БИРЛАМЧИ ТИББИЙ-САНИТАРИЯ ЁРДАМИ МУАССАСАЛАРИ УЧУН АРТЕРИАЛ ГИПЕРТОНИЯ ВА ҚАНДЛИ ДИАБЕТ БЎЙИЧА МОСЛАШТИРИЛГАН КЛИНИК ПРОТОКОЛЛАР\nМаълумки, газетамизнинг ўтган сонларида маълум қилганимиздек, юқумсиз касалликларни эрта аниқлаш ва олдини олиш борасида Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги, "Саломатлик-3" лойиҳаси ва Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти (ЖССТ) ҳамкорлигида "Соғлом ҳаёт" дастури бўйича Фарғона ва Қашқадарё вилоятларининг биттадан оилавий поликлиникалари ва учтадан қишлоқ врачлик пунктлари тажриба сифатида олинди ва кузатув жараёни олиб борилди. Берилган материалларда "Бирламчи тиббий-санитария ёрдами муассасалари учун артериал гипертония ва қандли диабет бўйича мослаштирилган клиник протоколлар" хусусидаги маълумотлар тақдим этилган эди. Мутахассисларнинг таклифига асосан ушбу клиник протоколларнинг тўлиқ шаклини беришга қарор қилдик.\nЮрак қон-томир, онкологик, ўпканинг сурункали респиратор, қандли диабет ва бошқа юқумсиз касалликлар дунё миқё¬сида касалланиш ва ўлим ҳолатларининг асосий сабабчиси ҳисобланади. Ушбу касалликлар гуруҳини умумий хавф омиллари ташкил этади ва уларнинг олдини олиш ҳамда курашишда бир хил чора-тадбирлар қўлланилади.\nЖССТ маълумотларига кўра, 2012 йилда бутун дунёда 56 миллион ўлим ҳолати кузатилган ва шундан 38 миллиони (68 фоиз) юқумсиз касалликлар туфайли юзага келган. Тахминан 16 миллион одам (40 фоиз) 70 ёшгача умр кўрмаган, ҳаётдан барвақт кўз юмган. ЖССТ тахминларига кўра, агар ўз вақтида чора-тадбир олиб борилмаса, юқумсиз касалликларнинг кўрсаткичи дунё бўйича ўсиб боради ва 2030 йилда 75 фоиздан юқори кўрсаткични ташкил қилади. Бу каби касалликларнинг ижтимоий-иқтисодий томонлари, албатта, оила ва жамиятга катта зарар етказади.\nЮқорида таъкидлаб ўтилган сурункали касалликлар ривожланиш ҳолатларининг 60 фоизи турмуш тарзи нотўғри олиб борилиши, тамаки чекиш, алкоголь, ош тузини меъёридан ортиқ истеъмол қилиш ва кам ҳаракатланиш каби етакчи хавф омиллари билан боғлиқ. Ушбу хавф омиллари аҳоли орасида юрак қон-томир, нафас аъзолари, саратон касалликлари ривожланишининг сабабчилари ҳисобланиб, ортиқча вазн ва семизлик, юқори қон босими, қонда қанд ва холестериннинг юқори даражаси каби ҳолатларни юзага келтиради.\nЎзбекистонда ўтказилган тадқиқотлар юқумсиз касалликлар хавф омиллари мунтазам тарзда ошиб бораётганлигини кўр¬сатмоқда. Агар, бу каби ҳолатларга ўз вақтида чора-тадбир кўрилмаса, юқорида кўрсатиб ўтилган хавф омилларининг ўсиши натижасида 2020-2030 йилларга келиб, 40-70 ёшли аҳоли орасида барвақт ўлимнинг юқори даражаси кузатилади.\nРасмий маълумотларга қараганда, кейинги йилларда умумий касалланиш қаторида нафас, қон ва қон ишлаб чиқариш аъзолари, ошқозон-ичак ҳамда эндокрин ва юрак қон-томир тизими касалликлари етакчи ўринни эгаллаб келмоқда. Шу ўринда таъкидлаш лозимки, мамлакатимиздаги ўлим ҳолатлари сабаблари орасида юрак қон-томир тизими касалликлари биринчи ўринни эгалламоқда (62 фоиз) ва юракнинг ишемик касаллиги ҳамда артериал гипертония шулар жумласига киради. Иккинчи ўринда нафас аъзолари ва онкологик касалликлар туради. Юқумсиз касалликлар нафақат аҳоли орасида ўлим даражасини аниқлайди, балки меҳнат лаёқатсизлиги ва ногиронликка олиб келади.\nЖССТ маълумотларига кўра, хавф омилларини камайтириш натижасида, юрак қон-томир касалликлари, қандли диабетнинг 2-тури ва нафас органлари сурункали касалликларининг олдини олишга 70-80 фоиз ҳолатларда эришиш мумкин.\nЮқори қон босими – юрак ишемик касаллиги ва инсультнинг асосий хавф омилидир. Дунё миқёсида тахминан 380 миллион одам қандли диабетдан, уларнинг 90 фоизи эса қандли диабетнинг 2-туридан азият чекади. Ногиронликнинг асосий сабабчиси қандли диабет бўлиб, у юрак ишемик касаллиги ва миокард инфаркти ривожланишини 2 мартага, буйрак касалликлари ривожланишини 17 мартага, оёқ гангренаси ривожланишини 20 мартага орттиради. Қандли диабет билан оғриган беморларда кўрлик ҳолати, умумий аҳоли орасидаги кўрликка нисбатан 25 марта кўпроқ юзага келади. Демак, артериал гипертония ва қанд¬ли диабет 2-турининг ривожланишини эрта босқичларда аниқлаш, хавф омилларига эга бўлган шахсларга ёрдам бериш ҳамда уларни самарали даволаш, келгусида юзага келиши мумкин бўлган ва катта маблағ талаб қилувчи асоратлар эҳтимолини 50 фоизга камайтириш имкония¬ти борлигини кўрсатади. Юқумсиз касалликлар билан боғлиқ бўлган вазиятнинг жиддийлигини ҳисобга олган ҳолда, 2011 йилда БМТ Бош Ассамблеяси мажлисида "Сиёсий декларация" қабул қилинди. Унда юқумсиз касалликлар ХХI асрнинг бутун дунё¬да ижтимоий-иқтисодий ривожланишга зарар етказувчи ва Мингйилликнинг ривожланиш мақсадларига эришишда хавф туғдирувчи чақириқ сифатида кўриб чиқилди. Декларация назоратни кучайтириш, олдини олиш, барвақт аниқлаш, маҳаллий устуворликлар ва амалга ошириш шароитларига мос равишда юқумсиз касалликларга чалинган беморларни даволаш ва парвариш қилиш орқали хавф омиллари билан курашишнинг ҳар томонлама чора-тадбирларини ишлаб чиққан ҳолда татбиқ этиш зарурлигини кўрсатмоқда.\nШундай экан, юқоридаги фикрлардан хулоса қилган ҳолда эпидемиологик вазият ва ижтимоий-иқтисодий омил¬ларни ҳисобга олиб, энг кўп тар¬қалган юқумсиз касалликларнинг олдини олиш ва уларни интеграллашган ҳолда баҳолаш ҳамда олиб бориш бўйича бирламчи тиббий-санитария ёрдами муассасалари учун муҳим бўлган дастурларни жорий қилиш мақсадида "Бирламчи тиббий-санитария ёрдами муассасалари учун артериал гипертония ва қандли диабет бўйича мослаштирилган клиник протоколлар"¬нинг ишлаб чиқилганлиги айни муддао бўлди.\nФарғона ва Қашқадарё вилоятларида тажриба сифатида танлаб олинган оилавий полик¬линика ва қишлоқ врачлик пунктларида "Бирламчи тиббий-санитария ёрдами муассасалари учун артериал гипертония ва қандли диабет бўйича мослаштирилган клиник протоколлар" бўйича олиб борилган жараёндан лавҳалар.\nМОСЛАШТИРИЛГАН 1-КЛИНИК ПРОТОКОЛ Миокард инфаркти, инсульт ҳамда буйрак касалликларининг олдини олиш мақсадида артериал гипертония ва қандли диабетни интеграллашган ҳолда олиб бориш\nУшбу протоколдан қандай ҳолатларда\n* Протокол артериал гипертония, қандли диабет (ҚД) ва чекиш каби хавф омилларини ҳисобга олган ҳолда юрак қон-томир касалликлари хавфини баҳолаш ва назорат қилиш учун мўлжалланган.\n* Протоколлардан қуйидаги омилларга эга пациентларни аниқлаш ва олиб боришда фойдаланиш мумкин:\n- 40 ёшдан катта бўлган;\n- бел айланаси (аёлларда 90 см.дан ортиқ, эркакларда 100 см.дан ортиқ);\n- аниқланган артериал гипертония;\n- аниқланган қандли диабет;\n- яқин қариндошлари анамнезида барвақт аниқланган турли юрак қон-томир касалликлари;\n- яқин қариндошлари анамнезида ҚД ва буйрак касалликлари.\n1-4-амалларда келтирилган йўриқномаларга\n1-АМАЛ. Қуйидаги саволларни беринг:\n- Сизда юрак касалликлари, инсульт, транзитор ишемик ҳужум, ҚД, буйрак касалликлари аниқланганми?\n- Сизни юракдаги оғриқ (стенокардия), жисмоний зўриқиш ва ётган ҳолатда нафас етишмаслиги, қўл-оёқларнинг увушиб қолиши ёки заифлиги, озиб кетиш, кучли чанқоқ, пешоб кўп ажралиши (полиурия), юз салқиши, оёқ кафтининг шишиши, сийдикда қон (гематурия) ва бошқалар безовта қиладими?\n- Қандай дориларни қабул қиласиз? Комбинациялашган орал контрацептивлар, эстрогенлар, кортикостреоидлар, шамоллашга қарши ностероид воситалар, йўталга қарши воситалар, оғриқ қолдирувчи воситалар (анальгетиклар) каби артериал босимни оширувчи ва пасайтирувчи (гипотензив) давога тўсқинлик қилувчи дори воситаларига алоҳида урғу бериш лозим.\n- Чекасизми? (ҳа/йўқ) (агар охирги 12 ой мобайнида чеккан бўлсангиз "ҳа" жавобини беринг).\n- Алкоголь истеъмол қиласизми? (ҳа/йўқ) (агар "ҳа" жавоби берилса, у ҳолда қанчалик тез-тез истеъмол қилинганлиги ва миқдорини кўрсатинг).\n- Касб тури: фаол бўлмаган ёки фаол.\n- Ҳафтада камида 5 кун давомида жисмоний фаолликка 30 дақиқадан кўп вақт ажратасизми? (Ҳа/йўқ)\n- Яқин қариндошлари анамнезида юрак, буйрак касалликлари, инсульт, ҚД билан касалланиш ва барвақт ўлим (эркакларда 55 ёшгача ва аёлларда 65 ёшгача) ҳолатлари бўлганми?\n- Оила анамнезида энг яқин қариндошларида юрак касалликлари ёки инсультнинг мавжудлиги.\n2-АМАЛ. Ҳолатни баҳолаш: физикаль текширув, лаборатория-инструментал текширувлари – қон ва сийдик таҳлили\n- бел айланасини ўлчаш;\n- артериал босимни ўлчаш;\n- тўпиқдаги шишларни аниқлаш;\n- бўртиш ва силжишни аниқлаш мақсадида юрак чўққисининг турткисини пайпаслаш;\n- юрак аускультацияси (мароми ва шовқинлар);\n- ўпка аускультацияси (икки томонламали базал крепитация);\n- қорин бўшлиғини бармоқлар билан пайпаслаш (жигарнинг оғриққа сезгирлиги);\n- билак артериясида томир уриши ва нафас олиш тезлигини баҳолаш;\n- ҚД аниқланган беморларда оёқ юзини текшириш (сезгирлиги, томир уриши ва яраларнинг мавжудлиги);\n- сийдикда оқсил миқдорини аниқлаш;\n- умумий холестерин миқдорини аниқлаш;\n- оч қоринга плазмада глюкоза миқдорини аниқлаш (диабет = оч қоринга плазмада глюкоза > 7 ммол/л (126 мг/дл) ёки овқатдан кейин плазмада глюкоза\n(> 11,1 ммол/л (200 мг/дл);\n- артериал босим (АБ) аниқланган барча пациентларда 12 узаткич бўйича ЭКГ олинг. АБ ва/ёки ҚД аниқланган барча беморларда ретинопатияни аниқлаш мақсадида кўз тубини текшириш (офтальмоскопия).\n3-АМАЛ. Юрак қон-томир касалликлари хавфи ва нишон аъзоларнинг шикастланганлигини баҳолаш (касалхонага даволанишга юборилмаган пациентларда)\n- ЖССТнинг хавфни баҳолаш номограммасидан фойдаланинг.\n- Ёши, жинси, чекиш, систолик артериал босим, ҚД ва умумий холестерин миқдоридан (агар иложи бўлса) фойдаланинг.\n- Агар пациентнинг ёши 50–59 бўлса, блок 50 гуруҳини танланг, агар пациент¬нинг ёши 60–69 бўлса, блок 60 гуруҳини танланг ва ҳ.к. 40 ёшдан ёш бўлган одамлар учун блок 40 гуруҳини танланг.\n- Агар қонда холестерин миқдорини аниқлаш имкони бўлмаса, юрак қон-томир касалликлари хавфини баҳолаш учун холестериннинг ўртача миқдоридан (5,2 ммоль/л) фойдаланинг.\n- Юрак қон-томир касалликлари хавфини баҳолаш ва нишон аъзоларнинг шикастланганлигини аниқлаш учун инструментал текширишлар – ЭКГ ва офтальмоскопия натижаларидан фойдаланинг.\n- Агар бемор даволанаётган бўлса, у ҳолда хавф омиллари бўйича даволаниш бошлашдан олдинги маълумотлардан фойдаланинг. Агар бундай маълумотлар бўлмаса, у ҳолда ҳозирги пайтда мавжуд хавф омилларини баҳоланг.\n- Хавф жадвалларида оила анамнезида барвақт юрак қон-томир касалликлари, семизлик, қонда триглицеридларнинг ошган миқдори каби хавфли омиллар баҳоланмайди.\n4-АМАЛ. Барча ташрифлар пайтида мутахассислар маслаҳати ва даволашига ёки касалхонага ётқизиш учун йўлланма бериш мезонлари\n- САБ>200 ва/ёки ДАБ>120 мм сим.уст. (зудлик билан касалхонага йўллаш).\n- 40 ёшдан ёш бўлган шахсларда САБ>140 ва/ёки ДАБ>90 мм симоб уст. (иккиламчи гипертензияни истисно қилиш).\n- Қуйидаги ҳамроҳ касалликлар аниқланган: юрак қон-томир касалликлари (миокард инфаркти, стенокардия, юрак етишмовчилиги), цереброваскуляр касалликлар (ишемик ва геморрагик инсульт, транзитор ишемик ҳужум), буйрак касалликлари (диабет нефропатияси, буйрак етишмовчилиги), периферик томирлар касалликлари (аортанинг қатламланувчи аневризмаси, периферик артерияларнинг шикастланиши), гипертоник ретинопатия. Шу билан бирга, агар олдин ҳисобга олинмаган бўлса, юрак қон-томир касалликлари хавфини баҳолашда ҳамроҳ касалликларни ҳам ҳисобга олинг.\n- Кўкракда илк бор пайдо бўлган оғриқ ёки стенокардия, оғирлик даражасининг ўзгариши, ностабил стенокардия ва транзитор ишемик ҳужум ёки инсультнинг симптомлари\n- Нишон-аъзоларнинг шикастланиши (масалан, стенокардия, ўқтин-ўқтин тутадиган оқсоқлик, юрак чўққисининг бўртиб чиқиши, юрак етишмовчилиги, гипертоник ва диабет ретинопатияси).\n- Юракда шовқин пайдо бўлиши.\n- 2 ёки 3 дори воситалари ёрдамида ўтказилган даволашга қарамай турғун гипертониянинг АБ > 140 / 90 (ҚД ҳолатларида 130/80 мм симоб устунидан юқори) сақланиб қолиши.\n- Ёши 30 дан кичик бўлган шахсларда тана вазнининг камайиши билан илк бор диагноз қўйилган ҚД.\n- Умумий холестерин > 8,0 ммоль/л (320 мг/дл).\n- Сульфонилмочевина билан ёки усиз метформиннинг максимал дозасига қарамасдан, назорат қилинмайдиган ҚД (оч қоринга плазмада глюкоза 7 ммоль/л.дан юқори ёки тенг, овқатдан сўнг > 9 ммоль/л).\n- Оғир инфекция ёки оёқ юзидаги яралар билан бирга кечувчи ҚД.\n- Кўриш қобилиятининг ёмонлашиши билан бирга кечувчи ҚД (ёки охирги икки йил давомида кўриш қобилияти текширилмаганлиги).\n- Юрак қон-томир касалликларининг юқори даражадаги хавфи.\n- Ҳомиладорлик ва пешобда оқсил ва глюкозанинг мавжудлиги (диагноз қўйилмаган ёки назорат қилинмайдиган диабетда).\nАгар маслаҳат олиш, касалхонага йўлланма бериш мезонлари бўлмаса, у ҳолда 5-амалга ўтинг.\n5-АМАЛ. Беморларга маслаҳат бериш, қуйида келтирилган схема бўйича кузатув ва даволаш\n- Парҳез, жисмоний фаоллик, чекишни тўхтатиш ва алкоголни истеъмол қилмаслик масалалари бўйича маслаҳатлар\n- Агар хавф даражаси 10 фоиздан кам бўлса, кейинги кузатиш 12 ойдан сўнг\n- Агар хавф даражаси 10 фоиздан 20 фоизгача бўлса, меъёрий кўрсаткичларга эришилмагунча ҳар 3 ойда АБни ўлчаш ва назорат қилиш, сўнгра ҳар 6-9 ойда назорат қилиб бориш\n- Сийдикда оқсил, қонда глюкоза миқдорини аниқлаш, кўз тубини текшириш, ЭКГ – бир йилда бир марта\n- Холестерин миқдорини аниқлаш – бир йилда бир марта\nХАВФ ДАРАЖАСИ ЎРТАЧА\n20 дан < 30% гача\n- Парҳез, жисмоний фаоллик, чекиш ва алкоголни истеъмол қилишни тўхтатиш масалаларида маслаҳатлар\n- Кузатув: АБни ўлчаш/ҳар 3-6 ойда назорат\n- АБ турғун равишда >140/90, дори-дармонли давони қўллашни назарда тутиш лозим (**Антигипертензив дорилар)\n- Сийдикда оқсил миқдори – ҳар 6 ойда\n- Қонда глюкоза, кўз тубини текшириш, ЭКГ – бир йилда бир марта\n- Кардиолог маслаҳати – бир йилда бир марта (кўп тармоқли поликлиникада холестерин, креатинин миқдорини аниқлаш – бир йилда бир марта)\nҚДга чалинган шахслар учун қўшимча амаллар\n- АБ > 130/80 мм. симоб уст. бўлган беморлар учун антигипертензив дорилар буюриш.\n- ҚД 2-тури бор ёши 40 ва ундан катта бўлган барча беморларга статинлар буюриш.\n- ҚД 2-турида агар парҳез фонида оч қоринга плазмада глюкоза миқдори 7 ммоль/лдан катта бўлса, у ҳолда қарши кўрсатмалар мавжуд бўлмаганида метформин буюрилади.\n- Плазмада глюкоза миқдорини қуйидаги кўрсаткичларга етказувчи дозаларда метформин буюриш:\nПлазма гликемияси мақсадли даражасини\nиндивидуал равишда танлаш (ммоль/л)\nХАВФ ДАРАЖАСИ ЮҚОРИ ВА ЖУДА ЮҚОРИ\n- Парҳез, жисмоний фаоллик, чекишни тўхтатиш ва алкоголни суиистеъмол қилмаслик масалаларида маслаҳатлар\n- АБ турғун равишда >130/80, дори-дармонли давони қўллашни назарда тутиш лозим (**Антигипертензив дорилар);\n- Статинларни буюринг;\n- Ҳар 3 ойда кузатиб бориш, агар 6 ой мобайнида юрак қон-томир касалликлари хавфи камаймаса, касалхонада даволаниш учун йўлланма бериш;\n- Ҳар 6 ойда – сийдикда оқсил, қонда глюкоза миқдорини аниқлаш, ЭКГ;\n- Бир йилда бир марта – кўз тубини текшириш;\n- Албатта кардиолог, эндокринолог, невропатолог маслаҳатларини йилига 2 марта ўтказиш (кўп тармоқли поликлиникада холестерин, креатинин миқдорини аниқлаш – бир йилда икки марта).\nДори-дармонли даво тайинланишини кўриб чиқиш\n- ҚД ва юрак қон-томир касалликлари (миокард инфаркти, стенокардия, юрак етишмовчилиги), цереброваскуляр касалликлар (ишемик ва геморрагик инсульт, транзитор ишемик ҳужум), буйрак касалликлари (диабетик нефропатия, буйрак етишмовчилиги), периферик томирлар касалликлари (аортанинг қатламланувчи аневризмаси, периферик артерияларнинг шикастланиши), гипертоник ретинопатия аниқланган барча беморларга.\n- Агар беморнинг аҳволи барқарор бўлса, буюрилган даволашни давом эттириш ва хавф 30 фоиздан ортиқ бўлган ҳолатдаги каби чора-тадбирларни амалга ошириш.\n- Альбуминурия, ретинопатия, чап қоринчанинг гипертрофиясига эга бўлган беморларга\n- АБ турғун равишда 160/100 мм симоб устунига тенг ва катта бўлган беморларга: антигипертензив терапия\n- Умумий холестерин миқдори 8 ммоль/л (320 мг/дл) ёки ундан катта бўлган беморларга: турмуш тарзини ўзгартириш бўйича маслаҳатлар ва статинларни буюриш.\nАгар беморнинг ёши 55 ёшгача бўлса, тиазидли диуретиклар ва/ёки ААФ ингибиторлари тавсия қилинади. Агар ушбу препаратларга қарши кўрсатмалар ёки уларни кўтара олмаслик ҳолатлари мавжуд бўлса, у ҳолда қиммат бўлмаган ангиотензин II рецепторларининг антагонистлари тавсия қилинади. Агар ёши 55 ёшдан катта бўлса, узоқ вақт таъсир қилувчи кальций каналларининг блокаторлари (кальций антагонистлари) тавсия қилинади. Шишлар пайдо бўлганида, юрак етишмовчилиги мавжудлигида ёки кальций антагонистлари таъсир қилмаганида, тиазидли диуретиклар ва/ёки қиммат бўлмаган ангиотензин II рецепторларининг антагонистлари тавсия қилинади.\nААФ ингибиторларини кўтара олмаслик ҳолатлари мавжуд бўлганида (беморда қўшимча ножўя таъсир тарзида йўтал пайдо бўлса), узоқ таъсир қилувчи кальций антагонистлари ва/ёки арзон ангиотензин II рецепторларининг антагонистлари тавсия қилинади.\nААФ ингибиторларига қарши кўрсатмалар ва кўтара олмаслик ҳолатлари мавжуд бўлса ёки фертиль ёшдаги аёлларга бета блокаторлар тавсия қилинади.\nАспириннинг паст дозалари (75 мг/сут) юрак қон-томир касалликлари хавфи юқори ва жуда юқори 50 ёш ва ундан юқори артериал гипертонияга чалинган беморларга, қарши кўрсатмалар мавжуд бўлмаса ҳамда юрак қон-томир касалликлари хавфи ўртача бўлган беморларга тавсия қилинади.\nУмумий холестерин миқдори 8 ммоль/л.дан юқори бўлган беморлар учун турмуш тарзини ўзгартириш бўйича тавсиялар бериш ва умумий холестерин миқдорини 6,0 ммоль/л.дан паст даражага тушириш учун статинлар буюрилади.\nҚДга чалинган шахслар учун қўшимча амаллар (давоми)\n- Агар метформиннинг максимал дозаси глюкоза миқдорини меъёрий даражагача туширмаса, у ҳолда эндокринолог билан биргаликда ўртача дозаларда сульфонилмочевинанинг 3-авлод препаратларини қўшиш. Метформинга қарши кўрсатмалар мавжуд бўлганида сульфонилмочевинанинг 3-авлод препаратларини буюриш\n- Оёқ юзи, тирноқлар гигиенасига риоя қилиш, қадоқларни даволаш, тегишли пойабзал кийиш масалаларида маслаҳат бериш; текширишнинг объектив усулларидан фойдаланган ҳолда, оёқ юзида яралар пайдо бўлиш хавфини баҳолаш.\n- ҚДга чалинган беморларга ААФ ингибиторлари ва/ёки тиазидли диуретикларнинг паст дозаларини артериал гипертонияни даволашда биринчи навбатдаги даволаш (биринчи танлов давоси) сифатида тавсия қилиш. Бета-блокаторлар биринчи танлов препаратлари сифатида тавсия қилинмайди. ААФ ингибиторларига қарши кўрсатмалар мавжуд бўлганида, ангиотензин II рецепторларининг антагонистлари, кальций каналларининг блокаторлари тавсия қилиш.\n- Кейинги кузатув ҳар 3 ойда.\nБеморлар ва уларнинг оила аъзоларига маслаҳатлар\n- Ош тузи истеъмол қилишни суткасига 5 граммгача чекланг ва маринадлар, тузланган балиқ, тез тайёрланадиган овқатлар, тез ишлов бериладиган маҳсулотлар, консервалар ва шўрванинг қуруқ бўлакчалари каби тузланган овқат маҳсулотларини истеъмол қилишни чекланг.\n- Артериал босим, қонда глюкоза ва сийдикда оқсил даражасини мунтазам назорат қилиб туринг.\nҚДга чалинган беморлар учун тавсиялар\n- Ортиқча вазнга эга беморларга вазнни камайтириш, овқат миқдори ва калориялилигини камайтиришни тавсия қилиш. Барча беморларга ўз рационларида углеводларнинг манбаи сифатида паст гликемик индексга эга маҳсулотларни (масалан, ловия, мош, маккажўхори, дуккакли ўсимликлар, ясмиқ, сули ва ширинлик қўшилмаган мевалар) кўпроқ истеъмол қилишни тавсия этиш. Агар бемор қонда глюкоза даражасини пасайтириб юбориши мумкин бўлган инсулин қабул қилаётган бўлса, у ҳолда ўзи билан қанд ёки конфет олиб юрсин.\n- Диабет ретинопатиясини аниқлаш мақсадида ҚДга чалинган беморларга офтальмолог кўригидан ўтишни тавсия қилинг.\nДиабет ретинопатияси аниқланган ҳолларда, йилига 2 марта кўз тубини текшириш билан офтальмолог кузатуви тавсия қилинади. Ялангоёқ сайр қилишдан ўзингизни тутиб туринг, оёғингизни иситкич, каминь, танчада иситманг.\n- Оёқларингизни илиқ сувда ювинг ва оёқ бармоқлари орасини қуруқ ҳолатга келгунига қадар пухталик билан артинг. Пахта толасидан қилинган пайпоқ ва қулай ҳамда эркин турадиган пойабзал кийинг.\n- Қадоқ ва сўгалларни кесиб ташламанг ва уларни кимёвий моддалар билан қайта ишламанг.\n- Оёқ юзини ҳар куни кўздан кечиринг, агар бирор муаммо ёки шикастланишни аниқласангиз, зудлик билан даволовчи врачга мурожаат қилинг.\n- 1-амал. Қуйидаги саволларни беринг:\n- Янги симптомлар пайдо бўлмадими?\n- Врачнинг чекиш ва алкоголни суиистеъмол қилиш, жисмоний фаоллик, соғлом овқатланиш, дори воситаларини қабул қилиш бўйича тавсияларига риоя қиласизми?\n- 2-амал. Беморнинг ҳолатини баҳолаш (физикал ва лаборатория текширувлари);\n- 3-амал. Юрак қон-томир касалликлари хавфини баҳолаш;\n- 4-амал. Зарур бўлганида, мутахассис кўриги ёки касалхонага етказиш учун йўлланма бериш;\n- 5-амал. Барча беморларга маслаҳат бериш ва уларни протоколга мос равишда даволаш.\nМОСЛАШТИРИЛГАН 2.1-КЛИНИК ПРОТОКОЛ Соғлом турмуш тарзига ўқитиш (барча пациентлар учун)\nПациентга қуйидагиларни ўргатинг\nА. Жисмоний фаолликка мунтазам равишда вақт ажратиш\nБ. "Соғлом юрак" парҳезига риоя қилиш\nВ. Чекишни тўхтатиш ва алкоголь истеъмол қилишдан ўзини тийиб туриш\nГ. Профилактика мақсадларида мунтазам равишда врач ҳузурига ташриф буюриш\nА. Жисмоний фаолликка мунтазам вақт ажратинг\n- Жисмоний юкламани аста-секин ўртача даражага оширинг (масалан, тез юриш); уни ҳеч бўлмаганда ҳафтасига беш кун, кунига 30 дақиқагача етказинг.\n- Тана вазнини назорат қилиб боринг ва юқори калорияга эга бўлган овқат миқдорини камайтирган ҳамда жисмоний фаолликка етарлича вақт ажратган ҳолда, унинг ҳаддан ташқари ортиб кетишига йўл қўйманг.\nБ. Юрак учун фойдали бўлган парҳезга риоя қилинг\n- Ош тузи (натрий хлорид)\n- Ош тузи, шу жумладан, тайёр овқатлар ва бошқа ҳар қандай маҳсулотлар таркибидаги туз миқдорини кунига 5 граммгача (1 чой қошиғида) чеклаш.\n- Таркибида ош тузи миқдори юқори бўлган тайёр ва ярим тайёр озиқ-овқат маҳсулотлари (колбаса, қурт, сузма, пишлоқ, дудланган маҳсулотлар, чипслар, қуритилган нон, маринадлар, сосискалар, қази ва бошқалар) истеъмол қилишни чеклаш.\nКунига мавсумий мева ва сабзавотларнинг 5 порциясини (400-500 грамм) истеъмол қилиш: 1 порция, 1 ўртача катталикдаги шафтоли, апельсин, олма, 3-4 дона ўрик, бир ҳовуч узум, анор ва 3 ош қошиғидаги янги ва қайнатилган сабзавотларга (қайнатилган картошка бундан истисно) тенг.\n- Ёғли гўшт истеъмол қилишни чеклаш, бошқа турдаги гўштларни парранда гўшти (терисиз) билан алмаштириш\n- Таркибида ёғ ва маргарин миқдори юқори бўлган сутли маҳсулотларни истеъмол қилишни чеклаш (икки ош қошиғидан кам). Рациондан мол ёғини чиқариб ташлаш.\n- Пальма ва кокос ёғларини истеъмол қилмаслик. Зайтун, сояли, писта, маккажўхори, кунжут, пахта ёғларидан фойдаланиш.\n- Асосан ёғли денгиз балиғини истеъмол қилишни кўпайтириш тавсия қилинади.\nВ. Чекишни тўхтатиш ва алкоголь истеъмол қилинишига йўл қўймаслик\n- Барча чекмайдиганларни чекишни бошламасликка ишонтириш.\n- Барча чекувчилар учун қатъий равишда чекишни тўхтатишни тавсия қилиш ва тамакини бошқа кўринишда истеъмол қилувчиларга тамакини истеъмол қилишдан воз кечиш лозимлигини маслаҳат бериш.\n- Алкоголь истеъмол қилишдан ўзини тийиб туришни қўллаб-қувватлаш лозим.\n- Одамларга соғлиқни мустаҳкамлаш мақсадида алкоголь истеъмол қилишни маслаҳат бермаслик лозим.\n- Агар қуйидаги қўшимча хавф омиллари мавжуд бўлса, пациентларга алкоголь истеъмол қилмасликни маслаҳат бериш лозим:\n- автомобилни бошқариш ёки механизмлар билан ишлаш\n- ҳомиладорлик ёки кўкрак билан овқатлантириш\n- алкоголь билан бирга салбий таъсир кўрсатувчи дори-дармонларни қабул қилиш\n- алкоголь қабул қилинганида зўрайиб кетадиган касалликларнинг мавжудлиги\n- алкоголь истеъмолини назорат қилишдаги қийинчиликлар\nГ. Даволанишга оид бўлган маслаҳатларга амал қилиш\n- Агар беморга дори-дармон(лар) буюрилган бўлса:\n* беморга уй шароитида қандай қилиб дори-дармонни(ларни) қабул қилиш лозимлигини тушунтиринг;\n* таъсир қилиш вақти узоқ бўлган, узоқ вақт давомида ва мунтазам қабул қилиниши лозим бўлган дори-дармонлар (масалан, кальций антогонистлари – амлодипин) ва тез таъсир қилувчи ва мос равишда қисқа вақт давомида қабул қилинадиган (тез гипотензив таъсир кўрсатувчи дорилар, масалан, капотен, коринфар ёки фармодипин) дори-дармонлар орасидаги фарқни тушунтириб беринг;\n* дори-дармонларнинг мумкин бўлган ножўя таъсирлари ҳақида огоҳлантиринг;\n* нима учун дори-дармон қабул қилиш муҳимлигини тушунтиринг.\n- Беморга лозим бўлган дозани кўрсатинг.\n- Дори-дармонни кунига неча марта қабул қилиш кераклигини тушунтиринг.\n- Дори-дармонларни саранжом қилиб ўраб, унга белги қўйиб беринг.\n- Дори-дармонларни сақлаш усуллари ва муддатларини тушунтиринг.\n- Бемор хонадан чиқиб кетгунча врач йўриқномаларини тушунганлигини текширинг.\n- Қуйидагилар муҳимлигини тушунтиринг:\n* узлуксиз даволанишни таъминлаш учун дори-дармонларнинг етарлича захираси мавжуд бўлиши лозимлиги;\n* ҳаттоки, симптомлар бўлмаганида ҳам, дори-дармонларни врачнинг маслаҳатларига биноан мунтазам қабул қилиш лозимлигини.\nМОСЛАШТИРИЛГАН 2.2-КЛИНИК ПРОТОКОЛ Соғлом турмуш тарзига ўқитиш. Тамаки истеъмол қилишни тўхтатиш бўйича маслаҳатлар.\n* Кейинги назоратни ташкил қилиш учун иккинчи ташрифни ўша ой мобайнида амалга ошириш тавсия қилинади, кейин эса 4 ой давомида ҳар ойда ташриф буюриш лозим; бир йилдан кейин эса баҳолашни амалга ошириш лозим. Агар буни амалга оширишнинг имкони бўлмаса, пациентнинг артериал босимини мониторинг қилиш зарур бўлган ҳар бир ҳолатда маслаҳат беришни такрорлаш лозим.\nҚонда холестерин миқдорини ўлчаш имконияти мавжуд бўлганида 10 йиллик юрак қон-томир касаллиги хавфини баҳолаш учун ЖССТ/Гипертония бўйича халқаро жамияти НОМОГРАММАСИ\n*САБ – систолик артериал босим.\nҚонда холестерин миқдорини ўлчаш имконияти мавжуд бўлмаганида 10 йиллик юрак қон-томир касаллиги хавфини баҳолаш учун ЖССТ/Гипертония бўйича халқаро жамияти НОМОГРАММАСИ\n№ 42, 23.10.2015 « орқага


16:07 / 27.01.2017\nХитойдаги Сяо Нань исмли робот-журналист бир сонияда битта мақола ёза олади. У Жанубий Хитойнинг Гуандун вилоятидаги "Наньфан душибао" газетасида "ишлайди". Сунъий онг элементлари бўлган электрон қурилма яратувчилари сўзларига кўра, у кичик бўлган изоҳлар, шунингдек катта муҳаррирлик мақолаларини ҳам тайёрлаши мумкин.\n"У оддий мухбирларга қараганда, кириб келувчи маълумотларни самарали қайта ишлашда кўп фойда келтиради. Унинг асосий хусусияти – тез мақола ёзиши", - дея Пекин университети робототехника соҳаси мутахассиси Вань Сяоцзюннинг сўзларини келтиради "Чжунго жибао" газетаси.\nСяо Нань ўзининг биринчи мақоласини Хитой тақвими бўйича янги йилга бағишлади. У 27 январь куни нишонланади. Мақола мавзуси – оммавий байрам тадбирлари вақтида жамоат транспортининг юкламаси. Миллионлаб кишилар бу вақт мобайнида кўплаб сафарларга чиқади ҳамда бу темир йўл, автобус, денгиз ва авиатранспортдаги катта юкламаларга олиб келади, деб ёзган робот.\nБироқ робот-журналистда камчиликлар ҳам бор. Вань Сяоцзюннинг сўзларига кўра, қурилма "ҳозирча мулоқот қила олмайди" – яъни, Сяо Нань берилган саволларга жавоб бериб, маълум бир фикрни мустақил равишда билдирмайди. Аммо ишлаб чиқарувчиларнинг таъкидлашича, робот "газеталар ва бошқа ОАВ фаолиятини муҳаррирлар ҳамда мухбирларга ёрдам бериш орқали сезиларли даражада яхшилаши аниқ".\nХитойда кейинги вақтларда кўплаб янги роботлар яратилмоқда. Улардан ўйинлар, кекса ва касал инсонларга қараш, экскурсиялар ўтказиш ва маълумотномалар тақдим этишда, айниқса, самарали фойдаланилмоқда. Экспертларнинг таъкидлашича, улар келажакда тиббиёт соҳасида ҳам наф келтиришлари мумкин экан.


Прокуратура “Халқ банки”даги ўғрилик бўйича тергов бораëтганини билдирди\n16 июл 2019, Тошкент вақти: 09:59\nЎзбекистон Бош прокуратураси Фарғона вилояти Ëзëвон туманидаги “Халқ банки”дан 5 февраль куни 100 минг АҚШ доллари йўқолгани ҳақидаги хабарни тасдиқлади ва бу воқеа бўйича жиноят иши қўзғатилганини билдирди.\nАйни пайтда¸ “Халқ банки”нинг собиқ ва жорий хизматчилари ичкаридан қилинган бундай ўғриликнинг биринчи марта эмаслиги ва ўтмишда бу каби жиноятнинг бости-бости бўлганини иддао қилдилар.\nМазкур банк республика бошқарувининг Озодлик боғланган хизматчилари Ëзëвон ва бошқа бўлимлардаги ўғриликларга оид маълумот бера олмасликларини билдирди.\nЎзбекистон Бош прокуратураси матбуот хизматининг Озодликка билдиришича¸ “Халқ банки”нинг Ëзëвон туман филиали ғазнасидан ўзбек сўми эквиваленти 838 млн. сўм бўлган 100 минг АҚШ доллари миқдоридаги маблағ йўқолгани ҳақида туман ИИБ навбатчилик қисмига тунги соат 11:40 да ариза берилган.\nБанк бошқарувчиси томонидан берилган расмий аризада¸ пул йўқолганининг 5 февраль куни куни соат 20:00 ларда ғазнани ёпиш вақтида аниқлангани билдирилган.\n“Мазкур ҳолат юзасидан туман прокуратураси ва ички ишлар бўлими тезкор ходимларидан иборат таркибда тезкор-тергов гуруҳи тузилиб, холислар ва тегишли мутахассислар жалб қилинган ҳолда воқеа жойи кўздан кечирилган.\nМазкур ҳолат юзасидан 05.02.2019 йилда туман ИИБ ҳузуридаги тергов бўлинмаси бошлиғи томонидан Ўзбекистон Республикаси ЖКнинг 169-моддаси 4-қисми “а” банди билан жиноят иши қўзғатилган”¸ дейилади Бош прокуратура баëнотида.\nРасмий хабарга кўра¸ ҳозирда воқеа юзасдиан туман ИИБ ҳузуридаги тергов бўлинмаси томонидан дастлабки тергов ҳаракатлари олиб борилмоқда.\nҲозирча прокуратура ва ИИБ расмийлари қанча одамнинг терговга жалб қилингани¸ улардан нечтасининг ҳибсда қолаëтгани ва гумонланаëтган шахслар аниқланган-аниқланмагани ҳақида маълумот бермади.\nЎғрилик “Халқ банки” Фарғона вилоят филиали янги раҳбарига қарши фитнами?\nОзодлик билан суҳбатда ўзининг “Халқ банки” Фарғона вилоят филиали фаолиятидан яхши хабардорлигини таъкидлаган маҳаллий тадбиркорга кўра¸ Ëзëвон бўлимидан 100 минг долларнинг йўқолиши¸ вилоятга янги раҳбар тайинланиши эртасига содир бўлган.\n“4 февраль куни Яҳëхон деган ëш йигит “Халқ банки” Фарғона вилоят филиалига бошлиқ бўлаяптида¸ эртасига Ëзëвон бўлимидан пул йўқолаяпти. Вилоят банкининг олдинги бошқарувчиси Нурали ака ëзëвонлик¸ туман бўлимида ишлайдиганларнинг ҳаммаси унга яқин одамлар. Менга вилоятда янги раҳбар иш бошлаганидан 24 соат ўтиб-ўтмай¸ 100 минг долларнинг ғойиб бўлиши¸ жуда шубҳали¸ янги раҳбарга қарши атайин уюштирилгандек¸ кўринди”¸ деди шахси очиқланишини истамаган “Халқ банки” мижозларидан бири бўлган тадбиркор.\n“Халқ банки” Фарғона вилоят филиали бошқарувчиси қабулхонаси телефонига 7 февраль куни жавоб берган банк хизматчиси¸ янги раҳбарнинг ҳақиқатан ҳам 4 февралдан иш бошлаганини тасдиқлади. Айни пайтда¸ Ëзëвон бўлимидаги ўғрилик тафсилотларидан бехабарлигини билдирди.\n“Халқ банки”даги аввалги ўғриликлар очилмаган...\n“Халқ банки” фаолиятига яқин мулозимнинг Озодликка билдиришича¸ 2018 йил айни банкнинг Қува туманидаги бўлимидан ҳам 35 минг АҚШ доллари йўқолгани аниқланган.\n“Бу иш бўйича тўрт ой тергов қилинди¸ ўғри топилмади ва иш давлат зарарига ëпилди”¸ деди бу мулозим.\nОзодлик бу хабарни ҳозирча расмий тизимлардан тасдиқлата олмади.\n“Халқ банки”нинг Сурхондарë вилояти Шўрчи тумани бўлимидан 2018 йилнинг 6 сентябрь куни 20 минг АҚШ доллари йўқолгани ҳақидаги Озодлик хабари Бош прокуратура томонидан тасдиқланган эди.\n2019 йилнинг 7 февраль куни Озодликка келган маълумотга кўра¸ бу ўғрилик ҳам очилмай¸ бости-бости қилинган.\n«Шўрчи туманидаги бу ўғрилик бўйича Сурхондарë “Халқ банки” бошқармаси собиқ бошлиқлари устидан текшириш олиб борилган. Банкка миллиард сўмдан ошиқ зарар етказиб, талон-тарож қилингани аниқланган ва далолатнома тузилган. Жиноий ҳолат далолатномаси Термиз шаҳар прокуратурасига берилган. Аммо ҳамма нарса бости-бости бўлиб кетган. “Халқ банки” Сурхондарë филиали бошлиғи бу текширувлардан кейин бошқа банкка бошлиқ этиб тайинланди”¸ деди Озодликка шахси сир қолиш шарти билан хабар йўллаган Сурхондарë вилояти “Халқ банки” хизматчиларидан бири.\nОзодлик суҳбатдошлари¸ асосий акциялари давлатга қарашли бўлган “Халқ банки” ғазнасидан ичкаридан туриб қилинаëтган ўғриликлар учун товонни банк хизматчилари тўлаëтганини иддао қилди.\n“Қувадаги ўғриликдан кейин¸ 35 минг долларни ëпиш учун банк хизматчиларига 3 ой премия берилмаган. Бу галги сумма 100 минг¸ буни қандай ëпиб¸ бунча зарарни қандай қоплашар экан энди”¸ дейди “Халқ банки”нинг Фарғона вилоятидаги фаолиятидан яхши хабардорлигини айтган тадбиркор.\nОзодлик бу иддаоларга “Халқ банки” марказий бошқарувидан муносабат олишга уринди. Озодлик боғланган банк мутасаддилари¸ ўзларининг бу ўғриликлардан хабарлари йўқлигини айтиш билан чекландилар.


Адабиётлар: Расулов Х. З. Грунтлар механикаси, замин ва пойдеворлар Тошкент Укитувчи 1993 йил Цитович Н. А. Основание и фундаменты М. Вш. 1970г. Долматов Б. И. Механика грунтов, основания и фундаменты Асосий тушунча ва таърифлар\nDownload 309,5 Kb.\nHajmi 309,5 Kb.\nyosh va pedagogik psixologiya, Test 6-10-11-sinf fizika fanidan, rivojlangan xorijiy mamlakatlarda ta, FAN DASTURI, пойдевор, TEST DTM ONA TILI VA ADABIYOT 10-VARIANT, 5-sinf ona tili fanidan qoidalar to‘plami, Psixologiya Hasanov Abdumajidova MM uz 4f578-конвертирован, 8 sinf ozbekiston davlati va huquq as, abu nasr farobiyning pedagogikaga oi, Mavzu, Mavzu, Goggle, Goggle\nАсосий тушунча ва таърифлар.\nКурилиш майдонининг инженердик-геологик хусусиятдари.\nЗамин ва пойдеворларни хисоблашнинг амалий кетма-кетдиги\nУшбу маърузалар матни техник олий укув юртларининг курилиш ихтисослигига оид укув дастури асосида ёзилган булиб, «Курилиш» мутахассислиги бакалавр гурухлари талабалари учун мулжалланган. Матнда замин ва пойдевор турлари, уларни хисоблаш хамда лойихалаш масалалари ёритилган.\n1.ЗАМИН ВА ПОЙДЕВОРЛАР 4\n2.САЁЗ ЖОЙЛАШГАН ПОЙДЕВОРЛАР 9\n3.УСТУН КОЗИКЛИ ПОЙДЕВОРЛАР 20\n4.ЧУКУР ЖОЙЛАШГАН ПОЙДЕВОРЛАР 31\n5.ЗАМИН ГРУНТЛАРИНИ СУНЪИЙ КОТИРИШ УСУЛЛАРИ 38\n6.УТА ЧУКУВЧАН ГРУНТЛАРДА ПОЙДЕВОРЛАРНИ ЛОЙИХАШ 45\n7.ДИНАМИК ТАЪСИРГА УЧРАЙДИГАН ЗАМИН ВА ПОЙДЕВОРЛАР 49\n1.ЗАМИН ВА ПОЙДЕВОРЛАР\n1. Асосий тушунча ва таърифлар\n2. Пойдевор турлари\n3. Курилиш майдонининг геологик хусусиятлари\n4. Геологик изланишларнинг асосий максади\n5. Иншоот замини турлари\n6. Изланиш боскичлари\n7. Чегаравий босим ва деформациялар\n8. Хисоблашнинг амалий кетма-кетлиги\n1. Расулов Х.З. Грунтлар механикаси, замин ва пойдеворлар\nТошкент Укитувчи 1993 йил\n2. Цитович Н.А. Основание и фундаменты М. ВШ. 1970г.\n3. Долматов Б.И. Механика грунтов, основания и фундаменты\nАсосий тушунча ва таърифлар. Иншоотдан тушаётган юкни заминга узатиш билан бирга унинг тургунлигини таъминловчи ер ости курилма пойдевор деб аталади.\n1-расмда табиий заминда жойлашган саёз пойдевор чизмаси тасБирланган булиб, унинг асосий кисмлари куйидагилардан иборат.\nбирдан-бир йул унинг чукиш кийматини ва бир неча пойдевор орасидаги чукиш фаркини излашдир.\nПойдевор турдари. Бинокорликда ишлатиладиган барча пойдеворларни куйидаги турларга ажратиш мумкин: табиий заминда саёз жойлашган пойдеворлар; козикли пойдеворлар; чукур жойлашган пойдеворлар.\nТабиий заминда саёз жойлашган пойдеворларга яхлит холлари пойдеворлар, алохида турувчи пойдеворлар, жуяксимон пойдеворлар, чуяксион чорраха пойдеворлар, яхлит темир-бетон тушамалар киради. Саёз жойлашган пойдеворлар тайёрланиш буйича иккига булинади: завод ва полигонларда тайёрланиб курилиш майдончасига тайёр холда етказиладиган - йигма; курилиш майдончасида бевосита тайёрланадиган - куйма пойеворлар.\nКозикли пойдевордар. Юк кутариш кобилияти жуда кам булган грунтлардан ташкил топган заминларда козикли пойдеворлар ишлатилади. Бундай грунтларга одатда жуда говак ва буш кумлар.юмшок холатдаги лойлар, кул ва боткокликда хосил булган ва катта катламли тупма грунтлар киради.\nИшлаш шароитига караб козикли пойдеворларни 2 турга булиш мумкин: устун козиклар ва осма устун козиклар.\nУстун козикли пойдеворда бино ва иншоотлардан тушаётган юк устун козик уткирланган учи жойлашган катта юк кутариш кобилиятига эга булган грунт катламига узатилади.\nОсма устун козикли пойдевор кулланилганда эса юкоридан тушаётган юк факатгина козик остида жойлашган грунт катламига узатилмай, балки унинг ён атрофидаги грунтларга хам тенг таркатилади.\nШуни хам айтиш керакки, козикли пойдеворларни куллаш узига хос мураккаб ва киммат турадиган асбоб-ускуналар ишлатишни талаб этади, шунинг учун хар бир хусусий холда юкорида санаб утилган саёз пойдеворларни ишлатиб булмаслиги ва козикли пойдевор техника иктисодий жихатдан танланган булиши керак.\nЧукур жойдашган пойдевордар. Хозирги вактда чукур жойлашган пойдеворларнинг уч тури мавжуд: пастлашувчи кудуклар, темир-бетон кобиклар ва кессонлар. Бундай пойдеворларни куллашдан асосий максад иншоотдан тушаётган хаддан ташкари юклари кимматли юкни заминнинг чукур катламларида жойлашган ва етарлича юк кутара оладиган грунтларга узатишдан иборат.\nКессон пойдеворларни 40 м чукурликкага, пастлашувчи кудуклар ва темир-бетон кобикларни эса 70 м ва ундан купрок чукурликка урнатиш мумкин.\nМаълумки, грунтнинг юк кутариш кобилияти чукурлик буйича ошиб боради, бу эса чукур жойлашган пойдеворларга жуда катта кучларни юклаш имконини беради, бунда грунт деярли чукмайди ва иншоот уз мустахкамлигини саклайди.\nДойихалаш учун керакли материалдар. Иншоот замши ва пойдеворини лойихалашдан олдин курилиш майдонида ершуносликка оид кидирув утказилиб, курилиш паспорта тузилади.\nКурилиш паспорти уз ичига куйидаги маълумотларни олади: Курилиш майдонининг режаси (1:500 ва 1:2000 масштабда), бунда иншоот улчамлари ва бургиланган жойлар урни курсатилиши шарт; литологик кирким; грунт катламларининг физик-механик хоссалари; курилиш маидонининг сувшунослик хусусиятлари; ер ости сувларининг кимёвий хоссалари хакида маълумот; таъсир этувчи доимий ва вактинчалик юклари.\nУмумий маълумотлар. Иншоот заминнинг тугри танланиши, чидамли, пишик булиши ва тоннархини арзонтириш масалалари, аввало, курилиш майдонининг ершуносликка ва сувшуносликка оид хусусиятларини хар томонлама тула-текис урганиш билан богликдир. Шунинг учун хам иншоотни лойихалашдан аввал курилиш майдонида ершунослик ва сувшунослик билан боглик булган ишланишлар олиб борилиши тавсия этилади.\nБу изланишларнинг таркиби, мазмуни ва хажми курилиш майдончасининг урганилганлик даражаси, лойиха боскичи ва иншоотларнинг вазифасига караб белгиланилади.\nИзланишларнинг асосий максадлари:\n- иншоотни бунёд этиш ва фойланишда юз бериши мумкин булган ершунослик ва сувшуносликка оид узгаришлар даракчиларини аниклаш;\n- мухандис-ершунослик билан боглик булган хавфли холатларни урганиш ва уларни булажак иншоотга таъмирини бахолаш;\n- бундай хавфли холатларнинг олдини олиш учун зарур маълумотлар туплаш;\n- иншоот хисоби ва лойихалашга керакли замин грунтларнинг физик ва механик хусусиятларни урганиш.\nИзланишлар натижаси лойихалаштирилувчи иншоот мустахкамлиги ва тургунлигига оид барча масалаларни хал этади. Шу билан бирга иншоотни кейинчалик кутилиши мумкин булган хар кандай ершуносликка оид зарарли таъсирлардан хам асрайди.\nИншоот конструкцияларини танлаш асосан, замин грунтларининг шарт-шароитларига боглик булиб, улар орасида энг мухимлари:\n- грунтнинг катламланиши холати; . - катламларнинг тургунлик шартлари, уларнинг калинлиги;\n- катламлар пайдо булиш шароитлари;\n- катламлар ёши, таркиби ва хоссалари;\n- ута чукувчанликка оид хусусиятлари ва бошкалар.\nБулардан ташкари, замин грунталарининг музлаши; уларнинг купчиш хусусиятлари; ер ости сувларининг сатхи ва унинг фасллараро узгариш хамда сувларнинг зарарлилик даражаси нихоятда мухимдир.\nТабиатда учрайдиган тог жинсларидан замин сифатида фойдаланишда, асосан, куйидаги уч холатга дуч келиш мумкин(2-расм).\n2-расм. Иншоот замини турлари: а-бир жинсли катлам; б-турли жинсли текис ётиш катлам; в-турли жинсли нотекис катлам.\nа) Бир жинсли катлам ягона тог жинсларидан таркиб топгани учун унинг ташки босим таъсиридан зичланиши бир хил булади. Шунинг учун бундай заминлар иншоот учун энг кулай;\nб) Турли жинсли текис ётик катлам хам замин сифатида фойдалинишда максадга мувофик. Агар пойдевор таг юзаси етарли калинликдаги катламга жойлаштирилса, катламнинг текис етиклиги сабабли иншоотнинг чукиши хам бир хилга якин булади;\nв) Турли жинсли нотекис катлам замин сифатида энг нокулай хисобланади. Бундай холатдан грунтлар хусусияти ва юк кутариш кобилияти билан боглиК булган уларнинг тургунлик ва чидамлилиги синчиклаб урганилишини талаб этади.\nЮкорида келтирилган изланишлар, асосан, икки боскичда олиб борилади:\n1-боскич - лойиха топшириги деб аталиб, унда олиб борилган умумий изланишлар натижаси йигилади.\n2-боскич - иш чизмаси деб юритилади. Изланишларнинг бу боскичда, асосан, курилиш майдонига мослаб киритилган аник маълумотлар тупланади.\nБиринчи боскичда куйидагиларни ёритиш тавсия этилади:\n- табиий шароитлар хакидаги маълумотлар;\n- ер юзасининг тузилиш хусусиятлари;\n- якин масофада жойлашган сув хавзалари, уларнинг жойланиши ва окими;\n- курилиш майдонининг иклими;\n- зилзила ёки бошка ершуносликка оид ходисалар хакида маълумотлар;\n- грунтлар хакида маълумотлар;\n- ер ости сувларининг сатхи,уларнинг узгариши;\n- грунтларнинг упирилишига,чукувчанликка ва хоказоларга мойиллиги;\n- грунтларнинг музлаш катламлари.\nБу маълумотлар, уз навбатида, замин грунтлари тугрисида умумий хулоса чикариб, мухандис-ершуносликка оид ишларни куйидаги хажмда олиб боришни белгилайди:\n- бургилаш ёки шурфлаш ёрдамида грунтлардан намуна олиш;\n- олинган намуналар устида тадкикот олиб бориш;\n- яхлит чоклар ёрдамида дала шароитида грунтларни сикилишга текшириш;\n- сизот сувлари сатхини узил-кесил белгилаш;уларнинг химиявий хоссаларини урганиш;\n- грунтнинг сув сиздириш хусусиятини аниклаш;\n- коя грунтлар учраса, уларнинг ёрикларини урганиш;\n- темирбетондан ясалган ер ости курилмалари чиришида грунт таъсирини белгилаш.\nГрунтларни бургилаш ва шурф ёрдамида текшириш изланишнинг асосий усулларидан бири хисобланади. Унинг натижасида майдон грунтлари катлами, уларнинг пайдо булиши, таркиби ва тузилиши, коя булмаган грунт катламларининг аралашмалари ва хусусиятлари, уларнинг намлиги, зичлиги, хамда сизот сувларига оид маълумотлар аникланади.\nБурги кудуклари ва шурфлар сони жой шароитига мос белгиланади. Агар коя жинсларининг чукурлиги 5-6 м.дан ошмаса, у холда изланиш ишларининг барчаси шурфлар ордамида бажарилади.\nШурф ва бурги кудуклари сони курилиш майдонини ташкил этувчи катламларнинг мураккаблик даражасига мослаб аникланади. Масалан, оддий майдонларда иккита, урта мураккабликда учта, мураккабда эса бештагача булиши мумкин.\nНамуналар барча грунт катламларидан олинади. Улар орасидаги масофа тик йуналиш буйлаб бир метрдан ошмаслиги мумкин. Хар бир чукурликдаги грунт катламларидан камида биттадан яхлит (10x10, 20x20 см) табиий тузилиши ва намлиги сакланган холда намуна олиш тавсия этилади. Бир жинсли катламдан тик йуналиш буйича учта (юкори урта, остки кисмидан) намуна олинади.\nИзланишнинг иккинчи боскичдаги ишлар лойиха топшириги боскичидаги хулосаларга махсус майдон кулами буйича аникликлар киритиб, уларни тулдиради.\nБунда иншоот кулами буйлаб грунт катламларининг киркимлари чизилади ва уни муассал урганилади. Завод мурилари, металл эритиш учоклари ва шунга ухшаш иншоотлар куриладиган жойларда заминларнинг сикилувчан катлами киркимларини чизиш тавсия этилади.\nКурилиш майдонлари бир катламдан иборат булса, бурги чукурларини хар 100 м.га биттадан казиш тавсия этилади. Агар мураккаб ёки ер остида буш катламлар учраса, чукурлар орасидаги масофа 20 м.гача кискартилиши мумкин.\nБино заминлари учун чегаравий босим ва деформациядар.\nГрунтлар механикаси курсида кучланганлик фазалари хакида маълумот берилган эди ва унда икки характерли босим киймати курсатилган эди. Биринчиси-кучланиш ва деформацияларнинг пропорционаллик чегарасидаги киймат ва у грунтларнинг хисобий каршилиги деб юритилади. Курилиш меъерлари ва коидаларида бу катталик R оркали белгиланид. Иккинчиси- грунт юк кутариш кобилиятининг йукотганлигини курсатувчи кийма ва КМК да N оркали белгиланилади.\nБино ва иншоотлар пойдеворларини лойихалашда пойдевор таг юзаси хосил буладиган уртача босим киймати грунт хисобий каршилигидан доимо кичик булишга эришиш керак, яъни:\nБошкача айтганда, грунт хисобий каршилигига караб пойдевор улчамлари танланади.\nЗаминларни деформациялар буйича хисоблаш куйидаги шартларни бажарилишига эътибор бериш керак:\nБунда S ва Sчег - пойдевор чукиши ва хамсоя пойдеворлар кучишларининг айирмалари\nчукишлар ва чукишлар айирмасининг чегаравий кийматлари.\nЗамин ва пойдеворларларни деформациялар буйича хисоблаганда норматив юклардан фойдаланилади. Норматив юклар деганда иншоотни нормал ишлашини таъминловчи юк микдори тушунилади/\nБиринчи чегаравий холат буйича (материал мустахкамлиги) хисоблашларда хисобий юклардан фойдалнилади. Хисобий юклар норматив юкланиш коэффицентига купайтириш нули билан хосил килинади.\n1. Хар бир пойдевор учун унга таъсир этувчи юклар аникланади.\n2. Грунт катламларининг хусусиятлари аникланади.\n3. Пойдевор жойланиш чукурлиги ва пойдевор тури ташланади.\n4. Грунт хисобий каршилигини хисобга олиб пойдевор таг юзаси улчамлари аникланади.\n5. Ташки юклар таъсиридан пойдевор чукиши аникланади.\n6. Замин грунтларининг тургунлиги текширилади.


Ўзгача суперкубок / CHAMPIONAT.asia\n09:30Расман: “Монако” “Лестер” футболчисини яна ижарага олди 0 09:14Садио Мане ватандоши ҳақида: “У жуда ҳам тезкор, ҳимоячиларни ақлдан оздиради” 0 08:52Хенрик Ларссон Швеция клубидан истеъфога чиқарилди 2 08:36Румменигге Саншешнинг сотиб юборилганига изоҳ берди 0 08:15“Арсенал” ҳимоячиси Дани Себальосни мақтади 3 07:55Лэмпард Батшуайи ҳақида гапирди 0 07:40АПЛ. "Астон Вилла" - "Эвертон" 2:0 0 07:35Бундеслига. "Кельн" - "Боруссия Дортмунд" 1:3 0 07:30ЛаЛига. "Леванте" - "Вильярреал" 2:1 0 07:25ЛаЛига. "Гранада" - "Севилья" 0:1 0 01:55АПЛ. "Эвертон" меҳмонда "Астон Вилла"га имкониятни бой берди 14 01:25Бундеслига. "Боруссия Д" меҳмонда "Кельн"ни таслим этди ва пешқадамлигини мустаҳкамлади 10 01:15Расман: "Бавария" ярим ҳимоячиси 25 млн. евро эвазига "Лилль"га ўтди 1 01:00ЛаЛига. Лопетегининг "Севилья"си 2-турда ҳам гол ўтказмай ғалабага эришди 8 00:40"Севилья"га ижара берилган "Реал" футболчиси майдонни кўз ёшлар билан тарк этди 6\nТеглар : Германия суперкубогиБаварияАйнтрахт\nБугун Германия суперкубоги учун баҳс бўлиб ўтади.\nУнда хорватиялик мутахассис Нико Ковачнинг собиқ ва ҳозирги жамоалари куч синашади. Янги мураббий қўл остидаги "Бавария"нинг янги мавсум олдидан илк жиддий имтиҳони Франкфуртда кечади.\n"Бавария"нинг бугунги рақиби "Айнтрахт" қисқа фурсатда аутсайдер мақомидан Германиянинг кучли жамоалари қаторига қўшилишга муваффақ бўлди. Бунда албатта Нико Ковачнинг хизматлари беқиёс. "Айнтрахт"ни 2 йил ичида Европа лигаси ва Германия кубоги соҳибига айлантира олгани учун ҳам Нико Ковач "Бавария"дан чақирув олишга эришди. Бугунги баҳс Ковач учун ўзгача аҳамиятга эга. Айнан ўзи қурган "Айнтрахт"га қарши янги жамоаси билан қаршилик қилади.\nКовач қўл остидаги "Бавария" қандай бўлади? Нико Мюнхенда нималарни ўзгартиради ва жамоа қандай услубда ўйнайди, деган саволларга бугунги баҳс қисман бўлсада жавоб беради. Ковачсиз қолган "Айнтрахт" қандай кўринишда қолди, янги келган австриялик Ади Хюттер Ковач кўтарган "планка"ни тушириб юборадими ёки жамоа янада шаклланишда давом этадими, деган савол ҳам Германияда кун тартибидан ўрин олган. Айнан шу жиҳатларни инобатга олган ҳолда айтиш мумкинки, Франкфуртда ўтадиган мазкур ўйин катта қизиқишни уйғотмоқда. Германия кубоги финалида тўқнаш келган рақибларнинг янги мураббий қўл остидаги илк ўйинлари.\nСуперкубок учрашувининг қулай тарафи шундаки, бунда мураббийлар нафақат янги мавсум олдидан расмий имтиҳон орқали жамоани кўриб олишади, балки биргина ўйин орқали клуб музейи ва шахсий жавонга соврин қўшиб қўйиш имконияти ҳам мавжуд. Бу эса мотивацияни ошириши турган гап.\nКовач қўл остида айни пайтда 19 футболчи мавжуд ва уларни барчаси ўйнашга шай ҳолатда. Фақатгина жаҳон чемпиони Корентен Толиссо жамоага кеч қўшилгани учун суперкубок учрашувини ўтказиб юбориши аниқ. Хамес Родригес эса ҳаваскорларга қарши назорат баҳсида бироз жароҳат олгани туфайли айни пайтда 100% тайёр эмас. Қолган футболчилар Ковач ихтиёрида. Нико Ковач бугунги баҳсда кичик ротация қилиши кутилмоқда. Чунки мураббий янги мавсум олдидан ҳали асосий таркиб борасида аниқ тўхтамга келгани йўқ. Жаҳон чемпионати боис кўплаб футболчилар жамоага кеч қўшилишди ва янги мураббий учун бу борада бироз вақт керак бўлади. Ҳар бир позиция бўйича деярли иккитадан номзодга эга мураббий учун бугунги ўйинда кимларни тушириш бироз ёқимли бош оғриғини тақдим этиши мумкин.\n"Айнтрахт"да нафақат мураббий алмашди, балки "Бавария"дан фарқли улароқ Франкфуртда клубида футболчилар ҳам янгиланди. Жамоани Ковач билан биргаликда бир қатор етакчи футболчилар (Лукаш Градецки, Кевин-Принс Боатенг, Омар Маскарель, Мариус Вольф) тарк этишган бўлса, Ади Хюттер билан бир вақтда "Айнтрахт"га 12 нафар янги футболчилар келишди. Шу боисдан ҳам Хюттерда ҳам таркибни аниқлаш ва жамоа ўйинини йўлга қўйиб олиш учун маълум вақт керак бўлади. Муҳим тарафи шуки, жамоани юрагига айланиб қолган ЖЧ-2018 финалчиси Анте Ребич кўплаб таклифларга қарамай жамоада қолди. Бу эса франкуртликларни хурсанд этмасдан қолмайди. Аммо Ребич суперкубок баҳсини бошланғич таркибда бошлани сўроқ остида. Сабаби, Ребич таътилдан анча кеч қайтгани туфайли Хюттер уни захирадан ўйинга қўшиш эҳтимоли юқори.\n"Бавария" бош мураббийи Нико Ковач ва унинг мураббийлар штабидаги ёрдамчиси (акаси) Роберт Ковач бугун "уй"га қайтишади. Германия кубоги финалидан 85 кун ўтди. Бу сафар ака-ука Ковач "Коммерцбанк-Арена"га меҳмон сифатида ташриф буюришади. Ковач "Айнтрахт" бош мураббий сифатидаги ўзининг охирги учрашувини бўлажак жамоаси "Бавария"га қарши ўтказди ва финалда ғалаба қозонди. Энди Ковач янги жамоасидаги илк ўйинини собиқ клубига қарши ўтказади. Агарда бунда ҳам Ковач ғалаба қозонса, унда мураббий ўзгача натижа қайд этган бўлади. Яъни, Ковачда собиқ ҳамда янги жамоаси билан охирги ва илк учрашувдаёқ соврин ютган мутахассисга айланиш имконияти мавжуд.\n"Бавария" учун кетма-кет еттинчи ва 30 йиллик танаффусдан кейин иккинчиси\n"Бавария" кетма-кет 7-йил Германия Суперкубогида ўйнамоқда. Умумий ҳисобда эса бу галги суперкубок мюнхенликлар учун 12 баҳс бўлади. "Айнтрахт" учун эса бу иккинчи Суперкубок саналади. Франкфуртликлар бунгача 1988 йили "Вердер" билан ушбу соврин учун курашишган ва имкониятни бой беришганди.\n"Айнтрахт" - "Бавария" (23:30) "Футбол2", "Матч ТВ"\nБош ҳакам: Марко Фриц\n"Айнтрахт": Видвальд — Абрахам, Виллемс, Сальседо, да Кошта — Гачинович, Хасебе, Фернандес, Фабиан, Торро — Алле\n"Бавария": Нойер — Киммих, Зюле, Хуммельс, Алаба — Мартинес, Алькантара — Роббен, Мюллер, Рибери — Левандовски\nСўроқ остида: Реннов — Хамес Родригес\nРумменигге Саншешнинг сотиб юборилганига изоҳ берди 0\nРасман: "Бавария" ярим ҳимоячиси 25 млн. евро эвазига "Лилль"га ўтди 1\nДитмар Хамман Коутиньо трансферини мақтади 4\nНико Ковач: "Коутиньо – жаҳон даражасидаги футболчи ва жуда камтар йигит" 4\nБундеслигадан "Фиорентина"га ўтган барча ўйинчилар билан танишинг 6


ЎзА - Афғон уруши қатнашчисининг бошқаларга ўхшамаган ҳаёти\nҲафтанинг ҳар жума куни полковник оқ кўйлак, шимларини кийиб бандаргоҳга шошилади. У минг кунлик урушнинг фахрий иштирокчиси.\nЎн беш йилдирки, полковник унга аталган хат келишини кутади.\nЎн беш йилдирки, фақат жума кунлари киядиган, унниқиб кетган қора туфлисини артиб тозалайди. Унинг бисотидаги ёлғиз шу кийимлари ҳеч қачон келмайдиган почтани кутиб олиш учун махсус кийилади.\nЎн беш йилдирки, полковник ҳар жумада бандаргоҳга одамлар тўпланмасидан олдин биринчи бўлиб, етиб келади.\nЎн беш йилдирки, полковник “қўнув”чи ҳар бир кема ҳаракатини ёдлаб олган. Узоқдан почта элтувчи кема кўриниши билан унда яна умид уйғонади, балки ўша хатлар орасида унга аталган нома ҳам бордир...\nЮқорида тасвири келтирилган Габриэль Гарсиа Маркеснинг “Полковникка ҳеч ким ёзмайди” асаридаги унутилган афтодаҳол полковникнинг ҳаётдаги тимсоли Ўзбекистоннинг олис бир қишлоғида ҳам яшаб келмоқда.\nБиз сўз юритмоқчи бўлаётган қаҳрамон 1980 – 1983 йиллар орасида афғон урушида қатнашди. Нақд жаҳаннамнинг ўзгинасидан тирик қайтган уруш фахрийси бугун Бухородаги деҳқон бозорида арава тортиб кун кўрмоқда.\nУ ҳам мана ўттиз йилдирки, кимдир йўқлаб келишини, урушдаги жасоратини ёд этиб, ҳол сўрашини илҳақ кутади.\nЎттиз йилдирки, телеканаллар орқали уруш фахрийлари қатнашган тантаналарни кўрса, уларнинг ёнида ўзини тасаввур этиб яшайди.\nЎттиз йилдирки, қайсидир уруш фахрийси хонадонини йўқлаганларини эшитса, “келаси йил мени ҳам йўқлашармикан”, дея умид қилади.\nМана ўттиз йилдирки, фарзандлари ва невараларининг “Сизни ҳам кимдир йўқлайдими?” деган саволларига жавоб тополмай қийналади. У бугун ҳеч кимдан на уй ва на пул илинжида эмас. Унга озгина эътибор, ҳурмат бўлса, бас. У Габриэл Гарсиа Маркеснинг полковниги каби унутилганига ишонмайди.\nАфғон урушидан тирик қайтганлар бугун орамизда кўп эмас. Улар тинчлик неъматини қадрлайдиган инсонлар.\nБир пайтлар жангга кириб, ўз бурчини адо этган шахсни бугун бозорда арава тортишга нима мажбур қилмоқда?\nЎттиз йилдирки, Ватан ҳимоячилари кунида уруш фахрийсининг нигорон кўзлари эшикка қадалади...\nЎттиз йилдирки, йўқловчиларга ёзилган дастурхон атрофида у кутган одамлар кўринмайди.\n1989 йилнинг 15 февраль кунида Амударёнинг икки қирғоқларини бирлаштириб турган Ҳайратон кўпригидан совет қўшинлари олиб чиқилган.\nБизнинг қаҳрамон ҳам бу кунни яхши эслайди.\nБухоронинг чекка бир қишлоғида, шаҳарнинг чиройли ва қулай уйларидан тамомила фарқ қиладиган кичик бир ҳовлида Абдураҳим ота оиласи билан истиқомат қилади. У бугуннинг одамларига ўхшамайди. Дунёда ҳар бир ўтган кунидан рози, миннатдор бўлган одамни учратиш амримаҳол. Инсон борки, ками-кўсти бор, доим кимдандир ёки нимадандир нолиб юради. Абдураҳим ота эса ундай эмас. Турмуши қанчалар оғир бўлмасин, бир кунидан нолиган эмас. У ёши олтмишга бориб қолганига қарамай, ҳар тонг эрта уйғониб Ғиждувон бозорига шошилади. Қишлоқнинг ўнқир-чўнқир кўчаларида “Дамас”да сакраб-сакраб 2 минг сўмга манзилига етиб олган Абдураҳим ота бозорда аравада юк ташийди.\nОтанинг ёши катта бўлишига қарамай, оғир меҳнатдан қочмайди. “Араванинг юклари” афғон уруши хотираларидек оғир эмас”, дейди қаҳрамонимиз. У азалдан ҳаётнинг унча-мунча қийинчиликларини писанда қилмаган. 1980 – 1983 йилларда афғон урушида хизмат қилган. Урушнинг даҳшатли кунларига гувоҳ бўлган. Ҳарбий операцияларда қатнашган ва соғ-омон уйига қайтиб келган.\nУ ўз қишлоғида ҳар бир ўтган кунидан рози яшаб келмоқда. Абдураҳим ота аскарликни ўтаб қайтган даврда олган ҳужжат, медаль ва суратларини сақлаб келади. Вақти-вақти билан 9 май – Хотира ва қадрлаш куни арафасида уларни сандиқдан олиб бир кўздан кечиради. Невараларига хотираларини сўзлаб беради, телевизор орқали ҳарбий парад ва байрамлар намойиш этилганда, уларни завқ билан томоша қилади.\nУруш тугаган, орадан 30 йилдан ортиқ вақт ўтди, лекин инсон кўнгли барибир кичик бўлса-да, эътиборга муҳтож қолаверар экан. Абдураҳим ота ҳам бозорда арава тортиб кун кўрар экан, уни бир куни хотира байра\nмларида йўқлаб қолишларини орзу қилади.\nЮқорида келтирганимиз – бизнинг қаҳрамон Габриэл Гарсия Маркеснинг полковнигига нега ўхшашини тушуниб етдингизми?\nПолковник ҳам Колумбиядаги минг кунлик уруш тугаб сиёсий вазият ўзгарганига қарамай, муносиб қилган хизмати учун пенсия пулларини кутиб яшар эди. Унинг эски туфлиси, урфдан қолган кўйлак шимлари у учун нақадар азиз эди. Полковник уларни ҳар жума пенсия хабарини олиш учун киярди.\nҚаҳрамонимиз Абдураҳим отанинг ҳам замонавий бўлмаса-да, одми костюм-шими бор, кўкрак қисмига медаллар илинган. Бу медаллар эса қаҳрамонона хизматлари учун берилган. Бизнингча, улар шунчаки унут бўлишга лойиқ эмас.\nP/S: Ушбу мақола барча афғон уруши қатнашчилари тақдири шундай деган маънони билдирмайди. Айни пайтда мамлакатимизда афғон уруши қатнашчиларининг аксарияти тегишли имтиёзлардан фойдаланиб келмоқда. Булар ҳақида навбатдаги мақоламизда танишасиз.


ЯККАБОҒНИНГ ШИФОБАХШ НЕЪМАТЛАРИ (46 сон) — Teletype\nЯККАБОҒНИНГ ШИФОБАХШ НЕЪМАТЛАРИ (46 сон)\nУндан болалик йиллари ҳақида сўрасангиз, юз-кўзида “шуълага интизор гиёҳдай ўсдим”, деган армон акс этади. Ҳаётнинг оғир синовлари уни жуда эрта улғайтирди. Онаси оғир дарддан вафот этгани боис врач бўлмоқчи эди, бироқ “кўрпага қараб оёқ узатиш”га тўғри келди – кичик шифокорликка ўқиди. Бир куни фармакология домласи талабаларни Ботаника боғига олиб бориб, ноёб ўсимликларни кўрсатар экан: “Гинко билоба – доришуносликнинг “тирик хазина”си, деди. Бу дарахт қадим замонлардан ёдгорлик бўлиб, баргидан мевасигача шифобахш экан. Хитой табобатида уч минг йил аввал ҳам ундан қон айланиши бузилиши, хотира, кўриш қобилияти сусайишини тиклашда фойдаланилган ва, ҳатто Гёте ҳам бу дарахтни шарафлаб шеър ёзган...\nАнзур негадир японлар таъзим қилиб тақдирдан фол очган, европаликлар ҳайратланган гинко билобани юртимиз боғларининг ноёб неъматларига қиёслагиси келарди. Биргина балх тут ва шотутнинг ўзи неча ўнлаб хасталикларга даво. Оддий ўригу гилос-чи?! Олдингдан оққан сувнинг қадри йўқ-да... Айнан тут билан туршак очарчилик йиллари эл-улусни турли балолардан асраган-ку. Шўро замонида пилла озиғи деб тутларни каллаклаб ташлардик.\nНе-не ўрикзор, олмазор, узумзор боғлар пахтага “ем” бўлганди... Ибн Сино қанчадан-қанча хасталикларни оддий мева-чеваю ноёб ўт-гиёҳлар билан даволаган. Уларнинг турган-битгани табобат хом ашёси экан. Қанийди, минг йил яшайдиган пистазорлар, асрий ёнғоқзорларимизни тиклаб, халқимизни баҳраманд этсак...\nАлбатта, орзунинг ўзи билан иш битмайди. Боғ яратиш учун сармоя керак. Сармояни эса, бой бўлишни эплаганлар орттиради... Руҳшунос Харв Экер инсон бой бўлиши учун фикрлаш тарзини ўзгартириши керак, дейди. Фикрлашини ўзгартирган одамнинг ҳаёти ҳам ўзгаради. Шўролар қўлидан иш келадиган, ўзига ва ўзгаларга фойдаси тегадиган тадбиркор, ишбилармон одамларни бой ва қулоққа чиқариб, мол-мулкини тортиб олди. Ҳатто оддий ҳунарманд ҳам ота-бобосидан мерос касбларни унутишга мажбур бўлди. Истиқлол эса, уларга эрк берди. Шу сабабли Анзур илк фаолиятини ўз шифокорлик касбига яқин доричиликдан бошлади. Аёли Гулсанам билан кичкина дорихонада тиним билмади. Дастлаб ташаббусни бўғишга моҳир бюрократия “нағма”ларидан кўп озор чекди. Қонунларни “сув қилиб ичиш”га тўғри келди. Кўнгли тоза, орзулари мусаффо одамнинг дунё эврилишларидан сабоқ ола билиши туфайли йўли очилиб бораверар экан. Бир пайтлар Чехов ҳикоялари билан машҳур бўла бошлагач, “Сиз ўзи врачмисиз ёки ёзувчи” деб сўраганларга “Тиббиёт менинг қонуний рафиқам, адабиёт эса маъшуқамдир”, деган экан. Кейинчалик адабиёт унинг қисматига айланганидек, Анзур ҳам дастлаб шифокор сифатида иш бошлаб, пировард натижада тадбиркорлик асосий фаолиятига айланди. Кўп ёшларни ишли қилди.\nБу воқеага ўн йиллар бўлиб қолди. Кунларнинг бирида уни туман ҳокими йўқлаётганини айтишди. Ҳоким унинг бошловчи тадбиркор сифатидаги ишларини суриштириб:\n– Ўзингиз асли яккабоғликсиз. Туманимизни обод қилишга ҳам ҳисса қўшсангиз дегандим, – дея синовчан назар солди.\n– Бажонидил. Агар қўлимдан келса, бош устига, – деди Анзур.\n– Эсат қишлоғини биласиз. Катта йўл ёқасида бир оз қаровсиз майдон бор. Шу жойда бир гузар қуриб берсангиз. Майли, дорихонаси ҳам бўлсин. Сўнг сартарошхона, тикувчилик цехи, қиз-жувонлар учун гўзаллик салони...\nБу таклиф унинг орзуларига қанот бўлди. Аксарият қишлоқларда маиший хизмат тармоқлари кўримсиз қурилган. Улар Анзурга ёқмайди. Унинг фикрича, ҳар бир бино кўркам бўлиши, одамларнинг дид ва савиясини ўстиришга хизмат қилиши зарур.\nАнзурнинг лойиҳасини кўздан кечирган меъморлар: “Сиз ўзи тадбиркормисиз ёки архитектор?” деб савол беришди. “Мен-ку, асли шифокорман, бироқ меъморлик жону дилим”, деб жавоб берди у... Мўъжаз жойда қўш қаватли маиший хизмат гузари қад кўтарганда хаёлида янги ниятлар туғила бошлади. У мажмуа атрофини гўзал боққа буркаш ҳаракатига тушди. Шу жойда корхона офиси учун ҳам бир иморат қуриб, орадаги тўрт сотих ерни ландшафт-меъморлигига мослаб безади. Манзарали ўсимликлар ўрнига балх тутлару гилос кўчатлари экилди. Икки-уч йилда улар ҳосилга кириб, кўзни қувонтирди.\nУ асли шифокор бўлганлиги учун ҳам табиий шарбатларнинг малҳамлик хусусиятини бениҳоя қадрларди. Шу боис таркибига ёт модда қўшмасдан саноат усулида шарбат олиш мумкинми, деган савол устида кўп ўйларди. Ўғли Козимбекнинг чет тилларини яхши билиши қўл келди. У интернет билан “тиллашиб”, хорижда шундай технология борлигини аниқлади. Анзур Европага сафар қилиб, мевалардан шарбат оладиган завод учун шартнома тузиб қайтди. Хусусий корхонасини “Darmon Farm” деб номлаб, шифобахш неъматлар тайёрловчи тадбиркорга айланишга жазм этди.\n...Ўшанда мезон насимлари эсаётган, она юртимизнинг бор зеб-зийнати боғ-бўстонлар жамолида намоён бўлган олтин куз эди. Унинг севинчи чексиз. Кам ҳосилли экинзор ўрнидан йигирма гектар ер ажратиб берилди. У катта йўлнинг шундоқ ёқасидаги бўлғуси боғнинг ҳар буржини қадамлаб кезиб юрарди. Далани бир меъёрда ағдариб бораётган трактор ортидан юриб, ғўзапоя илдизлари, ўт-ажриқларни битта қўймай тераётган ҳамқишлоқларига қарата: “Сингилларим, бўш келманглар. Ҳали шундай боғлар яратайликки, сизлар ўт-ажриқ териб юришни буткул унутиб юборасизлар”, дерди.\n– Наҳотки, шундай бўлса, Анзур ака?! Теливизорда интенсив боғларни кўрувдик. Сиз ҳам шундай боғ қиласизми?\n– Фақат боғ эмас, ёнида завод ҳам бўлади. Сизлар оппоқ халат кийиб, олмаю ўрикдан шарбат олаётган ускуналарни бошқарасизлар...\nХаёлида эса янги боққа экиладиган дарахтлар нави, сув таъминоти масалалари ғужғон ўйнарди. Томчилатиб суғориш тизимини йўлга қўйиш обиҳаёт муаммосини ҳал қилади. Интенсив боғ яратган агрофирмалар тажрибаси ҳам қўл келди. Янги боғ ҳосилга кириб, унинг меваларидан шарбат тайёрлаш корхонаси қурилгунча, Қарши шаҳрида аҳолига тиббий хизмат кўрсатадиган диагностика маркази, дорихона мажмуи фойдаланишга топширилди. Лизинг асосида замонавий техникалар олинди.\nЯнги боғ шиғил ҳосилга кирганда ташаббусга қанот бўлган Келдиёр, Толибжон каби йигитларнинг севинчи дарёдай тошди. Ҳар гектардан неча тонналаб мева териб олинди. Боғ ҳудудида қурилган оппоқ бинога Австриянинг “VORAN Maschinen GmbH” ва Польшанинг “Mega Sp.z o.o” компанияларида ишлаб чиқарилган умумий қиймати 253 минг евро турадиган технология ускуналари ўрнатилди. Турфа нав олмалар, экспорт учун мўлжаллаб экилган олхўри, олча, узум, анор ва яна сабзи, лавлаги, ошқовоқ каби сабзавот-полиз экинлари шарбат тайёрлаш заводини хомашё, ширин-шакар неъматлар билан таъминлай бошлади. Анзурнинг чеҳраси ёришди: “Ахир, бу боғнинг “гинко-билоба”дан нимаси кам? Европаликлар унинг мевасини “олтин ўрик”, ўзини “умрзоқлик дарахти” деган бўлсалар, биз тайёрлаган табиий шарбатни ичиб кўрганда “Ўзбекистон дунёнинг жаннати экан”, дейишлари тайин...”.\n2017 йил 27 август куни корхонанинг тантанали очилиш маросими бўлди. Яна бир эзгу ният рўёбга чиқиб, яккабоғлик олтмиш киши иш билан таъминланди. Ҳамманинг қувончи чексиз. Биронта ёт модда аралашмаган “Darmon sharbati”ни ичган одамнинг кучига-куч, қувватига-қувват қўшилади. Табиий шарбатни гўё жаннат неъмати дейсиз. Агрофирма олмазор боғдан биринчи йилдаёқ 227 тонна ҳосил олиб, 208 миллион сўм даромад қилди. Россия Федерациясига 2017 йил август-декабрь ва 2018 йилнинг ярим йили мобайнида 679,5 минг долларлик маҳсулот экспорт қилинди.\n2018 йилнинг 28 январи. Шу куни Анзурнинг ҳаётида унутилмас воқеа рўй берди. Бир-икки кун аввал вилоят ҳокимлигидан қўнғироқ қилишиб, уни хабардор этишди: давлатимиз раҳбарининг Қашқадарё вилоятига ташрифи муносабати билан инновацион лойиҳаларни дадил қўллаётган фаол тадбиркор сифатида Анзур Нормуродов раҳбарлик қилаётган завод фаолияти билан танишиш ҳам режага киритилибди. Бу хушхабарни эшитиб, Анзур анча ҳушёр тортди. Ахир, мамлакат раҳбарининг оддий тадбиркор фаолиятига қизиқиб, у амалга ошираётган ишларни кўздан кечириши тарихий воқеа эмасми? Шунинг учун у учрашувга шошилмасдан пухта тараддуд кўрди. Заводга бориб, жараённи яна бир бор кўздан кечирди. Ўша кунлари ҳаво совуб кетган эди. Лекин агрофирма ходимлари ишонч ва эътибордан совуқни ҳам писанд қилмай ўз ўринларида собит туриб, одатдаги ишини давом эттиришарди.\nМамлакат иқтисодиёти барқарор ривожланиши, озиқ-овқат хавфсизлигини таъминлаш, экспорт салоҳиятини ошириш йўлида ҳалол иш юритаётган тадбиркорлар қўллаб-қувватланиб, уларга кенг имконият яратиб берилаётгани Анзурнинг ҳам янги режаларига қанот бағишлаган эди. Бундан мамнун ҳолда давлатимиз раҳбарини қизиқтирган барча саволларга аниқ ва лўнда жавоб бериб, корхона фаолияти, уни кенгайтириш истиқболлари, янги режалар ҳисоб-китобини далиллар билан асослашга ҳаракат қилди.\nПрезидентимизга қуёш нурига тўйинган, баҳаво ҳудудларда пишиб етилган сархил ноз-неъматлар юртимизда ҳам, хорижда ҳам харидоргир эканлиги ҳақида ахборот берилди. Замонавий энергия тежамкор ускуналар билан жиҳозланган корхона бир кеча-кундузда 20 тоннагача мева-сабзавотни қайта ишлаш қувватига эгалиги, келгусида узум, анор ва турли сабзавотлардан ҳам шарбат тайёрлаш кўзда тутилгани, корхона ишчилари асосан ёшлардан иборат эканлиги эътиборли бўлди. Анзур табиий шарбатлар чет эллик харидорларда ҳам қизиқиш уйғотаётгани ҳақида маълумот берди. Давлатимиз раҳбари бундай корхоналарни кўпайтириш, замонавий технологияларни ўзлаштирган ёшларни тарбиялаш лозимлигини, бунинг учун имконият ҳам, ишчи кучи ҳам етарли эканини таъкидлади. Корхона фаолиятини кенгайтириш учун яна минг гектардан зиёд янги боғлар яратиш тўғрисида кўрсатма ва йўл-йўриқлар берди. Сўнг унинг қўлини астойдил қисиб, “Энди буёғига бўш келманг, Анзурбой”, деб елкасига қоқиб қўйди.\nУшбу мулоқотдан сўнг кўп ўтмай интенсив боғлар майдонини кенгайтириш учун агрофирма ихтиёрига 1048 гектар янги ер берилди. Боғ тўкис ҳосилга киргач, 250 нафар доимий ва 500 дан зиёд мавсумий ишчи иш билан таъминланади. Боғдорчилик маҳсулотларини қишин-ёзин сархил ҳолда сақлаш мақсадида Италия, Германия ва Голландия технологиялари асосида беш минг тонна сиғимга эга инновацион совутиш камералари қурилмоқда. Янги иншоот бозорларимизда нарх-наво барқарор бўлишини таъминлашдан ташқари мамлакатимиз экспорт салоҳиятини оширишга ҳам ҳисса қўшади. Бу борадаги ишларни жадаллатиш учун Анзур яна Европа мамлакатларига сафар қилди, энди АҚШга боришга тараддуд кўрмоқда. У раҳбарлик қилаётган агрофирма Юртбошимиз даъвати билан ёш болалар учун 90 дан 200 граммликкача бўлган мева-сабзавотлар бўтқаси, кетчуп ҳамда мураббо ишлаб чиқаришни ўзлаштириш учун ҳам қизғин ҳаракат бошлади. Шу мақсадда Италиянинг “Guala Pack group” ва “Navatta group” компаниялари билан қиймати 1,250 миллион евро миқдоридаги шартнома имзоланди. Ҳозир ана шу инновацион технология ускуналари олиб келинаётир.\nШу йил март ойида Германиянинг Кёльн шаҳрида ўтказилган халқаро инновацион технологиялар кўргазмасида иштирок этгани унинг учун яна бир янги уфқлар очди. У италиялик ҳамкорларнинг янги технологияларига қизиқиб қолди. Мевалардан олинадиган шарбатларни 120 даража ҳароратда стерилизация қилиш усули ва шу жараённи амалга оширадиган технологик қурилмалар Анзурнинг диққатини жалб этди. Бу технологияларни агрофирмага келтириш юзасидан шартнома имзоланди. “Миллий банк” томонидан шу мақсадда тадбиркорга кредит ажратилди.\nҲозир минг гектарли супер интенсив боғни барпо этиш учун ер текислаш, томчилатиб суғориш ускуналарини ўрнатиш ишлари қизғин давом этмоқда. Бу жараённинг ҳар бир бўғини масъулиятли. Электр тармоғи бормаган жойларга дизель генераторлар ўрнатиляпти. Эрта баҳорда қадаладиган бир неча турдаги олма навлари кўчатига аллақачон буюртма берилган. Аслида боғнинг даромади сифатли кўчатга боғлиқ. Кўчатлари хорижда етиштирилиб, Самарқанд боғларида пайванд қилинган 200 гектарли олмазорнинг униб-ўсиши, суғорилиши, зараркунандаларга қарши кураш битта хонадаги компьютерлар орқали кузатилади. Мевалар пишиб етилганда тез йиғиштирилиб, омборга жойланади. Голландиянинг РГС русумли ускуналари ёрдамида бир йўла 500 тонна мевани “шок” усулида музлатиш уларни истеъмолчига етиб боргунча сархил ҳолда сақлаш имконини беради. Бу Анзур Нормуродовнинг туркиялик шериклар кўмагида яратаётган янги боғининг дастлабки тавсифлари.\nДавлатимиз раҳбари кам даромадли экинлар ўрнига кўп даромад берадиган, халқимиз фаровонлигига хизмат қиладиган боғлар яратиш ташаббусини илгари сурмоқда. Анзур Нормуродов бизга бунинг ҳисоб-китобини содда тилда изоҳлаб берди.\n– Бир гектар майдонга пахта эксангиз – йил бўйи минг машаққат билан ҳосил етиштириб, ўртача 25-30 центнер, яъни 2,5-3 тонна ҳосил оласиз. Даромаднинг асосий қисми харажатга кетади. Бир гектар боғ яратсангиз камида 40 тонна мева оласиз. Боғ ҳосилга киргунга қадар ораларига карам, қалампир, ловия каби бошқа экинлар экиб олиш мумкин. Соф даромад тўрт-беш баробар кўп бўлади. Бунинг устига сарфланган меҳнат машаққатли эмас, завқли. Ишлаган одамнинг ҳам оғзи тегади, ҳам чўнтаги пул кўради. Албатта, савоби ҳам кўп.\nҲа, шундай. Боғ яратишнинг минг битта ҳикмати бор. Шунинг учун яхши ниятли инсон фарзанди борки, боғ яратсам деб орзу қилади. Анзур янги боғлар яратиш билан шуғулланиб, фарзандлар тарбиясини ҳам унутмади. Ҳаракати бесамар кетмаяпти. Ўғиллари Миржалол ва Козимбек нуфузли илм масканларида сабоқ олиб, ўз йўлларини очишмоқда. Улар Анзур билан Гулсанамнинг қайрилмас қанотларидир.\nNovember 15, 2018, 11:42


АҚШ долларни девальвацияга тайёрламоқда - 25.06.2019, Sputnik Ўзбекистон\nДоллар ўтган йил августга нисбатан энг паст кўрсаткичга тушиб кетди. Яқин вақтларда Трамп девальвация тўғрисида қарорни қабул қилиши мумкин. 25.06.2019, Sputnik Ўзбекистон\n18:29 25.06.2019 (янгиланди: 00:30 26.06.2019)\n© Nguyen Huy KhamДоллары\n© Nguyen Huy Kham\nДоллар ўтган йил августга нисбатан энг паст кўрсаткичга тушиб кетди. Яқин вақтларда Трамп девальвация тўғрисида қарорни қабул қилиши мумкин.\nТОШКЕНТ, 25 июн – Sputnik. Доллар ўтган йил августга нисбатан энг паст кўрсаткичга тушиб кетди. Душанба куни, 24 июнда, Америка валюта курси 62,83 рублни ташкил қилди.\nДоллар ва евро яна кўтарилди: Ўзбекистонда валюта курслари\nBank of America таъкидлашича, бу охири эмас, яқин вақтларда Трамп девальвация тўғрисида қарорни қабул қилиши мумкин.\nАмерика ҳукумати миллий валютани девальвация қилиш истаги ҳақида йирик молиявий институт бўлган идора Bank of America огоҳлантирди.\nҒазначилик тегишли фармойишни қабул қилса, Нью-Йорк Федерал резерв банки валюта интервенциясига киришади: банк таҳлилчиларнинг фикрига кўра, доллар сотиб, хорижий валютани сотиб олиш бошланади.\nБу муқаррар равишда долларни заифлаштиради, Bank of America ҳисобига кўра, ҳозирда долларга 13 фоиз кўп баҳо берилган.\nBank of America таъкидлашича, валюта интервенцияси ҳақида қарорни Трамп иқтисодиётни барқарорлаштириш шиори остида қабул қилади.\n2018 йилда АҚШ иқтисодиёти 2,9 фоизга кўтарилди, бироқ йил якунига келиб жиддий секинлашди.\nНазарбаев истеъфосидан сўнг Олма-Ота банкларида доллар тугаб қолди\n20 Март 2019, 11:59\n30 Ноябр 2018, 18:04\n“Кичкинтой Трамп” ва норозиликлар: Лондон АҚШ президентини қандай кутиб олди - видео\n5 Июн 2019, 17:56


Газпром даромади уч ой ичида қарийб $5¸5 миллиардга камайган\n17 январ 2021, Тошкент вақти: 21:54\nДунëдаги энг йирик энергия компанияси бўлган Газпром концернининг газ экспортидан олаëтган даромади сўнгги уч ойликда 40 фоизга қисқарган.\nРоссия Марказий банкининг мамлакат тўлов балансига оид эълон қилган статистикасига кўра¸ жорий йилнинг 1-кварталида хорижга 14¸1 миллиард долларлик газ сотилган. Йилнинг иккинчи кварталида бу тушум қарийб 40 фозига камайиб¸ 8.7 миллиард долларни ташкил этган.\nМарказий банк ҳисоботида экспортдан тушаëтган даромаднинг нима сабабдан бу қадар кескин камайганига ойдинлик киритилмаган.\nМутахассисларга кўра¸ жаҳон бозорида газ нархининг баҳорда тушиб кетиши Россиянинг газдан келаëтган даромади қисқаришига сабаб бўлган бўлиши мумин.\nГазпром ҳозирча бу маълумотга изоҳ бермади.\nГазпром Ўзбекистон мустақил бўлганидан бери Ўзбекистонга "энг катта инвестиция киритган" хориж ширкати ҳисобланади. Тошкент ҳукуматининг жорий йилнинг 17 июнь кунги қарорида қайд этилишича¸ Газпром Ўзбекистон шимол-ғарбидаги конлардан газ ўзлаштириш лойиҳасига 700 миллион доллар сармоя киритади.


00:00 / 22.11.2010 | eski savollar | 1150\nАссалому Алейкум ва раҳматуллоҳи ва баракатуҳ. "Бу дунё оҳират ҳаётини олдида энг арзимас нарсадир" эшитганимдан со'нг, бу дунёга умуман қизиқишимни ё'қотдим. Маслаҳат беринг устоз...Илтимос менинг ҳақимга дуо қилиб қо'йинг Аллоҳ таолонинг о'зи то'гри ё'лга солиб қо'йсин. Бизларга ҳам сизга о'ҳшаб ҳайрли илм соҳиби бо'лишни Аллоҳ таолининг о'зи насиб айласин!\n- Ислом бу дунё ва охиратга бўлган муносабатда ҳам мўътадилликни йўлга қўйган.Аллоҳ таоло бу ҳақда Қуръони Каримнинг «Қосос» сурасида қуйидагиларни айтади:«Ва Аллоҳ сенга берган нарса билан охиратни излагин, бу дунёдаги насибангни ҳам унутма. Аллоҳ сенга яхшилик қилганидек, сен ҳам яхшилик қил. Ер юзида бузғунчиликни излама. Албатта, Аллоҳ бузғунчиларни суймас», (77-оят).Аллоҳ таоло берган молу дунёга қандай муносабатда бўлиш кераклиги ушбу ояти каримада ўз аксини топган. Мусулмон банда қўлига молу дунё тушганда ўзини худди шу оятга мос тутмоғи лозим.«Аллоҳ сенга берган нарса билан охиратни излагин...»Мусулмон одам, аввало, Аллоҳ берган молу дунё билан охиратни излашга интилади. Яъни, молу мулкини шариатда кўрсатилган, охиратда фойда берадиган жойларга сарфлайди. Ҳаром-хариш, гуноҳ, фисқу фужур ва беҳуда ишларга сарф этмайди. Чунки, беҳуда ишларга сарфланган молу дунё бу дунёда ҳам, у дунёда ҳам фойда бермайди. Аксинча, икки дунёда ҳам зиён келтиради. Лекин мусулмон одам охиратни ўйлаб, бу дунёсини тарк қилиб–унутиб ҳам юбормайди.«...бу дунёдаги насибангни ҳам унутма.»Бу дунёда ҳам яхши яшаб, Аллоҳ берган молу дунёдан ҳалол йўл билан, такаббурлик қилмай фойдаланади. Чунки, Аллоҳ таоло ҳалол-пок ризқ-ларни бандалар фойда, ҳузур ва лаззат олишлари, сўнгра уларни берган зотга шукр қилишлари учун яратган. Ана шунда тавозуъли, ширин ва бахт-ли-саодатли ҳолга эришилади.«Аллоҳ сенга яхшилик қилганидек, сен ҳам яхшилик қил.»Ҳалол-пок молу дунё Аллоҳнинг бандасига берган ҳадяси ва яхшилигидир. Ўша илоҳий неъматдан баҳраманд бўлган ҳар бир банда бошқа одамларга ҳам яхшилик қилиши керак. Турли сабабларга кўра ноқулай иқтисодий ҳолатга тушиб қолган биродарларига ёрдам бериши, бева-бечора, фақир-мискинларнинг ҳолидан хабар олиши, мусулмонлар манфаати йўлида хайру эҳсонлар қилиши шу жумладаги ишлар қаторига киради.«Ер юзида бузғунчиликни излама. Албатта, Аллоҳ бузғунчиларни суймас.»Молу дунёга қувониб, унга ишониб, бузғунчилик–фасод ишларга берилиш ҳеч тўғри келмайди. Аллоҳ бузғунчиларни хуш кўрмайди. Шунинг учун, улар икки дунёда хору зор бўладилар.Аллоҳ таоло барчамизни Ўзининг ҳидоятидан айирмасин!


Головкин ва Деревянченко жанги статистикаси эълон қилинди\n6 октябрь, 2019, 13:02\nМазкур жангда Геннадий ғалаба қозонган эди.\nCompubox тизими Геннадий Головкин ва Сергей Деревянченко ўртасидаги IBF ва IBO йўналиши бўйича ўрта вазн тоифасида жаҳон чемпионлиги учун бўлиб ўтган жанглардаги зарбалар статистикасини эълон қилди.\nУнга кўра Головкин жанг мобайнида жами 720 та зарба йўллаган. Деревянченко эса 738 маротаба бу ишни уддалаган. Aммо, Головкинда аниқ зарбалар кўпроқ бўлган. Деревянченконинг 230 та Головкиннинг 243 та зарбаси мўлжалга етиб борган.\nГоловкиннинг 406 та “жеб” зарбасидан 107 таси аниқ, Деревянченкода эса 266 та зарба уларнинг 47 таси аниқ кўриниш олган.\nAммо Сергей кучли йўлланган зарбалар сони бўйича Геннадийни ортда қолдирди. Деревянченконинг мана шундай 472 зарбасидан 183 таси аниқ бўлган бўлса, Головкинда эса бу кўрсаткич 314 – 136 кўриниш олган.\nAгар раундлардаги аниқлик статистикасини эътибор қаратсак, 6 раунд Головкин устунлик қилган бўлса, 5 раунд Деревянченко етакчилик қилади. Бир раундда натижалар бир хил кўриниш олган.


Асқад Мухтор. Кўнгил кўзи билан... | www.ziyouz.uz\nБош саҳифа ҲикматномаАфоризмларАсқад Мухтор. Кўнгил кўзи билан…\nАсқад Мухтор. Кўнгил кўзи билан…\nЧоп этилган 10.05.2016 27.12.2016 МуаллифZiyouz.uz\nБотирнинг жасорати ва дононинг сўзи унутилмайди, дейдилар. Бу ҳикматнинг чинлигига халқимизнинг шонли тарихидан, аллома аждодларимиздан кўплаб далиллар келтириш мумкин.\n“Опа-сингиллар”, “Туғилиш”, “Чинор” сингари романлари, “99 миниатюра”, “Карвон қўнғироғи” каби шеърий китоблари билан ўзбек адабиёти равнақига улкан ҳисса қўшган атоқли адиб Асқад Мухторнинг “Уйқу қочганда” рисоласида жамланган теран фалсафий ўйлари китобхон маънавий оламини бойитадиган қуйма фикрлардир.\nУстоз адиб бу рисоласини “Тундаликлар” деб атаган. Унда жамланган битиклар қалбни бедорликка, тафаккурни фаолликка чорлайди, мавжудлигимиз моҳияти, ундан кўзланган мақсад-муддаодан сўз очади. Устоз адиб “Тундаликлар”идан танланган ушбу дурдона мушоҳадалар мутолааси теран ўй-хаёллар дунёсига етаклаши тайин.\nТошнинг бардоши зўр.\nДенгиз, гўё Ерни ҳушига келтирмоқчидек, ҳадеб қирғоққа сув сепарди…\nОдиссей арвоҳларни ўзи билан суҳбатлашишга кўндириш учун уларга ўз қонидан бериб тирилтиради. Ёзувчи тарихий шахслар ҳақида ёзганида шундай қилиши керак.\n“Муз ўчиб қолди!” деди бола сувда эриб кетган муз парчасини кўриб.\n“Биз XII — XIV аср Дашти Қипчоқ (Олтин Ўрда) туркий адабиётини негадир яхши ўрганмаймиз. Ваҳоланки, бу адабиёт (Қутб, Сайфи Саройи, Ҳисом Котиб) соф туркий тил, халқчиллик жиҳатидангина эмас, умуминсоний мундарижаси билан ҳам катта эътиборга лойиқ. Биргина “Жумжума Султон” достонини олинг. Ҳисом Котиб уни Фаридиддин Атторга (“Жумжуманома”) тақлид қилиб ёзган. Замондоши Дантенинг “Инсон комедияси” билан таққосласангиз, жуда антиқа фикрларга келасиз. (Масалан, дунёни вертикал ҳолда олиб, яъни ҳамма замонларни бир вақтга жамлаб (хронотоп), абадиятда учраштириб тасвирлаш…) Бу икки муаллиф бир-бирини билмай туриб, маънан жуда оҳангдош асар ёзганига ҳайрон бўласиз.\nЧун ки келдинг дунёя — кетмоқ керак,\nБор кучинг етганча хайр этмоқ керак!\nБиликсиз эран ул — сўнгак беилик.\n(Адиб Аҳмад, XII аср)\n(Дарвоқе, “Инсон комедияси”нинг мотивлари Ал-Мааррийдан буён давом этиб келади.)\nЁзувчи ёлғонни тўқийди-ю, ҳақиқатни ёзади.\nШамол шамни ўчиради. Шунга ўхшаб, айрилиқ ҳам шунчаки хушторликни совитиши мумкин, чин муҳаббатни ўт олдиради.\nҲақиқат — Худодир: уни ҳамма билади-ю, ўзини ҳеч ким кўрмаган.\nШоир бўлиш яхши, шоирлик даъво қилиш ёмон.\nДаҳолар ўз касблари доирасидан чиқиб кетадилар. Фалончи — шоир, фалончи — олим, аммо Навоий — Навоийдир, Эйнштейн — Эйнштейн.\n— Сизга театр ёқадими, киноми? — деди мухбир.\n— Сизга одам ёқадими ё унинг сояси? — деди адиб.\n— …Баъзи одамлар бўладики, ўзидан сояси тузук, — деб ҳазил қилди мухбир ҳам.\nИлгари мен абстракт санъатни тушунмас ва ҳазм қилолмас эдим. Инсон самога учиб, космос даври бошлангач, бу санъатга қизиқиб қолдим. Абстракт санъат Космос образининг эстетик ибтидоси бўлсамикан?\nТалант ҳақида куюниб гапирганларнинг ҳаммаси ҳам талантли бўлавермайди. Чунки ҳеч ким ўзини талантсизман, деб ўйламайди.\nМих болғадан қочиб қутуламан деб, тахтага кириб кетди.\nБой бўлиш учун кўп нарсани қурбон қилиш керак: ҳаловат, саломатлик, гоҳо балки виждонни ҳам… Йўқ, менинг бунга қурбим келмайди, мен унчалик бадавлат эмасман.\nИшламаган тишламайди, дерди амалдор. Ўзи эса ҳамон тишларди. Чунки унинг иши шу.\nДеҳқон меҳнати — ҳаётнинг илоҳий ақидаси.\nҚадимда бир донишманд айтган экан: “Мен вақтнинг нима эканини биламан. Аммо “Вақт нима?” деб сўрасалар, айтолмайман”.\nНазаримда, шеърият ҳақида ҳам худди шуни айтиш мумкин. У бениҳоя, у битмас-туганмас…\nУ ўз сўзига ўзи хўжайин: бугун беради, эртасига қайтиб олади.\nШоир учун асосий иш — кўнгил кўзи билан кўриш; қоғозга тушириш эса — касб.\nЁлғончининг ёлғончилиги — унинг энг енгил гуноҳидир.\nОвидий “ёлғизлик бахти”ни мақтаган. Буюк шоир кечирсин, мен учун ёлғизликда кўрган ҳузур-ҳаловатнинг алами оғир.\nТаржимондан аниқлик талаб қилинг. У чизмакаш эмас, рассом!\nФизикада оқибат сабабга тенг. Ахлоқда ҳам шундай.\n“Вақт ўтяпти!” деймиз сал ҳазинлик билан. Бу гапни инсон ўзини овутиш учун ўйлаб топган. Аслида биз ўзимиз ўтяпмиз…\nИстеъдод нималигини, таркибий қисмларини билмайман-у, тасаввур салоҳияти унинг жуда муҳим жиҳати эканига аминман. Биз қаҳрамонларимизни, уларнинг ҳаракат ва вазиятларини аввал тасаввур этамиз, кейин тасвирлаймиз. Жюль Верн ўзи кўрмаган шаҳарларни, масофаларни, ўлкаларни тасвирлаган, унинг бу тасвирлари ҳақиқатга яқин; Жонатан Свифт Марснинг йўлдошларини улар кашф қилинишидан 150 йил олдин тасвирлаган, Беруний Америка қитъасининг борлигини Колумбдан 450 йил аввал тахминлаган. Тасаввур салоҳияти адиб истеъдодини фан билан яқинлаштиради.\nСуқротнинг “Республика”си, Форобийнинг “Мадинат ул-фозила”си, Томас Моорнинг “Утопия”си, Кампанелланинг “Қуёш шаҳри”, Беконнинг “Янги Атлантида”си, Кабекнинг “Икарияга саёҳати”… Дунёда шундай ўнлаб асарлар бор. Булар — ижтимоий утопиялардир. Диний-ахлоқий, фанний-техникавий ва севги-муҳаббат утопияларини айтмайсизми! Булар — инсон орзу-хаёлининг эзгу парвозлари. Бизнинг “утопия” — “хаёлпарастлик” деган атамаларимиз уларни ерга уради. Аслида, булар одамзоднинг идеал изланишидир. Идеал эса ҳар қандай тараққиётнинг гарови.\nДонжуанлар, фаустлар, мажнунлар, прометейлар, искандарлар, жюльетталар кўп бўлган. Лекин уларни фақат Байрон ва Пушкин, Ҳёте ва Ҳайне, Навоий ва Низомий, Эсхил ва Шекспир номлари билан боғлаймиз. Бошқа муаллифларда булар ҳаётда ёки тарихда бўлган нарса каби қабул қилинади. Фақат даҳолар қўлига тушгандагина “факт” муаммога айланади. Биз энди буни классика деб атаймиз.\nШарқ шеърияти — муҳаббат ва меҳр тўла, гўзал ва ҳассос, юксак бадиий рамз ва ташбеҳларга бой, эркин, инсоний, теран фалсафий, анъанавий романтик шеърият. Қадимдан шундай. У асрлар давомида Ғарб адабиётининг романтик руҳини бир неча бор қутқариб қолди.\nЁзувчи ўз шахси ва ўзгаларнинг шахси билан бирикиб кетган — асар унинг субъекти. У бошқа ишда ҳам ишлаши мумкин, аммо унинг моҳияти, эҳтироси — ижод. Қобилияти қанча катта бўлса, шунча катта куч сарф қилади. У — беихтиёр фидойи; ҳам бахтиёр, ҳам бахтсиз — бу унинг иродасига боғлиқ эмас.\n«Ўзбекистон адабиёти ва санъати» газетаси, 2014 йил 42-сон\n← Аввалги Аввалги Хуршид Дўстмуҳаммад (1951)\nКейинги → Кейинги: Alliance Française фонди раиси Жером Клеман Ўзбекистонда меҳмон бўлди


СУРХОНДАРЁДА ЎЛДИРИЛГАН СИРТЛОН ЎЛИМИДА КИМ АЙБДОРЛИГИ ҲАҚИДА ОХИРГИ ХУЛОСАНИ ЭКО ҚЎМИТА БЕРАДИ — ekolog\nКаналимизда Сурхондарёда ўлдирилган сиртлон ҳақида хабар берган эдик. Сурхондарё вилояти Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш соҳасидаги назорат бўйича Узун туман инспекцияси ва туман ИИБ томонидан атрофлича ўрганиш ишлари олиб боришган. Ўрганиш жараёнида Қизил китобга киритилган ҳайвон дўлтани фото суратдаги фуқаролар томонидан ов қилиш ёки бошқа мақсадларда ўлдирмаганлиги аниқланибди. Сурхондарё вилояти Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш бошқармаси Матбуот хизматининг хабарига кўра туман ИИБсининг хулосасига кўра:\n“Узун тумани «Мустақиллик» маҳалласида яшовчи фуқаро П. Очилдиев овчилик қуроллари йўқлиги ва овчилик уюшмасига аъзо эмаслиги аниқланиб фуқаро жорий йилнинг феврал ойида туманнинг «Хурсанд» маҳалласи ҳудудида фермер хўжалигига қарашли ер майдонида қўйларини боқиб келган. Ўша тунги вақтда ёвойи ҳайвон қўйларига хужум қилган ва чўпонинг 5 та итлари қўйларни ҳимоя қилиш мақсадида ёввойи ҳайвони жарохатлаб ўлдирган. Ўлдирилган ҳайвонинг ўлигини кундуз куни кўрган чўпонлар фото суратга тушушади.\nМазкур иш ҳолатлари атрофлича ўрганилди. Ўрганиш юзасидан Сурхондарё вилояти экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш соҳасидаги назорат бўйича Узун туман инспекцияси ва туман ИИБ томонидан дастлабки суриштирув ишлари олиб борилиб, тўпланган ҳужжатлар Ўзбекистон Республикаси Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси ва Ўзбекистон Республикаси Бош Прокуратураси томонидан тасдиқланган Тартибга асосан Қўмитага қонуний тўхтамга келишиш учун юборилган.\nУзун туман прокуратураси томонидан иш материаллари туман ИИБга суриштирув ишлари олиб бориш мақсадида юборилганлигини маълум қиламиз.”\nСуратда “ўлган” сиртлон тахтага боғлаб қўйилган ва негадир суратга олинганида бошининг ҳолати турличадир. Хулоса эса сиздан азиз ўқувчим….


Афғонистонда илк ҳарбий академия очилди\n03 июл 2022, Тошкент вақти: 19:07\nАфғонистон президенти Ҳамид Карзай (чапдан учинчи) ҳарбий академия очилиш маросими иштирокчилари орасида, Кобул, 2013 йилнинг 11 ноябри.\nАфғонистон президенти Ҳамид Карзай 11 ноябрь куни мамлакатдаги биринчи ҳарбий академиянинг очилиш маросимида иштирок этди. Ўз чиқишида Карзай академия барпо этилишида “қўллов ва молиявий ёрдам” кўрсатган Британияга миннатдорчилик билдирди.\nАкадемиянинг биринчи талабалари ўлароқ 10000 аризачидан 270 киши танлаб олинган.\nБуюк Британия мудофаа вазири Филипп Ҳаммондга кўра, мазкур академияда жаҳондаги энг илғор таълим тизими жорий этилган. Бўлажак зобитларни, жумладан, Дания, Буюк Британия, Норвегия, Янги Зеландия ва Австралиядан бўлган ўқитувчилар тайёрлайдилар.\nХалқаро қўшинлар Афғонистондан чиқиб кетиши арафасида бу йил маҳаллий армия толибларга қарши кураш вазифасини ўз зиммасига олган. Ҳозирда афғон армиясида 150 мингга яқин аскар хизмат қилади.


Тошкент халқаро инвестиция форуми: Янги Ўзбекистоннинг истараси иссиқ | Ўзбекистон Халқ демократик партияси\nТошкент халқаро инвестиция форуми: Янги Ўзбекистоннинг истараси иссиқ\n2022-03-31 11:11:46 561\nТадбиркорлар учун яратилган имкониятлар, солиқ имтиёзлари, транспортировка масалалари, ажратилаётган субсидиялар, умуман, давлатнинг ўзи уларга елка тутаётгани бунинг бош омили бўляпти. ўтган ҳафтада пойтахтимиз мезбонлик қилган тошкент халқаро инвестиция форумида бу яна бир карра ўз исботини топди.\nЎзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёев форумнинг ялпи мажлисида бу кунларга шунчаки эришилмагани, қатъий чора-тадбирлар ҳамда алоҳида стратегия асосида амалга оширилганини таъкидлади ва буни 10 та йўналишга бўлган ҳолда таҳлил қилиб берди. Энг аввало, илгари инвесторларнинг Ўзбекистон бозорига кириши ва эркин фаолият юритишига тўсқинлик қилган барча омиллар бартараф этилиб, тадбиркорлик учун қулай шароитлар ярата бошланганига урғу берилди. Таъкидландики, эркин конвертация натижасида банк ва йирик корхоналар илк марта халқаро рейтинглар олиб, жаҳон молия бозорларига чиқди. Дунё бозорларига миллий валютамизда ҳам халқаро облигациялар чиқарилди.\nБундан ташқари, мамлакатимизда очиқлик сиёсатини таъминлаш учун 90 та хорижий давлат фуқаролари учун Ўзбекистонга визасиз кириш имконияти яратилди. Яна 60 га яқин мамлакат фуқароларига енгиллаштирилган тартибда виза олиш имконияти берилди. Ўтган йиллар давомида қилинган ишларга ва тизимлар кесимида эришилган натижаларга тўхталар экан, Президент Тараққиёт стратегияси ҳамда “Инсон қадри учун”, деган мақсад йўлида амалга оширилиши кўзда тутилган йўналишларга эътибор қаратди.\nХусусан, мамлакатимизда иқтисодий ва сиёсий барқарорликни таъминлашга қаратилган чора-тадбирларни изчил давом эттириш, давлатнинг иқтисодиётдаги роли ва улушини кескин қисқартириш йўналишларидаги устуворликлар санаб ўтилди. Шунингдек, мамлакатимизда инфратузилмани жадал ривожлантиришни давом эттириш ҳам асосий вазифалардан саналиши таъкидланди. Иқтисодиётни саноатлаштириш доирасида бой хомашё захираларини чуқур қайта ишлаш орқали юқори қўшилган қийматли маҳсулотлар ишлаб чиқаришни рағбатлантириш кўзда тутилмоқда. Инсон капиталига инвестиция киритиш ҳам юқори ўринларга қўйилган. Ички ва ташқи муносабатларда ҳам бирдек ўзгаришлар режалаштирилган. Шулардан бири сифатида мамлакатимизда ташқи савдони янада эркинлаштириш, экспорт ва импорт фаолиятлари учун қўшимча қулайликлар яратиш масаласига урғу берилди.\nЎзбекистон Марказий Осиё минтақасида ижтимоий-иқтисодий ривожланишнинг жадаллаштирувчи кучига айланишдек нуфузли мақсадга интилар экан, дунё иқтисодининг кўп тарафлама тизимига интеграциялашув сари ишончли одим қўймоқда. Форумда иштирок этган тадбиркорлар ва ишбилармонлар, давлат арбоблари, сиёсатчилар ҳамда ОАВ вакиллари ушбу жиҳатларга алоҳида эътибор қаратди.\nЕвропа тикланиш ва тараққиёт банки раҳбари:\n— Ўтган 5 йилда мамлакатингиз иқтисодиётига 3,3 миллиард доллар сармоя киритдик. Шу нуқтаи назардан Ўзбекистон истиқболларига оид масала муҳокама қилинди. Бир нарсани алоҳида таъкидлашим жоиз, банкимиз киритаётган сармоя Президент Шавкат Мирзиёев олиб бораётган ислоҳотлар кўлами билан боғлиқ. Масалан, хусусийлаштириш, молиявий либераллаштириш, саноатни ривожлантиришни қўллаб-қувватлаш. Шунингдек, кун тартибида яшил иқтисодиёт жуда муҳим саналади. Буларнинг барчаси учун янги йўналиш ва имкониятлар юзага келди.\nЎзбекистон жозибадорлигининг бир элементи – ислоҳотлар кун тартибидир. Бу тўғри йўналишда кетаётганига ва хорижий инвесторлар учун кўплаб имкониятлар яратишига ишонамиз. Чунки бугунги таҳликали, нотинч пайтларда савдонинг аҳамияти ниҳоятда ошди. Биз ҳамкор банкларимиз учун янги доимий лимитлар очиб, ўзбекистонлик импорт ва экспорт қилувчиларни қўллаб-қувватлаймиз, бу эса бутун мамлакат бўйлаб тадбиркорлик субъектларини қамраб олади.\nУмуман олганда, ўтган йилларда муваффақиятли стратегиялар ҳамда инвестициялар амалга оширилди. Муҳими, биз ҳамкорлигимизни худди шу тарзда давом эттирмоқчимиз. Шу боис банк янги инвесторларни жалб этиш, маҳаллий хусусий сектор, хотин-қизлар ва ёшлар тадбиркорлигини ривожлантиришга алоҳида эътибор қаратмоқда. Ўйлайманки, юртингизда бу борада жуда катта салоҳият мавжуд. Ҳали очилмаган қирралар, фойдаланилмаган имкониятлар бисёр. Олиб борилаётган ислоҳотларнинг бутун мажмуаси бу борада ғоят муҳим.\nОсиё тараққиёт банки президенти:\n— Бу менинг Ўзбекистонга биринчи ташрифим. Аввало, бу қадим юртнинг чуқур тарихи ва маданияти билан яқиндан танишиш мен учун катта шараф. Иқтисодий тараққиёт, инклюзив ва барқарор ўсиш дунё ҳамжамиятининг эътиборини тортмоқда. Бу аввало, юртингизда амалга оширилаётган ислоҳотлар самараси, деб биламан. Мазкур муваффақиятли чора-тадбирлар хусусий сектор ривожига ҳам ўзига хос ҳисса қўшмоқда. Давлат хусусий шериклик ва инвестицияларни жалб қилиниши эса мамлакатингизга нисабатан ишончни янада ошириб, инвесторлар, сиёсатчиларнинг қизиқишига сабаб бўлмоқда.\nХусусан, 2021 йил натижаларига кўра, давлатингиз пандемиянинг таъсирини бартараф этиш учун таҳсинга лойиқ ишларни амалга оширган. Оқилона ва пухта ўйланган режа асосида қилинган ишлар банкимиз эътиборини ҳам тортди. 7,4 фоиз иқтисодий ўсиш замонавий шароитда ғайриоддий юқори динамикадир. Осиё тараққиёт банки ўз маблағларини технология ва нау-хао, қишлоқ хўжалиги, саноат ва туризмга жалб қилишни қўллаб-қувватлайди. Шу нуқтаи-назардан Ўзбекистоннинг барқарор иқтисодий ривожланишининг гарови бўлган яшил трансформациялар мавзуси алоҳида муҳокама қилинди. Қатор келишувларга эришилди.\nБанкимиз Ўзбекистоннинг бозор иқтисодиётига ўтиш жараёнини жадаллаштиришга ҳам алоҳида эътибор қаратади. Шунингдек, биз молиявий воситачиликда давлат иштирокини камайтиришга, инфратузилма ва ижтимоий хизматлардан фойдаланиш имкониятини яхшилашга интиламиз.\nТуркий давлатлар ташкилоти (ТДТ) Оқсоқоллар кенгаши раиси, Туркия Адолат ва тараққиёт партияси раиси ўринбосари:\n— Ўзбекистонда 2000 га яқин фирмамиз бор. Кўплаб йўналишларда фаолият олиб боришмоқда. Масалан, энергетика, кончилик, туризм, қурилиш, йўл қурилиши каби кўплаб йирик лойиҳалар ҳамкорликда амалга оширилмоқда.\nПойтахтингиз мезбонлик қилган форумда 60 га яқин давлатдан 1500 нафардан ортиқ одам иштирок этди. Бу нимани билдиради? Бу Ўзбекистон инвестор учун ишончли портга айланди. Ер юзининг турли минтақаларидан келаётган пуллар макон қилаётгани эса тасодифан эмаслигини ҳам таъкидлаш лозим. Айниқса, 2016 йилдан буён бюрократия камайди ва инвесторлар учун қулай шароитлар яратилди.\nМуҳими, инвесторлар оқими ортди ва бу жараён ҳали давом этади. Чунки Президент берган ваъдалар, улар фаолиятининг кафолатланиши ҳақидаги фикрлар кўпчиликни ҳаяжонга солди ҳамда ишонч туйғусини оширди. Бу орқали янги имкониятлар юзага келмоқда ва инвесторларни янада кўп инвестиция киритишга даъват қилмоқда. Ўйлайманки, Туркия ҳам Ўзбекистон билан алоқаларини янада мустаҳкамлайди, янги йўналишларда янги марралар забт этилади.\nЕвроосиё иқтисодий комиссиясининг божхона ҳамкорлиги ҳайъати аъзоси:\n— Биз шахсан Ўзбекитон Президенти ва ҳукумати таклифи билан Тошкентга ташриф буюрдик. Чунки йирик масштабдаги тадбирда иштирок этиш биз учун муҳим. Асосийси эса икки томонлама дўстлик ва ҳамкорлик алоқаларини мустаҳкамлаш, иқтисодий алоқаларни ривожлантириш мақсади биз учун устувор саналади.\nЎзбекистон Евроосиё Иттифоқида кузатувчи давлат ҳисобланади. Унда амалга ошириладиган барча тадбирлар ҳамда режалаштирилаётган лойиҳаларнинг аҳамияти ҳам беқиёс. Шу боис ўзбекистонлик касбдошларимиз билан яхши қўшничилик алоқаларини ўрнатиш, барча йўналишдаги иттифоқчилик муносабатларимизни янада ривожлантириш истиқболларига оид масалаларни муҳокама қилдик.\nБарча жараёнларни рақамлаштиришга оид масала кўтарилди. Биз учун ҳам божхона органларидаги оқимларнинг электрон тизимга ўтказилиши муҳим саналади. Замонавий технологиялар ва IT тизимининг ишга туширилиши ҳисобига ўз олдимизга қўйган юксак мақсадларга эришамиз. Бу томонлар ўртасидаги иттифоқичиликда ҳам, соҳалар кесимидаги ҳамкорлик бўйича истиқболли режаларни амалга ошириш орқали ўз исботини топади.\nФОРУМ ВА НАТИЖАЛАР\nФорум доирасида умумий қиймати 7 миллиард 833 миллион долларлик 164 та шартнома имзоланди. Келишувларнинг 97 таси инвестициявий, 67 таси савдо битимидан иборат бўлди. Хорижий инвесторлар, йирик компаниялар, вазирлик ва идоралар ҳамда маҳаллий корхоналар ўртасида тузилган ушбу шартномалар орқали мамлакатимиз тараққиётига хизмат қиладиган қатор лойиҳалар амалга оширилади. Бир сўз билан айтганда, биринчи Тошкент халқаро инвестиция форуми стратегик ташаббусларни муҳокама қилиш ва амалга ошириш учун янги майдон вазифасини ўтади. Эътиборлиси, Ўзбекистон ҳозирги пайтда иқтисодий ўсишнинг янги формуласини фаол жорий қилиб, қайтадан янги имконият ва инновациялар кесишадиган марказга айланишга интилаётганини кўрсатиб бера олади. Муҳими, Ўзбекистоннинг бу борадаги салоҳияти ҳамда мамлакатимизда қулай инвестициявий муҳит яратилгани намоён бўлди.\n«Ўзбекистон овози», 30.03.2022, №12-13


Мутахассис: коронавирус асоратлари 6 ойгача сақланиб қолиши мумкин - Zamin.uz\n00:03 / 26.10.2020\nАОКАда Коронавирусга қарши кураш штаби аъзоси Барно Одилова иштирокида ўтказилган брифингда аҳолидан тушаётган муҳим саволларга жавоб қайтарилди.\n- Коронавирусдан 13 кун даволандим. Реанимацияда 5 кун кислород билан ётдим. Тўлиқ муолажа олдим. Ҳозирда кўкракда оғриқ бор. Кўпроқ ҳаракат қилсам, юрагим безовта қилади, тез уради. Бу ўтиб кетадими?\n- Касалликнинг ўткир даври ўтгани, даволаниш муолажаларини олингани, сизнинг касалликдан батамом холис бўлдангизни англатмайди.\nКасаллик белгилари беморнинг умумий ва руҳий ҳолати, унда мавжуд бўлган ёндош касалликлар ва уларнинг кечиш даври (компенсация ёки декомпенсация) ҳамда реабилитация жараёнининг тўғри ташкил қилинишига ҳам бевосита боғлиқ.\nОғир холатларда симпоматика 6 ойгача сақланиб қолиши ҳам мумкин. Шунинг учун шифокор тависясига риоя қилиш зарур.\n- Отам бир ойдан бери коронавирус билан оғрияптилар. Вирус қолмади, аммо ҳамон йўтал тўхтамади. Аппаратсиз нафас олишлари қийин. Бу қанча давом этиши мумкин?\n- Ушбу ҳолат коронавиус касаллиги ўпкани зарарланганидан далолат беради, бундай вазиятда нафақат коронавирус ва унинг асоратлари, балки беморда мавжуд ёндош касалликлар ҳам ноодатий тарзда кечиши мумкин.\nШунинг учун хам шифокор тавсияларига тўлиқ риоя қилган ҳолда, даволаниш-реабилитация жараёнини ўташ зарур. Шунингдек, тоза ҳавода сайр, нафас гимнастикасини бажаришни ҳам унутмаслик керак. “Замин” янгиликларини “Telegram”да кузатиб боринг\n22-10-2020, 07:33, Жамият\n4-09-2020, 21:01, Жамият\nКузда коронавирус тарқалишининг олдини олиш мумкин. Бунинг учун...\n23-08-2020, 20:53, Жамият


Тошкентда IV Халқаро ёшлар саммити бошланди - Халқ сўзи\nТошкентда IV Халқаро ёшлар саммити бошланди\n13:26 13 Май 2019 Жамият\n“Ёшлар ижод саройи”да Ўзбекистон ёшлар иттифоқи ҳамда Ёшлар лойиҳасини бошқариш (ЙПМ) билан ҳамкорлигида ташкил этилган IV Халқаро ёшлар саммитига старт берилди. “Ёшлар-касб кўникмалар-келажак” номли халқаро ушбу анжуман ҳудудларимиздан 120 нафар ҳамда хориждан 30 нафар иқтидорли ёшларни жамлаб, XXI аср касб малака талаблари ва ёш кадрлар маҳоратларини ривожлантириш бўйича ўз лойиҳа ва таклифларини ишлаб чиқиши режалаштирилган.\nСаммит доирасида чуқур билимга эга, ўз касбининг етук мутахассислари, шунингдек хорижлик мутахассислар ёшларга турли соҳалар бўйича мастер класслар ўтади. анжуман сўнггида ёшлар ўз қизиқишларидан келиб чиққан ҳолда лойиҳалар тақдим этилади. Маъқул топилган лойиҳаларнинг қўллаб-қувватланиши, амалиётга татбиқ этилиши, амалга оширишга тавсия этилади.\nАнжуман 15 майгача давом этади.\nСўз анжуман иштирокчиларига:\nЖасси НАРВИ, Европа Иттифоқининг Ўзбекистондаги делегацияси Сиёсат, матбуот ва ахборот бўлими раҳбари:\nЎзбекистонда бўлиб ўтаётган катта масштабли халқаро ёшлар саммитидан мен жуда ҳам мамнунман. Бу ҳар соҳада ривожланиб бораётган мамлакат тараққиётининг яна бир кўриниши ҳамдир десам адашмайман. Ушбу саммит орқали тажриба ва кўникмалар хусусида, истиқболдаги режалар ҳақида янги фикрлар, ғоялар олиш кутилмоқда. Бугунги кунда танқидий фикрлаш ижтимоий фаолликни оширишга хизмат қилади. Шу маънода, халқаро ёшлар саммити доирасидаги мастер класслар ёшларда мана шу кўникмани ривожлантиришга шароит яратади. Келгусида ушбу дастур янада кўпроқ ёшларни қамраб олишини истар эдим. Бугун компьютер ва инсон ўртасидаги мусобақа кундан кунга ўсиб бормоқда ва анжумандан сўнг янги босқичга чиқишидан умиддаман. Яна шуни айтиб ўтишни хоҳлардимки, ҳар битта амалга оширилаётган ислоҳотларни одамларга етказишда оммавий ахборот воситаларнинг ўрни алоҳида аҳамиятли. ОАВ саводхонлигини ошириш ва улар билан ҳамкорликни янада кучайтириш борасида келгусида ғоялар ишлаб чиқилса янада яхши бўлади.\nТаҳмина УСМОНОВА, Фарғона Давлат университети талабаси:\nБу йил тўртинчи маротаба ўтказилаётган халқаро ёшлар саммитида таълим йўналиши бўйича тажриба алмашиш ва янги ғояларга эга бўлиш мақсадида иштирок этмоқдаман. Анжумандан мақсад, таълим, технология, медиа, бизнес каби соҳаларини ривожлантириш бўлиб, келажакда янги кадрлар тайёрлашда бу саммит катта ёрдам беради. мен келгусида олий таълим муассасалари талабаларига инглиз тилидан дарс беришни мақсад қилганман ва бу борада ушбу анжуманда хорижлик мутахассислардан янги билим ва кўникмаларга эга бўлишга умид қиламан.


Халқаро валюта жамғармасининг техник ёрдам маркази Тошкентда очилиши мумкин\nТашкент, Узбекистан (UzDaily.uz) – 18 март куни Молия вазирлигида, швейцария Давлат котиби ўринбосари, Молия тизими ва молия бозорлари бўлими ва Халқаро молия бўйича давлат котибияти, (СИФ) Федерал молия бўлими бошлиғи, Александр Каррер раҳбарлигидаги делегацияси билан учрашув бўлиб ўтди.\nДелегация раҳбари ташрифдан мақсад Ўзбекистон Республикаси ва Швейцария Молия вазирликлари ўртасида икки томонлама ҳамкорлик алоқаларини янада мустаҳкамлаш эканлигини билдирди.\nМукозаралар давомида Марказий Осиёда ХВЖ нинг техник ёрдам марказини очишни режалаштираётганлиги таъкидланди. Швейцария гуруҳи, шунингдек, унинг ҳукумати томонидан ушбу марказни тўлиқ (ёки қисман) молиялаштириш таъминланади. ХВЖ лойиҳалаштирилган марказ жойлашуви учун Ўрта Осиёдаги шаҳарларни кўриб чиқмоқда ва энг яхши номзодлар қаторида Тошкент шаҳри кўзда тутилмоқда. Марказ икки йўналишда техник ёрдам беришга мўлжалланган: мутахассисларни малакаларини ошириш ва ўқитиш, шунингдек, турли йўналишларда техник ёрдам кўрсатиш.\nУчрашув сўнгида томонлар икки давлат ўртасида молиявий ҳамкорликни мустаҳкамлаш учун кўзланган меморандум лойиҳасини кўриб чиқишга ва келгусида имзолашга келишишди.\nМанба: Ўзбекистон Республикаси молия вазирлиги телеграм канали.\nМишель Бачелет: Ёшлар келажакка катта ҳавас билан қарамоқда\nИнсон ҳуқуқлари бўйича Самарқанд форуми иштирокчиларига


Эрон президенти Трампнинг ядровий келишувни бекор қилишига йўл қўйилмаслигини билдирди\n26 июн 2022, Тошкент вақти: 07:15\nЭрон президенти Ҳасан Руҳоний Теҳрон ҳукумати АҚШ президентлигига сайланган Дональд Трампнинг Эрон ва Ғарб давлатлари ўртасида эришилган ядровий келишувни “йиртиб ташлаш”ига йўл қўймаслигини билдирди.\nБугун Теҳрон университетида қилган маърузасида Руҳоний “Трамп жуда кўп иш қилмоқчи¸ аммо унинг ҳаракатларидан бирортаси бизга таъсир кўрсата олмайди”¸ деди жумладан.\nАйни пайтда Руҳоний¸ АҚШни Эроннинг душмани деб атади ва америкаликлар бизга қўлларидан келган қадар босим кўрсатишни истайди¸ деб қўшимча қилди.\nЭроннинг Ғарб давлатлари билан жорий йил бошида имзолаган келишувига мувофиқ¸ Теҳрон ҳукумати ва ширкатларига жорий қилинган санкциялар юмшатилган эди.\n20 январь куни АҚШ президенти сифатида қасамëд қиладиган Дональд Трамп сайловолди жараëнида бу шартномани фақат Эрон манфаатига хизмат қилувчи даҳшатли келишув деб баҳолади ва уни йиртиб ташлашни ваъда қилди.\nАммо сайловдан сўнг Трамп БМТ резолюцияси орқали тасдиқланган кўп томонлама келишувни бекор қилиш ўта оғир эканини эътироф қилди.