Матншунослик давр талаблари даражасидами? (давра суҳбати) (2010) - www.ziyouz.uz\nБош саҳифа СуҳбатларМатншунослик давр талаблари даражасидами? (давра суҳбати) (2010)\nҲозирги замон адабиёт илмида бадиий асар матни таҳлил ва талқиннинг асосий объектига айланди. Зотан, матн замирида асар муаллифининг дунёқараши, инсон ва жамият ҳақидаги консепцияси, бадиий-эстетик принциплари, санъати, макон ва замон, миллий тафаккур мужассам бўлади. Қолаверса, матн таҳлили бадиий асарни холис баҳолашга имкон яратади.\nЭркин илмий-ижодий муҳит барқарорлашган Мустақиллик даври ўзбек адабиётшунослигида бадиий асар таҳлилининг замонавий, илғор тенденциялари бўй кўрсата бошлади. Адабий меросга янгича нуқтаи назардан ёндашиш, мумтоз адабиётимиз намуналарини маънавий-ахлоқий тарбиянинг энг таъсирчан асоси сифати ҳар жиҳатдан ўрганиш истиқлол йилларида фаол тус олди. Яқин ўтмишда “диний-мистик”, “ғайришўровий”, “сарой адабиёти” деган сиёсий ёрлиқлар билан ўқиш-ўрганиш ман этилган асарлар илмий ўрганилиб, кўп нусхаларда чоп этилди. Бу борада матншунослар, тадқиқотчилар хизмати эътирофга лойиқ.\nБироқ адабий меросимиз намуналарини бугунги талаб даражасида мукаммал тадқиқ этиш ва нашрга тайёрлаш матншунослик соҳаси олдига жиддий вазифаларни қўяётгани сир эмас. Айни пайтда матншунослик муаммолари нималардан иборат, уларнинг ечими қандай, деган саволлар долзарб бўлиб турибди. Ана шу масалаларни муҳокама қилиш ва тегишли хулосаларга келиб олиш учун таниқли олимлар, тадқиқотчилардан бир гуруҳини давра суҳбатига таклиф этдик.\nҚуйида сиз таниқли адабиётшунос олимлар: профессор Суйима Ғаниева, филология фанлари докторлари — Нурбой Жабборов, Нусратулло Жумахўжа, Шодмон Нафасов, филология фанлари номзодлари — Қодиржон Эргаш, Рашид Зоҳидов ва Қўлдош Пардаевнинг бугунги матншунослик муаммоларига доир фикр-мулоҳазалари билан танишасиз.\nСуйима ҒАНИЕВА: — Бугунги кунда матншунослигимиз олдида жиддий вазифалар турибди. Жумладан, кўплаб асарларнинг илмий-танқидий матнларини тайёрлаш зарур. Шу кунгача Лутфий, Саккокий сингари шоирлар асарлари босилиб чиққан. Бироқ улар девонларининг мукаммал нашрларини тайёрлаш лозим. Мана, яқинда Лутфийнинг аввалги нашрларига кирмай қолган шеърларини Анқара нашри асосида чоп этдик. “Мажолис ун-нафоис” изоҳлари билан нашр қилинмоқда. Келгусида Лутфий девонининг мукаммал нашрини тайёрлашимиз лозим. Саккокий ва яна бошқа кўп шоирларнинг мукаммал нашрларини тайёрлашни йўлга қўйиш зарур.\nАлишер Навоий асарлари нашрлари устида ҳам амалга ошириладиган ишлар талайгина. Масалан, шоир асарларининг академик (илмий), илмий-оммабоп нашрларини тайёрлаш керак. Уларни тайёрлашда, албатта, шу кунгача чиққан нашрлардан фойдаланиш билан бирга қўлёзмаларга ҳам қайта мурожаат этиш лозим. Матншуносликдаги илмий-танқидий матн, чоғиштирма матн, илмий нашр, илмий-оммабоп нашр каби тушунчаларни, улар ўртасидаги фарқларни тушуниб етишимиз керак. Чоп этилаётган асарга илова қилинадиган шарҳ ва изоҳлар, луғатлар ҳам шунга қараб белгиланиши лозим. Шу пайтгача бизда “Хазойин ул-маоний”нинг илмий матни мавжуд эмас. Бизнинг назаримизда, кейинги йиллардаги дастлабки мукаммал нашр ҳисобланган “Ҳазойин ул-маоний” (1959 — 1960), кейинги 20 жилдликка кирган девонлар ҳам илмий-танқидий матн асосида чоп этилмаган. Албатта, уларни тайёрлаш учун кўп меҳнат сарфланган, катта-катта олимларимиз жиддий изланишлар олиб борганлар. Шундай бўлса-да, “Хазоин ул-маоний”нинг илмий-танқидий матнини яратиш бугунги куннинг долзарб муаммоларидан.\nЯна, “Хамса” достонларини изоҳлари билан қайта нашр этишга эҳтиёж бор. Нашрлардаги кичик хатоларни излаб вақт сарфлаш ўрнига, каттароқ — халқ учун фойдалироқ ишлар билан шуғулланиш керак, деб ўйлайман.\nТаржима асарларнинг табдилини тайёрлаётганда аслиятга солиштиришдан эринмаслик керак. Матншунослик, манбашунослик соҳалари шошма-шошарликни ёқтирмайди…\nНурбой ЖАББОРОВ: — Албатта, бу соҳада олдимизда талайгина вазифалар турибди ва улар ниҳоятда долзарбдир. Мен, аввало, матншуносликда эришилган ютуқларимизни алоҳида таъкидлаб ўтишни истардим.\nЎзбек матншунослиги шу пайтгача, шубҳасиз, салмоқли ютуқларни қўлга киритди. Бу ютуқлар, айниқса, улуғ мутафаккир Алишер Навоий асарларини ўрганишда яққолроқ кўзга ташланади. Порсо Шамсиев, Ғулом Каримов, Ҳамид Сулаймон, Азиз Қаюмов, Суйима Ғаниева сингари устоз олимларнинг бу борадаги фаолияти таҳсинга лойиқ. “Хамса”, “Мезон ул-авзон”, “Мажолис ун-нафоис” каби беназир асарларнинг илмий-танқидий матни яратилгани навоийшуносликни янги босқичга юксалтиргани бугун ҳеч кимга сир эмас. Матншуносликда эришилган бу ютуқлар кейинги даврда Бобур, Огаҳий, Фурқат ва бошқа мумтоз шоирлар, ижодкорлар мероси мисолида давом эттирилаётгани қувонарли ҳол. Мен бунга иккита мисол келтириш билан чекланаман. Биринчиси, Муҳаммад Ризо Огаҳийнинг дунёда ягона қўлёзма нусхаси Санкт-Петербургда сақланаётган “Шоҳид ул-иқбол” асарининг матншунослик аспектида тадқиқ қилингани, асар матнининг илмий изоҳлар, кўрсаткичлар билан нашр этилгани бу соҳада сўнгги йилларда қўлга киритилган салмоқли ютуқлардандир. Иккинчиси, Мутрибийнинг “Тазкират уш-шуаро” ҳамда “Нусхайи зебойи Жаҳонгир” асарлари тадқиқи асосида яратилган монография. Салоҳиятли олимлар Нафас Шодмонов ва Исмоил Бекжоновнинг бу ишлари фақат муайян асарларнинг теран ўрганилгани билангина эмас, матншуносликнинг бир қанча назарий-методологик масалалари ҳал этилгани билан ҳам аҳамиятлидир. Бу тадқиқотларда ягона нусхали матн устида ишлаш принциплари, матн тарихи, тазкиранависликнинг хос хусусиятлари сингари муаммоларнинг назарий асосда ишлангани фикримизни тасдиқлайди.\nМатншунослик олдида ечимини кутаётган долзарб муаммолар нималарда кўринади? Биринчидан, дунёда фаннинг бу жабҳаси замон талаблари даражасида ривожланган бугунги кунда биз ҳануз матншуносликнинг системали яхлит назариясини ишлаб чиқа олганимиз йўқ. Тўғри, бу борада муайян ишлар амалга оширилмоқда. Лекин бу ишлар талаб даражасида эмас. Ваҳоланки, жаҳоннинг бир қанча мамлакатлари фан ва таълим марказларида матншунослик назариясига оид йирик ҳажмли тадқиқотлар яратилган. Матншуносликнинг барча ижтимоий фанлар, жумладан, адабиётшунослик, археография, диалектология ва тарихий тилшунослик сингари соҳалар билан муносабати масаласи анча чуқур ўрганилган. Бу фанга оид муаммоларни ҳал этишда дунё олимлари палеография, герменевтика, мумтоз поэтика ва стилистикада эришилган ютуқлардан самарали фойдаланмоқда. Модомики соҳани ривожлантирмоқчи эканмиз, бу тажрибаларни танқидий ўрганишимиз зарур. Бироқ бу хорижий матншунослик қолипларини кўр-кўрона амалиётга татбиқ этаверамиз дегани эмас. Ўзбек матншунослиги ўзига хос хусусиятларга эга. Матншунослик назариясини ишлашда ана шу ўзига хослик эътиборга олиниши шарт. Бу борада Миллий университетимизнинг мутахассислик кафедрасида муайян ишлар бошланган ва эришилган натижалар яқин орада жамоатчилик ҳукмига ҳавола этилишидан умидвормиз.\nИккинчидан, матншунослик анча тараққий этган айрим мамлакатларда муайян миллий адабиёт тарихида ўзига хос мақомга эга ҳар бир ижодкор асарлари юзасидан кенг қамровли текстологик тадқиқотлар амалга оширилган. Бизда эса, навоийшуносликни истисно қилганда (ваҳоланки, бу борада ҳам ҳал этилиши зарур бўлган муаммолар етарли), аҳвол мақтанарли эмас. Кўпроқ баҳсларимиз мумтоз адабиёт намуналарининг жорий имлога табдилидаги хатоларга оид экани, матншуносликнинг фундаментал масалалари эътибордан четда қолаётгани ҳам бунинг исботидир. Ҳамон мумтоз адабий меросимиз намуналарини табдил қилишнинг илмий принципларини ишлаб чиқа олганимиз йўқ. Турфа хилликлар, хатоликлар негизи шунга ҳам бориб тақалади. Эски ўзбек ёзувини ўзлаштирган баъзи мутахассисларимиз араб, форс тилларидан бехабар. Буларнинг барчасини билганларда эса, адабий идрок етишмайди. Бунга лаёқатли бўлса, мумтоз ижодкорларимиз эътиқодининг асоси бўлган ислом арконлари ва тасаввуф бўйича тасаввури чала. Хуллас, муаммо кўп. Уларни ҳал этиш учун таълим стандартларини, ўқув дастурларини ана шу талабларга мувофиқлаштириш зарур.\nУчинчидан, бугунги кунда жаҳон олимлари матншуносликни ўқитишда анча илгарилаб кетди. Соҳага оид электрон дарслик ва ўқув қўлланмалари, энциклопедиялар, онлайн кутубхоналар, матн тадқиқининг янгича методлари яратилаётгани бунинг далилидир. Биз эса бу борада анча орқада эканимизни тан олишимиз керак.\nНусратулло ЖУМАХЎЖА: — Менингча, биринчи навбатда, матншуносликнинг марказий ташкилий масалалари тўғрисида муҳокама юритиб, қатъий бир тўхтамга келиб олиш зарур. Булар — махсус матншунослик ҳайъатини тузиш, матншунослик жараёнларига ягона андозавий механизм сифатида хизмат қиладиган матн имлоси қоидаларини тузиш, матнларни тайёрлайдиган ва чоп этадиган мутахассис ҳамда нашриётларнинг ваколатлилик даражасини белгилаш, мамлакат миқёсидаги матншунослик ишларини мувофиқлаштиришдан иборатдир.\nҲозир мумтоз асарлар матншунослиги бўйича етук малакали мутахассислар бармоқ билан санарли даражада оз. Агар улар сарҳисоб қилинадиган бўлса, бир-икки кишидан нарига ўтиш ҳам қийин. Чунки қолганлари сезиларли даражада фаол эмас. Эҳтимол, бу мавжуд матншунос мутахассисларга эътибор ва рағбат камлигидандир. Аксарият мумтоз матн нашрларида соҳанинг қилни қирқ ёрадиган заҳматкаш мутахассисларидан фойдаланмаслик, аксинча, уларни четлаб ўтишга интилиш ачинарлидир. Матншунослик амалиётига мана шундай ёндашув оқибатида бугунгача биронта адибимизнинг меросини матн сифати ва савияси жиҳатидан мукаммал даражада чоп этилган, дея олмаймиз. Алишер Навоийнинг 20 жилдли “Мукаммал асарлар тўплами” ҳам бундан мустасно эмас. Уни буюк мутафаккир меросининг ҳажми жиҳатидан мукаммал нашри дейиш мумкин. “МАТ” тузувчи, тақризчи ва масъул муҳаррирлари доираси, асосан, ношир муассаса мутахассисларидан таркиб топган. Айрим матншунос мутахассислар умуман жалб этилмаган. Матн сифати ва савияси яхши бўлиши учун, аксинча, кўпроқ холис мутахассисларни жалб этиш мақсадга мувофиқ бўларди. Гап шундаки, Алишер Навоий мероси бир-икки муассасанинг мулки эмас, балки умумхалқ мулкидир. Назаримизда, мумтоз матнлар нашрини доимий назорат қиладиган, мувофиқлаштирадиган холис бир ҳайъат зарур. Унинг номи Республика матншунослик ҳайъатими, комиссиясими, кенгашими, қандай аталишидан қатъи назар, шунчаки маъмурий бир тузилма эмас, балки матншуносликнинг марказий амалий бошқарув механизми бўлиши лозим. Чоп этиладиган ҳар бир ёдгорлик матни мана шу ҳайъат тасдиғидан ўтмоғи муҳимдир. Акс ҳолда, миллий мерос намуналарини чоп этишда бошбошдоқлик, ўзбошимчалик, монополизм, чаласаводлик ҳоллари кучайиб кетиши мумкин.\nН.ЖАББОРОВ: — Бу муаммоларни ҳал этиш, биринчи навбатда, малакали мутахассислар етиштириш билан боғлиқ. Миллий университетимизда бу соҳага оид магистратура мутахассислиги, аспирантура, фан доктори ва фан номзоди илмий даражасини олиш бўйича ихтисослашган кенгаш фаолият кўрсатаётир. Докторантура очилиши режалаштирилган. Натижалар ёмон эмас. Бир қанча иқтидорли ёшлар етишиб келаяпти. Яқин орада муайян самаралар кўзга ташланишидан умид қилиш мумкин.\nТажрибалар матншунослик бўйича бакалавр йўналишини очиш зарурати борлигини кўрсатаяпти. Магистратурага бу соҳа бўйича дастлабки билимларни пухта эгаллаган ёшлар қабул қилинса, натижа яна ҳам яхшироқ бўлар эди. Матншуносликнинг назарий асосларига оид дарсликлар, ўқув қўлланмалари яратилиши зарур. Ўқув жараёнини такомиллаштиришда замонавий ахборот технологияларидан фойдаланиш самарадорлигини ошириш керак.\nБундан ташқари, бизнингча, бошқа турли соҳаларда бўлгани сингари, матншунослар жамиятини ташкил этиш, соҳага оид барча муаммоларни мувофиқлаштириш, ўзаро фикрлашиб ҳал этиш яхшироқ самара берар эди.\nҚодиржон ЭРГАШ: — Ҳақиқатан ҳам, матншунослик муаммолари кейинги пайтларда адабиётшунослигимизнинг диққат марказида турган долзарб масалалардан бири бўлиб қолди. Бу ҳақда кўп гапирилди, матбуот саҳифаларида фикр-мулоҳазалар билдирилди. Бундай фикр алмашувлар, танқидларга қарамай ҳозирча бу соҳада жиддий ўзгаришлар юз бергани йўқ. Ҳолбуки бизда етарли илмий салоҳият, малакали матншунос олимлар бор. Бизнингча, бунинг сабаби ана шу кучларнинг тарқоқлигида бўлса керак. Юқорида айтилган фикрга тўла қўшиламан: уларни бирлаштирувчи бир марказ зарурга ўхшайди. Агар Алишер Навоий номидаги Тил ва адабиёт институтида матншунослик ва манбашунослик бўлими ташкил этилса, у ана шундай марказ вазифасини бажарган бўлур эди.\nҚолаверса, мазкур соҳадаги муаммоларни ҳал этишга хизмат қилувчи таъсирчан чора-тадбирларни топиш ва амалга ошириш зарур. Ана шулардан бири, бизнингча, илмий-танқидий матнлар яратганлиги учун илмий унвонлар бериш амалиётини кенг жорий этишдир. Бундай амалиёт катта ижобий натижалар берган бўлур эди. Чунки илмий унвон олиш учун тақдим этиладиган тадқиқот устида аспирант ёки докторант энг камида уч йил ишлайди, изланади. Бундай иш кўп синовлардан, муҳокамалардан ўтади. Илмий-танқидий матн тузишни номзодлик ёки докторлик ишлари қилиб бериш кўплаб юксак савияли илмий-танқидий матнларнинг юзага келишига омил бўлиши мумкин. Бу масаланинг бир томони. Иккинчи томондан эса, бу амалиёт малакали матншунос олимларнинг етишиб чиқишига ҳам хизмат қилади.\nБу ерда илмий-танқидий матнларни тузиш, умуман, матншунослик принципларини ишлаб чиқиш масаласи ҳам муҳимлиги тўғри таъкидланди. Бунда адабиётимизнинг ўзига хос хусусиятларини ҳисобга олиш лозим. Маълумки, ўзбек мумтоз адабиёти асарлари эски ёзувда (араб ёзувида) яратилган. Илмий-танқидий матн, одатда, асар қайси ёзувда яратилган бўлса, ўша ёзувда тузилади. Ҳозирги пайтда биздаги барча нашрлар, хоҳ оммавий, хоҳ илмий бўлсин, жорий ёзувда амалга оширилади. Бундай шароитда илмий-танқидий матн ҳозирги нашрлар учун асос бўлиб хизмат қилишдан иборат ўз функциясини бажара олмайди, зеро, у, ҳозир айтиб ўтганимиздек, эски араб ёзувида тузилади. Бу ёзувда эса битта сўзни турлича ўқиш мумкин. Оқибатда жорий ёзувдаги нашрларда хатолар, хилма-хилликлар келиб чиқади. Мумтоз адабиётимиз асарлари нашрларида учрайдиган хатоларнинг энг катта қисми айнан шу омил билан, яъни араб ёзувидаги сўзларни нотўғри ўқиш билан боғлиқдир. Бундан келиб чиқадиган хулоса шуки, ўзбек мумтоз адабиёти асарларининг илмий-танқидий матнларини яратишда аслият ёзувидаги асосий матн билан паралелл равишда жорий ёзувдаги матннинг ҳам тузилиши шарт қилиб қўйилиши лозим. Ана шу тарзда тузилган танқидий матнгина ҳозирги барча нашрлар учун асос бўлиб хизмат қила олади.\nН.ЖУМАХЎЖА: — Яқинда бир тадқиқотчи мумтоз шоирларимиздан бирининг ижоди юзасидан илмий иш ёзаётиб, унинг девонини ҳам “Танланган асарлар” номи билан нашр этибди. Мен илмий ишни ўрганиш муносабати билан “Танланган асарлар”ни ҳам мутолаа этдим. Юзаки қараганда, бир фан номзодлиги ишини уддалаш баробарида девонни ҳам нашрга тайёрлагани учун тадқиқотчига тасанно айтгинг келади. Бироқ мутолаа жараёнида бирорта хатосиз асар ва саҳифа йўқлигини, қўпол матний хатолар қалашиб ётганини кўргач, адабий меросимизнинг эгаси борми ўзи, деб ўйлаб қолар экансан, киши. Ахир, девон чоп этилса-ю, у сифат ва савия жиҳатидан яроқсиз аҳволда бўлса, унинг ноширдан бошқа кимга фойдаси бор? Хўш, дуч келган одам мумтоз мерос намуналарини эски ўзбек ёзувидан ҳозирги имлога кўчириб нашр эттиравериши мумкинми? Бу борада ҳуқуқ ва ваколат қандай бўлмоғи керак? Юриспруденция нуқтаи назаридан, албатта, ҳар бир фуқаро бунга ҳақли. Лекин амалда наинки ҳар бир фуқаро, ҳаттоки олий маълумотли адабиётшунос ёки шарқшунос ҳам бу ишга ваколатли ва маънавий ҳуқуққа эга бўлиши қийин. Чунки араб имлосидаги мумтоз матнлар шу қадар мураккабки, улар билан ўн йиллаб муттасил шуғулланган, минг бетлаб ҳозирги ёзувга ўгириш (транслитерация) иши билан шуғулланган мутахассисгина касбий лаёқат, малака ҳамда ваколат ҳосил қилиши мумкин.\nБу соҳада баъзан юксак билим, ақл, илмий назария ҳам иш бермаслиги, чигал муаммони ҳал этишда тажрибали матншуноснинг биргина назари, савқитабиийси (интуицияси) асқотиши мумкин. Савқитабиий Оллоҳ томонидан ато этилган истеъдод, бироқ у кўпйиллик амалий меҳнат билан янада такомиллашган бўлади. Минг-минг саҳифалаб қўлёзма ўқиган матншуносда нодир кўз хотираси шаклланади. Илмда: “Интуиция — бекор, қўлёзмага қараш керак”, дея беписанд гапиришлар ҳам бўлган. Аслида, матннинг пирига айланган матншунос қўлёзмани кўрмасдан ҳам сўзни аслидагидек ислоҳ этиш салоҳиятига эга бўлади. Зеро, унинг кўз хотирасида сўзларнинг турли, фарқли шакл ва моҳиятлари муҳрланиб қолган. У матнни ҳозирги ёзувда кўриб турган тақдирда ҳам, аслиятдаги шакли кўз ўнгида яққол гавдаланади. Ёш тадқиқотчилар нашр ишларини лоақал ана шундай устозлар билан биргаликда амалга оширишлари лозим. Зикр этилган китобнинг масъул муҳаррирлари ҳам устоз олимлар. Бироқ ҳозир нашр ишларида бир хасталик пайдо бўлган – ўқимаслик касаллиги. Баъзи китобларни, суриштирсангиз, на масъулу махсус муҳаррир, на тақризчи, на нашриёт мутасаддилари ўқиган бўлиб чиқади. Ўқимасдан имзо чекиб юбораверишни бағрикенглик ва яхшилик деб бўладими?\nКўп саъй-ҳаракатларни чиппакка чиқарадиган, мумтоз матн нашрлари сифатига узлуксиз раҳна солиб келаётган энг оғриқли муаммо матншунослик жараёнларига ягона андозавий механизм сифатида хизмат қиладиган махсус имло қоидаларининг мавжуд эмаслигидир. Ушбу долзарб муаммо олдин ҳам кўп марта кўтарилган. Мумтоз адабий-тарихий матнларни нашрга тайёрлаш жараёнида қоидалаштирилиши зарур бўлган ҳодиса-ҳолатлар ҳадду ҳисобсиз. Тарихий шахслар ва сўзларни турли шаклларда ёзиш, форсий-арабий изофа, изофа занжирларини тўғри қўллай олмаслик, ўндан ортиқ форсий “йо”ларнинг қўлланиш хусусиятларини маънан фарқламаслик, мумтоз матнлардаги нозик маъно товланишларини ҳозирги ёзувда ифодалаш усулларининг ишлаб чиқилмаганлиги — бари-бариси мана шу ягона андозавий механизм муаммоси ҳануз ўз ечимини топмаётганлигининг оқибатидир. Бу муаммонинг ечимини топиш билан, шак-шубҳасиз, таклиф этилаётган матншунослик ҳайъати шуғулланиши лозим. Мазкур ҳайъат Вазирлар Маҳкамаси ҳузурида таъсис этилмоғи ва у мамлакатдаги етук матншуносларни жипслаштирмоғи, жараённи мувофиқлаштирмоғи ҳамда бошқармоғи мақсадга мувофиқдир.\nРашид ЗОҲИДОВ: — Тахминан, чорак аср илгари қадимий ёзма ёдгорликларга муносабат мавзуида ўтказилган анжуманлардан бирида марҳум устозимиз, луғатшунос олим Ботирбек Ҳасанов фондларга йиғилган қадимий китоблар бўйича қилинаётган дастлабки илмий тавсиф ишлари ниҳояланмагани, яъни китоб сифатида фондга келиб тушгани рўйхатга олингану, аммо асарнинг номи, муаллифи аниқланмаган, умуман, қандайлиги номаълум манбалар талайгина экани ҳақида хабар берган эди. Кейинчалик бу иш қайсидир даражада тугалланиб, Қўлёзмалар институтининг икки жилдли каталоги рус тилида нашрдан чиқди.\nБугун жумҳуриятимизда фаолият кўрсатаётган фондларнинг деярли барчасида мавжуд қўлёзма ва тошбосма манбаларнинг ички каталогини тузиш иши ниҳоясига етган, ҳар бир манба ҳақидаги дастлабки маълумотлар электрон шаклда йиғилган. Навбатдаги босқичда мазкур манбалар бўйича олиб борилаётган илмий тадқиқотларга эътиборни янада кучайтириш, матншунослигимизнинг Порсо Шамсиев каби дарғалари бошлаган ишларни тўхтатмасдан давом эттиришимиз лозим.\nХизмат тақозоси билан илмий жамоамизга тақдим қилинган адабий манбашунослик ва матншунослик йўналишидаги докторлик, номзодлик диссертацияларини дастлабки муҳокамадан ўтказамиз. Баъзан муваффақият билан ниҳояланган, деб топилган ишларни ўқиб ажабланасан, киши. Гўё диссертант ҳам, унинг илмий раҳбари ҳам адабиётшунослик билан матншуносликнинг фарқига бормайдигандек тасаввур уйғотади. Баъзан мумтоз адабиёт матнларининг эски ўзбек ёзувидан жорий имлога табдилида, мазкур матнларнинг талқинида саводсизликни кузатамиз. Айниқса, арабча сўз, жумла, матнларни ўзбекчалаштиришда ўта эътиборсиз, масъулиятсиз ёндашувлар, таржимада ўзбек тилини доминант сифатида билмаслик, оқибатда она тилимизнинг талаффуз табиатини ҳисобга олмасдан бошқа тилларга сунъий тарзда мослаштиришлар, махсус тушунча ва истилоҳларни изоҳсиз, билиб-билмасдан қўллаш сабабли қўпол хатоларга йўл қўйилаётир. 2006 йили “Зарқалам” нашриётида адабиётшунос олим Ёқубжон Исҳоқовнинг “Сўз санъати сўзлиги” номли ҳамма маънода чиройли илмий рисоласи чоп қилинди. Китобга ёзилган “Мумтоз бадиий санъатлар талқини” сўзбошисида “Зухруф” сурасининг 4-ояти мисол сифатида келтирилган. Эътиборсизлик оқибатида битта оятда учта жиддий хатога йўл қўйилган ва маънога футур етган. Аввало, Қуръондан келтирилаётган иқтибос, албатта, мутахассис назаридан ўтиши керак. Қолаверса, оятларни кирилл ҳарфида ёки оригиналдан бошқа ҳарфда ифодалаш шу пайтгача яхши натижа бермаган. Шунинг учун таржиманинг ўзини берган маъқул ва шу билан мақсад ҳосил бўлади. Энг хунуги, бу ўринда негадир мазкур оят таржимаси ҳам бузиб берилган. Бир эмас, бир неча олимларимизнинг она тилимиздаги, қонуний тавсия этилган тафсирлари туриб, оят таржималарини ўша тафсирларнинг бирортасидан олмасдан ўзбошимчалик қилишнинг нима кераги бор эди?!\nМатн табиатидан узоқлашиш билан боғлиқ бундай хатоларни оммавий нашрларнинг аксариятида учратиш мумкин. Алишер Навоийнинг “Назм ул-жавоҳир”(Алишер Навоий, 20 жилдлик, 15-том, Т., “Фан”, 1999, 136-бет) асарида шундай рубоий бор:\nИймони анингки куфриға сотир эрур,\nЧин нукта демакка ул киши қодир эрур,\nҲар кимсаки иймон ишида моҳир эрур,\nИймонини билки, отидин зоҳир эрур.\nРубоийнинг тўртинчи мисрасидаги “отидин” сўзи “онтидин” бўлиши керак эди. Шунда маъно ҳадисга мувофиқ бўларди. Аслида бунга асос рубоийнинг сарлавҳа қисмида берилган арабий ҳикматда акс этган. Оддий эътиборсизлик ёки жумлани нотўғри ўқиш оқибатида ҳикмат маъноси бузилган.\nАдабий мерос тадқиқи ва тарғиби йўлида билиб-билмасдан содир этилаётган бундай нуқсонларнинг сабаби кўп. Асосий сабаб, аждодларимиз қолдирган илм хазинасига ҳақиқий ворислик салоҳиятидаги мутахассисларнинг камлигидир. Шунинг учун ҳам бугун мумтоз адабиётимиз тадқиқи илмий-фундаментал ва методологик системада сезиларли силжимаяпти. Тўғри, филология фанининг етакчи тармоқларидан бўлган адабиётшунослик ва тилшунослик назарий-амалий жиҳатдан бой тажрибага эга. Аммо бу икки тармоқни ўзаро боғлашга хизмат қилиши мумкин бўлган матншунослик эса айни жиҳатдан оқсаяпти. Албатта, бу ҳолга маълум вақт давом этган ижтимоий-сиёсий шароит, эски ўзбек тилини, ёзувини биладиган, араб-форс тилидан хабардор мутахассисларнинг камлиги бош сабаб. Бу соҳада махсус магистратура мутахассислиги фаолият кўрсатаётгани мазкур муаммони ҳал этишга хизмат қилса, ажаб эмас.\nҚ.ЭРГАШ: — Адабиёт тарихини матнларсиз, манбаларсиз ўрганиб бўлмайди. Бинобарин, мумтоз адабиёт асарларининг илмий-танқидий матнларини тузиш, адабиётимиз тарихи учун муҳим бўлган манбаларни тадқиқ қилиш, нашрга тайёрлаш ва илмий истеъмолга киритиш ўта долзарб вазифа деб эътироф этилиши лозим. Буни фақат илмий жамоатчилик эмас, балки фанни бошқарувчи ташкилотлар, улар ҳузуридаги эксперт ҳайъатлари ҳам эътироф этишлари ва илмий лойиҳаларни баҳолашда ҳисобга олишлари зарур. Хусусан, узоқ муддатга мўлжалланмаган амалий тадқиқотлар учун эълон қилинган грантларни олиш учун тақдим этилган лойиҳаларда юқоридаги мақсадлар кўзда тутилган бўлса, уларни қўллаб-қувватлаш мақсадга мувофиқ бўлар эди.\nЎзбек матншунослигининг асосий йўналишларидан бири улуғ шоир ва мутафаккир Алишер Навоий асарлари матнини тайёрлашдир. Бу соҳада муайян ишлар қилинган. Шоирнинг бир қанча асарларининг илмий-танқидий матнлари яратилган. Лекин ҳали қилинадиган ишлар кўп. Жумладан, Навоийнинг насрий мероси орасида ҳали илмий-танқидий матнлари тузилмаган асарлар бор. Мана шу йўналишда тадқиқотлар олиб бориш мазкур асарларнинг барча илмий талабларга жавоб берадиган юқори савиядаги илмий-танқидий матнларини тайёрлаш навоийшунос олимлар олдида турган муҳим вазифалардан саналади. Мазкур ишларни амалга оширишда бизга ибрат, намуна, айни пайтда, тажриба мактаби бўлиб хизмат қиладиган тадқиқотлар бор. Бу ўринда биз “Маҳбуб ул-қулуб”нинг атоқли олим Кононов томонидан тайёрланган илмий-танқидий матни ёки “Мажолис ун-нафоис”нинг таниқли адабиётшунос олима Суйима Ғаниева томонидан тайёрланган илмий-танқидий матни сингари ишларни назарда тутмоқдамиз. Матншуносликнинг классик намуналари бўлиб қолган бундай ишлар ҳеч қачон ўз қимматини йўқотмайди.\nНафас ШОДМОНОВ: — Аслида матншунослик жуда қадимий соҳа. Узоқ тарихий асосларга эга бўлса-да, матншуносликнинг бутун дунёда системали суратда шаклланганига ҳали бир аср ҳам бўлмади. Лекин шу қисқа вақт ичида филологик фанлари ривожланган мамлакатларда матншуносликнинг назарий принциплари ишлаб чиқилди.\nЎтган асрга назар ташласак, матншуносларнинг биздан олдинги авлоди ўз зиммаларидаги вазифани шараф билан бажардилар. Уларнинг муҳим вазифаси аждодларимизнинг энг сара асарларини жорий ёзувда китобхонларга тақдим қилишдан иборат эди. Шунинг учун ҳам, бу соҳада фидойилик кўрсатган олимларга ҳар қанча эҳтиром кўрсатилса арзийди.\nМустақиллик даврида имкониятлар янада кенгайди. Муҳтарам Юртбошимиз кўҳна ёзма битикларни маънавий тарбияда муҳим асос сифатида ўрганишни сиёсат даражасида белгилаб берди. Матншунослар буни ҳам шараф, ҳам масъулият деб қабул қилдилар. «Феодал-клерикал» тамғасини олган, «халқ душмани» сифатида қораланган Миллий Уйғониш даври адабиёти вакиллари асарлари илмий ўрганила бошланди, жуда катта ҳажмда нашр қилинди. Бунда ҳам матншунослигимизнинг хизматини эътироф этмаслик мумкин эмас.\nЛекин бугуннинг кўзи билан қараб, тан оладиган бўлсак, ўзбек матншунослиги қанчалик катта ҳажмдаги ва аҳамиятли фаолиятни амалга оширган бўлмасин, фақат амалий жараёндан иборат бўлиб қолди. Унинг ўзига хос илмий-назарий принциплари ишлаб чиқилмагани боис том маънода профессионаллаша олмади. Бунинг бош сабаби ҳаммага яхши маълум: миллий маънавий қадриятлар билан фан тараққиёти ўртасига катта тўсиқ қўйилган эди. Ҳақиқий матншунослар жуда кам эди. Улар ҳам, ҳозир айтилганидек, кечиктириб бўлмас амалий фаолият билан банд бўлдилар. Ўзбек филологияси мутахассислари орасида матншунослар етиштириш кўзда тутилмаганди. Шарқшуносларга эса, миллий тил ва адабиёт сирлари ўргатилмаганди. Оқибатда чала матншунослар кўпроқ иш бажарган…\nҚўлдош ПАРДАЕВ: — Бу ерда адабиёт тарихини матнларсиз, манбаларсиз ўрганиб бўлмайди, деган фикр айтилди. Дарҳақиқат, шу ўринда муҳим адабий манба — ХХ аср бошлари матбуоти материалларини ўрганиш муаммоларини ҳам эслаб ўтиш зарур. “Ойина”, “Садои Туркистон”, “Садои Фарғона”, “Ҳуррият” сингари машҳур матбуот нашрларида чоп этилган адабиёт материаллари анчагина ўрганилди. Бироқ “Ал-Изоҳ”, “Ал-Ислоҳ”, “Изҳор ул-Ҳақ” журналлари ҳақида бундай деб бўлмайди. Бу журналлардаги адабиёт материаллари адабий манбашунослик ва матншунослик аспектида тадқиқ қилиниши, уларнинг ХХ аср адабиётида тутган ўрни, мақоми белгиланиши долзарб илмий муаммолардандир.\nБиргина “Ал-Ислоҳ” журналини олайлик. Ундаги адабий-эстетик мунозаралар янги адабиётнинг шаклланишида, тараққий этишида алоҳида аҳамият касб этгани сир эмас. Бу манбанинг ўрганилиши адабий-танқидий қарашлар тадрижини тадқиқ қилишда ҳам алоҳида ўрин тутади.\nЯна бир муаммо: Миллий Уйғониш даври матбуотидаги адабиёт материалларини нашр этишда ҳам аксар ҳолларда профессионаликдан йироқлик иллати кўзга ташланади. Бу ҳол матнларнинг нотўғри табдил қилинишида, баъзан моҳиятга зид талқинларда, айниқса, яққол сезилади. Салоҳиятли матншунос кадрларни тайёрлаш бу сингари муаммоларни ҳал этишнинг асосий омилидир.\nН.ШОДМОНОВ: — Шуни алоҳида таъкидлаш лозимки, матншунослик фақат ёзувни билиш билангина бажарилиши мумкин бўлган иш эмас. Матншунос, биринчидан, даврнинг фалсафий эстетик принципларини яхши ўзлаштирган; иккинчидан, миллий тараққиёт эҳтиёжларини англаган; учинчидан, она тилининг тарихи, бугунига тегишли билимларни, жумладан, ёзувлар тарихини, бошқа тиллар таъсири ва матнлардаги иштирокини тўла эгаллаган; тўртинчидан, адабиётшунослик қоидаларидан мукаммал хабардор мутахассис бўлиши керак. Акс ҳолда, кўзланган мақсадга эришиб бўлмайди.\nДемак, матншунослигимиз олдидаги ҳозирги энг муҳим вазифа иккита: биринчиси, матншунослик бўйича малакали кадрлар тайёрлаш доирасини янада кенгайтириш лозим. Бунинг учун мавжуд университетлар ўзбек филологияси факултетлари талабаларига матншунослик фани умумкасбий фанлар қаторида ўқитилиши, магистрлар тайёрланиши мақсадга мувофиқ. Иккинчиси, ўзбек матншунослигининг назарий асослари, жумладан, тадқиқот, таҳқиқот ва нашр усуллари, методологияси ишлаб чиқилиши зарур. Бошқа тилларда яратилган бундай қўлланмалар ўзбек матншунослигининг ўзига хос хусусиятларини тадқиқ этиш, адабий манбаларни нашрга тайёрлаш учун илмий-методологик мезон бўла олмайди.\nДавра суҳбатни Маҳмуд Саъдий ва Аҳмад Отабоев тайёрлади.\n“Ўзбекистон адабиёти ва санъати” газетасининг 2010 йил 27-сонидан олинди.\n← Аввалги Аввалги Нормурод Норқобилов. Боботоғ тилсимлари (2010)\nКейинги → Кейинги: Шовқин темирни ҳам синдиради ёхуд кўринмас оғу


Мустақил тил ўрганиш мумкинми?\nМалакали ўқитувчи ёки репетиторга мурожаат қилмасдан туриб, тилни маълум даражада эгаллаш мумкин. Бунинг учун бироз иштиёқ ва хоҳиш бўлса, кифоя.\nТил ўрганиш қийин, дейишга шошилманг. Асл ҳақиқат бундай эмас. Бизнингча, ҳар қандай тилни китоб ўқишдан бошлаган маъқул. Аввало, чет тилида ёзилган қизиқарли ҳикоя ва эртакни тингланг. Китоб ўқувчининг эслаб қолиш қобилиятини чархлайди. Сўз бойлигини оширади. Қисқа ҳикоя ва эртакларнинг тили грамматик талабга мос. Мутолаа жараёнида қайси сўздан кейин нима келишини ўрганиб борасиз. Кейинчалик грамматикани ўрганиш осон кечади. Кўзимиз ўрганган сўзлар билим олишга кўмаклашади. Ёзувчи Абдулла Қаҳҳор ҳам рус тилини ўрганиш учун муттасил китоб ўқиган экан. Фақат мазмунини бошқалардан сўраб турган, холос.\nЛекин шу билан чекланиб қолиш ярамайди. Матн орқали ёдлаб олинган сўзлар ёрдамида гаплар тузинг. Бу эслаб қолиш кўникмасини шакллантиради. Унутманг, муваффақиятга етакловчи бирдан бир асос мутолаадир.\nШу ўринда, бир ҳолатни унутмаслик керак. Инсон мияси ўқиш ва эшитишдан кўра, тасвир ёки рамзларни тезроқ қабул қилади. 72 соатдан сўнг эшитган маълумотнинг ўн фоизигина хотирада қолар экан. Тасвир орқали унинг 65 фоизини ёдда сақлаш мумкин. Чунки мия ўз кучининг ярмини кўз орқали қабул қилинган ахборот ва уни таҳлил қилишга сарфлайди. Қолган қуввати қулоқ ва тананинг бошқа қисмларига тенг тақсимланади. Матнни ўқишда ҳам тасвирни англаш қобилияти ёрдамга келади. Демак, тилни осон ўзлаштириш учун расмларга тез-тез мурожаат қилиш фойдадан ҳоли бўлмайди.\nҚандай Ўрганишга мойилсиз?\nАввало, ўзимизга савол бериб кўрайлик. Мен қайси усулда дарс қилсам, яхшироқ? Кимдир эшитиш, кўриш ёки бажариш орқали яхши ўзлаштиришга мойил бўлади. Агар эшитиш орқали ўрганиш қулай бўлса, диктофон ва қулоқчинга мурожаат қилинг. Қоида ва луғатларни телефон диктофонига ёзиб олиб, кун бўйи тинглаб юриш керак.\nКўриш орқали ўзлаштириш осон, дегувчилар учун тилга оид слайд ва видео дарсликлар ёрдамга келади. Амалий фаолиятда сўзлашиш, мулоқот қилиш қулай бўлса, тортинманг. Машқларни оғзаки бажаринг. Ўрганилган грамматик қоидани кишилар билан мулоқотда фаол қўллаш тавсия этилади.\nТил Ўрганиш учун\nТўғри, ёлғиз ўрганишдан кўра, иккинчи шахс билан ўзаро рақобатлашиб, фикр алмашиш анча самарали. Инглиз тилини ўрганаётган дўстингиз билан кўпроқ мулоқотга киришинг. Мавзу юзасидан тез-тез савол-жавоблар ўтказиш, суҳбатлашиш фойдадан ҳоли бўлмайди. Агар тил ўрганувчи яқин танишингиз бўлмаса, уларни илм даргоҳларидан топиш муаммо эмас. Излаган ҳар доим имкон топади.\nХатолар фойдангизга "ишлайди"\nМашқ бажариш хатосиз кечмаслиги аниқ. Лекин бу ҳам фойдали. Хатони тузатиш қизиқ ва самарали машғулот. Тил ўрганишда хато қилишдан қўрқманг. Эринчоқ инсонгина тез таслим бўлади. Хатони тўғрилашдан қочади. Бу билан шижоатни сўндириб қўясиз, холос. Асосий кучни хатолардан хафа бўлишга сарфлаш ярамайди. Майли, хато бўлса ҳам жавоб беришдан тортинманг.\nҲафтада бир кун тил ўрганишга вақт ажратинг, демаймиз. Ҳар куни 30 дақиқадан шуғулланиш кифоя. Шунда ҳам асосий вақтни такрорлашга сарфлаган маъқул. Бу олинган билимларни мустаҳкамлайди. Тез фурсатда яхши натижага эришасиз.\n55-умумтаълим мактабининг инглиз тили фани ўқитувчиси.


Нуронийлар ташаббуси — 21asr.uz\nТежамкорлик – кексаларга хос фазилат. Кўпни кўрган, катта ҳаётий тажрибага эга кишилар ҳеч нарсани исроф қилмайди.\nЖиззах вилояти Фориш тумани марказини “Обод марказ” дастури асосида қайтадан қуришда оқсоқолларнинг маслаҳатига биноан анчагина қурилиш материаллари чиқитга чиқарилмасдан, аҳолининг эҳтиёжи учун ишлатилди.\nБу катта ишда кекса авлод вакиллари фақат фойдали маслаҳатлари билангина эмас, амалий ишлари билан ҳам иштирок этмоқда.\nТуман марказини қайта қуриш давомида кўпчилик давлат ташкилотлари иншоотлари бузилиб, янгидан қурилди. Лекин бузилган иншоотларнинг баъзиларида ҳали фойдаланишга яроқли қурилиш материаллари анчагина эди. Бир гуруҳ оқсоқоллар туман ҳокимига ушбу материалларнинг яроқли қисмини исроф қилмасдан кекса, ногирон, эҳтиёжманд фуқароларнинг қурилишларига бериш таклифи билан чиқишди.\nТуман ҳокимлиги нуронийларнинг таклифини инобатга олиб, тажрибали кексалардан, фуқаролар йиғинлари фаолларидан иборат ишчи гуруҳ тузди ва бузилган иморатлардан чиққан яроқли қурилиш материалларини эҳтиёжманд оилаларга тақсимлаб беришни уларга топширди.\nНатижада тумандаги қурилиш материалларига эҳтиёжи бўлган ўндан зиёд кекса, ногиронлиги бўлган, эҳтиёжманд фуқароларнинг оилаларига 500 дона шифер, 250 дона стропила, 1 минг 100 метрдан кўпроқ рейка, 8 та эшик, 11 та дераза етказиб берилди.\n– Бу хайрли иш давом эттирилаётир, – дейди ишчи гуруҳ раҳбари, “Нуроний” жамғармаси туман бўлинмаси раҳбари Холмат Маматов. – Эски иншоотлардан ишлатишга яроқли, ёғоч-тахта, шифер ва бошқа материаллар саралаб олинди. Уларни сақлаш учун туман ҳокимлиги томонидан алоҳида омборхона ҳам ажратиб берилди. Айни пайтда захирада ҳам анча қурилиш ашёлари бор. Маҳалла фуқаролар йиғинлари билан ҳамкорликда эҳтиёжманд оилаларига қурилиш ашёлари беғараз тарқатилаётир.\nФоришлик нуронийларнинг хайрли ишлари биргина бу эмас. Пенсияда бўлса-да, меҳнат қобилиятини йўқотмаган фахрийлар жамоат ишларида, айниқса, турли хайрия, маънавий-маърифий тадбирларда фаол иштирок этиб келмоқда. Жорий йилнинг ўтган даврида “Нуроний” жамғармаси туман бўлинмаси ва ҳомийлар маблағлари ҳисобидан қарияларга 39 миллион сўмлик моддий ёрдам ва совғалар берилди.\n“Нуроний” жамғармаси туман бўлинмасига уюшган фахрийлар фуқаролар йиғинлари билан ҳамкорликда жамиятимизнинг маънавий-ахлоқий негизларини мустаҳкамлаш, оилаларда тинчлик ва хотиржамликни таъминлаш, ёшларни ватанпарвар, меҳнатсевар, мард ва ҳалол инсонлар қилиб тарбиялаш ишларида фаол иштирок этиб келаётир.


АҚШ Афғонистондаги контингенти сонини оширмоқчи\n12:10 / 09.05.2017\nАҚШ президенти Дональд Трампнинг маслаҳатчилари Афғонистондаги ҳарбий кампания стратегиясини ўзгартиришни таклиф этишмоқда. Бунинг натижасида республикадаги ҳарбий контингент уч минг кишига оширилади ва Пентагоннинг “Толибон” жангариларига авиазарба бериш бўйича ваколатлари кенгаяди. Бу ҳақда The Washington Post газетаси хабар тарқатди.\nНашр манбаларининг айтишича, Афғонистонда айни дамда бўлиб турган 8,4 минг ҳарбий хизматчи сафига яна камида уч мингни қўшиш таклиф этилган. Бундан ташқари, агарда лойиҳа тасдиқланса, Пентагон амалдорлари мамлакатдаги америкалик ҳарбийлар сонини ўзларини ҳал қилишлари мумкин бўлади.\nАввалги президент Барак Обама маъмурияти томонидан жанговар ҳудудларда АҚШдан бўлган ҳарбий маслаҳатчиларнинг ҳаракатига доир чекловлар ҳам бекор қилиниши мумкин.\nБундан ташқари, Пентагон “Толибон”га қарши авиация қўллаш бўйича ўз ваколатларини кенгайтириши эҳтимолга яқин.\nЛойиҳага АҚШ президентининг миллий хавфсизлик бўйича маслаҳатчиси Герберт Макмастер муаллифлик қилди. Трамп бу борадаги позициясини ҳозирча билдиргани йўқ. WP маълумотига кўра, Оқ уйда “Толибон”га ҳаракат етакчиларини музокаралар столига ўтказиш учун босим кўрсатишга қарши чиқаётганлар ҳам бор.\nМаълумот учун, айни дамда Афғонистонда тахминан 8,5 минг америкалик ҳарбийлар бор.


Хоиза пайтида айтилган уч талок\n00:00 / 30.09.2011 | eski savollar | 1752\nАссалому алайкум!Муҳтарам шайх ҳазратлари, Аллоҳдан илмингизга баракот тилаб, қуйидаги савол билан мурожаат этмоқдамиз:Йигит-қиз бир-бирига кўнгил қўйган экан, гуноҳ содир қилиб қўйишмасин деб, никоҳлаб қўйдик. Бироқ, маълум бўлишича, улар қовушмаган экан. Келин никоҳдан сал кейин тўққиз ой давомида сафарда бўлган. Сафардан қайтгач, куёв билан муросаси келишмай, ўртада жанжал чиқибди. Куёв келинга «Бошинг очиқ, сенга жавоб» деб юборибди. Орадан бир ҳафтача ўтгач, яна бир жанжалда «уч талоқсан» деб ҳам айтибди. Ана шу икки жанжал пайтида келин ҳоиза бўлган. Такрор айтамизки, келинимиз ҳали бокира экан. Саволимиз қуйидагича: Келин бокира бўлса, уч талоқ айтилгандан сўнг идда тутадими? «Сенга жавоб» деганда бир талоқ тушган бўлса, кейинги сафар ҳоиза пайтидаги «уч талоқсан» деган гап аввалги талоқдан кейинги муҳлатни, яъни иккинчи ёки учинчи талоққача бўлган қайтиш имкониятини бекор қиладими?\n- Эй, иймон келтирганлар! Қачонки мўминаларни никоҳлаб олсангиз, сўнгра уларни қўл теккизмай туриб, талоқ қилсангиз, улар зиммасида сиз учун идда ўтириш бўлмас. Бас, сиз уларни баҳраманд қилинг ва гўзал бўшатиш ила бўшатиб юборинг.Бу ояти каримада ақди никоҳдан кейин эру хотинлик қилмай туриб бўладиган талоқ ҳақида сўз кетмоқда. Бу ҳолат оз бўлса-да, ҳаётда учраб туради. Куёв билан келин ўртасида никоҳ ўқилганидан сўнг, улар бир-бирлари билан эру хотин сифатида хилват жойда ёлғиз қолгунларича ҳукмлар бир хил бўлади. Хилватда қолганларидан кейинги ҳукмлар эса, бошқача бўлади. Бу оятда биринчи ҳолат муолажа қилинмоқда.Эй, иймон келтирганлар! Қачонки мўминаларни никоҳлаб олсангиз, сўнгра уларни қўл теккизмай туриб, талоқ қилсангиз, улар зиммасида сиз учун идда ўтириш бўлмас.Никоҳдан сўнг, қўл теккизмай туриб, яъни, эру хотин сифатида хилватда ёлғиз қолмай туриб талоқ қилса, келин идда ўтирмайди. Чунки, идда эру хотинликдаги ҳаёт ҳурмати ва бошқа нарсалар сабабидан жорий қилингандир. Ушбу ҳолатда эса, мазкур мулоҳаза йўқ. Чунки, улар эр-хотин бўлиб, бир лаҳза ҳам бирга яшаганлари йўқ.Бу ҳолатда аввалги бир талоқ боин бўлади ва кейинги уч талоқ тушмайди.


Санкт-Петербургдаги банкни тунашга уринган ўзбекистонлик муҳожир омадсизликка учради\n17:12 / 08.08.2015\nИкки нафар шахс Санкт-Петербургдаги банкка тўппонча билан қуролланган ҳолда бостириб киришга уринган ва қўлга тушган. Бу ҳақда Интерфакс нашри хабар берган.\nХабарда айтилишича, бу воқеа 7 август куни Санкт-Петербургнинг Приморск туманидаги банклардан бирида рўй берган. Бу вазиятда қуролланган шахслар банк бошқарувчисига таҳдид қилиб, пуллар сақланадиган бўлимни очишни ва пулларни беришни буюришган.\nЛекин, банк бошқарувчиси уларга рад жавобини берган. Шундан сўнг босқинчилар банк ҳудудини тарк этишга уринишган, лекин 23 ёшли россиялик йигит ва унинг 34 ёшли ўзбекистонлик шериги полиция қўлига тушган.\nАйни вақтда уларга нисбатан "талончилик" учун моддаси бўйича жиноий иш очилган.


Австралияда безори ўзини диспетчер қилиб кўрсатиб самолётнинг қўнишига йўл бермади\n01:00 / 09.11.2016\nАвстралиялик безори Virgin компанияси самолёти учувчиси билан боғланиб, уни қабул қилувчи аэропорт диспетчери эканлигига ишонтира олган. Самолёт қўнишга шай турганда, пранкер ундан яна баландликка кўтарилишни талаб қилган. Самолёт экипажига бу буйруқни бажаришдан бошқа илож қолмаган. Оқибатда йўловчи самолёти қўниш учун рухсатни кутган ҳолда Мельбурннинг шимолидаги ҳудуд устида бир муддат учиб юришига тўғри келган. Самолёт бироз ўтиб муваффақиятли қўнишга муваффақ бўлган. Бахтли тасодиф, воқеа оқибатида ҳеч қандай кўнгилсизлик юз бермаган. Бу ҳақда "Вести.ру" хабар бермоқда.\nБироқ безори бунда тўхтаб қолмаган. У диспетчерлик хизмати билан боғланиб, самолёт учувчиси эканини ва унинг самолёти фалокатга учраётганини айтган. Безори самолётнинг двигатели ишламай қолгани ва унинг жамоаси нима қилишни билмаётганини "маълум қилган".\nУмумий ҳисобда безори Мельбурн аэропортларига 15 та шунга ўхшаш қўнғироқ амалга оширган. Айни вақтда полиция безорини қидирмоқда. Унга бундай "шўхликлари" учун 20 йилга озодликдан маҳрум қилиш жазоси берилиши мумкин.\nАвстралия Мельбурн аэропорти Virgin пранкер


5 Январь 10:40\nҚайд этилишича, Ўзбекистонда Туркий давлатлар ташкилоти ва Шанхай ҳамкорлик ташкилотига аъзо давлатлар раҳбарларининг саммитлари, шунингдек, Мустақил Давлатлар Ҳамдўстлигининг биринчи минтақалараро форуми бўлиб ўтади.\nТуркий давлатлар ташкилотининг (собиқ Туркий кенгаш) биринчи саммити 2022 йилда Тошкент шаҳрида бўлиб ўтади. Саммитда ташкилотни институционализация қилиш, иштирокчи давлатлар ўртасидаги ҳамкорликни чуқурлаштириш ва савдо-иқтисодий алоқаларни мустаҳкамлаш бўйича қатор қарорлар қабул қилиниши кутилмоқда.\nЎзбекистон, Туркия, Озарбайжон, Қозоғистон ва Қирғизистон Туркий давлатлар ташкилотига аъзо ҳисобланади. Венгрия ва Туркманистон эса тузилмада кузатувчи мақомига эга.\nЖорий йилда Ўзбекистон ШҲТга аъзо давлатлар раҳбарларининг саммитига мезбонлик қилади. Тадбир ёз ойларида Самарқанд шаҳрида бўлиб ўтади. Саммит Эрон 2021 йил сентябрида ташкилотга тўлақонли иштирокчи сифатида қўшилганидан бери биринчиси бўлади.\nШҲТга аъзо давлатлар: Ўзбекистон, Хитой, Россия, Қозоғистон, Қирғизистон, Тожикистон, Покистон, Ҳиндистон ва Эрон. Афғонистон, Мўғулистон ва Беларусь ташкилотда кузатувчи, Туркия эса мулоқот бўйича ҳамкор сифатида иштирок этади.\n2022 йилда Ўзбекистонда, шунингдек, МДҲга аъзо давлатларнинг биринчи минтақалараро форуми бўлиб ўтади. Форумда аъзо давлатларнинг турли минтақа ва ҳудудлари ўртасида савдо-иқтисодий ва бошқа соҳалардаги ҳамкорликни ривожлантиришга доир масалаларни муҳокама қилиш режалаштирилган.\nЭслатиб ўтамиз, ШҲТга 2021—2022 йилларда раислик қилиш расман Ўзбекистонга ўтган.\nБундан ташқари, Иқтисодий ҳамкорлик ташкилотига раислик қилиш ҳам Ўзбекистонга ўтган. Мамлакат ИҲТнинг 2022 йилдаги саммитига мезбонлик қилади.


ЎзА - Америка – сеҳрли диёр!\n13.05.2018 21:13:45 Чоп этиш версияси\nАмерика – сеҳрли диёр!\nКўпчилик мендан: «Американи бир оғиз сўз билан ифодалай оласизми?», деб сўрашади. Шунда мен, устоз шоир Абдулла Ориповнинг: “Америка – сеҳрли диёр!”, деган сўзларидан ўтказиб бирор нарса айтиш қийинлигини айтаман.\nТўғриси, бизни ёшлигимизданоқ Америкага қарши кайфият рухида тарбиялашарди. Шу сабабли ҳам бизнинг авлод ҳеч қачон Америкага боришни орзу қилмаган десам асло янглишмаган бўламан. Мустақилик туфайли хорижга бориш учун барча имкониятлар яратилди.\nАҚШ Давлат департаментининг Хорижий ташриф буюрувчиларни қабул қилиш бўлими таклифи билан “Фуқарлик жамияти ва ОАВ. Бир мамлакат учун лойиҳа – Ўзбекистон” дастури доирасида 2005 йилнинг 26 февралидан 20 мартига қадар “океан орти мамлакати”да бўлиш насиб қилган эди. Аввалига Тошкентдан эрта тонгда йўлга чиқиб, “Ўзбекистон ҳаво йўллари” авиакомпаниясининг Нью-Йоркка учаётган “Боинг” самолётида Франкфурт Майн аэропортига етиб бордик. Бу самолёт билан тўғридан-тўғри Нью-Йоркка кетиш мумкин эди. Аммо АҚШ қонунларига кўра, Давлат департаменти барча ҳаражатларни қоплаётгани боис Вашингтонга фақат АҚШ авиакомпанияларига тегишли бўлган самолётда бориш керак экан. Франкфурт Майн аэропортидан Вашингтон сари парвоз қилдик. Тун бўлгани боис Атлантика океанини томоша қила олмадик.\nВашингтон билан танишув аэропортидан бошланди. Бу ерда кўп туриб қолмадик. Божхоначилар инглиз тилида нимадир дейишди. Тил билмайман, “Но инглиш” дейишдан нарига ўтмадим. Шунда ҳамроҳларимидан бири “Сизга оқ йўл” тилаяпти, деди. “Санкью” дея ташқарига чиқдик.\nБизни Вильям Боббит, Валерий Егоров исмли таржимонлар кутиб олишди. Вашингтон марказида Оқ уйдан унчалик узоқ бўлмаган меҳмонхонага жойлашдик.\nБизга шаҳардаги тарихий, сиёсий, маданий аҳамиятга эга ёдгорлик ва диққатга сазовор жойларни кўрсатишди. Кейин ўзимиз билганимизга эркин суратда шаҳар айландик. Вашингтон — 1800 йилдан бери АҚШнинг пойтахти саналади. Бу шаҳар бирорта штат таркибига кирмайди. Алоҳида олинган — расмий номланиши Колумбия округи (District of Columbia — қисқартирилгани D.C) деб аталмиш маъмурий ҳудуд ҳисобланади. Шу сабабли ҳам америкаликлар шу номдаги штат билан адаштириб юбормаслик учун пойтахтни – Вашингтон(Колумбия округи) деган атамани ишлатишади.\nШаҳарга 1791 йилда асос солинган ва номи АҚШнинг биринчи президенти Жорж Вашингтон шарафига қўйилган. Шаҳар режаси — келиб чиқиши француз бўлган меъмор Пьер Ланфан томонидан яратилган. Вашингтонни мэр бошчилигида 13 кишидан иборат муниципаль Кенгаш бошқаради. Бироқ АҚШ Конгресси Конституциянинг биринчи моддасига биноан шаҳар устидан назоратни ўз қўлига олиши мумкин. Яъни, Кенгаш томонидан қабул қилинган қонун ва қарорларни бекор қилиши мумкин. Шу сабабли ҳам шаҳар аҳолиси штатлар аҳолисига нисбатан ўз-ўзини бошқариш масаласида камроқ ҳуқуққа эга.\nВашингтонда сайёҳларнинг севимли жойларидан бири сўзсиз Оқ уй ва Капитоллий биноси ҳисобланади. Вашингтон марказида мемориал ва музейлар жойлашган — National Mall (Миллий Молл) бор. Бу ердан унча узоқ бўлмаган жойда АҚШ тарихидан дарак берувчи Миллий музей жойлашган. Тарихий ҳужжатларга қизиқувчилар албатта, АҚШ Конституцияси, Ҳуқуқлар тўғрисидаги Билль, Мустақиллик Декларацияси сақланаётган Миллий Архивга ташриф буюришлари керак. Капитолий атрофида бир-биридан гўзал ҳукумат бинолари, Олий Суд, Конгресс Кутубхонаси каби иншоатлар жойлашган. Foggy Bottom аталмиш мавзеда сайёҳлар учун муҳим бўлган Кеннеди номли Саньат маркази бор. Бу ерда миллий опера, миллий симфоник оркестр ва Вашингтон балет труппаси фаолият юритади.\nПотомак дарёсининг нариги соҳилига ўтсангиз, АҚШ Мудофаа вазирлиги — Пентагон биносига кўзингиз тушади.\nБинодан шимолда Арлингтон қабристони жойлашган. Бу қабристонга АҚШнинг икки нафар президенти — Жон Кеннеди ва Уильям Тафт дафн этилган. Арлингтон мемориал қабристонига албатта ташриф буюриш керак.\nВашингтондаги музейлар орасида Иккинчи жаҳон уруши Миллий Мемориали, Денгиз мемориали ҳамда Вьетнам ва Корея урушларида ҳалок бўлган ҳарбийларга ўрнатилган ёдгорликлар сайёҳларда катта қизиқиш уйғотиши шубҳасиз.\nБиз Америка ҳаёти билан яқинроқ танишишга, уларга эса Ўзбекистонни яхшироқ билишлари учун қўлдан келганимизча ҳаракат қилдик. Албатта, Ўзбекистондан олиб борган совғалармиз, жумладан, миллий дўппи, сувинерларимиз мезбонларда катта таассурот қолдирган, деб ўйлайман.\nВашингтон штати маъмурий маркази Сиэтл шаҳрига Вашингтондан самолётда тахминан тўрт соатдан кўпроқ учдик. Аэропортдан шаҳарга йўл олар эканмиз, Сиэтлга кираверишдаги кўп қаватли кўприкка кўзим тушди. Саньат асари бўлмиш бу кўприк ё тўрт ё беш қават эди.\nШаҳарни ўраб турувчи тоғлар Сиэтлни Тинч океанидан эсувчи шамол ва бўронлардан муҳофаза қилади. Сиэтл шарқида Каскад (Cascade Range) тоғлари бор. Атрофи ўрмон, тоғ ва сув билан ўралган Сиэтл нафақат табиати ва иқлими билан, балки ривожланган инфратузилмалари, дам олиш учун яратилган имкониятлари билан ҳам ҳақли равишда фахрланади. Шаҳарда Майкрософт, Амазон, Старбакс, Боинг каби йирик компанияларнинг қароргоҳлари жойлашган. Рейтинг бўйича Сиэтл АҚШдаги энг яхши шаҳарлар рўйхатига киритилган.\nPike Place Market – шаҳар марказида жойлашган бўлиб, сайёҳларнинг севимли маскани ҳисобланади. Бу ерда жаҳонга машхур балиқ бозори ва бошқа бозорлар бор. Фиш-маркет – балиқ бозори икки-уч қаватли бўлиб, у ердан янги тутилган балиқ ва балиқ маҳсулотларини ҳарид қилишингиз мумкин. Ўзбек бозори сингари Сиэтлдаги балиқ бозори ҳам таърифлашга тил ожиз. Айланиб роса мазза қиласиз. Нафақат ҳарид, балки томоша учун ҳам бир марта айланиш керак. Шаҳардаги бошқа диққатга сазовор масканлар ҳам Pike Place Market яқинида бўлиб, бу ўз навбатида Сиэтл билан яқинроқ танишиш имконини беради.\nСиэтлда Вашингтон университети ва унинг қўшимча таълим берувчи University of Washington Educational Outreach бўлими фаолият юритади. Университетга ташриф буюрдик. Университитга тегишли боғ ёқди. Худди ўрмонни эслатади. Ўқитувчилар учун алоҳида, талабалар учун алоҳида автомобилларга мўлжалланган гараж мавжуд.\nWashington State Ferries — АҚШдаги энг кўп кемаларга эга бўлган паром сервиси саналади. Сервисга тегишли паромлар шаҳарни ён атрофдаги ороллар билан боғлайди. Сувдаги сайр табиат гўзалликларидан баҳра олишга, чарчоқни чиқаришга хизмат қилади.\nПьюджет-Саунд бўғози Сиэтлни Тинч океани билан боғлайди. Пьюджет-Саунд ғарбида Олимпик (Olympic Peninsula) ярим ороли жойлашган. Бу шаҳарда биз, ўзбекларнинг “гап” аньанасига ўхшаш одати бор бўлиб, жамоа аъзолари ҳар ойда бир марта Олимпик ярим ороли тўпланиб туришар экан. Улар ҳар учрашувга қандайдир совға билан боришлари шарт. Жамоанинг аъзоларидан бири бу тадбирга Ўзбекистондан келган меҳмонларни таклиф қилишга қарор қилибди. Бизнинг ташрифимиз, жамоа аъзоларида катта таассурот уйғотди. Ҳамма биз билан гаплашгиси келарди. Вашингтондан келган Конгреес аъзоси ҳам худди биз каби меҳмон сифатида иштирок этди. У атайин нутқ сўзлаб, Ўзбекистонлик меҳмонлар билан бир даврада ўтирганидан хурсанд эканини билдирди. Ўзбекистон ҳақида илиқ фикрларни айтиб ўтди. Вашингтонда бўлгани каби Сиэтлда ҳам бирор бир кишининг қовоғини солиб юрганини кўрмадик. Кейин билсак кулиб юриш америкаликларга хос одат экан. Кулгу ва саломлашиш нафақат хушмуамолалик белгиси, балки хавфсизлик кафолати экан.\nСиэтл менга ёқди. Жуда ҳам гўзал шаҳар. Бу ердан Юта штати маъмурий маркази бўлмиш Солт-Лейк-Сити шаҳрига йўл олдик.\nСамолётдан қарасангиз шаҳарни ботқоқликлар қуршаб олгандек ва кичик шаҳарга ўхшаб туюлади. Бироқ ерга тушганингиздан кейин тасаввур бутунлай ўзгаради. Американинг бошқа шаҳарларидан қолишмайдиган шаҳар эканини ўз кўзингиз билан кўрасиз. Шаҳарни Уосатч ва Окуирр тоғлари қуршаб олган. Солт-Лейк-Сити аҳолисининг 50 фоизи мормонлардан иборат эканлигини айтишди. Улар шаҳарни “Муқаддас шаҳарларнинг муқаддаси” деб аташади.\n2002 йилда бу шаҳарда XIX қишки Олимпия ўйинлари бўлиб ўтди. Биз олимпиада муносабати билан барпо этилган меҳмонхоналардан бирига жойлашдик.\nСолт-Лейк-Ситига келган сайёҳлар албатта тоққа чиқмай қайтмайди. Alta и Snowbird SKi & Summer Resort курортлари жойлашган Little Cottonwood Canyonни шаҳарнинг ташриф қоғози, десак янглишмаймиз. Биз ҳам олимпия қишлоғи жойлашган тоққа бордик.\nСиракьюс (Syracuse) — АҚШнинг Нью-Йорк штатидаги Олбани ва Буффало шаҳарлари ўртасида жойлашган бўлиб, Онондага округининг маъмурий маркази ҳисобланади.\nЯкшанба дам олиш куни маданий хордиқ чиқариш мақсадида Ниагара шаршараси томон йўлга тушдик. Канада чегарасигача 3 соат йўл юрдик. Йўлларга гап йўқ. Теп-текис. Ўрмонзорлардан ҳам, даштлардан ҳам ўтдик. Аҳоли пунктлари бўлмаса ҳам йўлларда ер остидан ўтиш жойлари мавжудлигига кўзимиз тушди. Билсак бу табиатга зиён етказмаслик мақсадини кўзлаган экан. Яъни, ҳайвонларнинг йўлнинг бу четидан у четига ўтишлари учун ерости ўтиш жойларини қуришга қарор қилишибди. Йўлнинг икки четида дарахт шохларнинг синиб ётганини кўриб, ҳашар йўли билан шохларини тозалаш керак, деган таклиф бердик. Аммо таржимонларимиз “бизда табиатга ташқаридан аралашишга йўл қўйилмайди. Ҳамма нарсанинг табиий бўлгани яхши” дейишди. Ер ости йўлларидан ташқари тахминан 90га яқин ер ости ва ер усти кўприкларини санаб, ниҳоят манзилга етиб бордик. Катта йўлдан чапга бурилиб, дарё бўйлаб юра бошладик. Мана шу дарё Ниагара шаршарасининг бошланиши эканини айтишди.\nҲайдовчимиз, АҚШ фуқароси бўлгани учун Канадага бемалол ўтиб келиши мумкин бўлиб, бошқараётган микроавтобуси чегарада деярли текширилмасди. Агар микроавтобусдан тушмайдиган бўлсак, Канада ҳудудларига бизни олиб ўтиши мумкин эди. Аммо бундай қилмади. Чунки қонун бузиларди. Америкада қонунни бузиш улар учун гуноҳ ҳисобланади. Шу сабабли баландлиги 53 метрлик шаршарани Америка томонидан томоша қилиш билан кифояландик.\nСиракьюсдаги бир қатор ташкилотларда бўлиб ўтган тадбирларда қатнашдик. Хусусий мактабга бориб машғулотлар билан қизиқдик. Ўқувчилар билан суҳбатлашдик. АҚШ мактабларида – у ҳоҳ давлатга қарашли, хоҳ хусусий бўлсин — бир одат бор. Машғулотлар бир вақтда бошланади. Аммо хоҳлаган вақтда синфдаги радиокарнайдан АҚШ давлат гимни янграйди. Шунда ҳамма ўрнидан туриб, давлат байроғи томонга юз буриб, қўлини кўксига қўйишга мажбур. Мамлакат рамзларига ҳурмат оилада бошланиб, мактабда давом этади.\nСиракьюсдан Нью-Йоркка самолётда учиб кетишимиз керак эди. Меҳмонхонадан аэропортгача бир соат, у ерда бир соат самолёт кутилади, парвоз бир соат давом этади, аэропортдан меҳмонхонагача яна бир соат — жами тўрт соат экан. Шунда делегациямиздан таклиф чиқди: “микроавтобусда кетсак бўлмайдими?”. Йўлда тушлик қилиш билан қўшиб ҳисоблаганда микроавтобусда беш соат юрар эканмиз. Таклифимиз Вашингтонга — давлат департаментига етказилди. Улар рози бўлишди. “Юрган дарё” деганлари рост экан. Самолётдан кўра микроавтобусда кетганимиз фойда бўлди. Кўп нарсадан бохабар бўлдик, Америка йўлларини кўрдик, турмуш тарзи билан танишдик.\nНью-Йорк (New York City ёки City of New York) — жаҳон аҳамиятига молик мегаполис ва АҚШдаги йирик шаҳар. 8,3 миллион киши истиқомат қилувчи шаҳар АҚШнинг иқтисодий ва молиявий маркази ҳисобланади. Катта Нью-Йорк (Greater New York) ёки Metropolitan New York деб аталувчи шаҳарда умумий ҳисобда 19 миллион аҳоли истиқомат қилади.\nГоҳида “Катта олма” деб аталувчи бу шаҳарни жаҳон пойтахти, деб ҳам аташади. Чунки бу ерда БМТ ва жаҳон аҳамиятига эга ташкилотларнинг қароргохи жойлашган. Имконият бўлишига қарамай биз БМТ қароргохига кираолмадик. Айрим ҳамрохларимиз исташмади. Мен бу бинога кириб, Ўзбекистон байроғи ва Ўзбекистонга ажратилган жойни кўриш ниятим бор эди. Аммо бино олдидан бир неча бор ўтдик.\nЕр юзидаги бирорта шаҳар Нью Йорк сингари умид ва ишонч билан боғлиқ эмас. Американинг рамзи бўлмиш Озодлик ҳайкали кўп йиллар давомида фаровон ҳаёт илинжида Америкага келганларини кутиб олди. Нью-Йоркдан битта армон билан қайтдим. У ҳам бўлса мана шу — Озодлик ҳайкалига боролмаганим. У ерга бориб қайтиш 10 доллар экан. Ҳамроҳларимиз мана шу 10 долларни кўзи қиймадими ёки бошқа сабаб бўлдими, ҳайкал жойлашган оролга бориш насиб қилмади.\n21 март куни Наврўзни Нью-Йоркда нишонладик. Тўғрироғи, катта байрам тантаналарининг устидан чиқиб қолдик. Наврўзни анъанавий тарзда нишонлайдиган халқларнинг вакиллари шаҳар кўчаларида байрам тадбирларини ўтказар эканлар, бундан биз ҳам баҳраманд бўлдик. Шаҳар маъмурияти Наврўзни нишонлаш учун имконият яратиб бергани, ҳатто тартибни сақлаётгани бизни қувонтирди.\nАҚШ Давлат департаментининг Хорижий ташриф буюрувчиларни қабул қилиш бўлими таклифи билан “Фуқарлик жамияти ва ОАВ. Бир мамлакат учун лойиҳа – Ўзбекистон” дастури доирасида “океан орти мамлакати”га амалга оширган сафаримиз 2005 йилнинг 21 март куни ниҳоясига етди.\nМендан кўпинча, «Американи бир оғиз сўз билан ифодалай оласизми?» деб сўрашади. Шунда мен, устоз шоир Абдулла Ориповнинг “Америка сеҳрли диёр” деган сўзларидан ўтказиб бирор нарса айтиш қийинлигини айтаман.


O‘zLiDeP Ишчи гуруҳи “Исмоил лидер транс” МЧЖ фаолиятини янада кенгайтиришга кўмаклашади | O'zLiDeP\nO‘zLiDeP Ишчи гуруҳи “Исмоил лидер транс” МЧЖ фаолиятини янада кенгайтиришга кўмаклашади\nРеспубликамизнинг барча ҳудудларида бўлгани каби Наманган вилоятида ҳам O‘zLiDeP Ишчи гуруҳи самарали фаолият кўрсатмоқда.\nO‘zLiDeP Сиёсий Кенгаши Ижроия қўмитаси ҳамда партиянинг Наманган вилоят Кенгаши масъулларидан иборат Ишчи гуруҳ Чортоқ туманидаги “Исмоил лидер транс” МЧЖда очиқ мулоқот ташкил этди.\nТадбирда мамлакатимизда тадбиркорлик фаолиятини янада ривожлантириш, аҳолини тадбиркорликка жалб этиш орқали улар бандлигини таъминлаш борасида амалга оширилаётган ислоҳотлар мазмун-моҳияти юзасидан кенг тушунтиришлар берилди.\n- Корхонамиз асосан аҳолига транспорт ҳизмати кўрсатиш фаолияти билан шуғулланади, – дейди МЧЖ раҳбари Икромжон Ҳолмирзаев. - Бугунги кунда жамиятимиз таркибидаги 120 та автомашиналарда 35 та йўналишда аҳолига сифатли транспорт ҳизмати кўрсатиб келинмоқда.\nОчиқ мулоқот давомида Ишчи гуруҳи томонидан корхона биносининг мавжуд 2 та бўш хонасида тикувчилик фаолиятини йўлга қўйиш ва бунинг натижасида қишлоқ аёллари бандлигини таъминлаш таклифи берилди. Мазкур таклиф асосида тадбиркор томонидан амалий ишлар бошлаб юборилди.\nИшчи гуруҳи томонидан вилоятнинг барча ҳудудларида аҳоли ҳамда партия электорати вакиллари тадбиркорлар ва фермерлар билан очиқ мулоқот ва учрашувлар давом эттирилмоқда.


Ўзбекистонда ғоялар касодга учрадими? » Ўзбекистон янгиликлари – Zamin.uz\nКўпинча, бирор сиёсатчи ёки мансабдорнинг зиддиятли баёноти матбуот ва ижтимоий тармоқларда тарқалиб, жамоатчиликдан кескин муносабатга учраганида раддия ўрнида “сўзлар контекстдан юлиб олинган” деб раддия берилади.\nUzreport.tv'нинг жонли эфирида Миллий тикланиш ДП Марказий кенгаши раиси Алишер Қодиров янги иш ўринлари яратиш ва хориждаги меҳнат мигрантлари ҳуқуқларини ҳимоя қилиш ҳақидаги саволга шундай жавоб берди:\n“Ўзини ҳурмат қиладиган киши -50 даража совуқда 50 доллар тежаш учун узоқ йўлга автобусда чиқмайди”.\nЖаноб Қодировнинг бу чиқишидан иқтибосни ўқиб, тўғри контекстни қидира бошладим ва...\n- “Нураб кетган ижтимоий муассасалар бинолари ва аҳоли турар жойларини капитал таъмирлаш, чириб кетган энергетика ва иситиш инфратузилмаларини янгилаш, йўл ва кўприкларда қурилиш ишлари меҳнат кучлари билан таъминланса ҳам;\n- Хорижий ва маҳаллий сармоялар ҳисобига ташкил этилган кўплаб катта завод ва фабрикаларни ишчилар билан таъминлаб бўлса ҳам;\n- Аграсаноат соҳасида фермерлар мустақил иш ўринларини ташкил қилсалар ҳам;\n- Ўрта ва кичик тадбиркорлик билан машғул бўлганлар сони ошиб, улар яратган иш ўринлари тўлдириб ташланган бўлса ҳам;\n- Ёшларимиз IT стартаплар ва ҳалқаро дастурлар таъминоти аутсорсида машғул бўлиб кетишса ҳам;\n- Давлат тиббий, илмий, таълим, инженер ва бошқарувчи мутахассислари тайёрланиб, улар жойларига тайинланса ҳам...\n...иш билан банд бўлмаган аҳоли қатламининг катта қисми қоляпти ва уларнинг меҳнатларини самарали экспорт қилиш йўлларини излаяпмиз” деганга ўхшаган контекстни кутган эдим, ёки ҳеч бўлмаса шунга омил бўладиган режалар, қонун лойиҳалари ва амалий ғояларни учратсам керак деб ўйловдим.\nЛекин афсуски, ўрнига “Ўзбекистон яқин 20 йилда ўз меҳнат ресурсларини иш билан тўлиқ таъминлайди десак, бу ёлғон гап бўлади. Биз ўзимизни алдаётган бўламиз. Ўзбекистон иқтисодий имкониятларининг ўсиш суръатлари ҳамда меҳнат ресурслари, аҳолининг кўпайиш даражаси бир-бирига мутаносиб эмас”, деган узил кесил “ҳукмни” ўқидим. Унинг устига яна муаммолар ечими мактаб ўқитувчиларида топилибди. Яхшиям ўқитивувчилар бор. Бирон масалага тизимли ечим таклиф қила олмасанг, дарров мактаб тарбиясидан гапир!\nПарламентлараро ҳамкорлик ҳақида айтилибди. Қайси парламентлар билан мунтазам иш ҳақида гап кетяпти? Европарламентми? АҚШ Kонгресими?\nЎзбекистон меҳнат мухожирларига нисбатан Россияда адолатсизликлар ҳақида хозирнинг ўзида гапиришдан нима тўсқинлик қиляпти? Ҳозирнинг ўзида Россияда ҳуқуқлари топталаётган меҳнат мигрантлари юзасидан Ташқи ишлар вазирлигидан зудлик билан дипломатик чоралар кўрилиши, баёнотлар қилиш ҳақида талабдан нима тўсяпти? Бунинг учун сайлов ўтиши керакми? Ҳозирнинг ўзида Россия Думасига мурожаат билан чиқишдан нима тўсяпти? Шу вақтгача қилинмаган ишни 22 декабрдан кейин қойиллатиб бажаришларига мутлақо ишониш қийин.\nМенимча, кўпгина партия раҳбарларида сабаб-оқибат таҳлил қилиш (root-cause analysis) тизими умуман йўлга қўйилмаган, шу асосда таклиф қилинаётган ғоялар бесўнақай, xом ва кулгили эшитилади. Энг аянчлиси, улар Ўзбекистоннинг яқин йилларда жадал тараққиёт йўлига тушиб кетишига ишончи йўқлиги сезилиб қолди.\nЯнгиликлар » Жамият » Ўзбекистонда ғоялар касодга учрадими?\n15:47 Муфтий ҳазратлари меҳнат мигрантлари билан учрашди


Самарқандга замонавий илмий-амалий тиббиёт маркази зарур - zarnews.uz\nСамарқандга замонавий илмий-амалий тиббиёт маркази зарур\nДавлатимиз раҳбарининг 2018 йил 28 декабрда Парламентга йўллаган Мурожаатномасида аҳоли ўртасида онкологик касалликлар кўпайиб бораётгани ва бунга қарши курашиш тизимини такомиллаштириш зарурлиги энг муҳим масалалар қаторида қайд этилди. Бу борада Вазирлар Маҳкамаси ва Соғлиқни сақлаш вазирлигига вазифалар топширилди.\nХалқ депутатлари Самарқанд вилояти Кенгашининг шу йил 11 январдаги навбатдан ташқари сессиясида ҳам Президентимиз вилоятни ижтимоий-иқтисодий ривожлантириш, аҳоли учун муносиб турмуш шароити яратишга оид дастурлар ҳақида сўз юритиб, яна ушбу масалага алоҳида эътибор қаратди. Онкологик касалликлар кўпайишининг олдини олиш, хасталикни барвақт аниқлаш ва самарали даволаш учун мазкур йўналишдаги тиббиёт муассасалари фаолиятини замон талаблари даражасида йўлга қўйиш зарурлигини таъкидлади. Ўз навбатида, Самарқандда хорижий давлатларнинг тажрибаси, тиббиётнинг илғор технологияларини қўллаган ҳолда замонавий илмий-амалий марказлар ташкил этиш ташаббусини илгари сурди.\nДавлатимиз раҳбарининг ушбу фикрларидан сўнг соғлиқни сақлаш вазири билан биргаликда Республика ихтисослаштирилган онкология ва радиология илмий-амалий тиббиёт маркази Самарқанд филиали фаолиятини, муассасамизда беморларга кўрсатилаётган тиббий хизмат сифати ва даражасини, умуман, мазкур йўналишда вилоятимизда олиб борилаётган ишларни таҳлил қилдик.\nАввало, таъкидлаш керакки, Президентимизнинг “2017-2021 йилларда Ўзбекистон Республикасида онкология хизматини янада ривожлантириш ва аҳолига онкологик ёрдам кўрсатишни такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги қароридан сўнг бизнинг филиал фаолиятида ҳам туб бурилиш рўй берди. Муассаса бир қатор замонавий тиббий асбоб-ускуна ва жиҳозлар билан таъминланди. Қўшимча штатлар ажратилди, шифокор мутахассисларнинг хорижий давлатлардаги етакчи тиббиёт марказларида малака ошириши ва тажриба алмашиши йўлга қўйилди.\nЖумладан, 2017-2018 йилларда 16 нафар ходимимиз Россия, Ҳиндистон, Жанубий Корея, Туркия ва бошқа давлатларда малака ошириб қайтди, онкологик касалликларни даволашнинг самарали усулларини ўрганди. Тўрт нафар ёш ходим ҳозирда аспирантурада таҳсил олмоқда. Биргина ўтган йили хориждан юқори малакали мутахассислар 12 марта келиб, ёшлар учун маҳорат машғулотлари ўтди. Беморларни тиббий кўрикдан ўтказди, ҳамкорликда жарроҳлик амалиётларини бажардик.\nЭнг муҳими, филиалда илк бор ўзимизнинг мутахассислар билан қизилўнгач саратони бўйича уч хил, ўпка саратони бўйича икки хил, шунингдек, меъда ва меъда ости саратони, сийдик қопи, кўкс оралиғи ва қорин парда орти ўсмалари бўйича бир неча хил мураккаб операцияларни ўтказа бошладик. Шу пайтгача самарқандлик беморлар ушбу жарроҳлик амалиёти учун Тошкентга ёки хорижий давлатларга боришга мажбур эди.\nТаҳлиллар шуни кўрсатдики, 2016 йилда Самарқанддан Тошкентга ҳар ҳафта 85-90 киши даволаниш учун борган. Ҳозир эса бу кўрсаткич 22-27 тага тушди. Бу беморлар ҳам нур терапиясини олиш учун пойтахтга бормоқда. Жорий йил биринчи чорагида филиалда ушбу муолажани йўлга қўйсак, беморларга янада қулайлик яратилади.\nБиз, тиббиётчиларда касалликни даволагандан кўра, унинг олдини олган афзал, деган гап бор. Бу фикрнинг айниқса, саратон хасталикларида аҳамияти жуда катта. Давлатимиз раҳбарининг юқорида қайд этилган қарорида ҳам ушбу масалага алоҳида эътибор қаратилган. Шундан келиб чиқиб, икки йилдан буён туманларга бориб онкологик касалликларнинг олдини олиш ва барвақт аниқлаш бўйича профилактик тадбирлар ўтказаяпмиз. 20 га яқин мутахассисимиз билан гуруҳларга бўлинган ҳолда туманларда қишлоқ оилавий поликлиникалари ва врачлик пунктларига бориб, тиббий кўрик ташкил этаяпмиз. Рўйхатда турган беморларга маслаҳат ва тавсиялар бераяпмиз. Шунингдек, аҳоли билан соғлом турмуш тарзи, хавфли ўсма касалликларининг олдини олиш бўйича суҳбатлашаяпмиз.\nУшбу тадбирлар натижасида 2018 йилда бирламчи аниқланган беморлар 1736 нафарни ташкил этди. 2017 йилда бу рақам 1880 дан ортиқ эди. Касалланиш кўрсаткичи (100 минг аҳолига нисбатан) 50,8 дан 47 нафарга камайди. Эътиборлиси, касалликни дастлабки босқичда аниқлаш кўрсаткичи ошди. Бу беморларни самарали даволаш имкониятини кенгайтирмоқда.\nЯна бир муҳим жиҳат, ўтган йили муассасамизга юртимизнинг бошқа ҳудудларидан 60 дан ортиқ бемор мурожаат қилди. Ҳатто, Россия, Озарбайжон, Украина, Тожикистон ва бошқа давлатлардан 25 нафар бемор келиб, даволаниб кетди. Айниқса, ўтган йили қўшни давлатлар билан чегарадан ўтиб-қайтиш тизими соддалаштирилгани натижасида бизга Тожикистондан беморлар кела бошлади. Албатта, уларга тегишли тартиб асосида ёрдам кўрсатишга ҳаракат қилаяпмиз. Бу йил ушбу йўналишдаги ишларни янада такомиллаштирмоқдамиз.\nБундан ташқари, жорий йилда Самарқандда хорижий давлатлар вакиллари иштирокида онкологиянинг долзарб муаммоларига бағишланган конференция ўтказиш режалаштирилган.\nШу ва бошқа омиллар Президентимиз таъкидлаганидек, Самарқандда хорижий давлатлардаги тиббий марказлар билан ҳамкорликда онкология бўйича замонавий илмий-амалий тиббиёт маркази ташкил этиш фурсати етганини кўрсатмоқда.\nТеглар: Тиббиёт онкология\nБМТ ҳисоботи: Дунё аҳолисининг қарийб ярми сифатли тиббий ёрдамдан маҳрум\nКаттақўрғонда 100 ўринли туғруқ мажмуаси фойдаланишга топширилди\nХуршида Матлюбова: “Бизда буйрак кўчириб ўтказилмайди”\nСамарқанд тиббиёти рақамларда


Неъмат шукрини гапирмаслик куфрдир - Fitrat.uz\nБош саҳифа / Мақолалар / Неъмат шукрини гапирмаслик куфрдир\nНеъмат шукрини гапирмаслик куфрдир\nYanvar 31, 2018\tНеъмат шукрини гапирмаслик куфрдирda fikr bildirishni o'chirish 182 Кўришлар\nАллоҳ таолонинг бандаларига берган неъматлари шунчалик кўпки, бирор банда улардан бебаҳра қолмаган. Биз неъматларга бурканиб яшаганимиз учун уларнинг қадрига етмаймиз. Ҳатто бу нарсаларнинг барчаси неъмат эканлигини ҳис қилмаймиз. Аллоҳ таоло ўз Каломида Иброҳим сураси 34-оятда ҳам бу гапларнинг тасдиғини келтирган: “Аллоҳнинг неъматларини санамоқчи бўлсангиз, уларни ҳисоблай олмайсиз”.\nБиздан бу неъматлардан оқилона фойдаланган ҳолда Аллоҳ таолонинг Ўзигагина ибодат қилиш ва неъматлар учун шукур қилишимиз талаб этилади. Чунки Аллоҳ таоло Қуръони Каримнинг Иброҳим сураси 34-оятида: “Албатта биз шукур қилгувчиларни мукофотлаймиз” ва “Агар сизлар шукур этсаларингиз ва иймон келтирсаларингиз, Аллоҳ сизларни ҳаргиз азобламас” (Нисо сураси 146-оят), дея марҳамат қилади.\nФузайл розияллоҳу анҳу: “Сизлар неъматлар учун доимо шукур айтмоғингиз вожибдир. Қавмдан келган бир неъматнинг яна қайтиб келиши жуда мушкулдир”, деганлар. Биз шукур қилишимиз учун “Алҳамдулиллаҳ” дейишимизнинг ўзи кифоя қилмайди. Шукур ҳам қалб билан, ҳам тил билан, ҳам бошқа аъзолар билан бўлади. Қалб билан шукур қилиш яхшиликларни қасд этиш ва уларни барчага бўлишини исташ, тил билан бўладиган шукур Аллоҳ таолога ҳамд айтиб, шукрона изҳор этишдир. Аъзолар билан бўладиган шукур эса уларни ибодат йўлида ишлатиш ҳамда улар билан гуноҳ қилишдан сақланишдир.\nБизга шукур қилишда энг катта ўрнак бўладиган зот бу – Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи вассалламдир. Зеро, бу зот аввалги ва кейинг гуноҳлари кечирилиб юборилган пайғамбар бўлишларига қарамай, кечаси билан намозда қоим бўлган, шу сабабли оёқлари шишиб кетган, шунчалик йиғлаганларидан кўз ёшлари кўкракларигача оққан ва Оиша розияллоҳу анҳо: “Нега йиғлаяпсиз, ё Расулуллоҳ?” – деганларида, “Шукр қилувчилардан бўлмайми, эй Оиша?” – деб жавоб қайтарган зотдирлар.\nБиз нимага ишоняпмизки, шундай бепарво юрибмиз. Эй биродарлар, бу фоний дунёда неъматлар учун шукур қилувчи ва улардан тўғри фойдалана олувчи бандалардан бўлайлик. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи вассаллам: “Аллоҳ таолонинг неъматлари ҳақида сўзлаш шукур, неъмат шукрини гапирмаслик эса куфрдир”, деган сўзларини эса ҳеч қачон ёдимиздан чиқармайлик.\nАввалги ИЙМОН НЕЪМАТИ\nКейинги Ғийбат ва Чақимчилик


Афғонистон ҳарбий қўмондонлиги вакили берган маълумотга кўра, 1 октябр кечқурун Афғонистон жанубида толиблар билан бўлган тўқнашувда ҳукумат ҳарбийларидан 10нафари ҳалок бўлган.\n05 март 2021, Тошкент вақти: 21:48\nҚандахордаги махсус кучлар отряди бошлиғи Атта Муҳаммаднинг сўзларига қараганда, 16нафар жанггаридан иборат гуруҳ ҳукумат аскарлари отряди томон ўқ узади ва натижада 10 аскар ҳалок бўлади. Отишмалар пайтида жанггарилардан ҳам бир одам ўлган. Хукумат аскарлари билан бирга бўлган икки нафар бола ҳам нобуд бўлган.\nАфғонистон етакчиси Ҳамид Карзай, Би-Би-Си радиосига берган интервюсида келаси йили бўлиб ўтадиган президентлик сайловларда қатнашиши ва сиëсий ҳаракатлар таъсис этажагини билдирди.


Жорий йилда Туркистон вилоятида 800 минг квадрат метр уй-жой фойдаланишга топширилади NUR-SULTAN. Kazinform – Туркистон вилоятининг ҳокими Ўмирзақ Шўкеев вилоятда уй-жой қурилиши ҳақида гапириб берди, деб хабар беради Kazinform мухбири.\nРоссияда кетма-кет учинчи кун коронавирусдан ўлим ҳолатларининг максимал даражаси янгиланмоқда MOSKVA. ТASS - Kazinform - Россияда коронавирус туфайли вафот этганлар сони бир кун аввалги 1251 тадан 1254 тага ошиб, 261 589 тага етди, дея хабар қилди янги касалликка қарши кураш бўйича федерал тезкор штаб жума куни журналистларга. Шундай қилиб, кетма-кет учинчи кун мамлакатда коронавирусдан вафот этганларнинг максимал сони янгиланмоқда, деб хабар беради Kazinform ТASSга таяниб.\n«Нур Астана» масжидига Абу Наср ал-Форобий номи берилди NUR-SULTAN. Kazinform – Нур-Султандаги «Нур Астана» масжидига Абу Наср ал-Форобий номи берилди, дея хабар беради Kazinform мухбири.\nКореяда 34 йил ичида биринчи марта 30 ёшли она бирданига беш нафар фарзандни дунёга келтирди SEOUL. YONHAP-Kazinform – Жанубий Кореяда сўнгги 34 йил ичида биринчи марта беш нафар соғлом бола дунёга келди, деб хабар беради Kazinform Yonhap ахборот агентлигига таяниб.\nТуркистон вилоятида 78 та мактаб қурилмоқда NUR-SULTAN. Kazinform – Туркистон шаҳрида 720 ўқувчига мўлжалланган Назарбоев интеллектуал мактаби қурилиши якунланди. Бу ҳақда Туркистон вилояти ҳокими Ўмирзақ Шўкеев маълум қилди, дея хабар беради Kazinform мухбири.\nКанададаги ҳарбий базада юз берган портлашда 10 киши жароҳат олди VIKTORIYA. Kazinform - Канада Қуролли кучларининг Ванкувер оролидаги «Комокс» ҳарбий базасида содир бўлган портлаш оқибатида ўн киши жароҳатланди, бир киши оғир яраланди, дея хабар беради Kazinform CBC телеканалига таяниб.\nЖорий йилда 3 минг нафарга яқин ёш мутахассис уй-жой билан таъминланади NUR-SULTAN. Kazinform – Жорий йилда Нур-Султан, Алмати ва Чимкент шаҳарларида 3 мингга яқин хонадон ёш ишчиларга берилади. Бу ҳақда Мажилис депутатлари саволига ҚР Бош вазири ўринбосари Ерали Туғжанов жавобда айтиб ўтилган, деб хабар беради Kazinform мухбири.\nAҚШ Конституциясининг ноёб нусхаси аукционда рекорд даражадаги 43,2 миллион долларга сотилди LONDON. Kazinform - Пайшанба кунги ауксионда AҚШ Конституциясининг ноёб нусхаси рекорд даражадаги 43,2 миллион долларга сотилди, деб хабар беради Кazinform Reytersга таяниб.\nТуркистон вилоятида йил охиригача 1 млндан ошиқ аҳоли табиий газ билан таъминланади NUR-SULTAN. Kazinform – Туркистон вилоятида йил охиригача 1 миллион 340 минг аҳоли табиий газдан фойдаланиш имкониятига эга бўлади. Бу ҳақда вилоят ҳокими Ўмирзақ Шўкеев маълум қилди, деб хабар беради Kazinform мухбири.\nТоқаев: Атом электр станцияси қурилиши бўйича аниқ қарор қабул қилишимиз керак ALMATY. Kazinform – Қозоғистон атом электр станциясини қуриш бўйича аниқ бир қарорга келади. Бу ҳақда бугун мамлакат президенти Қасим-Жомарт Тоқаев Алмати шаҳрида молия сектори вакиллари билан учрашувда маълум қилди, дея хабар беради Kazinform.\nҚозоғистонда яқин уч кун ичида совуқнинг заифлашиши кутилмоқда NUR-SULTAN. Kazin - «Қазгидромет» Қозоғистонда уч кунлик об-ҳаво маълумотларини тақдим этди, деб хабар беради Kazinform.\nТуркистон вилоятида рекорд миқдорда қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари йиғиб олинди NUR-SULTAN. Kazinform – Туркистон вилоятида 3,3 миллион тонна қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари йиғиб олинди. Бу ҳақда вилоят ҳокими Ўмирзақ Шўкеев маълум қилди, деб хабар беради Kazinform мухбири.\nРақамли тенгени жорий этиш масаласини кўриб чиқиш керак - ҚР Президенти ALMATY. Kazinform - Қозоғистон президенти Қосим-Жомарт Токайев бугун Олмаотада молия сектори вакиллари билан учрашда молия тизимининг асосига айланиши мумкин бўлган рақамли тенгени жорий этиш зарурлиги ҳақида гапирди, деб хабар беради Kazinform\nАлмати вилоятида 215 нафар ўсмир вакцина билан эмланди TALDYQORǴAN. Kazinform – Алмати вилоятида 215 нафар ўсмир эмланди, деб хабар беради Kazinform мухбири.\nЎзбекистонлик 58 нафар фуқаро «Камаз»да ишлаш учун жўнаб кетди FARG‘ONA. Kazinform – Ўзбекистон Ташқи меҳнат миграцияси агентлиги ва Россия Федерациясининг «Камаз» ОАЖ ўртасида имзоланган келишувга асосан мамлакат ҳудудларида ўтказилган танловларда иштирок этиб, иш берувчи томонидан танлаб олинган 58 нафар фуқаро Фарғона-Қозон йўналишидаги авиарейс орқали ташкилий тарзда ишга жўнатилди. Бу ҳақда Kazinform агентликнинг матбуот хизматига таяниб хабар беради.\nАлмати ва Доҳа ўртасида янги ҳаво рейси йўлга қўйилди NUR-SULTAN. Kazinform - Бугундан бошлаб Алмати – Доҳа йўналиши бўйича янги халқаро рейс очилди, деб хабар беради Kazinform.\nЎзбекистоннинг ташқи савдо айланмаси 32,6 миллиард АҚШ долларига тенг бўлди TASHKENT. Kazinform - Давлат статистика қўмитаси маълумотларига кўра, 2021 йилнинг январ-октябр ойларида Ўзбекистоннинг ташқи савдо айланмаси 32,6 миллиард АҚШ долларига тенг бўлди. Бу ҳақда Kazinform қўмитанинг расмий Telegram-каналига таяниб хабар беради.\nЖорий йилда Қозоғистонда 1 миллионга яқин фуқаро манзилли ижтимоий ёрдам олди NUR-SULTAN. Kazinform - 1 ноябр ҳолатига 195,3 минг оиладан 973,9 минг нафар фуқаро манзилли ижтимоий ёрдам олди. Жорий йилда мазкур мақсадда бюджетдан 69,9 миллиард тенге ажратилди, деб хабар беради Kazinform.\nТошкентда оғир атлетика бўйича жаҳон чемпионати бўлиб ўтади NUR-SULTAN. Kazinform – Оғир атлетика бўйича жаҳон чемпионатида иштирок этувчи қозоғистонлик спортчилар рўйхати эълон қилинди, деб хабар беради Kazinform Olympic.kzга асосланиб.\nCОVID-19: Гонконг аҳолиси декабр ойининг бошидан бошлаб Хитойнинг материк қисмига карантинсиз ташриф буюриши мумкин BEIJING. Kazinform - Хитой Халқ Республикасининг Сянган Махсус маъмурий ҳудуди (Гонконг) аҳолиси декабр ойи бошидан мажбурий карантиндан ўтмасдан Хитойнинг материк қисмига киришлари мумкин бўлади. Бу ҳақда SCMPга таяниб Kazinform мухбири хабар беради.\nМиграция инқирози: Британия ҳарбийлари Польшанинг Беларусь билан чегарасига боради NUR-SULTAN. Kazinform - Буюк Британия Мудофаа вазири Бен Уоллес Британия қироллик муҳандислари корпусининг 150 га яқин ҳарбий хизматчиси Польша ҳукуматига чегара инфратузилмасини мустаҳкамлашда ёрдам бериш учун тез орада Польша-Беларусь чегарасига жўнатилишини айтди. Бу қадам Польша ва Болтиқбўйи мамлакатлари чегараларидаги миграция инқирози билан боғлиқ бўлиб, бу даврда Яқин Шарқдан келган юзлаб мигрантлар Европа Иттифоқи чегараларини Беларусь ҳудудидан бузиб ўтишга ҳаракат қилмоқда, деб хабар беради Кazinform BBCга таяниб.\nҚозоғистонда тенге нархи кўтарилди ALMATY. Kazinform - Қозоғистон фонд биржасидаги (КASЕ) савдолар якунларига кўра тенгенинг долларга нисбатан курси кўтарилди, деб хабар беради Kazinform мухбири.\nAвстрия Парламенти собиқ канцлер Себастьян Курцни суд қилиш учун рухсат берди VEIN. Kazinform - Aвстрия Парламенти собиқ канцлер, Халқ партияси етакчиси Себастьян Курцни депутатлик дахлсизлигидан маҳрум қилди, дея хабар беради Kazinform еuronews.cоmга таяниб.\n19 ноябр куни энг узун Ой тутилиши бўлади NUR-SULTAN. Kazinform – Жорий йилнинг сўнгги Ой тутилиши 19 ноябр куни содир бўлади, деб хабар беради Kazinform мухбири.\nЕКПA Раисининг Қозоғистонга ташрифи якунлари бўйича қўшма баёнот қабул қилинди NUR-SULTAN. Kazinform - Европа Кенгаши Парламент Aссамблеяси Раиси Рик Демснинг Қозоғистонга ташрифи якунлари бўйича қўшма баёнот қабул қилинди, деб хабар беради Кazinform.\nГермания ва Aвстрия коронавирусга қарши чекловларни кучайтирдилар NUR-SULTAN. Kazinform - Германия ҳукумати эмланмаганларга чеклов жорий этиш ва тиббиёт ходимларини мажбурий эмлашга қарор қилди, дея хабар беради Кazinform Еuronewsга таяниб.\nКоронавирус пневмонияси: 293 киши даволаниб чиқди NUR-SULTAN. Kazinform – Қозоғистонда 293 киши коронавирус пневмониясидан даволаниб чиқди, деб хабар беради Kazinform coronavirus2020.kzга асосланиб.\nКоронавирус: Қозоғистонда иккита мегаполис ва саккизта вилоят «яшил» зонада NUR-SULTAN. Kazinform – 19 ноябр ҳолатига кўра, Қозоғистон ҳудудларидаги эпидемиологик вазиятни баҳолаш матрицаси эълон қилинди, деб хабар беради Kazinform.\nНур-Султанда касбий бокс оқшоми: Иван Дичконинг рақиби аниқланди NUR-SULTAN. Kazinform - Қозоғистонлик Иван Дичко (10-0, 10 КО) 18 декабр куни Нур-Султан шаҳрида бўлиб ўтадиган бокс кечасида жанг қилади, дея хабар беради Kazinform Sports.kzга таяниб.\nҚозоғистон ҳарбий делегацияси Термизга етиб келди TASHKENT. Kazinform - Қозоғистон Республикаси қуруқликдаги қўшинлари бош қўмондонлик бошқармаси штаб бошлиғи, генерал-майор Каниш Абубакиров бошчилигидаги ҳарбий делегацияси Ўзбекистон жанубидаги Термиз шаҳрига келди. Бу ҳақда Kazinform UzAга таяниб хабар беради.\nШвецияда COVID-19га қарши эмлаш учун рақамли паспорт жорий этилади NUR-SULTAN. Kazinform – Бельгия ҳукумати коронавирус тарқалишининг олдини олиш учун 10 ёшдан ошган болаларни ёпиқ жойларда ниқоб кийишни буюрди. Бу ҳақда Kazinform COVID-19 тарқалишининг олдини олиш бўйича идоралараро комиссиясига асосланиб хабар беради.\nФутзал: Қозоғистон декабр ойида Ўзбекистонга қарши ўртоқлик учрашуви ўтказади QYZYLORDA. Kazinform – Қозоғистон футзал терма жамоаси Ўзбекистонга қарши иккита ўртоқлик ўйини ўтказади, деб хабар беради Kazinform мухбири Қозоғистон футбол федерациясига асосланиб.\nНорвегияда коронавирус юқтиришнинг рекорд натижаси қайд этилди NUR-SULTAN. Kazinform - Норвегияда коронавирус юқтиришнинг рекорд қайд этилди. Бу ҳақда Қозоғистонда коронавирус тарқалишининг олдини олиш бўйича идоралараро комиссиянинг Тelegram-каналида маълум қилинди, дея хабар беради Kazinform.\nҚозоғистонда бир суткада 1,5 минг киши коронавирусдан соғайиб чиқди NUR-SULTAN. Kazinform – Қозоғистонда ўтган сутка давомида 1554 киши коронавирус инфекциясидан тузалиб чиқди, деб хабар беради Kazinform coronavirus2020.kzга таяниб.\nМағлубиятга учрамаган қозоғистонлик боксчи WBО чемпионлиги учун курашади NUR-SULTAN. Kazinform - Профессионал боксда бирор марта мағлуб бўлмаган қозоғистонлик боксчи Мейрим Нурсултанов (15-0, 8 КО) навбатдаги жангини ўтказади, деб хабар беради Kazinform Sports.kzга таяниб.\nБеларусь-Польша чегарасидаги вазият: Қочқинлар гуруҳларга бўлинди MINSK. BELTA – Kazinform – Беларусь-Польша чегарасидаги назорат-ўтказиш пункти яқинидаги лагердаги қочқинлар кичик гуруҳларга бўлинган. Улар транспорт-логистика марказига жўнатилди, дея хабар беради Kazinform BELTAга таяниб.\nҚозоғистонда бир кунда 1125 та коронавирус ҳолати аниқланди NUR-SULTAN. Kazinform – Қозоғистонда коронавирус инфекцияси 1125 кишида ПЗР таҳлиллари билан тасдиқланди, деб хабар беради Kazinform coronavirus2020.kzга таяниб.\nҚР Президенти кадр резерви: Кейинги босқичга 132 нафар номзод ўтди NUR-SULTAN. Kazinform - Қозоғистон Республикаси Давлат хизмати ишлари агентлиги Президент ёшлар кадр резервига тўртинчи саралаш босқичи – малака аттестациясининг иккинчи қисми бошланганини эълон қилди.\nҚозоғистон Президенти терроризмни молиялаштиришга қарши курашиш тўғрисидаги қонунни имзолади NUR-SULTAN. Kazinform - Президент Қасим-Жомарт Тоқаев «Қозоғистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга ва терроризмни молиялаштиришга қарши курашиш масалалари бўйича ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги Қозоғистон Республикаси қонунини имзолади. Бу ҳақда Ақорда маълум қилди, дея хабар беради Kazinform.


Интеграциялашган бошқарув тизими ISO 9001\nКорхонада шаҳодатланган бир - бири билан ўзаро боғлиқ сифат менежменти тизимининг мавжудлиги ишлаб чиқарилаётган маҳсулотнинг рақобатбардошлигининг муҳим омили, бир қатор ҳолларда эса шартномалар имзолашда ёки тендер савдоларида иштирок этишда мажбурий шарт ҳам ҳисобланади.\nБуни қабул қилган ҳолда, корхона раҳбарияти томонидан 2004 йилда сифат менежменти тизимини ишлаб чиқиш ва уни ишлаб чиқариш жараёнларига татбиқ этишни таъминлаш ҳақида қарор қабул қилинган эди. 2004 йилнинг сентябрида “ТЮФ НОРД СЕРТ” фирмасининг шаҳодатлаш тафтишидан муваффақият билан ўтилган эди ва ISO 9001: 2000 ва Ўз ИСО 9001: 2001. халқаро стандартга мувофиқлик шаҳодатномаси олинган эди.\n2015 йилнинг мартида Европада энг йирик шаҳодатлаш ташкилотларидан бири ҳисобланган TÜV Thüringen (ташкилотларнинг менежмент тизимини шаҳодатлаш бўйича мустақил ташкилот) фирмасининг шаҳодатлаш тафтишидан муваффақият билан ўтилган эди ва мувофиқлик шаҳодатномаси қуйидаги стандартлар бўйича олинган эди: ISO 9001:2008 (сифат менежменти), ISO 14001:2004 (экология менежменти), OHSAS 18001:2007 (меҳнат муҳофазаси ва хавфсизлиги) №TIC 15100159183, UZ.SMT.04.007.01669.\nУшбу шаҳодатнома “NEFTGAZMONTAJ” МЧЖ асосий газқувурлари, озиқ-овқат қувурлари, нефтгаз мажмуи ва уларнинг инфратузилмаси ва ижтимоий маданий турмуш объектларини қуриш ва таъмирлаш соҳаларида сифат менежментининг яхлит тизимини татбиқ этганини ва қўллаётганини тасдиқлайди.\nРасийлаштирилган яхлит сифат менежменти тизими ўзи билан қуйидагиларни ифодалайди:\n- сифат бўйича қўлланма, бунда корхона ва унинг фаолияти ҳақида маълумот берилган; ташкилий тузилмаси, сифат соҳасида ходимларнинг масъулияти ва ваколатлари белгиланган;\n- яхлитланган сифат менежменти тизимининг усуллари (СТУ), унда таъминловчиларни ва харидларни баҳолаш жараёнлари, келаётган материалларни кирим назорати, қурилиш - монтаж ишларини бажариш амалиёт назорати, тайёр маҳсулотни синовдан ўтказиш, ходимларни жой-жойига қўйиш ва ўқитиш тартибини қўшган ҳолда сифат тизимини бошқариш тартиби белгиланган;\n- йўл ва ер усти қурилиши бўйича технологик йўриқномалар (ТЙ), уларда қурилиш - монтаж ишларини бажариш технологик тартиби ва қоидалари белгиланган.\nСифат менежментининг яхлитланган тизими корхонанинг барча бўлинмаларига тааллуқли. Сифат тизимини амалга ошириш учун бошқарув ходимлари томонидан аниқ ёзма йўриқномалар (меъёрлар, низомлар) ишлаб чиқилган ва ҳар бир ходим ушбу йўриқномаларга мувофиқ ишлаши ва ишлаб чиқариш жараёнининг ҳар бир босқичида ишни сифатли бажариши учун татбиқ этилган.\nСифат соҳасида тасдиқланган Мақсадлар ва Сиёсат мавжуд. Ишлаб чиқариш жараёнларига жалб этилган тузилмавий бўлинмалар ўз фаолиятида сифат менежменти тизими бўйича ҳужжатлардан фойдаланишади, бу ишлаб чиқарилаётган маҳсулот сифатини яхшилашнинг узлуксиз жараёнини таъминлайди.\nТузилмавий қурилиш участкаларида, сифат даражасига қўйилган замонавий талабларга мувофиқ, ходимларни қурилиш - монтаж ишларини бажариш қоидаларига ўргатиш амалга оширилади.\nКорхонада ходимларни маҳсулот сифатини бошқариш асосларига ўргатиш амалга оширилади. Сифат тизимини таъминлаш ва такомиллаштириш билан машғул бўлган ходимлар мунтазам равишда ўқув курсларида малака ошириш йиғинларидан ўтишади.\nСифат менежменти тизимининг ҳужжатлари корхона ходимлари томонидан вақти - вақти билан қайта кўриб чиқилади ва муҳимлиги аниқланади. Сифат менежментининг яхлитланган тизими талаблари ижросининг ички тафтиши ва кузатишнинг узлуксиз жараёни амалга оширилади.\nКорхонада турли ўқитиш усуллари, ҳамда корхона инфратузилмасини ва ишлаб чиқариш шароитларини такомиллаштириш, меҳнат шароитларини яхшилаш, юқори сифатли маҳсулот ишлаб чиқариш учун ходимларни рағбатлантириш тизимидан фаол фойдаланиш йўли билан ходимларнинг касбий маҳорати ва малакасини мунтазам равишда ошириш муҳим ҳисобланади.\nИшларни бажаришнинг янги, юқори технологияга асосланган усулларини мунтазам равишда татбиқ этиш, замонавий машиналар ва механизмлардан кенг кўламда фойдаланиш таъминланмоқда.\nЮқори турувчи ташкилотларга тақдим этилган талабномаларга мувофиқ материаллар ва ускуналарнинг етказиб берилиши, доимий ишлаб турувчи комиссия аъзолари томонидан етказиб берилаётган моддий - техник воситаларнинг кирим назоратини амалга оширилиши, ва улар белгиланган талабларга мос келмаган ҳолатда, камчиликлар далолатномасининг тузилиши йўлга қўйилган, яъни ишлаб чиқариш жараёнларига сифати паст материалларнинг жалб этилиши истисно этилган.\nҚурилиш участкаларида штаблар ташкил этилган, у ерда мунтазам равишда ишлаб чиқариш масалалари бўйича мажлислар, ҳамда сифатга, бажарилган ишларга бағишланган - “Сифат кунлари” ўтказилади. Зарур бўлганда, номутаносибликлар юзага келишига йўл қўймаслик бўйича олдини олувчи ва тартибга солувчи ҳаракатлар ишлаб чиқилади.\n2015 йилнинг декабрида корхонада татбиқ этилган сифат менежменти тизими “TÜV Thüringen” фирмаси томонидан шаҳодатни тасдиқлаш бўйича биринчи марта ўтказилган тафтишдан муваффақиятли ўтди.\nISO 9001:2008, ISO 14001:2004, OHSAS 18001:2007 бўйича корхона амал қиладиган сифат тамойиллари бу:\nистеъмолчи манфаатларини назарда тутиш;\nбарча ходимларнинг жалб этилганлиги;\nсифат менежментига тизимли ёндашув”;\nдалилларга асосланган қарорлар қабул қилиш;\nтаъминловчилар билан ўзаро манфаатли муносабатлар.\n2021 йилнинг октябрида корхонада татбиқ этилган сифат менежменти тизими “CERT International” фирмаси томонидан шаҳодатни тасдиқлаш бўйича ўтказилган тафтишдан муваффақиятли ўтди.\nШунга мувофиқ ISO 9001:2015, ISO 14001:2015, 45001:2018 сифат менежменти тизими тамойиллари янгиланди.\nШунга мувофиқ раҳбариятнинг ва жамоанинг сифат соҳасидаги сиёсати қуйидагиларга йўналтирилган:\nёқилғи - энергетика мажмуи объектларида ишларни бажаришга;\nкафолатланган сифат билан, белгиланган муддатларда ва биринчи талаб бўйича топшириладиган давлат буюртмасининг ишлаб чиқариш - фуқаролик қурилиши ва ижтимоий соҳасига ва Ўзбекистон Республикаси ташқарисидаги тендер объектларига;\nбуюртмачиларнинг кутган натижаларига ва талабларига имкон қадар мос келишга, таъминловчилар билан ўзаро манфаатли муносабатларни ривожлантиришга, шунингдек, сифат менежментининг яхлитланган тизими самарадорлигини мунтазам равишда оширишга;\nасосий бойлик ва ишлаб чиқариш кучи сифатида меҳнат жамоаси ҳисобланишини раҳбарият томонидан англанишига;\nбарча босқичларда корхонага мос келадиган мақсадларни ишлаб чиқишга ва ўз олдига қўйиш учун қулай шароитларни яратишга ва сифат соҳасидаги мақсадларни мунтазам равишда таҳлил қилишга ва ишлаб чиқаришни такомиллаштиришни таъминлашга;\nходимлар эътиборига сифат соҳасидаги сиёсатни етказишга ва сифат менежментининг яхлитланган тизимини лозим даражада ишлаши учун ходимлар томонидан масъулиятни англашини таъминлашга;\nбажарилган ишларнинг сифати ва сифат менежментининг яхлитланган тизими талабларига нисбатан аниқланган номутаносибликлар тўғрисида қурилиш -монтаж участкаларидан ҳисобот олиш талабларига;\nсифатга бўлган талабларга номутаносиблик қайд этилган ҳолатларни вақти -вақти билан таҳлил қилишга ва тартибга солувчи ва олдини олувчи чораларни кўришга;\nюқори натижаларга эришган ходимларни рағбатлантиришга ва ўз ишида камчиликларга йўл қўйган ходимларни жазолаш тўғрисида ишлаб чиқилган ва тасдиқланган низомларни қўллашга;\nдоимо яроқли бўлишга қаратилган сифат соҳасидаги жорий сиёсатнинг тизимли таҳлилига, ва зарур бўлганда сифат менежменти тизимининг самарадорлигини ошириш ва буюртмачининг талабларини янада тўлиқ қондириш мақсадида тартибга солишга.


Фарғонада ноқонуний келтирилган катта миқдордаги телевизорлар ушланди / Ўзбекистон янгиликлари, энг сўнгги хабарлар\nЖАМИЯТ 0 Шархлар 1010 кўрилди\nФарғонада ноқонуний келтирилган катта миқдордаги телевизорлар ушланди\nФарғона тумани ҳудудидаги хонадонлардан бирида ноқонуний товарларни сақлаш ва уларни бозорларга етказиб бериш билан шуғулланиб келаётган шахсларнинг кирдикорлари фош этилди. Бу ҳақда Давлт божхона қўмитаси матбуот хизмати хабар қилди.\nФуқаро Х.Қ.нинг яшаш ҳовлиси кўздан кечирилганида хонадонда жами 11 миллион сўмлик 11 дона хорижда ишлаб чиқарилган, божхона расмийлаштирув ҳужжатлари бўлмаган телевизорлар ноқонуний сақланаётгани маълум бўлди.\nШубҳали кўринган “Каптива” автомашинаси божхоначилар томонидан тўхтатилди ҳамда кўздан кечирилди. 1992 йилда Фарғона туманида туғилган Қ.Ибрагимов бошқарувида бўлган “Каптива” автомашинасининг салонида жами 30 та умумий қиймати қарийб 44 миллион сўмлик телевизорлар ортиб олинганлиги маълум бўлди.\nМарғилон шаҳридаги хонадонлардан бирида ноқонуний товарларни сақлаш билан шуғулланиб келаётган “яма” борлиги аниқланди. Ушбу хонадон кўздан кечирилганида 69 миллион 300 минг сўмлик 66 дона телевизорлар ноқонуний сақланаётгани аниқланди.