Бидъат ва хурофотлар: Қабул қилинадиган амалнинг шарти: Ихлос (2)\nАбу Бакр разияллоҳу анҳу: Сиддиқ давридаги фатҳлар\nДард ва даво (69): Гуноҳнинг касофати (28) Гуноҳ – банда душманига мадад бўлади\nLIVE: Савол-жавоблар (17.11.2019)\nТобутни кўтариш ва ортидан эргашишга тааллуқли масалалар (8)\nТафсири муяссар: “Бақара” сураси, 146–152 оятлар\n11/17/2019 LIVE: Савол-жавоблар (17.11.2019)\nBy Шайх Саидаҳмад Нуриддин on 12/01/2018 АҚИДА БИДЪАТ ВА ХУРОФОТЛАР\n1. Мўминлар амири Абу Ҳафс Умар ибн Хаттоб розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг шундай деганларини эшитдим: «Албатта, амаллар(нинг солиҳ ёки яроқсизлиги, мақбул ёки номақбуллиги) фақат ниятларга боғлиқдир. Ҳар бир кимса учун (амали ила) ният қилгани (яхшиликнинг савоби ёки ёмонликнинг жазоси) насиб қилур. Кимда ким Аллоҳ ва унинг Расулини мақсад қилиб ҳижрат қилса, у ҳолда (чиндан ҳам) Аллоҳ ва Расули сари ҳижрат қилган бўлур. Кимда ким мол-дунёга эришиш ёхуд бир аёлга уйланиш мақсадида ҳижрат қилса, у ҳолда ўзи мақсад қилган нарсасига ҳижрат қилган бўлур».\nШавконий раҳимаҳуллоҳ «Адабут талаб» китобининг муқаддимасида юқоридаги ҳадис ҳақида шундай дейди: «Амалларнинг юзага чиқиши ва қарор топиши ниятга боғлиқ. Холис ният билан содир бўлмаган ҳар қандай тоат-ибодат эътиборга олинмайди, унга қаралмайди. Бундай тоат-ибодатлар агар гуноҳ саналмаган тақдирда ҳам, энг камида беҳуда ва ўйнаб қилинган амаллар сирасига киради…»\n2. Анас ибн Молик розияллоҳу анҳудан ривоят қилинган ҳадисда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтадилар: «Уч нарса борки, мусулмон кишининг қалбида кек-адоват қолдирмайди: Аллоҳ учун холис амал қилиш, раҳбарларга насиҳат қилиш (яъни уларга яхшиликни раво кўриш) ва мусулмонлар жамоасидан ажралмаслик…»\nИбн Қаййим роҳимаҳуллоҳ ҳадис шарҳида шундай дейди: «Яъни қалбда кек-ҳасад қолмайди, ушбу уч хислат бор экан, қалбда ғиллу ғашлик бўлмайди. Балки улар қалбдаги кек-адоватни чиқаради, уни поклайди. Зеро, ширк, кўзбўямачилик, лаганбардорлик туфайли ҳамда бидъат ва залолат билан мусулмонлар жамоасини тарк этиш сабабли қалбда кек-адоват пайдо бўлади. Ушбу уч иллат қалбни адоватга, айб-нуқсонга тўлдиради. Ундаги адоватни кетказишнинг давоси ихлос, насиҳат ва суннатга эргашишдир».\n3. Ҳадиси қудсийда Аллоҳ таоло шундай дейди: «Мен шерикчиликдан беҳожатман. Кимда ким бир амал қилиб, унда Менга бировни шерик қилса, уни ўша биров учун қилган бўлади, Мен бундай амалдан безорман».\n4. Абу Умома розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: «Бир киши Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг олдларига келиб деди: «Айтинг-чи, бир киши (Аллоҳдан) ажр ва (одамлардан) мақтов умид қилиб жанг қилса, унга қандай савоб бўлади?» Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтдилар: «Ҳеч нарса бўлмайди». Сўнг у зот айтдилар: «Дарҳақиқат, Аллоҳ таоло холис ҳамда Унинг розилиги исталган амалдан бошқасини қабул қилмайди».\n5. Муоз розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтдилар: «Жанг қилиш икки турдир. Ким Аллоҳнинг розилиги учун жанг қилса, имомга (ёки амирга) итоат этса, қимматбаҳо молини сарфласа, шеригига (ёхуд ҳамроҳига) хушмуомала бўлса, ер юзида фасод қилишдан четланса, у ҳолда унинг уйқуси ҳам, уйғоқлиги ҳам ажр-савобдан иборат бўлади. Аммо кимда ким мақтаниш учун, биров кўрсин ёки эшитсин, деб жанг қилса, имомга (ёхуд амирга) итоат қилмаса, ер юзида бузуқчилик қилса, бундай кимса на савоб ва на гуноҳ ҳам олмай қайтиши амри маҳол (аксинча, гуноҳга ботиб қайтади)».\n6. Каъб ибн Молик розияллоҳу анҳудан ривоят қилинган ҳадисда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтадилар: «Кимда ким жоҳиллар билан тортишиш, ўзини олимларга тенг қилиш ёки одамлар нигоҳини (эътиборини) ўзига қаратиш учун илм талаб қилса, Аллоҳ уни дўзахга киритади».\n7. Муслим Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан ривоят қилган ҳадисда айтилади: «Мен Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг шундай деганини эшитим: «Дарҳақиқат, (қуйидаги уч тоифа) қиёмат куни дастлаб ҳисоб-китоб қилинадиган одамлардандир. (Биринчиси Аллоҳ йўлида) шаҳид бўлган киши. Уни (ҳисоб-китоб учун) олиб келишади. Аллоҳ унга неъматларини танитади ва у ўша неъматларни танийди. Аллоҳ: «Бу неъматлар эвазига нима амал қилдинг?» деб сўрайди. У айтади: «Сенинг йўлингда жанг қилиб, шаҳид бўлдим». Аллоҳ айтади: «Ёлғон гапирдинг, балки сени «жасур» дейишлари учун жанг қилдинг. Ростдан ҳам шундай дейилди (Демак, мақсадингга етдинг)». Сўнг (жаҳаннам соқчиларига) буюрилади ва юзтубан судралиб, дўзахга улоқтирилади. (Иккинчиси) илм ўрганган, (ўрганганини бошқаларга) таълим берган ва Қуръон тиловат қилган киши. У ҳам (ҳисоб-китоб учун) олиб келинади. Аллоҳ унга неъматларини танитади ва у ўша неъматларни танийди. Аллоҳ: «Бу неъматлар эвазига нима амал қилдинг?» дейди. У айтади: «Илм ўргандим, уни (бошқаларга) ўргатдим ва Сенинг йўлингда Қуръон ўқидим». Аллоҳ айтади: «Ёлғон гапирдинг, балки сени «олим» дейишлари учун илм ўргандинг, «қори» дейишлари учун Қуръон ўқидинг. Ростдан ҳам шундай дейилди (Демак, мақсадингга етдинг)». Сўнг (жаҳаннам соқчиларига) буюрилади ва юзтубан судралиб, дўзахга улоқтирилади. (Учинчиси) Аллоҳ унга мўл-кўл ва турли-туман мол-давлат берган киши. У ҳам (ҳисоб-китоб учун) олиб келинади. Аллоҳ унга неъматларини танитади ва у ўша неъматларни танийди. Аллоҳ: «Бу неъматлар эвазига нима амал қилдинг?» дейди. У айтади: «Сен сарфланишини яхши кўрган бирон жойни қолдирмасдан ҳаммасига Сенинг розилигинг учун молимни сарфладим». Аллоҳ айтади: «Ёлғон гапирдинг, балки сени «сахий» дейишлари учун шундай қилдинг. Ростдан ҳам шундай дейилди (Демак, мақсадингга етдинг)». Сўнг (жаҳаннам соқчиларига) буюрилади ва юзтубан судралиб, дўзахга улоқтирилади».\n «Жомеъул-улум вал-ҳикам», 7/11.\n Аллома мужтаҳид Муҳаммад ибн Али ибн Муҳаммад ибн Абдуллоҳ Шавконий Ямоний фақиҳ ва муфассир бўлган. Зайдий мазҳабини ташлаб, аҳли суннатни ҳимоя қилган. Санъода қозилик қилиб, шаҳар жомеъ масжидида дарс берган ва фатво чиқарган. Аллома ўзидан 114 та илмий асар қолдирган. Бу асарларни мутолаа қилган киши унинг илми ва заковатига тан беради. Аллома Шавконий тақлидни ҳаром деб билар эди. Ҳижрий 1250 санада вафот этган. «Ал-аълом», 6/298.\n «Адабут-талаб ва мунтаҳал-араб», 5-бет.\n Ибн Можа (84, 1015), Доримий (74), Аҳмад (3/225, 4/80-82, 5/183) ривояти.\n Насоий, 6/25. Албоний «Саҳиҳул-жомеъ»да (2/138) келтирган.\n Насоий (6/48, 7/155), Доримий (1/604), Аҳмад (5/234) ривояти. Албоний «Саҳиҳул-жомеъ»да (4/74) зикр қилган.\n Термизий (5/32), Ибн Можа (1/93) ривояти. Албоний «Саҳиҳул-жомеъ»да (5/321) зикр қилган.\n Муслим (2/1513), Насоий (6/23) ривояти.\nAvvalgi maqolaБолалар учун Ислом тарихидан ҳикоялар (2)\nKeyingi maqola Умавийлар давлати: Қуръонни ҳакам қилишга чақириқ


Олий Мажлис Сенати раисининг биринчи ўринбосари Содиқ Сафоев 13 февраль куни ташқи сиёсат масалалари юзасидан журналистларга берган интервьюсида хорижий тажрибани ўрганишнинг муҳимлиги ҳақида гапириб ўтди.\n«Халқаро тажрибани ўрганиш биз учун жуда муҳим. Ўзбекистон парламентаризми, айтиш мумкинки, муайян равишда энди шаклланиб келяпти ва бу борада бизда катта режалар бор. Масалан, бир гуруҳ ёш депутатларимиз, сенаторларимизнинг ҳинд парламентаризмини ўрганиш мақсадида Ҳиндистонга сафари устида ишлаяпмиз.\nКўпгина ғарбий давлатлар, шу жумладан, Германия биз учун ниҳоятда қизиқ. Нима учун? Чунки у ерда ижтимоий бозор иқтисодиёти ривожланади, яъни либерал англо-саксон бозор иқтисодиёти эмас, ўз вақтида Германияда ривож топган ижтимоий, яъни биринчи навбатда ижтимоий фаол сиёсатга қаратилган иқтисодиёт. Бизнинг парламентарийларимизга уларнинг тажрибасини ҳам ўрганиш муҳим бўларди», деган Сафоевнинг сўзларини келтирмоқда Kun.uz мухбири.\nСенаторнинг қўшимча қилишича, бу борада бир нечта мамлакат билан мулоқот олиб бориляпти.\nМаълум бўлишича, 18 февраль куни Тошкентда замонавий жамиятда парламентнинг ролини ошириш масалаларига бағишланган халқаро конференция бўлиб ўтади. Унда Германия, Россия, Буюк Британия ва бошқа кўплаб мамлакатлар экспертлари иштирок этиши режалаштирилган.


21:01 / 12.11.2016\nБир неча йил аввал «Ридерз Дайжест» журналида бир ажойиб ўқитувчи аёл ҳақида мақола пайдо бўлганди - унинг кичик топшириғидан кейин ўқувчилар ўз кучларига ишона бошлашган. Ҳар қандай инсонни руҳлантирувчи доно сабоқларни сизлар билан бўлишишга қарор қилдик.\nМиннесота штатида яшовчи математика ўқитувчиси ўқувчиларига шундай вазифа берди: синф рўйхатини тузиш, ҳар бир боланинг хулқ-атворидаги ўзингизга ёққан томони ҳақида ўйлаб кўринг ва бу сифатни унинг фамилияси қаршисига ёзинг. Дарснинг охирида у ўқувчилардан бажарилган вазифаларни йиғиб олди. Ўша куни жума эди. Дам олиш кунлари аёл барча натижаларни таҳлил қилиб чиқди ва душанба куни ҳар бир ўқувчига синфдошларининг у ҳақидаги ижобий фикрларини ёзиб тарқатди. Ўқувчилар уларни ўқий бошлашди, у ер-бу ердан пичирлаган овозлар эшитилди: "Наҳотки, буларнинг барчаси мен ҳақимда? Мени бундай яхши кўришларини билмас эдим". Улар натижаларни синфда муҳокама қилишмади, лекин ўқитувчи мақсадига эришгани ва ўқувчиларнинг ўзига бўлган ишончи ортганини айтди.\nЙиллар ўтиб, ўқувчилардан бири - Марк Экланд Вьетнамда ҳалок бўлди. Уни ўз ватани, Миннесотада дафн қилишди. Марк билан хайрлашишга унинг дўстлари, синфдошлари, ўқитувчилари келишди. Дафн маросимида унинг отаси математика ўқитувчисининг ёнига яқинлашди: "Мен сизга бир нарса бермоқчиман, - у кармонидан тўрт букланган қоғозни олди. Кўринишидан у кўп марта очиб ўқилганди. - Буни Маркнинг кийимлари ичидан топишди, у бу қоғоз билан ажралмасди. Танияпсизми?" Бу Маркнинг ижобий хислатлари битилган қоғоз эди.\n— Сизга катта раҳмат, - деди Маркнинг онаси. — Ўғлимиз буни жуда қадрлар эди.\nШу пайт кутилмаган воқеа содир бўлди: Маркнинг синфдошлари кетма-кет ижобий хислатлари ёзилган қоғозларини ола бошлашди, кўпчилик ўзининг ижобий хислатлар рўйхатини ёнида олиб юрарди, кимдир уни оилавий альбомда сақлар эди. Улардан бири шундай деди: "Бу рўйхатларни барчамиз сақлаб қўйганмиз. Шундай нарсани ташлаб бўладими?"\nўқитувчи Миннесота ўқувчилар ёдда қолган вазифа


Қозоғистон Миллий банки хорижий валютани тежаш йўлини топди\n12:07 / 09.09.2016\nҚозоғистон Республикаси Миллий банки (Марказий банки) қозоғистонликларга жамғармаларини тозаланган олтин қуйма кўринишида сақлашни таклиф этмоқда. Миллий банк раиси Даниёр Акишев, ҳукуматнинг давлат раҳбари Назарбоев иштирокида Оқ ўрдада бўлиб ўтаётган кенгайтирилган мажлисида шундай фикрни илгари сурди, деб хабар қилмоқда "Казинформ".\n«Биз аҳолига хорижий валюта ўрнига жамғарманинг оддий ва қулай турини, яъни олтинни таклиф этмоқчимиз. Миллий банк бошқа молиявий муассасалар билан бирга аҳолининг истаган вақтда олтинни сотиб олиши ва сота олиши учун мазкур бозор ликвидлигини таъминлайди», - деган Акишев.\nУнинг сўзларига кўра, Миллий банк қозоғистонликларнинг жамғармаларини сақлаш учун олтин ва кумуш тангалар сингари тозаланган олтин қуймаларининг оммалашуви борасида чоралар кўради.


8 ноябрь, 2020, 19:59\nAжойиб спортчилар оиласи. Ёш чемпионларга эса ғалабалар бардавом бўлсин, деймиз.\nЛазизбек Зокиров ҳақида бокс ишқибозлари жуда яхши билса керак. Ўзбек бокси афсоналаридан бири "Таиланд Қироли кубоги" ( 1997 йил) ва жаҳон кубогида олтин (1998 йил), Банкокдаги Осиё ўйинларида бронза (1998 йил) медалларини қўлга киритган. 4 карра Ўзбекистон чемпиони, "Ўзбекистон Ифтихори" фахрий унвони соҳиби, ҳозирда мураббийлик фаолиятини олиб бормоқда.\nУшбу инсон ўзбек бокси ривожи учун улкан ҳисса қўшган ва ҳамон ёш авлодни тарбиялашда жонбозлик кўрсатиб келмоқда. Бугун ушбу инсонга издош сифатида ўз фарзандларини ҳам эътироф этиш лозим.\nЎғли Жаҳонгир Зокиров 2003 йил таваллуд топган. +80кг вазнда ўсмирлар ва ёшлар ўртасида Ўзбекистон чемпиони, Осиё чемпиони, кўплаб халқаро турнирлар ғолиби. Жаҳонгир ҳали ёш бўлишига қарамай, катталар ўртасида Ўзбекистон чемпионати мусобақаларида ҳам муносиб иштирок этди ва кумуш медал совриндори бўлди.\nЛазиз Зокировнинг қизи Aзиза Зокирова эса, -63 кг вазнда ўсмирлар ўртасида Ўзбекистон ва Осиё чемпиони ҳисобланади.


BBC Uzbek - Dunyo - Ғазо бўлгасига борган Миср бош вазири вазиятни ҳалокат деб таърифлади\nСўнгги янгиланиш 16 ноябр 2012 - 19:14 GMT\nИсроил ҳаво ҳужумларига тутаётган Ғазо бўлгасига сафар қилган Миср Бош вазири Ҳишом Қандил Исроил амалиётларини ҳалокат деб атаган.\nУч соатлик қисқа сафари мобайнида Миср бош вазири Исроил ҳужумларини қоралаган, Исроилнинг агрессияси тўхтатилиши керак, деган.\nЖаноб Қандил маҳаллий шифохонани бориб кўрган, фаластинлик сиёсатчилар билан суҳбатлашган.\nМухбирларга кўра, Ғазонинг энг катта шифохонасига Миср Бош вазири Ҳишом Қандил борган пайтда у ерга бир эркак ва икки яшар боланинг жасади келтирилган.\nИсроил ҳужумидан Ғазодаги ички ишлар вазирлиги биноси вайрон бўлган.\nКузатувчиларга кўра, кейинги кунларда Ғазода бўлаётган воқеаларга бепарволик билан қараётган дунёнинг бошқа мамлакатлари орасида Мисрнинг тутаётган мавқеи нафақат Фаластин-Исроил можароси, балки Исроилнинг бутун араб дунёсига муносабатига таъсир кўрсатиши мумкин.\nБироқ Миср раҳбарияти можарода қанчалик муҳим рол ўйнашни хоҳлашларига боғлиқ бўлади.\nҲишом Қандилнинг ташрифидан сўнг, Исроил томони Ғазодан ракета ҳужуми бўлмаса, ўз ҳаракатларини тўхтатиб туришга ваъда берган.\nҲАМАС раҳбарларидан Аҳмад Жабборийнинг ўлими ортидан, чоршанба кундан буён ҲАМАС ва Исроил ўртасида ракета ҳужумлари давом этмоқда.\n"Ҳамас онгли равишда бизнинг болаларимизга қарши ракета отмоқда ва ўз ракеталарини болалари яшайдиган ерларда жойлаштирмоқда. Бу қийинчиликка қарамасдан, биз тинч фуқароларнинг қурбон бўлишидан эҳтиёт бўламиз", деб айтган Исроил бош вазири.\nИсроил армияси бу фаластинлик жангариларга қарши ҳарбий амалиётларнинг бошланиши, деб таҳдид қилади.\nЎз ўрнида ҲАМАС вакили Абу Зуҳрий ҳам Исроил қилган ҳужумларига ҳали қаттиқ афсус қилишидан огоҳлантирган.\nЭронда ишлаб чиқарилган "Фажр-5" ҲАМАСнинг Тел-Авивга етиб бориши мумкин бўлган ягона ракетаси ҳисобланади.\nИсроил бундай ракеталарнинг катта қисмини яксон қилганини билдирган.\nЖума куни Исроил Мудофаа вазири Ёхуд Барак заҳирадаги 30 минг кишини армия хизматига чақирилишини сўраган эди.\nБунинг ортидан Исроил армияси Ғазога қарши қуруқликдаги жанглар эҳтимолидан 16 минг заҳирадаги аскарларни хизматга жалб қилади.\nПайшанба куни Ғазодан учирилган икки ракета сабаб, Тел-Авивда одамлар ер ости жойларига яширинишган.\nҒазодан учирилган икки ракета Исроилга жиддий зарар етказмагани айтилмоқда.\nҲаво ҳужумлари бошланган чоршанба кундан буён камида 20 фаластинлик ва уч исроиллик фуқаролар ҳалок бўлишган.\nФаластин расмийларига кўра, ҳалок бўлганларнинг бештаси болалардир.\nЖумага ўтар кечаси Исроил Ғазонинг 130 та объектини бомбардимон қилганини билдирди.\n"Исроил Эронга қарши қисқа урушга тайёр"\nБиньямин Нетаньяху: Эронни кеч бўлмасдан тўхтатиш лозим\nҲиндистондаги Гитлер дўкони Исроилнинг ғазабини тоширмоқда


16:58 27.09.2021 500\nСирдарёга уламолар ташрифи бошланди\n27 сентябрь куни юртимиздаги бир гуруҳ таниқли уламоларнинг Сирдарё вилоятига ташрифлари бошланди.\nТошкент шаҳар “Хўжа Аламбардор” масжиди имом-хатиби Раҳимберди домла Раҳмонов Гулистон шаҳри «Гулистон» жоме масжидига ташриф буюриб, маъруза қилдилар. Маъруза давомида Ислом динининг асл моҳияти, мусулмон киши фақат яккаю ягона Ҳақ таолога ибодат қилиши, ширк, бидъат амаллардан сақланиш кераклиги, бунда Пайғамбаримиз Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васалламга эргашиб, у кишининг суннатларига қатъий амал қилиш энг тўғри йўл эканини айтилди.\nШунингдек, Ўзбекистон мусулмонлари идораси раиси маслаҳатчиси Салоҳиддин домла Шарипов Сайхунобод туманидаги «Иттифоқ» масжидига ташриф буюриб, гўзал маъруза қилиб бердилар. Кейин намозхонларни қизиқтирган саволларга жавоб бердилар. Бундан намозхонлар миннатдор бўлдилар. Суҳбат сўнгида Ҳақ таолодан юртимиз тинчлиги, халқимиз фаровонлигини сўраб хайрли дуолар қилдилар.\nШунингдек, Тошкент шаҳар Юнусобод тумани бош имом-хатиби, “Мирза Юсуф” масжиди имом-хатиби Раҳматилла домла Сайфуддинов Ховос туманидаги «Ховос» масжидига ташриф буюриб, гўзал маъруза қилиб бердилар. Кейин намозхонларни қизиқтирган саволларга жавоб бердилар.\nШунингдек, Боёвут туманидаги «Ҳазрати Хизр» масжидига Ўзбекистон мусулмонлари идораси раисининг ўринбосари Иброҳим домла Иномов пешин намозини жамоат билан адо этиш, намозхонларга маърифий суҳбат қилиб бериш учун ташриф буюрдилар. Ташриф давомида Ислом динининг моҳияти, мусулмонларнинг хулқ-атвори қандай бўлиши кераклиги, мусулмонларни зиёрат қилишнинг ажру савоби, бугунги кунда жамиятда учраётган муаммолар ҳақида таъсирли маъруза қилиб бердилар.


Осиё Кубоги: Ўзбекистон Австралияга ютқазди ва турнирни тарк этди\n25 феврал 2021, Тошкент вақти: 01:37\nОсиё Кубогидаги футбол ишқибозлари.\nОсиё Кубогининг 1/8 финалида футбол бўйича Ўзбекистон терма жамоаси пенальтилар сериясида Австралияга 4:2 ҳисобида ютқазди. Бу мағлубият ортидан Ўзбекистон термаси чорак финалда иштирок этиш имкониятидан маҳрум бўлди ва Осиё Кубогини тарк этади.\nЎзбекистон-Австралия ўйинининг асосий вақти 0:0 натижа билан якунланди. Шундан сўнг қўшимча таймлар белгиланди.\nҚўшимча вақтда ҳам натижа бўлмагач, пенальтилар сериясига навбат берилди. Пенальтилар сериясида Австралия 4:2 ҳисобида ғалаба қозонди.\nF гуруҳида ўйнаган Ўзбекистон футболчилари 13 январда Туркманистонни 4:0 ҳисобида, 9 январда Уммон жамоасини 2:1 ҳисобида мағлуб этган, 17 январда Японияга 2:1 ҳисобида ютқазган ва гуруҳ босқичида Япониядан кейинги 2-ўринни эгаллаб, плей-оффга чиққан эди.\nОсиё Кубоги 5 январдан 1 февралга қадар Абу-Даби, Дубай, Ал-Айн, Шаржа шаҳарларида бўлиб ўтади.


26 октябрь, 2020, 11:33\nУнинг номига ҳақиқий туғилган йили бўйича фуқаролик паспорти расмийлаштириб берилди.\nФутболда ёш кичрайтириш билан боғлиқ иллат борлиги сир эмас. Бу нафақат Ўзбекистоннинг ташқи имижига ўз таъсирини кўрсатади, балки бир қатор иқтидорли футболчиларнинг миллионлар ўйинидан кўнгли совуб, кейинчалик уни тарк этишга олиб келади.\nЎзПФЛ ёшни кичрайтириш билан боғлиқ ҳолатларга жиддий эътибор қаратишни тўғри йўл, деб билади. Бунда қамров доирасини кичрайтириш учун асосан 2000 йилдан кейин туғилган футболчилар масаласи ўрганилмоқда. Боиси, шу йилдан кейин таваллуд топган футболчилар ҳозирча йирик халқаро мусобақада иштирок этиб улгурмади. Аммо ЎзПФЛ томонидан ўтказиладиган мусобақаларда улар фаол иштирок этмоқда.\nБундай иллатларни йўқотиш мақсадида, ФҲДЁ органлари томонидан тақдим этилган маълумотлар асосида футболчиларнинг ҳужжатларидаги туғилганлик ҳақидаги ёзувларнинг ҳақиқийлиги ўрганилмоқда. Мана шундай изланишда Суперлига клубларининг бирида тўп сурувчи футболчининг туғилганлик ҳақидаги далолатномаси ва бошқа ҳужжатлари ўртасида туғилган йили бўйича тафовут борлиги аниқланди. Бу ҳақда Ўзбекистон Профессионал футбол лигаси расмий сайти хабар бермоқда.\nЯъни, Давлат хизматлари агентлиги томонидан тақдим этилган маълумотномага мувофиқ, унинг туғилганлик ҳақидаги далолатномасида туғилган йили 2002 йил этиб кўрсатилган, фуқаролик паспортида эса 2004 йил этиб қайд қилинган.\nЎзПФЛ футбол клубига футболчининг ҳужжатларида чалкашлик борлиги аниқлангани, шундан келиб чиқиб, топширилган ҳужжатларни қайта ўрганиб чиқишни сўраб икки марта расмий хат юборган. Бироқ футбол клуби томонидан мазкур ҳолат бартараф этилмаган.\nШундан сўнг, ташкилот ҳолатга аниқлик киритилиши ва қонунбузилиш ҳолатига ваколати доирасида ҳуқуқий баҳо беришини сўраб, вилоят прокуратурасига мурожаат қилди. Маълумотга асосан, туман прокуратураси томонидан терговга қадар текширув ўтказилди ҳамда футболчинининг ёшини кичрайтириш билан боғлиқ ҳужжатларни расмийлаштирган шахслар аниқланди.\nКейинчалик туман прокуратурасининг талаби билан тумани ИИБ М ва ФРБ томонидан футболчи номига ёши кичрайтирилган ҳолда расмийлаштирилган фуқаролик паспорти ва хорижга чиқиш биометрик паспорти амалдаги қонунчиликда белгиланган тартибда бекор қилиниб, унинг номига ҳақиқий туғилган йили бўйича фуқаролик паспорти расмийлаштириб берилди.\nБугун — 26 октябрь куни ЎзПФЛ футболчи тўп сурадиган клубга бу борада маълумот тақдим этди ҳамда футболчининг ҳужжатларини асл туғилган йили билан қайта расмийлаштириш талабини қўйди. Биз футболчининг карьерасига салбий таъсир кўрсатиш фикридан йироқмиз. Аммо унинг фаолиятини ёлғонлардан бошлашга уриниш принципига қарши курашамиз. Барча масала қонун доирасида тўғри ҳал этилса, кейинчалик бундан Ўзбекистон миллий терма жамоаси ҳам манфаат кўради, шунингдек, мана шундай ҳолатлар касрига қолиб кетаётган бошқа ёш футболчиларда футболга нисбатан қайта умид уйғонади.\nКим ўзи шу футболчи, очиқ ёзишни иложи йуқми ёки очиқ ёзилса қолган футболчиларни хам айтиб(сотиб) қўйишидан қўрқишадими, ахир унақалар футболимизда кўплиги ҳеч кимга сир эмаску.\nАдашмасам бу футболчи Пойтахт жамоаларида булиши керак чунки уларга хамма нарса мумкин тагини карасангиз Бабаян ёки Миржалолни хати-характлари булиб чикса керак\nОстон Урунов хам 19 ёшга умуман ухшамиди\n16 ёшда зор уйнидидэ катта боса йоколиб колади\nБундай кузбуймачиликка бархам бермок керак


ДХАнинг Наманган вилояти бошқармаси аҳолига 900...\n12.12.2019 09:14 0 905\nФото: ДХА Наманган бошқармаси матбуот хизмати\nАдлия вазирлиги ҳузуридаги Давлат хизматлари агентлиги бугун 2 ёшга тўлди.\nДастлаб, аҳолига 30га яқин давлат хизматлари кўрсатилган бўлса, хозирга келиб, мазкур хизматлар 100 тадан ошди. Ҳар биримиз ҳаётимиз давомида турли масалалар бўйича давлат ташкилотларига мурожаат қиламиз. Бундай пайтда очиғи навбат кутишлар, сансалорлик, қуйингки, киши руҳиятини салбий томонга ўзгартирувчи омиллар узоқ вақтгача кайфиятга ҳам ўз таъсирини ўтказади.\nТадбиркорлик фаолиятини бошлаш учун лицензия бериш, мактаб ёшигача бўлган ўғил-қизларни боғчага жойлаштириш бўйича йўлланмалар бериш, хорижлик сармоядорлар иштирокидаги МЧЖларни рўйҳатдан ўтказиш қўйингчи, фуқароларни узоғини яқин қилишдек савобли ишни бошлаганига ҳам мана икки йил тўлди. Шу қисқа вақт мобайнида Давлат хизматлари агентлиги Наманган вилоят бошқармаси туман ва шаҳар давлат хизматлари марказларида 2 миллион 700 мингга яқин аҳолига давлат хизматлари кўрсатиб келинмоқда. Рақамларга эътиборингизни қаратсак;\nДавлат хизматлари агентлиги Наманган вилояти бошқармаси туман ва шаҳар давлат хизматлари марказлари орқали 2018 йилда фуқароларга 401 дан ортиқ давлат хизматлари кўрсатилган бўлса, хизмат турларининг ортиши хисобига мазкур рақамлар жорий йилнинг 1 декабрь холатига олиб таққослаганда қарийб икки баробарга ошган.\nБугунги кунда шиддат билан ўзгараётган замонда турли ҳил муносабатларнинг ривожланаётгани, янгидан-янги товар-алмашинуви ва электрон технологияларнинг ҳаётимизга жадал кириб келаётганлиги барчамизга маълум.\nТинглаш, тушиниб етиш ва ёрдам бериш, давлат хзиматлари ходимлари ана шу тамойилга доимо амал қилган холда ўз фаолиятини олиб бормоқда. Муҳими хар бир қулайлик, энг авалло халқимиз, фуқаролар учун яратилаяпти.\nДХА Наманган вилоят бошқармаси бошлиғи


АҚШ фуқароси “Ўзбекистон почтаси” орқали юборган юклари ярми ўғрилангани, қолганлари синганидан норози (+видео)\nБош саҳифаВидеоАҚШ фуқароси “Ўзбекистон почтаси” орқали юборган юклари ярми ўғрилангани, қолганлари синганидан норози (+видео)\nИжтимоий тармоқларда америкалик аёлнинг почта орқали юборган жўнатмаси бутун етиб келмагани акс этган видео тарқалди.\nАёлнинг сўзларига кўра, у Ўзбекистонга келганида 1000 долларлик эсдалик буюмлари (чойнак-пиёла, лаган кабилар) сотиб олиб, “Ўзбекистон почтаси” орқали юборган. Бироқ жўнатмани қабул қилиб олганида буюуртма қилганларининг ярми сингани, қолган қисми эса олиб қўйилганига гувоҳ бўлган. У “Ўзбекистон почтаси”га мурожаат қилганида унга ўғриланган ёки синган буюумлар учун кафолат бермасликларини айтишган.\n“Мен буюмларимга ким текканини, ким бундай аҳволга солганини билмайман, лекин бу мен учун қутилмаган ҳолат бўлди. Қаерга шикоят қилишни ҳам билмайман. Мен почта хизматида бу қадар коррупцияни ҳеч қачон кўрмаганман”, дейди аёл.\nЭслатиб ўтамиз, аввалроқ 5 октябрь куни Президент Шавкат Мирзиёев миллий почта тизимини ислоҳ қилиш масалалари бўйича ўтказган йиғилишда тизимдаги камчиликларни танқид қилиб, почта тизимини даромад келтирадиган соҳага айлантириш зарурлигини таъкидлаганди.


МУАММОГА АЛБАТТА ЕЧИМ ТОПИЛАДИ | Kattakurgon.uz\nМУАММОГА АЛБАТТА ЕЧИМ ТОПИЛАДИ\nКуни кеча ижтимоий тармоқнинг турли сегментларида Каттақўрғон “Деҳқон бозори” МЧЖ ҳудудини замон талабларига мос эмаслиги ҳолатини акс эттирувчи видеоматериал тарқалди.\nУшбу видеороликда бозорнинг санитария талабларига мос келмаслиги, шунингдек савдо тушими бўйича норозигарчилик ифодаланган.\nФуқаронинг фикрини эътиборга олиб, видеоматериалда келтирилган фактларни ўрганиш ва уни бартараф этиш юзасидан чора кўриш учун Каттақўрғон шаҳар ҳокимлигида ишчи гуруҳи тузилди.\nГуруҳ таркибига шаҳар ҳокимлиги, прокуратура, СЭС ташкилоти, Давлат солиқ инспекцияси, Кадастр хизмати, ветеринария бўлими, “Деҳқон бозори” МЧЖ ва бошқа ташкилот раҳбарлари, шунингдек 2 секторнинг масъул ходимлари киритилди.\nБозордаги санитария ҳолати, уни назорат қилувчи ташкилот ходимларининг ишга муносабатлари гуруҳ аъзолари томонидан ўрганилди.\nИшчи гуруҳ хулосасига биноан шаҳар ҳокимининг биринчи ўринбосари И.Маматов баёнот берди:\n-Видеоматериалдаги қурилиши тугалланмаган бинолар ва унинг атрофида сайёр савдо расталаридаги салбий гигиеник вазият куннинг якунида, бозор ёпилиши арафасида содир бўлган.\nБозор шаҳардан ташқари қўшни 5 та туман фуқароларига савдо хизматларини кўрсатади. Шу сабабли кўп сонли фуқаролар оқимига савдо ва хизмат кўрсатиш жараёнида санитария ва гигиена қоидаларига амал қилишда эътиборсизликка йўл қўйилганлиги аниқланди.\nБозорнинг савдо тушимидан шаклланган маблағнинг 50 фоизи бюджетга, қолган қисми жамиятнинг мақсадли харажатларига йўналтирилади. Жумладан, 2019 йил натижаларига кўра, маблағ асосан ободончилик ва қурилиш ишларига, беш юз ўринга мўлжалланган савдо растаси, ҳар бири 120 ўринга мўлжалланган 4 та павильон, 5 та 50 ўринли савдо расталари, 120 метрли полиз экинлари савдоси учун махсус айвон, 480 метр ирригация тармоқларини қуриш ишларига йўналтирилган.\nШунингдек, ўтган йилда 120 та савдо дўконлари қайта реконструкция қилинган. Бозор ичида 35,0 минг кв. метр майдонда бетон қопламаси тўшалган. Ушбу ишлар 2020 йилда кенг кўламда давом эттирилиши маълум қилинди. Жумладан бугунги кунда бозор атрофидаги Нарпайбўйи, Санъат, Қорадарё кўчаларида 2 км. га яқин йўл асфальт ётқизишга шай ҳолатга келтириб қўйилди.\nМатериалда келтирилган ҳар бир салбий ҳолат таҳлил қилиниб, ўрганиш натижалари бўйича хулосалар “Деҳқон бозор” МЧЖ мутасадди ходимлари, СЭС, ветеринария ва бошқа масъул ташкилотлар ходимларига нисбатан маъмурий жазо чоралар кўриш учун суд органлари ҳукмига жўнатилди.


Ўзбекистондаги Исроил элчихонаси тасодифий йўловчини отиб қўйган ўз қўриқчиларининг айбини тан олмаяпти - Фарғона.Ру ахборот агентлиги\n22:43 msk, 14 Июль 2020\nГеоргий Александровнинг онаси. “Фарғона.Ру АА” фотоси\n2005 йил 13 май куни Ўзбекистонда бир-бири билан деярли боғлиқ бўлмаган икки воқеа содир бўлди. Андижонда қуролли қўзғолон юзага келди ва шафқатсизларча бостирилди, Тошкентда эса Исроил элчихонаси қўриқчилари ўзларида шубҳа уйғотган тасодифий йўловчини отиб қўйдилар. Ўша пайтда Андижонда бўлиб ўтган воқеалар қабатида иккинчи воқеа орқа планга ўтиб кетди, кейин эса унутилди. Йўловчининг хатоан ўлдирилгани ўша заҳотиёқ маълум бўлди: унинг ёнидан қурол ҳам, портловчи модда ҳам чиқмаган. Ҳойнаҳой, қўриқчиларнинг асаблари дош беролмаган кўринади – бир йил муқаддам элчихонани худкуш террорчи портлатиб юборишга уринганди, натижада икки қўриқчи ва ҳужум қилган кишининг ўзи ҳалок бўлганди. Шу куни бўлса эрта тонгдан Андижондан қамоқхонага ҳужум уюштирилгани, шаҳар ҳокимиятининг эгаллаб олингани, МХХ биносининг штурм қилингани каби хавотирли хабарлар кела бошлаганди. Асаблари таранглашган қўриқчилар элчихона томон келаётган ва “тўхта” деган буйруққа эътибор қилмаган узун плашчли кишига қараб ўт очганлар.\nАхборот агентликларининг Ўзбекистондаги Исроил элчихонаси олдида террорчи ўлдирилгани ҳақидаги тезкор хабарларига тез орада аниқлик киритилди: у террорчи эмас, шунчаки номаълум шахс бўлиб чиққан. Кейин янги тафсилотлар пайдо бўлди – ўлдирилган киши оддий уйсиз дайди бўлиб чиққан. Шундан сўнг воқеага бўлган қизиқиш сусайган. Тез орада эса у ҳақда умуман эсламай қўйганлар. Ўлдиришган бўлса, ўлдиришибди-да...\nБугунги кунда Георгий Александровнинг (мақтулнинг исми шунақа экан) ўлими фақат бир кишини – унинг онасини изтиробга солади. Жанна Андреевна Игнатенко саксонга бориб қолган бўлса-да, анча тетик кўринади, унинг ақли тиниқ, хотираси кучли. У Тошкентда туғилиб, бутун умр шу ерда яшаган, нафақага чиқишидан аввал иқтисодчи бўлиб ишлаган. Ўғлини кўзда ёш билан эслайди. Уни тинглар эканман, энг яқин кишисини йўқотган аёл фожеаси кўз олдимда бор бўйи билан гавдаланади.\nГеоргий унинг яккаю ёлғиз фарзанди эди. Кўп йиллар аввал у уйланган, аммо хотини билан боласи автоҳалокат чоғида ҳалок бўлганлар, шундан сўнг у бошқа турмуш қурмаган. Георгий қачонлардир институтни тугатган, кафедра қошида меҳнат қилган, кейин ҳаракат хавфсизлиги муҳандиси бўлиб ишлаган. Сўнгги йилларда автомашиналарни таъмирлаш билан шуғулланган. Георгийнинг ҳақиқатан ҳам ўз уйи йўқ эди, аммо уни уйсиз дайди, деб бўлмасди. Бир неча йил аввал улар уйларини арзон-гаров сотиб юборганлар, шунинг учун ҳам Жанна Андреевна Бурчмулладаги дала ҳовлида истиқомат қиларди, Георгий эса Тошкентда ижара олинган уйда яшаб, ишларди.\nЎша машъум кунда унинг ўғли Исроил элчихонаси олдига тасодифан бориб қолмаган. У уй сотиб олмоқчи бўлиб, нотариал идорага кетаётган эди. Бу идорага элчихона олдидаги кўчадан ўтиларди. У уй сотиб олиш учун етарли пул йиққанди. Бир неча кун аввал у онаси билан бирга қандай ҳужжатлар зарур бўлишини билиш учун нотариал идорага кирганди. 13 май куни у уйдан чиқиб кетганича қайтиб келмаган. Унинг ўлдирилгани ҳақида эса онаси уч кун ўтгач хабар топган.\n- Эрталаб ўғлим адвокатлик идорасига бориш учун уйдан чиқиб кетди, - дея ҳикоя қилади Жанна Андреевна. – У ўша ердан нари нотариусга кириши керак эди, чунки у Бурчмулладаги дала ҳовлини сотиб, бир хонали уй олмоқчи эди. Уйга тушга яқин қайтмоқчи эди. Мен уни роса кутдим, лекин у ҳадеганда келавермади. Балки Бурчмуллага кетгандир, деб ўйладим. Аммо у ҳеч қачон менга айтмасдан кетмасди, ҳар доим борадиган жойини айтиб кетарди. Жума куни кечгача кутдим, лекин у келмади. Шанба-якшанба кунлари қаерга ҳам борардим? Балки чиндан ҳам айтмасдан кетворгандир, деб ўйладим. У эса келавермасди. Душанба куни уни излай бошладим. Адвокатлик идорасига келдим, у ерда менга унинг нотариусга кетганини айтишди. Нотариал идорада эса унинг бошлиғи: “Ҳозир борамиз...” дейди. Бир нарса бўлганини кўнглим сезди. Мен: “Бирон нима бўлдими?” деб сўрадим. “Ҳозир борамиз, - дейди у, - ўша ерда сизга ҳаммасини айтиб беришади”. У мен билан бирга машинада ШИИБга борди. Мен терговчи Улуғбек Сулаймонов билан иккинчи қаватга кўтарилдим, у менга ўғлим ўлдирилганини айтди. Мен: “Қандай қилиб?”, “Нима?” дедим. У: “Исроил элчихонаси олдида”, дея тушунтирди. У аввал ўғлимнинг оёғига, кейин бошига отганларини айтди. Бошдан-оёқ илма-тешик қилиб юборишибди... Оёғига отганлари камлик қилган шекилли, бошига ҳам отишибди... Кейин мен ўликхонага бордим, уни тезда кўмишга имкон топа олмадим, чунки менда унинг ўлганлиги ҳақидаги гувоҳнома ҳам, пул ҳам йўқ эди. Ўликхонада менга уни олти кундан кейин олиб кетишим мумкинлигини айтишди. Аммо менинг уни олиб борадиган жойим ҳам, пулим ҳам йўқ эди – хуллас, ўликхонанинг ўзи уни кўмди...\nЎз қўриқчилари томонидан айбсиз одамнинг ўлдирилишидан Исроил элчихонаси ҳижолат тортиб ўтирмаган: у бу воқеани шарҳлашдан бош тортибгина қолмай, ҳатто нохушлик юзасидан узр сўрашни ҳам ўзига эп кўрмаган.\nЖанна Андреевна элчихонадагилар билан учрашишни истаганида, уни ташқаридаги қоровулхонадан нари ўтказмаганлар, у билан телефонда гаплашишдан эса бош тортганлар. Унга фақат барча саволлар юзасидан прокуратурага мурожаат қилиш лозимлигини айтиб юборганлар.\nТошкент шаҳар прокуратураси Г. Александров ўлими юзасидан жиноий иш қўзғаган. Терговчи Улуғбек Сулаймонов Жанна Александровнани тергов натижалари ҳақида хабар беришни ваъда қилиб, ўғлининг чўнтагидан топилган нарсалар – дала ҳовлининг калити, қонга бўялган пул (тақрибан 30 минг сўм) ва ҳужжатларни топширган. Аёлга кўра, терговчи Георгийни элчихонанинг ўзбекистонлик қўриқчилари эмас, исроиллик қўриқчилари отиб ташлаганларини ҳам айтган.\nШундан сўнг иш пойтахтнинг Исроил элчихонаси жойлашган Яккасарой туман прокуратурасига юборилган. Жанна Андреевна янги терговчининг олдига бир неча марта келган ва ўзига маълум бўлган нарсалар ҳақида гапириб берган. Июль ойи ўрталарида эса прокуратура унга тергов натижалари ҳақида хабар берган: ИШДА АЙБДОР СИФАТИДА ИШТИРОК ЭТУВЧИ ШАХС АНИҚЛАНМАГАНИ УЧУН ЖИНОИЙ ИШ ТЎХТАТИЛДИ.\n- Яъни, улар буни ким қилганини аниқлай олмаган эмишлар, - дея изоҳ беради Жанна Андреевна. – Бу воқеа эрталаб бўлганди, кўча тўла одам эди, улар эса аниқлай олмаган эмишлар...\nБу каби “тергов” натижаларидан норози бўлган она адолат истаб, юқори ташкилотларга мурожаат қилади. У Тошкент шаҳар ИИБга ариза беради. Лекин у ердан жавоб келмайди. Адлия вазирлигига мурожаат қилади. Вазирлик иш бош прокурорга топширилганини маълум қилади. Пировардида иш пиллапоя бўйлаб Яккасарой туман прокуратурасига туширилади, туман прокуратураси эса аввалги жавобни беради. “Мазкур жиноятни содир этган шахсни аниқлашга қаратилган тезкор-тергов тадбирлари давом этмоқда, бу ишнинг ижобий натижалари тўғрисида сизга қўшимча хабар қилинади”, - деб ёзганди ишни тўхтатган Яккасарой туман прокурори А. Ҳакимов.\nЖанна Александровна охирги чора сифатида президент девонига мактуб йўллайди. Унинг хатини қабулхонада қўл қўйиб олиб қоладилар ва бир ой ичида албатта жавоб беражакларига ишонтирадилар. Аммо жавоб келмайди. У икки ойдан зиёд муддат орасида ҳуқуқ ҳимоячиси Елена Урлаева ёрдамида президент девонига яна бир хат ёзади, уни Елена буюртма хат сифатида йўллайди. Яна жавоб бўлмайди. Шу билан Ўзбекистон фуқаросининг зўрлик билан ўлдирилишини тергов қилиниши юзасидан ҳаракатлар ниҳоясига етади.\n… Вақт учқур от деганларидек, Георгий ўлимидан бери орадан бир ярим йил ўтибди. Қари аёл ўзи ёлғиз қолган. У доим ўғлини эслаб қайғуради.\n- Кунларимни ўзим ёлғиз қаттиқ изтиробда ўтказаман. “Нима учун ахир? Нима учун?..” деган савол мени тарк этмайди.\n- Ёши нечада эди? – сўрайман мен.\n- 53 дан бир ою ўн кун ўтганди, - ўйланиб ўтирмай жавоб беради у.\nЖанна Андреевна ўғлини рисоладагидек қабристонга кўмишни истайди, ҳозир эса у қариндошлари йўқ одамлар картасида ётибди. Аммо ҳозирча онанинг бунга пули йўқ.\n- Мен нафақамдан оз-оз чегириб қолаяпман, уни одамлардай кўмсам дейман. Ахир мен ҳали тирикман-ку...\nЖанна Андреевна ҳозир танишлариникида яшаб юрибди – унинг ўз уйи йўқ. Дала ҳовлини Георгий Россияга кўчиб кетган одамдан сотиб олганди, аммо қонун-қоидаси билан расмийлаштиришга улгурмаганди. Уй учун йиғилган пуллар қаерга кетганидан Жанна Андреевнанинг хабари йўқ. Албатта, унга бир неча ўн минг сўмни қайтарганлар. Лекин у пулларни нима учун иккига бўлиб берганларини тушунмайди – пулларнинг бир қисмини терговчи Улуғбек Сулаймонов, бошқа қисмини эса Яккасарой туман терговчиси қайтариб берган.\nҚайд этиш жоизки, “c-asia.org” сайтида Георгийнинг ўлимидан бир ҳафта кейин бир мақола пайдо бўлиб, унда Г. Александровнинг Исроил элчихонаси қўриқчилари томонидан отиб ташлангани ва унинг ёнидан дайди учун катта бўлган пул топилгани хабар қилинганди. Яна бу мақолада уни исроилликларнинг ўзлари отиб ташлаганлари айтилиб, “элчихона қўриқчилари уни илма-тешик қилиб юбормасдан, шунчаки тўхтатиб қолишлари лозим эди”, дея адолатли хулоса чиқарилганди.\nЎғли тўғрисида гапирар экан, Жанна Андреевна туйқусдан қизиқ бир тафсилотни эслатади: у бир пайтлар исроиллик аёлга уйланмоқчи бўлиб, яҳудий тилини ўрганган экан. Шуни айта туриб у папкадан катта фотосуратни чиқаради: унда Георгий яҳудий тилини ўрганаётган пайтда мактаб тахтаси олдида тургани акс этган.\n- Кўряпсизми, Георгий ҳатто у ерда сабоқ берган исроиллик аёллардан бири билан расмга тушган. У бу тилни ўрганганди, Исроилга кетишни истарди. Энди эса худди ўшалар уни ўлдирдилар...\nБошқа томоннинг ҳам фикрини ўрганиш учун мен бу ишга алоқадор шахслар ва ташкилотларга дахлдор кимсалардан биронтаси билан учрашишга ҳаракат қилдим. Исроил элчихонаси қабулхонасига қўнғироқ қилганимда, бироз кутиб туришни сўрашди. Кейин ким биландир гаплашишиб, изоҳ учун салоҳиятли идораларга мурожаат қилишим лозимлигини, элчихона эса бу юзасидан изоҳ бермаслигини айтишди. Терговчи Улуғбек Сулаймоновни телефон орқали топиб бўлмади. Яккасарой туман прокурори А. Ҳакимов эса мен билан учрашишдан бош тортди ва навбатчи қўриқчи орқали изоҳ сўраб шаҳар прокуратурасига мурожаат қилишим кераклигини айттириб юборди.\nМен Ўзбекистон тергов идоралари куппа-кундуз куни кўплаб одамларнинг кўз ўнгида отиб ташланган одам ўлимида айбдор бўлганларни ҳақиқатан ҳам аниқлай олмаганлар, деб ўйламайман. Ҳойнаҳой, тергов расмийлар кўрсатмасига кўра тўхтатилган кўринади. Афтидан, бу қадам ўзига хос жўмардлик бўлса керак: ахир президент Каримовнинг Россия, Хитой ва Исроилдан бошқа уни ҳар томонлама қўллаб-қувватлайдиган дўстлари кўп эмас-да. Шу тариқа, Георгий Александров ўлими давлатлараро алоқаларнинг мустаҳкамланишига ёрдам берган.\nАлбатта, гап ўлим ҳодисасининг ўзида эмас – унинг хатоан отиб ташланганига ҳеч ким шубҳа қилмайди – гап инсонга, унинг яқинларига бўлган муносабатдадир. Агар Ўзбекистон билан ҳаммаси ойдин бўлса, ўзини маданиятли ва демократик мамлакат деб билувчи Исроил томонидан кўп нарса талаб қилинмаганини айтиш жоиз: улардан фақат хатони тан олиш ва узр сўраш кутилганди. Ўжарлик билан бу ишни қилишни истамаслик элчихона раҳбарларининг шахсий қарори эмас, Исроил давлат сиёсати принципи бўлса керак, деган хулосага келасиз беихтиёр (худди элчихона душман қароргоҳида жойлашгану бу ерда қанча одам кўп ўлдирилса, шунча яхши бўлади, дегандай). Бунақада Исроил ўзига нисбатан яхши муносабат кутмаса ҳам бўлади.


Турақлы халық саны\n(2019 жыл 1 июль жағдайына, мың адам)\nДәслепки мағлыўматлар бойынша, 2019 жылдың 1 июль жағдайына республика турақлы халқының саны 1881,9 мың адамды қурады ҳәм жыл басынан 12,1 мың адамға ямаса 100,6 проценке өсти. 2019 жыл январь-июнь миграция сальдосы, дәслепки мағлыўматлар бойынша -1719 адамды қурады.\n2019 жыл январь-июнь халықтың тәбийий ҳәрекети\nҳәр 1000 адамға\nсоннан: бир жасқа шекемги балалар\nТуўылыў дәрежеси. 2019 жыл январь-июньда туўылғанлар саны\n17803 адамды қурады ҳәм 2018 жылдың усы дәўирине (16999 адам) салыстырғанда 804 адамға көп ямаса 4,7 процентке көп. Туўылыў коэффициенти тийисли түрде 17,7 промиллени қурады ҳәм 2018 жылдың усы дәўирине (17,4 промилле) салыстырғанда 0,6 промиллеге өсти.\nТуўылыў дәрежесиниң өсиўи республиканың дерлик барлық аймақларында гүзетилди. Бул көрсеткиштиң жоқары дәрежеси Тақыятас (15,9 ден\n18,5 промиллеге), Мойнақ (15,2 дан 17,6 ке), Әмиўдәрья (19,6 ден 21,9 ға), ҳәм Қанлыкөл (18,0 ден 19,5 ға)районларында гүзетилди.\nӨлим дәрежеси. 2019 жылдың январь-июньда өлгенлер саны 3922 адамды қурады ҳәм 2018 жылдың усы дәўирине (4067 адам) салыстырғанда 145 адамға ямаса 3,6 процентке көбейди. Тийисли түрде өлим коэффициенти 4,2 промиллени қурады (2018 жыл январь-июньда- 4,4 промилле).\nӨлгенлер санының кемейиўи Қараөзек (4,8 ден 3,8 промиллеге), Қоңырат\n(5,1 ден 4,2 ге), Қанлыкөл (4,9 ден 4,0 ға) ҳәм Нөкис (5,8 тен 4,9 ге) районларында гүзетилди. Ең көп өлим ҳалатлары Шоманай (4,4 промилле) ең кем өлим ҳалатлары Қораөзек (3,8 промилле) районында гүзетилди.\nХалықтың тәбийий ҳәрекети коэффициентлери\n(1000 халық санына)\nХалықтың тәбийий өсиўи\n2019 жыл январь-июньда өлим себеплери бойынша өлгенлер саны\nДәслепки мағлыўматлар бойынша, 2019 жылдың январь-июньда бир жасқа толмаған 187 балалар өлими гүзетилди. Балалар өлими коэффициенти 9,3 промиллени қурады (2018 жылдың тийисли дәўиринде 16,1 промилле).\n2019 жыл январь-июньда өлим себеплери бойынша бир жасқа шекемги өлген балалар саны\nНеке дүзиў ҳәм некеден ажырасыўлар. 2019 жыл январь-июньда ПҲАЖ органларында 7066 неке ҳәм 642 ажырасыўлар дизимге алынды. Мың халық санына салыстырғанда 7,6 неке (2018 жылдың тийисли дәўиринде – 8,0) ҳәм\n0,7 ажырасыўлар (2017 жылдың тийисли дәўиринде – 0,7) туўры келди.\nМиграция. Дәслепки мағлыўматлар бойынша, 2019 жылдың январь-июнь айларында республика бойынша көшип келгенлер саны 5656 адамды, усы дәўирде көшип кеткенлер саны болса 7375 адамды қурады. Миграция қалдығы минус\n1719 адамға (2018 жылдың усы дәўиринде – минус 1600 адам) тең болды. Ең көп минус қалдықлар Шымбай районы (минус 511), Кегейли (минус 432) ҳәм Қоңырат (минус 207) районларында гүзетилди.\nДүзилген некелер ҳәм ажырасыўлар саны\n(январь-июнь айларында, бирлик)\n2019 жыл январь-июньда халықтың тәбийий ҳәрекети\nОрташа айлық ис-ҳақы. 2019 жыл январь-июнь айларында Қарақалпақстан Республикасында орташа айлық номинал есапланған ис-ҳақы 2000,9 мың сўмды қурады.\nБунда ис-ҳақыүстеме,сийлықлаў,хошаметлеў түриндеги төлеўлер, компенсация ҳәм исленбеген ўақыт ушын ҳақ төлеўлер киритилген, сондай-ақ оның қурамында физикалық тәреплер дәрамат салығы, социаллық суғурта ҳәм кәсиплик аўқамина төлемлер ҳәм бар.\n2019 жыл январь-июнь айларында Қарақалпақстан Республикасында орташа айлық ис-ҳақының ең жоқары муғдары Нөкис қаласында 2503,6 мың сўм, республикадағы орташа айлық ис-ҳақына салыстырғанда 125,1 процент, Қоңырат районында 2212,7 мың сўм (110,6 процент) ҳәм Мойнақ районында 2130,5 мың сўмды (106,5 процент) қурады.\n2019 жыл январь-июнь айы ушын орташа номинал есапланған ис-ҳақы\n(аўыл хожалығы ҳәм киши исбилерменлик субъектлеринен басқа)\nҚарақалпақстан Республикасында орташа ис ҳақының ең кем муғдары Қараөзек районы (1570,8 мың сўм) республикадағы орташа айлық ис-ҳақына салыстырғанда 78,5 пайыз ҳәм Әмиўдәрья районында 1573,7 мың сўмды\n(78,6 процент) қураған.\n(2018 жыл 1 апрель жағдайына, мың адам)\nДәслепки мағлыўматлар бойынша, 2018 жылдың 1 апрель жағдайына республика турақлы халқының саны 1847,6 мың адамды қурады ҳәм жыл басынан 5,3 мың адамға ямаса 100,3 пайызға өсти. 2018 жыл январь-мартта миграция сальдосы, дәслепки мағлыўматлар бойынша -770 адамды қурады.\n2018 жыл январь-мартта халықтың тәбийий ҳәрекети\nТуўылыў дәрежеси. 2018 жыл январь-мартта туўылғанлар саны 7920 адамды қурады ҳәм 2017 жылдың усы дәўирине (7885 адам) салыстырғанда 35 адамға коп ямаса 100,4 пайызды қрады. Туўылыў коэффициенти тийисли түрде 17,4 промиллени қурады ҳәм 2017 жылдың усы дәўирине (17,6 промилле) салыстырғанда 0,2 промиллеге кемейди.\nТуўылыў дәрежесиниң көбейиўи республиканың дерлик барлық аймақларында гүзетилди. Бул көрсеткиштиң жоқары дәрежеси Әмиўдәрья (15,2 дан\n17,0 ге), Нөкис қаласы (16,6 дан 17,8 ге), Төрткул (17,9 дан 18,9 га) ва Шымбай (17,4 тен 17,5 ке) районларында гүзетилди.\nӨлим дәрежеси. 2018 жылдың январь-мартында өлгенлер саны 1893 адамды қурады ҳәм 2017 жылдың усы дәўирине (1973 адам) салыстырғанда 80 адамға ямаса 95,9 пайызды қурады. Тийисли түрде өлим коэффициенти 4,2 промиллени қурады (2017 жыл январь-мартта – 4,4 промилле).\nӨлгенлер санының кемейиўи Қанлыкөл (5,1 ден 3,4 промиллеге), Тахтакөпир (6,2 дан 4,7 ге), Тақыятас (5,6 дан 4,2 ге) ҳәм Шымбай (5,1 дан 4,1ге) районларында гүзетилди. Ең көп өлим ҳалатлары Нөкис районында (5,1 промилле), ең аз өлим Шоманай (3,2 промилле) районында гүзетилди.\nНеке дүзиў ҳәм некеден ажырасыўлар. 2018 жыл январь-мартта ПҲАЖ органларында 4164 неке ҳәм 336 ажырасыўлар дизимге алынды. Мың халық санына салыстырғанда 9,2 неке (2017 жылдың тийисли дәўиринде – 8,4) ҳәм 0,7 ажырасыўлар (2017 жылдың тийисли дәўиринде – 0,7) туўры келди.\nМиграция. Дәслепки мағлыўматлар бойынша, 2018 жылдың январь-март айларында республика бойынша көшип келгенлер саны 3061 адамды, усы дәўирде көшип кеткенлер саны болса 3831 адамды қурады. Миграция қалдығы минус\n770 адамға (2017 жылдың усы дәўиринде – минус 929 адам) тең болды. Ең көп минус қалдықлар Шымбай (минус 168), Кегейли (минус 141) ҳәм Қараөзек (минус 108) районларында гүзетилди.\n(январь-март айларында, бирлик)\nЖумыс пенен тәмийинленген халық саны\n(1 апрель жағдайына, адам)\nБәнтликке көмеклесиўши органларға мүрәжат еткен 4992 пуқаралар (барлық мүрәжат еткенлердиң 65,8 пайызы) жумысқа орналастырылды. Бул көрсеткиш Қонырат (мүрәжат еткенлердиң 81,0 пайызы), Беруний (78,3 пайыз), Хожели (72,9 пайыз), Нөкис қаласы (72,7 пайыз), Төрткул (70,4 пайыз) ҳәм Тақыятас (70,1 пайыз) районларында жоқары дәрежеде болды.\nДоимий аҳоли сони1\n(2018 йил 1июль ҳолатига, минг киши)\nДастлабки маълумотларга кўра, 2018 йилнинг 1 июл ҳолатига республика доимий аҳолиси сони 1853,5 минг кишини ташкил қилди ва йил бошидан 11,2 минг кишига ёки 100,6 фоизга кўпайди. 2018 йил январь-июнда миграция сальдоси, дастлабки маълумотларга кўра -1685 кишини ташкил қилди.\n2018 йил январь-июнда аҳолининг табиий ҳаракати\nшу жумладан: бир ёшгача болалар\nТуғилиш даражаси. 2018 йил январь-июнда туғилганлар сони16974 кишини ташкил қилди ва 2017 йилнинг шу даврига (16414 киши) нисбатан 560 кишига кўп ёки 3,4 фоизни ташкил этди. Туғилиш коэффициенти мос равишда 18,5 промиллени ташкил қилди ва 2017 йилнинг шу даврига (18,2 промилле) нисбатан 0,3 промиллега кўпайди.\nТуғилиш даражасининг кўпайиши республиканинг деярли барча ҳудудларида қайд этилди. Бу кўрсаткичнинг юқори даражаси Амударё (16,7 дан 19,2 промиллега), Беруний (19,9 дан 21,3 га), Элликқалъа (19,9 дан 20,9 га) ва Чимбой (19,0 дан 19,9 га) туманларида кузатилди.\nЎлим даражаси. 2018 йилнинг январь-июнда ўлганлар сони\n4072 кишини ташкил қилди ва 2017 йилнинг шу даврига (4076 киши) нисбатан 4 кишига ёки 0,1 фоизга камайди. Мос равишда ўлим коэффициенти 4,4 промиллени ташкил қилди (2017 йил январь-июнда – 4,5 промилле).\nЎлганлар сонининг камайиши Чимбой (5,1 дан 4,3 промиллега), Тахиатош (5,0 дан 4,7 га), Кегейли (5,5 дан 5,0 га) ва Тўрткул (4,4 дан 3,9 га) туманларида кузатилди. Энг кўп ўлим ҳоллари Нукус туманида (5,8 промилле), энг кам ўлим ҳолатлари Шуманай (3,4 промилле) туманида кузатилди.\n2018 йил январь-июнда ўлим сабаблари бўйича ўлганлар сони\nДастлабки маълумотларга кўра, 2018 йилнинг январь-июнда бир ёшга тўлмаган 303 та болалар ўлими кузатилди. Болалар ўлими коэффициенти 16,1 промиллени ташкил қилди (2017 йилнинг мос даврида 14,4 промилле).\n2018 йил январь-июнда ўлим сабаблари бўйича бир\nёшгача ўлган болалар сони\nНикоҳлар ва ажралишлар. 2018 йил январь-июнда ФҲДЁ органларида 7325 та никоҳлар ва 669 та ажралишлар рўйхатга олинди. Минг аҳолига нисбатан 8,0 та никоҳ (2017 йилнинг тегишли даврида – 7,5 та) ва 0,7 та ажралишлар (2017 йилнинг тегишли даврида – 0,7 та) тўғри келди.\nМиграция. Дастлабки маълумотларга кўра, 2018 йилнинг январь-июнь ойларида республика бўйича кўчиб келганлар сони 5732 кишини, шу давр мобайнида кўчиб кетганлар сони эса 7417 кишини ташкил қилди. Миграция қолдиғи минус 1685 кишига (2017 йилнинг шу даврида - минус 2193 киши) тенг бўлди. Энг катта минус қолдиқлар Чимбой (минус 320), Кегейли (минус 319) ва Қораўзак (минус 182) туманларида кузатилди.\n(январь-июнь ойларида, бирлик)


ЁПИҚ ИНШООТЛАРДАГИ ОЧИҚ БАҲСЛАР\nЕнгил атлетика Жорий йилнинг 26-28 февраль кунлари республика Олимпия захиралари коллежи манежида енгил атлетика бўйича Ўзбекистон очиқ чемпионати бўлиб ўтди. Унда қўшни Тожикистон давлатидан ҳам атлетлар иштирок этишди. Бундан ташқари, 1997-1999...\nПаралимпия Бирлашган Араб Амирлигининг Ал-Айн шаҳрида ўқ отиш спорти бўйича жаҳон кубоги мусобақалари бўлиб ўтди. Унда мамлакатимиз терма жамоаси ҳам иштирок этди. “Токио-2020” Паралимпия ўйинларига йўлланма берадиган ушбу нуфузли мусобақада вилоятимиз...


Long March 7 ракетасининг модули ерга қайтиб тушди\n16:14 / 26.06.2016\nХитой 25 июнь, шанба куни Хайнань провинциясидаги Вэньчан космодромидан муваффақиятли тарзда учирилган Long March 7 ("Буюк сафар-7") янги авлод элтувчи ракетаси модули ерга қайтиб тушган. Бу ҳақда Хитой марказий телевидениеси хабар тарқатган.\n"Буюк сафар-7" ракетаси лойиҳаланиш ва ишлаб чиқарилишнинг барча босқичларида рақамли технологиялардан фойдаланиб яратилган биринчи ракета бўлди. Унинг юк кўтариши 13,5 тоннани ташкил қилади. Бу рақам Хитойнинг бошқа ракеталаридан 1,5 баробар кўпроқни ташкил қилади.\nРакетанинг учирилиши Хитойнинг 4-рақамли Вэньчан космодромидан биринчи парвоз бўлди.\nLong March 7 учирилиши Хитой орбитал станцияси тузилишининг бир қисми бўлиши кутилмоқда.


Ўқиб, ибрат оламиз! Шайтон кўрган амаллар. | UCHQUDUQ газетаси\nЎқиб, ибрат оламиз! Шайтон кўрган амаллар.\nМуаллиф: administrator Чоп этилди: 26.01.2019 Кўрилди: 9 марта Рукн: Таълим Газета сони: 2-сон\nҚандай одамларни яхши кўрасан?\n-Мен олти тоифа одамни яхши кўраман. Биринчиси эрта турмаган одам, иккинчиси уйда бўлсин, меҳмондорчиликда бўлсин, косада овқат қолдирган одам, учинчиси пиёласидаги чойни тагида қолдириб тўкиб борган одам, тўртинчиси еяётган нонини тугатмай қолдириб кетган одам, бешинчиси кийимининг енгини киймай юрган одам, олтинчиси идишларни ювиқсиз қолдирган одам,-дебди шайтон.\n-Нима учун бундай одамларни яхши кўрасан? – деб яна сўрашибди.\nБиринчидан эрта турган одам менинг измимга юрмайди. Косасида овқат қолдирган одамнинг ризқи қийилади. Қолдирган овқатни тўкиб юборадилар, исроф. Пиёладаги чойни қолдириб тўкиб юборган одамнинг ярим ризқи қийилади, шунинг учун яхши кўраман. Еяётган нони чала қолдириб кетган одамни яхши кўришим сабабини қуйидаги воқеадан билиб оласиз.\nИккита ўртоқ бор экан, улар жуда иноқ, доим бирга юришар экан. Бири нонини қолдирмай ер, иккинчиси эса нонини доим чала қолдириб кетаверар экан. Кунлардан бир куни нонини қолдирмай еб кетадиган кишига "ўртоғингиз оғир касал”, деган хабар келибди. У ўртоғини кўргани бориб кўрсаки, жуда оғир. Ҳол-аҳвол сўраса: "Э ўртоқ, анчадан бери шундай оғир ётибман. Ризқим тугабдими, ҳатто овқат, нон, чой ҳам ўтмаяпти томоғимдан”,-дебди.\n-Бир пиёла чой олиб келинглар,-дебди ҳол сўровчи. Сўнг чўнтагидан озгина нон олиб, келтирилган чойга тўғраб, беморга берибди.\n-Ўртоқ, мана шуни енг-чи.\n-Мен сизга айтдим-ку, чой ҳам, нон ҳам ўтмайди,-дебди бемор.\n-Сиз нонни оғзингизга солиб кўринг,-деб илтимос қилибди меҳмон.-Балки ўтиб қолар?\nБемор нонини бемалол ебди. Шу тахлит оз-оз нон еб, бемор ўзига келибди ва ҳайратланиб бунинг сабабини сўрабди. Меҳмон касал бўлган ўртоғи қолдирган нонини доим чўнтагида сақлаб юрган ва ўша ўзининг қолдирган нонини тўғраб берган экан. Бемор ўз ризқини еб тузалган экан.\n-Кийилмаган бўш енг ичига кириб олиб, у одамни ҳар кўйга соламан. Идиш ювмаганни яхши кўришимнинг сабаби ювилмай қолган идишлар менинг тувагимдир, уни макруҳ қилиб завқланаман. Идишларни тоза ювмай, қатрон қилмасдан, фарқига бормай ишлата берадилар.\nШайтон макри ҳар бир ёмон ишда ўзини кўрсатиб турар экан.\nКИТОБ – АҚЛ ҚАЙРОҒИ, БИЛИМ МАНБАИ!


Жон Голсуорси. Адабиётда характер яратиш — www.ziyouz.uz\nБош саҳифа Жаҳон насри онлайн антологиясиЖон Голсуорси (1867-1933; Англия)Жон Голсуорси. Адабиётда характер яратиш\nХарактер яратиш — сирли жараён, ҳатто айтиш мумкинки, эҳтимол, бу жараён характер яратилаётган муте ёки ўжар объектлардан кўра характер яратаётган одамнинг ўзи учун сирлироқдир. Бу жараёнга иш очилмаган, у ҳужжатлар билан тасдиқланмаган ва унга аниқ бир таъриф бериши амримаҳол. Ҳар қандай ижод — у адабиёт бўладими ёки ҳаётдаги ижод бўладими, барибир, бирдай сирли ва билиб бўлмайдиган ҳодиса ва у тўғрида кўнгилга келган нарсани гапираверишга бирдай рағбатлантиради.\nАммо менинг диққатимни бу мавзуга жалб қилган сабаб шуки, мен эски мактабга мансуб кўпчилик одамлар қатори характерларнинг ҳаётийлигини ҳар қандай биография, пьеса ёки романнинг умрбоқийлигини таъминловчи асосий омил деб ҳисоблайман.\nЛекин бевосита ижод жараёнининг ўзи тўғрисида гап бошлашдан аввал, ижодий индивидуаллик нима деган масалага тўхтаб ўтмоқ лозим. Мен философ эмасман, мен юнон илдизларига хайрхоҳлиги билан машҳур бўлган Оксфорд таълимини олиб, доноликка муҳаббатимни1 ҳаммага кўз-кўз қилиб юрадиган одам эмасман. Аммо мен шунақа одамманки, ҳаёт бизни ҳеч қандай умумлашмалар бўлиши мумкин бўлмаган жойда интеллектуал гимнастика ишқибозини умумлашмалар устасини кўришга мажбур қилсам. Фалсафий тизимлар — агар нигоҳингиз билан етарли даражада узоқ замонлар мобайнида мавжуд бўлган тизимларни қамраб ололсангиз — ёшларнинг модасини эслатади — парижлик бирон ақл-заковат эгаси уларнинг нисбийлигини аён қилмагунча мутлақо тўғри бўлиб кўринаверади.\nШундай қилиб, мен файласуф бўлмаганим важидан сизларга умумлашмалар эмас, ўз гумонларимни таклиф этмоқчиман. Менинг дастлабки гумоним шундайки, инсон деб аталмиш мавжудотнинг моҳиятини энергия ташкил қилади (эҳтимол, сўнгги модаларга мувофиқ, ҳозир у бошқача аталиши ҳам мумкин). Бу айнан шундай энергияки, жамики тирик нарса шу энергиядан яратилгандир, шундоқ экан инсон ўз моҳиятига кўра жамики яшаётган нарсаларга дахлдордир, улар билан алоқага киришади ва ўзида уларнинг таъсирини сезади. Ана шу таъсирларнинг жамулжамидан унинг тажрибаси шаклланади ва бу тажриба инсон онгининг остки қисмини ташкил қилади. Бу таъсирлар беҳисоб даражада кўп, улар шунчалик кўпки, ҳар бир одам бизнинг назаримизда лиммо-лим тўла хумга ўхшайди — бу хумда онг ости тажрибаси бор, уни таъсирларнинг махфий омбори дейиш ҳам мумкин, бу омборда бевосита шу одамнинг ўзи томонидан йиғилган ёхуд бошқаларнинг тажрибасидан тўпланган кўз билан кўрилган, қулоқ билан эшитилган, таъми татиб кўрилган, ҳиди ҳидлаб кўрилган таассуротлар шу махфий омборда жамулжам. Рим катакомбаларини ёки Адельфи ертўлаларини2 бир тасаввур қилинг — улар бошдан-оёқ фотография пленкаларига тўлиб кетган. Шуни кўз олдингизга келтирсангиз, миямизнинг ост қисми (подсознание) нима экани тўғрисида маълум даражада тасаввурга эга бўласиз. Ҳар дақиқа сайин, йўқ, ҳар дақиқа эмас, ҳар сония сайин омборда ётган ва истеъмол қилишга тайёр турган тажрибамизга қандайдир янги нарсалар қўшилиб боради.\nБундан кейинги гумоним қуйидагича: бизнинг йўналтирувчи деб аталмиш онгимиз одатда миямиз ертўлаларида ётган хазинадан жуда чекланган тарзда ва қатъий танлов асосида фойдаланади, биз адабиётга нисбатан, шунингдек, бошқа ҳар қандай санъатга нисбатан ижодий иқтидор ёхуд истеъдод деб аталувчи нарса эса айрим одамларнинг омборга кира олиш бобидаги одатдан ташқари қобилиятидир. Улар омборда ётган тажрибамизнинг тарқоқ парчаларини ташқарига олиб чиқадилар, уларни алоҳида қобилият билан гуруҳлаштира оладилар, шунингдек, бу парчалар омбордан олиб чиқилгандан сўнг, уларни бир бутун қилиб яхлит нарсага айлантирадилар.\nАгар борди-ю суюқроқ нарса билан таққослайдиган бўлсак, онгимиз остини тажриба оқими сифатида тасаввур қилиш мумкин. Онг эса унинг устида ҳосил бўлган қобиққа ўхшайди: бу қобиқ озми-кўпми юпқа, озми-кўпми тешикчаларга эга, тажриба оқими шу тешикчалар орқали сирқиб ташқарига чиқади. Ижодий истеъдод деб аталадиган нарсани эса қобиқдаги тешикчалар сонининг нормадан ошиб кетгани деб тушуниш мумкин, шунингдек, шу тешиклар орқали чиқиб келаётган оқимга адабий персонажлар, манзаралар ёки музика асарлари шаклини бериш қобилияти ҳамдир. Ижодий индивидуаллик ҳақида ғоятда туманли ва сийқа сўзларда айтадиганимиз шулардан иборат.\nХарактерлар яратиш жараёнининг ўзига эса унинг ўта даражада сирли бўлган томонидан ёндашиш мақсадга мувофиқроқдир, яъни қайта яратиш томонидан, биография томонидан ёндашган маъқул. Кунлардан бирида Оксфорд клубида — биласизлар, бу клуб ғоятда нуфузли ва ҳамиша ёшларнинг ғовур-ғувурига тўла, унда бир зумда ҳар қандай одамни ўрнига ўтказиб қўйишни уддалашади, — хуллас, шу клубда биографиялар ёзишга жуда моҳир бир одам “Лузумсиз биографиялар оқими” деган мавзуда мунозара очипти. Ҳар қалай бир нарсага қатъий амин бўлиш мумкин — бу мунозарада унинг ўзи томонидан ёзилган биографиялар ҳақида гап бормаган. Шундоқ экан, тахмин қилиш мумкинки, у шундай биографияларни назарда тутганки, уларда майитлар гўрларидан туриб чиқиб келмайдилар. Эҳтимол, у аудиторияни ишонтира олгандир ва ўша пайтдан бошлаб биографлар учун туғиш-туғилиш борасида чеклашлар жорий қилингандир, эҳтимол, қилинмагандир, чунки бу адабиётчи биродарлар икки дунёда тузаладиган одамлардан эмас. Лекин улар билан бирга тахмин қилайликки, биография фақат муайян ҳоллардагина қимматга эга бўлади. Бунинг учун биография характер яратиши, ёки янада тўғрироқ айтганда, қайта яратмоғи керак. Бир нарсани эслайлик — биографнинг вазифаси аллақачон мавжуд бўлган скелетга жисм ва қон ато қилишдир, бинобарин, модомики, аллақачон скелет мавжуд экан, демак, ижод нуқтаи назаридан қаралса, ишнинг ярми битган. Мўртроқ ва омонатроқ суяклар масаласида ғоят эҳтиёт бўлиб муносабатда бўлмоқ керак, акс ҳолда қаттиқ жазога мустаҳиқ бўлиб қолиш ҳам ҳеч гап эмас. Биограф ўз қаҳрамонининг оёғини маймоқроқ қўйиши, уни уч-тўртта тишидан маҳрум қилиши, умуртқасини сал-пал эгикроқ қилиб қўйиши мумкин, лекин шундай қилса ҳам бирон қаттиқроқ жазога тортилмай қолавериши мумкин, бироқ у қаҳрамонининг асосий шакл-шамойилини сақлаб қолмоққа мажбур, акс ҳолда, у ажалидан беш кун бурун оламдан кўз юмиши ҳеч гап эмас. Ўзининг ишида у фактлардан ташкил топган алланечук устунга таянади ва унинг бу иши бадиий адабиётда характер яратишдан кўра тасвирий санъатдаги портрет яратишга яқинроқ туради. Шундай қилиб, биограф скелетни ёруғ дунёга олиб чиқади, уни артиб чанглардан тозалайди, деразаси шимолга қараган устахонасига қўяди, шундан кейин уни мускул, гўшт, пай ва тери билан қоплашга киришади, бу иш битгандан кейин эса ўзининг эстетик туйғусига ёки одоб туйғусига таяниб уни кийинтиради. Табиийки, эстетик туйғу билан одоб туйғуси ҳаммавақт ҳам айнан бир нарса бўлавермайди. Тикувчи сифатидаги ўз хулосаларини у сон-саноқсиз ҳужжатлардан ёхуд бунақа ҳужжатларнинг йўқлигидан келтириб чиқаради ва англаши қийин эмаски, унинг ишида онгостига қараганда онг беқиёс даражада катта роль ўйнайди. Биограф билан романнавис ўртасидаги иккинчи муҳим тафовут айни ана шу ҳолда кўринади. Биограф бошидан охиригача қилаётган ишини онги билан назорат қилиб боради, романнавис эса онгли равишда ўзини остки онгининг чақинлари ихтиёрига топширади. Бизнинг давримизда — тажрибалар даврида баъзи бир уддабурон ёзувчиларнинг миясига биография билан беллетристикани битта қилиб қўшиб юбориш ғояси келиб қолди ва улар шундай асарлар ярата бошладиларки, бу асарларни биографик пьесалар ва биографик романлар деб аташ мумкин. Бунинг учун улар ўтмишда анча-мунча шов-шувлар яратган бирон шахсни олишади, муайян фактлардан эҳтиёткорлик билан кўз юмадилар-да, унинг устига маскарад кийимини кийгазиб қўйишади. Натижа кўпинча китобхон учун ёқимли бўлиб чиқади. Бу ишдан ёзувчининг ғурури ҳам қаноат ҳосил қилади. Аммо бунда биз омонат турган заминга қадам қўйган бўламиз. Негаки, баъзи бир одамлар айтганидек, агар тарих бирон-бир қимматга эга бўлса, майитни бу тарзда ясатиш ва хаёлот сурнайига рақс тушишга мажбур қилиш анча қалтис ишдир. Тарихий роман ҳам етарли даражада хатарли иш, буни, айниқса, Дюма романларини мириқиб ўқиган китобхонлар яхши билишади — улар ўша даврдаги Франция тарихининг чучмалроқ вариантларини ортиқ қабул қилмай қўйишади. Аммо биографик роман янада хавфлироқ. Тарихий роман дунёга келган пайтиданоқ қувноқ бир саргашта сифатида қабул қилинган, биографик роман ёки пьеса эса ҳамма нарсани режа билан қиладиган, таркидунёчилик либосидаги маккор бир кимсадир. Модомики, масалан, мен ҳамиша ўз сели билан дастурхонга тортилган паррандани ҳар хил зираворлар-у қайлалардан ортиқ кўрар эканман, йўл-йўлакай характер яратишнинг бундай усули бағоят ишончсиз эканини айтиб қўймоғим керак.\nБиографда бизни ҳаммадан ортиқ қойил қолдирадиган нарса — унинг ғайратидир — у зўр ғайрат билан тарих қўрғонларидан жуда катта қимматга эга бўлган майда-чуйдаларни кавлаб олади. Биз шунингдек, унинг ўткир ва соғлом кўзига ҳам қойил қоламиз. Бу нигоҳ унга майда-чуйдаларнинг энг зарурини танлаб олишга имкон беради, бу майда-чуйдалар эса скелетга ёпиштирилганда образ яратади, у эса бизни биограф бақадри имкон оригиналга содиқ қолишга ҳаракат қилганига ишонтиради. Қаҳрамоннинг қайта яратилган образи ҳамиша у ёки бу даражада биограф шахсиятининг рангларига бўялган бўлади. Аммо биограф шахсиятининг ранглари қаҳрамоннинг табиий рангларини қанча кам ўзгартирса, эришилган натижа шунча юксак бўлади. Маълум маънода танқидчилик нечоғлик санъат бўлса, биограф санъати ҳам шунчалик ижоддир. Ҳақиқий танқидчилик эса алланечук илоҳий бир хислатга эга — у танқидчининг кўнглини олишдан кўра танқидчи шахсиятига қарши борган ҳолда ҳақиқатга содиқ қолади. Шу сабабдан яхши мунаққид ҳам, яхши биограф ҳам худди каркидон каби жуда ноёбдир. Яхши биограф ҳам худди яхши портретчига ўхшаб, ҳам юмшоқ, ҳам пўлатдай мустаҳкам бўлмоғи керак. У ҳамма нарсани шимириб, ўзига сингдириб олмоғи, кейин эса фаол ҳамдардликни намоён қилмоғи, унинг орқасидан эса тобланган бардошини ва қаршилик қилиш қобилиятини кўрсатмоғи лозим. У ўзига-ўзи қаршилик кўрсатмоғи, ўзидаги кулги туйғусини ҳам, эмоционал иштиёқларни ҳам боса олмоғи лозим, аммо айни чоқда жўшқин ва ранг-баранг бўлиб қолмоғи зарур. У ўтмиш одамларига ҳам, ўзига замондош одамларга ҳам — уларнинг хурофий қарашларига ва ғаразли интилишларига қарши тура олмоғи лозим. Одатда, у ҳатто ўзининг ноширига ва ўз ҳамёнининг талабларига ҳам қаршилик кўрсатмоғи талаб қилинади. Тўғри, портретчидан фарқ қилароқ, биографга тирик оригиналдан чиқиб турадиган ўзига тортувчи қувватга қаршилик кўрсатишга тўғри келмайди (тирик оригинал ўзининг сувратини қинғир-қийшиқ қилиб ёки, айтайлик, ҳаққоний тарзда тасвирлашларини истамайди), аммо ҳар бир қадамида унга аждодлар культи билан кураш олиб боришга тўғри келади. Дарҳақиқат, биограф ўз йўлида пусиб, биқиниб тарган қанчадан-қанча арслонларга рўпара келиши мумкинлигини ўйласанг, баъзан унинг йиртқич ҳайвонга ем бўлиши ҳам мумкинлигига ортиқ ажабланмай қўясан. Биограф мабодо ем бўлмаса, қоронғи чангалзорда адашиб қолиши ҳеч гап эмас. Қадимги усталар ишлаган портретларга — масалан, Гольбейн чизган сэр Томас Мор, Рафаэль чизган Ингарама портретларига қарасанг, уларда ҳеч нарса кўздан қочирилмаганини, ҳатто кўзнинг ғилайлиги ҳам тасвирланганини кўрасан. Уларда томошабинни бирон-бир ғайриоддий нарса билан лол қолдириши истагига заррача ҳам ўрин берилмаган. Буни кўриб, амин бўласанки, рассом ҳақиқатга бўлган эҳтиросли туғма садоқатидан илҳомланган. Оригинални узоқ вақт мобайнида ютоқиб кузатиш натижасида у барпо этган характер бизни қойил қолдиради ва биз ларзага тушамиз. Биз кўпинча бир фикрни эшитамиз, қолаверса, мен ўзим ҳам уни тез-тез айтиб юраман, негаки, бизнинг дунёмизда изчиллик деган нарса худди Экстердан ғарб томондаги боғлардаги булбуллар каби кам учрайди. Бу фикрга кўра бировдан нусха кўчириб чизилган портрет эгасига ўхшайдими-йўқми — бунинг бутунлай аҳамияти йўқ, чунки портретнинг эгаси эртами-кечми ўтиб кетади, портрет эса қолади, кейин эса портрет эгаси билан суврат ўртасидаги ўхшашлик мукаммалми-йўқми — буни ҳеч ким билмайди, одамлар фақат суврат яхшими-ёмонми деган масала устида мулоҳаза юритишади. Буларнинг бари мутлақо тўғри. Аммо бошқа томондан қараганда агар портрет суврати ишланаётган одамнинг ўзига ўхшамаса, портрет билан оригинал ўртасида ўхшашлик бўлмаса, уни портрет деб аташнинг нима ҳожати бору, муайян бир ном беришнинг нима зарурати бор? Албатта, портрет ишлайдиган рассом ҳам энг яхши биографлар амал қиладиган қоидалар асосида иш юритади — у оригинал сиймосини яратар экан, ҳақиқатга яқин туришга ҳаракат қилади ва уни бу борада йўлдан чалғитадиган нарсалар кўп бўлади. Ван-Дейк граф Нортумберленднинг Петвортдаги портретида эришгани каби қандайдир мўъжиза билан характернинг ич-ичидан жуда теран чизганини, унинг кайфиятини ифодалаб берганини кўрсак, унга қойил қоламиз. Ҳолбуки, Ван-Дейк ишлаган кўпгина портретларда индивидуаллик етишмайди, бунинг ўрнига уларда алланечук хотиржамлик, босиқлик бор. Аммо биз айтаётган портрет ундай эмас — биз унга қараб портретчи ва биографнинг қалбини муттасил тирнаётган курашни, Худо билан Маммона ўртасидаги олишувни кўрамиз. Ван-Дейк бу сувратни Нортумберленд Тосуэр зиндонида ўтирганида ишлаган эди. Унинг серсоқол юзи ёнбошдан ишланган, у иягини қўлига қўйиб олган, рассом унинг чеҳрасида индивидуаллик белгилари билан бирга ҳар қандай маҳбуснинг чеҳрасида муҳрланиб қоладиган изтиробни ҳам ифодалаган. Аммо рассом гўё англаганки, агар донгдор зодагонни бундай тасвирласа, бу томошабинларга унчалик хушёқмаслиги мумкин. Шунинг учун рассом унинг букик қадди-қоматининг орқасига қип-қизил духоба пардани қўйиб, томошабинларни хотиржам қилади. Ҳолбуки, Ван-Дейкнинг бу портрети анча ҳаққонийлиги билан ажралиб туради, духоба парда эса зиндондаги буюмлар ичида учраб турадиганлари қаторига кирмайди. Ўзинг яқиндан билган одамларнинг яхши ишланган портретларини кўрар экансан, ҳис қилишни, кўришни ва ўз таассуротларини тўғри ифодалаб бераоладиган ҳақиқатпараст рассом биз учун инсоннинг ташқи қиёфасини ҳам, ички моҳиятини ҳам жуда ёрқин гавдалантириб берганини кўриб, ҳайратланишдан ўзингни тиёлмайсан. Худди ана шундай ҳаққоний акс эттириш Эдмунд Госснинг “Ота ва ўғил” деган биографик асарида, Жорж Тревельяннинг Гарибалди ҳақидаги китобида, О’Брайеннинг “Парнеллнинг ҳаёти” деган китобида ҳам мавжуд. Энг яхши биографияларнинг ҳам, энг яхши портретларнинг ҳам сири — тасвирда ҳамдардлик билан танқидий ёндашувнинг алланечук сеҳрли бир тарзда чатишиб кетувидадир. Гейнсборо асрлар мобайнида яшаб келишсин деб ўзининг жажжи қизалоқларининг сувратини ишлаган. Сувратда икки қизалоқнинг ёзнинг илиқ кунида бир-бирларининг қўлларидан ушлаб олишиб, капалаклар кетидан қувиб юрганлари тасвирланган. Бу суврат ҳозирга қадар нафосатнинг беқиёс тимсоли бўлиб келмоқда — унда санъат нақадар таъсирчан гўзаллик билан нафас олиши яққол кўриниб турипти. Босуэлл ўзининг “Жонсоннинг ҳаёти”ни ёзганида, унинг санъати кишини лол қолдирадиган даражада ички дардларга тўла бўлиши мумкинлигини бизга инкишоф қилиб берганди.\nАммо характер яратишнинг бу соҳаси ҳақида гапиришни бас қилақолайлик, чунки бу соҳа менинг шахсий тажрибам ҳудудларидан ташқарида ётади. Бошқа мавзуга ўтақолайлик — бу мавзу менга шахсан таниш — бу романлар ва пьесаларда характер яратиш мавзусидир.\nБир неча йил муқаддам статистика соҳасининг бир заҳматкаш ходими бир қатор таниқли драматургларга саволлар билан мурожаат қилган эди. Бу масалада у ҳеч қанақа ноаниқликка йўл қўйишни истамай, драматурглар ўз асарларини қандай ёзишларини аниқ билиб олмоқни муддао қилган эди. Афтидан, унинг саволларига жавоб берганлар характерларни сюжетга мослаб яратадиган драматурглар бўлишган бўлса керак. Агар характер яратиш тўғрисида гапирадиган бўлсак, айни ана шу нуқтада драматургни асосий хавф кутиб туради. Пьеса персонажлари аввалдан белгилаб қўйилган сюжет бурилишларига мослаштириладиган бўлса, улар қандай қилиб жонли чиқиши мумкин? Албатта, драматург пьеса ёзишга ўтиришдан олдин, унинг умумий йўналиши ва ниҳояси қандай бўлишини билмоғи керак, лекин шу ҳудуд орасида пьесанинг қандай бўлишини персонажларнинг ўзлари белгилашига имкон бермоғи керак. Ҳатто шундай бўлган тақдирда ҳам у насрнависчалик эркинликка эга бўлмайди — агар шу пайтгача яратилган ҳамма романлар ва пьесаларни қамраб оладиган бир сўроқлар ўтказилса, маълум бўлардики, романларда эсда қоладиган характерлар пьесалардагига қараганда кўпроқ яратилган. Ҳатто айтиш мумкинки, пьесалар шундоқ пьеса сифатида эсда қолади, романлар эса уларда яратилган характерлар туфайли эсда қолади. Албатта, бу қоидадан истисно бўладиган фавқулодда асарлар ҳам бор, лекин улар айни шундай пьесалардирки, даставвал ўзларида яратилган характерлари билан шуҳрат топган пьесалардир. Ўз-ўзидан Шекспирни мисол тариқасида келтиришга эҳтиёж сезилади. Лекин Шекспир замонида ҳали роман туғилмаган эди, шундай бўлса-да, Шекспирда моҳир бир романнавис ёзувчининг нишоналари бор эди. Малори билан баъзи бир илк шеърий романларнинг муаллифларини кўпроқ масалнавис ёзувчилар қаторига қўйиш мумкин. Тўғри, Сервантес Шекспирга замондош бўлган, бироқ у замонда Англияда адабий ифодачи сифатида, асосан, шеърият билан пьесалар амал қилар эди. Шундоқ экан, Шекспирнинг рангини ўзгартириб, товланиб турадиган калтакесакники сингари терисига “романнавис” деган муҳрни ҳам ёпиштириб, ортиқ безовта қилмай қўяқолайлик: тағин худо кўрсатмасин, бирон-бир уддабуронроқ адабиётчи Шекспир драмаларини Сервантес ёзган деб даъво қилиб юрмасин; Бекор вақтларида инглиз тилини ўрганаётиб, шунақа гапларни айтиб юбориши ҳам ҳеч гап эмас. Шекспирга хос фазилатлар орасида энг улуғи, шак-шубҳасиз, унинг беқиёс даражадаги тилни билиш маҳоратидир. У ҳаммадан аввал шоирдир, характерларни ярата бошлаганидан аввал эса у анча-мунча мураккаб ва машаққатли йўлни босиб ўтди. Бунда у муттасил равишда онг остидан чиқариб олган нарсаларига таянадики, бу драматургдан кўра насрнависга кўпроқ хосдир. Шекспир драмаларининг бағоят эркин композицияга эгалиги ҳам шу фикримизни тасдиқлайди. Бошқача аҳвол рўй бериши мумкин эди: агар Шекспир актёр бўлмаганида ёки лоақал театр билан бу қадар яқин алоқада бўлмаганида, эҳтимол, Англияда характерлар романини жорий қилган бўлар эди ва Сервантес эгаллаган жаҳонда биринчи маиший роман — муаллифи деган номни эгаллаган бўларди. Шекспир — саҳнани амалий жиҳатдан чуқур билмай туриб, чинакамига пьеса ёзиб бўлмайди, дейдиган қараш тарафдорлари қўлида энг ишончли далил сифатида хизмат қилади. Бу — ярми ёлғон, ярми чин бир гап, лекин одамлар унинг ҳаммаси бошдан-оёқ чин бўлишини исташади. Бундан бошқа фикр ҳам бор — унга кўра драматургияда нимаики қимматли нарса бўлса, унинг ҳаммаси театрга ташқаридан олиб келинади. Бу қоидаларнинг икковини ҳам лозим истисноларни таъкидлаган ҳолда қониқарли тарзда исбот қилиб бериш мумкин. Бизнинг мафкурамиз учун бу масаланинг унча муҳим аҳамияти йўқ, аммо бу масаладан драмада характер яратиш бобида учрайдиган иккинчи тўсиқ масаласига — саҳна драматургнинг ижодий эркинлигини қандай қилиб чегаралаб қўйиши масаласига ўтиш осонгина мумкин. Албатта, драматург бутун диққатини характерлар масаласида жамлаши, қолган масалаларни эса бўлганича бўлар деб ўз ҳолига ташлаб қўйиши мумкин; сирасини айтганда, “ташқаридан олиб келиш” назарияси айни ана шу ҳолатга асосланади. Бироқ саҳна талабларига бунақа беписандлик билан қараш ҳаётий персонажлар яратишга ёрдам берса-да, режиссёрнинг фиғонини кўкларга чиқаради. Шунинг учун драматург бундай чеклаш билан ҳисоблашишга мажбур бўлади. Бу “жанр қонунларига риоя қилиш” деб ҳисобланади ва саҳнани чуқур билмасдан туриб, ҳақиқий пьеса ёзиш мумкин эмас, деган назария шу қарашга асосланади. Шубҳа йўқки, Шекспир ўз жанрининг қонунларини жуда яхши билган ва айни чоқда яна шуниси ҳам шубҳасизки, истаган даврдаги бошқа ҳар қандай драматургга қараганда бу қонунларга беписандроқ қараган. Шекспир мисолида ҳеч нарсани исбот қилиб бериб бўлмайди. Аммо ўзимизнинг драматург ўрнига қўйиб кўрайлик: драматург ўз хаёлотида янги бир махлуқ яратишга интилади, бу махлуқ ҳар жиҳатдан тўлақонли жонли одам сифатларига эга бўлмоғи керак. Шунда кўрамизки, саҳна қонунларига риоя қилиш зарурияти драматургнинг имкониятларини анча чеклаб қўяди ва унинг ғашига тегади: у ҳамиша шуни эсда тутмоғи жоизки, унинг қаҳрамонлари хоҳ эркак, хоҳ аёл бўлсин, фақат муайян макон ва муайян вақт доирасидагина ҳаракат қилишга мажбур, улар бу макон ва вақт чегараларини кенгайтиришга ожиздирлар. Кези келганда айтиш керакки, кинематографнинг театр олдидаги устунликларидан бири ҳам айнан ана шунда, аммо бу устунлик томошабин жонли актерларни эмас, уларнинг сояларинигина кўрганлари важидан йўқотган нарсаларини ўрнини қоплаёлмайди. Шу ўринда драматургияда характер яратиш масаласидаги учинчи жиддий тўсиқ масаласига тўхтаб ўтиш жоиздир. Драматург ўз қаҳрамонларини ижрочиларнинг мурувватига топшириб қўяётганини англаб етмаслиги мумкин. Эҳтимол, унинг биринчи пьесасида бундай бўлмагандир, лекин бошқа пьесаларида драматург хаёлини ҳар қанча мажбурлашмасин ўзи яратган характерлар саҳнада бутунлай ўзгариб кетиши, у ўйлаганчалик бўлмаслиги мумкинлиги ҳақидаги фикрдан юраги така-пука бўлади. У ёки бу ролни ижро этишга мувофиқ келадиган идеал актер бўлмайди, фақат ролнинг озми-кўпми тўғри талқини ҳақида гап бўлиши мумкин. Буни билган драматург — персонажнинг либоси кўпроқ ижрочиларга лойиқ келсин учун бадиий ниятида ва уни амалга оширишда жиндай ноаниқликка йўл қўйишдан ҳам тоймайди. Баъзи бир драматурглар бундай чекланишдан шу қадар озурда бўладиларки, тўғридан-тўғри муайян актерларга мўлжаллаб асарлар ярата бошлайдилар. Бироқ бу энди жанр қонунларига риоя қилишнинг ҳаддан ортиқ даражада ошиб кетгани бўлади ва биз бу жараённи характер яратиш деб атасак, ножоиз бир муболағага йўл қўйган бўлур эдик.\nСаҳна ёзувчиларни индивидуал шахслардан кўра кўпроқ типлар яратишга даъват қилади. Эҳтимолки, бу қоидадан энг фавқулодда истисно — Фальстафдир. Бу ажойиб қария — осий банда биз учун алоҳида олинган бир инсон холос, биз уни инсон табиатининг ҳеч қайси қирраси билан боғламаймиз, ҳолбуки, Лирни ўта жазавадорлик билан, Отеллони — рашк билан, леди Макбетни кучли ирода ва воситаларнинг фарқига бормаслик билан, Ҳамлетни эса хаёлпарастлик ва дудмаллик билан боғлаймиз. Кези келганда айтмоқ керакки, Фальстаф образи кўп жиҳатдан романга тортадиган образ, Шекспир уни яратар экан, ўз эркини роса қўйиб берган ва чин юракдан лаззатланган, унинг лаззати эса анча-мунча ўзгарган ҳолда бизга ҳам ўтган. Бу ўринда у деярлик тўла равишда онг ости (подсознание)га бўйсунган: йўналтирувчи фикр йўқ, янада аниқроқ айтганда, бизнинг кўзимиздан яширин. Тўғри, Фальстафга “уччига чиққан бузуқи” деган ёрлиқни ёпиштирса ҳам бўларди, лекин энди бу post factum типидаги адабий мулоҳаза бўларди. Аввалига бу луқма ҳар қанча катта бўлмасин, Фальстафнинг ўзини ютиб юборайлик, ахир, ҳаётнинг ўзини ҳам ҳар қанча шаклсиз ва ширадор бўлса-да, ютиб юборамиз-да, кейин ундан бизга яна қўшимча беришларини илтимос қиламиз.\nҲамлетнинг типиклиги шубҳалар туғдиради; Адабий анъана учун Дон Кихотнинг задди деб ҳисоблайди; бири хаёлпараст, иккинчиси саргашта рицар, бири — фикр одами, иккинчиси — ҳаракат кишиси. Аммо бундай қулай қарама-қарши қўйишни драманинг матни тасдиқлармикин? Гамлет шундай бир образдирки, унда драматург худди романнависга ўхшаб ўзини девонаваш бир тарзда интроспектив метод қучоғига ташлайди, у салкам буткул равишда онг остига тобе бўлади, у эса муаллифни шу дақиқаларда чулғаб турган кайфият йўлларида хизмат қилади. Ҳамлет образи шу қадар нозик, шу қадар кўпқиррали, шу қадар жилоларга бойки, ҳали биронта ҳам актер бу ролни ижро этиб муваффақиятсизликка учраган эмас, шекилли. Тўғри, улуғ Ҳамлет — анча-мунча ноёб ҳодиса, лекин яхши Ҳамлет — тез-тез учраб турадиган воқеадир.\nКелинг, Ҳамлет мавзуимизнинг энг муҳим ва энг кенг қиррасига ўтишимизда бир кўприк бўлиб хизмат қилақолсин. Бу қирра — романда характерлар яратиш масаласидир.\nШубҳа йўқки, характерлар яратиш жараёни бошқа соҳалардан кўра камроқ даражада чекланган ва бошқа ҳамма соҳалардан кўра ортиқроқ даражада онг ости билан боғланган соҳадир. Ўз-ўзидан маълумки, бир мавсум мобайнида яшай оладиган, лекин қўйиб берса асрлар бўйи ҳам ҳаёт кечира оладиган образлар яратмоқ учун сокин бир гўша, сиёҳ, қоғоз ва муаллифнинг ўз-ўзига теранроқ шўнғиши, диққат-эътиборини бир жойга жамлаши талаб қилинади, холос. Бу қадар тўла-тўкис мустақиллик унинг асарини энг жозибадор қилибгина қолмайди, балки айни чоқда энг қийин ва сирли асарга ҳам айлантиради. Унга ташқаридан ҳеч нарса — на муте скелет, на ўжар табиат ёрдам беради. Унинг хаёлотига на аввалдан белгилаб қўйилган авансценалар, на маҳоратли эканликларига ҳеч кимнинг ишончи комил бўлмаган ижрочилар таъсир қилади. Прозанавис амал қиладиган методни кўриб чиқар экансан, қаршимда “у нимадан бошлайди?” деган бир савол кўндаланг бўлади.\nУ ҳаётдан оладиган нарсаларини онгли равишда оладими ёки онг ости майли билан оладими? Ҳар бир романнавис бу саволга ўзича жавоб беради ва бу жавобларнинг биронтаси ҳам ҳеч кимни қаноатлантирмайди. Мен ўзим ҳам, гарчи ўттиз йилдан ортиқроқ вақтдан бери характерлар романи ёзишга уриниб ётган бўлсам-да, бу саволга узил-кесил аниқлик кирита оламан деб даъво қила олмайман. Шу бугунга қадар мен асарни қандай бошлашимни ва қандай давом эттиришимни аниқ қилиб айтиб беролмайман. Менинг фақат бир нарсага ишончим комил: ҳамма учун мажбурий бўлган битта ягона қонун йўқ, характерлар яратиш жараёни нафақат ҳамма ёзувчиларда ҳар хил бўлади, балки менинг ўзимда ҳам ҳар хил вақтда турлича бўлиши мумкин. Агар ҳаммасини тахминан бир нуқтага жойлаб, умумий қоида чиқараман десангиз, уни шундай ифода қилиш мумкин бўлар: Қандайдир дақиқаларда ёзувчи ҳаётда содир бўлаётган бирор реал воқеани жуда ҳаяжонланиб қабул қилади ёки бирор одам уни кучли жунбушга келтиради, ўша ҳодиса ёки инсонни қабул қилиш билан кузатувчи одамга хос кайфият бамисоли иккита ҳужайрадек бир-бири билан бирикади-да. Бирлашишгандан кейин ижоднинг ҳомила нуқтаси пайдо бўлади. Ана шу ҳомила нуқтасига мос келадиган таассуротлар ёхуд онг остида сақланадиган таъсирлар ёндашиб кела бошлайди, ҳомила ўсиб, муайян катталикка эришмагунча бу аҳвол давом этади, ҳомила ўша даражага етгандан кейин эса ўзининг ифодаланишларини жуда қаттиқ талаб қила бошлайди, ана шундагина ёзувчи қоғозга туширилган сўзлар ёрдамида ўзини юкдан халос этишга киришади. Қаҳрамонни тавсифловчи биринчи иборалар одатда воқеий ҳаёт томонидан олиб борилган кузатишлар томонидан айтиб берилган бўлади. Агар кузатишлар онгли равишда олиб борилган бўлса, бу тасвир тез орада ўзгаришга учраши эҳтимолдан холи эмас. Бироқ бусиз ҳам персонаж жуда тез фурсатда дастлабки белгиланган табиатдан чекина бошлайди, оқибатда муаллиф ўзининг дастлабки белгилаб олган прототипига содиқ қолишни истаса, унда у ҳамиша “инбридинг”га мурожаат қилиб туриши, бот-бот қайтиб, унга қаҳрамоннинг илк белгиларини яна ва яна олиб кириб турмоғи лозим бўлади. Ҳар бир инглизнинг кўксида асл зотли соф тулпорларни бунёд этиш иштиёқи жўш уради. Шу иштиёқ бизга романнависнинг характерларни яратар экан, қандай қилиб у ёки бу ёрқин хислатларни танлашини ва уларни толмасдан мустаҳкамлаб боришини ҳамда бу ишида у ёки бу зотдаги отларни танлаб, олинадиган зотлар ҳаддан зиёд яқин қариндошларга ўхшаб қолиш хавфи пайдо бўлгунга қадар толмасдан чатиштиришда давом этадиган от заводининг хўжайинига ўхшаб кетишини англашимизга ёрдам беради. Аммо муаллиф ҳар қанча ҳаракат қилмасин, модомики, қаҳрамон ўз ҳаёти билан яшай бошладими, бирибир унинг ҳар бир хатти-ҳаракати, ҳар бир сўз ёки фикри уни дастлабки табиатдан нари олиб кетаверади. Моҳиятан романнависга айнан шунинг ўзи керак, чунки ҳаётдан ҳафсала билан кўчириб олиб чизилган персонажларнинг мутлақо тушунарли сабабларга кўра сира кераги йўқ. Энг онгли ва айни чоқда энг нозиктаъб носирлардан бири бўлмиш Тургенев Базаров образини қандай яратганини бизга ҳикоя қилиб берган эди. Кунлардан бирида у поездда бир ёш врач билан суҳбатлашиб қолипти. Бу йигит ёзувчини мутлақо янги бир тип сифатида лол қолдирипти. Кейин Тургенев поезддан тушиб қолипти ва бу йигитни иккинчи марта учратмапти. Бироқ у ёзувчида шу қадар катта таассурот қолдирган эдики, адиб унинг ҳаёт йўлини ва фикрларини кундаликлар шаклида ўз хаёлотида гавдалантирмоққа аҳд қилади. У бир неча ой мобайнида кундаликни қўймай ёзиб борипти, унинг назарида ёш врач ҳам ўз кундалигини айнан ана шундай олиб бормоғи керак эди. Ниҳоят, адиб худди ўша йигитдай яшай бошлаганини ҳис қилипти, унинг назарида адиб содир бўлиши мумкин бўлган ҳар қандай шароитда бу йигит ўзини қандай тутишини, қандай ҳис қилишини жуда яхши биладигандек бўлиб кўринибди. Шундан кейингина, у “Оталар ва болалар” романини ёза бошлади ва ўша ёш йигитни Базаров номи остида бош қаҳрамон қилиб олди. Базаров ўзини “нигилист” деган сўз билан атайди ва бу сўз бир зумда ўша кезларда бутун Россия бўйлаб туғилиб келаётган янги типдаги одамларнинг лақаби сифатида қабул қилинди. Бу образни соф онгли тарзда яратишнинг, соф ўйланилган мунтазамлик, изчилликнинг мисолидир, бироқ чинакамига улуғ, изланувчан ва талабчан маҳорат эгасигина бу қадар қатъий методга амал қилиб, муваффақият қозонмоғи мумкин эди. Одатда, эркинлик билан образнинг ҳаётийлигини таъминловчи омил онгости (подсознание)дир, у ғайришуурий тарзда онгни керакли материал билан таъминлаб туради. Агар бу қоидани ўз тажрибамга таяниб туриб изоҳлаб беришга ҳаракат қилсам, мени маъзур тутгайсизлар. Тонг. Мен ўриндиққа ўтираман, тиззамда қалин дафтар, кўз ўнгимда персонажимнинг ёзиб олинган сўзлари ёки хатти-ҳаракатлари, қўлимда қалам, оғзимда трубкам, калламда эса ҳеч вақо йўқ — бўм-бўш. Мен ўтирибман, мен режа тузаётганим йўқ, ҳеч нарсани кутмаяпман, ҳатто ҳеч нарсадан умидим ҳам йўқ. Мен сўнгги саҳифаларни қайтадан ўқиб чиқмоқдаман. Аста-секин гўё мен ўриндиқни тарк этаман-у, менинг қаҳрамоним ҳаракат қилаётган ёки гапираётган жойга ўтиб қоламан — мана у қадам қўймоқчи бўлиб оёғини кўтарди, ҳозир яқинроқ келади, мана, у лабларини ҳам жуфтлади — бир нарса демоқчи, шекилли. Қўққисдан қаламим қимирлаб қолади — қаҳрамонимнинг қандайдир қилиғи ёхуд оғзидан чиққан гапи қоғозга тушади, кейин яна ва яна шу аҳвол танаффуслар билан бир соат-икки соат давом этади. Ёзганларингни қайта ўқиб чиқиб, таажжуб билан амин бўласанки, гўё уларнинг ҳаммаси аввалги ёзганларингдан келиб чиқади ва уларнинг бўлиши мумкин бўлган давомини тайёрлайди. Образга жиндай қўшимча ҳаётийлик бахш этган бу саҳифалар онгнинг ёки йўналтирувчи фикрнинг даъватига жавобан онгости (подсознание) омборларидан пайдо бўлишган ва охир-пировардида агар биз “мавзу” сўзини унинг кенг маъносида қўлласак, бизнинг мавзуимизга хизмат қилмоғи мумкин. Шундай қилиб, характер яратиш гарчи онгсиз ва ҳеч нарса билан чекланмаган жараён бўлса-да, у ҳамиша битта мақсадга мувофиқ иштиёққа бўйсундирилган бўлади. Бу иштиёқни эса “почта каптари” инстинкти деб атасак тузукроқ бўлса керак.\nКитоблар ҳақида гапиришганда кўпинча фалончининг образи муаллифга итоат қилмай қўйипти, у асарда “мустақил ҳаёт кечира бошлапти” деган гапни айтишади. Бу гап гарчи ҳаммаси бошдан-оёқ ҳақиқат бўлмаса ҳамки, умуман олганда, тўғри гап. Негаки, биронта ҳам образ ўзининг “яратган” одамининг табиати ҳудудларини тарк этолмайди ёки унинг махфий шакл туйғуси доирасидан ташқарига чиқиб кетолмайди. Ҳатто бу “шакл туйғуси” бор-йўғи шаклсизликни олқишлашдан иборат бўлганда ҳам образ унинг ҳудудларидан четга чиқиб кетаолмайди.\nЮқорида келтирганимиз Базаров ҳақидаги мисол кўрсатадики, характер билан сюжет ўртасида ҳам мустақил алоқа бор. Айтайлик, виждон амри билан ёзилган романда бу ҳар хил нуқталардан ёрқин ёритилган характер бўлмоғи мумкин. “Оталар ва болалар”да Тургеневнинг мавзуи катта авлод билан ёш авлодни таққослаш, тўғрироғи, қарама-қарши қўйишдир. Поездда рўпара келиб қолгани, ёш йигитда янги типни кўра олгани Тургеневда нафақат Базаров образини яратиш иштиёқини уйғотди, балки унга мавзу ҳам берди, яъни қаҳрамонларини жойлаштириш учун қулай бўлган бир муҳитни ҳам кўрсатди.\nДон-Кихот билан Санчо-Пансо ўртасидаги зидлик Сервантесга унинг дурдона асари учун мавзу берган эди. Тургеневнинг “Тутун”идаги мавзу жозибадор Ирина образида тажассум топгандир. Бу Бальзак романларидаги энг яхши мавзудир — чала тентак Горио ота образидир. Агар асардаги марказий фигура — ҳамиша саргузаштталаб д’Артаньян бўлмаса, биз “Уч мушкетер” романининг мураккаб можаролари ва уларнинг давомини тасаввуримизга сиғдиролмаймиз. Худди шунингдек, дилкаш мистер Пикквиксиз “Пикквик клубининг мактублари”ни ёки Давид Бальфур ҳамда Алеи Брек образларида тажассум этган. Тоғлик Шотландия билан водийлик Шотландияни қарама-қарши қўйишлари бўлмаса, Стивенсоннинг “Ўғирланган” ёхуд “Катриона”сини сира тасаввуримизга ҳам сиғдира олмаймиз. Аммо бошқача ҳолат ҳам бўлиши мумкин — бунинг ёрқин мисоли бўлиб Толстойнинг улуғ романи “Уруш ва тинчлик” хизмат қилиши мумкин. Унда ҳаётнинг шунақа кенг манзараси кўрсатилганки, ҳатто асосий қаҳрамонлар ҳам алланечук тобе ўрин эгаллайдигандай кўринади. Толстойнинг яна бир дурдонасини — “Анна Каренина” романини ўқир экансан, унда асар мавзуи Аннадан кўра Левинда кўпроқ мужассам топганини ҳис қиласан.\nБу маърузанинг бошланишида мен йўл-йўлакай бир фикрни айтиб ўтгандим — унга кўра романнинг, пьесанинг, биографиянинг умрбоқийлиги уларда тасвирланган характерларнинг ҳаётийлигига боғлиқ. Энди масалани торайтириб, фақат роман билангина чеклаб олайлик. Камдан-кам романларнинг умри ўзига тенгдош авлод умридан узоқроқ бўлади. Агар асар бундан узоқроқ яшаса. Демак, бу ўз вақтида кўпинча муносиб баҳоланган ва шуҳрати анча кенг бўлган асар бўлиб чиқади. Бироқ бугун уларнинг муқовасидаги номларнигина эслайдилар ва уларни фақат Олим ёки Талаба, ёки авлоқ бир меҳмонхонада судралиб қолиб кетган одамгина қўлга олади. Аввалги замонлардаги китобларнинг камдан-камини биз ҳозиргача қайта-қайта ўқиб турамиз. Ўқийдиганларимиз эса шундай асарлардирки, уларда лоақал битта ўз даврини ортда қолдириб яшаб келаётган характер мавжуд бўлади. Агар Бекки Шарп, майон Ленденнис, полковник Ньюком, Гарри Фокер, Эсмонд Беатриса ва Барри Линдонлар бўлмаса, бугун Теккерейни кўп одам билар эди дейсизми? Агар миссис Прауди бўлмаса, Троллопни қанча одам билар эди. Ҳозирги пайтда моҳият эътибори билан қарасак Чарльз Диккенс билан бизни бир гуруҳ ҳайрон қолар даражада яшовчан одамлар образларидан бошқа яна нима боғлаб туради? Жорж Элиот ҳозирча бўш келаётгани йўқ. Тўғри, лекин унинг туриши унча мустаҳкам эмас, шунда ҳам у кўпроқ Сайлес Мариер, Адам Бид ва Хэттиларнинг саъй-ҳаракатлари билан турипти, шекилли. Жейн Остиннинг яратган дунёси ҳаддан ташқари маҳдуд, аммо шунга қарамай, унинг яратган характерлари бу адибни унутиб юборишимизга йўл қўймайди. Услуб масалалари билан махсус шуғулланмайдиган китобхон Флобердан фақат Бовари хонимни ва яна бир ҳикоясидаги оқсоч аёлни эслайди, холос. Агар Том Жонс Жозеф Андрус ва София бўлмаса, Генри Фильдинг ҳам унутилиб кетарди. Тўғри, “Сентиментал сайҳат”, “Крэнфорд”, “Алиса мўъжизалар мамлакатида”, “Хазиналар ороли” ёхуд “Гекльберри Финн” каби асарлар “уларда яратилган характерлар сабабли яшаб келяпти” деб айта олмаймиз. Уларнинг яшаб келаётгани ва бундан кейин ҳам яшажагининг асосий сабаби шундаки, бу асарлар оламни, ҳаётни айрича қабул қилиш билан суғорилган. Аммо бундай истиснолар келажак учун муҳим бўлган қоидани тасдиқлайди, холос. Гап шундаки, сўнгги йилларда романда ўзига хос коллективизм фойдасига индивидуаллаштиришдан воз кечиш тамойили сезилмоқда; драмада индивидуал характерлар ҳар қанча ёрқин ва юқори босим остида тасвирланган бўлмасин, драмадан юз ўгириб, бунинг ўрнига инсонни умуман салкам илмий тарзда намойиш қилиш йўлини танлашмоқда. Шу мақсадда муаллифлар жамики маҳоратлари ва ҳафсалаларини сафарбар қилиб, бу озми-кўпми homo sapiens бўлган махлуқнинг фикрлари, туйғулари, иштиёқлари, ожизликлари ва фазилатларини бизнинг кўз ўнгимизда намойиш қилмоқ учун ичак-човоқларигача ағдар-тўнтар қилиб кўрсатадилар, лекин уларга лоақал жиндай индивидуал ҳаёт бахш этишни хаёлларига ҳам келтирмайдилар. Адибнинг муҳаббати ёхуд нафратини қўзғатувчи омил борган сари турнинг айрим вакиллари эмас, умуман, ҳаммаси бўлиб бормоқда. Бу жуда қизиқарли тажриба, айниқса, шу тажрибани ўтказаётганларнинг ўзи учун қизиқарли. У муайян даражада муваффақиятга эришган. Аммо услубни қизиқарли қилиш устидаги ташвишлар, турли-туман сўз ўйинлари, “ҳаётнинг титроқ нафасини” ва ҳатто инсон қалбини нафис қилиб, умумлаштириб тасвирлаб бериш ҳам ҳеч қачон индивидуал характерлар яратишнинг ўрнини боса олмайди. Буни исбот қиладиган анча-мунча асосли далиллар бор. Индивидуал характерлар ҳамиша романнависнинг асосий вазифаси ва асосий ҳаракатлантирувчи кучи сифатида қолаверади. Бунинг сабабларидан бири шундаки, бизнинг кўпчилигимиз ўзимизга бўлган қизиқишимизни ўқтин-ўқтин бошқаларга кўчириб туришга эҳтиёж сезамиз. Ва бу эҳтиёжларимизни кўпроқ ва яхшироқ даражада қариндошимиз бўладими ёхуд энг яқин дўстимиз бўладими — уларга ўхшаган одамлар эмас, балки китобларнинг қаҳрамонлари қаноатлантиради. Яна давом этайлик. Бизнинг кўпчилигимиз ана шу адабий қаҳрамонларда ўз-ўзимизни кўришни ва шу қаҳрамонларга қараб, ўзимиз тўғримизда муҳокама юритишни истаймиз. Умумлашган одамнинг таҳлили ғоятда ибратли бўлиши мумкин, лекин бу таҳлил бизга ўзимиз билан қиёслашга етарли даражадаги ёрқин образни бермайди. Одатда биз адабий персонажлар узлуксиз давом этадиган ахлоқий баҳолаш жараёнини (бу жараённи инсоннинг бутун умридан ажратиб олиб бўлмайди) нечоғлик кучайтириши ва бойитишини хаёлимизга ҳам келтирмаймиз. Албатта, ёзувчи одам бундай мулоҳазага амал қилмаслиги керак, агар шундай қилса, бу унинг яратган характерларига қирон келтирар эди. Аммо ишини тугатгандан кейин, у ёки бу характерни яратиб, мен маънавий меъёрларнинг табиий ривожига ўз ҳиссамни қўшдим деб ўйлаш унга мамнуният келтирса керак. Дарҳақиқат, бу дунёда одамларга кўнгилхушлик бахш этишдан бошқа ҳам ёзувчининг зиммасида бирон вазифаси бўлса, бу вазифа шундан иборатки, у характер яратиб, одамларни ўйлашга ва ҳис қилишга мажбур қилишдир.\nМен бу мақоланинг интиҳосига кўкрагим билан тасмани узиб ўтишдан заррача умид қилмаган ҳолда келяпман, негаки тушунтирилмаган нарса шундоқлигича тушунтирилмаган кўйи қолаверди. Нима учун адабий персонаж яшайди? Ёки, айтайлик, аксинча: нима учун уларнинг кўпчилиги оламдан кўз юмади? Ҳар қайси нашриёт мавсумининг охирига келганда бундай чалажон қаҳрамонлар кузги дарахт пашшаларидай анча тўпланиб қолади. Орадан кўп ўтмай, қўлида супурги тутган Вақтнинг оқсочи пайдо бўлади-да, деворларга ёпишиб ётган пашшаларни супуриб олиб, бир чеккада ётган қор уюми устига ташлайди. Уларнинг кўпчилиги “қизиқарли” бўлганлари ёхуд “ғаройиб тарзда кишини тўлқинлантирувчи” бўлганлари важидан ўлиб кетади! Бошқа баъзи бирлари эса димоғлари шишиб, бурунлари кўтарилиб кетганидан, совун пуфагидек ёрилиб кетади. Баъзилар ҳозир бизнинг давримизда бунақалар кам — чучмалликдан, қанднинг ҳаддан зиёд кўплигидан нобуд бўлишади. Яна бир хиллар ўзларининг яратганларини шу қадар ёмон кўриб қолишади-да, бутун гуноҳни уларнинг зиммасига юклаб, жонларига қасд қиладилар. Қолганлар эса бирон-бир тарзда умргузаронлик қилишга ҳаракат қилишади-да, бунақа уринишлардан буткул воз кечадилар. Вақт таъсирига бериладиган кам қонли адабий қаҳрамонларда битта жуда оддий, лекин ғоятда муҳим хусусият бор: улар шунинг учун яшайдиларки, ҳаммавақт узлуксиз равишда кам-камдан бўлса ҳамки ўзларини намоён қилиб турадилар. Агар характер яратишда бирон-бир омилга биринчи ўринни бериш керак бўлса, мен ўткир юморни танлаган бўлардим. Дон-Кихот ва Санчони, Фальстафни, Никоберни, Бетси Трайвездни, Степан Аркадьевични ва миссис Праудини барпо этган юморни айтяпман-да! Аммо бу узоқ умр кўрадиган характерлар яратишда ҳаракатлантирувчи пружина эмас, балки бир ускуна, холос. Пружинанинг ўзи эса сирлигича қолаверади. Агар истасангиз уни ҳаётбахш учқун, “ҳаёт нафаси” деб атанг. Бир нарса шак-шубҳасиз: адабиётда узоқ умр кўрадиган характерларнинг ҳаммаси аллақачон йўргакдан чиққан ва ўз яратувчиларидан ҳам халос бўлиб улгуришган. Уларнинг ўзларини барпо этганларга заррача ишлари йўқ. Улар ўсиб-улғаядилар, уйдан чиқиб кетадилар ва сизни ҳам ўзлари билан бирга кетишга даъват этадилар. Сиз улар билан бирга уларнинг мустақил дарбадарликларининг кўчалари ва саҳроларига, далалари ва дарёларига чиқишга даъват этиласиз. Агар чиқсангиз, уларнинг юлдузларини кўрасиз, уларнинг ташвишларига шерик бўласиз, улар билан бирга кулишасиз, улар билан бирга севишасиз, улар билан бирга довон ошасиз, улар билан елкама-елка туриб курашасиз, ниҳоят, улар учун тун бошланганда сиз ҳам улар билан бирга тун қўйнига ва йўқлик маконига сингиб кетасиз…\n← Аввалги Аввалги Жон Голсуорси. Адабиёт ва ҳаёт\nКейинги → Кейинги: Педро Антонио де Аларкон. Учбурчакли шляпа (қисса)


Ҳассос мавзу — мустақиллик « Ўзбекистон Халқ Ҳаракати\nҲассос мавзу — мустақиллик\n25 August 2016 - 19:25\nТўғри, Иттифоқдан чиқиш Ислом Каримовни хунтани қўллагани учун келиши муқаррар бўлган жазодан қутқарарди. Биз майли, қутқарсин, дедик. Майли, Каримов қутулсин, Ўзбекистон мустақил бўлса етар, дедик. Чунки, мустақиллик фақат Каримовни эмас, бутун Ўзбекистонни, бутун халқни Империя жазосидан\nқутқарарди. Агар Каримов ёки бошқаси бизга ўн йил зулм қилиб, унинг ўлимини тилаб турган бўлсак-да, халқимизнинг мустамлакадан қутилиши золимнинг жазосидан қутулишига боғлиқ бўлиб қолса, биз ҳеч иккиланмай золимнинг қутулиши учун овоз берган бўлардик.\nЛюдмила Михайловна каби, ўзбек зиёлилар ичида ҳам («Бирлик»ни айтдим) Русиядан айрилиш фойдадан кўра зарар келтиради, деган фикрда бўлганлар оз эмасди. Озгина демократия келсин, бир неча йил кутайлик, мустақиллик қочиб кетмайди, деган дўстларни кўп учратгандик. «Бирлик»даги баъзи ақллилар бизни узоқни кўрмасликда айблаб, мустақил бўлсак, Каримов ўз хонлигини ўрнатиб олади, дея қўрқитишарди. Камина бўлажак хонлик ҳақида 90-йил Олий Кенгаш сессиясиларининг бирида гапиргандим. Биз иккита зулм остида яшаяпмиз, бири Москва, иккинчиси маҳаллий ҳокимият зулми.\nЛекин мустақиллик йўлида маҳаллий ҳукуматни қўллашимиз мумкин. Аввал зулмнинг каттаси — Москвадан озод бўлайлик, кейин ўзимизнинг маҳаллий зулмга қарши курашаверамиз, деганимда Ислом Каримов Олий Кенгаш президиумида кулиб ўтирганди. Биз мустақилликни унга эришгандан кейин олам гулистон бўлади, деб ҳимоя қилганимиз йўқ эди. Мустақилликни битта партия, битта авлод, бир давр учун шиор қилмагандик, уни бутун халқ учун, бутун даврлар учун, абадият учун истаганимиз сабабли шиор қилгандик. Мавзунинг биз учун бўлган ҳассосиятини яна қандай тушунтириш мумкин?


Fergana.uz - ФАРҒОНАДА ”ZIRAAT BANK UZBEKISTAN” ФИЛИАЛИ ОЧИЛДИ amCharts examples\nФАРҒОНАДА ”ZIRAAT BANK UZBEKISTAN” ФИЛИАЛИ ОЧИЛДИ\n2021-06-02 17:07:25 74\nФарғона шаҳрида Туркиядаги “Ziraat bankası”нинг Ўзбекистондаги шўъба банки ҳисобланган “Ziraat Bank Uzbekistan” филиали тантанали тарзда очилди. Тошкент шаҳри ҳамда Самарқанддан сўнг Фарғона ушбу банк филиали фаолият олиб борадиган учинчи вилоятга айланди.\nОчилиш тадбирида вилоят ҳокими Хайрулло Бозоров, Туркиянинг Ўзбекистондаги фавқулодда ва мухтор элчиси Олгун Бекар, “Ziraat Bank Uzbekistan” бошқарув раиси Зафер Жанполат, тадбиркорлар, жамоатчилик ва ОАВ вакиллари иштирок этдилар.\nТадбирни очиб берган Хайрулло Бозоров, Президентимиз раҳбарликларида сўнгги йилларда мамлакатимизда олиб борилаётган катта ислоҳотлар натижасида иқтисодиётнинг тобора либераллашиб бораётгани, қулай инвестициявий муҳит шаклланаётганига эътибор қаратиб, Фарғонада “Ziraat Bank” филиалининг очилиши, инвесторлар оқимининг янада кўпайишига олиб келишига умид билдирди.\nТуркиянинг Ўзбекистондаги фавқулодда ва мухтор элчиси Олгун Бекар, Буюк Ипак Йўли устида жойлашган Фарғона вилояти асрлар давомида минтақанинг асосий қишлоқ хўжалиги, тижорат, илм-фан ва маданият марказларидан бири бўлганини таъкидлаб, турк сармоядорлари учун бугунги кунда Ўзбекистондаги энг жозибадор вилоятлардан бири эканини қайд этди.\n“Ziraat Bank Uzbekistan” бошқарув раиси Зафер Жанполат, Фарғонадан кейин Наманган, Андижон ва Бухоро шаҳарларида ҳам филиал очиш режаси мавжудлигини маълум қилди. “Банк соҳасида замонавий хизматларни олиб кириш билан бирга, Ўзбекистон ва Туркия ўртасида ўзаро савдо айланмаси ҳажмини юксалтиришга ҳамда Туркиянинг банк секторидаги тажрибаларини қардош Ўзбекистон билан баҳам кўриш ҳам стратегик режаларимиз қаторидан ўрин олади. Зираат Молиявий Гуруҳи ўлароқ ота ватанимизнинг бу баракали тупроғи – Фарғонада филиалимизни очаётганимиз бизга ифтихор беради.”, деди Зафер Жанполат.\n1863 йилда Усмонийлар даврида ташкил топган ва салкам 160 йиллик тарихга эга “Зираат Банк” бугун дунёнинг 19 та мамлакатида ўз шўъбаларига эга. Туркияда банкнинг 1800 дан зиёд филиаллари мавжуд.\n“Ziraat Bank Uzbekistan” 1993 йили Ziraat bankası ва Ўзбекистоннинг Агробанки ҳамкорлигида “Ўзбекистон-Туркия банки” – UT Bank сифатида ташкил топган. 2017 йил 30 ноябрда Ziraat bankası томонидан Агробанк тасарруфидаги UT Bank ҳиссалари тўлиқ сотиб олингач, банк номи “Ziraat Bank Uzbekistan” деб ўзгартирилган.


Гранд клубларда истеъфо яқин\n«A» Серия 21.09.2019 23:45 Милан 0 - 2 Интер\nЛа-лига 21.09.2019 23:59 Гранада 2 - 0 Барселона\nЗамонавий футболда мураббийларнинг тутган ўрни беқиёс. Дарҳақиқат, айнан улар тарғиб қиладиган ўйин фалсафаси жамаонинг натижаларига тўғридан-тўгри таъсир ўтказади. Натижалар кўнгилдагидек бўлмаса, демак жамоа мураббийи ўз ўрнини бошқасига бўшатиб бериши мумкин. Сезганингиздек, бугун истеъфоси яқин бўлиб бораётган мураббийлар ҳақида сўз боради.\nҚанчалар ғалати туюлмасин, бироқ Зиданнинг истеъфоси тобора яқинлашмоқда. Мураббий жамоасига 3 бор ЕЧЛ ғолиблигини тақдим этган бўлсада, бу «Реал Мадрид» жамоаси ва у ерда ҳамма нарса бўлиши мумкин.\nЗидан жамоага қайтганидан сўнг, деярли ҳеч нарса ўзгаргани йўқ. У ҳали-ҳамон эски таркибга суянмоқда. Жамоанинг ёш футболчилари эса, ёзда клубни тарк этди. Мухлислар эса, Зиданнинг ғалабари замирада Роналдунинг меҳнатлари ётганини тобора кўпроқ хотирлашмоқда. Янги мавсумда Зидан ва Перез ўртасида жанжаллар юз бергани ҳеч кимга сир эмас. Перез Погбани ҳарид қилмади, Ҳамес ва Бейлни таркибда олиб қолди. Шу йўсинда клубда кимнинг сўзи ўтишини оммага кўрсатиб қўйди. Агарда воқеалар шу темпда кетса, Зидан «Реал Мадрид»да узоқ қолмаслиги аниқ. «Goal 24» нашри тарқатган хабарларга кўра, Жозе айнан Зиданнинг ишдан кетишини кутмоқда. Мураббий «Реал Мадрид»дан таклиф кутгани боис барча таклифларни рад этмоқда. Кўрамиз, воқеалар ривожи қандай кўриниш олади.\nЭрнесто икки бор шармандали мағлубиятлар сабабли ЕЧЛдан чиқиб кетган бўлсада, унга клуб ишонишда давом этмоқда. Шунга қарамай мураббийнинг камчиликлари жуда кўп. Унинг қўл остида академиядаги ёшлар янги даржага кўтарила олмаяпти, клубга келган янги футболчилар эса умуман мослаша олмаяпти, бутун жамоанинг ўйини Месси атрофида қурилгани боис, аргентиналик иштирок этмаган учрашувларда жамоа ўзини йўқотиб қўймоқда. Умуман олганда, Валверде учун бу сўнгги имконият. Клуб унинг илтимосига биноан янги мавсум учун кучли футболчиларни ҳарид қилди. Агарда, натижа ва ўйин янги даражага кўтарилмаса, мураббий мавсум сўнгига қадар ҳам етиб бормаслиги мумкин.\n«Бавария» жамоаси унинг қўл остида ўтган мавсумда қийинчилик билан чемпионликка эришган бўлса, янги мавсумдаги «супер кубог» баҳсида «Боруссия Дортмунд»дан қаҳшатқич зарбани қабул қилиб олди.\nНико Ковач тарғиб қилаётган футбол клуб мухлислари томонидан зерикарли деб аталсада, унинг машғулотларда ёрдамчилари билан хорват тилида сўзлашаётгани ҳамманинг ғазабини келтирмоқда. Шунга қарамай Раҳбарият унга ишонишда давом этмоқда. Жамоанинг аввалги даржасига чиқиши учун ёзда клуб бир нечта супер ҳаридларни амалга оширган клуб Ковачга сўнгги имкониятни тақдим этмоқда.\nАгарда, натижалар немислар кутганидек бўлмаса, Нико Ковач тез орада ўз ўрнини бўшатиб беришига тўғри келади. Унинг ўрнини эгалаши мумкин бўлган бир нечта ёш ва иқтидорли мураббийлар мавжуд.\nКўплаб ғарб нашрларининг ёзишича, Томас топ мураббийлар сирасига кирмайди. Тўғри у юлдуз футболчилар учун майдонда позиция танлашда адашмаслиги мумкин, бироқ ўйин пайтида вазиятни тубдан ўзгартириб юбора оладиган даражда маҳоратли эмас. Айниқса, ўтган мавсумда «Манчестер Юнайтед»дан қабул қилиб олинган мағлубиятнинг бош сабабчиси ҳам айнан Тухел экани ҳеч кимга сир эмас.\nУнинг Франциядаги ютуқлари эса, рақобатсизлик маҳсули деб баҳоланмоқда. Бундан ташқари, ПСЖ клубининг юлдузлари мураббийни деярли ҳурмат қилишмайди ва унинг кўрсатмалари ҳар доим ҳам амалда қўлланилмайди. Боз устига, клубдаги ички муҳит ачинарли холатга келиб қолган. Агарда клуб ЕЧЛдаги ўйинларда ўзини кўрсата олмаса, Томас Тухелни клубда олиб қолишдан ҳеч қандай наф йўқ.\nКиритилган сана: 12.09.2019 01:57.\nЎқилди: 11280 марта.\nБилдирилган фикрлар: 1 та.


Хави «Ас Садд» билан Қатар чемпионлигини ҳам қўлга киритди\nХави бошқарувидаги жамоа 18та ўйинда 16 ғалаба ва 2 дурангни қайд этди. Тўплар нисбати – 69:12.\nБу – Хавининг мураббийлик фаолиятидаги 6-соврин. «Барселона»нинг собиқ яримҳимоячиси бунгача Қатар шаҳзодаси Кубоги (2марта), шайх Яссим Кубоги, Қатар юлдузлар Кубоги ва Қатар амири Кубогида ҳам «Ас Садд»ни чемпион қилганди. У жамоани 2019 йил май ойидан бери бошқаради.