16 октябрь, 2021, 21:19\nТеглар:Баҳром Ҳайдаров | Сурхон | Суперлига | Турон\n"Сурхон" устози дуранг натижадан қониқди.\nСуперлиганинг 22-турида элитада жон сақлаб қолиш учун курашаётган “Турон” ҳамда “Сурхон” жамоалари Яйпанда ўзаро беллашишди.\nУшбу ўйинда ғалаба иккала жамоага ҳам жуда зарур эди. Ўйин ўз номига яраша ўта муросасиз тарзда кечди. Мана шундай қарама-қаршиликда ғалаба ҳеч кимга насиб қилмади.\nЖамоалар меҳнатларига яраша фақат дуранг билан кифояландилар. Лекин сафарда ўйнаган “Сурхон” учун бу ёмон натижа эмас.\nУчрашувдан кейин термизликлар бош мураббийи Баҳром Ҳайдаров Sports.uz мухбирига беллашув борасида ўз фикрларини билдирди.\n- “Сурхон”нинг “Турон”га қарши ўйини иккала жамоа учун жуда муҳим эди. Мана шундай ўта муросасиз баҳсда қайд этилган дурангдан қониқдингизми?\n- Албатта, бугун уч очко олганимизда зўр бўларди. Аммо бир очко ҳам ҳозирги ҳолатда ёмон эмас. Охирига борганда бир очко ҳам кўп нарсани ҳал қилиши мумкин-да. Шунинг учун нолимаслигимиз керак. Бугунги қийин учрашувда бир очко олганимизни яхши натижа, деб ҳисоблайман. Майдонда жуда оғир ўйин бўлди. “Турон” клуби учун ҳам ҳар бир учрашув охирги ўйиндек ўтяпти. Боиси, уларда ҳали ҳам назарий жиҳатдан Суперлигада қолиш учун имконияти бор. Табиийки, бизга қарши беллашувда рақиб жамоа ҳам ютуқ учун майдонга тушганди. Агар таркиби кучсиз ҳам бўлса ҳам майли эди. Аммо “Турон” кучсиз жамоа эмас. Шу боисдан яхши натижа бўлди деб ўйлайман.\n- Демак, бош мураббий сифатида бугунги ўйиндаги дурангдан розисиз?!\n- Ҳа. Футболчиларимиз ўз кучига ишониб боряпти. Биринчи даврага нисбатан иккинчи даврада кўпроқ очколарни йиғиб боряпмиз. Бугунги беллашувда ҳисоб тенглашгач, дурангни ушлаб қолиш учун ўйнамадик. Шунчаки, футбол ўйнадик. Ё улар, ё биз ютишимиз керак эди. Жамоамизнинг руҳияти яхши. Бу чиндан ҳам футболчиларнинг ўз кучига ишончи ошганини билдиради.\n- У ҳолда дурангни “Сурхон” учун ғалабага тенглаштирса бўладими?\n- Ғалабага тенглаштирса бўлмайди-ю, тенг ўйин бўлди. Майдонда иккита тенг жамоа куч синашди. Натижада очко ҳам бўлиниб кетди. Бугун уч очко олсак бўларди, улар ҳам охирида гол уриб ғалабани илиб кетишлари мумкин эди. Ким вазиятлардан фойдаланса, уч очкога эга чиқарди. Иккала жамоа ҳам биттадан гол ура олди холос. Дуранг адолатли бўлди.\n- Кўпчилик “Сурхон” дарвозабони Рустам Нортожиевнинг ўйини ҳақида илиқ гапларни айтишяпти. Бугунги учрашувда шахсан сиз учун энг яхши футболчи ким бўлди?\n- Масалан, Мурод Бобожоновни ҳам кўришсин. Экспретлар бўлса, ярим ҳимоячиларимизни ҳам кўздан кечиришсин ёки ҳимоячиларимизни. Жамоамиздаги ҳамма энг яхши футболчига муносиб. Шулар қатори Рустам Нортожиев ҳам ўз вазифасини аъло даражада бажарди. 3 ёки 4 га эмас, 5 баҳо. Бутун жамоа яхши ўйнади. Ҳаммасига 5 баҳо, жамоамиз энг яхшиси бўлди.\n- “Турон” Суперлигани тарк этиш учун асосий номзод бўлиб турибди. Бу жамоа ҳақида нима дея оласиз?\n- Турнир жадвалига қарасак ва очколарни ҳисобласак, асосий даъвогарлардан бири “Турон”. Лекин таркиб ва ўйин бўйича яхши, бугун ҳам шундай бўлди. Имкониятларни яратишди, фақат фойдалана олмадилар. Ўтган турда “Қизилқум”га қарши ўйинини кўриб чиққандик. Ўшанда ҳам имкониятлардан фойдалана олмагандилар. Ким кучлироқ бўлса, очколар олиб турнир жадвалида юқори поғоналарда юришибди.”Турон”ни 5-ўриндаги жамоадан камчилик жойи йўқ. Қандайдир омад етишмаяпти. Олдинда яна тўртта тур бор. Ҳаммасини вақт кўрсатади. Ўзимиз ҳам ҳали вазифамизни бажарганимиз йўқ, осилиб турибмиз.\n- Бугунги дурангдан кейин “Сурхон” Суперлигада қолиш вазифасини неча фоизга бажарди, деб ўйлайсиз?\n- Ҳаммада имконият бор. Барчаси жамоаларнинг ўзига боғлиқ. Тўғри, учта ўйинимиз ўз уйимизда бўлади. Қолаверса, яна битта захира ўйинимиз ҳам бор. Лекин биз ҳали бу ўйинларни ўйнашимиз ва ютишимиз керак. Қолган клубларга ҳам омад тилайман. Аммо ўйлайманки, биз улардан ўтиб кетишимиз керак. Агар “Турон” билан учрашувда уч очко олганимизда 10-ўринга чиқиб олардик.\n- Сербиялик футболчи Владимир Бубаньянинг клубдан кетгани “Сурхон” учун катта йўқотишми?\n- Иккинчи даврадани жамоани бошқаришга киришган бўлсам, ўзим Бубаньянниг хизматидан воз кечдим. Жасур Ёқубов, Хусниддин Ғофуров каби маҳаллий ўйинчиларимиз марказий ҳимояда Бубаньяга қараганда яхшироқ ўйнашяпти. Бу кейинги учрашувларда ҳам сезиляпти. Дарвозамиз дахлсизлигини сақлаб қолаётган ўйинларимиз бўляпти. Яхши ҳимояланяпмиз. Ўйлайманки, тўғри қарор бўлди. Унинг кетиши катта йўқотиш бўлгани йўқ.\nКеласи мавсум Cуперлигада 16 та жамоа бўлади, деб гап тарқатманглар... Мард бўлиш керак... - Мурод Ризаев Суперлигада жамоалар сони оширилишига борасидаги гап-сўзларга муносабат билдирди


Миллиардлаб одамлар ўз умидларини боғлайдиган халқаро тартиб том маънода барбод бўлмоқда. Бундай фикрни Туркия президенти Ражаб Тоййиб Эрдўған билдирди.\n“Ёмон тартиб тартибсизликдан яхшироқ деган фикр тартибсизликни давом эттирмасликка чорлайди. Аксинча, у зудлик билан ўзгартиришлар амалга ошириш зарурлигига ишора қилади. Туркия БМТни, айниқса Хавфсизлик кенгашини зудлик билан ислоҳ қилиш зарурлигини айтади. “Дунё бешдан каттароқдир” (БМТ Хавфсизлик кенгашининг 5 доимий аъзоси: Россия, АҚШ, Буюк Британия, Франция ва Хитой назарда тутилган) фикри билан ифодаланган чорловимиз негизида адолатга талаб ётади”, деб айтган Эрдўған.\nТуркия етакчиси аввалроқ Россия ва Туркия ўртасида Суриянинг Идлибидаги вазиятни тартибга солиш бўйича эришилган келишувлар муҳимлигини таъкидлаб ўтган. “Биз томондан Идлибда эришилган барқарорлик ўн минглаб одамларни ўлимдан, миллионлаб одамларни фақирликдан сақлаб қолди”, деб таъкидлаб ўтган Эрдўған.\nКиритилди: 07:16 13.10.2018. Ўқилди: 520 марта. Фикрлар сони: 0 та.


Жарроҳлик – тиб соҳасининг етакчи бўлими - «ХАЛҚ ОВОЗИ» - Тожикистон Республикаси Ҳукуматининг ӯзбек тилидаги расмий нашрияси\nЖарроҳлик – тиб соҳасининг етакчи бўлими\nЧоп этилган 26 Июн 2015\tКӯришлар: 1144\nУмумий жарроҳлик – тиббиёт соҳасининг қизилўнгач, ошқозон, ингичка ичак, йўғон ичак, жигар, ошқозон ости бези, ўт ва яримой шаклдаги без каби қорин ички аъзолари билан иш олиб борадиган бўлими ҳисобланади. Умумий жарроҳлик бўлимида, шунингдек, тери, кўкрак, шишганлик белгилари бўлган юмшоқ тўқималар ва чурралар билан ҳам иш олиб борилади.\nҲар бир жарроҳлик амалиёти уч даврни қамраб олади: кесиш йўли билан оғриган аъзогача етиб бориш, бевосита аъзо жарроҳлиги, кесилган тўқималарнинг тўлиқ тикланишини таъминлаш. Жарроҳликни шаксиз тиб соҳасининг етакчиси, деб аташ мумкин. Бу бўлимда ҳар бир ҳаракат ҳамма томонлама ва аниқ текширилиши, ўрганилиши ва амалга оширилиши лозимдир.\nАйни пайтда умумий жарроҳлик йўли билан даволанадиган ҳазм қилиш органи хасталикларидан бири бу холецистит ва ўтда тош пайдо бўлишидир. Статистик маълумотларга кўра, ривожланган мамлакатлар аҳолисининг 8-12 фоизи ўтда тош пайдо бўлиш хасталигига дучор бўлган. Ўтда тош пайдо бўлишининг сабаблари кўп ҳолатларда ҳаддан ортиқ семириш, жигар хасталиги, ёғлар ва гормонлар алмашинуви бузилиши, ўт ва жигар найчалари хасталиклари, сафро оқимидан сўнг турли механик ва функционал қаршиликларга учраши ҳисобланади.\nБугунги тиббиёт соҳасида мазкур беморликнинг турлича табобат усуллари мавжуддир. Жумладан, парҳез тутиш ва дорилар истеъмоли шундай табобат усулларидан ҳисобланади. Аммо бу усуллар ҳамиша ҳам самарали натижа бермайди. Зарурат туғилганда эса, бу хасталикдан қутулиш учун уни жарроҳлик йўли билан даволаш лозим. Яъни, жарроҳлик йўли билан ўтни кесиб олиш ёки тиббий тушунчада - холецистэктомия қилиш лозим.\nБугунги шароитда ўтда тош пайдо бўлиши хасталигининг кенг тарқалган ва танилган жарроҳлик усули лапараскопик холецистэктомия ҳисобланади. Бу усулнинг афзаллиги шундан иборатки, унда танани кесиш бир баравар камаяди, натижада оғриқ ҳам пасайиб, бемор тезроқ тикланади, одатдаги ҳаётга қайтади. Лапараскопик усул билан ўт кесиб ташланганда, бемор 3-4 кундан сўнг меҳнат фаолиятини давом эттириши мумкин бўлади. Жарроҳликнинг энг яхши йўлини аниқлаш учун, албатта, беморга аниқ ташхис қўйилиши лозим. Бу ташхис қоннинг клиник ва биохимиявий текширувдан ўтказилиши, ўт, ошқозон ости бези, жигар, қораталоқ ва зарурий ҳолатларда буйрак ҳамда пешобдон УЗИсини қамраб олади.\nЛапараскопик усулда жарроҳлик қилиш бир неча тешик орқали амалга оширилади ва тана ортиқча кесишлардан ҳимояланган бўлади. Қорин ичида текширув ўтказиш ва иш олиб бориш учун унда маълум фазони вужудга келтириш учун ичига тозаланган газ – кўп ҳолатларда карбон окиси (СО2) соладилар. Шундан сўнг қориндаги барча бўшлиқлар видеотасвирда яққол кўзга ташланади. Жарроҳлик амали учун кўп ҳолатларда троакар (бузилган қонни ташқарига чиқариш учун жарроҳлик асбоби) асбобидан фойдаланилади. Унинг ёрдамида қоринга тешик орқали лапараскоп ва бошқа зарурий асбоблар киритилади. Асбоблар қорин ичига киритилгач, жарроҳликнинг асосий даври – бевосита ўтни кесиш бошланади. Бу амаллар қайчи, исканжа ва чангак орқали бажарилиб, махсус аппарат суратга олади. Жарроҳ ўтни унинг тагидан юқорига қараб тортади ва натижада ўт чўзилиб, уни ажратиб олиш учун имкон пайдо бўлади. Жарроҳ моҳирлик билан ўтни электр жарроҳлик чангаги билан жигардан ажратиб олади. Аъзони ажратгандан сўнг, қорин бўшлиғини ювиб, электр ташқарига сўргич билан қуритилади, қорин яллиғланиши олдини олиш мақсадида ўтнинг илгариги жойига ингичка найча киргизилади. Ўт тешик олдига олиб келиниб, троакар ёрдамида ташқарига чиқарилади. Шу билан жарроҳлик тугайди.\nЛапараскопик холецистэктомиянинг энг афзал жойи шундаки, жарроҳликдан кейинги давр енгил кечади. Бемор танасининг троакарлар кирган қисмлари ва карбон гази киритилгани учун елкаларининг орқа қисмида унчалик кучли бўлмаган оғриқлар сезилади. Жарроҳликдан кейинги даврда бемор 2 соат махсус табобат бўлимида қолади ва сўнгра у касалхонанинг одатдаги ҳужрасига ўтказилади. Жарроҳликдан кейинги дастлабки 4-6 соат давомида ичимлик ичиш ва ётган жойидан туриш тақиқланади. Бу муддатдан сўнг беморга ярим литрдан ортиқ бўлмаган газсиз суюқлик ичишга ижозат берилади. Шунингдек, бемор ётган жойидан туриши мумкин, албатта, биринчи марта касалхона ходимлари назорати остида. Эртаси куни беморнинг қорнидаги тешикдан ингичка найча олинади. Бу муолажа оғриқсиз бўлиб, ҳар куни яраларни боғлаш билан якунланади.\nИбн Сино касалхонаси умумий жарроҳлик бўлими муассасанинг энг яхши бўлимларидан бири ҳисобланади. Умумий жарроҳлик бўлими мутахассисларга кўпгина, жумладан, лапараскопик жарроҳликларни юқори даражада ўтказишга имкон берадиган энг янги замонавий ускуналар билан жиҳозлангандир.\nШунинг учун ҳам касалнинг ўз вақтида у ёки бу беморлик юзасидан яхши мутахассисга мурожаат этиши унинг саломатлиги ва аҳволининг яхши бўлишини ҳимоялай олади.\nКасалхона қошида «Миллий суғурта» суғурта ташкилоти амал қилади. Бу ташкилотнинг асосий мақсади мамлакатимиз аҳолисига замонавий тиббий хизматдан фойдаланиш имконини яратишдан иборатдир. Қулай фурсатдан фойдаланиб, ўзингиз ва яқинларингизни суғурта қилинг ва имкон даражасидаги арзон нарх-наво билан замонавий тиббиёт хизматларидан фойдаланинг.\nҲАЙИТ АРАФАСИ ЭДИ ЎШАНДА…\nҲайит арафаси эди ўшанда. Бутун қишлоқ аҳли рўза ҳайитига катта тараддуд билан тайёрланаётган кезлар эди. Кўчалар супурилиб, уйлар оқланиб, дераза-ромларга бўёқ суркаларди. Биз ўқийдиган мактаб талабалари ҳам ҳайитни кутардик…\nБугун: 02-10-2020 02:30:52


ИЛОҲИЙ ИШҚ ТАРОНАСИ – МУНОСАБАТ\nБугун сиз азизлар билан ана шундай ҳақиқий, барҳаёт шеърлар ижодкори, ҳозирги замон ўзбек тасаввуф адабиётининг йирик вакили, ориф шоир – устоз Саййид Неъматуллоҳ Иброҳимнинг айрим ғазаллари хусусида суҳбатлашсак нима дейсиз?!\nС.Н.Иброҳим -серқирра ижодкор. Устод йигирмадан зиёд бадиий ва илмий-оммабоп асарлар муаллифидирлар. У киши бадиий таржима борасида ҳам анча ишларни амалга оширганлар. Қуйида устоз тафаккурининг маҳсули бўлган китобларни санаб ўтмоқчиман:\n“Рангонтоғ қўшиғи” -1988.\n“Оқ кабутар” -1992.\n“Ҳижрон қўшиқлари” -1992 (ҳали нашр этилмаган).\n“Муборак маъво” -1995 (нашр этилиш арафасида).\n“Ақл кўзи билан боқ бу оламга” -2001.\n“Абулмаъоний Мирзо Бедил. Тарих. Бадиа. Тафсир.” 2001 (Энди нашрга тайёрланмоқда).\n“Шифо топай десангиз”-1 -2002.\n“Шифо топай десангиз”-2 -2003.\n“Ҳаллож киприклари” -2004.\n“Румиёна” -2004 (нашр этилиш арафасида).\n“Шифо топай десангиз”-3 -2005.\n“Йигирма уч ҳикмат” -2009.\n“Муборак аврод” -2011(нашр этилиш арфасида).\n“Ҳижрон чечаклари” -2011.\n“Шифо топай десангиз”—4 2012.\n“Рангон тулпорлари” -2012.\nБундан ташқари устоз Мир Саид Али Ҳамадонийнинг “Авроди фатҳия” асарини (2001й.), Урфий Шерозий ашъорларини, Муҳаммад Иқболнинг бетакрор рубоийлари-ю Камол Хўжандийнинг дурдона ғазалларини ҳамда Фирдавсийнинг безавол “Шоҳнома”сидан бобларни юксак маҳорат билан таржима қилиб, Ўзбек адабий меросининг бойишига улкан ҳисса қўшди.\nШу кунларда шоирнинг икки жилдлик сайланмаси чопга ҳозирланмоқда: 1-жилд “Кўнгил иқлимлари” 350 саҳифа, 2-жилд “Ишқ, эй Ишқ!” –девон, 375 саҳифа.\nАлбатта, кичик бир мақолада устознинг ижодлари ҳақида тўлиқ маълумот бериш умуман имконсиздир.\nМен устоз ижодларининг фақат айрим қирраси, аниқроғи, ўз орифона ғазалларида илоҳий ишқ туйғусини ўта юксак поэтик\nмаҳорат билан тараннум эта олгани хусусидаги баъзи фикрларимни баён этмоқчиман, холос.\nШоир ғазалларини ўқир экансиз, ўзингизни илоҳий ишқ билан йўғрилган сўлим, сирли, жилоли ва нурли бир масканга келиб қолгандек ҳис қиласиз! Сиз бевосита ғазал муаллифининг қалбидаги инжуларни териб олаётган бўласиз:\nБир Ишқ, анинг сиррини бу қон била олмас,\nБир нур, анинг важҳини бу жон била олмас.\nБир дард, анинг жабрига олам чидаёлмас,\nБир аҳд, анинг ҳаддини Кайҳон била олмас.\nБир сирки, маним жонима ўтлар соладир, бас,\nБеҳуда эрур сўйламак, Инсон била олмас. (“Дарвишона”дан)\nИлоҳий ишқ- шундай бир бебаҳо неъматки, унинг сирини бутун коинотни яратган, ўз ишқини инсон юрагига жойлаган Парвардигори оламдан бошқа ҳеч кимса билишга қодир эмас!\nИлоҳий ишқ –бир нурки, унинг важҳини-сабабини бирор жон билолмагай!\nИлоҳий ишқ –бир оғир дардки, унинг лаззатли қийноғига ҳамма ҳам чидай олмас!\nИлоҳий ишқ –бир аҳдки, унинг андозасини еру осмонлар бағридан топиб бўлмас!\nИлоҳий ишқ –бир сирдирки, унинг моҳиятини ишқ ўтида обдон тобланган ҳақиқий ошиқларгина англаб етмаса, бошқалар ҳаргиз англаёлмас!\nБуни “Ҳаллож киприклари” тўпламидаги “Ҳазрат Жунайднинг субҳидамда ўз-ўзига деганлари” ғазалидан ўқиганимизда англагандек бўламиз:\nЭй муҳаббатлиғ кўнгил, ҳижрон муборак бўлсин-эй,\nЎт аро бу топганинг имкон муборак бўлсин-эй.\nОшиқ дил ўз-ўзига мурожаат қилиб Ёр ҳажрини муборакбод этмоқда. Албатта, бу ҳижрон -энг муборак ҳижрон. Бу ҳижрон охири неъматларнинг энг-энг улуғи Ҳақ васлига етиш билан тугайди.Ҳар қанча қийноқ, азоб, риёзатлар бўлмасин, ошиқлик жуда катта бир Имкондир.\nДоманингга субҳидамда гул тўкар маҳбуб ниҳон,\nЧун димоғинг ичра хуш райҳон муборак бўлсин-эй.\nСаҳар вақтидаги ибодат ва зикрнинг бошқа пайтлардагидан афзаллиги кўп манбаларда айтилган. Бундан ташқари қудсий ҳадисда Аллоҳ(Ж.Ж) кечанинг охирги қисмида ер юзига нозил бўлиб, ибодатларни қабул қилиши, дуоларни ижобат қилиши айтилади.\nКим муҳаббатдан жудодир, ақли-жузъ, иймони суст,\nАқли куллар наздида иймон муборак бўлсин-эй.\nҚайси бир юракдан илоҳий ишқ жой олар экан, бу юрак эгаси учун дунё моли, дунё матоси ва бошқа кўп нарсалар қадр-қимматсиз бир нарса. Ҳақиқий ошиқ юрак фақат ошиқ юракларнигина тан олади.Ҳақиқий иймон ҳам Ҳаққа етган ошиқнинг иймонидир.\nХудди шу нарса ушбу тўпламдаги “Шоҳ Машраб баёни” ғазалида янада бошқача бир оҳангда берилади:\nСўнгагим ичра ҳажрдин сирқирар жоним менинг,\nИшқсиз макруҳ эрур ҳар лаҳзаю оним менинг.\nОшиқ қалб ҳажрдан изтироб чекади, суяк-суягигача сирқирайди, лекин бу азоб – лаззатли азоб. Чинакам ошиқ ишқсиз ўтган умрни умр ҳисобига қўшмайди, ҳатто, ишқсиз кечган бир лаҳзани ҳам макруҳ ҳисоблайди.\nҲар бир ашёдин ўзингга бенишон нур иста дил,\nМўъжиза бирла тўлиқ бу ҳайратистоним менинг.\nҲаққа етган қалб эгаси ҳар бир ашёда Аллоҳнинг мислсиз қудратини кўради, атрофдаги ҳар бир мавжудот, ҳар бир наботот, ҳар бир зарра ошиқ кўнгилга Аллоҳдан сўзлайди, Аллоҳдан роз айтади.Қуръони каримнинг жуда кўп оятларида инсонлар табиатдаги ҳайвонот ва ўсимликларга қараб тафаккур қилсалар, Аллоҳнинг қудратини англаб етишлари осон кечиши айтиб ўтилган. Тафаккур эгалари эса Қуръони каримнинг жуда кўп ўринларида мақталган.\nЭй фақиҳ, сен ҳам ҳақиқат илмини қилгил талаб,\nБўлди макнун ҳол ичинда дину иймоним менинг.\nОриф дил фақиҳга (шариат аҳкомлари билан шуғулланувчи олимга) мурожаат қилиб:\n-Сен менинг ҳолимни англашинг мушкулдир, чунки менинг дину иймоним ҳол ичида яшириндир.Ошиқликни англашинг учун сен ҳам ҳақиқат илмини талаб қилгил! -, дейди.\nАнгламас асрори кўнглим зоҳиди беишқлар,\nАнгламаслар аҳли Хўқанд ҳам Намангоним менинг.\nАлбатта чинакам ошиқ кўнглини ошиқларгина англай оладилар.Ишқ нималигини билмайдиган, муҳаббатдан бебаҳра кимсалар буни тушунмайдилар. Шунинг учун Ҳаллож дорга тортилди, Машрабни кўп жойлардан қувиб солдилар, ва ниҳоят ул зот ҳам марги муааллаққа маҳкум этилди.\nРасули Акрам(САВ) муборак ҳадисларида марҳамат қилиб, шундай дейдилар:\n-Кимки Аллоҳни севса, балога тайёр турсин.\nБунинг маъноси шуки,Аллоҳ таборак ва таоло қайси бандасининг дилига ишқи илоҳийни жойлар экан, уни минг бир чиғириқдан ўтказади.Турли оғир синовлар билан ошиқ қалб эгасини имтиҳон қилади. Устоз ўз орифона ғазалларидан бирида буни жуда ажойиб тарзда тасвирлаганлар:\nТопса ёр ўз хайлидан сирдошини,\nСевдириб, хун айлагай кўз ёшини.\nЧун Аҳад ошиқни кўрса роҳида,\nИмтиҳон қилгай унинг бардошини.\nСабрига жабрин баробар айлагай,\nБошига қўйгай тегирмон тошини.\nИшқ –асрори илоҳий, сақлагил,\nЎлдирур Маъшуқ унинг сирфошини.\nНурга маҳрам ошиғин ардоқлагай,\nҲайдагай даргоҳидан хуффошини.*\nКўрса гар меъмори ишқни, суйгай ул,\nБир умр мулзам қилур наққошини.\nЧунки сийрат бирла сурат бир эмас,\nАжратар ул сиддиқу қаллошини.**\nАсли ошиқ Мансури Халлож каби\nТиккай ул Ёр дорига ўз бошини.\n*Хуффош-кўршапалак, **қаллош-ҳийлагар, маккор.\nБу ғазал бирор изоҳга муҳтож эмас. Бунда Аллоҳ ўзига ошиқ қулини қандай имтиҳон қилиши содда, шу билан бирга ҳаққоний, жозибали бўёқларда берилган.\n“Жон ўзи” ғазалида шоир инсонни огоҳликка, ҳушёрликка чақириб, ажалнинг ногоҳонда келиб қолишини, шунинг учун ҳам ҳар сония бунга тайёр бўлиб туриш лозимлигини жуда гўзал иборалар билан таъкидлаб ўтади. Кейинги байтда ишқсизлар кўнгли қаро тун янглиғ зулматли бўлишини ва унда бахиллик дея аталмиш жирканч иллат макон қуришлиги, илоҳий ишқ билан мунаввар қалблар эса мисли райҳондек атрофга хуш ифор таратиши айтилади. Учинчи байтдан олтинчи байтгача умрнинг ўткинчи эканлиги; қиёмат куни барча ҳайвонлар тупроққа айланиб, инсон ўз қилмишлари туфайли Ҳақ олдида шармисор бўлиб қолишлиги; дилнинг бир хароба эканлиги, бу хароба фақат иймон билан тикланиши; кишининг молу мулки вафо қилмай, охир оқибатда бисотида хайрли амаллар ва иймони қолиши таъкидланади.\nҒазал мақтаъсида эса юқоридаги фикрлар жамланиб, гўзал бир хулоса ясалади:\nНури ҳақдин озиғин олган фақат\nЖон эрур ул, жон эрур ул, жон ўзи!\nОхиратда Ҳақ субҳонаҳу ва таоло висолига етишга Аллоҳнинг илоҳий нуридан озиқланган, Ҳақ ишқида ёнган, унга бир умр итоатда бўлиб, барча қайтариқларидан қайтган жон эгасидан бошқа ким ҳам ҳақлироқ бўлиши мумкин? Ана шундай жон ҳақиқий роҳат-фароғатга, лаззатга, мукофотга, энг буюк неъмат -Аллоҳ таборак ва таоло висолига лойиқ жондир!\nУстознинг “Тополмассиз мени” ғазалида ориф юракнинг ишқдан бебаҳра кимсаларга хитоби ўз ифодасини топган:\nЭй олами ботилнигоҳ, танноз, тополмассиз мени,\nАғёр ила сиз ҳамнишин, ҳамроз, тополмассиз мени.\nЭй дунёга ботил кўз билан қаровчи танноз, мени ўз оламингиздан тополмайсиз, Сиз ағёр билан, яъни шайтон билан ҳамнишин(бир жойда ўлтирувчи), сиз шайтон билан ҳамроз экансиз, мени тополмайсиз.\nОзод эмассиз бир нафас, олти томонингиз қафас,\nАхтармангиз энди- абас, сиз боз тополмассиз мени.\nДарҳақиқат, инсон бу дунёда ҳисобсиз хусронлар ичрадир. Уни мол-мулк, аҳли-аёл, бола-чақа, дунё ташвишлари машғул қилиб қўйган. Инсондаги нафс, ҳою ҳавас, дунё муҳаббати тўртмас, олти томонидан қафасдек қамаб туради. Қуръони карим оятларининг бирида “Сизларни Аллоҳни эслаш(номоз ва зикр)дан бола-чақа ва мол-мулк тўсиб қўймасин. Бас, ким шундай бўлса, ана ўшалар зиён кўргувчилардир” дейилган.Бунда “бола-чақа”дан мурод барча аҳли-оила, “мол-мулк”дан мурод эса қилинадиган касб-кор, ҳамма дунёвий ишлардир.\n“Эй инсонлар, албатта Аллоҳнинг ваъдаси ҳақ. Бас, ҳаргиз сизларни ҳаёти дунё алдаб қўймасин! Ва ҳаргиз сизларни Аллоҳ(барча гуноҳларни кечириб юбораверади,-деб)алдагувчи (шайтон) алдаб қўймасин!” (Фотир, 5-оят)\nФақат ориф, ошиқ инсонларгина юқоридаги гапларнинг асл моҳиятини тушуниб етади ва амал қилади.Уйғоқ юрак эгасигина нафс ва дунёвий ҳою ҳавас қафасларини парчалай билади, руҳ озодлиги, қалб хотиржамлигига эриша олади.\nБунда камолим бор маним, бунёд –заволим бор маним,\nНозик хаёлим бор маним, эй ноз, тополмассиз мени.\nОрифнинг камолини, унинг бунёдини, унинг хаёлини оддий инсон қаердан ҳам билсин.\nҲурлар менга ҳамхонадир, севган гулим фарзонадир,\nЎзга кўнгил бегонадир, эй роз, тополмассиз мени.\nАллоҳдан бошқани ўйламайдиган ошиққа нафақат ҳурлар, балки бутун махлуқот, мавжудот,жонли-жонсиз барча нарсалар мусаххар этилади.Бундан валийларнинг каромати зуҳур этади. Муборак динимиз тарихида бунга мисоллар жуда кўп.\nТопдим дилим, бўлдим адам, маҳшаргача то –бир қадам,\nБўлгай абас иззат, карам…Эъзоз, тополмассиз мени.\nИмом Ғаззолий ўзларининг “Кимёи Саодат” асарларида дил ҳақида шундай дейдилар: ”…дилни ва анинг сифатларини танимоқ ҳазрати Ҳақ субҳонаҳу ва таолони танимоқнинг калидидур.Жаҳди тамом қилғилки, дилнинг ҳақиқатини танигайсен. Дил бу олам манзилгоҳида …мусофирлик учун келибдур.” Демак, ўз дилини таниган киши ориф ҳисобланади. Орифга эса, албатта, маҳшаргача бир қадам.\nҚилманг хаёлки—санг дилим, битмас-туганмас ранг дилим,\nБир жовидон оҳанг дилим, эй соз, тополмассиз мени.\nТасаввуф шеъриятида рангу ҳид бу Дунё тамсили ҳисобланади. Оллоҳнинг солиҳ бандалари, юзаки қараганда, атрофдаги воқеа ҳодисаларга бефарқдек туюлади. Аслида ундай эмас. Биз—оддий инсонлар турмушимиздаги салгина вақтихушликдан ҳаддан ташқари севинамиз, чапак чаламиз, қийқирамиз, ва ҳаказо. Салгина қийинчиликдан ўзимизни йўқотиб қўямиз, қўрқувга тушамиз, хафа бўламиз, бошқаларга нолиймиз, айюҳаннос соламиз.\nОрифлар-чи?.. Орифлар ҳар қандай ҳолатда ҳам хотиржам, тинч, осуда, сокин… Уларнинг ана шу ҳолати бизга ўхшаган зоҳир кўзи очиқ бўлгани билан ботин кўзи ожиз кишиларга салбий ҳолат бўлиб кўринади. Аслида улар бошқа кишиларнинг дардини ўз дарди деб биладилар.”Мўъмин мўъминнинг биродари”, “Ўзингга нимани раво кўрсанг, бошқага ҳам ўшани раво кўр” каби ҳадисларга орифларгина амал қилади. Шунинг учун ҳам устознинг орифона ғазаллари инсонлар фақат ўзинигина ўйлайдиган бўлиб қолган бугунги даврда яна-да улуғроқ аҳамият касб этади.\nАллоҳнинг дўстларида буюк қалб хотиржамлиги мавжуд.Аллоҳ дўстларининг дили– битмас—туганмас ранг билан музайян, Аллоҳ дўстларининг дили—барҳаёт илоҳий оҳанг.\nМана, азизлар, устоз Саййид Неъматуллоҳ Иброҳим қаламига мансуб бўлган ғазалларининг айримларини кўриб чиқдик ва улардаги маъно мағзини чақишга ҳаракат қилдик. Бир ҳақли савол туғилади. Хўш, бу ғазаллардаги Аллоҳ ишқида ёнган ошиқ ким? Ўз дилини топиб, маҳшаргача бир қадам ҳисоблаган, юраги илоҳий рангларга олуда Ориф-чи?…\nШу ўринда марҳум устоз Асқар Маҳкамнинг “Оқ Китоб”идан парча келтирмоқчиман:” Саййид Неъматуллоҳ Иброҳимнинг шеърлари унинг фитратига жуда монанд. Шеърига ўхшамаган шоир– шоир эмас… Ҳақиқий шоирнинг сўзи унинг жонидан чиқади, яъни жондек чиқади, шоирнинг сўзлари томоғидан қондек отилиб чиқади, қусуқдек эмас.Саййид Неъматуллоҳ Иброҳимнинг шеърлар мажмуасида ана шундай “қонга беланган” шеърлар бор. …Сиз уни ҳохланг Баҳоуддин денг, ҳохланг Яссавий, ҳохланг Саййид Неъматуллоҳ… Ҳеч тафовути йўқ. Уларнинг бари бирдек – ошиғи зор.”\nДарҳақиқат, шундай.Мен “Оқ Китоб”ни анча йиллар олдин ўқигандим. Устоз билан учрашиш, суҳбатларидан баҳраманд бўлиш орзусида юрардим. Қадрдон дўстим, истеъдодли шоир—Раҳим Абдураҳмон менинг бу истагимни эшитгач, устознинг ҳузурига олиб борди ва иккимизни яқиндан таништирди. Ва илк учрашувдаёқ “Оқ Китоб”даги маълумотларнинг юз чандон тўғрилигига амин бўлдим. Умрим давомида ўз кўзим билан кўрган инсонлар ичидан энг одоблиси, энг ҳалими, энг ғамхўри, энг фасоҳатлиси, энг маърифатлиси билан учраштирган Аллоҳ таборак ва таолога ҳамду санолар айтдим.\nЭнди кўриб ўтмоқчи бўлган иккинчи мавзумиз—устоз С.Н.Иброҳимнинг поэтик маҳоратлари ҳақида ўртоқлашсак. Устоз– Арузда ижод қилаётган камёб истеъдодли шоирлардан бири. Таниқли шоир, маҳоратли таржимон—Одил Икром Би-би-си радиосида бўлган суҳбатларида қайд этганларидек тепасига “Ғазал” ёки “Рубоий” деб ёзиб қўйилган, аслида арузнинг “А” ҳарфиям бўлмаган “шеър”лар учраб туради(Аруз ҳақидаги дардли фикрларимни алоҳида мақола қилиб, эътиборингизга ҳавола этиш нияти йўқ эмас).\nУстоз С.Н.Иброҳим Навоий, Бобур, Машраб ва бошқа мумтоз сўз санъаткорларининг анъаналарини давом эттириб, ўз навбатида арузда ўз ўрнини топган, ўз йўлини кашф этган ҳассос ижодкордир. Устознинг аксарият ғазаллари 11, 14, 16 ҳижолик ғазаллар. Ғазалларнинг кўпчилиги арузнинг Ҳазаж ва Рамал баҳрларида ёзилган. Бу икки баҳр бошқа баҳрлардан ўзининг оҳангдорлиги билан ажралиб туради. Айниқса, рубоий баҳри бўлган Ҳазаж баҳри ниҳоятда оҳангдор. Лекин бу баҳрларда асар ёзиш шоирдан жуда катта истеъдод талаб қилади.Мақола бошида кўриб ўтган “Била олмас” радифли ғазал арузнинг Ҳазажи мусаммани ахраб баҳрида ёзилган. Устознинг 2003 йил “Нафосат” нашриётида чоп этилган “Дарвишона” тўпламидаги ғазалларнинг қарийб ҳаммаси Ҳазаж баҳрида ёзилган.\nФейсбук саҳифаларида берилган ғазалларнинг ”Керак эрди”дан бошқа ҳаммаси Рамал баҳрининг турли шажараларида ёзилган.\nҚадимий ва бой адабийтимизда юздан ортиқ бадиий тасвир воситалари—шеър санъатлари мавжуд. Устоз ўз ғазалларида бу сўз санъатларининг аксариятидан унумли фойдаланганлар. Шулардан айримларини кўриб ўтамиз.\nИчки қофия камёб бадиий тасвир воситаларидан биридир. У шеърда оҳангдорликни кучайтиради, кўтаринки бир руҳ беради, жозибадорлик бахш этади. Мумтоз адабиётимизга назар ташласак, фақат Навоий, Бобур, Машраб каби даҳо ижодкорларнинг асарларидагина ички қофия кўп учрайди. Ўз навбатида шуни ҳам айтиш керакки, ички қофияли ғазал ёзиш жуда катта маҳорат талаб қилади. Устоз С.Н.Иброҳимнинг сизга таниш “Тополмассиз мени” ва “Эй ишқ” ғазаллари тўла ички қофияли ғазаллардир. Бу ғазалларда сўзлар шу даражада юксак маҳорат билан терилганки, улардан бирортасининг ўрни алмашса, бирортаси олиб ташланса ёки бошқа сўз билан алмаштирилса, бутун бошли ғазалнинг кўркига путур етиши аниқ.\nБиринчи таҳлил қилган ғазалимизнинг радифидаги “эй” ундовига эътибор беринг-а:\n…ҳижрон муборак бўлсин-эй,\n…имкон муборак бўлсин-эй,\n…райҳон муборак бўлсин-эй,\n…иймон муборак бўлсин-эй.\nМана шу биргина “эй” ундовининг ўзи ғазал оҳангига ҳам ўйноқилик , ҳам ёқимлилик бахш этяпти.\nБу ғазалда бундан ташқари таносиб, тазод, ташбеҳ каби сўз санъатлари ҳам моҳирона қўлланган. Иккинчи байтнинг ўзида ҳам таносиб, ҳам ташбеҳ бор:\nБайтнинг ҳар икки мисрасида бир-бирига боғлиқ сўзларнинг келтирилиши таносиб дейилади. Бунда биринчи мисрадаги “гул” сўзи иккинчи мисрадаги “райҳон” сўзи билан боғлиқдир.\nСубҳидамда Аллоҳ(ж.ж.) ўз дўстларига файзу барокот ато этиши “гул тўкиш”га ўхшатиляпти. Бу файзу барокот, саҳар вақтидаги ибодат ва зикрдан олинадиган лаззат эса райҳоннинг димоққа келган хуш исига ўхшатиляпти. Нақадар гўзал тасвир! Нақадар гўзал ташбеҳ!\nУчинчи байтда муҳаббатдан жудо кишилар ошиқларга—ақли кулларга қарама қарши қўйиляпти. Бу тазод санъатига мисолдир:\nКим муҳаббатдин жудодир, ақли—жузъ, иймони суст.\n“Ишқ имтиҳони” ғазалида ҳам худди шу каби ва бошқа бадиий тасвир воситаларидан унумли фойдаланилган.Бу ғазалда таносиб, тазод ва ташбеҳдан ташқари талмеҳ санъати ҳам қўлланган. Шеъриятда бирор тарихий шахсга ишора талмеҳ дейилади. Ғазал мақтаъсида 10 асрда Бағдодда яшаган улуғ авлиё Мансур Ҳаллож номи зикр этилган:\nАсли ошиқ Мансури Ҳаллож каби\nБундан ташқари “Эй ишқ” ғазалининг 4, 5, 6, ва 7-байтларида ҳам талмеҳ санъати қўлланган:\nҚайда у Шайх Санъонларинг ҳам Юсуфи Канъонларинг?\nҚайда кўнгил кайҳонларинг? Ул қадди мавзунлар қани?\nИхвонларинг қайда букун? Қурбонларинг қайда букун?\nСултонларинг қайда букун—Маҳмуду Маъмунлар қани?\nҚайда ўшал Ҳалложларинг? Шоҳ Машрабинг—нур тожларинг?\nКуброларинг—мерожларинг, Бедилу мадфунлар қани?\nБоқ бир нафас роҳингга сен, дарддошу дилҳоҳонгга сен,\nШамсу қамар—моҳингга сен, Румий—жигархунлар қани?\nУстознинг барча ички қофияли ғазаллари яна бир ажойиб тасвир воситаси тарсеъга мисол бўла олади.Сўз ёки иборанинг икки мисрада вазнда ҳам, қофияда ҳам бир хил бўлиб келиши тарсеъ дейилади.Қуйидагиларга эътибор беринг,:\n“Тополмассиз мени” ғазалида—\nОзод эмассиз бир нафас…\nАхтармангиз энди абас…\nБунда камолим бор маним…\nНозик хаёлим бор маним…\nҲурлар менга ҳамхонадир…\nЎзга кўнгил бегонадир…\nТопдим дилим, бўлдим адам…\nБўлгай абас иззат, карам…\nҚилманг хаёлки—санг дилим…\nБир жовидон оҳанг дилим…\n“Эй ишқ” ғазалида:\nҚайда ўшал саҳроларинг…\nКўрсам дедим савдоларинг…\nИшқсиз кўнгилдир чун қафас…\nҚаддингга қилгувчи ҳавас…\nҚайда у Шайх Санъонларинг…\nҚайда кўнгил кайхонларинг…\nИхвонларинг қайда букун…\nСултонларинг қайда букун…\nҚайда ўшал халложларинг…\nБоқ бир нафас роҳингга сен…\nШамсу қамар моҳингга сен…\nУстознинг ғазалларида кўриб ўтилган сўз санъатларидан ташқари тажоҳули орифона, тажнис, лаф ва нашр, ҳусни таълил ва бошқа кўп нодир бадиий тасвир воситаларини кузатганман. Шу боисдан ҳам С.Н.Иброҳимнинг ижоди, ҳатто, ҳар бир ғазали катта тадқиқни талаб этади.Юқорида айтганимиздек, кичик бир мақолада у кишининг ижодиёти хусусида тўлиқ маълумот бериб ўтишнинг умуман имкони йўқ. Бу ёзганларимиз эса шоир ижодиёти хусусида айтиладиган фикрлар уммонидан бир томчи, холос.\nХулоса қилиб айтганда, устоз Саййид Неъматуллоҳ Иброҳим мумтоз адибларимиз анъаналарини давом эттириб, ўзининг нодир орифона ғазаллари билан ўзбек адабиёти ривожига муносиб ҳисса қўшаётган, анчадан бери сўниб бораётган ўзбек тасаввуф адабиёти шамчироғини ўз ижоди билан янада равшанроқ нур таратишига улуш қўшаётган забардаст қалам соҳибидир.\nУстоз ҳозир айни ижод ёшида—табаррук олтмиш ёш арафасидалар. Яратган Эгамдан устозга мустаҳкам соғлик, куч-қувват, ижодий ишларида файзу барокот тилаб қоламиз!\nДИЛМУРОД ҚУРБОНОВ 11-12 август 2013 йил. Турсунзода. Работ/\n← Гулчеҳра НУР: ”Йиғларман”\nЖўрабек РАМАЗОНОВ: Ҳикоялар →


Минглаб радикаллашган қозоғистонликлар мўтадил Исломга «қайтмоқдалар»\nҚозоғистон мусулмонлари диний идораси (ҚМДИ) 5 мингга яқин экстремистларни радикал ғоялардан воз кечишга кўндирди, дейишмоқда руҳонийлар.\nЭркаклар Остонадаги Нур-Остона масжиди олдида, 22 январ. Қозоғистон мусулмонлари диний идораси (ҚМДИ) берган хабарга асосан, 2013-2017 йилларда 4967 нафар қозоғистонлик экстремизмни тарк этиб, анъанавий Исломга қайтган. (Кирилл Кудрявцев/АФП)\nОЛМАОТА – Қозоғистон ҳукумати радикаллашган фуқароларни мўтадил ислом ғояларига қайтиш ва екстремизмдан воз кечишга кўндириш йўлидаги ҳаракатларни кучайтирмоқда, дейди диний арбоблар.\nҚозоғистон мусулмонлари диний идорасининг (ҚМДИ) айтишича, мўтадил Исломга «қайтган»ларнинг сони 2017 йилда 2016 йилга қараганда 1,5 бараварга ортган.\n«Биз ҳар йили бу борадаги ишларни замонавийлаштиришга ҳаракат қиламиз,» дейди I-news.kz хабарига кўра, Қозоғистоннинг собиқ муфтийси Ержан ҳожи Малгажули Маямеров ўзининг 2017 йилги ҳисоботида. «Имомларимиз ... экстремист гуруҳларига ёлланган одамлар билан учрашиб, улар билан соатлаб суҳбатлашадилар. Сабр ва мантиқ билан уларга танлаган йўллари хато эканлигини тушунтирадилар.»\n«Миллий Муфтият расмийлари ҳалокатли оқимларга аъзо бўлганлар билан мунтазам равишда маданий, диний ҳамда спорт тадбирларини ўтказиб туришади,» дейилади ҳисоботда.\nМалгажўғлининг сўзларига асосан, 2013-2017 йиллар давомида 4967 нафар Қозоғистон фуқароси анъанавий Исломга қайтган. 2016 йилги 533 нафарга таққосланганда, бу йил «қайтганлар» сони 940 кишини ташкил этди.\n2017 йилда Ақтўбе вилоятида анъанавий исломга қайтганлар сони энг кўп - 308 нафарни ташкил этган. Олмаота ва Қарағанда вилоятларида, «қайтганлар» мос равишда 127 ва 123 нафар кишини ташкил қилди.\nҚМДИ ҳузурида ташкил этилган махсус комиссия дерадикализация тадбирлари доирасида адашганлар билан алоҳида суҳбатлар ўтказиш орқали огоҳликни ошириш устида ишламоқда, деди мамлакат бош муфтийсининг маслаҳатчиси Давлет Алиханов Карвонсарой нашрига.\nБу каби реабилитация ишлари қамоқхоналарда экстремизм ва террорчиликда айбланган фуқаролар билан ҳам олиб борилмоқда.\nМахсус қўмита аъзолари маҳкумлар билан учрашиб, уларга исломнинг асослари ва тамойилларини тушунтимоқдалар ва исломни тарқатишга катта ҳисса қўшган йирик диний пешволар ҳақида сўзлаб бермоқдалар, деди Алиханов.\nБу суҳбатлар давомида имомлар Қуръондан парчалар ўқиб берадилар, ҳадислардан иқтибослар ва далиллар келтирадилар, деди у.\n«Пухталик билан бажарилган ишлар натижасида, маҳбуслар адашганликларини тушуниб етмоқдалар,» деди у.\n«Албатта, бу бир кунда бажариладиган иш эмас, уларнинг мўътадил исломга қайтишига ойлаб, баъзида эса йиллаб вақт талаб этилади,» деди Алиханов. «Баъзилар бузғунчи ғояларга жуда чуқур кириб кетишган, улар билан янада кучлироқ ишлашимиз керак, шу сабаб баъзида тушунтириш ишлари олиб бориш учун бир нечта уламолар керак бўлмоқда.»\n«Қайта зарарланиш»нинг олдини олиш\nРеабилитациядан ўтган экстремистларнинг қайтадан экстремизмга ёлланишларини олдини олиш яна бир муҳим масала ҳисобланади.\n«Диндорларни мўътадил исломга қайтариш билан бирга, уларнинг ҳалокатли вирусга қайта чалинишларига йўл қўймаслик ҳам муҳим,» дейди Остоналик экстремизм бўйича таҳлилчи Алибек Киманов Карвонсарой нашрига.\nЭкстремизм даъватчилари радикал ғояларни оқлаш учун ёлғон сабабларни ўйлаб топаётганликлари туфайли «вирус» доимий равишда ўзгариб бормоқда, деди у.\n«Ижтимоий нуқтаи назардан, экстремистларнинг диндорларга қўллайдиган даъват усуллари нақадар пухта ўйлангани баъзида кишини лол қолдиради,» деди у.\nДаъватчилар «яшаш унчалик муҳим эмаслиги, ундан кўра ҳалок бўлиб, бошқаларни ҳам ўлим домига тортиш яхшироқ эканлигига одамларни қандай ишонтиришни биладилар».\nҚозоғистон очиқ давлат бўлиб, унда интернетга кириш имконияти кенг, у орқали турли ғоялар тез тарқалади, деди Киманов.\n«Натижада, «даволанган» фуқароларда касаллик қайталаши мумкин,» деди у. «Бу вазиятда ҚМДИ томонидан доимий равишда ўтказиладиган тарбиявий ишлар иммунитет вазифасини бажаради.»\n«Имомлар ва уламолар дерадикализация ишларини олиб бориш ҳамда диндорлар ўртасида экстремизм тарқалишининг олдини олиш учун мудом ўз билим даражаларини ошириб боришлари керак,» деб қўшимча қилди у.\nҚозоғистон экстремистларга қарши позицияни қатъийлаштириб, реабилитацияга эътибор қаратмоқда\nҚозоғистон ҳукумати Суриядан қайтган жангарилар ва уларнинг оилаларини реабилитация қилиш билан бирга, террорчиларга қарши қонунларни қатъийлаштирмоқда.


Ўзбекистон компания ва корхоналари Ашхободда ўтган халқаро кўргазмада иштирок этди\nЖорий йилнинг 7-9 апрель кунлари Туркманистоннинг Ашхобод шаҳрида “Turkmen Build – 2016” қурилиш маҳсулотлари халқаро кўргазмаси бўлиб ўтди. Унда Ўзбекистоннинг компания ва корхоналари ўз маҳсулот ва хизматлари билан иштирок этди. Бу ҳақда «ЎзА» хабар бермоқда.\n“Turkmen Build” халқаро кўргазмасида Ўзбекистон, Германия, Греция, Хитой, Ҳиндистон, Россия, Беларусь, Эрон, Қозоғистон каби йигирмадан зиёд мамлакатдан икки юздан ортиқ фирма ва компания иштирок этди. Форумда қурилиш маҳсулотлари ишлаб чиқариш соҳасида энг сўнгги ютуқлар намойиш этилди. Унда замонавий қурилиш материаллари ва технологиялар, архитектура ва дизайн, лойиҳалаштириш, соҳада кадрлар тайёрлаш, дурадгорлик буюмлари, электр тармоқлари маҳсулотлари каби йўналишларга оид ўнлаб бўлимлар ишлади.\nКичик бизнес ва хусусий тадбиркорлик субъектларининг экспортини қўллаб-қувватлаш жамғармасидан маълум қилишларича, мазкур халқаро кўргазмада мамлакатимизнинг қурилиш соҳасида иш юритувчи ўндан зиёд хусусий компанияси иштирок этган. Кўргазма қатнашчилари Ўзбекистон миллий стендида юртимизнинг қурилиш маҳсулотлари ишлаб чиқариш борасидаги салоҳияти ва имкониятлари, таклиф этилаётган хизматлар билан танишган.\nКўргазма доирасида Ўзбекистон компаниялари турли мамлакатларнинг нуфузли фирма ва компаниялари билан соҳада ҳамкорлик ўрнатиш ва ривожлантиришга келишиб олган. Тадбиркорларимиз томонидан жами ўн беш миллион долларликдан зиёд экспорт шартномалари имзоланган.


18:45 / 05.02.2016\n2015 йилнинг 2-5 февраль кунлари Пекин шаҳрида Ўзбекистон томони раислигида Шанхай ҳамкорлик ташкилотига аъзо давлатлар Миллий координаторлари кенгашининг (МКК) навбатдаги мажлиси бўлиб ўтди. Бу ҳақда Ўзбекистон ТИВ сайти хабар берган.\nУчрашув давомида Қирғизистон, Қозоғистон, Россия, Тожикистон, Хитой ва Ўзбекистон делегациялари Ўзбекистон Республикасининг ташкилотга раислиги доирасида режалаштирилган ШҲТ низомий органлари тадбирларига тайёргарликнинг боришини кўриб чиқилди.\nТошкентда бўлиб ўтадиган Давлат раҳбарлари кенгаши ва Ташқи ишлар вазирлари кенгаши мажлислари, Хавфсизлик кенгашлари котиблари учрашуви ва бошқа тадбирлар давомида имзолашга киритиладиган ҳужжатлар лойиҳалари юзасидан фикр алмашилди.\nУфа шаҳридаги саммит қарорларини амалга ошириш билан боғлиқ масалалар, шу жумладан ШҲТнинг кенгайиши масалалари муҳокама қилинди.\nШҲТга аъзо давлатлар Ташқи ишлар вазирликлари ўртасидаги 2016 йилга мўлжалланган Ҳамкорлик дастури тасдиқланди.


Қозоқбой Йўлдош. Узун йўл боши ёки эркин сўз умри (2010) - www.ziyouz.uz\nБош саҳифа МатбуотҲозирги давр матбуотиҚозоқбой Йўлдош. Узун йўл боши ёки эркин сўз умри (2010)\nЎзбекистон халқ ёзувчиси Шукур Холмирзаев замонамизнинг забардаст адибларидан бири эди. Умр вафо қилганида улуғ ёзувчимиз шу кунларда муборак 70 ёшга тўлар эди. Афсус…\nАммо таскин ва юпанч борки, Шукур акадан бой ижодий мерос қолди. Ўзи ҳам иқрор бўлганидек ҳикоячилик жанрини янги босқичга кўтара олди. “Шарқ” нашриёти 2003 йилдан буён адибнинг 4 том сайланма асарларини чоп этди, ҳали қанча қисса, роман, эссе, яна қанча ҳикоялари бор. Барчасини жамласа эҳтимол 10 жилддан ошса керак. 3-жилдда “Эна қизим Сайёражон!” деб номланган икки бетдан иборат сўнгсўз (балки васият)ида ёзувчи жаҳоннинг Р.Тагор, Э.Хемингуэй, Ж.Лондон, О.Генридай довруқли адибларидан ҳам кўра кўп ва хўп ёзганини ифтихор билан таъкидлайди. Ана шу 3-китоб қўлёзмасини ўқиб чиқиб “ахир булар – дуру гавҳар, шедеврлар-ку!” дейди ҳайратланиб. Ўн саккиз йил бадалида бирор мартаям китоб чиқаришга қизиқмай, фақат ёзиш завқи билан яшаган устоз адиб мана шундай, ўз ижодий маҳсулотларининг ҳайбати ва сифатидан туйқус ҳайратини яширмайди.\nРостдан ҳам Шукур ака адабиёт, хусусан, наср учун ҳаётнинг бошқа неъматларидан, ҳамма нарсадан воз кечиб, ижодни эътиқод билиб яшади. Адабиётда мана шундай фидоийлик билангина ўрин қолдириш мумкинкинлигини исботлади.\nАлбатта, одамга Худойим берган истеъдод, маҳорат бўлмаса бу “кўп” асарлар қуруқ тарозибосар макулатура бўлиб қолар эди. Ш.Холмирзаев асарлари минбаад ундоқ эмас. Керак бўлса деярли ҳаммаси ўқилади.\nШ.Холмирзаев мустақиллик йилларида жуда баракали ижод қилди. Замонавий мавзуда бир-биридан гўзал асарлар битди. Роман, қисса, ҳикоя, эсселар… Дарвоқе, таъкидлаш жоизки, худди ҳикоячиликдаги каби муҳтарам устозимиз эссе жанрининг ҳам жуда катта имкониятларини кўрсатиб бера олди. Уларда ўнлаб машҳур замондошларимизнинг жонли маънавий қиёфаларини маҳорат билан чизди.\nАдибнинг ўлмас руҳи олдида бош эгиб дуо қиларканмиз, асарлари ҳали дунёнинг кўплаб мамлакатларида ҳам қадр топиб, севиб ўқилишига астойдил ишонгимиз келади.\nБиз қуйида адабиётшунос, профессор Қозоқбой Йўлдошевнинг Ш.Холмирзаев хусусидаги бадиасини ҳавола этаётирмиз. Ўйлаймизки, бунда Шукур аканинг ёзувчи сифатидаги баъзи қирралари, фавқулодда қудрати намоён бўлган…\nБадиий китобга қизиқиб, муаллифларни бир-биридан фарқлай бошлаганимдан буён Шукур Холмирзаев номини эшитиб, унинг асарларини ўқиб келаётган бўлсам ҳам, ўзини илк бор ўтган асрнинг 80-йиллари охирроғида Ёзувчилар уюшмасидаги бир йиғинда кўрдим.\nБошида қачон олингани номаълум ўша машҳур похол шляпа, асли хаёлчан қиёфасидаги паришонхотирликни янада кучайтирган Шукур ака йиғиннинг охирроғида раёсатга қарата: «Мен… Мен ҳам бир оғиз сўз айтсам бўлама?» – деди-да, сўз берилишига ишонган ҳолда жавобни ҳам кутиб ўтирмай, орқарокдаги жойидан юриб келаверди. Ўша куни нима дегани ҳозир тўла эсимда бўлмаса-да, унинг билимдонлиги, фикрларининг кутилмаган ва ўзига хослиги мени қойил қолдирган эди. Ёдимда: у ёш ёзувчилардан бири, менимча, Шойим Бўтаевга қарата: «Ҳар бир одамнинг оти унинг қайси миллатга мансублигини ҳам билдириб туради. Масалан: «Холмирза» бўлса, ўзбек; «Холмирзо» бўлса, тожик, «Халмурза» бўлса, ўрис, «Қолмирза» бўлса, қирғиз ё қозоқ экани билинади. Сизнинг қаҳрамонларингизнинг отларидан кимлигини билиб бўлмайди. Бунга эътибор қилиш керак», – деганди. У вақтларда мен бу хил йиғилишларга атай Гулистондан келардим, ҳали ижодкорларнинг биронтаси билан ҳам шахсан таниш эмасдим. Бу гап Шойимга айтилган бўлса керак деб чамалаётганимнинг сабаби унинг асарларидаги қаҳрамонларнинг оти менинг ўзимда ҳам шунга ўхшаш фикр уйғотарди.\nШукур ака булбулигўё нотиқлардан эмасди. Аммо у кўп нарса биларди ва айтиш керак деб ҳисоблаган гапини ўзига ёқадиган йўсинда унчалик қисинмай айта оладиган эркин одам эди. Ҳали гапирмай туриб, фалончи нима деркин деб хавотирланиб, қўлидан келгунча ўзини яшириб яшашга интиладиган одамлардан иборат муҳитда бу сифат жуда камёб эди.\nХуллас, Шукур ака гапини айтиб бўлди-да, саҳнадаёқ чўнтагидан арзон сигаретасини чиқариб, раислик қилаётган кишига: «Битта чекиб келсам майлима?» – дея ташқарига йўналди. Шу вақтгача у кишининг гапларидаги мантиқ мени ром қилган бўлса, энди унинг тутумларидаги эркинлик (балки, ўзига ярашиб турган эркаликдир бу) лол қолдирди! Билдимки, у ўрнатилган тартибларга тушадиган қолипдаги одам эмас. Буни ўзиям билар ва ўрни келиб қолганда, атай намойиш этарди. Унинг бу ройиши феълидаги ўзига хосликдан ташқари, қолипга сиғмайдиган одамнинг қуюшқонни истовчиларга ўзига хос исёни ҳам эди!\nЭларо машҳур, ўзининг бошқалардан бошқачароқ эканини билган ҳар қандай одамнинг феъли-хўйида бир қадар артистлик бўлади. Чунки таниқлилик ҳар қандай кишидан, ҳозирги тил билан айтганда, «имиж»ни тақозо этади. Шукур Холмирзаевда-ку артистлик жиҳати инчунун эди. Сабаби у кишининг табиатида азалдан ўзгага кўча билиш, бировнинг ҳолатини унинг ўзидан-да теранроқ туйиш қобилияти бор эди. Ундаги айни шу жиҳатни буюк отдоши Шукур Бурҳон ўз вақтида пайқаб, унга Ҳамлет ролини берганди.\nҲар қандай ўқувчи сифатида мен ҳам Шукур аканинг шахсига қизиқиб қолдим. Лекин у кишига яқинлашиш, танишиш ҳақида ўйлашга ҳам ботинолмасдим. Аммо тақдир меҳрибонроқ чикди: вақти келиб мен бир муддат Шукур аканинг Дўрмондаги хонасига деярли қўшни бўлиб қолдим ва бир қадар яқинлашиб кетдим.\n1991 йилнинг эрта кузаги эди. Кўпчилик мустақиллик эпкинларидан маст бўлиб, сўз ҳурлигидан мириқиб-мириқиб фойдаланиб юрган дамлар… У вақтлар Дўрмонда хусусий чорбоғлар қурилмаган, Шукур Холмирзаев Ёзувчилар дам олиш уйининг учинчи қаватида пиллапоянинг тўғрисидаги ўша машҳур хонасида яшарди. Ҳукуматнинг топшириғи билан бир гуруҳ олимлар адабиёт бўйича тузилган дастурни такомиллаштириш ва шу дастур бўйича адабиёт дарсликларини ёзиш учун Дўрмонга таклиф этилганди. Муаллифларнинг кўпчилиги Тошкентдан бўлиб, улар орасида марҳум проф. Акрам Каттабеков домла билан мен гулистонлик эдик.\nИжодий гуруҳ аъзоларининг кўпчилиги Дўрмондаги вазиятни яхши биладиган кишилар бўлганидан ҳар ким ўзига маъқул жойни танлаб олди. Айтиш керакки, олимларга жуда яхши шароит яратиб берилганди. Ҳамма биринчи ёки иккинчи қаватдан жой олишга ошиқарди. Дўрмонни биринчи бор кўриб турган, бу ернинг пасту баландини билмайдиган одам сифатида хоналар тақсимотининг охиригача кутиб турдим. Ва… гуруҳдагилардан ёлғиз менга учинчи қаватдан жой тегди.\nМуҳими, мен ўзим билмаган ҳолда Шукур Холмирзаев билан деярли қўшни бўлиб қолдим. Ҳар куни эрталик, тушлик, кечлик маҳали даврада Шукур ака кечирмиш воқеалар ҳақида гап бўларди-ю, негадир, ўзи кўринмасди. Бунга сари менинг қизиқишим ортарди. Ниҳоят, орадан бирор ҳафтадан мўлроқ вақт ўтиб, ёзувчига йўликдим. Негадир доим кечликдан сўнг гурунглашиб ўтирадиган, кўпинча жамоа бўлиб Дўрмон боғларини биргаликда айланадиган олимлар ўша куни қандайдир хавфни сезган полапонлардай жойларига тезгина тарқалишди. Ёлғиз ўзим кечки салқинда бирпас боғ айландим-да, хонамга кириб ишламоқчи бўлдим. Пиллапоялардан учинчи қаватга чиқиб, Шукур аканинг хонаси ёнидан эндигина ўтиб кетаётгандим, ярим очиқ эшикдан сочлари тўзғиган ёзувчи бошини чиқариб, юзимга қаради-да: «Салом! Қани бу ёққа киринг», – деди. Бу таклифдан кўра, амрга ёвуқроқ эшитилди.\nБундай бўлишини кутмаганим учун шошиб қолдим. Қайтадан салом бериб, сўрашдим. Ўзимни таништирдим. «Вой, айнонайин! Қозоқбой деганлари сизмисиз, Сизни биламан», – деди Шукур ака. Қувониб кетдим. Чакана гапми, шундай одам мени билса?! Ўша кунги кутилмаган тонготар суҳбатимиздан менга маълум бўлдики, кўпчилик ижодкорлардан фарқ қилароқ, Шукур ака ўзбек адабиётини ҳам, адабиётшунослигини ҳам мунтазам ўқиб борар экан. Шу куни ёзувчи мўлжалдаги ишини битириб, дам олишга тушган экан.\nТониғ бўлдимки, Шукур ака қаттиқ ишларди. Ёзаётган пайтида тўлиғича асарига кўчиб ўтар, қаҳрамонларининг хаёли билан яшар, уларнинг орасидан чиқиб кетмаслик учун ҳеч ким билан гаплашмас, мабодо юзма-юз келиб қолганда ҳам олдидаги одамни танимас ёки ўзини танимаганга солиб қўя қоларди. Чамаси, адиб ҳам вақтини қизғанарди, ҳам ҳолатдан чиқиб кетишдан қўрқарди.\nИшлашига яраша у кишининг дам олиши ҳам қаттиқ бўларди. Ўйлайманки, у кишининг дам олиши ишидан-да оғир кечарди. Чамаси, ёзувчи асарларида тасвирланган шароитга шунчалик кўчиб ўтардики, асар битгандан сўнг ҳам у ердан осонлик билан чиқиб кетолмасди. Шу боис хотираси ва руҳиятидаги эски «ёзувлар»ни ўчириши керак бўларди.\nСалкам уч ой мобайнида мен ўнларча марта ўшандай суҳбатдош бўлдим. Ва бизнинг ўзига хос гурунгларимиз то адиб умрининг охирига қадар турли даражадаги мунтазамлик билан давом этди. 1991 йил ноябрининг охирларида ана шу гурунгларимиз натижаси ўлароқ бир нарса ёзиб, ёзувчи ва олим Хуршид Дўстмуҳаммадга кўрсатгандим. Бу битикдан Шукур ака ҳам бехабар кетди.\nЎшандаги суҳбатлардан бирида, нима бўлди-ю, мен 7-синф дастурида М. Шайхзоданинг «Тошкентнома»сидан парча берилгани, асар бу ёшдаги болаларга унчалик мос эмаслиги тўғрисида гапириб қолдим. Шукур ака Шайхзоданинг «Йилларнинг саломин йилларга элтиб…» шеърини тўла ёддан ўқиди ва ўн тўрт яшар ўсмирларга ана шунга ўхшаш шеърларни ўргатиш фойдалироқ бўлишини айтди. Мен адибнинг хотираси ва билимдонлигига қойил қолдим. Шукур аканинг таклифини гуруҳдагиларга амаллаб ўтказдим. Ўша асар киритилди. Узоқ йиллар мобайнида ўрта мактабнинг 7-синфи ўқувчилари бу гўзал фалсафий шеърдан баҳраманд бўлишди.\nШукур аканинг табиатида менинг эътиборимни тортган энг бирламчи сифат унинг ҳаддан ташқари табиийлигидир. Ҳатто, унинг сунъийликлари ҳам табиий бўларди. Шу боис унга бир марта алданганлар ҳам яна қайта ёзувчининг «тузоғи»га илинаверишарди.\nУнчалик ҳозиржавоб бўлмаган, ҳатто, эшитган гапинида, бирданига англайолмаётгандай эловсираб турадиган Шукур ака, ўрни келганда, турли шумликлар қилишни ҳам жойига қўярди. Чунончи, кимнидир «тушириш» керак бўлганда, адиб ўз қурбони бўлмиш объектни шу қадар бехато топар ва унга шунчалар пухта ишлов берар эдики, «объект» Шукур аканинг ёнига кириб, унинг йўлига юраётганини билмай ҳам қоларди. Мен буни Шукрулло, Исоқ Ўктам, Турғунбой Ғойиб ва турли вилоятлардан келиб турадиган бошқа бир қатор катта-кичик ижодкорлар мисолида ўз кўзим билан кўрганман. Ўзим қаториларни айтиб ҳам ўтирмайман. Бизлар учун Шукур акага «ем» бўлиш жуда ёқимли туюларди. Ва бу ҳакда мақтаниброқ гапириб юрардик.\nШукур аканинг феълида, адабиётимизнинг намояндаларига муносабатда ҳам ўша табиийлик устувор бўларди. У ёзганларини тушунолмаётган ёки қабул қилишга қийналаётган ижодкорлар ҳақида очиқчасига гапирарди. Дейлик, у анча вақт талантли шоир Фахриёрнинг шеъриятини қабул қилолмай юрди. «Бу бола нима демоқчи ўзи, у нега мунча тилини бураб сўзлайди?» – деб қоларди баъзан. Мен ҳар сафар Фахриёр шеъриятидаги диққатга лойиқ бирор жиҳатни кўрсатишга интилардим. Далилларим у кишини қониқтирса, иВў, уккағар-е, жуда ақлли-ку бунингиз», – деб қўярди. Назар Эшонқулнинг ёзганларига кўникиши ҳам оғир кечганди. Ёш ёзувчиларда тил қашшоқлиги, уларнинг битганларида ўзбек тилининг таровати, имконияти бор бўйича кўринмаётганидан норози бўларди.\nШукур аканинг адабиётдан ортиқ нарсаси йўқ эди. У киши адабиёт учун ва фақат адабиётда мавжуд эди. Лекин у адабиётдан манфаат қидирмас, уни ўзига хизмат қилдириш мумкинлигини хаёлига ҳам келтирмасди. Унинг учун адабиёт яшашнинг шакли эди. Ҳолбуки, адабиётни тирикчиликка восита қиладиган кишилар қанча… Шоира ва журналист Нилуфар Сафо билан бўлган бир суҳбатда журналистнинг: «Ҳар бир инсон ўз ишига, ўз соҳасига фидойи бўлиши керак. Сиз адабиётшунослар орасида бу хислатни кўпроқ кимларда кўрасиз?» – деган саволига шундай жавоб берган эканман: «…Сўз одамлари орасида мен фақат Шукур Холмирзаевнигина адабиёт фидойиси деб айта оламан. Шукур ака ўзидан кўра адабиётни кўпроқ севмоқнинг уддасидан чиқди. У қулайликлардан воз кечиб, адабиётга хизмат қилишга ўзида куч топа олди. Ёзувчи адабиётни ўзига хизмат қилдирмади, аксинча, бир умр унга хизмат қилди. Шу боис адабиёт ҳам Шукур Холмирзаевни астойдил ёрлақади. Аслида ҳам адабиёт ижодкорга ҳеч нарса бермай туриб, ундан курбонлик сўрайдиган ҳодисадир.\nАдабиётни ўзига хизмат қилдирган ёзувчилар эса жуда кўп, лекин бадиий сўз, вақти келиб, улардан ўч олади. Танқидчилар орасида афсуски, бундай шахсни кўрсата олмайман. Чунки танқидчилар – эл қатори, рисоладаги одамлар. Рисоладаги одамларнинг эса фидойиликдан ташқари ҳам бир дунё мажбуриятлари бўладики, улар одамга ўзини фидо қилиш имконини ҳам бермайди. Лекин адабиётга кўлидан келганча ҳалол хизмат қилган адабиёттанувчилар ҳамиша бўлган ва бор». Ҳалиям шу фикрдаман.\n1999 йилнинг охирлари эди, шекилли, халқ оғзаки ижодини яхши билгани, билганидан ҳам кўра, фолклор асарлари ва уларнинг қаҳрамонлари руҳини туйгани боис Шукур аканинг фикрини олиш учун эндигина тугаллаган «Алпомиш» талқинлари» китобим қўлёзмасини ёзувчига бердим. Бир ойларга қолмай ўқиб чиқди, қўлёзманинг ҳар варағига фикрларини ёзиб қўйибди. Муҳими, китоб у кишига маъқул келибди. Шундан сўнг китобни олимларга кўрсатганман ва «Маънавият» нашриётига олиб борганман.\nКўпчилик ижодкорлар сингари Шукур ака ҳам кайфият одами эди. Кўпчиликдан фарқли равишда у ўз кайфиятини пардалашга уриниб ўтирмасди. 2000 йилнинг кўкламида адибнинг Дўрмондаги кулбасига бориб қолдим. Вақт тушга яқин эди, шекилли. Шукур ака жуда тажанг, ўзича кимнидир бўралаб сўкаётибди. Суриштирсам, сўкишлар Азим Суюнга қаратилган экан. Азим ака қадрдон жўрам бўлгани учун сабабини билгим келди.\n– Э, бу ноинсоф нодонни қаранг! Анов куни менга бир янги қозон берган эди. Бугун ишлатай деб олсам, аблаҳ, қопқоғини бермаган экан! Энди нима қиламан буни!\n– Ҳа, чиндан ҳам ноинсофлик қилган экан шоир. Келинг, манави фанерни қопқоқ ўрнида ишлатамиз, – дедим мен ўзимча қочириқ қилиб.\n– Дарвоқе, шундай қилса бўларкан, эсга келмаганини қаранг! – деди Шукур ака самимий жилмайиб.\nШу куни иккимиз ҳам чап томонимиз билан турган эканмиз, шекилли. Узоқ ўтирдик, мириқиб суҳбатлашдик. Анови сабил ҳам керагидан мўлроқ бўлди. Шукур ака гурунгнинг адоғида шаънга тегадиганроқ гап қилди. Мен ҳам индамай қўя қолмадим. Хуллас, иккаламиз аразлашиб ажрашдик. Анча вақт у кишини кўришга бормай юрдим. Қиш кунларининг бирида шоир Турсун Али қўнғироқ қилиб Шукур аканинг Юнусободдаги уйига бормоқчилигини, агар хоҳласам, мени ҳам олиб ўтиши мумкинлигини айтиб қолди. Бу шунчаки тасодифмиди ёки табиатан одамларни бир-бирига яқинлаштириб юрадиган Турсун Алининг билиб қилган ишимиди, ҳалигача тушунолмайман. Ўзимизга хос тайёргарлик билан устознинг бир хонали уйига бордик. Анчадан бери кўришмаганимиз учун жуда узоқ суҳбатлашдик. Бугунги адабиётнинг бу ёғидан кириб, у ёғидан чикдик. Шеърлар ҳам ўқилди.\nКетаётганимизда, адиб мени тўхтатди. Хонасига қайтиб, ниманидир анча қидирди. Ниҳоят, қидирганини топиб чиқди. Қўлида жигар рангли қоракўл тери бор эди. Миямдан: «Тиктириб бериш керак, шекилли», – деган ўй кечди.\n– Бу сизга мендан эсдалик бўлсин. Ёдгорлик деса ҳам бўлаверади, – деди Шукур ака.\nМен буни кутмагандим. Шоша-пиша адибнинг қўлини қайтаришга уриниб, қоракўл терини бошқа нарсаларга ишлатиш маъқуллигини уқтирмоқчи бўлдим. Шукур ака фикрида қатъий эди. Турсун Али ҳам:\n– Шукур аканинг қўлини қайтарманг. У киши ҳаммага ҳам совға беравермайдилар, – деди.\nЎша қоракўл тери азиз бир эсдалик сифатида ҳалиям турибди.\nШукур акада майда манфаатлар, ўзини аслидагидан баландроқ кўрсатишга чираниш бўлмагани учун у кишини ёмон кўриб бўлмасди. У билан келишмаслик, фикрига қўшилмаслик мумкин эди. Лекин, ўйлайманки, ёмон кўриб бўлмасди.\n«ЎзАС»нинг 2008 йил 28 ноябрида Низом Комиловнинг «Сен ҳаётни севардинг» мақоласини ўқиб қолдим. Унда Шукур Холмирзаев ҳақида «Сен ҳар қадамда ўзингнинг «Ёлғиз» куйингни хиргойи қилардинг. Биз сенга жўр бўлардик. Аммо ўхшатолмасдик… кейин ҳам ўхшатолмадик», – деб ёзади. Эсимга лоп этиб, 1991 йилнинг кузида ёзиб қўйиб, X. Дўстмуҳаммаддан бошқа ҳеч кимга кўрсатмаган ва оғамизнинг ҳолатидан келиб чиқиб, «Ёлғизлик» деб номлаган қайдларим тушди. Эҳтимол, Низом аканинг мақоласида Шукур ака «тобига келган»да тўхтовсиз айтадиган ўша сўзи ҳам, сўнгги ҳам йўқ даҳшатли куй кўзда тутилгандир. Менимча, ўша куй кўзда тутилган. Шукур аканинг куйини Сиз ҳам бир тинглаб кўринг:\nАлоҳида талант эгалари алоҳида руҳият ва алоҳида тақдир эгалари ҳамдир. Уларнинг бошқа алоҳидаликлари табиатларидаги алоҳидаликдан келиб чиқади. Аксарият катта истеъдод эгалари табиатан ёлғиз, атрофидаги энг яқин кишиларга ҳам бегона бўлишади. Уларни юзлаб одамлар ўраб туриши, тинимсиз олқишлаши, қарсаклар чалиши, қойил қолганликларини билдириши мумкин, лекин бу нарсаларнинг бирортаси ҳам талант эгасини ёлғизликдан қутқара олмайди. Чунки улар ҳамма қатори одамлар эмас! Ҳамма қатори ўйлай олмайди. Ҳамма қатори бўлмайди унинг туйғулари ҳам. Дунёни бошқача кўрадиган, атрофни одамлардан бошқачароқ сезадиган қилиб яратган уни қодир Эгам.\nКўпроқ била бошлаганим сари менга Шукур ака бутунлай ёлғиз одам бўлиб туюлаверди. Бундай қараганда, унинг ўтбошиси бутун, шогирдлари кўп. Қўли очиқлиги, ичишни қотиргани, суҳбати ёқимли бўлгани учун улфатлардан ҳам Худо қисмаган. Лекин у, барибир, ёлғиз. Даҳшатлиси шундаки, бу ёлғизликдан одамлар орасига кириб қутулиб бўлмайди. Эл қатори одамга одамларнинг ораси кифоя қилади. Талантли одам одамлар орасига эмас, одамнинг ичига кирмоқчи бўлади. Кўпчилик одамнинг ичи эса бўм-бўш! Ҳар ҳолда меҳр йўқ! Шу боис баъзан Шукур акани ўраб турган одамлар унинг ёлғизлигини тоқат қилиб бўлмайдиган жисмоний оғриқ даражасига чиқариб юборишади. Ва бу оғриқни босиш учун унга банг керак бўлади…\nАслида у киши табиатан ёлғизликни севадиган, шунга интиладиган, одамлардан кўра ўт-ўлану парранда-даррандалар билан тузукроқ тиллаша оладиган одам. Чунки одамдан бошқа нарсаларда ғирромлик йўқ. Шукур ака узоқ вақт ёлғиз ишлайди. Ишлаётганда тўй-томоша, маишат, учрашув у ёқда турсин, одам билан кўришмасам дейди. Кўришмайди ҳам. Мабодо, кўришиб қолганда ҳам танимайди ёки ўзини танимаганга олади. Чунки шу пайтда у ўзи яратган оламда, ўзи яратиб тасвирлаётган одамлар даврасида бўлади. Адибнинг хаёлоти яратган олам тўкис, ундаги одамлар покиза. Чиннидай нафис, гулдай нозик бу оламни ер бандасининг бир оғиз ножоиз гапи чилпарчин қилиши мумкин. Эвоҳки, Аллоҳ яратган бандалар адиб яратган бандаларга қараганда не қадар ғариб, не қадар майда! Шукур аканинг қаҳрамонлари қанчалар юксак ўйлайдилар, мардона сўйлайдилар, улкан ишлар қиладилар! Шундай оламу одамни атрофидаги майда кимсаларга қараб яратиб бўладими?\nЁлғиз ўзи узоқ вақт мобайнида мўлжалдаги бирор ишни битиргач, Шукур ака дам олади. У одамлар орасига кирмоқчи, улар қатори бўлмоқчи бўларди. Одамлар орасига кириб, одамлар қатори бўлиб дам олиш ёзувчига ҳам, унга рўпара келганларга ҳам қимматга тушади. У бир неча кун мобайнида улфатчиликка тутинади. Уйқу, овқат ҳам сабил қолади… Ўшандан кейин у «одамлар қатори» бўла бошлайди: тўхтовсиз сўкинади, ҳаммага дағал ва кескин баҳо бера бошлайди. Кишининг кўнглини оғритгиси келади. Шу тариқа хаёлотнинг беғубор осмонидан реалликнинг чирк босган заминига туша бошлайди ва унга ўзича «мослашади».\nШукур ака бундай вақтда ёнида ҳамиша кимдир бўлишини истайди. Деярли ҳамиша ёнида биров бўлади. Ва ачинарлиси шундаки, адиб барибир ёлғизлигича қолаверади. Чунки ер юзидаги барча сархушлар сингари у ҳам ким биландир дардлашмоқчи бўлади-ю, лекин унинг дардини тушунишмайди. Чунки у қалбининг қат-қатида қатланиб, етмиш икки томирида гупириб ётган дардларини айтиб беролмайди. Унинг дардлари бировга айтиб бўладиган анов-манов дардлар эмас! Бунинг устига у ўз дардини айтиб ўрганмаган. Ифодалаш бошқа масала! Хаёлидаги одамлар билан дардлашавериб ердаги одамлар билан гаплашишни-да унутаёзган адибни бошқа пайтда тушунмаган одамлар бу гал ҳам тушунишмайди, албатта. Ёзувчи шундоқ ҳам жўн одамлардан узоқни кўради, унинг хаёли шу ҳолда ҳам юксакларга парвоз қила олади.\nМўлжалланган иш битган, яъни хаёлот олами тугаган. Бу олам ўзининг бутун нафосатию гўзаллиги, нозиклигию мусиқаси билан чил-чил синган, вайрон этилган. Шу боис ҳолат оғир кечади жуда. Ростлик-ку ҳамиша ҳам оғир.\nШукур ака дардлашмоқчи бўлади. Ким билан бўлса-да, гаплашиш, юрагидаги туйғулар билан ўртоқлашиш енгиб бўлмас истакка айланади. Қайнаб ётган туйғуларни карахт тил ифодалай олармиди-ю, тинимсиз сўкишлару адоқсиз чекишлар туфайли калласи ғовлаган «суҳбатдош» тушунармиди?! Суҳбатдош ерда юрган ҳамма қатори хашаки бир одам. Ёзувчига бошқача одам керак. Гапирмаса-ю, тушунаверса. Қарабгина қўйиш кифоя бўлса! Бундай одам йўқ! Шундан бўлса керак, маълум босқичга етгач, Шукур ака сўкинишга тушади. Кейин тўхтовсиз гапираверади. Кўзлар ғазабли чақчаяди, қошлар милтикдан нишонга олаётганидай чимирилади, ҳатто қўли билан кимларнидир «отади» ҳам. Гапининг кўп қисми тоғ, милтиқ, ов ҳақида, ўзининг зўр овчилиги хусусида бўлади. Лекин зўр ёзувчи экани билан мақтанмайди. Маълум маромга етгач, қулоқларгача тўзғиб ётган узун сийрак сочлари устига похол шляпасини бостириб олиб ашуласини бошлайди.\nШукур аканинг ашуласи! У ҳақда гапириш бефойда. Фақат тинглаган тушунади. Йўқ! Тинглаган ҳам тушунмайди. Чунки тушунадиган нарсанинг ўзи йўқ. Қандайдир туйғу, эзгин, аммо бепоён ва мардонавор руҳгина бор. Уни ҳис этиш мумкин, холос!\nУнинг бир бошлангандан кейин сира тугамайдиган қўшиғида бир нечтагина сўз бўлади, холос. Ундаги асосий унсур томоқдан хирқираб чиқадиган, ширали, дардли ун. Шукур ака куйлай бошлайди: «Не ээйй, нэ ээййй, нэ ээйййй». Зарур оҳанг тезгина топила қолмайди. Ҳар қандай овоз ҳам ижрочининг туйғуларини ифодалай олмайди шекилли, Шукур ака тинимсиз такрорлайверади. Зўриққанидан юзлари бўғриқиб кетади, қўллар ғалати тарзда олдинга чўзилиб, қандайдир мулойим-кескин ҳаракатлар қила бошлайди, кўзлар ғалати юмилади. Тўхтовсиз тутатилаётган сигаретдан хона тутунга, атрофдаги барча нарса кулу қолдиқларга тўлиб кетади. Хонадаги ҳамма нарса айқаш-уйқаш, овқат ва сигарет қолдиқлари, ювилмаган идишлар, қаймоқ боғлаган совуқ чой. Ҳамма жойда шиша: ётган, синган, тик турган, тўла, бўш. Стол усти тўла қоғоз, қоғоз, қоғоз.\nШукур ака ҳамон куйлайди. Ниҳоят, зарур оҳанг топилади! Шунда унинг уйқусизликдан қизарган кўзлари бир зум жонланиб, юзлари ёришиб кетади. Зўриқиб, оғзининг бир чети билан салгина жилмайгандай бўлади. Бечора суҳбатдошига хурсанд бўлиб қараб қўяди. Сўнг бирдан: «Эҳ, барибир, ҳеч нарсани тушунмайсан. Чунки саводсизсан», – дея иддао қилади-да, куйлашда давом этаверади. Ўз овозига маҳлиё бўлаётгани шундоққина сезилиб туради. Сел бўлиб куйлайди. Сел бўлиб тинглайди. Куйлаб тинглайди, тинглаб куйлайди. Шу ҳолатга келганда қўшиққа бир-иккита сўз ҳам кириб кела бошлайди: «Келибб ҳолимни кўргинээййй», «Келииибб аҳволиммни кўргиинээйййй»…\nУнинг қўшиғи Сурхон бахшиларининг атайлаб бўғиздан оҳанг беришига ўхшамайди. Шукур аканинг қўшиғи оҳанглари бахшилар товушидан ҳам қадимийроқ ва салобатлироқдай туюлади. Унинг хиргойиси кўз ўнгимда, ҳеч қачон кўрмаганим Олтой тоғларини, Субйэр кенгликларини, поёнсиз Дашти Қипчоқни гавдалантиради. Яхши кўриб қоламан қўшиқчини. Меҳр билан юзига қарайман. Кўзлар юмуқ, ёқавайрон, сочлар паришон, юзига куллар суркалган, оёқ беўхшов чалиштирилган, ўзи бу дунёни унутган. Гўё у бу дунёда минг йиллар олдин ҳам яшаган. Абут-турк бўлиб! Олтойдан Ҳиндикушгача бўлган бепоён ҳудудда ёвларга даҳшат солиб жавлон урган, сара фарзандлар ўстирган, қудратли халқни бунёд этган. Қутлуғ умрини шону шавкатла яшаб ўтгач, минг йиллардан сўнг дунёга қайта келган. Кейинги келишида юртни хароб, одамларни пачақ ва майда кўриб ўтмишини, аввалги умрида қилган ишларини эсламоқчи-ю, хотира панд бераётир. Шундан у озурдажон.\nУнинг кўшиғи улуғ ёшли буюк мўйсафиднинг силқиб оқаётган қудратли армонлари! Бугунги кун омонат, ясама. Ҳақиқий ҳаёт бошқача! Ҳақиқий одамлар – бошқалар! Лекин қани улар? Қаердалигини биларди, лекин минг йиллаб яшаш осонми, қариликда унутиб қўйган! Эслаш оғир! Шу сабаб қўшиқ ҳам оғир. Чунки у тўхтовсиз оқиб, узоқлашиб бораётган хотира…\n1991 йил 25 ноябр.\nШукур ака ўзига, шахсиятига, истеъдодига хиёнат қилмай, ҳеч кимдан марҳамат кутмай, ўзи билганича ва ўзи истаганича яшади. Ёзувчининг ўзи эркин бўлгани учун унинг сўзи ҳам эркин эди. Эркин сўзнинг умри узоқ, парвози баланд бўлади. Негаки, эркин сўзнинг назари олисларга қаратилган, манфаат отлиқ чиркин юк пастга тортмайди. Ўйлайманки, улуғ ёзувчининг улуғ ва узун ҳаёт йўли энди бошланади.\n← Аввалги Аввалги Ўткир Ҳошимов: «Китобхон меҳрини ялиниб ҳам, буюриб ҳам, сотиб олиб ҳам бўлмайди» (2010)\nКейинги → Кейинги: Миразиз Аъзам. «Шеър инсон қувончи ва изтиробларини ўзида акс эттиради» (2010)


Freedom House Ўзбекистондаги демократик вазиятни яна паст баҳолади\n08 март 2021, Тошкент вақти: 14:56\nFreedom House ташкилоти эълон қилган янги ҳисоботда айтилишича, Россия ўтган йил давомида собиқ Совет давлатларидаги сиёсий режимларнинг янада репрессивлашишига сабабчи бўлган.\nСобиқ коммунистик давлатлардаги демократия вазиятини таҳлил қилиб келаëтган Freedom House ташкилоти “Ўтиш давридаги давлатлар” деб номланган йиллик ҳисоботининг сўнггисини эълон қилди.\nҲисоботда бу ҳудудлардаги демократик тизимлар аҳволи ёмонлашишда давом этгани ва бу тамойил сўнгги 10 йилдан бери кузатилаётгани айтилади.\nҲисоботга кўра, ўтган йил давомида собиқ Совет ҳудудида, Болқон давлатларида ва Марказий Европада коррупциянинг кучайиши кузатилган.\nСобиқ Совет мамлакатлари сўнгги 10 йил ичида демократик ривожланиш йўлидан кескин оғишгани айтилмоқда.\nШунга қарамай, ҳисоботда Украина ва Қирғизистондаги фуқаровий жамиятнинг 2013 йилдаги фаоллиги юқори баҳоланган.\nҲисоботнинг Ўзбекистонга тегишли қисмида бу мамлакатда коррупция кенг тарқалгани, матбуот эркинлиги йўқлиги ва фуқаровий жамият хавфсизлик хизматларининг доимий назоратида экани айтилади.\nFreedom House 2013 йилда Ўзбекистондаги демократик вазиятни 7 (0 энг демократик¸ 7 энг нодемократик) баллик ўлчов бўйича 6,93 баллга баҳолади.


Таъбирнома кўра тушдаги тўтиқуш - Tushlar-tabiri.uz\nТаъбирнома кўра тушдаги тўтиқуш\nҲар биримизга тўтиқуш чексиз сафсатани эслатади. Тушда ушбу қушни кўриш қандай маънога эга? Кўплаб талқинчилар ушбу воқеалар ривожига ўз баҳоларини беришади. Тўғри талқинни топиш учун, барча башоратлар билан танишиш керак.\nЗамонавий талқинларга кўра, бақироқ тўтиқуш иштирок этган туш, ҳамкасбларингиз орасидаги қуруқ миш-мишлар ва ғийбатларни билдиради. Агар тушингизда тўтиқушни гапиришга ўргатаётган бўлсангиз, ўнгингизда шахсий ҳаётдаги кўнгилсизликлар ғолиб келади. Севган одамингиз билан юзага келган келишмовчиликларнинг сабаби ғийбатлар бўлади.\nМиллернинг таъкидлашича, тушингиздаги тинмасдан гапирадиган ва куйлайдиган тўтиқуш, ўнгингиздаги кўплаб қуруқ гапларни ва фойдасиз нишонлашларни башорат қилади.\nТушдаги индамас тўтиқуш нимадан дарак бериши ҳақида ўйлаяпсизми? Бундай туш ҳеч қандай ортиқча ҳис-туйғулар ва кечинмаларсиз тинч ва хотиржам ҳаётни ваъда қилади?\nАгар тушда тўтиқуш ухлаётган бўлса, у ҳолда ўнгингизда сизнинг оилавий ҳаётингиз сизни уйғунлик кутаётган янги босқич арафасида.\nГришинанинг айтишича, тўтиқуш ҳақидаги туш бойлик ва омаддан дарак беради.\nТушда тўтиқуш қиёфаси\nТушда олачипор ва рангбаранг тўтиқуш нимадан дарак беради? Баъзи талқинчилар сизнинг ҳаддан ташқари таъсирчанлигингиз, режаларингизни амалга оширишга тўсқинлик қилишини айтишади. Осмондан ерга тушинг. Ахир, ҳар қандай одам сизни лақиллатиши мумкин. Ўзингизнинг феълингизни ва хулқингизни ўзгартиришга ҳаракат қилинг.\nУниверсал таъбирнома бўйича тушдаги оқ тўтиқуш ўнгингиздаги омаддан дарак беради. Мулоқот кўникмаларингиз билна олдингизга қўйган мақсадингизга осонгина эришишингиз мумкин. Агар тушингизда қора тўтиқушни кўрган бўлсангиз, у ҳолда муаммоларни ва қийин синовларни кутинг. Бундан ташқари, бундай туш ўзи билан жиддий касалликлар ва ҳатто ўлимни олиб келади.\nАгар тушда қафасдаги тўтиқушни кўрган бўлсангиз, нимага тайёргарлик кўриш керак? Гришина таъбирномасининг таъкидлашича, тушингизга кирган қафасдаги тўтиқуш йўқотилган ишончни қайтариш хоҳишидан дарак беради? Агар тўтиқушнинг кўриниши ғамгин ва бахтсиз бўлса, у ҳолда сизга қандайдир хавф таҳдид қилмоқда. Унинг сабаби одамнинг аҳмоқлиги бўлади.\nТушни Шереминская бўйича талқин қилсак, қафасга қамалган тўтиқуш сизнинг ҳаддан ташқари ўзингизнинг кучингизга бўлган ишончингиздан далолат беради. Бунинг натижасида сизнинг рақибларингиз қисқа вақт ичида сиздан устун келиши мумкин.\nТушда қафасдан учиб кетган тўтиқушни кўрдингизми? Шубҳасиз сизга яқинда қамоқдан чиққан одамдан жиддий хавф таҳдид қилмоқда. Бинода қамалган қушлар тўдаси, ўнгингизда омад ва мувафаққиятдан дарак беради.\nСаёҳатчининг таъбирномасига кўра, агар қиз бола тушида унга тўтиқуш совға қилинганини кўрса, у ҳолда яқин келажакда севгилисига унинг феълининг барча жиҳатлари очилади. Агар тушда қуш ҳаёт аломатларини кўрсатмаса, унда кундалик ҳаётда сизни ғийбатлар қуршаб олади.\nЭзоп ҳам тўтиқуш ҳақидаги тушни талқин қилади. Унинг башорат қилишича, тушда тўтиқушни кўриш, ўнгингизда обрў ва бойлигингизни йўқотишга олиб келиши мумкин бўлган, ёвуз ва енгил одамнинг маломатларига қолишингиздан дарак беради. Медеянинг таъбирномасига кўра, тушдаги тўтиқуш ўнгингизда фақат бекорчи гапларни олиб келади. Ҳаётда бу иш билан шуғулланмасликка ҳаракат қилинг.\nПарвозда қанотлари қоқаётган тўтиқушни тушингизда кўрдингизми? Билингки, яқин келажакда сизга узоқдан янгиликлар келади. Агар тўтиқуш тушингизда маҳкам боғланган бўлса, унда ўнгингизда сизга тухмат қилишади.\nҚизбола тушида унинг уйида яшаётган тўтиқушни кўрса, нимадан дарак беради? Эҳтимол, севгилиси унинг феълидан ёқимсиз ҳайратга тушади.\nАгар тушда тўтиқуш ўлик бўлса, эҳтимол туш кўраётган одамнинг ўнгида дўстларини йўқотиши кутилмоқда.\nАзарнинг таъбирномаси, тушдаги тўтиқуш нимадан дарак беради деган саволга, фаол ва сергап меҳмонларнинг келишини башорат қилади. ХХI аср талқинчисининг сўзларига кўра тушингизга кирган экзотик қуш фақат яхшиликни билдиради. Шубҳасиз, ўнгингизда сизни жуда ёқимли ўзгаришлар, бахт, қувонч ва мувафақият кутмоқда.


Лавров АҚШни коинотда қуролланиш пойгасини кучайтиришда айблади | Qalampir.uz\nЛавров АҚШни коинотда қуролланиш пойгасини кучайтиришда айблади\nОлам\t16 Ноябрь 18:22 2808\nАҚШ коинотда қуролланиш пойгасини фаол тарзда олиб бормоқда, Пентагон эса орбитал зарбали қуролларни синовдан ўтказмоқда. Бу ҳақда Россия Ташқи ишлар вазири Сергей Лавров маълум қилди.\n“Масалан, Қўшма Штатлар, ўзлари таъкидлаганидек, бизни коинотни ўзлаштириш учун универсал меъёрларини ишлаб чиқишга ундамоқда. Лекин шу билан бирга, кўп йиллар давомида Россия ва Хитойнинг космик маконда қуролланишни чеклаш бўйича келишувига эътибор ҳам бермай келади. Шунчаки эътиборсиз қолдирмоқда”, дейди Россия ТИВ раҳбари.\nВазирнинг таъкидлашича, Қўшма Штатларнинг ўзи ушбу қуролланиш пойгасини фаол тарзда ривожлантирмоқда.\n“2020 йилда улар космик қўмондонликни яратдилар, коинот стратегиясини қабул қилдилар, бу стратегиянинг асосий мақсадларидан бири – космосда кенг қамровли ҳарбий устунликни яратишдан иборат.\nЛавровнинг қўшимча қилишича, расмий Вашингтон бу ҳақда ҳеч кимни огоҳлантирмаган.\n“Бу стратегияни амалга ошириш учун Пентагон ҳеч кимга хабар бермасдан, орбитада жанговар қуролларни синовдан ўтказмоқда, жумладан, орбитага ракетага қарши мудофаа тизимини олиб чиққан”, дея таъкидлади Лавров.\nВазир Россия Федерацияси Президенти ушбу вазиятга бир неча бор изоҳ берганини эслаб, “бу бирор бир давлатнинг зарба қуроллари доимий равишда бошинг узра турадиган хавфсизлик соҳасидаги бутунлай бошқача вазият бўлишини таъкидлади”.\nАҚШ Россия Лавров\n03 Декабрь 14:30 53911\n02 Декабрь 20:14 41002\n03 Декабрь 15:41 37883\n03 Декабрь 20:24 31322


Ўзбекистонликлар биометрик паспорт билан Россияга кириши мумкинми?\n25 июн 2022, Тошкент вақти: 15:26\nЎзбекистоннинг янги биометрик паспорти.\n2015 йил 1 январдан бошлаб Россияга кириш хориж паспорти асосида бўлиши тўғрисида Россия ҳукумати қарори эълон қилинди. Озодликка келаётган аксар саволлар мана шу масалага қаратилган. Ўзбекистонда берилаётган янги биометрик паспорт билан 2015 йилда Россияга кириш мумкинми?\nРоссия кенгликларида меҳнат қилаётган бир қанча муҳлисларимиздан Озодликка тушган саволларда Россияда жорий қилинажак янги паспорт тартиби борасида қўшимча маълумот бериш сўралади.\n“Бизда, ўзбекистонликларда, загранпаспортимиз йўқ-ку? 2015 йилдан бошлаб эса Россияга фақат загран билан киритилар экан? Биз нима қиламиз?”, деб ёзади тингловчиларимиздан бири.\nРоссия Ташқи ишлар вазирлиги тарқатган расмий маълумотга биноан, 2015 йилнинг 1 январидан Россия Федерациясига кириб бораётган МДҲ мамлакатлари, хусусан Ўзбекистон фуқаролари, хориж паспортини тақдим этиши лозим.\nРоссия ҳукумати буни мамлакат чегарасини кесиб ўтиш тартибини ягона қолипга солиш ва миграция жараёнлари устидан назоратни кучайтириш зарурати билан изоҳлаб келмоқда.\n“Эътибор қаратамизки, 2000 йилнинг 30 ноябрида ўзаро визасиз борди-келдилар тўғрисидаги давлатлараро шартномани имзоланган мамлакатлар фуқаролари учун Россия Федерациясига кириш ва чиқиш учун олдингидек виза талаб қилинмайди”, дея хабар қилди Россия Ташқи ишлар вазирлиги.\nТаъкидлаш керакки, кўплаб МДҲ давлатларида алоҳида ички ва ташқи паспорт жорий қилинган.\nОзодлик билан суҳбатлашган Калининград вилояти Федерал миграция хизматининг паспорт-виза бўлими ходимаси Юлия Борисова ҳар бир мамлакат “ички ва ташқи паспортларга эга бўлиш бўлмаслик масаласини мустақил равишда ҳал этади”, деди.\n- Ҳафта бошида Россия Тожикистон фуқаролари учун ички паспорт билан кириш тартибини бекор қилди. Ўзбекистон масаласида ҳозирча алоҳида қарор қабул қилинмаган. Аммо ҳар бир давлат қайси паспорт билан фуқароларини ташқарига чиқаришга рухсат беришини ўзи ҳал этади,- деди Юлия Борисова.\nТошкент шаҳар туманларидан бирининг ОВИР ходими бу масалага ойдинлик киритиб, Россияга Ўзбекистонда берилаётган янги биометрик паспортлар билан бемалол кириб-чиқиш мумкинлиги айтди:\n- Россияда иккита – ички ва хориж паспорти мавжуд, бизда эса битта. Ана ўша паспорт бизда иккаласининг вазифасини бажаради, - деди 2015 йилдан бошлаб Ўзбекистон фуқаролари берилаётган янги биометрик паспортлар билан Россияга бориши мумкинлигини алоҳида таъкидлаган Тошкент шаҳар Хорижга чиқиш-кириш ва фуқаролик ишлари бўлими мутассадиси.\nАйни пайтда, жорий қилинган янги паспорт тартиби Ўзбекистондан ташқари Озарбайжон, Молдова, Украина, Тожикистон давлатларига таалуқлидир. Божхона Иттифоқига қўшилиш истагини билдирган Арманистон ва Қирғизистон масаласида ҳозирча узил-кесил қарор қабул қилинганича йўқ.\nСобиқ Совет Иттифоқи мамлакатларидан Россия биргина Грузия ва Болтиқбўйи мамлакатларига нисбатан виза режимини сақлаб қолмоқда.


Хитой ва Ўзбекистон ҳамкорлигида яратилган вакцина ҳар икки мамлакатда рўйхатга олингани маълум қилинди\n15:40 / 01.04.2021\nЎзбекистонда 1 апрелдан коронавирусга қарши оммавий эмлаш тадбирлари бошланмоқда.\nЭмлашда фойдаланиладиган вакциналардан бири – хитойлик ва ўзбекистонлик олимлар ҳаммуаллифлигида ишлаб чиқилган ZF-UZ-VAC2001 вакцинаси ушбу икки мамлакатда ҳам рўйхатдан ўтказилиб, қўллаш учун рухсат берилган.\nБу ҳақда ижтимоий тармоқларда тарқалган миш-мишлар асоссизлиги тўғрисида Kun.uz'га тақдим этилган расмий релизда сўз боради.\nҚайд этилишича, Хитойнинг «Zhifei Longcom Biopharmaceutical Co. Ltd» компанияси томонидан Ўзбекистонда 3-босқич синовлари ўтказилган ZF-UZ-VAC2001 вакцинасини Хитойда амалиётда қўллаш бўйича 2021 йил 10 март куни рухсатнома берилган.\nҲужжатни Хитой Фанлар академияси Микробиология институти, Соғлиқни сақлаш миллий комиссияси ҳузуридаги Тиббиёт технологияларини ривожлантириш бўйича илмий-тадқиқот маркази махсус ишчи гуруҳи тасдиқлаган.\nМазкур вакцина 2020 йил 1 март санасида Ўзбекистонда давлат рўйхатидан ўтказилиб, Соғлиқни сақлаш вазирлиги Дори воситалари, тиббий буюмлар ва тиббий техника экспертизаси ва стандартизацияси давлат маркази томонидан тегишли гувоҳнома берилган.\nҚўшимча қилинишича, Ўзбекистонда вакцина олган фуқаро, қандай вакцина билан эмланишидан қатъи назар, агар у икки (AstraZeneca) ёки уч маротаба (ZF-UZ-VAC2001) эмланиб, тўлиқ эмлаш курсини тамомлаган бўлса, унга эмланганлик ҳақида, махсус халқаро талабларга мос келадиган QR-кодли сертификат берилади.\nХитой-ўзбек вакцинасининг илк партияси Ўзбекистонга 27 март куни 1 млн дозада олиб келинган эди. ZF-UZ-VAK2001 вакцинасидан апрель-июнь ойларида яна 3,5 миллион доза олиб келиниши кутилмоқда.\nАввалроқ, Ўзбекистон ва Хитой ZF-UZ-VAC2001 вакцинаси нархи бўйича маълумотларни очиқламаслик тўғрисида давлатлараро шартнома имзолагани маълум қилинганди.\n23:55 / 11.04.2021\nХитой коронавирусга қарши ўз вакциналарининг самарадорлиги пастлигини тан олди — New York Post\n18:12 / 10.04.2021\nБой ва камбағал мамлакатлардаги коронавирусга қарши эмлаш суръати таққосланди\nАндижонда шу кунгача 10 мингга яқин нафар фуқаро эмланди. Бугундан барча туманларда эмлаш ишлари бошланди\nЎзбекистон-Хитой ҳамкорлигида ишлаб чиқилган вакцина нега 3 дозада олинишига изоҳ берилди


Ҳалима Худойбердиева. Икки қўлда ҳам малҳам тутиб (1990) - www.ziyouz.uz\nБош саҳифа МатбуотҚайта қуриш даври матбуотиҲалима Худойбердиева. Икки қўлда ҳам малҳам тутиб (1990)\n«Аёллар шароитини, оналик ва болаликни муҳофаза қилишни яхшилаш, оилани мустаҳкамлаш бўйича кечиктириб бўлмайдиган тадбирлар» ҳақидаги ҳужжатларда таъкидланишича, Иттифоқда туғилиш коэффициенти 1989 йилда ҳар 1000 киши ҳисобига 17,6 ни ташкил қилди. Бу 1971 йилдан буёнги энг паст кўрсаткичдир. Бу ҳолнинг илдиз сабаблари нимада деган савол туғилиши табиий. Сабаби, биз ҳали яратувчи халқимиз, жумладан ҳаётнинг боши — муҳтарама аёлга, онага яшаш, ишлаш шароитларини кўнгилдагидай яратиб беролганимиз йўқ. Бу ҳол Иттифоқда ва айниқса пахта якказироатчилиги боис тупроғи, ҳавоси бузилган, экологик шароити ночор бўлган бизнинг жумҳуриятимизда яққолроқ кўзга ташланади.\nЭкологик шароитнинг яроқсизлигига қўшимча иқтисодий етишмовчиликлар, турмуш даражасининг пастлиги, бундан келиб чиқадиган давоси топиладиган ва бедаво дардларнинг кўпайиши оммавий асабийлик, ҳар кунги кўнгилхираликлар зарби ҳамманинг ва аввало аёлнинг юрагини ишдан чиқаради. Чунки биз ҳали заводларнинг ҳавога пуркаётган аччиқ тутунларини бутунлай йўқотиб ёки ичимлик сувни, ерни тозалаб улгурмадик. Пахта майдонларини имкон қадар тез камайтирган, сочиладиган борки кимёвий оғулардан бутунлай воз кечган тақдиримиздаям бу тозаланиш жараёни ҳали ўн, ўн беш йилларга чўзилишини олимларимиз исботлаб беришаяши. Бугун теран томирлари, қарқарали дарёлари, сулаймон тоғлари заволга юз тутган она табиатимиз боис, унинг узилмас бир парчаси, бўлаги инсон соғлиги, Аёл сиҳати ҳам таназзулга рўбарў келди. Аёлга бугун ёрдам керак. Унинг соғлиги ишдан чиқди ҳисоб. Орол бўйида яшовчи аёлларнинг кўкрак сутидан токсидлар топилганига анча бўлди, Сариосиёда болаларга фтор бирикмаларининг ашаддий ҳужуми ҳали улар она қорнида эканликларидаёқ бошланади. Оролдан кўтарилаётган тузлар, сезилиб-сезилмай бутун аҳоли, жумладан аёллар, болалар соғлигини емириб бормоқда.\nТонг саҳардан бошлаб тун қоронгусигача жазирама офтобда алвон кўйлакларининг ранглари ўнгиб пахта даласида меҳнат қилаётган пахтакор аёллар кун тиғида қовжираб, қуриб боришаяпти. Бошқа муаммолар у ёқда турсин, жумҳуриятимизда ичимлик сув ҳам муаммо бўлиб турган районлар бор (Қашқадарёнинг Ғузор районида ҳар машина ичимлик сувига 15—20 сўм тўлаб ташиб келтиришади). Шундай жойларда истиқомат қилувчи аёллар ўзлари ичимлик сувга ҳам ёлчимаган ҳолда пахта етиштирадилар, хўжаликнинг бошқа тармоқларида меҳнат қиладилар. Ҳозирги шароитимизда агар одамнинг у учини бу учига етказиб бир нави яшаши учун 85 сўм керак бўлса, Ўзбекистонда киши бошига даромади 50 сўмдан ҳам тўғри келмайдиган оилалар ишчи-хизматчилар орасида 11 фоиз, колхозчилар орасида 25 фоизни ташкил этади. Мамлакатимиздаги кўп болали оилаларнинг учдан бир қисми бизнинг жумҳуриятимизда яшайди. Булардан 40 фоизи 7 ва ундан ортиқ болалилар.\nАёлларнинг тунги сменаларда ишлашлари тақиқланганига 30 йилдан ошганига қарамай, бу ҳол давом этиб келаётгани ҳеч кимга сир эмас. Саноатда ишловчи аёлларнинг қарийб ярми, қишлоқ хўжалигида банд бўлганларнинг қарийб тўқсон фоизи оғир қўл меҳнатини бажаради. Завод ва фабрикаларда меҳнат қилаётган аёлларнинг 18 фоизи тунги сменаларда ҳам ишлашга мажбур. Колхозчи аёлларимизнинг саратон жазирамасидаги меҳнати дам олиш кунларисиз суткасига 13—14 соатлаб давом этади. Иқтисодий ночорлик халқ турмуши ва айниқса аёл ҳаётида ўзининг сезиларли, гоҳо тузатиб ўрнига келтириб бўлмас изларини қолдирмоқдаки, бу ҳақда тўхталмай илож йўқ.\nАёлларимиз орасида камқонлик, ошқозон-ичак, сариқ, сил, рак, турли аёллар касалликлари кўрсаткичлари камаймаётганлиги, болалар, оналар ўлими кўрсаткичлари Иттифоқ миқёсидан анчагина юқорилиги юракни оғритади. Улар орасида турли тарафлама (дала, рўзғор, оила, болалар, жамоат ишлари) эзилиш оқибатида асабийлик, организмнинг заифлашуви, юқумли касалликларнинг кенг тарқалаётганлиги бугуннинг инкор қилиб бўлмас аччиқ ҳақиқатларидир.\nЖумҳуриятимиз болалар ўлими бўйича Иттифоқда юқори ўринда туради. Ўзбекистонда болаларнинг боғчалар билан таъминланиши 34,5 фоизни, айрим вилоятларда бу кўрсаткич 20 фоизни ташкил қилади. Шу мавжуд боғчаларнинг ҳам қарийб ярми гигиена талабларига жавоб бермайди. Уларда канализация тармоғи, иссиқ сувлар, иситиш системалари йўқ… Бу мушкулотлар юки ҳам аввало бечора аёллар елкасига тушади. Яшаш учун оддий имкониятларнинг йўқлиги, кўрпасини бошга тортса, оёғи очилиб қолаётган бу ночор ҳаёт, дардлар йиғила бориб гоҳо фожиаларни келтириб чиқараяпти. Аёллар ўлимининг содир бўлиб турганлиги, уларнинг ўзларини ёқиш фактлари камаймаётганлиги ҳам бугун ҳаётимизда бундай фожиали оқибатларни келтириб чиқараётган сабабларнинг илдизлари жуда чуқур эканлигини кўрсатмайдими? Жамиятдаги моддий ночорлик аёлни аста-секин маънавий қашшоқлик занжирлари билан ҳам чирмаб олди. Улар, айниқса қишлоқ аёлларининг кўпчилиги ўз ҳақ-ҳуқуқларини яхши билмайдилар. Мутасадди маҳкамалардан ўз ҳақларини ундириб ололмайдилар. Бугуни, келажакларига бефарқ яшайдилар. Ишга кириш зарурати бўлган тақдирда ҳам раҳбарларимиз болали, ҳомиладор аёлларга рўйхушлик бермай, тўраларча муносабатда бўладилар.\nЖамият мана шундай, дейиш мумкинки, инқироз ҳолатда турганида ҳукуматимизнинг ёш болали ҳамда серфарзанд оилаларга янги имтиёзлар бериш борасидаги бу уринишлари, қарорлари, шубҳасиз катта гап. Аёлларимиз бола туғиб, тарбиялаганлари учун ҳам маош олиб яшашлари, қадрланишлари мумкин бўлган эзгулик даврига қадам қўяяпмиз.\nМен аёлларнинг яшаш, ишлаш шароитларини яхшилаш хусусидаги СССР Олий Совети қарори билан синчиклаб танишиб чиқдим.\nУлардан «ишламайдиган аёлларга ҳам ойликни энг кам миқдорининг 50 фоизи тўланиши» ҳақидаги бандига қўшимча менинг шахсий фикрим шундан иборатки, бизда аксарият оилаларда 5—6 тадан фарзанд борлиги сабабли аёлларимиз ишламаслиги табиий. Шунинг учун ҳам уларга иш ҳақининг 50 фоизини тўлаш — денгиздан томчи деган гап. Менимча, уларга кам иш ҳақи 100 фоиз тўланса, эҳтимол, уларнинг амал-тақал тирикчилик ўтказишларига имкон яратилар.\nҚарорнинг қуйидаги, яъни:\n8-бандда: Давлат болалар уйларида тарбияланувчиларнинг ота-оналаридан ундирилган пулни вояга етгунча банкда, шу боланинг счётида сақланиши;\n6-бандда: Ҳомиладор аёлларнинг туғуруқ отпускаларининг узайтирилиши;\n9-бандда: Аёлларнинг ва болаларнинг юк кўтариш нормаларини, оғир ва зарарли корхоналарни, мутахассисликларни қайта кўриб чиқиш;\nАёлларни тунги сменалардан озод қилиш, биринчи навбатда болалари 14 ёшга тўлмаган, ёки 16 ёшга етмаган инвалид болалари бор аслларни озод қилишнинг аниқ муддати ва тартибини аниқлаш;\n10-бандда: Аёллар ва болалар саломатлигига зарарли таъсирни олдини олиш мақсадида тамаки йиғиш ва уни қайта ишлашнинг зарарсиз технологияларини ва шунга мувофиқ бўлган меҳнатни ташкил қилишнинг формаларини ишлаб чиқишни ва қўллашни Иттифоқдош республика Министрлар Советига топшириш каби имтиёзлар халқимиз ҳаётига бир қатим нурдай кириб келадиган, унинг соғлиғини тиклаш, ҳаётини изга солиш мақсадида ўртага ташлашга асосли фикрлар борки, уларни миннатдорлик билан таъкидлашимиз ва ҳаётга тезроқ тадбиқ этишга киришишимиз керак бўлади.\nШу билан бирга, менинг фикримча, Иттифоқда аёллар, оналар аҳволини яхшилаш хусусидаги бу ҳужжатга Ўрта Осиё жумҳуриятлари, жумладан Ўзбекистондай қийин шароитли, бирдан-бир ишонган уммони — Ороли туз пуркаб турган, суви, нони, ҳавосигача таркиби бузилган ночор аҳволдаги жумҳурият аёллари турмушини яхшилаш масаласи алоҳида бўлим бўлиб кириши керак эди.\nМодомики Ўзбекистон пахта базаси бўлиб қолаверар экан, пахтакор аёллар (пахтада ишлайдиганларнинг 90 фоизи аёллар) ҳаётини чуқурроқ ўрганиш ва шу асосда уларга ёрдам беришнинг аниқ, асосли йўллари кўрсатилиши керак эди.\n«Советская женшина» журналидаги бир далилга диққат қилдим:\n«Мамлакатимизда ўртача олганда янги туғилган минг чақалоқнинг 25 таси нобуд бўлади. Ўзбекистоннинг Фарғона вилоятида бу рақам 45 тага тенг. Бу ерда ҳар йили тўрт минг гўдак нобуд бўлади…» Бу фикрлар Фарғона вилоятигагина хос эмас.\nКасалхоналардаги шарт-шароитларнинг ниҳоятда ночорлиги, 2—3 ўринга 6—8 тагача бемор болалар жойлаштирилган, димиққан палаталар, оддий дори-дармонларнинг муттасил етишмаслиги ва ниҳоят болаларни ҳам, катталарни ҳам бирдай ҳолдан тойдираётган моддий етишмовчиликлар… Буларга қўшимча бизнинг моддий аҳволимизни ўнглаб ололмаётганлигимизнинг яна бир жиддий сабаби маънавиятимизнинг у қадар бутун эмаслигида деб ўйлайман. Жойларда, вилоятларда одамлар саломатлиги, болалар, аёллар соғлигини ўйлаб, аниқ ҳисоб-китоблар асосида планлаштирилиб, етарли маблағ ажратилиб болалар касалхоналари, поликлиникалари қуриш ўрнига уларга алмисоқдан қолган, маҳкамавий эски идоралар мослаштириб берилмоқда. Бу путурдан кетган биноларни ҳар йили, гоҳо икки мартадан ремонт қилишга тўғри келаётганини ҳисобга олсак, биринчидан, бу бинолар ўша биз харажатидан қочган янги биноларга кетадиган маблағдан кўпроғини аллақачон ўмариб кетаяпти. Иккинчидан, бу зах, тўкилиш арафасида турган биноларнинг бемор болалар соғлигига таъсири… Биз чуқур мулоҳаза қилмай иш юритиш, хўжалик юритиш жафоларини кўп тортдик. Эндиги хатоларимиз, айтиш керакки, бизни янада қашшоқлаштиради.\nБиз жумҳуриятимизнинг суви, гили пахта якказироатчилиги боис заҳарланди, дедик. Пахта даласида ишловчиларнинг 90 фоизи аёллар, дедик. Демак, ўша аёлларнинг ҳар бирининг соғлигида бу оғулар ўз таъсирини бугун кўрсатаяпти ёки эртага кўрсатади. Ноҳиялар, вилоятларимизда биз журналимизда эълон қилган сирдарёлик механизатор Ҳабиба Мирзаевадек 40—45 га кирмай ранглари сомондай сарғайиб 7—8 хил касб касалликларини орттириб, қўлларида яримжон, инвалидлик қоғозчасини олган ва ололмай юрган пахтакор механизатор аёлларимиз озми? Пойтахтимиз Тошкентда шундай беморларни даволайдиган «касб касалликлари касалхонаси» борлигинию, бу дунёга келиб кўрганию билгани шу пахта орқасидан неча хил касал орттирганини ўзи ҳам билмай дунёдан ўтаётганлар йўқми орамизда?\nТелевидениенинг Орол ҳақидаги кўрсатган фильмларидан бирида Қора ўзакда туғилган ҳар 10 боланинг 6—7 таси оламдан ўтаётгани ҳақида эшитганимда, юрагим орқамга тортиб кетди.\nМуолажа столида ётган, икки кўзигина йилтираб тириклигидан белги бериб турган, эти бориб суягига ёпишган… бу ҳолдаги ногирон, мажруҳ болаларни уруш кинолари, концлагерлардагина кўрардик. Ўйламай иш юритиш оқибатида бошимизга тушган аччиқ кўргулик бу!\nЎлаётган сенмисан, ё мен фарқ қилолмайман,\nКўз ёшим денгиз, аммо ўзни ғарқ қилолмайман,\nОртда жарлик, олдга ҳам бир қадам жилолмайман,\nАросат, оралиқда ўлмасайдик, Оролим!\nБугун ҳолдан тойган Оролни ҳам, аёлни ҳам қутқариш, дардига малҳам бўлиш учун «Аросат оралиқ»дан чиқиш, депсиниб туравермай йўл топиб, имкон топиб халқнинг косасини оқартириш, тараққиёт машиналарини олдинга жилдириш керак бўлади. Турмуш, тирикчилик юклари остида эзилган аёлнинг нафас олиши енгиллашадиган, болаларининг юзларига қон югурадиган, ранг кирадиган кунларга бир кун бўлса-да тезроқ етиш учун ҳаракат, халқнинг ўзини тушунган ҳолдаги оммавий ҳаракати бошланмас экан, бизнинг узуқ-юлуқ, яккам-дуккам ҳаракатларимиз натижа бермайди.\nШундай ривоят бор: эмишки, бир табиб зотни ёриб кўрса, қуш юрагининг бир жойида каттагина доғи, яраси бор экан. Қушнинг юрагидаям доғ бўлар экан-да, деб ҳайратланган табиб бошқа бир қушнинг ҳам кўксини ёрибди, кўрсаки, унинг ҳам юрагининг икки-уч жойида доғ. Бу — энди ривоят-да. Жумбушга келган табиб мингта зоғнинг кўксини ёриб кўрган эмиш. Бирортасининг кўксини доғдан холи кўрмаган табиб шундай хулоса қилган экан:\n«Ки бу дунёда бир зоғи-бедоғ йўқ».\nОрамизда бугунги аҳволимизнинг ғоят мушкуллигини тушунмаган, бугунги муаммолар таъсиридан юрагига ларза, доғ тушмаган одамнинг ўзи йўқдир балки. Иттифоқдан ташқари, жумҳуриятимиз раҳбарияти ҳам бугун халқнинг аҳволини чуқур ҳис этиб, ўз имкониятларидан келиб чиқиб, унга ёрдам бериш йўлларини қидирмоқда, топмоқда.\nЕтмиш йил давомида ишлаб, елкаси яғир бўлган деҳқоннинг бугунга келиб ерга эга бўлиши кичкина гап эмас. Касалванд, ҳомиладор аёлларга давлат ҳисобидан маблағ ажратилиши, болаларнинг бепул овқатлантирилиши, Президентимизнинг дастлабки эзгу ишларидан бўлган оналарга тўланадиган нафақаларнинг икки ҳисса оширилиши каби кўпгина халқ тақдирини ўйлаб қилинаётган улуғ ишлар борки, бу бизни яхши кунлар келаётгани, аҳволимизнинг ўнгланажагидан умидвор қилади.\nШу билан бирга, яна ўша ота-боболаримизнинг «етти ўлчаб, бир кес» мақоли жуда теранлиги, кун тартиби, яшаш тарзидан ҳеч қачон тушиб қолмаслиги ҳақида ўйлайман. Ўнгламоқ учун ҳамма нуқтада, ҳамма соҳада комплекс тарзда етти ўлчаб тадбирлар белгиланмас экан, ишда силжиш бўлиши қийин. Болаларни баҳорги армияга жўнатиш кунларида кўпгина баҳслар, тортишувлар бўлди. Шундай суҳбатларнинг бирида ўртага тушган “Бутунлай соғлом бўлмаган болаларни армияга бермасак-чи” — деган фикр врачларни ҳам ўйга толдирди. Шундай, бутунлай ҳамма аъзолари соппа-соғ болаларимиз борми ўзи, бўлса улар болалар орасида неча фоизни ташкил қилади?\nБиз бугун кўпгина кўнгилсизликларимизнинг боши, еримиз, сувимиз, тупроғимиз, ҳавомиз таркибининг бузилиши, аҳоли орасида турли хил юқумли касалликларнинг кўпайиши кабилар пахта якказироатчилиги, еримизга ташланган кимёвий дорилардан келиб чиқаётганлигини тушуниб турибмиз. Ахир ҳар гектар ҳайдаладиган ерга солинадиган заҳарли кимёвий дорилар АҚШда 2 килограмм, Иттифоқимизда 3, Ўзбекистонда 54,4 килограммга тўғри келса, Ўзбекистонда касаллик кўплиги, ўлим кўплигидан ажабланишнинг ўзи кулгили эмасми?! Бизнинг бу ҳолатимиз илдизи қирқилган дарахтни, илдизи қирқилганини эсдан чиқариб, унинг сўлиб бораётганига ҳайрон бўлиб қараш, ачиниб қарашга ўхшаб кетмайдими?\nҚирқилиш, ўлиш олдида турган илдизни асраш учун аввало тупроқ, сув, ҳавони тозалаш керак, бизда эса Аркадий Марнинг ёзишича, («Шарқ юлдузи», 3-сон) «Кейинги саккиз йил мобайнида Ўзбекистонда рак билан оғриш 16,5 фоизга ортди. Ҳар йили жумҳуриятимизда 13800 киши рак билан оғриб нобуд бўлмоқда. Заҳарли кимёвий моддаларни ишлатиш йилдан-йилга ортиб бормоқда. 1987 йилда СССР чет элдан 500 миллион сўмга ёки икки йил аввалгидан уч баробар кўп пестицид сотиб олди. Бу заҳарнинг асосий қисми Ўрта Осиё ўлкалари ерларига сепилади. Масалан, Ўзбекистонда 1989 йилда аввалги йилдагидан 15 минг тонна кўп пестицид сарфланди. Бу заҳарли моддалар пахта навини, унинг фойдали хусусиятларини ишдан чиқараяпти, тупроқ таркибини бузаяпти, ундаги фойдали таркибий қисмларни қираяпти. Қолаверса, ўзимиз ҳам «заҳар ютишга мажбур бўлаяпмиз».\nШундай. «Етти ўлчаб, бир кесиш» ҳамма нуқталарда қатьий қоида бўлмас экан, биз минг азобда бир нуқтадан топган имкон, шифо, малҳамларимиз билан бошқа нуқтадаги йўл қўйган хатоларимизни ювиш, дардларимизни даволашга мажбур бўлаверамиз.\nЎзимизни ўз илдизимизга болта уришдан тийиб фаросат билан иш юритишимизга тўғри келади. Ишлаб чиқаришни тўғри режалаштирмас, кескин чоралар кўриб касаллик тарқатувчи манбалардан зудлик билан воз кечмас эканмиз, халқ тили билан айтганда, кўп ейман деб уринган билан боридан ҳам ажраб қолавсрамиз. Касаллик тарқатувчи манбадан қутулмас эканмиз, бизнинг камқон, бемор аёлларга ёрдам тариқасида ажратаётган маблағларимизга ўхшаш жуда кўп хайрли тадбирларимиз сувга оқизилгандай изсиз кетавериши табиий. Биз йўл топиб, имкон топиб элга касаллик пурковчи мана шу кимёвий заҳар номли юҳони бартараф қилмасак, элимизга узатилган икки қўлимизнинг бирида шифо, малҳам, бирида заҳар тураверади, деган гап бўлади. Ваҳоланки, ери, суви, ҳавоси заҳарланган, гўдаклари нимжон, аёллари касалванд элни икки қўлда ҳам шифо, малҳам тутмай даволаб бўлмайди. Даволаб олмасликнинг ҳеч иложи йўқ. Чунки аёллар шу бугун, шу бемадор ҳолда ҳам қўлларида, юракларининг остида авайлаб келажакни, шу юрт келажагини кўтариб юрибдилар.\nБиз ўтамиз. Бу Ўзбскистон деган экологик шароити увада, кўкси минг жойидан ярадор, тўкилай-тўкилай деб турган қалъа қолади. Ватан қолади. Биз улгурмаган ишларни амалга ошириш, бу ҳар бир тоши табаррук Ватанни тиклаш, бутлаш ишлари яна шу, бугунги жабрдийда аёлнинг қўлларида, юрагининг тагида улғаяётган нимжонгина болалар зиммасига тушади. Уларни турли касаллик, бало-қазолардан асрашимиз, топилмас жавҳардай жону имонимиз кафтида асрашимиз ўзимизнинг халқ сифатидаги давомимизни асрашимиз эмасми?\n← Аввалги Аввалги Омон Мухтор. Халқ билан гаплашишни биламизми?\nКейинги → Кейинги: Назар Тўраев. Олимнинг нурли умри


Туғилган кун ЗУЛФИЯ МЎМИНОВА » "Оқдарё овози" газетаси\nТуғилган кун ЗУЛФИЯ МЎМИНОВА\nБугун Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмаси аъзоси, шоира Зулфия Мўминова таваллуд топган кун. Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмаси жамоаси шоирани ушбу сана билан муборакбод этади.\nЗулфия Мўминова 1959 йил 15 июль куни Самарқанд вилояти Нарпай туманида туғилган. 1985 йили Тошкент давлат университети (ҳозирги ЎзМУ)нинг Филология факультетини тамомлаган.\nЗулфия Муминова таниқли шоира, ўзбек хотин-қизлари ва ёшларининг севимли ижодкори. Ўз овози, ўз мухлисларига эга шоира 11 та насрий ва насмий китоблар муаллифи саналади. Таниқли бастакорлар унинг юздан ортиқ шеърларига куй басталаган. Бу қўшиқлар Ватан, Истиқлол, Она каби энг муқаддас мавзуларга бағишланган бўлиб, телеканал ва радиоканаллар орқали, шунингдек, Мустақиллик, Наврўз умумхалқ байрамлари дастуриларида эл севган санъаткорлар томонидан ижро этилган.\nУ мустақиллик йилларида, айниқса, самарали ижод қилди. Ана шу йиллар нашр қилинган “Самога сочилган юлдузлар” (1991), “Истиқлол – олтин гулим” (1991), “Қудратли юртимга” (1994), “Ғиждувон ободдир, Ғиждивоний ҳаёт” (1999), “Никоҳ шартномаси”, “Тўйдан олдин тиббий кўрик” (2006), “Сурхоннинг муҳтарама аёллари” (2009), “Биринчи ўқитувчим” (2009), “Аёлга гул беринг” (2017), “Бир куни дарс қолдирган, бир умр пушаймондир” (2009), “Аёлга бахт беринг” (2011), “Сурхоннинг тадбиркор ўғлони” (2019), “Буюк уйғониш” (2019), “Ишқ боғида бор эдим” (2019), “Ассалом, саодат тонги” каби шеърий, бадиий публицистик китоблари мухлислар томонидан илиқ кутиб олинди. Шунингдек, шоиранинг болалар учун ёзган “Хўроз нега учолмайди?” (1995), “Донишманд тошбақанинг кўзойнаги”, “Болаларга китоб беринг”, “Юмшоғой исмли типратиконча” (2019) каби китоблари ҳам ўз ўқувчиларига эга.\nЗулфия Муминова 1999 йилда “Аёллар йили” муносабати билан ўтказилган республика кўрик-танловининг “Йилнинг энг фаол ижодкор аёли” номинацияси ғолиби бўлган, 2018 йилда ўтказилган “Энг улуғ, энг азиз” республика кўрик-танловининг адабиёт йўналиши бўйича 1-ўрин муносиб кўрилган.\nЗулфия Мўминованинг меҳнаткашлиги, жамоат ишларидаги фаоллиги давлатимиз томонидан муносиб баҳоланиб, 2001 йилда “Дўстлик”, 2018 йил “Меҳнат шуҳрати” орденлари билан мукофотланган.


Ҳомила жинсини аниқлаш календари. Хитой тақвими ва бошқа усуллар - MedLife.Uz\nҲомила жинсини аниқлаш календарьи. Бўлғуси оналар ҳар доим ҳам фарзандлари қиз ёки ўғил туғилишини олдиндан билишга ҳаракат қилишган. Ҳомила жинсини аниқлаш замонавий тиббиёт учун мураккаб нарса эмас. Ултратовуш (УЗИ) апарати боланинг жинсини ҳомиладорликнинг 15-17 ҳафталаридан бошлаб айтиб бериши мумкин. Лекин бу даврда ҳомила энди ривожланаётган бўлади, жинсий аъзоларини апарат экранида аниқ ажратиб ва таниб олиш қийин вазифа. Ўзингиз экранга кўз ташлаганингизда ҳеч нарсани ажрата олмасдингиз. Шунинг учун ҳам базида ҳаттоки, ултратовуш апарати ҳам нотўғри натижа беради. Бу УЗИ апаратининг айби эмас балки, мутахассис адашганини билдиради. Фақат ҳомиладорликнинг 30-ҳафталарига келибгина бўлғуси фарзанднинг ким бўиб туғилишини ултратовуш ёрдамида катта аниқлик билан айтиш мумкин.\nЮқорида усул тиббиётдаги энг ишончлиси бўлса ҳам кўпчилик, бўлғуси оналарни қониқтирмайди. Бунга энг катта сабаб ултратовуш ҳомила жинсини олдиндан айтиб бера олмаслигидир.\nҲомила жинси нимага боғлиқ?\nБола жинсини аниқлаш учун Хитой календарьи\nҚон янгиланиш усули\nЗамонавий тиббиёт тан олган ҳеч қандай усул ёлки фан билган бирон бир билим фарзанднинг ким бўлиб туғилишини олдиндан айтишга ожиздир. Қолаверса, илмий қарашларга кўра, ўғил ёки қиз туғилиши умуман аёл кишига боғлиқ эмас. Фақат эркак киши уруғ суюқликидаги сперматозоидаларга боғлиқ бўлар экан. Мактабда биология дарслигидан эсласангиз керак, аёлларнинг тухум ҳужайраларида фақат бир хил “Х “ хромосомлар бўлади. Эркакларда эса 2 хил “Х“ ва “Й“ хромосомали сперматозоидлар, уруғ ҳужайралари мавжуд. Янги ҳаёт пайдо қилиш пайтида эркакдан аёл тухум ҳужайрасига шу икки хромосомадан бири ўтади. Натижада “ХХ“ бўлса қиз, “ХЙ“ комбинация ҳосил бўлса ўғил фарзанд туғилади. Албатта, қайси хромосомали уруғни бериш ҳам эркак киши ихтиёрига боғлиқ эмас. Ҳаммаси тасодифга боғлиқ.\nТиббиёт ҳомиланинг жинсини олдиндан аниқлашни иложи йўқ деб ҳисоблайди. Лекин қадим замонлардан бери шу мақсадлар бир неча усуллар қўлланилиб келинилади. Булар орасида хитой тақвими, япон календарьи, қон янгиланиш методи каби бир неча анъанавий усуллар бор. Улар турли хил манбаларга асосланган ва 100% тўғри натижа бермайди. Лекин кўп аёллар бундай методларга ишонишади. Нафақат ишонишади, балки унга қараб фарзанд жинсини режалаштиришади ҳам. Қуйида бундай йўллардан бир нечтасини кўриб чиқамиз.\nҚадимги Хитойликлар турли хил нарсаларга уста бўлишган, тўғри ҳозиргилари ҳам қадимгиларидан қолишмайди. Ривоят қилишларича ушбу календарьдан Хитойликлар император оиласида ўғил ёки қиз фарзанд туғилишини режалаштиришда фойдаланишган экан. Чунки ҳукмрон династияни давом эттириш учун албатта ўғил фарзанд керак бўлган.\nБу усул ҳам ҳомила жинсини аниқлаш календарьига ўхшаш. Фақат ойларга эмас балки қон янгиланиш, алмашиниш вақтига асосланган.\nБунинг учун қуйидагиларни билиш зарур. Эркакларда қон ҳар 4 йилда, аёлларда эса ҳар 3 йилда алмашинади. Хуллас аёллар қони 3, 6, 9 …. 18, 21, 24… ёшларда (ҳар 3 ёшда янгиланади). Эрилариники эса сал узоқроқ 4, 8 …. 16, 20, 24 … ёшларда янгиланади. Шунга кўра ҳисоблаш мумкин. Дейлик аёл 21 ёшда эркак эса 25 ёшда. Унда аёл қони айнан шу 21 ёшда янгиланган бўса турмуш ўртоғиники эса охирги марта 24 ёшда янгиланган. Аёл қони “янгироқ“ хулоса қиз туғилади.\nХисоб китобларга йўқ бўлсангиз бу онлайн сервисдан фойдаланишингиз мумкин. Ҳамма ҳисоб китобларни ўзи бажаради, сиз фақат туғилган йиллар ва агар бўлса катта қон йўқотиш саналарини киритасиз.\nХулоса қилиб айтадиган бўлсак ушбу методларга қаттиқ ишониш керак эмас.\nCategory: Ҳомиладорлик Leave a comment\nPrevious PostАтеросклероз: белгилари, сабаблари, турлари ва даволаш усуллари\nNext PostОёқлардаги веналарнинг варикоз кенгайиши


Генерал Назарзода исëнида қатнашганликда айбланганларга 30 йилгача қамоқ жазоси тайинланди.\nТожикистон Бош прокурори Юсуф Раҳмоннинг билдиришича¸ мамлакат маҳкамалари ҳукми билан 170 одам Имомали Раҳмонни ҳокимиятдан ағдариш мақсадида уюштирилган давлат тўнтариши уринишига алоқадорликда айбдор деб топилган.\n2015 йил сентябрида Тожикистон Мудофаа вазири ўринбосари¸ генерал Абдуҳалим Назарзода томонидан уюштирилгани иддао қилинган давлат тўнтариши уриниши давомида Назарзода ва унинг 15 тарафдори ўлдирилган эди.\nБу воқеадан сўнг Раҳмон ҳукумати мамлакатдаги асосий мухолифат гуруҳи Ислом уйғониш партиясини исëнчи генерални қўллаганликда айблади ва партияни террор ташкилоти деб эълон қилди.\nПартиянинг муҳожиратдаги етакчиси Муҳиддин Кабирий ҳукумат иддаоларини инкор этиб келмоқда.


18:2313 июнь куни жонли эфирда Ўзбекистон кубоги саралаш босқичига қуръа ташланади 0 18:11Рауль "Шальке"ни бошқариши мумкин 0 17:55Карикатура: Месси ёзда "Барселона"дан кетмайдиган бўлди 1 17:302006 йилнинг энг яхши тўпурарлари билан танишинг 1 17:10Расман: Про лига формати ўзгаради, олтин очколар бўлмайди, жамоалар Ўзбекистон кубоги йўлида рақобатлашади 0 16:57Роналду ва Месси коронавирус пандемияси пайтида қанча пул ишлаб олишгани маълум бўлди 5 16:33Сёминнинг истеъфосидан сўнг "Локо"нинг ижтимоий тармоқдаги саҳифалари обуначилари камайди 0 16:15Вилли Саньол Эрон терма жамоасини бошқариши мумкинми? 2 16:10Месси "Мальорка"га қарши ўйинни ўтказиб юборадими? 3 15:51Тачмурод Агамуродов — "Қизилқум" бош мураббийи 23 15:40Футболдаги қизиқарли фактлар. Қандай қилиб сариқ ва қизил карточкалар пайдо бўлган? 1 15:17"Севилья" "Барселона"да ўйнаётган собиқ футболчисини ортга қайтаришга уриниб кўради 0 14:58U-19 Осиё чемпионати туфайли Суперлиганинг 4та учрашуви жойи ўзгаради 8 14:50Ажойиб! "Порту" футболчилари шифокорларга миннатдорчилик билдириш мақсадида махсус либосларда майдонга чиқишди 0 14:48Бу йилги Про-лига ва Ўзбекистон кубоги формати ўзгаради 4\nИван Соловьёв: “Таркиб бўйича ҳаттоки, “Пахтакор”дан ҳам кучлимиз” 19