Талоқ сўзи луғатда "Моддий ва маънавий тугинни ечиш" маъносини билдиради. Шаърий маъноси эса, махсус лафз билан никоҳни кетказиш ёки ҳалолни нуксонга учратишга талоқ дейилади. Махсус лафздан мурод талоқ ёки унинг маъносини англатувчи лафздир. Никоҳни кетказиш уч талоқ билан юзага келиб, ундан сўнг талоқ қилинган аёл ўзини талоқ қилган киши(эри)га ҳалол бўлмай қолади.\nҲалолини нуқсонга учратиш дегани эса, эр талоқ қўйса, уч талоқ ҳаққидан битта камайиб, хотиннинг унга ҳалоллиги нуқсонга учраган бўлади. Талоқ ҳақидаги ҳадисларни келтирамиз. Ибн Умар розияллоҳу анҳумодан ривоят қилинади : Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам "Аллоҳ азза ва жаллага энг ёмон кўрилган ҳалол талоқдур" дедилар. Бундан Ислом динида талоқ фақат ноилож қолганидагина ишлатиш учун берилган рухсат эканлиги чиқади. Шу ерда Исломда талоққа нима учун рухсат берилгани, у қандай бўлиши лозимлиги ҳақида гапиришга тўғри келади. Баъзилар талоқ чегарасиз бўлишини хоҳлайдилар. Эркак хоҳлаган пайтда хоҳлаганича талоқ қилишни истайдилар. Араб жоҳилиятида худди шундай ҳукм бўлган. Бу эса аёл учун зулмдир. У бечора эрига сал ёқмай қолса эри уни хоҳлаганича талоқ қилади ва ҳоҳлаган пайтида қайтариб олаверади. Бунда умуман никоҳнинг ҳурмати ва муқаддаслиги қолмайди. Баъзилар умуман талоққа рухсат бермаслигини маъқуллашадилар. Масиҳий динидаги баъзи мазҳаблар шунга амал қиладилар. Лекин бу ҳам инсон табиатига тўғри келмайди. Чунки турли сабабларга кўра, эр хотин бир-бирига ёқмай қолиши, ё оилавий турмушини умуман давом эттириб бўлмай қолиши мумкин. Демак, Аллоҳнинг охирги ва мукаммал дини Ислом талоққа рухсат бериб, уни маълум бир адад билан чегаралаб қуйиши, бу диннинг ўртача йўл тутувчи дин эканлигини билдиради. Энди талоқ қилиш ҳуқуқи кимда бўлгани маъқул? Шу тўғрисида сўз юритамиз.\nБаъзилар "талоқ қилиш ҳукми қозилик маҳкамаси ҳаққи бўлиши керак" дейди. Бу нотўғри фикр, чунки эр-хотин орасидаги муносабатлар бегона кишилар воситасида талашиб тортишадиган нарса эмас. Бундай ҳолатда ким беҳаёроқ, ким сўзга чечанроқ бўлса, ўша ғолиб бўлаверади. Баъзилар талоқ хотиннинг ҳаққи бўлиши керак дейди. Лекин бу ҳам нотўғри фикр. Чунки, хотин киши табиатан жаҳли тез, эҳтироси туфайли шошиб ҳукм чиқарувчи бўлади. Яна аёл оила қуриш учун ҳеч қандай ҳаракат қилмаган ва қийналмаган бўлади. Шунинг учун никоҳ бузилишидан ҳеч қандай моддий зарар кўрмайди, балки янги турмуш қуриб, яна янгидан маҳр ва совға олиши мумкин.\nИслом бу хуқуқни эркакларга берди. Чунки эркаклар оилани бузишдан олдин кўп ўйлайди. Болалар ҳам отанинг номида бўлади, бу ҳам уни кўп ўйлашга мажбур қилади. Яна оила қуриш учун барча ҳаражатлар (Маҳр, нафақа, тўй, уй-жой каби) бўлиб, унинг тарафидан бўлади. Мусулмон эр иложи борича талоқ қилмаслик ҳаракатида бўлади. Чунки у (талоқ) Аллоҳ ёмон кўрган нарса эканлигини яхши билади.\nНабий соллаллоҳу алайҳи васаллам : "Қай бир аёл узрли сабабсиз эридан талоқ қилишини сўраса, унга жаннатнинг ҳиди ҳам ҳаром бўлади" дейдилар. Ушбу ҳадисга қараганда аёллар иложи борича эрларидан талоқни талаб қилмасликлари керак. Эрлар ҳам ўзларини бу сўзни айтишдан сақлашлари лозим. Расулуллоҳ салоллоҳу алайҳи вассалам: "Талоқ қилишдан Аллоҳнинг арши ларзага келади" деганлар.\nАбу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади : "Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам “Уч нарсани жиддийси ҳам жиддийдир, ҳазили ҳам жиддий, никоҳнинг, талоқнинг ва ражъатнинг", деганлар. Чунки бу ҳолларда ўзи билиб туриб, қасд қилиб айтган бўлади. Ислом, ҳаётга хусусан оилавий ҳаётга жиддий қарашга буюради. Лекин, ҳазил қилмай хато қилиб бошқа сўзни айтмоқчи бўлиб туриб, тилига бехосдан талоқ сўзи келиб қолса, талоқ тушмайди. Ражъат - хотинини бир ёки икки ражъий талоқ қилган одамнинг, идда ичида "сени қайтариб олдим" дейишига ражъат дейлади.\nТалоқ масаласида талоқ учун ишлатиладиган лафзларга алоҳида эътибор берилади. Талоқ учун ишлатиладиган лафзлар 2 га бўлинади:\n1) Очиқ ойдин лафзлар. Бундай лафзлардан кўзланган мурод очиқ-ойдин бўлиб, урф-одатда талоқ қилиш учун ишлатиб юрилган лафзлардир. “Талоқ”, “Фироқ”, “Сароҳ” сўзлари арабчада очиқ талоққа ишлатиладиган сўзлардир. Талоқ умумий ва ҳамма халқлар биладиган сўзда "Қўйиб юбордим" ”Ажралдим” каби сўзлар ҳам шу маънони англатиши мумкин.\nТалоқ тушиши учун қўйидагилар шартдур:\n1.Луғатда ва урф одатда талоқ маъносини билдирадиган лафзни айтиш ёки ёзиш ёки ишора билан англатиш.\n2.Талоқ қилувчи маънони тушунган бўлиши. Бировга талоқ сийғаси бошқа тилда ўргатилса у маъносини билмай туриб ишлатса талоқ тушмайди.\n3.Талоқни хотинга нисбат бериши. Аёлнинг исмини айтиш, ўзига хитоб қилиш, васфини айтиш, унга ишора қилиш кабилар.\n4. Талоқнинг лафзи ва ададида шак бўлмаслиги. Сўзни бузиб талаффуз қилса ҳам талоқ тушади. Масалан: талоқ ўрнига "талоғ" "талақ" деса ҳам. Очиқ-ойдин талоқ сўзи хотинга нисбат бериб айтиши билан талоқ тушади. Ният, мақсадни сўраб ўтирилмайди.\n2) Киноя лафзли талоқ. Бунда талоқни ҳам бошқа маънони англатадиган лафзни хотинга нисбат бериб ишлатилади. “Ота-онангникига кетавер”, “жўна”, “йўқол”, “чиқ кет”, “сен бўшсан”, “ҳурсан”, “ишинг ўзинг билан” каби сўзлар шу жумладандир. Агар бу киноя лафзлари розилик ҳолатида, талоқ тўғрисида гап сўз бўлмай айтилган бўлса талоқ тушмайди. Аммо эр бу гапни талоқ ниятида айтдим деса талоқ бўлади.\nАгар розилик ҳолати бўлиб, эр-хотин орасида талоқ масаласи ўзаро баҳс қилиниб турганда эр “иддангни сана”, “сен ажрадинг”, “сен бўшсан” каби лафзларни айтса талоқ тушади. Бошқа киноя лафзларни айтса ниятига боғлиқ бўлади. Ғазаб, уруш-жанжал ҳолати бўлса, “иддангни санайвер” дейиши билан талоқ тушади. Бошқа лафзлар ниятга боғлиқ бўлади.\nТАЛОҚ ОИД САВОЛ-ЖАВОБЛАР\nСАВОЛ: Ҳайзни талоққа алоқадорлиги борми?\nЖАВОБ: Алоқадорлиги бор. Ҳоизани талоқ қўйилганда иддаси уч ҳайз бўлади.\nإذَا طَلَّقَ الرَّجُلُ امْرَأَتَهُ طَلَاقًا بَائِنًا أَوْ رَجْعِيًّا أَوْ ثَلَاثًا أَوْ وَقَعَتْ الْفُرْقَةُ بَيْنَهُمَا بِغَيْرِ طَلَاقٍ ، وَهِيَ حُرَّةٌ مِمَّنْ تَحِيضُ فَعِدَّتُهَا ثَلَاثَةُ أَقْرَاءٍ\nЭр ҳур, ҳайз кўрадиган аёлини талоқ қилса, боин бўлсин, ёки ражъий, ёки учта бўлсин, ёки талоқсиз ўртасига айрилиқ тушса, унинг иддаси уч ҳайздир. (Жавҳаротун Наййира)\nСАВОЛ: Ёшлиги туфайли ёки қондан тўхтагани туфайли ҳайз кўрмайдиган аёл талоқ қилинса, унинг иддаси нима бўлади?\nЖАВОБ: Бундай аёлларнинг иддаси ҳайз билан бўлмай, уч ой бўлади.\n“Аёлларингиздан ҳайздан ноумид бўлганларнинг иддаси, агар шубҳангиз бўлса, уч ойдир. Ҳайз кўрмаганларники ҳам”. (Талоқ сураси 4-оят)\nСАВОЛ: ҳайз,нифос ҳолатида талоқ қўйилса воқеъ бўладими?\nЖАВОБ: ҳайз ҳолатида талоқ қўйиш жоиз эмас, лекин талоқ қўйса воқеъ бўлади.\nوَطَلَاقُ الْمَوْطُوءَةِ حَائِضًا بِدْعِيَّةٌ فيراجعها ويطلقها وَيُطَلِّقُهَا فِي طُهْرٍ ثَانٍ\nЯқинлик қилинган, ҳайз ҳолатидаги аёлни талоқ қўйиш бидъатдир. Агар талоқ қўйиб қўйган бўлса, уни қайта никоҳига олади ҳамда иккинчи поклигида талоқ қилади. (Баҳрур Роиқ)\nСАВОЛ: аёл талоқ қилинганидан кейин, УЗИ текширувидан ўтгач, ҳомиласи йўқлиги маълум бўлса, уч ҳайз идда ўтирмасдан турмушга чиқиши жоизми?\nЖАВОБ: Аллоҳ таоло Қуръонда талоқ қилинган аёл ҳайз кўрадиган аёл бўлса, уч ҳайз идда ўтиришини баён қилган. Бу Аллоҳнинг ҳукмидир. Уч ҳайзнинг ичида ҳомиланинг бор, йўқлиги Аллоҳ таоло буюрган идданинг бир неча ҳикматларидан биридир. Ҳикматни эътиборга олиб Аллоҳнинг ҳукми тарк қилинмайди.\n“Талоқ қилинган аёллар уч қуруъ (уч ҳайз) кутарлар” Бақара сураси 228-оят.\nСАВОЛ: ҳайз кўрадиган аёлнинг эри вафот этса унинг иддаси қанча бўлади?\nЖАВОБ: аёл хоҳ ҳайз кўрадиган бўлсин, хоҳ ноумид ёшида бўлсин, ҳомиладор бўлмаган ҳолатда эри вафот этса тўрт ойу, ўн кун идда ўтиради.\n“Сизлардан вафот этиб жуфтларини қолдирганларнинг аёллари ўзларича тўрт ойу, ўн кун кутарлар”. Бақара сураси 234-оят.\nСАВОЛ: иддадаги аёл иддаси тугамай туриб бир, икки бор ҳайз кўргач, ҳомиладор эмаслиги маълум бўлгач, бошқа эрга тегиб кетса бўладими?\nЖАВОБ: иддаси чиқмаган аёл бошқага никоҳланиши жоиз эмас. Никоҳ ўқилсада никоҳ боғланмайди.\n“..Идда ўз муддатига етмагунча никоҳ боғлашни қасд қилманг...” Бақара сураси 235-оят\nСАВОЛ: аёл ҳоизалигида эри уч талоқ қўйса, воқеъ бўлмайди, деган халқ оғзида гап бор, шу тўғрими?\nЖАВОБ: талоқ тушиш ёки тушмаслиги ҳайз кўриш ёки кўрмасликка умуман боғлиқ эмас. ҳайз ҳолатида қўйилган уч талоқ воқеъ бўлади. Лекин бундай қилиш бидъатдир.\nوَالْبِدْعِيُّ ثَلَاثٌ مُتَفَرِّقَةٌ ...فِي طُهْرٍ وَاحِدٍ ...أَوْ وَاحِدَةٌ فِي حَيْضِ مَوْطُوءَةٍ\nБир покликда уч бор бўлиб талоқ қўйиш ёки яқинлик қилинган аёлни ҳайз ҳолатида талоқ қўйиш бидъат талоқдир. (Роддул Муҳтор)\nТАЛОҚДАН КЕЙИН ҚАЙТА ЯШАШ\nАлоуддин Мансурнинг тафсирида Бақара сурасининг 233-оятида «Оналар болаларини тўла 2 йил эмизадилар», дейилган. 232-оятида «Қачон хотинларингизни талоқ қилсангизлар ва уларнинг идда муддатлари битиб қолса, бас, уларни, ўзаро яхшилик билан келишишган бўлсалар, эрларига қайта никоҳланишдан тўсманг», дейилган.\nБу ҳукм 2 талоққача бўлсами ёки 3 талоқдан кейин иддасини чиқариб, бир эрга тегиб, яна талоқ қилиниб, иддасини чиқариб, яна аввалги эрига никоҳланадими?\n«Мухтасарул Виқоя» ва «Мажмаъул Масъуд»да шундай ёзилган.\nМеҳрибон, раҳимли Аллоҳ номи ила\nОламлар роббиси, шариъат, ҳукм ва намозни адо қилиш амрини қилган ягона Аллоҳ таолога ҳамду санолар бўлсин. Махлуқотларининг энг яхшиси Муҳаммад мустафо саллоллоҳу алайҳи васалламга салавоту саломлар бўлсин. Аллоҳ таоло Набий саллоллоҳу алайҳи васалламни инкор қилувчиларга ҳужжат, нубувват эшигини хотимаси қилиб юборди. Узотнинг улуғ аҳлига ва буюк саҳобийларига ҳамда тўғри йўл имомлари бўлмиш хусусан “Илм юлдузларда бўлса ҳам албатта форс ўғлонларидан чиққан кишилар уни олади” деб, башорати берилган Абу Ҳанифа раҳматуллоҳи алайҳга саломлар бўлсин.\nБиз ўз ҳаннон ва маннон бўлган жалол эгаси бўлган Роббимизга сажда қиламиз. У мендай хом ақл эгасига (Қуръон ва ҳадис денгизи қаридан чиқариб олинган бебахо дур ва шариат хулосалари бўлмиш) фиқҳнинг бир неча бобларида қалам тебратиш тавфиқини ато этди.\nОламлар Роббиси Аллоҳ таолога ҳамд, Унинг барҳақ расули, саййидимиз Муҳаммад саллоллоҳу алайҳи васалламга салавоту саломлар, унинг аҳлига ва барча саҳобийларига ҳамда чиройли тарзда улар йўлини тутганларга қиёмат кунигача саломлар бўлсин.\nЭй, Аллоҳим! Сенга ҳамдлар айтаман ва Сендан ушбу китобни ёзишга ёрдам, кўмак сўрайман.\nТалоқ сўзи (насара бобидан) масдар бўлиб, луғатда қайдни кўтариш, озод қилиш, айрилиқни ихтиёр қилиш каби маъноларни англатади. Шаръий истилоҳда, тезлик билан никоҳ ришталарини узушдир. Ҳазрати мавлоно Абдул Ҳай Лакнавий “Ҳидоя” ҳошиясида қуйидагиларни ёзган:\n“Талоқ луғатда қайдни кўтариш, фақиҳлар истилоҳида, никоҳ битми (ижоб ва қабул)ни махсус лафзлар воситасида кўтариб, никоҳ риштасини тугатиш номига талоқ дейилади.\nТалоқ ижоб ва қабул ёрдамида икки бегона эр ва аёл ўртасида пайдо бўлган муҳаббат ришталарини тугатувчи ҳукмлар мажмуасидир. Бир жону бир тан бўлган эр-хотин қалбида куртак ёзган орзу ва тасаввуротлар талоқ орқали парча-парча бўлиб кетади. Талоқ ҳар бир қавм ва элатда мавжуддир. Лекин, бизнинг шариати исломиянинг покиза ҳаёт низоми бошқалардан тубдан фарқ қилади. Исломий талоқ дастурининг қадру қиммати бошқа дин ва миллатларда мавжуд талоқ низоми билан солиштириб кўришда намоён бўлади. Шу боис исломий талоқ низомига киришишдан олдин бу борада бошқа динлар тутган йўлларни кўриб чиқиш мақсадга мувофиқ.\nЯҳудий динида талоқ\nМусо алайҳис саломга юборилган шариатда талоқ мубоҳ амаллардан ҳисобланган. Талоқнинг буткул тасарруфоти эркак қўлида бўлган. Бу борада аёл китшига ҳеч қандай ихтиёр берилмаган. Масалан, бир киши бир аёлга уйланса ва унга нисбатан ҳеч қандай илиқлик унда пайдо бўлмаса ё аёлнинг бирор айбини билиб қолса, ҳеч қандай таъаммулсиз талоқ қағозини ёзиб аёл қўлига тутқазиб, уйдан ташқарига чиқариб юборилган. Аёл аввалги эри уйидан чиқиши билан бошқаларга турмушга чиқиши мумкин бўлган. Ажрашган эр-хотин умурбод бир-бирига ҳаром бўлган. У иккисини бир-бирига ҳалол қилиш йўли умуман бўлмаган. Яҳудийларда талоқ сўз билан эмас ёозма тарзда амалга оширилган. Талоқ беришда эркак кишига ҳеч қандай монеъликлар бўлмаган. Лекин, яҳудийлар кейинчалик кўплаб монеъликларни ишлаб чиқганлар .\nЯҳудийларни акси ўлароқ асл исоийларнинг динида на эрга ва на хотинга талоқ қилиш ихтиёри берилмаган. Талоқ ҳаром амал ва кабира гуноҳ деб тушунилган. Яҳудилардан бир гуруҳлари Исо алайҳис салом ҳузурига келиб: “Эркак киши ўз аёлини бирор сабабга кўра талоқ қилишига ҳаққи борми?” деб, савол бердилар. Исо алайҳис салом уларга “Аллоҳ таоло эркак ва аёлни жуфт-жуфт қилиб яратди”ни ўқимаганмисизлар” деб, сўзида давом этди. Шунинг учун ҳам эр ўз ота-онасидан ажралиб, бир аёл билан ҳаёт кечиради ва у иккиси орасида муҳаббат пайдо бўлиб, ҳатто бир тана каби бўлиб қоладилар. Шунинг учун ҳам Аллоҳ таоло уларни бирга қилди. Аллоҳ таоло уларни бирга қилгандан кейин эр-хотин бир-биридан ажрашиши мумкин эмас. Улар берган саволларига жавоб олганларидан кейин: “Унда нима учун Мусо алайҳис салом ёзма талоқ беришга рухсат бердилар” дедилар. Уларга жавобан Исо алайҳис салом: “Сизларнинг қалбларингизда қасоват бўлгани боис аввалда талоқ қилишга ижозат бўлмасада, Мусо алайҳис салом жазо тариқасида аёлларингизни талоқ қилинглар деб, буюрдилар” дедилар. “Фатҳул мулҳим”да Инжилдан қуйидаги Исо алайҳис саломнинг сўзлари нақл қилинган: “Қайси шахс ўз аёлига талоқ қўйиб, бошқа аёлга уйланса, зино гуноҳини қилган бўлади ва қайси аёл талоқ қўйилиб бошқа эрга тегса, зино гуноҳини қилган бўлади”. Умуман олиб қаралганда Христиан динида талоқ қатъий манъ қилинган амаллардан ҳисобланган ва бошқа томондан кўпхотинлик ҳам таъқиқланган. Унинг натижаси шу бўладики, икки бир-бирига мос келмайдиган эркак ва аёл никоҳланса, у иккаласи христианлик динига кўра ажрашиш қатъий манъ қилинади ва иккалаларини ушбу ҳаёти (доимо бир-бири билан урушишлари натижасида) дўзахга айланади. Бундан бошқа ўзга хулоса қилиб бўлмайди.\nИслом дини талоқга рухсат берган эди, баъзи насронийлар унга эътироз билдириб: “Бу аёлга зулм” дедилар. Қачонгача талоқга рухсат берилмайди. Чунки талоқга рухсат бермаслик ғайри фитрий иш ҳисобланади. Шунинг учун ҳам насронийлар асл китобларида келган талоқ борасидаги ҳукмга амал қилмай, аста секинлик билан талоқга доир қайтариқларни бузишга урундилар. Зино ва турли ёмон ишлар қатори талоқ ҳам черков рухсати билан амалга оша бошлади. Оммавий халқ тазйиқи остида черков талоқ бериш асосларини секин асталик билан кўпайтира бошладилар. Кейинчалик талоқ беришга қўйилган сабаблар беҳад кўпайиб кетди. Бу вақтда талоқ ихтиёри ҳали ҳам черков тасарруфида эди. Талоқ борасида эр-хотинда ҳеч қандай ихтиёр йўқ эди. Эр-хотин бир-биридан ажрашиш мақсадида черковларга мурожаат қиласалар, черков ўзи тўғри деб топган сабабларга қараб ҳукм қилар эди. Лекин, имкони борича роҳиблар Инжилда келган асл ҳукмга амал қилишга урунар эдилар. Шунинг учун улар томонидан оз сонли кишиларгагина талоқ билан ҳукм қилинар эди. Европада иккинчи уйғониш даври содир бўлгандан кейин омма халқ талоқни черков тасарруфидан ўз ихтиёрларига ўтказишга урундилар. Натижада, талоқ черков роҳиблар тасарруфидан давлат судлари ихтиёрига ўтказилди ва бениҳоя ажрашиш сабаблари кўпайиб кетди. Охир оқибат эркаклар билан бир қаторда аёллар ҳам талоқ масаласи юзасидан судларга мурожаат қила бошладилар. Эр-хотиндан қайси бири бир-бирига ёқмай қолса, эр ё хотин судга бориб “эрим ё хотиним менга ёқмай қолди ажрашишни хоҳлайман” деб мурожаат қиларди. Суд эса, уларни бир-бирига ёқмай қолганини сабаб қилиб кўрсатиб ажратиб юборар эди. Натижада, ҳозирги кунга келиб европада ажрашиш миқдори жуда ошиб кетди. Шарқий давлатларда истиқомат қилувчи одамлар бу тартибда ажрашишни ҳаёлларига ҳам келтира олмайдилар. Европада никоҳ ҳали ҳануз жар ёқасида қолиб келмоқда .\nҲиндиуилик динида талоқ қилишга умуман рухсат берилмайди. Ҳатто, аёлини зино устида ушлаб олса, уйидан ташқарига чиқариб қўйса қўяди. Лекин, талоқ қила олмайди. Шу боис ҳам баъзи ҳиндлар бу ҳукмни ижросида танглик ҳис қила бошладилар. Баъзи ҳиндуи динига эътиқод қилувчи қабила эркаклари зарурат юзасидан аёлига талоқ қўйиш мақсадида браҳманларга мурожаат қилардилар. Шулар сирасига жанубий Ҳиндистонда истиқомат қилувчи ҳиндуий таълимотидаги гуруҳларни келтириш мумкин. Лекин, шимолий Ҳиндистонда яшовчи сивилизациядан орқада қолган ҳиндуийлар талоқни умуман ножоиз иш деб тушунадилар .\nЖоҳилият замонасидаги талоқ\nЖоҳилият даври низомига кўра эр ўз аёлига 100 тагача талоқ бериши ва яна уни ўзига қайтариб олиши мумкин эди. Қози Саноуллоҳ соҳиб ўзининг “Тафсири мазҳарий” асарида Имом Бағавий Урва ибн Зубайр қилган ушбу ривоятларини нақл қилганлар: “Ислом аввалида одамлар беҳисоб талоқ қўйишга одатланган эдилар. Баъзи кишилар аёлларига талоқ қўйиб, улар иддаларини тугатай деганда ўзларига қайтариб олиб, яна талоқ қўйиб юборар эдилар. Бу ҳолат аёлга зулм бериш мақсадида қайта-қайтабажарилар эди. Эркаклар ўз аёлларини жуда ёмон кўрсалар никоҳ ва талоқсиз муаллақ ҳолатда ушлаб туришга урунар эдилар. Ислом, жоҳилият даврида аёлларга берилган бу зулм ва ситамлаига чек қўйди. Бу борада, яъни аёлларга талоқ қўйиш миқдори, чегараси борасида қуйидаги оят нозил қилинди:\n“Талоқ икки мартадир” (Бақара 229-оят).\nТалоқ қўйгандан кейин ортидан ражъат қилиш мумкин бўлган талоқ ҳаммаси бўлиб иккитадир. Бирор киши иккита талоқ қўйгандан кейин учинчи талоқниқўйса, талоғини берган аёлига ҳалоласиз ражъат қилиши мумкин эмас. Бундай ҳолатда никоҳ ҳам уч талоқ қилган аёлини ҳалол қилиб бермайди .\nИсломда никоҳ ва талоқнинг адолатли низоми\nИслом никоҳ ва талоқга адолатли, инсофли ва пурҳикмат низомни муқаррар қилди. Ушбу низом бошқа динларда мавжуд ифрот (ҳаддан зиёд бўш қўйиш) ва тафрит (ҳаддан зиёд маҳкам тутиш)дан покдир. Ислом шариати талоқни билкул ҳаром қилиб ҳам қўймади ва ҳеч қандай сабабсиз оммавий тарзда рухсат ҳам бермади. Балки, талоқга ижозат бера туриб, шундай деб таъкидлаб қўйди:\nعَنْ ابْنِ عُمَرَ أن النَّبِيِّ قَالَ : "أَبْغَضُ الْحَلالِ إلَى اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ الطَّلاقُ" . رَوَاهُ أَبُو دَاوُد وَابْنُ مَاجَةْ.\n“Набий саллоллоҳу алайҳи васаллам дедилар:\n“Аллоҳ азза ва жалла наздида ҳалол нарсаларнинг энг ғазаблиси талоқдир” (Абу Довуд ва ибн Можа ривояти). Ҳадисдан кўзланган мақсад ўйлаб, фикр қилиб энг охирги мажбурий ҳолатда талоқ қўйишга қадам қўйиш керак деганидир. Чунки, талоқ никоҳ востиасида юзага келадиган улуғ бир риштани тугатиш ҳисобланади. Шунинг боис никоҳ битмини тугатишни арзимаган гап деб билмаслик даркор. Зеро, никоҳ бошқа муомала ва битмлар каби фақат муомала ё битмгина эмас. Балки, никоҳ бир шаръий ибодат ва Набийларнинг суннати даражасидадир. Никоҳда бошқа битмларда топилмайдиган шартлар мавжуддир. Бундан ташқари никоҳга хос қонунлардан шуки, баъзи эркаклар баъзи аёлларни ўз никоҳларига олишлари мумкин эмас. Шу билан бир қаторда никоҳдан ўзга битмларни тузиш учун гувоҳ шарт эмас. Лекин, никоҳни дуруст бўлиши учун албатта гувоҳ шарт ҳисобланади, яъни икки гувоҳ олдида ижоб (ўзимни сизга бағишладим) ва қабул (сизни танмаҳрамликга қабул қилдим) бўлмаса, никоҳ никоҳ ҳисобланмайди. Шу боис ҳам омма кўз ўнгидан никоҳдан ўтиш суннат ҳисобланади. Никоҳ умур савдоси бўлиш билан бир қаторда Аллоҳ таолонинг ажиб мўъжизасики, икки ижоб ва қабул сўзларини айтиш билан эр-хотинлик ришталари пайдо бўлиб, икки хонадон бир-бири билан лозим. Никоҳ ришталарини чиройли, пухта боғлаш учун, битм аввалида бир неча кўрсатмалар берилган. Уни сақлаб қолиш учун бир неча босқичга эга тавсиялар берилиб, охирги босқичда талоқга рухсат берилган.\nЭр-хотинлик ришталарини мустаҳкамлаш йўллари\nЭр-хотин ўртасидаги алоқаларни мустаҳкам қилиш учун шариат кўплаб кўрсатмалар берган. Улар қуйида баён қилинади:\n1. Никоҳдан олдин икки ёш бир-бирини хулқ-атвори ҳақидаги маълумотларга эга бўлиши лозим. Келишмовчилик ва турли зиддият чиқмаслиги учун ойлавий муҳит, қиз ва ўғил табиати, бири икинчисини кўриб ҳотиржам бўлиб, маслаҳатлашгандан кейин истихора қиладилар;\n2. Никоҳдан кейин эркак кишига қуйидагилар тушунтирилади. Аллоҳ таоло раҳмати ила никоҳ риштаси боғланди. Аллоҳ таоло томонидан боғланган ҳар бир ишда бахт ва саодат бор деб билиб, турмуш ўртоғи билан яхши муомала қилади. Аёли томонидан содир бўлган турли янглиш ишларни яхши томонини ўйлайди. Аёлига хушмуомалалик билан илтифот кўрсатади. Набий саллоллоҳу алайҳи васалламўзларининг бир ҳадисларида нафсга таъсир қилувчи бир кўрсатмани берганлар.\nعَنْ أَبِى هُرَيْرَةَ رَضِىَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ -صلى الله عليه وسلم- :"لاَ يَفْرَكْ مُؤْمِنٌ مُؤْمِنَةً إِنْ كَرِهَ مِنْهَا خَلْقًا رَضِىَ آخَرَ".\n“Расулуллоҳ саллоллоҳу алайҳи васаллам:\n“Мўмин мўминага ғазаб қилмайди. (Чунки) У(аёл)ни бир одатини ёмон кўрса, у(аёл)ни бошқа хулқини яхши кўради” дедилар” (Муслим ривояти) .\nЭнг яъши тавсия шуки, аёлни ёмон одатларига кўз юмиб, яъши хулқларига эътибор қаратиш лозим. Қуръони каримда ҳам бу ҳақда қуйидаги оят ворид бўлган:\n“Улар ила яхшиликда яшанг. Агар уларни ёқтирмасангиз, шоядки, Аллоҳ сиз ёқтирмаган нарсада кўпгина яхшиликларни қилса” (Нисо 19-оят).\nШунингдек, аёллар ўз эрларига итоат қилишлари борасида бот-бот таъкидланган ҳукмлар ворид бўлган. Бу ҳақда Набий саллоллоҳу алайҳи васаллам қуйидаги ҳадис ривоят қилинган.\nأَبِى هُرَيْرَةَ رَضِىَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم :"لَوْ كُنْتُ آمِرًا أَحَدًا أَنْ يَسْجُدَ لأَحَدٍ لأَمَرْتُ الْمَرْأَةَ أَنْ تَسْجُدَ لِزَوْجِهَا لِمَا عَظَّمَ اللَّهُ مِنْ حَقِّهِ عَلَيْهَا".\n“Бирор кишини бирор кишига (фаразан) сажда қилишга буюргувчи бўлсам, аёлни ўз эрига у(эр)ни ҳаққи ун(аёл)да кўп бўлгани боис сажда қилишга амр қилган бўлар эдим”, дедилар” (Байҳақий ривояти ).\nҚуръони каримда солиҳ ва яхши аёл сифатида ўз эрига итоат қилувчи аёл зикр қилинган.\nАллоҳ баъзиларини баъзиларидан устун қилгани ва молларидан сарфлаганлари учун эркаклар аёлларга раҳбардирлар. Солиҳа аёллар-итоаткор ва Аллоҳнинг ҳифзи-ҳимояси бўйича ғойиб(эр)ларининг муҳофазасини қилувчилардир (Нисо 34-оят).\nЯхши, солиҳа аёл эри ҳокимяти ва раҳбарлигига ўзини таслим қилиб, уни фармонларига итоат қилади. Набий саллоллоҳу алайҳи васаллам ўз эри амрига итоат қилувчи аёлларни мақтаганлар. Набий саллоллоҳу алайҳи васалламдан “Қайси аёл ўз эрига тобеъ бўлиб, итоат қилса, ҳаводаги қушлар, денгиздаги балиқлар, самодаги фаришталар ва ўрмондаги дарандалар истиғфор айтадилар” ривоят қилинган .\nЭр-хотин ўртасидаги алоқалар тўғрисида Қуръон ва ҳадисда келган кўрсатмаларнинг хулосаси шуки, никоҳ риштасини мустаҳкамлаб, илдиз оттиришга замин яратиш даркор. Шу боис одатда эр-хотин орасида ўтиб турадиган гапларга асосланиб аёлига талоқ қўйиш яхши иш эмас. Юқорида икки ёш никоҳлангандан кейин никоҳни мустаҳкамлаш учун йўл-йўриқ ва кўрсатмалар берилди. Ушбу кўрсатмаларни бажаришга эр-хотиндан бирортаси лоқайтли қилса ва шу сабабли икки ёш орасида келишмовчилик ҳамда тортишув юзага келса, шариат ўзаро сулуҳ ва маслаҳат воситасида орадаги зиддиятни кетказишга буюради. Қуръони каримда эр-хотин ўртасидаги ўзаро келишмовчиликга барҳам беришни тўртта йўли айтилган. Улардан учтаси эркакга тегишли бўлиб, Аллоҳ таоло бу ҳақда шундай марҳамат қилади:\n“Бош кўтаришларидан хавф қилинган аёлларга ваъз-насиҳат қилинг, ётоқларида ҳижрон қилинг ва уринг. Агар итоат қилсалар, уларга қарши бошқа йўл ахтарманг. Албатта, Аллоҳ юксак мақомли буюк зотдир” (Нисо 34-оят).\nУшбу оятда эр-хотин ўртасини келиштиришнинг уч босқичи, яъни эркакларга боғлиқ жиҳатлари баён қилинмоқда. Улардан биринчиси, аёлга яхши насиҳат қилиб тушунтириш, аёлга тушунтиришнинг ўзи кифоя қилмаса, иккинчи босқич, ётоғини алоҳида қилиб қўйиш, бу орқали эрни норозилигини тушуниб, ўз феълига надомат қилсин. Агар ушбу чиройли огоҳлантиришлар ҳам у аёлга кор қилмаса, яъни димоғдорлиги ва қинғирлигидан қайтмаса, кейинги учинчи даража, ислоҳ мақсадида енгил уринглар. Уришнинг шаръий даражаси, суяк синадиган ё баданда асари қолиб кетадиган ҳайсиятда бўлмаслигидир. Юзга умуман уриш мумкин эмас. Чунки, у ҳусун маркази ҳисобланади .\nУриб-тепиш жазони энг охиргисидир. Арзимаган ва юзаки айблар туфайли уриш яхши эмас. Заруратсиз ё заруратдан зиёда ургувчилар ҳақида Набий саллоллоҳу алайҳи васалламдан ҳадис ворид бўлган.\nعَنْ إِيَاسِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِى ذُبَابٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم "لاَ تَضْرِبُوا إِمَاءَ اللَّهِ". فَجَاءَ عُمَرُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ذَئِرْنَ النِّسَاءُ عَلَى أَزْوَاجِهِنَّ. فَرَخَّصَ فِى ضَرْبِهِنَّ فَأَطَافَ بِآلِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نِسَاءٌ كَثِيرٌ يَشْكُونَ أَزْوَاجَهُنَّ فَقَالَ النَّبِىُّ صلى الله عليه وسلم "لَقَدْ طَافَ بِآلِ مُحَمَّدٍ نِسَاءٌ كَثِيرٌ يَشْكُونَ أَزْوَاجَهُنَّ لَيْسَ أُولَئِكَ بِخِيَارِكُمْ".\nИёс ибн Абдуллоҳ ибн Аби Зубобдан ривоят қилинади:\n“Набий саллоллоҳу алайҳи васаллам:\n“Аллоҳнинг чўрилари (бандалари)ни урманглар” дедилар. Шунда Умар розияллоҳу анҳу Расуллоллоҳ саллоллоҳу алайҳи васаллам олдиларига келиб: “Аёллар ўз эрларига журъатли бўлиб кетдилар” дедилар. Бас, улар(аёллар)ни уришга (Набий саллоллоҳу алайҳи васаллам) изн бердилар. Шунда Расулуллоҳ саллоллоҳу алайҳи васаллам хонодони атрофида кўплаб аёллар ўз эрларидан шикоят қилиб, айланиб қолдилар. Бас, Набий саллоллоҳу алайҳи васаллам: “Муҳаммад (саллоллоҳу алайҳи васаллам) оиласи атрофида ўз эрларидан шикоят қилиб кўп аёллар айланиб қолди. У(ўз аёлларини заруратсиз ё заруратдан зиёда урувчи)лар сизларнинг яхшиларингиз эмас” дедилар” (Абу Довуд ривояти).\nЖазодан кейин аёл тўғри йўлга келиб, муомалалари дурусланса ва ундан кейин ўзи истаган пайтда аёли ортидан тушиб уни айбларини қидириши дуруст эмас. Юқорида келтирилшган услубларни қўллаш натижасида хонадонда юзага келган келишмовчиликлар барҳам топади. Эр-хотин ўртасида келиб чиққан низо ва можороларни ислоҳ қилишда мазкур тарбиявий кўрсатмалар иш бермай қоладиган даражага етиб келиб, хонодонда содир бўлган ишлар ташқарига чиқиб кетиш хавфи бўлиб, у сабабли эр-хотин орасида уруш аланга олиб, жанжаллашиб, бир-бирини айблай бошласалар, шу ўринда ҳам Қуръони карим яраштиришнинг тўртинчи босқичини баён қилди:\n“Агар икковларининг оралари бузилишидан қўрқсангиз, эрнинг аҳлидан бир ҳакам ва хотиннинг аҳлидан бир ҳакам ажратинг. Агар улар ислоҳни ирода қилсалар, Аллоҳ эр-хотиннинг орасини мувофиқлаштиради. Албатта, Аллоҳ билувчи ва хабардор зотдир" (Нисо 35-оят).\nҚуръони каримнинг покиза ва шарафли кўрсатмасига биноан амал қилинса кўча ва бозорда эр-хотин жанжалини тарқалиши ўрнига хонадоннинг ўзида у ихтилофга барҳам берилади. Яқин қариндошларнинг хайрхоҳлиги сабабли эр-хотин ўртасида иттифоқлик ва аҳллик кўрини пайдо бўлади. Юқорида зикр қилинган Қуръони карим оятларидан қуйидаги фойдалар олинади:\n1. Қуръони карим икки томондан эр-хотинни яраштириш учун тайин қилинган шахсларни ҳакам деб, атади. Ҳакам жанжалга чек қўя олиши ва ҳукм чиқаришга салоҳиятли бўлиши лозим. Бу салоҳиятлар илмли ва диндор шахсларда бўлади;\n2. Икки ҳакамни юборишдан мақсад эр-хотин ўртасини ислоҳ қилиш бўлсин ва икки ҳакамни икки ёш мухтор (нима ҳукм чиқаришса мен унга розиман деган тарзда) ҳакам қилиб тайинлашса, яъни у иккисини учинчи шахс сифатида тайинлаб, улар чиқарган ҳукмга розимиз десалар. У икки ҳакам ушбу вазиятда мухтор ҳакам бўлиб қоладилар. Натижада, у икки ҳакам талоқга иттифоқ қилсалар, талоқ тушади. Хулуъ ё бирор суратга келишсалар эр-хотин у иккиси томондан чиқарилган ҳукмга итоат қилишлари лозим бўлиб қолади. Бу Ҳасан Басрий (р.а.) ва Абу Ҳанифа (р.а.) мазҳабларидадир;\n3. Икки ҳакам яхши ниятда ва чин дилдан у икки эр-хотин ўртасини яхши бўлишини хоҳлаб ишга киришишса, албатта Аллоҳ таолонинг ғойбий мадади натижасида муваффақиятга эришадилар. Зеро, оятда “Агар улар ислоҳни ирода қилсалар, Аллоҳ эр-хотиннинг орасини мувофиқлаштиради” ғойибий мададга ишора бор. Ҳакамларда яраштириш истаги ё ихлос бўлмаса, эр-хот орасида мувофиқлашиш топилмайди. Чунки, оятда аниқ ва равшан тарзда “Агар улар ислоҳни ирода қилсалар, Аллоҳ эр-хотиннинг орасини мувофиқлаштиради” деб, таъкидланган;\n4. Юқорида келган кўрсатмаларнинг барчаси бесамар кетса, у икки эр-хотин орасидаги жуда қаттиқ зиддият сабабли душманлик пайдо бўлади. Натижада, никоҳ риштаси самара бериш ўрнига азоб беради. Бундай ҳолатда никоҳ риштасини узмаслик зулмдир. Аксинча, бундай ўринда никоҳ риштасини тугатиш эр-хотин ва у иккиси хонадонига роҳат ҳамда саломатлик бағишлайди. Бир киши чиройли гап айтган экан:\n“Афсонани охиригача етказиш мумкин бўлмаса, яхшиси уни тарк қилиш афзал”.\nТўрт босқични босиб ўтгандан кейин талоқ қўйишга рухсат берилади. Лекин, шу билан бирга эрга Набий саллоллоҳу алайҳи васалламни қуйидаги ҳадисларини бот-бот эслатилади:\nعَنِ ابْنِ عُمَرَ عَنِ النَّبِىِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ "أَبْغَضُ الْحَلاَلِ إِلَى اللَّهِ تَعَالَى الطَّلاَقُ".\n“Аллоҳ азза ва жаллага энг ёмон кўрилган ҳалол талоқдир”, дедилар” (Абу Довуд ривояти) .\nСабабсиз талоқ беришга ваъидлар ва унинг салбий натижалари\nЮқоридаги кўрсатмалардан равшан бўладики, шариати исломия эр-хотин орасидаги келишмовчилик чидаб бўлмайдиган ҳолатга келиб қолганда ва ўнгланишлари мушкул бўлган ўринда талоқга ижозат беради. Аксинча, никоҳ риштасини арзимаган бахоналар билан бузиш Аллоҳ таолога номақбул бўлгани боис имкон қадар ундан сақланиш лозим. Чунки, талоқ сабабли аёлнинг дили чилпарчин бўлиб, эр-хотин обрўйига путур етиб қолмай насл, яъни фарзандларга ҳам таъсир қилиб, хонадон низомини издан чиқаради. Талоқ ортидан келадиган ёмон таъсирлар фақат эр-хотингагина таъаллуқли бўлиб қолмай, балки томонлар, қабилалар орасида низо келиб чиқишига замин бўлади. Талоқнинг салбий жиҳатлари аста-секинлик билан ривожланиб, келажакда юз берадиган мудҳиш ҳолатларга муқаддима вазифасини ўта беради.\nРишта узулишига сабаб ё восита бўладиган нарсаларни шариати исломия чиройли тарзда юганлаб, тўлиқ бир тартибга келтириб қўйган. Сабабсиз талоқ олиш ё талоқ беришга нақлларда қаттиқ ваъидлар баён қилинган. Улардан бир нечтасини қуйида келтирилади:\nعن عليٍّ عَنِ النَّبِىِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ: "تَزَوَّجُوا ولا تُطَلِّقُوا فإِنَّ الطَّلاقَ يَهْتَزُّ مِنْهُ العَرْشُ."\nАлий розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади:\n“Набий саллоллоҳу алаҳи васаллам:\n“Уйланинглар!! Талоқ қўйманглар!! Зеро, талоқдан арш силкинад қимирлайди” .\nعَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ رَضِىَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ قَالَ لِى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم:" يَا مُعَاذُ مَا خَلَقَ اللَّهُ شَيْئًا عَلَى وَجْهِ الأَرْضِ أَبْغَضَ إِلَيْهِ مِنَ الطَّلاَقِ وَمَا خَلَقَ اللَّهُ شَيْئًا عَلَى وَجْهِ الأَرْضِ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنَ الْعَتَاقِ فَإِذَا قَالَ الرَّجُلُ لِمَمْلُوكِهِ :"أَنْتَ حُرٌّ إِنْ شَاءَ اللَّهُ فَهُوَ حُرٌّ وَلاَ اسْتِثْنَاءَ لَهُ وَإِذَا قَالَ لاِمْرَأَتِهِ: أَنْتِ طَالِقٌ إِنْ شَاءَ اللَّهُ فَلَهُ الاِسْتِثْنَاءُ وَلاَ طَلاَقَ عَلَيْهِ".\nМуъоз ибн Жабар розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади:\n“Расулуллоҳ саллоллоҳу алайҳи васаллам менга:\n“Эй, Муъоз! Аллоҳ таоло ер юзида Ўзига талоқданда ёмонроқ нарсани яратмади. Ва Аллоҳ таоло ер юзида Ўзига итоқданда яхшироқ нарсани яратмади. Бир киши ўз қулига: “Ин шаъ Аллоҳ сен ҳурсан” деса, бас у озатдир. У(итоқ) учун истисно йўқ. Аёлига: “Ин шаъ Аллоҳ сен талоқсан” деса, У (талоқ) учун истисно бор ва унга асосан талоқ бўлмайди” дедилар” (Доруқутний ривояти).\nعَنْ ثَوْبَانَ عَنِ النَّبِىِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ :" أَيُّمَا امْرَأَةٍ سَأَلَتْ زَوْجَهَا طَلاَقًا فِى غَيْرِ مَا بَأْسٍ فَحَرَامٌ عَلَيْهَا رَائِحَةُ الْجَنَّةِ".\nСавбон розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади:\n“Қай бир аёл тангликсиз эридан талоқ сўраса, унга жаннатнинг ҳиди ҳаром бўлади”, дедилар” (Термизий ривояти) .\nعَنْ أَبِي مُوسَى رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَال: "لَا تُطَلَّق النِّسَاء إِلَّا مِنْ رِيبَة إِنَّ اللَّه لَا يُحِبّ الذَّوَّاقِينَ وَلَا الذَّوَّاقَات".\n“Аёлларни шубҳадан талоқ қилинглар. Зеро, Аллоҳ тало татигувчи (эркак)ларни ва татигувчи (аёл)ларни яхши кўрмайди”. (Баззор ва Табароний ривояти).\nУшбу ҳадисда “Аллоҳ тало татигувчи (эркак)ларни ва татигувчи (аёл)ларни яхши кўрмайди” деб келтирилган. Ундан мурод асалидан татиб кўриш мақсадида уйланувчи эркак ва тушрмушга чиқувчи аёл назарда тутилган. Улар бир аёлни ё бир эркакни татиб кўргандан кейин бошқа бир аёлни ё эркакни татиб кўришни истайдилар. Ана ўшаларни Аллоҳ таоло яхши кўрмайди. Бундай ҳолатга келиб қолишдан Алоҳ асрасин.\nТалоқни кўпайиб кетиш сабаблари\nАйни дамда талоқ қилинган аёллар сони кундан-кунга ортиб бормоқда. Бу инкор қилиб бўлмайдиган ҳақиқат. Шаръий фатво идоралари мавжуд давлатларда фатво сўраб келувчиларнинг эллик фоизининг сўров номаси талоқга тегишли бўлиб қолди. Бу қадар талоқни кўпйиб кетиш сабаблари қуйидагилардир:\n1. Талоқ қўйишни кўпайиб кетишининг асосий сабаби диндан йироқлашиш, исломий одаб-ахлоқни билмаслик, эр-хотинлик алоқаларига беэътиборлик, уларнинг ҳақлари ва бурчларидан бехабарликдир. Бошқа сўз билан айтганда талоқни ҳаддан зиёда ортиб кетиши диний, ахлоқий ва руҳий таназзул сабабидандир. Шунинг учун биз мусулмонлар диндан бехабар инсонларга тушунтириш ишлари олиб бориб, турмуш аҳамияти, талоқ беришнинг зарарли оқибатлари ва бу борада ворид бўлган ваъидларни очиб беришимиз лозим;\n2. Тажрибасиз, ҳиссиётга берилувчи, жаҳли чиққанда ақли кетадиган шахслар тушиниб-тушунмай унча, бунча талоқсан деб юбориб, афсусланиб юрадилар. Бу ҳақда ҳадисда шундай дейилади:\nعَنْ عَائِشَةَ رَضِىَ اللَّهُ عَنْهَا عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم: "أَنَّهُ قَالَ لا طَلاقَ، وَلا عِتَاقَ فِي غِلاقٍ."\n“Ғазабнок (пайт)да талоқ ҳам итоқ қилманглар” дедилар” (Абу Довуд ривояти).\nНабий саллоллоҳу алайҳи васаллам бошқа бир ҳадисда ғазабни босишга амр қилганлар.\nعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: "لَيْسَ الشَّدِيدُ بِالصُّرَعَةِ إِنَّمَا الشَّدِيدُ الَّذِي يَمْلِكُ نَفْسَهُ عِنْدَ الْغَضَبِ."\nАбу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан ривоят қилиндаи:\n“Пахлавон (бошқани) йиқитувчи эмас, пахлавон ғазаби келганда ўзини тутиб турадиган кишидир” дедилар” (Бухорий ривояти).\nНабий саллоллоҳу алайҳи васаллам ғазабни сабаби, уни келиб чиқиш манбаи ва давоси тўғрисида шундай деганлар:\nعَنْ عَطِيَّةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: "إِنَّ الْغَضَبَ مِنْ الشَّيْطَانِ وَإِنَّ الشَّيْطَانَ خُلِقَ مِنْ النَّارِ وَإِنَّمَا تُطْفَأُ النَّارُ بِالْمَاءِ فَإِذَا غَضِبَ أَحَدُكُمْ فَلْيَتَوَضَّأْ."\nАтия розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади:\n“Ғазаб шайтондан. Шайтон эса оловдан яратилган. Олов сув билан ўчирилади. Бас, сизлардан бирортангизга ғазаб келса, таҳорат олсин” дедилар” (Имом Аҳмад ривояти).\n3. Талоқ қўйишга олиб келадиган сабаблардан яна бири муккасидан кетгунча ич\n3 йил аввал 37237 fiqh.uz\nНикоҳ ва талоққа оид савол-жавоблар\nСавол: Хотин: «Талоғимни беринг», деса, эр: «Биттасан», деса, нечта ва қандай талоқ тушади?Жавоб: Битта ражъий талоқ тушади («Фатавои ҳиндия»). Савол: Хотин эрига: давоми...\n3 йил аввал 14310 fiqh.uz\nХотин: «Жавобимни беринг!» деди\nСавол: Эр-хотин жанжаллашиб, хотин: «Жавобимни беринг!» деди. Эр: «Йўқол! Отангникига жўна! Жавобингни бердим», деса, неча талоқ талоқ тушади? Жавоб: Бу ўринда учта жумла бор. давоми...\n3 йил аввал 3784 fiqh.uz\n"Зиҳор" сузи “зоҳир” сўзидан олинган бўлиб, инсоннинг орка бел томонига айтилади. Шариатда эса эрнинг ўз хотинига “сен мен учун онамнинг орқа бел томони кабисан” дейишига айтилади.Бу онам хотиним бўлсин, давоми...\n3 йил аввал 5517 fiqh.uz\nИйло ва хотинни ихтиёрини ўзига бериш\n“Ийло” луғатда “қасам ичиш” маъносини англатади. Шариатда эса, эрнинг хотинига тўрт ой ёки ундан кўп муддат жинсий яқинлик қилмасликка қасам ичишига айтилади. Бу ҳукм ҳам ислом хотинлар устидан давоми...\n5 йил аввал 2785 Шайх Муҳаммад Содиқ Муҳаммад Юсуф\n3 йил аввал | 76875\n3 йил аввал | 49094\n3 йил аввал | 45970\n3 йил аввал | 42411\n3 йил аввал | 37238\n3 йил аввал | 33928\n3 йил аввал | 33256\n3 йил аввал | 24923\n3 йил аввал | 23308\n3 йил аввал | 21915\n2 йил аввал | 5523\n2 йил аввал | 3062\n2 йил аввал | 4111\n2 йил аввал | 3014\n2 йил аввал | 3757\n5 йил аввал | 5028\n5 йил аввал | 3725\n5 йил аввал | 7212\n5 йил аввал | 5506\n5 йил аввал | 5331


Бой бўлиш ва мақсадга эришишингизга сизга нима ҳалақит беради - Zamin.uz\n12:01 / 17.12.2017\nБой бўлиш ва мақсадга эришишингизга сизга нима ҳалақит беради\nСизнинг хатоингиз нимада?\nДеярли ҳар биримиз, бир вақтлар маълум бир нарсани харид қилиш учун дўконлар бўйлаб қидирганмиз. Бироқ, охир-оқибат, бутунлай бошқа нарса сотиб олганмиз. Бундай шошилинч харидлар вақтинчалик қувонч келтиради ва умуман зарарсиздек туйилади. Лекин, айнан улар ҳамёнингизга сезиларли зарар етказишади.\nАттентионал Траде-оффс ундер Ресоурcе Сcарcитй, Прецент-Биас, Қуаси-Ҳйперболиc Дисcоунтинг, анд Фихед Cостс тадқиқотлари биз қарор қилаётган вақтда ягона тўгъри вариант деб ҳисоблаб, кўпинча узоқни кўрмай қарор қабул қилишга мойил эканимизни тасдиқлайди. Айтайлик, айримлар қисқа муддатли таътилларга катта миқдорда пул сарфлаб, лекин шу билан кексаликка пул жамгъармайдилар. Иқтисодчилар бундай ҳолатни вақтинчалик ҳисоблаш, вақт афзаллиги деб аташади.\nБироқ, яхши хабар ҳам бор. “Сўннги юз минг йил давомида мия фаолиятида префронтал кортекс туфайли инсон келажакдаги воқеаларни намунали ўрганишга киришди”- деб нейробиолог Моран Серф тасдиқлайди,– шу сабабли ҳам, инсонлар кейинг ҳаёт ҳақида ҳатто у йўқ бўлса ҳам фикр юритишади.”\nБу шунчаки ўзингизнинг ёлгъон хулосаларингизни тушуниб олишингиз ва улардан халос бўлишингиз лозимлигини англатади.\nКелажакда узоқни кўрмай қабул қилинадиган қарорлардан қандай қутилиш мумкин?\nАгар, ўзингизнинг бизнесингизни қурмоқчи бўлсангиз, аниқ мақсадга эришиш ёки одатий турмуш тарзини яхшилаш учун, узоқни кўриб фикрлашни ривожлантиринг.\n1. Ўз севимли машгъулотларингизни истакларингиздан устун қўйинг.\nМолиявий мутахассис Тиффани Аличе кутилмаган ҳаракатлардан қутилишнинг ақл бовар қилмайдиган даражада осон, лекин жуда самарали усулини ўйлаб топди. У ўзингизга иккита савол беришни маслаҳат беради:\nҲақиқатан хам бунга эҳтиёжим борми?\nМен буни яхши кўраманми?\nАгар сиз салбий жавоб берсангиз, харид сизнинг вақтинчалик орзуларингиз тоифасига киради ва сиз чиндан ёқтирган нарсадан маҳрум қилиши мумкин. Чунки, сиз керакциз нарсага пул сарфласангиз, сизга ҳақиқий қувонч ва наф келтирувчи буюмни сотиб олишга имкон бўлмайди.\nМасалан, сиз саёҳат ҳақида соатлаб орзулар қилсангиз, қиммат кийимга ёки ресторанларда юришга пулингизни исроф қилманг. Узоқ кутилган сафарнинг режалаштирилиши сизни ортиқча харажат кетқазишдан ҳимоялайди.\n2. Йодда тутинг: ҳозир сиз қанча кам сарфласангиз, келажакда шунча кўп пулингиз бўлади\nЭмпириcал эвиденcе он қуаси-ҳйперболиc дисcоунтинг тадқиқоти иштирокчиларига фақатгина мева ёки шоколад таркибли бир ҳафталик меню танлашни таклиф этишди, мавжуд қатнашчиларнинг 74%и согълом озиқ-овқатни, яъни меваларни афзал билишди. Лекин, улардан айнан ҳозир нима истеъмол қилиш истагида эканликларини сўрашганда, 70% шоколад жавобини беришди.\nМукофот қанчалик узоққа етса, бизнинг танловимиз хам ўринли бўлади. Моран Серф фикрича, одамларга ҳозир шоколаднинг бир бўлаги ёки кейинги ҳафта иккитаси тақдим этилса, кўпчилик биринчи вариантни танлайди. Аммо бир ёки икки йил ўтиб шоколад бўлакларини таклиф этсангиз, улар кўп вақт бўлсада кутишни афзал кўришади.\nМиянгиз сизни қанчалик чалгъитиши ҳақида билишингиз, тўгъри ва керакли нарсани танлашда ёрдам беради.\nАгар аросатда бўлсангиз, қарор қабул қилишга шошилманг. Бир неча кун ёки ҳафталар кутинг, шунда қарорингиз янада муқобиллашади\n3. Ўзингиз бузмайдиган ваъда беринг\nАгар сиз васвасага дош бера олмасангиз, Гомернинг машҳур шеърий қаҳрамони мисолидан ўрнак олинг. Сиреналарнинг чақириқларига таслим бўмаслик ва ўлимдан қочиш учун, Одиссей жамоага уни маҳкам богълашларини ва ҳар қандай ҳолатларда уни озод қилмасликларини буюрди.\nБу ёндашув чекишни ташлаш ва согълом овқатланишга ўтишга риоя қилувчиларга ҳам бирдек фойдали бўла олади. Иштирокчиларнинг икки гуруҳи согълом овқат истеъмол қилишга ваъда беришди. Биринчи гуруҳ, ваъда бузилган ҳолда – иш жойида қўшимча маошдан бош тортишга розилик билдиришди. Иккинчилари – бу таклифни рад этиб, шунчаки виждонли равишда диета сақлашга қарор қилишди.\nБу каби шартномалар чиндан хам фойдали ахлоқни ривошлантиришда ҳамда пулни беҳудага сарфлашдан тўхтатишда сизга наф келтира олади. Масалан, Спорт зали учун обуна бўлсангиз, дарсларни ўтказиб юбора оламйсиз, чунки сарфлаган пулингизга ачинасиз.\n4. Сизни қўллаб-қувватлайдиган одамни топинг\nАгар Одиссей радикал усулини ёқтирмасангиз, ҳудди шу мақсадга эришишга ҳаракат қиладиган дўстингиз жалб қилинг. Бир-бирингизни қўллаб-қувватлаб, қийинчиликларни ва муаммоларни биргаликда енгиб чиқишингиз мумкин. Ёки сизга маслаҳат бера оладиган ваколатли раҳбарни топинг.\nЎзингиз ҳал қила оладиган қарорни қабул қилиб, муаммоингизни ечишга уриниб, янги имкониятларни яратишингиз мумкин. Натижада, бу сизни нотўгъри танлов қилишга олиб келиши мумкин. Бундай ҳолатда, вазиятга бошқа шахснинг нуқтаи назари қарама-қаршилик қилмайди.\n5. Ўзингизга молиявий хавфсизлик ёстигъини яратиш\nАйтайлик, ўз уйингизни орзу қиласиз. Узоқ муддатда бўлса хам бу албатта, фойдали сармоя. Агар сизнинг даромадингиз буни амалда олишга имкон бермаса, унда бу қарорни диққат билан қайта кўриб чиқинг. Эҳтимол, сотиб олишни кечиктиришингиз мумкиндир.\nАхир, баъзилар қўшимча харажатлар, масалан, таъмирлаш ва бошқа уй-рўзгъор эҳтиёжларини ҳисобга олмайди. Шунинг учун, қарзни бир неча ўн йиллар учун олишдан олдин, ёмгъирли кун учун заҳира жамгъармасини яратинг.\nМанба: LikeIt.uz “Замин” янгиликларини “Одноклассники”да кузатиб боринг\nҲаттоки инглизларнинг ўзи ҳам кўпинча нотўғри талаффуз қиладиган 20 сўз\n17.09.17, Ҳаёт тарзи\n04.01.17, Ҳаёт тарзи\nТарвуз ҳақида 8 та кутилмаган қизиқарли факт\nЮқори қон босимини туширишнинг энг яхши чоралари\nНон ва ширинликлардан воз кечилса, организмда қандай ўзгаришлар юз беради?


Касби туман ИИБ бошлиғи дала семинарида 11 кишига кишан тақди, семинарда қатнашмаган фермерга ходим юбориб, танобини тортмоқчи бўлди - Daryo\n10:20, 22.07.2019 105388\nКасби туман ИИБ бошлиғи дала семинарида 11 кишига кишан тақди, семинарда қатнашмаган фермерга ходим юбориб, танобини тортмоқчи бўлди\nИжтимоий тармоқларда ИИБ ходимлари ва фермер ўртасидаги тортишув тасвирланган видео пайдо бўлди. Унда фермер ИИБ ходимларининг «Семинарга нимага бормадингиз», дея берган саволига далада биолаборатория ишлари билан бандлигини, ўрнига вакили — фермер хўжалиги иш юритувчиси борганлигини айтади. Ва ИИБ ходимларининг кўпчилик бўлиб, бостириб келишига изоҳ сўрайди. Бунга жавобан эса ходим фермерга кунлик ишини бажариш учун ҳам туман ИИБ бошлиғидан рухсат олиши лозимлигини уқтиради.\n«Дарё» мухбири воқеа тафсилотларини ўрганди. Аниқланишича, фермер ва ИИБ бошлиғи ўртасидаги келишмовчилик бир йил илгари бошланган.\n— 2018 йил туман ҳокими ва бир неча фуқаро кийимидаги кишилар дала шийпонимга келганди, — дейди «Новот Ниёз» фермер хўжалиги раҳбари Акром Новотов. – Ўшанда ҳоким бува дала шийпонимнинг аҳволидан қониқмай, мени койиганди. «Хўп, тез орада камчиликларни тўғрилаб, дала шийпон тозалигини таъминлаймиз», дея жавоб бердим. Шунда фуқаро кийимидаги бир шахс, суҳбатга аралашиб «Тўғри-тўғри гапир», дея дўқ қилди. Шунда у кишига қараб, қаерда хато қилганимни сўрадим. «Тўғрилаймиз эмас, тўғрилайман деб гапир», дея ҳақорат қилиб кетди. Ёнимизда туман ҳокими турган бўлишига қарамасдан, «Ўғри, муттаҳам, сени қаматиб йўқ қиламан» дея сўкинди. Кейинчалик билсам, у киши туман ИИБ бошлиғи Чори Кўчаров экан. Мен ҳам бу ҳолатдан таъсирланиб, ИИБ бошлиғининг хатти-ҳаракати юзасидан Президент порталига шикоят қилдим. Мурожатим бўйича, хизмат текшируви тайинланиб, ҳолат ўрганилди. Аммо тайинли чора кўрилгани йўқ. Шу-шу ИИБ бошлиғи менга нисбатан адоват сақлайди.\n— Ўтган йили чорва молларим учун йил оғир келди, ем-хашакдан қийналди, — дейди Акром Новотов. – Шу боисдан ҳам чорва молларим учун арпа ҳам эккандим. Аммо арпа топшириш бўйича шартнома қилинмаган. Арпа фақатгина қора молларимга озиқа сифатида экилганди. 7 июнь куни ММТП раисидан комбайн сўраб олиб, 9 тонна арпамни ўриб олдим. Ўша ерда турган ИИБ ходимлари арпани олиб бориб топширишимни айтди, мен эса арпа бўйича шартномам йўқлигини, арпани чорва молларим учун экканимни тушунтирдим. Тушунишгач, арпани олиб келиб омборимга тўкдим. Лекин ўша куни кечаси ИИБ бошлиғи ўринбосари келиб, мени ИИБ ходимларининг қонуний талабига бўйсунмасликда айблаб, шу ерда хизмат вазифасини бажараётган ходимларига бу ҳақда далолатнома тузишлари лозимлигини айтди. Мени эса Damas’да худди жиноятчилардек, ИИБга олиб кетишди. Куни билан ҳеч қандай сабабсиз олиб ўтиришди. Сўнгра кечки пайт бармоқ изларимни олиб, тушунтириш хати ёзиб беришимни айтишди. Ёзиб бердим. Қўйиб юборишди.\n«Новот Ниёз» фермер хўжалиги офиси.\n20:31, 04.06.2021 170536\n10:50, 25.05.2021 185669\n22:46, 04.06.2021 119664\n11:43 Бугун 91\n11:26 Бугун 397\n11:11 Бугун 1701\n10:59 Бугун 3569\n22:24, 21.06.2021 70897\n12:26, 22.06.2021 66731\n19:42, 22.06.2021 57824\n22:24, 22.06.2021 58839


Абдулла Қодирий қандай яшаб ўтди? - Уч илдиз\nby Тўлқин Эшбек · 11.04.2019\nИнобат Аҳатова ЎзМУ Журналистика факультетида таҳсил олиб юрган\nкезларидаёқ ноёб истеъдоди билан ажралиб турар, гўзал одоби, самимияти ила дугоналарига ўрнак кўрсатар эди. Унинг ЎзАда ёритилган қуйидаги мақоласини ўқиб, тадқиқотчиликка ҳам яхшигина қобилияти борлигига умид уйғонди. Шу мавзуда илмий изланишда давом этаверса, келгусида етук олима ҳам бўлиб етишиши ҳеч гапмас. ЎзАда истеъдодли ёшлар учун ижодий муҳит пайдо бўлгани ҳам қувончли ҳол. Инобат қизимизнинг келгуси ижодий ва илмий ишларига омад тилаб қоламиз, дейди Дониш домла.\nАбдулла Қодирий халқ учун илм-маърифат ҳаводек зарур бўлган, юрт тепасида жоҳил шахслар эгалик қилаётган бир замонда яшаб ўтди. Яратган қаҳрамонлари орқали халқни ўтган кунлардан сабоқ олишга, ўз орамиздаги меҳробдан чиқаётган чаёнлардан эҳтиёт бўлишга чақирди. Миллатнинг ҳар бир хонадонига Отабек, Кумуш, Анвар, Раънолар қиёфасида кириб борди, улар тақдири орқали халқни ўйлатди, йиғлатди, юпатди. Ҳаёти тазйиқлар, хавф-хатарлар остида қолса ҳам миллати учун ёзишдан тўхтамади…\nМашаққатга тўла болалик…\nЁзувчининг ўғли Ҳабибулла Қодирий ўз хотираларида шундай эслайди: – Қай бир вақт дадамдан “Қайси ой-кунда туғилгансиз?” деб сўраганимда, у киши кулиб “Ўрик гулида туғилганман. Тахминан 10 апрелда бўлса керак” деганлари ёдимда…\n– “Падаркуш” пьесаси таъсирида “Бахтсиз куёв” деган театр китобини ёзиб юборганимни ўзим ҳам пайқамай қолдим. Яна шу йилда театрларда чиқиб турган ҳикоя ва романларга тақлидан “Жувонбоз” отлиқ ҳикояни ёзиб, ношир топилмаганидан ўзим нашр қилиб юбордим. Энди чин мусанниф бўлдимов, деб қувонар эдим…\nУ бир мақола ёки ҳикояни ёзишга ўтирганда, ўшани ёзиб тугатмасдан ўтирган еридан туриб кетмас эди. Халқ унинг ёзган мақола, асарларини ғоятда севиб ўқир, асарлари босилиб чиқишини тўзимсизланиб кутиб туришар эди…”.\nЭргаш Рустамов Мухтор Авезов фикрини ҳам келтириб ўтади: “Абдулла Қодирий юксак романлар яратди. Унинг романлари 1920 йилларда, гўё текис саҳрода тўсатдан “Помир” тоғлари вужудга келгандай пайдо бўлди. Қодирий асарларини Қурмонғози ёки Чайковский куйларини тинглагандай дам олиб, мириқиб, гашт қилиб ўқийсан, киши… Гарчи Жулқунбой 1920 йиллар бошида матбуотда газетчи, публицист бўлиб танилган бўлса ҳам, унинг романларида газетчилик, журналчилик тили сира из қолдирмаган. Унинг тили равон, ширали, мусиқий, менимча, ҳамма Ўрта Осиё халқларига ҳам таржимонсиз тушунарли. Масалан, биз қозоқлар Жулқунбой асарларини таржимасиз ҳам бемалол ўқиб тушунаверамиз”.\nБобом вафотидан сўнг эди. Шаҳар ҳовлида яшар эдик. Бир кун уйимизда шундай воқеа рўй берди: ойим одатимизча, эрталаб чойни бобомнинг уйига ҳозирладиларда, эрта туриб ёзаётган дадамни чойга чақиргани кириб кетдилар. Биз дастурхон теварагида дадамнинг чиқишини кутамиз… Бир вақт ойим негадир индамай чиқдилар-да, ўтириб бизга чой қуйиб бера бошладилар.\n– Даданг жинни бўлиб қолибди… – жавоб қилдилар бибим ва бошқа сўз айтмадилар.\nКейинчалик англасам ўшанда дадам ўз севимли қаҳрамони Кумушнинг ўлими пайтини тасвирлаб, изтироб чекаётган эканлар…\nЎрни келганда Абдулла Қодирийнинг айтган сўзларини эслатиб ўтиш лозим: “Ёзганинг агар ўзингни йиғлатмаса, кулдирмаса, ўзгани ҳеч йиғлатмас-кулдирмас…”\n– Абдулла “Меҳробдан чаён”да Тўлаганнинг хўп сирини очган… Бухорои шарифга бориб ўқигани борми, баччалик қилгани борми, имомлик қилгани, хутба ўқигани борми, ҳаммасини китобга битиб, шарманда қилган…\n…Ер ислоҳоти муносабати билан Ўзбекистонда бошқа ислоҳотлар ҳам ясалар эмиш, деб эшитдим. Дарҳақиқат, мамлакатда ислоҳотга муҳтож масалалар кўпдир. Масалан, катталарга ақл ва басират ислоҳоти, муҳаррирларга тил ва маъно, шоирларга илҳом ва услуб (маъно бўлмаса ҳам майли), ёшларға ахлоқ ва кийим, хотунларга жабр-зулм, домлаларға дин ва салла, “Муштум” ёзувчилариға фақат шахсларнинг ёқасиға ёпишаверишлик ва бошқа мавзулар тўғрисида ўйлаб ҳам қарамаслик ва ҳоказо ислоҳотларға ниҳоят даражада эҳтиёж кўпдир”.\nАфсуски, орамизда бу муҳтарам зотларни тирилиб, 20-йиллар адабиётимиз тарихини обод қилишга ғашлик қилаётган, ҳатто тўсқинлик қилмоқчи бўлган одамлар ҳам бор. Ғашлик қилаётган одамларнинг бир тоифасини ўлимтик еб тириклик қиладиган қузғунга ўхшатиш мумкин, кўзини чўқишга чоғланиб турганда ўлик қимирласа, хусусан, бошини кўтариб, ўрнидан турса, албатта, норози бўлади, яна йиқилишини кутади, қағиллаб унинг боши узра айланади. Ғашлик қилаётган одамларнинг бошқа бир тоифаси шуҳратпараст қалам аҳилларидан бўлиб, “ўликлар” тирилса, ҳозир адабиётда ишғол қилиб турган ўрни “пойга”роқ бўлиб қолишидан қўрқади. Ҳолбуки, айтилган адиб ва шоирлар сафга қайтса, ҳеч кимни ўрнидан турғазмайди, ўзининг бўш турган ўрнига ўтиради, чунки адабиётда ҳеч қачон биров бировнинг ўрнини ололмайди, ҳар ким қобилияти, қилган хизмати, қай даражада китобхоннинг кўнглини олганинга қараб ўзи муносиб ўрнини ишғол қилади…\n1966 йилнинг август ойида Ойбекнинг 60 ёшга тўлиши муносабати билан Москвадаги “Дружба народов” жаридаси ёзувчининг “Адабиёт, тарих, замонавийлик” мавзудаги суҳбатини чоп этади. Суҳбатдош Наумов ёзиб олган мазкур материалнинг таржимаси “Ўзбекистон маданияти” рўзномасининг ўша йилги 1 октябрь сонида босилади. Журналистнинг “Сиз ҳозиргача классик адабиётдан ўрганганларингизни айтдингиз. Замондош ёзувчилардан ҳам биронтасининг таъсирини сездингизми?” деган саволига Ойбек домла шундай жавоб берган эди: “…Техникумнинг студенти эканлигимдаёқ муаллимларимиздан бири мени Абдулла Қодирий билан таништирди. Ўрта бўйли ва миқтидан келган, доимо тўн ва бахмал дўппи кийиб юрадиган, кўринишидан деҳқонларга ўхшаган тим қора кўзлари кичик, ўткир, шўхчан, синовчан боқувчи, гоҳо эса худди ўзи билан банд бўлгандай бепарво кўринган бу киши ўша пайтлардаёқ машҳур ёзувчи, ҳаммамиз қўлдан қўймай ўқийдиган ўзбек адабиётидаги биринчи улкан ва гўзал романнинг муаллифи эди. Мени ниҳоятда у одамнинг салобати босиб қолганидан, зўрға нималарнидир ғўлдирардим, ўшанда унинг менга нималар дегани эсимда йўқ. Кейинчалик мен у билан тез-тез учрашиб турардим, бироқ уни фақат 30-йилларнинг бошларида, Лелинграддан қайтиб келганимдан кейингина дурустроқ билиб олдим. Абдулла Қодирий истеъдодли, қалби бутун ва ўзига хос равишдаги шахс эди. Сиртдан қараганда босиқ, камгап кўринар, чунки у ҳар бир сўзни тарозига солиб кўрар, оғзига келган ҳар бир сўзни айтавермас, секин ва гапи худди ўзига ҳалал бераётгандек, ёқинқирамай гап бошларди. У ақлий меҳнат кишиларига ҳар маҳал ҳам насиб бўлавермайдиган даражада жисмоний меҳнатга ўч киши эди. Жисмоний меҳнатга чалғиб унинг қандайлигини ўзида синаб кўриш ҳар бир зиёлининг зарур эҳтиёжи эмас. Қодирийнинг меҳнатга ўчлиги – деҳқондан чиққанлигида бўлса керак. Ўзи ҳам худди деҳқонлардай тиним билмасдан, қаттиқ меҳнат қилар эди. У Самарқанд дарвозаси яқинида турар, каттагина боғи бўлиб унда шафтоли, олма, тоғолчаларнинг кўп нави бор эди. Уларни ўзи парвариш қиларди. Айтмоқчи, унинг адабий асарларидан келадиган даромад ҳар доим ҳам қозонини қайнатавермасди, шунинг учун гоҳо болачақасини боғи боқарди. Боғнинг ичкарисида бир неча қути асалари бўларди. Ўттизинчи йилларнинг бошларида уни тақсимот дўконида кўриб (маҳсулот ва моллар карточка-ю талонларга қараб бериладиган дўконда) қолганимда, рафиқамга:\nЎзининг айтишига қараганда, у шундай ёзарди: аввалига кўчада, кўпинча кечқурунлари ҳувиллаб қолган пайтда, узоқ вақт айланиб юриб, янги асарининг бўлажак қаҳрамонлари ва сужет йўлларигача ўйлаб, роса пишитарди…\n– Абдулла Қодирий билан танишганимга қадар – 1932 йилгача ҳам унинг номи менга яхши таниш эди. 20-йилларнинг охирларида ва 30-йилларнинг бошларида муаллимнинг икки романи – “Ўткан кунлар” билан “Меҳробдан чаён”и жуда катта шов-шувларга сабаб бўлди…\nАбдулла Қодирий бекорга шуҳрат қозонмаган эди. Ҳамма гап шундаки, ўтмишда ўзбек адабиётида роман жанри йўқ эди. Абдулла Қодирий ўзи фойдаланиши мумкин бўлган қардош халқлар адабиётларининг, хусусан, озарбойжон, татар, ўрис адабиётларининг тажрибаларидан фойдаланиб, биринчи ўзбек романини – Европа адабиёти мезонлари билан ўлчанадиган романни яратди. Абдулла Қодирий ана шу романлари билан фавқулодда истеъдод соҳиби, йирик асарлар устаси эканини исботлади. Романлар жуда катта бадиий ва тарбиявий аҳамиятга моликдир…\nNext story Зерикаётган одам


Жамоат ҳақида суҳбат 10 — Dilkashradio.com\nАссалому алайкум хурматли радио тингловчи мухлислар, сиз билан радио тўлқинлари орқали учрашиб турганимиздан бағоят мамнунмиз. Хурматли тингловчилар келинг бугун хам жамоатлар хақида гаплашсак. Умуман жамоатлар хақида Худованд нима деди? Жамоат бу Худованднинг уйидир, шундай экан бу ерда турли хил, ножуя ишлар бўлиши мумкин эмас. Ножўя ишлар деганимизда, турли бахс ва тортишувларни назарда тутаяпмиз. Ибодатхона, доимо Худованднинг уйи бўлиб қолмоғи лозим. У ерда тўпланадиган инсонлар ибодат қилиш учун, керак бўлса рўза тутиб Худовандни Хурсанд қилиш учун тўпланмоғи лозимдир. Масихийлик яъни имонли бўлиш бу фақатгина бир хафтада бир ёки икки маротаба учрашиб туришми?\nЁки хар бир инсоннинг Худовандга бўлган имоними? Албатта хар бир имонли ибодатхонага боришидан мақсад Худованднинг хузурида бўлишдир. Балким шундай пайтларда Масихий киши учун нималарнидир енгиш бироз қийинчилик туғдирар. Лекин шуни яхши тушунишимиз керакки вақт ўтиши билан Хар биримизнинг хаётимизда Худованд катта ўзгаришларни амалга оширади. Бориб-бориб эса хар биримизнинг худованд билан бўлган муносабатимиз мустахкамланиб боради. Қолаверса ибодатхонага қатнайдиган биродарлар билан хам алоқамиз мустахкам бўлиб боради, деб сизларни ишонтира оламиз. Кейнчалик имонда мустахкам бўлган хар бир биродар шуни яхши тушунадики, у энди ибодатхонага оддий келиб кетувчи киши эмас, балки энди у Масих танасининг бир қисмидир.\nБундай ўзгаришга хар биримиз мухтожмиз. Хатто чўпон хам. Биз Масихнинг танасига мухтож эканлигимизни хис қилишимиз керак. Танани қайсидир қисмини тўлдириш учун эса, анниқ биз керак бўламиз. Масихнинг танасига эса доимо соғлом аъзо керак бўлади. Айрим пайтларда биз шундай ўйлаймиз, мен Муқаддас китобни ўқияпман, ибодат қиляпман. Шуни ўзи мен учун етарли деб. Лекин ён аирофимизга назар ташлайдиган бўлсак. Бундай биродарларимизни кўплаб топишимиз мумкин. Шу билан бирга хаётларида ўзгариш бўлмаётган биродарларимизни хам кўплаб топишимиз мумкин. Тўғри, Мўқаддас каломни ўқиш ва ибодат қилиш, бу Худовандга қулоқ солиш демакдир. Лекин шу ўрганган нарсаларимизни барчасини хаётимизда амалда қўлламасак, ўзгариш бўлиши қийиндир.\nХудованднинг уйи, яъни ибодатхона доимо севгига тўла бўлиши лозим. Балки кимдир дунёдан шу севгини, эътиборни топмаган бўлиши мумкин. Хар бир ибодатхона ва у ердаги имонли биродарларимиз доимо бир биримизга севги кўрсатишга таёр бўлмоғимиз лозим. Чунки Раббимиз Исо масих бизларни хар биримизни севганлиги учун, Ўз хохиши билан хождаги ўлимга борди. Хожда осилиб турган жойида хам, уни михлаган инсонларни кечирди. Манашу олий севги деб айтсак бўлади. Худованднинг жамоати хам худди шундай севгига тўла бўлиши керак деб ўйлаймиз. Лекин минг афсуслар бўлсинки хар доим хам шуни гувохи бўлмаймиз. Доимо Худованд сизларни ва жамоатингизни Ўз мархаматига тўлдирсин. Келгуси эшттиришларимизгача хайр саломат бўлинглар.\nХудо оиласида бўлишнинг фойдалари\nКичкина ибодат бирок улкан мукофот\nЎзгарган хаётнинг қудрати 2 қисм


Отаси ишини давом эттирган ўғил ҳибсга олинди\n27 январ 2021, Тошкент вақти: 03:46\nАндижонлик инсон ҳуқуқлари ҳимоячиси Саиджаҳон Зайнобиддинов қамоққа олинганидан бир йил ўтиб, унинг ўғли Илҳом ҳам милиция ходимлари томонидан ҳибс этилди.\nОнаси Гавҳархон аянинг айтишича, ўғли Қаршидаги қамоқхонада ётган отасини кўра олмай қайтиб келганидан кейин ҳибсга олинган. Шундан сўнг ички ишлар ходимлари Илҳомнинг уйида икки марта тинтув ўтказган.\nЭслатиб ўтамиз, андижонлик инсон ҳуқуқлари ҳимоячиси Саиджаҳон Зайнобиддинов ўтган йили Андижонда юз берган 13 май қирғини юзасидан “нотўғри ахборот тарқатиш ва ва конституциявий тузумга тажовуз қилиш” айблари билан қамалганди.\nАйрим манбаъларда Илҳом Зайнобиддинов кейинги пайтларда отасининг ишларини давом эттиргани ва отасининг эски танишлари билан алоқа ўрнатгани учун ҳибсга олингани айтилади. Лекин Гавҳархон ая “Озодлик” мухбири билан суҳбатда ўғли нега ҳибсга олинганини билмаслигини маълум қилди.\n“Ҳьюман райтс уотч” ташкилоти вакили Рейчал Денбер агар Илҳом Зайнобиддинов отасининг ишларини давом эттиргани ва отасининг эски танишлари билан алоқа ўрнатгани учун қамоққа олингани ҳақиқат бўлса, бу жиноят эмас, балки ҳар бир кишининг ҳуқуқи ва ҳатто бурчи эканини таъкидлади.\nИлҳомнинг отаси Саиджаҳон Зайнобиддинов ҳозир Қарши шаҳрида қамоқ жазосини ўтамоқда. Қамалишидан олдин С.Зайнобиддинов журналистларга Андижонда тинч намойишчилар ҳукумат кучлари тарафидан ўққа тутилгани ҳақида маълум қилган эди.\n“Бу ҳақиқий халқ қўзғолони бўлди. Одамлар сиёсий талаб билан чиқмаган. Булар ҳукуматнинг нотўғри олиб бораётган сиёсати оқибатида қашшоқлик даражасига тушиб қолган одамлар эди”, - деганди ҳуқуқ ҳимоячиси.\nУ Ўзбекистон президенти Ислом Каримовнинг Андижон воқеаларининг эртаси куни қилган баёнотига ҳам муносабат билдириб: “Матбуот анжуманида ўзини оқлаб гапириш осон. Қани, президент ўзининг айбсиз эканини жўяли далиллар билан исботлаб берсинчи. Агар биз бунга эришмасак, оммавий қамашлар, халқни қириш давом этаверади”, - деган эди.\n“Ҳьюман райт уотч” ташкилоти С.Зайнобиддиновнинг ўғли ҳам ҳибсга олинганидан хавотирини билдирди.\n“Илҳом Зайнобиддинов тақдири бизни жиддий хавотирга солмоқда. Чунки Ўзбекистон қамоқхонасида экан, унинг ҳаёти хавф остида, унга қийноқ қўлланиши мумкин. Ташкилотимиз Ўзбекистон ҳукуматидан Илҳом Зайнобиддиновнинг ва бир йил аввал қамоққа олинган отаси Саиджаҳон Зайнобиддиновнинг зудликда озод этилишини талаб қилади”, - деди ташкилот вакили Рейчал Денбер.


Тошкент метроcининг “Олмазор” бекатида йўловчилар тушириб юборилди - 21.06.2021, Sputnik Ўзбекистон\nТошкент метроcининг “Олмазор” бекатида йўловчилар тушириб юборилди\nЧилонзор йўналиши "Олмазор" бекатидан "Бекат-1" томон ҳаракатни бошлаган поезд машинисти носозликни аниқланган 21.06.2021, Sputnik Ўзбекистон\nТОШКЕНТ, 21 июн — Sputnik. 20 июнь куни Тошкент метрополитени "Олмазор" бекатида барча йўловчилар тушириб юборилди. Метрополитен матбуот хизмати мазкур ҳолат юзасидан изоҳ берди.Маълум қилинишича, соат 22:10 да Чилонзор йўналиши "Олмазор" бекатидан "Бекат-1" томон ҳаракатни бошлаган поезд машинисти носозликни аниқланган.Метрополитен келтирилган носозликлар учун йўловчилардан узр сўраган.\n© Sputnik / Рамиз БахтияровСтанция "Вторая" (временное название)\nЧилонзор йўналиши "Олмазор" бекатидан "Бекат-1" томон ҳаракатни бошлаган поезд машинисти носозликни аниқланган\nТОШКЕНТ, 21 июн — Sputnik. 20 июнь куни Тошкент метрополитени "Олмазор" бекатида барча йўловчилар тушириб юборилди. Метрополитен матбуот хизмати мазкур ҳолат юзасидан изоҳ берди.\nМаълум қилинишича, соат 22:10 да Чилонзор йўналиши "Олмазор" бекатидан "Бекат-1" томон ҳаракатни бошлаган поезд машинисти носозликни аниқланган.\n“Йўловчиларни ҳамда ҳаракат хавфсизлигини таъминлаш мақсадида йўловчилар "Олмазор" бекатида туширилган. Носозликни аниқлаш мақсадида ҳаракат таркибидаги поезд электродепога жўнатилган”, - дейилган хабарда.\nМетрополитен келтирилган носозликлар учун йўловчилардан узр сўраган.\nМетрода авария рўй берганда йўловчига етказилган зарарни қоплаб бериш таклиф қилинди


НАСА Қуёшга "тегинадиган" зондни учиришни режалаштирмоқда\n08:16 / 27.05.2017\nАмериканинг НАСА агентлиги келаси 2018 йил ёзида Қуёш томон тадқиқот зондини учиришни режалаштирмоқда. У Қуёшга жуда яқин масофада яқинлашиши белгиланган.\n"Solar Probe Plus (SPP) миссияси 2018 йил ёзига режалаштирилган", — деб хабар қилмоқда НАСА. Зонд 31 июлдан 19 август оралиғида Delta IV–Heavy ракета ташувчисида учирилади.\nФазовий қурилма, режа муваффақиятли амалга ошса, Қуёшга 6,2 миллион километр масофагача яқинлашади. Бу зонднинг Қуёшга Меркурий сайёрасидан яқинроқ бўлишини англатади. НАСАга кўра, биринчи бўлиб йирик юлдузга "тегинади", чунки у инсоният томонидан юборилган аввалги зондларга нисбатан Қуёшга 7 марта яқин бўлади.\nАгентликнинг хабар қилишича, SPP "юлдузнинг ташқи атмосферасини ўрганади ҳамда унинг физик хусусиятларига доир ўнлаб йиллардан бери мавжуд бўлган масалаларга жавоб топади".\nНАСАнинг таъкидлашича, ушбу тадқиқот натижалари "Ерга, сунъий йўлдошлар ва фазогирларнинг фазода ишлашига таъсир кўрсатадиган фазовий ҳаво кўринишлари ҳосил бўлишини прогноз қилишда муҳим аҳамиятга эга". Зонднинг асосий миссияси 11 кунга мўлжалланган, тафсилотлари келаси ҳафтада эълон қилинади.\nзонд НАСА Қуёш


ТЕРМОМЕТР СИНИБ ҚОЛСА НИМА ҚИЛИШ КЕРАК?\nСимоб нимаси билан хавфли?\nСимоб – бу ғайриоддий учувчан металл хисобланиб, контейнердан ташқарида (градусник синганда 1-2 грамм симоб ажралади) хона хароратида тезда парланади. Парланган симоб хавога ва у ердан ўпкага тушиши мумкин. Организмда тўпланиб, симоб бирикмалари захарланишга олиб келиши мумкин. Соғлиққа етказиладиган зарар шунчалик хавфлики, 2013 йилдаёқ Бутундунё Соғлиқни Сақлаш ташкилоти (ВОЗ) таркибида симоб ва унинг бирикмаларини тутувчи тиббиёт ашъёларини қўллашни таъқиқлаган.\nЗахарланиш бирданига билинмаслиги мумкин. Организмда хавфли токсик доза тўплангунича бир неча кун ва ойгача вақт кетиши мумкин. Энг кўп тарқалган симптомлар бўшашиш, умумий холсизланиш, иштахани бузилиши, оғизда металл таъмини хис қилиш, бармоқларни қалтираши, бош ва томоқ оғриши, сўлак ажратишни кучайиши, кўнгил айниши ва қусиш.\nКўриниб турганидек бу белгиларни стресс, чарчаш ёки бошқа этиологияли захарланиш билан адаштириш мумкин.\nАммо симоб тўпланишда давом этса анчагина жиддий муаммолар ривожланиб, асаб, хазм, иммун тизимлари, шунингдек, ўпка, жигар, буйрак ва бошқа ички аъзолар зарарланиши мумкин. Айрим оғир холларда ўлим (летал) холат кузатилади.\nМухим! Агар термометр ёш болалар ёки уй хайвонлари ёнида синса, улар ялтироқ симоб шарчасини ютиб юбориши хавфи юқори бўлади. Кўп холларда бу хавфсиз хисобланади: симоб соғлом ошкозон ичак йўлларидан захарланиш чақира оладиган даражада сўрилмайди ва ахлат орқали чиқариб ташланади. Аммо хар қандай холатда хам педиатр ёки ветеринар билан маслахатлашиш ва бола ёки уй хайвони холатини назоратга олиш талаб этилади.\nТермометр синиши билан дархол нима қилиш керак?\n1. Биринчи ўринда ушбу хонадан болалар ва уй хайвонини чиқариб ташланг. Эшикни ёпиб симоб парлари қўшни хоналарга чиқишини олдини олинг.\n2. Симоб томчиларини оёқ кийими орқали тарқалмаслиги учун марганцовка эритмаси (1 грамм перманганат калийни 8 литр сувда эритилади) ни ёки совунли-содали эритма (30 грамм сода ёки 40 грамм тўғралган совунни 1 литр сувда эритилади) ни латтага хўллаб хонадан чиқиш эшиги остига солиб қўйинг.\n3. Агар симоб томчилари иситиладиган пол устига тушса, дархол иситиш тизимини ўчириб қўйинг. Харорат қанча юқори бўлса симоб шунча тез парланади.\n4. Хона ойналарини очиб, хонани совутинг. Бунда елвизак орқали бошқа хоналарга кўчмаслиги учун эшикни ёпиқлигига эътибор қаратинг.\n5. Ўзингиз хақингизда қайғуринг. Оёғингизга бахилла ёки полиэтилен пакет кийиб, қўлингизга резина перчатка тақинг. Нафас йўллари учун хам химоя керак. Масалан, бир марталик юз ниқобини ичига марли бўлакчасини марганцовкада хўллаб тақиб олинг.\n6. Хонадонни симобдан тозалаш жараёнини бошланг.\nСимобни йиғаётганда нима килмаслик керак?\nХонани тозалашдан олдин мухим қоидалар билан танишиб чиқинг:\n1. Симобни супурги ёки чўтка билан супурманг. Негаки уларнинг майда толалари симобни баттар майда бўлакчаларга ажратиб, парланишини тезлатади.\n2. Симобни чангютқич билан йиғманг. Иссиқ хаво симобни парланишини янада тезлатади. Ундан ташқари симоб бўлакчалари чангютқич деталларида қолиб, хонани навбатдаги тозалаш пайтида бутун уйдаги хавони зарарлаши мумкин.\n3. Градусник синиғи ва симоб томчиларини ахлат саватчасига ташламанг. Бутун уйдаги хавони зарарланишини олдини олинг.\n4. Симобни унитаз орқали ювиб юборманг. Ишлатилган латталар ва бошқа қўлбола воситаларни раковинада ювманг. Акс холда симоб канализацион трубада ўтириб қолиб, уни у ердан тозалаш қийин бўлади.\nТермометр синиб қолганда симобни қандай йиғиш керак?\nБу қийин иш хисобланади, негаки симоб томчилари осонлик билан плинтус, пол ёриқлари, гилам ва мебеллар қопламалари орасига кириб кетиши мумкин. Фавқулодда холатлар вазирлиги қуйидагича йўл тутишни таклиф этади:\n1. Полдан синган градусник бўлакларини териб олинг\nБунинг учун 0,5-1 литрли қопқоқли шишали банка ёки бошқа герметик сиғим керак бўлади. Банкага сув ёки марганцовка эритмаси қуйиб, градусник синиқларини у ерга солинг.\n2. Симоб тегиши мумкин бўлган буюмларни кўздан кечириб чиқинг\nБундай буюмлар бўлса уларни полиэтилен пакетга солиб махкам беркитинг. Хонани тозалаб бўлгач ифлосланган кийим ёки ўйинчоқларни термометр синиқлари билан бирга утилизация қилинг. Уларни кир ювиш машинасида юва кўрманг. Негаки симоб томчилари кир ювиш машинаси механизмларига кириб қолиб, бошқа кийимларни зарарлаши мумкин.\n3. Симобнинг йирик шарчаларини йиғиб олинг\nХонани бурчакларидан ўртасига қараб тозаланг. Симоб шарчаларини марганцовкада намланган қаттиқ қоғоз ёки пахта ёрдамида А4 форматли қоғозга суриб тўпланг. Сўнгра симоб шарчаларини градусник синиқлари бор банкага солинг. Шунингдек, оддий скотчдан хам фойдаланса бўлади. Уни симоб турган жойга ёриштириб, симоб шарикчалари билан бирга ажратиб олинг. Сўнгра скотчни симоби билан банкага солинг.\n4. Албатта симобнинг майда томчиларигача излаб йиғиб олинг\nЙирик томчидан кўра симобнинг кўпгина майда бўлакчалари хавфли, негаки уларнинг юзаси катта ва осон парланади. Пол ёриқлари, гилам юнги ва плинтус остидаги симобни йиғиб олиш учун шприц ёки тиббий грушадан фойдаланинг.\nДиққат! Агар майда шарикчалар кўп ва уларни йиғиш жараёни чўзилиб кетса, хар 15 дақиқада танаффус қилиб, тоза хавого чиқинг. Симоб йиғилган банкани зич қилиб беркитиб, совуқроқ жойга, энг яхшиси балконга олиб чиқинг. Ишлатилган воситалар: шприц, қоғоз, пахта ва бошқаларни зич полиэтилен пакетга солиб, банка билан бир жойга қўйинг.\nХонага қандай ишлов бериш керак?\nСимобни йиғиб бўлгач хонага қўшимча ишлов бериш керак. Бунинг учун полни хлоркали сувда ювинг. Пластик пақирда (металл эмас - бу мухим!) 8 литр сувга 1 литр хлор тутувчи эритмани аралаштириб пол ва бошқа зарарланган юзаларни хлоркада яхшилаб намланган латтада артиб чиқинг. Пол ёриқларига алохида эътибор қаратинг. Юзаларда эритмани 15 дақиқага қолдириб, сўнгра тоза сув билан ювиб ташланг. Тозалов охирида пол ва юзаларни марганцовка эритмасида яна бир мартадан артиб чиқинг. Бунинг натижасида йиғиб олинмай қолган суюқ симоб оксидланади ва токсик пар чиқаришни тўхтатади. Уйда хлорка ва марганцовка бўлмаса барча муолажаларни содали-совунли сувда бажарса хам бўлади.\nСўнгра хонани 2-3 соатга шамоллатгач хонани чангютқичда тозалаб чиқинг. Унинг ахлат қопчасини полиэтилен пакетга солиб зарарланган буюмлар қаторига қўшинг.\nКейин нима қилиш керак?\nХамма ишлар тугагач ўзингиз хақида қайғуринг:\n• Қўлқоп ва пойабзалларингизни марганцовка эритмаси ёки совунли-содали эритмада ювинг.\n• Оғзингизни марганцовканинг кучсиз оч пушти эритмасида чайинг.\n• Тишларингизни яхшилаб ювинг.\n• Икки-уч таблетка актив кўмир таблеткасини ичинг.\nОдатда симоб йиғилган банка ва полиэтилан пакетчаларни симобни утилизация қиладиган корхоналарга юборилади. Уларнинг телефон рақамларини санэпидстанция (СЭС) идораларидан олиш мумкин.\nАпрел 18, 2020 1313 2 Рукн ФОЙДАЛИ МАСЛАХАТЛАР\nАвг 17, 2017 40055\nАвг 21, 2017 32311\nОкт 19, 2017 31453\nАвг 22, 2017 25257\nСен 27, 2017 25250\nНоя 24, 2017 18889\nОкт 01, 2017 18288\nАвг 17, 2017 16070\nАвг 22, 2017 15130\nСен 02, 2017 14907\nАвг 21, 2017 14303\nОкт 19, 2017 13599\nСен 02, 2017 12776\nАвг 27, 2017 12667\nНоя 27, 2017 12222\nАвг 17, 2017 11626\nАвг 17, 2017 11308\nОкт 31, 2017 10386\nАвг 20, 2017 10323\nАпр 25, 2018 9668\nСен 10, 2017 9454\nАвг 22, 2017 9395\nАвг 27, 2017 8985\nСен 21, 2017 8880\nНоя 26, 2017 8693\nАвг 31, 2017 8503\nАвг 26, 2017 8422\nСен 06, 2017 8018\nСен 20, 2017 7487


«БУНЁДКОР» — ЎЗБЕКИСТОН КУБОГИ СОҲИБИ! - Ўзбекистон овози газетаси\n«БУНЁДКОР» — ЎЗБЕКИСТОН КУБОГИ СОҲИБИ!\nКеча пойтахтимизда футбол бўйича Ўзбекистон кубоги финал учрашуви ўтказилди. Унда Қаршининг «Насаф» ҳамда Тошкентнинг «Бунёдкор» жамоалари куч синашди.\nАгар мамлакат биллур соврини мусобақалари тарихига назар ташласак, «Бунёдкор» футболчилари беш марта финалга йўлланма олган ва шулардан учтаси (2008, 2010 ва 2012 йиллар)да ғалаба қозонган. «Насаф» жамоаси эса уч (2003, 2011 ва 2012 йиллар) бор ҳал қилувчи баҳсларда тўп сурган. Аммо бирор марта ғолиблик нашидасини суриш насиб этмаган.\nҲар икки жамоа айни чоғда мамлакат миллий чемпионати олтин медаллари учун асосий даъвогарлар қаторида бораётганлиги боис, финал учрашуви шиддатли ва кескин кечиши тахмин қилинганди. Қолаверса, Ўзбекистон кубоги ғолибининг келгуси мавсумда Осиё чемпионлар лигасида қатнашиш ҳуқуқини қўлга киритиши ҳам ушбу учрашувнинг нақадар муҳимлигини кўрсатиб турибди.\nКутилганидек, Ўзбекистон кубогининг ҳал қилувчи учрашуви ниҳоятда ҳужумкор руҳда ўтди. «Насаф» жамоаси таркибидаги айрим етакчи ўйинчиларнинг жароҳат ва бошқа сабабларга кўра, финалда тўп сура олмаганлигидан бунёдкорчилар унумли фойдаланишди.\nТенг курашлар остида кечган учрашувнинг 51-дақиқасида бунёдкорчи Александр Пишур ҳисобни очди. Орадан ўн икки дақиқа ўтгач, қаршиликлар ярим ҳимоячиси Илҳом Юнусов дарвозани ишғол этиб, ўртадаги мувозанатни тиклади — 1:1.\nАксарият мухлислар ўйиннинг асосий дақиқасида дуранг натижа қайд этилишига умид билдираётган бир маҳалда «Бунёдкор» ҳужумчиси Александр Пишур яна бир бор ўзини кўрсатишга муваффақ бўлди. Аниқроғи, 85-дақиқада у Жасур Ҳасанов томонидан узатиб берилган тўпни қаршиликлар дарвозаси тўрига жойлаб, ўз жамоасига муҳим ғалабани туҳфа этди — 2:1.\nШундай қилиб, ўз тарихида тўртинчи маротаба Ўзбекистон кубогига сазовор бўлган «Бунёдкор» футболчилари мамлакатимиз клубларидан биринчи бўлиб келгуси йили ўтказиладиган Осиё чемпионлар лигаси баҳсларида қатнашиш ҳуқуқини қўлга киритди.


Россия талабани Ўзбекистондан чиқариб юбормоқчи\n12 Mart 21:00 / Published in Ўзбекистон янгиликлари\nМитингда қатнашгани учун ўзбекистонлик талаба Россиядан депортация қилинади\nҚозон тиббиёт университетининг Ўзбекистонлик талабаси Андрей Лагунин учун Навалнийни қўллаб-қувватлаш учун 23-январ куни бўлиб ўтган митинг ҳеч қандай из қолдирмасдан ўтмади. Улар адвокат Виктор Шабанов ёлғон деб атаган айбловлар билан талабани мамлакатдан чиқариб юбормоқчи.\nҚозонда Алексей Навалнийни қўллаб-қувватлаган рухсатсиз митинг пайтида 23 январ куни Андрей Лагунин ҳибсга олинган. Талабанинг сўзларига кўра, у тасодифан Навалнийни қўллаб-қувватлаган митинглар майдонида бўлган. Энди Андрей ва унинг адвокати Виктор Шабанов талабага нисбатан ФМС қарорини эътироз билдиришга уринмоқдалар.\nАхборот портали учун қисқа интервюсида, Андрей ҳаммаси қандай содир бўлганлигини айтиб берди. Унга кўра, ўша куни у Бауман кўчасидаги кафеда тушлик қилган, унинг бир қисми тўсиб қўйилмаган, одамлар унинг бўйлаб эркин юришган. У ерда у талабанинг ёзувларини кўтариши мумкинлиги ҳақида хабар олди. Шунинг учун у ўзини воқеалар марказида топди.\nУ ташқарига чиқди ва намойишчиларни четлаб ўтишга қарор қилди, бунинг учун у бир неча блокни босиб ўтиб, ҳужжат йуналиши бўйича ҳаракат қилди. У бир вақтнинг ўзида политсия томонидан четга сурилган намойишчилар ўша кўчадан ўтишини билмас эди.\nХавфсизлик нуқтаи назаридан у банк биносига орқасини босди ва намойишчилар колоннаси ўтиб кетгунча кутиб турди, кейин политсиячилар сафи саф тортди ва полиция ортидан эргашди. У йулда эди. Андрейнинг сўзларига кўра, полиция полковниги уни кўрган, қўл остидаги ходимларга бақирган, шундан сўнг талаба қўлга олинган ва паддй вагонига жўнатилган. Бир ярим соатдан кейин йигитни бўлимга олиб келишди.\n5 март куни Андрей деканатдан қўнғироқ қилиб, унга Ички ишлар вазирлиги ходимлари қизиқиш билдираётгани ҳақида хабар беришди. Шундан сўнг, ходимларнинг ўзлари у билан боғланиб, унинг қаердалигини билиб, учрашиб, Миграция хизмати томонидан талабанинг Россия Федерацияси ҳудудига кириши тақиқланганлиги тўғрисида хабарнома топширдилар.\nАндрейнинг адвокати ФМС қарори устидан шикоят қилиш ва мижозидан барча айбловларни олиб ташлаш учун барча имкониятлари борлигини таъкидламоқда. Унинг сўзларига кўра, айни пайтда талаба қонуний равишда Россия Федерациясида қолиш ва бутун мамлакат бўйлаб эркин ҳаракатланиш ҳуқуқига эга.\nШабановнинг таъкидлашича, бундай ҳибсга олиш сиёсий сабаб билан боғлиқ. Унинг фикрича, бу Россияга келган чет эл фуқароларига босим ўтказиш учун қилинган, чунки ҳукумат мамлакатдаги мухолифатни қўллаб-қувватлайдиган чет элликларни кўришни истамайди.\nTagged under: Андрей Лагунин, ДЕПОРТАЦИЯ, МИТИНГ, НАВАЛЬНИЙ, ТАЛАБА\nРоссия мамлакатда муҳожирлар учун қоидаларни кучайтиришни режалаштирмоқда


ЎзА - Ўсимликлар карантини соҳасида янги қонунга зарурат туғилди\n09.04.2018 11:55 Чоп этиш версияси\nЎсимликлар карантини соҳасида янги қонунга зарурат туғилди\nЎзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Қонунчилик палатаси депутати, Аграр ва сув хўжалиги масалалари қўмитаси аъзоси Шуҳрат Якубов 1995 йилда қабул қилинган “Ўсимликлар карантини тўғрисида”ги Қонуннинг янги таҳрирда қабул қилиш зарурати хусусида гапириб берди:\n– Амалдаги қонун бугунги кун талаблари, айниқса, илм-фан ютуқлари ва замонавий технологияларни амалга жорий этиш нуқтаи назаридан мазмунан эскирди. Қолаверса, мамлакатимизда озиқ-овқат хавфсизлигини таъминлаш, иқтисодиётни жадал ривожлантиришда ўсимликлар дунёсига зарар етказиши мумкин бўлган зарарли организмлардан ҳимояланишда янгича ёндашувлар талаб этилмоқда. Умуман, Республикамиз ҳудудига ўсимликлар дунёсига зарар етказиши мумкин бўлган ўсимликлар карантинидаги зарарли организмларнинг кириб келишининг олдини олишда ушбу қонунни замон талаблари асосида такомиллаштиришни давр тақозо этмоқда.\nУшбу масаланинг долзарблигини 2017 йил 30 августда эълон қилинган Ўзбекистон Республикаси Президентининг “Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Ўсимликлар карантини давлат инспекциясини ташкил этиш тўғрисида”ги Фармонидан ҳам билса бўлади. Мазкур Фармонга кўра, ўсимликлар карантини қоидалари ва фитосанитария нормаларининг бажарилиши устидан давлат назорати тизимини янада такомиллаштириш, Ўзбекистон Республикаси ҳудудида мақбул фитосанитария шароитларини таъминлаш мақсадида Ўсимликлар карантини давлат инспекцияси Қишлоқ ва сув хўжалиги вазирлиги таркибидан чиқарилиб, Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги алоҳида Инспекцияга айлантирилди. Унинг зиммасига жуда муҳим вазифалар юклатилди.\nШу нуқтаи назардан, мазкур фаолиятнинг ташкилий тузилмасининг ўзгариши унинг ҳуқуқий асосларини такомиллаштиришни ҳам талаб этади. Шундан келиб чиқиб, Қонунчилик палатасига Вазирлар Маҳкамаси томонидан қонунчилик ташаббуси асосида янги таҳрирдаги “Ўсимликлар карантини тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикаси Қонунининг лойиҳаси киритилди.\nЯнги таҳрирдаги ушбу қонун лойиҳасининг қабул қилиниши ўсимликлар карантини соҳасидаги ҳуқуқий муносабатларни тартибга солиш механизмини такомиллаштиради. Карантин хизмати фаолиятига замонавий хорижий технологиялар ва иш услубларини жорий этишга ҳамда халқаро савдо алоқаларини ривожлантиришда ўсимликлар ва ўсимлик маҳсулотлари билан савдо алоқаларини йўлга қўйишда фитосанитар хавфсизликни таъминлашга хизмат қилади. Шунингдек, импорт ва экспорт билан шуғулланадиган тадбиркорлик субъектлари амал қилиши керак бўлган зарарли ўсимлик касалликлари, ҳашоратлар ва бегона ўтлар кириб келишининг олдини олиш бўйича аниқ чора-тадбирлар ва нормаларни жорий қилишда муҳим аҳамият касб этади.\nАйни кунларда Парламент қуйи палатасида қонун лойиҳасини тайёрлаш ва қабул қилиш устида қизғин иш олиб борилмоқда.


Қандим газни қайта ишлаш комплекси йилига 8 миллиард 100 миллион кубометр газни қайта ишлаш қувватига эга бўлади.\n2015 йилнинг февралида “Лукойл” ва Жанубий Кореянинг Hyundai Engineering консорциуми Қандим газни қайта ишлаш комплексини қуриш ва ишлаб чиқариш ускуналари билан таъминлаш бўйича 2 миллард 662 миллион долларлик шартномани имзолаган эди.\nҚандим комплекси 2018 йилда ишга туширилиши режаланмоқда. “Лукойл” президенти Вагит Алекперов Қандим газ кони ҳақида Россия матбуотига берган интервьюсида комплекс белгиланган вақтдан кечикмай ишга туширилишини билдирган эди.\n-Ўзбекистон президентининг Қандимни 2018 йилда фойдаланишга топшириш ҳақидаги қарори биз учун катта масъулиятдир, -деган эди Вагит Алекперов.\nҚандим газни қайта ишлаш комплекси лойиҳасига ётқизиладиган дастлабки сармоя миқдори 3 миллиард 300 миллион долларни ташкил қилади.\n“Лукойл” нефть ширкати президенти Вагит Алекперовнинг билдиришича, Қандим комплексининг ишга туширилиши ортидан Россия ширкатининг ҳам даромадлари бир неча баробарга кўпаяди.\n- Бугунги кунда ширкат Ўзбекистон ҳудудида 4 миллиард кубометрдан ортиқ газ қазиб олмоқда.2018 йилга бориб биз 16 миллиард кубометр атрофида газ қазиб оламиз. Бу жуда катта кўрсаткич. Бизнинг Ўзбекистондаги ҳамкорларимиз бу газнинг асосий қисмини Хитойга сотмоқда, -деган Вагит Алекперов Россия матбуотига берган интервьюсида.\n“Лукойл” Қандим газ конини ўзлаштириш ишларини “Ўзбекнефтегаз” билан ҳамкорликда 2004 йилда бошлаган эди. Ўтган йилнинг ноябрида“Лукойл” Ўзбекистонга Қўнғирот блокида геологоразведка ишларини олиб бориш учун берилган лицензияни қайтариб берган. Қўнғиротда аниқланган углеводородлар заҳираси оз ва бу ерда ишлаб чиқариш норентабелли бўлгани учун “Лукойл” мана шундай қарор қабул қилган.\nШундан сўнг “Лукойл” ширкати Россияда юзага келган иқтисодий инқироз ортидан хориж мамлакатлари, жумладан, Ўзбекистонга ётқизадиган сармоялар миқдорини 24 фоизга қисқартиришини билдирган эди. Бироқ ширкат раҳбари Вагит Алекперов 2015 йил ноябрининг биринчи ўн кунлигида президент Ислом Каримов билан учрашаган ва Қандим лойиҳаси иқтисодий қийинчиликларга қарамасдан амалга оширилишини айтган эди.\n“Лукойл” ширкатига қарашли “Лукойл фильм” хатто “Қандим. Газ учун жанг” деб номланган 16 дақиқали юмористик фильмни ҳам ишлаб чиққан.\nИнтернет тармоқларига жойлаштирилган фильмда ўзга сайёраликлар газга бой Қандим ҳудудини эгаллаб олишга ҳаракат қилиши, бироқ “Лукойл” ширкатининг қатъий, шижоатли мутахасислари томонидан ишлаб чиқилган режа асосида ўзга сайёраликлар босқини йўқ қилингани кўрсатилган.\nБугунги кунда "ЛУКОЙЛ" Ҳавзак, Шоди ва Қандим газ конларини ўрганиш ва ўзлаштириш, Жануби-ғарбий Ҳисор ва Устюрт минтақасидаги нефть-газ участкаларини ўрганиш бўйича сармоявий лойиҳаларни амалга оширмоқда. Ширкатнинг Ўзбекистондаги лойиҳаларни амалга оширишга йўналтирган сармояларининг умумий миқдори 5 миллиард доллардан ошган.


COVID-19 қурбонлари сони 100 нафардан ўтди\nЎзбекистонда 23 июль куни коронавирус инфекциясига чалинган беморлардан 4 нафари вафот этди.\nСоғлиқни сақлаш вазирлиги маълумотига кўра, оламдан ўтганларнинг уч нафари Тошкент шаҳридан, яна бири Қарши шаҳридан бўлган.\nТошкент шаҳри Олмазор туманида яшаган 55 ёшли Р.Ш. (эркак), яна Олмазор туманида яшаган 82 ёшли М.К. (аёл), Учтепа туманида яшаган 54 ёшли С.Г. (аёл) ва Қашқадарё вилояти Қарши шаҳрида яшаган 64 ёшли А.А. (эркак) нинг коронавирус инфекцияси юқтириб олгани тасдиқланган.\nВафот этганларнинг барчасида ҳамроҳ касалликлар қайд этилган.\nССВ қайдича, шифокорлар томонидан ўтказилган реанимацион муолажаларга қарамай, улар оламдан ўтган. Шу тариқа Ўзбекистонда COVID-19 инфекциясига чалингани ортидан ҳаётдан кўз юмганлар сони 102 нафарга етган.


Қабул кунлари: Жума 08-00 дан 11-00 гача\nТаржимаи ҳоли: 1980 йилда Самарқанд вилоятида туғилган. Миллати - ўзбек.\nМаълумоти олий. 2001 йилда Тошкент давлат юридик институти (бакалавр), 2017 йилда – (магистратура) Тошкент давлат юридик институтини тамомлаган.\n2003-2003 йилларда – “Savod-advokat” фирмасининг иш ўрганувчиси;\n2003-2004 йилларда – “Асака-банк” давлат акционерлик тижорат банки Сергели филиалининг етакчи юрисконсульти;\n2004-2006 йилларда – Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик ишлари бўйича Тошкент шаҳар судининг суд мажлиси котиби, архив мудири;\n2006-2008 йилларда – Суд департаментининг статистика ва таҳлил бўлими етакчи инспектори;\n2008-2010 йилларда - Суд департаментининг Ташкилий назорат ва таҳлил бошқармаси етакчи инспектори, Статистика ва таҳлил бўлими бош инспектори;\n2010-2015 йилларда – “Ўзстандарт” агентлиги юридик маслаҳатчиси, кадрлар бўйича бош мутахассиси;\n2015-2017 йилларда – Тошкент давлат юридик университетининг магистратура босқичи талабаси;\n2016-2016 йилларда – “Ўздонмахсулот” акциядорлик компанияси Ишлар бошқармаси бўйича бош инспектори;\n2016-2018 йилларда – Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Сенати девони Матбуот ва таҳририят бўлимининг 1-тоифали мутахассиси (0,5 ставка); Ахборот-таҳлил бўлимининг 1-тоифали мутахассиси (0,5 ставка), катта референти; Ахборот-таҳлил бўлими Суд-ҳуқуқ соҳасидаги қонун ҳужжатларини таҳлил қилиш шўъбасининг бош маслаҳатчиси;\n2018-2018 йилларда – Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги ҳузуридаги Ҳуқуқий ахборот билан таъминлаш маркази Норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни расмий эълон қилиш ва давлат органларига электрон шаклда етказиш гуруҳи бош маслаҳатчиси;\n2018-2019 йилларда – Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги Иқтисодий қонунчилик бошқармаси бош маслаҳатчиси;\n2019 - х.в. – “Ўзстандарт” агентлиги бош директор ўринбосари\nКиямов Р.Б. оилали, икки нафар фарзанди бор.


Россия АҚШни террорчиликка кўмак беришда айблади\n23:31 / 07.04.2017\nАҚШнинг Сурияга нисбатан тажовузи террорчиликнинг мустаҳкамланишига кўмак беради, деб айтди БМТ Хавфсизлик кенгашининг йиғилишида Россиянинг БМТдаги доимий вакили ўринбосари Владимир Сафронков.\n"Сиёсий тартибга солиш жараёнини илгари суришга бугунги чорловлар ҳарбий зарбалардан кейин афсуски, мунофиқонадир", деб таъкидлаб ўтди Сафронков.\n"Бу йўналишда Остона, Женевадаги учрашувларда ижобий силжишлар кузатилаётганди. Сиз туфайли эришилмаган бу жараёнга путур етказаётганда нималарга таяндинглар?", деб АҚШ томонга юзланди Сафронков.\nУнинг айтишича, Москва Сурия бўйича ҳамкорлик қилиш юзасидан Вашингтонга бир неча маротаба мурожаат қилган, бироқ АҚШ бошқа йўлдан боришга қарор қилди.\n"Бироқ сиз ўзингизнинг йўлдан борганингизда бу давлатлар ва уларнинг аҳолисига фожиага айланган. Оқибатларни ўйланг. Яқин Шарқда нималар қилиб қўйганингизни бир эсланг. Сизнинг қадамларингиз сиёсий тартибга солишга жиддий таъсир кўрсатиши ҳақида бир ўйлаб кўринг", деб ўз сўзларини интиҳолади россиялик дипломат.\nСафронков шунингдек Кимёвий қуролни тақиқлаш ташкилотининг Суриядаги фаолиятини танқид қилди. Унинг айтишича, миссия "мухолифатчиларнинг хабарлари, интернет, ижтимоий тармоқлардан олинган ва жуда шубҳали номга эга бўлган ноҳукумат ташкилотлари материалларига таянишни афзал кўриб", ноҳалол ишламоқда.\n"Сиз бу маълумотларга кўнишимизни истайсизми? Бу маълумотлар сариқ чақага ҳам арзимайди-ку", деб айтган Сафронков.\nЭслатиб ўтамиз, АҚШ 7 апрелга ўтар кечаси Суриядаги Шайрат аэродромига қанотли ракеталар билан зарба берди.\nРоссия АҚШ террорчилик


«ПСЖ» ҳужумчиси Лионель Месси Лига 1 6-туридан ўрин олган «Лион» (2:1) билан ўйинда охиригача ўйнай олмади.\nL'Equipe'нинг ёзишича, 76-дақиқада парижликлар бош мураббийи Маурисио Почеттино аргентиналик футболчини чап тиззасининг шикастланиши сабабли алмаштирган. Қарор жамоанинг тиғиз тақвими туфайли қабул қилинди.\nТаъкидланишича, ўйиннинг эртасига ўтган машғулотга Месси оқсоқланиб келган. У кун бўйи тикланиш хонасида бўлган ва жамоа билан ишламаган.\n«ПСЖ» навбатдаги баҳсни 22 сентябрь куни «Мец»га қарши ўтказади.


Халқаро хабарлар, 29 май 2006\n06 декабр 2019, Тошкент вақти: 17:41\nЕвропа Иттифоқи тузилма конституцияси муҳокамасини яна бир йилга кечиктирди.\nЕИ давлатлари ташқи ишлар вазирларининг Вена шаҳридаги икки кунлик учрашувида шундай қарорга келинди.\nБир йил муқаддам конституция лойиҳаси Франция ва Нидерландиядаги сайловчилар томонидан қабул қилинмаган эди.\nЯқинда ўтказилган ижтимоий сўров натижаларига кўра, европаликларнинг ярми иттифоққа аъзоликни ижобий баҳолайди. Бироқ уларнинг кўпчилиги тузилмага Европанинг шарқий қисмидаги нисбатан камбағал мамлакатлар қўшилишидан норози.\n21-27 май кунлари Тошкентда минифутбол бўйича Осиë чемпионати ўтказилди.\nФиналда ўзбекистонликларни 5:1 ҳисобида енгган Япония жамоаси биринчилик ғолиби бўлди.\nМусобақада ғолиб бўлиши тахмин қилинган Осиëнинг энг кучли жамоаларидан бири Эрон терма жамоаси эса учинчи ўрин билан кифояланди.\n2005 йилнинг октябридан буён Туркманистоннинг Афғонистон билан чегарасида 2 тоннага яқин героин, афюн ва бошқа турдаги наркотик моддалар ушлаб қолинган.\nБу маълумотлар Туркманистонда мусодара қилинган гиёҳвандлик моддаларини йўқ қилиш тадбирида эълон қилинди.\nҚирғизистон пойтахти Бишкекда минглаб фуқаро намойишга чиқди.\nУлар ҳукуматдан конституцияга ўзгартириш киритиш ва коррупцияга қарши курашни кучайтиришни талаб қилди.\nНамойишда мухолифатдаги “Ислоҳотлар учун” ҳаракати ва ноҳукумат ташкилотлар вакиллари иштирок этди.\nҚирғизистон парламентининг собиқ раиси, “Ислоҳотлар учун” ҳаракати раҳбари Умурбек Текебоев намойишда қатнашган беш минг фуқаро олдида чиқиш қилди.\n“Бу ерга мамлакат тақдирига бефарқ бўлмаган одамлар йиғилди. Биз, оддий одамлар, мамлакатнинг ҳақиқий эгаларимиз. Биз уйғондик ва сайлов кампанияси давомида берилган ваъдаларни эслатиб қўйиш учун ҳукумат эшигини қоқяпмиз. Агар президент ва бошқа расмийлар берган ваъдаларини бажармаса, биз уларнинг истеъфосини талаб қиламиз”, – деди У.Текебоев.\nИндонезиянинг Ява оролида 6,2 балл кучга эга зилзила рўй бериши оқибатида уч мингдан ортиқ киши ҳалок бўлди, минглаб одам яраланди. 200 мингга яқин киши хавфсиз жойга кўчирилди.\nИндонезиядаги Халқаро қизил хоч ва Халқаро қизил ярим ой жамияти табиий офатдан азият чеккан фуқароларга ёрдам беришга киришди.\n“Бошпанага муҳтож одамлар бор ва ҳукумат бор имкониятни ишга соляпти. Биз ҳозиргача минг оилага етадиган чодирлар тарқатдик. Ҳозир вазиятни ўрганяпмиз. Агар керак бўлса, яна чодирлар тарқатишимиз мумкин”, - деди жамиятнинг табиий офатдан азият чекканларга ёрдам кўрсатишни мувофиқлаштирувчиси Лутифер Раҳмон.\nЗилзила эпицентрига яқин жойлашган Ёгякарта шаҳрида аэропорт ишламаяпти.\nЭрон ташқи ишлар вазири Манучеҳр Муттақий Ироқнинг Карбало ва Нажаф шаҳарларидаги шиаларнинг муқаддас зиёратгоҳини бориб кўрди.\nШунингдек, М.Муттақий ироқлик шиаларнинг олий руҳонийси оятулло Али Систоний билан музокара ўтказди.\nМ.Муттақий Эрон Ироққа нефть, энергетика, соғлиқни сақлаш ва бошқа соҳаларда қиймати бир миллиард долларлик лойиҳаларни амалга оширишда ёрдам беришни хоҳлашини айтди.\nБу 2005 йил июнда Маҳмуд Аҳмадийнажот президентликка сайланганидан бери эронлик юқори мартабали расмийнинг Ироққа биринчи ташрифидир.


Мавлид ҳақида ўйлар\n14:02 / 17.11.2018 1522 pdf Ўқиш режими + -\nМавлид ҳақидаги хилофлар оз бўлса-да, айрим кишилар ўртасида ҳануз бор. Мавлид ҳақиқатан ҳам бидъатмикин ёки жоиз, савобли амалмикин, деган маънода иккиланиб юрганлар янада кўпроқ топилади. Мавлидни қўлловчилар ҳам, уни инкор этувчилар ҳам ўзларининг далилларини келтиришда давом этаверишади. Лекин кўп ҳолатларда икки тараф ҳам бир бирининг далилларидан қониқмайди. Натижада, ўртадаги хилоф борган сари чуқурлашиб, чигаллашиб бораверади. Шунинг учун ҳам мавлид ҳақидаги тортишувлар асрлар оша бир тўхтамга келмаган. Аммо холис ўрганилса, мавлидни ёқловчилар қадимдан кўпчиликни ташкил қилиб келган ва уларнинг далиллари омма мусулмонларни қониқтирган. Шунинг учун ҳам айрим уламолар мавлиднинг жоизлигига жумҳур уламолар иттифоқ бўлганлар, деб айтади. Ҳар қалай мусулмонлар ўртасида мавлидни ёқловчилар асосий қисмни ташкил қилиб келган. Ҳатто бугунги кунда ҳам мавлидга қарши кишилар ҳар қачонгидан кўп бўлса да, барибир мавлидни қўлловчилар олдида жуда ҳам озчиликни ташкил қилади. Айниқса, бизнинг юртларда деярли барча олимлар мавлидни жоиз, савобли амал деб биладилар.\nМавлид қилишнинг ўзига яраша шаръий далиллари бор, асослари бор ва кўплаб манфаатлари бор. Мусулмон уммати тақрибан минг йилдан бери буни қилиб келмоқда. Ислом умматининг таянчи бўлган қатор алломалар буни яхши амал санашган. Хусусан, бизда барча уламоларимиз мавлид қилишни тарғиб қилиб, ўзлари ҳам уюштириб келганлар. Бугунги кунда Мусулмонлар диний идораси раҳбарлари ҳам, шайх Муҳаммад Содиқ ҳазратлари ва бошқа уламоларимиз ҳам мавлид қилишни ёқлайдилар. Халқимизда бу иш қадимдан анъанага айланган. Бунга қарши юриб фитна чиқариш ҳеч қанақасига оқланмайди, дину диёнатга заррача ҳам фойда келтирмайди.\nУламоларимиз Ибн Масъуд розияллоҳу анҳунинг: «Мусулмонлар яхши санаган нарса Аллоҳнинг наздида ҳам яхшидир», деган сўзлари айнан мавлидга мос тушади, дейдилар. Нима бўлганда ҳам, биз кўпчиликнинг, жумладан, юртимиз уламоларининг фикрларини ушлаш билан чекланиб, ихтилофга ўрин бермаслигимиз ҳар жиҳатдан лозимдир. Зеро, бугунги кунда мавлиддан кўзланган мақсдаларга эришишга мусулмонлар ҳар доимгидан кўра кўроқ муҳтождирлар.\nБугунги кунда мусулмонлар турли катта-кичик байрамларни нишонламоқдалар. Шу муносабат билан турли тадбирлар ўтказишади. Бунинг натижасида ўша кунларни ҳамма ёдда тутади, интизорлик билан кутади, муносиб таёргарликлар кўради. Аста-секин қалбларда ўша кунлар ва уларга боғлиқ нарсаларга нисбатан алоҳида эътибор ва эҳтиром шаклланади. Булар ҳақида ҳеч ким ихтилоф қилмайди. Тўғри, бунга уларга диний тус берилмагани ҳам сабаб. Аммо мавлидни ҳам ҳеч ким дин талаб қилган иш демайди. У ҳам бир тадбир, одатий маросим. Бугунги шароитда ундан унумли фойдаланиш лозим.\nРасулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг таваллуд ойларида у зотни кўпроқ зикр қилишнинг нима ёмон жойи бор? Шу фурсатда ўз Пайғамбарларига бўлган муҳаббатларини сайқаллаш учун бирор жойда тўпланиб ўтириб, у зотнинг сийратларини, мадҳларини ўқиш фақат яхшилик бўлади. Модомики, буни диний амр деб билинмаса, бир одат бўлади, холос. Аммо мусулмонлар ўртасида ихтилоф чиқариш ҳаром, шариат қатъий қоралаган иш. Кимдир мавлиднинг жоизлиги ҳақидаги далиллардан қониқмаса, ножоиз деганларнинг фикрларига қалби мойил бўлса, марҳамат, ўз фикрида қолаверсин, аммо бошқани бунга мажбур қилмасин, нариги тараф ижтиҳодига таъна тоши отмасин. Мавлидга бормаса бормай қўяверсин, лекин борганларни маломат этмасин. Ўзлари билган шаръий далилларга асосланиб, улардан қониққанлари учун кўпчилик буюк олимларнинг ижтиҳодларига эргашиб, умматнинг тарафида турган кишиларни қораламасин, танқид қилмасин. Акс ҳолда, фитна қилган бўлади, асрлар оша мавлид қилиб ўтган ва ҳозирдаги кўпчилик мусулмонларга озор беради, уларга нисбатан беодоблик қилган бўлади. Бу эса мўмин кишиниг ахлоқига зиддир.\nШу билан бирга, мавлид тарафдорилари ҳам қарши тарафни мавлидни ёқламаганлари учун турли лақаблар билан атаб, тоифагарчилик уруғини сочмасликлари керак. Чунки бу масала, бугунги кунда кўпчилик уламоларимиз таъкидлаётганидек, тортишадиган, мусулмонлар ўртасида хилоф, кек адоват келтириб чиқаргудек масала эмас. Шундоқ ҳам мусулмонларнинг ўрталаридаги хилоф ортиғи билан урчиб ётгани аччиқ ҳақиқат. Бугун ҳамма мусулмонлар бунинг заҳрини тотишга мажбур бўлиб турибдилар. Аслида уларнинг муштарак мақсадлари, фикрлари, ечилмай турган мушкуллари тўлиб тошиб ётибди. Олдин ана ўша муштарак масалалар ҳақида гаплашиш, муаммоларни ечиш, ихтилофли нарсаларни ўртага ташламаслик бугунги куннинг энг долзарб бўлиб турган қадамидир. Ҳеч бўлмаса, «икки зарардан бирини танлашга тўғри келиб қолса, енгилини олинади» деган машҳур шаръий қоидага амал қилиш керак. Мавлидни жоиз ёки ножоиз дейиш қандайдир шаръий эътибори бор зарарли иш дейилганда ҳам, ҳеч қачон мусулмонларнинг ухувватларига – биродарликларига путур етказишчалик зарарли бўлмайди, ҳатто таққослашга ҳам ярамайди. Мусулмонлар ҳозир, айнан шу исломий таомил – биродарлик, дўстлик тушунчасини тиклашга, сақлашга ҳар қачонгидан ҳам муҳтожлар. Ўзи Исломнинг бош мақсадларидан бири ҳам шу: инсонлар ўртасида меҳру муҳаббат ришталарини мустаҳкамлаш.\nҲозир биз мавлиднинг жоиз ножоизлиги ҳақида эмас, уни қандай ўтказиш кераклиги ҳақида бош қотиришмиз муносиб. Мавлидда нималарни гапириш, нималарни ўқиш керак, ундан қандай фойдаланиш керак, мана шу ҳақда баҳс қилсак бўлади.\nОлдинги уламоларимиз мавлиддан кўзланган мақсад ҳосил бўлиши учун ўз даврлари ва шароитларидан келиб чиқиб, уни турли йўсинда ўтказиб келганлар. Айрим юртларда давлат миқёсида нишонланса, айрим жойларда маҳаллий йиғин шаклида ўтказилган. Бугун ҳам ҳар бир жойдаги мавлудхонлар ўз жамиятларидаги ҳолат, вазиятдан келиб чиқиб, мавлиддан кўзланган мақсадларни рўёбга чиқаришга ҳаракат қилишлари лозим.\nЯпонлар мусулмон олимпиячилар учун ҳалол таомлар тайёрлайди\n11:35 / 17.11.2018 759\n13:29 / 17.11.2018 881\nҚалблар идишга ўхшайди\nАбу Нўъайм Комил ибн Зиёддан ривоят қилади .Бир куни Али ибн Абу Толиб розияллоҳу анҳу қўлимдан тутиб, саҳро томонга етаклади. Саҳрога етиб боргач, у зот бир жойга давоми...\n931 07:00 / 24 январь\nСавдода ҳаром қилинган ишлардан бири шариатда ҳаром қилинган нарсаларнинг савдосидир.Ислом шариатида қиймати йўқ ёки ҳаром дейилган нарсаларнинг савдоси билан давоми...\n1063 11:03 / 20.11.2018\nОила, никоҳ ва талоққа оид шаръий ҳукмлар\nАллоҳ таоло борлиқдаги барча мавжудотни жуфтжуфт қилиб яратгани каби, инсон наслини ҳам ўз жуфти билан яратган. Бундан кўзланган мурод ndash ҳар икки жинснинг давоми...\n662 11:35 / 14 июнь\nАллоҳ қалблардаги нарсаларни яхши билур\nВа одамлардан .Аллоҳга иймон келтирдик,, дейдиган, сўнгра Аллоҳнинг йўлида озорланса, одамларнинг фитнасини Аллоҳнинг азобидек қабул қиладиганлари ҳам бор. Агар давоми...\n1809 10:00 / 03 июнь


Uzilmas rishtalar... (1-qism) | UzBender.Ru\nUzilmas rishtalar... (1-qism)\n(кўп қисмли ҳикоя премъераси, достонларга арзигулик севги, синовларда эзилган дўстлик ва ҳаётнинг оғир синовлари ҳақида)\nЁз. Оқшом. Тун яримидан ўтган. Осмонда кезаётган онда-сонда булут парчалари орасидан боқаётган ой ер юзини ёритиб атроф ойдин, тун сокин...\nЛекин Анварни ичи қоронғу, дили сокинмас, уйқуси йўқ. Ҳаётнинг аччиқ синовларига йўл ахтариб бедор, ҳаёлан олишиб ётибди. Тақдирнинг кетма-кет берган зарбаларидан бардошсиз у, дунёсини зулмат қоплагандай...\nБошида ҳаммаси яхши эди. Бахтли эди. Бахтиёр эди...\nБир текис бошланган фароғатли ҳаёти тақдирнинг кутилмаган зарбалариданми ё Aллоҳни юборган синовлариданми остун-устун бўлиб кетди. Аввал энг яқин қадрдон дўсти Аъзам ундан юз ўгирди... Кейин... кейин эса... Моҳира...\nОтасиз ўсди. Отаси у туғилмасдан вафот этганди. Онаси, ёлғиз опаси ва қадрдон дўсти билан вояга етди...\nИкки қадрдон дўст ёшликдан бирга улғайишди. Ўйнашиб, тепишиб катта бўлишди. Мактабгаям бирга бориб бирга қайтишарди. Аъзам маҳаллани у чеккасида ёлғиз бувиси билан яшарди. Кўчани охиридан келарди. Анварни чақириб, уларникига албатта кирардида кейин бирга мактабга кетишарди.\n- Ҳой, шошмасангчи икковинг! - Назокат хола ҳар гал тўхтатиб қоларди уларни, - мана иссиқ нон, еб кетасизлар, - дерди тандирдан узилган нонларни саватда кўтариб кетаркан.\nИссиқ нонни қаймоқ билан роса ейишардида иккаласи.\n- Раҳмат, Нозик ойи. - деб Аъзам апил-тапил Анвардан олдин қўлини артарди доим. Анварни онасини уям "ойи" деб чақирарди, "Нозик ойи" дерди.\n- Энди борақолинглар - деб Назокат хола уларни елкасига оҳиста уриб, бошларини силаб қўярди, - кеч қолмасдан борақолинглар.\nИкковлон қувишиб кетишарди. Бирор ўйин ўйнашса доим шерик эдилар. Ҳечам уларни ажратолмасдилар икки гуруҳга. Мактабда уларга ҳамма ҳавас қиларди.\nСаккизинчи синфга ўтиб ўқий бошлаган пайтлари, сентябрни охирлари эди, Аъзам бувисидан ажралиб қолди...\nЭҳ, бечорагина Аъзамни аҳволига бутун маҳалла йиғлади ўшанда. Ота-онасиз ёлғиз бувиси билан ўсган болани фарёди бугун етти маҳаллага эшитиларди. Ёш бўлишига қарамай етимликда улғая бошлагани учунам ҳаётни аччиқ-чучугини тушинарди у. Дод солиб йиғларди...\nАнвар барча дўстларидан купроқ эртаю кеч Аъзамни ёнида бўлди. Онаси Назокат хола Аъзамни бувисини фоний дунёдан боқий дунёга жўнатишда бош-қош бўлди. Болагинани ёлғизлатишмади. Назокат хола жуда яхши тушунарди Аъзамни аҳволини. Чунки ўзи икки фарзандини отасиз ўстирмоқда. Азани қирқигача елиб югуриб ўзи ўтказди, барча урф-одат, икир-чикир, келди-кетдисигача...\nАъзамни бувисидан қолган эски ҳовли ҳувиллаб қолди. Кўпроқ Анварларникида яшарди энди. Уни "Йўқ, ҳеч қаерга кетмайман" дейишига қарамай Назокат хола қўярда қўймай ўз уйига олиб кетди.\n- Кетмайсан болам, кетмайсан. Бизникида Анвар билан бирга яшай қол,\nMaqola nomi : Uzilmas rishtalar... (1-qism)\nVaqti : 30.04.2014|21:28\nKo'rilgan : 4692