Бир саволга 5 жавоб - Бокиралик ўзбек қизи учун юкми?\n23 январ 2021, Тошкент вақти: 09:30\nАйни шу сўз¸ шу тушунча ўзбеклар зеҳниятига ўрнашган¸ уларнинг нафақат ўз шахсий ҳаëти¸ балки жамиятдошларига муносабатини ҳам белгиловчи мезон бўлиб қолаëтган эсада¸ бу ҳақда жамоатчилик олдига чиқиб очиқ гапириш¸ у билан боғлиқ муаммоларни тилга олиш табу бўлиб қолаëтир..\nБу табу муаллифи эса¸ оддий ўзбекистонликлар эмас¸ балки ҳукумат ва унинг етагидаги оммавий ахборот воситалари бўлиб қолмоқда. Бу табу мавзуга қўл урган ижодкорга эса¸ давлат жазо машинаси бугун ўз ўлжаси сифатида шавқатсизларча ташланаëтганини кўриб турибмиз.\nАйни кунларда "Бокиралик юки" деб номланган ҳужжатли филмни суратга олиб¸ жамиятдаги бу муаммони жамоатчилик эътиборига тақдим қилган таниқли ижодкор Умида Аҳмедова расмий Тошкент томонидан ўзбек халқи анъаналарини ҳақорат қилганликда айбланмоқда ва ҳафта давомида Аҳмедова иши юзасидан тергов тугаб¸ у судга оширилди.\nҲали суд бу борада қарор бермай туриб эса¸ Ўзбекистон телевидениеси Умида Аҳмедова суратга олган "Бокиралик юки" ҳужжатли филмини жазавага тушиб қораловчи¸ муаллифни ўзбек урф-одатлари душманига чиқарувчи "меҳмон"ларга минбар берди.\nАслида¸ бокиралик билан боғлиқ муаммолар оддий ўзбеклар орасида аввал ҳам¸ бугун ҳам муҳокама қилинаëтган абадий мавзулардан бири эмасми? Бугун ўзича алоҳида қадриятга айланган бокираликни идеаллаштириш жамиятда янги-янги муаммоларга эшик очмаëтирми?\nБу саволларимиз¸ Сиз азиз муштарийни бугунги мавзуга олиб кириш учун ўртага ташланди. Бугун гаплашмоқчи бўлганимиз савол эса¸ будир:\nБокиралик ўзбек қизлари учун қандай юк¸ қандай маъсулият бу? Бокиралик янги муаммоларни келтириб чиқараëтган экан¸ жамият уларни очиқ муҳокама қилиши керакми¸ ëки уларни кўриб-кўрмаганга¸ эшитиб-эшитмаëтганда солиб юравериши керакми?\nБу савол билан дастлаб¸ кейинги саволимизга "Ҳа!" деб жавоб беришни ҳам инсон¸ ҳам ижодкор сифатидаги бурчи деб билганидан¸ бугун боши балоларга мубтало бўлаëтган Умида Аҳмедовага мурожаат қилдик.\nУмида Аҳмедова¸ "Бокиралик юки" ҳужжатли филми муаллифи¸ таниқли фотограф ва кинотасвирчи:\nБиринчидан фильмнинг қаҳрамони ўзбек эмас¸ қрим татар. Бу фақатгина ўзбекларда эмас¸ балки аксар мусулмон мамлакатлари¸ хусусан Озарбайжонда¸ Кавказда¸ Қрим татарларида¸ қирғиз¸ қозоқларнинг жанубий вилоятларида бор. Нима дегани юк? Фильмни кўрган одам яхшилаб ўйлаб кўрсин. Емаган сомсасига пул тўлади¸ деган гап бор. Айтилмоқчики¸ Қашқадарëнинг¸ Сурхондарëнинг қайсидир қишлоқларида¸ ўша кинода бир аëл “Йўқ¸ бизларда бунақа нарса йўқ¸ масалан айтаман қилаверинглар¸ ўзингла билиб оласизлар деб” дейди. Қайсидир тоғнинг қайсидир қишлоғидаги одамлар шаҳардагиларга қараганда анча гуманний экан. Ишонч деган нарса бўлиши керак. Қўлини биров ушламаган қизлар нима сабабдан¸ ўзининг бокира эмаслигини билмайдику. Болалигида бир проблема бўлиб шунақа бўлганми. Бу физиологияку. Биласизми¸ бизнинг одамлар онгида бокиралик деган культ бор.\nМен буни яхши ҳам ëмон ҳам демайман¸ буни қилинглар¸ қилманглар дейишга ҳаққимиз йўқ. Балки бу яхшидир. Кўпчилик нотўғри тушунадида. Кўпчилик мени “Қизлар бокира бўлиши керак эмас” деган маънода айтаëтгандай тушунди. Аслида унақа эмас. Культ бўлса бўлаверсин. Яна 1000 йил култ бўлсин. Лекин “бир-бирингларга эҳтиëт бўлинглар” деган маъно бор.\nБу ерда фақат қизларга эмас¸ йигитларга ҳам қийин бўлиши мумкин. “Бу жуда интимний нарса¸ нозик нарса” деган маъно бор. Мен ўйлайманки¸ жамиятда қанақадир муаммо бўлса¸ бу муҳокама қилиниши керак. Масалан¸ бизда аëллар қўмитаси бор¸ шулар¸ умуман жамият бокира¸ покиза қизларни¸ мабодо қандайдир физиологик муаммо боис¸ бокира эмас¸ бўлиб чиқса¸ ҳимоя қилиши керакку! Мен бундан кўп йиллар олдин бир жойда ишлаганимда¸ жуда яхши ëш қиз бор эди. Шунақа яхши¸ шунақа одоб¸ ҳаëли эди. Аммо ҳар доим ғамгин бўлиб юрарди. Менга пичирлаб “Шунақа¸ ҳайдаб юборишган. Ҳаëти барбод бўлган” деб айтишган эди. Ҳар доим “Бу бечора қиз нима гуноҳ қилган экан” деб ўйлар эдим. Емаган сомсасига пул тўлаб қўйгани кўриниб турибдида. Биз нима сабабдан шунақа бўлганини билмаймизку. “Қиз чиқмади” деб ҳайдаб юборишган экан. Ҳаëтда шунақа воқеаларни кўрганман. Ўзбекистонда яшагандан кейин кўраманда. Ўзи ҳалиги қиз ҳаëтида бировга қарамаган қиз.\nМен қизиқиб Қашқадарë¸ Сурхондарëнинг қайсидир қишлоқларига борган эдим. Қизларга ишонишар экан. Ишониш керакку ахир. “Мана қолаверинглар” деб янга-панга қилмасдан чиқиб кетишар экан. Ўзлари ҳал қилиб олишадида энди уни. Гуманизм деган нарса бўлиши керакку. Йигит билан қизнинг тўйи бўлдими¸ бўлар ўша нарса вақти-соати келиб. Ўз ҳолига қўйинглар. Ҳамма уларнинг нима бўлган-бўлмаганлигини билиши шартми? Бир-бирига ўрганиб¸ бир-бирига кўнгил қўйиб ҳаëтга энди қадам қўяëтган ëш йигит-қизларку булар. Бу ерда яхшими¸ ëмонми деган гап йўқку. Балки яхшидир. Плюс томонлари жуда ҳам кўп. Филмда йигитлар ҳам қизлар ҳам руҳан ва жисмонан пок бўлиши керак деган гаплар бор. “Ҳўв¸ тез-тез бўл. Биз билишимиз керак” дейишнинг нима кераги бор? Бу инсонни ҳақорат қилишку! Мен бокиралик мавзуига¸ унга баҳо бериш мақсадида эмас¸ балки соф гуманизм¸ инсонийлик нуқтаи-назаридан ëндошдим. Бугун Ўзбекистон расмий идоралари¸ хусусан телевидение буни нега тескари талқин қилиб¸ жамоатчиликни менга қарши қайрамоқчи¸ мутлақ тушуна олмаяпман буни.\nГуласал Камолова¸ ўзбек қизлари муаммоларига бағишланган блог муаллифи¸ мустақил журналист:\nБугун Ўзбекистонда бокиралик ҳам қандайдир ўйинчоққа ўхшаб қолган. Номига¸ хўжакўрсинга бўлиб қолган кўпчилик учун. Мен “Ўзбек қизлари бокираликка умуман эътибор бермайди. Бу қизлар учун муҳим эмас” демоқчи эмасман. Ўзбек қизларини икки-уч гуруҳга бўладиган бўлсак¸ бир гуруҳ қизлар борки¸ улар ҳақиқий ўзбекона тарбия кўриб¸ бокираликка жуда ҳам эътибор беришади. 30 ëшга кирса ҳам¸ қари қиз бўлиб қолса ҳам бокиралигини сақлаб қоладики¸ бу ўша қиз учун муҳим. Яна бир гуруҳ қизлар борки¸ улар бокираликка эътибор бермайди. Яъни бу улар учун асосий мақсад эмас. Улар эркин юришади¸ ëқтирган инсони бўлса¸ бокираликка ҳам эътибор бермасдан¸ тўйдан¸ никоҳдан олдин¸ дейлик жинсий алоқага киришади. Никоҳ ҳам унчалик долзарб масала эмас. Эътибор беришмайди. Агар совчи келадиган бўлса¸ тўй бошланадиган бўлса¸ тўйдан икки-уч кун олдин гинекологга бориб бокиралигини 100-150 долларга тиклаш йўли билан турмушга чиқиб бахтли оила кечираëтган қизларнинг жуда кўпини биламан. Бунинг асосида ëлғон оила қуриш бўлади¸ бир-бировини алдаш бўлади.\nШу билан бирга ҳозирги ўзбек жамиятида йигитларнин ҳам фикри ўзгараяпти. Йигитлар бокиралигини олган қизлар анча вақт юриб¸ айнан 15-16 яшар бокиралиги бор қизларга уйланишга ҳаракат қилаяпти. Бокираликка ўзбек йигитларининг қарашини оладиган бўлсак¸ улар бокира қизлар кўп қолмаганини билишади. Қизларнинг операция билан бокираликни тиклаб ëлғон билан турмушга чиқаëтганини ҳам билишади. Айнан шунинг учун ҳозир 15-16 яшар қизларга талаб кучайган. Ўзбек йигити қизлар бокиралигини олиб эркин ҳаëт кечириши мумкин¸ у 15-16 яшар ҳеч ким билан юрмаган қизга уйланиб¸ яна ўз ҳаëтини давом эттиради. Асосийси бу ота-онаси учун қилинади. Ўзининг эгоистик нуқтаи-назари учун қилади. Эркакларда бокираликка эътибор кучли¸ аëлларда унчалик кучли эмас. 20 ëшга кирган қизнинг турмушга чиқиши қийин¸ чунки ўзбек жамиятида уни қари қиз ҳисоблашади. Шундан кейин “Тупурдим бокираликка. Турмушга чиқадиган вақт бўлиб қолса¸ операция қилдираман ва турмушга чиқавераман” деган қизлар жуда ҳам кўп.\nЖамият буни очиқ гапириши керак. Жамият буни жуда яхши билади¸ лекин гапирмагани учун биров бир нарса деса “Бизда унақа эмас” деган фикр пайдо бўлади. Умида опанинг айнан шу мавзуни очгани тўғри бўлган. Шу нарсани битта одам кўрсатиб бериши керак эди. Ҳозир Ўзбекистон каналларини кўрсангиз аëллар чиқиб “Бокиралик бизга керак. Бошқа-бошқа” дейди. Лекин уларнинг гапини ким эшитади. Уларнинг гапини қизларнинг ота-онаси эшитади. Аммо улар қизларига ҳозир таъсир кўрсата олмайди. Чунки жамиятда қизлар ҳозир жуда ҳам эркин бўлиб кетган. Ота-онанинг тарбияси қанчалик бўлмасин¸ бокиралиги борми ëки йўқми таъсир қила олмайди. Қиз болалар ота-онасига билдирмасдан бокиралигини йўқотиб¸ тўйдан олдин ўртоқлари билан операция қилдириб бокиралигини тиклаб турмушга чиқиб кетаяпти.\nМўътабар Аҳмедова¸ўтмишда геолог олима¸ бугун мусулмон ва муслималар ҳақларини ҳимоя қилаëтган ҳуқуқ фаоли:\nДиний томондан қарайдиган бўлсак¸ нафақат Исломда бошқа динларда ҳам бу яширин ҳолатда. Бу аëлларнинг физиологик ҳолатига боғлиқ нарса бўлади. Бокиралик қизлар маънавиятини белгиловчи асосий омиллардан биттаси ҳисобланади. Ҳозир бизнинг жамиятда ким қанақа тушунади буни? Эмансипация бўладиган бўлса¸ демак¸ жамият эркинликка бериладиган бўлса¸ жамият бузилади. Жамият бутунлай номутаносибликка юз тутади. Аëлларнинг бокиралиги оила қуришнинг асосий омилларидан¸ оила эртаси учун энг катта рол ўйнайдиган нарса. Бу жамиятдаги мутаносибликни сақлаб қолувчи омил. Бокиралик нима учун ўзбек қизларига юк бўлади? Бу ҳеч қанақасига юк эмас. Бу табиий ҳолат. Бокиралигини йўқотди¸ деган нарса ўзбек қизларида кейинги 20 йил ичида ниҳоятда ривожланиб кетди. Бокираликни йўқотди дегани бу фоҳиша деган сўз.\nҲозир бу қизларнинг ўзида ҳам ҳеч орияти йўқку. Илгариги қизларда орият шунақа кучли бўлганки¸ янга тушунтира бошлаганда қабул қилиши қийинроқ бўлган. Ҳозирги ëшлар бемалол. Чунки телевидение¸ мана ҳозир қўл телефонлари чиққан. Буларда ифлос¸ фаҳш нарсалар бемалол кўрсатилади. Телевидение¸ техника ҳозир мана шунақа фаҳш ишларни тарбиялаяпти. Ўша пайтда йигитларда ҳам орият кучли бўлган. Биласизми¸ буни муҳокама қилиш керак бўлиб қолди. Бу оғир¸ ниҳоятда долзарб масалага айланиб қолди. Бунинг учун биринчи навбатда телевидениени йўқотиш керакка ўхшаб қолди. Буни йўқотишнинг иложи йўқ¸ лекин ҳозир шунақа ифлос¸ кечирасиз бу сўзни ишлатмасдан иложим йўқ¸ нарсаларга блок қўйиб ташлаш керак бўлаяпти. Бу жамиятни бутунлай маънавий издан чиқариб бўлди. Мен ташқи дунëни гапираëтганим йўқ. Мен ўз кўзим кўриб турганимни гапираяпман. Ҳозирги пайтда нисбатан сақланиб қолган Тошкентнинг Эски шаҳри. Хадрадан нариëққа ўтдингизми¸ ҳеч нарса топа олмайсиз. Ҳаммаси очиқ. Кўчада бемалол. Қучоқлашиб¸ ўпишиб¸ кечирасиз айтишга мажбурман¸ скамейкада ўтирганини кўрасиз. Мана ҳозир бизларда булут. Булутнинг орасида сал панароқ жой бўлса бўлди. Жамият йўқ ҳозир. Чунки жамиятни бошқарувчи куч керак. Ҳамма ëқда хаос. Ҳеч ким ҳеч нарсани бошқараëтгани йўқ. Биз ҳозирги ҳукуматни қаттиққўл деймиз. Қаттиққўллик фақатгина Исломга қарши. Бу қаттиққўллик эмас¸ аслида зулм. Зулм остида безорилик¸ фоҳишалик¸ ҳамма нарса ривожланиб кетаяпти. Шунинг учун бу масала жуда долзарб масалада турибди. Маънавият масаласида жуда қаттиқ курашиш керак бўлаяпти. Мен яқинда собиқ давлат ходимларидан бири билан шу ҳақда гаплашиб ўтирганимизда¸ “Энди нима қилиш керак? Ҳаддан ташқари бузилиб бўлди жамият” деганимда¸ “Опа¸ моддий йўқотишларнинг ўрни тўлади. Чунки бизларнинг ўзбек халқи жуда меҳнаткаш. Лекин маънавиятни энди 100 йилда ҳам тиклай олмаймиз” деди.\nМуҳаммадсолиҳ Обутов¸ Тўрткўлдаги "Аламли ота" масжидининг собиқ имоми¸ ҳозирда хорижда яшаëтган диндор:\nБисмиллаҳир роҳманир роҳийм. Иффатни сақлаш аëл киши учун¸ бўлиб ҳам турмуш қурмаган қизлар учун ортиқча юк бўлмаслиги керак. Пайғамбар алайҳиссалом “Ал ҳаяу минал ийман” деганлар. Ўзининг енгилтаклиги туфайли бокираликдан ажралиб қолиши тўғри эмас. Аммо бу нарса Исломда асосий мазмун касб қилмайди. Покиза аëл бўлса¸ турмуш қурган бўладими¸ бошқа бўладими¸ мана эсланг¸ пайғамбар алайҳиссалом Хадича онамизга уйланганларида Хадича онамиз 40 ëшда эдилар. Хадича онамизнинг аввалги эридан бўлган иккита боласи ҳам бор эди. Демоқчиманки¸ бокира қизни олишлиги ва у нарса шарт қилиб қўйилишлиги бирламчи масала ҳисобланмайди. Буни Ислом шариати талаб қилмайди. Уйланмаган йигит турмуш кўрган аëлга уйланиши ëки аксинча бўлиши мумкин. Инсон ўша нарса туфайли камситилган ҳисобланмайди. Ўзи Исломда бу нарса аниқ талаб қилинмайди. Уйланмаган йигит бирорта турмуш кўрган аëлга уйланса¸ у йигит ўзбеклар маҳалласи наздида камситилган ҳисобланади. Бу гапирилмаса ҳам умуман бор нарса. Аслиди бу Исломда бор нарса эмас¸ Ислом бундай нарсалардан баланд туради. Бу нарса Исломда бахтли¸ бахтсиз¸ яхши¸ ëмон деган ўлчовларга мезон бўла олмайди.\nБиласизми жамиятнинг ҳозирги ҳолати умуман ислоҳга муҳтож. Исломий тарбиянинг йўқлиги¸ ҳаëтнинг қийинчилик муаммоларининг кўплиги мана шунақа бузуқликларга сабаб бўлаëтганлиги бор нарса. Қизларнинг бошқаси билан яшаб юриб¸ яна қандайдир йўллар билан қиз бола бўлиб эрга тегиб кетиши жамиятимизнинг фожиаси. Бу ўзига яраша йигитларимизнинг ҳам фожиаси. Бузуқ аëлни бузуқлик қилар экан ҳеч насра билан оқлаб бўлмайди. Ўзи олдин қизлардан покликни талаб қилаëтган йигитларнинг аҳволини бир ўрганайлик. Улар қандай? Улар шу пайтгача бирорта қизни кўрмаган¸ бирорта қизнинг қўлини ушламаган йигитмиканки¸ хотинидан бокираликни талаб қилса? Ҳақиқатан бу жуда катта муаммо. Муаммонинг илдизини топиш¸ уни баратарф қилишнинг ўзи қийин масала. Йигитлар ҳам шу аҳволда. Улар ҳам кўп қизлар билан юрган¸ кўп қизлар билан ëтиб турган. Кейин эса хотинидан бокира бўлишни талаб қилади. Ўзи бунга бу ҳолда маънавий ҳаққи ҳам бўлмайди¸ чунки ахлоқий мезонлар бузилган. Ана шу ҳолатда бир-бирига мос ҳолат. Бу нарсани гапириш¸ муҳокама қилиш яхшию¸ ана шу муаммога жавоб топиш¸ ислоҳ қилиш керакда. Афсус¸ бир муаммони кўтариб чиқиш у ечилиб қолди дегани эмасда.\nЗуҳра Исмоилова¸ тошкентлик врач-гинеколог:\nТошкентлик мутахассис ўз сурати эълон қилинишини истамади.\nМен бу масалани бугунги жамият учун жуда муҳим¸ деб биламан. Зотан муаммо илдизлари бизнинг ўтмиш анъаналаримиз ва зеҳниятимизга бориб тақалади. Аммо жамият учун¸ менинг назаримда¸ айнан тана аъзосининг бир қисми ўзича бир қадриятга айланиши нотўғри¸ деб биламан.\nИнсоният¸ одамлар¸ жамият доимий ривожланиш¸ доимий эволюция босқичида. Ўзбеклар ҳам бу жараëндан четда эмас. Биламан¸ ўзбекларнинг аксарияти учун одамлар¸ қўни-қўшни¸ нима дейди¸ деган савол жавоби ўта муҳим. Аммо ўзбек жамияти қанчалик консерватор бўлмасин¸ мен ўз тажрибамдан келиб чиқиб¸ сизга бокираликка муносабатнинг ҳам аста-секин ўзгариб бораëтганини айтишим мумкин. Бугунга келиб¸ кўпчилик¸ айниқса ëш қизлар учун бокиралик ҳамма нарсани¸ уларнинг бутун тақдирини белгиловчи "сеҳрли аъзо" бўлмай қолди. Ҳар қалай¸ мен ўз кузатишларимдан шундай хулосага келаяпман.\nМенимча¸ бугун Ўзбекистонда эркак ва аëл ўртасидаги муносабатлар моҳиятига бир жиддий қараб қўйиш керак. Эркакларга исталган сондаги аëл билан жинсий алоқада бўлиш ва бунинг ортидан ўз хотини¸ ëки кўп ҳолларда бўлажак хотинига ҳам руҳий¸ ҳам жисмоний¸ мен турли касалликларни назарда тутаяпман¸ зиëн еткизиш мумкин ва жамият бунга жуда оддий ҳол деб қарайди. Аммо қиз бола бокиралигидан ажраб қолса¸ унинг бутун авлод-аждоди иснодга қолади. Мен бу билан бокира бўлиб турмуш қуришга қаршиман¸ демоқчи эмасман. Бунинг¸ ҳеч шубҳасиз¸ жуда кўп яхши томонлари бор. Аммо эркак ва аëл¸ бўлажак эр ва хотин оиланинг покизалиги¸ унинг шаъни ва эътибори масаласида маъсулиятни бирдек зимамсига олиши керак. Бокиралик эса¸ бу муносабатлардаги белгиловчи жиҳат бўлиши керак эмас¸ деб ўйлайман.\nМен ҳам онаман¸ мен ҳам ўғил ўстираяпман. Эрта-бир кун ўғлим ўзига қайлиқ танлар экан¸ унинг бокира ëки бокира эмаслиги мен учун мутлақ рол ўйнамайди¸ деб ҳозирданоқ айта оламан. Келиним бокира чиқадими¸ йўқми¸ деб тонггача ëшлар кирган хона эшигига пойлоқчи янгалар қўймайман¸ деб айта оламан. Зотан¸ оила¸ эр-хотин муносабатлари учун бокираликдан муҳимроқ нарсалар жуда кўп.\nБу масалада Сиз қандай фикрдасиз:\nМулоҳазаларингизни кутиб қоламиз!


“Бошқаларни ҳуқуқини поймол қилиш эвазига яратилган имтиёз бизга керак эмас” | Ўзбекистон Халқ демократик партияси\n2020-06-18 14:06:32 2356\nДепутат Мақсуда Ворисова олий таълим бўйича ўқишга кириш билан боғлиқ имтиёзлар ижтимоий адолат тамойилиги зид экани, ёшлар ўртасида тенгсизликни келтириб чиқаришини айтган эди. Бу фикрга кўплаб юртдошларимиз муносабат билдиряпти.\n– Шахсан ўзим ҳам фарзандимни ўз билими, меҳнати билан ўқишга кириши тарафдориман. Гарчи ички ишлар ходимини фарзанди бўлса ҳам. Бошқаларни ҳуқуқини поймол қилиш эвазига яратилган имтиёз бизга керак эмас.\n– Жамиятда ўзаро тенгсизлик ва табақаланишга олиб келади. Ёшларни келажакка ишончи йўқолади. Имтиёзлар Конституцияга зид деяпсиз, нимага шунга депутатларимиз фикр билдирмаябти? Бир икки кишининг фикри билан ҳеч нарса ўзгармайди, кўпчиликнинг муаммоси бўлиши керак.\n– Ҳозирда Японияда яшайдиган бир курсдош акамиз Японияда кириш имтиҳонларидаги имтиёз ҳақида шундай фикр билдирдилар:\nЯпония университетларига кириш имтиҳонлари совуқ январь ойида бўлади. Имтиҳон кунлари барча иситиш тизими ўчириб қўйилади.\nСабаби шуки, кимдир кондиционер ёки печкага яқинроқ ўтирса узоқроқда ўтирганга нисбатан имтиёзлироқ бўлиб қолиши мумкин экан.\nЯпонияда кириш имтиҳонларида ҳатто императорнинг ўғлига ҳам имтиёз йўқ, яъни ҳамма тенг ҳуқуқли ва шундайлигича имтиҳон топширади. Шунинг учун ҳам ривожланиб кетганда...


16 жойидан пичоқланган аёл ва унинг ҳомиласи қандай сақлаб қолинди? (видео) / Ўзбекистон янгиликлари, энг сўнгги хабарлар\nМахсус янгиликлар 0 Шархлар 1453 кўрилди\n16 жойидан пичоқланган аёл ва унинг ҳомиласи қандай сақлаб қолинди? (видео)\nИжтимоий тармоқларда кенг муҳокама бўлган қайни укаси томонидан 16 марта пичоқ урилган ҳомиладор аёлнинг ҳаётини шифокорлар қандай сақлаб қолди? Ушбу ҳодисадан сўнг 32 ёшли аёлни сақлаб қолган шифокорлар билан “Замон” кўрсатуви суҳбатлашди.\n– Аёлни олиб келишганидан кейин, текширув натижаларини ҳам кутмасдан уни жарроҳлик столига олдик. Операция 3-4 соат давом этди. Аёл танасининг олд-орқа томонларида, қўл ва оёқларида жароҳатлари бор эди. Оғир ҳисобланадиган жароҳатларидан биттаси, қорин олди жароҳати эди. Пичоқ қорин ичига кириб, жигарга зарар етказган, дейди жарроҳ Ўткир Орипов.\nАёл ўтган ҳафтада ўғил фарзандни дунёга келтирган.\nЭслатиб ўтамиз, 12 февраль куни Жиноят ишлари бўйича Тошкент шаҳар суди биносида ҳомиладор келинойисини пичоқлаган 21 ёшли йигитга суд ҳукми ўқилди. Унга ЖКнинг бир қатор моддалари билан 15 йил муддатга озодликдан маҳрум этиш жазоси тайинланди.\nГулнора Каримованинг оила аъзолари унинг колониядаги аҳволи бўйича шикоят ва эътироз билдирмаган


“Бу кунлар бизнинг ҳам бошимиздан ўтган”\n14 май куни Озодликда берилган “Ҳийлайи шаръий билан зўрланган қизлар” давра суҳбати тожикистонликларни ҳам бефарқ қолдирмади.\nРудакий туманида яшовчи Олмахон Раҳимова бунга ўхшаш воқеаларни ўтган асрнинг 90-йиллари бошида тожикистонликлар ҳам бошдан кечирганини айтади.\n- Тожикистонимизда ҳам 92-93-йилларда шундай воқеалар бўлган эди. Кўпчилик ота-оналар ёш қизларининг иффатини сақлашни ўйлаб, уларни тўйсиз, сепсиз турмушга узатган. Уруш вақтида ўша уйланган болаларнинг ҳам ота-оналари ейдиган нонини тополмагани учун сепсиз келин қилишга рози бўлган. Тўйдан кейин эса бир-иккки йил яшаб, фарзандли ёки ҳомиладор бўлган келинини ҳар гапнинг орасида “Сен сепсиз келгансан, кийиминг, тилло тақинчоғинг йўқ эди” деб оиласидан ҳайдаб юборган, - дейди қўшни оилалар қизларидан бир нечтасининг тақдири билан боғлиқ шундай ҳодисаларни мисол келтирган суҳбатдошимиз Олмахон.\nТожикистондаги нотинч кунларда тўрт нафар сепсиз келин олганлардан бири ҳисорлик Адолатхон аядир.\n- Вақт нотинчлиги ва шароитим оғирлиги учун бир коса сувни ўртага қўйиб болаларимга хотинни никоҳлаб беравердим. Ҳозир тўртта келиним билан бир уйда ўтирибмиз, - дер экан Адолатхон ая шу ўтган вақт ичида ҳали бирор марта келинлари билан сеп-сидирға устидан талашиб-тортишмаганини, аксинча улар билан иноқ кун кечираётганини қистириб қўйди.\nОлтмишни қоралаб қўйган Адолатхон ая ўшлик қизлар ҳаётида рўй берган воқеа-ҳодисаларни тожикистонлик қизлар тақдири билан таққослар экан, бир томондан ўша йилларда Ўзбекистон ва Тожикистон ўртасида виза тартибининг бўлмагани аксарият тожикистонлик ўзбек қизларини бахтсиз бўлиб қолишдан сақлаб қолганини қўшимча қилди.\nТожикистондаги фуқаролик уруши йиллари (1992-97 йиллар) тожикистонлик ўзбеклар Ўзбекистоннинг турли ҳудудларида жон сақлаган эди.\nЛекин шуни ҳам айтиш лозимки, мамлакатдаги нотинчлик йиллар фақат ўзбек миллатига мансуб оилаларгина қочқин бўлмаган, яъни Тожикистондаги уруш Қирғизистондагидан фарқли равишда маҳаллийчилик уруши бўлган. Шу боис тожикистонлик ўзбеклар қаторида помирлик, ғармлик тожиклар ҳам мамлакатни тарк этиб, бир қисми Қирғизистонга ва аксарияти Афғонистонга қочиб ўтган эди.\nАйрим суҳбатдошларимизнинг айтишича, ўша пайтларда баъзи оилалар ёш қизларини афғонистонлик тожикларга никоҳлаб берган ҳолатлар ҳам бўлган.\nНазирахон исмли душанбелик суҳбатдошимиз тожикистонлик ўзбек қизлари ҳам ўша йиллар ўзбекистонлик йигитларга никоҳлаб берилганини айтади.\n- Ўша ерга қочиб борган қариндошларимиз қизларидан қўрқиб, уларни у ердаги қариндошларига никоҳ қилиб берди. 15-16 ёшдаги қизларини ҳам бериб юборишган қўрққанларидан. Улар (деновлик қудалар назарда тутилаяпти - таҳр.) ўзлари келишиб, шундай тўй қилиб қўйишаверди. Келин бўлганлар ҳозир ҳам ўша томонларда яшаяпти. Лекин келишлар ҳозир роса қийинлашган, кетиши яна бир азоб, - дер экан Назирахон уруш балосидан қўрқиб қизини Ўзбекистонда қолдириб келган кўпчилик ота-оналар бир кун келиб ўзбеклар ва тожиклар ўртасида яна “виза балоси” чиқишини хаёлига келтирмаганини қўшимча қилади.\nРудакий туманида яшовчи 35 ёшли суҳбатдошимиз Қундузой Ҳайдарова ҳам ўз фикр-мулоҳазалари билан ўртоқлашар экан, ҳар иккала қўшни мамлакатда ҳам бўлиб ўтган қонли фожеалар айнан қизлар тақдирига салбий таъсир қилганидан афсусланишини айтади.\n- Жуда ачинарли. Чунки буларнинг ҳаёти куйди-да энди. Яна ўзига фарзанд орттирган. Ҳозирги шароитни қаранг, бу аёллар ўзига келгунча, бир нарсага эга бўлгунча, роса қийналишади. Ўша йигитлар ҳам вақтида урушнинг нимасидан фойдаланиб олган арзонгина хотинини охиригача боқиб, қадрига етиши керак, деб ўйлайман. Эркак бўлиб, ўшанинг уддасидан чиқиши керак-да, дейди Қундузой.\nШу ўринда айтиш лозимки, тожик жамиятида ҳозирги кунда ҳам ўзаро ими-жимида, яъни қизларнинг сепсиз узатилиши учраб туради, лекин бугунги шароит аввалгисидан тубдан фарқ қилади.\nТожикистонлик қизларнинг бугунги кунда ортиқча дабдабасиз узатилаётганларига, маҳаллий кузатувчилар фикрича, 2007 йили Тожикистонда “Урф-одат ва тўю маракаларни тартибга солиш тўғрисида”ги қонуннинг қабул қилингани сабаб бўлди.\nТожикистон расмийлари айнан шу қонун туфайли 2010 йилда чиқимлар 3 миллион долларга қисқартирилганини маълум қилади.\nМустақил таҳлилчиларга кўра, мазкур қонун бугунги оғир шароитда тожикистонликларга бир томондан тежамкорликни ўргатган бўлса, бошқа томондан сепсиз қизларнинг жамиятда қадрсизланишига йўл очиб берди.


Ишлар қалай, ҳамкасб?\n30.05.2019 Муаллиф Ботир МАДИЁРОВ\nШу йилнинг 24 май куни Ўзбекистон Журналистлари ижодий уюшмаси Фарғона вилояти бўлими ташаббуси билан Риштон туман ҳокимлигининг нашри “Риштон ҳақиқати” газетасини ижодий жамоасининг 2018 йил ва жорий йилнинг ўтган давридаги фаолияти сарҳисобига бағишланган йиғилиш бўлиб ўтди.\nРиштон академик лицейида ўтказилган юзма-юз мулоқотда вилоят, шаҳар-туман ҳокимликлари муассислигидаги газеталар, тармоқ нашрлари бош муҳаррирлари ҳамда республика марказий газеталарининг вилоятимиздаги мухбирлари қатнашди.\nЙиғилишни Ўзбекистон Журналистлари ижодий уюшмаси вилоят бўлими раҳбари Муҳаммаджон Обидов очди ва олиб борди.\nТаъкидланганидек, 88 йиллик тарихга эга таҳририят ўзбек журналистикасида ўз ижодий мактабини яратган бўлиб, бу қутлуғ даргоҳда вилоятимиз ва мамлакатимиз миқёсида машҳур бўлган ўнлаб журналистлар, ижодкорлар тарбияланган.\nАммо бугун ҳар бир таҳририятни қийнаб келаётган муаммолар “Риштон ҳақиқати” учун ҳам бегона эмас,-деди газетанинг кейинги бир ярим йиллик фаолиятини ўрганган “Бағдод ҳаёти” газетаси бош муҳаррири Давлатжон Полвонов. – Хусусан, бир неча йиллардан буён таҳририятнинг ўз биноси ва хизмат автомашинаси йўқ. Газета ададига ҳам ҳавас қилиб бўлмайди. Ходимларга муносиб шароит яратилмаган, уларни моддий-маънавий қўллаб-қувватлашга муассис – Риштон тумани ҳокимлиги томонидан етарлича эътибор қаратилмаяпти. Бугунги кунда таҳририятнинг босмахона, иш ҳақи, солиқлар ва бошқа мажбурий тўловлардан 20 миллион сўмдан зиёд қарздорлиги мавжуд. Газетанинг расмий веб-сайти деярли фаолият кўрсатмайди.\nШунингдек, таҳлил ва танқид руҳидаги ҳисоботда газета дизайни ва рукнлари билан боғлиқ камчиликларга эътибор қаратилди. Мақолалардаги имловий хатолар, саёзликлар ва таҳрирталаб жиҳатлар жиддий танқид қилинди. Ижодий жамоа газетхонлар олдидаги нуфузини ошириши учун ўз фаолиятини замонавий мезонлар асосида ташкил этиши зарурлиги таъкидланди.\nЮзма-юз мулоқотда ҳамкасблар томонидан эътироф этилдики, бундай учрашувлардан кўзланган мақсад хато ва камчиликларни холис таҳлил қилиш, келгуси фаолият мезонларини тўғри белгилаб олишга кўмаклашишдан иборатдир. Шу боис танқидларни фаолиятимизга баҳо берувчи адолатли ва шаффоф кўзгу сифатида қабул қилиш керак.\nСамимий ва очиқ-ошкора мулоқот тарзида ўтган йиғилишда “Фарғона ҳақиқати” газетаси бош муҳаррир ўринбосари Абдужалил Бобожонов, “Бувайда кўзгуси” газетаси бош муҳаррири Азиза Солиева, “Халқ сўзи” газетасининг Фарғона вилоятидаги мухбири Элёржон Эҳсонов, “Риштон ҳақиқати” газетаси бош муҳаррири Зайлобиддин Йигиталиевларнинг фикр-мулоҳазалари тингланди. Газета мазмун-мундарижасини бойитиш, иқтисодий тангликдан қутилиш чоралари юзасидан “Риштон ҳақиқати” таҳририяти ижодий жамоаси ўз хулосаларини айтиб ўтишди.\nЙиғилиш якунида тегишли қарор қабул қилиниб, бу борада “Риштон ҳақиқати” газетаси бош муҳаррири, муассис – Риштон туман ҳокимлиги ҳамда Ўзбекистон Журналистлари ижодий уюшмаси Фарғона вилоят бўлими томонидан амалга оширилиши зарур бўлган чора-тадбирлар режаси белгиланди.\n« Замонавий қиёфа касб этаётган Риштон\nБитта оила бекасининг фидойи меҳнати »


Тилимиз жаҳон нигоҳида — KMODS\nPosted on 23.09.2020 Author admin\tКомментарии к записи Тилимиз жаҳон нигоҳида отключены\nМустақиллик йилларида ўзбек тили ҳақиқий сиёсат тилига айланди. Собиқ иттифоқ даврида ўзбек сиёсий тили таржима тили эди, холос. Чунки марказда қабул қилинган барча ҳужжатлар, маъруза ва чиқишлар, сиёсий аҳамиятга эга ахборотлар зудлик билан ўзбек тилига таржима қилинарди. Энди эса давлат тилида сиёсат олиб бориляпти. Давлатимиз билан бошқа давлатлар ўртасидаги ҳар қандай ҳужжат уч тилда – ўзбек тилида, ўша давлатнинг тили ва халқаро тилда имзоланади. Мустақиллик йилларида янги ўзбек дипломатик тили шаклланди ва такомиллашди. Ўзбек тилига давлат тили мақоми берилгандан кейинги 30 йиллик тарихимизни кўздан кечирадиган бўлсак, бунга яна бир карра ишонч ҳосил қиламиз.\nПрезидентимизнинг “Ўзбекистон Республикасининг “Давлат тили ҳақида”ги Қонунининг 30 йиллигини кенг нишонлаш тўғрисида”ги қарорида “Дунёдаги қадимий ва бой тиллардан бири бўлган ўзбек тили халқимиз учун миллий ўзлик ва мустақил давлатчилигимиз тимсоли, бебаҳо маънавий бойлик, мамлакатимизнинг сиёсий-ижтимоий, маънавий-маърифий тараққиётида ғоят муҳим ўрин эгаллаб келаётган буюк қадрият” экани алоҳида таъкидлаб ўтилган.\nБугун юртимизда 130 дан ортиқ миллат ва элат, 16 та диний конфессия вакиллари, 144 та миллий маданий марказ ҳамжиҳатликда, бир оила фарзандидек яшаб, мамлакат тараққиётига муносиб ҳисса қўшиб келмоқда. Улар ҳам юртимизда давлат тилига кўрсатилаётган эътиборни қўллаб-қувватламоқда, ўзбек тилининг жаҳон тиллари қаторига қўшилишига ўз ҳиссаларини қўшмоқда. Аксарият маданият марказларида “Якшанба мактаблари” ташкил этилган. Уларда ёшларга ўз она тили ва давлат тили, урф-одат ва анъаналар, маданият ва санъат йўналишларида билим бериб борилиши сўзимизнинг исботидир.\nЎзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёев 23 сентябрь куни Бирлашган Миллатлар Ташкилоти Бош Ассамблеяси етмиш бешинчи юбилей сессиясининг юқори даражадаги умумсиёсий мунозараларида ўзбек тилида маъруза қилиши кутилаётир. Буни эса тарихий воқелик деб баҳоланса, муболаға бўлмайди.\nДавлатимиз раҳбари сессиянинг ялпи қисмида сўзга чиқиб, халқаро ҳамжамият эътиборига минтақавий ва глобал аҳамиятга эга долзарб масалалар юзасидан ўз нуқтаи назарини тақдим этиши ҳамда Ўзбекистонни сиёсий, ижтимоий ва иқтисодий модернизация қилишнинг устувор йўналишларини белгилаб бериши кўзда тутилмоқда.\nБош Ассамблеянинг марказий тадбирлари жаҳонда вужудга келган эпидемиологик вазият муносабати билан БМТ тарихида илк бор видеоанжуман шаклида бўлиб ўтяпти.\nАждодларимиз асрлар давомида кутган даврда яшаётганимиздан бахтиёрмиз. Дунёдаги энг нуфузли минбардан туриб инсониятга давлат тилида мурожаат этилиши Президентимизнинг ўзбек тилини дунёга танитиш борасида олиб бораётган амалий ишларининг ёрқин ифодасидир. Бундан мамлакатимизнинг ҳар бир фуқароси, хорижий давлатларда яшаётган ватандошларимиз, қолаверса, бутун дунё аҳли ўзбек тилининг мафтункор жозибали эканига иқрор бўлиши шубҳасиз.\nБундай нуфузга эга бўлган халқ асрлар синовидан ўтган, тили, маданияти, санъати бошқаларга ибрат бўла оладиган халқ саналади. Бугун янгиланаётган Ўзбекистонда олиб борилаётган сиёсат буни амалда кўрсатмоқда.\nДунё Ўзбекистон ва ўзбеклар томон интилишда давом этмоқда.\nхорижий мамлакатлар билан дўстлик алоқалари


Янги Зеландиядаги зилзила вайронагарчиликларга олиб келмади\n08:44 / 02.09.2016\nЯнги Зеландиядаги 7,2 магнитудали зилзила ҳеч қандай талофат етказмади. Шунингдек, кучли цунами ҳақидаги хабар ҳам инкор этилди. Бу ҳақда мамлакатнинг фуқаролик мудофааси ва фавқулодда ҳодисалар вазирлигида маълум қилинди, деб хабар бермоқда Radio New Zealand.\nВазирлик вакилларининг айтишича, мавжуд маълумотларга кўра, кучли цунами хавфи йўқолган. Вазирликда таъкидланишича, бироқ шунга қарамай, соҳил яқинида кучли оқим кузатилиши мумкин. Аввалроқ баландлиги 30 см лик цунами Янги Зеландия соҳилларига етиб келгани, бироқ ҳеч қандай талофат етказмагани маълум қилинганди.\nАввалроқ цунами бўлиши мумкинлиги эълон қилинган ва бу одамларнинг оммавий равишда эвакуация қилинишига олиб келган.\nзилзила Янги Зеландия цунами\nТожикистон шарқида зилзила юз берди\nЭрон ва Ироқ чегарасида давомли зилзилалар рўй берди


Янгиликлар – KOGONDONMAHSULOTLARI\n“KOGONDONMAHSULOTLARI” акциядорлик жамияти барча ватандошларини Ўзбекистон Республикаси мустақиллигининг 30 йиллиги билан табриклайди! Сизга сиҳат -саломатлик, илҳом ва ишларингизда муваффақиятлар, оилаларингизга тинчлик, ҳамжиҳатлик ва фаровонлик...\n“КОГОНДОНМАҲСУЛОТЛАРИ” АЖ ватандошларини Наврўз байрами билан табриклайди! Наврўз сизга баҳор қуёши ва илиқ кунлар ва улар билан омад ва фаровонлик олиб келсин. Ажойиб байрам...\nНавруз айёмингиз муборак бўлсин! Юртимиз учун янгиланиш фасли ва бугунги янги йил куни муборак бўлсин!Бугунги Наврузи айём билан барча юртдошларимизни “KOGONDONMAHSULOTLARI” АЖ номидан қутлаймиз.Байрам...\nСизларни кириб келаётган 8 – март Ҳалқаро Хотин – қизлар байрами билан чин юракдан муборакбод этамиз. Сизларга узоқ умр, сиҳат -саломатлик, бахт омад тилаймиз.Оилангизга тинчлик ҳотиржамлик,...


16:51 08 Август 2020\n19:15 25.12.2018 Ҳавола олиш\nҲозирда дунёда жигар саратонидан ҳар йили бир миллион киши вафот этади. Ўпка саратонидан тахминан бир ярим миллион, кўкрак бези саратони хасталиги туфайли эса 500 минг киши оламдан кўз юмган\nТОШКЕНТ, 25 дек — Sputnik. 2030 йилга келиб саратон хасталиги туфайли вафот этганлар сони тахминан 13,5 миллион кишини ташкил қилади. Бу ҳақда Блохин номидаги Онкология миллий тадқиқотлар маркази директори Иван Стилиди маълум қилди. У Бутунжаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти маълумотларини келтириб ўтди.\n"2015 йилда 14 миллион киши хасталанди ва 8,2 миллион киши вафот этди. 2030 йилда, Бутунжаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти прогнозига кўра, 21 миллион инсон хасталанади ва 13,5 миллион киши вафот этади”, - дея Стилидининг сўзларидан иқтибос келтирди РИА Новости.\nУнинг сўзларига кўра, ҳозирда дунёда жигар саратонидан ҳар йили бир миллион киши вафот этади. Ўпка саратонидан тахминан бир ярим миллион, кўкрак бези саратони хасталигидан эса 500 минг киши бу оламдан бевақт кўз юган.


Шу боис юртимизда истиқлолнинг дастлабки йиллариданоқ илмий изланишлар билан шуғулланаётган тадқиқотчилар фаолиятини қўллаб-қувватлашнинг самарали механизми ишлаб чиқилди.\nЮксак билим ва салоҳиятга эга олимларнинг янги авлодини шакллантириш тизими яратилди. Бунинг амалий натижалари турли соҳалардаги ўсиш ҳамда юксалиш суръатларида яққол намоён бўлмоқда.\nХусусан, кейинги йилларда Жиззах вилоятида ишга туширилган катта-кичик корхоналарнинг барчаси энг илғор ускуна ва дастгоҳлар билан жиҳозланган. Эътиборлиси, илм-фан ютуқлари асосида яратилган бундай технологияларнинг ишлаб чиқаришга изчил татбиқ этилишида жиззахлик олимларнинг ҳам муносиб улуши бор. Чунончи, вилоят ҳудудий инновация фаолияти ва технологиялар трансфери маркази томонидан амалга оширилаётган ишлар янгидан-янги муваффақиятлар учун асос бўлаётир.\n— Ҳозирги кунда Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Фан ва технологияларни ривожлантиришни мувофиқлаштириш қўмитаси билан ҳамкорликда “Ёғ-мой саноати иккиламчи чиқиндиларидан фойдаланган ҳолда сурков мойлари олиш технологияси” мавзуидаги 170 миллион сўмлик инновацион лойиҳани якунлаш арафасида турибмиз, — дейди марказ етакчи мутахассиси Азиз ўофуров. — Уни амалга оширишда Жиззах политехника институтининг Транспорт воситаларини ишлатиш кафедраси олимлари фаол иштирок этишаяпти. Мазкур лойиҳа Ўзбекистон шароитида маҳаллий реагентлар ёрдамида сурков мойларини яратиш ва унинг реалогик хоссаларини ўзгартириш орқали сифатини ошириш ҳамда таннархини камайтиришга қаратилган. Қолаверса, пахта хом ашёси иккиламчи чиқиндисидан автотранспорт воситаларида қўлланиладиган сурков мойларини олиш технологиясини ишлаб чиқиш ҳам асосий мақсадимиздир. Бу борада Жиззах вилояти ҳудудидаги маҳаллий ёғ-мой корхоналари билан хом ашё етказиб бериш юзасидан ҳамкорлик қилиш режалаштирилган.\n— Маълумки, зичлаштирувчи мойлар мамлакатимизга, асосан, чет элдан валюта ҳисобига келтирилади, — дейди лойиҳа мувофиқлаштирувчиси Сирожиддин Жиянбоев. — Бизнинг ишланмамиз эса тармоқда Маҳаллийлаштириш дастурининг муваффақиятли амалга оширилишини таъминлаш баробарида, катта миқдордаги валютани тежаб қолишга ҳам хизмат қилади.\nТаъкидлаш жоизки, жиззахлик олимлар томонидан ниҳоясига етказилаётган ушбу инновацион лойиҳа натижасида ҳозирнинг ўзидаёқ лаборатория шароитида сурков мойларининг 4 тури яратилди. Унинг дастлабки туркуми Фарғона нефтни қайта ишлаш заводида синовдан муваффақиятли ўтказилди. Изланишлар эса изчил давом эттирилмоқда. Бу борада лойиҳа иштирокчилари Ўзбекистон Республикаси Фанлар академияси Умумий ва ноорганик кимё институти олимлари, Фарғона нефтни қайта ишлаш заводи ҳамда Жиззах вилоятининг Дўстлик туманидаги “Нурли Дон”, Наманган вилоятининг Учқўрғон туманидаги ёғ-мой корхоналари мутахассислари билан самарали ҳамкорлик қилаётгани ютуқлар омили бўлмоқда. Энг муҳими, янги ишланма келгусида республикамиз саноатининг экологик хавфсиз ва сифатли техник мойларга бўлган талабини қондиришга хизмат қилади.\nМазкур рукндаги бошқа мақолалар: « Илм-фан ютуқлари — ишлаб чиқаришга\tКамолот сари »


Шахс дунёқарашининг шаклланишида ақлий тарбия муҳим ўрин тутади. Ақлий тарбия шахсга табиат ва жамият тараққиёти тўғрисидаги билимларнии бериш, унинг ақлий (билиш) қобилияти, тафаккурини шакллантиришга йўналтирилган педагогик фаолият бўлиб, уни самарали йўлга қўйиш асосида дунёқараш шаклланади.\nБугунги кунда, Ўзбекистон Республикасида ёшларга ақлий тарбияни беришга алоҳида эътибор қаратилмолқда. 1997 йилда Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг IX сессиясида қабул қилинган Ўзбекистон Республикасининг “Таълим тўғрисида”ги Қонуни ва “Кадрлар тайёрлаш миллий дастури” мазмунида ҳам юксак маънавий ва ахлоқий талабларга жавоб берувчи юқори малакали кадрни тарбиялаш давлат сиёсатининг устувор йўналишларидан бири эканлигига урғу берилади. Юксак маънавий ва ахлоқий талабларга жавоб берувчи юқори малакали кадр бўлиб етишиш мавжуд илмий, шунингдек, касбий билимларни пухта эгаллаш демакдир. Бинобарин, чуқур билимларга эга бўлиш табиий ҳамда ижтимоий жараёнларнинг моҳиятини англаш, уларнинг ижобий ва салбий жиҳатларини кўра ва баҳолай олишга имкон беради.\nАқлий тарбия ўқувчиларни илм-фан, техника, технология ҳамда ишлаб чиқариш соҳаларида қўлга киритилаётган ютуқлар билан таништириш, уларда ижодий, эркин, мустақил фикрлаш кўникмаларини ҳосил қилишга замин яратади.\nАқлий тарбия жараёнида қуйидги вазифалар ҳал этилади:\n1. Тарбияланувчиларга илмий билимларни бериш.\n2. Уларда илмий билимларни ўзлаштиришга нисбатан онгли муносабатни қарор топтириш.\n3. Мавжуд билимлардан амалиётда фойдаланиш кўникма ва малакаларини таркиб топтириш.\n4. Билимларини доимий равишда бойитиб боришга интилиш туйғусини шакллантириш.\n5. Билимларни ўзлаштиришга ёрдам берадиган психологик қобилиятлар (нутқ, диққат, хотира, тафаккур, ижодий хаёл) ва хусусиятлар (аниқ мақсадга интилиш, қизиқувчанлик, кузатувчанлик, мустақил фикрлаш, ижодий тафакур юритиш, ўз фикрини асослаш, мавжуд маълумотларни умумлаштириш, гуруҳлаштириш, мантиқий хулосалар чиқариш ва ҳоказолар)ни ривожлантириш.\nАқлий таълим ва тарбия бирлиги асосида шахсда тафаккур (ижтимоий воқеа-ҳодисаларнинг онгда тўлақонли акс этиши, инсон ақлий фаолиятининг юксак шакли) ривожланади. Манбаларнинг кўрсатишича, ақлий тафаккурнинг мавжуд даражасини белгилаш бир қадар мураккаб бўлиб, қуйидаги белгиларга кўра аниқланиши мумкин:\n1. Илмий билимлар тизимининг мавжудлиги.\n2. Мавжуд илмий билимларни ўзлаштириб олиш жараёни.\n3. Фикрлаш кўникмасига эгалик.\n4. Билимларни эгаллашга бўлган қзиқиш ҳамда эҳтиёжнинг юзага келганлиги.\nАқлий тафаккур узоқ муддат ҳамда тинимсиз изланиш натижасида юзага келади. Унинг шаклланишида илмий қараш ва эътиқод ўзига хос ўрин тутади.\nАқлий тарбияни самарали ташкил этиш шахсда илмий тафаккурнинг юзага келишини таъминлайди. Илмий тафаккур – инсон ақлий фаолиятининг юксак шакли саналиб, ижтимоий воқеа-ҳодисалар, жараёнларга нисбатан илмий ёндашувни англатади.\nШарқ мутафаккирлари ўз асарларида билиш ҳамда инсон ақлий тафаккури масалаларига алоҳида ўрин берган. Хусусан, Абу Наср Форбий инсон томонидан борлиқни англаниши, табиат сирларини англашида илм-фаннинг ролини ҳал қилувчи омил сифатида баҳолайди. Алломанинг фикрича, инсон танаси, мияси, сезги органлари у туғилганда мавжуд бўлган бўлса, ақлий билими, маънавияти, руҳияти, интеллектуал ва ахлоқий сифатлари, характери, дини, урф-одатлари, маълумоти ташқи олам, ижтимоий муҳит таъсирида, одамлар билан ташкил этаётган муносабатлари жараёнида шаклланади.\nАбу Наср Форобийнинг эътирофича, инсон ақли, фикри унинг руҳий жиҳатдан юксалишининг маҳсулидир. Инсон билимларни ўзлаштирар экан, борлиқда тирик мавжудотнинг яратилиш тарихигача бўлган маълумотларни ўзлаштира олади, уларни яратади, илмий жиҳатдан асослайди.\nАлломанинг мазкур фикрларини давом эттирган ҳолда Абу Райҳон Беруний қуйидагиларни илгари суради: “Инсон нарса ва ҳодисаларнинг фақат ташқи сифати ҳамда хусусиятлари ҳақида билим олмай, балки тафаккури, ақли туфайли нарса ва ҳодисаларни таққослайди, бир-бири-билан солиштириб кўради, ўз билимларининг чинлигини аниқлайди”2. Мутафаккир, шунингдек, одамлар томонидан билимларни ўзлаштирилиб бориши янги билимларнинг яратилишига олиб келишини айтади: “Илмлар кўпдир. Улар замони иқболли бўлиб, турли фикр ва хотиралар уларга қўшилиб борса, кўпаяди. Одамларнинг илмларга рағбат қилиши, илмларни ва илм аҳлларини ҳурматлаши ўша иқболнинг белгисидир. (Айниқса) ҳукмрон кишиларнинг илм аҳлини ҳурмат қилиши турли илмларнинг кўпайишига сабаб бўлади”.\nАбу Али ибн Сино ўз асарларида билим тушунчасига шарҳ бериш билан бирга билимнинг чуқур ўзлаштирилиши донишмандлик эканлигини алоҳида қайд этади: “Илм нарсаларнинг инсон ақли ёрдами билан ўрганилишидир. Билим деб эса, нарсаларни идрок қилишга айтилади. Бу шундайки, инсон ақли уни хато ва йўлдан тоймасдан туриб унга эришиши керак бўладиган нарсадир. Бордию, бу далиллар очиқ-ойдин бўлсаю, исботлар чинакамига бўлса, у ҳолда бунга ҳикмат – донишманлик дейилди”2.\nЮсуф Хос Ҳожибнинг “Қутадғу билиг” (“Саодатга бошловчи билим”) асари таъбир жоиз бўлса, билимнинг моҳияти, унинг ижтимоий ҳаётдаги аҳамияти, инсон камолотини таъминлашдаги роли, ёзувликларни бартараф этувчи восита эканлиги тўғрисидаги қомус саналади. Алломанинг фикрича, билимли бўлиш эзгу ишлар тантанасини таъминловчи гаров бўлиб, унинг ёрдамида ҳатто осмон сари йўл очилади:\nҲамма эзгуликлар билим нафи туфайлидур,\nБилим туфайли, гўё кўкка йўл топилади.\nУшбу фикрларни ифода этганда аллома нақадар ҳақ эди. Зеро, орадан тўққиз-ўн аср вақт ўтгач, инсон нафақат осмонга уча олди, балки коинотни ҳам забт этишга муваффақ бўлди.\nБаҳовуддин Нақшбандий тариқатида авлиёлик куч-қувватини эзгуликка, илм-маърифатни ривожлантиришга йўналтириш етакчи ўрин тутади. Бинобарин, илм-маърифат зулм ва бидъатдан фориғ бўлиш йўлидир. Аллома томонидан илгари сурилган “Хилват дар анжуман”, “Сафар дар ватан” ғоялари мавжуд билимларни суҳбат ҳамда амалиёт ёрдамида ўзлаштириш мақсадга мувофиқлигига ишорадир. Зеро, баҳс-мунозараларда, доимий изланишларда ҳосил бўлган илм пухта ва мустаҳкам бўлади.\nАлишер Навоий билимларни изчил, узлуксиз ўзлаштириш зарурлигини уқтиради. Шунингдек, илм ўрганиш машаққатли юмуш бўлиб, уни ўрганишда айрим қийинчиликларни енгиб ўтишга тўғри келиши, бу йўлда чидамли, қаноатли, бардошли бўлиш орқалигина мукаммал билимга эга бўлиш мумкинлигини таъкидлайди.\nАбдулла Авлоний эса инсон ақлий камолоти хусусида тўхталар экан, қуйидагиларни баён этади: “Илм дунёнинг иззати, охиратнинг шарофатидир. Илм инсон учун ғоят муқаддас бир фазилатдур, зероки, илм бизга ўз аҳволимизни, ҳаракатимизни ойна каби кўрсатур, зеҳнимизни, фикримизни қилич каби ўткир қилур, илмсиз одам мевасиз дарахт кабидур”1. Аллома билим инсонни жаҳолатдан қутқаришнинг энг самарали воситаси эканлигига ҳам урғу беради: “Илм бизни жаҳолат қоронғусидан қутқарур, маданият, маърифат дунёсига чиқарур, ёмон феъллардан, бузуқ ишлардан қайтарур, яхши хулқ, одоб соҳиби қилур. Бугун ҳаётимиз, саломатлигимиз, саодатимиз, сарватимиз, маишатимиз, ҳимматимиз, ғайратимиз, дунё ва охиратимиз илмга боғлиқдур”.\nЎқувчи дунёқарашини шакллантиришнинг бир неча мақбул шакл, метод ва воситалари бўлиб, улар сирасида маънавий-ахлоқий, ижтимоий-ғоявий, иқтисодий, ҳуқуқий, эстетик ва экологик мавзуларда ташкил этилувчи суҳбатлар, баҳс-мунозаралар, маърузалар, муаммоли вазиятларни яратиш асосида ўқувчиларни фикрлашга ундовчи амалий тренинглар, дебатлар, мустақил ишлар, шунингдек, ишчанлик ўйинлари янада самарали саналади.\nМустақил ишларни ташкил этиш, хусусан, муайян мавзу асосида ўқувчиларни кичик илмий изланишларни олиб боришга йўллаш уларнинг дунёқарашларини янада бойиб боришида пойдевор бўлиб хизмат қилади. Ўсмир ҳамда ўспиринларни маълум назария ёки таълимотларнинг ғояларига нисбатан танқидий муносабат билдириш, методологик моҳиятини очиб бериш, шахсий фикрларини баён этишда асосли далилларга таянган ҳолда иш кўришга ундаш ҳам ўзининг ижобий натижаларини беради.\nТаълим-тарбия жараёнининг изчил, узлуксиз, тизимли ҳамда, аниқ ижтимоий мақсад асосида ташкил этилиши, мазкур жараёнда, фанлараро алоқадорлик, шунингдек, дунёқарашни шакллантиришда самарали саналувчи барча мавжуд омилларнинг бирлигига таянган ҳолда иш кўриш кўзланган мақсадга эришишнинг кафолатидир. Мазкур ҳолат маълум ижтимоий воқеа-ҳодисалар моҳиятини турли нуқтаи назардан баҳолаш, уларнинг ривожини кўра билиш, бир ҳолатдан иккинчи ҳолатга ўтишини кузатиш, уларнинг ўзаро боғлиқлиги ва алоқадорлиги, бир-бирини тақозо этишини тушуна олиш имконини беради.\nТаълим-тарбияни ташкил этиш жараёнида фанлараро алоқадорлик, ижтимоий ва табиий омилларнинг ўзаро мувофиқ келишига эришиш омиллари, атроф-муҳит ҳамда ижтимоий муносабатлар таъсирида шахс камолотини таъминлашга эришиш имкониятларидан унумли фойдаланишга интилиш мақсадга мувофиқдир. Таълим муассасаларида ўқув предметлари сифатида тавсия этилган фанлар асосларининг ўқувчилар томонидан чуқур ўзлаштирилиши уларда кенг дунёқарашни шакллантиришга ёрдам беради. Ўқитувчилар ўқувчиларда илмий дунёқарашни шаклланиши хусусида ғамхўрлик қила бориб, доимий равишда улар томонидан ўзлаштирилган илмий билимларни амалиётда қўллай олинишига эътибор беришлари зарур. Фан ўқитувчилари у ёки бу қонуниятлар ва уларнинг моҳияти билан ўқувчиларни таништириб борар эканлар, ўқувчиларга турли ҳаётий вазиятларда улардан фойдаланиш ёки уларга таяниб иш кўриш лозимлигини тушунтириб боришлари керак.\nДунёқарашнинг шаклланишида жамиятда устувор ўрин тутган мафкуравий ғоялар ва уларнинг моҳиятидан тўлақонли хабардор бўлиш ўзига хос аҳамиятга эга. Шу боис таълим муассасаларида йўлга қўйилаётган таълим-тарбия, хусусан, ижтимоий-гуманитар ва табиий фанлар асослари моҳияти билан ўқувчиларни таништириш жараёнида Ўзбекистон Республикасининг ижтимоий ҳаётида бош мезон сифатида эътироф этилган миллий истиқлол ғояси ва мафкура мазмунида илгари сурилган қарашлар хусусида батафсил маълумотлар бериб бориш, уларга нисбатан ўқувчиларда муайян муносабатни шакллантириш педагогик жиҳатдан самарали йўл ҳисобланади.


Тилимиздаги ғализликлар ёхуд интернет саҳифаларидаги хатолар: «Ахборотлар», «маълумотлар», «пуллар»\nТилимиздаги ғализликлар ёхуд интернет саҳифаларидаги хатолар:...\n11.07.2019 13:28 0 1803\nКейинги пайтда интернет сайтлар кўпайгандан кўпайди. Ижтимоий тармоқларда ҳам кишилар анча фаол. Улар орасида ўқувчилар ҳам, талабалар ҳам, олимлар, журналистлар ва бошқа касб эгалари ҳам бор. Албатта, бунча кенг аудиторияда ҳар ким ҳар хил фикрлаши, турлича қарашларни ўртага ташлаши табиий. Лекин интернет сайтлар ва саҳифалардаги матнларда хатолар шунчалик кўп учрайдики, ўқиб, кўриб ҳайрон қоласан, киши. «Хато» деганимга кимдир хафа бўлиши мумкин, кимдир дарсликларни пеш қилар. Майли, яхшиси, «ғализлик» дея қолайлик. Улар нималардан иборат. Келинг, ўзим кўрганим, кузатганларимни бирма-бир санайман.\n1. «Ўн нафардан ортиқ болалар...»\nГап таркибида кўплик мазмунини берувчи битта кўрсаткич етади. Тил максимал тежамкорликка интилади. Гап субъектларининг миқдори сон билан кўрсатилганда, эгага кўпликни билдирувчи бошқа грамматик кўрсаткич қўшиш керак эмас: «иккита машина», «ўн бешта қўй», «беш юз аскар» ва ҳ.к.\nБаъзан кўплик кўрсаткичини кесим ҳам олади: «улар... кўрсатишди/кўрсатдилар». Бу қоидаларга зид эмас, аммо тилнинг тежамкорликка интилиши нуқтаи назаридан матн тузувчи кўплик кўрсаткичларини максимал даражада қисқартиришни ўйлаши лозим. Бу матннинг тушунарлилигини, чиройлилигини оширади, ортиқча унсурлардан қутилишга ёрдам беради: «улар... кўрсатди». Кесимда ҳам кўплик кўрсаткичи талаб қилинадиган ҳолатлар бундан мустасно.\n2. Қаратқич ва тушум келишиклари қўшимчалари («-нинг», «-ни») баъзи ўринларда тушиб қолиши мумкин – бу улар боғлаётган исм ёки феълларнинг валентлигини (бошқа сўзни ўзига тортиш, боғлаб олиш кучини) кўрсатади. «Мактаб биноси» деганда «мактаб» сўзидаги «-нинг» тушиб қолади, лекин «дўстимнинг китоби»да қаратқич кўрсаткичини тушириб қолдириб бўлмайди. «Китоб ўқидим», «машина ҳайдадим» деганда «китоб» ва «машина»нинг «-ни»си тушиб қолади, лекин «меҳмонлар кутиб олдим» деб бўлмайди, «меҳмонларни кутиб олдим» деб ёзсак тўғри.\nВалентликни кўрсатишдан ташқари, қаратқич ва тушумнинг ишлатилиши артиклизация вазифасини бажаради. Артикль нималигини инглиз тили дарсларидан биламиз – нарса-буюмнинг гапирувчига таниш ёки нотанишлигини, гап субъекти конкрет бир буюм ёки умумий бир буюм тури эканлигини кўрсатадиган грамматик категория. Масалан, «машина ҳайдадим» дейилганда гапирувчи машинанинг қанақалигига аниқлик киритмайди, суҳбатдошига умумий маълумот беради, холос. Лекин гап конкрет машина ҳақида кетаётган бўлса, тингловчи бу конкрет машина ҳақида маълумотга эга бўлса, унда «бу машинани ҳайдадим» дейиш тўғрироқ бўлади.\nХуллас, интернетдаги матнларда юқоридаги қоидаларга риоя этилмаслигига кўп гувоҳ бўламан. Масалан, чет эл хабарларида «эксперт (вазир) фикрига кўра» деб берилади. Ваҳоланки, бу ўринда «экспертнинг (вазирнинг) фикрига кўра» дейилиши керак;\n3.Буниси жуда жиддий камчилик эмас, матннинг тушунарлилигини ошириш ва ортиқча унсурлардан қутулиш бўйича тавсия деб қабул қилса ҳам бўлади. Уюшиқ бўлакларнинг барчаси учун биттадан грамматик кўрсаткич ишлатган маъқул: «Тадбирга Хитойдан, Россиядан, Қозоғистондан меҳмонлар ташриф буюрдилар» дейиш ўрнига «Тадбирга Хитой, Россия, Қозоғистондан меҳмонлар ташриф буюрди» деган маъқул;\n4.Баъзи отларнинг ўзида кўплик, жамлик маъноси бор, уларга ортиқча юк қилиб «-лар» қўшиш шарт эмас. «Ахборот», «маълумот», «пул» сўзлари сайтларда кўп ўринларда «ахборотлар», «маълумотлар», «пуллар» шаклида берилади. Баъзи ўринларда «аёл», «эркак» каби сўзлар ҳам «-ларсиз» кўплик маъносини англатиши мумкин.\nХуллас, бугун тилимизда, ёзувимизда бунақа мисоллар, «ғализ»ликлар жуда кўп. Мен айримларини санадим холос. Агар ҳар биримиз шу каби жиҳатларга эътибор бериб, гўзал ва бетакрор тилимизнинг имкониятларидан самарали фойдалансак, фикримизни содда ва аниқ ифодалаб беришга интилсак, аввало она тилимизни ҳурмат қилган бўламиз. Энг муҳими, саводсизлик, тил ва нутқ маданияти бузилишининг олдини олишга ҳисса қўшган бўламиз.\nТаҳлил 24/08, 14:41\nТаълим 31/03, 09:20\nЎзбекистонда илмий даража бериш тизими: хатоларни тузатиш вақти келмадими?


Сурхондарёда аёл зўрланганини айтмоқда | Qalampir.uz\nСурхондарёда аёл зўрланганини айтмоқда\nЖамият\t24 Май 18:09 18706\nИжтимоий тармоқларда Сурхондарёда аёл кишининг номусига тегилгани ҳақида хабарлар тарқалди. Ҳолат юзасидан Сурхондарё вилояти ИИБнинг масъул ходимлари томонидан ўрганиш ўтказилиб, маълумот берилди.\nАниқланишича, жорий йилнинг 9 май куни фуқаро П.Г. исмли аёл Олтинсой туман ИИБга ариза билан мурожаат қилган. Унда 8 май куни соат 23:00 ларда “Ипок” маҳалласида яшовчи фуқаро Ш.О. Nexia русумли автомашинада Олтинсой дарёси бўйига олиб бориб, номусига тегмоқчи бўлганлигини, П.Г. рози бўлмагандан сўнг уни “Ипок” маҳалласида жойлашган “Шох нур файз” МЧЖ биносининг хонасига олиб бориб, жинсий алоқа қилганлигини, жинсий алоқадан сўнг хонадан ташқарига чиқариб юборганини айтган. П.Г. МЧЖ хонасида унга тегишли бўлган нарса-буюмлар қолганини ҳамда нарсаларини қайтарилишида ва фуқаро Ш.О.га нисбатан қонуний чора кўрилишида амалий ёрдам сўраган.\n9 май кунида фуқаро П.Г. исмли аёлнинг ва Ш.О.нинг танасида тан жароҳатлари ва уларнинг излари мавжудлигини аниқлаш мақсадида суд-тиббиёт экспертизаси тайинланган.\nСуд-тиббиёт экспертизасининг 9 май кунидаги хулосасига кўра, фуқаро П.Г. исмли аёлнинг ўнг елка ўрта учлиги икки томондан қонталаш аниқланган, оғирлик даражасига кўра “енгил” тан жароҳати тоифасига кириши кўрсатилган, П.Г. исмли аёлнинг танасининг бошқа жойларида тан жароҳатлари аниқланмаган.\nСуд-тиббиёт экспертизасининг 9 май кунидаги хулосасига кўра фуқаро О.Ш.нинг танасида бирон-бир тан жароҳатлари ва уларнинг излари аниқланмаган.\n9 май кунида фуқаро П.Г. исмли аёлнинг кўрсатувларига асосан Олтинсой дарёсининг олди ва “Ипок” маҳалласида жойлашган “Шох нур файз” МЧЖга тегишли бўлган бинонинг хонаси ЖПК талабларига асосан тергов-тезкор гуруҳи томонидан кўздан кечирилган. Ҳодиса жойини кўздан кечириш жараёнида олинган нарса-буюмларда ишга алокадорлиги ва холатга ойдинлик киритиш максадида бир катор тегишли экспертизалар тайинланган.\nҲозирда, Олтинсой туман ИИБ ҳузуридаги тергов гуруҳи томонидан терговга қадар текширув ҳаракатлари олиб борилмоқда.\n30 Ноябрь 10:55 65390\n02 Декабрь 14:45 47514\n30 Ноябрь 19:09 33693\n02 Декабрь 20:14 32495


Британия парламенти ЕИдан келишувсиз чиқиш таклифини рад қилди\n08 апрел 2020, Тошкент вақти: 21:51\n13 март кунги овоз бериш жараëни.\nБуюк Британия парламенти 13 март кечқурун мамлакатнинг Европа Иттифоқидан ўзаро келишувсиз чиқиш таклифини ҳам 278 га 321 нисбатида рад қилди.\nБу овоз бериш арафасида депутатлар Бош вазир Тереза Мэй ҳукумати ЕИ билан иттифоқдан чиқишга оид эришган келишувни ҳам рад қилган эди.\n13 март куни депутатлар кўпчилик овоз билан маъқуллаган ҳужжат¸ Британиянинг нафақат чиқиш учун белгиланган биринчи муҳлат - 2019 йил 29 март куни¸ балки умуман келишувсиз иттифоқни тарк этишини тақиқлайди.\nБундан уч йил аввал ўтказилган умумхалқ референдуми натижасига кўра¸ Британия жорий йилнинг 29 март куни расман ЕИ аъзолигидан чиқиши керак.\nАммо ҳукуматнинг ЕИ билан икки йилдан узоқроқ давом этган музокаралари натижасида эришилган келишувни¸ парламент икки марта рад этди.\nАгар депутатлар яна бир марта овозга қўйиладиган бу келишувни 20 мартга қадар тасдиқласа¸ ЕИдан чиқиш¸ техник масалаларни ҳал қилиш учун¸ уч ойга кечиктирилиши мумкин.\nМабодо¸ келишув сўнгги овозга қўйишда ҳам рад этилса¸ ЕИдан чиқиш номаълум муддатга кечиктирилади ва британияликлар ҳам Европа парламенти сайловида қатнашишга мажбур бўлади.\nБу бўҳрондан чиқишнинг муқобил йўли сифатида ҳукуматнинг истеъфога чиқиши ва муддатидан аввал парламент сайловлари ўтказилиш эҳтимоли ҳам муҳокама қилинмоқда.


Ўзбекистон Президенти: 1 июндан бошлаб ғаллани давлат томонидан (...)\nЎзбекистон Президенти: 1 июндан бошлаб ғаллани давлат томонидан сотиб олиш ва сотишда бозор нархларига ўтилади\nПрезидент Шавкат Мирзиёев бугун ғаллачиликдаги ислоҳотларнинг муҳим босқичига бағишланган йиғилиш ўтказди, деб хабар қилмоқда “Дунё” АА мухбири давлатимиз раҳбари матбуот хизмати маълумотига таяниб.\nСўнгги вақтда жаҳон бозорларида озиқ-овқат нархлари кун сайин юқори суръатлар билан ўсмоқда. Халқаро биржаларда 1 тонна буғдой нархи 400 долларга кўтарилди ва йил бошига нисбатан нархлар 30 фоизга ошди.\nНарх-наво барқарорлигига эришиш учун биринчи навбатда ғаллачиликда бозор механизмларини тўлиқ жорий этиш зарурати туғилмоқда. Шу муносабат билан йиғилишда фермерлар манфаатдорлигини таъминлаш, ҳосилдорликни ошириш орқали бозорда таклифни кўпайтириш маслалари муҳокама қилинди.\nСўнгги йилларда ҳудудларда қуввати қарийб 3 миллион тонна бўлган 160 дан ортиқ йирик хусусий дон корхоналари иш бошлади. Ўтган йили республика бўйича қарийб 3,5 миллион тонна ун ишлаб чиқарилган бўлиб, шундан 54 фоизи хусусий дон корхоналари ҳиссасига тўғри келади.\nЙиғилишда “Ўздонмаҳсулот” компанияси таркибидаги 43 та дон корхоналари янги бозор шароитларида самарали ишлашга тайёр эмаслиги, ишлаб чиқариш қувватларидан самарали фойдаланилмаётгани, шунингдек давлат дон корхоналарида талон-торож қилиш ҳолатларига ҳалигача барҳам берилмаганлиги танқид қилинди.\nДавлат дон корхоналаридаги айни пайтдаги эскича тизим дон етиштирувчига ҳам, қайта ишловчи корхоналарга ҳам манфаат бермаётгани қайд этилди. Ўзбекистон халқи, фермер-деҳқонлар анчадан буён кутган дон етиштиришда давлат буюртмасини босқичма-босқич бекор қилиш ва ҳақиқий ғалла бозорини яратиш борасида муҳим қадам ташлашнинг фурсати етганлиги таъкидланди.\nДавлатимиз раҳбари барча зарур ташкилий ишлар ҳал қилинган ҳолда, 1 июндан бошлаб, ғаллани давлат томонидан сотиб олиш ва сотишда бозор нархларига ўтилишини маълум қилди.\nФермер ва кластерлар ўзи етиштирган ғаллани биржа савдоларига олиб чиқиши учун давлат томонидан барча имкониятлар яратилади. Давлат ресурслари учун сотиб олинадиган 1 тонна буғдой нархи ўтган йилдаги 1 миллион 550 минг сўмдан жорий йил ҳосили учун 3 миллион сўмга, яъни 2 бараварга оширилади.\nҚишлоқ хўжалиги жамғармаси харид қилган 1 миллион 783 минг тонна буғдой эҳтиёжга қараб биржага чиқаради. Бунда фермерларга июль-август ойларида биржада шаклланган ўртача нархлардан келиб чиқиб, ўрт́адаги ижобий фарқ ҳам тўлаб берилади. Бунинг учун жорий йилда давлатдан 6 триллион сўмдан зиёд маблағ ажратилади.\nБундан ташқари, фермерлар ихтиёрида қоладиган буғдойдан 500 минг тоннаси дон корхоналарида вақтинча сақлаш учун қабул қилинади ва 1 июлдан бошлаб, илк бора фермер ва кластерларнинг ўзлари биржа савдоларига бозор нархида чиқаради. Бунда 500 минг тонна буғдойнинг дон корхоналарида вақтинча сақлаш харажатлари давлат томонидан қоплаб берилади. Шунингдек, фермерлар 2022 йил буғдой ҳосили учун биржа тўловларидан озод қилинади.\nДавлат раҳбари буғдой етиштирувчи фермер ва кластерларни биржадан рўйхатдан ўтказиш ва брокерларни бириктириб, ўқитишни ташкил қилиш бўйича мутасаддиларга топшириқ берди.\nЖорий йил жами ғалла ҳосили учун 7,6 триллион сўм ажратилмоқда. Янги тизимни тўлақонли, адолатли ва очиқ-ошкора ишлаши, ҳар бир сўм фермер ва кластерга ўз вақтида, тўлиқ етиб бориши, нарх-навони ўсиши ва тақчилликни олдини олиш бўйича “кунбай” назорат тизими жорий қилинади.\nБуғдойнинг ҳақиқий эгаси, бу – фермер ва кластерлар, деди давлат раҳбари. - Бундан буён, туманда режа бажарилмаяпти, чорва, парранда ёки балиқчиликка озуқа-ем керак, деган важлар билан фермерлар ғалласини олиб қўйиш қатъиян тақиқланади. Биржа орқали сотилган буғдойга ҳудудлараро чеклов қўйилмайди, - деди давлатимиз раҳбари.\n“Ўздонмаҳсулот” корхоналари ва хусусий корхоналарни айланма маблағ учун 800 миллиард сўм миқдорида кредит ресурслари ажратилади.\nПрезидент замонавий, ихчам, энерготежамкор ун ишлаб чиқариш корхоналарини кўпайтириш, ғалла майдонларини кенгайтириш ва ҳосилдорликни ошириш, чекка ва олис қишлоқларга ун ва ун маҳсулотларини етказиб бериш бўйича транспорт харажатларини қоплаб бериш бўйича кўрсатмалар берди. Вилоят ҳокимлари ун ва ун маҳсулотларини республиканинг бошқа ҳудудларидан ва четдан олиб келиб, бозорда маҳсулот тақчиллигига йўл қўймаслик ва нархлар барқарорлигини таъминлашга шахсан масъул ва жавобгар эканлиги қайд этилди.\nДон корхоналарини хусусийлаштириш ишлари ҳам жадаллаштирилади. Мутасаддиларга 1 августга қадар 20 та дон корхонасидаги давлат улушини савдога чиқариш топшириғи берилди.\nЙиғилиш кун тартибидан фавқулодда вазиятларнинг олдини олиш масалалари ҳам ўрин олди.\nЖорий йилнинг март-май ойларида кучли ёғингарчилик оқибатида Бухоро, Жиззах, Наманган, Самарқанд, Сурхондарё, Сирдарё ва Тошкент вилоятларида 15 га яқин йирик сел ва кўчкилар содир бўлди. Оқибатда 9 нафар инсон ҳалок бўлди. 245 та хонадон, 19 та кўприк зарар кўрди, 450 дан ортиқ бош чорва моллари нобуд бўлди.\nБунга сел ва кўчки хавфи юқори ҳудудларда йиллар давомида бетартиб қурилишлар қилингани, пала-партиш суғорилгани ҳам сабаб бўлаётгани қайд этилди.\nПрезидентимиз мутасаддиларга тоғ дарёлари ва сойлари, сел йўллари жойлашган ҳудудларда туну-кун ишлайдиган штаблар ташкил этиш ва қутқарув отрядларини кўпайтириш, дарё қирғоқлари, сув омборлари, селга қарши иншоотларнинг фавқулодда вазиятларга шайлик ҳолатини ўрганиб, уларни мустаҳкамлаш ҳамда хавфли ҳудудларда яшаётган хонадонларни хавфсиз ҳудудларга доимий кўчириш чораларини кўриш бўйича топшириқлар берди.


Хотин-қизлар қўмитаси никоҳ ёшини оширишни таклиф қилмоқда\n09 август 2020, Тошкент вақти: 10:28\nЎзбекистон Хотин-қизлар қўмитаси мамлакатда никоҳ ёшини оширишни таклиф қилмоқда. Бу ҳақда Хотин-қизлар қўмитаси раиси ўринбосари Мукаррам Нурматовага таянган ҳолда ЎзА маълум қилди.\nХабарда айтилишича, қўмита никоҳ ёши қизлар ва йигитлар учун - 18 ёш деб белгиланиши керак деб ҳисоблайди.\n"Ўзбекистонда оилаларнинг бузилишининг бирламчи сабаби моддий қийинчиликлар эмас - оиладаги тарбия ва икки ёшнинг ахлоқидир. Шунингдек, эрта турмушнинг салбий оқибатлари тарғиб этилишига қарамай, баъзи вилоятларда қизлар 16 ёшдан турмушга берилмоқда", - дейди Мукаррам Нурматова.\nБугунги кунда Ўзбекистонда оила қуришнинг энг кичик ёши йигитлар учун 18, қизлар учун 17 этиб белгиланган.\nСтатистика маълумотларида Ўзбекистонда 7 миллиондан ортиқ оила мавжудлиги, аҳолининг 98 фоиздан ортиғи оилаларда истиқомат қилиши билдирилади.


Абдулхамид Исмоил - Сангин мехмон\nСуҳроб Суръаталиевни дўстлари ҳазиллашиб Зураб Церетели деб аташарди. Суҳроб чиндан ҳам ҳайкалтарош эса-да, аммо Зураб Церетели каби иту-битга таниш эмас, балки Москва санъат давраларида ўзига хос “зодагонлар даҳоси” шарафига эга эди. Унинг Москвага келганига ҳам бирор 40-45 йил бўлиб қолган, шунинг учун ўзини баъзан “Анжаннинг Кўтанариғидан” эмас, балки мана шу пойтахтда туғилиб, лойи шу ердан олинган ҳайкалга ўхшатарди.\nНозик санъатларнинг бари қўшиб-чатиш, тўқиш ҳақида эмасми, фақат ҳайкалтарошлик буюк Микеланджелонинг таъбирича айриш-ажратишга қурилган: ҳайкал ясаш – бу шаклсиз бир бўлак моддадан кераксиз қисмини айриб-ажратиб ташлашдир. Бора-бора ушбу одат-табиат ич-ичингга сингиб кетар экан: ҳаётга худди ўша айириш-ажратиш, саралаш кўзи билан қарай бошлар экансан. Пуч, зое, беҳуда нарсаларни кўнглинг сиғдирмай қолар экан, ҳамма нарсанинг ўзаги, данаги, мағзига етмоқчи бўлиб қоларкансан. Майли, буниси ҳам бир феъл-да...\nШундан бўлса керак, Суҳробни унча-мунча таниганлар уни таккабурдан олиб қўполга қадар таърифлашар, ва фақат унинг сийрак маҳрамлари бояги таъриф бироз юзаки эканлигини билишарди. Лекин, келинг, биз ҳам жилла қурса шу ҳикоямиз кўламида Микеланджело қоидасига содиқ бўлиб, пучанак йўлларга кирмайлик-да, гапнинг индаллосига ёпишайлик.\nСўнгги пайтлар Москвага бошқа келгиндилар қатори қашшоқлашган ўзбеклару тожиклар, қирғизлару озарийлар, хулласи бизнинг ночору мискин элат ўрда-ўрда бўлиб босиб келишмадими... Бир пайтлар, Шўролар даврида буларни учратиш учун атайин ё Қозон вокзалига, ё ВДНХга боришга тўғри келарди. Бир куни эса Кремл саройида балет томошасининг танаффусида томошабинлар орасида Денов-пеновдан адашиб келиб қолган бир ножўя колхозчини қўриб қолиб, Суҳроб-ҳайкалтарош алламаҳалгача ўзига келолмай, аллақандай ҳислар туғёнида ўзининг машҳур “Пиета” – “Гиръя”сини ясаган эмасмиди... У ҳайкалда хочдан олинган Исо-пайғамбар устида унинг онаси Биби-Маряму, маъшуқаси Мария Магдалиналар йиғлаб туришар, бироқ буларнинг шакли қишлоқи аёлларни эслатиб, модда эса оққан хамирдек чаккилабми, сим-сим йиғлабми ётган жойдан бироз чекада бояги колхозчисимон бир кузатувчи турарди...\nЭнди эса ҳамқишлоқлар тўда-тўда ёпирилиб, мўру-малах омборнинг ҳар бир бурчагини босганидек, Москванинг ҳар бир ҳовлисию уйидан шумшайиб мўралаб ўтиришар экан, Суҳроб-ҳайкалтарош бир тур ўзини йўқотган эди. Ғалати бир қизғончми уйғонарди унинг кўнглида, аввалига ўзини кимсан-ким Чингизхону Амир Темурларнинг камнамою антиқа авлодидан деб билган Суҳроб энди касодга учраган чақа тангадек сеза бошлади ўзини. Энди ўз-ўзини “ўзбек” деб аташми, ё онда-сонда базму-зиёфатларга гул дўпписини кийиб бориш бир ҳол уятли бўлиб қолди.\nУндай десак, Суҳробнинг инжую дақийқ жўралари маиший юмушлардан нолиб суҳбатларида албатта “шаҳарни бедарвоза қилиб юборган келгиндилардан” шикоят этишар экан, Суҳробга юзлана: “сен ўзимизникисану” дегандек, ундан ҳам ҳамдардлигу ҳамрозлик кутишар эди. Шундай маҳаллари Суҳроб вақти-бевақт қизишиб ҳам кетарди, рост, унинг аччиғи кўпинча ўша гаштакларда эмас, улардан қайтгач, кўлкадек юввош рус хотини Машенькага насиб этарди. “Қара, – дерди тутақиб Суҳроб, – ахир булар яхши кунидан келишмаган-ку бу ерга! Агар уйларида ҳаёт фаровон бўлсайди, оилаларини ташлаб, иссиқ юртларию, мева-чеваларини ташлаб, бу қаҳратон совуқларга келишу, ит ётиб мирза туришларига бало борми?! Анави куни “Труд”да ўқидим, уйларнинг подвалларида картондан ётоқ ясаб, юз-юзлаб яшашар эмиш... Яна бир жойда ҳовли-жойини сотган бир ўрис ўша ҳовли-жойи билан бирга тўртта товуқ, иккита ғоз, эски-туски уй анжомига қўшиб бир қарол ўзбегини ҳам сотиб кетибди... Тасаввур қилгина! Йигирма биринчи аср бошида-я!..”\nБечора Машенька фақат бошини чайқаб ўтирар, бироқ дурустки, қизишганида ҳайкалтарошнинг қони миясига эмас, қўлига урар экан, бу гаплар устида Суҳроб қўлига бир бўлак ганчми, жуда бўлмаганида яхши пишмаган ноннинг хамирсимон мағзини олиб, бутун жон-жаҳди билан уларни эзғилашгаю, ўзигаю, ўз қаҳрига аён аллақандай шаклларни ясашга тушарди...\nСуҳроб-ҳайкалтарош ишга киришди дегунча, эсимга бояги қоида тушиб: илло, тўқишу-чатишга бориб, бу сўзлардан Суҳроб бир навъ эл қайғусидаги миллатчи экан деган фаразга бора кўрманг, демоқчиман. Унинг ўзбеклиги боя айтганимдек гул дўпписини йилда бир кийишдану, устахонасида келган-кетган меҳмон олдига ёзган бир парча атлас дастурхонида бир сиқим қора майиз солинган сопол пиёласидан ортиқча эмасди. Агарда бундан-да кескирроқ исбот керак экан, унинг онда-сонда менга “ўзбекча” ёзган хатми ё номачаларидан бирор кўчирма келтиришимнинг ўзи кифоя.\n“Ассалом алейкум дустим! Мен Тоирниг лоиха хакида Менда талланган художниклар масалъаси шубхам бор эди. Бази улардан Рашидов режим билан аралашган. Хозиргина вафо этган Кончаловскийнинг сўзи хаелимга коляпти: художниклар катта елгонга катнашиши мумкин эмас. Боишка томондан уларнинг ибадий сифати нихотанам улуг ми?”\nХудо ҳаққи, буни кулиш ё мазах этиш учун эмас, жўнгина далил сифатида келтирдим холос. Яъни, Суҳробнинг ўзбеклиги қарийб ярим асрлик Москва ҳаётида ишқалана-ишқалана, ҳатто сўнгги нуқта – исму-шарифининг, боя айтмиш, салкам Зураб Церетелига эврилиши қадар бориб қолган аҳволда эди.\nАна энди бу қисқа дебочадан сўнг ҳикоянинг ўзини эшитинг.\nҚиш кунларининг бирида Суҳробнинг Киевская Набережнаядаги устахонасида телефон жиринглаб қолди. Хайрият, хотини Машенька экан. “Тинчликми?” – деб сўраса, “Ҳозиргина она қишлоғингдан биров телефон қилди, сени қидиряпти. Кечқурун келади дейишимга қўймасдан, қўлида телефони йўқми, ўта зарур ишим бор, – деб қистаяпти. Яна беш минутдан кейин телефон қилади, унга нима дейин деб қўнғироқ қиляпман”, – дейди. Гапнинг очиғи, унча-мунча йирик иш қилаётгани йўқ эди ўша пайт Суҳроб, бироқ уни, неки бўлмасин, ишдан қўйишаётгани, одатдагидек, ёқмади унга. “Ким экан ўзи, телефон қилган, исмини сўрамадингми?” – деса, Машенька табиий илтифоти ила: “Йўқ, хаёлимга келмапти. Бироқ у ҳозир қайта телефон қилади, шунда сўраб оларман. Тинчликмикан ўзи у ерда?” – деб сўрайди эридан яна. “Ҳа, қизиқмисан, улар билан мен эмас, ўзинг гаплашган бўлсанг, у ерда тинчлик-нотинчликни мен биламанми, ё сенми?” – деб қизишиб берди Суҳроб. “Йўқ, шунчаки, куюкяпман-да...” – деб жавоб берар экан Машенька, шунда Суҳроб: “Телефон қилишса, майли устахона номерини бергину, бу номер устахонамнинг номери эканини айтма. Ҳозир муваққат бир жойда эди, телефони мана шу, деб бергин”, – деб тайинлади.\nБояда ғимирсиланиб қилаётган майда-чуйда иши ҳам кетди қўлидан бу суҳбатдан кейин. Ярим ёзиқ қийиқ дастархончасидаги сопол идишчадан бир чимдим қора майиз олганича ўйга толди Суҳроб. Ким бўлди экан, телефон қилган киши? Кими қолган эди ўзи қишлоқда? Онаси унинг болалигида ўлгач, отаси қамалишидан олдин бошқа бир хотинга уйланиб, ундан иккитами-учта бола кўрганди. Суҳроб вояга етиб ҳарбий хизмату, ундан сўнг умрбод Москвага ўқишу яшаш учун кетгач, отаси қамалиб кетганинию, қамоқларда йўқ бўлиб кетганини ўгай онасининг хатларидан билган эди. Бироқ ўгай онасини онаю, ўгай ука-сингилларини қардош билиб улардан хабар олгани йўқ. Ёзлари чўл ариқларида сув қуриганидек, орадаги хатлар ҳам узилди, Суҳроб ўз қишлоғига қайтмагач, қишлоқдан уни сўраб келганлар ҳам бўлмади.\nМана энди эса бу қўнғироқ...\nШамойилсиз бу ўйлардан кўнгли ғулғулага тўлиб борар экан, бир маҳал телефон жинғирлаб қолди. “Алло!” – деди, одатдагидан йўғонроқ овозда Суҳроб. “Суҳропокамлани чақириворийнг!” – деб, бетакаллуф буйруқ бергандек бўлди таллафузи норус бўлган бу овоз. Суҳроб бир дақиқа сукут сақлар экан, худди биров уни чақираётгандек ўйин қилди эмас, балки бу қўпол овоздан эсанкираб қолди чамаси. Баҳарҳол у: “Ҳа, эшитаман”, – деди-да, қайсарлиги тутиб: “ким билан гаплашяпман ўзи?” – дея, қўрсликка қўрслик қилди. Телефондаги овоз бирданига майинлашиб: “Сомалайким, тоғажўн, ма жиянийз Сангийн бўламан. Сийниз Фараҳҳи кенжа ўғиллари-чи...” – “Синглим Фарраҳ?” – деб бехосдан бесўнақай ўзбекчага кўчди Суҳроб, – “қанақа...” – “Болалувда реално Фая диркансизу, ўшани ўғли-те...” – “Ҳа, Фая... биламан. Сиз қаерда?” – “Ма шудинг Маскавага ишка келувдув, эфемеси ушаволди, законний наезжат қилишвотти, дакиментийнь йўғ дивотти, шунга ўзийиз булага этип қўясизми, даказайт қилиш керай-те, жиян диганини...” – “Сиз қаерда ҳозир?” – “Мана мамбу лўхлага трупкани берий…”\nШукурки, нарёғда бир капитан русчага кўчди.. Суҳроб суриштириб билса, бояги жияни Сангин яна бир ҳамюрти билан Алтуфьеводаги Федерал миграция хизмати бўлими тарафидан бозорда хужжатсиз тутилиб, жаримага пули йўқлиги туфайли аввалига маъмурий қамоққа, кейин эса ўз юртига ҳайдалиш тараддудида экан. “Ма бўтга авторитетний қариндошиммикига кегамман!” – деб, Суҳробнинг телефони билан номини туморидан чиқариб тутқазганидан, капитан ҳар эҳтимолга қарши бунисини ҳам текшириб боқмоқчи бўлган экан. “Агар бу дайдилар чиндан ҳам сизникига келишган бўлса, биз уларни қўйиб юборишга тайёрмиз, бироқ ўзингиз бўлимга келиб тилхат ёзиб кетишингиз лозим” – деди сўнгида капитан, ва недандир бу буйруққа бўйсунибми, ё бошқа жунбушданми, умрида кўрмагану билмаган жиянини қамоқдан қутқариш учун, Суҳроб ўн дақиқа сўнгра “Киевская” метросига тушиб бориб, Москванинг қоқ чекасидаги Алтуфьево томон йўл олди...\nСуҳроб метрода айниқса Москванинг ёбонларига чиқишни кўпам хуш кўрмасди. Сўнгги пайтлар метрода юриш хавфли бўлиб қолди. Йўқ, қаланғи-қасанғи тақирбошлар мўйсафед Суҳробни тутиб уришмас эдию, бироқ уни намат қалпоғидану қалин соқолидан бир гуржи, бир чечен билиб, ё тўрт атрофни менсимай бўралаб сўкишарди, ё ёшроқ бўлганлари “Бин-Лодин” деб мазах қилишарди.\nРост, бу сафар Москва қаҳратоними боис, у сийраклашган метрода эсон-омонгина Алтуфьевогача етиб борди, ҳатто станциянинг ўзида сандирақлаган учта-тўртта маст-аласт ёш-яланг ҳам ўзлари билан ўзлари овора бўлиб, унга қараб ҳам боқишмади. Тепага, ер устига чиқиб борса, қор бирам паға-паға ёғяпти-ки, худди энг буюк ҳайкалтарош ер устидаги майда-чуйда борлиқни ўзининг белгисиз ганчи билан қайта босиб ташлагудек...\nҚор оралаб йўловчи бир кампирдан йўл сўраган Суҳроб милиция бўлимидаги ФМС хонасига кириб борса, сийқаси чиқиб кетган бир капитан ўнгида бурчакка тиқилиб қиш чилласида енгилгина трико кийган икки митти йигитча ўтирибди. Буларга ўткир кўзи тушиши биланоқ Суҳроб бирида дарров ўз отасининг шаклу-шамойилини таниди. Кўзлари ногаҳон чақнади шу он, бироқ сўлиб ўтирган бу ўспиринлардан бири бирданига ўрнидан сапчиб, ўзини Суҳробнинг қучоғига отди: “Тоғажўн, жон тоғажўн, қаранг мамбу жала нма қвотти?! Боракансизу, ока!”\nЯна майда-чуйда зое қоғозбозлигу компютерларга киритилган тилхатларни итқитайлигу, бирор соатдан кейин бу икки жунжуккан юртдошию қондошини Суҳроб ўз уйига бошлаб келганига кўчайлик. Хотини Машенька буларни қиш қаҳратонидан триколарда кириб келишганини кўриб саросимага тушди, бир томондан она эмасми, устиларига пўстинлар берди, югуриб-елиб чой ташиди, бироқ йигитчаларнинг ойлаб суву-совун кўрмаган муз этлари эрий бошлагач, хона бўйлаб шу қадар қўланса ҳид тарқала бошлади-ки, Машеньканинг нозик диди ғулувланди. Буни Суҳроб ҳам сезди. Айтмоқчи бўлганим – Машенька кўнглидаги булғанишни-да, қази ҳидини эслатадиган отдек бу йигитларнинг тер бўйини ҳам шу топла илғади Суҳроб.\nТош билан ишлайверганидан юраги қотадими ҳайкалтарошларнинг, ё майин илтифотга рўйи-хуши қолмайдими, не эса-да Суҳроб: “Чойларни ичиб бўлдингларми? Бу пўстинларни ўстингизга ташланг-да, отланинг – бир жойга обориб қўяман, ўша ерда ётасиз. Маслаҳатни эса эрталаб қиламиз!” – деб йигитчаларни қистай бошлади.\nЎша кечаси Суҳроб ўз жиянию унинг жўрасини ўз устахонасига обориб, ётоқ ўрнига иккита курсию, кўрпасига – ерда ётган серка терисини ташлаб, ўзи уйига энг сўнгги метро билан тун соат бирларда қайтиб келди. Машенька ҳали ҳам ухламай, унининг келишини пойлаб ўтирарди.\nБошқа пайт улар орасида кечган тахир суҳбату, кечаси билан ёнбошдан ёнбошга ағдарилган Суҳробнинг бедор ўйларини эринмай ёзган бўлар эдим, бироқ бўйнимга тузоқдек ташланган қоида – ҳайкалтарошлик услуби мени майда-чуйда ўнқир-чўнқирларга чалғимасликка чорлайди.\nЭрталаб уйқусизликдан ланж Суҳроб қишки ҳавода бироз ўзига келиб, устахонасига аниқ қарор билан кириб борди. Кириб бордию, ўз қарори тўғрилигига иқрор бўлди: бу икки бедов той ҳамма ёқни ағдар-тўнтар қилиб ташлашган – кечаси кўрпа қидиришганми, ё саҳарда самоварми, не аҳамият, китоблар ҳайкалларнинг қўлларига ташланган, ҳайкал бошлар китоб жовонларига қўндирилган, бу ҳам кам эса, қийиқ дастурхоннинг ўртасида тўртга бўлиниб сопол идишчанинг чил-парчил бўлаклари қора майизи аралаш ағдарилиб ётарди. Буниси ҳали Суҳроб кўзи билан қараб фақат шаклларни айтяпман, анқиган ҳиду, беписанд хурракдан гап юритганимча йўқ...\nШунда Суҳробнинг миясигами, тилига туйқусдан ўсмирлигидан бери қўлламаган сўкинчлар отилди: “Ҳе, онейни...” – деб ҳайқиргиси келди, бироқ бурчакда донг қотган бу икки жуссачанинг устига бостириб бораркан, “кусфуруш” билан “қизталоқ” фарқида довдираб, ахир: “Ҳе, қисталоғла, тур!” – деб ўшқиришга ўшқирдию, ҳаяжонидан овози бўғилиб, қисилиб, ўз қулоғига аллақандай шаллақи чийиллашдей туюлди. “Шалтоғингга буланиб ётурасанми?!” – болалигидан келди садо.\nАнави икки даюс истар-истамас ёндан ёнга ағдарилишди-да, бири: “Чво наху арошь, чимо?!” – деб ғудранди-да, яна уйқуга кетди. Шунда Суҳроб икки қўли билан иккисининг устидан икки пўстинни юлиб ташлади-да: “Тур-э, онейниски!” – деб қичқирди. Совуқдан сесканиб уйғонган иккиси уйқу аримаган кўзларини муштлари билан уқалаб: “Э, сизмувдийз, ока, шунноғ димийсизми?” – дея, туришди. “Мана сеники икки минг пул, Казанский вокзал борасиз, уйга кетасиз!” Пулни кўргач иккала йигитча мулойимлашди: “Хўп дидиву, кийинсов бўладими, ока?!” – “Давай, тез!”\nХулласи, булар билан чой-пой ҳам қилгани йўқ Суҳроб, пулига илован қўлларига икки шотланд свитерини топширгач, эшиккача буларни кузатиб борди-да, эшикни кетларидан ёпгач, жим-жит ёлғизликда: “Тўғри қилдиммикан?” – деган гумонга борди. Ким билсин, бўлари бўлди. Ҳар ҳолда ҳамқишлоқларига совға-салом, тортиқ-тарағай бериб юборса бўлармиди...\nКун бошидан бузулган эди. Шу туфайли қолгани ҳам бебарака ўта бошлади: тимирскиланиб Суҳроб булардан қолган ола-гастонни йиғиштиргандек бўлди, устахонасини саранжомлади бир навъ, китобларни қайта жовонга тизди, ҳайкалчаларнинг чангини артди, бояги тўртта сополни чегалашга урунди, ўрнига тўрт сопол бешга бўлинди. Ундай деса, бу ёқда юраги чил-парчил бўлиб ётибдию...\nЎз-ўзини мурувватсизликда пинҳона айблаб, ўз-ўзини еб ётганида, телефон жиринглади. Олса – жияни Сангин. “Ока, – дейди, – сззиям хэт қвордию, тока бўтта билет законний йўғака. Братанла самолўтка чқарворийлув дийишвотти. Атвечат қловуза дийишвотти... Тока жчча каписта соққада керов бўвотти... Нма қилийну, ока?” Ҳайкалтарошларнинг қўлиям, ақлиям кескир бўлади эмасми, Суҳроб ортиқча мижғовланмасдан: “Киев вокзали соғати биласиз, ке, пул тайёр!” – деб буюрди. Пул кетса кетсин, руҳ тинчлиги кетмасин экан. Хотинидан ҳар оилавий эҳтимолга қарши яшириб қўйган роппа-роса минг доллар ичидан тўрт юзини олиб, Суҳроб яна қор кўчага чиқди.\nКиев вокзалининг минораси тагида ярим соатча кутиб, икки йигитчага хуфёна тўртюз доллар (“уч юзи билетга, юзига қишлоққа у-бу нарса оласан” -дея) топширди-да, кўнгли тўлса-да, орқасига қайта-қайта аланглаб, яна устахонасига қайтди. Қизиқ, йўлида учраганларнинг бври унинг кўзига ўзбек бўлиб кўринар, ё чиндан ҳам шундаймиди ўзи? Устахонасига қайтгачоқ, Суҳроб ўзининг соат остидаги бесўнақай хатти-ҳаракатларини эслар экан, кўз олдида яна ўша икки бўз бола гавдаланди-да, Суҳроб бирданига лабини тишлади. Жиянининг эгнида эрталаб берилган шотланд свитери бор эса-да, панароқда турган жўраси аллақандай жулдур кастимда эди. Кастим тагида эса ўша-ўша яғир трико...\nБуларнинг баридан алаҳсиш учун Суҳроб лой қорди, ох деганда ўзининг бугунги беқарорлигидан бир нарса ундирмоқчи бўлди, қайда дейсиз, қўли бирон шаклга бормади, лой қўлида қотиб, уни ҳам оқибат чил-парчил увалашга тўғри келди.\nПиёз арчганингда биринчи қат пўчоқдан чуқурроқ олсангоқ, кўзингдан ёш сирқираганидек, аллақандай йиғлоқи кайфиятда эди Суҳроб. Тўғри қилдими бошидан, ё йигитчаларни келган ерига ҳайдашдан кўра уларга эл қатори иш-пиш топиб бериш керакмиди? Ахир дўстлари бўлса бор, истаган ерига қўли етади, жилла қурса Санъат уйига қоровул-поровулми, ё электрик-пелектрик қилиб жойлаштириб қўйса ҳам бўлардию... Москвада ўзбек қоровули камми, яна битта-иккита қўшилса...\nҚизиқ, ҳайкалтарош халқи одатда армону-пушаймнлардан йироқ бўлади: тошнинг бир парчаси учдими – уни жойига қайтаролмайсан, шаклни янгидан мослаш қолади холос. Лекин нега у бир ёшга етганида кундалик одатларига хилоф қайта-қайта каловланиб ўтирибди? Ахир ўлимга ё дўзаҳга жўнатгани йўқ-ку жиянини – ўз она юртига, ватанига жўнатди! Барибир кўнглидаги бу лойқалик тарқагани йўқ, барибир кўнгил сополини ҳам бир-бирига чегалолмай қолди Суҳроб... “Э, шоир бўлиб кет-а!” – деб, сўнгги хаёлига кулиб қўйди у қв бирданига бояги қотган бурда-сурда лойлардан нима ясашини англагандек бўлди...\nҚишнинг эрта кечи ҳам кира бошлади. Бояги бўлакларни улашга ниҳоят янги лой қоримоқчи бўлиб турганида яна телефон жиринглади. “Сомалайким ока, айрапўттан тлпон қвомман. Бўтта биттаси атвичат этвотти бу соққанга дийди индинига белат бо, бля, бугун законний кетмохчи бўсанг, дийди, ўзим чқарворама, ахуэт қмаста яна капустайнда иикиюз таша, двотти... Нма қловуза, ока? Братаними соғат тейига жўнатурийми? Паашрат қворийн, ока, совоп бўляди...”\nСуҳроб жавоб бермасдан гўшакни ташлади-да, қўллари ҳануз лой, ўйланиб қолди. Қўллари майлия, гўшакка ҳам лой тегиб, у энди тинимсиз чийиллар эди. Гўшакни яна олиб, зарда билан телефонга урган эди, лойлари ҳар тарафга сочилиб, дарз кетган гўшак ҳам жимиди.\nҚўлини апил-тапил ювиб, яна бояги хазинасидан икки юз доллар олди-да, бир зумга ўйланиб унга яна икки юз қўшдию, устига пўстинини ташлаганича, қайта қорбурон кўчага чиқди. Қизиқ, бу сафар кутгани ҳам йўқ, соат тагида писиброқ, бир ўзбек турарди. Бунисинг ҳам турқи Суҳробга кўпам ёққани йўқ. Яқинроқ келса – қиш ҳавоси эмасми, ундан арзон пиво ҳиди анқиб турибди. Тери курткасининг остидан эса Суҳробнинг эрталабки шотланд свитери кўрингандек...\n“Сан ким?” – деб, на салом, на алик қилиб сўради Суҳроб. “Сомалайким, ока, жиянийз юворувди. Баблўдан жичча беради, дувди...” – “Эй, бала, буни қаерга олдинг?” – Суҳроб қўлини куртка остидаи свитерга узатган эди, йигитча чап бериб, Суҳробнинг қаттиқ панжалари унинг тери курткасига ёпишди. – “Ў, бля, ока нма қвоссиз ўзи? Буни кожинкя дийди, йиртворасизу, нма беспределми сизга? Мунга ахуенни пул чочкаммиз...” – Бир зумга Суҳроб, пўчоғ арчгандек, унинг курткасини юлиб ташлашга ҳозир эди, касбий одатлари жунбушидан қат остидан қат қидириб бу йигитчанинг яланғоч мағзига етмоқчидек эди. Бироқ шу пайт панада турган мелисанинг гулдурос овози ишга аралашди: “Вы что это, ёптать, здесь беспорядок разводите?! Понаехали тут, черножопые!» 1\nСуҳроб умрида мелиса билан юзма-юз бунқанги ҳолатда йўлиқмаган эди, шунинг учун ҳам у ўзини йўқотиб қўйди. “Я вот тут, товарищ сержант, родственникам хотел деньги передать…» – «Товарищ старший сержант!» 2 – деб тўғирлади унинг хатосини мелиса. “Деньги говоришь, какие деньги?!” – “Да вот, братишка улетает в Ташкент, хотел передать...” – деб, Суҳроб чўнтагидан тўрт юз долларини чиқазди. – «Ах, ты, ёбтать, так ты тут ещё контрабандой промышляешь?! Небось за анашу платишь?!» 3 – деб, катта сержант ўдағайлаб кетганида, Суҳроб қай аҳволга тушганини англаб етди Ҳозир ҳойнаҳой мана бу шумшоқ ўзбекнинг чўнтагидан наша-паша топиладиган бўлса борми, расвоси чиқди Суҳробнинг. “Ока, лўх бўмайнь, юзтасини қстрийнь...” – деб имлади ўзбекчасига анови исқирт. Умрида бировга пора бермаган Суҳроб бир зумга бўкиб, алламбало бехушликда қўлидаги пулдан юзини мелисага узатди. – “Ты что, ёбтать, правоохранительные органы на взятку… при исполнении служебных обязанностей… Да ты знаешь, что тебе за это будет?!» 4 – деб, мелиса жазавасига тушганида, анави ўзбек Суҳробнинг қўлидан бор пулини олиб, мелисани қўлтиғидан ушлади-да: “Тичо начайник, давай бакланим как свой-свой” 5 – деб, чекага тортди. Мелиса ғудурлаб-ғудурлаб, унинг кетидан девор орқасига тисарилди.\nШу топ Суҳроб қизиқ аҳволда қолди. Туйқус туйғу унга: “Кет!” – деди, бироқ у қочишдан уялди. Ундан кейин пул масаласи ҳал бўлдимикан? Ундай деса, барининг шалтоғи чиқиб бўлди. Анави ўзбек ҳам мелиса билан бир бўлса-я?! Яхшиси кетгани маъқул. Бу фикрда Суҳроб соат тагидан жила бошлади. Ғира-шира қуюқлаша бошлаган, чироқлар эса ҳануз ёқилмаган, яна йигирма-ўттиз қадамдан кейин йўловчиларга аралашиб кетади. Эндигина шундай деб, қадамларини тезлаштирган эди, кетидан: “Ўўв, ока, қаққа кетвоссиз?” – деган ўзбекча ҳайқириқ узалди. Суҳроб таққа тўхтади. Наздида энди мелиса тугул, Киев вокзали атрофидаги мўл ўзбеклар у томон ёпирилишиб келадигандек... Йўқ, бояги чаламаст йигитчанинг ўзи унга яқинлашди холос: “Ока, унақамасте, сизам атвичат қлийнь, анув пидарас мусарга иккиюззи бердув, укайз яна базар қбюрмаси...” Суҳроб бош ирғитди-да, хайр-маъзурсиз ўзини кўм-кўк қоргаю, қор оралаб тушаётган қоронғуга урди...\nУстахонага қайтгач анча пайтгача унинг қўлларию юраги титради, музлатқичдан негадир яримталаб қолган ароқни олиб темир кружкага қуйди-да, икки ҳўпламда газзакисиз отди. Ичи қизий бошлади. Шу пайт уни сескантириб яна жинғироқ жиринглади. Телефон эмас, бадтари – эшик жинғироғи. “Мелисамикан?!” – деб чўчиди аввалига Суҳроб, биров мелиса одатда эшикка қоқади эмасми, – деди унга шошқин онги. “Яна пулга келишдими?” – деб ҳавотирланди у кетин. Бироқ иккинчи жинғироқ тарабчан эмас, бароз узрнок янграганидан: “Нима бўлса бўлди!” – дея, у вўлида темир кружкасинию ярим шиша ароғини тутганича, эшикка юзланди.\nОчса – икки нотаниш инсон. Бир эркагу, бир аёл. Эркаги: “Mister Suhrab?” – деб сўрагачоқ, Суҳробнинг эсанкираган эсига бу соатга Нью-Йоркнинг Метрополитен музейидан азиз меҳмон келиши кераклиги тушди. Эсига тушдию, қўлида темир кружкаю ярим шиша ароқ, Суҳроб ушбу муҳтарам жуфтга на киринг дейишини билмай, на салом учун қўл узатолмай, довдираб қолди. Анавилар эса америкаликлар эмасми, шарақлаб кулишди-да, Суҳробнинг елкасига қоққанича, инглизчасига: “Илҳом парисини ушлабсанми?” – қабилида бир нарсани чуғурлашиб, ортиқча такаллуфсиз ичкарига кириб келаверишди...\nЧоғимда яна адабий йўлларга чалғиб кетдим. Айтмабмидим – ҳайкалтарошлардан ўрнак олиб, ҳодисаларнинг пўсту-пўчоғига алаҳсимасдан, мағзини чақаман деб. Шу боис Суҳроб анчадан бери кутиб юрган ўша ардоқли жуфт билан бўлган узун суҳбатнинг жимжималарини айтиб ўтирмай-да, фақат Суҳроб устахонасидаги ароқ ҳидию анави икки саёқдан қолган бесаранжомликни қанчалик хаспўшлашга ҳаракат қилмасин, америкаликлар шунчалик уни юпатишару, “рус руҳининг унга ҳам юққанлигини” аллақандай ғарбона такаббурлик билан кечиришгандек бўлишганини айтай... Ёки, майли-да, кечаси соат ўн бирларда буларни кузатиб, Суҳроб ўз уйига, мўмина Машеньканинг олдига қайтиб келганига тўғри ўта қолай.\nМашенькага кун давомида бошидан ўтганларини гапириб ўтиргани йўқ, жўнгина: “Жиянингни жўнатдингми?” саволига: “Жўнатдим”, – деб қўяқолди-да, кўпроқ америкалик меҳмонлар ҳикоясини қилди. Улар билан бўлган узун суҳбатнинг жимжималарини сўзлар экан, Суҳроб бехосдан ўзининг ҳам анавилардек бир навъ “гастарбайтерлигию”, тиланчилигини сезгандек бўлди. Ахир бу жуфтга ёқиб, ўз меҳнатини қимматроқ баҳода сотишга тиришмадими у? Улар ҳозирги кунда санъатга пул ажратилмаётганига гапни буришса, Суҳроб ўзининг ноёблигини пеш қилмадими? Бу пинҳоний тиланчиликда анави ўзбеклардан қаери ортиқ экан унинг?! Харидорининг ўрис эмас, америкалик бўлганими холос?!\nБу ўйларда яна алламаҳалгача ухламай, кўрпаю чойшабини дўк-дўк тепиб ётди Суҳроб. Лекин буниси ҳам бир сира адабиёт...\nЭртаси... эртаси ҳеч нарса бўлгани йўқ. Телефон ҳам жирингламади, мелиса ҳам қидириб келгани йўқ. Америкаликлар ҳам ортиқ қорасини кўрсатмади. Индинисига ҳам кун бўм-бўш ўтди. Учинчи кунга бориб устахона энди йиғиштирилган, сопол синиқларию бўш ароқ шишалари ахлатга ташланган, қийиқ атлас дастурхонча устида бир ҳовуч майиз тўнтарилган гул дўппи ичида қорайиб турарди. Суҳроб эса хазинасидаги қолган икки юз долларини олиб, уни шу кеча Машенькага совға-салом учун топширишга шайланган, ҳозирча эса ўзининг тинчлана бошлаган кўнглига қулоқ тутиб, янги ҳайкал лойиҳасини хаёлида пишитар эди. Балки-да “Гастарбайтер” деб номлайдими уни... Ҳар нечук...\nЎша куни кечвурун уйига қайтиб, Машенькага даблурустдан икки юз долларни ҳадя этгач, иккиси бир шиша арзанда француз шаробини эрмак қилиб, телевизорга тикилиб ўтиришар экан, янгиликларда шаҳар мелисаси марказда бузилишга режаланган бир эски уйни ўзларига меҳмонхонаю ётоқхона қилиб олган 68 ўртаосиёлик ноқонуний мигрантни таппа босганини кўрсатишди. Йўқ, буларнинг орасида – Суҳроб қанча тикилмасин – Сангин жияни чиқиб қолгани йўқ, бироқ бу олтмиш саккиз инсоннинг ит ётиб мирза туришини кўрган Суҳробнинг кўнгли яна ғашликка тўлди. Кечаси яна ухлаёлгани йўқ. Бедорлигини ўткир шаробдан кўрди, бояги суратлардан кўрди, Машенькага қилган риёкорлигидан кўрди – фикри буларнинг орасида чуваланиб, барибир уйқу бермади.\nБир пайтлар ёшлигида, Москвага эндигина келгач, ўзи ҳам ит ётмаган ерларда тунаб қолганларини, бироқ кунлари бир инсон анатомиясини, бир расмкашликни, бир тош йўнишу, лой қориш санъатларини муккасидан тушиб ўрганганларини эслади у. Ўйлаб боқса, бояги азиятлари бугунги мартабага эришиш учун чекилган экан, аммо Суҳроб-ҳайкалтарошнинг бугунги мартабаси уни тош ҳайкал каби ўту-чўғдан асрашга қодирми?! Қайда?! Ўзи беқарорликда ўту-чўғ бўлиб ёниб ётибдию! Ёшлигидан ҳаётнинг маъносини иш устига улуғвор иш билан ўлчаган Суҳроб энди майда-чуйда юмушларга ем бўлмаяптими?! Ё бу майда-чуйда юмушларда ўзига оро топяптими?!\nГап келиб-келиб, бир инсоннинг шиша қалбини синдирмаслик ҳақида кетяпти эмасми?! Фаришта Машенькасини эслади илк он Суҳроб. Танимаган сингли Фарраҳни эслади, унинг авбош ўғли Сангинни... Нима қилса буларнинг барини бахтли қила оларкин? Ўйлаб-ўйлаб бир жиҳоз кашф этди. Замбараксимон бу жиҳозни денгиз соҳилига жойлади. Ичига синглини кирғазиб, чўзма отгандек уни узоқ денгизга отди. Сингли озод парвозда денгизга шўнғидию, денгиз кўпигидан мукаммал ҳайкал бўлиб чиқди, илоҳий Афродита бўлиб чиқди... Америкаликларга сотсамми бу жиҳозни? Пулга кўмади-ку бу жиҳоз уни...\nЭрталаб қишки тарқамас ғира-ширада уйғонса, тун бўйи алаҳсирабди анави жиҳоз куйида: туш бўлинсаям, жиҳозни қуриш иштиёқи тун бўйи давом этган экан... Кулишини ҳам билмади ўша тонг Суҳроб, йиғлашини ҳам... Устахонасига етиб боргач ҳам туш қайғуси тарқагани йўқ: қўлу хаёлининг бирор ишга боргиси келмади. Яна ўзию, ўз хаёти ҳақидаги ўйларга толди Суҳроб. Шундай эса-да, биз бўш келмайлик, берган аҳдимизда мустаҳкам турайлик: ҳайкалтарошлик дедикми, унинг йўриқларига содиқ қолайлик.\nСоат ўн иккиларми эди, телефон жиринглади. Нотаниш расмий овоз: “Бу Фалончи Фалончиевнинг телефоними?” – деб сўради. – “Ҳа, Суҳроб Суръаталиев мен бўламан”, – деб жавоб берди Суҳроб. – “Сизнинг қарамоғингизда Сангин Суръаталиев деган одам бўлганми?” – деб сўради овоз. – “Кечирасиз, мен... нимайди...” – деб, мижғовланди аллақандай эҳтиёткорликми, раддибалоликда Суҳроб. Нарёғдаги овоз қоғозларга кўмилгандек бўлди. Гўшакни ташлаб, бошқа кўтармасамикан – деган оний хаёлга борди Суҳроб. Яна бир балога гирифтор қилади-йўв бу безори келгинди... Бироқ бу сукунатга чидолмай, у: “Кечирасиз, тинчликми ўзи?” – деб сўради. – “Йўқ, гап айни шундаки, тинчлик эмас-да!” – деб жавоб берди илтифотсиз овоз ва зуғумида давом этди: “Бу қанақаси ўзи? Ахир менинг ҳамкасбларимга нима деб ваъда берган эдингиз? Ўзим қарайман, ўзим адабини бераман демаганмидингиз?!” – “Кечирасиз, нима бўлди ўзи?!” – деб тоқатсизланди Суҳроб. – “Аэропортдаги казинода ўйнашга сиз пул берганмидингиз? Ютқазиб, жанжал кўтариб ур-тўполон қилганида сизни отингизни...” – “Нима деяпсиз?! Қанақа пуллар?!” – “Сиз нима, мени сўроққа тутяпсизми? Аксинча, азизим, мен сизни сўроққа тутишим керак!”\nШу ерда ичи шув этиб бўшади Суҳробнинг. Тиззалари титради. Мажолсизликдан у ганч ҳайкалнинг тиззасига ўтирган эди, ҳайкал чирс этиб синди... Тонишдан энди фойда йўқ... “Кечирасиз, ўртоқ катта... исми-шарифини нима дедингиз... Ҳа, ҳа, ўша Сангинга бу пулни мен уйига қайтиб кетиши учун берган эдим... У... ярамас... аблаҳ эса...” Шунда сўнгги кунлари газак тортиб юрган қаҳру-алами очилди Суҳробнинг. Жўшиб-тошиб кўнглини ёрди бу нотаниш овозга. Дастлабки қутқариши ҳам қолмади, устахонасидаги ағдар-тўнтару, уларга берган қимматбаҳо шотланд свитерлари, хотинидан беркитган энг сўнгги пулларию, буларнинг ҳеч қандай қариндош эмаслиги – барини ағдарди Суҳроб қизиган гўшакка.\n“Менинг бундай қариндошим йўқ, нима қилсангиз қилаверинг уни!” – деб якунлади у ўз талошу-шикоятини...\nҚизиқ, одатда расмийлар чидамсизроқ бўлишади, бироқ буниси Суҳробнинг гапини бўлмасдан бошдан оёқ тинглаб турди. Ҳатто Суҳроб хунибийронлигини тугатгач ҳам, бироз тавозеълик ила сукут сақлаб турди-да, кейин: “Кечирасиз, аммо қиладиган нарсамиз қолгани йўқ. Қамоқхонамизда уни бир телба тақирбош пичоқлаб қўйди. Жасадини олиб кетасизми, – деб телефон қилаётган эдим” – деди.\nДекабрнинг ўша қорсиз кечаси Суҳроб Машенька билан Домодедово аэропорти томон йўлга чиқишган экан, мислики осмон ҳайкалтароши сепаётган ганчини йиғиштириб, ишидан қўл узган чоғи, мен ҳам ўз аҳду-шаштимдан қайтдим. Қўй, – дедим ўзимга ўзим, – ўз адабиётимдан қолмай. Шафқатсиз экан буларнинг касбу-кори: тошни йўнибми, ёғочнинг қат кетидан қат пўстлоғини ажратибми, ўзакми, мағзига етаман дегани шу бўлса, ҳайкалтарош Суҳроб Суръаталиев Москванинг қаҳратон тунида ўзининг бебош жиянининг муздек қотган жасадини сангин ҳайкалдек қамоқдан ўлик ташувчи машинага олиб чиқаётганини кўрмайинам-куймайин. Шумиди умринию кўнглини тимдалаган ўша энг мутлақ ҳайкал?! Шумиди унинг интилишларию жунбушларининг ўзагию мағзи?! Яланғоч, кескир ҳақиқат шу экан, – дейман ўзимга ўзим, – менинг ҳам ўзимга нохос ишдаги мардикорчилигимдан чиқишим маъқулу, ўз илиқ ва паҳмоқ тўқималаримга ўралганим тузукроқ эмасми?\nКелинг, ўз йўлимда қайтадан бошлай: Суҳроб Суръаталиевни дўстлари ҳазиллашиб Зураб Церетели деб аташарди...\n1 “Вой, онайни, сизлар бу ерда нимага ўр-тўполон қиляпсизлар? Босиб кетдинглару бу ерни, қора кўтлар!”\n2 “Мен қариндошларимга пул бервормоқчийдим, ўртоқ сержант”. – “Ўртоқ катта сержант”.\n3 “Пул дейсанми, қанақа пул?!” – “Шу денг укам Тошкентга кетаётганди, шунга пул...” – “Ўв, онайни, сан ҳали бу ерда контрабанда билан шуғулланяпсанми? Ҳали наша учун тўлаётган бўлмагин?”\n4 “Сен, онайни, ҳуқуқни сақлаш органларини порага олмоқчимисан... хизмат чоғидая... биласанми сенга нима бўлади?!”\n5 “Началний, ке ўзаро гаплашийлув”