш ва кўпайтириш бўйича БАА томонидан молиялаштириладиган марказ бор. У ерда Қизил китобига киритилган йўрға тувалоқ қушларининг 2019 йилда 4132 донаси ҳамда 2020 йил 13 августга қадар 4069 донаси табиатга қўйиб юборилган.\nБундан ташқари, БААдан 2020 йил 10 августда олиб келинган Қизил китобга киритилган 64 та лочин, 12 та итолғилар табиатга қўйиб юборилган.\nТаъкидланишича, ҳар йили Фанлар академиясининг хулосаси ва Ҳукуматнинг келишуви асосида Давлат экология қўмитаси табиатдан ёввойи ҳайвонларни ажратиб олиш учун квота тасдиқлайди. 2020 йилда йўрға тувалоқларни илмий мақсадда табиатдан ажратиб олиш учун жами 357 дона квота ажратилди. Бу сон табиатга БАА томонидан қўйиб юборилаётган соннинг 10 фоизини ҳам ташкил этмайди.\nКеча, 21:26 1953\n19.10 22:43 680\n20.10 20:13 439\nБугун, 11:57 430\nБугун, 19:10 97 Ўзбекистон\nБугун, 18:16 52 Ўзбекистон\nБугун, 18:13 24 Ўзбекистон\nБугун, 18:09 82 Ўзбекистон\nБугун, 15:13 203 Ўзбекистон


ЎЗБЕКИСТОН-ГЕРМАНИЯ: ЯНГИ САРМОЯВИЙ ЛОЙИҲАЛАР МУҲОКАМАСИ БОШЛАНДИ | UZCHARMSANOAT\nЎЗБЕКИСТОН-ГЕРМАНИЯ: ЯНГИ САРМОЯВИЙ ЛОЙИҲАЛАР МУҲОКАМАСИ БОШЛАНДИ\nУзчармсаноат Уюшмаси » ЎЗБЕКИСТОН-ГЕРМАНИЯ: ЯНГИ САРМОЯВИЙ ЛОЙИҲАЛАР МУҲОКАМАСИ БОШЛАНДИ\nЧоп этилган сана: 12 Январь 2021\n231 PDF нусха\n“Ўзчармсаноат” уюшмаси ҳамда Германиянинг “Pecon Trade” команияси ўртасида маҳаллийлаштириш дастури асосида янги инвестициявий лойиҳаларни амалга ошириш бўйича муҳокама бўлиб ўтди.\nМаълумот ўрнида қайд этиш керак, “Pecon Trade” импорт ўрнини босувчи саноат маҳсулотларини ишлаб чиқариш бўйича Германиянинг йирик ташкилоти саналади. Шу кунга қадар компания мамлакатимизда шиша маҳсулотларини ишлаб чиқариш бўйича катта корхонани мувофаққиятли ишга туширган. Эндиги асосий мақсадлардан бири чарм-пойабзал тармоғи учун зарур бўлган кимёвий моддалар ва хом ашёни тайёрлашдир.\nУчрашувда “Ўзчармсаноат” уюшмаси раҳбарияти бугунги кунда мамлакатимизда хорижий инвесторларга яратилган шарт-шароитлар, берилаётган имтиёзлар тўғрисида батафсил маълумот бериб ўтди. Шунингдек, маҳаллийлаштириш дастури доирасида амалга оширилаётган лойиҳалар ҳақида фикр алмашилди.\nМуҳокамалар давомида Германия компанияси вакиллари пойабзал маҳсулотларининг тагликлари учун зарур бўлган махсус елимлар ва мойларни ишлаб чиқаришга ихтисослашган янги корхонани очишни режалаштираётганини маълум қилди.\nТаъкидлаб ўтиш керакки, айни вақтда республикамизга бу каби хом ашёларнинг асосий қисми Хитой ва Туркиядан келтирилади. Агар мазкур мойлар ўзимизда ишлаб чиқарилса, пойабзал таннархи анча арзонлашади.\nБундан ташқари, мулоқотлар давомида Уюшма мутасаддилари мазкур хом ашё нафақат чарм-пойабзал, балки фармацевтика, автомобил саноатида ҳам ишлатилишини қайд этиб ўтдилар.\nШунингдек, учрашув давомида “Pecon Trade” команияси махсус пойабзаллар ишлаб чиқариш бўйича ҳам ўз таклифларини илгари сурди. Хусусан, аутсорсинг асосида Германия брендларининг маҳсулотларини Ўзбекистонда тайёрлаш масаласида мулоқотлар ўтказилди.\nШу билан бирга, Ўзбекистонда ишлаб чиқарилган пойабзал ва чарм-атторлик буюмларини Германияга экспорт қилиш масаласи ҳам муҳокама этилди.\nУчрашув сўнгида мазкур мавзулар бўйича, хусусан, инвестициявий лойиҳаларни ишга тушириш юзасидан ҳамкорлик алоқаларини йўлга қўйишнинг амалий ва техник масалаларини ҳал этиш борасидаги келгуси режалар белгилаб олинди.