15:30 / 09.04.2020 1423 pdf Ўқиш режими + -\nБу буюк имомнинг асл исмларини кўпчилик билмайди ҳам. Аммо ҳамма Имоми Аъзам, яъни «улуғ имом», «катта имом» деб номлайди. Ҳақиқатан ҳам, у киши бу номга сазовор зотдирлар. Зар қадрини заргар билади, деганларидек, у кишининг қадрларини ҳам уламолар, имомлар биладилар.\nБошқа мазҳаб соҳиби имом Шофеъий Имоми Аъзам ҳақида:\nБошқа бир мазҳаб соҳиби имом Моликдан одамлар «Абу Ҳанифани кўрганмисиз?» деб сўрашганда, «Ҳа, агар ушбу устунни тилла демоқчи бўлса, ҳужжат топа оладиган одамлигини кўрдим», деб жавоб берган эканлар.\nМашҳур имом Абдуллоҳ ибн Муборак: «Фиқҳда энг кучли одам Абу Ҳанифадир. Унга ўхшашини кўрмадим», деганлар.\nУлкан илм соҳиби бўлмиш имом Абу Ҳанифа ўз мазҳабларини бино қилишда Қуръони Каримга, Суннати набавияга, ижмоъга, қиёсга ҳамда саҳобаларнинг қавлларига суяндилар. Ҳукмларни чиқаришда қиёс ва истеҳсонга бошқалардан кўра кўпроқ мурожаат қилдилар.\nУламолар бу ҳақда у кишининг ўз сўзларини иқтибос қилиб келтирадилар: «Мен ҳукмни аввало Аллоҳнинг Китобидан оламан, ундан топмасам, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг суннатларидан оламан. Агар Аллоҳнинг Китобида ҳам, Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васалламнинг суннатларида ҳам топа олмасам, саҳобаларнинг гапидан бошқаникини олмайман. Гап Иброҳим, Шаъбий, Ибн Сирийн ва Ибн Мусаййибларга етганда, ўзим уларга ўхшаб ижтиҳод қиламан», деганлар.\nБаъзилар «Абу Ҳанифа қиёсни заиф ҳадисдан устун қўяди», дейишган. Лекин аслини олганда ундай эмас экан. Уламолар бу масалани ҳам ўрганиб чиқишган ва Имоми Аъзам заиф ҳадисни қиёсдан устун қўяди, деган хулосага келганлар.\nБунга мисоллар ҳам келтирганлар: «Намозда қаҳқаҳа билан кулса, таҳорат кетиши ҳақидаги ҳадис заиф бўлса ҳам, Абу Ҳанифа уни қиёсдан устун қўйиб, қабул қилганлар».\nИмом Абу Ҳанифанинг ўзлари бу ҳақда: «Аллоҳга қасамки, ким бизни қиёсни нассдан (яъни ҳадисдан) устун қўяди, деса, ёлғон айтибди ва бизга туҳмат қилибди. Насс бўлганидан кейин қиёсга ҳожат қолармиди?!» дейдилар.\nИмоми Аъзам ўз мазҳабларида доимо мусулмонларга енгиллик бўлишининг тарафдори сифатида ижтиҳод қилганлар.\nКези келганда яна бир мулоҳазани айтиб ўтмоқчиман. Ҳамма, ҳатто Абу Ҳанифа раҳматуллоҳи алайҳининг мухлислари ҳам у кишини раъй, яъни фикрий фиқҳнинг асосчиси, дейишади ва ҳадисни кўп ишлатган имомларга муқобил қўйишади. Гўёки бошқа имомлар ҳадисдан ҳукм чиқаришган-у, Имоми Аъзам эса ўз фикрларидан чиқарган. Менимча, бу хато фикр. Бунга Имоми Аъзам яшаган шароит ва бошқа омиллар сабаб бўлган бўлса керак.\nМисол учун, имом Молик умуман бошқа шароитда яшаб, ижод қилганлар. У киши Мадинаи Мунавварада, ҳадис илмининг марказида яшаганлар. Шунинг учунми, қандай фиқҳий масала айтсалар, унга қўшиб ҳадисдан унинг далилини ҳам айтганлар. Имом Моликнинг «Муватто» китобларида ҳадис ва фиқҳий боблар бўлиб-бўлиб келтирилган.\nИмоми Аъзам ўзлари ажам бўлганлар, асосан араб бўлмаган халқлар билан яшаганлар. Эҳтимол, яна бошқа омиллар бўлгандирки, у киши фиқҳий ҳукмни айтиб, ўз сўзлари билан ифода қилганлар-у, ортидан унга далил бўлган ҳадисни зикр қилмаганлар. Ҳанафий мазҳабига оид фиқҳий китобларни мутолаа қилган ҳар бир киши буни дарҳол тушуниб етади.\nХусусан, Али Қорининг «Мухтасари Виқоя» китобига ёзган «Шарҳи Ниқоя» номли асарини ўқиган одам Ҳанафий мазҳабида айтилган ҳар бир гапнинг оят ва ҳадисдан далили борлигига ишонч ҳосил қилади.\nАли Қори раҳматуллоҳи алайҳининг мазкур китобларида ҳанафий мазҳабига қилинган юқоридаги туҳматга илмий асосда жавоб берилган. У киши ҳанафий мазҳаби уламолари ҳақида сўз юрита бориб, қуйидагиларни ёзади:\n«Билки, бизнинг уламоларимиз раҳматуллоҳи алайҳим бошқалардан кўра Суннатга кўпроқ эргашадилар. Чунки улар мурсал (ровий саҳобийнинг номи тушиб қолган) ҳадисни қабул қилишда салаф уламоларига эргашганлар. Барча мусулмонлар саҳобаларнинг мурсалларини қабул қилишга низосиз иттифоқ қилган бўлсалар ҳам, улар (уламолар) мазкур ҳадисни муснад каби, деб эътиқод қиладилар. Тобарий: «Уламолар мурсални қабул қилишга ижмоъ қилишган. Уларнинг бирортаси (ҳижрий) икки юзинчи сананинг аввалигача бунга хилоф қилмаган», деган. Ровий: «Ўша (биринчи хилоф қилган) киши Шофеъий бўлса керак», деди.\nҲофиз Абу Амр ибн Абдулбарр ҳам ўзининг «Тамҳид» номли асарида шунга ишора қилган. Бас, ким бизнинг асҳобларимизга Суннатга хилоф қилишни ва райъ ва қиёсга эътибор беришни нисбат берса, батаҳқиқ, улкан хато қилган бўлади. Чунки бизда саҳобийга тўхтаган ҳадис қиёсдан устундир. Шунингдек, заиф ҳадис ҳам. Бас, ким зикр қилинган нарсаларда бизга хилоф қилса, бу унинг фосид фикридан ва касодга учраган қиёсидандир».\nАли Қори раҳматуллоҳи алайҳи баҳсларининг давомида яна қуйидагиларни ёзади:\n«Бизнинг аввалги асҳобларимиз ўз китобларида Суннатдан далилларни зикр қилиш, улар ҳақида баҳс қилиш, саҳиҳ, ҳасан ва заифини ажратишда бардавом бўлдилар. Бундай олимларга Таҳовий, Абу Бакр Розий, Қудурий ва бошқалар мисол бўла оладилар.\nҲозирги кунимизда покистонлик уламолардан аллома Зафар Аҳмад Усмоний ўзларининг устозлари улуғ олим фазилатли шайх Ашраф Али Тоҳанавийнинг кўрсатмалари ила «Эълоус Сунан» номли йигирма бир жилдли китобни йигирма йил давомида ёзиб тугатдилар. Бу китоб улкан меҳнат самараси ўлароқ, Ҳанафий мазҳабидаги фиқҳий масалалар ҳадислар асосида ечилганини исбот қилибгина қолмай, ҳадисдан фойдаланишда бошқа мазҳаблардан устун эканини ҳам исбот қилди.\nАбу Ҳанифа раҳматуллоҳи алайҳига тил теккизаётганлар аввало мазкур икки китобни ўқиб, сўнгра гап бошласалар, яхши бўлади.\nАллоҳ таоло ўтган уламоларимизнинг барчасини, жумладан, Имоми Аъзамни раҳмат айласин. Қолганларни тўғри йўлга бошлаб, ўзи адаштирмасин.\nНабий алайҳиссаломнинг ҳаж мавсумидаги даъватлари\n11:05 / 09.04.2020 836\nЖаброил алайҳиссаломнинг амрлари\n18:30 / 09.04.2020 1073\nНазр қилиш ва унинг нозик жиҳатлари\nАслида Аллоҳга қурбат ҳосил қилиш мумкин бўлган ҳар қандай ибодатни ҳам назр қилиш мумкин, бироқ бу ерда фақат жонлиқ сўйишни назр қилиш ҳақидаги ҳукмларни баён давоми...\n3326 05:00 / 19.01.2017\nМадинаи мунавварани зиёратига тегишли масалалар\n. У Ўз Расулини ҳидоят ва ҳақ дин билан, удинни барча динлардан устун қилиш учун юборган зотдир. Аллоҳ гувоҳликка кифоя қилувчидир. Муҳаммад давоми...\n2994 05:00 / 19.01.2017\nДиннинг ўрнини босувчи нарса йўқдир\nОдамларнинг орасида баъзан замонавий илм ndash фан билан кифояланиб диндан беҳожат бўлиш мумкинлигини тасаввур қиладиган кишилар ёки баъзан янги ғоявий қарашлар давоми...\n1992 05:00 / 19.01.2017\nВорисга васият қилиш йўқ\n. .Абу Умома розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади.Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам ўзларининг видолашув ҳажидаги давоми...\n974 18:03 / 18.08.2020\n1667 18:20 / 07.04.2020\n2408 15:55 / 28.03.2020\n71213 11:56 / 10.10.2018


Президент Ғалаба боғидаги Шон-шараф музейини кўздан кечирди — Sof.uz\nЖАҲОН 6,697,573 3,244,392 393,118\n9.05 15:27 208 Ўзбекистон\nШон-шараф музейида шонли тарих ўз ифодасини топган. Тарихий факт ва воқеалар замонавий технологиялар, интерактив усуллар ёрдамида акс эттирилган.\nШавкат Мирзиёев музей экспозицияси билан танишди. Бу ердаги экспонатлар Иккинчи жаҳон урушидаги Ғалабага катта ҳисса қўшган халқимизнинг жасоратини тараннум этишга, ёш авлодни ватанпарварлик руҳида тарбиялашга хизмат қилишини таъкидлади.\nМузей олтита бўлимдан иборат бўлиб, 1-бўлимда республикамиз аҳолисининг фронтга сафарбар этилиши, жанг майдонларидаги жасорати акс эттирилган. Иккинчи бўлим “Ўзбекистон – фронт учун ишончли таянч қўрғони” деб номланган. Кейинги бўлимда уруш йилларида юртимиздаги илм-фан, таълим, маданият, соғлиқни сақлаш соҳалари намойиш этилган. 4-бўлим “Уруш ва ғалаба ҳақида хотиралар, халқнинг қувонч ва шодлиги” деб аталган бўлса, навбатдаги шўъбада уруш йилларидаги бадиий адабиёт, санъат ва матбуот ҳақида ҳикоя қилинган. «Мардлар жасорати мангу яшайди» номли 6-бўлимдан 33 жилдлик «Хотира» китоби, шунингдек, байрам муносабати билан нашр\n3.06 21:55 9311\n2.06 12:56 5271\n3.06 17:06 2825\n3.06 09:02 2280\nКеча, 09:30 2268\nКеча, 23:17 483 Ўзбекистон\nКеча, 21:57 49 Ўзбекистон\nКеча, 21:50 555 Ўзбекистон\nКеча, 21:25 35 Ўзбекистон\nКеча, 20:08 359 Жаҳон


«Отаўғил шифокор» | ФайзБоғ\nМактабни ҳам ўқиб-ўқимай битирган қаҳрамонимиз ота-онасининг қистови (ва албатта молиявий кўмаги) билан институтга ўқишга кирди. Ота-она, қариндош-уруғлари шифокор бўлгани учун бу бола ҳам шу соҳада ўқишга “ҳукм” қилинганди. Келинглар, шу ерда қаҳрамонимизга шартли бўлса ҳам исм қўйиб олайлик, йўқса “бу бола” деявериб ,бошларингизни оғритиб юбормай. Яна сизлар ўйламанглар “Бу ҳажвия бўлгани сабаб исм ҳам кулгули бўлади-да”, деб. Йўқ, мен қаҳрамонимизга олийжаноб исм танлаб қўйганман — Отаўғил! Қалай, зўрми?\nҚисқаси, мана шу Отаўғил (Яна унутиб қўйманглар отасининг ўғли бўлгани учунгина эмас, қаҳрамонимизнинг исми шунақа) мактабда ҳам тузукроқ ўқимаган, еттита харфли исмини ёзишда саккизта хато қилар эди. Мактабда у жанжаллашмаган ўқувчи қолмаган, бирда-иккида мактаб қоровули билан ҳам ёқалашиб кўрган. Яхшиям, мактабни битириш вақти келиб қолди, яна бир-икки йил ўқиса, ўқитувчиларни ҳам қувлаб беобрў қилармиди…\nАйтсам ишонмайсизлар, Отаўғил шаҳодатномани қўлига олгандан сўнг энг кўп хурсанд бўлганлар шу ўқитувчилар бўлди. Шахсан мактаб директори ўз ҳисобидан чойхонада палов билан “Отаўғилдан қутилиш маросими”ни қилиб берганини-ку, айтмай қўя қолай.\nОтаўғилнинг шаҳодатномасидаги аъло баҳоларни кўриб, дарров хаёлингиз бошқа томонга кетди-я? Уялмай айтаверинг. Ўйлаяпсизки, ё Отаўғилнинг отаси ўқитувчиларнг томоғини “мойлаб” қўйган, ёки мен Отаўғилни ёмон ўқиганликда ноҳақ айблаяпман. Адашасиз, бу ишга отаси аралашмаган ва мен ҳам сизларни алдаганим йўқ. Сабаби оддий, ўқитувчилар ўзаро келишиб, фақат биз азоб чекиб қолаверамизми, шаҳарга бориб беш-олти йил институтдагиларни ҳам эговлаб келсин-да, дея барча баҳоларини ижобий қилиб беришди. Мактаб директори Отаўғилнинг отаси билан учрашганидан кейин костюми чўнтагидан бир даста пул топиб олгани мутлақо тасодиф.\nОтаўғил ҳам шаҳодатномадаги баҳолардан руҳланиб: “Ўқисам, фақат Тошкентда ўқийман”, дея халта-хуржунни кўтариб, йўлга тушди.\nҚаранг-да энди, шунча исму-шарифини бехато ёзадиганлар қолиб, шошилганда ёзмайдиган ручка кўтариб, имтиҳонга кирган Отаўғил синовдан ўтиб турибди-ку! Ўзи, бу бола йўли очиқ бола-да! Ёзуви ҳам шифокорларнинг ёзишига ўхшаб “ҳуснихат” усулида (яна ким билади дейсиз, балки ёзуви шифокорларникига ўхшагани учун имтиҳондан ўтиб кетгандир?!).\nБошида бироз ҳаяжонланди, курсдошлари ҳамма нарсани билса-ю, битта шу олақарғага ўхшаб, ҳеч нарсани билмай ўтирса, уят-да ахир!\nБахтига ўқишлар бошланиб-бошланмай пахта теримига олиб кетишди, шу бўйи қишки семестрга яқин қайтиб келишди. Кейин билса, қолган курсдошлари ҳам бундан аъло эмас экан. Курсдаги энг аълочи бола Қўрғоналининг қолганлардан устун томони бошқотирмаларни бехато еча олади, қолганлари шу Отаўғил каби бошқотирма еча олмайдиган болалар.\nАммо-лекин, шу ота-онаси бор бўлсин, тез-тез “кўксалом” йўллаб туришади. “Кўксалом” нима эканини тушумадингизми? Демак, институтда ўқимаган экансиз, ёки ўқиган бўлсангиз ҳам “кўксалом” бўлмаган пайтларда ўқиб олган экансиз. Билмасангиз билиб олинг: «Кўксалом» дегани — бу асосан боласи ўқишда ўқиётган оталар жўнатиб турадиган салом тури бўлиб, қуввати Франклин деган одамнинг расми кўплиги билан ўлчанади.\nВақтни тез ўтишини қаранг, ана-мана дегунча, етти йил ҳам ўтиб кетибди . Мана сўнгги имтиҳонлар ҳам бошланди. “Кўксалом” қудрати билан курсдошлари қатори аста-секин марра томон кетаётганди… шу бир ўқитувчи бор, ёши ўтиб қолган, жуда қайсар , умрида қўлига маошидан ортиқча пул ушламаган, шунга келганда “Франклин”ни ҳам бурни пачоқланди-ку. Отаўғил ҳам етти йил шаҳарда юриб анча тажрибаси ошиб қолмаганми, ўзини ҳар усулга солиб кўрди, бўлмади.\nБу ерда иш чиқмаслигига кўзи етгач, дам олиш куни ўқитувчини уйини мўлжал олди. Боришдан аввал атайин икки ҳафта соқолини олмади, дазмолланмаган уст -бош кийди, энг асосийси қуруқ қўл билан, бечораларга ўхшаб “ўқитувчи йўқлар”га борди. Бошида баҳо қўйиб бермагани учун ўқитувчисини мақтаб кўкларга кўтарди, кейин бирин-кетин қишлоқда қолган муштипар онаси, баджаҳл отаси ва кўролмайдиган қўшниларини эсга олди. Нима эмиш, агар Отаўғил қишлоғига дипломсиз кириб борса, баджаҳл отаси уриб майиб қилар экан-у, муштипар онаси бу азобларга чидай олмай, касал бўлиб ётиб қолар экан. Алалоқибат ичи қора қўшниларининг мазах қилишларига чидай олмаган Отаўғил ўз жонига қасд қилар эмиш.\nМен сизларнинг кўнгилларингизни бузмаслик учун бу ерда юмшатиб айтяпман, агар бу айтганларимни Отаўғилнинг ўзидан эшитганларингизда, сизлар ҳам унга қўшилиб йиғлаган ва баҳо қўйиб бериши учун ўқитувчисига ёлборган бўлардиларинг. Қаранг, астойдил уч соат йиғлаганди бағритош (бу сўзнинг иккинчи маъноси “пораолмас”) ўқитувчи ҳам эриди, чўнтагидан янги дастрўмолини чиқариб, аввал ўзининг кўзларини артди, кейин Отаўғилнинг юз-кўзларини артди-да:\n— Йиғлама, болам, қани энди ихтиёр менда бўлса, уч эмас тўрт ҳам қўйиб берар эдим, аммо сен бир баҳога ҳам нолойиқсан. Ҳеч бўлмаса, қассобликка ўқиганингда ҳам майли эди, ахир сенга баҳо қўйсам, эртага беморлар тақдири хавф остида қолади. Виждоним йўл қўймайди, — деди.\nОтаўғил мана шу ерида ҳўнграб юборди, астойдил устозининг кўксига бош қўйиб, айтиб-айтиб йиғлади, санаб-санаб йиғлади. Беармон кўнглини бўшатиб олгач, ўқитувчисининг дастрўмолини юзига босиб, ҳиққиллаб сўз бошлади:\n— Энди, устоз, менга қассобликни раво кўрганингизни ўзи катта шараф! Аслида мен қассобликка ҳам, гўрковликка ҳам ярамайман; ўликни кўрсам қўрқаман, қонни кўрсам қусаман. Ўзимни ҳам бирор амбулаторда медбрат бўлгани виждоним йўл қўймайди. Фақат, шу етти йил Тошкентда юриб, уйга дипломсиз кириб борсам, муштипар онам, баджаҳл отам, ичиқора қўшниларим юзига қандай қарайман? Мен уларга қандай тушунтираман, дунёда ҳали ҳам сиздек одамлар қолганлигига? Ҳеч ким ишонмайди менинг сўзларимга. Менинг яшаб қолишим сизнинг қўлингизда, илтимос, менга шу баҳо тушмагурни қўйиб беринг, қишлоққа бориб дипломни муштипар онамга, баджаҳл отамга, ичиқора қўшниларимга бир қатор кўрсатаман-да, сандиққа солиб қўяман, — деди.\nМана сўзнинг қудрати! Мана кўзёшнинг қудрати! Шундай тошбағир (“пораолмас”) ўқитувчи ҳам лаққа тушди-ку!\nБалки, мен бу ерда тўлиқ очиб беролмаётгандирман, балки ёзаётганим ҳажвия бўлгани сабаб у ерда бўлган юракэзар монологу-диалогни сизларга айтиб, кўнглингизни бузгим келмаётгандир. Келинглар, сизларга бир мисол келтирай: Ҳаммамиз ҳам ёшликда ҳинд киноларини кўрганмиз ва кино тугаганида кино қаҳрамонига ачиниб, кўзимиз йиғидан қизариб, йиғлаганимизни бошқалардан яшириб чиқиб кетганмиз. Ана кўрдингизми, ўқитувчи ҳам ўша ҳолатга тушди ва Отаўғилга қараб:\n— Майли, ижобий баҳо қўйиб бераман, аммо, сен бу соҳада ишламасликка қасам ич, — деди.\nЭнди у ёғини билмадим, “йиғлаганимни бошқалар кўриб қолмасин” дедими, ёки шилимшиқ шогирдидан тезроқ қутилиб телесериал кўргиси келдими, бу ўқитувчининг шахсий иши. Аммо муросага келиб, шундай дегани тарихий факт!\nОтаўғил ҳам вазиятдан фойдаланиб, қасам ичишни бошлаб юборди-ку. Ўзиям узундан-узоқ қилиб, хеч кимнинг хаёлига келмаган сўзларни қофиясини маъносига келтириб, қасам ичди-ки, агарда халқ оғзаки ижодиётида “қасамбозлик” деган янги бўлим очилса, Отаўғил фойдаланган сўзлар орқали анча “теша тегмаган” қасамларга бойиб олган бўлар эди.\nМен сизларга қасамни ҳаммасини айтмайин-да, сўнгги финал қисмини айтиб бера қолай:\n— Шулардан келиб чиқиб, атрофдаги дов-дарахтлар гувоҳлигида тантанали қасам ичаман-ки, медбрат бўлиб ишлайдиган бўлсам, ғиждонсиз порахўрга айланиб қолай, деб Отаўғил бирсўз!\nМана, шу воқеага ҳам кўп йиллар бўлди, ҳозир Отаўғилни кўрсангиз танимайсиз, туман марказий шифохонасида битта бўлим шунга қарайди. Ахир, ота касбда буларга табиблик. У ёғини сўрасангиз, етти пушти шу ҳунар билан тирикчилик қилган-да. Боболари фолбинлик қилиб ўтган бўлса, момолари кинначилик билан номи чиққан.\nМайли, ҳикоямизни шу ерда тугатаман, агар гапларимга ишонмаган бўлсангиз, биз томонларга бир келиб шифохонага кирсангиз, Отаўғилни кўриб кетасиз. Манзилни сўраяпсизми, жудаям содда экансиз-ку, Тошкентдан чиқибоқ, тўғри келган туман шифохонасига борсангиз, сизни “отаўғиллар” қучоқ очиб, кутиб олади.


Тошкент ИИББ кўп қаватли уйлар олдига машина қўйишни тақиқлашни таклиф этмоқда – Газета.uz\nТошкент ИИББ фуқаролар хавфсизлиги учун кўп қаватли уйлар ҳовлиларига машиналар киришини тақиқлаш бўйича сўровнома ўтказмоқда.\n11 июн 2019, 15:51 Жамият\nЭслатиб ўтамиз, 4 июнь куни пойтахтнинг Юнусобод туманида кўп қаватли уйлардан бирининг ҳовлисида машина уч ўсмирни уриб юбориши оқибатида улардан вафот этди.\nFarrux Maksudov Kosmos\nQatta turadi unda\nМан домларни атрофига, особенно подъезд ёнларига автомобилларни куйишига категорически каршиман. Чунки 1-чидан:. хар куни машиналар 10-20 минутлаб заводит булиб туради хавога зарарли газ чикариб, бу уша жойдаги яшовчилар соглигига зарар. 2-чидан: Ёш болаларни, колаверса катталарни бемалол дом атрофида юришлари, сайр килишлари учун нокулайликлар тугдиради. 3-чидан: Автомобилларни сигналларини чалишиб тинч дам олиб ётган инсонни тинчини бузиб асабини бузади. 4-чидан: Агар автомобиллар учун яшаш жойига якинрок жойларга автопарковкалар ташкил этилиб, автомобилларни уша парковкаларга жойлаштириб домгача пешком келишса кунлик пешком юриш нормаларини бажариб инсон уз саломатлиги учун 1 хисса кушган булади!


Булунғурдаги нимстанцияда ёнғин содир бўлди. Одамлар чироқсиз қолди\nЎзбекистон 21:17 / 21.10.2021 892\nИжтимоий тармоқларда Булунғур туманида жойлашган марказий нимстанциянинг ёнаётгани тасвирланган видеолар тарқалди. Ҳолат бўйича туман ҳокимлиги ахборот хизмати маълумот берди.\nИжтимоий тармоқларда тарқалган хабарларда Булунғур туманида жойлашган нимстанция ёниб кетгани ва оқибатда туманнинг бир қанча маҳаллаларида чироқ ўчгани ҳақида хабар берилди. Туман ҳокимлиги ахборот хизмати маълумотида эса нимстанцияда ёнғин бўлгани ҳақида ёзилмаган, балки қисқа туташув бўлгани маълум қилинган.\n«Бугун 2021 йил 21 октябр куни кеч соат 17:01 ларда Булунғур марказий нимстанциясида қисқа туташув содир бўлган. Бунга сабаб нимстанцияни қўшиб-ўчирувчи электр шитининг тепа қисмидаги чойнакларга сув кирган.\nБироқ, туташув сабаб ҳимоя воситаси («зашитник»)да ҳам носозлик юзага келиб, ўз вақтида ишламай қолган. Туташув натижасида туманнинг Меҳржон, Истиқлол, Янгиқўрғон, Гулистон, Улуғбек, Самарқанд маҳаллалари ҳамда Дўстлик маҳалласининг айрим қисмида электр таъминотида узилишлар юзага келган. Носозлик кузатилган «Булунғур» нимстанциясига Магистрал электр тармоқлари корхонаси хизмат кўрсатади», дейилади ҳокимлик ахборот хизматининг маълумотида.\nҚайд этилишича, ҳодиса юз берган жойга Самарқанд ҳудудий электр тармоқлари бош муҳандиси Суннат Номуродов бошчилигидаги тезкор («авария») бригада етиб борган.\n«Ноcозлик сабаблари аниқланди ва уни бартараф этиш чоралари кўрилмоқда. Айни вақтда зарурий жиҳозлар Самарқанд вилоятидан келтирилмоқда. Носозликни қисқа вақтда бартараф этиш чоралари кўрилмоқда», дейилади маълумотда.\n15:30 / 18.11.2021 25411


Журналимизга мокала чоп этишга булган талаблар Требование авторов КМУ ХАБАРШЫСЫ\nЖурналимизга мокала чоп этишга булган талаблар\nТребование авторов КМУ ХАБАРШЫСЫ\nfayl 01-01-2016 ingliz tili bolalarga, истории, 1ilk õrta asrda, 5-маъруза (1), “Yil talabasi – 2019” ko’rik tanlovining saralash bosqichi, РЕЛИГИЯ, Ахмедова 16.12.2019.автореферат1, elektrokimyo, 16 талик, talim zharayonida interfaol metodlarning imkoniyatlari, 1, 1, Davronov Sardor, Davronov Sardor\nҚорақалпоқ давлат университетининг «ХАБАРНОМАСИ» журналига мақола чоп этишга бўлган талаблар\n1. «Қорақалпоқ давлат университетининг «ХАБАРНОМАСИ» журналига мақолалар қорақалпоқ, ўз бек, рус, инглиз тилларида қабул қилинади.\nМақолалар муаллифлар имзоси қуйилган ҳолда, электрон версияси билан иккита қоғоз нусхада топширилади.\n3. Мақолада УДК ёки ББК, қорақалпоқ, ўзбек, рус, инглиз тилларида резюме ва калит сўзлар берилади.\n4. Мақола 8-10 варақдан кам бўлмаслиги, 14 шрифтда Times New Romanда, математик формулалар Eduation Editorда белгиланган муҳаррирлик формуласи билан киритилиши шарт. Мақола матни 1,5 интервалда, юқоридан 2 см, пастдан 2 см, чап томонидан 2 см, ўнг томонидан 2 см. қолдирилиб ва стандарт (210x295 мм) қоғога босилади.\n5. Мақолага мазкур соҳа мутахассисларидан иккита тақриз ва нашрга тавсия қилиш бўйича кафедра (лаборатория) мажлиси экспертизаси баённомасидан кўчирма қўшиб топширилади (Муассасанинг ходимлар бўлими томонидан тасдиқланган бўлиши шарт).\n6. Мақола ичидаги иқтибослар рақамлар билан квадрат қавс ичида берилади. Биринчи рақам манбани, иккинчи рақам манба бетини билдиради. Масалан [1.5].\n7. Мақолада фойдаланилган мисол, кўчирма, маълумот, манбаларнинг аниқлиги ва тўғрилигига мақола муаллифи жавобгардир.\n8. Фойдаланилган адабиётлар рўйхатига OAK талабларига биноан: муаллиф исми шарифи, адабиёт номи, нашриёт ўрни, номи, йили, бети тўлиқ кўрсатилади. Журналдан олинган адабиётларда муаллиф исми, нашри, мақола, журнал номи, йили, сони, бетлари кўрсатилади.\n9. Мақола тузилиши шартли равишда: қисқача кириш, тадқиқотнинг асосий қисми ва хулосадан иборат бўлиши керак. Барча мақолалар тақризга, экспертизага юборилади. Мазмуни ва ёзилиши талабга жавоб бермайдиган мақолалар нашр қилинмайди. Топширилган илмий мақолалар муаллифларга қайтарилмайди.\n10. Муаллифларнинг иш ўрни, лавозими, илмий даражаси, уй манзили, телефонлари мақола охирида кўрсатилади.


Чет тилларини ўргатувчи ўқув курслари очиш, турар-жойни нотурар жойга айлантириш учун лицензия ёки рухсат олиш шарт эмас, хабардор қилсангиз, кифоя! Фармон лойиҳаси - Yuridik.uz - Professional yuridik yordam | Sizning advokatingiz\nUtkirbek Kholmirzayev 16.07.2020, 22:08\nАйрим фаолият турларини лицензиялаш ҳамда турли рухсат бериш тартиб таомиллари фуқаролар, жамият ва давлатнинг ҳуқуқлари, қонуний манфаатлари, шахснинг соғлиғи ва ҳаёти, шунингдек, атроф-муҳитни муҳофаза ва назорат қилиш мақсадида ишлатиладиган механизмдир.\nУшбу ҳимоя механизми жамият ҳаётида ғоят муҳим бўлиб, унда мувозанатни ушлаш ҳал қилувчидир.\nШу билан бирга назоратни бутунлай бўшаштириш фуқаролар ҳаёти ва соғлиғига зарар келтириш хавфини туғдирса, ортиқча тартибга солиш ва назорат тадбиркорликни қийинлаштиради ва харажатлар ошишига сабаб бўлади.\nЎзбекистон Респуликаси Адлия вазирлиги томонидан ишлаб чиқилган “Лицензиялаш ва рухсат бериш тартиб-таомилларини тубдан такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги Президент Фармони лойиҳасини мазкур мувозанатни таъминлаш ва тадбиркорлик муҳитини яхшилаш нуқтаи назаридан баҳолаш мумкин.\nЛойиҳа ўз мазмунига кўра лицензиялаш ва рухсат бериш тартиб-таомилларини қисқартириш, бюрократик тўсиқларни бартараф этиш, лицензия ва рухсат олишни соддалаштиришни назарда тутади. Фармон лойиҳаси билан 44 та лицензияланадиган фаолият йўналишлари ва 13 турдаги рухсатномалар хабардор қилиш механизмига ўтказилмоқда. Қарийб 100 та лицензияланадиган фаолият йўналишлари ва 35 та рухсатномаларни бекор қилиш орқали (31 та) ёки муқобил шаклларга ўтказиш таклиф этилмоқда.\nЛойиҳада белгиланган инсон соғлиғи ва жамиятга зиён етказмайдиган лицензия ва рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжатларнинг айрим турларини қисқартириш билан бирга уларни тартибга солишнинг муқобил усулларига ўтказиш эътиборга сазовор.\nЛицензиялаш ва рухсат бериш тартиб-таомилларининг муқобил усуллари\nҲуқуқ-тартиботнинг ҳуқуқлар бузилиши ва адолатсизликка жавоб сифатида ҳар қандай назоратнинг 2 хил модели мавжуд: олдиндан назорат ва кейинги назорат.\nБиринчиси ex ante – олдиндан назорат қилиш модели: асосан бирон фаолиятни амалга оширишдан олдин унга муайян талаблар қўйиш орқали салбий оқибатларнинг олдини олишни назарда тутади. Фаолият турларини лицензиялаш ёки айрим рухсат бериш тартиблари айни шу моделга асосланади. Айниқса, бизнинг ҳуқуқ тизимимизда бундай назорат шакллари кенг қўлланилади. Масалан, ўқув курсларини очишда нодавлат таълим ташкилоти фаолият бошлашидан аввал тегишли ваколатли органга фуқаролар ҳуқуқлари бузилмаслиги, малакали таълим ташкил этилиши учун ўрнатилган талабларга жавоб беришини тасдиқловчи ҳужжатлар ва бошқа далилларни тақдим қилади. Агар талабларга жавоб берса унга лицензия берилади ва фаолиятини амалга ошириши мумкин бўлади.\nEx post – кейинги назорат эса фаолиятни амалга оширишни бошлашда субъектга бир мунча эркинлик беради, олдиндан муайян талабларга жавоб беришни тасдиқлашни сўрамайди. Лекин муайян фаолиятни амалга ошириш жараёнини ва қўйилган талабларга риоя этилишини синчиклаб кузатиб боради ва улар бузилган тақдирдагина аралашади, тегишли жавобгарликни қўллаш орқали ҳуқуқбузарнинг хулқ-атворига таъсир қилинади, етказилган зарар ундирилади.\nУшбу назорат моделлари универсал бўлиб, фаолият тури, ўзига хос хусусиятлари, моҳияти ва бошқа мезонларга қараб улардан энг маъқулини танлаш мумкин.\nАйтиш мумкинки, айрим фаолият соҳаларида аввалдан муайян талабларга мувофиқлик талаб қилиниб, лицензиялашдан кўра фаолият давомида бундай талабларга риоя этилишини назорат қилиш маъқулроқ ва самаралироқ ҳисобланади.\nЛойиҳа қандай муқобил усулларни таклиф қилмоқда\nЧет тилларни ўргатиш бўйича ўқув курсларини ташкил этиш учун лицензиялаш тартибини бекор қилиш таклиф этилмоқда.\nЛойиҳада 25 турдаги лицензия ва рухсат бериш тартиб-таомиллари ўрнига хабардор қилиш тартиби жорий этилиши таклиф қилинган. Масалан, нодавлат таълим фаолиятида чет тилларни ўргатиш бўйича ўқув курсларини ташкил этиш учун лицензиялаш тартиби бекор қилиниб, ўрнига мазкур фаолият бўйича хабардор қилиш тартиби жорий этилмоқда.\nЯъни, чет тилларини ўргатиш учун ўқув курси очмоқчи бўлган тадбиркор энди лицензия олиши шарт эмас. Мазкур фаолиятни бошлагани ҳақида ваколатли орган – Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Таълим сифатини назорат қилиш давлат инспекциясини ёзма равишда хабардор қилиши етарли. Бизнингча, бу билан жуда тўғри ечим таклиф этилган.\nТўғриси, чет тилларини ўргатувчи курс учун аввалдан алоҳида талабларга жавоб беришни тасдқилаш каби лицензия талаби ортиқча эди. Зеро, бу курс ҳеч қандай академик даража бермайди, кишилар ўзи истаган тилларни ўзлари етарли деб билган мутахассислардан ўрганади. Бу каби таълим хизматлари сифатини бозорнинг ўзи тартибга солишини амалиёт кўрсатиб турибди. Қолаверса, лицензиялаш ўрнига хабардор қилиш тартиби жорий этилиши ўқитиш талаблари бутунлай назоратдан четда қолади, дегани эмас. Ваколатли органлар қонун ҳужжатларида белгиланган назоратни тегишли мурожаатлар ёки хавф-таҳлил натижаларига кўра амалга оширишлари мумкин бўлади. Бу, юқорида айтганимиз кейинги назорат модели бўлиб, бутун дунё амалиятида самарали қўллаб келинади.\nКонцерт-томоша фаолиятини лицензиялашни бекор қилиб, хабардор қилиш тартиби таклиф этилмоқда\nШунингдек, концерт-томоша фаолиятини лицензиялаш тартиби ҳам хабардор қилиш тартибига алмаштирилмоқда. Ушбу соҳадаги лицензия можаролари ўтган вақт ичида кўпчилик эътиборини тортиб келган. Санъат ва у орқали тадбиркорлик фаолиятини лицензия билан назорат қилиш ўз аҳамиятини йўқотганди. Ушбу лойиҳада таклиф этилган муқобил тартибга солиш усули ўринли ва мантиқли бўлади. Концерт-томоша фаолиятини бошламоқчи бўлган шахс ўз фаолиятини бошлаш олдидан аввалги каби лицензия олмайди, балки фаолият бошлаганлиги ҳақида Ўзбекистон Республикаси Маданият вазирлиги ҳузуридаги “Ўзбекконцерт” давлат муассасасини хабардор қилади холос.\nТурар-жойни нотурар жой тоифасига ўтказишга рухсатнома олиш тартибини бекор қилиш таклиф этилмоқда\nЛойиҳада яна бир муҳим рухсат бериш тартиб-таомили бекор қилинган, турар-жойни нотурар жой тоифасига ўтказишга рухсатнома олиш тартиби ўрнига хабардор қилиш тартиби жорий этилган. Энди турар-жойингизни нотурар жойга айлантирмоқчи бўлсангиз, аввалгидек тегишли туман (шаҳар) қурилиш ва кадастр бўлимлари, давлат солиқ инспекциялари ҳамда муҳандислик-коммуникация тармоқларини эксплуатация қилувчи ташкилотлардан рухсат олишингиз шарт бўлмайди. Ушбу ташкилотларга турар-жойингизни нотурарга айлантирганингиз ҳақида хабар берсангиз етарли.\nҚолаверса, 2021 йилдан “Лицензия” автоматлашган ахборот тизими яратилиб, ишга туширилиши белгиланган. Бу эса лицензиялаш, рухсат бериш, шунингдек, фаолият ҳақида хабардор қилишни янада қулай ва шаффоф бўлишини таъминлайди.\nШунга қарамай, тадбиркорлик фаолияти фаоллигини секинлаштирувчи ва хавф туғдирмайдиган яна бир қатор рухсат бериш тартиб-таомилларини ҳам мазкур лойиҳага киритиб, бекор қилишни таклиф қилардик.\nМасалан, мебель саноатининг асосий хом ашёси бўлган МДФ ва ДСП (товар ТИФ кодлари 4410, 4411) маҳсулотларини чет элдан олиб киришда ўсимликлар карантинига олиниб, текширилади. Маълумки, юқоридаги тахта маҳсулотлари хом тахта эмас ва катта ҳарорат остида чуқур техник ишловдан ўтади ва уларда карантинга олинадиган хавфли ўсимлик уруғи яшаб қолиши имконсиз. 2017 йилга қадар ушбу маҳсулотлар карантиности маҳсулоти бўлмаган.\nАйни вақтда ўсимлик карантини сабабли мебель саноати соҳасидаги тадбиркорлар ушбу маҳсулотларни мамлакатимизга олиб келишда ортиқча вақт ва маблағ йўқотмоқда. Хорижий тажриба шуни кўрсатмоқдаки, яқин хориж мамлакатларида ҳам, Европа Иттифоқида ҳам (ЕИ нинг 2000 йил 8 майдаги №2000/29-сон Директиваси) айни ишлов берилган тахта маҳсулотларига ўсимлик карантини қўлланилмайди. Шу сабабли, мазкур рухсат бериш тартиб-таомилини ҳам бекор қилиш ва муқобил усулда тартибга солиш мақсадга мувофиқ.\nУмид қиламизки, Фармон лойиҳаси муҳокамадан муваффоқиятли ўтиб, янада кўпроқ лицензия ва рухсат бериш тартиб-таомиларини қисқартиришларни назарда тутувчи таҳрирлар билан тез орада қабул қилинади.\n28.01.2022, 23:41 5337\n28.01.2022, 17:49 3906


Мейвезер оммавий очиқ машғулот ўтказиш бўйича рекорд ўрнатди\n10:13 / 05.12.2015\n4 декабрь куни Россия пойтахтидаги «Россия» марказий давлат концерт залида таниқли америкалик боксчи Флойд Мейвезер (49-0, 26 КО) оммавий очиқ машғулот ўтказди. Унинг машғулоти ташриф буюрувчилар сонига кўра рекорд қайд этди ва Гиннеснинг рекордлар китобига кирди. Бу ҳақда MMA Boxing хабар берди.\nМаълум бўлишича, боксчи ўз машғулотига 791 кишини йиға олган. Шу вақтгача бу борадаги энг яхши кўрсаткич Мейвезернинг натижасидан 283 нафарга кам эди. Боксчига махсус диплом Гиннес рекордлари вакили Софья Гринель томонидан топширилган.\nУшбу машғулот вақтида Мейвезер зарба бериш, сакраш, қўлда таяниш ва бошқа машқларнинг қандай тўғри бажарилишини кўрсатиб берган.


Антибиотикларни рецептсиз сотиш қонун билан тақиқланади — ССВ | Qalampir.uz\nАнтибиотикларни рецептсиз сотиш қонун билан тақиқланади — ССВ\nЖамият\t28 Июль 10:49 3868\nЎзбекистон қонунчилигига кўра, антибиотикларни шифокор рецептисиз беморларга бериш тақиқланади. Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Фармацевтика тармоғини ривожлантириш агентлиги бошқарма бошлиғи Муҳаббат Иброҳимова қонунчиликда бу борада нималар дейилганини эслатди.\nМуҳаббат Иброҳимова дорихона ходими рецепт билан бериладиган дори воситасини рецептсиз сотганлиги учун қонуний жавобгарлик белгиланганини ҳам эслатган.\nКейинги пайтларда кўпчилик одамлар ўпка яллиғланиши жараёнларида, тана ҳарорати кўтарилганда ва бошқа касалликларда билиб-билмай, антибиотиклардан фойдаланишни одатга айлантирди. Айниқса, бугун коронавирусга чалинган фуқаролар орасида ўзбошимчалик билан антибиотик ва гормон олиш ҳолатлари жуда кўп кузатилмоқда. Аммо бу нотўғри.\n“Антибиотиклар тиббиётда энг кўп тайинланувчи ва унинг қарийб барча соҳаларида қўлланилувчи дори воситаси саналади. Бироқ улардан нотўғри фойдаланиш жиддий оқибатларга олиб келиши мумкин”, дейди Муҳаббат Иброҳимова.\nМутахассис баъзи беморлар ушбу дори воситасидан вирусли касалликлар, хусусан, COVID-19 инфекциясини даволашда ўзбошимчалик билан фойдаланаётгани, уларнинг аҳволини янада оғирлаштириб, айрим ҳолларда ўлимга ҳам сабаб бўлаётганини қайд этган.


Тилувзани мақивоппиза? « O'zbekiston ERK Demokratik Partiyasi\n13 June 2013 - 14:12\nЎзбек халқ тили – улкан, у Марказий Осиёда катта бир ареални қамраб олган, бугунги кун у қирқ миллион, балки кўпроқ одамларнинг она тили. Адабий тил унинг ичида – мисоли давлат ичидаги давлат, бу давлатнинг асоси эса Ўзбекистонимиз, қўшни давлатлардаги ўзбеклар асосан ўз шева ва лаҳжаларида сўзлашадилар; адабий тилнинг улардаги ривожи жуда кўп жиҳатдан бизга боғлиқ, бизда адабий тил давлат мақомида ҳамда қонун ҳимоясида ва боис бу тилни асраб-авайлаш, тоза сақлаш, чет тиллар таъсирини бир меъёрга келтириш зарурияти бизнинг, кўпроқ қалам аҳлининг зиммасида.\nМақоламиз мавзуи шу мазмунда.\nАвом тилнинг ривожи асрлар давомида табиий кечди, ўтган аср бошларигача арабий ва форсий тиллар билан доимий мулоқотдан бошқа унчалик таъсирларга учрамаган; адабий тил эса авом тили, қора тил (ҳам улкан, ҳам ишлов берилмаган, ёмби маъносида) чашмаларидан чиқадиган зилоллардан йиғилиб, асрлар мобайнида сайқал ишлов берилиб, сайқал топган ва бугунги замон талаби билан яна ҳам шева неъматларидан озиқланиб такомилда келаётган наҳрул ҳаёт.\nХалқ тилининг насли тоза бўлади, четдан кўп оқова қўшилиб, усти лойқаланса-да, туби тиниқлигича қолади. Оқованинг лойқаси ҳам вақт ўтиши билан чўкади, шу туб оқимга аралашиб кетади. Лекин кўп қуйилаверса, уни ҳам бўтана қилади, қайта тинитиш учун не-не йиллар, балки асрлар керак бўлади. Йигирманчи аср бошларидан бери тилларнинг аралашув жараёни бир текис муқаррар кечаётгани учун нотоза сувни ичишга кўникиб боряпмиз, тил тамини билишимиз сусайган. Бу эса тафаккурни тўмтоқлаштиради.\nАвом сарфу наҳв қоидаларини атайлаб ўрганмайди, бунинг унга зарили ҳам йўқ, унинг тили табиий туғма, у тил қоидаларидан махсус дарс олмаган ҳолида ҳам бу қоидаларга тўқис амал қилади. Яна ҳам тўғрироғи, табиий тил жараёнини илм учун биз – …шунослар қоида-қолипга солиб ўрганамиз, назария билан мезон-меъёрларга соламиз. Айниқса кейинги йлларда шу мезон-меъёрлар билан ҳам ишимиз бўлмай қолди.\nАвом тилини, дўппини ечиб ўйласак, халқнинг ўзи бузмайди, бузадиган ёт истилоҳ-ибораларни бу тирик оқим устига биз – қалам аҳли сочамиз, халқ эса уларни ўз талаффузига мослаб, сўзлашув нутқига қўшиб олиб ишлатаверади. Мана, масалан, “варақа”, “хурушип” (кампирлар “қуруқ чўп” ҳам дейди), “карчўпка” сўзларининг асли русчада нима бўлганини бирдан англаш қийин: “варақа” “ворохоочиститель” (кўсак чувиш ускунаси)дан, “хурушип” ё “хурушчўп” – “Хрушчёв”… “Карчўпка”ни болалигимда ғўзанинг чўпини илдизидан қирққани учун ўзимизнинг “чўп”дан олинган деб ўйлар эдим, бу сўз “корчёвка”, “корчеватель”дан экан. Матбуот тилидан ўзимиздаги сихмола “борона” деб кирган, халқ “барана” деб қўллайверади. Кенг омма учун бегона сўз кириб келдими ё ўз сўзини бузиб ишлатяптими, унча фарқи йўқ, истилоҳ ўз вазифасини бажарса кифоя, луғавий маъноси сўзнинг аъмоли бўлаверади. Тилимиздаги талаффуз қонуниятлари билан ҳисоблашмай қандай бўлса, шундайлигича киритилган сўз-атамаларни халқ ўз лаҳжаларига мослаб олган. Бу ҳам ғалати жараён – жуда кўп ҳорижий тилларда чет сўзлар тубжой аҳоли (титул миллат) талаффузига мувофиқ қилиб истеъмолга қиритилади, биз эса ҳатто бошқа туркий тиллардан ҳам фарқли ўлароқ, асл ҳолида, ҳатто бирон товуш ҳарфини ҳам ўзгартирмай оламиз: “эмпириокритицизм”, “компиляция”, “коммуникация” ва ҳ.қ. Биз қалам аҳли “цемент” деб ёзамиз, халқ эса “семон” дейди, биз “целлофан” деб ёзамиз, авом эса “салафан” деб кетаверади. Халқнинг айтгани тўғри, чет атамани унинг талаффузига зўрлаб тиқиштирган бизники нотўғри. Япон насронийлари Исо алайҳиссаломни ”Эсу Киристо” (“Эсу Киристо-сама”) деб ўз талаффузларига мослаб ёзадилар. Бу билан ўзлари сиғинадиган Иусус Христосга шак келтирган бўлмайдилар-ку. Биз ҳам рус тилиданми, бошқа тилларданми бизда ўзи бўлмаган, муқобил атамаси йўқ истилоҳларни тил талаффузимизга мослаб олсак бўлмайдими? Хўп, дейлик, “целлулоид”ни ким шундай талаффуз қила олади? “Эмпириокритицизм” деган мўътабар мафкура сўзини барибир “импракратизм” деб кетган эмасмидик? Ёзмада бир хил ёзиб, оғзакида бошқача талаффуз этиб, тилимизни қийнаб бораверамиз.\nЧет истилоҳларни шундайича қиритиш она тилимиз ифода бойликларини қашшоқлантиради. Бу бойликлар ичида товуш талаффузи ҳам алоҳида ўрин тутади. Мен бу билан ўтмишда қолган атамаларга қайтиш керак демоқчи эмасман, бунинг иложи ҳам йўқдир энди, лекин тилимизда шунақа сўзлар билан бирга уларнинг оҳори, товушнинг ўзидаги қадрдон маъно кенгликлари ҳам орқада қолиб кетяпти, яъни тилимизда сўз бойликлари истеъмолдан чиқиши баробарида ифода имкониятлари ҳам торайиб боряпти. Кўплар “Байрут”ни “Бейрут”, “Баҳрайн”ни “Баҳрейн”, “ўтар”ни “отар”, Балужистон”ни “Белужистон”, “Тиёншон”ни “Тяншан”, “Қорақурум”ни “Коракорум”, “Байтуллоҳ”ни “Бетлехем”, “Дамашқ”ни “Дамаск” деб талаффуз қилишда унча фарқ кўрмайдилар, худди “борларинг”, “келларинг” (мас., “Бу ерда турмаларинг”) адабий тилга хилоф эканини билмасликка олишдек, лекин айни шу талаффузда миллий тил оҳанглари, шу оҳанглар уйғотадиган шуурости сезимларигача бузилади. Мана, сингармонизм йўқоляпти, унинг йўқолиши тугул, ўзи ҳақида ҳам тасаввур ҳам йитиб кетяпти ва бунинг оқибати ўз навбатида фикр ифодасини камбағалантиряпти.\nГерманиянинг “Олмония”, “Ливан”нинг “Лубнон”, “Болгария”нинг “Булғористон” бўлгани хотирамиздан ўчяпти, энди ўзимиз ҳам “Миср”ни “Египет”, “Ҳабашистон”ни “Эфиопия” дейишга ўтиб кетяпмиз. “Иерусалим” “Қуддус”ни, “Алжир” “Жазоир”ни сиқиб чиқаряпти. “Венгрия”нинг “Мажористон”, венгрларни “мадяр”, “мажор” бўлгани ўтмишга чўкди. Нимага “Ҳолландия”ни ўрисча ёзиб, ўрисча талаффуз қилиб тилимизни зўрлаймиз? Нима учун хорижий истилоҳларни рус тили орқали икки айлантириб ёзишимиз керак? Муқобили ўзимизда мавжуд атамаларни ҳам рус тилидагисини оламиз, ўзимизда “ҳ” товуш ҳарфи бўлгани ҳолда рус тилидаги “г” товуш ҳарфини қўллаймиз. “Гонконг”, “Гейне”, “Гомер”… Бунақа ном, атамаларни санасак бир қоп бўлади.\nЎрганиб кетганимиз боис эътибор қилмаймиз: ўтган аср бошларидан русча эгалик қўшимчаси “-ов”нинг кенг ёйилиши (туркшуносликда асли бу туркий “-эв” (уй, уйи)дан олинган деган қараш ҳам бор) исми шарифни айтишда талаффузни, ёзувда товуш ҳарфларини ўзгартириб юборди. “Орипов” деб ёзсак-да (“Орифов” деб ёзмаймиз), “Орипуф” деймиз. “Фаттоҳов”ни эса эсини тескари қилиб юборамиз: “Паттахип”. “-ов” қўшимчаси ўзидан олдин келадиган истилоҳларни ҳам бузиб ёзиб, бузиб айтишга олиб келади: “Муҳаммедов”, “Маҳаметов”, “Аҳмедов”, “Порсайип”, “Ибрагимов” . Мазкур қўшимча бари бир талаффузда тилимизга эш бўлмай. “-ип”, “-уп“,”-уф” тарзида тилга тўғрилаб талаффуз қилинади. Талаффузга ҳам нимага босим ўтказмоқчи бўламиз, тушуниш қийин.\nТилларни унификация қилиш, олис келажакда улар қўшилиб кетиб, битта умум бўлиб қолади деган ишончми, луғатчиларимиз ҳам анча ўринларда тескари ғайрат кўрсатганлар. Эллик тўққизинчи йилги ўзбекча–русчса луғатда “Мўғўлистон” – “Монголия” дейилиб, ўзбекча асл истилоҳ – “Мўғулистон” эскирган тоифага киритилиб, “монголлар”, “монголга оид” деб замонга мосланган бўлса, саксон учинчи йилги русча-ўзбекча луғатда умуман тушириб қолдирилган. Яъни “Монголия” – “Монголия”, вассалом! Шўро даврида зимдан юритилган тил сиёсатининг оқибатими, “Вавилон”ни “Бобил” деб эскирган атамалар қаторида унутишга ҳозирлаб қўйилган. “Балтика” – “Балтика”, “Бальтийское море” – “Балтика денгизи” деб ёзилиб, “Болтиқ” истилоҳи қавсга олиниб, бунинг ҳам ковуши тўғриланган.\nБаъзан луғатчиларни ҳам тушунолмайсан: “мыс Доброй Надежды» – «Яхши ният буруни», «Берега слоновой кости» – «Фил суяги қирғоқлари” деб ўзбекчага ўгирилган бўлса, мас., “Драконовые горы» – “Дракон тоғлари” деб ағдарилганки, тилмочликнинг тамойил-тайини бўлганми ўзи деган шубҳага борасан киши. Бу луғатлардан мақсад ўзбек тилининг сўз бойликларини очиб беришми ё тилимизга рус тилини киритишми деб гумонсираб, луғат заҳматкашларида миллий орият туйғуси жуда заиф эканига амин бўласан.\nТалай-талай байналмилал истилоҳлар энди ўзимизники бўлиб кетди. Албатта, кўпининг тилимизда муқобили азалдан бўлмаган. Эски луғатлардан уларга муқобил ахтариш бефойда, лекин атамани ўз тилимиз бойликларига суянган ҳолда янгидан ясаш мумкин, луғатларимизда эса бунинг терси: истилоҳни тайёр ҳолича ўзга тилдан кўчирадилар ёки муқобилини излашга эриниб ўзлари мафҳуман таржима қилиб қўя қоладилар: “гусь – эркак ғоз”, “витрина” – “витрина”, “магазин витринаси” (“пешойна” ёки “пештахта”, “дўкон”ни гўё билмайдилар).\nЧет тиллар олдида ўз тилимизни, унга давлат мақомини берганимиз билан, паст кўриш урф бўлиб боряпти. Мисол учун, шаҳримиз кўчаларига бир қараанг! Учрашув, конференцияларнинг таклифнома ё дастурларини олайлик: инглизча ё русча таржимаси бор, ўзбек тилида ёзилган қисми ҳам ё инглизча, ё русча терминларга тўлиб тошган. Йиғин танаффусида бериладиган бир пиёла чойни “кофе-брек” деб кетдик, “чойтатил” дейишга қишлоқилигимиздан уяламиз.\nБепарвомиз. Мана, «мышка», «презентация», «лайк» («лайк қилмоқ»), «парол», «логин», «онлайн», «блог», «пост» «статус», «мобил версия», «домен», «интернет–провайдер», «оператор», «модератор», «спам», «е-майл», «сайт-вебсайт», «чат» ва ҳоказо шундай ўнлаб атамаларни қандай бўлса, шундайича ўзимиз қиритяпмиз, буларнинг анчаси ўзбек тилида муқобилига эга, йўқларини эса бор сўзларимиздан яратишимиз мумкин. Лекин оғзи қийшиқ бўлса ҳам бойнинг ўғли гапирсин деб, четкиларга тилимиз тўридан жой беряпмиз.\nКўп ҳорижий атамалар адабий тилга сингиб кетган, лекин авом тилида кам қўлланади. Бу ҳам табиийдек туюлади. Масалан, “шимол”, “жануб”, “шарқ”, “ғарб” атамалари асосан ёзма нутқда, илмий маъруза, маълумот бериладиган ҳолатларда кенг истеъмолда, аммо ҳали-ҳануз сўзлашувда унча кўп қўлламаймиз. Авом ҳали ҳам “кунботиш”, “кунчиқиш”ни маъқул кўради, шеваларда эса ана шу тўрт арабий истилоҳнинг соф ўзбекча муқобиллари бор: “чиқиш”, “кунчиқиш”, “ботиш”, “кунботиш”. “кунтуғар”, “тўманбет” (ғарб) “орқабет”, “орқовул” (шимол, баъзи шеваларда ғарб ҳам), “манглайбет”, “ўнгбет”, “кунюрар” (жануб), “обқора” (жануби ғарбий) ва ҳоказо (мас., қозоқ тилида “шиғис” – шарқ, “батис” – ғарб, “ўнгтустиқ” – жануб маъносини билдиради ва бу атамалар ҳозирда қўлланади: “Ўнгтустиқ Қазақистан” – Жанубий Қозоғистон). Мана бир-икки мисол: “Кун юрарга уч чақирим юрсанг, етасан”, “Обқоранинг шамоли турдими, ҳаво ёғади”, “Кунчиқар ёришибди” – ҳар бир сўзи юқумли-суйкумли, ҳар бир товуш ҳарфи қадрдон лўнда-йиғноқ жумлалар. Адабий тилда бу хил “эскирган” истилоҳларимизни кейингилари билан мувозий тарзда, масалан “тўманбет, яъни ғарбдан”, деб ишлатсак, шу тарзда тил бойликларимизни янада тиклаб бориш мумкин-ку.\nЙўқ, замон талаби деб ёпишиб қолганмиз, “туппа” минг йиллик таомимиз бўлса-да, “лапша”да ой кўрганмиз, ҳар куни ўн марталаб “лапша”ни реклама қилаверамиз. Қизиқ, ўзимизда мавжуд истилоҳлар ўрнига ўрисчасини қўлламасак, отамиз уришадими!\nТВ-радио тили алоҳида мураккаб тил, у кенг оммага айтилади ва омма билан доимий мулоқотдалиги боис бу тил адабий тил билан сўзлашув тили ўрталиғидаги мартабада бўлади, ундаги нутқ ишлов ишлаб берилиб, тажрибадан ўтиб, туриш, ярим туриш, хатбошилардан тортиб ўқишда урғуларнинг жой-жойига қўйилишигача қоидалашган тил. У қанчалик равон, жонли тилга қанчалар яқин бўлса, унга ишлов берилганини тингловчи шунча сезмайди. Лекин эшитувчи сезмас экан деб сидирғасига, нафас ростланмай, суриб кетавериш инсофдан эмас. Атай шевада “воттилаш”, “маған-саған”, “буйтиб-шуйтиб”, “галди-гатти” қилиш (ТВ-радиода шевада гапирган одам атайлаб қилади, чунки у мактабда адабий тилда ўқиган, балодай билади ҳам), ўзидан бошқа шеваларга беписандлик, умуман элга беҳурматлик, калтабинликдан бошқа нарса эмас. Шунинг учун ҳам экранда гапирган одамнинг ҳатто талаффузидаги шева ҳам эшитганнинг ғашига тегади. Ҳали бу мавзуга қайтамиз ҳам.\nБугунги кунда чет сўзлар ёзма адабиёт, матбуот, оммавий нашрлар, радио-ТВ, кўчанинг ёзув ва шиорлари, реклама матнлари орқали кириб келаётир. Бир-бир ярим аср бурун авом тили ҳар бири нисбатан иҳоталанган шевалардан иборат бўлиб, адабий тил асосан битма китобларда муҳрланган, истифодаси мактаб ва мадрасалар таъсирига боғлиқ кечган, бошқача айтсак, ахборот-коммуникация кўламининг торлиги адабий тил тараққийсига ҳам унча эрк бермаган. Тошбосма матбаанинг пайдо бўлиши газетачилик ривожига олиб келди ва натижада адабий тилнинг истифода кўлами ҳам кенгая бошлади. Газета-журнал, китобларнинг кўплаб чоп этилиши, кейинроқ радио, ундан сўнг телевидениенинг пайдо бўлиши адабий тилни умумтасарруф миқёсга олиб чиқди. Жумладан матбуот ва телевидение кенг халқ оммасини қамраб олди, ОАВ адабий тилда бўлиши лозим ва лобидлиги боис, бугунги кунда ўзи шу тил ўргатувчи мартабасига қўтарилди. Бурунда шоирлар олдинги битмалардан, бахшилар халқ орасида юриб адабий тилни (минг афсуски, эндига келиб шева бойликлари каби фольклор тилини ҳам адабий тилдан сал мундайроқ кўрамиз, унинг хазинасига маҳлиё бўлганимиз ҳолда, адабий тилдан жуда кам фойдаланамиз) ўрганган бўлса (бу гап ҳам ҳаводан нафас олган деганга ўхшайди), бугун эса ўргатувчиликнинг асосий юки ОАВ, хусусан радио ва ТВнинг зиммасига тушяпти.\nҚизиқ бир ўрама ҳалқа ҳосил бўлади. Мана, луғат изоҳида ёзадилар: “Кам қўлланадиган, эскирган, диалектал ва фольклорга оид сўзларнинг ҳозири ўзбек адабий тилида мавжудлигини тасдиқлаш, уларнинг индивидуал қўлланишини кўрсатиш учун, зарур ўринларда, ўзбек бадиий адабиёти фольклор ва матбуотдан цитаталар келтирилган эскирган ва диалектал сўзлардан ўзбек совет ёзувчилари асарларида кўп учрайдиганлари кўчма маънода ишлатиладиганлари ёки мақол ва маталлар таркибида учрайдиганларигина олинган сўзлар ёнига тегишли пометалар қўйилган.” Бу изоҳнинг икки жиҳатига эътибор қилинг: “ўзбек бадиий адабиёти, фольклор ва матбуотдан цитаталар келтирилган эскирган ва диалектал сўзлардан ўзбек совет ёзувчилари асарарида кўп учрайдиганлар ё мақол ва маталлар таркибида учрайдиганларигина олинган сўзлар ёнига помета қўйилган” – яъни буларга аҳамиятсиз деган мамну тамғаси босилган: иккинчи жиҳати луғатда сўз шунақа тоифаланган бўлса, демак кўпи “эскирган”, “китобий”, “областной” сифатида сафдан чиқарилиб, тил бойликлари торайтирилган, оқибатда “бадиий асар – луғат – бадиий асар” тор ўрамаси юзага келган ва бу ўрама ҳозиргача очилай демайди. Шеваларимиздаги сўз бойлиги ҳар бири ўз элатининг кўчасида беэътибор қолган. Ҳолбуки адабий тил шева, диалект, лаҳжалардаги сўз заҳиралари ҳисобига тинмай бойиб, ривож топиб бориши керак. Ишлатилмай ётган заҳиранинг кўлами ниҳоятда кенг. Ҳатто адабий тилга асос қилиб олинган қарлуқ-чигил-уйғур шеваларининг (фонетика Тошкент, грамматикаси Фарғона шеваларидан) ўзидаги ранг-баранглик ҳам ҳали тўлиғича ўрганилмаган. Сиз Т.Нафасовнинг “Қашқадарё халқ сўзлари”, Б.Тўйчибоев ва Қ.Қашқирлининг “Зоминнинг тил қомуси” деган фидойи тадқиқотларини яна бир ўқинг, не-не сўз бойликларимиз қаерларда кўмилиб ётганига ўзингиз гувоҳ бўласиз. Биз эса шевада воттилаб ё галди-гаттилаб, маҳалламизни дунёга олиб чиққандек ғўдаямиз. Асли бу миллатнинг бирбутунлигига қарши ишлаш, ҳа, ҳа, зараркунандалик эканига ақлимиз етмайди ё кибримиз дилимиз кўзини кўр қилган.\nЯна мисоллар оламига қайтамиз.\nАйни пайтда чет сўз, ибораларнинг ўринли-ўринсиз тарзда истеъмолга кириши, гап таркибида сунъий ифодаларнинг пайдо бўлиши чет тиллар таъсири ва коммуникация оқибати ўлароқ тилимизнинг бузилиш ҳолатларининг авом тилигача кириб бориши ҳам шулар туфайли. Мулоҳаза учун рекламадан бир мисол: “Узоқ ва қулай ҳаёт қечиринг!”. Бунақа масхараси ўзига эш жумлаларни ҳар куни ўнларча марта кўрамиз, эшитамиз, фикри балоғатга етмаган бола-ёшларнинг қулоғига қуямиз (биз сўз усталари). “Истаган жойимдан ўп!” – э бетингдан бузулгур, деб юборгинг келади! “Буни билишни хоҳлардим деб ўйлардим”, “Аксарият буғучалар шу ерда дунёга келишади”, “Бу ҳудудда жуда иродали жонзотлар яшашади”, “Улар (яъни пашша) бу ерларда кўлдан кўлга учиб ҳаёт кечирадилар”, “Оддий кўз билан ҳам бу бетакрор манзаранинг шоҳиди бўлиш мумкин”, “Бу заминнинг мусаффо осмонида Анди кондорлари парвоз қилишади”, “Гоби бўрилари қувлашади” (туяни), “…бўрилар фойдаланишади”, “…бўрилар бўғизлашади”, “Деворларга ишлов берилган сомон қатлами емирилиб тушган”, “Қалъа деворлари лойдан тикланган”… – бу қанақа тил ўзи? Шу жумлаларни ёзган, ўқиб бераётганларнинг ўзи бирон ерда ўқиганми экан?! Ғазабингиз келади, хунобингиз ошади, лекин бу жумлалар четнинг масаллиғидан ўзимиз пиширган ош – ўзимиз ичяпмиз.\nҒализ жумла, хато сўзни қанча кўп гапирсирсангиз, шунча кўникасиз, ғализ-хато экани билинмай қолади. Қулоқ ўргангани, кўникканимиз боис учун шуниси табиийдек туюлади, сиртдан ўзбекча, лекин бир разм солинг: биринчиси “Я хотел бы этого знать” иборасининг жуда беўхшов ўгирилиши; ундан кейинги жумлада ҳайвон кўпликда айтиляпти, “буғучалар” деб “оленёнки”дан шундоқ ағдариб қўя қолинган; шуни “Аксарият буғу шу ерда болалайди”, деса бўлмайдими? Ундан кейингисида яна шу: ҳайвон кўплик феълида ҳудди сизлангандек; “ирода” инсонга, ҳайвонга эса “чидамли” (яна бир иккита чиройли сўз бор, эсимга келмаяпти) нисбатан қўлланади. “Бу ерлардаги жонзотларинг жони қаттиқ” деса одамга сал тушунарли бўлармиди? Бўри(лар) қандай қилиб фойдаланишади? Бир нарсадан фойдаланиш учун ақл бўлиши керак-ку. Бўрилар қувлашиб ўйнашмаяпти, балки ўлжанинг изига тушган, уни қувлаяпти. Кейин, бўри туяни одамга ўхшаб пичоқ билан бўғизламайди, бўғизлаб кетади. Тўғрироғи, бўри туяга “тегинади” ёки уни “олади”.\nНавбатдаги жумлани ўзимиз гапиргандек осонгина қилиб “Деворнинг сомон сувоғи кўчиб тушган”, охиргисини “Қалъа девори пахсадан (тикланган)”, десак бўлмас эканми? Рус тилида “пахса”нинг муқобили йўқ, уларда лой ҳам, унинг қуритилгани ҳам, тупроқ ҳам “глина” дейилади (“глинобытная стена» – “пахса девор»). “Оддий кўз” дегани нимаси, Анддан бошқа “Анди” тоғи ҳам борми? Кондорлар парвоз қилади, “қилишади” эмас! Пашшалар “ҳаёт кечирадилар”ми?\nБундай ўйлаб қарасанг, кўпинча муқобили бўлатуриб, баъзи ҳолларда эса иложсизликдан киритилган ёт сўзларнинг унча ҳам зарари йўқдек туюлади, лойдан тикланган, деса нима бўпти, одамлар тасвирда пахса эканини кўриб турибди-ку, “матрас” “тўшак”ка нисбатан тушунарли, ҳам аниқ, ҳамма нима деса, шуни қилайлик-да. Энди “барана” (“борона”)дан “сихмола”га қайтиб қанча барака топардик! Силовсин билан қорақулоқни кўрмаган бўлсак, фарқини билмасак, иккови ҳам йўқ бўлиб кетаётган бўлса, уларни “ёввойи мушук” деганимиз ўнғайроқ эмасми? (Бир фильмда русча “каракал” ўзбекчага “каракол” деб ўгирилган, оппа-сон, қулай – икки тилда ҳам бирдек тушунарли! “Қорақулоқ” деб қишлоқча чўзиб юрадими!) Олдинги луғатлардан бирида “двойник” – “ҳамафт”, “ҳамбет” деб таржима қилинган экан (“бетдош”, “афтдош” демабди ҳам яхши). Ўшанақа таржималардан русча атаманинг ўзи яхши эмасми? Мен шу баъзи луғатларни варақлаб талай атамалар таржимаси луғатчиларнинг ўз ижоди эмасмикан деган шубҳага бораман. Масалан, “Серна – тоғ кийик, қора эчки”. “Серна”нинг туби туркий эмасмикин, йўқ эса қора тилда “тоғ кийик”, демайдилар, кейин бу ўзи кийикми, эчкими, унинг аниқ бир атамаси бўлиши керак. Балки турдошлиги бордир, лекин бизда кийик билан эчки фарқланади.\nЎз тилимиз, шева сўз бойликларига эътиборсизлигимиз туфайли, масалан, оҳу, кийик, марал, буғуни фарқламаймиз. Сайғоқни бир “сайгак”, “кийик” деймиз, бир “оҳу”, унинг номини ҳам русчадан ўзбекчалаштирганмиз (русларнинг ўзи биздан олган шекилли), йўқ эса асл истилоҳлари бор: “бўка”,“оққуйруқ” (Америка қитъасидаги оққуйруқ билан аралаштирмаслик керак). “Кийик боласи” деймиз, “қуралай” эса фолклорда қолиб кетяпти ё кўчма маънода ишлатилади (“қўзлари қуралай”). Бир фильмда гну антилопаси “гну оҳуси” деб таржима қилинди. Гну – гавдаси қорамолдек, шохи ҳам буқа шохи менгзаш йирик ҳайвон, биз эса оҳуни нозик кийик сифатида тасаввур қиламиз. “Чиябўри ё шоқол боласи” дейилади, халқ эса “войвояк” дейди. Асл муқобилини билмайгандан кейин ҳар мақомга йўрғалашнинг нима кераги бор: “ҳайвонларнинг кўпайиш мавсуми” эмиш! Бу фасл луғавий маъносида ҳам кўпайиш мавсуми эмас, куйга келиш, куйикиш, илиқиш, қочиш палласи. Кўпайишнинг жониворларнинг турига қараб, “қўзилаш”, “қулунлаш”, “кучуклаш”, “болалаш” каби ўрнида қўлланадиган истилоҳлари мавжуд. Матбуот тилидаги беўхшов “қўзилатиш мавсуми”ни халқ соддагина қилиб “тўл” дейди-қўяди. “Ёмғирлар мавсуми” эмас, “ёмғир мавсуми”, аниқроғи “ёғин мавсуми”, яна ҳам аниқроғи “ёғингарчилик”, авом тилида бундан ҳам тўғрироқ – “ҳўлгарчилик”.\nМуаммонинг яна бир жиҳати бор. Мен ҳужжатли фильмларни жуда ёқтираман, кўп кўраман. Турли мамлакатлардаги одамларнинг туриш-турмуши, ҳар хил юртларнинг табиати, ҳайвоноти, набототи ҳақида. Бу фильмлар чет элларда жуда катта меҳнат, ундан кам бўлмаган маблағ билан яратилади. Бир пингвинни суратга тушириш учун қаҳратон Антарктидада ойлаб қолиб кетадилар ва бу парранда ҳақидаги жилд-жилд тадқиқотлар устида кўз нурини тўкадилар. Наҳангни тасвирга тушириш ва уни гапириб бериш учун у билан, билмайман, ҳаётни гаровга қўйиб, қанча вақт бирга сузадилар. Наҳанг борасидаги жами адабиётни титкилаб чиқадилар, бошқалар яратган фильмларни кўриб оладилар. Э хуллас, бу фильмлар минг машаққат билан юзага келади ва шу машаққатлар самараси ўлароқ тасвирлари кўримли, мазмуни маълумотларга бой, таржимасига қараб тахмин қилсангиз, яратилган тили ҳам гўзал. Хорижий телеканалларда яратилган ҳужжатли фильмларни рус тилига қилинган таржималарда кўраман, уларда ҳар бир гиёҳ, ҳар бир ашё, ҳар бир жонзотнинг ўзига хосликларини айтибгина қолмай, номигача, маҳаллий аҳолининг ўзи нима дейди, рус тилидаги муқобили қандай, барчаси аниқ-таниқ. Лекин биз бунақа асарларни устидан суваб олашовур ағдараверамиз. Яйдоқ далами, демак, чўл, қумлими, демак, қум саҳроси, чўлми, унда чўл – вассалом! Атамаларнинг ҳар хиллиги, ифода ранг-баранглиги, сўз бойликлари нима керак, одамлар тушунса бўлди-да! Тоққа хос сўзларни билиб, нима, тоғчи бўлармидик! “Маҳобатли”, “осмонўпар” деб қўшиб қўйсак етмайдими!. Биттаси “жонсиз чўққилар” деб ўқияпти, ҳеч бўлмаса, ўрисчасини яхшилаб уққан бўлса экан: “безжизненные скалы»ни шундай ўгириб, чўққини ўлдига чиқарибди. “Бўзқоя”, “бўсқиё”ни билмасангиз, жилла қурса “яланғоч қоялар” деб ўгиринг, барака топгур!\nХалқнинг ўзи қўйган атамалари аниқ-таниқ, содда ва ихчам бўлади.\nМасалан, тоғнинг баданд чўққисини “осмонўпар қоялар”, “кўкка бўй чўзган” деб бўяб-бежаб чўзмайди, “нурама” деб қўя қолади (“нурама” қорли ё яйдоқ чўққининг нур қайтаришидан олинган бўлса ҳам бордир, яна билмадим). Чўққи учи – нураманинг шакл-шамойили, ўрнига қараб “қироқ”, “хорра, “ҳуччи”, “сала”… каби бир нечта муқобили борки, ҳар бири муайян ўшанақа чўққи ё қоя учини билдиради. Халқ “тоғнинг қиялик жойи” демайди, балки “эниш” дейди, энишнинг майда тош қопланганини лўнда қилиб “чағил” дейди (“Чағил қизима ер бўлади” – бу лўнда ибора маъносини бериш учун қанча ортиқча сўз ишлатамиз биз). “Тоғ бағридаги ингичка йўл” битта атама билан “чизиқ” деб айтилади.\nНима бу: нуқул “тоғ”, “қоя” (ё чўққи”), “дара”, тоққа тегишли бошқа атамалар йўқми, деб эринмай луғат варақладим, қаранг, қанча атама-номларга дуч келдим: “қироқ”, (қоянинг усти, “Ой туғади қироқдан”), “ҳуччи” (қоя учи), “ширам” (узунасига чўзилган қоя), “сала” (чўққининг уч қисми), “қасноқ” (дараларининг айлана нуқтаси), “қат” (қир, чўққининг баланд учи, унда фақат архар юради), “қатал” (ёлғизоёқ йўли бўлган эниш), “чуқун” (тоғли ҳудудлардаги табиий чуқурлик, яшин уриб чуқур бўлган жой), “чағил” (майда тошли қия ёнбағир), “чунгул” (дара ичида юриш қийин, чуқур-чоп жой), “қасаға” (қуйидан юқорига кетган қат-қат ясси тош уюми), “қиррак”, “қисилчанг”, “қоязов”, “чағал”, “чағат”, “чийир”, “чинг”, “чалтов”, “таранг”… етар, а?\nЧўққи тоғнинг энг баланд нуқтаси, у бир тоғда битта ё бир нечтагина бўлади, қоя эса ўнлаб, минглаб ҳам бўлиши мумкин. Рус тилида “вершина” билан “скала”ни фарқлайдилар, таржимонларимиз эса аралаш қўллайверадилар. Худди шундай “скалыстие горы”ни “қояли тоғлар” деб ўгираверадилар, ҳолбуки тасвирда кўриниб тургани фақат битта тоғ, уни “қояли” деб айтиш ортиқча. Ясси тоғнинг эса ўзбек тилида ўз атамаси бор. Албатта, бу атамаларни, табиийки, билмаймиз, чунки тоғда яшамаймиз, ҳар куни тоққа чиқмаймиз. Шу боисдан тоғда ўсадиган “умрзоқгул”, “эрбаҳоси”, “эчкимчак”, “шатраж”, “қораяпроқ”, “қарғатирноқ”, “қизилпойча”. “айиққулоқ”, “шаппа”, “белдирғон”, “бирсепар”, “бирчаноқ”, “абрик”, “далачой”, “каравуш”, “бўймодарон”, “дармана”, “дасторбош”, “гулдавғач”, “дўғбўйин”, “қилқанот”, “чиранак”. “тошбақатол”, “жанжабил” (“занжабил”), “игир” каби ўнлаб гиёҳларнинг (аксарияти доривор) номидан ҳам бехабармиз (мен ҳам бу атамаларни Т.Нафасов, Б,Тўйчибоев, Қ.Қашқирлининг китобларидан тергилаб олдим ва ҳеч бўлмаса бир ёдга олиб қўяйлик деб, завқ билан санаяпман)… Албатта тоғчи одам ё мутахассис бўлмаса, бунақа атамаларни эслаб юриш мушкул, шарт ҳам эмас. Лекин шу гиёҳу ўту ўланлар ўз тоғларимизда ўсиб ётибди. Тоғ ва унинг наботот дунёси ҳақида фильм бўладими, мақолами, китобми таржима қиладиган тилмоч буларни билиши, жилла қурса, луғатлардан излаши керак. Луғат тузувчилар ҳам муқобилларни ўзидан урчитмай, эски луғатларга суяниши, шева бойликларидан изланишлари лозим.\nМана, масалан, энди кераксиздек бир мисолни олайлик. Шевада уйурбов – уюрбоғ истилоҳи бор, бунинг изоҳини қаранг: “қора уй тувурлиғининг бошига тикилган тасма”. Энди бунда “тувурлиқ”ни билмаймиз. Унинг ҳам изоҳи бор экан: “Қора уй эрганаги билан тувур боғланган қисмидан кераганинг чий ёйиладиган қисмигача ёпиладиган тўрт бўлак кигиз”. Энди “эрганак” – “қора уй, мол қўра, қўтонларнинг эшиги”. Хўп, “чий”, “қора уй”, “мол қўра” тусмол биламиз. Қаранг-да, қанақа истилоҳларни билмаймиз, ишлатмаймиз: “қошғари”, “қушоёқ”, “ғилдиравик”, “қўшқанот”, “қайчиқулоқ”, “тўякўз”, “тўдагул”, “барчин”, “қиягул”, “турум”, “тупак”, “туйнукёпқич”, “туйнукбов”, “қўйкувшурма”, “тувуқ”, “тўнкарма”, “увуқ”, “увуқбов”, “чанғароқ”, “узук”, “узукбов”, “уйқозиқ”, “уйарқон”, “уйбоғиш”… Ўтов, қора уйга, унинг узвларига тегишли мазкур атамаларни яна ўша Т.Нафасов, Б.Тўйчибоев, Қ.Қашқирлининг тадқиқотларидан олдим. Шу бойликлар энди гўё кераксиз, оғзакида қолиб кетган эскилик!\nБунақа атама, истилоҳлар адабий тилга ҳам кирмаган, уларни ёзишга биз қалам аҳли инжиламиз, кўпимиз билмаймиз ҳам, билиш шарт эмас деб қараймиз, лекин туби биз билан бир туркий тилли қўшниларимиз қора уйнинг ҳар ашёсигача номма-ном биладилар, уни эҳтиром қиладилар, давлат рамзларига киритганлар. Биз нимага ўтмишимизни эсдан чиқаришимиз керак? Тил ўтмишидан юз буриш – ўзлигидан юз буриш, сўз бойликларини суррогат атамаларга алмаштириш – бу тафаккурни суррогат қолипга солиб, адабий тилни муайян тушовга солиб қўйишдир. Минг йил илгариги “Девону луғатит турк”дан бу ёғига тараққийда бўлган тилимизни бугун нима аҳволга солаётганимиз ўзини ўзбек деб ўйлайдиган, ўзини фиқр қилгувчи ҳисоблайдиган ҳар бир фуқаронинг ўз танига ақллашадиган муаммоси ва шунга бепарволиги учун виждони, орияти олдида, қолаверса, давлат тили ҳақидаги Қонун олдида жавоб берадиган масаладир. Зеро давлат қанақадир бир умумий макон эмас, у – ўзимиз, ҳар биримиз.\nҲали бу гапларимиз ҳаммаси эмас.


Ғуломов: «Ҳар доим ҳам ўйлаганингиз бўлавермасакан» » Lochinlar.UZ\nLochinlar.UZ » Интервью » Ғуломов: «Ҳар доим ҳам ўйлаганингиз бўлавермасакан»\nҒуломов: «Ҳар доим ҳам ўйлаганингиз бўлавермасакан»\nМавсум бошида катта мақсадлар билан Суперлига карвони сари йўлга отланган Наманганнинг “Навбаҳор” жамоаси, айни дамда турнир жадвалининг ўрта поғоналаридан бирини банд этиб турибди.\nГарчи "лочинлар"нинг натижалари кутилганидек бўлмасада, Андрей Канчельскис ҳозиргача бўлган муддат ичида бир қатор ёш футболчилардаги иқтидорни юзага чиқаришга улгурди. Улардан бири биринчи давра кашфиётларидан бири сифатида тилга олинган Аббос Ғуломовдир. Албатта бу ном кўпчилик учун таниш бўлмасада, сайтимизга берган интервьюсида ўзи ҳақида батафсил маълумот бериб ўтди.\n- Сиз футболимиз келажаги сифатида эътироф этилаётган ёш иқтидор соҳибларидан бирисиз. Келинг, суҳбатимизни ўзингиз ҳақингиздаги маълумотдан бошласак...\n- Футболга яқинда келдим, дейишим ноўрин бўлса керак. Сабаби, бешинчи синфдан бошлаб миллионлар ўйини сир-асрорларини ўрганиб келяпман. Наманган шаҳридаги футбол мактабида Отабек Отабоев ва Умархон Отахоновлардан дастлабки сабоқларни олганман. Улар билан бирга кўп ютуқларга эришдим, турли мусобақаларда зафар қучдим. 9-синфни тамомлаганимдан сўнг "Косонсой" жамоаси машғулотларига қўшилдим. У ерда Меҳмонали Солихўжаев мени катта футболга тайёрлаб борди. Ҳозирги даражага чиқишимда косонсойликларнинг хизматлари катта ва улардан миннатдорман... Сўнг тажриба тўплаш мақсадида Уйчининг "Хотира-79" клубида бир давра тўп суриб, Шуҳрат Қорабоев мураббийлигидаги "Навбаҳор" ёшлар жамоасига қўшилдим. Ўтган йилнинг ёзида кўпроқ ўйин амалиётига эга бўлиш учун Мирзоҳид Маматхонов иккимиз Про-лига вакили - "Шўртан"да ижара асосида фаолият олиб бордик. Қишки йиғинлар пайтида асосий жамоа машғулотларида қатнашдим, иложи борича ўзимни кўрсатишга интилдим ва натижада биринчи турдаёқ дебют қилишга муваффақ бўлдим.\n- Биринчи давранинг кашфиётларидан бири бўлган, олимпия терма жамоасига жалб этилган Аббос Ғуломов нима сабабдан диққат марказидан йўқолиб қолди. Майдонда кам кўринаётганингизни боиси нимада?\n- Жароҳатимни даволаётгандим, елкам синган эди. Кечадан тикланиш машқларини бошладим. Худо хоҳласа яна аввалги ҳолатимга қайтишим учун астойдил ҳаракат қиламан.\n- Бу йил Суперлигада дебют мавсумингизни ўтказяпсиз. Айнан қайси жиҳат эътиборингизни тортди?\n- “Пахтакор”нинг муддатидан олдин чемпион бўлмаганини инобатга олмаганда, шиддатли ва кутилмаган натижаларга бой ўтмоқда. Ўткинчи ўйинни ўзи йўқ. Битта мағлубият сизни қуйи поғонага тушириб юборади. Ёки, биргина ғалаба орқали юқорига кўтарилиб олишингиз мумкин.\n- “Навбаҳор” доим олдига юксак мақсадларни қўяди. Ўтган мавсум бронза медалларига сазовор бўлди. Жамоа белгиланган вазифа сари интиляптими?\n- Мақсадимиз чемпионлик эди. Бироқ, футболда доим сиз хоҳлаган нарса рўй бермайди. Қаердадир омад етишмади. Керакли ўйинларда очколарни бой бердик. Мураббий алмашинуви истайсиз-ми, йўқ-ми таъсир ўтказади.\n- Вилоят клубларини пойтахт жамоалари билан рақобатлашишига нима тўсқинлик қилади?\n- Бу йил улар билан бемалол тенгма-тенг ўйнаяпмиз. “Локомотив” иккинчи ўринда кетаётган бўлсада, ҳали кураш тўхтамади. “Пахтакор”нинг таркибини деярли терма жамоа аъзолари ташкил этади. Молиявий томондан анча барқарор. Лекин шунда ҳам улар биринчиликни осонликча қўлга киритишмади.\nАбдулазиз суҳбатлашдискачать dle 10.4фильмы бесплатно\nФутбол ишкибози 27 октябр 2019 09:39\nЭНГ КУВОНАРЛИСИ УЗИМИЗНИ УГЛОНЛАРДАН ......АББОСГА ДОИМО УЗИНИ МОХОРАТИНИ ОШИРИБ БОРИШИ КАМТАР БУЛИШИ ЮЛДУЗЛИК КАСАЛИГА ЧАЛИНМАСА ХУДО ХОХЛАСА АЖОЙИБ ФУТБОЛЧИ БУЛИШИГА ШАК ШУБХА ЙУК..АББОС ОМАДИНГНИ БЕРСИН...САНГА БИТТА МАСЛАХАТ ЯНА КУНГЛИНГА ОЛМАГИН ФАКАТ ЧЕТ ЭЛДАН ТАКЛИФ БУЛСА АНА УШАНДА НАВБАХОРНИ ТАРК ЭТГИН..БОШ КОМАНДАЛАРГА УТГАНЛАРНИ КУРИЯПСАН...ЯНА ОМАДИНГНИ БЕРСИН ОТА ОНАНГ БАХТИГА......


Super Mario ўйинининг ўтиш тезлиги бўйича янги рекорд ўрнатилди\n19:08 / 18.04.2016\nАмерикалик мактаб ўқувчиси Super Mario Bros ўйинининг ўтиш тезлиги бўйича янги жаҳон рекордини қайд этганлиги акс эттирилган видеони тармоқларга юклади. Маликани қутқариб, ўйинни якунлаши учун унга бор-йўғи 4 дақиқа, 57 сония ва 260 миллисекунд етарли бўлди.\nФойдаланувчи Darbian томонидан 13 апрель куни YouTube каналига жойлаштирилган ролик беш кун ичида 1,9 миллион марта томоша қилинди.\nBGR порталининг маълумотларига кўра, Super Mario Bros ўйинининг ўтиш тезлиги бўйича аввалги рекорд ҳам айнан Darbian томонидан амалга оширилган ва у 4 дақиқа, 57 сонияни и 427 миллисекундни ўз ичига олган.\nШундай қилиб, рекордлар орасидаги фарқ бор-йўғи 167 миллисекундни ташкил этади.\nSuper Mario Bros. — бу 1985 йилда Nintendo компанияси томонидан ишга туширилган. У тарихда энг кўп сотилган ўйин сифатида “Гиннес рекордлари китоби”га киритилган. 2005 йилда Super Mario Bros. IGN сайти томонидан “барча даврнинг энг яхши ўйини”, дея эътироф этилган. Ўйиннинг бош қаҳрамони бўлган чилангар Марио эса энг машҳур ўйлаб топилган персонажлардан бири бўлиб, Nintendo компаниясининг рамзига айланди.


АҚШ мудофаа вазири Марк Эспер толиблар ўз мажбуриятларини бажармаётгани, жангариларнинг зўравонлик ҳаракатлари бу йил Вашингтон билан зўрға имзоланган шартномани йўққа чиқариши мумкинлигини билдирди.\nҚатарда узоқ давом этган музокаралардан кейин “Толибон” ҳаракати ва Қўшма Штатлар 29 февраль куни зўравонлик даражасини пасайтириш ҳамда Афғонистон ҳукумати билан музокараларга ўтишга оид битимни имзолаган эдилар. Ҳужжат Афғонистонда 18 йилдан бери давом этиб келаётган урушни тўхтатишга қаратилган эди, бироқ битим имзоланганидан бери жангариларнинг ҳужумлари камайиш ўрнига кўпайиб кетган.\nМудофаа вазири Эспер фикрича, толиблар ҳам, Афғонистон ҳукумати ҳам зиммаларидаги мажбуриятларни бажармаяптилар.\nАфғонистон ҳукумати Қўшма Штатлар ва Толибон ўртасида тузилган шартнома иштирокчиси бўлиб ҳисобланмайди, бироқ битим афғонлараро ички музокаралар арафасида ўзаро ишончни мустаҳкамлаш чораси ўлароқ асирга олинган беш минг Толибон жангарисининг Кобул томонидан озод қилинишини кўзда тутади.\nМарк Эсперга кўра, Афғонистон ҳукумати ва Толибон “кучларини жамлаб, баён қилинган шартларда олға силжишлари” мақсадга мувофиқ бўлади.


Будапешт Украина ҳудудида венгерларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилмоқчи\n01 Sentabr 21:45 / Published in Жаҳон\nВенгрия ташқи ишлар вазири Петер Сийярто Будапештнинг Украинада яшаётган ватандошларининг ҳуқуқларини янада ҳимоя қилиш ниятини эълон қилди.\n«Ҳар қандай ташқи босимга қарамай, биз давлат позитсиясига эгамиз. Бу қуйидагича: биринчидан, биз Украинанинг ҳудудий яхлитлиги ва суверенитетини қўллаб-қувватлаймиз, иккинчидан, Украинанинг жануби-шарқидаги можаро, у венгерларнинг тил ҳуқуқларини поймол этиш борасида Украина ҳукумати учун узр, деди у. — Биз Украинадаги миллий озчилигимизнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш ва ҳурмат қилиш зарурлигига ишора қиламиз. Венгриялик озчилик, шубҳасиз, Украинанинг туб халқларидан бири, чунки бизнинг жамоамиз у ерда кўп асрлар давомида яшаган. Улар муҳожир эмас, улар ҳар доим ўша ерда яшаган. Шунинг учун биз уларнинг ҳуқуқлари бузилишини ҳеч қандай тарзда қабул қилмаймиз”, — деди Петер Сийярто.\nВазирнинг сўзларига кўра, 2017 йилдан бошлаб бу йуналишдаги воқеалар салбий ривожланмоқда. «Биз Украина расмийлари билан алоқаларни давом эттирамиз ва доимо давом этамиз, чунки биз тўғридан-тўғри мулоқот зарур деб ҳисоблаймиз: агар у бўлмаса, ҳеч нарса чиқмайди. Бироқ, венгерларнинг 2017 йилгача бўлган ҳуқуқлари уларга қайтарилмади, «қўшиб қўйди.\nШу билан бирга, Сийярто Венгриянинг Украинадаги этник озчиликларнинг ҳуқуқлари борасидаги позицияси Москва ва Будапешт ўртасидаги икки томонлама муносабатлар билан ҳеч қандай боғлиқ эмаслигини таъкидлади. “Мен ҳар доим ғарблик ҳамкасбларимга этник озчиликларнинг ҳуқуқлари борасидаги позициямизнинг Россия билан муносабатларимизга ҳеч қандай алоқаси йуқлигини айтганман. Менга Украинадаги венгер озчилик ҳақидаги позициямиз Россияга ёқади, дейишади. Лекин мен айтаманки, бу мен учун муҳим эмас, чунки мен Украинада венгерларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилишимнинг сабаби Россияга алоқаси йуқ. Бу жуда мураккаб расм”, — дея хулоса қилди вазир.\nTagged under: БУДАПЕШТ, венгерлар, Венгрия ҳуқуқлари, расмий баёнот, ТАШҚИ ИШЛАР ВАЗИРИ, УКРАИНА


» Педиатрлар мактаби\nАмалиётдаги шифокорлар назарий билимини яхшилаш, ташҳисот ва даволашдаги янги технологиялар билан таништириб бориш мақсадида Марказ ходимлари Ўзбекистон педиатрлари Ассоциацияси билан ҳамкорликда доимий равишда Тошкент шаҳри ва бошқа худудларда педиатрлар мактабини ўтказадилар.\n2015 йилда қуйидаги мавзулар бўйича семинарлар ўтказилган:\nБолаларда бронхообструктив синдром. 19 февраль, Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги бош болалар пулманологи, РИПИАТМ пульманология бўлими раҳбари т.ф.д., профессор Ф.М.Шамсиев иштирокида.\nБолаларда йўталнинг юзага келиш сабаблари ва механизми. Педиатрия амалиётида респиратор вирусли касалликлар терапияси қирралари. Клиник мисолларни мухокама қилиш. 26-28 февраль, Россия Федерациясида хизмат кўрсатган шифокор, И.М.Сеченов номидаги Биринчи Москва Давлат тиббиёт институти болалар касалликлари кафедраси мудири, т.ф.д., профессор Н.А.Геппе иштирокида\nРеспиратор тизимни яллиғланиш касалликларини патогенетик терапиясининг янги имкониятлари. Тошкент Врачлар малакасини ошириш институти педиатрия кафедраси мудири, т.ф.д., профессор Ф.С.Шамсиев иштирокида.\nБолаларда меъда-ичак тракти функционал бузилишлари. Клиник кузатишларни мухокама қилиш. 13 март, РИПИАТМ гастроэнтерология бўлими бош илмий ходими т.ф.д. , Соғлиқни сақлаш вазирлиги бош болалар гастроэнтерологи З.Е.Умарназара иштирокида.\nБолаларда ўткир ичак инфекцияларини даволашга янгича ёндошув. Тошкент Врачлар малакасини ошириш институти болалар инфекцияси кафедраси мудири, Г.А.Ибадова иштирокида.\nҲурматли сайт меҳмонлари, Сизларни қизиқтираётган мавзуларни педиатрлар мактаби доирасида мухокама қилиш учун қуйидаги электрон манзилга хабар ёзишингиз мумкин: Email: u.rizamukhamedova@minzdrav.uz; kamola.salihova@minzdrav.uz


"Ўзбекистон ёшлар иттифоқи" туман кенгашига 8% ажратма 3-чоракдаги ягона солиқ тўловидан ажратиладими ёки 27 сентябрдан бошлаб келиб тушган тушумдан мос равишда ажратиладими?\nЯгона солиқ тўловчи корхона 27 сентябрь 2017 йилдан "Ўзбекистон ёшлар иттифоқи" туман кенгаши билан шартнома имзолади. Шартномага асосан ягона солиқ тўловидан 8% Ёшлар иттифоқига ўтказиб бериш мажбуриятини олмоқда.\nКичик бизнес корхоналари томонидан тўланадиган ягона солиқ тўлови учун ҳисобланган сумманинг 8 фоизини Ўзбекистон ёшлар иттифоқининг ривожлантириш жамғармасига 2018 йилнинг 1 январидан бошлаб ўтказилади (05.07.2017й. ПФ-5106-сон Фармоннинг 13-банди).\nЎзбекистон ёшлар иттифоқи 2017 йил 30 июнь куни ташкил этилди. Шу санадан кейин мазкур Фармон ижросини таъминлаш мақсадида кичик бизнес субъектлари бўлган корхоналар билан ушбу жамғармага ажратмалар ўтказиш ҳақида шартномалар тузила бошланди. Шартнома тузилган санадан қатъий назар жамғармага ажратмалар 2018 йилнинг 1 январидан бошлаб ўтказилади.


Амелотекс гель – medu.uz – Дорилар ҳақида маълумотлар ўзбек тилида\nHome Йўриқномалар Амелотекс гель\nПрепаратнинг савдо номи: Амелотекс\nфаол модда: мелоксикам (100% қуруқ моддага ҳисобланганда) – 1,0 г;\nёрдамчи моддалар: метилпирролидон, 95% ли этанол, карбомер, трометамол, апельсин гулининг мойи, лаванда мойи, тозаланган сув.\nТаърифи: тиниқ ёки деярли тиниқ, сариқ ёки яшилсимон тусли сариқ рангли ўзига хос ҳидли гель.\nФармакотерапевтик гуруҳи: сиртга қўллаш учун ностероид яллиғланишга қарши воситалар.\nАТХ коди: М02АА.\nАмелотекс гели оғриқ қолдирувчи, яллиғланишга қарши таъсирларга эга ностероид яллиғланишга қарши препарат (НЯҚП) – мелоксикам сақлайди. Яллиғланишга қарши таъсири яллиғланиш соҳасида простагландинларнинг биосинтезида қатнашувчи циклооксигеназа-2 (ЦОГ-2) ни ферментатив фаоллигини сусайтириши билан боғлиқ. Мелоксикам меъда-ичак йўлларини ҳимоя қилувчи ва буйракда қон оқимини бошқаришда иштирок этувчи простагландинлар синтезида иштирок этадиган циклооксигеназа-1 (ЦОГ-1) га камроқ таъсир қилади.\nМелоксикам “хондронейтрал” препарат ҳисобланади, аммо тоғай тўқимасига салбий таъсир кўрсатмайди, бўғим тоғайи хондроцитлари билан протеогликан синтезига таъсир қилмайди.\nПрепарат маҳаллий қўлланганда, шу жумладан бўғимларнинг тинч ва ҳаракат ҳолатида гелни суртиш соҳасида оғриқни камайтиради ёки бартараф қилади. Ҳаракат ҳажмини ошишига ёрдам беради.\nҚуёнларда ўтказилган тадқиқотларда гель шаклидаги мелоксикамни терига суртилганда, тери орқали давомли сўрилиши, қонда давомли айланиши ва аста-секин чиқарилиши билан характерланади ва у препаратни мушак ичига усули билан юборилганидаги кинетик характеристикасидан аҳамиятли даражада фарқланади. Мелоксиксамни тизимли қон оқимига сезиларли сўрилишини исботловчи маълумотлар олинимаган.\nТизимли қон оқимида мелоксикам қон плазмаси оқсиллари, асосан альбуминлар билан (99%) зич боғланади. Жигарда фаол бўлмаган метаболитларни ҳосил қилиб биотрансформацияга учрайди. Асосан метаболитлар кўринишида сийдик ва ахлат билан тахминан бир хил пропорцияда чиқарилади.\nОғриқ синдроми билан кечувчи остеоартрозни симптоматик даволаш.\nСимптоматик даволаш учун, оғриқ ва яллиғланишни камайтириш учун учун қўлланади; касалликни авж олишига таъсир қилмайди.\nСиртга буюрилади. Ичга қўлланмасин!\nГелни тахминан 4 см (2 г) узунликда юпқа қават қилиб тоза қуруқ терига шикастланиш ўчоғи устига кунига 2 марта суртилади ва 2-3 минут давомида енгил ишқаланади. Даволаш курси давомийлиги шахсий равишда аниқланади ва у шикастланиш жойига ва аниқланадиган терапевтик самарага кўра ўзгариши мумкин бўлиб, кўпинча 4 ҳафтадан кўп бўлмаган муддатни ташкил қилади.\nМелоксикамга ва препаратнинг бошқа компонентларга (шу жумладан бошқа НЯҚП) ўта юқори сезувчанлик; бронхиал астмани, бурун ва бурун олди бўшлиқларини қайталанувчи поллипози ва ацетилсалицил кислотасини ва бошқа НЯҚП ни ўзлаштира олмасликни (шу жумладан анамнездаги) тўлиқ ёки нотўлиқ бирга қўшилиши; суртиш керак бўлган жойдаги тери қопламаларини бутунлигини бузилиши, болалар (18 ёшгача) (самарадорлиги ва хавфсизлиги аниқланмаган); ҳомиладорликда қўллаш мумкин эмас.\nЭҳтиёткорлик билан: меъда ва 12 бармоқ ичакни яра касаллиги (зўрайиш босқичи), меъда-ичакдан фаол қон кетишлар, буйракнинг авж олувчи касалликлари, шу жумладан тасдиқланган гиперкалиемия, кексалар, коагуляцияни бузилиши, сурункали юрак етишмовчилиги.\nСиртга қўллаш учун мўлжалланган НЯҚП саналган препаратлар учун қуйидаги ножўя самаралар таърифланган:\nТери қопламалари томонидан: гиперемия, папулёз-везикулёз тошмалар, фотосенсибилизация.\nАллергик реакциялар: терини қичишиши ва ачишиши, кўп шаклли эритема, эшакеми, тизимли анафилактик реакциялар.\nНожўя реакциялар, шу жумладан юқорида кўрстилмаган ножўя реакциялар. пайдо бўлганида гелни қўллашни тўхтатиш, шунингдек даволовчи шифокорга хабар қилиш лозим.\nАмелотекс гелини бошқа сиртга қўллаш учун препаратлар билан бирга қўллаш мумкин эмас. Гелни бошқа НЯҚП билан бир вақтда қўллаш тавсия қилинмайди. Мелоксикамни бошқа дори шакллари (таблеткалар, инъекциялар) билан мажмуавий қўлланганда суткалик доза 15 мг дан ошмаслиги керак.\nАмелотекс гелини буйрак, жигар фаолиятини бузилишлари, сурункали юрак етишмовчилиги бўлган кекса ёшдаги пациентларга, меъда ва 12-бармоқ ичак қон кетишлари, зўрайиш босқичидаги меъда ва 12-бармоқ ичак яралари ёки қон коагуляциясининг оғир бузилишлари бўлган пациентларга буюрилганда шифокорни назорати зарур.\nАмелотекс гелини очиқ жароҳатларга тушишишдан сақланиш учун, терининиг фақат шикастланмаган соҳасига суртиш тавсия қилинади. Гелни кўзга ва шиллиқ қаватига тушишидан сақланиш лозим.\nНожўя реакцияларнинг ривожланиш хавфини камайтириш учун энг қисқа даволаш курсининг минимал самарали дозасини қўллаш керак. Агар беморнинг ҳолати яхшиланмаса, унда албатта шифокорга мурожаат қилиш лозим.\nАнамнезида НЯҚП ларга ўта юқори сезувчанлик бўлган пациентларга қўллаш мумкин эмас. Ўта юқори сезувчанлик реакциялари ривожланган ҳолларда даволашни тўхтатиш лозим.\nДаволаниш даврида фотосезувчанлик реакциялари ривожланиши мумкин. Фотосезувчанликни ривожланиш хавфини камайтириш учун беморларга УБ-нурланишдан ва солярийга боришдан сақланиш лозим.\nҲомиладорлик вақтида ва эмиизиш даврида қўлланилиши\nПрепарат ҳомиладорлик вақтида ва эмизиш даврида қўлланмайди .\nАлоҳида диққат ва психомотор реакцияларни тезлигини талаб қиладиган потенциал хавфли фаолият турларини бажарилишига таъсири\nАмелотекс гели транспортни бошқаришга ва диққатни юқори жамлаш ва психомотор реакцияларнинг тезлигини талаб қиладиган бошқа потенциал хавфли фаолият турлари билан шуғулланишга таъсир қилмайди.\nАмелотекс гели билан аппликация қилинганда тизимли сўрилишини пастлиги туфайли уни сиртга қўлланганда дозани ошириб юборилиш эҳтимоли кам.\n1% ли сиртга қўллаш учун гель.\n50 г дан алюминий тубаларда.\n1 туба қўллаш бўйича йўриқномаси билан картон қутида.


Янги либос, чипталар ва бошқа масалалар - "Бунёдкор" янги футболчиларни таништирди / CHAMPIONAT.asia\n21:10АПЛ. "Янги бойлар" яна ғалаба қозонолмади, "Эвертон" ўз уйида қақшатқич мағлубиятга учради ва бошқа натижалар 2 20:56Достонбек Тўхтабоев: “Натижадан хафа бўлишга ҳаққимиз йўқ” 1 20:45Жанговар ўйинда нурсиз дуранг қайд этилган "Машъал" - "Навбаҳор" учрашувидан ГАЛЕРЕЯ 0 20:36АПЛ. "Брайтон" — "Манчестер Сити": асосий таркиблар маълум 1 20:29Бундеслига. "Бавария" ва "Боруссия" ғалаба қозонди 3 20:09"Барселона"нинг "Реал"га қарши ўйин қайдномаси маълум бўлди 9 19:41Лингард фаолиятини Ливерпулда давом эттириши мумкин 2 19:26Роналду танқидчиларга: "Давом этаверинг. Мен гапирмайман ва барибир ғалаба қозонаман" 61 19:07Лапорта: "Реал"га қарши натижа қандай бўлишидан қатъи назар, Куман "Барса"да қолади" 4 18:50Бахтиёр Ашурматов: "Афсуски бугун VAR ишлатилмади..." 31 18:43Александр Хомяков: "Ҳозирги ҳолатимизда бир очко қўлга киритиш ёмон эмас" 0 18:30Виктор Жалилов: “Натижадан қониқмадим, ғалаба қозонишни хоҳлагандим” 5 18:30АПЛ. "Челси" "Стэмфорд Бриж"да "Норвич"ни янчиб ташлади 13 18:27"Машъал" - "Навбаҳор" 0:0. Highlights 0 18:19Микаэль Секейрадан аччиқ гаплар: "Шу тизим бўлса, Ўзбекистон ҳеч қачон Жаҳон чемпионатига чиқа олмайди" 141\nЯнги либос, чипталар ва бошқа масалалар - "Бунёдкор" янги футболчиларни таништирди\nТеглар : Таништирув маросимиШуҳрат Мақсудов Бунёдкор Улуғбек Мирзаев\nТошкентнинг "Бунёдкор" клуби жамоага янги келиб қўшилган футболчиларни таништирув маросимини ўтказди.\nТадбир ўз якунига етди. Ушбу саҳифа орқали тадбирдан онлайн матнли трансляция олиб борилди.\nУлуғбек Мирзаев: Тадбиримизни чиройли ўткадик. Барчага раҳмат. Янги мавсумда барча футболчиларга омад тилайман. Бугунги учрашувда иштирок этганларда миннатдорчилик билдираман. Жамоа учун тун-у - кун ишлаяпмиз. Клуб учун жонимизни берамиз. Ўйлайманки, энг юқори вазифаларни бажаришга тайёрмиз ва буни амалга ошириш қўлимиздан келади.\nШундан сўнг сайтимиз мухбири ўзини қизиқтирган савол билан бош мураббийга мурожаат қилди:\n- Аввал ҳам мураббий сифатида ишлагансиз. Аммо энди сиз бош мураббий сифатида ишлайсиз. Бундай ролда ишлашга қай даражада тайёрсиз?\n- Бор эътиборим, "Бунёдкор"ни чемпионлик даражасига қайтариш. Аммо, футбол жамоавий ўйин. Мен бир ўзим хеч нарса қила олмайман. Биз биргаликда барча мақсадни амалга оширамиз.\n- Жамоа ўйин услубида қандай ўзгариш кўришимиз мумкин?\n- Мен жамоада тўртинчи йил ишлаяпман. Биз фақат ҳужумкор, мухлисларга ёқадиган ўйин кўрсатмоқчимиз. Мақсадимиз терма жамоага яхши футболчиларни етказиб беришдир.\nСўнгра клубнинг янги президенти учун тайёрланган рамзий маънодаги футболка намойиш этилди. У бугун клуб раҳбарига топширилиши лозим эди. Аммо, баъзи сабабларга кўра, Меҳриддин Раззоқович Абдуллаев бугунги тадбирда қатнаша олмади.\nУнга кўра, клуб шарафини янги мавсумда қуйидаги янги футболчилар ҳимоя қилишади: дарвозабон Равшан Ягудин, Диар Талхатов, Авазбек Ўлмасалиев, Суннатилло Абдуллажонов, Санжар Рашидов, Одилжон Абдураҳмонов (Қирғизистон), Бек Абдуллаев, Иброҳим Томива (Нигерия), дарвозабон Зафар Сафоев.\nСўнгра тадбирнинг иккинчи қисми бошланди - унда мавсум давомида жамоа шарафини ҳимоя қиладиган футболчилар ва клубга янги келиб қўшилган футболчилар расман таништирилди.\nШундан сўнг, фан-клуб вакиллари клубни қўллаб-қувватловчи қўшиқни куйлаб беришди.\nФан-клуб раиси Шавкат Имомов: "Бунёдкор"га келган барча футболчиларга "Хуш келибсиз" деб қоламиз. Биз мухлислар клубимизни хеч қачон ёлғизлатиб қўймаймиз. Сиз эса майдонда чиройли ўйин кўрсатиб берсангиз кифоя. Ўйин вақтида қўллаш учун чиройли совғалар тайёрлаб қўйганмиз.\nАкбар Дадашев чипталар ва стадионга кириш ҳақида: "Ўзбекистон чемпионатига тайёргарликни якунладик. Суперлига ўйинларига чиқарилган чипталар ҳақида гапирсак, ПФЛ томонидан бизга тақдим этилган чипталарга ўз ҳомийларимиз рамзларини, ўйинлар бошланиш вақтлари ва бошқа маълумотларни жойлаштирдик. Чипталар нархи эртадан сотувга чиқади ва 15 000 сўмдан бахоланган. СИП чипталар нархи эса 40 минг сўмни ташкил этади.\nТаклифномалар эса ВИП меҳмонлар учун мўлжалланган. Қолаверса, барча ходимларимизни аккредитациядан ўтказдик.\nУлуғбек Мирзаев: "Клуб маркетинг орқали бош ҳомий берадиган пуллардан ташқари, ўзи маблағ ишлаб топишни ҳам мақсад қилиб қўйган. Бу борада ишлар олиб борилди. Тўғри, пандемияда корхоналар маблағларида, реклама учун ажратилган пулларда қисқаришлар бўлди. Аммо шундай бўлсада, бу бўйича ишлар олиб бордик. Тахминан 6-7 компаниялар билан музокаралар олиб борилмоқда. Биз чиройли ўйинлар билан барчани хушнуд қилсак, ҳамкорларимиз ҳам бу орқали ўз компаниялари имиджини ошириб олишади. Қўшимча маблағлар эвазига биз футболчилар олдидаги мажбуриятларимизни бажарамиз, академиядаги ишларни давом эттирамиз, майдонни таъмирдан чиқарамиз. Ҳали ишлар кўп. Ўйлайманки, бу борада наъмуна кўрсата оламиз.\nЯнги либослар ҳақида админстратор Шоазиз Шоғиёсов: "Бу йил Германиянинг "ЖАКО" бренди томонидан тақдим этилган либосларда ҳаракат қиламиз. Бундай либосларда аввал ҳам чемпионликни қўлга киритганмиз. Умид қиламизки, бу йил ҳам ушбу формаларда чемпионликни нишонлаймиз.\nЛутфулло Тўраев: "Адидас" тўпларидан икки кундан буён машғулотларда фойдаланмоқдамиз. Бизга тўпнинг фарқи йўқ, футболчилардан фақат футбол ўйнаш талаб қилинади. Олдимизга қўйилган мақсадни, жамоа билан бирлашган ҳолда амалга оширишга ҳаракат қиламиз. Олдимизга чемпионлик мақсадини қўямиз.\nСарвар Каримов: Мавсумга етарликча тайёргарлик кўрдик. Тўп ҳақида гапирадиган бўлсам, бундай тўплар жамоамиз аъзоларига ёқди. Бу тўпларда кўпроқ гол уриб, камроқ гол ўтказишга ҳаракат қиламиз.\nАзизжон Таслимов тўплар ҳақида: "Бу йилги мавсумда "Адидас" тўпларидан фойдаланамиз. Қўшимча маълумот учун, Испания кубогидаги баҳсларда ҳам мана шундай тўплардан ҳам фойдаланишмоқда.\nБотир Парпиев, клуб етакчи мутахассиси "заявка" ҳақида: Жами 54 нафар футболчини йил учун рўйхатдан ўтказдик. Биз QR кодли тизимдан фойдаланмоқдамиз. Унда барча маълумотлар жамланган бўлади. Барчага раҳмат.\nШуҳрат Мақсудов: "Билдирилган ишонч учун ўз миннатдорчилигимни билдираман. Жамоада бош мураббийдан ташқари бошқа ходимлар ҳам бирлашиб иш юритиши лозим. Агар аҳиллик бўлмаса, қандай мураббий жамоани бошқаришидан қатъи назар, натижа келмайди.\nБиз футболчиларимизга катта эътибор қаратсак, 99 фоиз ишонаманки, улар "Бунёдкор"нинг мавқеини қайтара олишади. Аммо, яна бир марта такрорлайман - қарс икки қўлдан чиқади.\nЖамоамиз "Фарғона ҳокими кубоги" орқали йилни яхши бошлашди. Умид қиламанки, бундан кейин ҳам барчаси яхши бўлади. Ҳар қандай ҳолатда ҳам "Бунёдкор"ни қўллаб-қувватлаб турсангиз, олдимизга қўйган вазифани бажарамиз.\nУлуғбек Мирзаев: Ассалому алайкум. Янги мавсумни бошлаш арафасида турибмиз. Хабарингиз бор, яқинда клубимизда раҳбар алмашди. Бундан ташқари, бош мураббий ҳам алмашди. Эндиликда жамоамизни тажрибали Шуҳрат Мақсудов бошқаради. Уларни табриклаймиз.\nЎйлайманки, мавсумга тайёргарлик яхши ўтди. Биз қадамба қадам ишлаб, терма жамоамизга яхши футболчилар тайёрлаб беришга тайёрмиз.\nТадбирни клуб матбуот котиби Соҳиб Эгамов олиб бормоқда.\nТақдимот маросими бошланди!\nЯнги мавсум олдидан таништириш маросими бошланмоқда. Маросимда жамоа мураббийлари, клуб раҳбарлари, футболчилар ва ходимлар иштирок этмоқда. Тадбир бошланишига бир неча дақиқалар қолмоқда. Барча нарса тайёр!\nВан де Бек агентидан "Реал"га трансферини ташкил этишни сўради 4


Тоҳир Тоиров. Бухоро бомбардимон қилинганда (1989) - www.ziyouz.uz\nБош саҳифа МатбуотҚайта қуриш даври матбуотиТоҳир Тоиров. Бухоро бомбардимон қилинганда (1989)\nМабодо ўрта асрларда Флоренция осмонига самолётлар галаси ёпирилиб келсаю вайрон қилувчи авиабомбаларни ёғдира бошласа, шаҳар аҳолиси тушгуси даҳшат ва ваҳиманинг чек-чегараси бўлмас эди. Агар бу самолётлар Флоренция тепасида тахминан биринчи жаҳон уруши даврида пайдо бўлиб қолса ва шаҳарни бомбардимон қила бошласа, буни фақат бир жиҳатдангина тушуниш мумкин эди — зеро, одамлар бу даврга келиб, самолёт, бомба деган нарсалар нима эканлигини англаб етишган эди. Лекин шунда, ҳам ушбу вайронгарчиликни ваҳшийликдан бўлак нарса деб изоҳлаш мумкин бўлмасди. Зотан, Флоренция Европа маданиятининг рамзи, усталар ва меъморлар, рассомлар ва ҳайкалтарошлар силсиласидан иборат ўнлаб авлод меҳнатининг натижаси ўлароқ вужудга келган меъморчилик қўриқхонаси ҳисобланади.\nБари бир, музей шаҳарнинг бомбардимон қилинишини ҳеч қандай ғоя билан, саройларда бекиниб олган душманни янчиб ташлашга қаратилган бирон-бир ҳарбий-стратегик режа ёки ўзга бир важ билан оқлаб бўлмайди. Ўқувчи: «Бу сафсатанинг нима кераги бор?», дейиши мумкин. Гапнинг «берди»сини эшитинг. XX аср бошларида Бухоро амирлиги емирилди, шу тарихга бир назар ташлайлик. Уша пайтдаги Бухоро амирлигини Флоренциядаги демократия билан қиёслаб бўлмайди, албатта. Бухоро юзлаб қуллар бандиликда сақланган шаҳар, шафқатсиз мутлақ ҳокимликнинг пойтахти эди. Айни пайтда Бухоро — Шарқнинг қадимий шаҳарларидан бири, мусулмон ренессанси шаклланган ва гуллаб-яшнаган гўша, Шарқнинг ўзига хос тарихий-меъморчилик музейи эди.\n1920 йилда Туркистонда Совет ҳокимиятининг Бухоро амирлигига қарши бешафқат, муросасиз кураши авж олди. Бухорода ёш бухороликлар партиясининг аъзолари қўзғолонга тайёрлана бошлашди. Ниҳоят, шаҳарга ҳужум бошланди. Ёрдамга авиация ташланди. «Қумдаги жанглар» (Ўрта Осиёда гражданлар уруши тарихига доир материаллар, 1935 й. М. Горький таҳрири остида) китобида таъкидланишича, Бухорони бомбардимон қилиш учун «Туркистон фронтига илгари мисли кўрилмаган бутун бошли ҳаво кемалари армадаси ташланди» (298-бет). 1920 йил август ойининг сўнгги кунлариданбирида Бухоро яқинидаги Когон станциясида ўнга яқин самолёт шайлаб қўйилди. Улар орасида самолётларнинг «форман», «фарсал», «совпвич», «ньюпор», «вуазен» ва «альбатрос» каби турлари бор эди. Чоржўйдан махсус авиаотряд (самолётлар дастаси) олиб келинди. Юқоридаги китобда қайд этилишича, Степанов, Столяров, Фоусек, Ильин, Зеленский каби учувчилар бомбардимон қилишга тайёрлаб қўйилди. Бу орада Бухорога самолётларнинг биринчи учиши ўз ишини қилиб бўлган эди. Иккинчи учишда эса ҳар бири 64 килограмм келадиган бомбалар бир неча юз метр баландликдан тўппа-тўғри «амирнинг беадад бойликлар тўпланган қордек оппоқ саройига» ёғила бошлади (299-бет). Фоусек деган учувчи бошқарган «Форман» туридаги енгил бомбардимончи сомолёт ўз юкларини шаҳарга «муваффақият» билан ташлаб, ҳаммадан кейин қайтиб кетди. Учинчи кун эрталаб бомба ортиб олган самолётлар тағин Бухоро томон ёпирилишди.\nБухоронинг бомбардимон қилиниши иштирокчиси ва шоҳиди, синовчи-учувчи Фоусек шундай хотирлайди: «Биз Бухорони бомбардимон қилдик. Қадимий амирликни вайрон этиб ташладик. Хусусан, машҳур «Ажал минораси»га тушган бомба, гарчи моҳиятан бу миноранинг мўлжалга олиниши биз учун мутлақо фойдасиз бўлса-да, бизга алоҳида завқ-шавқ бағишлади» (303-бет). Шундай қилиб, учувчи, бомбардимон иштирокчиси ташланган бомбалар ҳеч қандай ҳарбий хавф-хатар туғдирмайдиган бино ва обидаларни бемаъни равишда вайронага айлантирганини очиқ-ошкора тан олади. У тағин бундай деб ёзади: «Бомба олиб учиб борар эканман, пастда бир мачитни кўриб қолдим. Мен худди мезанани қўпориб ташладим, деб мақтанди бир кузатувчи учувчи, биз мириқиб кулдик. Шу-шу кузатувчи учувчининг лақаби «мезана» бўлиб қолди» (303-бет).\n«Замбараклар дарвозаларни ва яқин-атрофдаги аҳоли яшайдиган мавзеъларни вайрон қилаётган» (304-бет) бир пайтда авиация аҳоли ва амир армиясига даҳшат солибгина қолмасдан, ваҳимадан эси оғиб қолган аҳоли тўпланган тоқлар, гумбазлар ва мачитларга бомбалар ёғдирди. Зеро, аҳоли бу пўлат қанотли қушларни умрида кўрмаган эди. 20-йилларда Бухоро аҳли учун самолётларнинг пайдо бўлиши дўзахдан, қиёмат-қойимдан бўлак нарса эмас эди.\nЗамбараклар тўғри мўлжалга олиши учун махсус аэростатлар учирилди. Авиация қўмондони «бензин ва бомба тугагунга қадар» (304-бет) шаҳарни бомбардимон қилиш ҳақида буйруқ берди. Тошкентдаги Туркистон ҳарбий округи музейининг кўргазмаларида таъкидланишича, Николай Алексеевич Ласкин деган учувчи ҳужум пайтида Бухорога 26 пуд бомба ташлаган.\nБомбардимон учинчи кунда ҳам давом этди. «Амирнинг шаҳар чеккасидаги қароргоҳи — Ситораи Моҳи Хоссани бомбардимон қилдик. Амирнинг ҳиди келган ҳамма жой ва ҳамма нарсани вайрон этдик». Дарвоқе, Ситораи Моҳи Хоссада амир ҳарамидаги аёллар ва хизматкорлар яшар эди.\nАмирга қарши урушнинг бошқа бир иштирокчиси ва шоҳиди бўлмиш В. Клеменьев «Совет Туркистони учун» деган китобида (Тошкент, 1963, 458-459-бетлар) Бухоро амирлиги қўшинининг фавқулодда саросима ва ваҳимага тушиб қолганини ёзади. Амирнинг қароргоҳи — Бухоро Арки минг йил бўлмаганда ҳам, бир неча юз йиллик тарихнинг гувоҳидир. Аркнинг оппоқ тош ва мармар миноралари, асосий саройи юзлаб чақирим наридан кўриниб туради. Бомбардимонда Аркнинг асосий мезана ва миноралари вайрон қилиб ташланди.\nБухоро 30 та минорадан иборат қадимий қалъа девори билан ўралган эди. Ана шу миноралар ва девор қарийб бутунлай яксон қилинди. Артиллерия ва авиация тўғри нишонга олиш йўли билан бу қалъани бузиб ташлади. Деворда ўн битта қадимий дарвоза бўлиб, уларнинг баъзилари темирдан ясалган эди.\nЮқорида номи тилга олинган китобда Бухоронинг ана шу ўн битта дарвозасидан бири қандай портлатилгани тасвирланади. «1 сентябрь куни соат 3 ларга яқин Қарши дарвозасининг чапроғида девор ости чуқур ковланиб, 52 пуд портловчи модда кўмилгани ва портлаш учун тайёрлаб қўйилганлиги ҳақида инженер маълумот берди» (462-бет). Бухородаги бу уруш ниҳоятда шафқатсиз бўлди. Ҳар бир гузар, ҳар бир ҳовли учун жанг кетди. Қанча киши ҳалок бўлгани тарих учун сирдир. Бундай маълумотларнинг ўзи йўқ. Бироқ бир неча кун муттасил артиллерия ҳужуми ва ҳаводан ялпи бомбардимон қилиниши натижасида Бухородаги кўпгина иншоотлар қарийб бутунлай вайрон бўлди. Бугунгача омон турган ёдгорликлар эса гумбаз ва тоқлар панасида «жон сақлашган» эди. Бироқ ана шу омон қолган обидаларнинг ўзи ҳам ватанимиз ва жаҳон маданиятининг фахри ҳисобланади.\nБухоро амири 1920 йилда қочиб кетишга муваффақ бўлди. Унинг кетидан қувлаб, ҳужум қилиб борган авиация уни чегарада тўхтатиб қўйишига оз қолди. Ташиб кетилаётган баъзи олтинлар ва амир хонадонига мерос дур-жавоҳирларнинг бир қисми қўлга киритилди ва Москвага жўнатилди.\nДунёнинг турли бурчакларидан келадиган минглаб туристлар унинг обидаларини ҳайрат билан томоша қилишади. Яқинда Бухоро шаҳрининг «интурист»да ишлайдиган гид зилзила натижасида оппоқ тошлардан қурилган арк қулаб тушганини жуда жонли қилиб тушунтириб берди. Лекин унинг бу изоҳлари алланечук ишончсиз чиқди. Бунинг устига, кўпгина сайёҳлар, нега энди Аркдан кўра омонатроқ бўлган иморатлар зилзиладан омон қолди-ю, бу обидага зарар етди, деб сўрашди. «Ахир, Бухоро Арки бомбардимон пайтида вайрон бўлганини уларга қандай қилиб ҳам айта оламан», деб кейинроқ менга шикоят қилиб қолди гид.\nБугунги ошкоралик ва покланиш даврида 1920 йилда Бухорода содир бўлган воқеаларга қайтмаслигимиз мумкин эмас.\nМуаррихларимиз ўша йилларнинг қаҳрамонликка ва фожиаларга бой воқеаларини тўлиқ ёритишлари лозим. Бугунги ошкоралик даврида Бухорода рўй берган воқеалар тарихимиз саҳифаларидан ўзининг ҳақиқий ифодасини топади, деган умиддамиз. Бухорюни бомбардимон қилиш шартмиди? Амирни бошқача йўл билан енгиш мумкин эмасмиди? Жаҳон маданияти ёдгорликлари — инсониятнинг дахлсиз бойлиги-ку ахир. Бухоройи шариф ҳам бундан мустасно эмас эди-ку. Бухоронинг бомбардимон қилиниши — гражданлар уруши давридаги энг улкан фожиалардан биридир. Уни бизнинг хотирамиздан ўчириб ташлаб бўлмайди.\nТоҳир Тоиров, ҳуқуқшунослик фанлари доктори.\n← Аввалги Аввалги Пиримқул Қодиров: “Тилидан айрилган халқ маънавий Ватанидан жудо бўлади” (1989)\nКейинги → Кейинги: Нурислом Тўхлиев: «Бемиллий байналмилалчилик — беилдиз дарахт» (1989)


Более 2,3 млрд долларов вложат инвесторы в проект Uzbekistan GTL\n1. Исҳоқхон тўранинг бунёдкорлик ишлари\nШаҳардаги маҳаллий ҳукумат 1909 йилда Туркистон генерал-губернаторидан шаҳарда босмахона очишга рухсат олди ва шу йили август ойидан Тўрақўрғондаги “Матбааи Исҳоқия” босмахонаси Наманган шаҳрига кўчирилди.\n2. Шавкат Мирзиёев Наврўз сайлида иштирок этди ва халқни байрам билан табриклади\nКун ўртасида ташриф буюрган давлат раҳбари боғни айланиб, одамлар билан суҳбатлашди. Байрам тадбирларини кузатди. Шундан сўнг баҳорий таомлар билан безатилган дастурхон атрофига парламент раислари, ҳукумат ва дипломатик корпуслар раҳбарлари билан биргаликда ўтириб, тушлик қилди ва концерт томоша қилди.\n3. "Нуроний" жамғармаси Наманган вилояти бўлими янги биноси Хотира ва қадрлаш куни арафасида ишга тушади\nНаманган шаҳридаги Бобур номли маданият ва истироҳат боғи ҳудудида вилоят бўлими учун маъмурий бино барпо этишга киришилди. Унинг ёнида оталар чойхонаси ва спорт зали ҳам бунёд қилинади. Қурилиши учун 1,2 миллиард сўм маблағ сарф этиладиган ушбу фахрийлар мажмуасини май ойида — Хотира ва қадрлаш куни арафасида фойдаланишга топшириш мўлжалланмоқда.\n4. Косонсойда халқ ҳаётдан розими?\nКосонсойни катта иш тажрибасига эга, салоҳиятли инсон Баҳодир Юсупов бошқармоқда. Наврўз арафасида ва ундан кейин амалга оширилган ишлар кўлами кенглиги билан барчани ҳайратда қолдирди.\n5. ГУЛ САЙЛИДА ЯШНАГАН ШАҲАР\nБоғнинг бош дарвозаси. Рамзий дарвоза олдида жозибадор гул композициялари: ерлар майсалар билан ёпинган, ернинг кўксига махсус гул дарахти манзараси ишланган. Гул ичига қизлар беркинганини зўрға ажратасиз. Яъни улар гулдан чамбарак ўраб, тож кийишган, гул либосга бурканган.\n6. Халқаро Меҳнат Ташкилотининг Ўзбекистонга объектив баҳоси кимга ёқмаяпти?\nбиз пахтанинг қора меҳнатини қилиб, арзон-гаровга ўртадаги олиб-сотарларнинг қўлига тутқазмагунимизча, бизнинг пахта далаларидаги “аянчи аҳвол, қўлида автомат билан пахта теришга мажбурлаётган ҳарбийлар, далада жон бераётган минглаб теримчилар, ҳали она сути оғзидан кетмай туриб, этак кўтариб далада юрган болажонлар...." ҳақида океан ортида туриб аниқ-равшан кўрган ҳолда “холисона” битилган материаллар дунё матбуотини “безаш”га давом этаверади.\n7. Наманганда "Экологик ҳашар"лар бўлиб ўтмоқда. Навбатдагиси 10-11 март кунлари!\nҲашарнинг биринчи босқичи жорий йилнинг 3-4 март кунлари шаҳар-у туманларда уюшқоқлик билан ташкил этилди\n8. Тожикистонга қилдик сафар: Дўсти-қадрдон азалдан Поп билан Аштнинг халқи!\n2018 йил 2 июнь куни Поп тумани ҳокими Азамжон Султонов бошчилигидаги туман делегацияси Ашт туманига дўстлик ташрифини амалга оширди.\n9. Вазирлар Маҳкамаси Қарори: 2018 йили Наманган вилоятининг 7 туманида пахтага бирорта ҳам ҳашарчи жалб этилмайди!\nКосонсой, Тўрақўрғон, Чуст, Наманган, Чортоқ, Уйчи ва Норин туманларида 2018 йил ҳосили пахта хом ашёсини йиғиб-териб олиш ёрдамчи кучларисиз (ҳашарчиларсиз) амалга оширилади.\nНа Русском 16.12.2018 33\nЖамият 12.12.2018 83\nЖамият 12.12.2018 189\nЖамият 11.12.2018 211\nБизнес 11.12.2018 120\nСпорт 11.12.2018 185\nНа Русском 07.12.2018 227\nЖамият 03.12.2018 421\nТаҳлилий 01.12.2018 905\nЖамият 01.12.2018 226\nНаманган вилояти маданий мероси 01.11.2018 1283\nНаманган вилояти маданий мероси 23.10.2018 1467\nНаманган вилояти маданий мероси 19.10.2018 1507\nНаманган вилояти маданий мероси 17.10.2018 1720


hidoyat.uz – “Мовароуннаҳр” нашриётининг сайти - Муборак ойдамиз\nРамазон ойи ёзнинг энг иссиқ ва узун кунларига тўғри келди. Бу ҳол рўза тутишни бир оз қийинлаштирса-да, аслида, бу машаққатлар рўзадорга ўзгача шавқ беради.\nАбдураҳмон ибн Афв ривоят қилади: «Расулуллоҳ : “Аллоҳ таоло сизларга Рамазон ойи рўзасини фарз қилди. Мен сизларга унинг кечаларида таровеҳ намозини ўқишни суннат қилдим. Ким унинг рўзасини тутса ва таровеҳни ўқиса, гуноҳларидан онаси туққан кундагидек фориғ бўлади”, деганлар» (Имом Абу Довуд).\nИнсонмиз. Билиб-билмай гуноҳ қилиб қўямиз. Аммо гуноҳининг кечирилишини истамаган бормикан? Рамазонда мўминнинг оладиган нафаси ҳам ибодат бўлиб турса, рўза тутиш баробарида сон-саноқсиз гуноҳлардан покланиб, ҳаловатга эришиш қандай яхши! Рамазон ойи гуноҳлардан қутулиш учун ана шундай энг зўр имконият мавсумидир.\nРўза улуғ ибодат. Бир оз теранроқ фикрласак, унинг қанчалар буюк имкониятлар фасли эканини англашимиз мумкин. Рўзадор бир ой давомида куни билан ўзини еб-ичишдан тияди, нафсига қарши туради. Кун қанча узун ва ҳаво қанча иссиқ бўлмасин, ўзини назорат қилади, ҳеч ким кўрмайдиган жойларда ҳам ман қилинган нарсалардан сақланади. Жисми ва руҳини поклаб, нафсини тарбиялайди ва йил бўйи ҳаром нарсалардан тийилишга кўникма ҳосил қилади. Рўза тутган кишининг ўзига ишончи ортади, иродаси мустаҳкамланади, сабр-бардоши қатъийлашади ва яна бошқа кўплаб фазилатларга эга бўлади.\nВақт тўхтаб турмайди. Муштоқ бўлганимиз Рамазоннинг соатлари тобора ортда қолаверади. Ғанимат лаҳзалардан орттирган яхши амалларимиз муҳим. Яхши кўрадиган жонимизни бир оз қийинчиликка қўйиб бўлса ҳам даражалар қозониладиган дақиқаларни қўлдан бой бермай, топганларимиз билан шодланадиганлар қаторида бўлолсак, умримиз зое бўлмайди. Ҳаракатларимиз эвазига муносиб самарага эга бўламиз.\nАбу Ҳурайра айтади: «Расулуллоҳ дедилар: “У (Рамазон)нинг охирги кечасида рўзадорларнинг гуноҳлари кечирилади”. Улар: “Эй Аллоҳнинг Расули, у Қадр кечасими?”, деб сўрашди. Расулуллоҳ : “Йўқ, лекин ишчи ишини адо этганидан сўнг ажри – ҳақи тўла қилиб берилади”, дедилар (Имом Аҳмад).\nБу муборак ой биз учун улуғ имконият, дедик. Билиб-билмай қилган гуноҳларимизни мағфират қилишини Аллоҳ таолодан сўрашимиз учун фурсат, ажру мукофот! Бу англай олганларга қиёси йўқ неъмат ҳам. У фақат Рамазон ойи рўзасини имон билан савоб талабида тутувчи мўмин-мусулмонларгагина берилади.\nДунёда турли сабаблар туфайли очлик, ташналик азобини тортаётганлар кўп. Рамазонда қорни тўқлар ҳам ихтиёрий равишда уларнинг ҳолига тушишади. Киши қалбида уларнинг ҳолидан хабар олиш, меҳр-шафқат, раҳмат, ғамхўрлик туйғулари янаям кўпаяди.\nҲаммамиз учун бу ой муборак кечсин. Оқибати хурсандчилик бўлган машаққатлар ҳеч кимни толдирмасин.


Москвада ўзбекистонликлар оммавий муштлашди, икки киши ўлди (ВИДЕО)\n14 апрел 2021, Тошкент вақти: 19:14\nМоскванинг жануби-шарқидаги Волгоград проспектида содир бўлган оммавий муштлашувда иштирок этган 11 ўзбекистонлик ҳибсга олинди. Россия Тергов қўмитаси икки ўзбекистонлик ҳалок бўлиши билан тугаган бу жанжал факти бўйича жиноят иши қўзғатилганини билдирди.\nОммавий муштлашув 17 февралда Россия пойтахтининг Волгоград проспектида жойлашган машина ювиш сервиси жойлашган бино олдида содир бўлди.\nРоссия Тергов қўмитасининг Москва шаҳар бўйича бошқармаси мулозимининг Озодликка билдиришича, муштлашув автомобиль ювиш шохобчаси ишчилари орасида маиший жанжал ортидан келиб чиққан.\n- 17 февраль куни Волгоград проспектидаги бино олдида содир бўлган муштлашув оқибатида 1989 йилда туғилган шахс “Тез ёрдам” машинаси етиб келгунича ҳалок бўлган, кўкрагидан пичоқланган иккинчиси эса касалхонада вафот этган, - деди Москва шаҳар Тергов қўмитаси раҳбари муовини, адлия лейтенанти Юлия Иванова.\nҲодиса гувоҳлари жанжал автомойкада ишлаган ўзбекистонликлардан бири бошқасининг акасини ҳақоратлаганидан келиб чиққанини айтмоқда.\nМазкур воқеа юзасидан Россия Жиноят кодексининг 111- моддаси 4- банди (“Инсон танасига атайлаб оғир жароҳат етказиш оқибатида одам ўлдириш”) билан жиноят иши қўзғатилди.\nРоссия Тергов қўмитаси оммавий жанжал акс этган видеотасвирларни ҳам эълон қилди.\nУнда бир нечта пичоқ кўтарган шахс муштлашиб бўлганидан кейин қора куртка кийган йигитлардан бири ерга қулаб тушаётгани ва кейинроқ уни "Тез ёрдам" машинасига ортишаётганини кўриш мумкин.\n(Россия Тергов қўмитаси тақдим этган видео)\nМаълум бўлишича, муштлашувда камида ўн киши иштирок этган. Терговчилар уларнинг барчаси ўзбекистонликлар эканини тасдиқламоқда.\nКейинроқ маҳаллий телеканаллардан бири қонли тўқнашув акс этган яна бир видеотасвирни эълон қилди.\nПолицияда ҳозирча ҳалок бўлган ўзбекистонликлар исми-шарифи очиқланмаслигини маълум қилишди.\nОзодлик ўз манбаларидан терговчилар пичоқлашув сабабларининг яна бир қанча версияларини кўриб чиқаётганини аниқлади. Ўша версиялардан бирига кўра, ўзбек муҳожирлари жанжалига бир томонда наркотик моддалари мавжудлиги сабаб бўлган.\nЎз исмини билдиришни истамаган терговчилардан бири ўта даромадли саналган машина ювиш бозоридаги иш жойларининг ишчилар ўртасида талашилгани сабаб бўлгани ҳам тахмин қилинаётганини инкор этмади.\nМосква шаҳар Тергов қўмитасида Волгоградский автомойкасидаги муштлашув оқибатида 11 нафар, асосан, Ўзбекистон ватандошлари қўлга олингани, яна бир неча киши қидирувда эканини маълум қилишди.\nТергов-суриштирув ишлари давом этмоқда.\nШу куниёқ Москванинг Лефортово паркида чечен ва озарбайжон миллатига мансуб 30 дан зиёд шахс ўртасида яна бир оммавий жанжал бўлгани қайд этилди. Пичоқ ва пистолетлар воситасида содир бўлган “разборка”да икки киши оғир яралангани, 15 киши ҳибс этилгани айтилди.