Joañes Castet-en-Kantu Kahierra (Oztibarre, 1936)\nAccueilNuméros2Joañes Castet-en-Kantu Kahierra (...\nNous présentons ici un cahier de chansons basques propriété de notre oncle Joañes Castet (1915-1981), originaire de Larceveau en pays d'Ostabarret, Basse-Navarre, copié alors qu'il était sous les drapeaux en 1936 à Bordeaux. Ce cahier comporte 23 chansons en basque qui représentent une partie du répertoire d'un jeune Basque durant l'avant-guerre. Presque toutes tirées du répertoire amoureux, si la plupart sont bien connues, certaines sont inédites : c'est le cas en particulier d'une chanson qui stigmatise un infanticide. Ce type de chansons est rarement répertorié à notre connaissance mais nous en avons trouvé une variante à Ordiarp, en Soule limitrophe, dont nous donnons aussi le texte.\nCastet Joañes (1915-1981), chanson, chant basque\nURDIÑARBEKO KANTUAK ETA HAUR-HILTZE : BESTE BERTSIO BAT\nAZKEN DOKUMENTUA : DOMINTXINEKO OILARRAK\n1Gure eskuetara jin kantu-kahier bat aurkezten dugu ondoko orrialdeetan. Oztibartar batek atxiki zuen kahier hori lekuko gisa argitaratzen dugu : kantu frango ongi eza-gutuak izanik ere, beste batzu badira ahatik, ez bagaude oker, nehungo kantutegietan agertzen ez direnak.\n2J. Castet nor zen aipatu eta, kahierreko kantuen hitzak emanen ditugu. Ohar zon-bait eginik grafiaz eta testuetaz, ez ezaguntzat jotzen dugun kantu baten aldakia aipa-tuko dugu, Ziberoko Urdiñarbe herrian bildu baitugu.\n3Kahierraren jabea gure osaba Joañes Castet (1915-1981) zen. Larzabalen sortu zen aitamak herrian etxetiar zituela. Oztibarreko lurretan egon zen familia, Larzabaleko Phagolateian eta Jaureian, Jutsiko Amestoian, edo Arhansusiko Zolakian. Joañes Castet 1936ean soldado egon zen Bordelen hemengo kahierra izan zuelarik ; gerla-denboran Alemanek preso altxatu zuten beste hanitz bezala. Gerlatik landa guziz ezaguna egin zen garraion eta otobusgoan lanean hasi baitzen, lehenik Ondarts etxean Donaphaulen eta laster beregain, merkazaleak Donibane-Garazira, Maulera, Baionara eta Donaphaulerat aste oroz garraiatuz, bera beti xofurgoan. Berantago eta merkatuen mugimendua ttipi-tuz zoala. eskolierren biltzea eta SNCFko ibilbideak hartu zituen, Hiruak bat deitu batasuna Donaphaulen sortuz Oraarreko Detchart eta Landibarreko Haramberry lagu-nekin. Bere egoitza Donaixtiko Ithurraldean kokatua zuen. 1981ean hil zen.\n4Eskerrak emaiten dizkiogu hemendik Joañesen alarguntsa Marie-Thérèse Ayçaguer Uhartiarrari kahier hori gure eskutan utzirik.\n5Nolakoa ote da kahier xume hori ? Eskolako kahierra da, 17x22 zentimetroko for-matoa erakusten duena ; pixka bat higaturik, kanpoko azala galdu du eta 94 orrialde baditu : lehenbiziko 48 orrialdeetan 23 euskal kantuak emaiten ditu, lehen orrialdean liburuaren jabea aipatzen duelarik. Hogoi ta hiru euskal kantuen ondotik orrialdeak xuriak egon dira salbu ahatik azken bi orrialdeetan frantsesezko La valse des artilleurs kantua hor agertzen baita. Ez ahantz 196e R.A.LT. artillerako armadako errejimentua Bordeleko Nansouty kasernan zegoela.\n6Denboraren poderioz paperaren kolorea histu da bainan aski ongi irakurtzen da testu gehiena. Luma bat bera izan da kantu guzien idazten erauntsi dena testu batean ez ezik : Letxeroen kantua bestek idatzi du. Lau tinta agertzen dira ; briulet eta urdina haboroenik, gorria eta beltza ez hainbeste. Zuhaldegaray deitu lagun bat izan diteke kahierra idatzi duena.\n7Izkirioa aski garbi eta itxura oneko dela diogu : Casteten izkirioa ez da. Ahozko kultura aberatsa zuen Joañesek ; aldiz izkirioz nekez baizik ez zen ari. Luma atxiki duena Casteten eskua ez dela izan segurtzat daukagu. Aldiz ez dugu zuzen jakin ahal izan kantuak lagun batek kahierrean nolaz edo zergatik idazten zizkion. Ez dakigu ere bestalde hori usaia zabaldua zenetz soldadoen artean, edo oro har aise idazten ez zute-nen artean. Uste izaiteko da laguntza mota hori ez zela arraroa. Bestalde, segur aski, norbaitek kantatu arau idazten zuen idazkariak, ondoko kantuak ez baitira kopiatuak izan beste testu idatzi batetarik, itxura guzien arabera. Gerta zitekeen beraz Castetek edo beste lagun batek kantua abesteak, ongi idazten zuen batek paperean emaiten zue-larik kantua entzun arau.\n8Horra kahierrean agertzen diren kantuak. Grafia ez dugu aldatu. Ekartzen duen titu-lua parentesien artean emaiten dugu :\n91. Milla zortzi éhuneta hamalau garrena [galerianoarena]\n2. Hemen ... ... ... ... [Ainhizarra]\n3. Bi hertzu nahi nuzke nik égun moldatu\n4. Sor leklma dut Frantziac duen eskual [herri] ederrean\n5. Mila zortzi éhun eta gehiago duena [Bankako nexkatxa]\n6. Primaderan dira gora arbolak oro lilitzen\n7. Ourcho churi polli batbaigorrin sorthua (Baigoriara)\n8. Atfiarase jauregian bi sitroin doratu\n9. Argisari ederra argi egidasu (La lune)\n10. Anderia ikus nesasu kampaan gaiski naisela\n11. Izena dut Pierres deisten eliseri (Saint-Just-Ibarre)\n12. San bartolomé arratsian milla francatik jitian\n13. Arrosak eder floria ederago coloria\n14. Lili polit bat badut nik\n15. Cantore berri cliarmant batsuen hastera noa kantatzera (Luzaidiarra)\n16. Ibarlan baditugu kantore berriak (Ibarlarra)\n17. Sortus geros gusiek sordugun hiltzia\n18. Charmegarria nik zure berririk ezdut\n19. Hogoi garen urtherat ari naiz hurbiltzen [gastea hiltzeat doana]\n20. Zazpi zortzi bertsu berri nahi ditut ezari (Bi gazten kitatzea ?)\n21. Suyet eder bat deklaratzen dut gastek exemplu liartzeko\n22. Amerika hortako esne saltzaleak (Ameriketako letxeruaren kantuak)\n23. Kantuz emanizan tut zenbaiten berriak\n24. .La valse des artilleurs\n10Ondoko orrialdeetan kahierraren testua emaiten dugu.\n11VIVE LA QUILLE (30 au jus)\nCahier de chansons Basques\ndu Commandant Médecin Fouchet\net faisant actuellement son service\nau 196° RALT à Bordeaux.\nCahier destiné à Melle [& ..]\nBoniche à Bordeaux\nà Bordeaux le 18/5/36. Certifié exact\n1. Milla zortzi éhuneta hamalau garrena\nNi hatzparnen prejo hartu nindutena\nPoma gaineko prima orok dakitena\nGaleretan higatu berko naitzena\n132. Kantazera banoa alegera gabe\nProbetchurik ez baitut trichtaturik ere\nNihun deujik ebatji gitzonik hilgabe\nSekulakotz galerak ene tako dire\n143. Huna sorigaitzezko primu itzaitia\nHarek ekari baitaut bethiko galtia\nAitari galdeginik etcheko partia\nGaleretan emanau hau da ene dotia\n154. Aita dut aitzineko arreba ondoko\nOtsaba puyes hori diru fornitzeko\nEz ordia enetako bi seï liberako\nGaleretan bederen leher egiteko\n165. Ene lehen kutjia Kayet borda churi\nFagoreat banuke egiteko zuri\nOntgi adressa zaite enen arrebari\nEne galtzeko zombat eman dautzun jarri\n176. Gure aitada gitzon kontjideratua\nNunahi othoitzian belhaunikatua\nIduri Jeindu duzu madarikatua\n187. Elitzara doatzi debotzionerekin\nIduri doatziela jeindu gutziekin\nBere libru eta arrojoriekin\nDeruak bejta hunik étgitendu horiekin\n198. Sortzi garen bertjua anaya hiretako\nKonjellu bat banikek hiri emaiteko\nGobema hadi untja ezauk dolutuko\nNibaita etjemplua erech duk hartuko\n209. Kantu hauk eman ditut Paueko hirian\nBurdinaz kargaturik oï prejondegian\nBai da kotpiatu dembora berian\nGaztek kanta detzaten ahastparne herian\n2110. Hamar garen bertjua orok kantatzeko\nEne gaste Iagunek etjenplu hartzeko\nEta partikulazki aita zuretako\nKantu hauk aditztan semiaz orroitzeko\n22 Airea : [orri puxka bat falta da, doinuaren izena eta lehen lerroa ez direlarik irakurtzen]\n1. Hemen ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...\nCasernan sarthu nintzan Bordeleko hirian\nAstearta zen eta Urriko hoita bian\n232. Herritar bat ere badut enekin betan jina\nEtcherry Martty du harek bere izena\nLagun hoberik izaitea da ezin daitekena\n243. Sortzi garren egunean ez untsa gerthaturik\nInfirmerian eman naute bronchita baten gatik\nOraino hemen nago ongi eneaturik\n254. Ganbara handi bat dut eta lau ohe laguntzat\nKadrerik batto ez dut murru gamigailutzat\nTrichtezia handi bat da segur hoi enetzat\n265. Omniasaindu eguna kantuz hasi nintzena\nHerriaz orhoit eta oi bihotzean pena\nGanbaran egon behar duk hauche duk ba lastima\n276. Seinhuak entzuten ditut dorretik errepika\nIkusten ere ditut hantchet ene herri & & [bazterra falta]\n... ... ... ... ... ... ... ... ... ederrentan\n287. lau... ... ... pentsaketan emanik\nBegiak busti ditut orotaz orhoiturik\nOthoitz bat ere segur bihotzain erditik\n298. Kurutze arin hori nik gogotik hartzen dut\nUrrikiz betherik nago hutsak egin baititut\nJauna zarela laudatu eskerrak derauzkitzut\n309. Ainhizan sorthua naiz haunditua ere ba\nCarricart deitzen eta Mañech izen ttipia\nEskualdun seme eta girichtino nahia\nSouvenir de Jean Recart\n31 Airea : Lili bat ikhusi dut baratze batean\n1. Bi bertzu nahi nuzke nik égun moldatu\nBainan ez nuke nahi nehore kolpatu\nEz baitut entzun nahi naitzenian zahartu\nGazte denboran naizela bertzetaz trufatu\n322. Nahi nuke hemen ongi esplikatu\nZer bizi dutan nik gaztean phazatu\nIzar bat ezagutu bai eta maithatu\nBai eta oraialdiz elgar haztiatu\n333. Bi lerro sauzkidan harek ichkiatu\nEz duela munduan bertzerik maithatu\nBai eta orai aldiz hark nau akuzatu\nHaren konfïdentzia dudala trompaturik\n344. Unhe bat badu laster zintudala maithatu\nBainan gerostik dira egunak phasatu\nZure letra politek naute ni dudatu\nBai eta askenïane arrunt khambiatu\n355. Amodioak baitu ainhitz kalitate\nFidela ez denian zanyatzen da fithe\nGuk ere gindion élgar gindiela maité\nGauza bera guretzat erran bailitaké\n366. Maitia hemen nago bizitza trichterik\nFaltzuagorik ez dela orai suk erranik\nNola atheraturen naiz atheka huntarik\nLaguntzen ez banau yainkoak beguirik\n377. Bada bai munduan arima noblerik\nAnhitzez gehiago kontzintzia gaberik\nZure arabera bainaiz ni horietaririk\nEnetzat ez da izanen oi salbamendurik\n388. Erran baiterautazu nautzula maithatu\nBerze guzien artetik ere ba hautatu\nZertako nuzu beraz zuk hola chekatu\nHortan zira gaichua ederki trompatu\n399. Baitzindion etzela munduan zortherik\nBakhotchak berak nahi duenaz bertzerik\nZuk ere hori zinnuen bai dejiraturik\nQuontent zarenaz geroz urrunduz nitarik\n4010. Ez dautzut egin nahi hemen mehachurik\nNik bertzen yujatzeko ez dut kurayerik\nBada lurrean oraino bai nitaz bertzerik\nMaithatuko duzuna oi ni ahantzirik\n4111. Khantu hok eman ditut Bordelé hirian\nAizina n'en basez errechimendian.....\nZorionik othé den nago ni mundian......\nNola bizitziaoi libertatian......\n(Souvenir d un copain. Fini)\n1. Sor lekhua dut Frantziac duen eskual ederrean (sic)\nNeure ait-améc altchatu naute girichtiki haurean\nHastapeneko urthe gochoac hemanic heien aldean\nOrai hemen naiz Californian desertu baten erdian\nGau egun oroz arthalde baten alhatzen mendi gainean\n432. Aurthen bi urthé hala beharra herrirat nintzan agertu\nIzar bat charmagarria laster nuen ezagutu\nNi hartaz eta hura nitaz ongi ginen agradatu\nBeldurez bertzek hauta zezaten ezkontzaz nuen galdatu\nBizi guzikotz enia zela eman zautan arapostu\n443. Egin gintuen biek botuak esposlagun izaiteko\nBai eta ere tinkatu eskuak bethi fidel egoiteko\nErran zerautan sinhetz nezazu nik etzaitut ahantziko\nLehenago dut zure gatik odola guzia ichuriko\nEne bihotzian emana zaitut eternitate guziko\n454. Zorigaitza ezin egona nik maitiaren aldian\nHura behartzen bizi hirian eta ni mendigainean\nIkusterat ene juaiten nintzan bethi ahal nuenian\nEraztuño bat erosi nion eta ezari erhian\nHari behatuz kontsola zadin ni falta ninduenian\n465. Bizi guzian orhoituren naiz juanden erramu bezpera\nOrduan ere juana nintzen maitiaren ikustera\nGauazko zortzi orenetan heltzian haren etcherat\nAthé chilotik behatu nion sartu gabe sukaldera\nJaun gazte baten ondoan zagola gochoki maite fidela\n476. Ichil ichila nintzan sarthu ni maitiaren gana\nElgar ginuen besarkatu eta eman musu bana\nOrdu berian ohartu nintzan nik erosi erhaztuna\nJaun gazte harek zabilala beré eskian emana\nLantza ukaldi bat bezala zautan sartu bihotzian barna\n487. Aratzartzeko aphairua biharamun egurditan\nIzar hura zen nahi lurian jaun gaztiaren aldian\nEz nuen jaten ez edaten han nindagon errabian\nEta ni gaicho trichtia arrotz guzien erdian\nBihotzak zautan zampaka jotzen eta nigarra begian\n498. Aphairua akabatu eta etzen ez nitaz orhoitzen\nJauntoarekin alegeraki egon zen....\nAski dembora elgarrekin egon eta jaun hura atheratzen\nOrdu berian maitiaren gana ni ere agertu nintzen\nEta erran nion zendako zuen bertce hua preferatzen\n509. Intzun orduko zen hegaldatu ene besoen artera\nEz etzuela ni bezen maiterik sinhesten ahal nuela\nSolas guziez hatz perahen zeinetan zuen ikara\nBere gaizki lotsagaria ez baitzezaken deklara\nAzkenian bortchatu nuen egiaren erraitera\n5110. Berriz ere erraiten zautan ez dut zu bezen maiterik\nBainan ere ezin bertzian behar naiz urrundu zure ganik\nZorigaitzian eroria zuri fidel ez egonik\nFruitu baten esperantchetan gerthatzen naiz bertzen ganik\nSabela barnian hezur biziak seinditzen ditut jadanik\n5211. Orhoitzen zirea egun batez eginik juramentu\nEz zinuela nitaz bertzerik behar mundian maitatu\nNahiago zinuela zuri odolaz gabetu\nEz zira ez gabetu baian bertzetarik emendatu\nNik jakin gabe nahi jostatu ederki zira trompatu\n5312. Infidelak izan dira mundia hasiz geroztik\nEbak ere zuen jainkoa maitatu orozgainetik\nBainan sugeak enganatu fruitu janarazirik\nZu ere zira bertzer fidatu ni maithé ninduzulaik\nEnetzat zinen maite pollita izan ez balitz bertzerik\n5413. Orhoituz eni eman duzula sekulako trichtezia\nFruitu hori ongi alhatuz egizu penitentzia\nEz emaitekotz su garretan etemitate guzia\nOrai beretik imita zazu Madelenaren bizia\nNigar eginez ardietz dezazun jaun jainkoaren grazia\n5514. Adios izar ederra uzten zaitut sekulakoz\nPasatu ditugu oren gochoak bethi ere oroitzeko\nHamalau pertzu ezartzen ditut gaztek etsemplu hartzeko\nNechkatchen promes ederreri sekulare ez fidatzeko\nHitz emaiten ez nautela bietan inganatuko\nSouvenir d un grand copain\n1. Mila zortzi éhun eta gehiago duena\nhiruetan hogoi eta hamalau garrena\nSérioski izan dut numbeitik ordena\nPertsuen pagatzeko har dezadan pena.\n572. Pertsuen pagatzera orai abian niz\nSuietak nola diren informatu bainiz\nJelosguan bizida neska gazté ainhitz\nNik ez nitzazké salla publiko ez balitz\n583. Publiko da Bancan nechkatchen solasa\nOraino ez baladi aintzinago paza\nSinhesteko maneran izan dut abisa\nJoka arizan direla adichkidé gisa\n594. Adichkidé bezela behar zuten izan\nElgarri mendekatzen ez baliré arizan\nEz da gauza propia samurtzia phatzan\nBakotchak beré faltak beharkotu jesan\n605. Zer erran ez dakiké gazté inozentak\nPunitu behar luzké gure prejidentak\nNumbeitik heldu dira holako sujetak\nGuzien jujatzalé dira mendisentak\n616. Medisentzia hori ez da ene aldetik\nBainan salhatarian badira nunbeitik\nBehin edo bietan entzun dut egun goitik\nNeckatchak dabiltzala mutillen ondotik\n627. Nechkatchak gerlan eta mutikoak baké\nAmoranten, solasa dabilate merkhé\nBeharbada zombeitek fortuna egin duté\nEta bertze batzuk sekulako neké.\n639. Coleratu zirela dudarik han ezta\nBainan pena guziak ezin manifesta\nOfisiale onak badu arrakasta\nBarnetik eri dena sendatzera presta\n6410. Zombeit hunkitzen dira oraino suyetaz\nNok eman dio kondu obra horietaz\nErramu den bezala ni segur naiz hortaz\nAinitz lazo badela aitamen faltaz\n6511. Nechkatila gaztian eziztela fida\nBertzen deshoratzen gaizki ari dira\nAropa largo hortan lanjeros baitira\nSerioski liberti goitzik erretira\n6612. Obeditzen balira ama eta ama\nAinhitz delikatu bitaké gaztiaren kreita\nBertzen satifatzia imposible baita\nImprudentik ez daiké bihotzetik maita.\n6713. Gaztiak badabila mila pentzamendu.\nGeroko segidari egin beza kondu.\nBakotchak bere falta jesan beharko du\nPenatuko bada ere nahi du ezkondu.\n6814. Ezkondu eta gero aihitzak malhuruz\nElgarrekin disputan gau eta egun oroz\nAmodioa diruz ez ditaké uruz\nNeké da maitatzia hastiatuz geroz.\n6915. Geroko lanjerrari ez dira behatu\nComeni den bezela nahi dut déclaratu\nUruski ez baluzté gizonek beiratu\nNorbeitec behar zuen larrutic pagatu.\n7016. Larriaren izaitia ere ez da aski.\nNagusi denak ere badu abantailik aski\nCompainian zirenek badakité naski\nSoldado huna zela bat partikulazki.\n7117. Guzien galgarri da gurré urgulua\nHunac ez du nahi gaiski ibilia\nIzpirituz goberna denboraz balia\nAisiago haziren du bere familia\n7218. Comeni florian da amodio duena\nGuziec hobé ginuké holaché bagina\nOdolaren phizteko jiten da adina\nAisé conda ditaké hoalako changrina\n74Biba : Garazi.\nAujourd hui je suis heureux d avoir écri\nces quelques lignes, parce que je me trouve\nen compagnie de deux autres Basques. Mais\nquand même mon coeur est triste à la pensée\nde savoir notre dévoué ami Pochulu à l'Hôpital\navec un bras-cassé.\nsigné : Zuhaldegaray\n1. Primaderan dira gora arbolak oro lilitzen\nLilia denian agertzen yendia alegeratzen\nFruitua hundu denian lurerat erortzen\n762. Mendia bethé belharez begithartia nigarrez\nLan eginez urriki dut bainan probechurikan ez\nOrai hemen niagossu sabeletik minez\n773. Erramiaren ostua bethi berde diagossu\nBesten dako erraitekuak lehenago ukan tusu\nOrai aldis suretako nork ukanen esdu\n784. Ene maite pollita so eguidassu leyhora\nEta ez ukhan herabe bortharen idoikizia\nEspresuki yina nusu sure ikhusterat\n795. Baratsian udare ez nikisi ez herabe\nBeste maiterik indusula jakin isan dut nik ere\nBestela idok niosu dudarikan gabe\n806. Ene maitia ser dusu sek hola trichtasen saitu\nBerse maitiak oro utsirik sure galde heldu nusu\nNi suria nusu suk nahi baduzu\nCastet [siñadura] Fin\n1. Ourcho churi polli bat baigorrin sorthua\nUrgulutan ginduen gaichua sorthua\nNahi zuen abilki trompatu mundua\nBainan bera isanda ongi kolpatua.\n822. Ourchuaren bisia charmegarriasen\nHaren parerik ez da munduan agertzen\nBijia bat bezala beti elisan sen\nKolperik basuela nork suen pensatzen.\n833. Ourchuaren bisia elisan sen dena.\nNun nahi othoitzian ahuspez emana.\nHura saukaten jendek saindu handiena\nGaldu isan ez balu hegalpetik luma.\n844. Amodiotan nintzen nechkatcha harekin\nHitsemanak ere ba biak elgarrekin\nSoaste fidatzerat oraiko gastekin\nEz dela eskonduko eran daut enekin.\n855. Nechkatcha harek eguin du eni etsamina\nEsin disimulatuz bere hutz egina\nEz duela segituko eran daut aintzina\nSertako hitseman daut inochent arima.\n866. Amodioak badu ainhitz kalitaté\nFida ez denian sainatzen da fité\nEne maite pollita nitaz orhoit saite\nOraino ourikitan isan baisitazké.\n877. Ondoko urrikia deuz esdu balio\nBihotzari changrina emandatzen dio\nMaitia ez nindusun demboran hastio\nOrai ez dusu enetsat hambat amodio.\n88 Atharatzeko kantu\n1. Atharase jauregian bi sitroin doratu\nHongriako erregiak batto du galdatu\nErrepostu ukhan du ez direla hondu\nHondu direnian batto ukanen du\n892. Atharatzeko hiria hiri ordoki\nHur handi bat badu alde batetik\nErregue bidia erdi erditik\nMaria Madalena beste aldetik\n903. Aita saldu nausu idi bat besala\nama bisi ukan banu aita su besala\ne nindusun ez juanen hongrian behera\nBena ba eskonduren Atharratze Salharat\n914. Ahispa juan site portalialat\nEngoitik jinen dusu hongriako erregia\nHari eran ezosu ni eri nisala\nSaspi ourthe huntan ohian nisala\n925. Ahispa enukesu ez sinhetsia\nSaspi ourthe huntan ohian sirela\nZaspi ourthe hountan ohian sirela\nberak nahi dikezi jin su ziren lekura\n936. Ahispa ezarasu aropa berdia\nNik ere esariren dut ene churia\nIngoitik hor dussu hongriako erregia\nBotzik kitta sasu sure zor lekia\n947. Aita juanen gira oro elgarrekin\nEtcherat jinen sira changnna handiarekin\nBehotza (sic) kargaturik begiak bustirik\nEta sure alaba thomban éhortsirik\n958. Ahispa soasi salako leyhorat\nIparra ala hegua denes jakiterat\nIparra balimbada goraintzi saldari (sic)\nEne gorputzaren cherka jin dadin sarri\n969. Atharratzeko seinia berrak erepikatzen\nHango jende gasteria belches da beztitzen\nAndere santa clara handik phartitzen\nHaren aspiko samaria urhez da selhatzen\n97 La lune\n1. Argisari ederra argi egidasu\nBidaya luse batian juan behara nuzu\nMaitia nahi nuke gaur behin mintsatu\nHaren ganatu arte argi egidasu\n982. Lotara sireya losare polita\nLotara es basira so egisu leyhora\nEta egiaz mintsa oi izar charmanta\nHeya sure aita den engoitik lotara\n993. Aita lotara bias ez isan dudarik\nEgiaren erraiteko oi ama ez dakit\naitaren besain beldur amaren beharniz\nene guardian baitaude lo guti eginik\n1004. Nekaturik heldu naiz bide luse huntan\nUrhas pausu gusiez bethi pentsaketa\nAthorra bustia dut bulhar errainetan\nIdortu nahi nuke zure ondogno hortan\n1015. Athorra bustia hori gareya esasu\nNik hola manaturik bustia ez dusu\nEta berris caldian suk condu emasu\nBidiaren burian nahi situsten su\n1026. Es dea bada pena eta dolore\nNi hauren maitegñoak hola suntsitzia\nametz bat bezala egin dut zure maitatsia\nEs dea deitoragarri hola en (sic) enganatsia\n1. Anderia ikus nesasu kampuan gaiski naisela\nEskugno bates tira nesasu sure gambera hortarat\nSegeretu bat nahi daisut kondatu ene manera\n1042. Suri eskuaren emaiteko ku yarikan es dut nik\nEne gamberan ez dizit sekula fidatu isan gisonik\nFidatu isan direnen dako berri gaichtuak entsunik\n1053. Lilia churi lilia gori charmegaria zirare\nBihar berian jar banindadi bi erresuman jabe\nHoric oro jeus ez laiste ene maitia su gabe\n1064. Polita sira charmanta sira agradamendus betia\nSure eskutik nahi nikesi bisi naizeno ogia\nOsua ez badite [?] ene maiteno baten erhia [?]\n107 St Just-Ibarre\nIzena dut Pierres deisten eliseri\ncantasera noa zoibait pertsu berri\nMila mila goraintzi nahi dut igorri\nEne askasi eta esagun orori.\nCayer berri bat disit orai inprimatsen\nEne penak ser diren huntan deklaratzen\nLehenagoko dembores orai nis orhoitzen\nEta ene bihotza hayek du trichitatzen.\nNuen deliberatu bai eta komplitu\nHamasaspi urthetan frantzia kitatu\nAma maitia etchian nigarres gelditu\nHayek serautan eni bihotza hunkitu.\nUrrikaltzeko baita aita amen pena\nHaurak hasi ondoan orok abandona\nGorarik beha dago salbaile jauna\nHarek lagunduren du justo dabilana.\nLeku aberatsa da famos amerika\nFrantsiatik heldu da jendia milaka\nBalakite ser diren amerikak untsa\nHoinbertsek ez liote itsasua pasa.\nSoinbait ait-amen seme miserauble\nBada ameriketan moyenikan gabe\nBalute frantsiatik diru eta galde\nSoinbeit mila presuna balitsaite (?)juaile.\nEs gira itsuliko menturaz sekula\nOsagariarekin gure sor lekurat.\nSosik ez dugu eta denbora badoa\nHorra montebideko mutilen mudua.\nDonajustitik landa lehena ibarre\nArrangura gusiak eniak han dire\nNik han ditut aita amak aurhidia barne\nBai eta bildotchgno bat senalerik gabe.\nBildosa utsi nuen otsua gidari\nHarek arrapatsen badu eginen du auhari\nNik ere pasutu dut gose bai egari\nContserbatu beharez bildotz eder hori.\nHain baita charmagari ene bildotz hori\nParerik baduela ez baitsaut iduri\nIlia du beltcha lau hatsetan churri\nHortarik desir nuske bospasei achuri.\n1. San bartolomé arratsian milla francatik jitian\nHirru mutil gastek eman dituste bersu berriak bidian\nMuguere hortan ser guertatu den\n1182. Barber gastia adisassu othoi phatser baduzu (sic)\nEritasun gaichto batek acabihur niaucosu\nOrai beharretan nusu\n1193. Emanesadasu escua, icu desadan foltsia\nSukarik ére ez dusu eta esti daukasu larrua\nNuntik eré sofritzen dusun\nEradasu othoi egia\n1204. Erran niosu eguia suprenï ez baladi mundia\nAspaldian mintso dusu plasa horietan yendia\nOillachko luma hori horrek duen kafia\n1215. Oillanda luma horria har sasu pasientsia\nSei edo saspi ilabethe huntan gaitz\nBederatzi hararetako [?] : seriosian sira\nSendaturen ahal sira :\n1. Arrosak eder floria ederago coloria\nSure gatik kita nesake bisi naisen herria\nZurekin isaitia gatik oi isar charmegarria\n1232. Saspi urthe baditu uda huntan konplitu\nAmodio perfeit batez sindudala maitatu\nBainan orai beldur nusu saukidan kambiatu\n1243. Eri nusu bihotzez eraiten dausut bihotzez\nSukar malinak harturik nago su zukan beldurrez\nOthoi othoi har nesasu hil ez nadin changrinez\n1254. Eritasun ororen kontrako erremedio badire\nSukhar malina balinba saisu zerbisa saite barbarez\nEta ez jin ene ganat ni mediku beharez\n1265. Ehastun bat badu nik bere ederez harturik\nHura ikusi arteraino zure erhian sarturik\nEne bihotzak ez du isanen mundu huntan plaserik\n1276. Erhastuna badusu bertse norbeiti emosu\nEne ganat jinik ere probechurik ez dusu\nentseya saite bestetan eta emplega ahal badusu\n1287. Kitatsen nusu beras bihotzaren erditik\nThomba bâtera banoasu ehortera bizirik\nBestegnaz ez du ene bihotzak isanen deskantsurik\n1298. Hola maite banusu serbeit marka emadasu\nBai an gero desplaserik emangogo badusu\nNahiago dut hemenberian hurez estal nesasun\n1309. Horra beraz fedia suria nusu gusia\nNitas satifatsen bada sure bihotsa den gusia\nOthoitsen saitut ene maitea esauskidan kambia\n1. Lili polit bat badut nik\nHaren eskurat hartserat\nBaitakit serden lanjerra\nHari behatsia sobera.\n1322. Lili ederra behasu\nMaite nausunez errasu\nSure begiek ene bihotza\nBarnarik dute kolpatu\nColpe huntarik badu nik\nMakur isaitea hirisku.\n1333. Pena nikesu ni gatik\nez nuke uste ene begiek\neman dautzuten kolperik\nez dusu beraz lanjerrik\nez zira hilen hortarik\n1344. Mintzo zirade poliki\nPoliki eta dendreki\nBizitagno bat nikezi\nSu ganat nahi laburki\nDesira badut segurki\n1355. Permeti niro maitea\nEz du hain bihotza dorpia\nBainan lehenik nahi dut\nJakin sure gogoko berria\nSu ene ganat jitias\nEstona laite mundia.\n1366. Ez ahal nusu printzia\nEz eta aitonen semia\nHola nerhoren estonatzeko\nEz da sujet bat handia\nSu hain sirare chimplia\n1377. Badakit chimple naizela\nHori segurki hala da\nIduritzen zaut atsulutoki\nNik ere badut fortuna\nBainan ez dut ez suk emana.\n1. Cantore berri charmant batsuen hastera noa kantatzera\nIgnorant denik balimbada guziek jakin dezaten\nIsar eder bat badakissue orok badela Lusairen\nGaichua hasi da trichtatzen.\n1392. Jinko Jaunaren probidentsia ez deya bada handia\nIrauteko plasa hortan holako originablia\nIsar eder horrek meresi luke ederki adoratzia\nOfferi bat emakossie mirra edo gizentsua\nAhal duenak urhea.\n1403. Barber gazte bat jiten omen da espainiako aldetik\nIzar eder horen kontsolatzerat erremedioz betherik\nBarber gazte horrek eginen othe du oi mirakulurik\nErremediauk egin ditu bainan utzi du penaz betherik\nEta gaichua trichterik\n1414. Contseilu bat banikezi charmantik emaiteko suri\nBarber gaste haren ganikan ez balibasira eri\nNahi balinbadusu kontzerbatu sure argi eder hori\nGesour sonbait errakosu eta katsa hori\n1425. Amodiotan den presuna ez bethi aldegera\nPlaser besainbat penarekin pasatzen du dembora\nNi ere hementche niagosu galdurik neure odola\nMaitea gabe mundu huntan ni ez naiteke contzola\nHilikan ere esdut achola.\nIbarlan baditugu kantore berriak\nSuyetaren conforme dire essariak\nAinitzetarik dira isan famatiak\nDeclaraturen ditugu gausa passatiak.\n144-2- [... ... ... ... ]ko alaba suri nais mintzatzen\nYendia sutas baita arras estoniatzen\nIsena [& & ... ] ez dute ahasten\nAurthen eskual herri gussian baitzuste aipatzen.\nAmegin hasi eta Donesaharrirat\nArte hortako phasak etziren sobera\nIlhun ondoan jiten sinen gibelerat\nSure atzegina sen guardiekin etcherat.\nAmak erremedio egin sendotzeko\nEtzuten aski indar efetu egiteko\nSainetan barna sartua sen gaitza orduko\nEta demborarik ez aski handik jalgitzeko.\nBasko sahar goisian goisik argitu sen\nFruitu doloresko bat mundura sorthu sen\nHaren sortze trichtias orok pena suten\nBurrego kriminelek gastigatu suten.\nEne ama maitea suri niagosu\nSure semia nisala kontzidera sasu\nHasi nahi ez banuzu bataya nesasu\nEne arimak hori galdegiten dausu\nOi habil partiadi desgusta garria\nAhalas jakin gabe mundiak berria\nDakitalarik untsa hudala semia\nAinitzez diat herabe bichtan sofritzia.\nAdios beras ama saude alegerarik,\nSure desirak oro nitan compliturik\nMundua kitatzen dut bai nahi gaberik\nArras jalgi ere gabe sure sabeletik.\nAdios dautak erraiten furia haundian\nEta ni plaser hartzen hori entzutian\nEpantchu iten hautan aspaldi haundian\nOrai ariko nuk ni neure aldian.\nDesertuetan bada bai animalerik\nEne amaren bihotza baino hobiagorik\nNik isan banu beden ama heyetarik\nMundu huntan bisitzia ez nuken dudarik.\n1. Sortus geros gusiek sor dugun hiltzia\nDeusik ez da gure munduko bizia\nKita kita desagun hemengo hausia\nGarbiki esamina gure kontzientizia\nBertze mundian da gure justisia\nAsken setensia ser aren trichtia\nEternitateko penaren lusia\n1542. Pena hetara geros ezda libratzerik\nEternitatïak ez du finitzerik\nSombat arima gaicho han kondenaturik\nSekulan libratzeko ez esperanteharik\nHetaz orai turik [?] gauden lasaturik\nNois nahi partitzeko mundu huntarik\n1553. Jaunak igoriren du serutik galdia\nHerioa du bere mandataria\nHarek erranez geroz juaiten ahal gira\nGure seintzaliak han prest egonen dira\nEgin ditun ongiez bai eta gaiskiez\nHeyen arabera yuyaturen gira\nMemento lasgarriak ordian dira\n1564. Andre dena Maria birjina garbia\nSure laguntsaren beharetan gira\nSeren ofentsatzen dugun gure gidaria\nSure seme dibino eta jaunhandia\nGaiten humilia denboras balia\nEternitateas orhoitzen bagira\nSeruko athiak idekiren dira\n1575. Mundu huntako penak estira deus ere\nBertzekuen aldian itzal baten pare\nUrtiak miliunka pasaturik ere\nHan esta errekompentsarik batere\nSeruko erregea oro suri gaude egisu fagore\nHandik altcha saite gure arima doloratuen jabe\n1586. Nahi balin basinu hil eta salbatu\nArte huntan behar gira kombertitu\nBekatu egiteko kostuma kitatu\nLehenago egines urrikitan sartu\nEs berris lerratu ahalas beiratu\nOngi kofesatu mais hiltziaz orhoitu\nDembora juan eta es da probretchu\nBiba Garazi Biba Erligionia\n1. Charmegarria nik zure berririk ezdut\nSure ganako amodioak ardura nau\nNi zembat gisaz maluruz naizen\nZutaz ardura aipatu eta bihotza\n(bis) zeraut nigarrez hurtzen !\n1602. Nik zu maitatu zaitudan orena\noren trichtia zena\nGerostik hunat pasatzen ditut bihotzian\nNi othe naiz munduan lehena\nAmodioak trompatzen nauena\nOndokuen gatik gehio sofri nio\nnitan fini baladi askena (bis)\n1613. Othe da zeruan aigemirik elgar\nZu eta ene arteko amodioa bezain\nEne penak ahantziren dira ni\njuanez geroz mundutik\nBertze erregretik ez dut eremanen\nCharmegarria zuria baizik (bis)\n1624. Oh zer gauza lanjerosa den amodioa\nEz dea bada bihotz gogor hori\nEne ganat itzuliko\nAla ni uzten othe nauzue hobe-\nchago baten dako\nHak ere ez othe du berekin izanen\nEguna gauaren ondoko (bis)\n163 Gaztea hiltzeat doana\n1. Hogoi garen urtherat ari naiz hurbiltzen\nNi zertako mundura ethoria naitzen\nOndikotz ez sortzea neuretzat hobe zen\n1642. Sekulan zoriona zer den jakin gabe\nAnitz du nik lurrean izan atsegabe\nLore sortu orduko histu baten pare\nBizi ustera guri naiz herabé\n1653. Ez ez nau izitzen ez ni heriotzeak\nLaster ken dezala bizia Yainkuak\nBeharkan (?) galdu ditut ene burasuak\nZerden ez dut jakin etchekoen gozoak\n1664. Aita ama maiteak zertako mundutik\nZerurat juan zineten ni hemen utzirik\nEz dut nik mundu huntan izan sorioniksuslengurik\nEz baitut ezagutu amaren musurik\n1675. Hamazazpi urthetan zorigaitz dorpea\nIzar bat maitatu dut parerik gabea\nAingeru bat zateken zeruko umea\nene bihotzetik juan deraut bakea\n1686. Nahiz aingeru ono ez duzun sekulan\nMunduan jakin zembat maite zaitudan\nUros zarenaz geroz jinkoaren oinetan\nEz nezala ahantz zure othoitzetan\n1697. Anaya bat banuen gazte nitzalaik\nSoldado juantzen eta nik ez dut berririk\nAita amekin dela nik ez dut dudarik\nNiri begira daude hiruak zerutik\n1708. Ohitzen banarama nere oinazeak\nBurhasoen alderat deitzen nau sortheak\nNork ditu arthaturen aita ama maiteak\nZuen tomba gainean nik eman loreak\n1719. Nere gorputz flakoa lurerat deneko\nNor othe da munduan nitaz orhoituko\nNere ehortz lekura nor da hurbilduko\nLore berririk ez da neretzat sortuko\n17210. Mendian hur chirripa harien artean\nAuhen eta nigarrez jausten da bidean\nIzan nahi bailuke zelai ederrean\nHala nere egunak badoatzi lurrean\n173 Bi gazten kitatzea ?\n1. Zazpi zortzi bertsu berri nahi ditut ezari\nSuyetak zer diren deklaratzen orori\nPena changrina handietan orai sartzera noa ni\n1742. Aitak erran zautan niri utzak utzak neska hori\nzertako duk etchen hori zeren baita bethi eri\nUtzak utzak neska hori gostarik ere sernahi\n1753. Nik hari errepostia bainan ezti eztia\nBalinbada eria ez du bere nahia\nHaren gainean dut begia imposible zaut ustea\n1764. Aita jarizen ordian bai eta furia handian\nHori nahi baduk etchian biziko hiz heure phartean\nNi ere inen nuk neurian jinkoak plazer duenian\n1775. Aita zaude ichilik zer behar dugu samurturik\nEz dut nahi espusatu hura nahi dut kitatu\nEta aita zu obeitu\n1786. Aratz hortan berian nere maitearen etchian\nSartu nintzanean bai nigana begian\nJarri nintzan kaderan neure maitearen aldean\n1797. Gauzak neraskonian ziren bezala kondatu\nHaur bat bezala nigarez gaichua zautan abiatu\nBiak eskuak emanik hantchet ginen despegitu\n180 Sujet eder bat deklaratzen\n1. Suyet eder bat deklaratzen dut gastek exemplu hartzeko\nAmodioa zoin lanjeros den gazterik hari lotzeko\nIzar eder bat hautatu nuen besuen arteko\nBehin bihotzian sartu zaut eta handik neke da ateratzeko\n1812. Amodio berria gazten zoragarria\nHamalau urthe komplitu gabé erne nuen fedea\nGerostik hunat gomendatzen dut zeruko jinko haundia\nHura baitan ezarria dut ene esperantza guzia\n1823. Amodiorik duenak penak zer diren ez daki\nNi gaichua aspaldian atakatzen nau bortizki\nKontzolatzeko ene maitia ardura nahi ikusi\nHura gabe mundu huntan ni ez naitake luzaz bizi\n1834. Arazoin duzu ene maitia ez gira luzaz biziko\nBehar baino ainitzez lehen girare tomban sartuko\nBehin maitatu zaitut eta ez zaitut hastiatuko\nEne bihotzian sartia zira eternitate guzikotz\n1845. Dudarik gabe ait-amen ganik hori nuen merezi\nZeren zaitudan guzietatik espos laguntzat berezi\nDesertaturik igortzen naute zure menetik ihesi\nSure ganako amodioa nahiz arras galarazi\n1856. Ene ganako amodioa ez ahal duzu galduko\nZuk utziz geroz ene maitea laster naiz tomban sartuko\nEmeki emeki ez othe dugu lan hori obtenituko\nMenturaz zure aita amak dira oh gutaz urikalduko\n1867. Despeditzean abiatu zaut beguietarik nigarra\nAdios beraz sekulakotz oi ene maite leyala\nApeentziaz zu etzinen ene kin bizi behara\nJaun zerukoak cherka dezala suk behar duzun bezalakua\n1878 Ez ahal zaude despeditzera hoinbertze urthen burian\nBatek bertziari gure manerak deklaratu ondoan\nJakinezazu jende ukaturik ez dela sartzen zeruan\nEz eta esposik ez nio hauta zutaz bertzerik mundian\n1889. Hombertze urthe bizi izan gira biak elgarrez agradoz\nBai eta gero fite trichtatu ait amek jakinez geroz\nAmodioa zoin handia den diruz ez ditake uros\nHori dela medio gare biak biziko agrados\nSouvenir de Pierre Uhart\nn°118 route de Medoc, Le Bouscat Gironde\n189 Ameriketako letcheruaren kantuak\n1. Amerika hortako esne saltzaleak (bis)\nLibertisionerako parerik gabeak\nGirichtinotasuna dira ikasiak\nBathaiatzera dituzte guziek esniak\nEz dire empatchatuko haur sorthu berriak\n1902. Errepartu egiterat, goizetan badoazi (bis)\nBeren kantinetatik eginez sombait jauzi\nBatian hartu eta bertzeari utzi\nKarruan ura frango barman esne guti\nIrakiturik ere ez da joaiten goiti\n1913. Omore ona dute, goizetik ardura (bis)\nNork daki sombat aldiz trempatuz zinzura\nBortaz borta oihuka bero letche purra\nLauetarik hiru segurikan ura\nEz du balio ezartzia berotzeko sura\n1924. Yuaden egun batian, zioten sonbeitek (bis)\nGostuz edaten die sendo eta eriek\nOrdenatuz gerostik beren medikuek\nEz die ezagutzen lauetarik biek\nHobia edaten dutela kanpoan cherriek\n[3. Bertsutik hasten da]\n3. Kantuz emanizan tut zenbaiten berriak\nKantuz gustatu isan saut erraitia egiak\nKantuz eman baditut noizbeit afruntuiak\nKantuz barka bitzate ené bekatiak\nKantuz eginen ditut nik penitentziak\n1944. Kantuz eginez geroz mudurat sortzia\nKantuz behar dut ba egin yalitzia\nKantuz emaiten badaut jainkoa grazia\nKantuiz idekiko daut San Pedrok athia\nKantuz egin dezada zeruan sartzia\n1955. Kantuz ehortz nezaten hiltzen naizenean\nKantuz ené lagunek harturik airian\nKantuz ariko dira ni lurian sartzian\nKantuz frango utziko diotet munduan\nKantuz edan dezaten nitaz orhoitzian\n196 La valse des artilleurs\nDans le quartier qui sommeille encore\nVient de sonner la trompette\nLers artilleurs déjà remplkis d ardeur\nAu bat du lit sautent encore\nL adjudant n est pas loin\nEt méfiez-vous en bien\nPrenez garde aux quatre perles ! >\n198C est la valse des artilleurs\nQue l on chante au bruit des tracteurs\nDans les agrés et les mouflages\nChacun chante avec courage\nTout en songeant que bientôt\nOn chantera aux échos :\nVive la classe c est dommage\nElle n arrive pas trop tôt.\n1992. Et le briquage commence aussitôt\nChacun empoigne sa brosse\nUn bout de cire et on [tona bat bada paperean]....\npour bien briquer le parquet...\npuis une autre sonnerie\nQue l on connaît tous ici\nDans le quartier retentit\nCest la valse....\n2003. Puis le margis prend sa plus belle voix\nPour crier d un air feroce\nDans cinq minutes tout le monde en bas\nTenue deux capote trois\nTous les treillis sous le bras\nOn se rassemblera\nC est la valse....\n2014. Puis patientons jusqu au bout\nOu l instruction y en a mare\nPuis c est la soupe qui sonne\nNous allons boire du bon vin\nMais cruelle déception\nLe pinard n est pas bon\nLes fayots flottent dans le bouillon\nC est la valse des artilleurs....\n202Kahierrak dakarren grafia bere hartan utzi dugu, ulert ez daitekeen pasarte kora-pilatsu hainitzik ez duelakoan emaiten. Grafiaren aldetik, gauza arrarorik ez du era-kusten dokumentuak, huts zonbait kendurik.\n203Bokalismoaren aldetik, gehienetan [u] ‘u’ grafemaz ordezkatzen da, nun ez den arras gutitan ou grafemaz adierazten : ourcho, ourikitan, hountan, gesour, [e] soinua e eta é grafemez agertzen da. Azentua emaiten du egileak bereziki hitz-bukaeran : maité, othé, urthé bainan bestalde ere ; éhuneta, égun, égiten, déclaratu.\n204Bokalen arteko – i-ren ondorioa ‘y’ letraz adierazten da : puyes, Kayet, suyetaz, cayer... Bainan diptongoan ere agertzen da : leyhora, bejta. Izen berezietan, [i] baizik ez du adierazten y letrak ; Etxerry, Martty. Azkenik, herskari-igurzkari sabaikoaren berri emaiten du y letrak : yainkoak, yuyatzeko, yendia, yina, yua(n)n den nahiz gehienetan ‘j’ grafema erabiltzen duen : jainkoa, jujatzalé, jendia, jin, joan.\n205Diptongoetan pundu hau gaineratu behar da : gutitan ez balinbada ere, ‘ï’ grafema agertzen da : seï, oï. Bitxiago da askenïan hitzean agertzea.\n206Herskarietan, usaia zen bezala, [g]-ren kasuan u emaiten du, gue eta gui formetan bainan oso gutitan : erregue, guertatu, beguirik, eguidassu. Gehienetan ga eta ge idazten du : erregea, segeretu, gelditu, begira, ginen. [k]-ren kasuan, ‘k’ letra dara-bila ardurenean, nahiz c zonbait agertzen zaizkion, bereziki hitz-hastapenetan : cayer, escua. conforme, declaratu.\n207Zonbait aldiz, g-ren eta p-ren aintzinean t bat sartzen du : ontgi, étgiten, kotpiatu.\n208Txistukariak nahasiago direla erran daiteke eta ez da harritzekorik. Igurzkarietan, [s] bizkarkaria gehienetan ‘z’ grafemaz adierazten da. Hala ere eta noiztenka, beste hiru grafema baliatzen ditu : ‘ss’ : adressa, niagossu, essariak... ; ‘s’ grafema, bereziki hitz-hastapenean : sorigaitzeko, sauskidan, saitu, soasi, sonbait, geroztik... ; ‘ts’ behin agerten da : otsaba. ‘tz’ agertzen da iduriz afrikaturik ez den tokian : naitzenian. ‘c’ grafema ahatik ez du erabiltzen.\n209Igurzkari sabaikoa, [∫] beti ‘ch’ grafemak adierazten du, denbora hartako usaian bezala : churi. hauche... Eta [s] apikaria ‘s’ grafemak adierazten du : seme. saldu. hasi...‘j’ eta ‘tj’ grafema arraroak emaiten ditu : prejo, lehen kutjia, jeindu, kantu bakar batean agertzen direnak. ‘ch’ ez du sekulan erabiltzen apikariaren kasu honetan.\n210Afrikatuetan [ts] soinua gehienetan ‘tz’ grafemaz adierazten da : zortzi, goraintzi ... ... Bainan ‘ts’ ere erabiltzen du : baratsian, utsirik, hitseman, mintsatu, itsuliko.\n211[ts] apikaria ere ez da beti molde berean agertzen : gehienetan ‘ts’ emaiten du : untsa, kontsolatzen. Bainan ‘tz’ ere zonbaitetan eskapatu zaio ; bereziki hitz-bukaeran : sinhetz, hatz perahen, ardietz, ametz, (= amets), bertzu, pertzu. ‘s’ grafema ere baliatzen du : Atharaze. Behin 'x' agertzen da mailegu batean : exemplu. ‘z’ grafema gutitan baizik ez da ikusten : kantazera. Bitxiago da kantu batean agertzen den ‘tj’ grafema, ozena adierazten ez duena : ebatji, kontjideratua, untja, etjemplua ... ...\n212Azkenik, [t∫] sabaiaurrekoa ‘tch’ grafemaz ordezkatzen da : prohetchurik. etcheko, beltcha...\n213Dardarkarietan, oposizioa aski garbi begiratua da. Halere ‘r’ grafema erabiltzen du dardarkari ainitzaren adierazteko ere : eran, behara, sukarik, ederago...\n214Sudurkarien sailean, b eta p-ren aintzinean m edo n erabiltzen ditu : zombat, trompaturik, zampaka, edo nunbeitik, denporaz.\n215‘gn’ grafema erabiltzen du gehienik palatalaren adierazteko : ondogno, eskugno, bildotchgno, bestegnaz, bizitagno, ignorant. Bainan bi aldiz ‘ñ’ emaiten du : Mañech, eraztuño eta behin ‘gñ’ : maitegñoak.\n216Hasperenduak : hasperenketa ezagutzen duten herskariak ‘ph’, th’ eta ‘kh’ grafemek adierazten dute : aphairu, epliantxu, bethiko, sorthu, othoitz, merkhe. ukhan. sukhar. ‘h’ idazten du ere l-, r- eta n-ren ondotik : ilhun, belhaunikatua, alhatzen, bulhar, aurhide, orhoit. erhian, erliaztuna, urhas, burliasoen, seinhuak, ainhizan. ainhitz. sinhetz. Behin ‘ll’ grafema agertzen da, dudarik gabe [lh] adierazten duena : salla.\n21724 kantu ekartzen ditu kahierrak, denak euskaraz azkena salburik : La valse des artilleurs, frantses armadetan kantatzen omen zena. hain zuzen Bordeleko Nansoutyn kokatua zen taldea artillerazkoa zeiakotz.\n218Kantuen mamiaz aritzea ez bada gure xedea ere, ohartaraztekoa da kantu gehienek amodioa dutela aipagai : gertakari historikoak, kantu politikoak ez dira sartuak izan ; aldiz nehun agertzen ez den haur-hiltze bat deitoratzen duen kantu interesgarria eskaintzen digu. Oker ez bagaude, 5 kantu badira kahierrean beste kantutegietan agertzen ez direnak\n219Horren egiaztatzeko Iparraldeko kantuak biltzen dituen antologia bat hautatu dugu, hemen agertzen diren kantuek hartan aipurik dutenetz so egiteko : Khantu Khanta Khantore liburu ezagunaz gain, badago hain zuzen P. Urkizuren eta P. Garziaren gida-ritzapean argitaratua izan den liburua : Lapurdi, Baxanabarre eta Zuberoako Bertso eta Kantuak, Etor, 1, XXXIX-918 orrialde ; 2, XLVII-936 orr., 1991. Tonarik gabeko obra ez da baina hura da erreferentzia gisa hartu duguna eta hemendik aintzina LBZK laburduraz deituko duguna. Goazen bada banan bana kantuen aipatzera.\n2201. Galerianoaren kantua : guziz ezaguna da M. Larralde Bordaxuriren kantua (LBZK2, 664 orr.). Baina aldaketa ttipi zonbait ageri dira kahierreko testuan eta bertso bat falta da 10 bat bertso baizik ez baita ageri kahierrean. 1. Poma ; horrela da testuan eta ez Pluma. 4. Payes : beste bertsioetan burjes. 8. Ni baita : horrela dakar esku-izkribuak et n letraren ahanztea frangotan gertatzen zaio kopiatzaileari. Etjemplua : horrela testuan.\n2212. Hemen... ... Kantu hau ez da agertzen kantutegietan. Testuak dioen arabera, Ainhizeko Mañex Carricartek ondu zuen ospitalean Omiasaindu inguruan, erizainek brontxita txar bat artatzen ziotelarik. Beste lagun baten izena emaiten du : Martti Etxerri. Kahierra han hemenka andeatua izanik, lerro batzu ez dira irakurtzen ahal. 6. Ederrentan dakar testua, seguruenik ederretan edo ederrenetan ezarri beharrean.\n2223. Bi bertzu nahi nuzke : LBZKl-k ez du emaiten : kahierrak kantuaren doinua emaiten du : Lili ba ikhusi dut baratte batean. 6 : yainkoak beguirik (?) : testua ez da ongi irakurtzen eta hitz horren gaineko partean beste bat idatzirik da, irakurtzen ez duguna. 7. Horietaririk : horietarik irakurri behar da. Azken lerroaren ondotik hitz hauk ezarri ditu frantsesez : Souvenir d un copain. Fini. Hitz berak agertzen dira beste kantu zonbaiten ondotik.\n2234. Sor lekfuia dut.../ LBZKl-k emaiten du 353. omaldean, lerro bat falta duela 4. bertsuan. Aldaki ttipi batzu ageri dira kahierreko bertsioan. 1. Eskual ederrean. Herri hitza ahantzi du kopiaegileak ; girichtiki : horrela testuan. Hemanik : horrela testuan. Zabilala : horrela testuan bainan badakigu ‘ibili’ aditza noiztenka ager dai-tekeela ergatibozko kasu batekin. 8. Egon zen hitzen ondotik xurigune bat badago, behar bada autozentsurarengatik : Beste bertsioek alabainan ganberan sartu zen emaiten dute. 9 hatz perapen ; hasperapen. 14 : hitz emaiten hitzen ondotik dut hitza ahantzi a izan da.\n2245. Mila zortzi éhun eta gehiago... LBZNl-k ez du ekartzen. 1. Pagatzeko eta Ipagat-zera : obratu edo paratu erran nahi bide du. 6. Salhatarian : salhatariak behar luke. 14. Aihitzak : ainhitzak irakurri behar da. Uruz : eros hitza hobeki jin laiteke. Orrialdeko behereko partean, badago testu bat frantsesez idatzia, Pochulu laguna-ren izena aipatzen duena. Biba Garazi ere idalzi du kopiaegileak ezkerreko partean, bera nuntsukoa ote zen nolazbait salatuz.\n2256. Primaderan dira gora arbolak. LBZKl-k (577. orr.) emaiten duen Mendiak bete belarrez kantuaren aldakia da sei bertsurekin. Aldiz Khantu khanta khantore liburuan, kasik hemen bezala hasten da testua : Primaderan gora dira arbolak loratzen. Ohartarazteko da hemengo testuan Lekunberri brigada aipatzen duen bertsua ez dela agertzen. 5. Nikisi : horrela da testuan, nahiz ustez nikezi erraiten den. Behereko partean, bere sinadura eman du Joañes Castetek. Erran gabe doaez dela hargatik kantuaren egilea izan.\n2267. Baigoriara : Kantutegietan ez da ezaguna nahiz hegalpeko lumaren metafora aski zabaldua den. LBKNl-k aipatzen duen Baigorriko urzoaren kantua, Mila zortzi ehun eta hogeita hemeretzi tituluaz, oso liferent da.\n2278. Atharatzeko kantu : guziz ezaguna den Zuberoko kantua da. 9 bertsu baizik ez du emaiten kahierrak. Ziberotarrez dagoen ü eta u-ren arteko diferentzia salbatua da ‘ou’ eta ‘u’ grafemen bidez, beste kantuetan horrelakorik ez delarik agertzen. 5. : lerro bat errepikatu du kopiaegileak. Berak nahi dikezi : ergatiboa emaiten du bertsio honek, bera nahi dükezü usaiakoaren ordez. 7. Beliotza : Bihotza irakurri behar. 8. saldari : Salhari irakurri behar.\n2289. Argisari ederra : LBZKl-k emaiten du 532. orrialdean bainan lau bertsutan, kahierrak sei bertsu eskaintzen dituelarik. Aldaketa ttipi zonbait baditu. 6. Ni hauren : nihauren ulertu behar da. Ametz : amets ulertu behar da. Kahierak titulua frantsesez ekartzen du, beste tinta batez idatzirik : La lune.\n22910.Anderia ikus nezazu. LBZKl-k ez du horren berririk emaiten. 1. Nezazu : behar bada ezazu hobeki jin laiteke. 4. Azken lerroa ez da ulertzen.\n23011. S-Just-Ibarre : Izena dut Pierres deisten eliseri. Kantutegietan ez da ageri Oztibarreko emigratuaren kantu hau. 1. Deisten : deitzen irakurri behar. 4. Salbaile : salbatzaile ulertu behar. 7. Mudua : horrela testuan. 10 : hatsetan : hatzetan irakurri behar.\n23112. San Bartolomé arratsian : 774. orrialdean LBZKl-n. Aldakiak baditu hemengo bertsioak. 2. Acabihur : Akabi hurran irakurtzea proposatzen dugu. 5. Bederatzi hararetako : ez da ulertzen.\n23213. Arrosak eder floria ederago. Kantua ez da ezaguna oro har. Egia da hemengo bigarren bertsua agertzen dela Zazpi urthe badizu uda huntan konplitu (LBNK1. 617. orr.) titulua duen kantuan. Hemengo 5. eta 6. bertsuek egite badute segurki LBNK1 -ko bertsioarekin bainan besteak ez dira ezagunak. Aldiz ez da ageri hemen Juandonejakiren izena. 3. Su zukan : ez da ulertzen. 4. Barbarez : horrela da testuan eta ez barberez. 7. Ehortera : mota bereko beste daturik ez izanki, ez daiteke ahatik erran Zuberoko testua denik.\n23314. Lili polit bat badut nik : LBZKl-k kantu berdintsua ekartzen du Lili eder bat badut nik tituluarekin (546 orr.). 2. Badu nik : badut nik irakurri behar. 4. Dendreki : horrela testuan. 5. Ez du : ez dut behar luke.\n23415. Lusaidiara : cantore berri charmant. Borddeleren kantu ezaguna da. Lerro bat falta da lehen bertsuan eta 5 bertsu baizik ez du ekartzen kahierrak 1. Luzairen : horrela testuan. Irauteko plaza hortan Itolako originablia : Irauzketako plaza hortan holako argi noblia behar luke. 3. Erremediauk : erremedioak irakurri behar da.\n23516. Ibarlarra : Kantu hori ez da ezaguna. Gehiago dena, mota honetako kanturik ez da ageri kantutegietan. Alta badakigu kantu honetan aipatzen den haur-hiltze ez zela hain bekan gertatzen. Historio-egileek erakutsi duten bezala, lege-hauste molde hau usu gertatzen : horren lekukoak dira tribunaletako artxiboak eta adineko jendeen oroitzapenean oraino bizirik dauden manera bereko kasuak.\n236Bigarren bertsuan kahierrean idatzirik dauden etxe baten izena eta emaztearen izenak kendu ditugu. Ez gara ibili inkesta egiten egiazko gertakariaren inguruan. Halere, kantu honen irakurtzearekin gogoan igan zaigu jende bati baino gehiagori egoizten zitzaiola modu bereko zafraldia, xehetasun zonbait gorabehera. Bestela erranez, galarrots, tzintzarrots, berdura, astolaster edo salaketa-kantuetan bezala, uste izaiteko da kantuaren egitura beti bertsua izan zitakeela. Gogo horretan ginaudelarik, kantu beraren beste bertsio bat Urdiñarben bildu genuen eta hurrunago emaiten dugu. Bai eta ere haur abandonatu baten kantua, hura ere Urdiñarben bildua, nahiz ez den Zuberoko mintzairan emana.\n237Horrela antolatua da Ibarlarra deitu kantua : ohizko sarreraren ondotik (1. bertsua), nexkatilari berari mintzatzen zaio koblakaria (2.) eta gertakarien segida emaiten hasten da : nola ibiltzen zen guardiekin (3.), nexkatilaren ama nola entseatu zen haur-egoxtearen eragitera, debaldetan (4.) eta Bazko zaharrez bizirik sortu haurra nola hil zuten (5). Ondoko 5 bertsuetan, haurraren eta amaren arteko alegiazko elgarrizketa gogorra badator berri gehiago emanez, hala nola haurra bateiatu gabe hiltzen dela eta haurraren hiltzeaz amak plazer hartzen omen duela.\n238Oharrak : 5. erremedio : ekei abortiboetaz ari da. 9. Epantchu : oztopo, poxulu erran nahi du, haur-beharretan dela eta. Hautan : iraganaldiko forma da (‘hinautan’).\n23917. Sortuz geroz gusiek sor dugu... LBZNl-ek ez du ekartzen\n24018. Charmegarria nik zure berririk ez dut... ; LBZKl-kXarmegarria, zure berririk (Arbonarrak) ekartzen du 702. orrialdean eta aldakiak baditu kahierreko testuak. 3. Aigerrurik : horrela testuan, aingerurik eman beharrean.\n24119. Gaztea hiltzeat doana ; kantu ezaguna da eta Harluchi izena agertzen da kahierrean. 3. Beliarkan : Sehaskan behar luke\n24220. Bi gazten kitatzea : Zaspi zortzi bertsu. LBZKl-k ekartzen du 705. orrialdean. Aldaki ttipiak baditu hemengo bertsioak.\n24321. Suyet eder bat deklaratzen dut gaztek... kantu ezaguna da, LBZK-k 700. orrialdean emaiten duena.\n24422. Ameriketako letcheruaren kantuak : guziz ezaguna den Mendiagueren obra da. 4 bertsu emaiten ditu kahierrak eta ez 10.\n24523. Kantuz : hemen ere Mendiagueren testua ez da osoa ; ez da hasten lehen bertsutik baizik eta hirugarrenetik.\n24624. La valse des artilleurs : kahierreko azken orrietan den frantsesezko kantu bakarra da.\n247Casteten kahierrak eskaintzen duen kanturik inportanteena hamaseigarrena dela erran ginezake, erran nahi baita, haur-hiltzea aipatzen duen kronika, Ibarlarra tituluarekin. Jadanik erran bezala. Oztibarren kokatua da, Donaixti-Ibarreko etxe bat eta hango nexkatila bat izendatzen baititu koplakariak. Geroztik beste bertsio baten edi-reitea gertatu zaigu. Eskerrak zor dizkiot Urdiñarbeko Pierre Zubiri jaunari kantu horren berri eman baitigu eta kantatu digulakotz. Geroztik Euskal-Herriko Atlas Linguistikoaren inkesten egiten ari ginelarik, kantua manetofoian hartu genuen 1989ean.\n248Zubiri jaunari. Donaixti herria ez zaio txit arrotz. Garaibiko tinian sorturik 1910ean, Bordagai etxean, Naphaleko lepo altexean, han Donaixtirekin mugakide zen. Kantuaz zer ote zakien galdegin giniolarik, kahier bateau idatzirik bazuela erran zigun. Gertakariaren berri amak eman zion bestalde. Bainan bere kahierrean agertzen den kantuan aipu den etxearen izena eta Casteten kahierrean emaiten den izena liferent dira. Iduri luke beraz kantu berdintsua erabilia izan dela bi gertakari desberdinen karietara. Horrela egina izan bada eta jadanik aditzera eman dugun bezala, kantuaren mamia ez zitekeen hanitz alda kasu batetik bestera. Bi kantuak bi aldaki dira, ber egitura batetarik idokiak.\n249Gauzak horrela eta bi kantuak elgarren askazi balinbadira ere, egiari zor diogu erraitea bi kantuak ez direla ber moldean egitaratuak hurrunago erakutsi bezala.\n250Baina lehenago Zubiri jaunak bere amari entzun istorioa gogora ekarri behar dugu. Jendeak jakin omen zuen haur sortuberna hil zuela ama gazteak. Halako kasuetan bastart izena zerabilan jendeak, ezkontzatik kanpo sortu haurraren izendatzeko. Gehienetan, haurraz zen erraiten eta ez haurrari berari. Halere eta diotenez, gure kantuaren protagonista nausia, haurraren hil zueneko ama beraz, auzoan egoiten zen hogoi urteko mutiko bati behin trufan mintzatu zitzaion. Mutiko hori auzoko nexkatila batek egin zuen eta osabak etxean berean hazi zuen, potikoa ahatik mutilgoan bezala lanean ari zitzaielarik. Egun batez mendira edo bortura zoalarik behien eramaitera, gure kantu huntako emazteak erran omen zion : « Ba, hi mithila merkhe gozatzen hute ! ». Eta delako bastartak errefera itzuli omen zion ahoan bilorik gabe : « Ba ! zük ere ez bazünü hil-arazi sorthü zünien hua, zük ere mithila bazunükien orai ! » Eta horrekin utzi zuen emaztea. Diotenez ere, emazte hori ezkondu zen delako haur-hiltzearen ondotik eta familiarik ez zuen izan. Senarrari auzoko mutikoak zer erran zion aipatu ziolarik, esaera zaharra baliatuz gizonak hauxe igorri omen zion : « Eh ! thira zan ! thira zan korda ! entzünen dün geo zeñhüa ! » haur-hiltzea jendearen ixilean ez zelakoan arras gertatu.\n251Dena den, horra Zubiri jaunaren kahierretik kopiatu kantua :\n[Etxe baten izena dakar kahierrak, hemen emaiten ez duguna].\n2521. Basco sahar goisian argitu sen\nFrutu doloresco bat mundura sorthu sen\nHaren sorthé tristias oroc phena suten\nBurreu crimineles atacaturic sen.\n2532. Désértietan bada oi animaleric\nOi ene ama béno bihots hobecoric\nAma bat ukhen banu aments haietaric\nmundian bisitsias es nuquian dudaric.\n2543. Ené ama maitia souri niagosu\nSure semé nisala countsidera esasu\nHasi nahi espanaisu ere batheia nesasu\nene arimac haour galthegiten deisu.\n2554. Adios éne ama saoudé alagéraric\nSouré désirac oro nitan counplituric\nMundia quitatsen dit oi nahi gaberic\nOsoki jelkhi gabé soure sabéletic.\n2565. Adios déreitaca trichtésia handin\nNic éré plaser hartsen hori entsutin\nEphantchu égiten heitan igaran aspaldin\nNi éré mendecatsen orai éné aldin.\n2576. Tristéric agertsen nis éné Jinco Jauna\nSu souré serbutchuco creatu naisuna\nArgiric gabes badit malur éta phena\nEné amac bésala es othoi aboundena.\n2587. Hil ondoan es da asqui éhorstia\nGibeletic heldu da laster justiçia\nHarec chéhéquiren du éné khorpits trichtia\nOrdian agerturen da souré crima gordia.\n2598. Amaguei gusiec harsasie etsenplu\nEné amaren obrés égin gabe casu\nHalaché nai tratatu bai eta dolutu\nBéré ouhouria oro holas beitu galdu.\n260Erran bezala diferentziak badira bi bertsioen artean. Zortzi bertsu badauzka Zubirik, Castetek aldiz hamar bat. Zubiriren kahierrean hatsarreko bertsua dena bost-garrena da Casteten bertsioan : beraz Casteten sarrera (captatio benevolentiae) etager-takarien kronika ez dira agertzen Zubiriren testuan. Casteten azken bertsua (hamar-garrena izanki) bigarrena da Zubiriren testuan, mintzairan diren aldakiak aldaki. Zubirik lehenbiziko partean zerbait ments balinbadu beste bertsioaren aldean, aldiz ondarreko bertsuetan dakarrena ez da hatzemaiten Casteten kahierrean, hala nola Jinkoari haurra mintzatzen zaioneko bertsua (6.), justiziak egia argituko duelako bertsua (7.) eta koblakariak amagei guziei eman abisua (8.). Bainan biak egite handikoak dira eta ber moldetik idokiak, duda izpirik gabe. Beraz bi kantu hauk gertakari-mota baten salatzeko leitmotiv baten bi aldaki arradotzat har genezazke.\n261Paradaz balia, beste kantu bat emaiten dugu, beti Zubiriren kahierretik harturik. Gaiak egite badu aintzinekoarekin : alabainan, haur sortuberriaren hiltzea du aipatzen. Amak haurra kanpoan abandonatzen du, beste norbaitek altxatuko duelakoan. Altxatu, andere gazte batek altxatzen du. Bainan biharamunean haurra hiltzen da, bateiatua izan ondoan (bataioa beste kantuan ere aipu da). 1929ko data eman du Zubiri jaunak kan-tuaren ondotik. Ez dugu jakin anal izan nun egina izan den kantu hori. Eskuararen alde-tik mendebaldekoagoa da (nauzue, iruzkia. etorri, etxatu) nahiz ortografian Zuberoko ezaugarri zonbait sartu dituen kopiaegileak : oen eta ez oren. Horra testua :\n2631. Nigares sorthu nintsan nigares hiltzeko\nEs ordéan mundu hountan lusa [s] bisitcéco\nYendec isanen duté éraitéco frango\nAita ama maiteac souen biendaco\n2642. Aita ama maitéac mundura sertaco\nEman isan nausué sorigaits hountaco\nNic ez nouen hobénic hola tratatséco\nFédéric éman gabé abandonatséco\n2653. Sorthu nintsanétic hiou oén gabé\nBérec chokho batéan gaichoua éman naute\nNihaur bakharic bisi choriac aurhide\nEne contsolatsérat khantus heldu diré\n2664. Ni goiséco aruen hémentche paratu\nGérostic iruskiac gainetic pasatu\nAitaric esdut eta amac nau etchatu\nEz othé nauté béhar norbeitec altchatu\n2675. Sorthé triste hountan nais mundura ethori\nOi hemen niagosu bildots bat iduri\nLura saheska eta serua estali\nNoréna othé naisen yancoak badaki\n2686. Iruskia sénian séruan aphaldu\nAndré gaste bat sautan aldétic pasatu\nAingeru bat nintsela senian ohartu\nAmoltsuki ninduen bésuétan hartu\nSato enekin sato aingeru maitéa\nDolu eingari litake su hemen ustea\nBoskario énétsat sutas yabetséa\nEracutsico dautsut séruco bidéa\nBathaitu éta biharamunian\nYaincoak éraman du adin édérrian\nHaura ez da géhiago munduco bisian\nAingeruekin dago séruco lorian\nler Mai 1929\n269Oharrak : 01. Lusa : luzaz irakurri behar. 5. Saheska : seaska. Estali : izena da (ohe-estalgia, alegia)\n270Oztibarreko kantuak utzirik, lekuño bat eman nahi genioke Zubiri jaunak kopiatu zuen beste kantu bati : kantu horren entzutea frangotan gertatu zaigu, Ustaritzen, Zuberoan, eta Amikuzen besteak beste. Arrakasta handiko kantua, nunbait. Kantuegietan ez hatzemanik, testua hemen ekartzen dugu. Domintxañeko oillarrak du titulua.\n2721. Bi berset baditut orai éginic\nSujeta ukhenik domintchagnétic\nOillarac ditustéla aras gnaphurturic\nAisoko olllouétan bisiaturic.\nBiba oillar saharra oi ser oillakaria\nBiba oillar handi lepho lusia\n2742. Etchengo oillouetan ez duté gousturik\nNahiago beitusté kampokouetaric\nAtsamaïten dutela oi es da dudaric\nMenturas ez béthi nahi dutenétaric\n2763. Oillouez ere ez dira bethi countentatsen\nOillandac ere dituste gaiski atakatsen\nHaien inousentsias dira baliatsen\nLehouïn baten pare gero aplicatsen\n2784. Orai nahi dianac cambiatu oillara\nDomintchagnen bada mota particulara\nArasas handi eta ilhun coloria\nOillouen jocatséko pare gabia\nOctobre 1929 Refrain Fin\n279Oharra : 1. gnaphurturik : ‘ñapur’ erraiten da aizoan usu sartzen den kabaleaz bai eta ere jendeaz. Ikusten da 'lapur' hitzaren aldakia dela. 2. Etchengo ; forma honek ongi erakusten du Zuberoko morfologiaren eta Baxe-Nafarroko fonologiaren gurut-zamendua, oraindik ere Domintxinen hain zuzen eta auzo-herrietan entzun ditekeen forman. 3. Aplicatsen : errannahi gordina du : 'jokatu', 'apaindu' adierazten du. Bardozen adiera beraren entzutea gertatu zaigu, hain zuzen oiloari aplikatzen omen zaion hegazti harrapakari batez.\nCharles Videgain, « Joañes Castet-en-Kantu Kahierra (Oztibarre, 1936) », Lapurdum, 2 | 1997, 129-159.\nCharles Videgain, « Joañes Castet-en-Kantu Kahierra (Oztibarre, 1936) », Lapurdum [En ligne], 2 | 1997, mis en ligne le 01 septembre 2010, consulté le 02 juillet 2022. URL : http://journals.openedition.org/lapurdum/1809 ; DOI : https://doi.org/10.4000/lapurdum.1809


Osu! Tatakae! Nippon!: Well I Blame The Parents\nHmm, we all should have such health issues.


Elkano Fundazioak mendeurreneko programazioaren zati bat aurkeztu du (en Urola Kostako Hitza)\nSan Telmo Museoan agerraldia egin dute Elkano Fundazioko zenbait ordezkari politikok, 2019-2022 eperako programazioaren zati bat iragartzeko. Lankidetza sareak sortzeaz gain, etorkizunerako ondarea uztea du helburu fundazioak.\nEnlace: Urola Kostako Hitza\nJoan Sebastian Elkanok 1519-1522 bitartean emandako lehen mundu biraren bosgarren mendeurrena ospatu, eta horren harira, hainbat ekimen antolatzeko asmoa dute Elkano Fundazioa osatzen duten erakundeek. Itsasoak lurraldearen garapen ekonomikoan eta sozialean izan duen garrantziari balioa eman nahi diote, nabigatzaile getariarraren figura historikoa eta bere ondorioak nabarmenduz.\nDatozen hiru urteetako helburuak aurkeztu dituzte gaur Elkano Fundazioa osatzen duten erakundeek Donostiako San Telmo Museoan egindako agerraldian. Bertan izan dira Getariako alkate Nika Lertxundi, Gipuzkoako Diputatu Nagusi Markel Olano, Ekonomiaren Garapen eta Azpiegituretako Sailburu Arantxa Tapiak eta fundazioko zuzendari Ion Irurzunek.\nLertxundiren hitzetan, “aldaketa garrantzitsuak” eragin zituen gizaterian Elkanoren zirkumnabigazioak, gizartearen eta historiaren garapena aldatuz. Besteak beste, industria, ontzigintza, elikadura, pentsamendua eta kultura aipatu ditu Getariako alkateak.\nEraldaketa eremu horien inguruan aritu dira Markel Olano eta Arantxa Tapia, Elkano Fundazioko patronatuko kideak. Olanok azaldu duenez, jakinmina sortzeko bokazioarekin egiten du lan fundazioak. Elkanori eta munduari bira eman izanari eta horren eraginari buruzko kuriositatea sortzeaz gain, etorkizuna proiektatzeko heldulekuak sortu nahi dituzte. “Elkanori eta lurraren inguruko lehen itzuliari buruz gauza gutxi dakigu, eta horregatik, lehen ahaleginak lan akademikoa burutzea eta ikerketa historikoan sakontzea izango da”, iragarri du Gipuzkoako Diputatu Nagusiak. Era horretan, oinarri zientifiko sendo batekin garatu nahi dituzte proiektuak.\nHorren harira, doktoretza tesiak abiatu nahi ditu fundazioak EHUrekin elkarlanean. Elkano Katedra ere sustatu nahi dute, Etxepare Institutuarekin. Horrez gain, 2019. urtean zehar, euskaldunei eta nabigazioari buruzko nazioarteko kongresua antolatuko dute. Azkenik, Elkano pentsamendu eskola abiatuko dutela jakinarazi dute: egungo gizartearen balioei buruz hausnartzeko eta kultura zein giza garapena bermatzeko gogoeta egiteko eskola. Ezagutza akademikoa garatzeko, material akademikoa sortu eta hainbat jarduera antolatuko dituzte: ipuin edo aldizkariak, mintegiak, dokumentalak zein produktu pedagogikoak.\nGarapen ekonomikoari lotutako proiektuak izan ditu hizketagai Arantxa Tapia sailburuak. Itsasoari lotutako lanbideak berreskuratzeko ekimena izan nahi du fundazioak, zentro teknologiko eta lanbide heziketako zentroekin lankidetzan. Itsasoaren zaintza izango da beste ardatzetako bat; teknologiak, ezagutza sareak eta sentsibilizazio nahiz kosta berreskuratzeko jarduerak barne hartuko dituzten proiektuak sustatuz. Elkanoren itzuliak industria eta ontzigintza eraldatu zituela gogoratu du Tapiak: “XVI. mende hasieratik euskaldunak leku nabarmena izan genuen sektore horretan”. Bestetik, gaineratu du bost mende geroago, nazioarteko merkataritza, berrikuntza eta industria jarduera gakoak direla euskal ekonomiarentzat.\nGastronomia eta elikaduraz ere aritu da Tapia. Haren hitzetan, arlo horiek ere leku nabarmena izango dute datozen urteetan antolatuko diren jardueretan. Hazi eta Elika Fundazioekin elkarlanean landuko dute arloa, “jasangarritasunaren ikuspegitik”, beti ere.\nElkano Fundazioa aldi baterako jaio den arren, ondare bat uzteko sortu dela gogoratu du Ion Irurzunek. Hiru ardatz aipatu ditu fundazioko zuzendariak: zabalpena, ezagutza eta lankidetza sarea. Fundazioaren arrakastaren gakoa partaidetzan, lankidetzan eta integrazioan dagoela uste du, eta garrantzizkotzat jo du fundazioak etorkizunerako utziko duen erakundeen arteko harreman sare hori.


Centenario de las Fiestas Euskaras - Ayuntamiento de Elgoibar\nElgoibarko Euskal Jaien mendeurrena 1907-2007\nOndoren azaltzen den egitaraua prestatzeko Udaleko Kultura, Gazteria, Euskara eta Kirol Patronatuaz gain, herriko hainbat talde eragilek parte hartu dute. Hona hemen eragile horiek: Elgoibarko Musika eta Dantza Federazioa, Haritz EDT, Elgoibarko Izarra, Elgoibarko Danborrada, Parrokiako Abesbatza, Udal Musika Banda, Udaleko dultzaineroak, Udal txistulariak, Mauxitxa txaranga, Ongarri zine-kluba, Ongarri argazkilari taldea, Elgojaiotza, Filatelia elkartea, San Bartolome Parrokia, Lagunak Pilota taldea, Ikastetxeak, Euskaltegiak, Bertsozale elkartea, Herriko hedabideak, Txankakua merkatarien elkartea.\nEragile horietaz gain, asko izan dira baita ere norbanako gisa euren laguntza eskaini eta ekarpenen bat egin dutenak. Era berean, ekintza batzuk babestu dituzten erakundeak ere badira: Danobat, Kutxa, Gipuzkoako Foru Aldundia eta Eusko Jaurlaritza.\n2007ko egitaraua, egunez-egun\nElgoibarko egitaraua 1907\nEuskal Lore-Jokoen Kronika\n1907ko egitaraua Filatelia elkartearen liburuxkan/Programa de las Fiestas Euskaras de 1907 publicado por la Asociación Filatélica\nGregorio Mujikak 1907ko Euskal Jaietan Elgoibarren emandako hitzaldia\nDiscurso ofrecido por Gregorio Mujika en Elgoibar durante las Fiestas Euskaras de1907\nEuskal Jaien mendeurrena gogorarazteko logotipoa\nElgoibarko Euskal Jaien mendeurrenaren logotipoa aukeratzeko epaimahaia 2007ko otsailaren 27an bildu zen. Epaimahai hori, mendeurrena gogorarazteko ekintzak antolatzeko sortu den batzordeko zenbait kidek osatu zuten. Era berean, Egur eta Kokoe elkarteko bi ordezkari ere izan ziren bertan.\nElgoibarko Euskal Jaien mendeurrenaren irudi izango den logotipoa Nuria Llorente Aguirre logroñoarrak, lehiaketaren irabazleak, egin du.\nGuztira, hogeita hiru lan aurkeztu zituzten lehiaketa honetara eta irabazi zuen logotipoaren egileak 300 euroko saria jaso zuen.\nELGOIBARKO EUSKAL LORE-JOKOAK EDO EUSKAL JAIAK\nEuskara eta euskal kultura sustatzea zen haien helburua. Mugaz bi aldeetako intelektualak biltzen ziren eta etengabe trukatu ziren kultura mailako ideiak eta proposamenak.\nGipuzkoako Euskal jaietako lehendakaria Laffitte jaunak, 1907an Elgoibarren emandako hitzaldian, zioen bezala, Lore-jokoak euskal kulturako erakundeak dira, eta hargatik probintzia eta udal gorporazioen laguntza jasotzen dute. Eta biziki erregutu zien erakundeoi jarrai zezaten laguntza ematen. Eta aurrerago eransten zuen..."\nPoco a poco, y gracias a la constante propaganda que en su favor viene haciéndose estos últimos años, el antiquísimo y admirable idioma de los euskaldunas que algunos juzgaban muerto ya, va saliendo de la postración y el olvido en que yacía por nuestra criminal indiferencia,..."\nEuskal kulturaren berpizkunde honetan, Euskal Jaiekin batera garrantzi handia izan zuten sortutako kultura-elkarte euskaltzaleek.\nPELLO ARRIETA SORAIZ\nElgoibarren 2005eko urriaren 20an\n1907ko Euskal Jaien domina\nElgoibarko Amesti baserriko Maria Luisa Astigarragak 1907ko Euskal Jaien aluminiozko domina topatu du bere txikitako jostailuen artean.\nMomentuz inor ez da ausartu dominaren jatorria zein izan zen esatera baina, Pello Arrieta historialari elgoibartarrak azaldutakoari eutsiz, “dirudienez, 1907ko Euskal Jaietan baserriko tresnak erakusteko eta erabiltzeko egin zen lehiaketako saridunei banatu zitzaien”.\nEuskal Jaien mendeurrena dela eta, Elgoibarko Udalak dominaren erreplika batzuk egingo ditu, beti ere, “ondare hori ez galtzeko”.\nDominaren neurriak ondorengoak dira:\nDiametroa: 29,4 mm.\nLodiera: 1,75 mm\nMedalla de las Fiestas Euskaras de 1907\nLa elgoibartarra del caserío Amesti Maria Luisa Astigarraga ha encontrado entre sus juguetes de la infancia una medalla de aluminio de las Fiestas Euskaras que tuvieron lugar en la localidad en el año 1907.\nDe momento, nadie se atreve a asegurar la procedencia de la medalla aunque, según la información aportada por el historiador elgoibartarra Pello Arrieta, "al parecer, esas medallas se repartieron entre los ganadores de la feria de maquinaria agrícola y aperos de labranza que se organizó con motivo de la Euskal Jaia de 1907".\nCoincidiendo con la celebración del centenario de las Fiestas Euskaras de Elgoibar, el consistorio de la localidad realizará unas réplicas de la medalla encontrada por Maria Luisa Astigarraga, en cualquier caso, "para que ese patrimonio no se pierda".\nLas medidas de la medalla son las siguientes:\nDiámetro: 229,4 mm.\nGrosor: 1,75 mm.


Gernikako Estatutua 1979an onartu zen eta Trantsizioko labe politikoaren ondorioetako bat izan zen. Euskal gizartea etengabe zegoen mobilizatuta Franco diktadorearen heriotzaren ondoren: amnistiaren aldeko mugimendu indartsua, zentral nuklearren aurkakoa, autogobernua edo independentziaren aldekoa, langile mugimendua, ETAren jardun armatu gogorra... Eta presio lapiko erraldoi horren fruituetako bat izan zen Gernikako Estatutua.\nGernikako Estatutuaren aldeko ekitaldi bat, Gernikako Arbolaren azpian.\n22 urte geroago, Ibarretxe lehendakari jeltzaleak erabaki zuen tresna hark ez zuela balio XXI. mendeko erronkei erantzuteko eta 2001ean Ibarretxe Plana –estatutuaren erreforma– aurkeztu zuen, Lizarra-Garaziren apustu abertzaleak porrot egin ondoren, ETAk su-etena hautsita eta gatazka giro gogorrean. 2004an Estatutu Politiko Berria onartu zuen Eusko Legebiltzarrak. Ezker abertzaleko indar nagusia zen Batasunak gogor egin zuen planaren aurka, baina azkenean legebiltzarrean behar zituen aldeko hiru botoak eman zizkion.\nIbarretxe Lehendakariak erreforma aurkeztu zuen Espainiako Kongresuan, baina honek eztabaidarako ere ez zuen onartu. Ez da samurra legebiltzar baten borondateari mespretxu handiagorik egitea: ezta eztabaidarako ere. Funtsean, aldebikotasuna eta erabaki eskubidea oinarri, autogobernu mailan oso urrats garrantzitsuak zituen estatutu berriak, harreman konfederalerako doinu eta guzti. Baina porrot egin zuen, Madril ez zegoen hura onartzeko prest eta ezker abertzalearen barruan ere desadostasunak gehitzen ari ziren, bai planarekiko bai gatazkatik ateratzeko ereduarekiko ere, geroago argi ikusiko zen moduan.\nLegebiltzarretik at, Loiolako saioa\n2006an iritsiko zen lurreratze pista berria, ETAk su-etena eman zuen eta EAJren, Batasunaren eta PSE-EEren arteko negoziazioak izan ziren Loiolan. Hemen ere Euskal Herriaren autogobernua giltzarri izan zen negoziazioetan, eta aurreakordioa lortu zen erabakitzeko eskubidea eta, EAEren eta Nafarroaren arteko organo bateratuaz. Loiolako saio hartatik gaurdaino, estatutuaren erreformaren gurpilak presioa galdu du urtetik urtera, paradoxikoa bada ere baita 2011n ETAk armak utziko zituela iragarri ondoren ere.\n2008an Ibarretxe lehendakariak Eusko Legebiltzarrak onartutako Estatutu Berria eraman nahi izan zuen herritarren kontsultara, baina Espainiako Gobernuak debekatu egin zion eta bere alderdiak ere ez zuen aurrera jarraitzeko inongo interesik erakutsi. Hor bukatu zen Ibarretxeren saioa. Ez haren espiritua, ordea, eta 2018an Eusko Legebiltzarrean EAJk eta EH Bilduk lortutako akordioaren printzipioetan, Ibarretxe planaren adar ugari ageri ziren, horietako asko oraingoan EH Bilduk ekarriak.\n2012ko Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeetan EAJk Iñigo Urkullu aurkeztu zuen lehendakaritzarako eta bere hauteskunde programan legealdiaren amaierarako Gernikako Estatutuaren erreforma agindu zuen. Ez zuen agindua bete. 2016ko Eusko Legebiltzarreko hauteskundeetako programan berriz agindu zuen erreforma, eta honetan saio bat egon da. Bestelako kontua da zein saio mota.\nErreforma kontsultara eramango zuela iragarri zuen Ibarretxek; Madrilek debekatu egin zion.\nPrintzipioak bai, baina testu artikulaturik gabe\n2018an EH Bilduk eta EAJk estatutuaren erreformarako printzipioei buruzko akordioa lortu zuten, funtsean Ibarretxe Planak biltzen zituenak. Oraingoan kontzertu ekonomikoaren printzipioetan sostengatuta, Espainiari kontzertu politikoa eskaintzen zitzaion, aldebiko harremana eta erabaki eskubidea oinarri. Eta printzipioetan amaitu zen EH Bildu eta EAJren arteko elkarlana, gero ez baitzen ahaleginik egin horiek testu artikulatu batera eramateko, nahiz eta legebiltzarreko bi indarren gehiengo handiak horretarako aukera eman (48 eserleku 75etik). Gainera, erabakitzeko eskubidearen aldeko indarrek –EAJ, EH Bildu eta Elkarrekin Podemos– 59 boto biltzen zituzten.\nLehenago EAJk eta EH Bilduk adostutako printzipioekin zerikusirik ez zuen aditu batzordearen esku utzi zen testu artikulatua (legebiltzarreko alderdi bakoitzeko aditu bat). PPk Jaime Ignacio del Burgo izendatu zuen ordezkari; horrek dena esaten du hor lortu zitekeen akordio mailaz. Edo bestela esanda, batzorde hori izan da EAJk testu artikulatua osatzeko erakutsi duen borondatearen termometroa. Emaitza ere halakoxea izan da, ez da akordiorik izan, aditu bakoitzak 2019ko abenduan bere proposamena aurkeztu zuen eta Eusko Legebiltzarrak gaia hurrengo legealdirako utzi du, beste behin ere.\nTrantsizio garaiko presioarekin Gernikako Estatutua lortu zen. Ibarretxe Planaren garaian erabaki eskubidea eta autogobernua estuki lotuak ziren gatazkaren aterabidean, Loiolako negoziazioetan ikusi zen moduan. Gaur egun zer presio du autogobernuaren eltzeak? Euskal gizarteari begira, hutsa. Une honetan gaiak herritarrengan pizten duen grina ikusita, ura apurka berotu eta ohartu gabe hiltzen den igelarena gerta dakioke estatutuaren erreformari, baina alderantziz, berotuz baino hoztuz hil daiteke erreforma. Sua inork astintzen ez badu, hori da irudika daitekeen hipotesietako bat: datozen urteetan autogobernu desioa guztiz izoztea. Baina bada beste hipotesi bat: EAJk eta PSEk erreformarako oinarri berriak adostea eta azkenean gauzatzea, hori bai, Madrilgo bultzada zentralista ikusita, akaso Gernikako Estatutuaren edukietan atzera eginez.\nEspero bezala, adituen taldeak ez zuen testu artikulatuari buruzko adostasunik lortu.\nKanal hauetan artxibatua: Politika | Euskal Autonomia Erkidegoko politika | Alderdi politikoak | Eusko Legebiltzarra


EP - 2018(e)ko ekainaren 28a, osteguna - 13:04etan eguneratua\n"Oso pozik gaude lankidetza ekimen honen emaitzarekin;izan ere, fundazio horrek zeregin garrantzitsua betetzen du gizartean, gure inguruneko gaixotasun neurodegeneratiboen kontrako borrokaren alorrean laguntza behar dutenei babesa emanda", esan du Martínez Berriochoak.\nHorrez gain, gogorarazi du hitzarmena iraunkortasunaren alde harturiko konpromisoetan sartzen dela. "Hala, asmoa da bizi kalitatea eta garapen iraunkorra hobetzen laguntzea", gaineratu du.


Tornozulotik: Donostiarra: Liga denboraldia amaitu da\nDonostiarra: Liga denboraldia amaitu da\nAmaitu da aurtengo KAE-ARC Liga. Kontxaren atarian, hainbat ondorio ateratzeko garaia da hau.\nKontuan hartzekoa da iaz eta aurten taldea eratzeko eta bideratzeko prozesuak eta epeak oso desberdinak izan direla, tamalez (ez ditugu xehetasunak eta arrazoiak berriro errepikatuko). Hala ere, emaitzak hortxe-hortxe ibili dira Donostiarra A traineruari dagokionez: aurten 88 puntu lortu dituzte 15 estropadatan (5,86 batez beste), iaz 81 puntu 14 estropadatan (5,78 batez beste). Denboraldian izandako bilakaera ere iazkoaren nahiko antzekoa izan da: sailkapenaren erdialdeko emaitzak lortzen hasi (helburua zen bezala), abuztu hasieran emaitza onenak lortu, eta abuztu amaieran emaitza kaskarrenak; Kontxari begira egindako lan kargaren eraginez, seguruenik. Ea aurten Kontxan iazkoa hobetzerik duten; aurrerapausu baten seinale izango litzateke, datozen urteetan emango omen den jauziaren atari gisa-edo.\nB taldean berriz, gorabehera asko izan diren arren (gertatu behar ez luketen itsusikeriak barne) eta emaitzak erdipurdikoak izan badira ere, ontzat eman beharko da esperientzia, etorkizunari oinarria jartzeko lehen pausua izan delakoan. Harrobiko gaztetxoei lehiaketan murgiltzen hasteko aukera eman die B traineru honek, eta jarraipena izan dezala garapen-prozesu horrek datozen urteetan, benetan garrantzitsua baita hori etorkizuna eduki nahi duen talde batentzat. Hori bai, errepikatu behar ez diren gauzak bazterrean utzi behar lirateke betiko; eta seriotasun eta zintzotasun handiagoak exigitu beharko lizkioke zuzendaritzak hainbat teknikori.\nArraunlariek denboraldian izan duten egitekoa ikusi nahiz gero, hona hemen arraunlari bakoitzak jokatutako estropada kopurua:\nAitor Aranegi 15\nAndima Martinez 15\nEkain Iriarte 15\nHibai Fuente 15\nIbai Sistiaga 15\nJon Lizarralde 15\nPatxi Olabe 14\nAsier Lopez (Pat.) 13\nIagoba Bakero 13\nJon Sardon 13\nIñaki Fraile 11\nGorka Ibarluzea 10\nIñigo Collazo 10\nJon Quintana 10\nAritz Peiro 9\nUnai Iparragirre 8\nTelmo Yurramendi 7\nIon Fidalgo (Pat.) 2\nAnder Iriarte 0\nImanol Brit 0\nHodei Abaurrea 15\nIban Ramos 15\nOier Iurramendi 15\nJon Mayoz 14\nMikel Iradi 14\nXabier Zubiri 14\nAndoni Lizaso (Pat.) 13\nLander Clemente 13\nMauricio Barros 13\nRicardo Ponce 13\nXabier Lezertua 13\nAsier Urdangarin 12\nAitor Casis 11\nNikolas Yurramendi 8\nEkaitz De Ibero 7\nJokin Egaña 6\nAlberto Domingo 5\nXabier De Diego 5\nElias Arruabarrena 2\nManu Roteta (Pat.) 2\nEgilea: Tornozulotik - 23:22\ntimonel 8/31/2009 1:12 a. m.\nAnimo mutillak. Naiz eta lehengo urteko antzekoa egin, oraindik kristoneko "kontxa" dezute(degu), zuen partez borondatea ikusi nahi degu, gaur egun arrauna maila altua dago puntako taldeetan. Baina zuen partez, pertsonalki, gogor emateko nahia ikustera joango naiz.Animo beraz, eta aupa Donostiarra. AUPA UK\nSoziedadeak Donostiarrarekin bat eginez


Irungo Harera Sarea | Angula Berria\nHasiera » Irungo Harera Sarea\nIrungo Harera Sarea\nBilatu albiste bat\nGehiago irakurriMigrante bat ospitalean da, trenbidera erori ondoren -ri buruz\nIrungo Harrera Sarearen egutegi berria salgai\nZKA argitaratua 18 / Abe / 2021\nUrtero bezala Irungo Harrerak egutegi bat jartzen du salgai. IHSren azken urteko lanaren irudiekin osatutako egutegia. Egutegiak 8 euroko balioa du. Egunero erosi ahal izango da goizeko 10etatik eguerdiko 12etara San Juan Plazan.\nGehiago irakurriIrungo Harrera Sarearen egutegi berria salgai -ri buruz


Arteagabeitia Eskola: "Aste Alai" hasi da!!!! Ha comenzado la "Aste Alai"!\nastelehena, ekainak 16\n11:30etan "Aste Alai"-ri hasiera eman diogu. Balki eta bere laguntzaileak agertu ondoren, 4.mailakek dantza egin dute, 6. mailakoek bertsoak bota dituzte, gurasoek puxikak bota egin dituzte lehioetatik eta zekartzaten mezuak bihotz handi batean itsatsi ditugu. Oso hasiera polita izan da!!!!!\nA las 11:30 hemos dado comienzo a la "Aste Alai". Después de la aparición de Balki con sus ayudantes, los de 4º nos han ofrecido un baile, los de 6º han cantado un versos, los padres-madres han lanzado unos globos por las ventanas y hemos pegado los mensajes que traían en un gran corazón. ¡Ha sido un buen comienzo!.


Atzeratu egin dute Tolosako Gazte Asanbladako kide baten aurkako epaiketa\nApirilean jarri zuten martxan gaztetxe berria Tolosan, 2016an Ertzaintzak desalojatutako espazioa, Ezpala, berriro birjabetuta. Egunean bertan jarri zuen salaketa eraikinaren legezko jabeak, eta gazte asanbladako kide batek maiatza amaieran jaso zuen epaiketa baten jakinarazpena. Irailean epaituko dute, data zehaztu ez badute ere.\nArgazkia: Tolosako Gazte Asanblada\nTolosako Gazte Asanbladako kideek apirilaren 22an birjabetu zuten berriro Ezpala gaztetxea, Tolosan (Gipuzkoa). Hala, duela hiru urte Ertzaintzak bortizki desalojatutako eraikinean sartu ziren berriz, gaztetxe berriaren proiektua martxan jartzeko. "Hainbeste denbora eta gero Tolosako asanbladako kideok lortu genuen gure, zein beste hainbat eragileren jardunbidea aurrera eramateko langileon kontrolpeko gune izango zen gaztetxea okupatzea", azaldu dute.\nUztailean argitaratutako adierazpenean, azken hilabeteotan "auzolanen bidez" Ezpalan egindako lana azpimarratu zuten asanbladako kideek, "langileok gure jarduna aurrera eramateko gune eroso bilakatu" asmoz egindakoa, hain zuzen. Hitzaldiak, kontzertuak, tailerrak edota bertso saioak antolatu dituzte bertan, eta Maiatzak 1 Langileontzat dinamika edota Borroka Astea garatzeko aukera ere izan dute: "Inmobilismotik ekintzaletasunera igaro gara".\n"Hainbat gaitasun gureganatzeaz gain, elkarrengandik ikasteko tartea izan dugu", adierazi dute. Bestalde, gogoan izan dute gainontzeko herrietatik jasotako "elkartasuna" eta "Errakiko kideek eskainitako laguntza", "klase elkartasunaz dena baita posible".\nBaina ispiluaren alde batek kontrako aldea islatu dezake, eta hala gertatu da Tolosan ere. "Lehen asteetan ez genuen gure etsaien berririk jaso, alegia, ez genuen jabearen edota herria errepresentatzen duen botere burgesaren berririk jaso", diote. Dena den, maiatzaren 27an, udal hauteskundeen hurrengo egunean, "epaiketa baterako hitzordua zehazten zuen eskutitza" jaso zuen asanbladako kide batek.\n"Itxuraz, jabeak salaketa jarri zuen eraikina okupatu genuen egun berean. Ezpalako kideok okupatu eta hilabete beranduago izan genuen salaketaren berri. Beraz, ez da kasualitatea hauteskundeen ondorengo egunean iristea eskutitza", adierazi dute.\nHasiera batean epaiketa irailaren 3an izango zela jakinarazi bazuten ere, data atzeratu dute epaitegiek. Hala, eguna zehaztu ez badute ere, ustez irailean epaituko dute Tolosako Gazte Asanbladako kidea, Ezpalaren birjabetzea dela-eta. "Ordura arte zein ordutik aurrera Ezpala arriskuan egon arren, argi dugu Ezpalak bizirik jarraituko duela, tinko eta indartsu", azaldu dute asanbladakoek: "Langileonak diren guneak defendatzen eta Gaztetxeen Loraldiaren parte izaten jarraitu nahi dugu. Edozein mekanismo errepresibo jarriko dute martxan, baina ez gaituzte indargabeturik utziko".\n"Ez diogu utziko botere burgesari gehiago gainjartzen, eta sutsuki babestuko dugu geurea den espazioa", gehitu dute. Bestalde, Ezpalara bertaratzera dei egin dute.\nAbsolbitu egin dute Ezpala gaztetxearen okupazioaren harira epaitu zuten gaztea\nMobilizazioak egin zituzten atzo Tolosan, Ezpala gaztetxearen aurkako epaiketa salatzeko\nEzpala gaztetxearen aurkako epaiketaren egunean elkarretaratzera deitu du Tolosaldeko Gazte Fronteak\nEzpala gaztetxearen defentsan antolatzeko deia luzatu dute, epaiketaren data jakin berritan\nTolosaldeko Gazte Frontea: "Ez diegu beren atzaparrak gure espazioetan sartzen utziko"


EAJ-PNV: Posta bidezko boto arrunta - Hauteskunde Orokorrak 2019\nERROLDAN INSKRIBATZE ZIURTAGIRIA ESKATZEA.\nHAUTESKUNDE AGIRIAK HAUTESLEARI BIDALTZEA.\nHAUTESLEAK BOTOA DUTEN GUTUNAZALAK BIDALTZEA (KONGRESUA eta SENATUA)\nBotoa emateko modalitate hau hautesle izateko baldintzak betetzen dituzten pertsona guztiek erabil dezakete, bozketa egunean, hau da, azaroaren 10an, botoa ematea dagokien herrian ez, baina Espainiar Estatu barruan egongo direla aurreikusten badute.\n2019ko irailaren 24tik urriaren 31ra bitartean\nProzedurari hasiera emateko Hautesle Errolda Bulegoaren Probintzia Ordezkaritzan egin behar da ziurtagiriaren eskaera, edozein Posta bulegotan egin daiteke.\nKontuan hartu behar da esandako eskaera norberak egin behar duela, hautesleak berak joan beharko du jatorrizko NAN erakutsiz,ez baita fotokopiarik onartuko. Posta bulegoko funtzionarioak eskaria egiten duen pertsonaren nortasuna eta zinadura egiaztatuko ditu.\nBehin eskari orria beteta, Posta bulegoak hiru eguneko epean dagokion Hauteskunde errolda bulegora bidaliko ditu hartutako agiri guztiak.\nHautesleak bidalitako eskaera hartuta, Probintziako Bulegoak hauteslearen inskripzioa egiaztatuko du eta erroldan dagokion oharra jasoko du hauteskunde egunean ezinezko izan dadin botoa zuzenean ematea.\nGogoratu egin beharra dago nahiz eta prozesua bertan behera utzi, posta bidezko botoa egiteko tramitazioa hasteak berez esan nahiko duela ezinezkoa izango dela 2019ko azaroaren 10an botoa zuzenean ematea.\n2019ko urriaren 21tik azaroaren 4ra bitartean\nHautesle Errolda Bulegoak hauteskunde agiriak posta ziurtatuz bidaliko ditu, esandako epe barruan hautesleak aurreko fasean errolda agiria eskatzeko orduan eman duen helbidera.\nKongresurako alderdi eta koalizio guztien boto orriak (zuriak) eta Senaturako boto paper bakarra (sepia) eta Kongresurako (zuriak) eta Senaturako (sepia) gutunazalak.\nposta bidezko botoa egiteko eskatu duen hautesleari botoa emateko dagokion Mahaiaren helbidea duen gutunazala.\nBehin agiri guztiak hautesleak eskakizuna egiterakoan eman zuen helbidera edo,hori izan ezean, erroldan zehazten zen helbidera bidali ezkero, posta bidezko botoa emateko hirugarren atala heltzen da, hau da ziurpeko posta hartzea.\nLegeak ezartzen du interesatuak hauteskunde agiriak jaso direneko ziurtagiria izenpetu behar duela eta, horretarako, bere nortasuna egiaztatu behar duela.\nPostaria heltzen den momentuan interesatua posta bidezko botoa egiteko eskakizunean emandako helbidean ez badago, Posta Bulegoak ohar bat bidaliko dio interesatuari bulegora bertaratu dadin agiriak jasotzera, kasu honetan ere bere nortasuna egiaztatu beharko du aurretik.\n2019ko urriaren 21tik azaroaren 6ra bitartean\nLUZAPENA: 2019ko urriaren 21tik azaroaren 8ra bitartean\nHauxe da posta bidezko boto arrunta tramitatzeko azken fasea.\nHautesleak Kongresurako EAJ-PNVren boto orria (zuria) eta Senaturako paper bakarra (sepia) hartuko ditu. Senaturako paperean aldarrikatuta dauden alderdi eta koalizio guztiak agertzen dira eta x bat markatu beharko du EAJ-PNVren hiru hautagaien izenaren aurretik dagoen kutxatxoan. Ondoren, boto bakoitzari dagokion gutunazalean sartuko ditu ( Kongresurako zuria eta Senaturako sepia) eta itxi egingo ditu.\nAzkenik, hautesleak azken gutunazal hau presazko posta ziurtatuz bidaliko du 2019ko azaroaren 6a baino lehen (azken eguna); kontuan hartu behar da gutunazal honek ez duela frankeorik behar.


"Kontseilari naizen bitartean asko hitz egin eta entzun beharko dut".\n2019ko abenduaren 06a, ostirala | Ordua Euskal Herrian 18:53:22\n1995eko urtarrilaren 29a\nMari Karmen Garmendia Kulturako sailburuari elkarrizketa\nMari Karmen Garmendiari euskal kulturak igorritako eskaeren lekuko izan zen ARGIA joan den astean. Aste honetan, berriz, Lakuara hurbildu gara, kontseilariak hizkuntz politika, aurrekontu eta kultur politikaren inguruan dituen asmo eta kezken jakitun izateko. Bulegoko mahaia paperez gainezka, eta bi Jose Mari, Zeberio eta Agirre lagun dituela urratu du Garmendiak lau urteko ibilbidea.\nOsatuta al dago Kultura Sailaren organigrama?\nOraindik ez dago egitura dekreturik, horretantxe ari gara lanean baina bi eremu nagusi izango ditu: Hizkuntz Politika, Jose Mari Zeberioren esku geratuko dena, eta bestetik Kultura, Gaztedia eta Kirola Jose Mari Agirreren esku. Horietaz gain, hainbat erakunde daude kulturari atxikiak: Euskadiko Orkestra, Hezkuntza Fisikorako Institutua, HABE eta noski, EITB; honek izaera propioa duen arren, kulturari lotua dago. Gaztedi eta Kirolaren sailordetza kendu egin da eta orain Jose Mari Agirreren esku geratu da.\nZuzendaritzako postuak nork beteko dituen erabaki al duzue?\nIzendapen batzuk eginak daude, Jose Mari Zeberio eta Agirrerena... Datozen asteetan, taldeak osatuta izan nahiko nituzke. Jaurlaritzatik kanpo bakarren bat edo beste etorriko da baina Jaurlaritza barruan nirekin urtetan jardundako jendea ere izango da.\nHizkuntz Politikako Idazkaritzan aritu zara orain arte. Arlo honetan aurrerantzean nondik enfokatuko dituzu lehentasunak?\nIazko apirilean Legebiltzarrean esandakoaren ildotik joango dira, transmisioa, lagunartearen zeregina, hiztun berriak eta erabilera eremu berriak landuz. Han esandako zerbait mamitzen ari gara jada: Hizkuntz Politikaren baliabideak -nahiz diruzkoak, nahiz legezkoak nahiz giza baliabideak- bateratu eta berregituratzen ari gara bete-betean. Jaurlaritzari dagokionez, Irale programa Hezkuntzaren esku zegoen eta hor jarraituko du, baina gainontzekoa Kultura Sailaren babespean geratuko da.\nEuskalduntze afalbetatzea eta hizkuntz politikaren berregituraketaren premiaz hitz egin da. Zertan mamituko da hori?\nLur hartzen utz iezadazue. Aurrerapausoak egin behar ditugu, baina lehendik alor honetan dugun informazioaz, ezagutzaz, eta iritziez gain, orain horretan zer esatekorik dutenekin harremanak sakontzea funtsezkoa da. Urte hauetan egin dena garrantzitsua da oso, baina aldatuz joan den egoeretara moldatu eta hainbat erabaki hartu behar izan ditugu. Garai hauek eskatzen dituzten erantzunak emateko bidea jarri behar dugu, lehentasunak finkatuz eta ditugun baliabideak ahalik eta ondoen erabiliz. Inertziak astintzea komeni da, ezin baitugu lehengoari lotuta egon.\nEuskararen Aholku Batzordearekin zer gertatuko da?\nAsmo sendoa dugu datozen hilabeteetan, Euskararen Aholku Batzordea gauzatu dadin. Euskararen Aholku Batzordeak bide bat egin du, historia bat badu eta guri garai hauetara egokitzea dagokigu.\nHizkuntz politikaren alorrean, orain arte politika bat baino gehiago sumatu dira. Berdin izango al da orain ere?\nZenbat buru, hainbat aburu. Berregituraketa egiteko aukera izateak, mesede egingo duelakoan nago. Jaurlaritza barruari dagokionez, bestalde, Hezkuntza Saila EAren esku izateak edo sozialisten aldetik Ramon Jauregi bezalako gizon bat izateak benetan lagunduko duela uste dut. Alderdien jarrera eta iritziez gain, gizabanakoon jarrera eta iritziek garrantzi handia dute.\nZer nolako integrazioa emango da Gobernu eta diputazioen egitasmoen artean?\nArrasto nagusiak esanda utzi genituen eta orain hori gauzatu egin behar dugu. Aldaketen atarian egon gaitezke, hauteskundeak baitatoz, baina gure asmoa diputazioekin elkarlana bultzatzea da. Era horretan, izan daitezkeen bikoiztasun eta errepikapenak ezabatuko lirateke. Dugun ardurari ahalik eta ondoen erantzuteko, erabakiak hartu behar ditugu. Dirua ere, esaterako, konta ahala dugu eta beraz, ondo erabiltzea beste erremediorik ez daukagu, eta modu berean pertsonen eginkizunak.\nJaurlaritza baino gertuago daude bai diputazioak eta baita udalak ere herritarrarengandik. Begibistakoa da, beraz, zenbait eginkizun Jaurlaritzari dagozkiola baina beste zenbait foru aldundiek eraman behar dituztela aurrera. Zailtasunak topatuko ditugu baina azkenean elkarlanerako arrasto batzuk martxan jartzeko gai izango gara.\nHerri mugimenduei eta ekimen pribatuei zer leku aitortuko diozu kultur politika garatzerakoan?\nBeti saiatu gara hitz egiten eta ahal zen neurrian akordioetara iristen. Gizartetik datorrena eta erakundeetatik egin behar dena sakabanatuta erabili ordez, indarrak eta baliabideak batzera jo behar dugu.\nHitzez onartzen zaien ordezkaritza hori, baina, estatus baten bidez bideratuko al duzue?\nOraindik ez naiz gauza gai hauetaz zehatz-mehatz mintzatzeko. Ez daukat ur bedeinkaturik dena bat-batean konpontzeko. Nolako jarrera dugun azaltzen ari naiz. Eremu horren ardura lehen nik nuen, orain, berriz, neure baitan baina Jose Mari Zeberiok du eta nik oso aintzakotzat hartuko dut berak egingo duena.\nKultur munduari zein osasun ikusten diozu, zein lehentasun jarriko dituzu?\nOso gogoan hartu nahi dut herri honen aniztasuna, era askotatik begiratuta. Uste dut, kultur politika batekin aurrera egiteko hori ezinbestekoa dela. Gizarte ekimena eta erakundetik datorrena ezin da sakabanatuta planteatu; elkarrizketa eta lankidetza bultzatu behar dira. Kulturan lehentasunak zehaztu beharko ditugu, esku artean duguna ikusi eta nora goazen, zeri heldu behar diogun eta zeri ez aztertu.\nHizkuntz politikaren ardura izan dudanean ordu asko igaro ditut batzuekin zein besteekin hitz egiten. Kultura arloari begira ere, entzun egin behar dut, asko entzun behar dut. Dagoeneko hasi naiz entzuten eta hemen nagoen denbora guztian egin behar dut hori.\nJoseba Arregik egindako bideari jarraitu behar al diozu edo aro berria hasiko da zurekin?\nLapikoa egosten harrapatu nauzue, gaur egin baitugu aurrekontuei buruzko lehen bilera. Gestio plana, zein baliabide ditugun eta horiekin nora edo zertara irits gintezkeen eztabaidatzen ari gara. Ikaragarrizko garrantzia du gure herria barrutik eraikitzeak. Herri hau barrutik eraikitzeko gai garen neurrian, hortxe azalduko da gure izaera.\nHorrekin batera, ezinbestekotzat jotzen dut Euskal Herria bere osotasunean hartzea. Iparraldearekin harremanak sarritan eta estuak izan ditugu. Lankidetza hori bultzatzen jarraitu behar dugu, baita Nafarroari begira, eta beste hainbeste diasporarekin. Oso gutxi dakigu diasporaz eta azken batean, guztiok herri batekoak gara. Hor ere gauza asko egin dira baina askoz ere gehiago dauzkagu egiteko. Leihoak eta ateak zabalik izan behar ditugu, besteek hemen zer dagoen ikus dezaten, eta era berean guk hemendik kanpora zer dagoen ikus dezagun. Arazoak eta kezkak tartean izan arren, euskal kulturan gauza interesgarriak ditugula ezin ukatu. Oso aintzakotzat hartu behar dira azken urteotan kultur arlo desberdinetan nabaritutako garapena.\nBenetan desio dut geure geureak izan diren hainbat balore aintzat hartzeko gaitasuna izatea. Askotan kanpora begiratu dugu eta gurea eta itxurazkoa zena ahaztu. Kultura ere bada Jose Migel Barandiaranek idatzita utzi zuen hura: Â«Herri batek bizitzan zehar egunero sortzen zaizkion galdera eta arazoei ematen dien erantzunaÂ».\n18 mila milioi pezetako aurrekontua duzu eta aho asko jaten emateko. EITBk, esaterako, asko irensten du...\nArazo horiei guztiei aurre egin behar diegu. Aldi berean, lehentasunak jarri eta behar bada beste partaidetza batzuk ere bilatzen ahalegindu behar dugu.\nSubentzioen politikarekin zer gertatuko da? Orain dagoen sistemak jarraituko al du?\nOraintxe ari gara, ditugun baliabide, helburu eta egoera gogoan hartuta zer egin dezakegun neurtzen. Hala ere, ARGIAko azken alea arretaz irakurri eta bertan zer eskatzen didaten kontuan izango dut.\nOliverik duela gutxi aitortu du A eredua aldatu egin behar dela.\nNik aspaldi esan nuen hori. Legebiltzarrari ere kezka hori agertu nion eta bi gauza esan: gurasoek eskubide osoa dute A, B edo D eredua aukeratzeko. Bistakoa da, ordea, azken urteotan gurasoek B eta D ereduak hautatu dituztela. Egia da, guraso zenbaitek A eredua nahi dutela eta hori errespetatu egin behar da. Horrekin batera, Legebiltzarrari A ereduaren hobekuntzarako hainbat neurri azpimarratu nizkion. Inaxio Oliverirekin, kontu hau benetan aztertu eta bideratuko den itxaropena dut.\nPETRIKORENA, J.J./ARTOLA Maite


Bilboko emakume etorkinak autortu ditue - Bizkaie! - Uriola.eus\nBilboko emakume etorkinak autortu ditue\nBizkaie! 2019-12-19 10:19 Kultura-aisialdia\nStella Maris García Ardiles; María Teodocia Juncay Morocho; eta Luz Elena Villegas Sánchez dira sarituak.\nEtorkin guztiek Bilboko gizarteari egiten deutsien ekarpena eta egiten daben lana nabarmendu ditue. Udal ekimen hau Immigrazino Gaietarako Bilboko Kontseiluak bultzatzen dau, eta haren helburuen artean emakume migratzaileek Bilboko bizitza sozial eta publikoan daben garrantzia nabarmentzea dago, baita erreferentziazko agertokiak ezartzea eta dibersidadea aintzatestea be.\nOndokoak dira sarituak: Stella Maris García Ardiles, emakume politikarien atalean; María Teodocia Juncay Morocho, emakume ekintzaileen atalean; eta Luz Elena Villegas Sánchez, emakume aldaketa-eragileen emakumeen atalean.\nBilboko Udalak mezuak udalaren sare sozialen bitartez zabaltzeko ikus-entzunezko kanpaineari ekin deutso eta zortzi hautagaiek euren testigantzak azaldu ditue. Immigrazioaren Tokiko Behatokiak adierazo dau, 2019an, kanpotarrak diran eta Bilbon erroldautako pertsonen % 50 emakumeak dirala.\nItziar Urtasun Lankidetza, Bizikidetza eta Jaietako zinegotziak emakumeek egiten daben lana azpimarratu dau. Ekitaldian Bilboko emakume etorkinen aintzatespena egin da, lehenengo aldiz. Udal ekimen hau Immigrazino Gaietarako Bilboko Kontseiluak bultzatzen dau, eta haren helburuen artean emakume migratzaileek Bilboko bizitza sozial eta publikoan daben garrantzia nabarmentzea dago.\nBilboko Udalak eta Immigrazio Gaietarako Bilboko Kontseiluak Migratzaileen Nazinoarteko Egunaren ospakizunagaz bat egin dabe. Data hori egun garrantzitsua da Herritarren eta Aniztasunaren II. Udal Planaren arabera, eta egun hau ospatzea udalaren konpromisoetako bat da, kultur artekotasuna tokiko ekintzan printzipio transbersal lez txertatzeko helburua betezeko. Gauzak holan dirala, ospakizunean indar berezia hartzen dabe ondoko helburuek: udalerrian kultur aniztasuna erakustea, eta kultur artekotasunaren balioa aintzatespen publikorako erispidetzat hartzea.\nBilboko emakume etorkinen aintzatespena egin da, Immigrazino Gaietarako Bilboko Kontseiluak bultzatuta. Bilbon etorkin asko dago, ekarpenak egiteko kapaz diranak eta gehientsuenak emakumeak dira, familien eta beste talde sozial batzuen ongizatearen eta garapenaren motor.\nSaritutako personek Iñaki Arce Sagardui artista bilbotarrak egindako obra original bat eta diploma bana emon jake.\nInmigrazinoaren tokiko behatokiaren 2019ko ikuspegia\nUdalerrian dagozanuden atzerriko biztanleen datuak urtero eguneratzen ditu, bilbotarrek immigrazinoari buruz dituen pertzepzino, balio eta jarreren barometroa da. Bilboko auzoetako azterlanak eta uriko bizikidetza eta integrazinoa baldintzatzen dituen egoera edo kolektibo jakin batzuen inguruko azterlanak egiten ditu. 2019ko ikuspegiak zenbait zifra erakusten ditu. Ondokoak dira garrantzitsuenak:\nBilbon bizi diran atzerriko jatorriko personen portzentajea % 12,9 zan 2019an (44.745 persona), igazkoa baino portzentaje apur bat handiagoa. Gehienak (% 75,6) latinoamerikar jatorrikoak dira, % 61,8 emakumeak. Kolonbia, Bolivia eta Maroko dira atzerriko jatorririk garrantzitsuenak udalerrian. Gaur egun, Bilbon erroldautako eta atzerriko jatorriko personen % 54,1 Latinoamerikako herrialde batean jaioa da.\nInmigrazino Gaietarako Bilboko Kontseilua\nKide anitzeko organoa da, aholkuak eta informazinoa emoten ditu eta etorkinen alkarteen eta udalerriko jarduera politikoan, ekonomikoan eta sozialean, gizarteratze eta bizikidetza-politikak lantzen dabilen gainerako eragileen partaidetza demokratikoa ziurtatzeko asmoz sortu zan.\nMigrazinorako Euskal Itun Soziala\nEAEko eremuan, zemendiaren 30ean jentaurrean aurkeztu zan Migrazinorako Euskal Itun Soziala: Jaso gura geunkena eskaintzea. Ekitaldi honetan euskal erakundeen ordezkaritza zabal batek parte hartu eban, baita Bilboko Udalak eta migrazino-fenomenoen inguruan jarduten daben gizarte-erakunde ia guztietako ordezkariek be.\nItunak gogorarazoten deusku emakumeak ikusezinak dirala migrazinoari buruzko diskursoan, besteak beste, gizonak diralako protagonista migrazinoaren diskurso tradizionalean. Emakumeak, barriz, agente independente dira eta migrazino-proiektu autonomoak ditue.