Мамлакатимизда яшаётган ҳар бир инсон ҳаёти маҳалла, оила билан узвий боғлиқ. Шундай экан маҳалла обод, хонадонлар тинч, маҳалладошлар аҳил-иноқ бўлса, турмуш янада файзли ва фаровон бўлади. Аслида халқимизга хос миллий ўзликни ифодаловчи урф-одатлар, анъналарни авайлаб-асрашда маҳалланинг муҳим ўрни бор.\nКейинги йилларда Тошкент вилоятида ҳам маҳалла тизимини янада такомиллаштириш, оилаларда ижтимоий-соғлом муҳитни яхшилаш, хотин-қизлар ва ёшларни қўллаб-қувватлашга алоҳида эътибор қаратиляпти. Хусусан, Президентимизнинг 2021 йил 2 апрелдаги «Обод қишлоқ» ва «Обод маҳалла» дастурларини амалга ошириш бўйича қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида»ги қарори ижроси юзасидан дастлабки ишлар бошлаб юборилди.\nҲозир вилоятда жами 1 минг 48 та маҳалла фуқаролар йиғини мавжуд бўлиб, уларнинг 654 тасида кенг миқёсли таъмирлаш ва ободонлаштириш ишларини амалга ошириш кўзда тутилган. Жойлардаги 133 та маҳалла аҳолининг долзарб муаммолари йиғилиб қолган оғир ҳудудлар тоифасига киритилди. Жумладан, «Обод қишлоқ» ва «Обод маҳалла» дастурига улардан 44 таси киритилди. Бунинг учун 237,2 миллиард сўм маблағлар йўналтириш режалаштирилган.\nШу пайтга қадар жойлардаги айрим маҳаллаларнинг идораси йўқ бўлиб, таъмирга муҳтожлари ҳам бор эди. Шу ҳолатларни инобатга олиб, бу борадаги камчиликлар ҳам тизимли асосда бартараф этиляпти. Бирин кетин туман-шаҳарларда замонавий маҳалла бинолари фойдаланишга топширила бошланди. Вазирлар Маҳкамасининг тегишли қарорига асосан, 2021-2022 йилларда Тошкент вилоятида 275 та фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари мажмуаларини ташкил этиш белгиланган.\nАйни вақтга қадар вилоят бўйича 28 та, жумладан, Ангрен шаҳрида 2 та, Бекобод шаҳрида 3 та, Олмалиқ шаҳрида 1 та, Оҳангарон шаҳрида 1 та, Пискент, Чиноз, Бўка туманларида 1 тадан, Ўрта Чирчиқ ва Зангиота туманида 3 тадан, Қибрай ва Паркент туманларида 2 тадан, Янгийўл туманида 6 та маҳалла комплекслари қуриб фойдаланишга топширилди.\nЎрта Чирчиқ туманида 20 та маҳалла биноси давлат ижтимоий шерикчилиги асосида ва 4 та маҳалланинг янги биноси маҳаллий бюджетнинг орттирилган маблағлари ҳисобидан қурилиш ишлари олиб борилмоқда. Нурафшон шаҳри Тошкент вилояти маъмурий марказига айлангани туфайли Ўрта Чирчиқ туман марказини ташкил этиш ва ижро этувчи ҳокимият органлари бўлим ва ташкилотларини кўчириш зарурияти юзага келган эди.\n«Уйғур» маҳалла фуқаролар йиғини ҳудудидан 18 гектар ер майдони ажратилиб, унда туман марказини қуриш лойиҳаси тасдиқланди. Ўтган қисқа вақт мобайнида туманнинг бўлажак марказида ижтимоий соҳа объектлари замонавий ва миллий шаҳарсозлик режаси асосида қайта қурилди. Ҳудудда 2 та 4 қаватли бинода туман ҳокимлиги, давлат хизматлари маркази, «Ермулккадастур» бўлими, Халқ қабулхонаси ва Бош вазир қабулхонаси, Халқ таълими ва Мактабгача таълим бўлимлари, Қишлоқ хўжалиги бўлими, Прокуратура, Ички ишлар бўлими, Бандликка кўмаклашиш маркази, хотира майдони, кўп тармоқли марказий поликлиника, «Бешта муҳим ташаббус» доирасида янги замонавий бинолар қуриб фойдаланишга топширилди. Шунингдек, маҳаллада кўп қаватли аҳоли хонадонлари бунёд этиляпти, 2 гектар майдонда истироҳат боғлари яқин келажакда фойдаланишга топширилади. Бундан ташқари, «Гулобод», «Янги ҳаёт» ва «Саидовул-Бахт» каби МФЙларнинг идораси ҳам янги бинода иш бошлади.\nҚибрай тумани 3-сектор ҳудудида жойлашган 2 минг 410 нафар аҳоли истиқомат қилиб келаётган «Бойжигит» маҳалла фуқаролари учун барча қулайликларга эга бўлган янги маҳалла биноси фойдаланишга топширилди.\nДавлат-хусусий шериклик асосида барпо этилган маҳалла биносида келгусида аҳоли вакилларига сифатли хизмат кўрсатиш учун барча имкониятлар мавжуд. Ҳудудларда 164 та маҳалла биноси қурилиши давом этмоқда. 2021 йилнинг биринчи чорагида маҳаллий бюджет маблағлари ҳисобидан Чирчиқ шаҳри, Бекобод, Янгийўл, Бўка, Қуйи Чирчиқ, Юқори Чирчиқ туманларидаги 108 та маҳалла фуқаролар йиғинлари идораси зарур мебел жамланмалари билан тўлиқ таъминланди. Шунингдек, Олмалиқ, Чирчиқ, Янгийўл шаҳарлари, Бўстонлиқ, Зангиота, Қибрай ва Оҳангарон каби туманлардаги жами 1 минг 384 та маҳалла идорасига компьютер жамланмалари берилди. Узоқ ҳудудларда жойлашган 26 та маҳалла фуқаролар йиғинлари интернет тармоғига уланди.\nАҳоли бандлигини таъминлаш, даромадини ошириш ва тадбиркорликка жалб қилиш борасида ҳам ишлар қилинмоқда. Бу борада ўз меҳнати туфайли юқори натижаларга эришаётган оилалар тажрибаси оммалаштириляпти. Ҳозир томорқачиликдан яхши даромад топаётганлар кўп. Бу борада Ўзбекистон Фермер, деҳқон хўжалиги ва томорқа ер эгалари кенгаши, «Томорқа хизмати» МЧЖ томонидан туман-шаҳарларда аҳолига кўрсатиладиган хизматлар, етиштирилган маҳсулотни сотиш билан боғлиқ амалий ёрдамлар кўрсатиляпти.\nБарча жойларда бўлгани каби Пискент туманида ҳам аҳоли томорқаларидан самарали фойдаланиш, очиқ ва ёпиқ майдонларда маҳсулот етиштирувчи оилалар бор. Ҳовлисидаги токзорни плёнка билан ёпиб, иссиқхонадан йилига 3-4 марта ҳосил етиштириб, 100 миллион сўмгача даромад қилган уста боғбон Раҳимбой Мажидов тажрибаси барча МФЙларда оммалаштириляпти.\n– Ишимни жуда яхши кўраман, – дейди тажрибали боғбон Раҳимбой ака Мажидов. – Ҳар йили мавсумда юқори ҳосил олишга ҳаракат қиламиз. Етиштирган маҳсулотларимизни ички бозорга етказамиз. Меҳнатимиз ортидан кам бўлмадик, даромадимиз ҳам юқори бўляпти. Оиламиз тотув, фарзандларимизнинг бандлигини таъминладик.\nҲозир Пискент туманидаги «Темир дафтар»даги оилаларни томорқачиликка жалб этиш чоралари кўриляпти. Бунинг учун баҳор мавсуми бошида зарур мевали дарахт ва сабзавот кўчатлари етказиб бериляпти. Туманда 17 минг 536 та томорқа мавжуд бўлиб, унинг 1 минг 200 тасида иссиқхона қуриб фойдаланилмоқда.\n«Обод қишлоқ» ва «Обод маҳалла» дастури доирасида вилоят аҳолисининг турмуш даражасини яхшилаш, уларнинг доимий даромад манбаларини яратиш, қишлоқлар (маҳаллалар)нинг архитектура қиёфасини янгилаш ва ҳудудларини ободонлаштириш бўйича жорий йилда режалаштирилган ишлар бор.\nДастлабки саъй-ҳаракатлар жойларда бошлаб ҳам юборилган. Ангрен шаҳридаги «Тараққиёт» МФЙ «Обод маҳалла» дастурига киритилган бўлиб, ҳудудни комплекс ривожлантириш чора-тадбирлари ишлаб чиқилди. Ҳудудда электр энергия таъминотини янада яхшилашга эътибор қаратилаяпти. Хусусан, маҳалла ҳудудида шу кунларда ободонлаштириш ва коммуникация билан боғлиқ муаммоларни бартараф этиш чоралари кўрилмоқда. Ангрен ШEТК томонидан дастурга мувофиқ, мазкур маҳаллага жами 30 та темир-бетон таянчини ўрнатиш белгиланган. Жараён изчил давом этаяпти.\nХалқ депутатлари Олмалиқ шаҳар Кенгашининг қарорига кўра, энг катта маҳаллалардан бўлган «Зарбулоқ» ва» Олмалиқсой» МФЙ ҳам жорий йил «Обод маҳалла» дастурига киритилган. Шу боис, маҳаллани тўлиқ хатловдан ўтказиб, таъмирлаш бўйича лойиҳа-смета ҳужжатларини тайёрлаш чоралари кўрилмоқда.\nБу маҳаллада бугунги кунда 828 та хонадонда жами 3 минг 880 нафар аҳоли яшайди. Маҳалла аҳлининг аксарияти паррандачилик ва чорвачилик ҳамда кунбай ишлайди. Бу ерда бирорта мактаб, боғча, дорихона, спорт майдончаси мавжуд эмас. Йўллар, кўча ёритиш чироқлари таянчлари таъмирталаб аҳволда. Хонадонларга интернет тармоғи етиб келмаган. Мавжуд камчиликларни бартараф этиш эса молиявий таъминотга боғлиқ. Шу боис, маҳаллани ободонлаштиришдан аввал, ажратилган маблағдан келиб чиқиб, ишлаб чиқилган лойиҳа асосида таъмирланиши белгилаб олинди.\nЖумладан, 4-сектор ҳудудида жойлашган «Зарбулоқ» МФЙнинг ички йўллари асфальтланиб, чироқлар ўрнатилиши, ҳудудга алоқа тармоғи тортиб келиниши режалаштириляпти. Бу ерда тадбиркорлик фаолиятини йўлга қўйиш истагида бўлган фуқароларга ёрдам бериш, ёшларни иш билан таъминлаш, аёлларни қўллаб-қувватлаш ҳам белгиланган. Бунинг учун маҳаллага шаҳардаги барча корхона-ташкилотлардан қўшимча куч ва воситалар жалб қилинмоқда. Президентимиз Шавкат Мирзиёев жорий йилнинг 18-19 март кунлари Тошкент вилоятига қилган ташрифи давомида маҳаллаларнинг ижтимоий ҳолати, аҳолининг кайфиятига ҳам алоҳида эътибор қаратган эди. Вилоятда янги турар жойлар қуриш, эски уйларни қайта таъмирлаш, бўш турган бинолардан самарали фойдаланиш, электр энергияси, иссиқлик, ичимлик суви таъминоти, шаҳарларда коммунал хизматларни яхшилаш бўйича масъулларга зарур топшириқлар берган эди.\nТаъкидлаш жоиз, Президентимизнинг қарори асосидаги саъй-ҳаракатлар ҳозир вилоятнинг барча жойларида бошланган. Мақсад аҳолига қулайлик яратиш, «маҳаллабай» асосида ишни ташкил этиш, шу орқали аҳолини қийнаб келаётган кўплаб муаммо ва камчиликларни ҳал этишдир.


ТЕРРОРИСТИК ГУРУХЛАР ОҚИМИГА АЛДАНМАНГ — Zamaxshariy.uz\nТЕРРОРИСТИК ГУРУХЛАР ОҚИМИГА АЛДАНМАНГ\n27 июля, 2021 admin Uncategorized\nХозирги кунда экстремистик ва террористик оқимлар ўз сафларини кенгайтириш мақсадида турли йўллардан фойдаланмоқдалар. Айниқса, хозирда ахборот алмашинуви жадал суратда амалга оширилмоқда. Интернет тармоқлари орқали ҳам турли хил ғаразли мақсадларга эга бўлган маълумотлар тарқатилмоқда.\nАйни пайтда ахборот хуружидан ҳимояланишлик долзарб масалалардан бири бўлмоқда.\nМарказий Осиёга экстремизмнинг кириб келишида Афғонистон дарвоза вазифасини ўтади. Хозирги кунда минтақада кўпроқ “Ўзбекистон ислом харакати” (иккинчи номи — Туркистон ислом харакати), “Ҳизб ут- таҳрир”, “Акромийлар”, “Нурчилар” ва “Таблиғчилар” каби экстремистик ва террорчи гуруҳларнинг фаолияти кузатилмокда.\nЭкстремистик руҳдаги террорчи ташкилотларнинг стратегик мақсадлари, аввало, гўёки, шариатга асосланган давлат тузиш бўлиб, бу бир неча босқичда амалга оширилиши режалаштирилган.\nБиринчи босқичда аҳолини кенг кўламда “исломийлаштириш” назарда тутилади. Бунда, аввало, диний илми саёз бўлган кишилар орасида исломнинг фарзларига амал қилиш лозимлиги, бу ишларни бажармаганлар мусулмончиликдан чиқиши уқтирилади. Шу билан бирга, яширин “хужралар” тузиш ва уларда ўқиётганларга, диний таълим ниқоби остида, ўз қарашларини сингдириш ишлари олиб борилади.\nБир қарашда бундай “даъват”дан ҳеч қандай зарар йўқдек кўриниши мумкин, аслида эса бу “чуқур ўйланган стратегия”нинг бир қисмидир.\nИккинчи боскичда энди “исломийлаштирилган” аҳолида ҳукумат, мавжуд конституциявий тузум, расмий диний тузилмалар ва уламоларга нисбатан норозилик кайфиятини уйғотиш ва шу орқали ижтимоий-сиёсий вазиятни беқарорлаштириш кўзланади. Унда аҳоли орасида “имонли” ва “имонсиз”, “мусулмон” ва “кофир”, “ислом диёри” ва “куфр диёри” каби тушунчаларни кенг ёйиш, экстремистик руҳдаги варақа, адабиёт, видео ва аудио тасмаларни тарқатиш орқали динлараро ва миллатлараро муносабатларни кескинлаштириш асосий мақсад ҳисобланади.\nУчинчи босқичга келиб, тўпланган “жамоат” террористик ҳаракат билан мавжуд ҳукуматни ағдариш ва “ислом давлатини” тузишга даъват этилади. Бунда, “жиҳод”, “шаҳидлик” ғояларини тарғиб қилиш, яширин гуруҳлар тузиш ва унинг аъзоларини махсус (даъват, қўпорувчилик ва х.к.) тайёргарликдан ўтказиш, аёллардан иборат ячейкаларни кучайтириш ва охир-оқибат террор воситаларидан фойдаланган ҳолда мақсадга эришиш кўзланади.\nЭкстремистик ва террористик оқимларнинг жамият барқарорлигига таҳдиди қуйидагиларда намоён бўлади:\nИжтимоий-сиёсий вазиятни беқарорлаштириш. Бунинг учун аҳоли ичида ва хорижий ахборот воситаларида мамлакатдаги ижтимоий-сиёсий ҳолат, жумладан, диний сиёсат, яширин гуруҳлар тузилиб, улар томонидан мутаассиблик руҳидаги диний ташвиқот юритилади ва натижада ижтимоий-сиёсий вазиятнинг беқарорлашуви юз беради.\nДинлараро ва миллатлараро муносабатларни кескинлаштириш. Мутаассиб кучлар турли халқлар, ҳаттоки, цивилизациялар орасидаги ўзаро ишонч ва тинчликка раҳна солиш билан бир қаторда, бошқа диндагиларга нисбатан кескин ва салбий муносабатда бўлишга чақирадилар.\nАҳоли орасида ислом таълимотларига зид ғояларни тарқатиш. Бунда муқаддас ислом динидаги “шаҳид”, “жиҳод” каби тушунчалар ўзларининг ғаразли манфаатлари йўлида нотўғри талқин қилинади. Бундай талқин динимизнинг гўёки, ёвузликка, жангу жадал, уруш, қон тўкишга асослангани ҳақидаги нотўғри тасаввурларнинг шаклланишига сабаб бўлади.\nЁшларнинг фаол ижтимоий куч экани уларнинг турли мафкуравий таъсир ва тазйиқларнинг бош объектига айланишига олиб келди. Бунда уларнинг жамиятнинг ҳали етарли тажрибага эга бўлмаган, ташқи таъсирларга тез берилувчан ва айни пайтда, энг харакатчан қатлами экани инобатга олинмоқда.\nЁшларнинг турли террористик оқимларга кириб қолишлари сабаблари қаторида уларда диний маълумотнинг етишмаслиги, уни эгаллашга бўлган қизиқиш ва интилиш ҳамда ишонувчанлик, бирданига ва хамма нарсага (бойлик, шон-шухрат, мартаба ва х.к.) эга бўлишга харакат қилиш, илмий тилда айтганда, максимализм каби маънавий-руҳий омилларни алоҳида ажратиб кўрсатиш лозим. “Сен бу ташкилотга кириш ёки мана бу вазифани бажариш билан алоҳида, ҳар кимга ҳам насиб қилавермайдиган шарафли ишга қўл урган бўласан, керак бўлса, сен миллат, дин, инсониятнинг халоскорига айланасан!”, деган қарашларни сингдириш жараёни айнан мана шу каби хусусиятларга алоҳида эътибор берилаётганини кўрсатади. Ёшларнинг экстремистик гуруҳлар таъсирига тушиб, турли террорчилик амалиётлари иштирокчисига айланиб қолишларининг асосий сабаби, уларнинг на диний, на дунёвий билимга эга эмасликлари, соф ислом таълимотини билмасликларидандир.\nИмом Бухорий бобомиз айтганларидай жаҳолатнинг давоси илмдир, ёшларимизнинг террористик ва экстремистик ташкилотларга адашиб кириб қолмасликлари учун, фарзандларимизни илмли ва маърифатли қилиб тарбиялаш энг асосий омилдир.\nҲазорасп тумани “Хазрати Шайх Муҳаммад Амин” масжиди имом-хатиби\nPrevious Post:ЛОҚАЙДЛИК БАЛОСИ\nNext Post:МИССИОНЕРЛАРНИНГ НОТЎҒРИ ҒОЯЛАРИ


«Сўғдиёна» аёллар жамоаси Умид Аҳмаджоновга миннатдорчилик билдиради. – "Сўғдиёна" футбол клуби расмий сайти\n«Сўғдиёна» аёллар жамоаси Умид Аҳмаджоновга миннатдорчилик билдиради.\nМаълумки, 5 январь куни Ўзбекистон Футбол Федерацияси президенти Умид Аҳмаджонов футбол учун яратилган шарт шароитлар билан танишиш мақсадида Жиззах вилоятига ташриф буюрган эдилар. Ташрифи давомида «Сўғдиёна» академияси тарбияланувчилари ,футзал, аёллар жамоари учун яратилган шароитларни ўргандилар. Ўзбекистон Футбол Федерациясининг президенти аёллар жамоаси футболчилари билан суҳбати давомида футбол ривожи учун ҳар қандай ёрдамга тайёр эканликларини айтиб ўтганди.\nБугун «Сўғдиёна» аёллар жамоаси Ўзбекистон Футбол Федерацияси президенти Умид Аҳмаджонов томонидан махсус совға қабул қилишди. Умид Аҳмаджонов аёллар жамоасига машғулотлар ва кундалик кийиш учун юқори сифатли спорт кийимлари совға қилди.\n-«Сўғдиёна» аёллар жамоаси барча футболчилари ва мураббийлари бугун жуда хурсанд-дея гап бошлади «Сўғдиёна» аёллар жамоаси бош мураббийи Гулнора Азамова. Жамоамиз барча футболчи қизлари номидан Умид Аҳмаджоновга чин юракдан миннатдорчилик билдирамиз. Бизга шу даражада эътибор учун ташаккур изҳор этамиз. Бунга жавобан биз ҳам мусобоқаларда муносиб иштирок этиб, мамлакатимиз футболини янада юқори ўринларга олиб чиқишга ҳаракат қиламиз. Умид Аҳмаджоновга мамлакатимиз футболини ривожлантириш йўлида амалга ошираётган ишларида мувофаққият ва зафарлар тилаймиз -дейди «Сўғдиёна» аёллар жамоаси бош мураббийи Гулнора Азамова.\nҚўйида жамоанинг бугунги машғулотидан фотогалереяни томоша қилишингиз мумкин\nPrevious ArticleЎртоқлик учрашувида “Насаф” нинг қўли баланд келди\nNext Article«Сўғдиёна» ПФК 14 январь Ватан ҳимоячилари куни билан барчани табриклайди!


1441 йил 20 зулҳижжа | 2020 йил 10 август, душанба\n14:45 / 26.03.2019 2671 pdf Ўқиш режими + -\nИсломда ижтимоий алоқалар ҳақида сўз кетганда, қўшничилик алоқаларига катта аҳамият берилади. Ушбу алоқаларни гўзал тарзда олиб бориш ҳақидаги таълимотлар тақдим этилади. Бу таълимотлар эса Исломнинг ижтимоий алоқаларни иймон ва гўзал ахлоқ асосида олиб боришга берган аҳамиятидан келиб чиқади.\nҚўшнига яхшилик қилиш ҳақидаги исломий таълимотлар ҳам дунёда мисли кўрилмаган таълимотдир. Инсон боласи ўз кундалик ҳаётида, истайдими-истамайдими, доимий равишда алоқада бўлиб турадиган тоифалардан бири қўшнилардир. Киши ҳаётининг осойишталиги, бахти, қувончи кўпинча қўшни ила кечадиган алоқаларига ҳам боғлиқ бўлади.\nАгар Аллоҳ таоло бандага яхши қўшни ато қилса, кўпгина хайр-яхшиликларга сабаб бўлади. Аксинча, ёмон қўшнидан турли ёмонликлар кутилишининг ўзи турмуш ҳаловати ва осойишталигини кетказади.\nУшбу ва шунга ўхшаш бошқа мулоҳазалар асосида Исломда қўшничилик алоқасига алоҳида эътибор берилган. Қўшнининг ҳаққи юқори кўтарилган. Унга яхшилик қилиш ҳақида қўплаб тавсиялар берилган.\nАбу Шурайҳ Хузоъийдан ривоят қилинади:\n«Ким Аллоҳга ва охират кунига иймон келтирган бўлса, қўшнисига яхшилик қилсин», дедилар».\nҚўшнига яхшилик қилиш Аллоҳга ва қиёмат кунига иймон келтирган кишининг сифати, белгиси, аломати экан. Ким Аллоҳга иймон келтирган бўлса, қиёмат кунидан умидвор бўлса, қўшнисига яхшилик қилиши лозим экан.\nБу ҳамда шунга ўхшаш жойларда Аллоҳга ва қиёмат кунига иймонни зикр қилиш ушбу ишларга тарғиб нақадар аҳамиятли эканини таъкидлаш учундир. Аллоҳга бўлган иймон кишиларни доимо У Зотга муҳаббат ила итоат қилишга чорлайди. Охиратга бўлган иймон эса савоб ва гуноҳларимизни эслаб туришнинг асосидир. Кимнинг охиратга иймони бўлса, яхшилик қилади ва ёмонликдан қайтади. Демак, Аллоҳга ва охиратга иймон қўшнига яхшилик қилишни, ҳатто ундан етган озорларга сабр қилишни тақозо этади.\nҚўшнилар уч тоифадан иборат: мусулмон қариндош қўшни, мусулмон қариндошмас қўшни ва мусулмонмас қўшни. Мусулмон қариндош қўшнининг мусулмонлик, қариндошлик ва қўшнилик ҳаққи бўлади. Мусулмон қўшнининг мусулмон-лик ва қўшнилик ҳаққи бўлади. Мусулмонмас қўшнининг фақат қўшнилик ҳаққи бўлади.\n«Унинг қўйи сўйилди. У хизматчи йигитига:\n«Яҳудий қўшнимизга ҳам ҳадя қилдингми? Яҳудий қўшнимизга ҳам ҳадя қилдингми? – деб ҳадеб сўрайверди. Сўнг: – Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг «Жаброил менга қўшни ҳақида шу қадар кўп тавсия бердики, уни ҳам меросхўр қилиб қўярмикан, деб ўйлаб қолдим», деганларини эшитганман», деди».\nЯҳудийми, насронийми, мажусийми, ким бўлишидан қатъи назар, қўшнига яхшилик қилиш керак. Чунки қўшнининг ҳаққи шариатда жуда қаттиқ тайинлангандир. Бу ҳақни поймол қилиш оғир иш ҳисобланади.\n«Кенг маскан, солиҳ қўшни ва яхши маркаб мусулмон кишининг саодатидандир», дедилар».\nШунинг учун ҳам Исломда қўшничиликка жамиятдаги энг муҳим алоқалардан бири сифатида қаралади. Шу боис ҳам қўшничилик алоқаларига Қуръони каримда, Набий соллаллоҳу алайҳи васалламнинг суннатларида, шариат таълимотларида, мужтаҳид уламоларимизнинг ижтиҳодларида, тасаввуф ва адабиётларда катта эътибор берилган.\nҚўшниларнинг муомала одоблари:\nҚўшнига яхшилик қилиш уни кўрганда салом бериш ва ҳолини сўрашдан бошланади.\nҚўшнига яхшилик қилиш унинг ҳожати тушган ишларида ёрдам бериш ва ундан ёмонликларни даф қилиш билан бўлади.\nҚўшнига зинҳор озор берилмайди, унга фақат яхшилик қилинади.\n«Эй Аллоҳнинг Расули! Фалон аёл кечаси билан намозда қоим бўлади. Кундузи нафл рўзаларни тутади. Яна бошқа фалон-фалон яхшиликларни қилади, садақа беради, лекин тили билан қўшниларга озор етказади», дейилди. Шунда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам:\n«У аёлда яхшилик йўқ, у дўзах аҳлидандир», дедилар. (Бояги кишилар):\n«Фалончи аёл бўлса фарз намозларини ўқийди, бир бўлаккина қурут садақа қилади, аммо бирор кишига озор бермайди», дейишди. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам:\nБу ҳадиси шарифда қўни-қўшниларга озор бермаслик, уларни беҳурмат қилмаслик нақадар зарур иш экани таъкидланмоқда. Қўни-қўшниларга ёмон муносабатда бўлиш, уларга озор бериш ўқилган нафл намозлар, тутилган нафл рўзаларни ҳам ювиб кетиб, уларни фойдасиз ҳолга келтириб қўяди.\nУмид 00:07 / 27 апрель\nЯхши маълумот олдим, катта рахмат\n17:00 / 26.03.2019 4712\nБурун – бетакрор мўъжиза\n20:10 / 26.03.2019 3117\n4284 14:00 / 18.04.2019\n4507 13:40 / 10.06.2019\n2424 15:31 / 11.02.2019\nҲақиқатан, ҳар бир отаона фарзандига тарбияодоб берар экан, энг аввало, саломлашишни ўргатади. Жаҳонда одобнинг бу жиҳатига эътибор бермайдиган бирор миллат ёки давоми...\n13686 14:11 / 05.02.2019\n«Арбаъин Нававий» китобининг шарҳи ¦ 25 ҳадис\n79 12:19 / 08 август\n«Арбаъин Нававий» китобининг шарҳи | 24 ҳадис, 2 қисм\n96 12:17 / 07 август\n40580 11:58 / 10.10.2018\n52574 11:56 / 10.10.2018\n5843 16:57 / 17.05.2019\n2845 09:35 / 18 апрель


Дилявер Ваниев: “Насаф”га Ўзбекистон Кубоги финалида омад тилаймиз\n24 ноябрь, 2016, 09:05\nОлий Лига сўнгги туридан ўрин олган “Насаф” – “Машъал” (2:0) учрашуви якунига еткач, “Машъал” жамоаси бошлиғи Дилявер Ваниев ўйин ҳақидаги фикрлари билан ўртоқлашди.\n–Ўйин ҳақида гапиришдан аввал, бир қувонарли ҳолни таъкидлаб ўтмоқчиман. Бугунги учрашувда ҳар иккала жамоа сафида ҳам “Машъал” академиясида тарбия топган ўйинчилар тўп тепишди. Бундай ўйинчилар билан қанчалик фахрлансак арзийди. Айниқса “Насаф” сафида тўп тепаётган академиямиз тарбияланувчилари ва собиқ футболчиларимизнинг бугунги кўрсатган ўйини жуда мазмунли бўлди. Тўғриси, биз булардан фахрланамиз. Клубимиз бундан буён ҳам мана шундай футболчиларни ўзбек футболи учун тарбиялаб вояга етказишдаги ишларини давом эттираверади.\nЭнди ўйин ҳақида тўхталадиган бўлсам, чемпионатнинг сўнгги учрашуви бўлишига қарамасдан футболчилар бугун тезкор бўлишди. Икки принципиал рақиб майдонда кураш олиб борди. Жамоамизда кўплаб йўқотишлар бўлишига қарамасдан бугун мақсадимиз ғалаба қозониш эди. Афсуски мақсадимиз амалга ошмади. Қолаверса, бизга нисбатан “Насаф” жамоаси ғалабага муносиб ўйин кўрсатди. Сўзимни сўнгида “Насаф” жамоасини бу йилги эришган ютуғи – бронза медалини қўлга киритгани билан табриклайман. Ўзбекистон Кубоги финалида эса уларга омад тилаймиз, – деди Ваниев.


Ангрен шаҳри ҳокими 44 ёшида вафот этди - xabar.uz\nАнгрен шаҳри ҳокими 44 ёшида вафот...\nАнгрен шаҳри ҳокими 44 ёшида вафот этди\n11.05.2022 09:29 0 3423\nАнгрен шаҳри ҳокими Нуритдин Абдураҳимов бугун эрталаб вафот этгани айтилмоқда. Бу ҳақда «Олтин воҳа» канали хабар тарқатди.\nЎлим сабаби инфаркт экани айтилмоқда.\nЭслатиб ўтамиз, ҳоким шу йилнинг январ ойида ушбу лавозимга тайинланганди.\nНуриддин Абдураҳимов 1978 йили Пискент туманида туғилган. Ангрен шаҳри ҳокими этиб тайинлангунига қадар Президент Администрациясининг масъул ходими сифатида фаолият юритган.\nЖамият 15/06, 11:38\nВазирлар Маҳкамаси ходими Иштихонга ҳоким бўлди\nЖамият 14/06, 19:29


Тошкент ҳокимлиги рестайлинг қилинган пойтахт гербини тақдим қилди\n20:27 / 13.06.2019 7622\nТошкент ҳокимлиги пойтахт гербининг рестайлинг қилингандан кейин янгиланган кўринишини тақдим қилди. Ушбу герб 1997 йилда тасдиқланган гербнинг замонавий элементлар билан бироз қайта ишланган варианти ҳисобланади.\n1997 йилги герб муаллифлари Саидолим Шарипов ва Жавлон Умарбеков ҳисобланади. Ўша герб ўзидан сиёҳрангдаги қалқонни акс эттириб, унда очиқ эшиклар, яшил дарахт, тоғлар, иккита дарё, тилларанг нон, бир бош узум ва пахта гуллари тасвирланган эди. Юқорисида “Kuch adolatdadir”, пастида эса “Toshkent” сўзлари ёзилган бўлган.\nЯнгиланган гербда эса дарёлар ва нон тасвирланмаган.\n“Кўришингиз мумкин, биз тубдан фарқ қилувчи бирор нарса қўшмадик. Ушбу иш шаҳар маъмурияти билан келишилган ва маъқулланган”, деб хабар қилинган ҳокимликда.\nШунингдек, Тошкентнинг янги гербини яратиш бўйича танловда ғолиб бўлган иш тасдиқланмаган. Ҳокимликда таъкидланишича, бу иш якунланган иш бўлмай, балки концепция бўлган.\nБундан ташқари, Тошкент логотипи мавжуд бўлиб, у MA’NO Branding брендинг агентлиги томонидан яратилган. Кўргазмалилик учун юқорида эски герб (1), янгиланган герб (2), танловда ғолиб бўлган, бироқ тасдиқланмаган герб (3), шаҳар логотипи (4) ва Тошкент ҳокимлиги матбуот хизмати логотипи келтирилган.\nТошкент шаҳридаги мактаблар фаолиятини яхшилаш бўйича Вазирлар Маҳкамаси қарори қабул қилинди\nТошкентда 52 ёшли шахс дўппослангани боис касалхонада вафот этди\nТошкентда шубҳали қутилар хавотирга сабаб бўлди


30 январь куни мамлакатда коронавирус инфекциясининг “британча” штаммига чалинган илк бемор аниқланди. Орадан кўп ўтмай ижтимоий тармоқларда Ўзбекистонда яна карантин жорий қилиниши ҳақида хабарлар тарқалди. Бунга асос қилиб овозли хабар қолдирилган. Аудиохабарда бош вазир ўтказган йиғилишда бу ҳақда айтилгани, барча чегаралар ёпилиши, мамлакатга кириш-чиқиш тўхтатилиши маълум қилинган.\nҲуқуқшунос ва блогер Хушнудбек Худойбердиев бу овозли хабар унга тегишли эканини ва 2020 йилнинг 15 март куни саҳифасида эълон қилганини айтиб ўтди.\n“Шу кунларда Telegram гуруҳларида ўтган йили каналимда эълон қилинган эски хабарлар яна қайта тарқатилмоқда.\nБиринчиси - 16 мартдан карантин эълон қилиниши ҳақидаги овозли хабар. Бу 2020 йил 15 март кунги хабар эди.\nЖорий йилда карантин қайта эълон қилиниши ҳозирча кутилмаяпти (илоҳим, бунга эҳтиёж ҳам бўлмасин)”, - деб ёзган блогер ўз саҳифасида.\nKun.uz бу масалага ойдинлик киритиш мақсадида коронавирусга қарши курашиш штаби аъзоси Нурмат Отабеков билан боғланди.\nШтаб аъзосининг таъкидлашича, айни кунларда янги штаммнинг кириб келиши билан боғлиқ ҳолатлар сабаб бундай хабарлар тарқалиши аҳолини саросимага солмоқда. Шу ўринда, фуқаролардан эътиборли бўлиш сўралган. Турли ёлғон маълумотларга ишонишдан олдин уни асосли ёки асоссиз эканлигини текшириб кўриш лозим. Бу борада фақат Республика махсус комиссияси топшириғига биноан расман хабар берилади.\n“Авваламбор, бу каби “совуқ”, асосланмаган, нотўғри хабарларни тарқатганлик учун Ўзбекистон Республикаси Жиноят Кодексининг 244-5- моддасига мувофиқ жавобгарлик бор. Минг афсуски, орамизда шу каби ёлғон хабарларни тарқатишга ишқибоз, “касал” одамлар ҳам учраб турибди. Карантин ва чеклов тадбирларига келсак, унга сабаб бўладиган асос ва ҳолат йўқ. Республикамизда эпидемик вазият барқарор”, - деди Нурмат Отабеков.


Тожик адвокатлари ишида 'экстремизм аломати' топишди - BBC News O'zbek\nТожик адвокатлари ишида 'экстремизм аломати' топишди\nImage caption "Ислом Уйғониш партияси" аъзоларини маҳкамада ҳимоя қилмоқчи бўлган адвокат Бузургмеҳр Ёровнинг ўзи ҳам ҳибсга олинган.\nТожикистондаги бир қанча ўқитувчи ва масжид имомлари ҳибсдаги икки ҳимоячи Бузургмеҳр Ёров ва Нуриддин Маҳкамов фаолиятида "экстремизм ва конституцион тузумни ағдаришга чақириқ" белгиларини топиб, қоралаганлар.\nТожикистонлик имом ва олий ўқув юрти ўқитувчиларининг бу каби айбловлари мамлакатда аксариятига тўсиқ қўйилган Фергана.ру, "Озоди", "Иршод" сайтлари ва "Нигоҳ" рўзномасида бундан бир неча йил олдин босилган етти мақолани гўёки таҳлилидан сўнг билдирилган. Айтилишича, мақолаларнинг нусхалари ҳимоячи Нуриддин Маҳкамовнинг уйидан топилган.\nБу ерда гап 2011-2012 йилларда чиққан "Тожик талабаларининг Тожикистон Президентига мурожаати", Тожик тадбиркори президент куёвига қарши. Етти йил банк билан кураш", "Имомали Раҳмонга истеъфо!", "Хоруғ Имомали Раҳмон истеъфоси асоси", "Тожикистон инқилоб арафасида" мақолалари ҳақида кетмоқда.\n4 июлда уч соат давом этган маҳкама ишида қатнашган "Озоди" мухбирига кўра, Бузургмеҳр Ёров тергов давомида бу мақолалар муҳокама қилинмаганидан норозилигини билдирган, мақолалар экспертларнинг фикри сифатида тақдим этилганини айтган у.\nХўжанддаги масжид имоми Абдуҳамид Ғаниев тожик талабаларининг мурожаатида ирқчилик ва динга қарши фикрларни топган.\nБузургмеҳр Ёров эса бу мурожаатга алоқаси йўқлигини айтган маҳкамада.\nОлий ўқув юртининг бир гуруҳ ўқитувчилари "Имомали Раҳмонга истеъфо" мақоласини "конституцион тузумга чорлаш", деб баҳолаганлар. Ёров ўз навбатида бу мақолада оддий фуқаро сифатида ўз фикрини айтгани, уни таҳдид сифатида қабул қилиш керак эмаслигини билдиради.\n"Тожикистон Президенти мамлакат ерини Хитойга берди. Бу ноқонуний. Агар президент шундай йўл тутишини билганимда унга сайловда овоз бермаган бўлардим", деган сўзлари оммавий ҳаракатга чақириқ эмас, ўзининг фуқаро сифатидаги фикрларини эканини айтади ҳимоячи.\nImage caption Ҳимоячи Нуриддин Маҳкамов президент куёви Ҳасан Асадуллозодани танқид қилгани учун босимга учраган.\nБошқа ҳимоячи Нуриддин Маҳкамов эса президент куёви Ҳасан Асадуллозода ширкатга пул тўламагани учун танқид қилгани, ҳақиқатни талаб этгани сабабли босимга учраб, ҳибсга олинган.\nҲимоячи танқид билан оммавий чақириқнинг фарқи борлигини, ҳар бир фуқаро қонунчиликка биноан ўз фикрини матбуотда билдиришга ҳақли, дейди.\nБузургмеҳр Ёров ва Нуриддин Маҳкамов ўзларига қўйилаётган айбловларни тан олмаганлар.\nМаҳкама жараёни 7 июлгача давом этади.\n"Ислом Уйғониш партияси"нинг 11 аъзосини, ҳамда партия раҳбари Муҳиддин Кабирийни маҳкамада ҳимоя қилмоқчи бўлган таниқли адвокат Бузургмеҳр Ёровнинг ўзи 2015 йил сентябрда "товламачилик ва ҳужжатларни сохталаштириш"да айбланиб ҳибсга олинганди.\nЎтган йил декабр ойида эса маҳкама ҳимоячиларга "экстремистик фаолиятга даъват қилиш" бўйича айбловни илгари сурди.\nҲуқуқ фаоллари ва кузатувчилар ҳукуматни, шахсан Президент Имомали Раҳмонни мухолифатга бутунлай тоқатсизлигини таъкидлашади.\nОхирги йилларда юзлаб мухолифат фаоллари ҳибсга олинган, бошқалари мамлакатни тарк этишга мажбур бўлганлар. Мухожиротда Умарали Қувватов дохил бир нечта мухолифат етакчиларига суиқасд уюштирилган. Текширувлар натижасида ҳодисалар ортида Тожик хавфсизлик хизматлари тургани тўғрисида фикрлар янграган.\nТуркияда шу йилнинг феврал ойида Умарали Қувватов ўлимида айбдор деб топилган Сулаймон Қаюмов Истанбул маҳкамаси томонидан умрбод қамоқ жазосига ҳукм этилди.


WSJ: Путин ва Эрдўған учрашуви — АҚШ ва Туркия муносабатларининг ёмонлашганини англатади » Ўзбекистон янгиликлари – Zamin.uz\n11-08-2016 | 16:05\nZAMIN.UZ / Дунё / 11 Август 2016 года544\nТуркия президенти Ражаб Тоййиб Эрдўғаннинг россиялик ҳамкасби Владимир Путин билан учрашуви расмий Вашингтон ва Анқаранинг муносабатлари давлат тўнтаришига уринишдан сўнг, ёмонлашганини исботлайди, деб фикр юритади The Wall Street Journal.Таъкидланишича, ушбу икки давлат ўртасидаги алоқалар бир неча марта инқироз даврларини яшаган. Масалан, Туркиянинг 1974-йилда Кипрга бостириб киришида ва АҚШнинг2003-йили Ироққа ҳужум қилишида шундай ҳолат кузатилган. Бироқ, икки мамлакат етакчилари умумий тил топишнинг уддасидан чиқишган. Аммо, бу сафаргиси аввалгиларига ўхшамас, деб ишонч билдирмоқда муаллифлар. Айни вақтда, Анқара ва Вашингтон ўртасида бир неча масалада қарама-қаршилик мавжуд, дейилади мақолада. Булар, Сурия, Инжирлик ҳарбий базаси, президент Башар Асадни ҳокимиятдан четлаштириш масаласини ҳал этиш муддати, Ироқнинг ҳудудий яхлитлиги, Эронга қарши санкцияларни давом эттириш зарурати ҳамда курдларга Америка томонидан ёрдам берилишига оид масалалардир. Амалга ошмай қолган давлат тўнтаришига уриниш эса, Туркиянинг АҚШга нисбатан ғазабини қўзғатди, дейиш мумкин. Айнан шу воқеа икки томонлама муносабатларни боши берк кўчага киритмоқда, деб ёзади WSJ. Маълумки, Оқ уй маъмурияти, ҳарбий исёндан кейин икки марта Туркиянинг демократик сайланган ҳукуматини қўллаб-қувватлаши ҳақида баёнот берган эди. Албатта, Анқара ҳам ўз навбатида, мамлакатдаги давлат тўнтаришини Вашингтон уюштиргани тўғрисидаги овозаларга барҳам бериши мумкин эди, аммо бундай қилмади. Нашрнинг фикрича, АҚШнинг бу каби айбловларга жавоби эса кескин бўлмаган. Мақолада таъкидланишича, АҚШ ва Туркия муносабатларида «ҳақиқий мақсад» ойдинлашмоқда. Америкалик сиёсатчилар Анқара ва Вашингтонни умумий қадриятлар ва манфаатлар бошқа бирлаштирмаётганини яхши тушуниб етадиган вақт аллақачон келган. Шунга кўра, мамлакат ҳукумати ўзига ишончлироқ бошқа иттифоқчини топиши керак.Манба: Kun.uz\nЎқишни тавсия қиламиз Россия ва Туркия делегациялари тушлиги вақтида Путин ва Эрдўғаннинг тасвири туширилган антиқа ликопчалар пайқалди


Сабирнинг мукофати нима? – .:: Xadicha.uz\nСабирнинг мукофати нима?\n«Албатта, Аллоҳ сабрлилар биландир», деб таъкидламоқда\nСабр турли хил бўлади. Энг улуғи Иймон-Ислом талабларини бажариш йўлидаги қийинчиликларга сабр қилиш. Одамларнинг ноўрин тасарруфларига сабр қилиш. Етган мусибатлар ва неъматларга сабр қилиш ва ҳоказолар. Имом Бухорий ва Имом Муслимлар ривоят қилган ҳадисда Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам:\n«Жоним қўлида бўлган Зот ила қасамки, Аллоҳ мўмин банда учун нимани қазо қилса, ўша унинг учун яхши бўлади. Агар унга хурсандчилик етса, шукр қилади, унга яхши бўлади. Агар унга хафачилик етса, сабр қилади, унга яхши бўлади. Бу фақат мўминлардагина бўлади», деганлар.\nАммо одамларнинг кўплари бу ҳақиқатларни тушунмайдиганлар, дин йўлига юрмаганлар Пайғамбарлик моҳиятини ҳам англай олмайдилар. Шунинг учун бу ҳақда турли нотўғри тасаввурлар қиладилар.\n«Улар Роббилари юзини кўзлаб, сабр қиларлар», деган (Раъд, 22).\nЯъни, ақл соҳиби бўлган бандалар Аллоҳнинг ризосини умид этиб, сабр қиладилар. Уларнинг сабрлари фақат Аллоҳнинг розилиги учун бўлади. Хўжакўрсинга, риё учун бўлмайди. Ўзига ўзи мақтаниб юриш учун ҳам бўлмайди.\n«Албатта, Биз сабр этганларни қилиб юрган амалларининг энг гўзалига бериладиган ажр ила мукофотлармиз», деган (Наҳл, 96).\nЯъни, ахдига вафо қилиб, қасамига риоя этиш йўлидаги машаққатларга чидаб, сабр қилган одамларни энг яхши ажрлар билан мукофотлаймиз. Энг яхши амалига тегишли ажру савобимизни умумлаштириб, ҳамма ишларига берамиз.\n«Сабр ва намоз ила ёрдам сўранг. Ва, албатта, у нафси синиқлардан 6ошқаларга жуда катта ишдир», деган (Бақара, 45).\nБиз, ёрдам сўранг, деб таржима қилган ибора араб тилида «истаъийну» деб келган. Бу сўзнинг маъноси бир ишга уриниб туриб, яна қўшимча ёрдам сўрашни англатади. Демак, мусулмон киши ҳар бир ишга астойдил уринади ва шу уриниш билан бирга, Аллоҳдан ёрдам сўрайди.\nНамоз эса, бандани Аллоҳга боғлаб турувчи нарса бўлиб, инсон намоз орқали қувват, матонат, чидам ва бардошга эришади. Пайғамбар алайҳиссалом қачон бошларига қийин иш тушса, намоз ўқишга шошилар эдилар.\n«Эй иймон келтирганлар! Сабр ва намоз ила мадад сўранглар. Албатта, Аллоҳ сабрлилар биландир», деган (Бақара, 153).\nИслом умматига Аллоҳ таоло улкан масъулиятни – бутун дунёни илоҳий йўлга даъват этишни юклаган. Бу жуда ҳам машаққатли иш. Бундай улкан масъулиятни адо этиш учун камида шундай улкан сабр керак бўлади. Шу боис Аллоҳ ушбу оятда мўмин бандаларини сабр-тоқатга чақирмоқда.\nБиринчиси: Аллоҳ ҳаром қилган нарсалардан ва гуноҳлардан сақланишга сабр. Иккинчиси: тоат ва қурбат ҳосил қилиш учун сабр.\nДемак, мўмин-мусулмон банда мазкур қийинчиликларни енгиш учун катта микдордаги сабрга эга бўлиши керак. Аммо ҳамма нарсанинг чегараси бўлганидек, гоҳида сабр ҳам тугаши, сусайиши мумкин, бундай ҳолатда намоз ёрдамга келади. Намоз битмас-туганмас ёрдамчи, кучга куч, қувватга қувват бахш этувчи, қалбга мадад берувчи, сабрга сабр қўшувчи, сокинлик ва хотиржамлик манбаидир. У ожиз, заиф одамни қувват ва ёрдамнинг асл манбаи бўлмиш Аллоҳ таолога боғловчи воситадир.\nШу боис Аллоҳ таоло қийинчилик ва машаққатлар остонасида турган Ислом умматини сабрга ва намозга чақирмоқда. Ва ортидан: «Албатта, Аллоҳ сабрлилар биландир», деб таъкидламоқда.\nПайғамбаримиз Муҳаммад алайҳиссалом ҳадисларидан бирида:\n«Мўминнинг иши ажойиб, Аллоҳ унга нимани қазо қилса ҳам, яхшилик бўлади. Хурсандлик етса, шукр қилади, яхши бўлади. Мусибат етса, сабр қилади, яхши бўлади», деганлар.


ПостСоветистон: Марказий Осиё ёшларининг интернет олами - UzAnalytics\nПодкастнинг “СССРдан кейин туғилганлар” деб номланган 2-мавсум Марказий Осиё мамлакатларида 1991 йилдан сўнг туғилган янги авлод муаммоларига бағишланган. Ушбу мавсумнинг 3-эпизодида Ўзбекистон ва Тожикистондаги ёшларнинг интернет олами муҳокама қилинган.\nЎзбекистон ва Тожикистон ёшларининг интернет олами қандай? Ёшлар интернетдан қандай фойдаланмоқда, улар нималарга қизиқмоқда ва нималарни тарғиб қилмоқда?\nНавбатлаги подкастда шу масалаларни ёзувчи ва созанда Никита Макаренко, журналист Ёқуб Ҳалимов ҳамда тадқиқотчи ва психолог Феруза Мирзоева муҳокама қилади.\n– 1990-йиллардан сўнг туғилган кишилар интернет билан бирга ўсди. Уларга бошқа ҳаёт бегона. Уларни онлайн, яъни интернетга уланган бўлишни офлайн –реал ҳаёт деб билади. Ва бунинг тескариси. Бироқ ёшларнинг интернет олами реал ҳаёт сингари эркин эмас. Муайян тўсиқлар ва чекловлар бор, баъзан давлат биз ўйлагандан кўра онлайн тарзда кўпроқ ҳокимиятга эгадай туюлади. Лекин тўлиқ эркин интернет олами бўлиши мумкинми? Бу дунёнинг ҳам ҳиссий, ҳам ижтимоий, ҳам профессионал таҳдидлари-чи? Келинг, шу саволларга жавоб излаб кўрамиз.\nБиз ушбу эпизодда Ўзбекистон ва Тожикистон ёшларининг интернет дунёсини батафсилроқ муҳокама қилишга қарор қилдик – ушбу мамлакатларда интернетга кириш турли омиллар билан чекланиб келинди, алоқа ҳар доим ҳам яхши эмас, бунинг устига, қиммат. Мигрантлар ўз навбатида Telegram ва IMO сингари мессенжерлар ривожланишини жуда кучли тарғиб қилди, улар турли-туман ва фойдаланувчилар яратаётган контентни жойлаштириш учун платформага айланди.\nЖурналист, ёзувчи ва созанда Никита Макаренко Ўзбекистондаги энг кўп ўқиладиган блоглардан бирини юритади. У чиндан ҳам Ўзбекистондаги медиа ва интернет муҳити ҳақида ҳамма қулоқ соладиган фикрга эга.\nБиз ёшлар ижтимоий тармоқларда, умуман олганда, интернетда нималар билан машғул эканини кўрмоқчимиз, чунки интернет 90-йиллардан сўнг туғилган авлод ҳаётининг ажралмас қисмига айланиб улгурди. Шунинг учун бу бизга қизиқ. Ҳозирча биз ёшлар айрим гуруҳларнинг баъзи соҳалардаги фаоллигини кўряпмиз, холос: кимдир сиёсатда фаол, кимдир атроф муҳит муҳофазасида, кимдир – гендер масаласида. Марказий Осиё ёшларини (биз 30 ёшдан кичик бўлган кишиларни ёшлар деб ҳисоблаяпмиз) ҳам бирлаштириб, ҳам бир-биридан ажратиб турадиган нарса – ижтимоий тармоқлар ва интернет. Сизнинг кузатувингиз бўйича Ўзбекистон ёшлари қайси интернет платформаларини танлаяпти? Ва нега айнан ўша интернет платформаларини танлаяпти?\n– Биз ҳозир 30 ёшгача бўлганлар деб қўпол тарзда олдик, чунки 28 – 29 ёшлилар – деярли менинг тенгдошларим, фикрлаш тарзи бошқача бўлган менинг авлодим. 14 – 16 ёшлилар эса фикрлаш тарзи ўзгача бўлган бутунлай бошқача авлод. Шунинг учун мен авлодни бунақа кенг қамровли қилиб олмаган бўлар эдим, чунки 28 яшар бўлганлар алоҳида авлод, Facebook ва Instagram авлоди. Биз учун матн ёзиш муҳим, биз учун суратга олиш муҳим.\nМен ўзимга мана бундай таъриф бераман, ўзимиздан ёшроқ авлоддан фарқимизни мана бундай кўрсатаман. Бизнинг давримизда видео-трафик бор эди. Биз видео авлоди эмасмиз, чунки видео контент яратишга умуман уқувимиз йўқ. Бу ҳаммамизнинг ҳам қўлимиздан келмайди, бу иш билан уқувсизларча шуғуланамиз, лекин матн ёзиш ва суратга олишда бизга тенг келадиганлар кам.\nАммо ҳозир 14 – 16 яшар бўлган ёшлар ҳеч бир шубҳасиз – видео [контент] авлоди. Улар видеотасвир орқали фикрлайди, улар видео контент яратади, уни жуда яхши ишлайди, видеони идрок қилиш – уларнинг жону дили, яъни 16 – 17 яшар ёшлар учун қизиқарли бўлган машҳур блогерлар ишини кузатганимда, бу бутунлай бошқа олам эканини, унда ўзимга жой топишга, унда ўрнашиб олишга ҳеч қандай имконим йўқлигини англаб етаман. Бироқ бу ўша ёшларга қизиқ, тушунишим бўйича улар визуал ахборотни айнан видео форматида истеъмол қилишга кўникиб ўсди. Масалан, ҳозир 7 ёшга кирган ўғлим энг кичик – 1 – 2 – ёшидан фақат видеоахборотни истеъмол қилишга ўрганиб қолди. Ҳозир у Netflix билан Youtube’ни кўради. Адашмасам, у биринчи китобни очиб кўришдан олдин Youtube’дан фойдаланишни ўрганиб олган эди. Мен буни ёмон дея олмайман, чунки улар – бошқа одамлар. Авлодларимизнинг икки қисми ўртасидаги бўлинишни “ёшлар” сўзи билан бирлаштирадиган бўлсак, мен буни мана шундай тавсифлаган бўлар эдим.\n– Ёшлар Ўзбекистонда кўпинча қайси платформаларда “ўтиради”?\n– Буни сизга жуда осон таърифлаб бераман. Гап шундаки, Ўзбекистон – бутунлай ўзига хос ва дунёдаги ҳеч бир мамлакатга ўхшамайдиган мамлакат. Ўзига хослиги шундаки, Ўзбекистон – бу гапни айтишдан чўчимайман – Telegram мессенжери билан бошқарилади. Эртага Ўзбекистонда Telegram мессенжери ўчириладиган бўлса – кеча у ярим соат ўчиб қолди – бизда ваҳима бошланади, чунки Telegram деярли ҳамма нарсани англатади: унда ҳукумат мулоқот қилишидан тортиб, барча давлат хизматлари, барча оммавий ахборот воситалари (ОАВ), барча каналлар, полиция боти, наркотиклар сотиш бўйича бот – ҳаммаси ўша ерда, бутун ҳаётимиз ўша ерда. Ҳар бир ўзбекистонлик 5 – 6 соатини Telegram’да ўтказаётган бўлса ажаб эмас, Яъниким, ёшларнинг ҳаммасида Telegram бор, ҳамма ёшлар пабликлар – ўша ижтимоий тармоқдаги саҳифаларни ўқийди, гуруҳларда ўтиради, чат – ёзма суҳбатлар билан банд бўлади. Бу – бор гап, бироқ Telegram видео контентни истеъмол қилиш учун жуда ноқулай.\nШунинг учун, назаримда, ёши каттароқ, яъни ҳозир 25 ёш атрофида бўлган ёшлар Instagram’ни маъқул кўради. Instagram бизда энг оммабоп ижтимоий тармоқ бўлса, ажаб эмас, чунки унда контентни истеъмол қилиш учун бошни қотириб ўтириш шарт эмас. Одамлар у ердаги чирой суратларни томоша қилади, машҳур кишилар – юлдузлар ҳаётини кузатиб боради. Булар барчаси бизда, айниқса, вилоятларда жуда машҳур. Анъана сифатида Ҳиндистонни намуна қилиб келтириш мумкин, унинг пойтахтида яратилаётган гўзал ҳаёт бор, минтақалардаги кишиларнинг ҳаммаси уни кузатиб туради. Бизда ҳам тахминан шундай ҳолат мавжуд: пойтахтнинг гўзал ҳаёти, Instagram’да – юлдузлар ва шоу-бизнес дегандай. Мамлакатдаги миллионлаб одамлар буни томоша қилиб ўтиради.\nҲозир 16 – 18 ёшда бўлган ёш йигит-қизлар эса TikTok’ка ёпишиб олган. Ҳозир TikTok’нинг ошиғи олчи. Ҳозир у GooglePlay ва Apple Market дўконларидан энг кўп кўчириб олинаётган илова дастури бўлса ажаб эмас. Унда битта файл миллионлаб “лайк” йиғиши, миллионлаб марта кўрилиши мумкин. Мен TikTok’да нима бўлаётганини тушуниш учун диққат билан кузатиб бораман. У ерда бегуноҳ нарсалар ҳам, қўрқинчли нарсалар ҳам рўй бермоқда. Билишимча, бизда TikTok’ни ҳозир ҳеч ким назорат қилмаяпти, аммо Facebook ва бошқа [ижтимоий тармоқлар] қаттиқ назорат остида. Бутун бошли таҳлил муассасалари нималар бўлаётгани аниқлаб олиб, ёзиб, таҳлил қилмоқда.\nМен TikTok’да экстремизм, жумладан, диний экстремизмнинг бебош қутуришини кўряпман. Баъзан кирганимда, тепа сочим тикка бўлиб кетади. Кўраманки, бунга ҳеч ким эътибор қаратаётгани йўқ. Унда миллатчилик урчиб кетган. Ўзим бир самарқандлик TikTok блогери устидан милицияга ариза ёзиб берган эдим, у “ўзбек бўлмаганлар, ҳаммаларинг Ўзбекистондан кетинглар” деган даъват билан ушбу илова дастурга кўплаб TikTok-файллар жойлаган экан. У ерда бунақа контентлар тиқилиб ётибди.\nБироқ шу билан бирга, у ерда беғараз ва қувноқ контент ҳам кўп. Шунинг учун у ёшларни нима учун жалб қилаётганини тушунаман.\n– Қизиқ, нима учун TikTok бундай оммалашиб кетди, балки у билан бевосита шуғулланиш учун эҳтимол вақт бўлмагандир? Қайси ижтимоий тармоқлар афзал билиниши мамлакат ҳокимият идораларининг очиқлигига боғлиқ бўлса керак. Сиз буни йўл-йўлакай эслаб ўтдингиз. Қаердадир шу пайтгача Facebook чекланган, Марказий Осиёнинг қайсидир мамлакатларида сайлов вақтида интернет бутунлай ўчириб қўйиладиган ҳолатлар ҳам юз бериб турибди. Ҳам сиёсий, ҳам ижтимоий жиҳатдан фаол ёшлар қаерда йиғилмоқда.? Ва улар норозилигини қандай ифода қилмоқда? Ижтимоий тармоқлардаги фаоллигига қараб баҳо берсак, улардан нимадан норози бўлмоқда?\n– Улар Telegram ва Facebook’да 100 фоиз фаол. Иккала ижтимоий тармоқ бир-бирини яхши тўлдиради, чунки Telegram’да фикр-мулоҳозаларни жуда тез билдириш мумкин ва у бир вақтда миллионлаб кишиларга етиб боради. Яъниким, Telegram – ноёб нарса, чунки унинг Facebook’даги ўхшаш ҳеч қандай алгоритми йўқ, нимадир ёзиб, пост қилиб қўйсанг, уни фақат ўқувчиларинг кўриши, Цукербергдан бошқа ҳеч ким кўрмаслиги ҳам мумкин.\nTelegram’да эса ҳаммаси оддий. Ҳозир бир нарсани ёзсанг, 10 дақиқадан сўнг уни миллионлаб кишилар кўради. Ва мен қуролим – телефонимни чўнтагимда олиб юраман ва бу қанчалик хавфли эканини жуда яхши тушунаман. Telegram – жуда тез муносабат билдириш ва ахборотни тез тарқатиш воситаси. Албатта Ўзбекистондаги воқеликни танқидий кўз билан ёритаётган каналлар жуда кўп. Ёшлар уларга обуна бўлган. Булар сирасига менинг каналим, “TROLL.UZ” [@trolluz] ва бошқа кўплаб каналлар киради, ўша каналларда баъзан ҳукумат қарорлари ва бошқа нарсаларга жуда кескин муносабат билдирилади.\nЛекин Telegram қўйилаётган постлар муҳокама учун мослашмаган. Унда изоҳ қолдириш жуда ноқулай, бичиб ташланганга ўхшайди. Шунинг учун асосий ҳаракатлар Facebook’да юз беради, у ерда одамлар ўз фикрини изҳор этиши ва мулоқот қилиши мумкин. Facebook’даги гуруҳлар айнан шу мақсадда махсус яратилган. Ёки машҳур блогерларнинг ушбу ижтимоий тармоқдаги саҳифаларини олайлик. Айримларининг 100 – 150 минг обуначиси бор. Ушбу 2 та платформада бизникилар ижтимоий жиҳатдан жуда фаол – Telegram’ни ижтимоий тармоқ деб аташ қийин. Уларда барча ижтимоий-сиёсий ва ижтимоий ишлар олиб борилмоқда.\n– Ҳа, мана бунда яна бир масала бор: бизнинг ёшлар Россияда машҳур бўлган нарсаларга ва Россия контентига, масалан, Юрий Дуднинг Telegram-канали [@yurydud], “Куджи”га [@kuji_materials] ўхшаш подкастларга ишқибозлик бор. Бошқа мамлакатлар, дейлик, Хитой, Корея ва Туркия сингари бошқа мамлакатларнинг таъсири-чи?\n– Мен Ўзбекистондаги медиа-маконни жуда яхши тушунаман, чунки бу – менинг касбим ва уни таҳлил қилиб бораман. Айни ўринда балки хусусий тарзда ёшларга нисбатан қўллаш мумкин бўлган вазиятни тавсифлаб бериш керакдир, чунки ёшларга бўлган алоҳида таъсир мавжуд эмас.\nХитой ҳақида гапирадиган бўлсак, унинг Ўзбекистон медиа маконида таъсири умуман йўқ. Кореянинг ҳам таъсири йўқ. Араб мамлакатларининг бир оз таъсири, жумладан, экстремистик таъсири бор. Лекин бу таъсир ёпиқ – Telegram ва ўша TikTok’даги ёпиқ саҳифалар ва каналларга таянади.\nАлбатта, Россиянинг таъсири ҳамманикидан устун. На Европа, на Американинг ҳеч қандай таъсири йўқ. Россия таъсири устунлик қилмоқда. Катта авлод ҳақида гапирадиган бўлсак, у [Россия таъсири] телевидение орқали катта авлоднинг онгини бутунлай забт қилиб олган. Ҳамма Россия телевидениесини томоша қилади, ҳамма ижтимоий-сиёсий кўрсатувларни севиб кўради. Ҳеч қандай шубҳага ўрин йўқ. Бизнинг ахборот воситаларимиз катта авлод эътиборини тортиш борасидаги курашда Россия ОАВга ютқазмоқда.\nЎрта авлод ҳақида бунақа дейиш қийин. Бу ерда рақобат жуда кучли. Одамлар ўзимизнинг ОАВни, ўзимизнинг хабарларни ўқишни маъқул кўради. Биз ҳар доим ҳокимият идораларига нима учун сўз эркинлигини қўллаб-қувватлашни давом эттириш, маҳаллий ОАВга босим ўтказмаслик муҳим эканини исботлаб келамиз, чунки улар бундай қиладиган бўлса, ҳамма чет ОАВни, жумладан, чет эллик тарғиботчилар ёзганларини ўқийдиган бўлади.\nМенинг чет эллик журналистларга ҳеч қандай қаршилигим йўқ. Лекин Россия ҳақида гапирадиган бўлсак, у ердан тарғибот йўналишидаги катта таъсир кучига эга нарсалар келмоқда.\nЎрта авлодга таъсир кўрсатиш масаласида бизнинг ОАВ ушбу таъсирга қарши муваффақиятли курашмоқда. Мен Россия ОАВнинг ёшларга таъсирини умуман сезмайман. Улар бизнинг ёшларга эътибор қаратаётгани ва шу мақсадда алоҳида контент яратаётгани ҳам йўқ. Билишимча, ёшлар албатта Россиянинг Youtube блогерлари қўяётган контентни кўради, бу ўринда Ўзбекистонда ҳамма ҳам русчани билмаслигини эътиборга олиш керак. Жуда кам одамлар русча гаплашади. Шу сабабли ёшларнинг кўпчилиги, асосан, ўзбекистонлик блогерлар, ўзимизиннг ОАВ ва ҳк. контентидан баҳраманд бўлмоқда.\n– Никита, сиз бир неча марта “ўқияпти”, ёшлар ўқияпти деб айтдингиз. Балки ёшлар кам ўқиётгандир ёки кўп ўқийдими? Ёшлар кўнглига нима билан йўл топиш мумкин: видео биланми, аудиоёзувлар биланми? Уларнинг мустақил ўқиб-ўрганишга қизиқиши борми ёки ҳамма ёқни кўнгилочар контентларга қизиқиш эгаллаб олганми?\n– Албатта, кўнгилочар контент ҳамма ёқни босиб кетган, лекин бу ажойиб, ақлли, мулоҳозакор ва нозиктаъб ёшлар кўплигини инкор қилмайди. Албатта, эрмак контентлар устунлик қилаётгани бор гап. Ўзбекистон билан боғлиқ бир нарсани тушуниб олиш керак ва у ОАВ соҳасини, унинг жамоатчилик билан ҳамкорлигини ўрганишни янада мураккаблаштиради.\nЎзбекистонда интернет кириб борган ҳудуди жуда кам, нари борси, 33 фоизни ташкил қилади. Интернет трафиги эса ундан ҳам баттар, яъни шу пайтга қадар, тасаввур қила оласизми, бор гапни айтяпман, менинг Telegram каналим бор, баъзан унга видео файлларни жойлаб тураман. Агар 25 мгб.дан каттароқ медиа файлни жойлайдиган бўлсам, уни ҳеч ким кўрмайди. Бизда анлим [ингл. “Unlimited Internet Traffic” – чексиз интернет] интернет пакети олигархлар ҳақидаги фильмдан олинган бир нарсага ўхшаб туюлади. Бунга фақат пойтахт ёки йирик шаҳарларда яшовчиларнинг қурби етади. Телефондаги анлим пакет умуман ҳеч кимда йўқ. Шу маънода бизнинг ёшларда на интернет ва на унга кирадиган қурилмалар бор. Ҳатто интернет пакети ва қурилмалари борлари ҳам трафикка жуда кам миқдорда кира олади. Шунинг учун ёшларга кўнгилочар контент, жумладан, видео контент ёқиши табиий. Лекин бу мен юқорида билдирган фикрларни инкор этмайди. Интетнетга кириб бориш фоизи жуда паст, ёшларнинг аксарияти Telegram каналларидаги хабарларни ўқийди, ўзига қандайдир суратларни жўнатади ва шу тариқа вақти чоғлиқ қилади. Яна ёшлар мамлакатимиз телевидениесини томоша қилади, чунки уларда Россиянинг 90-йиллар охиридаги “Окна”, “Давай, поженимся” дастурларига ўхшатиб тайёрланган оммабоп кўрсатувлар талайгина. Шунақа ҳар хил треш (ингл. trash – эски-туски, лаш-луш, ахлат) энди бизнинг телевидениеда ҳам пайдо бўла бошлади. Билишимча, улар ёшлар ўртасида ҳам машҳур.\n– Бундай тўла жавоб берганингиз учун сизга раҳмат. Менга яна иқтисодий тармоқларнинг ёшларга ҳиссий ва ижтимоий жиҳатдан қандай таъсир этаётганини билиш қизиқ. Ижтимоий тармоқлар ёшларнинг идентитети – кимлигини қандай шакллантиряпти? Улар професисонализмига қандай таъсир кўрсатяпти? Ижтимоий тармоқлар уларнинг келажаги, билими ва бошқаларга муносабатига таъсир қиляптими?\n– Айтиш мумкинки, ижтимоий тармоқлар автомобилга ўхшайди. Автомобилда сиз ишга ёки озиқ-овқат маҳсулотлари олиб келиш учун боришингиз ёки ҳалокатга учраб, ўзингиз билан бирга яна 15 кишининг бошига етишингиз ҳам мумкин. Бу шунақа нарсаки, энди ундан воз кеча олмаймиз, унинг ҳам яхши, ҳам салбий томонлари борлиги табиий. Гап фақат ушбу воситадан қандай фойдаланишингизда. Мен пандемия даврида ёшлар ижтимоий тармоқлар ёрдамида касалликни енгиш, яқинларига ёрдам бериш учун қандай бирлашганини кўрдим ва кўряпман. Ёшлар ўзи атрофингиздаги 200 метр радиусда ёрдамга муҳтож кишиларни кўрсатадиган бот яратди, ўша бот ёрдамида сиз ёки мен ўша кишиларга пул ёки озиқ-овқат маҳсулотлари жўнатишимиз мумкин бўлди. Ёш йигит-қизлар волонтёрлик – талабгорлик ташкилотларини тузиб, эҳтиёжманд кишиларга ҳеч қандай имосиз ёки давлатнинг кўмагисиз ёрдам кўрсатди, ижтимоий тармоқларсиз бунинг имкони бўлмас эди.\nЁшлар ижитмоий тармоқларда бир-бири билан мулоқот қилмоқда, фикрларини очиқ билдирмоқда, танқид қилмоқда. Шу тариқа унинг интеллектуал салоҳияти ўсиб бораётгани табиий.\nАйни чоқда ёшлар ижтимоий тармоқлар ёрдамида ҳам сиёсий, ҳам сиёсий йўналишларда радикаллашиб бораётганини ҳам кўриб турибман. Сиёсий радикаллашув ҳам яхши иш эмас. Бунга шахсан ўзим гувоҳ бўлиб турибман. Ҳа, бу – бор нарса. Бунинг учун нима қилиш кераклиги – жуда ҳам тушунарли эмас. Бу – жуда мураккаб масала, чунки ҳар қандай ҳаракат акс ҳаракатни пайдо қилади, ёшлар учун эса тақиқ мевасини татиб кўришдан-да лаззатлироқ нарсанинг ўзи йўқ.\nДавлат нуқтаи назаридан энг оқилона стратегия ёшларга ҳаётда ўз ўрнини топиб олишда ёрдам беришдир, чунки ҳар қандай радикаллашув ёшларнинг ҳаётда ўрнини топа олмаганидан келиб чиқади. Ушбу йўналишда иш бориш керак, деб ўйлайман. Мен бу ишга қўлимдан келганча ҳисса қўшишга ҳаракат қиляпман. Бир ҳафта олдин “Электрооко” гуруҳим билан бирга Ўзбекистон тарихида биринчи марта автобус билан саёҳатдан қайтиб келдим. Мен созанда ва гуруҳ продюсериман. Биз Ўзбекистонда биринчи бўлиб, худди Ғарб мусиқа гуруҳларидай, мамлакатнинг 5 та шаҳрига бориб, концертлар бердик. Қандай таърифлашни ҳам билмайман. Айтсам, ишонмайсиз, айрим шаҳарларимизда умуман жонли концерт берилмаган. Концертлардан сўнг ёшлар бизга кечалари хабарлар ёзди: “Кечаси соат 3 гача уйқумиз келмаяпти, бунақа бўлишини умуман билмаган эканмиз, ҳаяжонимизни боса олмаяпмиз”.\nНазаримда, мана шундай ишлар қилиш тўғри бўлади.\n– Ҳа, сиз ижтимоий тармоқларни автомобилга ўхшатдингиз: ижтимоий тармоқдан қандай фойдалансанг, у сени ўша жойга олиб боради, деб. Лекин биз ёшларнинг ижтимоий портретини чизишга ҳаракат қилаётганимизда, янги авлод, яъни интернет қулайликларидан баҳраманд бўлаётган авлод олдинги авлодларга нисбатан кўпроқ воситаларга эга, деган фикр тез-тез миямизга урилиб турди. Ўз манфаатларини ҳимоя қилиш: оддий қилиб айтганда, норозилик билдириш ёки ўз фикрини ифода қилиш ва ҳк. дегандай. Улар ўз манфаатларини ҳимоя қилиш зарур эканини тушунадими? Масалан, тенгсизлик ва таълим олиш муаммоларини кўтаришни; иш топиш ва фаровонликка эришиш истиқболларини муҳокама қилишни? Ёки улар бу томонлама инфантилми – болаларча иш тутадими ва катта авлодга умид қилиб, муаммолардан қутулиб кетамиз, деб ўйлайдими?\n– Ўзбекистондаги вазият жуда мураккаб, шу билан бирга, қизиқарли ҳам, албатта. Битта подкаст давомида бу масалани муҳокама қилиб тугатиб бўлмайди. Билишимча, ёшлар ижтимоий тармоқларнинг кучини яхши тушунади, хабарингиз бўлса керак, бундан 4 йил олдин Ўзбекистонда ҳеч бир нарсани муҳокама қилиб бўлмас эди. Улар [ёшлар] ижтимоий тармоқларда кўтарилаётган масалалар муҳокамаси ёрдамида қанчалик кўп ўзгаришларга эришилганини кўрди. Ҳарқалай, хотирамда бунга ўхшаш жуда кўп мисоллар сақланиб қолган. Жуда кўп бунақа нарсаларнинг: дарахтларни кесишга мораторий эълон қилишдан тортиб, наркотиклар айланишини тартибга солиш қоидаларини ўзгартиришгача ташаббускори ўзим бўлганман. Дарахтларни кесишга мораторий эълон қилишни ёзув столи олдида ўтириб, интернетга жойлаган эдим. Наркотиклар айланиши билан боғлиқ ташаббусим ижтимоий тармоқлар ёрдамида шов-шувга сабаб бўлди.\n– Аслида ташқи омиллар инсоннинг қандайдир таянч эҳтиёжини тортиб олаётгани ҳақида эшитиш бир оз оғир. Эҳтимол, баъзан ёшларнинг гапига қулоқ солиш ҳам керакдир. Майли, энди блиц-сўровга ўтсак.\n– Фақат, илтимос, қисқа жавоб берсангиз. Сиз қайси ижтимоий тармоқлар ва каналларни яхши кўрасиз ва нима учун?\n– Telegram’да мен ёқтирган каналлар бор: дўстим Ферузхон Ёқубхўжаевнинг “Наблюдения под чинарой” (“Чинор остидаги кузатувлар”) [@nobody_cares_but] канали, чунки ҳамма нарса ҳақида кинояли изоҳлар беради; Умид Ғафуровнинг “TROLL.UZ” [@trolluz] саҳифаси – менга унинг юмори ва довюраклиги ёқади. У мен эълон қилишга журъат этмайдиган хабарларни ҳам довюраклик билан эълон қилиб юбораверади. Дўстим Саша (Александранинг) Telegram’даги “Insider.uz” [@insider_uz] канали ҳам менга маъқул. У жуда оқила ва истеъдодли, мамлакатимизда рўй бераётган воқеа-ҳодисалар ҳақида ижодкорона фикр юритади. Обуна бўлишни тавсия қиламан. Яқинда бир бухоролик блогер қизни ўзим учун кашф филдим. Бизда блогер қизлар, айниқса, вилоятларда яшаб ижод қилаётган блогер қизлар жуда кам. Унинг Telegram’даги канали “Новая луна” [@n0vayaluna] деб аталади. Жуда қизиқарли канал, унга видеолар қўйиб борилади ва бу ҳам уни ёш авлод [вакили] сифатида тавсифлаб беради.\nМен Facebook’да жуда кўп кишиларга, асосан, интеллектуалларга (ақл-заковат эгалари) обуна бўлганман: масалан, Азиза Умарованинг ва бошқа кўплаб кишиларни [нг постларини] ўқишни ёқтираман.\nЯна ўзбек тилидаги блогларни: “Davletov.uz” блоги, Хушнудбек Худойбердиевнинг блоги ва бошқа кўплаб блогларни ўқиб тураман. Агар ўзбекча… йўқ, ОАВ ҳақида гапирмаймиз. Албатта, “Gazeta.uz” [@gazetauz] сингари ОАВнинг Telegram каналларини ўқиб тураман. “Gazeta.uz” [@gazetauz] каналига обуна ҳам бўлганман. У Ўзбекистонда рус тилидаги энг обрўли ОАВ бўлса ажаб эмас.\nInstagram контентларини унчалик кўп кўриб турмайман. TikTok’ка фақат уни ўрганиш учун кириб тураман. Шу сабабли мен учун Facebook билан Telegram 2 та асосий платформа бўлса керак.\n– Тожикистон-чи? Ушбу мамлакатдаги ёшларнинг интернет дунёси ҳақида 2 нафар сўзловчи билан гаплашамиз. Улар – журналист Ёқуб Ҳалимов ҳамда эксперт, тадқиқотчи ва психолог Феруза Мирзоева.\nЁқуб, сиз қайси ижтимоий тармоқлардан фойдаланасиз? Қайси каналларни ўқиб турасиз?\n– Гарчи бошқа ижтимоий тармоқларда ҳам аккаунтларим – ҳисоб қайдномаларим бўлса-да, Facebook’дан фойдаланаман, чунки ўқимишли одамлар ушбу тармоқдан аккаунт очган, Instagram’ни очсанг, у ерда сохта ҳашамни, яхши ҳаётни ва веб-шахсларни кўрасан, лекин Тожикистондаги реал ҳаёт бутунлай бошқача. Дейлик, “Одноклассники”ни очсанг, у ердаги контент жуда жўн. Ортиқча варақлагинг ҳам келмайди. Шунинг учун Facebook’ни танлайман.\nYoutube’да томоша қиладиган каналларим бор, Telegram’ни ҳам ўқиб тураман. Айтганча, улар Telegram’га постлар қўяётган қозоғистонлик муаллифлардир, улар ёзганини ўқийман. Яна бир Пардашян [@pardashian] деган журналист аёл бор, жуда яхши ёзади, ёзганларини ўқиб бораман. Youtube’да “вДудь”ни ва Навалнийнинг репортаж ёки суриштирувларини кўриб бораман.\nВатандошларимиз Facebook билан Instagram’дан ташқари IMO’дан ҳам фойдаланади. Ушбу мессенжерни қайсидир тарзда ижтимоий тармоқ сифатида ҳам ишлатса бўлади. Мен IMO’да у-бу нарсани излаб, қараб кўрдим, у ерда айрим постлар бир неча минглаб “лайк” ва юзлаб изоҳлар йиғаётган экан. Бунақа “лайк” ва изоҳлар ҳатто Facebook билан Instagram’да ҳам йўқ. Тожикистонлик фойдаланувчилар қайси ижтимоий тармоқлардан кўп фойдаланётгани ҳақида аниқ статистик маълумот йўқ.\n– Эҳтимол у ёки бу ижтимоий тармоқни танлаш қайсидир маънода мамлакат ҳокимият идораларининг очиқлиги билан ҳам боғлиқдир. Мараказий Осиёнинг айрим мамлакатларида Facebook шу пайтгача чекланаётганидан хабаримиз бор. Ёки Қозоғистонда сайлов вақтида интернет тўлиқ ўчириб қўйилганини, блокланганини ва ҳк.ни ҳам биламиз. Сизнингча, сиёсий ва ижтимоий жиҳатдан фаол бўлган ёшлар қаерда кўпроқ тўпланмоқда? Улар қандай норозиликлар билдирмоқда? Бунақа фаоллигига қараб баҳо берадиган бўлсак, улар нималардан норози?\n– Улар кўпроқ Facebook’дан фойдаланади, чунки сиёсатчилар, амалдорлар ва бошқа ўқимишли кишилар Facebook’да “ўтиради”. Шунинг Тожикистоннинг фаол кишилари Facebook’дан фойдаланади. У ерда муҳим сиёсий, иқтисодий ва ижтимоий мавзулар муҳокама қилинади. У ерда аҳмоқона – бу сўзни қўллаётганим учун узр – фикрлардан ташқари, ақлли изоҳлар ҳам ёзилади (бошқа платформалардан фарқли ўлароқ).\nЁшлар Тожикистонда иш топиб бўлмаётганидан, қонунларга амал қилинмаётганидан, ҳокимият алмашмаётганидан норози. Албатта, ҳамма ёшлар ҳам норози деб бўлмайди. Тожикистонда катта троллар фабрикаси бор, у “жавоблар фабрикаси” деб аталади. Давлат муассасаларида ўқиётганлар ва ишлаётганлар, Тожикистонда ҳамма нарса яхши, деб айтади. Аммо миграциядаги ва олий таълим муассасаларини (ОТМ) битирган ва ҳеч қаердан иш топа олмаётган бошқа фойдаланувчилар бизда бунақа муаммолар борлигини очиқ-ойдин айтмоқда. Улар қандайдир ҳужжат олиш учун ҳамма жойда пул тўлаш кераклигидан норози. Ҳамма жойда коррупция ҳукмрон.\nЁшлар бундан норози. Лекин бошқа тарафдан олиб қараганда, айни пайтда ОТМда ўқиётган ва 100 доллардан олаётган ёки масалан, давлат муассасаларида ишлаётган бошқа ёшлар бундан хурсанд ва улар норозилик билдираётганларга қарши курашмоқда. Шунинг учун, ёшларнинг ҳаммаси Тожикистондаги ҳаётдан норозилик билдиряпти, деб ишонч билан гапириб бўлмайди.\n– Гапингизга тўлиқ қўшиламан, ҳокимиятни ёқлайдиган ёшлар ҳам, унга қарши норозилик билдираётган ёшлар ҳам бор. Битта савол берсам: Марказий Осиёдаги, балки Тожикистондаги ёшлар учун ҳам Россияда оммалашган нарсаларга қизиқиш хос. Тожикистонлик жуда кўплаб йигит-қизлар ишлаш учун Россияга бораётгани сир эмас. Тожикистонда бошқа мамлакатларнинг фаоллиги ёки “юмшоқ кучи” кузатиляптими? Дейлик, Хитой, Корея ёки Туркиянинг. Яқинда Кореянинг K-pop’и машҳур бўлиб кетди ва Қозоғистонда айнан Корея маданияти катта таъсир кучига эга бўлди. Тожикистон ҳақида ҳами шунга ўхшаш бирор гап айтиш мумкинми?\n– Албатта, айтса бўлади. Лекин Тожикистонда ижтимоий тармоқлардаги тақлид турли кўринишларда зуҳур бўлмоқда. Бизнинг ёшлар у ёки бу маънода Туркияга тақлид қилмоқда. Дейлик, Эрдўған намоз ўқигани борди. У бир ҳафта давомида ҳақиқий мусулмон деб мақталади. У масжидга кирди, черковни масжидга айлантирди, ёки музейни масжидга айлантирди. Унинг шаънига шунақа мақтовлар ёғилиб кетади.\nРоссиядаги Чеченистон раҳбари Рамзан Қодиров шаънига ҳам… Ёшларимиз Россияда мигрант бўлаб тургани билан руслар маданиятига тақлид қилмайди. Улар кўпроқ мусулмонлар яшаётган Чеченистонга тақлид қилади. Улар Рамзан Қодировга ўхшаб кийинади. Ёшлар ҳатто – балки бу муболаға бўлиб туюлар – қайсидир маънода унинг гаплашишига, чечен рақсларига (“Лезгинка”) тақлид қилади.\n10 йил олдин Тожикистонда ёшлар тўйларда умуман “Лезгинка”га рақс тушмас эди. Энди эса бу оммалашиб кетди. Ҳозир ёшлар никоҳ тўйида “Лезгинка”га рақс тушаётгани акс этган видеолар бор.\nЁшлар, асосан, бошқа мамлакатлардаги мусулмонлар ҳаётига тақлид қилади. Тожикистонлик қизлар Туркиядаги қизларга ўхшаб кийинади. Улар Туркияда оммалашган кийимларга буюртма бермоқда. Тақлид шу тахлит кечмоқда.\nМаданиятнинг бошқа жиҳатлари ҳақида бир нарса дейишим қийин. Бизда фақат сиртқи тақлид бор.\n– Қизиқ! Ижтимоий тармоқлар мана шундай кутилмаган натижалар бериши мумкин. Феруза Мирзоева жуда ёш фойдаланувчилар учун интернет контентини мўътадиллаштириш кераклигини айтади.\n– Агар биз кичик ёш тоифаси, яъни энди ёшлик даврига қадам қўйганлар ҳақида гапирадиган бўлсак, улар ҳали ўсмирлардир, кўнгилочар контентга кўпроқ қизиқади. Бинобарин, уларни TikTok’ка ўхзшаш ижтимоий тармоқлар қизиқтиради. Ўша Instagram ҳам уларни бошқароқ, яъни кўнгилочар тармоқ сифатида жалб этмоқда. Улар Вконтакте ижтимоий тармоғидан мўътадиллаштирилмаган ахборотни олиши мумкин. Хабарингиз борми, йўқми, билмайман, бугунги кунда Вконтакте контенти деярли мўътадиллаштирилмайдиган, салбий хабарлар кўп ва ёшлар бемалол фойдалана оладиган ягона ижтимоий тармоқ бўлиб қолаётган бўлса ажаб эмас. Яъниким, у либералроқ. Facebook, Instagram ва бошқа ижтимоий тармоқларга келадиган бўлсак, у ерда ҳамма нарса қаттиқ тартибга солинади ҳамда модераторлар салбий ва зарарли контентни имкон қадар тезроқ ўчириб ташлашга ҳаракат қилади.\n– Тожикистон ҳукумати қандай чекловларни жорий этмоқда?\n– Адашмасам, 2017 йилда биздаги ҳокимият идоралари интернет нархини кўтармоқчи бўлган эди. Улар ўша пайт мобил хизмат операторларини 1 гегабайтлик интернет трафигини, адашмасам, 5 доллардан ёки ундан қимматроқ сотишга мажбур қилмоқчи бўлувди. Лекин ёшлар тўполон кўтарди, норозилик билдирди. Қонун ёки фармон [интернет нархини кўтариш ҳақидаги] кучга кирадиган куни кутилмаганда ҳокимият уни бекор қилиш хусусида қарор қабул қилди. Улар аҳоли бу фармондан норози деган қарорга келган бўлса керак. Ёки бошқа ёмон оқибатлардан қўрққан бўлиши ҳам мумкин. Улар фармонни бекор қилди.\n– Ҳа, чекловлар бор эди. Аммо ҳозирги пайтда бу масала билан боғлиқ вазият у ёки бу маънода барқарор. Бемалол тахмин қилиб айтишим мумкинки, Тожикистон ҳокимияти бу бемаъни жараён, деган хулосага келди. Бир оз вақт Алоқа хизмати назорат қилишга ҳам уриниб кўрди, ҳозирги кунда у Ягона коммуникация маркази орқали ташқи трафикни назорат қилишни давом эттирмоқда. Лекин айни чоқда ёшлар анонимайзерлардан фойдаланишни ўрганиб олди, яъни бугун уларнинг барчаси у ёки бу тўсиқни қандай айланиб ўтиш йўлини билади. Улар учун бунинг умуман муаммоли жойи йўқ. Алоқа хизмати ёпган анонимайзерларнинг доимий базасини тўлдириб бораётганига, қандайдир VPN’ларни ёпишга уринаётганига қарамай, янгилари пайдо бўлмоқда. Шу маънода ёшлар жуда фаол. Уларни тўсиқлар қўйиш билан умуман қўрқитиб бўлмайди.\nШунинг учун бу ёшлар руҳиятига, ушбу авлод руҳиятига таъсир қилиши ёки қилмаслиги ҳақида гап кетганда, мен бу ёшлар бутун онгли умр давомида фақат мана шу тўсиқлар билан бирга яшаяпти, шунинг учун бу тўсиқларда уларнинг руҳиятига таъсир қиладиган, сиқадиган ёки муаммо туғдирадиган ҳеч нарса йўқ деб айтмоқчиман Улар буни, “майли, сизлар бизни блоклаб қўйибсизлар, ҳечқиси йўқ, биз айланиб ўтиш йўлларини қидириб кўрамиз”, деб қабул қилади, умуман оғринмайди. Буни ўзига хос квест (ингл. quest – қидирув) деб аташ мумкин, яъни ёшлар бир-бири билан айланиб ўтиш мумкин бўлган тирқиш – раҳналарни баҳам кўради, бу интернетдан фойдаланувчилар, айниқса, ёшлар кайфиятини янада кўтаради, деб айтиш мумкин. Аммо у ёки бу ресурслар блоклаб қўйилган пайтда Facebook билан Instagram’да, “Мана, яна у ёки бу нарсани блоклаб қўйишибди”, қабилидаги норозилик постларини ҳам кўриш мумкин. Лекин бугун ҳокимият асосан янгиликлар ресурсларини блокламоқда.\nБугун ёшларга, бошқа ёш тоифаларига мансуб интернет истеъмолчиларига ҳам таъсир ўтказаётган психологик ҳолат интернетнинг қимматлиги бўлса керак. Шунга кўра, биз тўсиқларни айланиб ўтишга мажбур бўлганимизда, VPN’ни ёқамиз ва у жуда кўп трафикни “еб ташлаши”ни ва бу қўшимча молиявий харажатларга сабаб бўлишини яхши биламиз. Шу нуқтаи назардан, ҳа, руҳиятга таъсир қилади, деб бемалол айтишимиз мумкин, чунки биз қандайдир тўсиқлар қўйилгани сабабли қўшимча маблағ сарфлашга мажбур бўляпмиз. Мана шу нарса юракни сиқади. Лекин бошқа тарафдан қараганда, биз шу муаммо билан яшашни ўргандик.\n– Ферузанинг фикрича, ижтимоий тармоқлар ўсмирларнинг шахсияти шаклланишига катта таъсир кўрсатади. Кўпчилик наздида виртуал олам ҳақиқийси билан қоришиб кетган.\n– Бугун “Интернетга қанча вақт сарфлайсиз?” деган савол маънисини йўқотди. Айниқса, сўнгги – ҳаммамизни COVID “домига тортиб кетган” йилда барчамиз виртуал оламга, виртуал ҳаётга ўтиб кетдик. Барча митинглар, барча учрашувлар, барча ҳамжамиятлар – барча-барчаси интернет оламида рўй бермоқда. Шу сабабли “Интернетга қанча вақт сарфлайсан?” деб савол бериш бемаъни ишга айланиб қолди.\nҲозирги одам виртуал олам ёки ҳақиқий ҳаётда кўпроқ вақт ўтказаётгани ҳақида аниқ бир гап айтиш мушкул. Интернетга кириш имкониятига эга бўлган фаол ёшлар наздида бундай тушунчанинг ўзи йўқ. Яна қайтариб айтаман, қишлоқ жойларда яшаётган йигит-қизларнинг интернетдан ҳам, у бераётган имкониятлардан ҳам баҳраманд бўлиш имконияти мавжуд эмас. Улар турли ниқобларни тақиб кўради, ҳолос.\n2017 йилда илмий ишим доирасида ўсмир йигит ёки қизнинг ўзлигини таниб олишига қайси ижтимоий тармоқлар таъсир кўрсатиши ҳақида тадқиқот ўтказган эдим. Ўтказган тадқиқотим натижаларидан маълум бўлишича, ўсмирларнинг 1/3 қисми, яъни 30 – 33 фоизи кимлигини турли профиллар яратиш орқали синаб кўрар экан. Яъниким, ўғил болаларнинг қиз болаларга оид, қиз болаларнинг эса ўғил болаларга оид маълумотлари келтирилган профиллари мавжуд – гўё улар шу тариқа “мен”ини излаяпти. Ва бу мутлақо нормал ҳолат ҳисобланади, чунки улар қарма-қарши жинснинг ижтимоий қиёфасида бўлиш қанақа эканини синаб кўришни истайди. Шу тариқа улар ижтимоийлаша ва ўзлигини [“ўз “мен”ини] англаб ета бошлайди. Ниҳоят, шу йўл билан кимлигини, дунёқараши, у ёки бу ахборотни идрок этиши ўзига яқин бўлган одамларни топади. Бунга интернет имкон беради… Уунинг имкониятлари жуда катта, бутунлай бошқа мамлакатларда яшайдиган дўстлар билан, шунинг баробарида бир-бири билан ҳам мулоқот қилиш мумкин.\nДижитал (ингл. digital – рақамли) даврда яшаётганимизни ҳисобга олсак, интернет профессионал нуқтаи назардан ҳам кўп имкониятлар беради. Мен ҳали мактабда ўқиётган ўсмир болалар SMM (ингл. Social Media Marketing – Ижтимоий тармоқларда маркетинг) билан шуғулланиб, жуда пул топаётганидант хабарим бор. Йигит SMM’нинг 2 та саҳифасини юритаётгани учун, мактаб ўқувчиси бўлишига қарамай, анча-мунча маош олади. Агар одам бирор нарсага эришмоқчи бўлса, албатта эришади, чунки интернет профессионал ривожланишда улкан имкониятлар беради. Инсон учун олий ёки академик таълим олиш шарт эмас. Интернет одамнинг кўникмаларини, нима иш қила олишини текшириб кўради. Агар қўлингдан бирор иш келса, буни кўрсатсанг кифоя ва сен таклиф этадиган нарсага албатта харидор топилади. Кўрсатаётган хизматларингни сотиб оладиган одам албатта топилади.\n– Феруза, барча меҳмонларимиз ёшларнинг талабгорликка оид фаоллигини айтмоқда. Тожикистонда бу борадаги ишлар қандай?\n– Бугунги дижитал фаоллик жуда ранг-баранг. Эко-фаоллик, арт-фаоллик, фуқаролик фаоллиги, зоо-фаоллик. Одамлар йиғилиб, бошқаларга у ёки бу йўналишдаги муаммоларини ҳал этишда ёрдам бераётган кўплаб ва турли-туман платформаларни биламиз. Айниқса, COVID билан боғлиқ вазият буни яққол кўрсатиб берди. Мен бунга ҳар сафар қайтаман, чунки интернет одамларга қилаётган ишларини ўзаро мувофиқлаштириш, ҳамкорлик қилишда ёрдам бергани, ёшлар ўз ихтиёри билан, мустақил равишда қарорлар қабул қилгани, кекса кишиларга озиқ-овқат маҳсулотлари олиб бориб бергани ва булар барчаси интернет платмормаларида муҳокама қилингани ўрнак олса бўладиган иш бўлди. Яна ёш йигит-қизлар ҳайвонларни қутқарувчиларга кўмаклашгани, уйсиз итларга емиш сотиб олиб бергани-чи. Боз устига, гўзал қизлар итларга қарашга мўлжалланган бошпана ташкил қилди. Булар барчаси интернет ороқали амалга оширилмоқда.\nШунинг учун ёшлар ўз манфаатларини интернет орқали ҳимоя қиляптими, деган саволга ҳа, ҳимоя қиляпти, деб жавоб беришимиз мумкин. Улар бу ишни зўрлик ишлатмаслик йўли билан қилмоқда. Улар бу ишни ахборот кампаниялари, медиа-каналлар орқали қилмоқда. Улар фикрларини, ғояларини имкон қадар кўпроқ одамларга етказиш учун турли платформаларни танламоқда. Албатта, шу маънода интернетни “сарафан радио” (хабарларни тарқатишнинг оғиздан-оғизга кўчиб юрадиган шакли) деб айтиш мумкин, у орқали ҳар қандай хабар бир неча сония давомида тарқаб кетади.\nҲозирги кунда ҳатто ҳокимият ҳам, айниқса, Facebook’да чоп этилган постларга кўпроқ эътибор қаратмоқда. Тожикистонда Facebook ижтимоий муаммоларни ҳал этишнинг ўзига хос жарчисига айланди, чунки ўша муаммолар медиа оламида баралла айтилмоқда.\nОдамлар социум – жамиятда мавжуд муаммолар ҳақида гапира бошлади. Агар ўша муаммолар ҳақида тегишли идораларга бевосита мулоқот билан чиқиладиган бўлса, одамлар мурожаатига жавоб ёки қарор ола билмайди. Аммо муаммо медиа оламида кўтариб чиқилиши биланоқ акс-садо беради, ўша заҳотиёқ кўчириб босилади ва қарабсизки – масала ҳал.\nЯна қайтараман, мен бу масалани яхши биламан, чунки ўсмирлар билан кўп ҳамкорлик қиламан, улар ҳали мактаб ўқувчиси бўла туриб, ота-оналари билан теппа-тенг пул ишлаб топишнинг ҳам уддасидан чиқмоқда. Молиявий жиҳатдан мустақил бўлмоқда. Ёшлар бундай хулқ-атворнинг ғарбча моделини ўзлаштириб олмоқда, унга кўра, чўнтак харажатларинг пулини ўзинг ишлаб топишинг керак. Фикримча – бу субъектив қараш бўлиши ҳам мумкин – кичик харажатлари учун ўзи мустақил пул ишлаб топаётган авлод инфантил бўлиши мумкин эмас, чунки инфантил деб 50 ёшгача ота-онаси билан яшаган, уларнинг қарамоғида бўлган ва қандайдир эҳтиёжлари қондирилишини ота-онасидан талаб қиладиган кишиларга айтилади. Улар [пул ишлаб топаётган ёшлар] бир мақсад йўлида бирлашади, бу харсангларни – бюрократия тошларини медиа олам орқали жойидан суриб ташлайди. Шунинг учун булар барчасини кўриб чиқиб айтиш мумкинки, ҳозирги ёшлар қўлида олдингиларникидан кўра кўпроқ восита бор. Биз мутлақо ўзига хос замонда яшаяпмиз. Бу фақат ёшлар учун эмас, биздай нисбатан каттароқ авлод учун ҳам жуда ажойиб замондир.\n– Назаримда, ушбу мавсумда кўпроқ фойдали ахборот олдик, ҳамиша қизиқарли ва ўз соҳасининг нуктадони бўлган меҳмонларимиз билан бирга мамлакатларимиз ёшларининг ўз келажагига қаратилган режалари, умидлари ва кутилмаларини муҳокама қилдик. Лекин шуни ҳам айтиш зарурки, ёшларнинг сиёсатдаги бевосита иштироки истиқболи унчалик равшан эмас. Социологлар таъкидлашича, бу – нормал ҳолат, чунки ёш авлод кўпроқ ҳаёт ташвишлари билан банд ва ота-оналарининг гапига қулоқ солади, улардан катта оилага эга бўлиш ва анъаналарни ҳурмат қилиш истагини қабул қилиб олмоқда.\nМеҳмонларимиз айтаётганидай, интернет олами реал оламдан унчалик фарқ қилмайди – интернет ёшларнинг қон-қонига сингиб кетган деб айтиш мумкин. Улар ахборотни барча форматларда интернетдан олмоқда. Буни ёмон ҳам, яхши ҳам деб айтиб бўлмайди, чунки бугунги вазият шундай. Тожикистонда ҳокимият ҳатто интернетга киришни чеклашга қўрқмоқда, чунки бунинг фойдаси йўқ. Лекин ёшлар ижтимоий фаолият билан шуғулланмоқда – ёш фаолларнинг талабгорлик лойиҳалари ҳақида барча меҳмонларимиз айтиб ўтди – улар оғриқ, зўравонлик ва адолатсизликка жим қараб тура олмайди, буни жуда нозик ҳис қилади. Шу масалада интернет уларга ёрдам бермоқда ва асло улардан инфантил одамлар, киборглар ёки роботлар ясаётгани йўқ… Ҳар ҳолда, ҳозирча…\n K-pop (ингл. Korean pop) – Кореяда пайдо бўлган ва Ғарбнинг электропоп, ҳип-ҳоп, рақс мусиқаси ва ритм-н-блюз сингари жанрлари қоришувидан ташкил топган мусиқа жанри.\n VPN (ингл. Virtual Protected Network) – виртул ҳимояланган тармоқ.


Расмий маълумотларга кўра, охирги 3 йилда пойтахт иқтисодиёти 23,6 фоизга ўсган. Жаҳонгир Ортиқхўжаев, шунингдек, янги қурилган метро бекатлари сонини деярли икки баробарга кўпайтириб айтди.\nТошкент шаҳар ҳокими Жаҳонгир Ортиқхўжаев 2 июн куни Американинг «Crow Holdings» компанияси вакиллари билан учрашув ўтказди.\nПойтахт ҳокимлиги ахборот хизмати хабарига кўра, мулоқотда ўзаро ҳамкорликни ривожлантириш масалалари муҳокама этилган.\nЖаҳонгир Ортиқхўжаев ўз сўзида шаҳар иқтисодиёти охирги 3 йилда икки баробар юксалганини таъкидлаган.\nАммо ҳоким америкалик ишбилармонларга берган маълумот тўғри эмас. Давлат статистика қўмитаси маълумотига кўра, Тошкент шаҳар ялпи ҳудудий маҳсулоти жорий нархларда 2018 йилда 58,3 триллион сўмни (ўсиш 11,9 фоиз), 2019 йилда 78,4 триллион сўмни (ўсиш 8,8 фоиз), 2020 йилда эса 88,6 триллион сўмни (ўсиш 1,5 фоиз) ташкил этган. Бу жорий нархларда.\nСтатистикада қўлланиладиган солиштирма ўзгармас нархларни инобатга олганда, охирги 3 йилда пойтахт иқтисодиёти ҳақиқатда 23,6 фоизга ўсган (Статқўм формуласи: 111,9 * 108,8 * 101,5 / 10 000).\nБундан ташқари, шаҳар ҳокими охирги 3 йилда пойтахтда қурилган метро бекатлари сонини қарийб 2 баробарга кўпайтириб айтган. У ўз сўзида 22 та ерусти ва 4 та ерости метро бекати қурилгани ҳақида гапирган, аслида эса бу вақт оралиғида 12 та ерусти ва 2 та ерости метро бекатлари қурилди.\nХусусан, Юнусобод йўли узайтирилиб, «Юнусобод» ва «Туркистон» ерости бекатлари фойдаланишга топширилди. Бундан ташқари, шаҳар атрофи бўйлаб халқа йўли ўтказишнинг биринчи босқичида 7 та ерусти бекати (Қўйлиқ бозоридан «Дўстлик-2» бекатигача) ва Сергели туманида 5 та ерусти бекати қуриб битказилди.\nМаълумот учун, Жаҳонгир Ортиқхўжаев 2018 йилнинг апрелидан буён Тошкент шаҳрини бошқариб келмоқда.


СУВНИ ТЕЖОВЧИ ТЕХНОЛОГИЯЛАРИНИНГ КЎРГАЗМАЛИ СЕМИНАРИ\n“XORAZM TOMORQA” МЧЖ\n“ZAMIN” фермер хўжалиги\nУрганч туманида юрт посбонлари улуғланди\nТуман Кенгашининг йигирма тўққизинчи сессияси бўлиб ўтди\nтуман прокурори томонидан навбатдаги сайёр қабул ўтказилди\nтуман ҳокимининг навбатдаги оммавий сайёр қабули\n"БЎШ ИШ ЎРИНЛАРИ МЕҲНАТ ЯРМАРКАСИ" ТАШКИЛ ЭТИЛДИ\nFan olimpiadasi viloyat bosqichi\nХоразм вилояти ҳудудларининг кўрсаткичлари\nБугун Урганч туман ҳокимлигида қишлоқ хўжалигида сувни тежовчи технологияларни жорий қилиш борасида кўргазмали семинар ташкил қилинди.\nСеминарда томчилаб суғориш технологиясини жорий қилиш бўйича қурилиш-монтаж ишларини амалга оширувчи республикамизнинг турли вилоятларидан келган пудрат корхоналари иқтисодий жиҳатдан самарадор бўлган технологияларни семинарга ташриф буюрган Хоразм вилоятининг барча туманлари ҳокимлари, ҳокимлар ўринбосарлари ва туманлардан келган ҳудуд раисларига таклиф қилишди.\n2021 йилда вилоятимиз туманларида жами: 950 минг гектар ғалла етиштиришда ёмғирлатиб суғориш технологияларини жорий қилиш ва 20 минг гектар пахта хом ашёсини етиштиришда томчилатиб суғориш режалаштирилган.\nШунингдек, суғориладиган ерларни лазер технологиялари орқали текислаш бўйича тавсиялар ҳам бериб ўтилди. Семинарга ташриф буюрган меҳмонлар Урганч туманидаги “Мирзо Ғалаба” фермер хўжалигига бордилар ва амалда фойдаланилаётган технологиялар билан яқиндан танишдилар.\nМасалан, экинини вегетация даврида 4 марта суғорадиган бўлса, юқоридаги ҳисоб -китобларга кўра ҳар бир гектарга 800 - 1200 м3 , умумий дала майдонига эса 40 000 -60 000 м3сув, ортиқча сарф бўлади. Шунинг учун, ерларни лазер нивелирида текислаш энг долзарб масала ҳисобланади.\n-экинлар бир хил намлик ва озуқа билан таъминланади;\n-буғдой-пахта ҳосили гектарига 4-7 центнерга ошади;\nШу каби трактор ва текислаш ускунаси скрепер ва қисқа-узун базали текислаш мосламаси Урганч туманида 21 тани ташкил қилади. Туманнинг қишлоқ хўжалиги эҳтиёжидан келиб чиққан ҳолда қўшимча технологиялар учун шартномалар тузиш режалаштирилган.\nТуман Кенгашининг йигирма тўққизинчи сессияси


37-йил жаллодлари « Ўзбекистон Халқ Ҳаракати\n05 July 2019 - 8:32\nҚатағон йиллари ҳақида гап кетганда, мустабид тузум, ноодил салтанат, адолатсиз замон, минглаб одамлар умрининг бевақт хазон бўлгани ҳақида эшитамиз. Яқин-яқингача эса сталинчилар ва ўша замон руҳи билан яшовчилар “стахановчилар” — НКВД жаллодлари ҳақида сукут сақлаб, ҳеч нима дейишмаган. Ваҳоланки, бу касб эгалари орасида ўзига хос рекорд қўйганлар ҳам бор. Шахсан Василий Блохин 10 — 15 минг, Пётр Магго эса 10 минг маҳкумни отиб ўлдиришган. Аксарият жаллодлар ўз ажали билан ўлим топишган ва ҳурмат-эҳтиром билан дафн қилинган…\nГУЛАГ архипелаги! Биз у ҳақида тилга олмоқчи эмасмиз. ГУЛАГ жазо машинасининг бир қисми эди, холос. У ердаги юз минглаб одамлар азоб-уқубат чеккани етмагандек, отув хоналари ва полигонларда ҳаёт йўлларига нуқта қўйилди. НКВД (кейинроқ МГБ) худди машина каби ишлайдиган отув тизимини ишлаб чиққан эди.\nБу тизимнинг миқёси ҳайрат ва даҳшатга солади. Қатағон даврининг чўққиси, 1937 йили 353.074 киши отилган, бу эса — кунига 1000 маҳбус ўлдирилган дегани! 1938 йили — 328.618 маҳкум қатл этилган. Кейинроқ отилганлар сони қисқарди (1939 йили — 2.552, 1940 йили — 1.649, 1950 йили эса — 1.609, Сталиннинг ўлимига қадар ҳар йили тахминан шунча киши олий жазога ҳукм қилинган). Шунга қарамай, бу йилларда маҳбусларни отиш билан машғул ходимларнинг ишлари етарли эди — гоҳ ўн минглаб польяк офицерларини (Катин, Калинин), гоҳ иккинчи жаҳон уруши қочоқларини қатл этишарди.\nОтувларнинг катта қисми (60 фоизгача) Лубянкадаги узоққа чўзилмаган сўроқлар ва ҳибсда ўтириш ҳамда “тройка”нинг судсиз ҳукмидан кейин Москвада амалга оширилар эди. Шу боис НКВД “стахановчилари”, асосан, пойтахтда ишлашган. Уларнинг доираси чегараланган — бутун Москва бўйлаб 10 — 15 минг киши эди. Жаллодларнинг кам сонли бўлгани сабабини бу ишни амалга оширадиганларни топиш қийинлиги билан изоҳлаш мумкин. Ҳақиқий жаллод ўз касбининг устаси бўлиши: руҳий жиҳатдан чидамли (ваҳоланки, гоҳида энг тажрибали стахановчиларнинг психикаси ҳам дош бермаган), профессионал кўникмага эга, сир тута биладиган (ҳатто жаллодларнинг яқин инсонлари ҳам уларнинг НКВД идорасида нима иш билан шуғулланишларини билмаган) ва ўз ишига садоқатли бўлмоғи шарт эди.\nШундай жаллодлардан бири рекордчи — Василий Михайловчи Блохин бўлган. У узоқ давом этган меҳнат фаолияти давомида 15.000 одамнинг ҳаётига нуқта қўйган (айрим манбаларда 20.000). Бошқа икки совриндор — Пётр Иванович Магго ва С.Н.Надарая эса тахминан 10.000 нафардан маҳкумни қатл этишган.\nВасилий Иванович Блохин 1895 йили Владимир вилоятида камбағал деҳқон оиласида туғилган. 15 ёшида Москвада тош йўнувчи бўлиб ишлай бошлаган. Кейин ўзини ҳарбий соҳага бағишлади. Биринчи жаҳон урушигача унтер-офицер унвонига эга бўлди. 1921 йилдан ЧК идорасида фаолият кўрсатди. 1926 йилдан эса ОГПУ-НКВД-МГБ коменданти курсисига ўтирди. 1953 йилгача — пенсига чиққунига қадар шу лавозимда ишлаб, маҳкумларни отишга раҳбарлик қилди. У комендантлик амали бўлганида, яъни ишидан ажралмаган ҳолда Москва меъморчилик-қурилиш институтини тугатди. Зиёли одамга айланди.\nБлохиннинг иши оғир эди. Тахминан 15 кишидан иборат отув командасидан фақат ёлғиз угина соғлом ҳолда пенсияга етиб борди. Бу, афтидан, ишлаб чиқаришдаги техника хавфсизлигига ҳамиша риоя қилгани ва иш жойида ичкиликка ружу қўймагани туфайли бўлса керак.\nҚатл олдидан маъруза\nЖаллодлардан бири Емельянов шундай хотирлайди: “Турган гапки, биз ҳушимизни йўқотгунча ароқ ичардик. Начора, ишимиз енгил эмас эди. Шу қадар толиқардикки, зўрға оёқда турардик. Атирда ювинганмиз. Белимизгача. Акс ҳолда қон ва порох ҳидидан халос бўлолмасдик. Биздан, ҳатто итлар ўзини олиб қочар, увлаганда ҳам узоқдан ҳуришарди”.\nЎлим ижрочилари ҳаётда эрта вафот этишган ёки ақлдан озишган. Ахир, бу ишдан қандай қилиб касал бўлмаслик мумкин? Ўз ажали билан ўлганлар — Юсис (1931 йили), Магго (1941), Василий Шигалёв (1942) ва унинг укаси Иван Шигалёв (1944). Кўпчилик Емельянов каби руҳий хасталик туфайли ногирон бўлиб ёки Мачга ўхшаб асабий-руҳий касалликка дучор бўлиб, пенсияга чиқишди. Емельяновни ишдан бўшатиш ҳақида буйруқда шундай дейилган: “Ўрт. Емельянов касаллиги (шизофрения) сабабли пенсияга кузатилади, бу унинг тезкор идораларда ҳаддан ташқари узоқ ишлагани билан боғлиқ”.\nПётр Иванович Магго эса, бир куни 20 нафар маҳкумни отиб бўлгач, шунчалик қаҳр-ғазабга тўлдики, ёнида турган алоҳида ишлар бўйича бўлим бошлиғи Поповни қурбон билан адаштириб бақириб юборди: “Сен нега турибсан? Уст-бошингни еч! Тез бўл! Акс ҳолда турган жойингда отиб ташлайман!” Қўрқиб кетган Попов ўз ишига берилган мутаассибдан зўрға қутулди.\nНимадир бўлиб, Магго унинг бошлиғи И.Д.Бергнинг қўлига тушиб қолди. Берг Магго айтган сўзларга таяниб, ёзма ҳисоботида “кўпчилик маҳкумлар “Яшасин, Сталин!” деб ўлиши”ни қайд этди. Раҳбариятнинг мазкур ҳисобот ҳошиясига ёзган кўрсатмаси шундай бўлди: “отишга маҳкум этилганлар энг ноқулай вазиятда ҳам доҳий номини бадном қилмасликлари учун улар ўртасида тарбиявий ишлар олиб борилсин”. Пётр Ивановичнинг отиш олдидан маъруза ўқишига тўғри келди.\nМаго Новодевичье мозорига кўмилган. Вақти-вақти билан кимдир унинг қабрига “жаллод” деган ёзувни ташлаб кетади.\nВасилий Иванович Блохин эса отиш олдидан керакли чарм кийимлари — тиззасидан паст этакни тақар, қўнжи тирсаккача етадиган қўлқоп кияр ва бошига шляпасини бостирарди. Отишдан аввал ва кейин шошилмай чой ичишни хуш кўрарди. У болалигидан отларни ёқтирган (10 ёшида чўпонлик қилган) ва иш оралиғидаги танаффусда бу жониворлар расми акс этган китобларни варақлаган. Ўлимидан кейин Блохиннинг йилқичилик ҳақидаги тахминан 700 та китобдан ибрат кутубхона қолди. Бу одам бўшашишни уддаларди.\nДарвоқе, Катинини отиш ишига айнан Блохин раҳбарлик қилди ва шахсан ўзи 700 нафар маҳкумга қарата ўқ узди.\n1991 йили СССР ҳарбий бош прокуратурасида сўроқ қилган ушбу отув гуруҳи аъзоларидан бири, Калинин вилояти УНКВД собиқ бошлиғи Токарёв қуйидагиларни гапириб берган:\n“Яблоков (терговчи): — Агар мен тўғри тушунган бўлсам, польяк ҳарбий маҳбусларини “Вальтер”дан отишган. Тўғрими?\nТокарёв: — Ҳа, “Валтер”дан. Яхши эслаб қолганимнинг боиси, бу қуролни жомадонга тўлдириб олиб келишарди. Блохиннинг ўзи раҳбарлик қиларди. У тўппончаларни берар, иш якунлангач эса тўппончалар йиғиб олинарди. Блохиннинг ўзи йиғарди”.\nВасилий Иванович Блохин 1955 йили Новодевиче қабристонида дафн этилди. Бу шарафли жойда бошқа сталинчи жаллодлар ҳам кўмилган. Дарвоқе, Берия ҳисбга олинганидан сўнг Блохинни генерал-майор унвони ва 8 та ордени, шунингдек, 3150 рубллик пенсиясидан (ўшанда мамлакат миқёсида ўртача маош 700 рубль эди) маҳрум қилишди. Блохин бундай “қатағон”ларга чидай олмади ва инфаркт туфайли ҳаётдан кўз юмди. 1960 йилнинг охирида, ўлимидан сўнг унвони ва орденларини қайтаришди, обрў-эътибори ва аввалги ҳуқуқлари амалий жиҳатдан тикланди.\nИчкиликбозлик ва мукофотлар\nОтув ҳақиқатда ўзига хос санъатга айланган эди. Пётр Магго тажрибасиз жаллодларга шундай деб ўргатган:\n“Отишга элтаётган одамнинг қўллари албатта орқасига боғланган бўлиши шарт. Унга олдинга юришни буюрасан, ўзинг эса қўлингда наган (тўппонча) билан орқасидан эргашасан. Керакли жойда “ўнгга”, “чапга” деб амр қиласан. Қипиқ ёки тупроқ тайёрлаб қўйилган жойгача шу тариқа олиб борасан. У ерда ствол энсасига қўйилади ва трррах! Бир вақтнинг ўзида юмшоқ жойига қаттиқ тепасан. Гимнастёркага қон сачрамаслиги ва хотининг яна қайтадан ювмаслиги учун”.\nҚуйида эса юқорида тилга олинган Токарёвнинг 1940 йил 5 апрелда польяк офицерлари қандай отилгани ҳақидаги тасвири келтирилади:\n“Блохин “Қани, кетдик, юринглар, бошлаймиз” деб имо қилди. Кейин эгнига махсус кийимлари: малла чарм шляпа, узун чарм плашч, қўнжи тирсагини ишғол қиладиган малла чарм қўлқопларини кийди. Бу менда катта таассурот қолдирди — мен жаллодни кўрдим.\nБлохин ва Рубанов йўлак бўйлаб одамларни биттадан олиб келишар, кейин қизил хона жойлашган ўнг томонга ўгиришарди. Бу ерда турли тарғибот-ташвиқот плакатлари илинган, Лениннинг гипс ҳайкалчаси бор эди. Қизил хона ёки Ленин хонаси 5х5 метр ўлчамдан иборат эди. Бу ерда маҳбусдан исми ва туғилган санасини сўраб, сўнгги бор шахсини текширишарди. Кейин ҳеч қандай хато бўлмаслиги учун рўйхатга белгилаб қўйишарди.\nНиҳоят польяк офицери ёки полициячисига кишан уриб, “жисмоний жазо камераси”га олиб боришарди. У ерда маҳбуснинг бошига орқасидан ўқ узиб, ҳаётига нуқта қўйиларди…” Тажрибали жаллодлар қандай иш тутганини ёзишга қалам ожиз. Этинг жунжикиб кетади, киши. Улар қай тариқа ўқ узишса, қон кам чиқишини билишарди. Бир кунда камида 250 кишининг умрига зомин бўлишарди.\nМурдаларни қотиллик қилинган камерадан захира эшик орқали кутиб турган юк машинасига улоқтиришган. Бу автоулов ҳар куни мия ва қондан тозалаб ювилган. Жасадлар устини (ҳар бир автомобилда 25 — 30 та) брезент билан ёпишарди. “Операция”дан сўнг Блохин уларни ёқиб юборишга буйруқ берарди. Автомобилга улоқтирилган жасадларни Медноедан унча олис бўлмаган ўрмондаги умумий ўрага олиб боришарди. Бу улкан хандақни НКВДчи, экскаватор бошқарувчиси ўзининг ёрдамчиси билан қазиб қўйган бўларди.\nОсташководаги барча маҳкумлар йўқ қилингач, Блохин 6300 дан зиёд одамни ўлдирганлар учун махсус ичкиликбозлик зиёфатини уюштирди. Унинг ўзи бир ойлик маоши миқдорида мукофот пули олди. Рағбат сифатида кимгадир наган, велосипед, патефон берилди. Кўпинча эса бундай тақдирланишлар отувдан аввал бўлиб ўтарди.\nОтганлар ҳам… отилсин!\nЮқорида қайд этилганидек, Сталиннинг ўлимидан сўнг жаллодлар деярли жазоланмаган. Бу борада Нараян энг кўп “жабр кўрган” ҳисобланади. У Л.П.Бериянинг шахсий қўриқчилиги бошлиғи вазифасида хизмат қилган эди. Универсал мутахассис — терговни шахсан ўзи олиб борган ва шахсан ўзи отган. Меҳнат унумдорлигига эришган — бир кечада 50 тагача “ижро”! 1955 йили Нараян 10 йилга лагерга ҳукм қилинди. 1965 йили озод этилди ва пенсионер сифатида Грузияда хотиржам яшади.\nМартабаси пастроқ жаллодлар (юз нафар маҳкумни қатл қилганлар) орасида ўзлари отилганлар ҳам бор. Бу борада 1937 йил октябрда Карелиянинг Сандармоха шаҳри “Соловецкий босқичи”даги оммавий отишда иштирок этган НКВДчилар тақдирини кўрсатиш мумкин (ўшанда салкам икки минг мурда бўлган).\nОтишлар 27 октябрда бошланди, кейин эса тўрт кунлик танаффус бўлди. Сабаби, маҳбуслардан бири қочгани боис дили сиёҳ бўлган бош жаллод Матвеев сурункасига ичиб олган эди (кўп ўтмай ўша маҳбусни тутиб олишди ва қатл қилинди). 1 ноябрда отиш тадбири тикланиб, 4 ноябргача давом эттирилди. Операциядан сўнг баъзи жаллодлар мукофотланди, айримлари эса (декабрь ойида, яъни бир ой ўтгач) ҳибсга олинди.\nМасалан, УНКВД идорасининг 1937 йил 20 декабрдаги буйруғига кўра, “контрреволюцияга қарши курашда фидокорлик кўрсатган” “Соловецкий босқичи” бош жаллоди Матвеев қимматбаҳо мукофот — пластинкаси бўлган радиола, тезкор бригаданинг бошқа аъзолари эса Коровин русумли тўппончалар ва соатлар билан тақдирланишди.\n“Соловецкий босқичи” отувида иштирок этган ёхуд бевосита бу ишга алоқадор кўплаб ходимлар ҳибсга олинди ва Москвага юборилди. Улар — СССР ГУГБ НКВДнинг 10-қамоқхонаси бошлиғи москвалик Николай (Лука) Антонов-Грисюк, яна бир москвалик — давлат хавфсизлиги катта майори, сув транспорти халқ комиссари ўринбосари Вейншток Яков Маркович эди.\nОперация ўтказилиши учун Карлагдан махсус чақиртирилган, Қарағанда ИТЛ 2-бўлими бошлиғи Всеволод Михайлович Круковский ҳам ҳибсга олинди. Шунингдек, Ленинград вилояти прокурори, учлик аъзоси Б.П.Позерн қамоққа олиниб, Москвага юборилди.\nУларнинг барчаси жосуслик ва қўпорувчиликда айбланиб, Москвада суд қилинди ва отиб ташланди, мурдалари ёқиб юбориш учун Дон крематорийсига жўнатилди. Ажабланарлиси, бу маҳкумларни вақтида улар билан ёнма-ён ишлаган ҳамкасби Василий Михайлович Блохин қатл қилди.\nАввал бошлиқ, сўнг маҳбус, кейин яна… бошлиқ\nЖаллодлик қилиб, кейин отилган барча НКВДчиларнинг обрў-эътиборлари кейинчалик турли йилларда оқланиб, илгари ҳуқуқлари тикланди.\nОрадан бир йил ўтиб, 1939 йил март ойида Л.П.Берия санкциясига кўра, Сандормохдаги “Соловецкий босқичи”нинг бош ижрочиси Матвеев ҳам ҳибсга олинди (“сафни берияча тозалаш” туфайли).\nБироқ “Соловецкий босқичи”даги бошқа жаллодлардан фарқли ўлароқ, Матвеевнинг тақдири омадли кечди. У НКВД ЛВО ҳарбий қўшинлари трибунали томонидан РСФСР жиноят кодексининг 103-17 “а” моддасига мувофиқ, 10 йилга озодликдан маҳрум этилди. Иш СССР олий суди ҳарбий коллегияси томонидан қайта кўриб чиқилгач эса, жазо муддати 3 йилгача қисқартирилди. Мукофотлари сақлаб қолинди. Матвеев жазони Волголагда ўтади, бироздан сўнг эса, муддатидан олдин озод қилишди.\nУруш вақтида Матвеев аллақачон УНКГБ ички ҳибсхонаси бошлиғи лавозимини эгаллаган эди. Аввалги мукофотлари қаторига Ленин ордени қўшилди. Матвеев баъзида олдинги ҳунарига такрорлаб турар — маҳкумларга қарата ўқ узарди. У рисоладагидек умр кечириб, Брежнев замонида ўз ажали билан вафот этди.\n“Соловецкий босқичи”даги яна бир жаллод Гарин (400 нафарга яқин одамни қатл қилган) 1938 йилнинг баҳорида Карелия лагери бошлиғи вазифасига ўтказилди. У орадан икки йил ўтиб, 1940 йили юрак хуружи туфайли вафот этди ва ҳурмат-эҳтиром билан Новодевичье қабристонига дафн қилинди.\nЖаллод Раевский (300 маҳкумни отган) Бериянинг санкциясига мувофиқ, “Соловка ороли лагеридаги маҳбуслар ўртасида мавжуд бўлган контрреволюцион исёнчилар ташкилоти раҳнамоларидан бири” сифатида ҳибсга олинди. Ужлагдаги жарима пункти изоляторида жазони ўтади. Хрушчёв даврида оқланганидан сўнг унинг подполковник унвони тикланди.\nМазкур иш бўйича судланган жаллод Коллегов эса ҳукмга кўра отиб ташланиб, кейинчалик вафотидан сўнг шон-шарафи тикланди.\nБу жаллодларнинг барчаси бугун айримлар назарида “сталинча қатағон қурбонлари” ҳисобланади. Улардан баъзиларининг исм-шарифи, ҳатто ФСБ (федерал хизматлар бюроси) шарафлар залига ҳам киритилган.


PressReader - Biznes Daily Birzha (Exchange): 2018-05-17 - Жейнов бозорининг янги қиёфаси\nЖейнов бозорининг янги қиёфаси\nBiznes Daily Birzha (Exchange) - 2018-05-17 - ЖАРАЁН - Ўз мухбиримиз.\nҚашқадарё вилояти Миришкор туманининг чекка ҳудудида жойлашган Жейнов озиқ-овқат деҳқон бозори аҳолининг талаб ва истагидан келиб чиқиб қайта реконструкция қилинди. Мажмуани қайта таъмирлаш учун 4 миллиард 200 миллион сўм сарфланди.\nБир ярим гектар майдонни эгаллаган бозор ҳудудида кенг кўламли қурилиш, бунёдкорлик ишлари амалга оширилди. Замонавий супермаркет, минимаркетлар, ошхоналар, чойхоналар, сотувчи ва харидорлар учун қулай бўлган 150 та раста ва 60 дан ортиқ савдо дўкони аҳолига хизмат кўрсата бошлади.\nБозорда бошқа ҳудудлардан маҳсулот олиб келувчи деҳқонлар учун меҳмонхона барпо этилди. Гўшт ҳамда сут маҳсулотлари савдоси учун алоҳида бинолар қад ростлади. 200 тонна мева-сабзавотни сақлайдиган совитиш камералари фаолияти йўлга қўйилди.\nБундан ташқари, мажмуада оналар ва болалар хоналари, санитария-эпидемиология, солиқ ва ички ишлар, ветеренария хизматлари йўлга қўйилгани аҳоли учун катта қулайлик бўлди. Мажмуа ишга тушиши муносабати билан 300 дан ортиқ янги иш ўрни яратилди. Бозорнинг фойдаланишга топширилиши нафақат жейновликлар, балки туман аҳолиси учун яхши туҳфа бўлди.


«Милан» ҳамон буюк жамоами? - Penalti.uz | Футбол янгиликлари олами!\n«Милан» ҳамон буюк жамоами?\nЛеонардо Бонуччи бир мавсумни тўлиқ «Милан» сафида ўтказганидан кейин шу мавсум бошида қадрдон клуби «Ювентус»га қайтди. Унинг собиқ жамоадоши Сусо бунга ўз фикрини билдирганди: «У бизга ўтиб ортга бир қадам ташлаганини ҳис қилди ва шу сабаб «Ювентус»га қайтди»\n«Россонерилар» 2017-йилдан бери иккита катта трансферга қўл урди ва айни вақтда уларнинг иккаласини ҳам йўқотиб бўдди. Европанинг етти карра чемпионлари қанчалик кучли эканлигини бу ҳолат бир тарафдан кўрсатиб қўйиши мумкин.\nБир қатор таклифларга бўлганига қарамай испаниялик ярим ҳимоячи Гонсало Игуаиннинг келиши сабаб Бонуччи «Сан-Сиро»да қолишдан бахтли бўлишини таъкидлаганди. «Қачонки, лойиҳа қизиқарли ва унга ўхшаган футболчилар келса бу доим ижобийлик бағишлайди.»\nАммо «Челси»нинг янги вакили Игуаинга буни тушуниб етиш учун олти ойгина кифоя қилди ва клубни тарк этди.\n«Милан» ушбу икки чемпионларни сўнгги 18 ой ичида ҳарид қилганди. Иккаласи ҳам «лойиҳа»да омадсизликка учради. Албатта уларнинг кетишида бошқа факторлар ҳам бор.\nБонуччи «Юве»ни Массимилиано Аллегри билан муносабатлари чигаллашгани сабаб тарк этганди ва бу қарорни у 48 соат ичида қабул қилганди. У қарорни «жаҳли чиққан пайтида» қабул қилганини тилга олди.\nИгуаин эса Маурисио Сарри билан қайта учрашиши имконияти сабаб «россонерилар»ни тарк этди. «Наполи»да 36 талаб голларни айнан Сарри қўли остида урарди.\nШунга қарамай, на Бонуччи, на Игуаин «Милан»нинг қайта элита жамоага айланиш иштиёқини рўёбга чиқаришда ёрдам бера олмади.\n2018-йил апрелида Бонуччини мавсумнинг энг яхши футболчилари қаторига киритишди. Аммо италян клубининг хитойлик хўжайинлари клуб бюджетини ўнглай олмади. Натижада клуб Elliott Management Corporation қўлига ўтиб кетди. Клубнинг америка суғурта компанияси қўлига ўтиши топ футболчиларнинг сотилишига сабаб бўлди.\nБонуччига «уйи»га қайтишга рухсат берилди. Аммо клуб унинг эвазига ёш иқтидор эгаси Маттия Калдарага эга чиқди. Камига 18 миллионга Игуаинни ижарага олишди. Мавсум якунида унинг трансферини тўлиқ сотиб олиш эвазига.\nЭнди Игуаин «Стэмфорд Бридж» томон йўл олган бир вақтда, «Милан»нинг Чемпионлар Лигасига қайтиш орзуси тўхтаб қолиши мумкин.\nИгуаин декабр охирида «СПАЛ» устидан эришилган ғалабадан кейин «Бу ерга лойиҳага ишонч ҳосил қилганим учун келдим ва шундай давом этишни истайман. Энди Суперкубокка эга чиқиш. Бу мавсумнинг илк соврини ва уни ютиб олишни истайман» – деганди аргентиналик ҳужумчи.\nАммо «Милан» уни юта олмади. Яқинда бўлиб ўтган ўйинда Криштиану Роналду совринни Туринга олиб кетди. Игуаин эса ўша ўйинда ҳатто илк дақиқалардан майдонга ҳам туширилмади. Касаллиги сабаб учрашувни захирада ўриндиғида бошлади. Иккинчи бўлимда жамоасига гол зарур паллада майдонга чиқарилди.\nҲақиқат шу эдики, у клубни тарк этиш арафасида эканлиги сабаб захирадан учрашувни бошлади. Клуб унга ўринбосар сифатида Кшиштоф Пёнтекни олиб келишга умид қилмоқда.\nОлти ой аввал «ҳеч ким» бўлган польшалик футболчи А Серияни штурм билан эгаллади. Унинг «Женоа» сафида киритган 13 голи барчанинг эътиборига тушди.\nИкки йирик трансфер эгаларининг клубда қолмагани «Милан» мухлисларига олдин хўжайинлар амалга оширган молиявий муаммоларга ечим топилмаганини исботлайди. 2017-йилда янги футболчилар учун 233 миллион евро сарфлаган хитойликларнинг хатосини Эллиотт компанияси ҳам тузатиши қийин масалага айланган.\nАммо клубга ижрочи директор сифатида Иван Газидиснинг тайинланиши тушунарли ҳолат эканини ифодалайди. «Арсенал»даги ўн йиллик фаолияти давомида у тижорий нуқтайи назардан аҳамиятга молик ишларни бажара олган.\n«Тўпчилар» чўққидалигида бир қатор етакчиларини йўқотишган. Камига кам нархларда. Бунга шартномаларининг ниҳоясига етиб қолгани сабаб бўлган.\nШунингдек, клуб раҳбариятига собиқ юлдузлар қайтарилмоқда. «ПСЖ»да ўзини кўрсатишга уриниб кўрган Леонардо ҳам қайтган. Унинг ёнига Паоло Малдининг ҳам қўшилиши анча кўзга кўринарли иш бўлди. Чунки уни авваллари Барбара Берлусконининг молиявий ва спорт лойиҳаси кўндира олмаганди.\nАммо клуб мухлислари ҳамон муваффақиятларни амалда кўра олишмаяпти. Етти карра Европа чемпионларининг яна элитага қайтиши узоқ вақтни оладиган кўринади. Бонуччи ва Игуаинларнинг кетиши клуб энг зўрларни ўзида олиб қолишга қодир эмаслигини исботлайди ва бу хатарли.\n03.02.2019, 15:25 235 0\nШевченко «Милан»да меросхўри пайдо бўлганини айтди\nНеста: “Милан”нинг муаммолари жуда кўп\nКриштиану Роналду: «Xа, мен тарихдаги энг буюк футболчиман»


Сурункали простатит касаллигини табиий усулда даволаш мумкинми?\nSavollar › Mavzu: Andrologiya › Сурункали простатит касаллигини табиий усулда даволаш мумкинми?\nАссалому алейкум, ҳурматли жамоа аъзолари мени сурункали простотит касалиги қийнайди, тез-тез жинсий аъзода ачишиш ҳислари болади. Жинсий алоқа вақтида тез келиш ҳоларлари кузатилади. Шифокор коригидан утсам шифокорлар антибиотик ҳамда гармон дорилар ёзиб беришади. аҳир бу дори воситалари одам учун бир жойига фойдали булса иккинчи томондан турли ҳил ҳасталикларни вужудга келтиради. Шунинг урнига қандай табиий гиёҳлардан фойдаланса булади. Менга ёрдам курсатинг, илтимос, аҳир юртимиз табиий гиёҳларга бойку.\nЮртимиз турли табиий гиёхларга бой. Бу хабарнинг яхши томони. Лекин улар простатит учун эмас. Бу хабарнинг иккинчи томони.\nПростатит касаллигида комплекс даво чораларида табиий даво ва воситалар хам албатта қўлланилади. Масалан физиотерапия муолажалари хам табиий муолажалар сирасига киради.\nНима бўлганда хам гиёхлар ва табиий воситаларни простатит касаллигида комплекс даво вақтида ва даводан кейин фойдали қўшимча сифатида қўллаш мумкин холос. На табиий гиёхлар ва на бошқа табиий воситалар простатитда ўз холича даво ва шифо бўла олмайди.\nАнтибиотикларга келсак, улар простатит давосида энг асосий ахамиятга эга. Уларсиз бактерияларни қириб ташлаш ва яллиғланишни йўқотиш имконсиз. Антибиотиклар бошқа касаллик келтириб чиқармайди, фақат ножўя таъсирлари бор. Бу хол кузатилмаслиги учун хам антибиотикларни фақатгина мутахасси кўриги а тавсияси асосида олишна қаттиқ тавсия қилинади ва дунёда фақат рецепт орқали берилади.