Ўзбекистонга қандай саноат сиёсати керак: ижобий бизнес-иқлим яратишга асосланганими ёки боши берк кўчага бошлайдиган? – Biz bilan birga taraqqiyot sari\nHome /Maqolalar/Ўзбекистонга қандай саноат сиёсати керак: ижобий бизнес-иқлим яратишга асосланганими ёки боши берк кўчага бошлайдиган?\nTaxlilSentabr 23, 2019\nЎзбекистонга қандай саноат сиёсати керак: ижобий бизнес-иқлим яратишга асосланганими ёки боши берк кўчага бошлайдиган?\nЖаҳон банкининг катта иқтисодчиси Эскандер Трушиннинг тадқиқотлари натижаси бугунги Ўзбекистон учун жуда муҳим. Биз навбатдаги марта айро йўл устида қолдик. Хўш, биз қайси йўлдан юришимиз керак: имтиёзлар тақдим этиш, импорт учун тўсиқлар ўрнатиш, иқтисодиётга оммавий равишда давлат ва ярим давлат инвестицияларни жорий этиш воситасида рақобатни чеклаш ҳамда «миллий ишлаб чиқарувчиларни ҳимоялаш» йўли биланми ёки хусусий тадбиркорлик юритиш харажатларини қисқартиришга йўналтирилган рақобат олдидаги ҳар қандай маъмурчилик, ҳар қандай тўсиқларни бартараф этувчи ижобий бизнес-иқлим яратиш йўлими?\nБиринчи йўлдан кўп йиллар ва ўн йилликлар давомида бирор муваффақият нишонасисиз юриб келгандекмиз. Бир қарашда, бу йўл ҳеч қаерга олиб бормаслиги кундек равшан. Лекин ундай эмас, деб фикрловчилар ҳам топилмоқда. Гарчи бироз бошқача кўринишда бўлса ҳам, эски сиёсат давом этмоқда.\nБунга иккита сабаб бор.\nБиринчидан, эски тизимда ўзини сувдаги балиқдек ҳис қилган, турли фойдали даромадлар чиқариб олиш имконига эга бўлган инсонлар ва ижтимоий гуруҳлар «янги рельслар»га ўтишга қарши. Улар, табиийки, бозор ислоҳотларига тиш-тирноғи билан қаршилик кўрсатишади.\nИккинчидан, 10 йил, 20 йил аввал иқтисодиётни бошқарган айрим инсонлар уни ҳамон бошқаришда давом этишмоқда. Улар шунчаки бошқачасига бошқаришни билишмайди. Эски услубдаги давлат бошқарувчилари иқтисодиётга таъсир ўтказишнинг фақат икки йўлини билишади: тақиқлаш ва имтиёзлар тақдим этиш. Шунинг учун яна бир карра ечими гўёки аввалроқ топилган масалага қайтишга тўғри келмоқда. Жаноб Трушиннинг мақоласи ва божхона тўловларини ошириш борасидаги сўнгги воқеалар мени унинг тақдимотида айтиб ўтганим айрим мулоҳазаларга ундади. Ушбу мақола — ўша мулоҳазаларнинг қисқача баёни.\nСаноат сиёсати қандай усуллар билан ўтказилди?\nМен жаноб Трушиннинг бир фикрига қўшилмайман — 1996 йилдан 2016 йилгача Ўзбекистонда иқтисодий ўсиш йилига 5 фоиз атрофида (ислоҳотларгача бўлган сўнгги йилларда ҳаттоки 8-9 фоиз) бўлганига. Бундай маълумотларни ўзимизнинг статистикамиз тақдим этган ва буларнинг реал ҳолат билан ўхшашлиги йўқ, иқтисодий ўсиш статистикаси шунчаки осмондан олиб «чизилган», буни амалдаги президент ҳам бир неча марта гапириб ўтди. Ўсиш даражаси қандай бўлгани-ю, ўзи ўсиш бўлган-бўлмаганини ҳеч ким билмайди. Кимдир ҳукумат «қўш бухгалтерия» юритгани, бирини биз учун (сохтаси), бошқасини ўзи учун (сохталаштирилмаган статистика) юритган, деб ўйласа адашади. Таассуфки, ишларнинг реал аҳволи раҳбариятимизни мутлақо ташвишлантирмаган ва махфий «тўғри» статистикани ҳеч ким юритмаган.\nЛекин биз аниқ айта оламизки, 1996–2016 йиллар даврида ҳукумат томонидан яратилган турли стимул ва ричаглар таъсири остида Ўзбекистон иқтисодиётига улкан инвестициялар жалб қилинган: ҳам давлат, ҳам хусусий. Баъзи йиллари бу инвестициялар ҳажми ЯИМнинг 30 фоизидан ҳам ошган. Булар жуда залворли рақамлар.\nБу қадар муҳим инвестицияларнинг моддий таъминоти учун 1996 йилдан бошлаб даромадлар ва ресурсларнинг фаол қайта тақсимот сиёсати ўтказилган ва у муаллифларнинг ўйига кўра Ўзбекистон саноатининг шиддатли равнақига ҳисса қўшиши лозим эди.\nГап аввало сиёсатнинг ушбу воситалари ҳақида бормоқда:\n1. 2017 йилнинг сентябрига қадар амал қилган валюта режимига кўра экспортчилар ўзининг валюта тушуми ёки унинг бир қисмини ўзлари учун зиёнли бўлган расмий айирбошлаш курси бўйича сотишлари лозим эди. Мажбурий сотув механизмидан тушган валюта асосан импорт асбоб-ускуналар харидига сарфланиши керак бўлган. Яъни, экспортчилар асбоб-ускуналар импортчиларини субсидиялаштиришган, бу эса замонавий технологияларга инвестицияларнинг ўсишига хизмат қилиши керак бўлган. Амалда экспортчилардан олинган валютанинг катта қисми «танланган» импортчилар ва коррупциялашган мансабдорларнинг чўнтагига йўл олган.\n2. Ғалла ва пахта экинларига давлат буюртмаси. Ҳукумат агро ишлаб чиқарувчиларни (ширкатлар ва фермерлар) ғалла ва пахта экишга мажбурлаб, ҳосилни паст нархларда сотишга мажбурлаган. Пахта сотишдан валюта даромадлари худди бошқа экспортдан тушган даромадлардек, асбоб-ускуналар импортчиларини субсидиялашга кетган. Бу қишлоқ хўжалигидан даромадларни саноатга қайта тақсимлашнинг худди сталинча саноатлаштириш йилларидаги усулларни эслатиб юборувчи муҳим канал бўлган.\nСаноатлаштириш йилларининг энг юқори чўққисида агроишлабчиқарувчилар учун ғалла ва пахта етиштиришга ҳайдаладиган ерларнинг 80 фоизи ажратилган.\n3. Давлат инвестициялари ва субсидиялари. Давлатнинг ўзи бюджетдан «иқтисодиётнинг стратегик соҳалари»ни ривожлантиришга йирик маблағларни инвестиция қилган, шунингдек, саноатда фойдаланиладиган айрим ресурс турларига паст нархларни субсидиялаган. Бу ҳолатда «донорлар» сифатида юқори солиқ тўлаган аҳоли ва мамлакат бизнеси «ёрдам»га келган.\n4. Солиқ имтиёзлари берилиши. «Стратегик соҳалар» корхоналари солиқларнинг бир қисмини тўлашдан сахийларча озод қилинган. Бинобарин, бу ҳам бошқа солиқ тўловчиларга солиқ юки ошишига олиб келган.\n5. Имтиёзли кредитлар. Марказий банк асосан саноатлаштириш мақсадларига, шунингдек, давлат буюртмалари туфайли заифлашган қишлоқ хўжалигини субсидиялаш учун кредитларнинг фоиз ставкаларини мажбурий тарзда чеклаб турган. Саноатлаштириш «донорлари» сифатида бу ерда молиявий сектор, аҳоли ва бизнес хизмат қилган. Улар инфляция туфайли ўз банк омонатларининг қадрсизланишига компенсация ҳам ололмаган, чунки банклар кредитлар бўйича пасайтирилган фоиз ставкалари туфайли омонатлар бўйича адекват фоизлар тўлашга қурби етмаган.\n6. Протекционизм сиёсати. Стратегик соҳалар конвертацияни чеклаш, юқори божхона тўловлари ва импорт учун маъмурий тўсиқлар орқали импорт билан рақобатга киришишдан ҳимоя қилинган. Пировард натижада, давлат ҳимоясига олинган корхоналар монополистга айланган ва ўз маҳсулотларига нархларни истаганича ошириш имконига эга бўлишган. Монопол юқори нархлар учун тўловни яна аҳоли ва бизнес амалга оширган.\nШундай қилиб, «ўзбек иқтисодий модели» ҳукмрон бўлган йилларда саноатнинг алоҳида соҳалари ва корхоналарига ўта йирик ресурслар тақсимлаб берилган, улар ғояга кўра Ўзбекистонни буюк санаот давлатига айлантириши лозим эди.\nМамлакатга гиперфаол саноат сиёсати нима берди?\nБироқ биз бутунлай тескари натижага эга бўлдик. Амалда иқтисодиётнинг аксилсаноатлаштирилиши юз берди, чунки киритилган инвестициядан қайтган фойда жуда кам (баъзан манфий) эди. Расмий статистикага кўра, 2017 йилда Ўзбекистон саноати томонидан 1 АҚШ доллари 8000 сўм курсида киши бошига 289 доллар қўшилган қиймат ишлаб чиқарилган. Таққослашлар шуни кўрсатмоқдаки, аҳоли жон бошига ҳисобланганида Ўзбекистон саноат сектори собиқ СССР давлатлари ичида энг кам ривожланганларидан биридир. Гўёки «саноатлаштиришдан жудо этилган» Эстония ҳар бир аҳолиси жон бошига саноатни ривожлантиришга улкан маблағлар сарфлаган Ўзбекистондан 16 баробар кўпроқ маҳсулот ишлаб чиқармоқда.\n2017 йилда аҳоли жон бошига саноатда яратилган қўшимча қиймат ҳажми, АҚШ долларида\nМанба: Жаҳон банки маълумотлари. Ўзбекистон бўйича ҳисоб-китобда 1 АҚШ доллари 8000 сўмдан ҳисобланган.\n* Тожикистон бўйича маълумотлар 2016 йилники, Туркманистон бўйича — 2015 йилники\nЛекин бу рақамлар Ўзбекистоннинг 1996 йилгача бошқа давлатлардан ортда бўлгани ортидан келиб чиққан бўлиши мумкинми? Афсуски йўқ. Агар саноатда 1995 йилдан 2017 йилгача яратилган қўшимча қиймат ҳажми доллар ифодасида қандай ўзгаргани ҳисобланса, Ўзбекистондаги ўсиш кўрсаткичи собиқ СССРдаги кўплаб давлатлардан ортдалигига гувоҳ бўламиз. Агар ўша Эстония билан таққос давом эттирилса, 1995 йилда Ўзбекистон билан кўрсаткич фарқи анча кам — 6 баробар бўлган. Яъни, Эстония ва собиқ СССРнинг бошқа давлатлари (Украинадан ташқари) саноати аҳоли жон бошига Ўзбекистондагидан тезроқ ривожланган. Боз устига, кўплаб давлатларда анча тезроқ.\n1995 ва 2017 йилларда аҳоли жон бошига саноатда яратилган қўшимча қиймат ҳажми, АҚШ долларида\n1996 йилдан буён мамлакатда амалга оширилган сиёсат оқибатларидан бири — Ўзбекистондаги паст турмуш даражасидир. Агар 1 доллар 8000 сўмдан ҳисобланса, Ўзбекистонда 2017 йилда аҳоли жон бошига тўғри келадиган ЯИМ 1000 доллардан пастроқни ташкил этган. Бу кўрсаткич билан биз Африканинг 25 давлати, Ҳаити, Афғонистон, Непал ва Тожикистон билан бирга жаҳоннинг энг қашшоқ 30 давлати сирасига кирамиз. Агар МДҲ давлатларининг аҳоли жон бошига ЯИМи динамикасига қаралса, бизда бу кўрсаткич 1996 йилдан буён энг ёмони бўлганини кўриш мумкин.\n1995–2017 йилларда аҳоли жон бошига ЯИМ, АҚШ долларида\nСаноат сиёсатининг барбод бўлиши сабаблари\nБу нега содир бўлди? Нега улкан саноатнинг алоҳида соҳаси ва корхоналарини ривожлантириш учун ташланган ресурслар натижа бермади, тўғрироғи, тескари, аслида барбод бўлган натижани берди?\n•\t1996 йилдан сўнг биз ўтказган гиперфаол саноат сиёсати:\n•\tбозор ислоҳотларининг оёғини осмондан қилиб юборди (ва ҳозир биз собиқ СССРнинг бошқа давлатлари 1990-йилларда амалга оширган ислоҳотларни ўтказмоқдамиз);\n•\tбозор механизмларини, энг аввало соғлом рақобат ишлаб кетишига йўл қўймади (айнан рақобат инновациялар ва иқтисодий ривожланишни ҳаракатга келтирувчи куч ҳисобланади);\n•\tаксилбозор, иқтисодиётни маъмурий бошқариш усули ва юқори солиқ юки туфайли эркин хусусий тадбиркорликнинг ривожланишини бўғди;\n•\tаҳоли даромадлари ўсишини чеклади (бинобарин, саноат маҳсулотларига бўлган талабни ҳам);\n•\tкоррупция ривожланишига, капитал олиб чиқиб кетилишига, монополизм ва иқтисодиётни заифлаштиришнинг бошқа шаклларига хизмат қилган.\nАқл бовар қилмайдиган ҳажмдаги ва ўйланмаган имтиёзлар тезда рентали (асбоб-ускуналар ўрнига бир уюм металлолом олиб кириш эвазига) фойда олиш ва пул капиталини олиб чиқиб кетишга рағбат уйғотган. Капиталнинг сунъий арзонлаштирилиши (асбоб-ускуналар учун расмий курсда конвертация, арзон кредитлар ва солиқлардан озод қилиш тақдим этилган) ва қиммат меҳнат (меҳнатга солиқларнинг юқорилиши, солиққа тортишнинг соддалаштирилган ва умумий режимлари ўртасидаги солиқ юкидаги улкан фарқ), кўп меҳнат талаб қиладиган ишлаб чиқаришлар ўрнига кўп маблағ талаб қиладиганидан фойдаланишга олиб келди ва бунинг натижасида расмий секторда бандлик даражаси жуда паст бўлиб қолди.\nЯқинда ўтказилган ижтимоий тадқиқот шуни кўрсатдики, бугунги кунда расмий секторда 5,4 миллион одам иш билан банд. Бу мамлакат меҳнат ресурсларининг (19 миллион кишига яқин) 28,6 фоизини ташкил этади, холос. Буларнинг ҳам ярми бюджет соҳасида (таълим, соғлиқни сақлаш, давлат хизмати) меҳнат қилади, яъни тўғридан-тўғри солиқлардан молиялаштирилади.\nШундай қилиб, 1996 йилдан кейин амалга оширилган саноат сиёсати иқтисодиёт самарадорлигининг таназзули билан бирга, бандлик даражасининг потенциал мумкин бўлганидан ҳам пастроқ даражага қисқаришига ҳам олиб келган.\nБундан ташқари, «саноатлаштириш» йилларида биз самарасиз ишлаб чиқарувчи монополистлар ва мансабдор коррупционерлар сонини кўпайтирдик. Улар ислоҳотларга тиш-тирноғи билан қаршилик қилиб келишмоқда.\nБироқ рақобатбардош иқтисодиётни биз барибир қура олмадик. Бундай усуллар билан қура олмасдик ҳам.\nБизга қандай саноат сиёсати керак?\nБизга саноат сиёсати керакми? Ҳа, керак. Лекин у биз шу пайтгача ўтказган ва маълум бир даражада ҳозир ҳам ўтказишда давом этаётганимиз — рақобатни чеклаш учун божхона тўловларини ошириш, импорт олдига тарифга хос бўлмаган тўсиқлар қўйиш, соҳалар ҳамда ҳаттоки айрим корхоналар ёки корхоналар гуруҳига имтиёзлар тақдим этилиши каби сиёсатдан тубдан фарқ қилиши керак.\nБуларнинг барчаси селекцион саноат сиёсати, яъни мансабдорлар томонидан «ғолибларни танлаш» сиёсати, деб аталади. Бозор ёки рақобат эмас, айнан мансабдорлар бундай ёндашувда қайси соҳа ривожланиши-ю, қайси корхона бозорда қолишини ҳал қилади. Айнан мана шу сиёсат иқтисодиётимизни боши берк кўчага бошлаб келган.\nБизнинг самарасиз бошқарув, ўта юқори даражадаги коррупция, рақобатнинг ривожланганлик даражаси ўта паст бўлган шароитимизда ҳар қандай ҳолатда мансабдорларга ғолибларни танлаш жараёнини ишониб топширмаслик керак. Саноат сиёсати экспорт, инновациялар, инсон капиталига сармоялар ва соҳага тааллуқлилигидан қатъи назар (айрим истиснолар бўлиши мумкин), бизнес юритиш харажатларини камайтиришни қўллаб-қувватлашга йўналтирилган бўлиши керак.\nСаноат сиёсати ва маъмурий ислоҳот\nДавлат самарали саноат сиёсатини юритиши учун давлатнинг ўзини қайта қуриш керак: уни самарали, шаффоф ва ихчам қилиш керак. Давлат бозор иқтисодиёти шароитида давлатга хос бўлмаган функцияларни бажаришни бас қилиши, бошқарувнинг маъмурий усулларидан фойдаланишдан воз кечиши керак. Бироқ, бунинг учун туб маъмурий ислоҳот ўтказилиши лозим.\nМенинг назаримда, маъмурий ислоҳотлар ўзида нималарни жамлаган бўлиши лозим?\n1. Давлат бошқарувининг марказий аппарати ислоҳоти\nҲукуматда идоралар ва раҳбарлар ўртасидаги вазифалар ва ваколатлар ўртасида аниқ фарқ йўқ, масалан, бош вазир ўринбосарлари ва вазирлар ўртасида. Европа ҳукуматларида, масалан, бош вазир ўринбосарлари йўқ. Бош вазирнинг фақат бир нафар ўринбосари бўлиши мумкин, у ҳам молия вазири бўлади. Сиёсий жиҳатдан масъул вазирлар бўлиб, уларга маълум бир соҳалар топширилган. Ҳар бир вазир маълум бир дастурга мослаб жамоа йиғади. Биз ҳукуматни қайтадан қуриб, ҳар бир идора бажарадиган вазифаларни аниқ белгилаб олишимиз керак: вазирлик сиёсатни белгилайди, агентлик лицензия ва рухсатномалар беради, инспекциялар назорат билан шуғулланади ва ҳоказо. Бунинг учун функционал таҳлил ўтказилиб, бизнинг вазирликларимиз ва идораларимиз ўзи нима билан шуғулланишини тушуниб олишимиз керак, сўнгра уларнинг вазифалари, функциялари ва ваколатларини тубдан қайта кўриб чиқиш ва қайта тақсимлаш керак, шунингдек, раҳбарларига сиёсий масъулият юкланмоғи лозим. Бош вазифа — давлатнинг иқтисодиётдаги вазифаларни камайтириш ва мақбуллаштириш.\n2. Марказнинг ҳудудлар билан, ҳудудларнинг туманлар билан ўзаро муносабатини ислоҳ қилиш\nЎзбекистонда қарор қабул қилишнинг улкан марказлашуви бор, ҳудудлар деярли ҳеч қандай ваколатга эга эмас. Уларнинг бюджети тепадан аниқлаштирилади, улар унга ҳеч қандай ўзгартириш кирита олишмайди. Агар ҳудудлар нимадир ишлаб топишса, келгуси йилда бюджет тақсимланаётганда бу пул улардан олиб қўйилади. Бинобарин, маҳаллий ҳокимиятларда пул ишлаб топиш ва маҳаллий ҳудудларнинг иқтисодий ривожланишини чоғлантириш учун рағбат бўлмайди.\nҲудудларга кўпроқ ваколат ва ресурслар бериш керак, табиийки, бунинг учун ҳисобдорликни оширган ҳолда. Ҳокимнинг бюджетида халқаро телефон қўнғироқлари учун харажатлар кўзда тутилмаган бўлса ва у ўз кучи билан бундай бюджетни қайта тақсимлай олмаса унга қарата «хорижий инвесторларни жалб қилинглар, йўқса бошларинг кетади», деб айтиш мумкин эмас ахир.\n3. Соҳаларни бошқариш даражасидаги маъмурий ислоҳот\nБугун совет давридаги енгил, озиқ-овқат, электротехника саноати ва шу каби кўплаб собиқ вазирликлар ассоциациялар, концернлар, акциядорлик жамиятларига ўзгартирилган. Бу ташкилотлар кўплаб бири бирига мувофиқ бўлмаган функцияларни бажаради. Улар ҳалигача ўзларини вазирлик санашади ва чиндан ҳам қандайдир даражада уларнинг функциясини бажаришади — у ёки бу соҳада сиёсатни белгилашади, камида уларсиз бу сиёсат аниқлаштириб олинмайди. Улар агентлик функцияларини бажаришмоқда ва рухсатномалар бериши мумкин. Улар соҳа корхоналарининг манфаатларини намоён қилишади (яъни, бизнес-ассоциациялар функциясини бажаришади) ва кўпинча тижорат фаолияти билан шуғулланишади. Хуллас, узлуксиз манфаатлар тўқнашуви. Бу кўпгина соҳаларда ҳамон сақланмоқда ва бу ерларда туб ислоҳотлар зарур.\n4. Давлат сектори ва табиий монополиялар ислоҳоти\nЭнг йирик корхоналар ҳамон давлатга тегишли. Бу жуда ёмон, чунки давлат — энг ёмон менежер. Мулкнинг муайян эгаси бўлса ва у биринчидан фойдани максималлаштиришдан, демак, харажатларни камайтиришдан манфаатдор. Иккинчидан, у ўғирлик содир бўлмаслигини назорат қилади. Юзлаб давлат корхоналарини ким кузатади? Ўша амалдорларнинг ўзи. Бу ерда коррупция ва хўжасизлик учун улкан кенглик бор. Шу сабаблик стратегик жиҳатдан хусусийлаштириш учун йўналиш олиш керак. Агар корхона ёки ташкилот давлат функцияларини бажариш (бундай корхоналар — бармоқ билан санарли) учун керак бўлмаса, улар хусусий мулк эгалигида бўлиши керак. Бироқ, бундан олдин бу мулкни тартибга келтириш керак, чунки бу ҳолатда уни мирига сотишга мажбур бўламиз, бу эса яхши эмас. Иккинчидан, бундай корхоналар ишлаётган соҳаларда давлат томонидан тартибга солишнинг бозор принципларини жорий этиш муҳим. Давлат органлари, ассоциациялар ва хусусий компаниялар функцияларини ажратиш ҳамда ҳалол ва шаффоф рақобат учун шарт-шароитлар ҳозирлаш керак. Акс ҳолда, давлат монополияси хусусий монополияга алмашади ва бундан ҳеч ким ютмайди. Хусусийлаштириш дастуридан аввал соҳани тартибга солишдан воз кечиш ва монополиядан озод қилиш дастурлари ишга тушиши керак.\nБу табиий монополиялар деб аталувчи, масалан, энергетика, темирйўл транспорти кабиларга ҳам тааллуқли. Электр узатиш тармоғи, масалан, давлатга ёки давлат назорати остидаги хусусий компанияга тегишли бўлиши керак, электр станцияларининг ўзи ва электр энергиясининг чакана савдо тизими тижорат корхоналари бўлиши мумкин. Улар истеъмолчи учун курашади, харажатларни камайтиради, замонавий ускуналар ўрнатади. Биз бу ҳолда арзон электр энергиясига эга бўламиз. Бундай ёндашув Маргарет Тэтчер ва Рональд Рейган бошқаруви чоғида ўйлаб топилган. Шундан буён табиий монополияга бундай муносабат жуда кенг тарқалган ва ўзининг самарали меваларини бериб келмоқда.\n5. Давлат хизматлари ислоҳоти\nАмалдорлар танлов асосида танлаб олиниши керак. Танлаб олиш, рағбатлантириш ва жазолар, давлат хизматчисининг хизмат пиллапоясидан кўтарилишининг аниқ тартиби бўлиши керак. Албатта, вазифаларнинг масъулияти ва мураккаблигига яраша маошлар ҳам бўлиши керак.\n6. Давлат хизматларининг бизнес ва аҳоли учун тақдим этилишини такомиллаштириш\nБу ерда ҳам қилинадиган ишлар жуда кўп, бироқ аллақачон хизматларни мақбуллаштиришга уриниш, уларни электрон форматга ўтказиш бошлаб юборилган. Бу ерда энг асосийси электронлаштириш эмас, турли тақиқлар, рухсатномаларни максимал даражада йўқ қилиш ва қисқартириш, маъмурий амалиётларни соддалаштириш, бюрократия ва коррупция учун имкониятларни бартараф этишдан иборат.\n7. Сиёсий-ҳуқуқий ислоҳотлар.\nБугун мулк ҳуқуқини ҳимоя қилиш, амалдорларнинг ҳокимиятини чеклаш, турли лоббистлик лойиҳаларининг олдини олиш жуда муҳим масала бўлиб турибди. Туб суд ислоҳотисиз, парламентаризм ва фуқаролик жамиятини қамраб олган тийиб туриш ва қарама-қарши туриш каби таъсирчан чораларсиз бу масалаларни амалда ечишнинг иложи йўқ.\nШундай қилиб, давлатимизнинг иқтисодий сиёсат соҳасидаги бош вазифаси — ижобий бизнес-иқлим яратишдир. Бунинг учун давлатнинг ўзини қайта қуриш керак. Ўзбекистоннинг кейинги ўн йилликлардаги иқтисодий ривожланиш истиқболлари мана шу ишни амалга ошира олишимиз ёки олмаслигимизга боғлиқ.\nЮлий ЮСУПОВ, иқтисодчи, эксперт\nЦИТРУС, СУБТРОПИК ВА ТРОПИК ЎСИМЛИКЛАР…\nЎЗБЕКИСТОН БИОЛОГИК ХИЛМА-ХИЛЛИК ТЎҒРИСИДАГИ КОНВЕНЦИЯГА…


Катмонингизда ўнта пластик карточка бўлгани билан унинг фойдасидан зарари кўпроқ, дейди ўзбекистонликлар.\nЎғлимнинг қотиллари жазосиз қолди\nдейди Қашқадарё вилояти Қамаши туманидан қўнғироқ қилган Арзиқул ака. Суҳбатдошнинг айтишича, ўғлини ўлдирган шахслар жиноий жавобгарликка тортилмаган, унинг мамлакат раҳбаригача қилган мурожаатларидан ҳам натижа чиқмаган.\n- Энди бундай воқеа бўлди. Менинг ўғлимни бир қўшним ўлдириб қўйди 2007 йилда. Биз онкологик касал бўлиб ëтган қизимиз билан овора бўлиб қолганмиз. 2007 йил 19 май кечаси бўлган воқеа. Кейин буларнинг қариндоши бор эди Ўролов Мажид деган. Ҳусанов Ҳожимамат иккови бирлашиб Қашқадарë вилоят жиноий ишлар судьяси бириккан ҳолатда шу жиноятни ëпдида. Мурожаат қилмаган жойим қолмади. Рашид Қодировга ҳам, президентнинг ўзига ҳам, бош вазир Шавкат Мирзиëевга ҳам, Дилором Тошмуҳаммедовага ҳам бир неча марта мурожаат қилдим. Ўлдирган одамлар Қашқадарë вилоят жиноий ишлар бўйича судьянинг жияни.\nОзодлик: Мурожаат қилганингиз жойлардан қанақа жавоб олдингиз?\n- Жавоб шундай келади. “Ҳурматли Рашид Қодиров, шу масалани кўриб чиқинг” деб президент Рашид Қодировга жўнатади. Рашид Қодиров Қашқадарë вилоят судига жўнатади, прокурорга жўнатадида. Қашқадарë вилоят жиноий ишлар судининг раиси жиянини ҳимоя қилиб, ҳеч қандай жавобни қайтармайди, натижа ҳам бўлмади. Чиқмаган жойим, учрашмаган ташкилотим қолмади. Омбудсманга бордим. Сайëра Рашидова “Иложини қилолмаймиз. Биз ожизмиз” деб айтди. Учрашмаган жойимиз қолмади лекин. Ҳозир тоғаси Ўролов Мажид Олий судда ишлаëтган эмиш. Олий судда Бўритош Мустафоевнинг ташкилотида ишлаяпти, дейди Арзиқул ака.\nДавлат қонунлари ишлайдими ўзи?\nдеб савол қўйди Фарғона вилоятининг Олтиариқ тумани Буғдойчи маҳалласидан қўнғироқ қилган Бобуржон. Бу суҳбатдошимиз айрим дўкон соҳиблари маҳсулотлар учун пластик карта орқали пул тўлаган ҳаридорлардан 10–15 фоиз устама ҳақ олаётганини ўзи билан рўй берган воқеа мисолида гапириб берди.\n- Давлат қонунларида пластик картага фоиз олинмасин, устама олинмасин деб қўйган. Лекин магазиндагилар фоиз олаяптида. Нақд пулга яхши савдо қилинаяпти. Пластикка 15-20 фоиз устама сўраяпти. Буғдойчи маҳалласининг бошида кираверишда бурилмада чап қўлда автовокзалнинг ëнида.\nОзодлик: Озиқ-овқат дўконми у?\n- Товар дўкони. Телевизор, холодилник, ҳар хил аппаратлар дўкони. У ердагининг акасими, укасини солиқда ишлар экан. Кириб шикоят қилган эдик. Қайси дўкон, деб сўрашди. Инобатга олишмадида хуллас. “Ўзимиз гаплашамиз. Аппарати бор, ўрнатади” деяпти.\nОзодлик: Неча пуллик маҳсулот олдингизу, улар қанча устама ҳақи сўрашди?\n- 210 минглик телевизор олмоқчи бўлдим. Улар 20 фоиз устамаси билан 240 минг сўрашаяпти.\nОзодлик: Пулни тўладингизми?\n- Йўқ, бош тортдим. Шуни тепадагилар кўриб чиқишиб, халқ қийналаяпти пластик билан. Давлатнинг қонунини нимага инобатга олишмайди? Инобатга олгизгани одам буларга босим ўтказмаяптида мана. Ҳамма таниш-билиш, порахўрлик, пул бериб дўкон очиб олган. Пластик камдан кам дўконда бор. Борида ҳам устама фоиз сўрайди. Мурожаат қилсангиз, таниш-билиш бўлиб чиқаяпти ëки егизиб қўйган. Энди буни Фарғонага жўнатишимиз мумкину, у ëқда ҳам таниш-билиш бўлиб қолармикан деб қўрқаяпмиз. Тўғридан тўғри Озодликка чиқсак, бошлиқлар эшитишсада, Олтиариқни порахўрлардан тозалашса, дейди Фарғона вилоятининг Олтиариқ тумани Буғдойчи маҳалласидан қўнғироқ қилган Бобуржон.\nОлтириқлик Бобурнинг гапи тўғри\nдейди Тошкент шаҳридан қўнғироқ қилган ва барча тингловчиларни яқинлашиб келаётган Наврўз байрами билан табриклаган суҳбатдошимиз.\nСуҳбат давомида тошкентлик мухлисимиз иккита дўкон соҳиби эканини билдик ва фурсатдан фойдаланиб, ҳозиргина эшитганингиз олтиариқлик Бобур айтган муаммо, яъни, пластик карталар орқали ҳақ тўлашда дўкончилар харидорлардан нима учун устама ҳақ олишларини айтиб беришни сўрадик. У бу маълумот тўғри эканини айтди.\n- Бу ака ҳақиқат. Бизда мана пластик карточка қилиб қўйибди. Бизга ҳали бергани йўқ. Ариза ëзиб қўйганмиз. Икки ойдан кейин очеред келади. Алп Жамол ëпилиб кетиб бутун ҳаммани куйдириб кетди ака. Банк ëпилдию.\nОзодлик: Нимага куйдиради?\n- Пулларимиз қолиб кетдида.\nОзодлик: Алп Жамолнинг мижозлари Халқ банкига ўтказилган эди. Халқ банкига бориб мурожаат қилмадингизми пулингизни олиш учун?\n- Вазирликкача бориб келишди катта-катта пули қолиб кетганлар. Бермадида ака. Бугун, бугун деб мана шу билан чўзилиб юрибди. Қўшиб юборгани билан бермадида. Ўзимнинг 2 миллион 600 минг пулим қолиб кетди. Одамларнинг 20 миллион, 30 миллион, 100 миллионгача пуллари қолиб кетди. Ариза қилиб бордик беради деб. Бермади. Ўтган йил 10 март куни ëпилган эди. Шундан буëн бергани йўқ. Бизнинг бозордан деярли 70 фоиз одам топширган. Ҳаммаси ололмади.\nБиз пластикка савдо қилсак борку, пластикка савдо қилганимиздан кейин биз ололмаймиз. Биз уни пул қилиб ололмаймизда банкдан. Беришмайди. Кейин биз уни цехларга ўтказишимиз керак. Цехлар бизга “ўтказ пулни” дейди. Пулни ўтказганимиздан кейин мисол учун 1 миллионлик нарса олсак, 100 минг ушлаб қолади. Пластикка олган нарсалар, мана перечеслениега ўтган пул йўқолаяптию, ўшани қоплаш учун устама фоиз қўйилади. Иложи йўқ. Кичикроқ цехларга бориб нима қилсангиз, бермайди. Ўрикзордан олиб келамизку. Ўрикзорда абсолютно ҳеч ким бермайди бизга. Менинг иккита дўконим бор.\nОзодлик: Устама ҳақ қўйиш қонунга зидку.\n- Зид ака. Зид бўлмаслиги учун бизга пластик карточкани чиқаргандан кейин ҳар бир бозорнинг ичига, ҳар бир нимада банкомат бўлиши керакку. Тўғрими? Банкомат бўлса, одам пул олади. Унақа нарса йўқда. Банкдан ололмайсиз пулни. Очередга туриб умуман бермайди,- дейди тошкентлик суҳбатдошимиз.\n- Бизда свет йўқда. Ўзбекистон халқи нолийди. Нолимасин. Бизда даже районларимизда, центрларимизда, болницаларимизда свет йўқ. Биринчи масала шу.\n- Ҳозир ҳам айтиб ўтдим, ички органларига уриб болаларни майиб қилиб ташлайди. Шунинг учун бормайди. Зўрларнинг боласи бўлса, масалан амалдорларнинг боласи пул билан хизмат қилади. Номи хизмат қилади, ўзлари ўқишда, ишда, уйда юради.\n- Пул орқасидан амалдирларнинг боласи шундай хизмат қилади. Камбағалнинг болалари бориб келади, ишдан чиқиб қолади майиб бўлиб. Бу принцип апрел, май ойида бошланиши керка. Облава дейди бизда. Хизматга олиб кетиш. Чақирув хатини тарқатаяпти. Март ойи бошланди, хатни тарқатиб бошлайди. Уйига олиб келиб беради хатни. Агар долясини берсангиз, 200-300 сомон пулини берсангиз, сизнинг болангизни қайтиб изламайди. Бермасангиз, яна қайтиб излайди. Берсангиз ҳам болангиз кўринмаслиги керак. Болангиз ушланса, улар жавоб бермайди. Шунинг учун Ўзбекистон халқи нолимасин, дейди тожикистонлик Ўрол ака.


ЕЧЛ анонси. «Челси» «Ювентус»ни хафа қилган «Порту» меҳмони\nБугун Португалия ва Германияда Чемпионлар лигасининг чорак финали доирасида яна икки учрашув бўлиб ўтади. Тошкент вақти билан соат 00:00да «Порту» - «Челси» ҳамда «Бавария» - «ПСЖ» баҳсларига старт берилади.\nТуриндаги жавоб ўйинида «Порту» 6 ҳимоячи билан тўп сурганида, бу ўхшашлик янада аниқ намоён бўлганди. «Атлетико» ҳам «Челси»га қарши илк ўйинда шунга ўхшаш схемада ўйнаган. Умуман олганда, бу икки жамоанинг умумий жиҳатлари кўп. Буни ҳатто ўз вақтида «Порту»дан «Атлетико» га ўтган Эктор Эррера ҳам айтиб ўтганди. Сержиу Консейсау ҳам футболчиларга интизомни биринчи планга қўяди, ўйин ташкил қилишда асосий эътиборни ҳимоя ва тўпсиз ҳаракатланишга қаратади. «Атлетико»дан фарқли равишда, «Порту»да, айниқса, ЕЧЛ чорак финалида бунга ҳаққи борлигини ҳам тан олиш лозим. Гуруҳ босқичида ўта ҳимоявий ўйиндан Пеп Гвардиола нолиганда, Сержиу ўта кескин жавоб берган – «менда ҳам Гвардиоланинг бюджети бўлиб, «Порту»ни юта олмаганимда, балки мен ҳам қаттиқ хафа бўлардим ва шунақа гапларни айтишим мумкин эди».\nИккинчидан, «Порту» энди «Челси»нинг ожиз нуқталарини билган ҳолда майдонга тушади, ахир катта эҳтимол, Сержиу бир пайтлар «Лацио»да бирга тўп сурган дўсти Диегодан керакли маслаҳатларни ҳам олгандир. Аслида кўп маслаҳат ҳам лозим эмас. Аввалги босқичда янги мураббий қўл остида бироз сирли кўринган «Челси»нинг асосий устунликлари ва камчиликлари сўнгги ойларда кўриниб ҳам бўлди. Айниқса, Англиядаги сўнгги турда янада камтарроқ «Вест Бромвич» қарши ҳужумда «Челси»ни қандай жазолаш мумкинлиги борасида мастер класс кўрсатди.\nТомас Тухел: «Бу – чорак финал ва тўрт бўлимдан иборат. Ҳар бир паллада ўз устунликларимизни тўғри ҳис қилишимиз ва бор эътиборни қаратишимиз керак. Терма жамоалар билан боғлиқ танаффус ва «Вест Бромвич»га қарши ўйиндан сўнг, яна ўз ўйинимизга қайтишимиз шарт. «Порту»ни енга олишимизга ишонаман, лекин бу осон бўлмаслиги ҳам шубҳасиз. Португалиянинг кўп карра чемпиони, анча тажрибали жамоа. Бу уларга ўзига яраша ғолиблик менталитетини ҳам беради. Аммо биз ҳам етарличи кучга эгамиз ва ўйлайманки, ҳамма ушбу муҳим ўйинга тайёр».


"Ўзбекистонда қашшоқлар кўпаяди"\n10 май 2021, Тошкент вақти: 09:00\n"Глобал молиявий инқироз Ўзбекистон иқтисодиётига сезиларли таъсир кўрсатмаганининг ҳайратланарли жиҳатлари йўқ", дейдилар иқтисодчилар.\nПрезидент Каримовга кўра¸ Европа иттифоқида ишлаб чиқариш 1,5 фоизга камайган бир пайтда, 2008 йили Ўзбекистонда иқтисодий ўсиш суръати 9 фоиздан ошган.\nПрезидент Ислом Каримовнинг 13 феврал куни Ўзбекистон Вазирлар маҳкамасидаги 2008 йил якунлари ва 2009 йил режаларига бағишланган йиғилишда сўзлаган нутқидан мана шундай маъно келиб чиқмоқда.\nПрезидентнинг 13 феврал кунги нутқи бу каби мажлисларда одатда айтиладиган гаплардан мазмунан фарқ қилгани йўқ.\nЛекин давлат раҳбарининг нутқини тайёрлаганлар унга халқаро молиявий инқирознинг Ўзбекистонга бевосита таъсир қилаётганига оид фикрларни ҳеч бир ҳижолатсиз қўшганини қайд этиш жоиз.\nЙиғинда деярли бир ярим соат гапирган Ўзбекистон Президенти Ислом Каримов ҳукумат кўрган чора-тадбирлар оқибатида мамлакат иқтисодиётининг ўсиш суръатлари ва макроиқтисодий барқарорлик тенденциялари сақланиб қолинганини таъкидлади.\nПрезидентга кўра, ўтган йили ички ялпи маҳсулот тўққиз фоизга ошган. Бюджет соҳаси ишчиларининг ойлик маошлари ҳам ўртача бир ярим баробарга кўтарилиб, 300 АҚШ долларидан ортиқроқ миқдорга етган.\n- Юзага келган барча муаммо ва қийинчиликларга қарамай, халқимизнинг фидокорона меҳнати ва амалга оширилган тадбирлар эвазига, 2008 йилда иқтисодиётимизнинг нафақат барқарор фаолият кўрсатишига, балки унинг юқори ўсиш суръатларини изчил таъминлашга эришдик. 2008 йилда ялпи ички маҳсулотнинг ўсиш суръатлари тўққиз фоизни... ташкил этди,- деди Каримов.\nҚиёслаш учун айтиб ўтиш лозимки, иқтисодий бўҳрон туфайли ўтган йилнинг охирги чорагида евро пул бирлигини ишлатувчи давлатлар умумий ялпи ички маҳсулоти ҳажми бир ярим фоизга камайган.\nЎзбекистон иқтисоди эса, президент сўзларига кўра, тўққиз фоизга катталшган ҳам.\nЎзбекистонлик иқтисодий таҳлилчи Дмитрий Поваровга кўра, бунинг хайрон қоладиган жойи йўқ. Унинг айтишича, йил бошида Тошкентга келган Халқаро валюта жамғармасининг миссияси ҳам Ўзбекистон молиявий бўҳрондан зарар кўрмаганини тан олган.\n-Бу гаплар бир-бирига тўғри келади, чунки Халқаро валюта жамғармасининг миссияси ҳам барча макроиқтисодий кўрсаткичларни тасдиқлади. Уларнинг кўрсаткичлари расмийларникидан унчалик фарқ қилмади,\nХалқаро валюта жамғармаси фақат инфляция даражаси баландроқ эканини айтди, лекин ҳукуматнинг бошқа рақамларига улар рози бўлган.\nБунинг хайрон қоладиган жойи йўқ, чунки Ўзбекистон экспорт қиладиган товарлар, яъни хом ашё нархлари йилнинг бошида, бўҳрон бошланмасдан олдин имзоланган шартномаларда белгиланган миқдорда қолаверди. Шунинг учун ички ялпи маҳсулотнинг ўсгани мантиққа мос келади.\nЛекин ҳукумат 2009 йилда экспортдан тушадиган даромад ҳажми камроқ бўлишини тушуниб турибди. Кейинги пайтларда президент Каримов ҳам, ҳукумат ҳам жорий йилда бўҳронга қарши кўриладиган чоралар ҳақида тез-тез гапираётгани ҳам бежиз эмас.\nШунинг учун президентнинг жума кунги нутқи, таъбир жоиз бўлса, халқаро ҳамжамият нигоҳида ҳам мантиққа мос келади,- дейди Поваров.\nЛондондаги Иқтисодий тадқиқотлар марказининг Марказий Осиё давлатлари бўйича таҳлилчиси Жон Эндрю, Ўзбекистон иқтисоди 2008 йилда глобал бўҳрондан азият чекмаганига оид Халқаро валюта жамғармасининг хулосаларига қарамасдан, 2009 йил мамлакат иқтисоди учун жуда оғир келишини Каримов ҳукумати яхши тушунади, деган фикрда.\n-Экспорт тушуми камайиб, қашшоқлик даражаси ортади. Жуда кўплаб меҳнат мухожирлари Ўзбекистонга қайтиб келади. Шунинг учун ҳам мамлакат ичкарисида ишсизлар сонининг ошишини башорат қилишимиз мумкин.\nКаримов “иқтисод ўсишда давом этмоқда”, деган гапни қайсидир маънода шу пайтгача ҳақиқат қилиб кўрсатишга муваффақ бўлган эди. Иқтисодий бўҳрон шароитида у олиб бораётган сиёсат иқтисодиётнинг таназзулга юз тутишига сабаб бўлаётганини яшириш имкони қолмайди, - дейди Лондондаги Иқтисодий тадқиқотлар маркази таҳлилчиси Жон Эндрю.


Эдита Миробидова U-16 Осиё чемпионати саралашидан ўрин олган Мьянма - Бангладеш учрашувида ишлайди\n1 март, 2019, 14:47 22\nU-16 Осиё чемпионати саралаш баҳслари 6 мартга қадар давом этади.\nАввалроқ, ўзбекистонлик аёл ҳакамлар U-16 Осиё чемпионати саралаш баҳсларини бошқариш учун таклиф этилгани ҳақида хабар бериб ўтгандик. Жумладан, Эдита Миробидова ва Кристина Середа Хитой - Мьняма учрашувини бошқариб боришди.\nБугун 1 март куни ҳамюртимиз Эдита Миробидова "B" гуруҳидан ўрин олган Мьянма - Бангладеш учрашувида захира ҳаками сифатида ишлайди. Учрашув Янгон шаҳридаги «Mandalar Thiri» стадионида Тошкент вақти билан соат 18:00да бошланади.


Beeline kun.uz сайтига бепул кириш имконини берувчи Informer хизматини ишга туширди\n16:28 / 12.08.2015\nЎзбекистон алоқа оператори Beeline амалдаги Informer хизматига кирган сайтлар рўйхати кенгайгани ҳақида хабар берди. Энди мазкур хизмат доирасида www.kun.uz сайти ва унинг m.kun.uz мобил версиясидан бепул фойдаланиш имкони пайдо бўлди.\nВоқеани шарҳлар экан, Unitel‘нинг матбуот-котиби Эльвира Сеттарова шундай деди: “Informer хизмати ёрдамида ўқиш ва бизнес учун керак бўлган барча ресурсларга Beeline абонентлари эга бўладилар. Шунинг учун биз Informer хизматига энг оммабоп сайтларни қўшган ҳолда уни доимий равишда янгилаб борамиз”.\nБугунги кунда хизмат ёрдамида қуйидаги сайт ва қидирув тизимларидан фойдаланиш мумкин: www.kun.uz, m.kun.uz, www.uzdaily.uz, pgd.uz, google.uz, translate.google.co.uz, почта mail.ru, wapedia.org, m.gazeta.uz.\nInformer хизматини *110*80# USSD-коди орқали бепул ёқтириш мумкин.


080. Абаса (хўмрайди) сураси\nМаккада тушган, 42 оятдан иборат\n«Абаса» «қош чимирди, хўмрайди» деган маънони англатади. Бу сура ҳузурларига келган кўзи ожиз кишига рўйхушлик бермаганлари учун Пайғамбар алайҳиссаломга танбеҳ бериш билан бошланади (шунинг учун у шундай номланган) ва у Зотга зиммаларидаги вазифалар яна бир бор уқтирилади. Сўнгра Қуръон оятлари Аллоҳ таоло томонидан панд-насиҳат олувчи бандаларга юборилган бир эслатма экани таъкидланади. Шунингдек, сурада инсон ўзининг қаердан келиб, қаерга бориши, кейинги ҳоли нима кечиши, инсон учун яратилган ноз-неъматлар эвазига у иймон келтириб, Аллоҳга шукр қилиши лозимлиги баён этилади.\n1. У хўмрайди ва ўгирилиб олди;\nСуранинг биринчи оятида сўз Пайғамбаримиз Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васаллам ҳақларида боряпти. Нега у Зот хўмрайиб, юзларини ўгириб олдилар? Аллоҳ таоло бутун оламлар учун раҳмат қилиб юборган охирги Пайғамбари, суюкли элчисини нега бундай маломат қиляпти? Ушбу ва кейинги оятда Аллоҳ таоло Пайғамбарига учинчи шахс сифатида хитоб қиляпти. Бу ҳам Пайғамбарга (алайҳиссалом) ҳурмат кўрсатиш ва у Зотни улуғлаш учундир, агар иккинчи шахс билан келтирилганида у Зотга нисбатан оғир тушарди. Аллоҳ таоло Ўз Пайғамбарини бу жиҳатдан ҳам риоя қилади.\n2. ҳузурига кўр киши келганида.\nЧунки Сарвари олам Макканинг обрўли кишилари билан суҳбатлашиб турганларида кўзи ожиз бир киши ҳузурларига келиб, савол бериб қолди. Шунда Муҳаммад алайҳиссалом сўзлари бўлинганидан ранжиганнамо муомала қилган эканлар. Аллоҳ таоло бу ҳолат муносабати билан мазкур оятларни туширди.\n«Кўзи ожиз киши Абдуллоҳ ибн Умму Мактум (розияллоҳу анҳу) эди (У кейинчалик машҳур саҳоба бўлиб етишди). Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам Утба ибн Робиа, Абу Жаҳл ибн Ҳишом, Аббос ибн Абдулмутталиб ва Халафнинг икки ўғли Убай ва Умайялар билан суҳбатлашиб турган эдилар. Макканинг бу номдор аслзодаларини Аллоҳга иймон келтиришга чақириб, Исломга киришларидан умидвор эдилар. Шунда Ибн Умму Мактум келиб: «Эй Аллоҳнинг элчиси, Аллоҳ сизга билдирган нарсалардан менга ҳам айтиб беринг», деди. У Расулуллоҳнинг бошқалар билан банд эканларини билмай, саволини қайтараверди. Шунда Пайғамбар алайҳиссалом юзларида норозилик аломати зоҳир бўлади. Аслзодалар «бунга эргашганлар фақат кўр, камбағал ва қуллар экан», деб ўйлашяпти, деган хаёлда қошларини чимириб, ундан юзларини ўгириб, суҳбатдошларига қараб олдилар. Шунда Аллоҳ ушбу оятларни туширди. Бу воқеадан кейин Пайғамбар алайҳиссалом уни иззат-ҳурмат қилиб, қачон кўрсалар: «Марҳабо, Парвардигоримдан менга танбеҳ олиб берган киши», дер эдилар» (Али ибн Аҳмад Найсобурий. «Асбабун-нузул», Тошкент, «Мовароуннаҳр», 2009, 390-391-бетлар.\nҲишом ибн Урва ҳазрати Оишадан (розияллоҳу анҳо) ривоят қилади: «Бу оят кўзи ожиз Ибн Умму Мактум ҳақида нозил бўлган. Расулуллоҳ солллаллоҳу алайҳи васаллам ҳузурларида мушрикларнинг катталари ҳозир эди. У бориб: «Эй Расулуллоҳ, мени тўғри йўлга бошланг», дея сўз бошлади. Шунда Пайғамбар алайҳиссалом ундан юз ўгириб, бошқаларга юзланганларида Аллоҳ шу оятни туширди» (Ҳоким ривояти).\n3. (Эй Муҳаммад,) қаердан биласиз, балки у покланар;\nЯъни эй суюкли Пайғамбарим, ҳузурингизга келган ожиз кишига нега бундай муомала қиласиз? Балки, у сиз тиловат қилаётган Қуръоннинг панду насиҳатларини ихлос билан тинглаб, гуноҳларига астойдил тавба қилмоқчидир? Бу билан ҳам жисман, ҳам руҳан ва маънан покланмоқчидир? Нега энди Қуръонни масхара қилувчи кимсаларга очиқ юз билан уни тиловат қилиб беряпсиз-у, аммо Қуръонга муҳаббат қўйган кишидан юз ўгириб олдингиз?\n4. насиҳат олмоқчидир ва бу насиҳатдан манфаат топар?\nҲузурингизга ҳидоят излаб келган киши сизнинг мавъиза ва даъватларингиздан наф олмоқчи бўлаётгандир? Ушбу оятларда покланиш насиҳат олишдан олдин зикр қилинишининг алоҳида ҳикмати бор: инсон олдин жисмонан ва руҳан покланиб, гуноҳларига тавба қилиб олмас экан, унинг қулоғига насиҳат кирмайди, илоҳий башоратлардан таъсирланмайди, ҳидоятга юрмайди. Аллоҳ таоло охирзамон пайғамбарига жисми ва қалби покланмаган куфр ва ширк эгаларига насиҳат қилиб овора бўлманг, барибир, бунинг фойдаси йўқ, демоқда. Шундан маълум бўладики, инсон қалбига Аллоҳ Ўз муҳаббатини солмас экан, бу қалбга Аллоҳга тегишли нарсалар умуман кирмайди.\n5. Беҳожат кишига эса;\nСиз эса насиҳатлардан, ваҳийларимиздан ибратланишга беҳожат кимсаларга эътибор қаратяпсиз.\n6. мутасаддилик қилмоқдасиз.\nАллоҳга иймон келтиришдан, Биз сизга юборган ваҳийлардан юз бурадиган, уларни масхара қиладиган, берган неъматларимиз қадрига етмайдиган баобрў ва бадавлат мушрикларга юзланиб, уларнинг сўзини тинглаяпсиз-у, аммо покланиш ва ибратланиш йўлига кирган инсонга бефарқ бўлдингиз? Сиз берилиб даъват қилмоқчи бўлган кимсалар Аллоҳга, Унинг Каломи ва Элчисига ишонишмайди-ю, уларга гапириб нима қиласиз?\n7. У покланмаса ҳам, сизга ҳеч ким маломат қилмайди.\nУлар тавба қилмаса, иймонга келмаса, сизга нима? Ҳеч ким сизни бу борада маломат қилмайди. Сиз бу нарсага масъул эмассиз. Сизнинг вазифангиз фақат огоҳлантириш, холос. Қалблар Аллоҳникидир: У кимни ҳидоятга бошламоқчи бўлса, унинг қалбини ваҳийларга очиб қўяди. Кимни залолатда қолдирса, қалбини муҳрлаб, иймон нури киришидан тўсиб қўяди. Аллоҳ таоло айтади: «Биз, ҳақиқатан, унга (инсонга) тўғри йўлни кўрсатдик – у шукр қилувчи ё ношукр бўлди» (Инсон, 3).\n8. Аммо олдингизга шошиб келганга;\nЛекин ҳузурингизга чопиб келган Абдуллоҳ ибн Умму Мактумдек Аллоҳдан қўрқадиган, Унинг ягона Зотлигини тан оладиган, Унинг розилигини топиш учун илм ахтариб келган мўмин кишидан юз бурдингиз.\n9. Аллоҳдан қўрққан ҳолида;\nҚалби иймонга тўлиқ бу киши Аллоҳдан қўрқиш бобида олдингизда ўтирган анави бадавлат, обрўли кимсалардан бир неча баробар устун туради. Чунки ҳикматнинг боши Аллоҳдан қўрқишдадир. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Аллоҳдан қўрқиб йиғлаган киши ҳатто сут кўкракка қайтмагунича (яъни бу мумкин бўлмаган иш) дўзахга кирмайди», дедилар. (Абу Ҳурайрадан Имом Термизий ривояти). У зот (соллаллоҳу алайҳи васаллам) яна шундай марҳамат этганлар: «Аллоҳ азза ва жалланинг азамати, ҳайбати ва кибриёсидан ҳамма вақт хавф ва ражода (умид ва қўрқув ичра) бўлиш барча ҳикматларнинг бошидир». Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам Ибн Масъудга (розияллоҳу анҳу) бундай деганлар: «Мендан кейин мен билан кўришишни, бирга бўлишни истасанг, Аллоҳдан қўрқувни кучайтир. Аллоҳдан қўрқув инсонни яхши амалларга йўллайди... Аллоҳдан қўрққанлар кўп нарсадан қўрқадилар, эҳтиёт бўладилар... Аллоҳдан бошқасидан қўрққанларни эса Аллоҳ ҳамма нарсадан қўрқитади... »\n10. сиз унга эътибор бермаяпсиз.\nСиз эса ана шундай Аллоҳдан қўрқувчи, Унинг ваҳийларига ишонувчи одамга эътибор бермаяпсиз.\n11. Ундай қилманг, булар эслатмадир.\nБундай йўл тутманг, эй суюкли Пайғамбарим. Қуръони Карим ҳам, буларнинг бари ҳам бир эслатмадир.\n12. Ким хоҳласа, буни эсда тутади.\nКим хоҳласа, буни эсда тутиб, амал қилади. Ким Аллоҳнинг шериксиз, ягона илоҳлигига ишонса, Унинг ҳақ йўлини тутади, Китобига ва Элчисига иймон келтирган ҳолда уларнинг кўрсатмасини ўзига дастур қилиб олади. Шунинг учун ўзлари ожиз ва камбағал бўлса-да, Қуръони Каримни ўзларига эслатма қилиб олишга тайёр турган тақволи мўминларга ваҳийларимизни тушунтиринг, ўргатинг, вазифангизни чиройли адо этинг. Аллоҳга, Унинг Китобига иймон келтирмайдиган анави «обрўли» куфр эгаларига Қуръон тиловат қилиб ўтирманг, чунки уларнинг қалби табаррук битикларда асралган ваҳийларни қабул қилишга ожиз.\n13. У табаррук битиклардадир;\nАллоҳ таолонинг Каломи улуғ бўлгани учун уни асраш-муҳофаза қилишни Парвардигор Ўз зиммасига олган. Унинг Каломи қиёматгача бирор ҳарфи ўзгартирилмай, илоҳий дастур бўлиб инсонларга ҳидоят йўлини кўрсатиб туради. Чунки у «табаррук битикларда»дир, яъни Лавҳул Маҳфуздан нусха олинган муборак саҳифалардир. Ибн Аббос (розияллоҳу анҳу): «Бу саҳифалар Лавҳул Маҳфузнинг айни ўзи», деганлар. Аҳли суннат вал жамоа ақийдасига кўра Лавҳул-Маҳфуз (ҳимоядаги, асралган лавҳа) ҳақдир. «Таҳовий ақийдаси» шарҳида: «Лавҳга, унга чизилган жамики нарсага иймон келтирамиз», дейилган. Лавҳдан мурод, Аллоҳ таоло халойиқ тақдирларини ёзган нарсадир. Муфассирлар Куръони Каримдаги «Лавҳул Маҳфуз» атамасини «мўминнинг қалби» маъносида ҳам тафсир қилишган.\n14. ҳурматланган ва покланган.\nҚуръон мусҳафлари, яъни саҳифалари Аллоҳ ҳузурида пок, қадри баланд бўлгани учун инсонлар томонидан ҳам ҳурматланиши, покланиши лозим. Ҳеч кимнинг уларни таҳоратсиз, нопок ҳолда ушлашга, ҳурматсизлик кўрсатишга ҳаққи йўқ, бу саҳифаларга ўзгартириш киритишга ҳаққи йўқ. Ушбу саҳифалар «марфуъаҳ», яъни қадри баланд, дея сифатланмоқда. Ривоят қилишларича, улуғ ҳукмдорлардан Усмон Ғозий бир куни қишлоқда яшовчи бир одам уйида меҳмон бўлди. Оқшом пайти таомни еб, бироз суҳбат қуришганидан кейин ётишга ҳозирланишди. Мезбон Усмон Ғозийга ўрин тўшаркан: «Аллоҳ тинч қилсин, яхши тушлар кўриб ётинг», деб хонадан чиқди. Усмон Ғозий энди ётмоқчи бўлган эди, қаршисидаги деворда Қуръони Каримни халтачага солиб осиб қўйишганини кўрди. Усмон Ғозий тиз чўкиб ўтирди ва тонггача ўрнидан жилмади. Эрталаб хонадон соҳиби келиб қараса, ўрин бузилмабди, кечқурун қандай тўшалган бўлса, шундайлигича турибди. У Усмон Ғозийдан: «Нега дам олмадингиз, ухламабсиз, шекилли? Ўрин бузилмабди ҳам. Бирор нохушлик бўлдими?» деб сўради. Усмон Ғозий: «Йўқ, ҳеч бир нохушлик бўлмади. Деворда эҳтиётлаб-эъзозлаб қўйилган Қуръони Каримни кўрдим. Қуръон олдида оёқ узатиб ётиш бизларга мумкин эмас. Унга ҳурматсизлик кўрсатиш мусулмон кишига тўғри келмайди», деб жавоб берди.\n15. Элчиларимиз қўлидадир;\n16. олийжаноб ва итоаткор.\nМуборак саҳифалар эса олийжаноб ва итоаткор фаришталар қўлига топшириб қўйилган. Уларнинг вазифаси Лавҳул Маҳфуздаги табаррук битиклардан нусха кўчириб, бирор жойини ўзгартирмай, камайтирмай ё оширмай, буюк омонатдорлик билан пайғамбарларга етказишдир. «Киромин бароратин» дея сифатланган бу элчилар Аллоҳ ҳузурида ҳурмат ва ишончга сазовор фаришталардир.\n17. Ҳалок бўлгур инсон бунча куфрга бормаса?!\nАммо ҳалок бўлгур, шўринг қургур инсон шунча далилларни кўриб-билиб туриб ҳам нега куфрга кетаверади, Аллоҳ ваҳийларини инкор қилади? Ушбу ояти карима дин душмани Абу Жаҳлнинг ўғли Утба ҳақида нозил бўлган. У бир куни отаси билан жанжаллашиб қолиб, аччиқ устида Исломни қабул қилди ва мусулмон бўлганини эълон қилди. Отаси уни бундан дарҳол қайтаришга киришди ва қўлига катта мол бериб, Шомга тижорат сафарига тайёрлай бошлади. Бунчалик кўп мол-дунёни кўрган Утба яна ўзининг эски ота-боболари динига қайтганини билдирди ва Пайғамбаримиз Муҳаммад алайҳиссаломга «Ваннажми иза ҳава»нинг Парвардигорига куфр келтирганини билдириш учун одам жўнатди. Бу ҳолат Расулуллоҳга (соллаллоҳу алайҳи васаллам) ва у Зотнинг атрофларидаги кишиларга қаттиқ таъсир қилди. Чунки Утба бу иши билан Аллоҳнинг динини ва ҳали оз сонли мусулмонларни калака қилаётган эди. Пайғамбар алайҳиссалом унинг сафарга чиқаётганини эшитиб: «Эй Аллоҳим, уни овлаш учун бир махлуқингни юбор», деб дуои бад қилдилар. Утба йўлга чиққач, Пайғамбарнинг дуоларини эслади ва карвондаги кишиларга ўзини ҳимоя қилишлари учун минг динордан беражагини айтди. Шунда шериклари уни ўртага олиб қўриқлаб кетишди. Аммо бу фойда бермади: сафарда бир шер туйқус чангалзордан чиқиб, карвонга ташланди ва матоларга ўралиб ётган Утба ибн Абу Жаҳлни тилка-тилка қилиб ташлади. Отаси ўғлининг дафнида «Муҳаммад нима деса, бўлмай қолмади», деб йиғлар эди. Айрим муфассирлар бу оят Макканинг бой ва амалдор кишилари ҳақида нозил бўлган, дейишади. Оятда васфи келган Утбами ё бошқа бирор баобрў шахсми, барибир, улар мол-дунёларига, мартаба-мавқеларига, яқинларининг кўплигига суяниб, ғурурга боришади, Аллоҳга ишонишмайди, Унинг каломини тўқима, афсона дейишади, Пайғамбарини мажнун деб калака қилишади. Бундай гумроҳ кимсалар ўзлари ёлғон санаган ўша ваҳийлар исёнлари ва осийликлари сабабли уларни охиратдаги қаттиқ азоблардан огоҳлантирувчи илоҳий эслатма эканини наҳот билишмаса?!\n18. Аллоҳ уни нимадан яратди?\nАна шундай ғурурга, кибрга, куфрга кетаётган инсон ўзининг аслида нимадан яралганига боқмайдими, эътиборини қаратмайдими? Унинг отаси лойдан халқ қилинган, ўзи эса бир томчи назарга ҳам кирмайдиган, ҳатто ўзи ҳам жирканадиган ҳақир сувдан, яъни манийдан яратилган-ку! Қўлидаги бир кечада йўқ бўладиган мол-дунёсига, одамлар орасидаги мартабасига бунча кеккаяди? Аллоҳ таоло ва Унинг элчисига нега бунча итоатсизлик қилади? Ахир, у нега умрнинг ниҳоятда фоний ва қисқалиги, дунё ҳаёти инсонларга шунчаки бир синов учун охиратга тайёргарлик қилиш муҳлати қилиб берилгани ҳақида нега фикр юритмайди, озгина ақлини ишлатмайди? Нодонлик, гумроҳлик, жаҳолат шунчалик бўладими?!\n19. У нутфадан яратиб, туғилишини белгилади.\nИнсон отилиб чиқадиган бир томчи маний ичидаги кўзга кўринмас уруғ (нутфа)дан яратилган. Аллоҳ таоло уни инсон назаридан ва аралашувидан мутлақо холи жойда пайдо қилар экан, ана шу жонсиз уруққа жон ато этади, унда кўз, қулоқ, бурун, оёқ-қўллар ва ички аъзоларни вужудга келтиради. Ҳомилани аста-секин комил ҳолатга келтириб, туғилиш вақтини белгилаб қўяди. Парвардигорнинг яратиш қудратини қарангки, қўл ўрнига оёқларни ўрнатиб қўймайди, кўз ўрнига бурунни жойламайди, инсонни гўзал ва мукаммал бир суратда яратади. Аллоҳ таоло марҳамат этади: «У сизларга бачадонларда бўлган пайтингизда хоҳлаган шаклни берадиган Зотдир» (Оли-Имрон, 6).\n20. Кейин чиқиш йўлини унга осон қилди.\nКейин инсоннинг туғилишини, ҳомиланинг ёруғ дунёга чиқишини осон қилди. Ҳақиқатан, озгина тафаккур қилинса, оналар туғиш чоғида ўлим билан юзма-юз келишини кўриш мумкин. Агар Парвардигор уларнинг туғишларини осонлаштириб, тўлғоқ дардини бермаганида оналарнинг ва туғилажак гўдакларнинг не кўйга тушишларини тасаввур қилиш ҳам қийин.\n21. Сўнгра уни ўлдирди ва қабрга киритди.\nАллоҳ таоло инсонларни дунёга келтиради, белгиланган умрларини яшаб бўлганларидан кейин эса жонларини олиб, қабрга киритади. Ҳаётнинг ҳам, ўлимнинг ҳам эгаси Аллоҳдир. Инсонларни эса Ўзига ибодат қилишлари учун яратган. Уларни дунёга келтиришдан мурод, инсонлар дунё ҳаётида Аллоҳни танисинлар, Унинг амрларини бажариб, розилиги йўлида солиҳ амалларни қилсинлар. Шундагина Аллоҳнинг яратиш иродасига муносиб ҳолда умр кечирилган бўлади. Чунки Аллоҳ таолонинг бундай ваъдаси бор: «(Эй кофирлар,) нега Аллоҳга куфр келтирасизлар? Ҳолбуки, бежон эдинглар, У жон берди. Кейин жонингизни олади, яна тирилтиради, сўнгра Унинг ҳузурига қайтариласизлар» (Бақара, 28).\n22. Қачон хоҳлаганида уни тирилтиради.\nКуфр ва ширк эгалари қанчалик ёлғонга чиқаришмасин, Аллоҳ таоло хоҳлаганида уларни қайта тирилтиради. Ўзи бу ҳақда шундай огоҳлантирган: «Улар зўр бериб: «Аллоҳ ўлганларни қайта тирилтирмайди», деб Аллоҳ номига қасам ичишди. Йўқ, бу Унинг ҳақ ваъдасидир. Лекин одамларнинг аксарияти буни билишмайди. Уларга ўзлари тортишаётган нарсаларни ажрим қилиб бериш учун ҳамда кофир бўлганлар ўзларининг ёлғончи эканларини билишлари учун ҳам (қайта тирилтиради)» (Наҳл, 38-39).\n23. Йўқ, Унинг буюрганларини адо этмади.\nАна шундай исбот-далилларни кўриб туриб ҳам инсон Парвардигорининг буюрганларини адо этмади, ҳидоят йўлига юрмади, Аллоҳ ва Унинг Пайғамбарига итоатсизлик қилди. Энди бу қилмишлари учун охиратда уни қаттиқ азоблар, мангу қийноқлар кутиб турибди.\n24. Инсон ўз емишларига назар солсин.\nНошукр инсон бунчалик осийлик қилавермай, ҳеч бўлмаганда ўзининг нима еяётганига бир назар солмайдими? Далаларда мўл-кўл буғдой, шоли, сабзи-пиёз, қовун-тарвузларни ким ҳосилдор қилиб ўстириб қўйди? Бир хил гуллайдиган бир хил дарахтларда ранги, мазаси, шакли ранг-баранг бўлган бу турфа меваларни ким пайдо қиляпти? Сигир томирларидан бир томчи қон ёки бошқа нарса аралашмай оқиб келадиган оппоқ сутни ким чиқаради? Инсонларга асал тўплаш учун минг-минглаб чақирим масофага учадиган, гул нектари билан сассиқ алафни аралаштириб юбормайдиган «ақлли» асалариларни ким бунга вазифалантириб қўйган? Бу ҳақда сал фикр юритган, ибрат олган инсон ҳеч қачон Парвардигорига итоатсизлик қилмаган бўларди. Аммо кўпгина кишилар бу ҳақда кам ўйлашади.\n25. Мўл-кўл сувни тушириб қўйганмиз.\nЯъни инсонлар Ер юзида экин-тикин қилишлари, тирикчиликларини ўтказишлари, умуман, фаровон ҳаёт кечиришлари учун осмондан мўл қор-ёмғирларни ҳам Биз тушириб қўйганмиз. Агар бир йилгина ёғин ёғдирмай қўйсак, уларнинг ҳоли не кечган бўларди?\n26. Кейин Ерни ёриб бердик;\nКейин Ерни ёриб бердик, яъни уни ҳайдаладиган, унумдор, экин экишга қулай қилиб бердик. Бу ҳам инсонларга берилган энг яхши неъматларимиздандир. Агар Ер юзи фақат тошлардан ё қум-оҳаклардан иборат қилиб қўйилганида уларнинг ҳол не кечган бўларди?\n27. унда ундирдик дон-дунларни;\nАллоҳ таоло Ер юзида дон-дунларни ундириб қўйганки, бу неъматдан нафақат инсонлар, балки қушлар, ҳайвонлар, барча жонзотлар ризқланади. Агар Ер ҳеч гиёҳ унмайдиган тап-тақир саҳродангина иборат қилиб қўйилганида инсонларнинг ҳам, барча жонзотларнинг ҳам ҳоли не кечарди? Ердан бирор гиёҳ унмай турса, инсон нима билан тирикчилик қиларди, қандай ҳаёт кечирарди? Агар гиёҳ унмаганида дастурхонида нон, мева-чева, сабзавот, гўшт, сут-қатиқ ва бошқа неъматлар бўлармиди? Нега инсонлар бу ҳақда ўйлаб кўришмайди? Аллоҳ берган беҳисоб ва бебаҳо неъматларга шукр қилишмайди, неъматлар шукрини қилиш учун эса Парвардигорлари зикрини кўпайтиришмайди, Унга тоат-ибодатда бўлишмайди?\n28. узум ва сабзавотларни;\nАхир улуғ Аллоҳ бу сархил узумларни, турфа сабзавотларни инсонлар учун яратиб-ўстириб қўйган-ку! Нега инсонлар бундан ибрат олишмайди, бу неъматлари ўзича пайдо бўлмагани ҳақида фикр юритишмайди?\n29. зайтун ва хурмоларни;\nБуюк Парвардигоримиз фақат шулар билан кифояланмай, яна шифобахш зайтун ва хурмоларни ҳам ўстириб қўйган. Зайтун ва хурмо Қуръони Каримнинг бир неча сураларида бежиз зикр этилмаган. Ҳар иккови инсонларга тўйимли таом бўлиш баробарида турли хасталикларга шифо ҳамдир. Ҳозирги замон тиббиёт мутахассислари зайтун меваси ва мойида инсон соғлиги учун зарур бўлган жуда кўп шифоли моддалар борлигини аниқлашди. Зайтун кўп истеъмол қилинадиган юртларда инсонларнинг саратон, юрак хасталиги, жигар хасталиги каби касалликларга бошқа мамлакатлар аҳолисига қараганда камроқ чалинишларини исботлашди. «Тибби Набавий» китобида хурмонинг камқувватлик, ошқозон оғриғи, буйрак ва жигар кучсизлиги, шамоллаш, бўғим касалликлари, тери ранги бузилиши ва бошқа хаксталикларни даволашда ҳамда ҳомиладор ва эмизикли аёлларга катта фойдаси борлиги баён этилган. Қуръони Каримда ҳам тўлғоқ тутиб турган Марямга хурмо ейиш тавсия этилгани зикри келган: «Хурмо шохини силкитгин, токи у сенга янги хурмо меваларини тўксин!» (Марям, 25).\n30. сердарахт боғларни;\nАтрофингиздаги дов-дарахтлар, поёни кўринмайдиган ўрмонлар, ям-яшил водийларнинг барини Аллоҳ таоло инсонлар фойдаланишлари учун яратиб қўйган. Токи улар бу неъматларни кўриб, манфаатланиб, буларнинг шукри сифатида Аллоҳга чин бандалик қилишсин.\n31. мевалару ўт-ўланларни;\n32. сизларга ва чорвангизга емиш қилиб.\nБулардан ташқари инсонларга ва уларнинг чорваларига емиш, озуқа қилиб қанча-қанча сархил меваларни, турли ўт-ўланларни ҳам Аллоҳ таоло ўстириб қўйган. Агар У осмондан қор-ёмғир ёғдирмаса, тоғлардаги булоқлар кўзини бекитиб қўйса, У яратган Қуёш нур сочмаса, Ер тупроғи унумдор бўлмаса, бу дарахт-экинларнинг бирортаси кўкарармиди! Нега инсон булардан ибрат олмайди, озгина ақл юритмайди? Аллоҳ берган бу бебаҳо неъматлар учун Унга тоат-ибодатда бўлмайди? Бундан ҳам ортиқ ношукрлик, бундан-да ёмон итоатсизлик бўлурми?\n33. Аммо Соохха янграганида:\nБундайларга Соохха янграган кунда ниҳоятда оғир бўлади. «Соохха» қулоқларни кар қилувчи даҳшатли қичқириқ бўлиб, бу Қиёмат кунининг номларидан биридир.\n34. у кунда қочар одам ўз ака-укасидан;\nҚиёмат куни ўз ҳолидан ташвишга тушиб қолган ҳар бир инсон ҳатто энг яқин кишиларига ёрдам бериш уёқда турсин, ака-укаларидан ҳам, ёрдам сўраб қолмасин, деган хаёлда қочишга тушади.\n35. отасидан ва онасидан;\nАка-ука ҳам майли, ҳатто ўзини катта қилиб улғайтирган, оқ ювиб-оқ тараган, истаган нарсасини муҳайё қилган меҳрибон ота-онасидан ҳам қочишга ҳаракат қилади. Аллоҳ таоло айтади: «Эй инсонлар, Парвардигорингиздан қўрқинг, бирор ота боласига фойда беролмайдиган ва бола отасига бирор нарсада фойда беролмайдиган Кундан қўрқинг. Аллоҳнинг ваъдаси, албатта, ҳақдир» (Луқмон, 33).\n36. хотинию бола-чақасидан.\nҚиёмат куни узоқ йиллар бирга яшаган вафодор хотинию кўзларининг қувончи, дилининг юпанчи бўлган шириндан-шакар фарзандлари ҳам инсон кўзига кўринмай қолади. Қиёмат ана шундай ҳамма нарсага бефарқ қолдирувчи, инсонни ўз ташвишлари билан овора қилиб қўювчи масъулиятли, даҳшатли палладир.\n37. У кунда ҳамма ўз ташвиши билан оворадир.\nҚиёмат куни одамлар шунчалик ўзлари билан ўзлари овора бўлиб қолишадики, ҳатто улар атрофидаги одамларнинг қабрларидан яланғоч ҳолда чиқишганини ҳам сезишмайди, бунга қарашга ҳам фурсат топиша олмайди. Анас ибн Молик айтади: «Оиша Расулуллоҳга (соллаллоҳу алайҳи васаллам): «Биз қиёмат куни яланғоч ҳолда тўпланамизми?» деди. Шунда у Зот: «Ҳа», дедилар. Оиша: «Қандай шармандалик!», деди. Шунда Аллоҳ таоло мазкур оятни индирди» («Асбабун-нузул», 391-бет).\n38. У кунда баъзи чеҳра порлоқдир;\nҚиёмат куни инсонларнинг юзи икки хил кўринишда бўлади. Амалномалари ўнг томонидан берилган мўминларнинг чеҳралари оқ, нурли бўлади. Бунинг баёни Қуръони Каримда келган: «(Мўминларнинг) юзлари эса у кунда шод-хуррам» (Ғошия, 8).\n39. табассумли ва хурсанд.\nҚиёмат куни дунё ҳаётида Аллоҳ таоло буюрганидай итоат ва тоатда яшаб ўтганлар, Парвардигоридан қўрққанлар, солиҳ амаллар қилганлар охиратдаги оқибатларидан мамнун ҳолда бўлишади. Уларнинг чеҳралари порлоқ, юзларида табассум ва хурсанчилик аломатлари намоён ҳолда бўлишади. Чеҳраси порлоқ, юзи оқ мўмин бандаларга Аллоҳ таолонинг ваъдаси бор: «Юзи оқлар эса Аллоҳнинг жаннатидадирлар ва унда абадий қолишади» (Оли-Имрон, 107).\n40. У кунда баъзи юзлар ғубор босган;\nДунё ҳаётида Аллоҳ таоло ва Унинг Пайғамбарига ишонмаган, Парвардигор ваҳийларини инкор этиб, ёлғонга чиқарган, имтиҳон дунёсини куфр ва ширк исканжасида ўтказган кимсаларнинг юзлари қиёмат даҳшатидан, бўлажак азоблар ваҳимасидан кул босган каби хунук тусда бўлади.\n41. қорайиб кетган бўлади.\nБундайларнинг юзи ҳатто кўмирдай қоп-қорайиб кетади. Уларнинг ҳолатини кўрганлар бу бахтсиз кимсаларнинг абадий қийноқ-азобларга мубтало бўлган дўзахийлар эканини бир қарашдаёқ ажратиб олишади. Қуръони Каримда бундай келган: «Баъзи юзлар оқ ва баъзиси қора бўладиган Кунда юзи қораларга: «Иймонга келгандан кейин ҳам куфрга борганмидинглар, энди кофирлигингиз азобини тотинглар», дейилади» (Оли-Имрон, 106).\n42. Ана шулар кофир ва фожирлардир.\nЮзларини ғубор босган, қоп-қорайиб кетган бу кимсалар куфр ботқоғига ботган фожир-итоатсиз кимсалардир. Қуръони Каримда бундай гумроҳ кимсаларнинг аянчли ҳолатлари қуйидагича баён этилган: «Аллоҳга ёлғон туҳмат қилувчи, ваҳий келмаса-да, «менга ваҳий келди» деювчи ва «Аллоҳ туширган нарсани мен ҳам тушира оламан», деювчилардан ҳам золимроқ ким бор? Золимларнинг ўлим талвасасини, фаришталарнинг уларга қўл чўзиб: «Жонларингни беринглар, Аллоҳга ноҳақ сўзлаганингиз, Унинг оятларига кибр қилганингиз учун бугун хорлик азоби билан жазоланасизлар!» дейишганидаги ҳолларини бир кўрсангиз эди» (Анъом, 93); «Агар фаришталар кофир кимсаларнинг юз-кетларига уриб жонларини олаётган ва: «Дўзах азобини тотингиз! Бунга сабаб ўзларингиз қилган амалларингиздир, эеро, Аллоҳ бандаларига ҳаргиз зулм қилувчи эмасдир», деяётган пайтини кўрсангиз эди» (Анфол, 50).


Полвонга – ''Нива'' автомашинаси\nЎрдабоши тумани Темирлан аҳоли манзилида Ҳожимуқон Мунайтпасовнинг 148 йиллиги муносабати билан қозоқча курашдан анъанавий халқаро турнир ниҳоясига етди. Икки кун давом этган мусобақада кураги ерга тегмаган полвонлар бош соврин учун беллашдилар.\nТуркистон вилоят жисмоний тарбия ва спорт бошқармаси ҳамда Ўрдабоши тумани ҳокимлиги ташкилотчилигида ўтган мусобақада Россия, Ўзбекистон, Мўғулистондан ва республикамизнинг барча вилоятларидан 300га яқин полвон қатнашди.\nТурнирнинг очилиш маросимида иштирок этган вилоят ҳокимининг ўринбосари Малик Ўтарбаев, жисмоний тарбия ва спорт бошқармаси раҳбари Пўлат Қириқбаев иштирокчиларни қутлаб, уларга муваффақият тиладилар.\nҚизғин беллашувларга бой мусобақада 8та вазн даражасида ғолиблар аниқланди.\nОғир вазнда 32 нафар полвон куч синашди. Натижада, учинчи ўринни Мўғулистон полвони Дорж Анар қўлга киритди. Финал баҳсида алматилик Руслан Абдиразақов мўғулистонлик Серик Бердимурат билан куч синашиб, катта фарқ билан ғалаба қозонди. Унга бош соврин – “Нива” автомашинаси берилди. Халқаро турнирнинг ғолиб ва совриндорлари эсдалик совғалар билан тақдирланди.\nВилоят ҳокимининг матбуот хизмати, 2019-05-21, 11:58 86\n''Туркистоним – Туроним'' 75\nДўстликни туғ қилган мусобақа 84\nЖурналистлар яна майдонга тушди 66\nҲамюртларимиз – чемпион 89\nҚалби тоза, дили пок инсон 157\nПолвонга – ''Нива'' автомашинаси 86\nСпортчи ва мураббийлар муносиб тақдирланди 58\n''Fалаба марафони'' 54


Нима учун болаларга шахмат ўйнашни ўргатиш керак? - Zamin.uz\n00:12 / 13.02.2021\nНима учун болаларга шахмат ўйнашни ўргатиш керак?\nФото: «Қироличанинг юриши» сериалидан\n«Қироличанинг юриши» сериали намойиш этилганидан сўнг шахмат ўйини янада оммалашди. Бундан ташқари, шахмат сотувчиларининг савдоси юз фоизга ошди. Албатта, буларнинг барчаси бекорга эмас. Чунки шахмат болаларда катталар ҳам ҳаётида эриша олмайдиган фазилатларни шакллантиришга ёрдам беради.\nВазиятни ҳар томондан ўрганиш қобилияти\nЯхши шахматчи олдинга ҳаракат қилиш ва рақибнинг турли хил ҳолатларини тахмин қилиши мумкин. Бу фақатгина стратеглар учун муҳим эмас. Дунёга ҳар томондан назар солиш қобилияти болада ҳамдардликни ривожлантиради ва одамлар билан тез тил топишишга ёрдам беради. Шахматда рақибни ҳурмат қилиш, ҳис-туйғуларни бошқариш ва мағлубиятга учратиш жуда муҳим. Бу фазилатларнинг барчаси ўйиндагина эмас, балки ҳаётда ҳам муҳим ҳисобланади.\nШахмат ўйнаш учун кўплаб ҳаракатларни эслаб қолиш керак. Бу хотиранинг барча турларини ривожлантиради. Кейинчалик ушбу кўникмалар тиббиёт, дастурлаш ёки хореографияга қизиққан болалар учун ҳам фойдали бўлиши мумкин.\nБу шахмат ўйнашнинг энг асосий фойдаси саналади. Чунки ўйин таҳлил ва ҳаракатлар кетма-кетлигига асосланган. Шахматчи бўлаётган воқеаларни кузатибгина қолмай, балки хулоса чиқариб, ўз режасини тузиши ҳам керак. Шунинг учун ҳам шахмат ўйинида ҳеч нарса тасодифан рўй бермайди. Барчаси аниқ режага асосан амалга оширилади. Мантиқий фикрлаш – болага турли хил ҳаётий вазифаларни енгиш учун зарурдир – кунни режалаштириш, қарор қабул қилиш ва саволларга жавоб бера олиш каби.\nСпортчи, рассом, мусиқачи ва шахматчилар кўпинча вазифа бажараётганда максимал даражада диққатни жамлай олади. Бунда вақт секинлашиб, лаҳза билан боғлиқ бўлмаган ҳамма нарса йўқ бўлиб кетгандай туйилади. Ушбу кўникма болалар учун жуда муҳим бўлиб, айниқса, мактабда ўқиш жараёнида қўл келади. Муаммо ёки саволни ҳал этишга диққатни қаратиш қобилияти болани янада уюшқоқ ва масъулиятли бўлишига ёрдам беради.\nШахматчилар нафақат ўз ҳаракати ва комбинацияларини олдиндан режалаштиришни билади, балки жараён давомида режаларига ўзгартириш ҳам киритади. Бу эса керакли натижага эришиш учун ижодий фикрлаш қобилиятини шакллантиради. Шахмат ўйнаш болага нафақат маълум бир муаммони ҳал қилишга, балки ўзини ҳамда атрофдагиларни яхшироқ тушунишга ҳам ёрдам беради. Шахмат ихлосмандлари орасида буюклардан Алберт Эйнштейн, Уильям Шекспир, Фредерик Шопен, Михаил Булгаков, Салвадор Дали ва бугунги кун юлдузларидан Леонардо Ди Каприо, Билл Гейтс, Мадонна ва Уилл Смитлар ҳам бор. “Замин” янгиликларини “Facebook”да кузатиб боринг\nЯнгиликлар » Ҳаёт тарзи » Нима учун болаларга шахмат ўйнашни ўргатиш керак?


Mobinfo.uz | Ўзбекистонда смартфонлар ва мобиль алоқа\nЎзбекистондаги энг истиқболли IT касблар рўйхати тузилди\nАхборот технологиялари бўйича лойиҳаларни ривожлантиришга ихтисослашган IT-Park экспертлари бозор трендларига асосланиб, 2022 йилда истиқболли IT касблар рўйхатини туздилар. Бу рўйхатдан қуйидаги IT-мутахассисликлар ўрин олди. [caption id="attachment_35782" align="aligncenter" width="625"] Сурат: Mediasat[/caption] Web дастурчи Бу\nЗапись опубликована 26.05.2022 автором admin в рубрике Новости с метками дастурлаш, курслар, Ўзбекистон, энг истиқболли IT касблар.\nЎрнатилган электрон SIM-карталар технологияси бозорда бир неча йиллардан бери мавжуд, аммо унинг ёрдамида ишлайдиган моделлар сони жуда оз. eSIM.me лойиҳаси муаллифлари қўшимча чипли жисмоний SIM-карта ва уни созлаш учун мобиль\nЗапись опубликована 18.05.2022 автором admin в рубрике Новости с метками eSIM.\nSpaceX ўзининг Starlink интернет хизмати энди 32 мамлакатда мавжуд эканлигини эълон қилди. Starlink компанияси сунъий йўлдоши қамровининг интерактив харитасини чиқарди, унда у аллақачон Интернет хизматларини тақдим этаётган ҳудудлар кўрсатилган. АҚШдан ташқари,\nЗапись опубликована 13.05.2022 автором admin в рубрике Новости с метками cey]bq qoklji bynthytnb, Starlink.\nSellCell компанияси ўтказган тадқиқотда юқоридаги қаси бренддан бирининг флагман телефонларининг энг тез қадрсизланиши аниқланди. Тадқиқотнинг асосий қаҳрамонлари Samsung Galaxy S22, iPhone 13 ва Google Pixel 6 смартфонлари бўлиб, сотув бошланганидан\nЗапись опубликована 11.05.2022 автором admin в рубрике Новости с метками iPhone 13 ва Google Pixel 6, Samsung Galaxy S22, Samsung ва Apple смартфонлари.\nБугун Тошкентда «Фазо технологиялари ва уларнинг ижтимоий-иқтисодий ривожланишдаги аҳамияти» мавзусида «Фазо технологиялари анжумани» (Space Technology Conference) бошланди. Бу ҳақда Xabar.uz маълум қилди. Тадбирга Американинг SpaceX компанияси ҳам келган ва улар «Ўзбеккосмос»\nЗапись опубликована 10.05.2022 автором admin в рубрике Новости с метками Starlink, сунъий йўлдош интернети, Ўзбекистонда.\nAnker компанияси iPhone смартфонлари учун Anker 633 MagSafe номли 10 000 мАсоатлик магнит повербанкини сотувга чиқарди. У бозордаги шунга ўхшаш батареялардан тахминан икки баравар кўп қувватга эга. Anker 633 iPhone 13\nЗапись опубликована 06.05.2022 автором admin в рубрике Новости с метками iPhone учун магнит повербанк.\nФойдаланувчиларни энг кўп қониқтирадиган Топ-10 смартфон\nМашҳур AnTuTu бенчмаркининг фойдаланувчиларнинг қониқиш даражаси энг юқори бўлган Android смартфонларининг ойлик янги рейтингини эълон қилди. 2022 йил январь ойида чиққан Samsung Galaxy Note20 Ultra ҳали ҳам бир ярим йилдан\nЗапись опубликована 04.05.2022 автором admin в рубрике Новинки с метками дунёнинг энг кучли Топ-10 смартфонлари, энг зўр Топ-10 смартфон.\n2022 йилда энг кўп сотилган iPhone қайси\nОдатда энг кўп сотиладиган Apple смартфони охирги авлодга мансуб асос модел бўлади. Аммо бу йил биринчи чоракдақ iPhone 13 серияси машҳурлик бўйича ўзидан олдингиларидан ўзиб кетди. Consumer Intelligence Research Partners маълумотларига\nЗапись опубликована 27.04.2022 автором admin в рубрике Новости с метками 2022 йилда энг кўп сотилган iPhone.\nНурланиш даражаси энг юқори бўлган 10 та смартфон\nBanklessTimes радиочастота нурланишининг максимал қувватига эга мобиль қурилмаларнинг янги рейтингини эълон қилди. Рўйхатга турли брендларнинг ўнта гаджети киритилган бўлиб, уларнинг деярли учдан бир қисми Google томонидан ишлаб чиқарилган. Манбага кўра, жорий\nЗапись опубликована 20.04.2022 автором admin в рубрике Новости с метками SAR, Нурланиш даражаси энг юқори бўлган 10 та смартфон.\nBeeline Uzbekistan раҳбарлари сотувлар офисида ишлаб кўришди\n13 апрель куни рақамли оператор “Мижозлар куни”ни ўтказди. Beeline Uzbekistan барча бўлинмаларининг топ-менежерлари ва директорлари абонентлар билан тўғридан-тўғри мулоқот қилиш ва компания маҳсулотлари ҳақида уларнинг фикрларини билиш учун савдо ва\nЗапись опубликована 18.04.2022 автором admin в рубрике Операторы с метками Beeline Uzbekistan, гендиректор.\nSamsung смартфонларни уй шароитида таъмирлаш мумкин бўлади\nSamsung компанияси смартфонларни уйда таъмирлаш бўйича дастурини ишга туширмоқчи. Дастур доирасида фойдаланувчилар қурилма батареяси, дисплейини ўзи алмаштириши мумкин бўлади. Янги дастур iFixit ширкати билан ҳамкорликда яратилгагн бўлиб, унинг доирасида\nЗапись опубликована 07.04.2022 автором admin в рубрике Новости с метками Samsung смартфонлари, ремонт.\nApple ўғирланган iPhone’ларни таъмирламайди\nApple компанияси iPhone учун таъъмирлаш сиёсатини ўзгартирди. Энди ширкат техник ходимлари ва ваколатли хизмат кўрсатиш марказлари йўқолган ёки ўғирлангани ҳақида хабар берилган Apple смартфонларини таъмирлашдан бош тортиши мумкин. Ходимлар телефоннинг\nЗапись опубликована 01.04.2022 автором admin в рубрике Новости с метками Apple iPhone, ремонт.\nHonor X9: Snapdragon процессори ва тезкор зарядкали смартфон\nHonor компанияси янги Honor X9 моделини тақдим этди. Ташқи томондан HUAWEI Mate 40 смартфонини эслатувчи қурилма тезкор процессор, ктта ҳажмдаги аккумулятор билан жиҳозланган бўлиб, Google сервисларини қўллаб-қувватлайди. Смартфонга 120 Гцли 6,81\nЗапись опубликована 29.03.2022 автором admin в рубрике Новости с метками Honor X9, Snapdragon процессори, тезкор зарядкали смартфон.\n2021 йилда энг кўп сотилган Андроид смартфон қайси?\nCounterpoint Research компанияси ўтган йил давомида смартфонлар сотувига оид маълумотларни эълон қилди. Топ 10 таликка iOS ва Android операцион тизимида ишловчи турли брендларнинг гаджетлари киритилган бўлиб, экспертлар ҳар бир тоифадаги\nЗапись опубликована 14.03.2022 автором admin в рубрике Новости с метками 2022, рейтинг, энг кўп сотилган Андроид смартфон.\nНега операторлар 3G тармоқларини ўчириб қўйишмоқда?\nЯқинда Америка Қўшма Штатларининг энг йирик АТ&Т оператори 3G тармоқларида алоқани тақдим этишни тўхтатди. Бозорнинг бошқа ишштирокчилари ҳам бунга эргашиши кутилмоқда. 3G нима халақит берди? Нима учун компаниялар 3Gдан воз кечишмоқда ва\nЗапись опубликована 06.03.2022 автором admin в рубрике Новости с метками 3G, 4G, 5G, 6G.\nСмартфон камерасига лазер шоуни туширса нима бўлади?\nКўпчилик смартфон камерасида истаган вазиятларни тасвирга олса бўлади, деб ҳисоблайди. Яқинда Хитойда бўлиб ўтган воқеа аслида бундай фикр нотўғри эканлигини исботлади. Гап шундаки, смартфон камерасида лазер шоуни тасвирга туширган бир неча\nЗапись опубликована 23.02.2022 автором admin в рубрике Новости с метками Смартфон камерасига лазер шоуни туширса нима бўлади?.\nКим қандай маркадаги смартфонлардан кўпроқ фойдаланади?\nРоссиядаги “билайн.аналитика” сервисининг экспертлаи россиялик абонентлар энг кўп фоййдаланадиган смартфонлар рейтинги тузиб чиқишди. Хусусан, Билайн тармоғига уланган абонетлар орасида энг кўп учрйдигани Samsung компаниясининг телефонлари бўлиб чиқди (25,4%). Кеййинги поғонада\nЗапись опубликована 12.02.2022 автором admin в рубрике Новости с метками Эркаклар кўпроқ қандай маркадаги смартфонлардан фойдаланади?.\nTesla автомобилларда караоке учун микрофон чиқарди\nАмерика компанияси TeslaMic номли махсус микрофонни Хитой янги йили кириши муносабати билан ушбу мамлакатда сотиладиган автомобиллари учун ишлаб чиқди. Бу ҳақда Electrek нашри хабар бермоқда. Машина ичида қўши қайтишни ёқтирувчилар икки\nЗапись опубликована 04.02.2022 автором admin в рубрике Новинки с метками Tesla, караоке учун микрофон.\nТез орада iPhone тўлов терминалига айланади\nBloomberg агентлиги моълумотларига кўра, яқин ойлар ичида iOS оперпцион тизимининг янгиланишидан сўнг iPhone смартфонларига тўлов терминали функцияси қўшилади. Бунда смартфон бошқа қурилмалардан қўшимча ускуналарсиз пул маблағларини қабул қилиб олиши мумкин\nЗапись опубликована 01.02.2022 автором admin в рубрике Новости с метками Apple iPhone 12 Pro.\nФутуристик учар автомобиль синовдан ўтказилди (видео)\nЛондонда жойлашган Bellwether Industries стартапи ўзининг Volar eVTOL номли учувчисиз учар автомобилининг илк парвози акс этгган кадрларни эълон қилди. Компания 2028 йилга бориб автосамолетни хусусий транспорт воситаси сифатида эксплуатацияга чиқаришни\nЗапись опубликована 28.01.2022 автором admin в рубрике Новости с метками видео, учар автомобиль.\n• Барча Android-смартфонларга тушадиган универсал eSIM ишлаб чиқилди


«Кириш мумкин эмас». Халққа хизмат қилиши керак бўлган ташкилотнинг олдида қўйилган қўриқчи халқнинг ўзини «кириш мумкин эмас» деган ибора билан ортга қайтаради. Сабабини сўрасангиз, «билмаймиз, юқорининг топшириғи», дея оғзингизга уради.\nБир амаллаб ичкарига киришга муваффақ бўласиз. Аммо ичкарида ҳам яна ўша гап: «мумкин эмас». Бу иборани бот-бот такрорлаётган мулозим нега мумкин эмаслигини ўзи ҳам билмайди. Қабулидаги инсоннинг саволларига берадиган 80 фоиз жавоби ҳам «мумкин эмас» бўлади. Сабабини сўрасангиз, жавобнинг ўзи йўқ.\nБу гапни ишлатаётган мулозимдан сабабини суриштирсангиз, яна ўша жавоб айтилади. Фақат, сал ўзгартирилган ҳолда, яъни «айтиш мумкин эмас». Бу жавобни эшитганимиз ҳамон демак, давлат сири экан, деган хаёлга борамиз.\nҲар куни, ҳар соатда, ҳар дақиқада, ҳар жойда айтилаётган мана шу биргина «мумкин эмас» деган рад жавобининг сабабини қонуний асослаб беришни ҳар бир масъул шахсга мажбурият қилиб қўйиш керак.\nУшбу «сеҳрли» гапни айтдими, унинг сабабини ҳам айтсин, агар қўлидан келса. Улар ўзларининг илмсизлиги ва хатосини биргина «мумкин эмас» деган навбатчи ибора билан яширишларига имкон бермаслигимиз лозим.\nҲаётий тажрибаларга асосланиб ҳисоб-китоб қилиб кўрсангиз қайда коррупция илдиз отган бўлса, шу жойда мана шу сеҳрли сўз кўп ва хў-ў-п ишлатилади. «Мумкин эмас» қайдадир кўп ишлатиляптими, демак, шу жойда қандайдир ғирромликлар авж олган.\nОзгина жиддийроқ ташкилотга киришингиз билан ичкаридаги махсус одамлар «тасвирга тушириш мумкин эмас», «телефон олиб кириш мумкин эмас», «шовқин қилиш мумкин эмас» ва ҳоказо талабларни олдингизга қалаштириб қўйишади. Сабабини сўрасангиз, яна ўша гап, «айтиш мумкин эмас» деган жавобдан бошқасини билмайди. Эътибор қилсангиз, бундай ташкилотларга ишга олинадиган ходимларнинг чеҳралари ҳам оғизларидан чиқадиган жавобларига хос ва мос.\nБир замонлар жамоат жойларида фақат «чекиш мумкин эмас» деган ёзувни кўрар эдик. Ана шу тақиқ белгисидан ўрнак олиб ўзбек тилидаги ҳар бир феъл билан бирга «мумкин эмас» иборасини ишлатишни ўрганиб олдик. Мисол учун, кириш, чиқиш, тасвирга олиш, гапириш, сўраш, эшитиш, билиш, яшаш, ўлиш каби барча сўзлардан кейин «мумкин эмас» деган гапни қўйсак, ҳар қандай мураккаб саволнинг ҳам жавоби нақд бўлади.\nОддийгина гапга шунча хархашами, дейдиганлар ҳам топилиб қолар. Эътироз билдириш мумкин эмас, дея олмайман. Чунки менда бу иборани айтишга ваколат йўқ. Ваҳоланки, зарурат ҳам йўқ.\nҲозир кўпчиликнинг наздида пашшадан фил ясагани каби оддийгина бир гапдан офатлар бунёд этаётганлигимни ҳам англаб турибман. Бу оддий гапмас. Бунинг замирида миллионлаб инсонлар тақдири ётибди. Мана шу биргина гап билан фаровон ҳаётимиз олдида ҳандаклар қазиб қўямиз. Катта-катта коррупциялар ҳам худди ана шундай кичкинагина гап-сўздан бошланади. Инсонларнинг чорасизлиги ҳам шу биргина гапга боғлиқ бўлиб қолмоқда.\nЭътибор берсангиз, тақиқ белгисини билдирувчи бу гап биргина жараёнда ишлатилмайди: «пора бериш мумкин эмас». Муаммолар гирдобида бирон бир ташкилотга зарур иш билан борсак, негадир шу гапни ҳеч эшитмаймиз. Аслида эса, айни биз интиқ бўлиб кутганимиз шу бўлади.\nИслоҳотлар даврида бу «сеҳрли» ибора жамиятимизда қисман бўлса-да чекинаётганини сезиш қийин эмас. Ҳозир мана шу мавзуни оммага олиб чиқаяпманми, демак, тақиқни билдирувчи бу мавҳум гап аниқ камайган. Акс ҳолда бу мавзуда сўз юритишим мумкин эмасди.


Оқ қўнғизчанинг Қора қўнғиз бўлиб қолгани ҳақида » MUZAFFAR.UZ\nФайласуф Тошбақа ва педагог Тошбақахонлар оиласида камол топаётган қизи Тошгулнинг ниҳоятда зийраклигидан уйдагилари хурсанд бўлишса ортиқ даражада қизиқувчанлигидан, шўхлигидан хавотирга тушишар эди. Тошгул тошбақа оламга ҳайрат билан боқар, ҳамма нарсани тезда билиб олишни истар, катталар қилаётган барча ишни қила оламан деб ўйлар эди. Ота-онаси эса ҳеч ким ҳамма ишни бирдан бажариб кетмаган сен ҳам секин-секинлик билан ўрганасан –дейишарди. Тошгул ҳар кеч уйқуга ётишдан олдин эртага катта бўлиб уйғонаман-деб ўйлар экан. Аммо эрталаб ойнага қараб ёнига чиройли тахтача осилган бўлиб унинг учун таъқиқланган ишлар ёзиб қўйилган экан.\nГугурт ўйнаш мумкин эмас!\nЭлектр ускуналарига тегиш мумкин эмас!\nБегоналарга эргашиб кетиш мумкин эмас!\nРухсатсиз шоколад ейиш мумкин эмас!\nПичоқ, қайчи, болта, арра каби тиғли асбобларга тегиш мумкин!\nБечора Тошгул бу мумкин эмаслар қачон тугар экан даб ўйлар экан. У бир куни уйлари ёнида ўйнаб ўтирган экан ёнига оппоққина қўнғиз боласи келибди. Қўнғизчанинг оқ кастюми бор экан.\nУ Тошгулга салом бериб, танишмоқчи, ўртоқ бўлмоқчилигини айтибди. Тошгул ҳам рози бўлибди. Улар майин қумлар устида роса ўйнашибди. Сен табиатни яхши кўрасанми? - сўрабди Тошгул. Қара олам қандай гўзал. Бундай пайт мен қўшиқ айтгим келади. – Мен ҳам қўшиқ айтишни хоҳлайман аммо билмайман. Менга ўргат - дебди Оппоқой. Майли аввал мен айтаман сўнгра сен такрорлайсан - дея Тошгул бошлаб юборибди.\nҚара олам чиройли,\nДарахт, гуллар чиройли.\nДарахтдан, гуллардан ҳам,\nМенинг онам чиройли.\nТошгулнинг мазмунли қўшиғи Оппоқга ёқиб қолибди. Шу қўшиқни ўргат - дебди. - Жуда яхши, аввал мен айтаман кейин сен такрорлайсан - дебди Тошгул.\nУлар роса машқ қилишибди. Оппоқ қўшиқни ўрганиб олибди. Онасига айтиб бериш учун уйи томонга учиб кетибди.\nОппоқнинг ўрганиб келган қўшиғини эшитиб Қўнғизовлар оиласидагилар роса хурсанд бўлишибди. Кейинги кун ҳам унга Тошгул билан ўйнаб келишга рухсат беришибди.\nЭртаси куни Тошгул билан Оппоқ бекинмачоқ ўйнашибди, қўшиқлар айтишибди.\n- Менда бир нарса бор, кел ўшани ўйнаймиз – дебди Оппоқ. - Нима нарса кўрсат? - дебди Тошгул. Шунда Оппоқ чўнтагидан гугурт чиқарибди. - Вой, гугурт-ку, буни ўйнаш мумкин эмас - деб бизнинг уйда ёзиб қўйилган – дебди Тошгул. - Бизнинг уйда бундай ёзув йўқ, демак менга мумкин - дебди Оппоқ. - Йўқ, менга гугурт ўйнаш мумкин эмас - дебди Тошгул. - Сен ўйнамайсан, кузатиб турасан, мен ўйнайман - дебди Оппоқ. Улар ўрмоннинг шох-шаббали, қуриган майсалари кўп жойига боришибди. - Бу ерда гугурт ўйнама, бу ерда Чумолибоевларнинг ёзги уйи бор экан - дебди Тошгул. - Мана бу ерда ўйнайман, Чумолибоевларнинг уйи томонга ўт кетса қанотларим билан ўчираман - дебди Оппоқ. У гугуртни бир донасини ёқиб хашаклар устига ташлаб юборибди. Олов аввал секин-секин ёнибди. - Ана кўрдингми? Қандай зўрман - дебди Оппоқ. Шу пайт қаердандир дайди шамол келибди-ю, оловни пуфлаб юборибди. Тошгул билан Оппоқ "дод" - деб юборибди. Оппоқ қўнғизча оловни ўчирмоқчи бўлиб, қанотларини силкитган экан, бирдан қанотлари оппоқ костюмига олов урилиб, ловиллаб ёна бошлабди. Оппоқ ҳушидан кетиб йиқилибди. Тошгул тезда тошли кийимини пана қилиб, уни олов ичидан судраб олиб чиқибди. Ёнғин содир бўлганини кўрган бутун ўрмон аҳли ёрдамга шошилибди. Кимдир "Тез ёрдам"га, кимдир "Ўт ўчирувчи филлар" ёнғиндан сақлаш хизматига қўнғироқ қилиб, ёрдамга чақиришибди. Аммо, бу оради ёнғин Чумолибоевларнинг ёзги уйини, Қуёновларнинг омборхонасини, Тулкибоевларнинг мўйна фабрикасини куйдириб кулга айлантирибди. Етиб келган Фил Филов раҳбарлигидаги ўт ўчирувчилар фалокат билан олишиб, хартумларида сув пуркай бошлашибди. "Тез ёрдам" машинаси оғир жароҳатланган Оппоқни беҳуш ҳолда олиб кетибди. Уларнинг ортидан Оппоқнинг онаси: - вой болам, вой болам, - деб учиб кетибди. Қандай даҳшат!!! Қандай фалокат!!! Агар Тошгулнинг кўйлаги тошдан бўлмаганда эди, у ҳам куйиб қолган бўлар эди.\nЎша куни бутун ўрмон аҳли учун қайғули кун бўлди.\n- Эссиз ёзги уйимиз.\n- Эссиз омборхонамиз.\n- Эссиз “Мўйна фабрика”миз.\nҲаммасидан ҳам Қўнғизовларга қийин бўлди. Оғир куйишни кўтаролмай Оппоқ ўлиб қолса нима бўлади? Ўрмондаги барча жониворлар ўрмон клиникасига Оппоқнинг оиласига ҳамдард бўлиб, тўпланиб туришди. Улар орасида турган Чумолибоевлар, Қуёновлар, Тулкибоевлар ёниб кетган мулклари учун қопланадиган зарардан воз кечишганини эълон қилишди. Уларнинг мардлигига барча қарсак чалиб юборди. Уч кун деганда Оппоқ ўзига келди. Клиниканинг бош шифокори профессор Лайлакбоев чиқиб аҳволни баён этди. - Оппоқ ўзига келди, аммо, жароҳати оғир, секин-секин тузалади, тузалганда ҳам энди у аввалгидек оппоқ эмас, қора қўнғиз бўлиб қолади - деди. Оппоқнинг ота-онаси, боласи қора бўлса ҳам соғ–саломат юришини эшитиб хурсанд бўлишди.\nОрадан икки ой ўтиб, қўнғизча тузалиб шифохонадан чиқди. Уни олиб кетаётган отаси бир неча дақиқага Чумолибоевларнинг уйи ёнида тўхтаб, кечирим сўрашга олиб кирибди. Уларни кўрган чумолилар бош ирғаб қўйишибди-да, ишларида давом этишибди. Чунки, чумолилар уруғ-авлоди билан қаттиқ меҳнат қилишар, уларга ҳатто кичкина чумолилар ёрдам беришаётган экан. Чумоли болалари оппоқ қўнғизчани, қора бўлиб қолгани кўришиб, гугурт ўйнашнинг оқибати нималарга олиб келишини англаб олишибди. Уларнинг уйи ёнида Қуёновлар янги омборхона тиклашаётган экан. Оппоқ қўнғизча уларга салом бериб, кечирим сўраган экан, қуёнлар ҳатто бош кўтариб қараб ҳам қўйишмабди. Балки, ишга берилиб кетган қуёнлар ростдан ҳам уни эшитишмагандир, балки танишмагандир.\nТулкибоевларнинг “Мўйна фабрика”си қандай ёнган бўлса шундай турибди. Айтишларича энди бу фабрикани қайта тиклашнинг иложи йўқ экан. Улар энди парранда фабрикасини очиш учун ҳужжат қилиб юрган эмишлар.\nБу кўнгилсиз гаплардан сўнг, кечириб бўлмас хатога йўл қўйганини тушинган қўнғиз қаттиқ изтироб чекибди. Бу ҳам етмагандай айрим болалар уни кўриб "Қочинглар, олов ёқар келаяпти!". "Қочинглар, қораси юқиб қолади!" - деб қочиб кетадиган бўлишибди. Бир кун Оппоқ йиғлаб, бир чеккада ўтирган экан, олдига Тошгул келибди.\n- Салом Оппоқ, тузалиб кетдингми? Юр, атрофни томоша қилиб завқланамиз - дебди. Унинг бу таклифидан хурсанд бўлган Оппоқ қувончидан йиғлаб юборибди ва "Мени кечир ўртоқ, энди ҳеч қачон гугурт ўйнамайман" - деб сўз берибди. Икковлон Тошгулнинг қўшиғини айтиб дарё бўйига кетишибди.


Коронавирусга қарши тўлиқ эмланганлар 72 фоиздан ошди\nТаъкидланишича, бугунги кунга келиб мамлакатда жами 45 756 511 доза вакцинадан фойдаланилган.Биринчи босқичда 19,6 миллиондан зиёд киши (91,7 фоиз) эмланган. 15,4 миллион киши иккинчи босқичда эмланган.\nТОШКЕНТ, 27 фев — Sputnik. Ўзбекистонда коронавирусга қарши эмланиши керак бўлган кишиларнинг 72,3 фоизи тўлиқ эмланиб бўлди. Бундан Соғлиқни сақлаш вазирлиги маълумотлари дарак бермоқда.Таъкидланишича, бугунги кунга келиб мамлакатда жами 45 756 511 доза вакцинадан фойдаланилган.Биринчи босқичда 19,6 миллиондан зиёд киши (91,7 фоиз) эмланган. 15,4 миллион киши иккинчи босқичда эмланган, 10,6 миллион ортиқ киши учинчи ва бустер доза билан эмланиб бўлган.Эслатиб ўтамиз, 2021 йил 1 апрелидан Ўзбекистонда аҳолини ковидга қарши оммавий эмлаш бошланган эди. Биринчи навбатда 65 ёшдан катталар, тиббиёт ходимлари, ўқитувчилар ва ички ишлар ходимлар эмланди. Кейин 18 ёшдан ошганларнинг эмланиши шарт этиб белгиланди.Республика махсус комиссиясининг 23 февралдаги қарори билан иш берувчиларга 90 фоиз ходимларини ковидга қарши эмлаш мажбурияти юкланди. Эмланмаган, жумладан, бустер доза билан эмланган ходимлар вақтинчалик ишдан четлаштирилади.\n© Sputnik / Alexandr Kryazhev / Фотобанкка ўтишМедицинский сотрудник держит в руках шприц с вакциной от COVID-19\nЎзбекистонда 10,6 миллион ортиқ киши учинчи ва бустер доза билан эмланиб бўлган.\nТОШКЕНТ, 27 фев — Sputnik. Ўзбекистонда коронавирусга қарши эмланиши керак бўлган кишиларнинг 72,3 фоизи тўлиқ эмланиб бўлди. Бундан Соғлиқни сақлаш вазирлиги маълумотлари дарак бермоқда.\nТаъкидланишича, бугунги кунга келиб мамлакатда жами 45 756 511 доза вакцинадан фойдаланилган.\nБиринчи босқичда 19,6 миллиондан зиёд киши (91,7 фоиз) эмланган. 15,4 миллион киши иккинчи босқичда эмланган, 10,6 миллион ортиқ киши учинчи ва бустер доза билан эмланиб бўлган.\nЭслатиб ўтамиз, 2021 йил 1 апрелидан Ўзбекистонда аҳолини ковидга қарши оммавий эмлаш бошланган эди. Биринчи навбатда 65 ёшдан катталар, тиббиёт ходимлари, ўқитувчилар ва ички ишлар ходимлар эмланди. Кейин 18 ёшдан ошганларнинг эмланиши шарт этиб белгиланди.


Ёш йигит-қизларнинг сочига оқ ораласа... » Ўзбекистон янгиликлари – Zamin.uz\n, 14 2020, 14:37\n12 ноя, 15:38 4 757 Ҳаёт тарзи\nМутахассис: Жаҳонгир СОҲИБОВ, Сергели тумани тери таносил диспансерининг дерматовенеролог-трихолог шифокори.\nИнсон организмида миллионлаб соч фолликулалари бор. Фолликулалар соч ҳосил қиладиган ҳужайралар ва пигмент тутадиган ҳужайралардан иборат. Биз айтаётган муаммонинг сабабларидан бири организмда меланин моддаси етишмовчилигидир. Зеро, ушбу модда сочларни ранг билан таъминлайди. Унинг танқислигига қуйидаги омиллар сабаб бўлиши мумкин:\n* қаттиқ асабийлашиш: стресс ҳолатида юзага келган адреналин бош терисидаги протеин ва пигментнинг фаолияти бузилишига сабаб бўлади;\n* носоғлом турмуш тарзи: нотўғри овқатланиш ва уйқу меъёрида бўлмаслиги оқибатида фолликулалар сустлашади;\n* организмда оқсил етишмовчилиги: оқсил таркибидаги тирозин (аминокислота) танқислиги меланин етишмовчилигини келтириб чиқаради;\n* наслий: ота-она, яқин қариндошларда эрта соч оқариши кузатилган бўлса;\n* бўйин соҳасидаги нерв толасининг сиқилиши бош мия томирларига қон яхши етиб бормаслиги, қон айланиш тизими бузилишига сабаб бўлиб, сочни кучсизлантиради, рангсизлантиради.\nОқ сочлар соч тузилмасида ҳаво, яъни бўшлиқлар юзага келиши натижасида ҳам пайдо бўлиши мумкин. Бунда сочларнинг ранги нурнинг синиш бурчаги ўзгаргани туфайли оқ тусга киради. Организмда рўй бераётган салбий ўзгаришлар эрта соч оқариши, қуриб кетиши, тўкилиши каби оқибатларникелтириб чиқаради. Масалан, темир танқислиги анемия, камқонлик, витилиго, қалқонсимон безнинг ишдан чиқиши, вернер (эрта соч оқариши) каби касалликларга сабаб бўлиши мумкин. Агар 30-35 ёшлар (баъзида 20-25) оралиғидаги аёлларда соч оқариши кузатилса, албатта,трихолог шифокор ҳузурига бориш тавсия этилади. Касалликнинг сабабини аниқлаб, организмда юз бераётган ўзгаришларни бартараф этиш зарур. Бунинг учун умумий амалиёт шифокори, эндокринолог, гастроэнтеролог шифокорлар қабулига ҳам йўлланма берилади. Тўлиқ текширув (микроэлементлар учун сочнинг спектрал таҳлиллари, қонда витаминлар, қалқонсимон без текшируви, гормонлар таҳлили)лар ўтказилгач, умумий хулосага келиниб, муолажалар бошланади.\nСоч ювиш воситалари ҳам эрта соч оқаришига олиб келиши мумкин. Чунки баъзи шампунь ва бальзамлар таркибида соч оқаришига сабаб бўлувчи ингредиентлар, хусусан, водород переоксиди (Н202) бор бўлиб, бу модда зарарли хусусиятга эга.\nАввалги ҳолига қайтадими?\nМинг афсуски, оқарган сочларни аввалги ҳолатига қайтаришнинг имкони йўқ. Аммо керакли муолажани ўз вақтида қўллаб, соч оқаришининг олдини олиш ва жараённи секинлаштириш мумкин. Бунда, энг аввало, овқатланиш тартибига эътибор бериш керак. Дуккаклилар, авокадо ва ёнғоқ (барча турлари)ни кўпроқ истеъмол қилиш лозим. Агар чекиш ва ичкиликка мойил бўлсангиз, бундан воз кечишга тўғри келади, чунки ҳар икки одат ҳам муаммони янада чуқурлаштириши аниқ.\nДаволашда дори–дармон ичиш билан бирга маҳаллий муолажа усуллари ҳам олиб борилади. Соч оқаришини тўхтатиш учун шифокор йилига икки марта А, С, Е витаминлари, рибофлавин моддаси ва фолий кислотасини тавсия этади.\nУй шароитида бир қатор фойдали ва табиий муолажаларни бажариш мумкин.\n* 80 мл кунжут ёғи билан 50 мл эфир мойини аралаштириб, оғзи маҳкам ёпиладиган идишга соласиз. Бу аралашма 1 ой музлатгичда сақланиши керак. Малҳам тайёр бўлгач, соч илдизларига суртилади. 15 дақиқа ўтиб илиқ сувда ювилади. Муолажани 14 кун давомида ҳар куни такрорлаш керак.\n* Оддий сариёғ таркибидаги минераллар ҳам соч оқариши жараёнини секинлаштириб, ранг бериш хусусиятига эга. Сариёғни эритиб, соч илдизига уқаловчи ҳаракатлар билан суртиш лозим. Муолажани ҳафтада икки марта такрорлаш тавсия этилади;\n* Қора чой соч оқаришини тўхтатишда самарали воситалардан бири. Аччиқ дамланган қора чойни бир ош қошиқ ўсимлик ёғи билан аралаштириб, соч илдизидан бошлаб учигача суртилади. Тезроқ ва яхши натижага эришиш учун бу муолажани ҳар куни такрорлаш мумкин;\n* Ярим стакан пиёз пўстлоғига 250 мл иссиқ сув қуйиб, 20 дақиқа давомида қайнатилади, совутиб, сузиб олингач, 1 ошиқ глицерин қўшилади. Ва муолажа уч ҳафта давомида ҳар куни такрорланади.\nДори препаратлари билан даволанишда, албатта, дерматолог, трихолог шифокорлар маслаҳатига қулоқ тутинг. Чунки сочларнинг эрта оқаришига қарши қабул қилинган дорилар беморда кутилмаган ҳолатларни келтириб чиқариши мумкин. Шу сабаб, мазкур муаммо сизни хавотирга солиши билан тиббиёт мутахассиси қабулига боринг ва унинг тавсиясига кўра, умумий қон таҳлилини топширинг. Таҳлил натижаси беморнинг организмида рўй бераётган ўзгаришларни кўрсатиб, эрта соч оқаришининг сабабларини аниқлашда ёрдам беради. Касалликни даволашда, аввало, ички тараф (ичга қабул қилинадиган дори-дармонлар)дан, кейин эса ташқи томонлама муолажа қилинса, яхши натижага эришиш мумкин. Шифокор сифатида яна бир маълумотни айтсам, эрта соч оқаришининг аниқ даволаш муддати белгиланмаган. Муолажа бемордан итоаткорликни талаб этади. Чунки даволаш босқичма-босқич олиб борилиши шарт.\nҚаришни секинлаштирувчи дори кашф қилинди 07 окт, 16:56\nОлимлар қаришни секинлаштирадиган моддани аниқлашди 03 окт, 15:42\nКам ухлаб, тиниқиб уйғонишнинг йўлини биласизми? 15 июл, 00:35\nСочларингиз учун айнан мос рангни танланг 02 фев, 07:30\nОрганизмда оқсил танқислигини қандай билиш ва тўлдириш мумкин? 17 янв, 17:48


«Реал»даги ёш иқтидор эгаси Мартин Эдегор ҳақида 15та факт » Ўзбекистон янгиликлари – Zamin.uz\n14-02-2015 | 17:23\nZAMIN.UZ / Спорт / 14 Феврал 2015 года724\n«Реал»даги ёш иқтидор эгаси Мартин Эдегор ҳақида 15та факт\nНорвегиялик ёш иқтидор соҳиби Мадриднинг «Реал» жамоасига йўл олганидан сўнг, кўпчиликнинг диққат эътиборини ўзига жалб қилди. Эдегорга бўлган қзизиқишлар эса кундан-кунга ортиб бормоқда. Биз мана шу жиҳатларни инобатга олиб «Интефутбол» газетасидаги маълумот асосида Эдегор ҳақидаги 15 та фактни сизнинг ҳукмингизга хавола қиламиз.1. Мартин Эдегор 16 ёшида «Реал Мадрид» билан шартнома тузди.2. Daily Mail хабарига кўра, Эдегор Мадридда ҳафтасига 80 минг фунт (105 минг евро) олади. Демак, йиллик маоши 2,25 млн. фунт (!)га тенг.3. «Реал» Эдегор учун «Стремсгодсет» клубига 2,3 миллион фунт (чамаси 3 млн. евро) тўлайди. Норвегиянинг камтарин клуби бонусларни қўшиб ҳисоблаганда, «Реал»дан жами 6,8 млн. евро олиши мумкин.4. «Стремсгодсет» Эдегор билан атиги 10 ойча олдин, яъни 2014 йилнинг 5 май куни профессионал шартнома тузганди.5. Эдегорга «Реал»дан ташқари, яна 8та клуб даъвогарлик қилди: «Манчестер Юнайтед», «Ливерпуль», «Арсенал», «Бавария», «Штутгарт», «Боруссия» Д., «Аякс» ва «Селтик». Эътиборлиси, норвегиялик иқтидор шу клубларнинг деярли барчасида кўрикдан ўтишга ҳам улгурди. Мартиннинг ўзи «Ливерпул»га мухлислик қилади, бироқ уни харид қилишда «МЮ»нинг имкониятлари юқори баҳоланаётганди.6. Эдегор 1998 йили туғилган. Норвегия миллий термаси айнан ўша йили охирги марта ЖЧда иштирок этган.7. Эдегор «Стремсгодсет»даги дебютини нишонлаган пайт 15 ёшу 118 кунлик эди. У илк марта 2014 йилнинг 13 апрель куни «Олесунн»га қарши баҳсда майдонга тушди. Шу билан Норвегия чемпионати рекордини янгилади. Ўшанда ёш йигитча 20 дақиқа тўп сурганди, 1 май куни эса «Воларенга» билан ўйинда тўлиқ вақт давомида ҳаракатланди.8. Мартин «Стремсгодсет»даги илк голини 15 ёшу 151 кунлик пайти урди. Бу ҳам рекорд. Бунгача Норвегия чемпионатидаги рекорд 16 ёшу 100 кунлигида гол урган Гакон Лоренценга тегишли эди.9. У Норвегия чемпионатида жами 23та ўйинда майдонга тушиб, 5та гол ҳосил қилди.10. Эдегор 15 ёшу 253 кунлигида Норвегия миллий жамоасидаги дебютини нишонлади. Яъни ўтган йили 27 август куни БАА термасига қарши кечган ўртоқлик ўйини (0:0)да тўлиқ 90 дақиқа тўп сурди. Бу яна бир рекорд.11. Норвегия миллий жамоасининг расмий ўйини (Евро-2016 саралаши доирасида Болгарияга қарши баҳс - 2:1)да илк марта кўриниш берганида эса, 15 ёшу 297 кунлик эди. Буниси энди Европа чемпионатлари саралаш босқичи тарихидаги рекорддир.12. Эдегорнинг бўйи 176 сантиметрга тенг. Бу ўз кумири - Лео Мессидан 7 сантиметр новчароқ эканлигига далолат.13. Мартин «Реал»да 16-рақамли футболкани олди. У «Стремгодсет»да 67-рақам остида тўп сурганди. Норвегия миллий жамоасининг болгарияликларга қарши ўйинида эса майдонга 9-рақамли формада тушди.14. Эдегор билан ҳамкорлик қилувчи агент¬лар йўқ.15. Youtube тизимида Martin Odegaard сўрови бўйича энг машҳур 5та видеоролик нақ 6 598 248 марта томоша қилинди.Манба: www.furkat.uz\nЎқишни тавсия қиламиз «Реал Мадрид» тарихидаги энг муҳим саналар\n17:26 / 14-02-2015\n«Реал» скаутлари «Тоттенхэм»нинг 3та ўйини орқали Харри Кейнни кузатишди\nЛукас Силва: "Крузейро" мени "Реал"га сотди, бу унга керак эди"\n11:27 / 26-01-2015\n«Реал Мадрид Кастилья» сардори: «Эдегор қанча олса, мен ҳам шунча маош олишни хоҳлайман»\n11:17 / 26-01-2015\n"Реал" Лукас Силвани сотиб олганини расман эълон қилди\n11:25 / 24-01-2015\nВан Гал: Фалькао фақат 20 дақиқа ўйнашга яраётганини маълум қилди\n23:21 / 08-12-2014


“Save Energy” танлови ғолиблари тақдирланди\nЎзбекистон Энергетика вазирлиги томонидан “ЛУКОЙЛ” билан ҳамкорликда ўтказилган “Save Energy – 2021” танлови ғолиблари тақдирланди. Танлов энергияни тежаш ва энергия самарадорлигини ошириш мавзусини оммалаштиришга қаратилган эди. Унда учта номинация бўйича жами 50дан ортиқ ишлар тақдим этилди.\nКўплаб қизиқарли ишларни ҳисобга олган ҳолда, иштирокчиларни қуллаб-қувватлар ва рағбатлантириш мақсадида танлов ҳакамлар ҳайъати совринларни тақсимлашда ҳар бир номинация бўйича иккита ғолибни тақдирлашга қарор қилди.\nХусусан, “Энг яхши видеоролик” номинациясида Авлиёқулова Нафиса ва Исмоилов Шоҳжаҳонларнинг истеъдодли асарлари ажралиб турди. Уларга ҳар бири 10 000 000 сўмлик бўлган сертификатлар топширилди.\n“Энг яхши ижтимоий баннер” номинациясида Солиев Муслимбек ва Худойқулов Анварлар ғолиб бўлишди ва уларнинг ҳар бирига 7 500 000 сўмлик сертификатлар топширилди.\n“Энг яхши мақола” номинациясида Владимир Чернолуцкий ва журналист Ирода Тошматова ғолиб деб топилиб, уларнинг ҳар бирига 5 000 000 сўмлик сертификатлар топширилди.\nЭслатиб ўтамиз, ғолибларни танлашнинг асосий мезонлари матбуот ва ижтимоий тармоқларда энергияни тежаш ва энергия самарадорлигини ошириш мавзусининг ёритилиши, ўзига хослиги ва холислиги эди.\nТанлов жамоатчилик, хусусан, ёшларнинг эътиборини табиий ресурсларнинг сақланишини таъминлаш ва аҳолини энергия ресурсларидан фойдаланишда самарали ва тежамли муносабатда бўлишни рағбатлантириш масалаларига қаратилди.\nМусобақанинг бош ҳомийси “ЛУКОЙЛ Узбекистан Оперейтинг Компани” МЧЖ бўлди.


"Balcom BMW Cup": Ўзбекистон U-19 терма жамоаси Японияни мағлуб этди\n19:49 / 11.08.2015\nЎзбекистон U-19 ёшлар терма жамоаси Япониядаги "Balkom BMW" халқаро турниридаги иккинчи ўйинда Япония ёшлар терма жамоасини 1:0 ҳисобида мағлуб этди.\nЯпониянинг Хиросима шаҳрида давом этаётган "Balcom BMW Cup" халқаро турниридаги иккинчи учрашувида ўйиннинг 48-дақиқасида Жасур Яхшибоев томонидан киритилган ягона гол Ўзбекистон ёшларига ғалаба келтирди.\nЎзбекистон ёшлар терма жамоаси мусобақанинг илк турида Польша ёшлар терма жамоасини пенальтилар сериясига кўра мағлуб этишган эди. Япония ёшлари эса, Хиросимани 2:0 ҳисобида мағлуб этган эди.\nИккинчи тур баҳсларидан сўнг Ўзбекистон U-19 ёшлар терма жамоаси ўз очколарини 5тага етказиб олди ва пешқадамга айланди. Жасур Абдураимов бош мураббийлигидаги терма жамоа мусобақанинг сўнгги турида 13 август куни Хиросима шаҳри ёшлар терма жамоасига қарши ўйнайди.\n"Balcom BMW Cup" халқаро турнири.\n9 август. Хиросима, Япония.\nЎзбекистон - Япония 1:0\nГол: Жасур Яхшибоев (48).\nЎзбекистон: Умид Ҳамроев, Ислом Қобилов, Хушнуд Авилов, Турсунбой Рахимбердиев, Азизжон Ғаниев, Нурилло Тўхтасинов, Шароф Муҳиддинов, Достон Ибрагимов, Санжар Қодирқулов, Ҳусниддин Ғофуров, Беҳзод Ғанижонов.


Ўтган ҳафтада биржанинг онлайн аукциони орқали 754 та автомобиль рақам белгилари сотилди | Новости | UZEX.uz\n2020 йил 5-декабр 03:47 (GMT+5)\nЎтган ҳафтада биржанинг онлайн аукциони орқали 754 та автомобиль рақам белгилари сотилди | Новости\n2019 йилнинг 11 мартдан 17 мартгача бўлган давр мобайнида “ЎзРТХБ” АЖ да 973,7 млрд сўмлик битимлар тузилди. Кичик бизнес ва тадбиркорлик субъектлари иштирокида тузилган битимларнинг умумий ҳажми 37,2% га ўсиб, деярли 438,6 млрд сўмни ташкил этди.\nКўриб чиқилаётган даврда биржа савдоларининг ҳажми 639,9 млрд сўмдан 973,7 млрд сўмга кўтарилди. Сотувлар бўйича биринчи ўринни қурилиш материаллари эгаллаб, унинг улуши 21,4% ни ташкил этди. Кейинги ўринларда пахта толаси – 15,7%, кимё маҳсулотлари – 14,9% ва нефть маҳсулотлари – 12,5% улуш билан жойлашди.\nВалюта савдо майдончаси орқали 2,9 млн АҚШ доллардан ортиққа тенг товарлар сотилди. Ўтган ҳафтада экспортга пахта толаси ва полиэтилен катта ҳажмда сотилиб, уларнинг улушлари мос тарзда 53% ва 39% ни ташкил этди. Бошқа товарларнинг улуши 8 %га тенг.\nЖорий 2019-йилнинг 11 мартдан 17 мартгача бўлган вақт оралиғида биржанинг Листинг комиссияси томонидан сотувчилар аризасига биноан қурилиш материаллари, қишлоқ хўжалиги, минерал ўғит, нефть маҳсулотлари ва бошқа товарларга 224 та стандарт биржа контрактлари очилди.\nКўргазма-ярмарка савдолар ҳажми аввалги ҳафтадаги кўрсаткичга нисбатан 218,9% га ўсди ва 44,5 миллиард сўмни ташкил қилди. Кичик бизнес субъектлари томонидан амалга оширилган харидлар 28,4 миллиард сўмни ёки тузилган битимларнинг 63,8%ни эгалади.\nТузилган битимларнинг ҳажми бўйича биринчи ўринни Тошкент филиали 35,7 миллиард сўмлик келишувлар билан банд этди. Наманган филиали 5,6 миллиард сўмга тенг келишувлар имзолаб, иккинчи ўринни, Бухоро филиали 1,6 миллиард сўмга тенг келишувлар имзолаб, учинчи ўринни эгаллади.\nСотилган товарлар тузилмасига кўра, етакчи қаторларни кимё маҳсулотлари банд этди. Бундай маҳсулотлар 18,6 миллиард сўмга тенг миқдорда сотилди. Кейинги ўринлардан қора ва рангли металлар (6,5 млрд сўм) ва эҳтиёт қисмлар (2,8 млрд сўм) жой олди.\nКўриб чиқилаётган давр мобайнида онлайн аукцион орқали 754 та автомобиль рақамлари сотилди. Сотилган давлат рақам белгиларининг умумий суммаси деярли 3,4 миллиард сўмни ташкил қилди.\nРақобатли савдолар натижасида битимларнинг қарийб 23% биринчи тоифадаги авторақамларга, 52% иккинчи ва 25% учинчи тоифа авторақамларга тегишли.\nХаридорлар таркибида етакчиликни Самарқанд авто ҳаваскорлари эгаллади ва уларнинг тузилган битимлар сонидаги улуши 24% га тенг. Иккинчи ўринда Тошкент ва Тошкент вилоятининг авто ҳаваскорлари 22% улуш билан жойлашди. Кейинги ўрин Бухоро вилоятининг авто ҳаваскорларига тегишли бўлиб, ҳар бирининг улуши 9% ни ташкил қилди. Қолган ҳудудларнинг улуши 45% га тенг.\nЭлектрон давлат харидлари тизимида 51,2 миллиард сўмдан ортиқ қийматга тенг битимлар тузилди. Бюджет ва корпоратив буюртмачиларнинг пул маблағини тежалиши 9,2 млрд сўмни ташкил этди.\nЎтган давр мобайнида бюджет буюртмачилари томонидан умумий қиймати 19,7 миллиард сўмдан ортиқ битимлар тузилган бўлса, корпоратив буюртмачилар томонидан 31,4 миллиард сўмдан зиёдга тенг шартнома электрон тарзда имзоланди.\nШу жумладан, электрон дўконда тузилган битимларнинг умумий қиймати 19,9 миллиард сўмдан ортиқни, электрон аукционда тузилган битимлар қиймати 31,2 миллиард сўмдан ортиқни ташкил этди.\nМанбаа : "ЎзРТХБ" Матбуот хизмати


АҚШ "қурол-яроғлар лобби"си президентлик пойгасида Трамп номзодини қўллаб-қувватлайди\n20:48 / 21.05.2016\nАҚШ Миллий ўқчилар ассоциацияси, мамлакат президентлиги учун сайловолди кампаниясида Республикачилар партиясидан Дональд Трамп номзодини расман қўллаб-қувватлашини билдирди.\nКентукки штати Луисвилл шаҳрида бўлиб ўтган “қурол-яроғлар лобби”си деб аталувчи йиғилишда, Дональд Трамп сиёсий рақиби Хиллари Клинтонни АҚШ Конституциясига киритилган иккинчи тузатишга қарши эканликда айблади. Унда, мамлакат фуқароларининг ўқотар қурол олиб юриш ҳуқуқи эътироф этилган.\nТрампнинг сўзларига кўра, агар террорчилар одамларда ҳам қурол борлигини билишганида, Париждаги терактлар қурбонлари сони анча кам бўлар эди.\nАйтиш жоизки, Трамп Америка президентлиги учун сайловолди кампаниясида партиядош рақибларининг барчасини мағлуб этганига қарамай, Республикачилар партиясининг расмий номзоди бўлиш учун зарур бўлган 1237 овозни тўплай олгани йўқ. Унга, ўз орзусига етиши учун 76та овоз етмаяпти.


Хитой Осиё чемпионатини ўтказишдан бош тортди - xabar.uz\n14.05.2022 15:10 0 1712\n2023 йил июнь-июль ойларида Хитойда футбол бўйича Осиё чемпионатини ўтказилиши керак эди, аммо мусобақа энди бошқа жойда бўлиб ўтади.\n«Аввалига Осиё кубоги 2023 йил 16 июндан 16 июлгача Хитойда ўтказилиши керак эди. Хитой ташкилий қўмитаси пандемиядан жабрланганлар ҳисобига мусобақани бутунлай очиқ тартибда ташкил қилолмаслигини билдиради», дейилади қўмита қарорида.\nЧемпионат учун энди бошқа жой қидирилади. Янги жой номи яқин кунларда аниқ бўлади.\nОсиё чемпионати саралашида Ўзбекистон барча ўйинларни Намангандаги «Марказий» ўйингоҳида ўтказади. Ўзбекистон терма жамоаси С гуруҳидан ўрин олган бўлиб, Таиланд, Малдив ороллари ва Шри-Ланкага қарши учрашувлар ўтказади.


ОАВ: Қозоғистонлик ўқувчи Мадина мактабида ҳаётдан кўз юмди\n14:03 / 11.05.2017\nҚозоғистонлик Аҳмад Тошбиков Нур Саудия Арабистонининг Мадина шаҳридаги Ҳассон ибн Собит номли мактабида бахтсиз ҳодиса қурбони бўлди. У зинапоядан тушаётганда йиқилиб кетгани сабабли ҳалок бўлди, деб хабар қилмоқда Tengrinews.kz сайти. Воқеа 2017 йил 23 апрелда юз берган. Боланинг зинапоядан йиқилиши акс этган видеолавҳа интернет тармоғида пайдо бўлди.\nЛавҳада мактаб ўқувчилари зинопояда пастга тушаётганини кўриш мумкин. Бир муддат ўтгач, эркак киши пайдо бўлади ва болалар билан суҳбатлашади. У суҳбат билан овора бўлиб турган вақтда ўқувчилардан бири зинапоя дастагига сирпаниб тушишга уринган чоғда пастга қулаб тушган.\nОАВ хабарларига кўра, Аҳмад Тошбиков Нур бошидан қаттиқ жароҳат олган. У шифохонага келтирилганда, шифокорлар унинг ўлимини қайд этишган. У мактаб ҳузуридаги Қуръон ўрганиш маркази биринчи курси талабаси бўлган. Унинг ота-онаси мактаб маъмуриятига даъвоси йўқлигини маълум қилган.\nСаудия Арабистони Қозоғистон


Энди тиланчилик қилганларга жазо қўлланилади - zarnews.uz\nЭнди тиланчилик қилганларга жазо қўлланилади\n- Бозорларда, автобуслар тўхташ жойларида, айниқса, зиёратгоҳларда тиланчилар кўп. Улар чет эллик сайёҳларни ҳам безовта қилади. Буни тартибга солиш шунчалик қийинми?\nОчиғи, шу пайтгача бу ҳолат учун жавобгарлик белгиланмаган. 2019 йил 9 январда қабул қилинган “Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига жамоат тартибини таъминлаш механизмларини такомиллаштиришга қаратилган ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида”ги қонунга кўра, Жиноят кодексига қўшимча ва ўзгартишлар киритилди. Жумладан, кодекс 1271-моддаси билан тўлдирилди. Унга кўра,\nНаврўза МАМАСАЛИЕВА, Жомбой туманаро ФИБ суди судьяси.\nТеглар: тиланчи жазо ФИБ суд\nТалончи тиланчиларга чора кўрилди. Самарқанд шаҳридаги ҳолат юзасидан вилоят ИИБ муносабат билдирди\nПаст Дарғомда қайнонасини ўлдириб, жазодан қочиб юрган куёвга ҳукм ўқилди\nЎз хизмат бурчини бажараётган шахсларга нисбатан куч ишлатиш, ҳақорат қилиш мумкин эмас: Қонунда қандай жазо белгиланган?