(1) Алиф. Лаам. Мийм. Соод.\n(2) Бу, сенга у ила огоҳлантиришинг учун ва мўминларга эслатма этиб нозил қилинган китобдир. Кўнглингда ундан танглик бўлмасин.\n(3) Сизларга Роббингиздан нозил қилинган нарсага эргашинглар! Ундан бошқа валий — дўстларга эргашманглар. Жуда оз эслайсизлар.\n(4) Қанчадан-қанча шаҳар-қишлоқларни ҳалок қилдик. Бас, азобимиз уларга тун уйқусида ёки кун уйқусида келди.\n(Аллоҳ таоло исён қилган кўплаб қавмларни ҳалокатга учратган, уларга Аллоҳнинг азоби кечаси ёки кундузи ухлаб ётган вақтларида, ғафлатнинг чўққисига чиққанларида келган.)\n(5) Бас, Бизнинг азобимиз келган чоғида уларнинг даъволари: «Албатта, биз золимлардан бўлган эдик», – дейишларидан бошқа нарса бўлмади.\n(6) Бас, Биз, албатта, Пайғамбар юборилганлардан ҳам ва, албатта, Пайғамбарлардан ҳам сўрармиз.\n(Яъни, охиратда пайғамбар келган ҳар бир қавмдан, шахсдан: «Сизларга пайғамбар келдими? Бизнинг амрларимизни етказдими? Сизлар нима дедингиз?» деб сўралади. Шунингдек, пайғамбарлардан ҳам: «Амримизни умматларингизга етказдингизми? Улар сизга қандай жавоб бердилар?» деб сўралади.)\n(7) Бас, уларга илмий равишда қисса қилиб берурмиз. Ҳолбуки, Биз ғойиб бўлмаган эдик.\n(8) Ўша куни (амалларни) тортиш ҳақдир. Бас, кимнинг тортилган(амал)лари оғир келса, ана ўшалар нажот топгувчилардир.\n(9) Ва кимнинг тортилган (амал)лари енгил келса, бас, ана ўшалар Бизнинг оятларимизга зулм қилиб, ўзларига зиён этганлардир.\n(10) Батаҳқиқ, сизларга ер юзида қудрат ва имкониятлар бердик ва унда сизлар учун яшаш воситалари қилдик. қанчалар оз шукр қиласизлар-а?!\n(11) Ва батаҳқиқ, Биз сизларни яратдик, кейин сизларга суврат бердик. Сўнгра эса, фаришталарга: «Одамга сажда қилинг», – дедик. Бас, улар сажда қилдилар. Магар иблис сажда қилувчилардан бўлмади.\n(12) У зот: «Сенга амр этганимда сажда қилишингдан нима тўсди?» – деди. У: «Мен ундан яхшиман, мени ўтдан яратдинг ва уни лойдан яратдинг», – деди.\n(Аллоҳ таоло Ўз амрини бажармаган, Одамга сажда қилмаган Иблисдан: «Сенга амр этганимда сажда қилишингдан нима тўсди?» деб сўраганида, у «тавба қилдим, хато қилибман» дейиш ўрнига: «Мен ундан (яъни, Одамдан) яхшиман, мени ўт (олов)дан яратдинг ва уни лойдан яратдинг», деди. Яъни, Аллоҳнинг очиқ-ойдин фармони туриб, ўзининг фикрини ишлатди. Аллоҳнинг амри турганда, қачон фикрбозликлар бошланса, Иблиснинг иши қилинган бўлади. Бунинг оқибати Иблиснинг оқибатига ўхшаш бўлади. Иблиснинг оқибати эса, қуйидаги оятда баён қилинади:)\n(13) У зот: «Бас, у(жаннат)дан туш! Сен учун унда мутакаббирлик қилиб юриш йўқ. Бас, чиқ! Албатта, сен хору зор бўлгувчилардансан», – деди.\n(14) У: «Менга улар қайта тирилтириладиган кунгача муҳлат бер», – деди.\n(15) У зот: «Албатта, сен муҳлат берилганлардансан», – деди.\n(16) У: «Мени иғвога учирганинг сабабли, албатта, мен уларни Тўғри йўлингда тўсиб ўтираман.\n(17) Сўнгра, уларнинг олдиларидан, орқаларидан, ўнг томонларидан ва чап томонларидан келаман. Ва уларнинг кўпларини шукр қилувчи ҳолда топмассан», – деди.\n(18) У зот: «Ундан мазамматга учраган ва қувилган ҳолингда чиқ!!! Улардан ким сенга эргашса, албатта, жаҳаннамни сизларнинг ҳаммангиз билан тўлдирурман», – деди.\n(Аллоҳ таоло Одам алайҳиссаломни яратганидан сўнг фаришталарни унга сажда қилишга буюргани, улар сажда қилгани, аммо ёлғиз Иблис алайҳи лаъна сажда қилмаганини зикр қилгандан сўнг, Иблис билан бу борада бўлган муколама келтирилди. Бинобарин, Иблисни жаннатдан қувиб юборди.)\n(19) Эй Одам, сен жуфтинг билан жаннатни маскан тут. Икковингиз хоҳлаган жойингиздан енг. Аммо мана бу дарахтга яқинлашманглар. Унинг сабабидан золимлардан бўлиб қолманглар.\n(20) Бас, шайтон икковларининг беркитилган авратларини очиш учун уларни васваса қилди ва: «Роббингиз сизни ушбу дарахтдан фақат икковингиз фаришта бўлмаслигингиз ёки абадий қолмаслигингиз учунгина ман қилди», – деди.\n(21) Уларга: «Албатта, мен сизларга насиҳат қилувчиларданман», – деб қасам ичди.\n(22) Бас, уларни алдов ила паст(ҳолат)га туширди. Икковлари дарахтдан татиб кўришганда, авратлари ўзларига кўриниб қолди ва ўзларига жаннат баргларидан тўсиқ тўқий бошладилар. Шунда, Роббилари уларга нидо қилиб: «Сизларни ана ўша дарахтдан қайтарган эмасмидим ва, албатта, шайтон икковингизга очиқ-ойдин душмандир, демаганмидим?!» – деди.\n(23) Икковлари: «Эй Роббимиз, биз ўзимизга зулм қилдик. Агар Сен бизни мағфират қилмасанг ва бизга раҳим қилмасанг, албатта, зиён кўрганлардан бўламиз», – дедилар.\n(24) У зот: «Бир-бирингизга душман бўлган ҳолингизда тушинглар. Сизларга ер юзида қароргоҳ бор ва маълум вақтгача фойдаланиш бор», – деди.\n(25) У зот: «Унда ҳаёт кечирасизлар, унда ўласизлар ва ундан қайта чиқариласизлар», – деди.\n(26) Эй, Одам болалари, батаҳқиқ, сизларга авратингизни тўсадиган либос ва зийнат либосини нозил қилдик. Тақво либоси, ана ўша яхшидир. Ана ўшалар Аллоҳнинг оят-белгиларидандир. Шоядки, эсласалар.\n(Либоснинг зарури авратни пинҳон тутадиганидир. Лекин Аллоҳ инсоннинг авратдан бошқа аъзоларини ҳам тўсиш эҳтиёжи борлигини инобатга олиб, либосни зийнат тарзида нозил қилди. Худди шундай — либосни ўз ўрнида, яъни шариатга мувофиқ истеъмол қилган инсон зийнатли ҳисобланади. Аммо энг асосий либос — тақво либоси.)\n(27) Эй, Одам болалари, шайтон ота-онангизни ўзларига авратларини кўрсатиш учун устларидан либосларини ечиб, жаннатдан чиқарганидек, сизни ҳам фитнага солмасин. Албатта, у ва унинг ёрдамчилари сизни сиз кўрмайдиган томондан кўрадир. Биз, албатта, шайтонларни иймон келтирмайдиганларга дўст қилганмиз.\n(Шайтон инсониятнинг ота-онаси Одам ато ва Момо Ҳавони қандай фитнага солгани юқоридаги оятлардан маълум бўлди. У Одам ато ва Момо Ҳавони гуноҳга чорлаб яланғоч қилди ва жаннатдан чиқаришга муяссар бўлди. Одам болалари бу ҳодисани зинҳор унутмасликлари зарур. Акс ҳолда, шайтон уларни ҳам шармандаларча яланғочлаб, жаннатдан маҳрум этади.)\n(28) Улар қачон фоҳиша иш қилсалар: «Ота-боболаримиз ушбуни қилаётганини кўрдик. Буни бизга Аллоҳ буюрган», – дерлар. «Аллоҳ, албатта, фаҳш ишларга буюрмас. Аллоҳ шаънига билмайдиган нарсангизни айтасизми?!» – дегин.\n(29) Сен: «Роббим адолатга амр қилди. Ҳар бир ибодатхонада юзингизни тўғри тутинг. Унинг динига ихлос этган ҳолда дуо қилинг. Сизларни аввалда қандай яратган бўлса, ўша ҳолда қайтасизлар», – деб айт.\n(30) Бир гуруҳни ҳидоят қилди. Бошқа гуруҳга йўлдан озиш ҳақ бўлди. Чунки, улар Аллоҳни қўйиб шайтонларни ўзларига дўст тутдилар. Ҳамда ўзларини, албатта, ҳидоят топганлар, деб ҳисобларлар.\n(Ҳатто пайғамбарлар, авлиё ва солиҳ бандалар ҳам шайтон васвасасидан саломат қолмаганлар. Аммо улар доимо яхшиликни ихтиёр қилганлари, ёмонликдан қочганликлари учун Аллоҳ ҳидоятига сазовор бўлганлар. Хатокорларни ҳам биров мажбур қилиб ёки зўрлаб йўлдан оздиргани йўқ, шайтон фитнаси шу ҳолга туширди. Икки гуруҳ ҳам Аллоҳ ҳузурига қайтадилар.)\n(31) Эй, Одам болалари, ҳар бир ибодат чоғида ўз зийнатингизни олинг. Еб-ичинг ва исроф қилманг. Чунки, У исроф қилувчиларни севмас.\n(Ўтган ояти каримада келганидек, кийимсиз ҳолда ибодат-тавоф қилиш ёхуд жанда, ямоқ-ясқоқ кийим билан бажариш ибодат фазли ва савобини зиёда этмайди. Лекин табиати бузуқ кишилар бузуқ диндорликка уринадилар, тақвони жулдур кийимлар ила ҳосил бўладиган этиб кўрсатишга ҳаракат қиладилар. Аллоҳ таоло эса, энгил-бошда ҳаддан ошиб фахр ва ғурурга кетишни қоралаганидек, унинг паст ва табиатсиз ҳолда истеъмол қилинишини ҳам қоралайди.)\n(32) Сен: «Аллоҳ Ўз бандаларига чиқарган зийнатларни ва покиза ризқларни ким ҳаром қилди?!» – деб айт. Сен: «Улар ҳаёти дунёда иймон келтирганларга, қиёмат кунида эса фақат ўзларига хосдир», – деб айт. Биладиган қавмлар учун оятларни мана шундай муфассал баён қилурмиз.\n(Ушбу оятлар эгниларига кийим киймай тавоф қилишни, ҳаж мавсумида яхши таом истеъмол этмасликни ўзларига русум қилиб олиб, бу Аллоҳ амри, деб юрган араб мушрикларининг қилмишлари нотўғри эканини билдириш учун тушгани ва бу орқали ҳамма замон кофирларига хитоб қилинаётгани бошда айтиб ўтилган эди. Яланғоч ҳолда тавоф қилиш жоиз эмаслигини тушуниб етган мусулмонлар кийим-бош билан тавоф қилишса, мушриклар уларнинг устиларидан кулишган. Шунда Аллоҳ таоло мазкур ояти каримани нозил қилган.)\n(33) Сен: «Роббим фақатгина ошкора ва яширин фаҳш ишларни, гуноҳларни, ноҳақ тажовузкорликни ва Аллоҳга ҳеч қандай ҳужжат туширмаган нарсаларни шерик қилиб олишингизни ҳамда Аллоҳга нисбатан билмаган нарсани айтишни ҳаром қилган, холос», – деб айт.\n(34) Ҳар бир умматнинг ажали бор. Ажаллари келган вақтида бирор соатга кетга ҳам, олдинга ҳам сура олмаслар.\n(Дунёга келган ҳар бир шахснинг белгилик ажали бўлиб, ўша ажал келганда бу дунёни, албатта, тарк этиши ҳақиқат. Шунингдек, оламдаги ҳар бир уммат — халқ ва қавмнинг ҳам белгилик ажали бор. Бу ажал муқаррар суратда, ўз вақтида келади. Уни на бирор соат олдинга, на бирор соат ортга сура оладилар.)\n(35) Эй, Одам болалари, агар сизларга ўзингиздан бўлган Пайғамбарлар келиб, оятларимни сўзлаганда, бас, ким тақво қилса ва яхши амал қилса, уларга хавф йўқдир ва улар хафа ҳам бўлмаслар.\n(36) Оятларимизни ёлғонга чиқарганлар ва улардан кибр қилганлар, ана ўшалар дўзах эгаларидир. Улар унда абадий қолурлар.\n(37) Аллоҳга нисбатан ёлғон тўқиган ёки унинг оятларини ёлғонга чиқарган кимсадан ҳам золимроқ одам борми?! Ана ўшаларга китобдан насибалари етар. Бизнинг элчиларимиз келиб уларнинг жонларини олаётиб: «Аллоҳдан ўзга ибодат қилаётган нарсаларингиз қани?» – дерлар. Улар: «Биздан ғойиб бўлишди», – дерлар ва ўз зиёнларига, кофир бўлганларини айтиб, гувоҳлик берарлар.\n(38) У зот: «Сиздан олдин ўтган, жин ва инсдан бўлган умматлар билан дўзахга киринг», – дер. Қачонки, қайси бир уммат (дўзахга) кирса, шеригини лаънатлар. Бироқ у ерда ҳаммалари топишганларида, кейингилари аввалгиларини (маломат қилиб): «Эй Роббимиз, бизни анавилар адаштирган эдилар. Уларга дўзах азобини икки баробар қилиб бер», – дерлар. У зот: «Ҳаммага ҳам икки баробар, лекин билмайсизлар», – дер.\n(Осий зот айнан ўз шеригига эргашиб, оқибат ушбу балойи азимга гирифтор бўлди. Шундай қилиб, бир-бирларини лаънатлаб, бирин-кетин дўзахда топишадилар: «Ҳаммалари унда топишганда эса, кейингилари аввалгиларини (маломат қилиб): «Эй Роббимиз, бизни анавилар адаштирган эдилар. Уларга дўзах азобини икки баробар қилиб бер», дерлар».)\n(39) Аввалгилар кейингиларга: «Сизларнинг биздан афзаллик томонингиз йўқ. Қилган касбингизга яраша азобни тортаверинглар», – дерлар.\n(40) Албатта, оятларимизни ёлғонга чиқарганлар ва улардан кибр қилганларга осмон эшиклари очилмас ва улар туя игна тешигидан ўтмагунча жаннатга кирмаслар. Жиноятчиларни мана шундай жазолаймиз.\n(Уларнинг руҳлари осмонга олиб чиқилганда, эшик очилмай, аҳволлари расво бўлган эди. Энди жаннатга киришлари учун ғоят оғир шарт қўйилмоқда. Бир тарафда улкан жуссали тоғдек туя дарёдек пишқириб турибди. Иккинчи тарафда кўз илғаб-илғамай бир игна. Аммо унинг тешигини, унга нигоҳи ўткир одам яқинроқдан тикилмаса, кўрмайди ҳам. Бу баҳайбат туя ушбу кичкина тешикдан ўтса, бош устига, «анавилар» ҳам жаннатга кираверсинлар. Бу илоҳий таъбир оддийгина қилиб, абадул абад жаннатга кирмайди, дейишдан кўра юз чандон таъсирчандир. Бу ҳам уларнинг азобига азоб, жазосига жазо қўшиш учундир.)\n(41) Уларга жаҳаннамдан тўшак ва устларига чойшаб бор. Золимларни мана шундай жазолаймиз.\n(42) Иймон келтириб, яхши амалларни қилганлар — Биз ҳеч бир жонни тоқатидан ташқари нарсага таклиф қилмаймиз — ана ўшалар жаннат эгаларидир. Улар унда абадий қолурлар.\n(Аллоҳ таоло ҳеч бир жонни тоқатидан ташқари нарсага таклиф қилмайди. Тоқати доирасидаги амалларни бажариб жаннатга соҳиб бўлиш қандай улуғ толе! Боз устига, жаннатда абадий қолиш нечук саодат!)\n(43) Ва кўксиларидаги ғиллу ғашларни чиқариб олдик, остиларидан анҳорлар оқиб турибди. Улар: «Бизни шунга ҳидоят қилган Аллоҳга ҳамдлар бўлсин, агар Аллоҳ бизни ҳидоят қилмаганда, ўзимиз йўл топа олмас эдик. Роббимизнинг элчилари ҳақни келтирдилар», – дедилар. Ва уларга: «Мана шу жаннатингизни қилган амалларингиз туфайли мерос қилиб олдингиз», – деб нидо қилинур.\n(44) Ва жаннат эгалари дўзах эгаларига: «Биз Роббимиз бизга ваъда қилган нарсанинг ҳақ эканини топдик. Сизлар ҳам Роббингиз ваъда қилган нарсанинг ҳақ эканини топдингизми?!» – деб нидо қиладир. Улар: «Ҳа!» – дерлар. Бас, улар ўрталарида бир жарчи: «Золимларга Аллоҳнинг лаънати бўлсин!!!\n(45) Аллоҳнинг йўлидан тўсадиган, уни бузишни истайдиган ва охиратга кофир бўлувчиларга!!!» – деб жар соладир.\n(Бундай ҳолатда савол беришга фақат жаннат эгаларигина қодирдирлар. Чунки дўзах эгалари ўзлари билан ўзлари овора. Бу дунёда кофирлар Аллоҳнинг охирати, жаннати ва дўзахига, уларда азоб-уқубат, роҳат-фароғат бўлишига иймон келтирган мўминлар устидан кулган эдилар. Энди вазият буткул ўзгарди. Мўминларнинг юзи ёруғ, сўзлари ҳақ бўлди.)\n(46) Ораларида тўсиқ бор, у деворлар устидаги кишилар ҳаммаларини сиймоларидан танирлар. Тамаъ қилган ҳолларида кирмай турган жаннат эгаларига: «Сизга салом бўлсин», – деб нидо қилурлар.\n(Жаннат билан дўзах орасида тўсиқ бўлиб турган баланд ва кенг девор — аъроф устида одамлар бор. Бу одамлар кимлар эканлиги ҳақида уламолар ўртасида икки хил фикр мавжуд. Биринчиси: улар яхшилик ва ёмонликлари тенг келиб, на жаннатга, на дўзахга ҳукм бўлмай қолган кишилардир. Иккинчиси, ўз қавмига пайғамбарларнинг ҳақ даъватларини етказиб, уларни яхшиликка бошлаган даъватчилар, уламолар ва шуҳадолардир. Биз иккинчи маънони ихтиёр қилдик. Чунки, аъроф — олиймақом жой, жаннатнинг ҳам устида. Унинг юзида турган одамлар халойиқни юқоридан кузатишяпти. Улар ишонч билан яхшиларга яхши, ёмонларга муносиб тарзда сўз қотмоқдалар. Жаннат эгаларини олқишлаб, дўзах аҳлини итоб қилмоқдалар. Ўзларини нима кутаётганини билолмай, қиёмат саҳнида изтироб чекиб турганлар бунга журъат эта олмайдилар. Аллоҳу аъламу бис-савоб.)\n(47) Қачонки кўзлари дўзах эгалари томон бурилиб қолса: «Эй Роббимиз, бизни золим қавмлар билан бирга қилмагин», дерлар.\n(48) Аъроф эгалари сиймоларидан танийдиган кишиларига нидо қилиб: «Тўплаганингиз ва қилган кибру ҳавоингиз сизга асқотмабди-ку!\n(49) Сизлар «Аллоҳ уларга раҳмат етказмас», деб қасам ичганингиз ана уларми?! (Уларга): Жаннатга киринглар! Сизга хавф йўқ ва сиз хафа ҳам бўлмайсиз, дейилди-ку!» – дерлар.\n(50) Дўзах эгалари жаннат эгаларига: «Бизга ҳам сувдан ёки Аллоҳ сизга ризқ қилиб берган нарсадан тўкинглар», – деб нидо қиларлар. Улар: «Албатта, Аллоҳ буларни кофирларга ҳаром қилган.\n(51) Динларини ўйин-кулги қилиб олган ва ҳаёти дунё ғурурига кетганларга», – дерлар. Бас, бу Кунда улар бугунги ҳолга дучор бўлишларини унутганлари ва оятларимизни инкор қилганларидек, Биз ҳам уларни унутамиз.\n(52) Батаҳқиқ, Биз уларга илм ила муфассал қилинган, иймон келтирган қавм учун ҳидоят ва раҳмат бўлган китобни келтирдик.\n(53) Улар унинг таъвийлини — оқибатини кутмоқдалар, холос. Унинг таъвийли келган кунда илгари уни унутганлар: «Роббимизнинг Пайғамбарлари ҳақ ила келган эканлар. Энди бизга шафоат қилувчилар борми, шафоат қилсалар ёки ортга қайтарилсаг-у, қилган амалларимиздан бошқача амалларни қилсак», – дерлар. Батаҳқиқ, улар ўзларига зиён қилдилар ва тўқиб олган нарсалари улардан ғойиб бўлди.\n(Қиёматда шафоат қилгувчиларнинг улуғи ва ишончлиси Муҳаммад алайҳиссалоту вассалом эдилар. Аммо кофирлар у зотга бу дунёда иймон келтирмадилар. У киши алайҳиссалоту вассаломнинг шафоатларидан умид қила олмайдилар. Қиёматда шафоат қилувчиларнинг яна бири Қуръони Карим эди. Аммо кофирлар унга ҳам иймон келтирмадилар. Демак, Қуръони Каримнинг шафоатидан ҳам умид қила олмайдилар. Қиёматда шафоат қилувчи воситалардан бири иймон эди, иймонлари йўқ. Имкони бўлса эди, улар бу дунёга қайтиб, аввал қилган гуноҳларини такрорламай, иймон ва ихлос билан яшашга жон деб кўнардилар. Балки бирдан-бир орзулари шудир. Аммо бунинг сира ҳам иложи йўқ.)\n(54) «Албатта, осмонлару ерни олти кунда яратган, сўнгра (Зоти ва улуғлигига муносиб суратда) Аршга юксалган Роббингиз кеча ила кундузни қоплайдир. Униси бунисини шошилиб қувлайдир. Қуёш, ой ва юлдузларни Ўз амрига бўйсундирилган қилиб яратди. Огоҳ бўлинг, яратиш ва амр қилиш Унинг Ўзига хосдир. Оламларнинг Робби — Аллоҳ буюкдир.\n(Ислом ақидасига кўра, Аллоҳ таоло ўхшаши йўқ Зотдир. Ким уни бирор нарсага қиёслашга уринса, кофир бўлади. Нега, нима учун, деб сўраш ҳам мумкин эмас. Аллоҳ таоло осмонлару Ерни яратгани ҳақ. Аммо қандай усулда яратганини билмаймиз. Уларни олти кунда бунёд этганлиги ҳам ҳақ. Аммо бу кунлар қандай кунлар эканини билмаймиз. Билишга имконимиз йўқ. Бу кунлар ҳам Аллоҳ таолонинг ўзига хос бўлган кунлардир. Аллоҳ таоло аршга юксалгани ҳам ҳақ. Аммо қандай, нечук юксалиш эканини билмаймиз. Бу ҳақда сўраб-суриштирмаймиз ҳам. Ўтган салафи солиҳларимиз бундай масалаларни қўзиганларни бидъатчи, бузғунчи, фитнакаш, деб атаганлар ва баъзиларини жазолашга ҳукм қилганлар.)\n(55) Роббингизга тазарруъ ила ва махфий дуо қилинг. Зотан, У ҳаддан ошувчиларни севмас.\n(56) Ва ислоҳ қилингандан кейин ер юзида фасод қилманг ва Ундан қўрқиб тамаъ ила дуо қилинг. Албатта, Аллоҳнинг раҳмати яхшилик қилувчиларга яқиндир.\n(57) У Ўз раҳматидан олдин шамолларни хушхабар қилиб юборадиган Зотдир. Қачонки, улар оғир булутларни кўтариб келтиргач, у ила ўлик юртни суғорамиз. Ундан сув тушириб, ўша ила турли мевалар чиқарамиз. Ўликларни ҳам шундай қилиб чиқарамиз. Шоядки, эсласангизлар.\n(58) Пок юртнинг набототи Роббининг изни ила чиқадир. Нопок бўлгани эса, фақат қийинчилик ила чиқадир. Шукр келтирган қавмлар учун оятларимизни шундай хилма-хил баён қиламиз.\n(Юқоридаги оятда бўлгани каби, ушбу ояти каримада ҳам жуда катта ва нозик қиёс бор. Қуръони Карим оятларида, Пайғамбаримиз алайҳиссалоту вассаломнинг ҳадиси шарифларида пок ва саҳий қалб тоза ва сермаҳсул ерга — тупроққа қиёс этилади. Нопок ва ифлос қалб эса, ғажд ва маҳсулсиз ерга ўхшатилади. Покиза заминдан яхши маҳсуллар етишиб чиққанидек, пок ва саҳий қалбда ҳам иймон, ихлос, етук мафкура ва эзгу ниятлар яшайди. Уларнинг меваси Аллоҳ рози бўладиган амаллардангина иборат бўлади. Нопок ва нобоп ердан бир ҳосилнинг униб чиқиши машаққат бўлганидек, нопок қалбдан ҳам яхшилик чиқиши қийин. Чиркин қалбдан чиқса ҳам, фақат ёмонлик чиқади.)\n(59) Батаҳқиқ, Биз Нуҳни ўз қавмига юбордик. Бас, у: «Эй қавмим, Аллоҳга ибодат қилинглар. Сизларга Ундан ўзга илоҳ йўқ. Албатта, мен сизларнинг буюк куннинг азобига гирифтор бўлишингиздан қўрқаман», – деди.\n(Аввал-бошда Одам алайҳиссаломнинг қиссалари баён этилган эди. Энди у зотнинг зурриётлари пушти камаридан яралган Нуҳ алайҳиссаломнинг қиссалари келтирилмоқда.)\n(60) Унинг қавмидан бўлган зодагонлар: «Албатта, биз сенинг очиқ-ойдин залолатда эканингни кўряпмиз», – дедилар.\n(Ҳар бир қавмнинг ўз зодагонлари бўлади. Уларни зодагон қилган уларнинг мол-дунёси, пули, куч-қудрати, маккорлиги ва устамонлиги бўлади. Бу зотлар қавм номидан гапириш ҳаққини ўзларига ўзлари берганлар. Шу тоифа зодагонлар Нуҳ алайҳиссалом қавмларида ҳам бор эди.)\n(61) У: «Эй қавмим, менда залолат йўқ. Ва лекин мен оламларнинг Роббидан Пайғамбарман.\n(62) Сизларга Роббимнинг юборганларини етказаман, насиҳат қиламан ва Аллоҳ томонидан сиз билмаган нарсани биламан.\n(63) Ўзингиздан бўлган бир кишига, сизларни огоҳлантириш учун ва тақво қилиб, шояд, раҳматга эришсангиз деб, Роббингиздан эслатма келганидан ажабланасизларми?!» – деди.\n(64) Бас, уни ёлғончига чиқардилар. Сўнг, Биз уни ва у билан бирга бўлганларни кемада қутқардик ва оятларимизни ёлғонга чиқарганларни ғарқ қилдик. Чунки, улар кўр қавм эдилар.\n(65) Ва Одга ўз биродари Ҳудни (юбордик). У: «Эй қавмим, Аллоҳга ибодат қилинглар. Сизларга Ундан ўзга илоҳ йўқ. Тақво қилмайсизларми?!» – деди.\n(66) Унинг қавмидан куфр келтирган зодагонлар: «Албатта, биз сени эси пастликда кўриб турибмиз ва албатта биз сени ёлғончилардан деб биламиз», – дедилар.\n(67) У: «Эй қавмим, менда эси пастлик йўқ. Ва лекин мен оламларнинг Роббидан Пайғамбарман.\n(68) Сизларга Роббимнинг юборганларини етказаман ва мен сизларга ишончли насиҳатгўйман.\n(69) Ўзингиздан бўлган бир кишига сизларни огоҳлантириш учун Роббингиздан эслатма келганидан ажабландингизми?! Сизларни Нуҳ қавмидан кейин халифа қилганини ва хилқатингизда куч-қувватни зиёда қилганини эсланг. Аллоҳнинг неъматларини эсланг. Шоядки, нажот топсангиз», – деди.\n(Аллоҳ таоло Нуҳ қавмини оғир гуноҳлари туфайли Ер юзидан гумдон қилиб ташлаган эди. Худди шу осий қавмдан сўнг сизларни Ер юзида ўзининг халифаси қилиб танлади. Бу — улуғ неъмат. Бунга, албатта, шукр қилиш лозим эди. Аммо Од қавми ҳам жаҳолатида қаттиқ туриб олди.)\n(70) Улар: «Сен бизга ёлғиз Аллоҳнинг Ўзига ибодат қилишимиз ва ота-боболаримиз ибодат қилган нарсаларни тарк этишимиз учун келдингми?! Агар ростгўйлардан бўлсанг, бизга ваъда қилаётган нарсангни келтир!» – дедилар.\n(71) У: «Батаҳқиқ, устингизга Роббингиз томонидан азоб ва ғазаб тушди. Мен билан, Аллоҳ ҳеч бир ҳужжат туширмаган, ўзингиз ва ота боболарингиз қўйиб олган номлар ҳақида тортишасизларми?! Бас, интизор бўлиб туринглар! Мен ҳам сизлар билан интизор бўлувчиларданман», – деди.\n(72) Бас, унга ва у билан бирга бўлганларга Ўз раҳматимиз ила нажот бердик ва оятларимизни ёлғонга чиқарганларнинг кетларини уздик. Улар мўмин эмас эдилар.\n(Мазкур баҳснинг оқибатида Биз Ҳуд алайҳиссаломга ва у зот билан бўлган мўминларга нажот бердик. Улар Аллоҳ юборган бало-офатлардан омонда бўлдилар. Яъни, батамом ҳалокатга гирифтор қилдик. Уларнинг Муғайс деб аталгувчи водийлари узра узоқ муддат давом этган қурғоқчиликдан сўнг бир булут намоён бўлди. Од қавми, мана шу келаётган булут бизга ёмғир ёғади, деб шод бўлишди. Аммо орзиқиб кутилган булут етиб келганида ундан қаттиқ шамол уфурилиб, барчаларини ҳалок қилди. Улардан бирортаси омон қолмай, «кетлари узилди».)\n(73) Ва Самудга ўз биродари Солиҳни (юбордик). У: «Эй қавмим, Аллоҳга ибодат қилинглар. Сизларга Ундан ўзга илоҳ йўқ. Сизга Роббингиздан ҳужжат келди. Аллоҳнинг мана бу туяси сизларга белгидир. Уни Аллоҳнинг ерида тек қўйинглар. Унга ёмонлик етказманглар. Яна сизни аламли азоб тутмасин-а!\n(Бошқа сураларда баён қилинишича, Самуд қавми Солиҳ алайҳиссаломдан Аллоҳнинг қудратига далолат қилувчи оят-белги келтиришни талаб қилганларида, Аллоҳ таоло катта харсанг тошдан бир туяни чиқарган. Шунинг учун ҳам у «Аллоҳнинг туяси» деб аталмоқда. Самуд қавмидан баъзи шахслар бу мўъжизавий туяни кўриб иймон келтирдилар. Туя яйловда ўтлаб юраверди. Сувдан истифода қилиш эса, навбатли бўлди. Чунончи, сувни бир кун туя, бир кун Самуд қавми истеъмол этар эдилар.)\n(74) Ва сизларни Оддан кейин халифа қилганини ва сизга ер юзида имкон бериб, текисликларида қасрлар қуриб, тоғлардан уйлар ўйганларингизни эсланг. Аллоҳнинг неъматларини эсланг ва ер юзида фасод-ла бузғунчилик қилманг!» – деди.\n(Ривоятларда баён этилишича, Аллоҳ таоло гуноҳ амаллар қилгани учун Од қавмини ҳалокатга гирифтор этганидан сўнг, уларнинг диёрида Самуд номли қавм макон этиб, ўша ерларни обод қилганлар. Уларнинг умрлари бардавом бўлиб, фаровон турмуш кечирганлар. Паст-текислик жойларни танлаб, улкан қасрлар бунёд этганлар. Тоғлар бағрида тошларни ўйиб уйлар ясаганлар. Ҳозиргача ўша масканларнинг баъзилари сақланиб қолган. Солиҳ алайҳиссалом уларга бу нарсаларнинг ҳаммаси Аллоҳнинг неъмати эканини эслатиб, уларни шукр қилишга ундадилар.)\n(75) Унинг қавмидан мутакаббир бўлган зодагонлар заифҳол бўлганлардан иймон келтирганларига: «Солиҳни Роббидан Пайғамбар қилиб юборилган, деб билмоқдамисиз?!» – дедилар. Улар: «Албатта, биз у ила юборилган нарсага иймон келтирувчилармиз», – дедилар.\n(76) Мутакаббир бўлганлар: «Албатта, биз сиз иймон келтирганга кофирмиз», – дедилар.\n(77) Бас, туяни сўйдилар, Роббилари амрида тажовузкорлик қилишди ва: «Эй Солиҳ, агар ростгўйлардан бўлсанг, бизга ваъда қилаётган нарсангни келтир!» – дедилар.\n(Аллоҳнинг, туяни тек қўйинглар, унга ёмонлик етказманглар, деган амрига қасдма-қасд уни ўлдирдилар. Куфрда ҳаддан ошдилар.)\n(78) Бас, уларни шиддатли зилзила олди ва жойларида ўтириб қолдилар.\n(79) Кейин, улардан юз ўгирди ва: «Эй қавмим, батаҳқиқ, мен сизга Роббимнинг юборганини етказдим ва насиҳат қилдим. Лекин сиз насиҳат қилувчиларни севмас экансиз», – деди.\n(80) Ва Лутни (юбордик). Унинг ўз қавмига: «Сиздан олдин оламларда ҳеч ким қилмаган фоҳиша ишни қиласизларми?!\n(81) Албатта, сизлар аёлларни қўйиб, эркакларга шаҳват ила яқинлик қилмоқдасизлар. Йўқ! Сизлар исрофчи қавмсиз!» – деганини эсла.\n(Лут алайҳиссалом қиссаларида, у зот дафъатан ўз қавмларининг улкан қабиҳ ишлари — баччабозликларини қоралашга бошлайдилар. Аллоҳ таоло инсонни эркак ва аёл жинсида яратди. Ҳар бирига ўзига хос аъзолар ва хусусиятлар берди. Аллоҳ таоло инсон зотини жинсий яқинлик йўли билан яратиб, унинг насли покиза йўл билан кўпайиб туришини ирода ва ҳаётий зарурат қилди. Бу йўлдан тажовуз қилганлар ва Аллоҳ иродасига зид бориб, эркакларга шаҳват ила яқинлик қиладиганлар ақидаси бузуқ ва тубан кишилар ҳисобланадилар. Шу боисдан мазкур қиссада худди шу фоҳишалик бош масала қилиб кўтарилади. Бинобарин, Лут алайҳиссалом бу ёруғ оламда ҳеч бир зот қилмаган улкан гуноҳга биринчи бўлиб қўл урган қавмларини: «Йўқ! Сизлар исрофчи қавмсиз!» деб таърифламоқдалар.)\n(82) Қавмнинг жавоби: «Уларни қишлоғингиздан чиқариб юборинг, чунки улар жуда ҳам покиза бўлаверадиган одамлар экан», дейишларидан бошқа нарса бўлмади.\n(Инсофни кўринг. Инсон табиатига мувофиқ иш қилган, ҳалолу пок бўлиб, бошқаларни покизаликка чақирган кишилар юртларидан ихрож қилинар эканлар. Уларнинг «айблари» битта — жуда ҳам покиза одам бўлганликлари. Инсонийлик қиёфасини йўқотган қавм шу даражага етар экан-да. Ўзлари инсоният бўйнига тавқи лаънат бўлиб осиладиган амалларни тап тортмай қилаётганлари етмаганидек, уларга ўхшашни хоҳламаган, инсонлигини йўқотмаган, Аллоҳнинг амрида юришга ҳаракат қилганларни покизаликда айблайдилар.)\n(83) Бас, унга ва аҳлига нажот бердик. Магар хотини ҳалок бўлгувчилардан бўлди.\n(Пайғамбарга фақат унинг оила аъзоларигина иймон келтирдилар. Аммо уларнинг орасидан ҳам энг яқин кишиси — хотини иймон келтирмади. Оқибатда у жинояткор қавмга қўшилиб ҳалок бўлди.)\n(84) Ва Биз уларнинг устидан «ёмғир» ёғдирдик. Жинояткорларнинг оқибати қандай бўлганига назар сол!\n(Аллоҳ таоло уларнинг устидан тош селини ёғдирди ва барчалари ҳалок бўлдилар.)\n(85) Ва Мадянга ўз биродарлари Шуъайбни (юбордик). У: «Эй қавмим, Аллоҳга ибодат қилинг. Сизга Ундан ўзга илоҳ йўқ. Батаҳқиқ, сизга Роббингиздан ҳужжат келди. Бас, ўлчов ва тарозуни тўлиқ адо этинг, одамларнинг нарсаларидан камайтириб қолманг ва ер юзида унинг ислоҳидан кейин бузғунчилик қилманг. Агар мўмин бўлсангиз, шундай қилмоғингиз ўзингиз учун яхшидир.\n(86) Ҳар кўчада ўтириб олиб қўрқитманг. Аллоҳнинг йўлидан Унга иймон келтирганларни тўсманг ва у(йўл)нинг эгри бўлишини истаманг. Оз бўлган чоғингизда сизни кўпайтириб қўйганини эсланг. Бузғунчиларнинг оқибати қандай бўлганига назар солинг.\n(87) Агар сиздан бир тоифа мен ила юборилган нарсага иймон келтирган ва бошқа тоифа иймон келтирмаган бўлса, бас, Аллоҳ орамизда ҳукм қилгунча сабр қилинглар. У ҳукм қилувчиларнинг яхшисидир», – деди.\n(Аллоҳ таоло ушбу ояти карималарда аввало Шуайб алайҳиссаломни Мадянга пайғамбар қилиб юборганини, кейин эса, у кишининг ўз қавмларига қилган пандларини келтирмоқда. Мадянликлар ҳам асли араблар бўлиб, уларнинг ерлари Ақаба қўлтиғидан Тури Синога қадар чўзилган. Шуайб алайҳиссаломнинг қавми кўпроқ амалий ширкка мубтало бўлганга ўхшайди. Чунки муомала ишларида Аллоҳнинг буйруғини адо этмай, бошқанинг амрини бажаришдан, ўлчов ва тарозудан уриб қолиб, бировларнинг ҳаққини ейишдан қайтаришлари шунга далолат қилмоқда. Бу ва бу каби, Аллоҳ йўриқларини четлаб, бошқа йўлга юриш Аллоҳ таоло Ер юзини ислоҳ қилиб қўйганидан кейин уни бузишдан иборат эканига ишора этиб: «ва Ер юзида унинг ислоҳидан кейин бузғунчилик қилманг», демоқдалар.)\n(88) Унинг қавмидан мутакаббир бўлган зодагонлар: «Эй Шуъайб, ёки, албатта, сени ва сен билан бирга иймон келтирганларни ўз қишлоғимиздан чиқарамиз ёки ўз миллатимизга қайтасизлар», – дедилар. У: «Гарчи ёмон кўрувчи бўлсак ҳам-а?!\n(89) Агар сизнинг миллатингизга Аллоҳ бизга ундан нажот бергандан сўнг қайтсак, батаҳқиқ, Аллоҳга нисбатан ёлғон тўқиган бўламиз. Биз учун унга қайтиш мутлақо мумкин эмас, магар Роббимиз — Аллоҳ хоҳласагина (мумкин). Роббимиз ҳамма нарсани ўз илми ила қамраб олгандир. Аллоҳга таваккал қилдик. Эй Роббимиз, биз билан қавмимизнинг орамизни ҳақ ила очгин. Сен очувчиларнинг яхшисидирсан», – деди.\n(Яъни, биз учун ширк ва куфр миллатига, яъни ортга қайтиш мутлақо мумкин эмас. Биз иймон келтирдик ва унинг лаззатини татиб кўрдик. Энди ёлғиз, бир ҳолатдагина — Аллоҳ бизни адаштиришни ирода қилсагина, ортга қайтишимиз мумкин. Зеро, Унинг иродасига ҳеч қачон бас келиб бўлмайди. Келажакда қилажак жамики амалларимизни ҳам унинг Ўзига топширдик. Биз фақат Аллоҳга суянамиз. Сизнинг таҳдид ва зўрлигингиз, сохта худоларингиздан заррача ҳайиқмаймиз, уларга эътибор бермаймиз ҳам. Шу йўл билан ишни ўзининг ҳақиқий эгаси ҳукмига ҳавола қилиб, иймон ва куфр ўртасида ҳукм чиқарувчи ҳокими мутлаққа мурожаат этдилар.)\n(90) Унинг қавмидан бўлган, куфр келтирган зодагонлар: «Агар Шуъайбга эргашсангиз, у ҳолда, албатта, зиён кўрувчидирсиз», – дедилар.\n(91) Бас, уларни шиддатли зилзила олди ва жойларида ўтириб қолдилар.\n(92) Шуъайбни ёлғончига чиқарганлар, худди у ерда яшамагандек бўлдилар. Шуъайбни ёлғончига чиқарганлар, ўшалар зиён кўрувчилар бўлдилар.\n(Яъни, мазкур шиддатли зилзиладан кейин Шуайб алайҳиссаломга мухолиф бўлган кофирлар ҳалок бўлиб, батамом гумдон бўлиб кетдилар.)\n(93) Кейин улардан юз ўгирди ва «Эй қавмим, батаҳқиқ, сизга Роббимнинг юборганларини етказган эдим ҳамда сизга насиҳат қилган эдим. Қандай қилиб кофир қавмларга қайғурай», – деди.\n(94) Қайси бир қишлоққа Пайғамбар юборсак, албатта, унинг аҳлини тазарруъ қилишлари учун зарарлар ва мусийбатлар ила тутганмиз.\n(95) Сўнгра ёмонликни яхшиликка алмаштирганмиз. Токи, кўпайишиб ва «Ота-боболаримизга ҳам қийинчилик ва хурсандчилик етган эди», деганларида, уларни ўзларига сездирмай, тўсатдан тутганмиз.\n(Вақт-соати келиб Аллоҳ таоло мазкур ёмон ҳолатларни яхшилик ҳолатларга алмаштириб қўяди. Одамлар бу яхши ҳолларда янада кўпайишади. Аммо бу зиёдалик ҳам улар учун синов эканлигини англаб етмайдилар. Аллоҳ уларни шукр қилармикин, деб яхши ҳолатларга солганини билмайдилар.)\n(96) Агар қишлоқлар аҳллари иймон келтирганларида ва тақво қилганларида эди, Биз, албатта, уларга осмону ердан баракотларни очиб қўяр эдик. Лекин улар ёлғонга чиқардилар, бас, уларни қилган касблари туфайли тутдик.\n(Ушбу ояти каримада баён қилинаётган оддий ва содда ҳақиқатни инсоният тушуна олмаётгани ғоятда ажабланарли ҳол. Инсон учун осмон ва заминдан баракот эшиклари очилиши учун биргина шарт кифоя, яъни у иймонли ва тақволи бўлиши лозим экан. Ана ўшанда инсонга осмону заминдан баракотлар эшиги ланг очиб қўйилади. Чунки иймон инсонни баракотли ҳаёт йўлига бошлайди. Чунки тақво инсонни фаровон ҳаёт йўлига солади. Иймон билан тақво бир-бирига чамбарчас боғлиқ бўлганидек, баракот ҳам уларга боғлиқдир. Бу ҳақиқатга каттаю кичик ҳар бир соҳада гувоҳ бўлиши мумкин.)\n(97) Қишлоқлар аҳли уларга Бизнинг бало-қазойимиз тунда, ухлаётган ҳолларида келишидан хотиржаммилар?!\n(98) Қишлоқлар аҳли уларга Бизнинг бало-қазойимиз чоштгоҳда, ўйнаётган ҳолларида келишидан хотиржаммилар?!\n(99) Аллоҳнинг макридан хотиржам бўлдиларми?! Аллоҳнинг макридан фақат зиён кўрувчи қавмларгина хотиржам бўлурлар.\n(Ғафлатга солиб, гуноҳ қилса ҳам, дахлсиз тек қўйиб, кейин туйқусдан сездирмай олиш Аллоҳнинг ишидир, яъни макридир.)\n(100) Ерга унинг аҳлидан кейин меросхўр бўлганларга, агар хоҳласак, гуноҳлари туфайли уларга мусийбат етказишимиз ва қалбларига муҳр босиб, эшитмайдиган қилиб қўйишимиз аён бўлмадими?!\n(101) Биз сенга ана ўша қишлоқларнинг хабарларини қисқа қилиб айтиб бермоқдамиз. Батаҳқиқ, уларга Пайғамбарлари очиқ-ойдин ҳужжатлар билан келдилар. Аммо, улар олдин ёлғонга чиқарган нарсаларига иймон келтирмадилар. Аллоҳ шундай қилиб кофирлар қалбига муҳр босди.\n(102) Уларнинг кўпларида аҳдга вафо кўрмадик. Агар уларнинг кўпларини топсак ҳам, фосиқликда топдик.\n(Яъни, улар субутсиз кимсалар бўлиб, аҳдга ҳеч вафо қилмасдилар. Бу қавмнинг аксар қисми фақат фосиқлик билан машғул эди. Фосиқликнинг маъноси Аллоҳ чизиб кўрсатган чегарадан чиқишдир. Яъни, улар Аллоҳ кўрсатган йўлдан озган кимсалар сирасидан эдилар.)\n(103) Сўнгра, уларнинг ортидан Мусони Ўз оятларимиз ила Фиръавн ва унинг зодагонларига юбордик. Бас, у(оят)ларга зулм қилдилар. Бузғунчиларнинг оқибати қандай бўлишига назар сол.\n(104) Мусо: «Эй Фиръавн, албатта, мен оламларнинг Роббидан Пайғамбарман.\n(105) Менга Аллоҳ ҳақида ҳақдан бошқани айтмаслик лозимдир. Батаҳқиқ, мен сизларга Роббингиздан очиқ-ойдин ҳужжат келтирдим. Мен ила Бани Исроилни қўйиб юбор», – деди.\n(Фиръавн Бани Исроилни қул-банда қилиб олган ва уларга Робб эканига шубҳаланмас эди. Мусо алайҳиссалом унга ҳақиқий Робб Аллоҳ эканини тушунтириб, Бани Исроилни озод қилиш ўша ягона Аллоҳнинг — ҳақиқий Роббнинг амрини изҳор этдилар.)\n(106) У: «Агар мўъжиза келтирган бўлсанг, ростгўйлардан бўлсанг, келтир уни», – деди.\n(107) Асосини ташлаган эди... баногоҳ у аниқ аждар бўлди.\n(108) Ва қўлини чиқарган эди... баногоҳ у назар солувчиларга оппоқ бўлиб кўринди.\n(Аслида, Мусо алайҳиссалом буғдойранг тусда эдилар. Фиръавн мўъжиза кўрсатишни талаб қилганда қўлларини қўлтиқларидан чиқарган заҳоти оппоқ тусда намоён бўлди.)\n(109) Фиръавн қавмидан бўлган зодагонлар: «Албатта, бу билимдон сеҳргардир!\n(110) Сизларни ерингиздан чиқаришни хоҳлайди. Бас, нимага амр қиласизлар?» – дедилар.\n(111) Улар: «Уни ва акасини қўйиб тургин-да, шаҳарларга тўпловчиларни юбор.\n(112) Ҳамма билимдон сеҳргарларни сенга олиб келсинлар», – дедилар.\n(Мусо ва акаси Ҳорунни қўйиб тургин-да, барча шаҳарларга одам юбор, улар бор билимдон сеҳргарларни тўплаб келсинлар.)\n(113) Сеҳргарлар Фиръавнга келиб: «Агар биз ғолиб бўлсак, албатта, мукофот олсак керак?» – дедилар.\n(114) У: «Ҳа. Ва, албатта, менинг яқин кишиларимдан бўлурсизлар».\n(115) Улар: «Эй Мусо, ёки сен ташла, ёки биз ташловчи бўлайлик», – дедилар.\n(116) У: «Сизлар ташланглар», – деди. Улар ташлаганларида, одамларнинг кўзини сеҳрладилар, қўрқитдилар ва зўр сеҳр кўрсатдилар.\n(117) Биз Мусога: «Асоингни ташлагин», деб ваҳий юбордик. Бирдан, у улар уйдираётган нарсани юта бошлади.\n(Уста сеҳргарларнинг кўзбўямачилиги тўпланганларни даҳшатга солиб қўйган эди. Мусо алайҳиссалом ҳам кўпчилик билан бирга содир бўлаётган воқеани кузатиб турар эдилар. Аллоҳ у зотга «Асонгни ташла», деб ваҳий юборди. Мусо алайҳиссалом ерга асони ташладилар. Асо аждарга айланди ва бирдан сеҳргарлар намойиш этаётган уйдирма — кўзбўямачиликларни юта бошлади.)\n(118) Бас, ҳақ қарор топди ва уларнинг қилаётганлари ботил бўлди.\n(119) Ўша ерда енгилдилар ва беобрў бўлдилар.\n(120) Ва сеҳргарлар саждага ташланиб:\n(121) «Оламларнинг Роббига иймон келтирдик.\n(122) Мусо ва Ҳоруннинг Роббига», – дедилар.\n(Не боисдан сеҳргарлар биринчи бўлиб иймон келтирдилар? Чунки улар Мусо алайҳиссалом келтирган нарса сеҳр эмас, ҳақиқий илоҳий мўъжиза эканини ҳаммадан бурун англаб етдилар. Сеҳргарларга ҳақиқат биринчи бўлиб етиб борди. Виждонлари уйғонди ва қалбларини иймон нури ёритди. Улар Аллоҳга сажда қилиш учун ўзларини ерга ташладилар.)\n(123) Фиръавн: «Мен сизга изн бермай туриб унга иймон келтирдингизми?! Албатта, бу сизнинг шаҳардан унинг аҳлини чиқариш учун қилган макрингиздир. Ҳали биласиз.\n(124) Албатта, оёқ-қўлларингизни қарама-қарши томонидан кесаман ва ҳаммангизни осаман», – деди.\n(Бу ҳам барча фиръавнларга хос хусусият. Улар ўзларига қул бўлган фуқароларнинг ҳатто Аллоҳга иймон келтиришни ҳам ундан сўраб, илтижоланиб, адо этишларини хоҳлайдилар. Барча давр фиръавнларининг мўминларга қарши қўллайдиган услуби шу: қадимда қўл-оёқларини кесиб, осишган; ҳозирда қамайдилар, азоблайдилар, отадилар. Аммо уларнинг бу усуллари иймон нури билан чароғон бўлган қалбларга заррача қўрқинч сола олмайди.)\n(125) Улар: «Албатта, биз Роббимизга қайтгувчимиз.\n(126) Сен биздан фақат Роббимизнинг оятлари келганда уларга иймон келтирганимиз учунгина ўч олмоқдасан! Эй Роббимиз, устимиздан сабр тўккин ва мусулмон ҳолимизда вафот эттиргин», – дедилар.\n(127) Фиръавн қавмидан бўлган зодагонлар: «Сени ва худоларингни тарк қилса ҳам, Мусо ва унинг қавмини ер юзида бузғунчилик қилишларига йўл қўйиб берасанми?» – дедилар. У: «Ўғилларини ўлдирурмиз ва аёлларини тирик қолдирурмиз ва, албатта, биз улар устидан қаҳр ўтказувчимиз», – деди.\n(128) Мусо ўз қавмига: «Аллоҳдан ёрдам сўранглар ва сабр қилинглар. Ер Аллоҳники, уни бандаларидан кимни хоҳласа, ўшанга мерос қилиб берадир. Ва оқибат тақводорларникидир», – деди.\n(129) Улар: «Сен бизга келмасингдан олдин ҳам, келганингдан кейин ҳам озор тортдик», – дедилар. У: «Шоядки, Роббингиз душманларингизни ҳалок этиб, сизларни ер юзига халифа қилиб, қандай амал қилишингизга назар солса», – деди.\n(Қавм пайғамбарига таъна қилди. Сен келмасингдан бурун ҳам озор тортар эдик, ўшанда ҳам ўғилларимизни ўлдириб, аёлларимизни тирик қолдирар эдилар, сен келганингдан кейин ҳам бари бир озор топмоқдамиз. Уларнинг фикрича, пайғамбар келиши ҳамоно ҳамма нарса уларнинг фойдасига ҳал бўлиб қолиши керак экан. Улар пайғамбар шахсига таъна қилмоқдалар. Аммо нега ўзларига назар солмайдилар? Ўзлари нималар қилдилар? Иймон келтирдиларми? Иймон тақозо этган бирор-бир ишни қилдиларми?)\n(130) Биз Фиръавн аҳлини, шояд эсласалар деб, (қаҳатчилик) йиллар ва мевалар танқислиги ила тутдик.\n(131) Улар ўзларига яхшилик етганда: «Бунга биз ҳақдормиз», – дедилар. Агар уларга ёмонлик етса, Мусо ва у билан бирга бўлганлардан шумландилар. Огоҳ бўлсинларким, уларнинг шумликлари Аллоҳнинг ҳузуридан бошқа жойда эмас. Лекин кўплари билмаслар.\n(132) Улар: «Ҳар қанча оят келтириб бизни сеҳрламоқчи бўлсанг ҳам, биз сенга иймон келтиргувчи эмасмиз», – дедилар.\n(133) Бас, уларнинг устидан тўфон, чигиртка, мита, бақа ва қонларни очиқ-ойдин ва муфассал белгилар қилиб юбордик. Бас, улар мутакаббирлик қилдилар ва жиноятчи қавм бўлдилар.\n(Аллоҳ таоло Фиръавн ва унинг аҳли ваъз-насиҳатга қулоқ тутсин, инсофу иймонга келсин, қилаётган жиноятларидан қайтсин, деб уларга муфассал қилиб, алоҳида-алоҳида тарзда оят-белгиларни юборди. Баъзи уламоларнинг фикрича, Исро сурасидаги «Мусога тўққизта очиқ-ойдин, оят-белги бердик», дейилишига қараганда, тўққиз йилда тўққизта оят юборган, чунончи: асо, қўл, қаҳатчилик, мева ва жонларни нуқсонга учратиш, тўфон, чигиртка, мита, бақа ва қон. Аллоҳ таоло ҳар гал бало юборганида, Фиръавн аҳли дод-вой солишиб, тавба қилишар, жиноятларини тарк этишга ва Бани Исроилни қўйиб юборишга Мусо алайҳиссаломга ваъда беришар эди.)\n(134) Қачонки устиларига азоб тушса: «Эй Мусо, сенга берган аҳд ҳурмати, Роббингга дуо қил, агар биздан азобни кўтарсанг, албатта, сенга иймон келтирурмиз ва Бани Исроилни сен билан қўйиб юборурмиз», – дер эдилар.\n(135) Қачонки устиларидаги азобни ўзлари етиб борадиган муддатга кўтарсак, қарабсанки, қасамларини бузиб турибдилар.\n(136) Бас, улардан интиқом олдик. Оятларимизни ёлғонга чиқарганлари ва улардан ғофил бўлганлари учун уларни денгизга ғарқ қилдик.\n(Аллоҳ таоло вақти-соати етганида, қойил мақом қилиб интиқом олди. Аллоҳнинг оятларини рад этиб, кофирлардан ибрат олмай, ғофил бўлганлари учун сув қаърига ғарқ бўлиб, ҳаммалари бирданига ҳалок бўлдилар. Ояти каримада, денгизга ғарқ қилдик, дейилади.)\n(137) Ва хўрланиб юрган қавмни эса, ўзимиз баракали қилган ернинг машриқию мағрибига меросхўр қилдик. Сабр қилганлари учун Роббингнинг гўзал сўзлари Бани Исроилга батамом бўлди. Фиръавн ва унинг қавми қурган нарсаларни ва улар юксалтирган нарсаларни вайрон қилдик.\n(Оятдаги «хўрланиб юрган қавм»дан мурод Бани Исроилдир. Фиръавн ва унинг аҳли Бани Исроил ўғлонларини ўлдириб, қизларини чўри, ўзларини хизматкор қилиб, мудом хўрлашар эдилар. Аллоҳ таоло Фиръавн ва унинг қавмини улкан жиноятлари боисидан ғарқ этиб, ҳалок қилганидан сўнг, «хўрланиб юрган қавм»ни Ўзи баракали қилиб қўйган ернинг машриқ ва мағрибига меросхўр қилганини эслатмоқда. Энди улар хорликдан қутулиб, озод ва фаровон турмуш кечириш имконига эга бўлдилар.)\n(138) Ва Бани Исроилни денгиздан олиб ўтдик. Бас, улар ўз санамларига берилиб сиғинаётган қавм устига келдилар. Улар:» Эй Мусо, бизга ҳам худди уларнинг худоларига ўхшаш худо қилиб бер», – дедилар. У: «Албатта, сиз жоҳил қавм бўлаётибсиз.\n(139) Ахир, анавилар ичида турган нарса ҳалокатдир ва қилаётган ишлари ботилдир», – деди.\n(Аслида, уларни Фиръавн ва унинг аҳлининг узоқ муддатли эзишидан, хўрлашидан халос этган Аллоҳга шукр айлаб, ёлғиз Унгагина ибодат қилишлари керак эди. Аслида, уларни даҳшатли азоб-уқубатлардан Аллоҳнинг амри ва ёрдами ила фидокорлик қилиб қутқазиб олиб чиққан пайғамбарлари Мусо алайҳиссаломнинг маслаҳатисиз ҳеч бир иш қилмасликлари лозим эди. Лекин улар бир золим бутпараст қавмни йўл-йўлакай кўриб қолиб, уларга ҳавас қиляптилар.)\n(140) «Сизларга Аллоҳдан ўзгани худо қилиб берайми?! Ҳолбуки, У сизларни оламлардан афзал қилган зот-ку!» – деди.\n(Аллоҳ таоло уларга пайғамбар юбориб, илоҳий китоб нозил қилса, шариат бериб, ўз замонасидаги одамлардан афзал этиб қўйса-ю, улар ўз пайғамбарларига, бизга ҳам анави қавмнинг худоларига ўхшаш худо қилиб бер, деб туришса. Бу ғоят даражада ношукрлик ва ўтакетган шаккоклик эди.)\n(141) Сизларни ёмон азобларга қўяётган, ўғилларингизни ўлдириб, қизларингизни тирик қолдираётган Фиръавн аҳлидан қутқарганимизни эсланг! Ва бу ишда Роббингиздан улуғ синов бордир.\n(142) Ва Мусо билан ўттиз кечага ваъдалашдик. Кейин эса, уни ўн (кеча) билан тугал қилдик. Бас, Роббининг белгилаган вақти тўлиқ қирқ кеча бўлди. Мусо акаси Ҳорунга: «Қавмимда менинг ўрнимни ол, яхши иш қил, бузғунчиларнинг йўлига эргашма», – деди.\n(143) Мусо мийқотимизга келиб, Робби унга гапирганида, У: «Роббим, менга (жамолингни) кўрсатгин, Сенга назар солай», – деди. У зот: «Мени ҳеч кўра олмассан. Лекин тоққа назар сол, агар у маконида собит тура олса, бас, Мени кўрасан», – деди. Робби тоққа тажаллий қилганида, уни титилган ҳолга келтирди ва Мусо ҳушидан кетиб йиқилди. Ҳушига келгач: «Сен поксан, Сенга тавба қилдим. Мен мўминларнинг аввалгисиман», – деди.\n(Башар фарзанди тарихидаги тенги ва ўхшаши йўқ ҳодиса. Робб ила банданинг учрашуви. Бутун оламларни яратган Зот билан ўша оламларнинг кичик бир заррасининг юзлашуви. Бу учрашув тафсилотини ва қандай ҳолда рўй берганини Аллоҳнинг Ўзи билади. Биз эса, Қуръонда зикр этилгани билан кифояланамиз, холос. Эҳтимол ушбу учрашув келажакдаги машаққатларни енгиб ўтиш учун Мусо алайҳиссаломга қувват ва сабот манбаи бўлар. Эҳтимол шунинг учун учрашувдан бурун қирқ кун ҳамма нарсани тарк этиб, чилла ўтириб алоҳида ҳозирлик кўрилгандир. Вақти-соати етиб, учрашув ўз вақтида, белгиланган жойда содир бўлди. Бу учрашув араб лафзида «мийқот», яъни исми замон ва исми макон бўлиб, учрашув вақти ва замони маъносини билдиради.)\n(144) «Эй Мусо, мен сени одамлар ичидан Пайғамбарлигим ва гаплашишим ила танлаб олдим. Бас, сенга берган нарсамни ол ва шукр қилувчилардан бўл!» – деди.\n(145) Ва унга лавҳларда ҳамма нарсадан мавъиза ва ҳар бир нарсанинг тафсилотини ёзиб бердик. «Бас, уларни қувват ила тут ва аҳлингга буюр, уларнинг энг яхшиларини олсинлар. Энди, сизларга фосиқларнинг диёрини кўрсатаман», – дедик.\n(Ушбу ояти каримада зикр қилинган «лавҳлар» ҳақида тафсир уламолари кўплаб маълумотлар келтиришган, кўплаб баҳс мунозара қилишган. Аммо кейинги даврдаги муҳаққиқ тафсирчи олимларимиз, маълумотларнинг ҳаммаси ҳам ишончли манбалардан олинмаганлиги учун улар ҳақида тортишувнинг ҳожати йўқ, деган хулосага келганлар. Биз учун «лавҳлар» нимадан иборатлиги, қайси моддадан бўлгани, шакли ёки ҳажми аҳамиятсиз, балки уларга ёзилган маънолар аҳамиятлидир, дейди муфассирлар.)\n(146) Энди, ер юзида ноҳақдан мутакаббирлик қилаётганларни, барча оятларни кўрсалар ҳам, уларга иймон келтирмаётганларни, тўғрилик йўлини кўрсалар ҳам, уни ўзларига йўл тутмаётганларни, агар адашув йўлини кўрсалар, уни ўзларига йўл тутаётганларни Ўз оятларимдан бураман. Бундай бўлиши уларнинг оятларимизни ёлғонга чиқаришлари ва улардан ғофил бўлишлари сабабидандир.\n(147) Оятларимизни ва охират мулоқотини ёлғонга чиқарганлар амаллари беҳуда кетганлардир. Улар фақат қилиб юрган амалларининг жазосини олурлар.\n(148) Мусонинг қавми ундан кейин тақинчоқларидан (бўлган), бўкирадиган бузоқ жасадини (худо) тутдилар. Унинг уларга гапирмаслигини ва уларни ҳидоят қилмаслигини билмадиларми?! Уни (худо) тутдилар ва зулм қилувчилардан бўлдилар.\n(Яъни, Мусо алайҳиссаломнинг қавми бўлмиш Бани Исроил, у зот Роббининг мийқотига кетганларидан сўнг, ўзлари билан Мисрдан олиб чиққан тақинчоқлардан ясалган бузоқ жасади — ҳайкалини ўзларига худо қилиб олдилар. Бу тақинчоқлар Миср аҳолиси — қибтийларнинг тақинчоқлари эди. Қавм ичидан Самурий исмли одам ўша тақинчоқлардан бузоқ шаклини ясаб, устакорлик билан ундан хўкизнинг бўкиришига монанд овоз чиқадиган ҳолга келтирди. Мусо алайҳиссалом Бани Исроилга маълум ўттиз кундан ортиқ қолиб кетганларидан сўнг, Самурий: «Мусо мийқотига кетган Робби шунинг ўзи, у унутиб қўйиб бошқа ёқларда адашиб юрибди», деди. Бани Исроил пайғамбарлари Мусонинг сўзларини унутиб, унинг халифаси Ҳоруннинг ҳам гапига кирмай, Самурийнинг иғвоси ила тилла тақинчоқлардан ясалган алланечук бўкиргувчи бузоқ ҳайкалига сиғинмоққа ёпирилдилар.)\n(149) Қўллари тушган пайтда ва ўзларининг адашганларини билганларида: «Агар Роббимиз бизга раҳим қилмаса ва мағфират этмаса, албатта, зиёнкорлардан бўламиз», – дедилар.\n(150) Қачонки Мусо ўз қавмига ғазабланган ва афсус қилган ҳолида қайтганида: «Менинг кетимдан қандай ҳам ёмон халифа бўлдингиз. Роббингизнинг амридан (олдин) шошилдингизми?!» – деди ва лавҳларни ташлаб, акасининг бошидан тутиб, ўзига торта бошлади. У (Ҳорун): «Эй онамнинг боласи, шубҳасиз, бу қавм мени хўрлади ва ўлдириб қўйишларига сал қолди. Энди сен душманларни устимдан кулдирмагин ва мени ҳам золим қавмлардан деб билмагин», – деди.\n(Дарғазаб бўлган укадан бу тасарруфни кўрган Ҳорун алайҳиссалом уни бир оз ҳовридан тушириш учун ораларидаги ака-укалик ҳурматини эслатиб: «Эй онамнинг боласи, шубҳасиз, бу қавм мени хўрлади ва ўлдириб қўйишларига сал қолди», дедилар.)\n(151) У: «Роббим, мени ва акамни мағфират қилгин ва бизларни Ўз раҳматингга киритгин. Сенинг Ўзинг раҳим қилгувчиларнинг раҳимлироғисан», деди.\n(152) Албатта, бузоқни (худо) тутганларга Роббиларидан ғазаб ва ҳаёти дунёда хорлик етадир. Ёлғон тўқувчиларни мана шундай жазолармиз.\n(153) Гуноҳ ишларни қилганлар, ундан кейин тавба қилсалар ва иймон келтирсалар, албатта, Роббинг ундан сўнг мағфират қилгувчи ва меҳрибон Зотдир.\n(154) Қачонки Мусонинг ғазаби босилгач, лавҳларни олди. Уларнинг нусхасида Роббиларидан ҳақиқатда қўрқадиганлар учун ҳидоят ва раҳмат бор эди.\n(Ҳоруннинг гапидан кейин бир оз ўзига келиб, Аллоҳдан мағфират сўраб, унинг раҳматидан умидворликларини билдирганларидан сўнг, Мусо алайҳиссаломнинг ғазаблари босилди. Шунда ерга қўйган лавҳларни қўлларига олдилар. Бу лавҳларда Аллоҳ таолодан ҳақиқатда қўрқадиган одамлар учун катта ҳидоят ва улкан раҳматлар борлиги ёзилган эди.)\n(155) Ва Мусо мийқотимизга қавмидан етмиш кишини танлаб олди. Уларни даҳшатли зилзила тутган пайтда: «Эй Роббим, агар хоҳласанг, буларни ҳам, мени ҳам бундан олдин ҳалок қилсанг бўларди. Эси пастларимиз қилган иш туфайли бизни ҳалок қиласанми? Бу Сенинг синовингдан бошқа нарса эмас. У ила кимни хоҳласанг, адаштирасан ва кимни хоҳласанг, ҳидоятга соласан. Сен валийимизсан, бас, бизни мағфират қил ва раҳим эт. Сенинг Ўзинг мағфират қилувчиларнинг энг яхшисисан.\n(Бани Исроил тилладан ясалган бузоқ ҳайкалига ибодат қилиб, улкан гуноҳ содир этганлари, кейин афсус билан тавба қилганлари учун Аллоҳ таоло Мусо алайҳиссаломга улардан етмиш кишини Ўз мийқотига олиб келишни амр қилган эди. Мусо алайҳиссалом Бани Исроилнинг ўн икки уруғидан, бузоққа ибодат қилмаган етмиш кишини танлаб, Аллоҳнинг мийқотига олиб бордилар. Улар эса Мусо алайҳиссаломга, бизга Худонинг Ўзини кўрсат, деб туриб олдилар. Ҳаттоки улар орасидан танлаб олинганларнинг қилмиши шу бўлди. Бундай шаккоклик содир этганларидан сўнг, уларни даҳшатли зилзила тутиб, ўзларидан кетдилар.)\n(156) Ва бизга бу дунёда ҳам, охиратда ҳам яхшиликни ёзиб қўй. Биз Сенинг Ўзингга тавба қилдик», – деди. У зот: «Азобим ила кимни хоҳласам, тутаман. Раҳматим эса, ҳамма нарсадан кенгдир. Уни тақво қилганларга, закот берганларга, оятларимизга иймон келтирганларга ёзажакман.\n(157) Улар ўз ҳузурларидаги Таврот ва Инжилда ёзилган ҳолида топиладиган, уларни яхшиликка буюриб, ёмонликдан қайтарадиган, уларга покиза нарсаларни ҳалол қилиб, нопок нарсаларни ҳаром қиладиган, устиларидаги юкни енгиллатиб, кишанларни ечадиган уммий Набий, Пайғамбарга эргашурлар. Бас, унга иймон келтириб, ёрдам бериб ва уни қўллаб-қувватлаган ҳамда унга нозил бўлган нурга эргашганлар — ана ўшалар нажот топгувчилардир», – деди.\n(Аллоҳдан гуноҳларини кечишини сўраганларидан сўнг, у зот икки дунёнинг яхшилигини ҳам сўрадилар. Фақат охиратнинггина эмас, бу дунё ва у дунёнинг яхшиликларини сўрадилар. Бу ҳаммага ўрнак бўлиши керак. Мусо алайҳиссалом танлаб олинган етмиш нафар номидан қилган илтижолари охирида «Биз сенга тавба қилдик», дедилар. Муҳаммад алайҳиссалоту вассаломнинг сифатлари ҳақиқий Таврот ва ҳақиқий Инжилда ёзилган. Шундай бўлишини Аллоҳ таоло қадимда Мусо алайҳиссалом билан бирга мийқотга келган Бани Исроилнинг етмишта вакилига ҳам айтган. Кейинчалик шундай бўлди ҳам. Қанчадан-қанча аҳли китоблар ёки бу китоблардан бўлажак пайғамбарнинг сифатлари ҳақида маълумот олганлар Муҳаммад алайҳиссалоту вассаломни кўришлари билан иймонга келдилар.)\n(158) Сен: «Эй одамлар, албатта, мен сизларнинг барчангизга, осмонлару ернинг мулки Уники бўлган, Ундан ўзга илоҳ йўқ бўлган ва тирилтириб ўлдирадиган Аллоҳнинг Пайғамбаридирман. Бас, Аллоҳга ҳамда Унинг Аллоҳ ва Унинг калималарига иймон келтирадиган уммий Набийсига иймон келтиринг. Ва унга эргашинг, шоядки, ҳидоят топсангиз», – деб айт.\n(Бурунги пайғамбарлар ўз қавмлари ва ўз замонларига, ўзларидан сўнг янги пайғамбар келгунча бўлган даврга пайғамбар бўлганлар. Улар инсоният тарихининг маълум бир даври учун масъул бўлганлар. Аммо Ислом пайғамбари Муҳаммад алайҳиссалоту вассалом бутун олам халқларига ва қиёматга қадар кечадиган замонларга пайғамбар бўлиб келдилар. У кишининг шариатлари вақт ўтиши билан эскириб қолмайди, балки барча вақт ва маконга салоҳияти бор шариатдир. Шунинг учун ҳам Муҳаммад алайҳиссалоту вассаломга бутун инсониятга қарата, мен барчангизга пайғамбарман, деб айтиш ҳуқуқи берилган.)\n(159) Ва Мусонинг қавмидан баъзи жамоалар борки, ҳақ ила ҳидоят қилиб, у ила адолат қилурлар.\n(Яъни, Бани Исроил ёппасига ёмон бўлмаган. Мусо алайҳиссалом даврларида уларнинг орасида баъзи жамоалар ҳақ сўзлар ила одамларни ҳидоятга бошлаб, ҳақ ила уларнинг сафида адолат қилганлар. Кейинчалик Муҳаммад алайҳиссалоту вассалом пайғамбар бўлиб келганларида Абдуллоҳ ибн Салом розияллоҳу анҳуга ўхшаш Бани Исроил аҳли шундай қилдилар.)\n(160) Уларни ўн икки уруғ — жамоага бўлиб юбордик. Ва қавми ундан сув талаб қилган пайтда Мусога: «Асоинг ила тошни ур!» деб ваҳий юбордик. У(тош)дан ўн иккита булоқ отилиб чиқди. Ҳамма одамлар ўз сувхонасини билди. Ва уларга булутни соябон қилдик, манн ва беданаларни нозил қилдик. «Сизларга ризқ қилиб берган нарсаларимизнинг покларини енглар» (дедик). Улар Бизга зулм қилмадилар. Лекин ўзларига зулм қилар эдилар.\n(Маълумки, Исроил лақабини олган Яъқуб алайҳиссаломнинг ўн иккита ўғиллари бор эди. Аллоҳ ана ўша ўн иккита ўғилдан тарқалган фарзандларнинг ҳар бирини бир жамоа — қабила қилиб қўйди. Саҳрода сув билан таъминлашнинг устига, Бани Исроил бошида булутни соябон бўлиб сузиб юрадиган қилиб қўйди. Улар қаерга бормасинлар, бошлари узра булут соя солиб турар эди. Таом сифатида осмондан манн (асалли ҳалво) ва бедана гўштини ҳозир қилиб қўйди.)\n(161) Уларга: «Мана бу шаҳарни маскан тутинглар, унда хоҳлаган жойингизда таом енг ва «Ҳиттатун» (гуноҳларимизни кечир) деб эшикдан сажда қилган ҳолингизда кирсангиз, сизнинг хатоларингизни мағфират қиламиз, эҳсон қилувчиларга зиёда қиламиз», деганимизни эсла.\n(162) Бас, улардан зулм қилганлари уларга айтилгандан ўзга гапни алмаштирдилар. Бас, зулм қилганлари туфайли устларига осмондан азоб юбордик.\n(Улардан зулм қилганлари айтишлари лозим бўлган «Ҳиттатун» деган иборани, «Ҳинтатун», яъни «буғдой» деган сўзга алмаштирдилар ва шаҳарга сажда қилган ҳолларида эмас, ортлари билан сурилиб кирдилар. Ана шу итоатсизлик ва зулмлари учун Аллоҳ таоло уларнинг устидан азоб туширди.)\n(163) Улардан денгиз соҳилида бўлган қишлоқ ҳақида, шанба кунида ҳаддан ошганлари, шанбалик кунларида балиқлари очиқ келиб, шанбалик қилмаган кунлари келмагани ҳақида сўра. Қилган фосиқликлари туфайли уларни шундай синаймиз.\n(Оятдаги бу хитоб Пайғамбаримиз Муҳаммад алайҳиссалоту вассаломга қаратилгандир. Аллоҳ ул зотга яҳудийлардан уларнинг тарихида бўлиб ўтган машҳур воқеа ҳақида сўрашга амр қилмоқда. Бани Исроилнинг талабларига биноан ҳафтанинг шанба куни улар учун байрам, дам олиш куни қилиб белгиланди. Бу куни уларга ишлаш ва тирикчиликка уриниш ҳаром қилинди. Соҳил бўйидаги мазкур қишлоқда яҳудийлар учун катта синов бўлди. Шанба куни балиқлар соҳилга келиб очиқ-ойдин кўриниб, кўзларини ўйнатиб юрар эди. Шанба кунидан бошқа куни эса ҳеч бир балиқ кўринмасди. Шунда Бани Исроилдан баъзилари чидаб тура олмай ман қилинган амрни буздилар. Ривоятларда келишича, улар шанба куни алоҳида тўсиқлар ташлаб, соҳилга келган балиқларни қайтиб кета олмайдиган қилиб қўйишар ва якшанба куни йиғиб олишар, шу билан бирга, биз Аллоҳнинг амрини бузганимиз йўқ, шанба куни дам олдик, ов қилганимиз йўқ, дер эдилар.)\n(164) Улардан бир жамоат: «Аллоҳ ҳалок қилувчи ёки шиддатли азоб-ла азобловчи қавмга ваъз қилиб нима қиласиз?!» деганида, улар: «Роббингизга узр бўлиши учун ва шоядки, тақво қилсалар деб», – дедилар.\n(Яъни, Аллоҳ олдидаги бурчимизни адо этдик. Охират куни Аллоҳ сўраб қолса, узр бўлиши учун уларга насиҳат қилдик ва яна шоядки насиҳат таъсир этиб, тақво қилиб қолсалар, деган умидимиз бор эди, дедилар.)\n(165) Бас, улар ўзларига эслатма бўлган нарсани унутганларида, ёмонликдан қайтараётганларга нажот бердик ва зулм қилганларни қилган фосиқликлари туфайли шиддатли азоб ила тутдик.\n(166) Бас, улар ўзлари қайтарилган нарсадан қайтмай, такаббурлик қилганларида, уларга: «Хўрланган маймунларга айланинг!» – дедик.\n(Солиҳ қавмлар ваъз қилиб қайтарсалар ҳам, улар қайтмадилар. Мутакаббирлик қилдилар ва улар «хўрланган маймунга» айландилар. Чунки Аллоҳ таолонинг «Бўл» деган амри бўлмасдан қолмайди. Улар оддий маймун эмас, «хўрланган маймун»га айландилар.)\n(167) Роббинг, албатта, уларнинг устларига қиёмат кунигача уларга ёмон азобни тоттирадиганларни юборишни эълон қилганини эсла! Албатта, Роббинг иқоби тез Зотдир ва, албатта, У мағфиратли ва раҳимли Зотдир.\n(168) Ва уларни ер юзида жамоатларга бўлиб юбордик. Улардан аҳли солиҳлари бор ва улардан ундай эмаслари ҳам бор. Шоядки, қайтсалар деб, уларни яхшиликлар ва ёмонликлар ила синадик.\n(169) Бас, улардан сўнг, ортларидан китобни меросга олган бир ўринбосарлар келдики, улар мана бу тубаннинг ўткинчи(матоҳи)ни оладилар ва «Бизни кечирилур», – дерлар. Агар ўшанга ўхшаш ўткинчи нарса келса, яна олаверадилар. Улардан Аллоҳга нисбатан фақат ҳақдан бошқа нарса айтмасликка Китобнинг аҳду паймони олинган эмасмиди?! Улар у(китоб)даги нарсаларни ўрганганлар-ку?! Охират ҳовлиси тақво қилганлар учун яхшидир. Ақл ишлатмайсизларми?!\n(Аслида, Аллоҳ гуноҳни билмай қилиб қўйиб, тавба-надомат чеккан, қайта унга яқинлашмаганларнигина кечиради. Аммо билиб туриб гуноҳ қилгач, тавба қилмайдиган, ўзларича «бизни кечирилади», деб ҳукм чиқариб, яна гуноҳ қилаверадиганлар Аллоҳга нисбатан фақат ҳақдан бошқа нарса айтмасликка Китобнинг аҳд-паймонини олган эмасмидилар?! Аллоҳ Тавротда Бани Исроилга буни таъкидлаб айтган эди.)\n(170) Китобни маҳкам тутганлар ва намозни тўкис адо этганлар бўлса, албатта, Биз аҳли солиҳларнинг ажрларини зое қилмасмиз.\n(171) Уларнинг устига тоғни худди соябондек кўтарганимизни, улар уни, устимизга тушиб кетади, деб ўйлаганларида, сизга берган нарсамизни қувват ила олинглар ва ундаги нарсани эсланглар, шоядки, тақво қилсангиз, деганимизни эсла.\n(172) Роббинг Бани Одамнинг умуртқа поғонасидан, қиёмат куни «бундан ғофил эдик» демасликларингиз учун, зурриётларини олиб, ўзларига ўзларини гувоҳ қилиб: «Роббингиз эмасманми?» – деганида, «Худди шундай! Гувоҳ бўлдик!» – деганларини эсла.\n(Аллоҳ таоло Ўзига маълум бўлган бир пайтда, даври қиёматгача дунёга келадиган барча одамларни оталарининг сулбидан уруғликларни чиқариб олган ва ўша уруғликларга «Роббингиз эмасманми?!» деб савол берган. Мазкур илоҳий саволга ҳамма зурриётлар «Худди шундай», яъни албатта, сен Роббимизсан, «гувоҳ бўлдик», деб жавоб беришган. Шунга биноан инсон уруғлик пайтида, яъни она қорнига ўтганда ва инсон бўлиб яралганда, Аллоҳнинг Робб эканлигини эътироф этгувчи табиат соҳиби бўлади.)\n(173) Ёки: «Ҳақиқатда, ширк келтирганлар олдинги ота-боболаримиз, биз, уларнинг кейинги зурриётимиз. Ботил иш қилувчиларнинг қилмиши туфайли бизларни ҳалок этасанми?» демаслигингиз учун.\n(174) Шояд қайтсалар деб, оятларни мана шундай батафсил баён қиламиз.\n(175) Уларга оятларимизни берганимизда, улардан ўзини олиб қочган ва уни шайтон эргаштириб кетиб, иғвога учганлардан бўлган шахснинг хабарини тиловат қилиб бер!\n(Ушбу ояти каримада зикр қилинган шахс ким экани хусусида мўътабар тафсир китобларимизда кўп сонли турли-туман ривоятлар бор. Шунинг ўзи ҳам бу оят муайян бир шахсга хос бўлмай, балки маълум бир тоифа одамларга хос эканини кўрсатиб турибди. Ояти каримада «оятларимизни берганимизда», дейилишига кўра, у одам диний илмдан огоҳ экани кўриниб турибди. Демак, у одамга Аллоҳ таоло диний илмларни эгаллашга имкон берган, аммо у (Аллоҳ) оятларидан ўзини олиб қочган, яъни илмига амал қилмаган. Шу туфайли, «уни шайтон эргаштириб кетиб, иғвога учганлардан бўлган».)\n(176) Агар хоҳласак, уни ўша(оят)лар билан кўтарар эдик. Лекин унинг ўзи ерга ёпишди ва ҳавойи нафсига эргашди. Бас, унинг мисоли худди бир итга ўхшар, уни ҳайдасанг ҳам, тилини осилтириб тураверадир, тек қўйсанг ҳам, тилини осилтириб тураверадир. Бу, Бизнинг оятларимизни ёлғонга чиқарган қавмларнинг мисолидир. Бу қиссани ҳикоя қил, шоядки, тафаккур қилсалар.\n(177) Оятларимизни ёлғонга чиқарган қавмларнинг мисоли қандай ҳам ёмон бўлди! Улар ўзларига зулм қиладилар.\n(179) Батаҳқиқ, жаҳаннам учун кўплаб жин ва инсларни яратдик. Уларнинг диллари бор-у, тушуна олмаслар. Кўзлари бор-у, кўра олмаслар. Қулоқлари бор-у, эшита олмаслар. Ана ўшалар чорва ҳайвонлари кабидирлар. Балки улардан ҳам баттарроқдирлар. Ана ўшалар ғофилдирлар.\n(180) Аллоҳнинг гўзал исмлари бордир. Бас, Унга ўша (исм)лар ила дуо қилинг ва Унинг исмларидан оғадиганларни тек қўйинг. Яқинда қилган амалларига яраша жазоланурлар.\n(Аллоҳнинг барча исмлари гўзалдир. Мўмин-мусулмон банда Аллоҳга дуо қилганида, ўша гўзал исмлар ила дуо қилмоғи лозим. Имоми Бухорий ва имом Муслимлар Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан ривоят қилган ҳадиси шарифда Пайғамбаримиз алайҳиссалоту вассалом: «Аллоҳнинг тўқсон тўққизта, бир кам юзта исми бордир. Ким уларни санаб чиқса, жаннатга киради. Аллоҳ тоқдир, тоқни яхши кўради», деганлар.)\n(181) Ва Биз яратган кимсалар ичида ҳақ ила ҳидоят қиладиган ва у ила адолат қиладиган жамоат ҳам бор.\n(182) Оятларимизни ёлғонга чиқарганларни эса, улар билмайдиган томондан аста-секин оламиз.\n(Яъни, Аллоҳ таоло кофир ва мунофиқларни оҳиста-оҳиста ўзларига билдирмаган ҳолда ҳалок қилади. Даставвал уларнинг хоҳлаган йўриғига юришга имкон бериб қўяди. Кофирлар бу ҳолни ўзларининг тадбири, ақли ва уринишларига йўйиб, залолатда шиддатлайверади. Охир бориб, ҳалокатга дуч келади.)\n(183) Уларга муҳлат бериб қўяман. Албатта, Менинг «макрим» метиндир.\n(184) Улар ўз соҳибларида мажнунлик йўқлигини тафаккур қилиб кўрмайдиларми?! У фақат ошкора огоҳлантирувчи, холос.\n(185) Осмонлару ернинг мулкларига, Аллоҳ яратган нарсаларга ва, ажаб эмаски, ажаллари яқинлашиб қолган бўлишига назар солмайдиларми? Бундан кейин яна қайси гапга ишонадилар?!\n(186) Аллоҳ кимни залолатга кетказса, унга ҳидоят қилувчи йўқдир. Уларни тек қўйиб қўяди, туғёнларида адашиб-улоқиб юраверадилар.\n(187) Сендан соат (қиёмат) қачон собит бўлиши ҳақида сўрарлар. Сен: «Унинг илми фақат Роббим ҳузуридадир. Уни фақат Ўзигина зоҳир қиладир. У осмонлару ерда оғир иш бўлади. Сизларга фақат тўсатдан келадир», – деб айт. Худди сен уни билишинг керакдек, сендан сўрарлар. Сен: «Унинг илми фақат Аллоҳнинг ҳузуридадир. Лекин кўп одамлар билмаслар», – деб айт.\n(Қиёмат Аллоҳдан бошқа ҳеч ким билиши мумкин бўлмаган ҳодисадир. Лекин мушриклар Пайғамбаримиз алайҳиссалоту вассаломни синаш, ул зотни хижолат қилиш учун, қиёмат қачон бўлади, деб сўроқ қиладилар. Қиёматнинг қачон бўлиш илми Аллоҳнинг Ўзига хос илмидир. Уни ҳеч кимга, ҳатто Муҳаммад алайҳиссалоту вассаломга ҳам билдирмаган. У зот фақат қиёматнинг қачон бўлишинигина эмас, бошқа ғайб илмларини ҳам билмайдилар. Бу билмасликлари эса айб эмас.)\n(188) Сен: «Ўзим учун на фойда ва на зарарга молик эмасман. Магар Аллоҳнинг хоҳлагани бўлур. Агар ғайбни билганимда, яхшиликни кўпайтириб олган бўлар эдим ва менга ёмонлик етмасди. Мен фақат иймон келтирадиган қавмлар учун огоҳлантирувчи ва башорат берувчиман, холос», – деб айт.\n(189) У сизларни бир жондан яратган ва ором олсин учун ундан жуфтини яратган Зотдир. Вақтики у (жуфтини) ўраганида енгил ҳомиладор бўлди. Бас, у билан юрди. У оғирлашганда эса, икковлон Роббилари Аллоҳга: «Агар бизга солиҳ (фарзанд) берсанг, албатта, шукр келтирувчилардан бўламиз», – деб дуо қилдилар.\n(190) Уларга солиҳ(фарзанд)ни берганида эса, Аллоҳ берган нарсада Унга шериклар қила бошларлар. Аллоҳ улар келтирган ширкдан олийдир.\n(Қуръони Карим нозил бўлаётган даврда одамлар ўз болаларини баъзи бутларга назр қилардилар. Уларга шундай маъноларни акс эттирадиган исмларни қўяр эдилар. Ҳозир ҳам шунга ўхшаш ҳодисалар учраб туради. Болага турли мақсадлар асосида ном қўйиш ёхуд фақат шу жиҳатларга эътибор бериш, тарбиясини ҳам ушбу ҳолатга мослаб қилиш кенг тарқалган. Жоҳил инсонлар аҳволлари оғир пайтларда Аллоҳга ёлборганлари, боламизни соғ-саломат қўлимизга олсак, Аллоҳга шукр қиламиз, деб берган аҳду паймонларини унутиб, бошқа турли-туман ширк йўлидаги орзу-ҳавасларга берилиб кетадилар. Натижада Аллоҳ берган неъмат — фарзандда ўша ғалат орзу ҳаваслар камол топиши учун ҳаракат қиладилар. Бу нарса Қуръони Каримда ширк деб номланмоқда.)\n(191) Ҳеч нарсани ярата олмайдиган, ўзлари яратиладиган нарсаларни ширк келтирурларми?\n(Ота-оналар ёхуд ўша боланинг камолотига дахлдор барча кишилар Аллоҳга шерик қиладиган нарсалари нима бўлишидан қатъий назар, ҳеч нарсани ярата олмайдилар. Балки уларнинг ҳаммаси Аллоҳнинг қудрат қўли билан яратилгандирлар. Шундай экан, қандай қилиб уларни Аллоҳга шерик килиш мумкин?)\n(192) Ва уларга ёрдам беришга қодир эмаслар ҳамда ўзларига ҳам ёрдам бера олмаслар.\n(Яъни, Аллоҳга ширк қилиб келтирилаётган ўша нарсалари бировга ёрдам бериш у ёқда турсин, ҳатто ўзига ҳам ёрдам беришга қодир эмас.)\n(193) Агар уларни ҳидоятга даъват қилсангиз, сизга эргашмаслар. Уларни даъват қиласизми ёки жим турувчи бўласизми, сиз учун бари бир.\n(194) Албатта, сиз Аллоҳдан ўзга ибодат қилаётганлар ўзингизга ўхшаш бандалардир. Агар ростгўй бўлсангиз, уларни чақириб кўринг, бас, сизга жавоб берсинлар-чи!\n(195) Ёки уларнинг оёқлари бормики, юрсалар; ёки қўллари бормики, ушласалар; ёки кўзлари бормики, кўрсалар; ёки қулоқлари бормики, эшитсалар. Сен: «Шерикларингизни чақиринг-да, менга ҳеч муҳлат бермай, зиддимга ҳийла-найранг қилаверинг!\n(196) Албатта, менинг валийим — эгам Китобни нозил қилган Аллоҳдир. У солиҳларни дўст тутадир.\n(197) Ундан ўзга сиз ибодат қилаётганлар сизга ёрдам беришга қодир эмаслар ва ўзларига ҳам ёрдам бера олмаслар.\n(198) Агар уларни ҳидоятга даъват қилсангиз, эшитмаслар. Уларни сенга назар солиб тургандек кўрасан. Ҳолбуки, улар кўрмаслар», – деб айт.\n(199) Кечиримли бўл, яхшиликка буюр ва жоҳиллардан юз ўгир.\n(Пайғамбаримиз алайҳиссалоту вассалом бу сифатни муборак шахсларида мужассам қилган эдилар. Ул зот ҳақидаги ривоятларда кишини ҳайрон қолдирарли даражадаги ҳолатлар зикр этилган. Ул зотнинг саҳобаи киромлари, ҳақиқий мўмин-мусулмонлар ҳам доимо ояти каримада таъкидланганидек бўлишга, ана шу қоида асосида яшашга ҳаракат қилганлар.)\n(200) Агар сенга шайтон томонидан санчиш санчилса, Аллоҳдан паноҳ сўра. Албатта, У яхши эшитувчи ва яхши кўрувчи Зотдир.\n(Яъни, жоҳиллар билан муомала қилиш мушкул иш. Улардан ҳар нарсани кутиш мумкин. Мабодо ўшандай муомала чоғида бирор кўнгилсизлик содир бўлиб, шайтон васваса қиладиган бўлса, қизишмасдан, дарҳол Аллоҳдан паноҳ сўра. У энг яхши эшитгувчи Зот, сўровингга дарҳол жавоб беради.)\n(201) Тақво қилувчилар, агар уларга шайтондан бир шарпа етса, албатта, зикр қиларлар, бас, кўрибсанки, улар (тўғри йўлни) кўрувчи бўлиб турибдилар.\n(Шайтондан бирор бир шарпа (васваса, иғво ва ғазаб) етиши жаҳолат, кўрлик ва нодонликка бошлайди. Аллоҳнинг зикри эса, илм-маърифат, кўзи очиқлик ва оқиллик манбаидир.)\n(202) Ва у(шайтон)ларнинг биродарлари йўлдан оздиришда уларга мадад берарлар, сўнгра бунда тўхтамаслар.\n(203) Ва агар уларга мўъжиза келтирмасанг, «Ўзинг тўқиб қўявермайсанми?» – дерлар. Сен: «Мен фақат Роббимдан ваҳий қилинган нарсага эргашаман, холос. Мана бу — иймон келтирувчи қавм учун Роббингиздан кўз очувчи, ҳидоят ва раҳматдир», деб айт.\n(204) Қуръон тиловат қилганда, уни тингланглар ва жим туринглар, шояд, раҳматга эришсангиз.\n(205) Роббингни эртаю кеч ичингда тазарруъ-ла, қўрқиб, овоз чиқариб гапирмай зикр қил ва ғофиллардан бўлма.\n(206) Роббинг ҳузуридагилар, албатта, Унинг ибодатидан мутакаббирлик қилмаслар, Уни поклаб ёд этадилар ва Унга сажда қиларлар.


ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ ОЛИЙ МАЖЛИСИ ҲУЗУРИДАГИ ЖАМОАТ ФОНДИ ТАНЛОВ ЭЪЛОН ҚИЛАДИ\nЎзбекистон Республикаси Олий Мажлиси ҳузуридаги Жамоат фонди «Аҳолининг экологик ва тиббий маданиятини юксалтиришда, атроф-муҳит муҳофазасини кучайтиришда, мамлакатда экотуризмни ривожлантириш ҳамда соғлом турмуш тарзини тарғиб қилишда ижтимоий шерикликнинг ролини юксалтириш» мавзуида давлат грантлари ажратиш учун танлов эълон қилади.\n4. Ўзбекистоннинг туристик имкониятлари ҳақидаги ахборотларни миллий ва хорижий ОАВларида кенг тарқатишга, мамлакат ҳудудларида глобал интернет тармоғидан фаол фойдаланган ҳолда, туристик ахборот марказларини ривожлантиришга кўмаклашиш.\n5. Қишлоқ жойларда ва ижтимоий инфратузилма объектларида ер, сув ҳамда бошқа табиий ресурслардан самарали фойдаланишнинг замонавий илғор технологияларини амалиётга жорий этиш.\n7. Туғиш ёшидаги аёлларнинг соғлиғини мустаҳкамлашга, туғуруқлар оралиғини узайтиришга, эрта ва яқин қариндошлар ўртасидаги никоҳларнинг олдини олишга қаратилган тадбирларни ташкил этиш.\n9. Ижтимоий инфратузилма ривожига, сифатли коммунал хизматлар кўрсатишга, нуронийларнинг маиший яшаш шароитларини яхшилашга кўмаклашиш.\n11. Соғлиқни сақлаш ҳамда ўқув муассасаларида экологик тоза ва қайта тикланадиган энергия манбаларини янада жорий қилиш.\n14. Имконияти чекланган болаларни қўллаб-қувватлаш ва ижтимоий кўникмасини таъминлаш, уларни фан, санъат ҳамда спортнинг турли йўналишларига жалб этиш юзасидан амалий чораларни рўёбга чиқариш.\n15. Оилада соғлом турмуш тарзи анъаналарини мустаҳкамлаш, “Ватан тараққиёти оиладан бошланади” шиори остидаги лойиҳаларни амалга ошириш, атроф-муҳитдаги салбий омиллар аҳоли саломатлигига зарарли таъсирининг олдини олишга кўмаклашиш.\n6. 3, 4 ва 5-бандларда кўрсатилган ҳужжатлар раҳбар имзоси ва ташкилот муҳри билан тасдиқланган бўлиши шарт.\nБитта лойиҳа учун ажратиладиган грант миқдори — 25 миллион сўмгача.\nҲужжатлар Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси ҳузуридаги ННТни ва фуқаролик жамиятининг бошқа институтларини қўллаб-қувватлаш Жамоат фонди номига “Ўзбекистон почтаси” орқали юбориладиган муҳрланган конвертларда (А4 форматда) қуйидаги манзил бўйича қабул қилинади:\n100035, Тошкент шаҳри, Бунёдкор шоҳкўчаси, 1-уй.


01 март 2021, Тошкент вақти: 11:50\nЎзбекистон ҳаво йўллари самолëтлари\nЎзбекистон президенти вазифасини бажарувчи Шавкат Мирзиёев давлатнинг тўлиқ тасарруфида бўлган мамлакатдаги ўнта энг йирик стратегик корхонани акционерлик жамиятларига айлантиришни кўзлаган қарорни имзолади. Қарорда таъкидланишича, акционерлик жамиятларига айлантирилаётган компаниялар бутунлай хусусийлаштирилмайди, аксар улушлар давлат тасарруфида қолаверади.\n1999 йилда ҳам Ўзбекистон ҳукумати хорижий сармоядорларни мамлакат иқтисодиётига жалб этишга уриниб кўрган, аммо бу тажриба мамлакатда конвертация мавжуд бўлмагани учун исталган натижани бермаган эди.\nҚимматли қоғозлар бозорини мувофиқлаштириш ва ривожлантириш марказининг хабар беришича, 17 октябрда имзоланган қарорга мувофиқ, келгуси бир йил ичида “ўнта стратегик” компания акциялари сотувга қўйилади.\nАкционерлик жамиятига айлантирилиши назарда тутилган ушбу компаниялар орасида оддий акцияларининг 100 фоизи давлатга тегишли бўлганлари ҳам бор.\n“Ўзбекистон ҳаво йўллари” Миллий авиакомпанияси, “Ўзавтойўл” компанияси, “Ўзбекистон Республикаси Ташқи иқтисодий фаолият Миллий банки” унитар корхонаси ҳамда “Навоий тоғ-металлургия комбинати” давлат корхонаси шулар жумласидандир.\nОзодлик “Давлат улуши катта бўлган акционерлик жамиятларида корпоратив бошқарувни янада такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги қарорга муносабатини сўраб, соҳа мутахассисларига мурожаат қилди.\nПрагадаги Марказий Богемия Университетидан иқтисод фанлари доктори Холназар Омоновнинг айтишича, Ўзбекистондаги энг йирик давлат корхоналарини акционерлик жамиятларига айлантиришдан кўзланган мақсад - иқтисодиёт бошқарувида давлат харажатларини қисқартиришдир:\nДавлат корхоналарини акционерлик жамиятларига айлантиришнинг асосий мақсади - биринчидан, хусусий молиявий ресурсларни жалб этиш, замонавий технология ва менежментни жорий этиш, ва натижада ишлаб чиқариш ва хизматларнинг ҳажмини ошириш. Бу иқтисодиёт бошқарувида давлат харажатларини қисқартиришга хизмат қилади, - дейди Холназар Омонов.\nХолназар Омонов билан суҳбат\nТошкентдан иқтисодий таҳлилчи Тошбек давлат корхоналарини акционерлик жамиятларига айлантириш мамлакат корхоналарини жаҳон меъёрларига мослаштириш эканини айтади:\n- Бу – яхши тажриба. Дунёдаги йирик-йирик корхона, компанияларни акциядорлик жамиятларига айлантиргандан кейин уларнинг самарадорлиги ошади,уларнинг акциялари биржаларда котировка қилинади. Бу жаҳон стандартларига мос келадиган йўналиш ва бу сари ташланган қадам, - дейди Тошбек.\nИқтисодчи Тошбек билан суҳбат\nБироқ, акционерлик жамиятига айлантирилиши кутилаётган “Ўзбекнефтегаз” холдинги раисининг собиқ муовини Анвар Ҳусаиновнинг ишонишича, янги қарор амалда йирик корхоналар устидан давлат бошқарувини амалда янада кучайтиришни мақсад қилган:\n- Ўйлайманки, Ўзбекистондаги энг йирик ўнта корхонанинг истиқодий самарадорлиги янги раҳбарни қониқтирмаётган бўлса керак. Ўйлайманки, уларнинг нафи халққаям камроқ. Улар монополияга айланган. Лекин ўнта мана шу корхона, бир вақт эшитган эдимки, Ўзбекистон иқтисодиётининг 30 фоизини ташкил қилади. Улар устидан назоратни кучайтириш, қарорлар қабул қилишда ва бошқарувга давлат амалдорлари киритилганидан кейин ҳар ҳолда битта раҳбар бўлмайди. Энди иккита бўлади: битта давлатнинг вакили ва битта бошқарувнинг раиси. Улар орасида энди рақобат бўлади, - дейди Анвар Ҳусаинов.\nАнвар Ҳусаинов давлат бошқаруви самарали бўлмаслиги ўтган 25 йил давомида Ўзбекистонда ўз исботини топганини айтди.\nСобиқ Совет республикаларининг аксарида йирик давлат корхоналари 1990- йиллар охирига қадар ё хусусийлаштирилган ёки давлат тасарруфида бўлмаган идорий услубларга ўтган.\nҚозоғистондаги Евроосиё Университети иқтисод факультети доценти Сапарбой Жубаев 1999 йилда Ўзбекистон ҳукумати ҳам хорижий сармоядорларни мамлакат иқтисодиётига жалб этишга уриниб кўргани, аммо бу тажриба мамлакатда конвертация мавжуд бўлмагани учун исталган натижани бермаганини эслайди.\n- Ҳали 1999 йилда катта қарор чиққан. Ўзбекистондаги 270 та йирик корхонанинг ҳаммасини приватизация қилиб, чет эллик менежмент келсин, давлат улушини 30 фоиздан 50 фоизгача камайтирайлик, деган қарор чиққан. Лекин, бу натижа бермади. Сабаби – пул-кредит сиёсатимизнинг жуда ёпиқ бўлгани. Мен эслайман, кўплаб мамлакатлардан сармоядорлар келди. Давлат конвертацияни эркинлаштирмагани, пул-кредит сиёсати эркин бўлмагани учун улар банклардан пулларини ололмай қолди, дивидентларини олиб чиқолмай қолди, дейди Сапарбой Жубаев.\nТошкентдан иқтисодий масалалар бўйича мустақил журналист Бобомурод Абдулла янги қарорни “шубҳали”, дея баҳолади.\n- Акционерлик жамиятига айлантирилиши керак бўлган бу корхоналар унчалик зарарли бўлмаган. “Ўзбекистон Темир Йўллари” ҳам, “Ўзбекистон Ҳаво Йўллари” ҳам ўсиш билан, яъни фойда билан чиққанлар йил, олти ойлик натижаларига кўра. Одатда зарарга ишлаган давлат корхоналари акциядорлик жамиятларига айлантирилиб, шу йўл билан инвестор жалб қилинади. Лекин булар фойда келтирган,” дейди Бобомурод Абдулла.


Хабиб ҳаёти давомида спортдаги энг унутилмас лаҳзани эслади - EFFECT.UZ\nUFC бўйича енгил вазнда чемпион Хабиб Нурмагомедов ҳаётида энг яхши қайси эпизод эканлигини айтиб берди.\nДоғистонлик жангчи ўзининг Instagram саҳифасида Бразилиялик Роналдонинг тантанали фотосуратини жойлаштирди, фотосуратда у шунчаки 2002 йилги Жаҳон кубоги финалида, Германия терма жамоасига қарши биринчи голни урган.\n“Ҳамманинг қарашлари турлича, лекин мен спортдаги шу онни узоқ вақт эслайман. Футбол — бу ажойиб спорт тури”, – , деб ёзган Нурмагомедов.\nЭслатиб ўтамиз, 2002 йилда жаҳон чемпиони унвони учун бўлиб ўтган баҳсда Бразилия Германияни 2: 0 ҳисобида мағлубиятга учратган ва Роналдо иккала голга ҳам муаллифлик қилган.\nИлон Маск ўғлининг исмини эсидан чиқариб қўйди


Хотин-қизлар спорт ҳафталиги давом этмоқда - AmuNews.uz - энг сўнгги янгиликлар\nЎзбекистон Pеспубликаси Президенти бошчилигида жорий йилнинг 20 сентябрь куни бўлиб ўтган “Жисмоний тарбия ва спорт соҳасини янада ривожлантириш бўйича истиқболдаги муҳим вазифалар тўғрисида”ги мажлис баёни ва календарь режаси ижросини таъминлаш, аҳоли, айниқса хотин-қизлар ўртасида спортни оммалаштириш ва соғлом турмуш тарзини кенг тарғиб қилиш мақсадида 8-13 октябрь кунлари мамлакатимиз бўйлаб “Хотин-қизлар спорт ҳафталиги” ўтказилмоқда.\nҲафталик доирасида корхоналар, таълим муассасалари, истироҳат боғларида оммавий бадантарбия ва гимнастика машғулотлари ўтказилмоқда, бундай машқларнинг инсон саломатлиги учун фойдалилиги тарғиб қилинмоқда.\nАмударё туманида ҳам спорт ҳафталиги доирасида қатор тадбирлар ўтказилмоқда. Душанба куни 27 минг нафардан ортиқ, сешанба куни 30 минг нафардан ортиқ хотин-қизлар иштирокида маҳаллалар, таълим муассасалари, касб ҳунар коллежлари ва истироҳат боғларида оммавий тарзда бадантарбия машқлари бўлиб ўтмоқда.\nШунингдек, хотин-қизлар ўртасида турли хил спорт тадбирлари ўтказилмоқда. 8 октябрь куни волейбол бўйича ўтказилган мусобақаларда 187 нафар иштирокчилар, шундан 67 нафари уюшмаган аёллар, 9 октябрь куни ўтказилган велопойга мусобақаларида 77 нафар аёл-қизлар шундан 6 нафари уюшмаган аёллар қатнашдилар.\n10 октябрь куни эрта тонгдан бошлаб 4 та жойда оммавий бадантарбия ва гимнастика машғулотлари ўтказлди. Шу куни туманимиз аёллари спортнинг стол тенниси тури бўйича ҳам куч синашдилар.\nБугун - 11 октябрь куни эрта тонгдан бошланган бадантарбия машғулотлари 11 октябрь - Халқаро қизлар куни муносабати билан ташкил қилинган тадбирларга уланиб кетди.\nСпорт тадбирлари давом этмоқда.


Уйғурлар хотирасидан ўчмайдиган рамазон\nХитой ҳукмронлиги остида яшаëтган Шинжонг уйғурлари ўз ҳаëти бўйи бу йилги каби рамазонни кўрмаган. Мусулмон уйғурлар ҳаëт тарзини ўзгартириш иддаосидан чиқмаган Хитой ҳукумати бу йил уларнинг рўза тутишини ҳам тақиқлаб қўйди. Айни пайтда¸ уйғурларга бўлаëтган босим¸ бу йил халқаро майдонда кўпроқ эътибор жалб эта бошлади.\nБу йилги рамазон арафасида Хитой расмийлари мусулмон уйғурларга рўза тутишни тақиқлаб қўйди.\nДавлатга қарашли Озиқ-овқат ва фармацевтика маъмурияти Шинжон минтақасида бу йилги рамазон ойида барча ресторан ва тамаддихоналарнинг нормал иш соатида ишлашини белгилаб қўйди ва бу билан аксарияти уйғурларга қарашли емакхоналарнинг ифторликка очилиш анъанасини бузди.\nАйни шундай¸ минтақа расмийлари аҳолини рамазон пайтида рўза тутмаслик¸ жамоат намозлари ва бошқа диний маросимларда қатнашмасликка тарғиб қилди ва бу тавсияга амал қилмаслик оқибатларидан огоҳлантирди.\nОзод Осиë радиоси мухбирларига қўлига келиб тушган расмий ҳужжатда¸ Шинжонг маъмурларига рамазон ойида сиëсий жиҳатдан шубҳали деб кўрилган оилаларни яқиндан кузатиш¸ уларнинг ҳар тонг ва оқшомда шахсан маҳаллий идораларга келиб учрашини шарт қилиб қўйиш вазифаси топширилган.\nУйғурларга рўза тутишни тақиқлаш билан Хитой ҳукумати бу туркий қавм билан хан хитойлар ўртасидаги қадимги можарони янги босқичга чиқарди.\nУйғурларнинг Хитойдан мустақил бўлишини мақсад қилган сиëсий ҳаракат ўз табиатига кўра¸ миллий озодлик характерига эга бўлса-да¸ Пекиннинг уйғурларга нисбатан бундай сиëсати кўпроқ уйғурлар орасидаги диний экстремизмни кучайтиришга хизмат қилмоқда.\nПекиннинг этник жиҳатдан Шинжондаги уйғурларни камчиликка айлантириш йўлида хан хитойларниминтақага кўчириб келиш сиëсати уйғурлар томонидан ўз дини¸ маданияти ва миллий ўзига хослигига қарши қилинган тажовуз сифатида қабул қилинмоқда.\nБундан туғилган норозилик кейинги икки йил давомида турли шаклда ўз ифодасини топмоқда. Бу йилги рамазон ойи давомида Хитой полициячиларидан учтаси ўлдирилган бўлса¸ бунга жавобан мусулмон учун муборак саналган бу ойда ўлдирилган уйғурлар сони 18 дан ошди.\nХитой хавфсизлик кучларининг рамазон ойи давомида айнан уйғурларга қарши амалга ошираëтган шавқатсиз махсус операциялари бу халқнинг айнан диний қадриятларига қарши қаратилгани боис¸ у халқаро майдонда эътиборни ўзига тортмоқда.\nУйғур эркакларининг соқол қўйиши¸ аëлларининг бурқа ëпиниши¸ 18 га тўлмаган ўспиринларнинг масжидга боришини тақиқлаган Хитой ҳукумати рўза тутишни ҳам тақиқлашиТуркиядаги 300 мингдан ошиқ уйғур жамоасининг норозилик билдириб кўчага чиқишига сабаб бўлди.\nИюнь охирларида Анқарада бошланган бу намойишлар чоғида Хитой байроғи ëқилди¸ Хитой таомлари пиширувчи ресторанларга ҳужум уюштирилди.\nБу норозилик муносабати билан Хитой ўз фуқароларига Туркия бормасликни тавсия қилишга мажбур бўлди.\n9 июль куни Таиланд ҳукумати 109 нафар уйғурни Хитойга депортация қилиши ортидан Туркиядаги уйғур норозилик намойишлари тай ҳукуматига бурилди ва Анқарадаги элчихона олдидаги норозиликдан сўнг Банкок ўз элчихонасини вақтинча ëпиб қўйишга мажбур бўлди.


Ўз ҳиссиётини жиловлай оладиган одамлар қилмайдиган нарсалар рўйхати. - 15 Февраля 2015 - Yangiliklar Olami - www.SherlarUz.CoM - SMS SHERLAR, SEVGI SHERLARI, YANGI\nГлавная » 2015 » Февраль » 15 » Ўз ҳиссиётини жиловлай оладиган одамлар қилмайдиган нарсалар рўйхати.\nЎз ҳиссиётини жиловлай оладиган одамлар қилмайдиган нарсалар рўйхати.\nЯшашда ақлий куч жуда катта рол ўйнайди. Ақлий кучнинг турли хил даражалари бор. Ва айнан улар сизни омадга етаклайди ва бахт билан таъминлайди. Ана шундай ақлий куч бизнинг ҳиссий кучимизга ўз босимини ўтказа олар экан.\nБизнинг ҳиссиётларимиз ақлий сифатларимизни аниқлаб беради. Чунки улар тўғридан-тўғри жисмоний ҳаракатларимизнинг асосидир.\nУлар бизнинг баданимизни ҳаракатлантиради ва айнан улар ҳар ишимизнинг маҳсулида муҳим ўринга эга.\nИнсон ҳиссиётлари уни руҳлантирувчи кучга эга. Шунинг учун ҳам ҳиссий куч биз учун зарурдир. Ҳаётда турли хил вазиятлар бўлади ва ўз ҳиссиётларини жиловлайдиган инсонлар, турли вазиятларда ўзларини тута билиб, баъзи ҳолатлардан қочадилар.\nУлар учун эътибор унча муҳим эмас\nЭътиборга муҳтож одамлар, руҳан сиқилган бўлишади. Худди шундай инсонлар бировга керак бўлишни хоҳлашади. Бундайлар аниқ мақсадга эга эмаслар ва ўз қадрларини билмайдилар.\nАгар ўз ҳиссиётларингизни аниқ кўрсата олмасангиз, ҳеч ким сизга ишонмай қўяди.\nЎзларини ерга уришга қўймайдилар\nТурли хил одамлар бор. Ҳасадгўйлар ва сизни ёмон кўрадиганлар ҳар бир бурчакда бўлиши мумкин. Улар бизни орқага тортишади ва иложи борича пастга етаклашади. Зарбаларга тайёр бўлинг, лекин бу мушкул иш бўлади.\nУларга эътибор берманг, урушманг. Кулсангиз бўлгани, чунки хафалигингиз уларга қувонч олиб келади.\nАгарда қизғанчиқ бўлсангиз, ўзингизни қийнаб қўясиз. Ғазаб ҳам қилманг. Агарда гапингиз қочган одам сиздан узр сўраб келса, кечириб билинг.\nАгарда у одам сиздан узр сўрамаса, ҳеч нима қилманг. Лекин ичингизда ғазабланиб ҳам юрманг. Чунки ўзингизга зарар қилиб, асабларингизни бузасиз.\nУлар ўзлари севган иш билан шуғулланишади\nАқлли одамлар доим ўз севган ишлари билан шуғулланишади. Улар бировларнинг ишини ёки режаларини барбод этишни, ёки ўзгаларга ҳалақит беришни ўйлашмайди. Уларнинг бахтлари ўз севган касбларидадир.\nУлар ҳеч қачон ўзларига ишонишдан тўхташмайди\nЎзини севган одамлар ўзларини яхши тушунишади. Ўзларига ишончлари баланд ва ғурурли бўлишади. Асосийси, ўзига ҳаддан зиёд баҳо бермасликдир.\nАхмоқона ишлар қилишмайди\nЎз фойдаларини деб одамларга зарар етказиш, бу фақат ақли заифларнинг ишидир. Шундай қилингки, сиздан ҳеч ким озор кўрмасин.\nҲаётига бегона кириб келишидан олдин яхшилаб ўрганишади\nҲиссиёти кучли одамларнинг ўзлари ҳам кучлидирлар. Чунки улар ўзларини қийналишларини хоҳлашмайди ва ҳаётига криб келган инсонни яхшилаб ўрганишади.\nДунёдаги кўпчилик одамлар ўз дунёларига кўмилганлар. Келажаги йўқ муносабатларга ҳаётингизни бузишга йўл қўйманг.\nУлар севишдан қўрқишмайди\nАгар севишдан қўрқсангиз, демак ўзингизга унча ишончингиз йўқ. Сиз давомий муносабатларга ўзингизни тайёр эмас деб ҳисоблайсиз, лекин қачонгача? Сиз яна азоб чекишни истамайсиз, чунки қийналиш жуда оғир.\nСевиб қолишдан қўрманг, фақат ўзингизга ишонинг. Агарда нимадир айтганингиздек бўлмаса, ҳечқиси йўқ, бўлиб туради. Асаосийси ёқтирганингиз билан бирга бўлишдир.\nУлар ёлғон ваьдалар беришмайди\nКунингизнинг асосий қисми бу тириклигингизни ҳар куни сезиб уйғонишдир. Ҳаётда ҳеч нимага кафолат бериб бўлмайди.\nКунингиз хайри ўтсин ва ўзингизга ишонишда давом этинг деб қолувчи, Сизнинг Zamonaviy.comингиз.\nКатегория: Fikr va Mulohaza qiling | Просмотров: 601 | Добавил: Sherlaruz.CoM | Теги: fikr bilidring, tortishing, baxs, bax, fikr-mulohaza, izoh bering, fikr, erkin fikr, tortishuv, nima deysiz? | Рейтинг: 0.0/0


Эртага, 15 июнь куни “Бухоро” 13-тур доирасида ўз майдонида мамлакатимизнинг амалдаги чемпиони Тошкентнинг “Локомотив” жамоасини қабул қилади. Ушбу жамоалар олий лига тарихида жами 22 маротаба ўзаро тўқнаш келишган. Устунлик пойтахтликлар томонида.\nЎтказилган 22 учрашувнинг 6 тасида “Бухоро”, 11 тасида “Локомотив” ғалаба қозонган бўлиб, 5 учрашувда дуранг натижа қайд этилган. Тўплар нисбатидаги устунлик ҳам “Локо” жамоаси томонида- 28:40.\nЎзаро учрашувларда “Бухоро” 23 очкони, “Локомотив” эса 38 очкони ўз ҳисобига ёзиб қўйган.\n“Бухоро”нинг “Локомотив” устидан қозонган энг йирик ғалабаси 2007 ва 2009 йилги мавсумларда қайд этилган. Ўша учрашувларда “Бухоро” ҳар иккала учрашувларда 3:1 ҳисобида ғалаба қозонган эди. Қизиғи шу иккала ғалаба ҳам сафарда қўлга киритилган.\n“Локомотив”нинг “Бухоро” устидан қозонган энг йирик ғалабаси 2013 йилда Тошкентда қайд этилган. Ўша учрашувда пойтахтликлар бухороликларни 5:1 ҳисобида мағлуб этишган.\nИккала жамоа ўртасидаги энг сермаҳсул учрашув эса 2005 йилда бўлиб ўтган. Бухорода кечган учрашувда дарвозаларга жами 7 та тўп киритилган бўлиб, якунда “Бухоро” 4:3 ҳисобида ғалабани тантана қилган.\nБУ ҚИЗИҚ: “Бухоро” ўз майдонида “Локомотив”ни атиги 3 марта мағлуб эта олган. Ушбу ғалабалар 2005, 2007 ва 2016 йилги мавсумларда қўлга киритилган. Ўтган мавсумда “Бухоро” бўлажак чемпионни ўз майдонида 2:1 ҳисобида мағлубиятга учратган эди. 18736 нафар мухлис қаршисида бўлиб ўтган ўйинда Вадим Чемиртан ва Саламат Қутибоев голлари эвазига ғалаба қозонилган эди.\nФАКТ: “Бухоро” ва “Локомотив” ўртасида кечган учрашувларнинг 5 таси дуранг билан якунланган. Қизиқ томони, барча дуранглар Бухородаги учрашувларда қайд этилган.\nБухорода бўлиб ўтган барча учрашувлар:\n22.10.2016 “Бухоро”-“Локомотив” 2:1\n31.05.2015 “Бухоро”-“Локомотив” 2:3\n07.11.2014 “Бухоро”-“Локомотив” 1:1\n08.11.2013 “Бухоро”-“Локомотив” 0:1\n19.05.2012 “Бухоро”-“Локомотив” 1:1\n14.08.2009 “Бухоро”-“Локомотив” 2:3\n01.03.2008 “Бухоро”-“Локомотив” 0:0\n15.08.2007 “Бухоро”-“Локомотив” 1:0\n24.08.2006 “Бухоро”-“Локомотив” 1:1\n27.08.2005 “Бухоро”-“Локомотив” 4:3\n16.10.2004 “Бухоро”-“Локомотив” 1:1


Венесуэлада мухолифатнинг энг йирик акцияси давомида намойишчилар машинада уриб кетилди\n08:02 / 21.05.2017\nФото: AFP 2017 / Ronaldo Schemidt\nВенесуэла пойтахти Каракас ва мамлакатнинг бошқа шаҳарларида 20 май куни мухолифатнинг навбатдаги оммавий намойишлари бўлиб ўтди. Бу ҳақда Reuters ахборот агентлиги хабар бермоқда.\nАхборот агентлиги маълумотларига кўра, пойтахтда ўтган намойишда бир неча юз минг киши иштирок этган. Бу акция Венесуэлада деярли 2 ой аввал бошланган норозилик акцияларидан энг йириги бўлди. "Франс Пресс" ахборот агентлигининг маълум қилишича, акцияда 160 мингдан кўпроқ одам иштирок этган.\n"50 кун ва 50 нафар қурбон. Ҳеч нарсага қарамасдан, 50-кунда, кучайган тазйиқларга қарамасдан, Венесуэла учун янада кучлироқ кураш кузатилмоқда", деб айтган мухолифат етакчиси Энрике Каприлес.\nНамойиш вақтида енгил автомобиль ҳайдовчиси намойишчилар устига ҳайдаб, уларни босиб кетган. Бу ҳақда Nacional портали хабар бермоқда.\nГувоҳларнинг маълумотларига кўра, воқеа жойидан яширинишга муваффақ бўлган ҳайдовчи камида 5 кишини уриб кетган. Намойишчилар бунга жавобан машинанинг ойнасини синдиришга улгуришган. Бир нафар жароҳатланган шифохонага етказилган.\nКаракасдаги намойишлар вақтида шунингдек полиция томондан Миллий ассамблея депутати Рафаэль Гусман калтакланган. Nacional маълумотларига кўра, у балоғатга етмаган намойишчининг ушланишига халақит қилмоқчи бўлганда унга 10 га яқин полициячи ташланиб, каска ва қалқонлари билан дўппослаб кетишган.\nВенесуэла норозилик намойишлари Каракас


26 ноябрь куни Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёевнинг Қозоғистон Республикасининг Биринчи Президенти – Элбоши Нурсултон Назарбоев билан телефон орқали мулоқоти бўлиб ўтди.\nСуҳбат аввалида давлатимиз раҳбари Элбошини яқинлашиб келаётган байрам - Қозоғистон Республикасининг Биринчи Президенти куни билан табриклаб, мустаҳкам соғлик, фаровонлик ва янги зафарлар, биродар Қозоғистон халқига бардавом тараққиёт ва равнақ тилади.\nНурсултон Назарбоевнинг замонавий Қозоғистонни барпо этиш, мамлакатнинг халқаро майдондаги нуфузини юксалтиришдаги тарихий ўрни ва улкан шахсий ҳиссаси қайд этилди.\nМамлакатларимиз ўртасидаги дўстлик, яхши қўшничилик ва стратегик шериклик муносабатлари бугун юксак даражага кўтарилгани мамнуният билан таъкидланди.\nЖорий йил бошидан ўзаро товар айирбошлаш ҳажми 40 фоизга ошди, икки мамлакатнинг етакчи компания ва корхоналари ўртасидаги саноат кооперацияси кенгайиб бормоқда. Бугун Туркистон шаҳрида Ўзбекистон ва Қозоғистон ҳукуматлари раҳбарлари иштирокида Ҳукуматлараро комиссиянинг навбатдаги йиғилиши ва Ҳудудлар форуми ўтказилмоқда.\nБундан ташқари, маданий-гуманитар алмашинувга доир муҳим дастурларни амалга ошириш фаол давом эттирилмоқда.\nТелефон мулоқоти чоғида икки томонлама ва минтақавий ҳамкорликнинг долзарб масалалари юзасидан фикр алмашилди, бўлажак олий даражадаги учрашувлар режаси кўриб чиқилди.


Таълимда коррупциянинг авж олишига жим қараб туриш – миллатнинг ўз оёғига ўзи болта уриш билан баробар | O'zLiDeP\nКейинги йилларда таълим соҳасини “коррупциясиз соҳа”га айлантириш, бу борада қонун бузилиши ва камчиликларни бартараф этиш бўйича комплекс тадбирлар амалга оширилмоқда. Шунга қарамасдан соҳада таъмагирлик, коррупция барҳам топмаяпти.\nХусусан, Молия вазирлигининг Давлат молиявий назорати департаментининг 2021 йил 1-чоракда бюджет маблағларини мақсадли сарфланиши юзасидан ҳисоботида Халқ таълими тизими бюджет маблағларини энг кўп ноқонуний сарфлаган, деб топилди. Вазирлик хабарига кўра, халқ таълими тизимида 43,3 млрд.сўм, мактабгача таълимда 41,2 млрд. сўмлик қонун бузилишига йўл қўйилган. Мамлакатимиз таълим соҳасининг бош бўғинида коррупция авж олаётгани ачинарли ҳол. Бу, биринчи навбатда ҳар бир мурғак боланинг ҳаққига хиёнат бўлса, бошқа томондан, бу иллатнинг илдизи қирқилмаса, тараққиёт кушандасига айланиб бораверади. Зеро, ҳар қандай миллатни йўқ қилиш учун атом бомбаси ёки узоқ масофали ракета шарт эмас. Бунинг учун таълимда коррупцияни томир отишининг ўзи етарли. Бу тарзда таълим олган шифокорлар қўлидан беморлар ўлим топади, қурувчилар қурган уй ва бинолар вайрон бўлади, иқтисодчи ва ҳисобчилар қўлида молиявий ресурслар совурилади, адолат ҳам шундай ҳуқуқшунос ва судьялар қўлида завол топади.\nАна шундай ҳолга келиб қолмаслигимиз учун жамиятни ҳалол ва коррупциядан ҳоли ҳудудга айлантиришга барчамиз бирдек масъул эканлигимизни ҳамда порахўр кимсаларга қарши курашишда фуқароларимизнинг ҳаракати асосий кучга эга бўлишини англаб етишимиз шарт.\nO'zLiDeP коррупциянинг ҳар қандай кўринишини қоралайди. Биз таълим соҳасидаги коррупцияни олдини олишда парламент палаталаридаги коррупцияга қарши курашиш ва суд-ҳуқуқ масалалари қўмиталарининг ваколат ва функцияларини кенгайтириш ҳамда бюджет маблағлари устидан қатъий депутатлик назоратини кучайтириш лозим, деб ҳисоблаймиз. Қолаверса, коррупция билан боғлиқ ҳолатларда жазо чораларини оғирлаштириш масаласини ҳам кўриб чиқиш вақти келди.\nБундан ташқари, кенг жамоатчиликда коррупцияга нисбатан муросасиз муносабатни шакллантиришга хизмат қилувчи чора-тадбирларни амалга ошириш, янгидан-янгича механизмларни ишлаб чиқиш керак. Хусусан, партия таълим муассасаларидаги ҳуқуқбузарликлар ёки коррупцион ҳолатлар ҳақида хабардор учинчи шахслар аноним ёки очиқ шаклда маълумот берадиган платформа ташкил этилишини илгари суради. Албатта, халқ таълим вазирлиги ёки адлия вазирлиги каби тегишли муассасаларда ташкил этилган "ишонч телефонлари" ҳам аслида шу мақсадга хизмат қилишини тан олишимиз керак. Аммо амалиётда кўриб турганимиздек, ишонч телефонларига келиб тушадиган мурожаатлар тафсилоти ёки мазмуни вазирликнинг ўзида муҳокама қилинади, тегишли чора кўрилади, аммо бу ҳақида кенг жамоатчилик хабардор қилинмайди.\nПартия таклиф этадиган платформа эса ўз фаолиятини вазирликлардан мустақил тарзда амалга оширадиган Коррупцияга қарши курашиш агентлиги ёки тегишлилиги бўйича бошқа идоралар қошида ташкил этиладиган муассаса томонидан ишга туширилиши керак, деб ҳисоблаймиз. Ушбу платформага келиб тушаётган мурожаатларнинг мазмун-моҳияти, уларнинг асосли ёки асоссизлари ҳақидаги маълумотларни ўз ичига олувчи ҳисоботларни даврий равишда кенг жамоатчиликка тақдим этиш амалиётини йўлга қўйиш керак.\nХулоса қилиб айтганда, таълимда коррупциянинг авж олишига жим қараб туришга ҳаққимиз йўқ. Бу миллатнинг ўз оёғига ўзи болта уриш билан баробардир. Мазкур иллатга қарши, барчамиз биргаликда курашишимиз, аҳолида “антикоррупциявий иммунитет”ни шакллантиришимиз лозим.


Ассалому алайкум. Куни билан елиб югургансиз, тиним билганингиз йўқ. Болаларга кечки овқатни бериб, ювинтириб, ётқиздингиз, энди ўзингиз ҳам дам олишингиз керак. Энди ётиб дам оламан деганингизда қизингиз ёки ўғлингиз сизни чақиради. Қўрқаётганини айтади. Бундай ҳолатда нима қиласиз? Кимдир менга бир қизалоқ ҳақидаги ҳикояни айтиб берган эди. Сизнинг ҳолатингиздаги, толиққан онага қизалоғи, қоронғиликдан қўрқиб ухлаёлмаётганини айтади. Онаси эса: «Қизим, ухла қўрқма. Худо сен билан. Сени ҳимоя қилади» — дейди. Қизча эса: «Ойи биламан, лекин ёнимда кимдир бўлишини хоҳлаяпман» — дейди. Ишончим комилки, кўпчилик оналар мана шу ҳикоядаги қизчанинг онаси каби иш кўради. Болаларимиз қўрққанида, «Уйда ҳеч нарса йўқ, қўрқма. Кўзингни юмиб ухла» — деб ухлатишга ҳаракат қиламиз. Болалардаги қўрқувни енгишга ёрдам бериш, биз оналарнинг вазифаси. Кўпчилик, болалардаги мана шу қўрқувни енгишга ёрдам беришни билмайди. Шундай пайтда нима қилиш керак? Нима қилсангиз фарзандингиз кечқурун қўрқмай ухлай олади? Бундай пайтда яна Худога мурожаат қиламиз. Ундан фарзандингиздаги қўрқувни олиб ташлашини сўраб ибодат қиламиз, ва ўзимиз қуйидаги ишни қилишга тутинамиз.\nФарзандингиз қўрқаётганини айтиб, сизни чақирганида, даставвал, унинг ёнига бориб, кроватининг четига ўтиринг. Худони улуғлайдиган ашулалардан бирини айтиб, Забурдан Худованднинг ҳимояси ҳақидаги бирор бир санони ўқинг. Баъзан бир неча марта ўқиб, тушунтириб беришингизга тўғри келади. Кейин эса Муқаддас Каломдаги шаҳсларнинг қўрқинчли ҳолатга тушганида Худо қандай ёрдам бергани ҳақида сўзлаб беринг. Масалан, Дониёр пайғамбарнинг шерлар ўрасига ташлангани, Ҳаворий Павлус кетаётган кеманинг ҳалокатга учрагани, Довуднинг Гўллиёт билан жанг қилгани ҳақида. Шу ҳикоялар орқали Худо ўзининг фарзандларига қандай ёрдам бергани ҳақида сўзланг. Кейин эса ҳаётингиздан мисоллар келтириб, қийин дамларда Худо қандай ёрдам берганини айтиб беринг. Шундан сўнг, ибодат қилиб, фарзандингизни Худонинг қўлига топшириб, бирор бир ишни баҳона қилиб хонадан чиқиб кетинг. Масалан: «Кирларни бир эзиб келай» ёки «Қарай-чи, пирог куйиб кетмабдимикан, кейин яна келаман» , — деб чиқиб кетинг. Бироз вақт фарзандингизнинг Худо билан бирга бўлишига, Худога ишонишига йўл қўйиб беринг. Кейин эса келиб хабар олинг.\nОдатда ҳаммамиз ҳам қийин дамларда Худонинг Каломига оч бўламиз. Худонинг Каломидан муаммоларимизга жавоблар излаймиз. Мана шундай пайтларда очилган оятлар энг таъсирли ва эсда қоларли оятлар бўлади. Худонинг ҳаётингизда қандай ишлаганини бир умр эсдан чиқармайсиз. Қийин дамлар ҳам аслида Худонинг баракатининг бир кўриниши. Фарзандларингиз буни ҳали билмайди. Лекин қўрқув орқали, Худовандга ишонишни ўрганиб олади. Мумкин бўлса фарзандларингиз билан Ишаё 41 боб 10 ва Заб 33:5-7 оятларни ёдланг. Қўрққан пайтида фарзандингиз билан мана шу оятларни овоз чиқариб айтинг. Бу нарса унга Худованднинг ёрдамини эслатади.\nХуллас, Худо истаган фарзандларни тарбиялаш осон эмас, аммо бунда Худо бизга ёрдам беради. Азизлар бўш вақтингизни мазмунли ўтказиб, руҳий ҳаётингиз учун керакли маълумотларга эга бўлишни истасангиз бизнинг www.najot.com ва dilkash@najot.com сайтларимиз сизга бу борада бажонудил ёрдам беради.\nҲукм чиқаришга шошилманг


ИИВ Академиясида олий маълумот олиш мақсадида ўқишга кириш учун қаерга мурожаат қилиш керак? | mvd\nЎзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2017 йил 1 декабрдаги 958-сон қарорининг 1-иловаси билан тасдиқланган “Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлиги Академиясининг кундузги таълим шаклига номзодларни танлаш ва ўқишга қабул қилиш тартиби тўғрисидаги Низом”га асосан Академияга ўқишга киришни хоҳлаган фуқаролар ўзларининг яшаш жойидаги ички ишлар органига ариза билан, ички ишлар органлари ходимлари ва ҳарбий хизматчилари хизмат ўташ жойи бўйича раҳбар номига билдирги билан мурожаат қиладилар.\nАкадемияга ўқишга кириш учун номзодларнинг аризалари (номзод ички ишлар органи ходими бўлган тақдирда, унинг билдиргиси) қабул йилидан олдинги йилнинг 15 ноябридан қабул йилининг 15 февралига қадар қабул қилинади.\nариза берувчининг паспорти нусхаси;\nариза берувчининг туғилганлик ҳақидаги гувоҳномаси нусхаси, туғилганлик ҳақидаги гувоҳнома алмаштирилган ёхуд фамилияси, исми, отасининг исми ва бошқа маълумотлар ўзгартирилган бўлса, бу ҳақда ФҲДЁ органининг маълумотномаси;\nариза берувчининг яқин қариндошлари паспорти, никоҳ тузилганлиги ҳақидаги гувоҳнома, никоҳдан ажралганлик ҳақидаги гувоҳнома, ногиронлик (агар мавжуд бўлса), қариндошларининг ўлими ҳақидаги гувоҳномалари нусхалари;\nАкадемияга ўқишга киришда имтиёзлардан фойдаланиш ҳуқуқини тасдиқловчи ҳужжатларнинг нусхаси;\n3х4 сантиметр ўлчамдаги 6 та фотосурат (бош кийимсиз) ҳамда 9х12 сантиметр ўлчамдаги 2 та фотосурат (бош кийимсиз);\nариза берувчининг маълумоти тўғрисидаги ҳужжатлар нусхаси ҳамда уларнинг баҳолар кўрсатилган иловаси нусхаси;\nҳарбий хизматга чақирилувчининг қайд этилганлиги тўғрисидаги гувоҳномаси ёки ҳарбий гувоҳномаси;\nдоимий рўйхатда турган жойидан соғлиғининг ҳолати ҳақида белгиланган намунадаги маълумотнома (бўй-басти кўрсатилган ҳолда);\nмеҳнат дафтарчасининг нусхаси (агар мавжуд бўлса);\nолий ҳарбий таълим муассасасига ўқишга киришга номзод ота-онасининг розилик хати.\nАризани қабул қилган ички ишлар органи ходими ушбу бандда кўрсатилган ҳужжатларнинг аслини текшириб олади. Ишчи гуруҳ томонидан хизмат ўташ хусусиятидан келиб чиқиб, шунингдек, айрим ҳужжатларга аниқлик киритиш мақсадида тегишли муассасадан қўшимча ҳужжат ёхуд маълумотлар талаб қилиб олиниши мумкин.\nИчки ишлар органи ходимларининг билдиргисига қуйидаги ҳужжатлар илова қилинади:\nяқин қариндошларининг паспорти, туғилганлик ҳақидаги гувоҳномаси, вафот этганлар бўлса, уларнинг ўлими ҳақидаги гувоҳномаси нусхалари;\n3х4 сантиметр ўлчамдаги 6 та фотосурат (бош кийимсиз) ҳамда 9х12 сантиметр ўлчамдаги 2 та фотосурат (бош кийимсиз).


22 март 2019, Тошкент вақти: 23:49\nОлимжон Тўхтаназаро Facebook тармоғидаги фаол депутатлардан бири бўлган.\n- Бу йигит жиноий кирдикорлари фош қилинаëтган маҳаллий раҳбарларнинг тинчини бузди. Айнан шунинг учун ҳам уни йўқ қилишга қарор қилишган. У ҳукуматнинг эмас¸ маҳаллий раҳбарларнинг тазйиқига учради. У ўз саҳифасида, масалан, Наманган вилоят молия тизимидаги кирдикорлар ҳақида ҳам ëзган. Умуман¸ Наманган вилоятидаги коррупцион жиноятлар ҳақида кўп нарса ëзган¸ депутат сўровлари киритган. Бу ҳақда ўз саҳифасида кимга¸ қайси масала бўйича сўров юборганини ëзиб келган¸ дейди Тўхтаназаров фаолиятини Facebook орқали кузатиб келган ҳуқуқ фаоли.\n- Халқ берган ваколатдан фойдаланиб Швейцариядаги Нобель мукофоти таъсисчиларидан (Нобель мукофотлари Швеция Қироллик академияси томонидан берилади - таҳр.) Ўзбекистон президенти Шавкат Миромонович Мирзиëевга Нобель мукофотини беришларини сўрайман. Адабиëт бўйича ҳам олса арзийди. Чунки президент адабиëтга эътибор бермоқда. Тинчлик соҳасида ҳам¸ чунки Ўзбекистонда тинчлик ҳукмрон. Илм-фан соҳасида ҳам бемаллол ола олади. Журналистика фанига эътибор қаратиб мана университет ҳам очворди. Шу кўнглим сезиб турибди¸ бугун ë эрта Швейцариядагилар (Швеция билан адаштирмоқда - таҳр.) ўзлари келиб ҳурматли юртбошимизга Нобель мукофотини бериб кетади. Бунга шак-шубҳа йўқ¸- деган эди 25 май куни Озодлик мухбири билан суҳбатда Олимжон Тўхтаназаров.


Такрорий гувоҳномалар ва маълумотномалар бериш\nДалолатнома ёзувининг биринчи нусхаси сақланаётган ФҲДЁ органи манфаатдор шахсларнинг аризаларига кўра ва тегишли далолатнома ёзувлари асосида такрорий гувоҳномалар беради.\nТуғилганлик ҳақида такрорий гувоҳномалар фуқаролик ҳолати далолатнома ёзуви қайд этилган тегишли шахснинг ўзига, унинг ота-оналарига ёки қонунчиликда белгиланган тартибда тасдиқланган ишонч қоғозлари асосида бошқа шахсларга берилади. Вафот этган шахсга нисбатан туғилганлик ҳақида такрорий гувоҳнома берилмайди. Зарур ҳолларда, вафот этган шахснинг туғилганлиги ҳақида маълумотнома берилиши мумкин.\nТакрорий гувоҳнома олиш ҳақидаги ариза;\nТуғилганлик ҳақида такрорий гувоҳномалар фуқаронинг ўзига, вояга етмаган шахсларнинг қонуний вакилларига ёки нотариал тартибда тасдиқланган ишончнома орқали бошқа шахсларга уларнинг аризаси асосида берилади.\nЎзбекистон Республикасининг Қонуни Давлат божи тўғрисида;\nЎзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2016 йил 14 ноябрдаги 387-сонли “Фуқаролик ҳолати далолатномаларини қайд этиш қоидаларини тасдиқлаш тўғрисида” қарори;\nЎзбекистон Республикаси Адлия вазирининг буйруғи.