اَلْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي فَرَضَ عَلىَ عِبَادِهِ حَجَّ بَيْتِهِ الْحَرَامِ ، وَالصَّلَاةُ وَالسَّلَامُ عَلَى نَبِيِّنَا سَيِّدِ الأَنَامِ ، وَعَلَى آلِهِ وَصَحْبِهِ اَجْمَعِينَ أَمَا بَعْــدُ\nМуҳтарам жамоат! Маълумки, ҳаж амали – Ислом динимизнинг беш асосий фарзларидан биридир. Ҳаж – молиявий ва жисмоний ибодат бўлиб, қодир бўлган мўмин-мусулмон киши умрида бир марта адо этиши фарздир.\nЛуғатда “ҳаж” – “ҳурматли нарсанинг зиёратини қасд қилиш”дир.\nШариатимизда “ҳаж” – “белгиланган жойларда, муайян вақтларда махсус амалларни бажариш”дир (“Нурул изоҳ”).\nҲаж ҳижрий сананинг тўққизинчи йилида фарз бўлди. Пайғамбаримиз саллаллоҳу алайҳи васаллам ўнинчи ҳижрий йилда ҳаж қилдилар.\nҲажнинг фарзлиги Қуръони карим, суннати шариф ва ижмоъ билан собит бўлган. Ҳаж қилмоқчи бўлган шахс балоғатга етган, ақли расо, соғлом, сафар харажатларига қодир, ҳажга бориб келгунига қадар ўз қарамоғидагиларни нафақа билан таъминлаган бўлиши керак. Йўллар очиқ ва бехатар бўлиши ҳам шарт қилинади. Аёл кишига эса – юқоридаги шартлар билан бирга эри ёки бирор маҳрами ҳамроҳ бўлиши лозим. Кимда мана шу шартлар топилса, унга ҳаж фарз бўлади. Қуръони каримда ҳажнинг фарзлиги ҳақида шундай дейилган:\nяъни: “Унда аниқ аломатлар – «Мақоми Иброҳим» бордир. Унга (Каъбага) кирган киши омонда бўлур. Йўлга қодир бўлган одамлар зиммасида Аллоҳ учун Байтни ҳаж қилиш (фарзи) бордир. Кимда-ким (буни) инкор этса, бас, албатта, Аллоҳ оламлардан беҳожатдир” (Оли Имрон сураси, 97-оят).\nҲажнинг фарзлигини билдирадиган бир қанча ҳадислар ривоят қилинган. Жумладан, “Ислом беш нарса устига бино қилинган...” (Муттафақун алайҳ), ҳадисида ҳажнинг фарзлиги очиқ баён қилинган. Бошқа бир ҳадиси шарифда Пайғамбаримиз саллаллоҳу алайҳи васаллам шундай буюрадилар:\nحُجُّوا فإِنَّ الحَجَّ يَغْسِلُ الذُّنُوبَ كما يَغْسِلُ المَاءُ الدَّرَنَ\n(رَوَاهُ الإمَامُ الطَّبَرانِي عَنْ عَبْدِ اللهِ بْنِ جَرَادٍ رضي الله عنه)\nяъни: “Ҳаж қилинглар! Чунки ҳаж худди сув кирни ювгани каби гуноҳларни ювади”(Имом Табароний ривояти).\nҲажга алоқадор бошқа оятлар ҳам бор:\nяъни: “Ҳаж ва умрани Аллоҳ учун мукаммал адо этинг! Агар (касаллик ёки қароқчилар туфайли) қуршовда қолсангиз, қурбингиз етган бирор (бўталоқ, сигир, қўй каби) жонлиқ сўйинг” (Бақара сураси, 196-оят).\nҚуйидаги ояти каримада ҳажда киши ўзини қандай тутиши, қандай тайёргарлик кўриши кераклиги зикр қилинган:\nяъни: “Ҳаж (мавсуми учун) маълум ойлар (белгиланган). Бас, ким шу ойларда ҳажни ўзига фарз қилса (ҳажни ният қилса), ҳаж давомида хотинига яқинлашиш, гуноҳ-маъсият ва жанжал (каби ишларга рухсат) йўқ. Ҳар қандай яхши (савобли) иш қилсангиз, албатта, уни Аллоҳ билур. (Ҳаж сафарига) озуқа олиб чиқинг. Энг яхши озуқа тақводир. Тақвони Менга қилингиз (Мендан қўрқингиз), эй, оқиллар!” (Бақара сураси, 197-оят). Оятнинг мазмунига кўра, ҳажга борувчи кимса тақво билан зийнатланиб, бажараётган амалларини чиройли адо этишга ҳаракат қилиши керак. Қолаверса, ҳажнинг саноқли кунларини охирати учун захира бўладиган амаллар билан ўтказишга ошиқиши лозим.\nҲаж – қадимий буюк бир ибодатдир. Аллоҳ таоло Иброҳим алайҳиссаломга одамларни ҳажга чорлашни буюрди. Бу чақириққа “лаббай” деганлар улуғ ибодатни амалга оширадилар ва кўпдан-кўп манфаатлар кўрадилар. Бу ҳақда Аллоҳ таоло шундай дейди:\nяъни: “Одамлар орасида (юриб уларни) ҳажга чорлагин! (Шунда) улар сенга (Каъбага) пиёда ва ҳар қандай туяда узоқ йўллардан келурлар. Улар ўз (диний ва дунёвий) манфаатларига шоҳид бўлиш учун ва маълум кунларда (Аллоҳ) уларга ризқ қилиб берган чорва ҳайвонларига (қурбонлик учун сўйишда) Аллоҳ номини зикр қилиш учун келурлар. Бас, ундан ўзларингиз ҳам еяверингиз, бечора камбағалларга ҳам едирингиз!” (Ҳаж сураси, 26-27-оятлар).\nҲажнинг ва умранинг ўзига хос машаққати ва сарф-харажатлари бор, уларнинг мукофоти ҳам шунга яраша улуғдир. Бу ҳақида Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи васаллам шундай дейдилар:\nمتفقٌ عَلَيْهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رضي الله عنه\nяъни: “Бир умра билан (кейинги) умра – орадаги гуноҳларга каффоратдир. Мабрур ҳажнинг мукофоти – фақат жаннатдир” (Муттафақун алайҳ).\nУмра Ҳанафий мазҳабимизда суннати муаккада ҳисобланади (“Нурул изоҳ”). Уни йилнинг барча вақтида адо қилиш мумкин. Фақат Арафа куни ва ундан кейинги тўрт кунда умра қилиб бўлмайди. Бу ҳадис қайта-қайта умра қилишнинг мустаҳаб эканига далилдир. Демак, ихлос билан қилинган умрадан кейин яна бир умра қилинса, бу иккиси орада қилинган гуноҳларга каффорат бўлади. Ҳадиси шарифда мукофоти фақат жаннат бўладиган мабрур ҳаж ҳақида гап кетмоқда. Мабрур ҳаж холис ният билан, ҳалол топилган мол эвазига қилинади. “Ҳажжи мабрур”га эришмоқчи бўлган киши ҳажга кетишдан аввал Аллоҳ таоло олдидаги ва бандалардан олган қарзларини адо қилиши, ҳаж давомида эса унинг шарт-шароитлари ва одобларига қатъий риоя қилиши керак.\nШунингдек ҳаж даврида беҳаё сўзларни айтмай, фисқу фасод ишларни қилмай юриш ҳам “ҳажжи мабрур”нинг шартларидан ҳисобланади. “Ҳажжи мабрур” қилган кишилар худди онадан туғилгандек бегуноҳ ҳолда уйларига қайтадилар. Пайғамбаримиз саллаллоҳу алайҳи васаллам шундай марҳамат қиладилар:\nمَنْ حَجَّ للهِ وَلَمْ يَرْفَثْ وَلَمْ يَفْسُقْ رَجَعَ كَيَوْمٍ وَلَدَتْهُ أُمُّهُ\n(رَوَاهُ الإمَامُ البُخَارِيُّ وَالإمَامُ أحْمَدُ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رضي الله عنه)\nяъни: “Ким Аллоҳ учун ҳаж қилса, фаҳш сўз айтмаса ва фисқу фасод қилмаса, онасидан туғилгандек гуноҳлардан пок бўлган ҳолда қайтади” (Имом Бухорий ва Имом Аҳмад ривояти).\nҲажнинг мукофоти улуғлиги билан бирга уни тарк қилишнинг гуноҳи ҳам катта. Ҳазрати Умар разияллоҳу анҳу шундай дейдилар:\nمَنْ أَطَاقَ الْحَجَّ فَلَمْ يَحُجَّ، فَسَوَاءٌ عَلَيْهِ يَهُودِيًّا مَاتَ أَوْ نَصْرَانِيًّا\n(رَوَاهُ الإِمَامُ أَبُو بَكْرٍ الإِسْمَاعِلِيُّ)\nяъни: “Ким ҳаж қилишга қодир бўла туриб, уни адо қилмаса, у учун яҳудий бўлиб ўлишнинг ҳам, насроний бўлиб ўлишнинг ҳам фарқи йўқ” (Имом Абу Бакр Исмоилий ривоят қилган).\nҲурматли жамоат! Кейинги йилларда ҳожиларимизга яратилаётган шароитлар кундан-кунга яхшиланиб бормоқда. Шундай неъматларга шукрона ўлароқ, ҳажни мақсад қилиб турган ватандошларимиз муборак сафар давомида, доимо гўзал одоб, чиройли муомала, бошлиқларга итоат каби меъёрларга риоя қилишлари лозимдир. Зеро, муборак сафар давомида ҳожиларимиз бутун халқимиз ва диёримизнинг юзи бўладилар.\nҲаж ибодатини бажариш ҳаммага ҳам насиб қилаверадиган амаллардан эмас. Шунинг учун бу улуғ сафарни ният қилган юртдошларимиз ҳажнинг моҳиятини яхши тушуниб олишлари, уни адо этиш тартибларини пухта ўзлаштиришлари, сафар одобларига қатъий риоя қилишлари талаб этилади.\nҲаж зиёратига отланган кишилар зиммаларидаги ҳажнинг фарз, вожиб ва суннат амалларини иложи борича жамоат билан, ўз вақтида адо этишга ғайрат қилишлари – муборак динимиз кўрсатмаси ва шариатимиз талабидир. Кўпроқ Қуръон тиловати, нафл ибодатлар, зикр ва истиғфор айтиш, ёрдамга муҳтож кишиларга кўмак бериш каби савобли ишларни қилишлари зарур.\nЯна сафар давомида иложи борича билимдон ва солиҳ кишиларга йўлдош бўлиш, Пайғамбаримиз саллаллоҳу алайҳи васаллам тавсия қилган дуоларни ёдлаб, ўқиб юришга интилиш ҳам мақбул амаллардандир. Ҳаж давомида ғийбат, бекорчи гаплар, ишбоши ва ҳамроҳларга тил билан озор беришдан сақланиш шарт. Зеро, Ҳарами шарифга кирган, эҳром ўраган ҳар бир ҳожи уруш-жанжал, беҳаё сўзлар, ўзгаларни ҳақорат қилишдан ҳазар қилиши керак. Ҳатто, майда жониворларни ўлдириш, Ҳарамдаги ўт-ўланларни юлиш мумкин эмас. Бу ишлар ҳажда “жиноят” деб ҳисобланади. Модомики, кичик ҳашарот, ўт-ўланга зарар етказиш “жиноят” экан, ташкилотчилар ва ҳамроҳларнинг қалбини аччиқ сўзлар билан жароҳатлаш, дилини оғритиш ва хафа қилиш икки карра “жиноят” эмасми?! Бу ҳақда муборак сафарга чиқишдан аввал яхшигина ўйлаб кўришимиз керак. Мавлоно Жалолиддин Румий бу ҳақда шундай дейдилар:\nКаъба – бунёди Халили Озар аст,\nДил – назаргоҳи Жалили Акбар аст.\nКаъба – Иброҳим Халил бунёди эрур,\nҚалб – Аллоҳ таолонинг назаргоҳидур.\nШуни таъкидлаш лозимки, ҳожи бўлиш – шараф, шу билан бирга катта масъулият ҳамдир. Чунки уламоларимизнинг айтишларича, ҳажнинг қабул бўлиш ёки бўлмаслиги ҳожининг уйига қайтганидан кейинги амалларидан билинади. Демак, ҳожиларимиз юртимизга қайтганларида билим-маърифат, чиройли хулқ, одоб-ахлоқ ва барча эзгу ишлар ва гўзал феъл-атворда ҳаммага намуна бўлишлари лозимдир.\nАзиз жамоат! Мавъизамизнинг давомини “Аёлларнинг масжидга қатнаши” мавзусидаги суҳбат билан якунлаймиз.\nМуқим аёллар фарз намозларни масжидга чиқиб, жамоат бўлиб ўқишларига Пайғамбаримиз саллаллоҳу алайҳи васаллам бир қанча шартлар билан рухсат берган эдилар. Масалан, хотин киши масжидга борганда эркакларга аралашмаслиги, ўзига оро бериб, ҳушбўй нарса сурмаслиги каби шартлар қўйилган эди. Абу Ҳурайра разияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи ва саллам: “Аёлларни Аллоҳнинг масжидларидан ман қилмангиз. Лекин улар (масжидга чиқсалар) хушбўйланмаган ҳолда чиқсинлар”, – деганлар. (Имом Абу Довуд ривояти).\nБу ҳадисда эркак кишиларга аёлларнинг жамоат намозига чиқишидан қайтармасликларини буюрилиб, аёлларни бегона эркаклар эътиборини ўзига тортувчи барча омилларни қилишдан қайтарилмоқда.\nПайғамбаримиз саллаллоҳу алайҳи васаллам вафот этганларидан сўнг, Ҳазрати Умар разияллоҳу анҳунинг даврида аёлларни масжидга боришдан ман қилинди. Ўша даврда ҳаёт бўлган буюк саҳобалардан бирортаси ҳазрати Умарнинг ушбу қарорига эътироз билдирмади. Баъзи аёллар Оиша разияллоҳу анҳо онамизга: “Пайғамбаримиз даврларида ман қилинмаган нарса ҳозирга келиб ман қилинди”, – деган маънода шикоят қилганларида Оиша разияллоҳу анҳо онамиз шундай деганлар:\nلَوْ أَنَّ رَسُولَ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَأَى مَا أَحْدَثَ النِّسَاءُ؛ لَمَنَعَهُنَّ الْمَسْجِدَ كَمَا مُنِعَتْ نِسَاءُ بِنِي إِسْرَائِيلَ\n“Агар Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи васаллам ҳам биз гувоҳи бўлаётган кейинги аёлларнинг ҳолатини кўрганларида, уларни худди Бани Исроил аёллари (масжидга чиқишдан) ман қилинганларидек, албатта, масжиддан қайтарган бўлар эдилар” (Имом Бухорий ва Имом Муслим ривояти).\nУламоларимизни фикрларича, Бану Исроил аёлларига ҳам бир вақт ибодатхонага боришга изн берилиб, кейинчалик улардан ношаръий ишлар, жумладан, масжидда эркакларга аралашиш содир бўлгандан кейин ибодатхоналарга боришлари ман қилинган. Пайғамбаримиз алайҳиссалом аёлларнинг ёлғиз ўқиган намози фазилати ҳақида шундай дейдилар:\nصلاةُ المرأةِ في مَخدعِها أفضلُ من صلاتِها في بيتِها، وصلاتُها في بيتِها أفضلُ من صلاتِها في حُجرتِها"\nرَوَاهُ الإِمَامُ أبُو دَاوُدَ وَالإِمَامُ البَزَّارُ عَنْ عَبْدِ اللهِ بْنِ مَسْعُودٍ رضي الله عنه\nяъни: “Аёл кишининг ҳовлисидаги намозидан уйидаги намози афзалдир. Унинг уйидаги намозидан ўзига хос хонасидаги намози афзалдир” (Имом Абу Довуд ва Имом Баззор ривояти).\nДемак, аёл киши намозни қанча бировни кўзи тушмайдиган жойда ўқиса, шунча яхши бўлиши таъкидланмоқда. Чунки аёл кўринадиган жойда намоз ўқиса, номаҳрам кишиларнинг кўзи тушиб қолиши эҳтимоли бор. Оқибатда эса бошқа ношаръий ишларга эшик очилади.\nАллома Бадруддин Айний “Имом Абу Ҳанифа раҳимаҳуллоҳ ва баъзи буюк мужтаҳид имомлар фитна хавфи бўлмаган ҳолларда ёши қари аёллар бомдод, шом, хуфтон намозларига масжидга чиқишларига рухсат берганларини, кейинчалик фисқ-у фасод кенг тарқагани сабабли кейинги фақиҳлар ҳатто кампирларни ҳам ҳеч бир намозни, на тунги ва на кундузги намоз бўлсин, масжидда ўқишлари мумкин эмаслигини таъкидлашгани”ни айтган (“Ал-Биноя шарҳул-Ҳидоя”).\n“...Аёлларга намозни жамоат билан адо қилиш вожиб бўлмайди. Чунки аёлларнинг жамоат намозларига чиқишида фитна бордир” (“Бадоеъус-Саноеъ”).\nوَالْمُخْتَارُ: مَنْعُ العَجُوزِ عَنْ حُضُورِ الْجَمَاعَةِ فِي جَمِيعِ الأَوْقَاتِ فَضْلاً عَنِ الشَّابَّةِ\n“Ихтиёр қилинган гап шуки, барча намозларга нафақат ёш қиз, балки, кампирларни масжидга келишларидан ман қилинади” (“Фатҳу бабил-иная”).\nДемак, Ҳанафий мазҳаби уламоларига кўра, аёллар хоҳ ёш, хоҳ қари бўлсин, жамоат намозларида иштирок этишлари ҳамда жума ва ҳайит намозларига чиқишлари мумкин эмас.\nШуни эслатиб ўтиш лозимки, Ҳаж ва Умра зиёратига борган аёллар ўз маҳрамлари билан биргаликда у ердаги жамоат намозларда иштирок этишлари мумкин. Бу – муборак Икки ҳарамнинг ўзига хос фазилати сабаблидир. Аллоҳ таоло муборак ҳаж сафарига ҳозирлик кўраётган барча юртдошларимизга ҳаж ибодатларини тўла-тўкис адо этиб, юртимизга соғ-саломат ҳолда қайтиб келишларини муваффақ айласин! Омин!\nМуҳтарам имом-домла! Келгуси жума маърузаси “ҲАСАД ВА ГИНА –ҲАМЖИҲАТЛИК ЗАВОЛИ” мавзусида бўлади. Жамоатга эълон қилишингизни сўраймиз.\nДругие материалы в этой категории: « 05.07.2019 й. Фолбинга бориш – оғир гуноҳ\t19.07.2019 й. ҲАСАД ВА ГИНА –ҲАМЖИҲАТЛИК ЗАВОЛИ »\nHaj_va_umra_muborak_ibodat.pdf (760 марта юклаб олинди)\nHaj_va_umra_muborak_ibodat.doc (305 марта юклаб олинди)


Jahon adabiyoti » Jabbarova Dinora | Shaxsiy blogi\nInteraktiv / Elektron Kutubxona / Jahon adabiyoti\n• Ўликни кўз ёш билан тирилтиролмайсан. • Кўпам ширин бўлаверма, еб қўйишади. • Ейишга келганда соппа-соғ, ишлашга келганда ― касал. • Уйингдаги зоғора нонинг бировнинг мойли ошидан афзал. • Тирик шоқол ўлик шердан афзал. • Одам тошдан\nXIX аср рус шеъриятининг ёрқин вакилларидан бири. 1803 йилда туғилган. Москва университетининг тилшунослик бўлимида таҳсил олган. Унинг "Ёз оқшоми”, "Ҳиссиёт”, "Бедорлик”, "Тушлар” лирик асарлари маълум. Фёдор Тютчев 1873 йилда вафот этган. * * * Кун\nYuklamalar / Jahon adabiyoti


Анвар Алматов: “Сўғдиёна” мавсумни 8-ўринда якунлаши мақсад қилиб қўйилган\n14 июль, 2017, 12:06\n“Сўғдиёна” ўринбосарлари асосий таркиб ўйинчилари каби иккинчи давра учун тайёргарликни Зомин тоғ-ён бағирларида ўтказишди. Анвар Алматов бошчилигида жамоа тайёргарликни давом эттирмоқда.\n- Жамоа ўринбосарлари олдида мавсумни 8-ўринда якунлаши мақсад қилинган. Ҳозирда эътибор маҳаллий ёшларга қаратилган бўлиб, давралар оралиғида иккинчи лиганинг ёш ва маҳоратли футболчилари сараланиб олинади, - дейди ўринбосарлар жамоаси мураббийи Анвар Алматов.\nИккинчи давра бошлангунга қадар, ўринбосарлар жамоаси бир нечта ўртоқлик учрашувларни ўтказади. Шулардан бири эртага 15 июль куни соат 17:00 да биринчи лига жамоаси “Ғаллаорол”га қарши бўлиб ўтади. Баҳс “Сўғдиёна” қароргоҳида бўлиб ўтиши режалаштирилган.


12:22 / 16.08.2017\nИспаниянинг икки етакчиси «Барселона» ва «Реал» 2013 йилдан бошлаб янги футболчилар учун қарийб бир хил миқдорда маблағ сарфлашди. Бу ҳақда Marca нашри хабар тарқатди.\nМанбага кўра, каталонияликлар ўтган вақт мобайнида янги футболчилар сотиб олиш учун 509,1 миллион евро, мадридликлар эса 505,7 млн евро сарфлашди. Жами бўлиб икки жамоа 1 млрд евродан кўпроқ маблағ ишлатишган.\nБу даврда сотиб олинган футболчилардан «Реал»да 13 нафари, жумладан Гарет Бэйл, Иско, Даниэл Карвахал ва Каземиро каби футболчилар ҳамон тўп сураётган бўлса, «Барселона»да бу каби футболчилар сони 16 нафарни ташкил қилмоқда.\n2013 йилдан буён «Реал» ЕЧЛда уч марта ғалаба қозонган бўлса, бир марта Испания чемпиони номини қўлга киритган. «Барселона» эса бу даврда икки марта Испания чемпиони ва бир марта ЕЧЛ бош совринига эга чиққан.\nБарселона трансферлар Реал


Магния сульфат narxi - Toshkent va butun O'zbekiston bo'yicha\n25% ли инъекция учун эритма 5 мл ва 10 мл дан шиша ампулаларда ёки тиббий полипропилен ёки полиэтилен ампулаларда.\nфаол модда: магний сульфат – 250,0 мг;\nПарентерал юборилганида препарат тиришишга қарши, антиаритмик, қон-томирларни кенгайтирувчи (артерияларга), марказий нерв тизимига тинчлантирувчи (дозага боғлиқ ҳолда - седатив, ухлатувчи ёки наркотик), юқори дозаларда сусайтирувчи (нерв-мушак ўтказувчанлигига) гипотензив (артериал босимни пасайтиради), диуретик (диурезни кучайтиради) таъсир кўрсатади ва нафас марказини бостиради.\nПарентерал юборилганидан кейин қон плазмаси оқсиллари билан боғланиши 25-30% ни ташкил қилади. Барча аъзолар ва тўқималарга ўтади, гемотоэнцефалик ва йўлдош тўсиқлар орқали ўтади. Асосан буйраклар орқали, шунингдек аҳлат, сўлак ва сут билан чиқарилади.\nТерида нуқта-нуқта тошмалар кўринишидаги ўта юқори сезувчанлик реакцияси. Гипермагниемия: кўнгил айниши, қусиш, ҳолсизлик, брадикардия, диплопия, юзга бирдан қонни оқиб келиши, бош оғриғи, АБ ни пасайиши, тери қопламаларини қизариши, чанқоқлик, уйқучанлик, онгни чалкашиши, гипотензия, гипотермия, мушак тонусини сусайиши, пай рефлексларининг сусайиши, ЭКГ да РQ оралиғини узайиши ва QRS комплексини кенгайиши (2,5-5 ммоль/л), нафас тез-тезлигининг секинлашиши, юрак уриши тез-тезлигини камайиши ва юрак аритмияси, юракни тўхташи, полиурия, бачадон атонияси, гипергидроз, хавотирлик, яққол седатив самара.\nНафас марказининг фалажига осонликча олиб келадиган заҳарли концентрация ҳосил бўлмаслиги учун, препаратни эҳтиеткорлик билан қўллаш керак.\nУзоқ муддат қўлланганда қон босими, юрак функцияси, пай рефлекслари, буйрак функцияси ва нафас олиш тезлигини кузатиш тавсия этилади. Керак бўлганда, кальций ва магний тузларини бир вақтнинг ўзида юбориш керак, дориларни турли томирларда қўлланилиши юбориш керак.\nТанқислик ҳолатларини даволашда магнийнинг буйрак орқали чиқариш кучини ортиши ва гипермагниемиянинг юзага келишидан қочиш учун эҳтиёткорликка риоя қилиш керак.\nБуйракларнинг функцияси бузилган пациентлар, хусусан кексаларда препаратни камроқ дозаларда эҳтиёткорлик билан қўллаш лозим.\nМагний сульфати қўлланганида технецийни юбориб ўтказиладиган радиологик тадқиқотларнинг натижалари ўзгариши мумкин.\nЮрак блокадасида, миокарднинг шикастланишида, нафас аъзоларининг касалликларда, ОИТ ўткир яллиғланиш касалликларида, ҳомидорликда эҳтиётирлик билан қўлланади.\nПрепаратни туғруқнинг сўнгги икки соати давомида юбориш тавсия этилмайди (бошқа воситалар билан тиришишни тўхтата олмайдиган ҳоллар бундан мустасно).\nТутқаноқ ҳолатини йўқ қилиш учун (комплекс даво таркибида) қўллаш мумкин.\nҲомиладорлик даврида магний сульфат фақат кутилган терапевтик таъсир ҳомила учун потенциал хавфдан ортиқ бўлган ҳолларда эҳтиёткорлик билан ишлатилади.\nТуғруқдаги оғриқсизлантиришда бачадон мушакларининг қисқарувчанлик қобилиятини пасайтириш имкониятини кўриб чиқиш керак, бу туғруқни рағбатлантирадиган воситаларни қўллашни талаб қилади. Эмизиш пайтида фойдаланиш керак бўлганда, эмизишни тўхтатиш керак.\n· Артериал гипертензия( шунингдек, мия шиши белгилари билан гипертоник криз);\n· Полиморф қоринчалар тахикардияси(«пирует» типида);\n· Тиришиш синдроми;\n· Экламсиядаги тиришиш синдроми(тиришишни йўқотиш учун), оғир экламсиядаги(тиришини олдини олиш учун);\n· Бачадонни кучли қисқаришини бартараф этиш учун(бачадон тетануси);\n· Гипомагниемия( шунингдек, фақат парентерал озиқланаётган пациентларда) ва оғир гипомагниемия-тетания\n· Оғир металл тузлари билан захарланганда(симоб, маргумуш, тетраэтил қўрғошин)- мажмуавий даволаш таркибида қўлланилади.\n· Атриовентикуляр блокада;\n· Ифодаланган артерриал гипотензия;\n· Кальций етишмовчилиги ва нафас марказини сусайиши билан боғлик бўлган ҳолатлар;\n· Туғриқдан олдинги давр(туғишдан 2 соат олдин);\n· Сурункали буйрак етишмовчилиги( агар креатинин клирренси 20мл/мин юқори бўлса);\n· Нафас аъзолари касалликлари;\n· Меъда-ичак йўллари ўткир яллиғланиш касалликлари;\n· Болаларда қўллаш мумкин эмас.\nПрепарат бирга юборилганида седатив воситалар, наркотиклар, анальгетиклар ва миорелаксантларнинг таъсирини кучайтиради, кальций тузларининг таъсирини сусайтиради.\nНифедипин билан бирга қўллаш оғир гипотензия ва нерв –мушак ўтказувчанлигини блокадасига олиб келиши мумкин.\nҚон плазмасида магнийнинг концентрацияси юқори бўлган эмизикли болада магний сульфати билан даволаш фонида гентамицин қўлланганда нафасни тўхтаб қолиши таърифланган.\nПерорал антикоагулянтларнинг (шу жумладан кумарин ҳосилаларн ёки индандион дериваталари), юрак гликозидлари, фенотиазинларнинг (айниқса хлорпромазинни) самарасини камайтиради. Ципрофлоксацин, этидрон кислотасининг сўрилишини пасайтиради, стрептомицин ва тебромициннинг таъсирини сусайтиради.\nМагний сульфатнинг дозаси ошириб юборилганида антидот сифатида кальций препаратлари – кальций хлориди ёки кальций глюконати қўлланади.\nФармацевтик номутаносиблик(чўкма ҳосил бўлади): кальций препаратлари, этанол (юқори концентрацияларда) карбонатлар, ишқорий металларнинг гидрокарбонатлари ва фосфатлари, маргумуш кислотаси тузлари, барий, стронций тузлари, клиндамицин фосфати, гидрокортизон, натрий сукцинати, полимиксин В сульфати, прокаин гидрохлориди, салицилат ва тартратлар билан (чўкма ҳосил бўлади).\nҚуруқ, ёруғликдан ҳимояланган жойда, 25°С дан юқори бўлмаган ҳароратда сақлансин Болалар ололмайдиган жойда сақлансин.\nЭритма хиралашганда ёки чўкма ҳосил бўлганида қўлланилмасин.\nРангсиз, тиниқ суюқлик.\nВена ичига(оқим билан секин ёки томчилаб). Пациент ётган ҳолатда бўлиши керак.\nМагний сульфати эритмасини 0.9% натрий хлорид эритмаси ёки 5% декстроза (глюкоза) эритмаси билан эритиш мумкин.\nМушак ичи терапия фақат препаратни вена ичига юбориш мумкин бўлмаганда, масалан, периферик томирларга юбориш имкони бўлмаганда ишлатилиши керак\nПреэклампсия ва эклампсия: доза клиник ҳолатга қараб шахсий белгиланади. Туйиниш дозаси: 2-4 г (8-16 мл) 5-20 минут давомида (в/и инфузия). Ушлаб турувчи доза: соатига. 1-2 г (4-8 мл).\nБачадон тетанияси: Туйиниш дозаси 20 минут ичида(инфузия) 4 г (16 мл). Тутиб Ушлаб турувчи доза дастлаб соатига 1-2 г (4-8 мл), сўнгра соатига 1 г (4 мл) (24-72 соат давомида в/и томчилаб юбориш ҳам мумкин).\nГипомагниемия катталарда, енгил. Магний сульфат эритмаси, оғиз орқали магний препаратларини юбориш мумкин бўлмаса ёки мақсадга мувофиқ бўлмаса (кўнгил айниши, қусиш, меъдада сўрилишнинг бузилиши ва бошқалар туфайли), парентерал равишда ишлатилади. Суткалик доза - 1-2 г (250 мг/мл вена ичига ва мушак орасига юбориш учун 4-8 мл эритма). Бу доза бир марта ёки 2-3 қабулда юборилади. Юбориш жойларини алмаштириб туриш керак.\nКатталардаги оғир гипомагниемия - Бошланғич доза – 5 г (250 мг/мл вена ичига ва мушак орасига юбориш учун 20 мл эритма) вена ичига секин 1 л инфузион эритмада(0.9% натрий хлориди эритмаси ёки 5% декстроза (глюкоза) эритмаси). Доза қон зардобидаги магний ионларининг таркибига қараб белгиланади.\nФақат парэнтерал озиқланувчи пациентларда гипомагниемиянинг олдини олиш: агарда озуқа эритмаларида магний бўлмаса, уни қўшимча қўшилади. Суткалик доза 1.5-4 г (6-16 мл)0, одатда 1 л парэнтерал озиқланиш эритмаси учун 1 г магний сульфати қўшилади.\nГипертоник кризда магний сульфатини вена ичига 1,25-5 г (5-20 мл) (секин!) юборилади.\nАритмияни бартараф этиш учун вена ичига 1-2 г (4-8 мл) тахминан 5 минут давомида юборилади, такрор юбориш мумкин.\nТиришиш ҳолатида 5-10-20 мл 25 % эритмаси мушак орасига юборилади(тиришиш синдроминининг ифодаланишига кўра).\nМагний сульфатини антидот сифатида қўлланилади: симоб, маргумуш ва тетраэтилқўрғошин билан заҳарланишда – 5 мл дан 25% эритмани вена ичига оқим билан.\nЯнги туғилган даврдаги болаларда мушак ичига ва томир ичига томизилади.\nМагний препаратларини гипермагниемия ва нафас, юрак тўхташи, артериал гипотензия ривожланиши эҳтимоли туфайли янги туғилган чақалоқларга вена ичига юбориш тавсия этилмайди.\nБолаларга тутқаноқни бартараф этиш учун препарат мушак ичига 20-40 мг/кг (0.08-0.16 мл/кг 25% ли эритма) миқдорида буюрилади.\nЯнги туғилган чақалоқ организмидан магний танқислигини бартараф этиш учун суткалик доза - 0,5-0,8 мл/кг тана вазнига, томир ичига аста-секин, кунига бир марта 5-8 кун давомида. Туғруқда оғир гипоксия бўлган болаларга 0,2 мл/кг тана вазнига, дозани 0,8 мл/кг гача ошириб, 3-4 кун давомида юборила бошланади.\nФақат парентерал озиқланишни олган чақалоқларда ва болаларда гипомагниемиянинг олдини олишда ушлаб турувчи дозалари оралиғи кунига 0.25 г дан 1.25 г гача (1-5 мл эритма) тагкил қилади, бу дозани юбориладиган эритманинг бутун ҳажмида бир хил эритилади(0.9% натрий хлорид эритмаси ёки 5% декстроза(глюкоза) эритмаси.\nМагний сульфатни қайта инъекция қилишдан олдин тизза рефлексини текшириш лозим. Агарда рефлекс йўқолган бўлса, препаратни юбориш мумкин эмас!\nМагний сульфатининг юқори суткалик дозаси катталар учун – 40 г(буйракларнинг нормал функциясида 160 мл).\nБуйракларнинг функцияси бузилишларида катталар учун магний сульфатининг максимал суткалик дозаси 48 соат давомида 20 г(80 мл) дан кўп эмас.\nДозани ошириб юборилганда гипермагниемия юзага келади, унинг белгилари “Ножўя таъсирлари” бўлимида таърифланган.\nНафасни сусайиши 5-10 мл 10% ли кальций хлоридининг эритмасини в/и юбориш, кислород ёки карбоген билан нафас олиш, сунъий нафас олиш орқали бартараф қилинади. Агар буйракларнинг функцияси меъёрида бўлса, физиологик эритма в/и томчилаб юборилади ва диурез маннитол билан кучайтирилади.\nБуйрак функциясининг етишмовчилиги ёки оғир гипермагниемияда гемодиализ ўтказиш зарур.


Бош саҳифа ЯнгиликларАҚШ президенти Барак Обама дастлабки юз кунликда нималарга эришди?\nҲайрат туйғусидан анчайин бегоналашиб қолган дунё сиёсатдонларини ҳам таажжубда қолдириб, Америка президентлигига сайланган қора танли арбоб — Барак Обама 29 апрел куни Оқ уй раҳбари сифатида дастлабки 100 кунлик фаолиятини якунлади. Курраи заминимизнинг валломат иқтисодчиларию гапга чечан сиёсатчиларини ҳам доғда қолдирган, уларнинг бошини хам қилган молиявий инқироз шароитида вақт янада шиддатлироқ ўтаётгандек туюлади.\nБундан бир неча ой олдин — 20 январь куни Барака Обама анъанавий қасамёд қабул қилиб, Америка президенти сифатидаги фаолиятига киришганди. Мана, ҳаш-паш дегунча уч ойдан ошиқ фурсат ўтди. Хўш, умидбахш ваъдалари билан миллионлаб америкаликлар қалбини забт этган Оқ уй раҳбари мазкур муддат давомида нималарга эришди?\nХитой мутафаккири Конфутсийнинг шундай қарғиши бор: «Эврилишлар даври яшагин!» Дарҳақиқат, туб ўзгаришлар даври ҳар доим ҳам қийинчилик билан ўтади. Бундай мураккаб даврда давлатни бошқариш эса чандон мушкул вазифа. Барак Обаманинг президентлик фаолияти ҳам ана шундай эврилишлар даврига тўғри келмоқда.\nЎтган муддат давомида Барак Обама маъмурияти биринчи навбатда мамлакатнинг бўҳронда қолган иқтисодини жонлантириш, касодга учраган банкларни қутқариш ва оғир ҳолатга тушиб қолган қарздор фуқароларга ёрдам қўлини чўзиш устида бош қотирди. Бу бўйича 787 миллиард долларлик «қутқарув режаси» ишлаб чиқилди. Айни пайтда АҚШ Конгрессида амалдаги президентнинг партиядошлари — демократлар кўпчиликни ташкил этаётгани қўл келди: мазкур режа тез муддатда парламент тасдиғидан ўтказилди. Қутқарув режасига кўра, мазкур маблағ банк-молия тизимини оёққа турғазиш, янги иш ўринлари яратиш, кўчмас мулк соҳасидаги муаммоларни бартараф этиш, қисқаси, молиявий инқироз талафотларини имкон қадар камайтиришга хизмат қилиши керак.\nКечувда отлар алиштирилмайди, дейишади. Аммо Барак Обама аксинча йўлни тутди: «Америкага янгиланишлар керак!» деган шиор билан ҳукуматга келган президент ташқи сиёсатда ўзгаришлар қилишга уринди, эски маъмуриятда ишлаган нуфузли арбоблар баҳридан ўтди, олдинги президентдан мерос бўлиб қолган кескин сиёсат йўлидан воз кечди.\nАмерика махсус хизмати томонидан қийноқлар қўлланилгани, хусусан, Гуантанамо қамоқхонаси кўп эътирозларга сабаб бўлаётганди. Шу сабабли, Обама президентликнинг илк кунлариёқ Кубадаги Гуантанамо қамоқхонасини бир йил давомида ёпиш ҳақида буйруқ чиқарди. Бундан бир ой муқаддам эса терроризмга алоқадорликда гумон қилинган маҳбуслардан кўргазма олиш учун президент Буш даврида қийноқлар қўлланилганини кўрсатувчи ҳужжатлар ошкор этилди. Эндиликда ўнлаб маҳбуслар оқланиб, озод бўлиши кутилмоқда. Аммо ҳибсхонада сақланаётган 245 та маҳбуснинг тақдири юзасидан жиддий дипломатик зиддиятлар ҳам чиқиши мумкин.\nИроқ ва Афғонистон муаммоси ҳали ҳам жиддийлигича қолмоқда. Барак Обама сайловолди кампанияси пайтида қисқа муддатда АҚШ қўшинлари Ироқдан олиб чиқилишига ваъда берганди. Президентликка сайланганидан кейин у Американинг Ироқдаги жанговар ҳаракатлари расман 2010 йилнинг августида ниҳоясига етишини маълум қилди. Оқ уй маъмурияти режасига бўйича Ироқдаги 142000 аскарнинг асосий қисми кўрсатилган муддатда ватанига қайтарилади. 50000 нафари эса 2011 йилнинг охирига қадар қолиб, Ироқ қуролли кучларига кўмак бериб туради.\nБарак Обаманинг Афғонистон бўйича стратегияси бирмунча фарқ қилади. Демократ президент Афғонистондаги вазиятни барқарорлаштириш учун қўшимча 17 минг аскар ва маҳаллий хавфсизлик кучлари тайёргарлигини яхшилаш учун 4 минг мутахассис юборишни режалаштирган.\nСир эмас, собиқ президент Жорж Буш ташқи сиёсат борасида кўп жиҳатларни бой берди. Террорга қарши кураш даъвоси билан амалга оширилган кескин чоралар, Эрон ва Шимолий Корея билан боши берк кўчага кириб қолган музокаралар, Россия билан совуқлашиб кетган муносабатлар… Эндиликда эски маъмуриятдан мерос шу каби сиёсий чигалликларни ечиш зарур.\nОхирги уч ой давомида Оқ уйнинг ташқи сиёсатида юмшаш ва илиш рўй бермоқда, Америка олдинги яккаҳукмронлик ғоясидан чекинаётгани кузатилмоқда. Шу маънода, етакчи таҳлилчилар ҳам Америка империяча кайфиятдан воз кечаётганига эътибор қаратмоқдалар. Буни Вашингтоннинг Москва билан муносабатида ҳам кўриш мумкин.\nБарак Обама президентлиги даврида Россия билан таранглашиб кетган алоқалар юмшади. Вашингтон маъмурияти мавжуд алоқаларни тубдан қайта ислоҳ этиш таклифи билан чиқди. Обама Россия раҳбари Дмитрий Медведев билан учрашиб, халқаро сиёсатга оид муҳим масалаларда илк марта фикр алмашди. Ўтган йилнинг августида Кавказда рўй берган ҳодисалар, Полша ва Чехияда ракетага қарши мудофаа тизимини ташкил этиш йўлидаги уринишлар ёки НАТО сарҳадларининг кенгайиб бораётгани Оқ уй ва Кремл ўртасидаги муносабатларга салбий таъсир этганди. Албатта, икки президентнинг биргина учрашуви билан узоқ муддат давомида илдиз отган ихтилофларни бартараф этиш имконсиз. Аммо куролсизланиш, ракетага қарши ҳимоя тизими, молиявий инқироз борасида дастлабки очиқ музокараларнинг бошланганининг ўзиёқ ижобий баҳоланмоқда. Мусибат рақибларни ҳам бирлаштиради. Бу гал ҳам оғир мусибат — молиявий инқироз икки йирик давлатни бир ёқадан бош чиқариб ҳаракатланишга ундамоқда.\nБарак Обама ўтган уч ой ичида Америкага қарши кескин чиқишлари ила ном қозонган Венесуэла президенти Уго Чавес билан учрашди, авваллари душман давлатлар рўйхатига тиркалган Эрон ва Куба билан музокараларни бошлади. Бу эса янги маъмуриятнинг муроса сиёсатидан далолат бераётгандек.\nТаҳлилларга кўра, Барак Обаманинг дастлабки уч ой ичидаги рейтинги ёмон эмас: мамлакатнинг 63 фоизи аҳолиси амалдаги давлат раҳбарини қўллаб-қувватлашини билдирмоқда. Оғир кунларни бошидан кечираётганига қарамай, кўпгина америкаликлар Обамага умид билан қарашяпти. Улар бу қадар катта муаммоларни ҳал қилиш учун вақт кераклигини тушунишларини ҳам айтишган.\nЛекин кузатувчилар америкаликларнинг президент Обамага хайрихоҳлиги, ишонч ва умидлари ҳар доим ҳам барқарор бўлавермаслигини эслатадилар. Негаки, инқирозли ҳолатда демократлар етакчисига ўз ишончини билдирган халқ иқтисодий аҳвол яхшиланмаса, ҳафсаласи пир бўлиши ҳам ҳеч гап эмас.\nБеш қўл баробар бўлмайди. Сиёсий етакчи ҳам жамиятдаги барча тоифанинг кўнглига йўл топа олиши имконсиз. Табиийки, америкаликлар орасида Барак Обаманинг ички ва ташқи сиёсатини салбий баҳолаётганлар ҳам топилади. Хусусан, демократларга мухолиф бўлган республикачилар Обаманинг барча саъй-ҳаракатларини, инчунин, инқироздан чиқиш режасини қаттиқ танқид остига олмоқдалар. Уларнинг таъкидлашларича, молиявий тизимни ривожлантириш учун ажратилаётган миллиардлаб доллар пуллар келгуси авлод бўйнига оғир юк бўлиб тушади.\nМухолифат Обамани Америкада социализм ўрнатишга ҳаракат қилаётганликда айбламоқда. Амалдаги маъмуриятнинг иқтисодий тизимда назоратни кучайтираётгани ҳам олқиш билан кутиб олинаётгани йўқ.\nКонсерватив кайфиятдаги сиёсатчилар Обаманинг ташқи сиёсатини ҳам маъқуллашмаяпти. Уларнинг наздида, душман давлатлар билан муносабат ўрнатиш, қийноқларга оид махфий ҳужжатларни ошкор этиш, Гуантанамо қамоқхонасидаги маҳбуслар тўғрисидаги маълумотларни дунёга «дастурхон қилиш» миллий хавфсизликка зиён келтиради.\nАмерикада президентликнинг 100 кунлиги деган тушунча аслида мамлакатнинг 32чи раҳбари Франклин Делано Рузвелт даврида шаклланган. Рузвелт президентликка келган 1933 йилда ҳам океанорти давлати чуқур иқтисодий таназзулни бошдан кечираётганди. Ўшанда Рузвелт президентликнинг илк 100 кунида залворли муаммоларни енгиллатишга ваъда берганди. Ўз президентлиги даврида Франклин Рузвелт сўзи устидан чиқди, мақсадига эришди. Мамлакатни инқироздан олиб чиқди ва Американи иқтисодий жиҳатдан қудратли давлатлардан бирига айлантирди.\nТарихнинг қайтарилишини кўрингки, орадан чорак кам бир аср ўтиб, Американинг бошқа бир президенти худди ана шундай ҳолатга тушди, жаҳон молиявий инқирози билан юзма-юз бўлди. Бир томонда, ташқи сиёсатга доир «ёниб турган» муаммолар, иккинчи томонда, иқтисодий мушкулотлар… Алқисса, Барак Обама олдида икки фронтда жанг қилишдек мушкул вазифа кўндаланг турибди. Бу эса, хамирдан қил суғургандек осон кечмаслиги турган гап.\n← Аввалги Аввалги «Сариқ аждар» ҳамласи\nКейинги → Кейинги: «Шарқ юлдузи» журналининг 1981 йил сонлари тўлиқ тўплами


“Халқ қабул куни” ташкил этилди – O‘ZBEKISTON KASABA UYUSHMALARI FEDERATSIYASINING SURXONDARYO VILOYAT KENGASHI\nЎзбекистон Республикаси Халқ таълими вазирлигининг топшириғига асосан тизимга келиб тушаётган жисмоний ва юридик шахсларнинг мурожаатларини жойида ҳал килиш ҳамда келаётган шикоятлар сонини камайтириш мақсадида 2021 йил 21 августь санасида Узун тумани халқ таълими бўлимида “Халқ қабул куни” ташкил этилди.\nТашкил этилган “Халқ қабули куни”да туман халқ таълими бўлими рахбарияти, туман халқ таълими бўлими масъул ходимлари фуқароларни бевосита қабул қилдилар.\nЎтказилган “Халқ қабули куни”да фуқаролардан келиб тушган мурожаатлар ўрнатилган тартибда кўриб чиқилди. Мурожаатларнинг асосий қисми ижобий ҳал этилиб, қолганларига ҳуқуқий тушунтиришлар берилди.\nШунингдек “Халқ қабул куни” барча таълим муассасаларида ўтказилиб фуқароларнинг мурожаатлари шахсан мактаб директорлари томонидан ўрганилиб чиқилмоқда.\nЯнги Ўзбекистон демократик ўзгаришлар, кенг имкониятлар ва амалий ишлар мамлакати бўлади.


Ироқнинг ўтиш даври ҳукумати май ойининг иккинчи ярмида ташкил этилади.\n01 март 2021, Тошкент вақти: 18:33\nБу ҳақда бугун АҚШнинг Ироқдаги маъмурияти раҳбари Жей Гарнер маълумот берди.\nУнинг айтишича, ҳукумат асосини 9 нафар Ироқ сиёсий арбоблари ташкил этадилар. Бу таркибга турли партиялар, диний ва миллий гуруҳларнинг вакиллари киритилади.\nШунингдек, бугун Жей Гарнер Ироқдаги қурдларнинг сиёсий арбоби Маъсуд Барзоний билан музокаралар ўтказди. Музокарада Барзоний раҳбарлигидаги Қурдистон Демократик партиясининг Ироқ ҳукуматини шакллантиришдаги иштироки мухокама этилди.


Главная Переводы ӘЛИЙШЕР НАЎАЙЫ\nНизамаддин Әлийшер 1441-жылдың 9-февралы күни Ҳерат қаласында туўылды.\nӘлийшерди төрт жасында мектепке береди. Әкеси Ғиясаддин Кишкене темирийлер сарайының абырайлы әмирлериниң бири еди. Сонлықтан Әлийшер темирийлер ханаданларының балалары менен бирге тәрбияланды.\nӘлийшер мектепте оқып жүргенинде қолына уллы парсы шайыры Фаридиддин Әттардың (12 әcирдиң екинши ярымы – 13 әcир басында жасаған) «Мантиқут-тайр» («Қус тили») деген китабы түсип қалады. Бул дәстанның оған қатты тәсир еткенлиги сондай, усы шығарманың тәсиринде ол адамлардан қашатуғын, жалғызлықты сүйетуғын болып қалады. Баласының ҳаўайы болып кетиўинен қорққан әкеси оның қолынан китапты алып қояды – бирақ, бул пайдасыз еди, себеби Әлийшер дәстанды қашшан ядлап алған еди. Сондай-ақ Муслиҳиддин Саадийдиң (1184–1292) «Гүлистан» ҳәм «Бостан» китаплары оның балалығында оқыған ҳәм түсинген шығармалары болды.\nӘлийшер бес жасында оқып ҳәм жазып билген. Жети-сегиз жасларында ол шағатай ҳәм парсы тиллериндеги бәйтлерди ядтан оқып, адамларды ҳайран қалдырған. Шайыр өзиниң неше жасынан баслап қосық жаза баслағаны туўралы мағлыўмат қалдырмаған. Бирақ изертлеўшилер оны жети-сегиз жасларынан баслап айырым бәйтлер тоқый баслаған болыўы мүмкин, деп шама қылады. Он бес жасларына келип Әлийшер түркий ҳәм парсы тиллериндеги ғәззеллери менен әдебият ықласбендлери арасында кең танылды. Түркий тилдеги шығармаларын Навоий (сазлы, намалы), ал парсы тилиндеги шығармаларын Фаный (өткинши) деген тәхаллуслер пенен жазды.\nӘлийшер Ҳерат, Мешҳед ҳәм Самарқанд медреселеринде тәлим алады. 1466–1469-жыллары Самарқанд медресесинде келешектеги Хорасан ҳүкимдары султан Ҳүсейин Байқара (1438–1506) менен бирге оқыды ҳәм досласты.\nӘлийшер шама менен 18–19 жасларында Ҳератта уллы парсы шайыры ҳәм уламасы Әбдираҳман Жәмий (1414–1592) менен танысты ҳәм оны өзине устаз тутынды.\n1469-жылғы темирийлер мәмлекети ҳүкимдары Әбиў Сейидтиң өлиминен соң басланған темирийлер сулаласы ағзалары арасындағы тахт ушын гүрес ақыбетинде мәмлекет екиге бөлинип кетти. 1469-жылдың 24-мартында султан Ҳүсейин Ҳератты ийеледи. Әбиў Сейидтиң уллары Мәўераннаҳрға кетип, бул жерде ҳәкимиятты өз қолларына алды.\nЕнди Хорасан мәмлекетиниң ҳүкимдары болған султан Ҳүсейин өзине Байқара атын алды. Оның мәмлекети темирийлердиң Хорасандағы (ҳәзирги Афғанстанның арқа-батыс ҳәм Иранның арқа-шығыс районлары) ийеликлеринен ибарат болды.\nУсы жылдың апрел айында Әлийшер де Самарқандтан Ҳератқа келди.\nӘлийшер Ҳүсейин Байқараның дәўиринде 1369-жылдан баслап сарайда мөҳирдар лаўазымын ийеледи. Ал 1472-жылы әмир дәрежесин алды (оның Мир Әлийшер деп аталыўы усы тийкарда) ҳәм 1472–1487-жыллар аралығында мәмлекеттиң ҳүкимет баслығы – бас ўәзири лаўазымын ийелеп турды.\n1487-жылы сарайдағы ҳәмелдарлар арасындағы интригалардың нәтийжесинде Әлийшер Наўайы менен Ҳүсейин Байқараның арасы бузылды ҳәм патша оны Каспий теңизи бойындағы Астрабад қаласына ҳәким етип жиберди. Бул кеше мәмлекетти басқарып турған уллы ўәзирди сүргинге айдаў еди.\nӘлийшер Наўайы Астрабадта бир жылға жақын ўақыт ҳәкимлик лаўазымын атқарып, Ҳератқа қайтып келеди ҳәм өмириниң ақырына шекем сарай ислерине араласпай, тыныш өмир сүрип, дөретиўшилик жумыслары менен шуғылланады.\nӘлийшер Наўайы мәмлекетлик хызметте болған ҳәм буннан соңғы өз ҳалына өмир сүрген дәўиринде Ҳерат қаласын абаданластырыў, оны Ислам Шығысында үлкен әдебият, илим-мәғрийпет ошағына айналдырыў жолында көп хызметлер етти.\nӘбдираҳман Жәмий ҳәм Әлийшер Наўайының әтирапында Ҳератта зыялылар дөгереги қәлиплести ҳәм Әлийшер өз шығармаларын усы билимданлардың сын көригинен өткерер еди.\nБабур ҳәм Хандемирдиң тастыйықлаўы бойынша, Әлийшер Наўайы өз дәўириниң ең дәўлетли адамларының бири болды. Хорасан мәмлекетиниң барлық ўәлаятларында – Ҳератта, Себзеўарда, Астрабадта ҳәм басқа да жерлерде оған тийисли жер ҳәм көшпес мүлклери, дән марданлары ҳәм қой сүриўлери болды. Әдетте патшалар өз әмирлерине қазнадан сый-саўға беретуғын болса, Әлийшер Наўайы Ҳүсейин Байқара ҳәм оның ханаданы ағзаларына ири пул қаржыларын саўға етип турған.\nӘлийшер Наўайының басламасы ҳәм айырым ўақытлары өз қәрежетлери есабынан Ҳератта бир қатар ири қурылыслар әмелге асырылған. Ҳераттың ортасынан ағып өтетуғын Инжил арнасының бойында жәмийетлик илимий-ағартыўшылық комплекси қурылған – оның қурамында китапхана, медресе, ҳанақа (дәрўишлер жатақханасы) ҳәм шыпахана болған. Наўайының қаздырған жигирмаға жақын ҳаўызлары пүткил Ҳератты суў менен тәмийинлеп турған. Шәҳәрдеги бас ўәзир қурдырған тоғыз монша шәҳәрлилердиң социаллық мүнәсибетлер орайлары болған. Он беслеген көпирлер, жол бойларындағы рабатлар (қонақүйлер) Ҳерат турғынларының ҳәм келип-кетиўшилердиң пайдасына хызмет еткен.\nНаўайы ҳанақаларда ҳәм мәсжидлерде сол аймақтың аш-қаллашларына аўқат тартып, жалаңашларына кийим-кеншек үлестирип турған.\nӨмириниң ақырында Наўайы Ҳератта өз қәрежетлери есабынан жәмәә мәсжидин салдырды.\nӘлийшер Наўайы өзи жүдә кемтарана ҳаят кеширген. Үйленбеген ҳәм кәнизеклери де болмаған. Ол өзи жолын тутқан нағышбәндийлик тарийқатының талапларына муўапық дәрўишсыпат адам болып жасаған.\nӘлийшер Наўайы энциклопедиялық билимлерге ийе адам еди. Ислам дүнйасының ҳәр қыйлы тәреплерине барған саўдагерлер ҳәм саяхатшылар оған сийрек ушырасатуғын қымбат баҳалы китапларды алып келетуғын болған. Ол өзиниң усы бай китапханасын жәмийетлик пайдаланыўға берип қойған.\nШайыр 1465–1466 жылдан баслап өз шығармаларын топлап, оларды дийўан (топлам) ҳалында көширте баслайды. Бул дийўанлары «Бадойиул-бидоя» («Көркемликтиң басламасы», 1470–76) ҳәм «Наводирун-ниҳоя» («Шексиз естеликлер», 1476–83) деп аталады.\nӘлийшер Наўайы 1483–1485-жыллар аралығында, еки жылдан асламырақ ўақыт ишинде, атақлы «Хамса» эпопеясын жазып питкереди. Хамса – араб тилинде беслик дегенди аңлатып, бес дәстаннан туратуғын эпопеяның атамасы. Бундай хамсалар жазыў парсы әдебиятында үлкен дәстүр болған. Наўайы өз хамсасын уллы парсы шайыры Низамий Гәнжәўийдиң (1141–1209) «Хамса»сына жуўап (нәзийра) сыпатында дөреткен.\nНаўайының «Хамса»сы «Ҳайратул-аброр» («Жақсы адамлардың ҳайранлыққа түсиўи»), «Фарҳад ҳәм Шийрин», «Ләйли ҳәм Мәжнүн», «Сабъаи сайер» («Жети саяхатшы»), «Садди Искандарий» («Искендер дийўалы») дәстанларынан турады.\nӨмириниң соңғы дәўиринде – 1488–1501-жыллар аралығында Наўайы қағаздан бас алмай жазыў менен машғул болды\n1488-жылы «Тарихи мулуки Ажам» («Әжам шаҳлары тарийхы»), 1491-жылы «Мажолисун-нафоис» тәзкиресин (антология) дүзди ҳәм соңынан оны толықтырып, редакторлады. 1492–94-жыллары устазы ҳәм досты уллы парсы шайыры ҳәм ойшылы Әбдираҳман Жәмий туўралы «Хамсатул мутаҳаййирун» («Бес ҳайранлық») атлы мийнетин жазды. 1492-жылдан соң араб ҳәм парсы тиллери поэтикасының өзеги болған аруз өлшеми туўралы «Мезонул-авзон» («Ўәзнлер өлшеми») атлы мийнетин жаратты. 1496-жылы 15 әсирдиң уллы уламасы ҳәм шайыры Паҳлаўан Маҳмудтың өмирине арналған «Ҳолоти Паҳлаван Маҳмуд» өмирбаянлық-көркем шығармасын дөретти. 1496-жылы суўфылар туўралы «Насойимул-муҳаббат» («Муҳаббат самалы») атлы мийнетин жаратты.\nНаўайы 1491–1498-жыллар аралығында өзиниң түркий ҳәм парсый лирикалық шығармаларын жыйнап, үлкен төрт дийўан дүзди.\nШайыр бул төрт дийўанның ҳәр бирине инсан өмириниң мәўсимлерине муўапықластырып ат берди. Ол 7–8 жаслардан 20 жасларға шекемги дәўирди инсан өмириниң бәҳәри деп қарады ҳәм балалығында жазған шығармаларының жыйнағын «Ғаройибус-сиғар» («Балалықтың әжайыплары») деп атады. 20 жастан 35 жасқа шекемги дәўирди инсан өмириниң жазы есаплап, бул дәўирге тийисли дийўанына «Наводируш-шабоб» («Жигитлик естеликлери») деп ат берди. Инсан өмириниң гүзи сыпатында көрген 35–45 жаслары аралығында жазған шығармаларын «Бадойиул-васат» («Орта жас гөззаллықлары») деп атады. 45 жастан 60 жасқа шекемги дәўирди өмир қысы санап, бул дәўир шығармаларын «Фавойидул-кибар» («Ғаррылықтың пайдалары») деп атады. Ҳәр бир дийўанға 650 ден ғәззел ҳәм басқа жанрлардағы қосықлар киргизилди. Улыўма бул дийўанларда шайырдың 2600 ден аслам ғәззеллери ҳәм басқа формалардағы поэтикалық шығармалары жәмленген.\nБул жыйнаққа «Хазойинул-маоний» («Мәнилер ғәзийнеси») деген ат берилди. Сондай-ақ жыйнақ төрт дийўанды өз ишине алғанлығы ушын «Шар дийўан» («Төрт дийўан») аты менен де белгили.\nШайыр өзиниң парсы тилинде жазған шығармаларын «Девони Фоний» («Фаный дийўаны») деген ат пенен топлады.\nУлыўма алғанда Әлийшер Наўайының шайырлық мийрасы 45 мың қатар шамасындағы түркий ҳәм 12 мың қатар шамасындағы парсый поэтикалық шығармаларынан ибарат.\nӘлийшер Наўайы жүдә өнимли ислеген қәлемкеш еди. Өзиниң гүўалық бериўинше, оның гейде бир-еки, гейде үш-төрт ғәззел жазған күнлери болған.\nШайыр 1498–1499 жылларда «Лисонут-тайр» атлы философиялық дәстанын жазды Усы шығармасы менен бир ўақытта «Муҳокаматул-луғатайн» («Еки тил талқыcы») шығармасын жаратты.\n1500-жылы Наўайы соңғы шығармасы – «Маҳбулул-қулуб» («Кеўиллердиң сүйгени») шығармасын жазды.\nНаўайының бул аталғанлардан басқа да бир қатар диний-мораллық, тарийхый-биографиялық шығармалары бар.\nӘмир ҳәм шайыр Низамаддин Мир Әлийшер Наўайы 1501-жылы 3-январ күни Ҳерат қаласында қайтыс болды.\nӘлийшер Наўайы шығармаларының барлығы дерлик бизиң дәўиримизге қолжазбаларда жетип келди.\nӘлийшер Наўайының дөретиўшилиги моңғоллар жаўгершилигинен соңғы дәўирдеги барлық түркий тиллес әдебиятларға үлкен тәсир жасаған уллы мәдений байлық болып табылады.\n(Не наво соз айлагай булбул гулистондин жудо)\nНеге сайрасын бүлбил, болса гүлистаннан жуда,\nТоты да сес шығармас – болса шийрин ләбиңнен жуда.\nҚуяштан жасырынсаң – қорқаман әлем өртенер,\nҲәр ушқын болар бул отлы пығаннан жуда.\nДеме, мени жойтып көп нала шекпей атырсаң,\nТән қалай жыласын, болса нәпес жаннан жуда.\nАйралық өлимнен жаман, пәлек, жарылқасаң мени –\nӘйлегил жаннан жуда, әйлеме жананнан жуда.\nБолса жүз жаным, ал, әй ҳижран, лекин әйлеме\nЯрды меннен жуда яки мени оннан жуда.\nЎисалға жеткен гүбелек өртенди – бул мәҳәлде\nТаң оны әйледи түн бойы жанған шамнан жуда.\nБир ийесиз ийт болып еди Наўайы ярсыз,\nБолмасын, я Рәббим, ҳәргиз бенде султаннан жуда.\n(Эй насими субҳ, аҳволим дилоромимға айт)\nӘй таң самалы, ҳалымды диларамыма айт,\nЗулпы сүмбил, жүзи гүл, сәрўи гүландамыма айт.\nСебеп лалы ҳәсиретинен қан жутарман дембе-дем,\nӘйш-бәзимде әлине гүлгин шарап тутқаныма айт.\nШарабым талқ болды, көзжасым зәҳәр болды –\nБуны барып ләби шийрин, ләбизи заққымыма айт.\nҲижран түни күндизиңди неге түнек қылды, деп,\nСорама бул сөзди меннен, ол таңы жоқ түниме айт.\nОл пәрийдиң жолында мен ар-уяттан қол жуўдым,\nКөңил улысында енди ол аты жаманыма айт.\nӘй көзиашық, қозғалаңдур мениң қылған ислерим –\nРәббим мени кеширер ме, сен усының анығын айт.\nНаўайы ғам ишинде шықпас қурдымда, әй дос,\nЗинҳар, оның ҳалын, көрсең, диларамыма айт.\n(Боғ мендек сарғариб, булбул менингдек бўлди лол)\nБағ мендей сарғайып, бүлбил де мендей болды лал,\nУсындай болар екен гүлден айрылғандағы ҳал.\nШақадан түскен жапырақ ғәрип жердиң үстинде –\nСарғайып кеткен жүзи және қызыл жолақлары бар.\nКөргенлер суўға түскен қырмызы жапырақларды –\nКөз жасыма шомылған баўырым деп әйлер қыял.\nШақасы – Мәжнүн болар, жылайды жалаңаш түсип,\nЖапырағы – Ләйли болар, көк ийне менен қойды қал.\nЯр кетти тыңламай аҳымды, лекин шүкирим бар –\nХазан түскенде ол сәрўиге зыян бермес самал.\nАшшы көзжасларым жуўды бул сарғайған жүзимди –\nБул гүздеги бағ ишинде сақлар мени таза ҳаўа.\nМаған ўисал ўәде етер ышқы бағының бәҳәри,\nТилегимди бермесе яр – өмирим хазан мысалы болар.\nНе пайда бағ ишре гүллер пардоз бергенинен өзине –\nГүздиң қәҳәринен аман қалмас бирде-бир нәл.\nӘй Наўайы, бәҳәр болар бийрәҳим гүздиң орнына –\nКелсе ол улысты уйқысыз қойған шаҳзада сәҳибжамал.\n(Қоши есунми дейин, кўзи қаросинми дейин)\nҚасың – кәман, көзиң – қара екенин айтыў керек пе,\nҲәр бириниң көңлиме бәле екенин айтыў керек пе?\nКөзиң қәҳәрин айтсам, кирпигиң зәҳәрин айтсам,\nСен басқан топырақ аман екенин айтыў керек пе?\nЫшқың дәртин айтсам, ҳижраның жәбирин айтсам,\nБул дәртке тек ўисалың даўа екенин айтыў керек пе?\nЗулпың дәлийлин айтсам, ләбиң кәламын айтсам,\nБири шынжырлап, бири босатарын айтыў керек пе?\nЖүзиңде қалыңды айтсам, бойың сәрўи екенин айтсам,\nКөк көйлек үстинен кийген гүлрәң шапанды айтыў керек пе?\nДүнйа – бийрәҳим, десем, дәўир – мийримсиз, десем,\nЖаныма ҳәр бириниң жәбриў-жапасын айтыў керек пе?\nӘй Наўайы, залымның көзи-қасының тәрийпин туўар,\nОл ярдың қасы кәман, көзи қара екенин айтыў керек пе?\n(Ўтга солғил сарвни, ул қадди мавзун бўлмаса)\nОтқа салғыл сәрўини, қәдди рәўан болмаса,\nСамалға ушыр гүлди, қызыл рәңли болмаса.\nҒам түни аҳым самалы есер ҳижран таўына,\nҚәне еди таў орнында таңда саҳра болмаса.\nДелбеликтен, ўаҳ, ҳәр дем дәртим еселенер, егер\nОл пәрий ышқында ҳәр дем дәртим есе болмаса.\nКөңлим қолыңда өлмек истер, сен таң атсын дедиң,\nУсы дем өлтир – бул ығбалға ол қайыл болмаса.\nБутханада ҳирқамды гиреўге алмайды, әй шайх ,\nМәй узатпас, егер өзимди гиреўге қоймасам.\nҚой бул дүнйаның ислерин, ўисал истер болсаң,\nБунша дүнйа матасы баҳасы төмен болмаса!\nӘй Наўайы, жалтарма ол пәрий Мәжнүн десе сени,\nКим пәрийге ашық болар, егер Мәжнүн болмаса?!\n(Мени мен истаган ўз суҳбатига аржуманд этмас)\nМениң қәлеген адамым мени сәўбетине келтирмес,\nМени қәлегенниң сәўбетине бул кеўлим рай бермес.\nНе бәҳәр табарман оннан, ол менен бәҳәр истесе,\nОннан алған бәҳәрим мени бәҳрәмәнд етпес.\nБарсам ол пери бәзмине – өлтирер я тири қояр,\nСыртлай ғәзеп етсе, мәйли, пинҳан тәбәссүм етпес.\nАй менен күннен не хайыр – жат ҳүснлер бәлесинен\nИши-тысымды мың пәрше және бөлек-бөлек етпес.\nМәжнүндей есерленип келсе тез ол жан алғышым –\nҚапа көңлимнен тысқарыда сәмен шабысын көрсетпес.\nКөңил үз дүнйа ойнынан – жеңе алмайсаң оны,\nӘжел сыртпағынан басқа тал мойныңа қурық түспес.\nОл ай отлы жүзин ашса, Наўайы көз тиймесин, деп,\nМуҳаббат гүлинен басқа ол отта гия түтетпес.\n(Гул сочар ел боғ аро, сарви равоним келдиму?)\nГүл ийиси бағ ишинде, ол сәҳибжамалым келди ме?\nИйиси гүлден зыят мәлҳамы жаным келди ме?\nБийҳуш едим, усы сөзди айтыўға есимди жыйдым,\nАйтың, мени әўере-сарсаң қылған жанан келди ме?\nОл қәсте қалып еди, мен мәйханаға кеткенде,\nАңламаппан, төсектен турып ол бийҳалым келди ме?\nДемеңлер, жәллатлар келди сени өлтиргели,\nӨзим қәлеп жан берер ол жәллатым келди ме?\nАйралықтан өлди демең – басыма келди Мәсиҳ ,\nАйтың, ол руўҳымның әби-зәмзамы келди ме?\nХабар бердиң көшеме ашықлар келгенинен,\nАйтпадың – дәптеринен атымды өширген келди ме?\nМен хилўетте жатыр едим – келеринен гүдер үзип,\nӘй Наўайы, көп мәрте келемен дегеним келди ме?\n(Боғдин келди насиму гул исин келтурмади)\nБағ ишинен келди самал – гүл ийисин әкелмеди,\nҒамлы көңлим тикенлерин ол суўырып бермеди.\nЛәби лалына умтылып дембе-дем жуттым ҳәсирет,\nАлла-Алла, не қанларды маған бул ғам иширмеди.\nҲижран түни көзли етти, күндиз болғанда аспанға\nНешшақлым телмирсем де – қуяш көзге көринбеди.\nАйралығы дәртинен әжелге айттым арзымды,\nМийирманлық көрсетип, ол дийдарға жеткермеди.\nЎисалына зар болып шырлады бул ғәрип жаным,\nҲижран жанды бул тәннен алмады я емлемеди.\nГүлдиң зары көкке суўырды бир бүлбилдиң пәрлерин,\nПәлек зулымы жапырақларын оның көкке суўырмады.\nӘй Наўайы, бийўапа болып шықты сениң жақсы дегениң –\nӨзгеге кеўил берди, саған көз қыйығын салмады.\n(Гар аламимға чора йўқ, бўлмаса бўлмасин, нетай!)\nҚайғымның шарасы жоқ – болмаса болмасын, мәйли!\nҒамымның есабы жоқ – болмаса болмасын, мәйли!\nРенжиме усындай болса саны, истеги сол болса неттим,\nДәртиме шегара жоқ – болмаса болмасын, мәйли.\nЕсимди жыйнай алмадым, есимди жыйнаўға, әй зәҳид ,\nПал ашыў зәрүрлиги жоқ – болмаса болмасын, мәйли.\nЯр өзгениң мақсуўдын берер, бирақтағы мен тәрепке\nКөз ушынан нәзер салмас – салмаса салмасын, мәйли.\nЎисалы шамы менен улыс түни минаўўар, мениң\nБахтыма бир ушқын ҳәм жоқ – болмаса болмасын, мәйли.\nТәғдирдиң жазғанына көндим, булдур пәлектиң қәлеўи,\nҲалымды ашық айтып болмас – болмаса болмасын, мәйли.\nДедим: Наўайы өз дәртине шара таппады. Деди:\nМен берген дәртке шара жоқ – болмаса болмасын, мәйли.\n(Музтариб кўнглум аро ул юз хаели айланур)\nМуңға толы көңлимде ол ярдың арзыўы жасар,\nМисли айдын үстинде қуяш шуғласы ойнар.\nГә жүзи жилўа әйлер, жылўагердур зулпы ҳәм –\nМеҳир көрсетсе әлем сая киби шайқалар.\nЫшқы өртеди улысты – сен де күймей қалмассаң,\nТоғайға ушқын түссе – өртенер барлық шөп-шарлар.\nИшимди отқа алдырып, қәддим жайдай ийерсең,\nБилгеним – ол шоқ сәнем шәўген ойнаўға атланар.\nОның шоқлығын биледи бул елдиң жақсылары –\nӘлемди өртеў бабында ушқын жасынға айналар.\nЖамалың сүўретинен басқа жаққа аўмас көңлим,\nҚус өзин шыраққа урды – қанатлары күйер-қалар.\nСақый, мәй бер бундай ғам түни ҳижран дағынан\nБир қолайсыз түс көрип бул қәсте жан қыйналар.\nКим жанын әйлеп пида бул дүнйада дос тапса,\nАңлағыл, әй дос, не жаманлық болса сол достан болар.\nБахытлы сол, кимниң басы астында жатса яр қолы,\nНаўайы пақырға өз қолы түнлерде дастық болар.\n(Меҳр кўп кўргуздим, аммо меҳрибоне топмадим)\nКөплерге мийирман болдым – маған мийирман таппадым,\nКөплерге жан пида қылдым, мени сүйген жан таппадым.\nҒам толды бул көңлиме – мен ғамхорымды көрмедим,\nАйралықта қәсте болдым – жубатар жан таппадым.\nЫшқы деп болдым ишқысталық оғына нышана,\nБул қасы кәманда туўрылықтан нышан таппадым.\nКөңлим ишре ғумша – садақ оғы, гүл – тикен,\nДүнйа бағы ишинде бундай гүлистан таппадым.\nҲүсн мүлки ишинде сендей залым шаҳ көрмедим,\nЫшқы жолында өзимдей бийшара таппадым.\nКөп оқыдым Ўамық, Фарҳад, Мәжнүн қыссасын,\nӨз ҳалымнан әжайыбырақ дәстан таппадым.\nДүрлерди нәзик мәнили бул ғәрип көңлимдеги\nЖолына шашыўға дийди нәзик сәўер яр таппадым.\nОл аманлық ишинде болсын, әй Наўайы, мәйли мен\nЫшқы дүнйасы ара бул жанға ғамнан аманлық таппадым.\n(Минг ўтум бор, айлай олмасмен аен мингдин бирин)\nМың отым бар, әйлей алмаспан аян мыңнан бирин,\nДүнйа өртенер елге етсем дәстурхан мыңнан бирин.\nЖисмимде мың жара көрсең ҳеш тәәжипленбе,\nИштеги жаралардың көрсеттим мыңнан бирин.\nБул айралық көңлимди жүз мың пәрше еттилер,\nТабалмаспан излесем мен олардың мыңнан бирин.\nҲижран оты бир емес мың мәрте өртеди мени –\nӘлем өртенеди қылсам баян мыңнан бирин.\nМен сүйген жанларыма мың мәрте ўапалы болдым,\nБирақ таппадым өзиме солардың мыңнан бирин.\nӘй Наўайы, пәлекке бири не, мыңы не – өртенбе,\nҚайтарма бул келген бәлелердиң мыңнан бирин.\n(Ишқинг ўтиға қуруқ жисмим ўтун)\nЫшқың отына қурғақ жисмим отын,\nКеўил жулдыз оған, аҳым – түтин.\nТыйық пенен жарды ма көксиңди, демең,\nСоң етер тыйық пенен өзи оны пүтин.\nКүндизим түн болды зулпыңнан,\nҲәр талы өмириме түйин үстине түйин.\nКөзиме көринсе, депсең, аларман жанын,\nҲижраның өлтирсе керек оннан бурын.\nҚалай сәнем мени ертең көреди,\nСағынышы керек өлтирсе бүгин.\nСақый, сүзбеге сен берген мәйди,\nқалмапты ҳирқамның жери пүтин.\nОйнап өлтирди Наўайыны, көриң,\nШыны не екен бул болса ойыны.\n(Неча кўйидин чиқарға йўл сари боқиб турай)\nШығар болса көшесинен – мен жолына тигилдим,\nҲәмме алдында үмбедүм – мен алыстан телмирдим.\nОл шоқ сәнем жүз жылўа әйлесе ҳәр тәрепке,\nМен аҳ шегип бул басыма ҳәр дем бәлелер келтирдим.\nЯр ат шаўып өткен жолдың шаңын ел көзине сүртти –\nМен узақта турып басыма майтопырақты септим.\nОның жүзи жарығынан елдиң түни жақты болды –\nЖан қусын мен ол отқа түскен гүбелек еттим.\nБәзимлерде ким көринген болды оның ҳәмдамы,\nМен ҳижран күлбесинде қан жутып, аҳлар шектим.\nЎисалы мәйи умыттырса керек ҳижран азабын –\nӨзимди өлместен бурын мәйханаға жеткерейин.\nӘй Наўайы, ләби мәйин тапсырса ол шоқ мәйпурыш,\nЛалының мәйин татып, есесине жан берейин.\n(Кечди умрум нақди ғафлат бирла нодонлиғда ҳайф)\nКешти өмир ғәплет ишре наданлықта, ўаҳ,\nҚалғаны сарп болды пушайманлықта, ўаҳ!\nҲаўайы ҳәўеслерден тыйып билмедим өзимди,\nЎақтым кетти қуры сүўретти әлпешлеўге, ўаҳ.\nТаат-ибадатта өткермегим керек өмиримди\nМен шаўқым-сүренге сарп етип жибердим, ўаҳ.\nӘй мусылманлар, билиңлер, болды өмирим ҳасылы\nКәпир нәпсим питнесинен намусылманлықта, ўаҳ.\nЎаҳымнан пайда жоқ, енди өкинген менен қол тартып,\nДесем бүгин аҳўалыма бунша ҳайранлықта, ўаҳ.\nПәкизе жасаў керек еди пушайман болмаў ушын,\nПайда болмас қәте ушын пушайманлықтан, ўаҳ.\nҲәр не айтқан сөзлерим шындур десем – ялған екен,\nШын сөзимди айтаман: өмир өтти ялғанлықта, ўаҳ.\nГәданың тәғдири абзал султанлықтан ақыр есапта,\nГәда кешер ўақтымды султанлықта өткергеним, ўаҳ.\nӘй Наўайы, хабарлы бол халқтан, мениң болса\nКешти өмирим ғәплет пенен наданлықта, ўаҳ!\n(Кўргали ҳуснингни зору мубтало бўлдум санга)\nКөргели ҳүсниңди, зарыў-мүптала болдым саған,\nНе бәлели күн еди – қайдан жақын болдым саған.\nҚанша қарар етсем де үзбеге көңилди сеннен –\nӘттең-ай, күн-күннен бетер мүптала болдым саған.\nКөзиме шөп салма десем – көзимше өзгеге кеттиң,\nАл сен пида бол дедиң – мен пида болдым саған.\nҚай периниң зулымынан делбе болғанда не –\nӘй перийзат, жисми-жаным таяр қылдым саған.\nӘй көңил, туўры жолдың азабында қуўырылма,\nЖүз бәле келер болса – мен ҳәм бир бәле болдым саған.\nҚуда маған берген болса Хызыр қудығы суўын,\nСақый, мен оны төгип, қарыйдар болдым саған.\nАшықлық – ҳәсирет екен питпес өмириң бойыңа,\nНаўайыдай есигиңде матаўсыз қул болдым саған.\nҲирқа – дәрўишлердиң жупыны шапаны.\nШайх – суўфылар ҳалқасының басшысы.\nМәсиҳ – Қуранда ҳәм ҳәдислерде Ийса пайғамбар усылай аталады. Ол Алланың ықтыяры менен өлилерди тирилтиў, соқырлардың көзин ашыў ҳәм жаманкеселлерди емлеў салаятына ийе, деп түсинилген.\nЗәҳид – дүнйа тәшўишлеринен қол үзип, тек Қуда жолында ибадат пенен жасайтуғын диндар.\nШәўген (човган) – Ислам Шығысы еллеринде майданда атлы ойнайтуғын ойын. Оның тийкарында ҳәзирги атлы поло ойыны қәлиплескен.\nХызыр қудығы – ислам дининде Хызыр пайғамбар жолаўшылардың пири ҳәм тирилик суўының ийеси саналады.\nҚарақалпақшалаған С. Ибрагимов\nҲадал кәсип тутсаң – әлем үйинде\nТапқан-тутқаныңның берекети бар.\nБиреў маған нан береди дегенлер –\nТәңирине әси болған наданлар.\nМәни билген адамлардың ишинде\nАлтын ҳәм гүмисим жоқ деп арланба –\nГәдалық артықдур данышпанларға\nБиймәни сүўреттиң шаҳы болғаннан.\nАйдарҳа патшадур дүнйа малына –\nқәҳәр етип аўзынан от шашады.\nМаба билсең айдарҳаның хызметин –\nОның зәҳәрин де жутып жасадың.\nСыр сақла, биреўге айтылған сырың –\nЕнди ҳеш ўақ ол қупыя болмайды.\nӘшкара сыр – сыртқа шығарған демиң,\nОл нәпести қайтып жутып болмайды.\nҒыйбаты сыртыңнан болған дослардан\nАлдыңнан оқ атқан бийтаныс артық.\nЕки жүзли сатқын бирадарлардан\nБасыңды аламан деген жаў артық.\nДүнйа ислеринен хабар берейин,\nҮш адамнан үш жаман ис көринер:\nПатшаның ғәзеби, байда – бақыллық,\nКитап ашқанлардың пулға ҳәўеси.\nПатша әдил болса – ели үстинде\nТүнлери күндиздей жақты болады.\nПатша залым болса – түн зүлметинде\nКүндизлери қара думан болады.\nКөз бенен қасың көркем, қабағың көркем,\nЖүз бенен сөзиң көркем, додағың көркем,\nИйегиң-меңиң көркем, буғағың көркем,\nАйта берсем бастан-аяғың көркем.\nЖаннан көп сүйермен, әзийз өмирим,\nБийҳесап сүйермен, әзийз өмирим,\nНешик улығ болса инсанның меҳри –\nОннан көп сүйермен, әзийз өмирим.\nҒәрип шадлы болмас ғайры еллерде –\nЖат ел өз елиңдей меҳир бермейди.\nҚойсаң қызыл гүлди алтын қәпесте –\nБүлбилге тикендей ләззет бермейди.\nБир гүлдиң дәртинде аҳыў-зар едим,\nӘтири көңлимди безер деп едим,\nШақасынан қузғын ушқанын көрип,\nЕнди оны ийискеўге ар еттим.\nКөңлиме жүз мәнет жеткерди ҳижран,\nЖаныма дәрт оғын қадады ҳижран,\nЖандырды жисмимди пәний отына,\nКүйди – күлин көкке суўырды ҳижран.\nДүнйада жоқ және бир бийшара мендей,\nБуншелли өз ҳалына сергиздан мендей,\nҒам ишре үйи болған ўайран мендей,\nМал-мүлкинен айрылған гәда мендей.\nЗәҳид, саған ҳүр керек, маған жанан керек,\nЖәннет саған болсын, маған мәйхана керек,\nМәйхана ишинде сақый ҳәм гүзе керек,\nНеше гүзе болса да барлығы толы керек.\nҲәсәд толы ақыл-ойы жәҳилдиң,\nӨз көзинде нурды кем көрсе елден,\nЕнди бул көзлерди алмастырыўға –\nКөзин ояр өзиниң де, елдиң де.\nМәсжидке жол алсам жүзегөйлердей,\nЯ мәйханаға кетсем риндлер менен –\nМақсуўдым табылса жақсы, ал, табылмаса –\nҚай жақларға басымды алып кетермен?!\nАйралық сәҳәри ғамға шатты мени,\nҲижран күни басыма жүз бәле салды мениң,\nҒам түни өлим ҳалына жеткерди мени,\nТаң атқанша уйқысызлық өлтирди мени.\nМуңлы басыма дастанған тасты не дейин?\nТас үстинде ғәрип басымды не дейин?\nҲәсирет отында көзде жасымды не дейин?\nӨлгеннен мүшкил өмиримди не дейин?\nДүнйа нәпси – барлық қурдымнан қурдым,\nБахыт – бул бәледен қутылған күниң,\nСуўсызға бир жутым суў артық жаннан,\nНәкәске бир теңге үстин бәринен.\nЕл кимнен жүз бурса – ел жаманы бил,\nҚаражоллардың да қаражолы бил,\nПығылы бузық бил улыс ишинде,\nӘлем ели жаманының жаманы бил.\nҮш пейил адамның жолын беклейди,\nБой берсең – асыңа қаттың зәҳәрди,\nБақыллық ҳәм нәпси – булар екеўи,\nменменлик болады буның үшлиги.\nКөңлиңди таза тут пәс қылықлардан,\nМинезиңди сындыр Қуда жолында,\nКим пейли пес болса – өзине душпан,\nУлыс жүз бурады бундай адамнан.\nКимди сынар болсаң – сөзине мәни бер,\nИси-ҳәрекети жөнине мәни бер,\nКеше ол не қылды, кимге не деди –\nБүгин ҳәм сол қылық-қылўасын етер.\nЖақсылар сәўбетинде сен де бол жақсы,\nСаған жақсыларға сен де бол жақсы,\nШийрин сөзиң менен жаўлап ал елди,\nКим пәкизе болса – сол елге жақсы.\nКимниң аты шықса жумсақ сөзинен –\nДушпаны дос болып жанына келер,\nҚатты сөз батады елдиң көңлине,\nЖыллы сөзге қурбан болар көңиллер.\nБилмедим жаманын ҳижран азабы,\nШүкирлик қылмадым ўисал шағлары,\nБилгенимде айралық не екенин –\nОлла, жаздырмас-ем етегин ярдың.\nДедим: ийегиң-буғағыңнан сүйейин,\nКөзиңди, қасыңды, қабағыңды сүйейин,\nГүл жүзиңди ийискеп, додағыңнан сүйейин, –\n«Яқ, яқ, болмайды!» – десең, аяғыңды сүйейин.\nПәлек маған ҳижран қанжарын тартты бул түн,\nҚоймады бир зәрре баўырымды пүтин,\nТүн қамап келип бизди бийҳал әйледи,\nНе бәлели түн болды, я Рәб, бул түн.\nӘй нигар, көзлериңдей көз қәне?\nҲижраныңда жылаўдан ақты көздиң қаны.\nТелмириўден жолыңа, әй баўыры тас,\nИнтизарыңда ағыпты көз, қәне?\nЕситтим, бурымларың саны жүзден өтипти,\nНеше түн ҳәм күн көрсем, ол шамадан өтипти,\nЕгер рейимиң келсе жүз жас көргенге –\nМениң жасым еки жүзден өтипти.\nӘЛИЙШЕР НАЎАЙЫ АФОРИЗМЛЕРИНЕН ҮЛГИЛЕР\nКөп сөйлеген – көп жеңиледи,\nКөп жеген – көп жығылады.\nСақаўатсыз адам – жамғырсыз бәҳәр.\nКеңпейиллик ҳәм кишипейиллик –\nўапалылық ҳәм уятлылық –\nТил бузылса ел бузылады.\nЖалған наданның қолындағы қылышы.\nКеўил ғәзийнесиниң қулпы – тил,\nтилдиң гилти – сөз.\nШын сөз ҳүрметленеди, жақсы сөз қысқа келеди.\nСабыр етсең – көп ислер өз шешимин табады,\nсабырсызлық етсең – аяғың таяды,\nаяғы тайған – жығылады.\nАўзына келгенди айтыў – наданлықтың белгиси,\nалдына келгенди жеў – ҳайўанлықтың белгиси.\nГәўҳар балшыққа түскени менен баҳасы түспейди.\nЕр адамның жарасығы – терең ақылы менен дурыс ислери.\nМәрт – жыртық тонда да мәрт,\nсулыў – жамаўлы шапанда да сулыў.\nНаданлар барлық миллетте де надан.\nЖақсылық қолыңнан келмесе – жаманлық та қылма.\nБилмегенин сорап үйренген – алым,\nарланып сорамаған – өзине залым.\nАдам аз-аздан үйренип дана болар,\nтамшы тамшыға қосылып дәрйа болар.\nОттың иси – қуўырыў, желдиң иси – суўырыў.\nАйтылар сөзди айт, айтылмас сөзди тилиңе баспа.\nРинд – мәйхор.


10:55 / 11.05.2019 5445\nЖаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти маълумотига кўра, дунёда 18 ва ундан юқори ёшдаги 1,9 миллиард киши ортиқча вазнга эга. Уларнинг 600 миллиондан ортиғи эса семизликдан азият чекмоқда. Шу боис, ортиқча вазн билан касалланишнинг олдини олиш, уни эрта аниқлаш ва беморларни дарддан фориғ этиш замонавий тиббиёт олдидаги долзарб вазифалардан биридир.\nСоғлиқни сақлаш вазирлиги томонидан бутун мамлакатимиз бўйлаб жорий йил 11 май, шанба куни соғлом турмуш тарзига риоя этиш борасидаги оммавий тадбирларнинг навбатдаги босқичида айни шу муаммога эътибор қаратилиб, «Оилавий семизликка йўл йўқ» шиори остида 5 километр масофага фаол юриш ва «Саломатлик стартлари» тадбири ташкил этилди.\n«Камҳаракатлилик, кун давомида узоқ вақт компьютерда ишлаш инсон организмида ортиқча вазн билан боғлиқ кўплаб касалликларни келтириб чиқаради. Мазкур хасталикларнинг олдини олиш мақсадида ҳар бир киши кундалик иш фаолиятини жисмоний фаоллик билан бошлаши, яъни тоза ҳавода сайр қилиши, жисмоний машқлар билан банд бўлиши ва албатта соғлом ҳамда тўғри овқатланишга эътибор қаратиши лозим. Зеро, тоза ҳавода сайр қилиш — мушак, юрак-қон томир тизимини мустаҳкамлайди, нафас олиш ритмини ривожлантиради», — дейди Аҳолининг соғлом турмуш тарзини қўллаб-қувватлаш ва жисмоний фаоллигини ошириш маркази директори Барно Одилова.\n«Фаол ҳаракатлар танадаги ёғлар эришига, шу орқали ортиқча вазндан қутулишга ёрдам беради. Шунингдек, жисмоний фаолиятнинг бундай тури ҳаракатнинг энг хавфсиз усули ҳисобланиб, уни деярли ҳар бир киши — ўсмирдан тортиб, кекса одам ҳам бемалол бажариши мумкин.\nСемизликка қарши курашда соғлом овқатланиш ҳам муҳим ўринга эга. Турли хил сабзавот ва меваларни истеъмол қилишга одатланиш ҳам оилаларда соғлом ва тўғри овқатланиш рационини шакллантиришга хизмат қилади. Шу билан бирга, баъзи ҳолларда муҳим, аммо кўз илғамас қоидаларга риоя этишимиз ўзимиз ҳамда оила аъзоларимизнинг саломатлигини мустаҳкамлайди. Мисол учун, ҳар куни наҳорда 200 граммдан кам бўлмаган илиқ сув истеъмол қилишни одатга айлантирсак, саломатлигимиз учун кони фойда бўлади. Чунки сув тезлик билан ошқозонга ва ичакларга тушади, заҳарли моддалар чиқарилишига ёрдам беради. Ичакларни тозалаб, овқатдан келадиган фойдали моддаларнинг яхши ўзлаштирилишига ҳисса қўшади. Мутахассисларнинг таъкидлашича, тонгда оч қоринга ичилган сув метаболизмни 25 фоизга тезлаштиради. Бу эса ортиқча вазнга эга одам учун калорияни фаол сарфлаш натижасида озишга ёрдам беришини англатади.\nУнутмайлик, семизликни олдини олишда соғлом турмуш тарзи, жумладан, оилавий жисмоний фаоллик, соғлом ва тўғри овқатланиш муҳим ўринга эга. Шундай экан, бунинг учун биздан кўп нарса талаб этилмайди. Шунчаки, эрталабки фаол юриш, жисмоний машқлар, кундалик овқатланиш рационни тўғри йўлга қўйиш ва фаол турмуш тарзига эришишнинг ўзи кифоя!», — дейилади Соғлиқни сақлаш вазирлиги Жамоатчилик билан алоқалар бўлими хабарида\nСоғлиқни сақлаш вазирлиги: Алкоголь ва никотин жиддий касалликлар ривожланиши хавфини оширади


БМТ қурол-аслаҳа инспекторлари раҳбарлари Ироқ расмийлари билан Ироқдаги оммавий қирғин қуролларини қидириб топиш ишларини қайтадан бошлаш хусусида музокараларни давом эттирмоқдалар.\n26 январ 2021, Тошкент вақти: 21:20\nАйни пайтда, инспекторлар бундан тўрт йил олдин ташлаб кетган ўз идораларини кўздан кечирмоқдалар.\nБМТ инспекторлари бошлиғи Ханс Бликснинг бугун Ироқ Ташқи ишлар вазири Нажи Сабри билан учрашиши режалаштирилган. Бликс кеча Бағдодга келганидан бери президент Саддам Ҳусайннинг маслаҳатчиси генерал Амир ал Саади билан бугун иккинчи маротаба учрашиши кутилмоқда.\nҲозир Европа Иттифоқининг президентлик вазифасини бажараётган Дания Ташқи ишлар вазири Пер Стиг Мёллер Ироқни БМТ инспекторлари билан дарҳол, шартсиз ҳамкорлик қилишга чақирди.\nБугун Приштина шаҳрида сўзлаган БМТ Бош котиби Коффи Аннан, Ироқдаги учиш таъқиқланган зонада Ироқ кучларининг АҚШ ва Британияга қарашли жанговар учқичларини ўққа тутаётгани БМТ Хавфсизлик кенгашида Ироқ бўйича қабул қилинган резолюцияни бузиш эмас, деди.


Қозоғистон қочқинлар учун хатарли мамлакатга айланадими?\n26 май 2022, Тошкент вақти: 09:31\nҚозоғистонлик ҳуқуқ ҳимоячиси Денис Живаго фикрича, қочқинлар масаласи бўйича янги тартиб яқин орада катта муаммолар туғдириши мумкин.\nҚозоғистондан бошпана олмоқчи бўлган қочқинлар тақдири ҳақида қарор қабул қилиш ваколатининг қозоқ расмийларига берилганини шарҳлаëтга ҳуқуқ ҳимоячилари янги тартиб ўзбек қочқинлари аҳволини янада оғирлаштиришидан чўчимоқда.\nБундан буён Қозоғистонда бошпана изловчиларга қочқинлик мақомини бериш ёки уларни юртига қайтариб юбориш масаласини БМТнинг қочқинлар иши бўйича Олмаота ваколатхонаси эмас, балки Қозоғистон Меҳнат вазирлиги қошидаги миграция департаменти ҳал қилади. Мазкур янги тартибга аниқлик киритиш мақсадида БМТнинг қочқинлар иши бўйича Олмаота ваколатхонаси билан боғландик.\nВаколатхонанинг жамоатчилик билан алоқалар бўлими ходимаси Жанна Дўсова бунга жорий йил январ ойида Қозоғистон ҳукумати қабул қилган “Қочқинлар тўғрисида”ги қонун сабаб бўлганини айтди.\n- Афсуски, қонунда БМТ қочқинлар иши бўйича ваколатхонаси роли ҳақида ҳеч нарса ёзилмаган. Аммо бизнинг ташкилот ва Қозоғистон ҳукумати ўртасидаги келишувга кўра, ҳозирда бошпана излаётган барча шахслар, уларнинг қайси давлатдан бўлишидан қатъий назар, давлат процедурасидан ўтиш имконига эгадирлар. Шунга мувофиқ, улар бошпана сўраш учун Қозоғистоннинг миграция қўмитасига мурожаат қилишлари мумкин, деди Жанна Дўсова.\nАйтиш жоизки, Қозоғистон ҳукумати ва БМТ қочқинлар иши бўйича ваколатхонаси ўртасидаги мазкур келишувга 21 апрел куни эришилган. Ваколатхона ходимасига кўра, эндиликда Қозоғистонга келган қочқинлар масаласи билан бевосита қозоқ расмийлари шуғулланади.\nМаълумотларга кўра, БМТ қочқинлар иши бўйича Олмаота ваколатхонасига Ўзбекистон, Қирғизистон ва Хитойдан келган қочқинлар кўпроқ мурожаат қилади. Ўтган йили ваколатхона рўйхатга олинган бошпана изловчилар орасида кўпчиликни ўзбекистонликлар ташкил этишини билдирганди.\nЭнди Ўзбекистон ва бошқа қўшни давлатлардан Қозоғистонга бошпана излаб келган кишилар беш кун давомида мамлакат меҳнат вазирлиги қошидаги миграция департаментига мурожаат қилишлари ва рўйхатдан ўтишлари шарт бўлади.\nАниқланишича, республика миграция хизмати ўзи лозим деб топган кишига қочқин мақомини беради. БМТ қочқинлар иши бўйича Олмаота ваколатхонаси эса эндиликда бу ишда фақат кузатувчи ва маслаҳат берувчи ролини ўтайди.\n- БМТ қочқинлар иши бўйича Олмаота ваколатхонаси ходимлари қочқин мақомини белгилаш бўйича давлат комиссияси йиғилишларида иштирок этади. Шунга мувофиқ, биз Қозоғистондан бошпана топиш ниятида бўлган кишилар тақдири қандай кечаётганини қайд этиб, бу ишни диққат билан назорат қилиб турамиз, деди Жанна Дўсова.\nАммо халқаро инсон ҳуқуқлари бюросининг қочқинлар иши бўйича мутахассиси Денис Живаго бунга катта шубҳа билан қарашини таъкидлади.\n- Қозоғистон ҳукумати томонидан яқин хориждан келган қочқинларни рўйхатга олиш жараёни умуман иш бермаяпти. Сабаби аввал миграция департаменти фақат Афғонистондан келган қочқинлар билан ишларди. Ҳозир миграция органи ходимлари Ўзбекистон, Қирғизистон ва МДҲнинг бошқа давлатларидан келган қочқинлар билан қандай ишлаш ҳақида тасаввурга ҳам эга эмаслар. Яқин орада бу катта бош оғриқ туғдиради, дейди Денис Живаго.\nУнга кўра, бундай бошоғриқ ҳозирнинг ўзидаёқ пайдо бўлган. Яъни айни пайтда миграция органи ходимлари ўз юртида қидирувда бўлгани боис Қозоғистон қамоқхона ва тергов ҳибсхоналарида сақланаётган қочқинлар ишини юридик жиҳатдан қандай ҳал этишни билмаяптилар.\nЭслатиш жоизки, бундан аввал БМТ қочқинлар иши бўйича Олмаота ваколатхонаси қўшни давлатлардан Қозоғистонга келган қочқинларга “бошпана изловчи шахс” сертификатини берар эди. Мана шу ҳужжат асосида қочқинлар Қозоғистон ҳудудида бемалол яшай олардилар.\nЎзбекистонда қидирувда бўлган, аммо БМТ қочқинлар идорасининг мазкур ҳужжатини олган ўзбек қочқинлари қозоқ полицияси томонидан қўлга олинган тақдирда ҳам ўз юртига бадарға қилиниши мумкин эмасди. Янги қабул қилинган қонунга кўра эса бундай ҳужжат ўз кучини йўқотади.\nАснода қочқинлар ишини кўриш ваколати қозоқ расмийлари ихтиёрига ўтганидан хабар топган ўзбек қочқинлари ўз хавотирларини яширмаяптилар.\n- Қочқинлар ҳозир ваҳимада ўтирибди. Нимага унақа бўлади, бўлиши мумкин эмас бу нарса. Қозоғистон билан Ўзбекистон бир қадам-ку. Кўктепа деган жойда Погран деган жой бор, ўша ерда қочқинларимизни уйдан босиб олиб кетди маска, автоматлар билан. Ким кафолат берадики, бизнинг ўзбекларимизни бу ердан ушлаб кетмаслигига. Қозоғистон ўзи ҳам бериб юбориши мумкин, бунга ҳеч ким гарантия беролмайди. Ўзи қочқинни нимага қочқин дейди? Улар бошпана олиб, учинчи давлатга чиқиб кетиш арафасида тинчгина яшашни хоҳлайди. Бу ерда ўтиргани билан ё ишлай олмайди, ё кўчада бемалол юролмайди бизнинг қочқинлар. Конечно паника бор, дейди ўзбекистонлик қочқинлардан бири.\nАйни пайтда қозоғистонлик ҳуқуқ ҳимоячилари қочқинлар тақдирини ҳал этиш қозоқ ҳукумати ихтиёрига ўтгач, давлат амалдорларининг қочқинларни бесабаб овора қилиши, уларнинг аризаларини қабул қилмаслиги ёки ундан ҳам даҳшатлиси, ҳаёти хавф остида бўлган қочқинни юртига қайтариб юбориш мумкинлигини таъкидлашмоқда.\n- БМТ қочқинлар иши бўйича Олмаота ваколатхонаси қандайдир муаммо туғилса, бу ҳақда жар сола бошлаши мумкин албатта. Аммо бу юртига бадарға қилинган қочқинларнинг Қозоғистонга қайтарилишини кафолатлай олмайди. Москвада қочқинлар ишини ҳал қилиш масаласи миграция органлари ихтиёрига топширилганида шундай бўлганди. Улар қочқинларни ўз юртига қайтариб юборгандилар, дейди Живаго.\nАйтиш жоизки, бир неча йил аввал Қозоғистон ҳудудида бошпана топган ўзбек қочқинларининг қозоқ махфий хизматлари томонидан таъқиб қилиниши, уларнинг ойлаб ҳибсда сақланиши ҳамда ўзбек қочқинларининг Қозоғистон ҳудудида бедарак йўқолиши ҳолатлари кўп учраган.\nКузатувчилар авваллари бундай ҳолатлар юз берган пайтда БМТ қочқинлар иши бўйича Олмаота ваколатхонаси қочқинга ўз вақтида ёрдам бериш имкониятига эга бўлган бўлса, эндиликда ваколатхона бундай “имтиёз”дан маҳрум этилганини, бундан фойдаланган қозоқ амалдорлари эса қочқинлар ҳаётини ўзлари билганча ҳал этишлари хавфи пайдо бўлганини таъкидлашмоқда.


ИнтерФУТБОЛ :: Роналду, “Ювентус” ва Аллегридан навбадаги рекордлар...\nРоналду, “Ювентус” ва Аллегридан навбадаги рекордлар...\nСизга яхши маълумки, «Ювентус» А Сериянинг 33-турида «Фиорентина»ни мағлуб этиб (2:1), чемпионат ғолибига айланди, жамоа етакчиларидан бири Криштиану Роналду эса биринчи марта ва дастлабки мақсумдаёқ Италия чемпиони бўлди.\nЭслатиб ўтамиз, 34 ёшли португалиялик “мегаюлдуз” «Манчестер Юнайтед» таркибида 3 карра Англия, «Реал» билан эса 2 марта Испания чемпиони бўлишга эришганди. Шу тариқа, у Англия, Испания ва Италия чемпионатларида ғалаба қозонган тарихдаги 1-рақамли футболчига айланди.\nКриштиану Роналду Италиядаги илк мавсумдаёқ 27та ўйинида 19та гол (11та гол+пас) киритишга эришди.\nШу ўринда таъкидлаш керакки, Турин клуби муддатидан олдин, лига якунига 5та тур қолганида қаторасига 8-марта бош совринни ўзиники қилиб олди. Эндиликда «Юве» музейидан 35-скудетто жой олади. Ҳар иккала кўрсаткич – жами 35 марта ва узлуксиз 8 мавсум чемпион бўлиш А Серия учун рекорд натижа саналади. Расман 117 маротаба ўтказилган биринчиликда ғолиб чиқиш бўйича иккинчи ўрин «Милан» ва «Интер» клубларига тегди – миланликлар 18 мартадан Италия чемпиони бўлишган.\nТаъкидлаш ўринлики, А серияда энг кўп чемпион бўлган ҳам “кекса сеньоралар” бўлишди. Улар 2012- 2019 йилгача кетма-кет 8 марта олтин медалларга сазовр бўлишди. Бу борада уларга чқинроқ натижа кўрсатганлар - Интер(2006-2010) ва Торино (1943-1949)жамоалари кетма-кет 5 мартадан чемпион бўлишган.\nАйтганча, жамоа бош мураббийи Массимо Аллегри ТОП-5 миллий чемпионатларида бир жамоа сафида кетма-кет 5 марта чемпион бўлган 2-мураббйи бўлди. Аллегридан олдин Мигель Мунос Испания премьеросида 1961-1965 йиллар давомида “Реал” Мадрид билан худдий шундай натижа қайд этган экан...


Kutubxona - Genrix Byoll. Albatta, bir nima sodir boʻladi (hikoya) / Kiril\nSiz shu sahifadasiz: Genrix Byoll. Albatta, bir nima sodir boʻladi (hikoya) / Kiril\nАсар номи Албатта, бир нима содир бўлади (ҳикоя)\nТаржимон Давронбек Мамарасулов (Олмон тилидан)\n«Шарқ юлдузи» журналининг 2012 йил 2-сонидан олинди\nАлбатта, бир нима содир бўлади (ҳикоя)\nАлфред Вунзидел фабрикасида хизматчи бўлиб ишлаган пайтларим кечмиш ҳаётимда ғаройиб кунлар бўлиб муҳрланди. Табиатан меҳнатдан кўра хаёлпарастликка ошнолигим кўпроқ ва ўзимни уринтиришни хуш кўрмайман.\nОнда-сонда меҳмон бўладиган моддий қийинчиликлар ҳам ҳа деганда мени тарк этавермайди – хаёлпарастлик ҳам бекорчилик каби бесамар бўлади-да. Бир сафар иложсизликдан бандликка кўмаклашувчи ташкилотга умид боғлаб бордим. Мени (ўзим каби яна етти шеригим билан) Вунзидел фабрикасига ишга қабул имтиҳонидан ўтишга жўнатишди.\nФабриканинг олд кўринишиёқ ичимга ғулғула солди: фабрика бошдан оёқ шиша блоклардан қурилганди. Меҳнатни қанчалик ёқтирмасам, ёрқин бино ва хоналарни ҳам ундан ортиқ кўрмайман. Бизни ёруғ, байрамона безалган ошхонага олиб киришганда, ташвишим янада ортди: мулойим официантлар бизга тухумлар, қаҳва ва қовурма бурда нонлар келтиришар, кўзни қамаштирадиган графинлардаги апелсин шарбатлари кишини ўзига чорларди; яна тилла балиқчалар оч яшил аквариум ойналарига димоғдор башарасини тираб туришини айтмайсизми. Официантлар шу қадар хурсанд эдиларки, хурсандчиликдан ёрилиб кетгудай, қўшиқ айтиб юборишдан ўзларини зўрға тутиб туришгандек туюларди менга.\nХаёлимга бошқа шерикларим ўйламаган гумонли фикр келди: балки бу нонушта ҳам имтиҳоннинг бир босқичи бўлсачи; мен, ўз танасини гўё тансиқ таомлар билан сийлаётган киши каби нонни астойдил, жон куйдириб чайнай бошладим. Ундан кейин қилган ишимни кўрган одам мени жиннига йўйиши мумкин: оч қоринга апелсин шарбатидан ичдим, қаҳва ва тухумга қўл ҳам урмадим, қовурма бурда ноннинг йирик бўлагига ҳам тегмадим, кейин ўрнимдан турдим-у, ошхона ичида у ёқдан бу ёққа шахдам қадам ташлаб юра кетдим.\nШундай қилиб десангиз, имтиҳонга биринчи бўлиб олиб киришди, у ерда шинам тузалган столлар устида саволномалар шай турарди. Деворлар яшил бўёқ билан шундай зийнатлангандики, қўяверасиз. Бу ерда ҳеч бир зоғ кўринмас, шунга қарамай мени кузатишаётганига ишончим комил эди. Ўзимни гўё ҳеч ким кузатмаётган, меҳнатга бошқоронғи бўлган ҳомиладордек тутдим: бетоқатлик билан ручкамни сумкамдан суғура солиб биринчи дуч келган стол ёнига ўтирдим ва тутқаноғи тутган ҳисобчи каби сўровномани олдимга тортдим.\nБиринчи савол: Бир инсонда икки қўл, икки оёқ, икки кўз ва қулоқ борлигини мантиқан тўғри деб ҳисоблайсизми?\nШу ўринда мен биринчи марта хаёлпарастлигим мевалари ҳосилини йиғиб, зудлик билан уни қоғозга туширдим: «тўрт қўл, тўрт оёқ ва тўрт қулоқ ҳам менинг ғайратим олдида камлик қилади. Эсиз, инсон тана аъзолари билан кам таъминлангани ачинарли.\nИккинчи савол: Бир вақтнинг ўзида нечта телефонга хизмат кўрсата оласиз?\nБу саволга жавоб беришим ҳам «икки карра икки»дек осон бўлди. «Агар телефон еттитача бўлса, – ёздим мен, – балки зерикиб қоларман, тўққизтаси балки чигалимни ёзар».\nУчинчи савол: Иш куни тугагач, бўш вақтингизда нима билан банд бўласиз?\nЖавобим: «Мен иш куни тугашини тасаввур қилолмайман, ўн беш ёшга кирган куним «бўш вақт» жумласини луғатимдан ўчириб ташлаганман, меҳнат доим ҳаётимнинг мазмуни бўлиб келган».\nМени ишга олишди. Очиғи тўққизта телефон ҳам мени чарчата олмади. Гўшакка бақиришимни айтмайсизми: «Имилламай ҳаракат қилинг!» ёки «Бўш турманг! – Бир нима қилиш керак. – Бир нима амалга ошади. – Бир нима амалга ошди. – Бир нима амалга ошиши керак эди». Кўпинча (муҳитнинг таъсирида бўлса керак) – буйруқ-истак майлига амал қилардим.\nЭнг қизиғи тушлик танаффуслари эди. Биз ошхонада сассиз-садосиз хуррамлик билан витаминларга бой таомлардан баҳра олардик. Вунзидел фабрикаси шундай одамлар билан тўлгандики, улар худди ҳормас-толмас меҳнаткашлар каби ўз таржимаи ҳолидан ҳикоя қилишга муккасидан кетгандилар. Уларнинг таржимаи ҳоли уларга ўз ҳаётидан ҳам муҳимроқ, бир тугмасини боссанг бас, эҳтиромга бурканган таржимаи ҳол ижросини эшитасан.\nВунзидел раҳбари Брошек исмли киши бўлиб, ўз вақтида жуда шуҳрат топган эди, чунки у талабалик пайтидаёқ еттита етим бола ва бир фалаж аёлни боққан, қолаверса, тўртта савдо ваколатхонасида муваффақиятли амалиётдан ўтган ва унинг устига икки йил ичида иккита давлат имтиҳонини аъло баҳога топшириб, ўқишни тамомлаган эди. Мухбирлар ундан: «Сиз ўзи қачон ухлашга улгурасиз?» – деб сўрашганда у: «Ухлаш – бу гуноҳ!» деб жавоб берган.\nВунзиделнинг котибаси эса, бир фалаж киши ва тўрт болани тўқувчилик қилиб боққан ва шу билан бир вақтда психология ва мамлакацҳунослик бўйича диссертация ёқлаган, буям етмагандек овчарка итлар боққан ва Вамп 7 номи билан барда қўшиқчилик қилган.\nВунзиделнинг ўзи шундай инсонлар тоифасидан бўлганки, бундайлар эрталаб уйғониб улгурмай, ҳаракат қилишга бел боғлашади. «Мен ҳаракат қилишим керак», – ўйлайди улар ваннага кираётиб. «Мен ҳаракат қилишим керак», – ўйлайди улар соқол олаётиб, улар соқолларини олар экан, совун кўпигига бурканган устара мосламага тантанавор боқадилар: Бу қиртишлашдан тўкилган қиллар улар ҳаракатчанлигининг илк қурбонлари бўлмоқдалар. Ҳатто билинар-билинмас ҳодисалар ҳам уларда мамнуният уйғотади: сув шилдирамоқда, қоғоз ишлатилмоқда. Бир нима амалга ошмоқда. Нон ейилмоқда, тухум паққос туширилмоқда.\nВунзиделнинг арзимаган кичик бир қимирлаши ҳам ҳаракат бўлиб кўринади: бошига шляпа қўндириши, бармоқлари титраганича палтоси тугмасини қадаши, хотинининг юзидан ўпиб қўйиши, ҳаммаси меҳнат.\nУ хонасига қадам қўйиши билан котибасига салом ўрнига қичқиради: «Бир нима қилиниши керак!» Котиба ҳам унга кўтаринки кайфиятда жавоб беради: «Албатта, бир нима амалга ошади!» Вунзидел кейин бирин-кетин бўлимларни айланиб, ҳаммага «Бир нима қилиниши керак!» номли кўтаринки жумласини улашади. Ҳамма унга «Албатта, бир нима амалга ошади!» дея жавоб қайтаради. Мен ҳам, у хонамга кирган заҳоти нурафшон қиёфада: «Албатта, бир нима амалга оширилади!» деб ҳайқираман.\nБиринчи ҳафта давомида хизмат кўрсатадиган телефонларим сонини ўн биттага етказдим, иккинчи ҳафтада ўн учтага. Эрталаблари трамвайда кетар эканман, янгидан-янги буйруқ-истак майлларини ихтиро қилиб ёки «содир бўлмоқ, амалга ошмоқ» феълларини турли замонларда, турли нисбатларда, истак майли ва аниқ майлларида кашф қилиб роҳатланаман; икки кун давомида фақат битта гапни қайтардим, чунки унинг шундай зер-забар шаклини топиб олдим: «Бирор нима содир бўлиши керак бўлган бўлса – бўлса экан», кейинги икки кун бошқа бир гап: «Содир бўлиши мумкин бўлмаган нарса бўлса – бўлса экан».\nШу зайлда ростдан ҳам бир нима содир бўлгандай, ўзимни ҳолсиз сеза бошладим. Қайсидир сешанба куни фикримни йиғиб улгурмасимдан, Вунзидел хонамга кириб келди ва ўзининг «Бир нима қилиниши керак!» ибораси билан ҳайқирди.\nУнинг юзидаги ғайриоддий ифодага тикилиб, ёзиб қўйилганидек, хушчақчақ ва ғайрат билан «Албатта, бир нима амалга ошади!» дейиш тилимга келмади. Узоқ вақт каловландим, чунки ҳадеб бақиравермайдиган Вунзидел менга қараб ўкирар эди: «Жавоб беринг! Ёзиб қўйилганидек жавоб беринг!» Мен эса секингина, истамасдан, «мен ёмон боламан» дейишга тили бормаётган ёш болага ўхшаб жавоб бердим. Бўғзимдаги гапим зўрға сирғалиб чиқди: «Бир нима амалга ошади!» Тилим калимага келиб улгурмасидан, ростдан ҳам нимадир содир бўлди: Вунзидел тўсатдан ерга йиқилди, у тараф-бу тарафга ағанаб, очиқ эшик рўпарасида кўндаланг ётиб қолди. Мен қўрқа-писа столимни айланиб ўтиб унга яқинлашганимда, кўнглимдан ўтган гумон тўғрилигига амин бўлдим: у жон таслим қилганди.\nБошимни силкиб, Вунзиделдан узоқлашдим, коридор бўйлаб оҳиста юриб Брошек хонасига яқинлашдим ва тақиллатмасдан кириб бордим. Брошек ўз ёзув столи ёнида ўтирар, икки қўлида ҳам телефон гўшаги, оғзида эса шарикли ручка билан ён дафтарга нималарнидир қайд этар, яна шу билан бир пайтда ялангоёғи билан стол остидаги ёзув машинкасини ишлатарди. Шу алфозда у оиласининг бус-бутун кийинишини таъминларди. «Бир нима содир бўлди,» – дедим мен секингина. Брошек шарикли ручкани туфлаб ташлади, иккала гўшакни қўйди, оёқ бармоқларини шошмасдан машинкадан олди.\n– Нима содир бўлди? – сўради мендан.\n– Жаноб Вунзидел қазо қилди, – дедим мен.\n– Йўқ, – деди Брошек.\n– Афсуски, рост, – дедим мен, – бу ёққа юринг!\nБрошек: «Йўқ, бундай бўлиши мумкин эмас», – деди-ю, менинг ортимдан коридор бўйлаб туфлисини шалоплатиб судраганча эргашди.\n«Йўқ, – деди у Вунзиделнинг жонсиз жасадига кўз тикиб, – йўқ, йўқ!» Мен унга эътироз билдирмадим. Эҳтиёткорлик билан Вунзиделни ўгирдим, кўзларини юмиб қўйдим-да, унга ўйчан тикилдим.\nҚалбимда унга нисбатан илиқликни туйдим ва биринчи марта ич-ичимдан уни ҳеч қачон ёмон кўрмаганимни ҳис қилдим. Унинг юзида гўё болалар юзидаги каби ўжарлик ва қайсарлик ифодаси бор эди, худди ўртоқларининг далиллари ҳар қанча ишонарли эшитилсаям, қорбобога бўлган ишончидан воз кечмаётгандай.\n«Йўқ, – такрорларди Брошек, – йўқ!».\n– Бирор нима қилиш керак, – аста юзландим Брошекка.\n– Ҳа, – деди Брошек, – бирор нима қилиш керак.\nБир нима чораси кўрилди: Вунзидел дафн қилинди, менга эса сунъий атиргулларни унинг тобути ортидан кўтариб боришни бир овоздан топширишди, чунки менинг қонимда хаёлпарастлик ва ҳаракацизликка мойилликдан ташқари, жуссам ва юз қиёфамда қора костюмга монандлик ҳам бор эди. Очиғи мен – Вунзидел тобути ортидан қўлимда сунъий атиргуллар билан борар чоғимда – салобатли, оғир-вазмин кўринардим. Шундан сўнг мени дафн маросими билан шуғулланувчи муассасага таклиф қилишди. У ерда менга азадор сифатида ишлашни таклиф қилишди. «Сиз туғма мотамсаросиз, – деди менга муассаса раҳбари, – сизни кийим-кечак билан таъминлаймиз. Кўринишингиз – қойилмақом!»\nМен Брошек билан гаплашиб, унга у ерда ўн учта телефонга хизмат қилиб ҳам, меҳнатга бўлган чанқоғим босилмаётгани, етарлича ишлаб чигалим ёзилмаётганини тушунтирдим. Ўша биринчи марта ўзимни азадор қиёфасида кўрган чоғимда англаб етдимки, бу айнан менинг касбим, айнан мен учун аталган иш экан.\nЎйга толиб, камтарона гулдастани қўлимда тутганча, халқ орасида унча оммалашмаган мотам куйи чалинаётган чоғда капелла ортида тураман. Қабристон ёнидаги кафе доимий ўтирадиган паккам, рол ўйнагани чиқмаган пайтларим у ерда вақт ўтказаман. Баъзан зерикканимда буюртма берилмаган майит ортидан борувчиларга ҳам қўшилиб кетавераман, ўз ҳисобимдан шартта гулдаста сотиб оламан-да, худо йўлига етим-есирлар тобути ортидан юриб кетавераман. Вақти-вақти билан Вунзиделнинг қабрини ҳам зиёрат қилиб тураман, чунки менинг чинакам касбимни, хаёлпарастлик қадрланадиган ва ҳеч нарса қилмаслик бурчи бўлган касбни кашф қилиб бергани учун ундан бир умр миннатдорман.\nЭнди-енди бир нарса бошимни қотиряпти: Вунзидел фабрикасида нима ишлаб чиқариларди экан?! Адашмасам совун эди-ёв!\n"http://www.kutubxona.com/wiki/index.php?title=Genrix_Byoll._Albatta,_bir_nima_sodir_boʻladi_(hikoya)_/_Kiril&oldid=11046" dan olindi


Ҳамдўстлик кубоги: Қирғизистон чорак финалга чиқа олмади, бироқ тўққизинчи ўрин учун курашни давом этдиради | ҚИРҒИЗИСТОН ЯНГИЛИКЛАРИ\nҲамдўстлик кубоги: Қирғизистон чорак финалга чиқа олмади, бироқ тўққизинчи ўрин учун курашни давом этдиради\nҲамдўстлик Кубоги мусобақаси гуруҳ учрашувларининг барчасида мағлубиятга дучор бўлган Қирғизистон ёшлар термаси олтин медаллар учун курашдан махрум бўлди. Бироқ мусобақа янги формуласига мувофиқ, ёш футболчилар омади кулмаган бошқа жамоалар билан 9чи ўрин учун беллашадилар.\nЛатвия жамоси билан кечган кескин ўйиндаги 2-3 ҳисобидаги мағлубиятдан сўнг, қирғизистонлик ёш футболчиларни 21 январ куни Украина жамоаси йирик 0:4 ҳисобида доғда қолдирди.\nГуруҳ ўйинларининг сўнгиси ҳам Қирғизистон термаси учун омадсиз бўлди . Унда қирғизистонлик чарм тўп усталари Молдова термасига бас келолмадилар — ҳисоб 1:2.\nУкраина билан бўлган беллашувда барча голлар биринчи таймда киргизилиб учрашув тақдири ўйиннинг биринчи бўлимидаёқ ҳал бўлган бўлса, Молдавия билан учрашувда қизғинлик ўйин сўнгигача сақланиб қолди.\nУчрашувнинг биринчи бўлимида ҳар иккала жамоа дарвозаси дахлсизлигича қолди. Ўйиннинг 69 дақиқасида молдовалик ўйинчи Плэтикэ жарима тўпидан қирғизистонликлар дарвозасини ишғол қилди.\nМурат Жумакеев шогирдлари ўтказиб юборилган голдан ўзларини йўқотиб қўймадилар — 6 дақиқадан сўнг Қаюмжан Шарипов жавоб тўпи йўллашга муваффақ бўлди.\nБироқ учрашувнинг 81 дақиқасида молдовалик Иона Жарданнинг Қирғизистон дарвозасига жарима тўпидан киргизган голи учрашув тақдирига ўз нуқтасини қўйди.\nЎйин Молдавия фойдасига ҳал бўлганига қарамай, Россия футбол иттифоқи қирғизистонлар ўйинини юксак баҳолади.\n«Қирғизистон жуда қизиқарли ўйин кўрсатди, бироқ Молдавия жамоаси прагматик ўйин ҳисобига ғалабага эришди», — дейилади иттифоқ сайтида.\nБошқа мусобақалар тартибидан фарқли ўлароқ, Ҳамдўстлик Кубогида кучсиз жамоаларга тасалли берувчи раунд бор.\nЎз гуруҳларида энг сўнгги ўринни эгаллаган уч жамоа ҳамда гуруҳида учинчи ўринни эгаллаган энг ёмон жамоа 9чи ўрин учун доравий тартибда курашни давом этдирадилар — яъни, тўртала жамоа бир бирлари билан ўйнаб чиқадилар.\nБу тартибга мувофиқ, Қирғизистон ёшлар термаси мусобақада яна уч ўйин ўтказади.\nҲамдўстлик Кубоги бу йил янги тартибда ўтяпти — авваллари унда МДҲ ҳамда Болтиқ бўйи давлатлари чемпион клублари иштирок этса, 2012 йилдан бу тартиб ўзгариб мусобақага собиқ Советлар союзи давлатларининг ёшлар термаси таклиф қилинди. Шунингдек Эроннинг ёшлар термаси ҳам мусобақага таклиф қилинган.\nЎйинлар Россиянинг Санкт Петербург шаҳридаги «Петербургский» спорт комплексида ўтмоқда.\nБу йилги мусобақада кавказнинг ҳар уччала давлатлари ҳамда 2008 йил Россия билан бўлган урушдан сўнг МДҲни тарк қилган Грузия қатнашмаяпти.\nШунингдек мусобақага Ўзбекистон ёшлар термаси ҳам бормаган.\nШу тариқа мусобақада уч гуруҳга бўлинган 12 терма жамоа қатнашяпти.\nЎз гуруҳларида биринчи ва иккинчи ўринни олган жамоалар ва гуруҳда 3 ўринни эгаллаган икки жамоа чорак финалга чиқадилар.\nСуратда: Қирғизитон-Молдова учрашуви, фото мусобақанинг расмий сайтидан олинди\nАввалги мақолаЎшда Манасга қўйилган ёдгорлик МДҲдаги энг баланд отлиқ ҳайкал бўлди\nНавбатдаги мақолаАтай Омурзаков Чехия премиясидан Қирғизистонда ҳам солиқ тўлашни “нотўғри” деб ҳисоблайди.


Барселонада электропоезд боши берк кўча деворига урилди, жабрланганлар кўп\n13:45 / 28.07.2017\nБарселонадаги Франция вокзалида электричка боши берк кўча деворига келиб урилди. У вақтида тўхташга улгура олмаган. Ҳодиса оқибатида 48 киши жабрланди, улардан беш нафари оғир аҳволда экани айтилмоқда. Ҳозирча ҳалок бўлганлар ҳақида маълумот берилмаган.\nТахминан 18 киши шифохонага олиб кетилди, уларнинг орасида фавқулодда тўхташни амалга оширишнинг уддасидан чиқа олмаган машинистлардан бири ҳам бор. Кўплаб кишиларга платформанинг ўзида тиббий ёрдам кўрсатилди.\nҲодиса маҳаллий вақт билан соат эрталабки 7:00 да юз берди. Бу пайтда кўплаб йўловчилар иш жойларига қараб йўл олишаётган эди. Қолган поездлар вокзалнинг бошқа йўналишига ўтказилди, Барселона ҳукумати ҳодиса юзасидан текширув бошланганини маълум қилди.


Жиззах вилоят ва шаҳар ҳокимликлари буйруғи асосида вилоят марказида қурилиши бошланган ҳашаматли стадионни биткизиш учун ҳар бир тадбиркор¸ хусусан¸ бозорда савдо қилаëтганларга зудлик билан 50 минг сўмдан ажратиш буюрилди. Шаҳар бозорлари ва вилоят маъмурияти расмийлари¸ бу жараëннинг “кўнгилли” тарзда ўтаëтганини иддао қилдилар.\n29 январь куни Озодликка WhatsUp орқали келган хабарда “Жиззах шаҳар деҳқон бозорида ҳар бир тадбиркордан 50 000 сўмдан йиғилаяпти. Спорт жамғармаси стадион қурилишига деб¸ олаяпти. Бу пул жамғармага етиб борадими ўзи?” деб ëзилган.\nБу хабар ортидан Озодлик мухбири Жиззах шаҳридаги икки йирик бозор – халқ орасида Эски бозор деб аталадиган Деҳқон бозори ҳамда Кўк бозор маъмурияти билан боғланди.\nОзодлик суҳбатлашган расмийлардан бири¸ Жиззах шаҳрида яқин йилларда қуриб фойдаланишга топширилиши режаланган стадион қурилиши учун бозордаги тадбиркорлардан маблағ йиғилаëтганини тасдиқлади. Аммо бу маъмур¸ жараëннинг ҳеч бир босим ва тазйиқсиз¸ кўнгилли тарзда бораëтганини таъкидлади:\n- Биз болалар спортини ривожлантиришга ҳомийлик қилаяпмиз. Ҳозир шаҳримиздаги ҳамма хусусий тадбиркор шунақа ҳомийлик қилиб¸ болалар спортига пул ўтказиб бераяпти. Ким қанча кўнглидан чиқарса¸ 50 минг¸ 30 минг¸ 15 минг берганлар ҳам бор. Бу ҳаммаси ихтиëрий. Стадион қурилиши учун давлат бюджетидан 51 миллиард сўм ажратилган ўзи. Лекин вилоят ҳокими¸ шаҳар ҳокими президент указларини кўрсатиб¸ болалар спортига ҳомийлик қил¸ деяпти. Ҳар йиғилишда бор бу гап. Биз тадбиркорларга айтаяпмиз¸ ўзлари банкка бориб ўтказиб келаяпти. Мажбурлаш йўқ¸ одамлар ўзи тушуниб¸ эртага шу стадионда ўзимизнинг болалар ўйнайди¸ деб бераяпти¸ дейди Жиззах бозорларидан бири маъмурияти ходими.\nЖиззах шаҳридаги стадион қурилиши учун тадбиркорлардан ўлпон йиғиш учун масъул идора расмийси Озодлик билан суҳбатда¸ шаҳар ҳокими бу маблағни тезроқ ўтказишни талаб қилаëтгани¸ банклар эса¸ ҳар бир хусусий тадбиркор ҳисобидан “болалар спортини ривожлантириш учун ҳомийлик” деган баҳона билан ўртача 50 минг сўмдан ўтказаëтганини билдирди.\n“Ўзи қиш¸ деҳқон бозорида савдонинг мазаси йўқ. Кўкбозорнинг ўзи ремонтга ëпиладиган бўлиб турибди. Ҳар кун шу гап. Бугун эрталаб ҳам банкка боргандим¸ тезлаштир¸ деган гаплар бўлаяпти”¸ дейди Жиззах ҳокимият тизимидаги Озодлик манбаси.\nЖиззахлик ҳуқуқ фаоли Мамиржон Азимов шаҳар марказидаги эски стадион бузилиб¸ унинг ўрнида ҳашаматли ва каттароғини қуриш ишлари ўтган йили бошлангани ва шу кунларда бу объектда иш қизиганини пайқаш қийин эмаслигини айатди:\n- Жиззах шаҳри марказида илгари эски стадион бўлган. Шуни бузиб ташлаб¸ ҳозир янгидан замонавий¸ 10 минг ўринлик стадион қурилаяпти. Қурилиш 2013 йилда бошланган ва эшитишимча уни 2014 йил Мустақиллик байрамигача топширасан¸ деган топшириқ бор. Ҳозир шунга асосан жуда катта ишлар кетаяпти. Қурилишга жуда катта давлат маблағи ажратилган ва катта қурилиш ширкати ëлланган. Яна нима учун тадбиркорларни пул ўтказишга мажбурлашаяпти¸ бунисини ҳозирча билмайман¸ дейди ҳуқуқ фаоли.\nОзодлик суҳбатлашган айрим жиззахликлар¸ шаҳар марказида катта томоша ва тадбирлар учун мўлжаллаган янги стадион қурилиши мазкур ҳудудда яшаб келган аҳоли норозилигига сабаб бўлгани ва бу қурилиш боис¸ кўплаб шаҳарликлар уйсиз қолганини билдирди.\n28 январь куни Оқсаройда ўтказилган Ўзбекистон Болалар спортини ривожлантириш жамғармаси Ҳомийлик кенгашининг навбатдаги йиғилишига шахсан президент Каримов раислик қилди.\n2014 йилни “Соғлом бола йили” деб эълон қилган президент Ўзбекистон бўйлаб¸ хусусан¸ вилоятларда болалар спортини ривожлантиришга алоҳида аҳамият қаратилаëтгани¸ спорт объектлари барпо этишга бюджетдан 2013 йил давомида 210 миллиард сўмдан кўпроқ маблағ ажратилганини таъкидлади.\nБолалар спортини ривожлантириш умумиятла олқишга сазовор эканини таъкидлаëтган мустақил кузатувчилар¸ Ўзбекистон ҳукумати мамлакат¸ хусусан қишлоқ жойларда соғлом болалар авлодини етиштиришни астойдил истаëтган бўлса¸ бунинг учун биринча навбатда болалар меҳнатига барҳам бериши лозимлигини таъкидламоқда.\nСпорт воситасида соғлом авлод улғайтириш мақсади жиддий бўладиган бўлса¸ бунинг учун 10 минг ўринлик¸ қимматбаҳо стадионларни тадбиркорларни қийратиб қуришнинг ҳожати йўқ. Хусусий тадбиркорларга имкон берса¸ ўзлари жойлар¸ айниқса¸ қишлоқ жойларда кичик ўйингоҳ ва спорт заллари очиб ташлайди. Бундай жойларда спорт билан шуғулланишни оддий оилалар учун ҳам қўл етадиган қилиб қўйса бўлди¸ болаларимизнинг спортга қизиқиши ўз-ўзидан кучаяди¸ дейди Озодлик шу мавзуда суҳбатлашган оддий ўзбекистонликлар.


24 май 2022, Тошкент вақти: 23:25\nЖаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти (ЖССТ) Европада коронавируснинг янги тўлқини бошланиши муқаррарлигидан огоҳлантирди. Вируснинг янада юқумли бўлмиш “Дельта” тури қатор мамлакатларда авж олган. Жумладан, Россияда ҳукумат касаллик юқишини ва ўлимларни тўхтатишга уриниб, қайта эмлов кампаниясини эълон қилган.\nЖССТ Европа минтақавий шуъбаси раҳбари Ҳанс Клюге 1 июль куни ўтказилган брифингда Европада 10 ҳафтадан бери кузатилаётган янги касалланиш ҳолатларининг камайиш даври тугаганини, фуқаролар ва қонун чиқарувчилар, агар касаллик қайтадан авж олишини хоҳламасалар, тартиб-интизомга риоя қилишлари лозимлигини маълум қилган.\nКлюгега кўра, сайёҳлик соҳаси қайтадан фаоллашиб, ижтимоий чекловлар юмшатилиши манзарасида ўтган ҳафтада янги касаллик юқтириш ҳолатлари 10 фоизга кўпайган.\n“Вазият тез ўзгармоқда. “Дельта” номли таҳликали янги тур пайдо бўлди, минтақада эса, ЖССТга аъзо давлатларнинг шунча саъй-ҳаракатларига қарамай, миллионлаб одам эмланмасдан қолмоқда. Агарда тартиб-интизомга риоя қилмасак, ЖССТнинг Европа минтақасида янги тўлқин бошланади”, деган Клюге.\nЖССТ Европа минтақавий шуъбасининг фавқулодда вазиятлар бўйича катта мутахассиси Кэтрин Смоллвуд Евро-2020 футбол матчларига мезбонлик қилаётган шаҳарларни чет эллик футбол мухлисларининг келиб-кетишини қатъий назоратга олишга чақирган.