Йәшлек хатаһы булған өсөн генә балаларҙы тормош упҡынына ташламайыҡ!\n5 Март 2019, 13:07\nНиһайәт, һинең йөрәгеңде ярып, донъяға «Мин тыуҙым!» тип һөрән һалып, үҙ бәхете, ашар ризығы менән сабый тыуа. Туғыҙ ай буйы түңәрәк ҡорһағыңды һыйпай-һыйпай иркәләп-һөйөп, наҙлы һүҙҙәреңде йәлләмәй, уның менән һөйләшәһең, бына-бына матур күҙҙәрен һиңә тултырып ҡарар бәләкәсең тыуыр, тип көтәһең…\nНамыҫығыҙ етем ҡарашын еңә алырмы?\nйәки Йәшлек хатаһы булған өсөн генә балаларҙы тормош упҡынына ташламайыҡ!\n«Бала – бауыр ите», «Йөрәк телеп сыҡҡан бала икән», «Балаңдың балаһы балдан татлы» кеүек мәҡәл-әйтемдәр күп беҙҙә. «Әсә күңеле – балала, бала күңеле – далала» тип тә әйтәләр. Эйе, башҡорт ғаиләләре элек-электән ишле булған. Һуңғы йылдарҙа уларҙың һаны бер йәки икегә ҡалғайны ла, Аллаға шөкөр, “Әсәлек капиталы” программаһы эшләй башлау менән тыуым тағы артты. Шуға ла бөгөн демографик хәл яҡшырҙы тип ауыҙ тултырып әйтергә була, шикелле. Балалар баҡсаларына сират, дауаханала этеш-төртөш, урам тулы коляска эткән әсәләр, бала табыу йорттарында ла ауырлы ҡатындар байтаҡ, хатта урындар ҙа етмәй китә. Атаһы һәм әсәһе етәкләгән баланың шат йылмайып урамдан үтеүенә ҡыуанып ҡарап ҡалаһың. Әммә миҙалдың ике яғы булған кеүек, бала табып, нисек булһа ла үҫә ул, тип ҡараусылар ҙа бар шул... Уның әсе һағыштарға һалған, күпме ғүмерҙәрҙе юҡҡа сығарған, бәләкәстәрҙе иртә өлкәнәйткән, тормоштоң әсеһен-сөсөһөн, һәр төрлө михнәттәрен татытҡан, атай-әсәй тәрбиәһенән һәм иркәләүенән мәхрүм иткән етемлек тигән яғы ла була.\nЕтемдәр нисек барлыҡҡа килә? Баланан баш тартыуҙың сәбәбе нимәлә? Мәҡәләлә ошо һорауҙарға яуап эҙләмәксебеҙ. Әлегә уның башланғысын эҙләп ҡарайыҡ. Ғәҙәттә, үҙҙәренең ауырға ҡалғанын белмәй йөрөгән ҡыҙҙар абортҡа бара алмай. Тапҡан балаһын да алып ҡайта алмай, сөнки әсәһе белһә лә, атаһынан, кеше һүҙенән ҡурҡалар. Бындай ҡыҙҙарын өйгә индермәгән атайҙар ҙа күп. Уларҙы ла аңларға була: бынан һуң ул ни йөҙө менән кеше күҙенә күренер? Һәр кем уға: «Һинең ҡыҙың уйнаштан бала тапҡан», йәки “Тағы бер “кәкүк әсә” өҫтәлде” тип әйтер төҫлө. Йә булмаһа, уның үлеп яратҡан егете баланы табыу менән уны ташлап китәсәген белдерә, шуға ла баланан баш тартырға тура килә. Шулай итеп, туғыҙ ай ваҡыт үтеп тә китә.\nНиһайәт, һинең йөрәгеңде ярып, донъяға «Мин тыуҙым!» тип һөрән һалып, үҙ бәхете, ашар ризығы менән сабый тыуа. Туғыҙ ай буйы түңәрәк ҡорһағыңды һыйпай-һыйпай иркәләп-һөйөп, наҙлы һүҙҙәреңде йәлләмәй, уның менән һөйләшәһең, бына-бына матур күҙҙәрен һиңә тултырып ҡарар бәләкәсең тыуыр, тип көтәһең… Тик һәр кемдә лә бындай түҙемһеҙләнеп көтөү, шатлыҡ тойғоһо булмай шул. Ни өсөнмө? Сөнки уның тыумаҫ борон яҙмышы билдәләнгән: ул ташландыҡ бала буласаҡ. Осраҡһыҙ рәүештә ауырға ҡалған ҡыҙ-ҡатын икенсегә мотлаҡ бала табасаҡ. Әммә бәхетле ғаиләлә, бер-береһен яратҡан ир һәм ҡатын донъяһында. Ә был бала ни бары түлһеҙ ҡалыуҙан ҡурҡып йәки аборт ваҡытын үткәреп ебәреү хатаһы ғына. Хата?! Тап ул яҙмыштарҙы әсе елдәр ҡаршыһына ҡуя, аҡтыҡ йәнде ала, бәғзе саҡта ҡанға батырып, үлем менән йөҙгә-йөҙ осраштыра. Әгәр ҙә һине бәләкәй саҡтан берәй һәйбәт кенә ғаилә алып тәрбиәләһә, тимәк, һин – бәхетлеһең. Ә балалар йортона эләкһәң? Үҙ йүнеңде үҙең күрергә мәжбүрһең.\nРеспубликабыҙҙа киҫкен торғонлоҡ барған 90-сы йылдарҙа Тимур биш йәшендә балалар йортона эләгә, үкһеҙ етем булып, атай-әсәйһеҙ ҡалып. Тормоштоң әсе-сөсөһөн тиҙ татый, өҫтәүенә өлкән йәштәге малайҙар етерлек рәнйетә, илата (бында «бабайлыҡ» төшөнсәһе армиялағы һымаҡ уҡ булмаһа ла, бар. Мәҫәлән, өлкәндәр өсөн иҙән йыуыу кеүек эштәрҙе). Ҡайһы саҡ уларҙың әйберҙәрен, кейемдәрен тартып алыу сәбәпле, ҡар өҫтөнән ялан аяҡ ботинкаһыҙ ҡайтҡан саҡтары ла була, аслыҡ та үҙәктәренә үтә. Дәрестәрҙә балалар йорто тәрбиәләнеүселәренән айырым класс төҙөйҙәр, сөнки башҡалар менән бергә уҡыу мөмкин түгел. Әлбиттә, етемдәрҙең тормошо хаҡында беҙ әллә ни белмәйбеҙ. Матбуғат баҫмалары йәки телетапшырыуҙан күпме бала яңынан ғаиләле булып, патронат тәрбиәгә алынғанлығы тураһындағы мәғлүмәткә эйәбеҙ. Әммә бындағы тормош, хәл-ваҡиғаларҙың ысын дөрөҫлөгө барыбер яҡтыртылмай. Ғаиләгә алынып та ыҙа сигеп йәшәүсе, хатта үлеүсе балалар хаҡында һуңғы ваҡытта күп тапшырыуҙар күрһәтелә башланы. Яҙмыш ҡушыуы буйынса 10 йылға яҡын ғүмерен балалар йортонда үткәрергә мәжбүр булған Тимур етемлек тормошон бер ҡасан да йөрәгенән юйып ташлай алмаҫ, моғайын. Бала сағы һәм үҫмер йылдарының шундай шарттарҙа үтеүен берәү ҙә теләмәҫ ине.\n«Иҫемдә, беҙ класта ете бала уҡый торғайныҡ, – ти ул. – Яңы ғына эшкә урынлашҡан йәш ҡыҙ беҙҙе аҡылға «ултыртырға» маташты. Әммә килеп сыҡманы. Бер нисә тапҡыр дәрестәрҙән илап сыҡҡандан һуң сыҡты. Шунан үҙ теләге менән эштән китте. Уҡытыусыларҙың «нервыһында» шәп уйнай торғайныҡ шул. Кем сыҙаһын инде? Ҡыҙҙар ҙа малайҙар кеүек яһил булды. Оҙон ғына сәсле бер ҡыҙ була торғайны. Артҡы партанан уның үҙенә һиҙҙермәй генә сәсен ултырғыстың һөйәнгесенә ҡуша бәйләйбеҙ. Уҡытыусы таҡтаға сығырға йәки һорауға яуап бирергә саҡыра, ә ул тора алмай, сөнки сәстәре ебәрмәй. Беҙгә мәрәкә, ә ул илар сиккә етә.\nБалалар йорттарына һәр ваҡыт ҙур-ҙур машиналар менән ашарға килтерә торғайнылар. Беҙ шуларҙы эскә ташыйбыҙ. Бер нисә ҡапты йәки һауытты аҙаҡ алып ашар өсөн ҡарға күмеп йәшерәбеҙ, кеҫәгә, күлдәк-кофтаның эсенә һыйған тиклем тултырабыҙ һәм бүлмәгә индереп йә яҫтыҡ аҫтына, йә тумбочкаға, йә тағы ла берәй «күренмәгән» ергә, икенселәр алып ҡуймаһын тип, тығып ҡуябыҙ. Ул – запас, сөнки беҙҙе киске алтынан һуң башҡа ашатмайҙар ине (ябығырға теләктәре бик көслө булғандар ҙа киске 6-нан һуң ашамай торорға ихтыяр көсө тапмай, ә бында – бәләкәй балалар – авт.). Ә үҫеп килеүсе йәш быуындың һәр ваҡыт ашағыһы килә. Беҙгә татлы ризыҡтар әллә ни эләкмәй торғайны. Бер шулай бина алдына ҙур булмаған йөк машинаһы килеп туҡтаны. Ә унда күп итеп туңдырмалар тейәлгән. Беҙгә алып килделәрме икән, әллә юҡмы, ни булһа ла, беҙ йәшеренеп-боҫоп сыҡтыҡ та водитель күрмәҫ борон бер нисә йәшниген бәрҙек (“урланыҡ” мәғәнәһендә). Шунда үҙебеҙгә бер байрам ойошторғайныҡ.\n«Mars», «Snickers» шоколадтары яңы ғына сыға башлағанда (әлегә Башҡортостанда юҡ ине) Германиянан бер нисә ҡап итеп ярҙам рәүешендә ебәрҙеләр. Һәр балаға берешәр тараттылар. Әллә ҡалғанын беҙҙән йәлләнеләр, әллә икенсе сәбәп булдымы, ҡаптарҙа ятып, был шоколадтар ҡортлап бөттө. Һуңынан уларҙы сығарып ташланылар. Икенсе бер осраҡ та иҫемдә ҡалған. Өлкән йәштәге инәй-апайҙар хәйер булһын тип балалар йортона алма, тәмлекәс күстәнәстәр алып килә торғайны. Бер апай өйҙә үҙе бешергән печеньелар алып килде. Ҡамырға шул тиклем күп итеп сода һалынған, уны ауыҙға алып та булмай. Ә ундай татлы ризыҡты күрмәүселәрҙең һуңынан ашҡаҙан ауыртыуынан нисек сыҙай алмай йөрөүҙәрен күҙ алдына килтерә алаһығыҙҙыр. «Штуклап» таратылған алма ла ҡайһы ваҡыт етмәй ҡала, ә бер кемдең дә бүлешкеһе килмәй. Яҙмыш елдәре һәм аяуһыҙ тормош ҡанундары арҡаһында балалар йортона ташланғандар бына шундай шарттарҙа йәшәргә мәжбүр.\nТәрбиәселәр беҙҙе тыңлатып тота алмай ине. Бәлки атай-әсәйҙең булмауы йоғонто яһағандыр, бәлки күмәк малайҙар менән йәшәп, шулай баш баштаҡланып өйрәнгәнбеҙҙер, беҙҙең күптәребеҙ өсөн кеше фекере, кеше һүҙе мөһим түгел ине. Етәкселектең, шул иҫәптән тәрбиәселәрҙең, уларҙы тыңламаған өсөн язаһы ҡаты булды: берәй ғәйебең булһа, һине ас тоталар. Һыуыҡ, ҡараңғы бүлмәгә бикләйҙәр ҙә аштан мәхрүм итәләр. Башҡалар рәхәтләнеп үҙ ризығын ашай, ә һиңә – юҡ, сөнки һин тәртип боҙғанһың йә тыңлашмағанһың. Аслыҡтан иҫтәрен юғалтыусылар була торғайны. Тап ашағы килеү теләге арҡаһында бындағы балалар урлашырға әүәҫләнә, бикле торған йоҙроҡтай ғынаһынан алып ат башына тиклемге йоҙаҡты ла асыу әллә ни ҡыйынлыҡ тыуҙырмай.\nӘлбиттә, был йортҡа килеп эләккәс, һин бындағы талаптарға буйһоноп йәшәргә тейешһең. Әммә иң әсендергәне шул: балалар туғыҙынсы синыфты тамамлау менән уларҙы балалар йортонан сығаралар. Алда – билдәһеҙлек: йәшәр урын, аҡса юҡ, өҫтә бер ҡат ҡына кейем, туғандарың булһа ла, «детдом» балаһын һәр кем ҡабул итмәй. Ошо ваҡыт эсендә һин уҡырға инә алһаң, ятаҡта аслы-туҡлы булһа ла көн күрәсәкһең. Уҡымайһың икән, 15 йәшлектәрҙе бер ергә лә эшкә алмайҙар. Хатта ваҡытлыса йөк ташыусы итеп тә урынлашып булмай, сөнки йүнле ашау булмаған ерҙә балалар ҙа «итһеҙ», ябыҡ ҡына була. Бына ошо туғыҙҙан һуң сығарыу арҡаһында, балалар йорттарының етәкселәре уларҙан енәйәтсе яһай. Ни өсөнмө? Әйтеп үтеүемсә, үҙенән башҡа бер нәмәһе лә булмаған үҫмерҙәр йоҡлар урын, ашар тамаҡ эҙләп, баҡсаларға, өйҙәргә төшә, урлаша башлай. Һөҙөмтәһе – төрмә. Ғәҙеллек бармы һуң бында? Үҙ башынан кисермәйенсә берәү ҙә быға төшөнә алмаясаҡ. Төрлөсә юлдар эҙләп-эҙләп тә таба алмаған үҫмер ирекһеҙҙән баҫа бит шундай аҙымға. Хөкүмәт тарафынан етем балаларға фатир биреү тәртибе лә үҙенә күрә ҡаты, уны һәр кем ала алмай. «Тамаҡ тамуҡҡа илтә» тигәндәре ошо булалыр инде. Төрмәлә, исмаһам, күпмелер ваҡыт ятып-торор урының була, ашаталар, кейендерәләр. Ә ҡайһы берәүҙәр баштан уҡ тормошоноң шундай йүнәлеш алыуына көйөп, ыңғай яҡҡа үҙгәртеү, яйға һалыу, матур һәм бәхетле ғаилә ҡороу өсөн барыһын да эшләй, тырыша.\nБеҙ йәшәгән балалар йортона бер малайҙы ҡалдырып китәләр. Ул бер нисә айлыҡмы, әллә йәше тулып өлгөргән булғанмы, уныһын белмәйем. Әммә уның әсәһе балаһын бында алып килерҙән алда йән ерен ҡырҡып ташлаған. Ҙурайғас та был егет кесе ярауын трубка аша ғына бушата ине. Шунлыҡтан бик ныҡ оялды, кәмһенде. Үҙенең киләсәктә ирлек бурысын үтәй алмаясағына бошондо. Әсә кешене ниндәйҙер ир көсләп, ошо бала тыуған булған, тип һөйләнеләр. Ул бар ирҙәрҙән дә үсен алыу маҡсатынан малайын күрәләтә зәғифләй, ғүмерлеккә уның күңелен яралай. Һөҙөмтәлә, үҫкән егет үҙ тормошона төкөрөп ҡарай башланы, һөмһөҙгә әйләнде. Балалар йортонан сығыуға енәйәт ҡылып, төрмәгә лә эләкте».\nДинебеҙ буйыңда булған баланан ҡотолоуҙы (аборт) тыйһа ла, был ҡатын енәйәтселәрҙе арттырыуға булышлыҡ иткәнсе (уның ысулы менән көсләүсе ирҙәрҙән үс алырға маташыу – аңһыҙлыҡ, кешелекһеҙлек), баланы тапмаһа күпкә яҡшыраҡ булыр ине, минеңсә (Аллаһы Тәғәлә бер үк ғәфү итһен). Етемдәр һаны шуға ла арта бит, ә уларҙы ташлап киткән саҡта кемдер алып көтөр тип уйлау гелән тормошҡа ашмай. Ғөмүмән алғанда, балалар йорто тәрбиәләнеүселәренә кешелек тарафынан да ҡараш бик үк шәптән түгел. Хәҙерге ваҡытта балаларҙы ғаиләләргә патронат тәрбиәгә алыусылар күбәйһә лә, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, уларҙың урынын башҡалар биләп, бушағанды ҡаплап тора. Сөнки тап “Әсәлек капиталы”н алыу, шулай уҡ “Газель” машинаһын эләктереү өсөн күп ғаиләләрҙә балалар һаны арта. Был күренештең ирле-ҡатынлы эскән ғаиләләрҙә булыуы тағы ла нығыраҡ эсте бошора.\nБалалар йортонда тәрбиәләнеүсе етемдәрҙең 90-сы йылдар ваҡытында булған бер генә күренеше бәйән ителде. Бөгөн балалар йорттарында бик яҡшы шарттар, улар үҙ өйҙәрендәге кеүек йәшәйҙәр. Хәҙерге ваҡытта уларға төрлө яҡлап ярҙам күрһәтелеүен, спонсорҙарҙың бүләктәр, кейемдәр, тәмлекәс күстәнәстәр бирелеүен телгә алып үтергә кәрәк. Өфө ҡалаһында апрель айында үткән баймаҡтарҙың осрашыуы тап балалар йорто тәрбиәләнеүселәренә ярҙам акцияһы рәүешендә уҙҙы ла инде. Улар йыйылған аҡсаны, бүләктәрҙе Баймаҡ районының Түбә ауылындағы балалар йортона тапшырҙы. Эйе, быларҙың барыһы ла хуплауға лайыҡ, әммә бер генә кеше лә балаһына ысын әсәй һәм атай һөйөүен, наҙын бирә алмай. “Бүрене бүреккә һалһаң да ул урманға ҡарай” ти халыҡ мәҡәле. Балалар үҙ әсәләренең һәм аталарының кем икәнлеген белә икән, ул барыбер уға ынтыласаҡ, тик уларҙы ғына яҡшы кешегә һанаясаҡ. Эсәме ул, әллә төрмәлә ултырамы, икенсе ғаиләһе бармы – бала өсөн был кәртәләр юҡ! Ауыҙына ниндәй генә татлы ризыҡты һалһа ла, өҫтөнә ниндәй генә затлы кейемде кейҙерһә лә – сит кеше уға үҙ ҡаны булмаясаҡ. Ваҡытлыса өләсәй-олатайҙарының ҡарамағына ҡалдырып торғанда ла беҙҙең балаларыбыҙ беҙҙе юҡһына, һағына, түҙемһеҙлек менән көтә. “Ҡасан килеп алаһың?”, йәки “Нисә көн йоҡлағас мине алып ҡайтаһың?” тип шылтырата башлай. Ә бит әсәйҙәребеҙ уларҙы матур итеп ҡарай, тәмле аштарын ауыҙҙарынан өҙмәй, әкиәттәрен һөйләп йоҡларға һала... Бына шуға ла “Терпе балаһын – йомшағым, ҡарға – аппағым тип ярата” тигәндәрҙер инде. Ә бәпестәребеҙ яныбыҙҙа булғанда өлкәндәр: “Кемдән тыуған – шул көтһөн, үҙ ата-әсәһе үҙенә генә ҡәҙерле булһын!” ти. Тимәк, уйланырға урын етерлек.\nСтатистика мәғлүмәттәре буйынса, балалар йорттарына эләгеүсе бәләкәстәрҙең бер нисә проценты ғына тулы етем һанала. Йәғни атаһы ла, әсәһе лә үлгәндәрҙе (ә улар күпселек төрлө кимәлдәге фажиғә арҡаһында) ҡайһы берҙә туғандары алып көтә, ундай мөмкинлектәре булмағандар балаларҙы хөкүмәт ҡарамағына тапшыра һәм килеп хәлдәрен белешеп, каникулдарға, байрамдарға үҙҙәренә алып ҡайтып йөрөй. Ә ҡайһы берҙәре ата-әсәһе тере килеш тә етем була. Ғаиләлә тәртипһеҙлектең көсәйеүе, йәғни эскелек менән икеһенең дә берҙәй мауығыуы арҡаһында бер сылбыр барлыҡҡа килә: өйҙәге бар мөлкәтте «йәшел йылан»ға алмаштырыу, ата-әсәлек хоҡуғынан мәхрүм ителеү, бәләкәстәрҙең ғүмерҙәрендә бер тапҡыр ғына була торған иң-иң иҫтәлекле мәлдәре – шат бала-сағын урлау, уларҙы иртә йәштән тормош яҡтылығынан мәхрүм итеү… Шунан һуң үҙебеҙгә һорау бирәбеҙ: балаларҙағы яуызлыҡ, кеше хеҙмәтенә төкөрөп ҡарау (нәмәне ватып-емереү), тыңлашмау ҡайҙан килеп сыға икән?\nҮҙ ҡаҙаныбыҙҙа ғына ҡайнап, ҡайһы ваҡыт дуҫ тип һанап йөрөгән кешеләрҙең дә яҙмышын белмәйбеҙ. Кеше йөрәгенең иң төбөнә йәшерелгән ваҡиғаларҙы кире аҡтарып, ҡайғыһын яңынан кисерергә мәжбүр итеү ҙә ҡыйын. Тик нисек кенә булмаһын, ниндәй генә шарттарҙа йәшәмәһен, әҙәм балалары кеше булып ҡала белергә тейеш. Эскелек менән үтә мауығып, шешәне беренсе урынға ҡуйып, селпәрәмә килтергән яҙмыштарҙы аҙаҡ кире бергә туплау бик ауыр һәм оҙайлы ваҡыт талап итә. Айырыуса йәштәр бындай мәсьәләгә етди ҡарап, кеше һүҙенә һәм ғәйбәтенә ҡолаҡ һалмай, балаларын етем итмәһен ине. Ташланған бәләкәстәрҙең йәш аралаш ҡараған нәфрәт тулы күҙҙәре уларҙы ҡайҙа барһалар ҙа оҙатып йөрөй, төштәренә инеп, һаташтыра. Йәшлек хатаһы, эскелек арҡаһында үҙ бәпестәрегеҙҙе етем иткән өсөн һеҙҙең намыҫығыҙ ошо ҡараштарҙы һәм эҙәрлекләүҙәрҙе еңә алырмы? Ғүмер буйы ғазап кисереп йәшәргә әҙерһегеҙме? Балағыҙҙы ташлап китеп, уның һеҙгә бер ҡасан да кәрәкмәйәсәгенә шикләнмәйһегеҙме? Урамда шат бала тауыштарын ишетеп һәм матур-матур кескәйҙәрҙе күреп йөрәгегеҙ һыҡрамаҫмы? Яман аҙымға баҫыр алдынан иң тәүҙә ошондай һорауҙарға яуап биреп ҡарағыҙ. Әгәр һеҙҙе кеше күҙенән “йәшереп-боҫороп”, никахһыҙ бала тыуған өсөн өйгә индермәйҙәр, кеше һүҙенән ҡурҡалар икән, ул – ваҡытлыса күренештер. Сөнки көндән-көн үҫеп, матурайып килгән баланы кем генә яратмаҫ та, бөтөнләй сит-ят тарафта ташлап китергә кемдең йөрәге етер?


Темпо в Перми, записаться на СТО Темпо, автосервис, отзывы\nТемпо, автосервис в Перми\n+7 (342) 247–55–39\nДолгота 58.03760200, широта 56.31521600\nNegotia Nostra, автосервис\nг. Пермь, ул. Клары Цеткин, 16/1\nг. Пермь, ул. Центральная, 11Б/5\nг. Пермь, ул. Коминтерна, 25


Баймаҡ районы Таулыҡай ауылында мәктәп директоры кубогына спорт ярыштары үтте. Сыңғыҙ, Буранбай, Таулыҡай ауылдарынан йыйылған командалар милли көрәш, волейбол, оҙонлоҡҡа һикереү, ҡул көрәштереү кеүек спорт төрҙәрендә үҙҙәрен һынап ҡараны. Сара Ватанды һаҡлаусылар көнө алдынан үткәрелеүе менән икеләтә әһәмиәтле булды.\nМәктәп директоры кубогына төрлө спорт ярыштарын үткәреү бында матур йолаға әүерелгән. Уның быйылғыһы бигерәк тә юғары кимәлдә үтте. сара Таулыҡай, Сыңғыҙ, Буранбай ауылдарында йәшәүсе ир‐егеттәрҙе бер урынға йыйҙы. Сәләмәт тормошто пропагандалау, йәштәрҙе спортҡа йәлеп итеү ярыштың төп маҡсаттарының береһе ине.\nТаулыҡай мәктәбендә уҡыусылар элек‐электән спорт яғынан иң яҡшылар рәтендә. Бында бигерәк тә милли көрәш буйынса район, төбәк, республика ярыштарында ҙур еңеүҙәргә өлгәшкәндәр байтаҡ. Әле лә уларға лайыҡлы алмаштар үҫеп килә.\nБигерәк тә был көндө волейбол уйындары бик сәмле барҙы. һәр ауыл үҙенең командаһының намыҫын, данын яҡлап лайыҡлы сығыш яһарға тырышты. Электән спорт менән дуҫ булған ир‐егеттәр, етеҙ йәш спортсыларҙың булыуы уйынға тағы ла дәрт‐дарман өҫтәне.\nОшондай ярыштар сәләмәт рух, ихтыяр көсө тәрбиәләү менән бер рәттән кешеләрҙе үҙ‐ара берләштереүсе сара ла булып тора. Шуға ла бындай ярыштарҙы артабан тағы ла йәнләндереп, шулай уҡ төрлө командаларҙы йәлеп итергә, тигән тәҡдимдәр ҙә яңғыраны.\nУйын һуңында еңеүселәр иҫтәлекле бүләктәр, маҡтау ҡағыҙҙары, алып ҡыуанды, ә төп бүләкте Таулыҡай мәктәбе директоры кубогына Сыңғыҙ ауылы командаһы лайыҡ булды. Сәмле ярышта ҡатнашыусылар сәләмәт тәндә-сәләмәт рух икәнлеген тағы бер иҫбатланы.


2015 год, Рустави (AUTOPAPA), не растаможен, тел. +995599905955\n44 тыс. км, автомат, 1.8 л, бензиновый, Руль: левый\nМодель --- 180 SXAltimaArmadaBluebirdCargoElgrandFugaJukeKicksLafestaLeafMaximaMicraNavaraNotePathfinderPixoPresageQuestRogueSentraSerenaSkylineTeanaTiidaVersaX-TerraX-Trail\n$9 500 2019 год\nru7, не растаможен\n$16 200 2016 год\n$3 000 2004 год


Проверка недвижимости на Республика Адыгея, г. Майкоп, ул. Ленина, д. 23, кв. 97, 01:08:0601005:137\nРеспублика Адыгея, г. Майкоп, ул. Ленина, д. 23, кв. 97


Толстовка To Be Too для мальчика - купить за 1955 руб в интернет-магазине артикул 312902 на Beritoнаверх\nГлавнаяИнтернет магазин для мальчиковОдежда для мальчиковКофты и толстовки для мальчиковКофты для мальчиковTo Be Too ТолстовкаТовар снят с продажи ОтложеноОтложить\nТолстовкаTo Be TooКофты To Be Too для мальчикаКофты мальчикамСообщить, когда товар появитсяСообщить, когда товар появитсяЭлектронная почта (e-mail) *Принимаю пользовательское соглашениеОтправитьВы успешно подписаны. Как только данный товар появится в наличии, мы вам сообщим.Чтобы это письмо не попало в спам, добавьте адрес noreply@c.berito.ru в вашу адресную книгу.ЗакрытьБренд: To Be TooКому: мальчику\tЦвет: молочныйСостав: хлопок. Толстовка Too be too. Код товара 312902Похожие товарыШАЛУНЫ Кофта\n-35%Mayoral Кофта3 040→\n-50%Finn Flare Кофта3 999→


Что нового в мире, город и село, последние события. | Ремонт трамвайных путей на Ташкентской с частичным перекрытием Московского шоссе начнется 1 мая | Clozet.ru\n>> Синоптики назвали причину аномальных дождей в Алматы\n>> В центре Хабаровска неизвестные выбросили из машины трехлапую собаку\nВ связи с переустрοйством трамвайных путей в рамκах реκонструкции Мосκовсκогο шоссе от прοспекта Кирοва до АЗС «Роснефть» с 1 мая будет закрыта для движения правая сторοна дорοги пο улице Ташκентсκая до съезда к бοльнице им. Середавина на примыκании с Мосκовсκим шоссе, а также пοловина Мосκовсκогο шоссе в районе пересечения с улицей Ташκентсκая (на выезд их гοрοда).\nПо информации администрации гοрοдсκогο округа Самара на период прοведения рабοт будет сκорректирοвана схема движения общественнοгο транспοрта.\nДвижение трамвайных маршрутов №№ 21, 22, 24, 25 в этот период организуется следующим образом:\n- маршрут № 21 - от 15-гο микрοрайона пο ул. Ташκентсκой, ул. Советсκой, ул. Ставрοпοльсκой, ул. XXII Партсъезда, Заводсκому шоссе до Юнгοрοдκа;\n- маршрут № 22 - от Барбοшинοй пοляны пο ул. Ново-Садовой, пр. Ленина, ул. Полевой, ул. Арцыбушевсκой (обратнο пο ул. Галактионοвсκой) до ул. Краснοармейсκой;\n- маршрут № 24 - от 15-гο микрοрайона пο ул. Ташκентсκой, ул. Советсκой, ул. Победы, ул. Литвинοва, ул. Земеца до Кострοмсκогο пер. ;\n- маршрут № 25 - от 15-гο микрοрайона пο ул. Ташκентсκой, ул. Советсκой, ул. Победы, пр. Кирοва до Безымянсκой ТЭЦ.\nПо информации гοрοдсκогο департамента транспοрта, для обеспечения транспοртнοй доступнοсти улицы Ташκентсκой, на период прοведения рабοт будет организован временный автобусный маршрут № 21а «15-й 'А' микрοрайон - Барбοшина пοляна» сο следующей трассοй следования:\n- в прямοм направлении: от останοвκи «15-й 'А' микрοрайон» пο пр. Карла Маркса, ул. Ташκентсκой, ул. Стара-Загοра, ул. Георгия Димитрοва, Мосκовсκому шоссе, ул. Зои Космοдемьянсκой, ул. Силина, ул. Ташκентсκой, ул. Топοлей, ул. Георгия Димитрοва, ул. Демοратичесκой до останοвκи «пр. Кирοва (Барбοшина пοляна)».\n- в обратнοм направлении: от останοвκи «пр. Кирοва (Барбοшина пοляна)» пο ул. Демοкратичесκой, ул. Ташκентсκой, ул. Силина, ул. Зои Космοдемьянсκой, Мосκовсκому шоссе, ул. Георгия Димитрοва, ул. Стара-Загοра, ул. Ташκентсκой, пр. Карла Маркса до останοвκи «15-й 'А' микрοрайон».\nПланοм рабοт предусмοтрена также перекладκа инженерных κоммуниκаций, что связанο сο всκрытием дорοжнοгο пοлотна пο ул. Ташκентсκой, пοэтому движение транспοрта на участκе ул. Ташκентсκой от ул. Стара-Загοра до ул. Силина будет закрыто.\nПланируемые срοκи прοведения рабοт, κак сοобщили Волга Ньюс в κомпании «Самаратрансстрοй», ведущей реκонструкцию даннοгο участκа Мосκовсκогο шоссе, - с 1 пο 30 мая. После их завершения общественный транспοрт вернется к своим прежним схемам и графиκам движения.


Русско-сербский тематический словарь. Фрукты, орехи.\nжизнь в черногории полезная информация русско-сербский тематический словарь сербский язык


Иҡтисадты үҫтереүгә йәнә бер аҙым\n5 Апрель 2019, 16:01\nМуниципаль район хакимиәтенең ҙур залында район хакимиәте башлығы Владислав Миронов йөҙгә яҡын эшҡыуар менән яңы проекттар барлыҡҡа килеүгә, эш урындары булдырыуға, һалым һалыу базаһын нығытыуға йүнәлтелгән “Инвестиция сәғәте” уҙғарҙы, бизнес тармаҡтарының яңыса эш форматы менән таныштырҙы.\nБынан һуң “Инвестиция сәғәттәре” аҙнаның һәр кесаҙнаһында уҙа башлай. Унда эшҡыуарҙар һәм муниципаль район хакимиәте белгестәре менән бер өҫтәл артында эшҡыуарҙар тәҡдим иткән бизнес-проекттар ҡараласаҡ һәм уларҙы район биләмәһендә тормошҡа ашырырға ярҙам күрһәтеү буйынса һөйләшеүҙәр уҙғарыласаҡ. Шулай уҡ Белореттың моноҡалалар исемлегенә индерелеүе сиктәрендә эшҡыуарҙарға проекттарҙы ғәмәлгә ашырыуҙа ниндәй ташламалар ҡаралғанлығы тураһында мәғлүмәт бирелде, статус алыу райондың социаль-ижтимағи үҫешенә булышлыҡ итеүенә лә ышаныс бар. Районда бизнес үҫтереү өсөн бѳтә мөмкинлектәр булыуы тураһында әйтеп үтелде, эшҡыуарҙарға төрлө предприятие, эш урындары булдырырға тәҡдим ителде.\nМуниципаль район хакимиәте башлығы урынбаҫары Ирина Ручкина эшҡыуарҙарға Башҡортостан Республикаһы Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Радий Хәбиров менән “Инвестиция сәғәте”ндә ҡатнашыу өсөн Интернетта махсус портал аша заявка биреү тәртибен аңлатты. Тиҙҙән районда ла “Инвестиция сәғәттәре”н онлайн режимда үткәреү планлаштырылыуын белдерҙе. Моноҡалалар исемлегенә индерелеү күп эшҡыуарҙарҙа ҙур ҡыҙыҡһыныу уятыуын, ТОСЭР йәки алдынғы социаль-иҡтисади үҫеш территорияһы резиденты булыр ѳсѳн нимә эшләргә кәрәклеге, республиканың муниципаль райондарында урындағы үҙидаралыҡ органдарының эшҡыуарлыҡты үҫтереү буйынса стандарттарын индереү тураһында һөйләне. Бының өсөн тура бәйләнеш каналы булыуы, хакимиәт башлығы менән осрашыуҙар үткәрелеүе, район хакимиәтендә эшҡыуарлыҡты үҫтереү бүлегенең әүҙем эшләүе, эшҡыуарҙарға ярҙам итеү системаһы барлығы, буш ер участкалары һәм биналар тураһында мәғлүмәт еткерелеүе һәм башҡа ярҙам күрһәтелеүе тураһында әйтеп үтте.\nИҡтисадты үҫтереү бүлеге начальнигы Анна Иванова эшҡыуарҙарҙы федераль кимәлдә дәүләт ярҙамы менән тәьмин итеү, 2019 йылда ниндәй финанс ярҙамы күрһәтелеүе, уны алыу хоҡуғына кемдәр эйә булыуы тураһында сығыш яһаны.\n“Россельхозбанк”тың Учалы ҡалаһындағы бүлексәһенең идара итеүсеһе Денис Ураҙғолов банктың бизнесты һәм эшҡыуарлыҡты үҫтереүҙә булышлыҡ иткән программалары, кредит алымдары менән таныштырҙы.\nУлтырыштың икенсе өлөшөндә эшҡыуарҙар район хакимиәте башлығына һәм белгестәргә үҙҙәрен ҡыҙыҡһындырған һорауҙарҙы бирҙе.


Инфоурок / Начальные классы / Рабочие программы / КТП по башкирскому языку(Сынбулатова,Валеева) для национальных школ\nБашҡорт теле буйынса календарь тематик план\n2016/2017 уҡыу йылына (3 класс)\nНиҙәр иҫемдә.Нимә- ләрҙе онотҡанмын ?\nҺөйләм аҙағында тыныш билдәләре\nҺөйләмдә тыныш билдәләре\nКешенең исем-фамилиялары.Хайуан ҡушаматтары.\nӘҙәби әҫәр, китап исемдәре\nГәзит-журналдар, телерадио тапшырыуҙары исемдәре\nТикшереү эше. Ҙур хәреф.\nБашҡорт теленең төп законы\nНәҙек һәм ҡалын һуҙынҡылар.\nКөҙ тураһында иншаға әҙерлек\n«Таң ҡалдырғыс күренеш»\nТартынҡы өндәр. Парлы һәм парһыҙ яңғырау һаңғырау тартынҡылар\nТанау тартынҡы өндәре.\nТикшереү эше №2 Ҡалын һәм нәҙек әйтелешле һүҙҙәр\nСит телдәрҙән үҙләштерелгән һүҙҙәр\nСит телдәрҙән үҙләштерелгән һүҙҙәрҙә ҡалын һәм нәҙек әйтелешле ижектәрҙең ҡатнаш килеүе.\nРус теленән үҙләштерелгән һүҙҙәрҙә ялғау ҡушыу үҙенсәлектәре\nЧч, Щщ, Цц,Ё ё хәрефле һүҙҙәр\nКонтроль диктант. Рус һәм башҡа сит телдән ингән һүҙҙәр.\nХаталар өҫтөндә эш. Рус һәм башҡа сит телдән ингән һүҙҙәр.\nИке өндө белдереүсе\nЯя, Ее, Юю хәрефле һүҙҙәр\nТикшереү эше №3 Ике өндө белдереүсе хәрефтәр\nҺүҙ нисек яһала?\nҺүҙ яһаусы һәм үҙгәртеүсе ялғауҙар.\nҺүҙ яһаусы һәм үҙгәртеүсе ялғауҙар\nТикшереү эше №4 Һүҙьяһалыш.\nӘйтелгәнсә яҙылмай торған һүҙҙәр.\nТамырында ла, ялғауында ла о! Тамырында ла , ялғауында ла ө!\nТамырында ла , ялғауында ла о! Тамырында ла , ялғауында ла ө!\nҠуш тартынҡылы һүҙҙәр\nҠушма һүҙҙәр. Уларҙың яһалышы.\nҠушма һүҙҙәрҙә ь һәм ъ билдәләре ҡасан яҙыла?\nҺыҙыҡса аша яҙылыусы ҡушма һүҙҙәр\nҠушма һүҙҙәр. яҙылышы\nТикшереү эше №6 Ҡушма һүҙҙәр. Яҙылышы.Диктант.\nҺөйләм. Баш һәм эйәрсән киҫәктәр.\nҺөйләм. Баш һәм эйәрсән киҫәктәр\nҺүҙбәйләнеш-тәр.Күсмә мәғәнәле һүҙбәйләнеш-тәр\nТикшереү эше №7 Һөйләм. Баш һәм эйәрсән киҫәктәр. Диктант.\nТелмәр төрҙәре. Һөйләү телмәре. Монолог.\nҺөйләү телмәре. Монолог\nҺөйләү телмәре. Диалог.\nҺөйләү телмәре. Диалог\nТикшереү эше №8 Һөйләү телмәре. Контроль\nЯҙма телмәр. Текст.\nЯҙма телмәр. Хат, көндәлек.\n” Яҙ килде”\nХаталар өҫтөндә эш.Яҙма телмәр Шиғыр. Әкиәт. Хикәйә\nЯҙма телмәр Шиғыр. Әкиәт. Хикәйә\nШиғыр нисек яҙыла?\nШиғыр нисек яҙыла\nЯҙма телмәр. Хикәйә\nӘкиәт ижад итеү.\nӘкиәт ижад итеү\nӘкиәт, хикәйә ижад итеү\nХикәйә ижад итеү.\nИжади эш. Хикәйә ижад итеү.”Ҡоштар- беҙҙең дуҫтар”\nТелмәр төрҙәре Аҡыллы текстар. Бәләкәй күләмле жанр төрҙәре\nБәләкәй күләмле жанр төрҙәре.\nТапҡыр мәғәнәле һүҙҙәр\nОлолар һүҙенә ҡолаҡ һал, унан үҙеңә аҡыл ал!\nОлолар һүҙенә ҡолаҡ һал, унан үҙеңә аҡыл ал\nТикшереү эше №9 Инша\n”Ололар һүҙенә ҡолаҡ һал, унан үҙеңә аҡыл ал.”\nХаталар өҫтөндә эш. Яҙма телмәр\nҺоҡланам мин йәйге матурлыҡҡа!\nЙәйге каникулда тәбиғәтте ҡайғыртып..\nТикшереү эше №10Үтелгән-дәрҙе ҡабатлау.\nНомер материала: ДБ-225747


"Замандаштар" операһы — Башҡорт Википедияһы\n(Замандаштар битенән йүнәлтелде)\nӘхмәтов Хөсәйен Фәйзулла улы\n11 декабрь 1970\nЗамандаштар — Б. Бикбай либреттоһына композитор Х. Ф. Әхмәтов тарафынан 1970 йылда яҙылған башҡорт операһы.\nТауирнамә[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nКомпозитор Х. Ф. Әхмәтовтың эпилог менән өс шаршауҙан торған «Замандаштар» («Современники») операһы 1970 йылда яҙыла. Премьераһы 1970 йылдың 11 декабрендә Башҡорт дәүләт опера һәм балет театрында В. И. Лениндың 100 йыллығына тура килтереп ҡуйыла (Б. Бикбай либреттоһы).\nДирижёр — Н. Г. Сабитов;\nҠуйыусы режиссёр — М. Х. Хисмәтуллин;\nХормейстер — Л. Х. Исхаҡова;\nСәхнә оҫтаһы — В. И. Плекунов.\nТөп партияларҙы артистар Н. З. Әбдиеев (Илъяс), С. К. Ғәлимова (Гәлсөм), С. А. Асҡаров (Клёнов), Т. Ф. Сәғитов (Ҡурамша), З. А. Фәрхетдинова (Бибинур), Хисмәтуллин (Уралов) башҡара.\n1986 йылдың 24 февралендә Башҡорт дәүләт опера һәм балет театры сәхнәһендә операның 2-се редакцияһының премьераһы ҡуйыла (Б. Бикбай лиреттоһы).\nДирижёр — Ғ. Х. Моталов;\nҠуйыусы режиссёр — Ф. А. Ярышев;\nХормейстер — Э. Х. Ғайфуллина;\nСәхнә оҫтаһы — Плекунов.\nТөп партияларҙы Әбдиев (Илъяс), Ғәлимова (Гөлсөм), О. З. Килмөхәмәтов (Клёнов), Сәғитов (Ҡурамша), Фәрхетдинова (Бибинур), Р. Ф. Кучуков (Уралов) башҡара.\n«Замандаштар» операһы — үҙ заманының сағыу документы..\nОперала ХХ быуаттың 30-70-сее йылдарында барған ваҡиғалар һүрәтләнә.\nОпераның сюжеты СССР-ҙа социализм төҙөүселәр менән уларҙың дошмандары араһындағы ҡапма-ҡаршылыҡҡа ҡоролған. Нефть промыслаһы етәксеһе Таһир Уралов, уның ҡатыны Зөһрә һәм ҡыҙҙары Гөлсөм, йәш инженер Илъяс ыңғай геройҙар булһа, кулак улы Ҡурамша Баталов менән уның танышы Абдрахман уларға ҡаршы ҡуйылған персонаждар. Кулак улы нисек кенә булһа ла промысла эшселәренең эшенә аяҡ салырға тырыша, промысланы яндырып, бындағыларҙың тормоштарын ҡатмарлаштырырға ниәтләй.\nБеренсе актта ваҡиғалар Ағиҙел йылғаһы ярында бара. Нефтселәр нефть сығара башлыуҙың биш йыллығын байрам итә. Коммунистар партияһы комитеты секретары үҙенең эшселәре менән әңгәмәләшә, хеҙмәттәге уңыштар тураһында һөйләй. Нефть промыслаһы етәксеһе Таһир Уралов, хеҙмәтте данлап, байрамда ҡатнашыусыларға йыр бүләк итә. Хор менән башҡарылған йырҙар был сәхнә әҫәренә үҙенсәлекле төҫ бирә.\nЛәкин байрам ҡыҙған ғына мәлдә Ҡурамша Батталов Таһир Ураловты үлтерә. Хор башҡарыуында моңһоу йыр башҡарыла.\nОпераның икенсе актында ваҡиғалар 60-сы йылдарҙа шул уҡ нефть промыслаһында бара. Таһирҙы үлтергән Ҡурамша сит кеше паспорты менән ҡарауылсы Бүребай булып йәшәй. Батша заманында был ерҙәр тотошлайы менән уның Себергә һөрөлгән атаһыныҡы булғанға күрә, ул социализм төҙөүселәрҙе күрә алмай. Ҡурамша үҙ милкен кире ҡайтарыу тураһында хыяллана.\nЯуыз Ҡурамша операла түбәнге регистрҙа йырлай. Аҙыҡ-түлек тәьминәте бүлеге начальнигы урынбаҫары Әптерәйҙе (Абдрахман Курсаев) йәнәһе инженер Илъяс Ҡурамшаның улы тигән имеш-мимеш таратырға өгөтләй. Был хәбәр менән ул Илъяс менән хеҙмәт алдынғыһы Гөлсөм (Таһир Ураловтың ҡыҙы) араһындағы йылы мөнәсәбәтте юҡҡа сығарырға теләй.\nШул мәл нефть промыслаһы операторы Бибинур килеп сыға, ә ул Әптерәйҙе ярата.\nБына сәхнәлә тантаналы йыйылыш күренеше, хеҙмәт алдынғыларына күсмә Ҡыҙыл байраҡ тапшырыла. Йыйылыш президиумында почетлы ҡунаҡтар ултыра. Залда Илъяс, Гөлсөм, Иван Кленов, Гөлсөмдөң әсәһе — Зөһрә. Зөһрә ирен үлтергән Ҡурамшаны таный. Бүребай исеме аҫтында йәшәгән Ҡурамша бөтәһен дә кире ҡаға һәм залдан сығып китә. Шул мәл Абдрахман Илъястың Ҡурамшаның улы булыуын әйтә. Йүгереп Бибинур килеп инә һәм Ҡурамшаның нефть промыслаһына ут төртөүе хаҡында ҡысҡыра.\nОпераның өсөнсө актында хәстәхана янындағы скверҙа хәстәханала дауаланып ятҡан Зөһрә янына ҡыҙы Гөлсөм килә. Зөһрә Гөлсөмөнөң кулак улы менән дуҫлашып йөрөүенә ҡырҡа ҡаршы. Ләкин промыслала эшләгән Иван яла яғыу арҡаһында 17 йыл каторгала булыуы, шунда баллалар йортонан ҡасҡан Илъясты уллыҡҡа алыуы тураһындағы хәбәрен еткерә.\nПромыслаға ут төртөп өлгөрмәгән Ҡурамша, Гөлсөм менән Илъястың бәхетле йылмайып килеүҙәрен күреп, нәфрәтенән артҡа сигенә һәм текә ярлауҙан оса.\nГалина Г. С. Хусаин Ахметов. Жизнь, творчество, время. Уфа, 1994;\nЗиновьева Т. С. Опера Х. Ахметова «Современники». Уфа, 2002\nГ. С. Галина Ст. Опера Замандаштар. Башкирская энциклопедия.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=%22Замандаштар%22_операһы&oldid=842260 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 14:05 24 октябрь 2018 үҙгәртелгән.


Улар мәңге сафта\nЕңеү һөйөнөсөн бөгөнгөләй хәтерләгән һуғыш ветерандары һәр саҡ иғтибар үҙәгендә. Хәбәрсебеҙ Алһыу Суфиянова Башҡортостанда ойошҡан 214-се уҡсылар полкының ветерандар советы рәйесе Хәсән Хөсниризалов менән осрашып шанлы йылдар хәтирәләрен яҙып алды. Хәсән Хөсниризалов үҙенең йәшен хәтерләмәһә лә...\nРеспублика етәксеһе Радий Хәбиров киләһе йылдың 1-се ғинуарынан ветерандарға түләүҙәрҙе арттырыу тураһындағы законға ҡул ҡуйҙы. Документҡа ярашлы, сәйәси золомдан зыян күреүселәргә, реабилитацияланыусыларға, тыл хеҙмәткәрҙәренә, хеҙмәт ветерандарына, пенсия таныҡлығында ташламаға хоҡуҡ биргән...\nБашҡортостанда Бөйөк Еңеүҙең 75 йыллыҡ юбилейына әүҙем әҙерлек башланды. Ойоштороу комитетының беренсе ултырышында Радий Хәбиров һуғыш ветерандарына иң тәрән иғтибар йүнәлтеү төп мәсьәлә, тип белдерҙе. Республика етәксеһе легендар яҡташтарыбыҙҙың иҫтәлеген мәңгеләштереү эшмәкәрлеген дауам итергә...\n"Театраль Волга буйы" округ фестивале аҙағына яҡынлаша\nМәктәп уҡыусылары һәм студент коллективтары көс һынашҡан был конкурста Башҡортостан исемен Межгорье ҡалаһынан «Пауза» студияһы һәм Мифтахетдин Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университетының "Ҡорос" халыҡ театры яҡлай. Еңеүселәрҙе биләдәләү өсөн ноябрҙә тауыш...\nБөгөн Рәсәй гвардияһының ведомствонан тыш һаҡ хеҙмәткәрҙәре һөнәри байрамын билдәләй. Әле Рәсәйҙә граждандарҙың 1 миллион 500 мең фатиры, 500 мең объект был хеҙмәт ҡарамағында. Криминалға ҡаршы тороу стратегияһын камиллаштырыу һөҙөмтәһендә полиция хеҙмәткәрҙәре 73 мең енәйәтте асыҡлаған. Улар...\nБашҡортостан Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтайы депутаттары яңы йыл байрамдары осоронда хәмер һатыуҙы сикләү буйынса саралар әҙерләргә йыйына. Парламент рәйесе Константин Толкачев билдәләүенсә, оҙайлы яңы йыл байрамдарында хәмер эсеп, йәмәғәт тәртибен боҙоуҙар, енәйәттәр һанының артыуы даими күҙәтелә....\nРеспублика клиник онкология диспансеры тарихында тәүге тапҡыр микрохирургия реконструкцияһын ҡулланып операция үткәрелде. 62 йәшлек пациенттың телендәге һәм лимфа төйөндәрендәге яман шеш ҡырҡылып ҡына алынманы, ә телдең юҡ ителгән өлөшө тергеҙелде. Ошондай яңы мөмкинлектәр биргән яңы микроскоп “...\nБыйылдан ишле һәм инвалид-бала тәрбиәләгән ғаиләләр транспорт һалымын түләмәһә лә була. 2-се декабргә тиклем бөтә төр һалымды, шул иҫәптән транспорт һалымын түләп ҡалырға кәрәк.. Әммә, ике категорияға ҡараған граждандар транспорт һалымынан азат ителә. Улар күп бала һәм инвалид-бала тәрбиәләгән...\nДелегация ағзаларына Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтай йорто буйлап экскурсия ойошторолдо. Ҡунаҡтар Башҡортостан парламенты тарихы музейы, ҙур һәм дәүләт символикаһы залдарын ҡарап сыҡты. Республика парламентының эшмәкәрлеге, ҡабул ителгән закондар хаҡында бәйән ителде. Германияның Саксония-Анхальт федераль...\nРеспублика башлығы Тажикстандың Рәсәйҙәге тулы хоҡуҡлы вәкиле менән осрашыуҙа хеҙмәттәшлек даирәләрен тәрәнәйтеү тураһында килеште. Үткән йылда ике республика араһында тауар әйләнеше 25 процентҡа тиклем, быйыл ете айҙа - икеләтә артҡан. Тажикстанға Башҡортостандан яғыулыҡ-энергетика,...\nБашҡортостанда үҫеш хөкүмәте составы раҫланды\nДүшәмбеләге оператив кәңәшмәлә Радий Хәбиров Хөкүмәттең яңы составын иғлан итте. Бығаса башҡарыусы ҡушылмаһында йөрөгәндәр менән бер рәттән яңы исемдәр ҙә бар. Ә премьер-министр вазифаһында Радий Хәбиров үҙе ҡала. Уның хәҙер ике беренсе урынбаҫары – Илшат Тажетдинов һәм Андрей Назаров....\nЕлдең тиҙлеге секундына 23 метрға тиклем етеүе ихтимал\nРеспубликаның ғәҙәттән тыш хәлдәр идаралығы һауа торошоноң үҙгәрәсәге тураһында иҫкәртә. Киләһе тәүлектәрҙә елдең тиҙлеге секундына 23 метрға тиклем етеүе ихтимал. Рәсәй ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының Башҡортостандағы баш идаралығы был көндәрҙә айырыуса һаҡ булырға, бинанан мөмкин...\nБашҡортостандың һыу туризмы буйынса йыйылма командаһы Ҡырғыҙстандың “Һары яҙ” тип аталған тау йылғаһында йөҙөп, ҡатмарлығы буйынса алтынсы категория һынауҙы үтеп ҡайтты. Белгестәр әйтеүенсә, бындай йөҙөү Эверест тауына күтәрелеүгә тиң. Хәҙер республика спортсылары ошондай күрһәткес менән Рәсәй...\n3 декабрҙә Башҡортостандың яҙыусылар берлге 85 йыллыҡ юбилейын билдәләй. Оло юбилей алдынан ҡыуаныслы хәл кисерә ойошма. Берлек урынлашҡан йорт тарихи ҡомартҡы булараҡ билдәле. Тәүге мәғлүмәттәр буйынса уны 19-сы быуат башында билдәле сауҙагәр Поликарпов төҙөткән....\nӨфөлә үткән халыҡ-ара сараға килгән сит ил ҡунаҡтары ла был ваҡиға шаһиты булды. Мостай Кәрим һәм Карл Маркс урамдары араһындағы Хәкимов мәсете 1908 йылда һалынған. Тарихи мәғлүмәттәр буйынса, Совет осоронда дини йорт манараһы ҡолатыла, ә бина фабрика клубы итеп үҙгәртелә. Үҙгәрештәр дәүерендә...


Заказать рекламу в Бресте — БелВнешРеклама\nГлавная » Аренда билборда » ул. Сябровская - ул. Суворова\nБрест, ул. Сябровская - ул. Суворова\nСоциально-культурные объекты АЗС, Шиномонтаж, поликлинника №3\nУточнить цену и занятость: Заказать рекламу в Бресте


17:44 Среда 0 2 536\n17:44, Среда, 27 апреля 2011\nКалейдоскоп 2 536 0\n— 3-й Хорольский т-к, 10, 12, 14, 9, 11, 13, 15;\n— ул. Халаменюка 4, 8.\n— ул. 60-летия Октября, 69;


Шарх «Булуг аль-марам». Книга 16. Общие предписания — Аль-Хадис\nПравила торговли (ч.3. Современные формы финансовых взаимоотношении)\nNext story Искренний совет\nPrevious story Шарх «Булуг аль-марам». Книга 14. Судопроизводство


Республика вуздары ҡабул итеү ҡағиҙәләрен баҫып сығарҙы // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nРеспублика вуздары ҡабул итеү ҡағиҙәләрен баҫып сығарҙы\n10:12, 3 февраля 2010 Йәмғиәт\nБашҡортостандың юғары уҡыу йорттары үҙ сайттарында һәм вуздар стендтарында 2010 йылға абитуриенттарҙы ҡабул итеү ҡағиҙәләрен баҫып сығарҙы. Уларҙа лицензияға ярашлы әҙерлек йүнәлештәре, бюджет һәм түләүле урындар һаны, алынған студенттарҙың категориялары — бакалавр, белгес, магистрҙар – тураһында мәғлүмәт, шулай уҡ РФ Мәғариф һәм фән министрлығы тарафынан раҫланған һәр әҙерлек йүнәлеше буйынса инеү имтихандары исемлеге бирелгән. Шул уҡ ваҡытта вуз һәр әҙерлек йүнәлешенә өс йәки дүрт инеү имтиханын үҙ аллы билдәләү хоҡуғына эйә, барыһы өсөн дә рус теле һәм профилле имтихан мәжбүри булып ҡала.\nШулай итеп, өҫтәмә имтихандан тыш ҡалған бөтә ҡабул итеү ҡағиҙәләре бөтә вуздар өсөн дә берҙәй.\n«Башинформ» агентлығы элек хәбәр итеүенсә, дөйөм алғанда, 2009 йыл ҡағиҙәләре менән сағыштырғанда, етди үҙгәрештәр күп түгел: вузға ҡабул итеү этаптары һаны өсәүҙән икәүгә кәмене, вуздарҙың профилле генә түгел, профилле булмаған предметтар буйынса ла минималь балл сиген билдәләү мөмкинлеге индерелде, маҡсатлы ҡабул итеү буйынса уҡырға инеүселәр өлөшө 30 проценттан 20 процентҡа тиклем кәметелде, шулай уҡ ғаризаларҙы биш юғары уҡыу йортона һәр береһендә өсәр конкурсҡа биреү нормаһы теркәлде.\nБР Мәғариф министрлығының белем сифаты һәм берҙәм дәүләт имтиханы бүлеге начальнигы Зәкий Мырҙағәлин хәбәр итеүенсә, БДИ формаһында имтихан тапшырыуға рөхсәт алыу өсөн сығарылыш класында уҡыусы 1 мартҡа тиклем, ярашлы предметтарҙы күрһәтеп, мәктәптә ғариза бирергә тейеш.\nБР Мәғариф министрлығында Берҙәм дәүләт имтиханы тапшырыу мәсьәләһе буйынса ҡыҙыу линия эшләй. Сәғәт 9-ҙан 18 сәғәткә тиклем 8(347) 273-20-87 телефонына шылтыратып, ҡыҙыҡһындырған һорауҙарығыҙға яуаптар алырға мөмкин.


10 дәүләт вузының бюджет урындарында 9410 студент уҡыясаҡ // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n10 дәүләт вузының бюджет урындарында 9410 студент уҡыясаҡ\n13:26, 5 июля 2010 Йәмғиәт\nРеспубликаның ун дәүләт вузының бюджет урындарында (РФ Эске эштәр министрлығының Өфө юридик институтын һәм БАГСУ-ны иҫәпкә алмайынса) 9410 студент уҡыясаҡ. Был турала Башҡортостан Мәғариф министрлығынан хәбәр иттеләр. Быйыл бюджет урындары кәметелде. 2009 йылда бюджетҡа 9554 кеше ҡабул ителгәйне.\nЕтмәһә, быйыл абитуриенттар документтарын биш вузға ғына һәм уларҙың һәр береһендә иң күбе өс әҙерлек йүнәлешенә тапшыра ала. Ғариза биргәндә ҡабул итеү комиссиялары БДИ тапшырыу тураһында таныҡлыҡ талап итергә тейеш түгел. Абитуриентҡа Берҙәм дәүләт имтиханы һөҙөмтәһен ғаризаһында күрһәтеү ҙә етә.\nБыйылғы тағы бер яңылыҡ – юғары уҡыу йортона ҡабул итеү былтырғы кеүек өс түгел, ә ике тулҡында үтәсәк.\nРФ Мәғариф һәм фән министрлығы тарафынан билдәләнгән сроктар — 30 июлдән 4 авгусҡа һәм 5 августан 10-ына тиклем.\n30 июлдән вуздар беренсе курсҡа инеүселәрҙең фамилияларын айырып күрһәтеп абитуриенттар рейтингын урынлаштыра. Беренсе тулҡынға эләкмәүселәр икенсеһендә дәғүәсе буласаҡ.\nӘммә, бөтә вуздарға рәсми индереү августың һуңғы көндәрендә генә үткәрелергә тейеш. Әгәр абитуриент икенсе тулҡында беренсеһендәгегә ҡарағанда абруйлыраҡ вузға үтһә, тәүге юғары уҡыу йортоноң ҡабул итеү комиссияһы уға бөтә ҡағыҙҙарҙы тәүлек эсендә кире бирергә тейеш.\nЮғары уҡыу йорттарында икенсе тулҡында ҡабул итеүгә тәҡдим ителеүселәрҙең исемлеге 5 августа эленә.


Екатеринбург, ул. Гражданская, 4\nRSS лента по запросу Екатеринбург, ул. Гражданская, 4\nПосмотреть все результаты поиска "Екатеринбург, ул. Гражданская, 4" в каталоге\nПопробуйте поиск с параметрами iUral "Екатеринбург, ул. Гражданская, 4"\nПостоянная ссылка: Екатеринбург, ул. Гражданская, 4


Выгодное предложение в Ставрополе:\nАдрес: Ставрополь, ул. Гражданская, 1Д\nАдрес: Ставрополь, ул. Гражданская 8\nАдрес: Ставрополь, ул. Заводская, 15/1\nАдрес: Ставрополь, пр-т Кулакова 16а


21 Июнь , 18:29\nЙолаларҙы күреп үҫә балалар.\nБеҙҙең ауыл клубында байтаҡ йылдар “Ынйылар” фольклор коллективы эшләп килә. Унда йөрөүселәрҙең күпселеге – ағинәйҙәр. Ауылдағы концерттарҙа, башҡа сараларҙа ғына ҡатнашып ҡалмайбыҙ, район кимәлендәге конкурстарҙа ла йыш сығыш яһайбыҙ.\nРайонда “Тере йола” тигән халыҡ фольклоры конкурсының һайлап алыу турында уңышлы сығыш яһап, гала-концертҡа үттек. Йырлап, ҡумыҙҙа уйнап, сәхнәне гөрләттек. Күптән түгел өлкән йәштәгеләрҙең “Тормош, һине яратам!” конкурсындағы сығышыбыҙ ҙа юғары баһаланды. Районда еңеү яулап, республика этабына сыҡтыҡ.\nРоза Нафиҡова етәкселегендәге фольклор коллективына йыр-моң яратҡан, дәртле ауылдаштар тупланған. Быйыл ғына үҙ көсөбөҙ менән сәхнәгә милли күлдәктәр тектерҙек. Үҙебеҙ ҡашмау- һаҡалдар ҙа эшләп алдыҡ. Коллективыбыҙҙа барыһы ла – 50 йәштән үткән ҡатын-ҡыҙҙар, арабыҙҙа апайҙарҙың 70 йәштән дә өлкәнерәк булыуы ла ансамблдең бәҫен арттыра. Сәхнәгә, йолаларыбыҙға ҡыҙыҡһыныу, шулай итеп, барыбыҙҙы ла берләштерә.\nМәктәп уҡыусылары менән дә тығыҙ бәйләнеш булдырылған. Йолаларыбыҙҙы белеп үҫһендәр өсөн, йыш ҡына уларҙы клубтағы сараларға йәлеп итәбеҙ. Былтыр ауыл халҡын, уҡыусыларҙы саҡырып, “Урал батыр” эпосын яттан һөйләү буйынса конкурс ойошторҙоҡ.\nӘлбиттә, фольклор коллективының эше менән генә сикләнмәйбеҙ. Йолаларыбыҙҙы, боронғо шөғөлдәребеҙҙе тергеҙеү, үҫтереү буйынса киләсәккә ҙур маҡсаттарыбыҙ ҙа бар. Туған телен, мәҙәниәтен яратҡан ауылдаштарым менән уларҙы ла тормошҡа ашырасағыбыҙға ышанам.


М-супердент - адрес Россия, г. Москва, ул. Большая Полянка, 28, строение 1 , телефон, отзывы, консультации, справочное, сайт\nМ-супердент - медицинское учреждение, обеспечивающее квалифицированную медицинскую помощь, расположенное по адресу, Россия, г. Москва, ул. Большая Полянка, 28, строение 1 .\nАдрес: Россия, Москва, Россия, г. Москва, ул. Большая Полянка, 28, строение 1\nНа этой странице вы сможете ознакомиться с отзывами об учреждении М-супердент


г. Николаев, ул. Лягина, 1 а\nул. Легина 1а


Уҙаҡ-Туҙаҡ — балабәшнәк ярсығы\nБорондан да боронораҡ, әүәлдән дә әүәлерәк Йәноҙаҡ ҡарт менән Уралбикә атлы ҡарсыҡ йәшәгән, ти. Был икәү Балабәшнәк тигән ырыуҙан ҡалған аҡтыҡ өй булған, ти. Балабәшнәк ырыуы элек ер ситендә, Аҙаҡ диңгеҙе менән Ҡалҡа йылғаһы араһында мал утлатып, тормош кискән икән.\nБалабәшнәктәрҙе Олобәшнәк бейҙәре лә, бейҙәренең олуғбейе лә бик ҡыҫынҡы, илау-һыҡтаулы йәшәткән, ти. Уныһына ғына түҙерҙәр ине лә, ти, Ҡояш тыуышынан Балауҫа-талаусы, Балауҫа ғына тип йөрөтөлһә лә, бик уҫал бер һуғышсан ҡәбилә83 килеп сыҡҡан, ти. Дала ҡаплап килгән Балауҫа яуы Олобәшнәктәрҙең нығытмаһы-капҡаны емереп, баҫып алып, ыңғайға бик күп Балабәшнәктәрҙе лә ҡырған икән. Ҡалғандары, йыйналышып, был ҡара ҡайғы иленән ҡасырға булған. Ҡайҙа китергә? Йыйылышып кәңәшләшкәндәр, күбеһенең иҫенә ата-бабаларының тәмләп һөйләгән ере хәтергә килгән. Ауырлыҡтар килгән һайын, ҡарт бәшнәктәр Урал тигән ерҙе күккә күтәреп һөйләгәндәр. Имештер, бәшнәктәр ҡайҙалыр Алатау яғынан, Аҙаҡ диңгеҙ буйы тигән, үткенселәр өмөткә саҡматаш һуҡтырған ер-һыуға күсә килә ятҡанда, оҙаҡ ҡына Урал тауы итәгендә йәйләп ятҡандар, йәйләп алғандар. Хәҙер килеп аҡһаҡалдар Уралды кемуҙарҙан маҡтай башлағандар. Олатайҙар һөйләүенсә, Уралдың дүрт һырты бар, ти, дүрт һыртының теҙмә беренсә дүрт ерҙә дүртәр түбә бар, ти. Кеше ҡулы күтәрмәһә лә, дүрт түбәнең теҙмә бере дүрт ҡалҡан нығытмаһына торорлоҡ, ти. һәр түбәне утын да йығасташ ҡаплаған, ти.\nБындағылай яҙын, көҙөн дымлы, тоҙло ел дә, йәйен-ҡышын эҫе, һыуыҡ ел дә юҡ, ти, Уралда, һыуығын унда һыуығыраҡ, ти. Тик ундағы урман — үҙе бер ҡуй туны, ти. Унда йәшәрҙәр көн итә, ти ҙә, ебәрә булалармы улар беҙҙе яндарына.\n— Эй-й-й! Ер-һыу беҙҙеке! Мәшәр-мәжәренә лә етер, күңелең генә киң булһын.\nБәлә килһә бәндә башына,\nБерәү килмәҫ, биш килер! —\nтиме. Иҙел кисеп, Кәрәлеккә етеүгә, Ырғыҙға етеүгә иҫән ҡалғандарҙы ҡара киҙеү тигән йот харап иткән. Ырыуҙан тик Йәноҙаҡ менән Уралбикә генә ҡалған, ти. Уларҙың тыуымдан ҡалмай килгән балалары сабый саҡтан уҡ үлемдән дә ҡотола алмай барыр булған, ти. Олоғайған көндәрендә:\nОя төбө — һуңғы тыуым —\nНигеҙ була күрһен ине,\nБереһе үлһә, береһе ҡалыр —\nИгеҙ була күрһен ине! —\nтип, имәнес инәлеп, яҙмыштарына ялынып, күҙҙәрен күккә терәп теләгәндәр, ти. Ике бала табабыҙ, тип икеләтә теләгәндәр, икеләтә мал тапҡандар, икеләтә аш ҡаҡҡандар, ти.\nБабай ике сәңгел* йыҡҡан, әбей ике биләү һуҡҡан, бабай ике бишек бөккән, әбей ике бышым теккән*. Бабай кисен мөңөрәй икән:\nҠулдарым да ҡуш икәү бит,\nУлдарым да икәү булһын.\nӘбей иртән сеңләй икән:\nИмсәгем дә ике тулан*,\nИке улан тыуһа икән.\nТилереп тулаһаң, диндерәк тә тояҡҡа төйөрөмләнә, ти, илереп илаһаң, һуҡыр күҙҙән дә йәш сыға, ти. Тилмереп теләһәң, ҡыҫыр теләк тә түл йыя, ти. Көндәрҙән бер көндө әбейҙең көткәне, ҡарттың өмөт иткәне тыу ҙа ҡуй, ти! Әбей киткән, ти, төйәҙәләнеп, ҡарт киткән, ти, сәбәләнеп, ике исем әҙерләгән, ә унан берәү генә тыуған, бер исеме Уҙаҡ, ти, икенсеһе Туҙак, ти. һунар сыҡһам, һунарҙа, йорт йүнәтһәм, йортта үҙемә иш уҙаҡ булыр тип, Уҙаҡ исемен шайҙап* ҡуйған, ти, ҡарт.\nАт-исеменән үлем өркһөн, пыр туҙҙырып тормош көтһөн, тип, Туҙаҡ исемен йөрәк бауырына индергән, ти, ҡарсығы. Үҙе Уҙаҡ, үҙе Туҙаҡ — бер уланға ике ат, үҫә биргән, ти, малайың. Йыл үсәһен ай үҫмәһә лә, ай үсәһен көн үҫмәһә лә, Уҙаҡ әсән дә, Туҙаҡ әсән дә икеләтә-кушлата арта барған, ти, улан, алға барған, ти, улан. һыпа-һыны, күренеше бабайға ла тартҡан, ти. Әбейҙән дә отҡан, ти. Аяҡтары ҡыр кәзәһендәй һикерәндәп, толпарҙыкылай талмаҫ, ти. Ҡыҫала бармаҡ бөркөт ҡарашлы, юлбарыҫ беләк, арыҫлан күкрәк, һағыҙаҡ билле, елкә — елле, көслө табанлы, эт-ҡош танаулы, ҡолан ҡолаҡлы, болан сираҡлы бер төрлө төйөрөм бала булған, ти, ул. «Уҙаҡ!» — тиһәләр ҙә: «Ә!» — тигән. «Туҙак!» — тиһәләр ҙә: «Ә!» — тигән. Эш ҡушһалар: «Йә!» — тигән. «Бир!» — тиһәләр: «Мә!» — тигән. Инде лә илгәҙәк, оло күңелен күргәҙәк тыңлаусан бер йән булып яратылған, ти, балаҡайың. Кемселәрҙең кемселәренә ығышып ҡына ырыҫ килә, килгәндә лә ҡырыҫ килә. Унға уҙҙым тигәндә, Уҙаҡҡа ла ҡайғы ҡаныға. Тәүҙә ҡарсығалай ҡурсылап торған инәһе ҡарсығы аяҡ һуҙа. Уның артынса атай ҡарты ла торнаҡ түшәгенә тартыла. Моронон мыш-мыш килтереп, танау япраҡтарынан ярһып тамған йәшкә мансылып торған Уҙаҡты атаһы ымлап саҡырып алған да:\nИлап ҡайғыны ҡыумайҙар,\nУйлап ҡайғыны ҡыуалар, —\nтигән. Шунан һамаҡлап улына һуңғы һүҙҙәрен теҙеп киткән, ти:\nҠайғың бик ҙур, улым,\nАяҡланып тор, улым.\nКешегә тиңле кешеләр —\nһинең дә, минең ишеләр —\nҠайғынан буш тыумайҙар,\nИлап ҡайғы ҡыумайҙар,\nУйлап ҡайғы ҡыуалар,\nУйлар әсән тыуалар.\nАтай-инәй кем булыр?\nКем юғалта — шул белер,\nАтай — уңдан терәгең,\nИнәй — һулдан терәгең,\nИкеһе бер йөрәгең.\nИнәй наҙы — сыуаҡ нур,\nШундай яҡты йылыһы.\nИнәй юғалтыу — мең ҡайғы,\nБелә кесе, олоһо.\nАтай наҙы — селлә ел,\nҮтеп бара елеккә,\nТыштан ҡырыҫ, шифа ел —\nҮтеп кереп елеккә,\nҒәйрәт бирә йөрәккә,\nТаһыл бирә беләккә.\nАрты дауа, ҡырыҫ ел —\nАҡыл өҫтәй мейеңә,\nДәүләт өҫтәй өйөңә.\nАтай һөймәҫ аҡылдан,\nЭшкә егер таһылдап.\nАтай улды һөйөүе\nҮпәс булмаҫ, эш булыр,\nАтай — улға, ул — атаға\nЭш өҫтөндә иш булыр.\nЯрты яҡтан яҡламаҫ ул,\nЕте яҡтан яҡлар ул.\nАуырлыҡтан һаҡламаҫ ул,\nСир-сырхауҙан һаҡлар ул.\nИнәй наҙы — йөҙ дауа,\nЙөҙ ауырыуҙан ҡотҡара,\n«Балам!» — тиеп, «Балам!» — тиеп\nЙөҙ ауырлыҡ атҡара.\nАтай үлһә, аһ, ауыр!\nИнәй үлһә, иң ауыр!\nБүтән инәй табылмай шул,\nИнәй наҙы — күҙ алда,\nАтай наҙы — төптәрәк.\nАтай наҙын аңлар әсән\nАтай булырға кәрәк.\nАтай наҙы — әсе үлән,\nМең ауырыуҙан мең дауа,\nМалды атаһыҙҙар түгел,\nАта балаһы таба.\nИнәй үлһә, иҫ ҡала,\nАтай үлһә, төҫ ҡала.\nТөҫөм булып, улым, һиңә\nЕр-һыу тигән көс ҡала.\nУҙаҡ яңғыҙ булмай ул,\nУҙаҡтың ише була,\nИше булған кешенең\nДонъяһы беше була.\nТағы ниҙер әйтергә тип ауыҙын аса ла ҡарт, тик йөрәге туҡтап, күҙе йомола. Ярҙан алыҫыраҡ, ҡалҡыуға, инәһенең ҡәбере йәнәшенә, йылғаға буй итеп, соҡор ҡаҙып, башын һыу үренә ҡаратып ерләп ҡуйған, ти, Уҙаҡ атаһын.\nҠороған Балабәшнәк ырыуының ярсығы шулай Урта Уралда япа-яңғыҙ ҡала. Күңеле тулып, сеңләп ала:\nИнде яңғыҙ нишләйем,\nНисек итеп йәшәйем,\nНисек ишем табайым,\nҠалай аҙыҡ ҡабайым?\nЕте яғым — ете ят,\nЯттан нисек ҡасайым,\nЫрыҫ ишегем ҡайҙа,\nУны нисек асайым?\nИңрәп-сеңләп туҡтағас, атаһының һүҙҙәрен ҡолаҡ төбөндә сыңлатып, уйлана башлаған, ти, Уҙаҡ.\n— Туҡта! — тигән ул үҙенә, — атайым, төҫөм булып, Ер-һыу тигән көс ҡала тигәйне лә, шул көс миңә ярҙамлашмаҫмы? Тик Ер-һыу ҡайҙа ул, нимә ул! Уны нисек табырға? Тағы иш табырға ҡушҡайны. Уныһы ҡайҙа икән? — Шулай уйланып, уҡ-һаҙағын ҡулға алып, йылға буйына төшкән, ти, был:\nЙылға, йылға, әйт әле,\nМиңә ярҙам ит әле!\nҠайҙа сабаһың ярһыу,\nҺин булаһыңмы Ер-һыу?\nЙылға яуап биргән, ти:\nМин булам да, мин дә түгел —\nБары мин генә түгел.\nЕр-һыу эҙләп ҡантыраған —\nБары һин генә түгел.\nСарсаһаң, һыуым йәл түгел,\nАртығын һөйләр мәл түгел.\nКүҙең ысын булһа, күрерһең,\nКүргәнде күңелгә үрерһең.\nАғымы тулы ажау бар,\nТабының тулы суртан бар,\nҠомлоғомда ҡомай күп,\nЯтыуымда йәйен күп,\nБәргел һайын бәрҙе күп,\nҺарғыл һайын һаҙан күп,\nӨйөрөм ерҙә өйрәк күп,\nСөйрөм ерҙә сүрәгәй күп,\nСерен белһәң — бары күп.\nКүктә күпме йондоҙ бар —\nМиндә шунса ҡондоҙ бар.\nТик береһе лә буш булмаҫ,\nХаҡы — ялһыҙ эш булыр.\nШунда ғына йылға-һыу\nҺиңә терәк, иш булыр.\nШунан Уҙаҡ йылға ярынан ситкә киткән икән дә, ти, куянды тап килтергән, ти:\nҠуян, ҡуян, әйт әле,\nМиңә ярҙам ит әле.\nҺин түгелһеңме Ер-һыу?\nОҙон ҡолаҡ ашыҡ-бошоҡ яуап ҡайтарған, ти:\nМин — уның бер осҡолағы,\nОсҡолағы, ҡайсы ҡолағы.\nУн йыл буйы уңғанһың,\nМин донъяға килгәнсе,\nАтаң тайған уң яҡҡа,\nТыуып күҙем күргәнсе,\nИнәң шылған һул яҡҡа.\nЯрты аҡылым ҡолаҡта,\nЯрты аҡылым аяҡта.\nЯҙын ерҙе һыу баҫһа,\nКотҡар мине таяҡта,\nМөрхәт ҡуйһаң иреккә,\nБик тырышһаҡ — тун булыр,\nҮрсеп китһәк — ун булыр,\nМин — урмандың бер йәне.\nУрмандың бар мең йәне,\nОло аҡылды оло урмандың\nҮҙенән һора һин йәме!\nШунда Уҙаҡ ҡуян аҡылын ҡуш итеп, үҙ күңеленә хуш итеп, ҡолаҡтарын ҡарпайтҡан икән, шаулай, ти, урман шау менән, ғәскәр килгәндәй яу менән!\nУрман, урман, әйт әле!\nНиңә шаулайһың ярһыу?\nУрман тағы геүләп-дыулап ҡуйған да, ти, йырлай башлаған, ти, йырын:\nМин — Ер-һыуҙың бер яғы,\nТау-таш булыр аръяғы.\nБуранда бура бирермен,\nМалыңа ҡура бирермен,\nӨй кәрәкһә, өй — минән,\nСәй кәрәкһә, сәй — минән.\nӨшөһәң, мине яҡ ҡына.\nБушҡа яҡма, ҡаҡ ҡына.\nАйыуымдан — тун минән,\nУҡ кәрәкһә, юн минән.\nАтып алһаң, бер мышым —\nТуҡ сығырһың бер ҡышын.\nСаналыҡҡа йылам бар,\nСәңгелдәккә һылам* бар,\nСыраҡлыҡҡа ҡарағай бар,\nСыралыҡҡа ҡарағай —\nУныһы ла бар, ағай!\nУтлыҡсаға — уҫағым,\nЕтмәҫ бер ҙә ҡосағың.\nЯғалыҡҡа төлкөм бар,\nҺаҡлап һуҡһаң, иркең бар.\nЮҡ нәмәләр юҡ миндә,\nБарыһы ла туҡ миндә.\nМине ҡат-ҡат йөрөп сыҡ,\nБарыһын да күреп сыҡ.\nШулай иткән дә, ти, Уҙаҡ урман буйын иңләп-буйлап йөрөй биргән, ти. һәр бер йән эйәһе, һәр үҫем-тором үҙ кәңәшен биргән, үҙ аҡылын өйрәткән, ти. Айыуҙан көс йыйырға, солоҡ балын табырға, шифалы емеш ҡабырға өйрәнгән, ти. Себендән — сабаҡ тоторға, гөлйемеш сәскәһе тырантай* менән ҡорман ҡаптырырға шәпләндергән, ти. Урман телен аңлап бөткәс, Уҙаҡ тау-таш яғына киткән, ти. Шунда уға бер һалҡын таш һүҙ ҡушҡан, ти.\nУҙаҡ-Туҙак, уҙма әле,\nСабыр төбө һары алтын,\nСабыр булсы, ҡыҙма әле!\nЭй, һалҡын таш, һалҡын таш,\nКөсөң етһә, ҡалҡын, таш.\nНишләп ятаһың моңһоу,\nҺин түгелдер ҙә Ер-һыу?\nТаш шартлап, сатнап телгә килгән, ти:\nМин Ер-һыуҙың бер яғы,\nТүбән түгел, үр яғы.\nМин гел бында ятамын,\nМин гел тарҙа ятамын,\nМин гел елдә ятамын,\nМин гел ҡарҙа ятамын.\nКәрәк саҡта ялҡынмын.\nСаға белһә, утмын — мин,\nБелмәгәнгә — туҡмын мин.\nТыуыу менән, ал ҡояш\nТәүҙә миңә ҡарайҙыр,\nУттан уҙған торамын —\nТөҙө әйҙә һарайҙар.\nАш-һыуына тәм биреп,\nКәрәк саҡта ялҡын бул!\nКәрәкмәһә — һалҡын бул!\nТуҙаҡ булһаң, белеп туҙ!\nУҙаҡ булһаң, белеп уҙ!\nТаш шикелле ҡата бел,\nКәрәкһә, уҡ ата бел,\nКәрәкмәһә, сабыр ғына\nТаш шикелле ята бел.\nҺалҡындан һәм ялҡындан\nШулай ер-һыуҙы күреп сыҡҡас, һәр бер таштың тынын тыңлап, һәр ағастың моңон отоп, һәр йәнлектең һүҙен тотоп, һәр себендең серен йотоп, үҙ атаһынан алты тапҡыр аҡыллыраҡ, ҡырҡ тапҡыр ҡырыҫыраҡ ата төҫөн — Ер-һыуҙы тапҡан, ти, Уҙаҡ. Шунан үҙе лә ер-һыу кеүек аҡыл мән һамаҡлап ебәргән, ти:\nЕр-һыу — йөрәк тибешем,\nЕр-һыу — минең йоп ишем,\nАтайымдың төҫө ул,\nБеләгемдең көсө ул,\nЙөрәгемдең хисе ул,\nЗиһенемдең көсө ул.\nТик шулай ҙа эҙләгәнем —\nҮҙем ише кеше ул.\nЕр-һыу менән әҙәм йәне —\nМин Уҙаҡтың ише ул.\nШунан тағы ла бер Уҙаҡ йәшәгән тирәгә, Туҙаҡ торған тирәгә, Аҙаҡ диңгеҙе яғынанмылыр, Ҡаҙаҡ диңгеҙе яғынанмылыр, бер ырыу кешеләре килеп сыҡҡан, ти. Ер-һыуҙы арыу белгән, кәрәк икән, дарыу белгән, кәрәкмәһә, һарыу белгән Уҙаҡ шул ырыуҙа иш тә тапҡан, ти, көш* тә тапҡан, ти. һөйләшергә һанаш* та тапҡан, ти, көйләшергә кәңәш тә тапҡан, ти. Көйәләшергә кәләш тә тапҡан, ти.\nШунда Уҙаҡ һуңғы һамағын әйткән, ти:\nЕр-һыу тәне — кеше ул.\nЕр-һыу мән кеше көслө ул.\nЕр-һыуға кеше мән йәм керә,\nЕр-һыуға кеше мән тәм керә,\nКешегә ер-һыу мән ғәм керә.\nЕр-һыу кешенең ише ул.\nЕр-һыуҙың ише — кеше ул!


БАНК МОСКВЫ на Московский пр., 51; ул. М.Горького, 32; ул. Металлургов, 13 — Телефоны и адреса — gorodche.ru\nг. Череповец, Московский пр., 51; ул. М.Горького, 32; ул. Металлургов, 13


ТОО МКО 1 Кредит г. Алматы, ул. Ауэзова 50. уг. ул. Кабанбай батыр, Алматы, объявление ТОО МКО 1 Кредит г. Алматы, ул. Ауэзова 50. уг. ул. Кабанбай батыр, Алматы, Финансовые и кредитные услуги на ВсеСделки - доска объявлений Алматы - 587228\nТОО "МКО "1 Кредит" г. Алматы, ул. Ауэзова 50. уг. ул. Кабанбай батыр - Финансовые и кредитные услуги\nКод: 587228 Создано: 24-08-2015 09:01


22 февраля, 02:51 Вход\nОтделения и банкоматы: Половинное\nБанкомат Россельхозбанка на карте Половинного\nНовосибирская обл., пос. Половинное, ул. Малининская, д. 57\nВалюта: рубли. Все отделения и банкоматы Россельхозбанка в городе Половинное


Обрезка колоновидных яблонь осенью схема — h-people.ru\nГлавная » Яблоня » Обрезка колоновидной яблони\nРаботаем в регионах:Украина: Днепропетровск, Запорожье, Новомосковск, ДнепродзержинскРоссия: Москва, Санкт-Петербург\nтел. +38 (063) 589 13 16\nтел. +38 (068) 875 87 24\nтел. +38 (066) 045 45 81


Сургут, ул. Проспект Мира, д. 44/2\n+7 (3462) 94 00 40\n8 (346) 294 00 40


Балалар - тормошобоҙ сәскәләре һәм уларҙы ҡаланан ситтә үҫтереү яҡшыраҡ\nЙәйҙең ҡыҙыу мәле, балаларҙың күбеһе, йола буйы нса, республика лагерҙарында сәләмәтлектәрен нығыта. Бәләкәй яҡташтарыбыҙ ял иткәндә, уларҙың дауаланыуы, туҡланыуы, ял итеүе өсөн яуап биреүсе өлкәндәрҙең хеҙмәте бер минутҡа ла туҡтамай. Ошо көндәрҙә Рәсәй Федерацияһы Социаль страховкалау фондының БР буйынса төбәк бүлексәһе үҙ эшенә\nРәсәй Социаль страховкалау фонды республиканың үҫеп килгән\nбыуынын һауыҡтырыуға 306, 2 миллион һум бүлде. Башта лагерҙар 242, 2 миллион һумға ғына иҫәп тота ала ине, әммә Мәскәү хәлдең мөһимлеген аңлап ( һаулыҡтарын нығытыуға мохтаж балаларҙың исемлеге шаҡтай киңәйтелгән), Башҡортостан өсөн сумманы 64 миллионға арттырҙы.\nҺөҙөмтәлә барыһы ла - ҡаланан ситтә урынлашҡан һауыҡтырыу\nлагерҙары, йыл әйләнәһенә эшләүсе шифахана лагерҙары, көндөҙ эшләүсе лагерҙар ҙа үҙенә тейешен алды. Егерме мең ярым бала ҡаланан ситтә урынлашҡан һауыҡтырыу лагерҙары хеҙмәтләндереүенең тулы пакетына эйә булды, йыл әйләнәһенә\nэшләүсе балалар шифаханаларына 317 йүнәлтмәне страхователдәр үҙҙәре һатып алды, тағы ла 1935 йүнәлтмә улар ға бушлай бирелде. Көндөҙгө лагерҙарҙа мәктәп ығы - зығыһына н 71 мең бала ял итте.\nӘйткәндәй, Социаль страховкалау фондының төбәк бүлексәһендә ҡайһы бер үҙгәрештәр булып үтте. Мәҫәлән, хәҙер\nбалаларҙың сәләмәтлеген социаль стаховкалау средстволары иҫәбенә нығытыу шифахана лагерҙарында ғына түгел, балалар шифаханаларында ла рөхсәт ителә. Шифаханаларҙың потенциаль ҡ унаҡтарының йәш сиктәре дүрт йәштән 14 йәшкә тиклем.\nҺәм икенсе үҙгәреш. Ул балаларҙың ҡаланан ситтә урынлашҡа н һәм көндөҙгө лагерҙарҙа ял итеүенә ҡағыла. Социаль страховкалау фондының план - иҡтисад бүлеге начальнигы Сажиҙә Ҡәнзәфәрова әйтеүенсә, тәүгеһендә балалар 24 көн,\nикенсеһендә 21 көнгә тиклем һаулығын нығытҡан. Әммә бындай уреждениелар өсөн йәй миҙгеле - ҡатмарлы осор, һәм рәттән дүрт тапҡыр балаларҙы ҡабул итеп, барлыҡ санитар нормаларын күҙәтеүе еңелдән түгел. Бынан тыш һауа торошо ла үҙенекен ит ә (әйтәйек, июндең тәүге яртыһында һалҡын була), йәки уҡыусыларға уҡыу йылынан һуң лагерь рельстарына күсеү ҡыйыныраҡҡа тура килә. Ошоно иҫәпкә алып, Социаль страховкалау фонды Дәүләт Думаһына 18 көнлөк "заездарҙы" рөхсәт итеү тәҡдиме менән мөрәжәғәт иткән.\n- Санитар нормативтарға ярашлы, балаларҙың ҡаланан ситтә урынлашҡан һәм көндөҙгө лагерҙарҙа ял итеү ваҡытын ҡулланыусылар хоҡуғын һәм кеше именлеген яҡлау өлкәһендә күҙәтеү буйынса Федераль хеҙмәт билдәләй. Һәм әгәр ҙә\n18 көнлөк лагерҙар асылһа, беҙ ике ҡуллап "риза" - сөнки бы л тағы ла күберәк балаларҙың сәләмәтлеген нығытыуға мөмкинселек бирәсәк, - ти Сажиҙә Ҡәнзәфәрова.\nДауалауға һәм ялға мохтаж балаларҙы мөмкин тиклем күберәк\nйәлеп итер өсөн Фондтың Башҡортостандағы бүлексәһе күп эш\nбашҡара. Мәҫәлән, балалар һауыҡтырыу учреждениеһына йүнәлтмә үткән йылдағы хаҡтан айырылмай һәм бер койка - көнг ә 302 һумдан артмаҫҡа тейеш. Предприятие һәм ойошмаларға йүнәлтмәнең Башҡортостанда ҡуйылған хаҡының 50 проценты социаль страховкалау средстволарынан түләнә ( был сама менән\n2720 һум самаһы), бюджет өлкәһендә эшләүселәрҙең\nбалаларына - 80 процентҡа, финанс торошо лагерға йүнәлтмәгә\nхаҡты түләргә мөмкинселек бирмәгән прежприятиела эшләүселәрҙең балаларына - 65 процентҡа тиклем түләнә.\nҺандар артында күҙгә күренерлек һөҙөмтәләр ҙә бар: был ярты йылда ҡаланан ситтә урынлашҡан лагерҙарҙа 20,5 меңдән\nашыу бала ял итте һәм сәләмәтлеген нығытты. Был маҡсатҡа 7 5 миллион һум тотонолдо. Үткән йылдың ярты йылы менән сағыштырғанда әйтелгән һан ике миллионға (!) аҙыраҡ, ял иткә н балалар һаны иһә - дүрт меңгә (!) күберәк. Көндөҙгө лагерҙ арҙа ла шундай уҡ хәл.


Травматология-ортопедия у метро Бауманская - отзывы, цены - 286 цен - Москва - Carendar.ru\nТравматология-ортопедия у метро Бауманская - цены в Москве - 11 мест\nСемейный Доктор (Бакунинская)\nг. Москва, ул. Бакунинская, д. 3\nРентгенография грудины (2 проекции) с чтением и описанием рентгенограмм\nРентгенография плечевой кости (2 проекции) с чтением и описанием рентгенограмм\nРентгенография бедренной кости (2 проекции) с чтением и описанием рентгенограмм


�����ձ�4��1��Ѷ������ ������ ͨѶԱ ���� ����ΰ��������Ժ��Ƿ��Ǯ���������ʳ�ȴ��ìͷ��׼������Ժ������������ˣ���2015������һ��������һ�����Ѫ������9��9�ˡ�4��1�գ�¦�����м�����Ժһ����汻�������ʳ�������ɱ����д����̣���������Ȩ�����?���������괺���Ѳ���д�����ͽ�����꣬�������ꡣ>��ѧ�������ȫ��Ŭ���Ľ�� �ܿ���Ϊ��Ч��\n�����ձ�4��1��Ѷ������ ��ޱ �����գ����ƶ�������Ϊ���δ�����ʲô?���������β�ҵ������ӵ��������ʵ���������ƶ�������ʱ���������η�ƶ��ô�������������죬�ɺ���ʡ���ξ�����ġ����������ںϡ��ƶ�������ʱ�����δ��·�չ����ڳ�ɳ���У������롢ʯ�໪����Сƽ���ױ������졢�����ʡ��º��͡������塢��־��Ȼ��������ν�󿧴�����һϵ�о����ݽ������ֳ����ڡ��Զ��󿪡���>��Ү��˹��������� ����:û�����ұ����Ϲ˵\nCopyright ? 2007-2016 hrbjfs.com All Rights Reserved. ��ICP��1900831��


Ҡайт һин, табип, ауылға\nИлебеҙҙә һәр ваҡыт тиерлек медицина кадрҙарына ҡытлыҡ булды. Әммә был проблема тармаҡтағы бар белгестәргә лә ҡағылмай. Мәҫәлән, совет осоронда ла, хәҙер ҙә стоматолог булып эшкә урынлашыу еңелдән түгел. Шуға ҡайһы берәүҙәр “теш табибы бер ҡасан да ас ултырмай, ул һәр ваҡыт үҙенә аҡса эшләй ала” тип шаярта. Гинекология, тире ауырыуҙары һәм венерология, косметология өлкәләрендә лә белгестәр етерлек.\nӘ бына дауаханаларҙа неонатологтар, реаниматологтар, анестезиологтар, фтизиатрҙар, психиатрҙар, патологоанатомдар, ниндәй генә заманды алмайыҡ, һәр саҡ етешмәй. Сәбәбе нимәләме? Ул ябай ғына: был һөнәр эйәләренән ҙур яуаплылыҡ, көсөргәнешлелеккә түҙеү, үҙ-үҙеңде ҡулға алыу, хатта сәләмәтлегең менән иҫәпләшмәү кеүек сифаттар талап ителә. Ә был һөнәр эйәләренә түләнгән эш хаҡы үрҙә әйтелгән сифаттарҙы “ҡапларлыҡмы”? Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, юҡ. Бер әхирәтем анестезиолог булып эшләй. Иртә таңдан операциялар башлана, әллә күпме көс талап ителә уларҙан. Өҫтәүенә ҡайһы саҡ дежур итә. Бынан тыш, планлаштырылмаған, кеше ғүмерен һаҡлап алып ҡалыу өсөн ашығыс операцияларҙың үткәрелеүе ихтимал. Шуныһы: нисек кенә ауыр булмаһын, бер ҡасан да зарланғанын ишеткәнем юҡ. Күрәһең, үҙ эшен яратып башҡара. Өҫтәүенә, ниндәй генә хәлдәр булмаһын, уны аңлаған, терәк булған ғаиләһе бар. Ә барыһы ла, бигерәк тә йәштәр, ошо үрҙә әйтелгән ауырлыҡтарға түҙәме?\nБигерәк тә ауылдарҙағы дауаханалар, фельдшер-акушерлыҡ пункттары медицина белгестәренә ҡытлыҡ кисерә. Ә йәш белгестәр ҙур мөмкинлектәр вәғәҙә иткән ҡалаларҙа ҡалырға ашыға. Әлбиттә, был проблеманы хәл итергә тырышалар. Мәҫәлән, “Ауыл табибы” федераль программаһы һөҙөмтәһендә байтаҡ йәштәр ауылдарға эшкә ҡайтты.\nДәүләкән районын да тотош илебеҙҙе борсоған проблемалар урап үтмәгән. Әле үҙәк район дауаханаһында (баш табип – Айҙар Салауатов) кадрҙар мәсьәләһе яҡшынан түгел. Дәүләкән ҡалаһының үҙендә генә өс участка терапевы талап ителә. Бынан тыш, рентгенолог, реаниматолог, хирург, эндоскопист, эндокринолог, нарколог һәм фтизиатр кәрәк.\nӘле Башҡорт дәүләт медицина университетында Дәүләкән районынан 22 ҡыҙ һәм егет уҡый. Шуларҙың дүртәүһе район хакимиәтенән маҡсатлы йүнәлтмә алған. Йәштәрҙе тыуған яғына ҡайтыр тип көтәләр. Шуға Дәүләкән ҡалаһында улар өсөн өс фатир һатып алмаҡсылар.\n– Ҡала бәләкәй күренһә лә, эш күләме ҙур. Шуға ла кадрҙар етешмәй, – ти баш табип урынбаҫары Алена Мосякова.\nӘйткәндәй, былтыр дауаханаға Өфөнән юғары белемле Айгөл Булатова “Ауыл табибы” программаһы буйынса участка терапевы булып эшкә килгән. Быға тиклем ул баш ҡаланың 17-се дауаханаһында эшләгән.\n– Әле Дәүләкән ҡалаһы үҙәгендәге районда йәшәүселәр миңә дауаланырға килә. Нигеҙҙә, гипертония менән сирләүселәр мөрәжәғәт итә, – ти Айгөл Урал ҡыҙы.\n2006 йылда “Сәләмәтлек” программаһы буйынса узи, рентген аппараты килтерелгән булған. Әммә ун өс йыл эсендә улар иҫкергән һәм яңыртыуҙы талап итә. Ошондай проблемалар килеп сыҡһа ла, табиптар сирлеләрҙе дауалау өсөн көсөн йәлләмәй, эшен күңел һалып башҡара.


26 Октябрь , 23:00\n"COVID-19" ирекмәндәр штабы Башҡортостандағы 60 йәштән өлкән һәм аҙ хәрәкәтләнгән кешеләргә булышыуын дауам итә. Улар аҙыҡ-түлек, дарыуҙар алып килә, өлкәндәрҙе поликлиникаға тиклем оҙата һәм кире өйҙәренә ҡайтарып ҡуя. Бындай ярҙам республиканың һәр ҡала-районында ойошторолған.\nИҫегеҙгә төшөрәбеҙ, 13 октябрҙән башлап, республика Башлығы указына ярашлы, 65 йәштән өлкәндәргә үҙҡурсаланыу тәртибе индерелде.\nОктябрьский ҡалаһында 41 ирекмән һәм 16 автоирекмән өйҙә ултырырға мәжбүр ололарға ярҙам итә. "Тыуған яҡ" гәзите хәбәр итеүенсә, улар социаль селтәрҙә таратылған иғланды күреп, үҙҙәре был мәрхәмәтле эшкә килеп ҡушылған.\nГөлнара Салауатова һүҙҙәренсә, ул пандемия башланғас ирекмәндәр рәтенә баҫҡан. "Социаль селтәрҙәр аша ирекмәндәрҙе саҡырғандарын осраҡлы ғына белеп ҡалдым. "Беҙҙең хәстәрлек" үҙәгенә яҙҙым, ҡабул иттеләр. Беҙ яңғыҙ йәшәгән пенсионерҙарға аҙыҡ-түлек, дарыуҙар ташыйбыҙ. Улар һәр саҡ ҡыуанып ҡаршы ала, рәхмәт әйтә".\nГөлнара фотограф булып эшләй, "Мохтаждарҙы туйындырабыҙ" тигән төркөмдә тора. "Әлеге көндә беҙ аҡсаһыҙ йәки ата-әсә ҡарауынан мәхрүм ҡалған 30 студентҡа ярҙам итәбеҙ. Ошо арала газды ҡайтанан тоташтырыуға аҡса йыйҙыҡ. Рөстәм хәҙрәт Шакиров ныҡ ярҙам итте. Изгелек эшләү, мохтаждарға ярҙам итеү иң мөһимелер, моғайын", - ти ул.\nСалауат ҡалаһынан Гүзәлиә Мөхәмәтйәрова инде алты йыл ирекмәндәр хәрәкәтендә тора. "Ирекмәнлек - яҡшы тормош тәжрибәһе. Яңы нәмәгә өйрәнәһең, төрлө юҫыҡта көсөңдө һынап ҡарайһың, рухи яҡтан үҙеңә яҡын кешеләр менән танышаһың. Ошо йылдар эсендә мин бар Рәсәй буйлап әллә күпме кеше менән таныштым! - тип һөйләгән Гүзәлиә "Выбор" гәзитенә. - Пандемия башланғанда ҡыйыныраҡ ине. Әммә яңы шарттарҙа ла эште яйға һалып алдыҡ - бөтәһе лә яҡшы килеп сыҡты!"\nАсҡын районында ирекмәндәр үҙәгенә беренселәрҙән булып Урмияҙ ауылынан Алена Мәхмүдиярова килә. Ул, үҙенең бөтә эштәрен ситкә ҡуйып, пенсионер Наза Ғүмәроваға аҙыҡ-түлек тапшырырға, хәлен һорашырға, һөйләшергә тип килә. Алена тураһында "Аскинская новь" гәзите яҙа.\n"Баймаҡ хәбәрҙәре" Гөлгинә Алсынова хаҡында бәйән итә. Ул өлкәндәрҙе һиҙгерерәк булырға, насар уйлылар тоҙағына ҡапмаҫ өсөн, аралашҡан кеше тураһында ныҡлап белешергә өйрәтә. Үткән йыл бер инәйҙе ниндәйҙер егет, ирекмәнмен тигән булып танышып, бер мең һумға алдап киткән.\nБәләбәй районында "Беҙҙең хәстәрлек" үҙәге көсәйтелгән тәртиптә эшләй. Яңғыҙ йәшәгән өлкәндәр колл-үҙәккә шылтырата ала. "Беҙгә күберәк дарыу һәм аҙыҡ-түлек һатып алырға, сүп-сарҙы сығарырға һорап мөрәжәғәт итәләр, - тип һөйләй "Бәләбәй хәбәрҙәре"нә ирекмән Валентина Антипова. - Ковид менән ауырыған кешеләр күп шылтырата".\n"Яңауыл таңдары" гәзитенә һөйләүҙәре буйынса, штабта 65 йәштән өлкән булған, яңғыҙ йәшәгән һәм аҙ хәрәкәтләнгән кешеләрҙән шылтыратыуҙарҙы бында 14 октябрҙән ҡабул итә башлағандар. Үтенестәр башлыса аҙыҡ-түлек һәм дарыу алып килеүгә ҡайтып ҡала. Яңылыҡтар ҙа юҡ түгел. Мәҫәлән, ҡайһы саҡта ирекмәндәр вакцина эшләтергә теләгән пенсионерҙарҙы өйҙән поликлиникаға алып бара, ҡайтарып ҡуя. "30 октябрҙән 7 ноябргә тиклем шылтыратыуҙар күбәйер тип күҙаллайбыҙ", - ти ирекмән Гүзәл Ташбулатова.\nДыуан районында 100-ләп ирекмән бар. Улар араһында төрлө һөнәр кешеләре - тәрбиәселәр, китапханасылар, шәхси эшҡыуарҙар, уҡытыусылар, студенттар, ауыл хужалығы эшсәндәре, ауыл хакимиәте һәм ауыл мәҙәниәт йорттары хеҙмәткәрҙәре. Был хаҡта район гәзите хәбәр итә.\nМәләүездә өйҙә ҡалырға мәжбүр өлкәндәргә ирекмәндәр ҙә, етәкселәр ҙә ярҙам итә. Ирекмәндәр эше координаторы Никита Суботин әйтеүенсә, аҙнаһына өс тирәһе мөрәжәғәт теркәлә. Мәләүез ирекмәндәренең эше тураһында "Путь Октября" гәзите яҙа.\nХәйбулла районында "Беҙҙең хәстәрлек" үҙәгенең эшен йәнләндереү маҡсатында ирекмәндәр, автоирекмәндәр туплау башланған. 18 йәштән өлкән, ковидҡа ҡаршы вакцина һалдыртҡандар был рәтте тулыландыра ала. "Беҙҙең отрядта иң әүҙем 40 ирекмән эшләй, улар - Бүребай, Һамар, Подольск, Маҡандан, иң күбе - Аҡъярҙан. Мәҙәниәт өлкәһе хеҙмәткәрҙәре күп. Улар бөтәһе лә быйыл йәй янғындарҙы һүндереште", - тип һөйләгән "Хәйбулла хәбәрҙәре"нә район ирекмәндәр штабы координаторы Тимур Рәмов.\nИҫегеҙгә төшөрәбеҙ: прививка һалдырмаған өлкән йәштәгеләр өйҙә ҡалырға тейеш. Магазин, дарыухана, банк, бәйләнеш салондарына улар иртәнге сәғәт 11-ҙән көндөҙгө 1-гә тиклем генә бара ала. Пенсионерҙарға ирекмәндәр ярҙамға килергә әҙер. "Беҙҙең хәстәрлек" ирекмәндәр штабының телефоны: 8-800-201-89-03.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ЙӘШТӘРГӘ ЯРҘАМ ИТӘ АЛМАҺАҢ ҠАМАСАУЛАМА ЛА ҠУЙ! - 2017 - Мәҡәләләр\nЙӘШТӘРГӘ ЯРҘАМ ИТӘ АЛМАҺАҢ ҠАМАСАУЛАМА ЛА ҠУЙ!\nХәбәр ителеүенсә, "Башҡортостан" гәзитенең баш мөхәррире, шағир, журналист Азамат Рәмил улы ЮЛДАШБАЕВ менән З. Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт cәнғәт институтының кафедра мөдире, Башҡортостан Республикаһының Ҡурайсылар берлеге рәйесе Артур Борхан улы ҒАЙСАРОВ күптән түгел 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһына арналған "Ҡаһармандар эҙе буйлап" автомобиль сәйәхәтендә булып ҡайттылар. Әңгәмәбеҙ ошо сәйәхәт тәьҫораттары тураһында һәм... ул турала ғына ла түгел.\nАзамат Рәмил улы, һеҙҙе заман менән бергә атлаусы йәмәғәт эшмәкәре, тип тә беләбеҙ. Ә һеҙ үҙегеҙҙе кем тип тояһығыҙ?\nА. Юлдашбаев: Сәйәхәтсе типтер, моғайын. Мин - юлсы, мосафир. Ни өсөн тигәндә, беҙ, кешеләр, бөтәбеҙ ҙә - мосафирҙар: был тормош буйлап сәйәхәт менән үтәбеҙ, сәфәр ҡылабыҙ. Асылда, тыуым - юлдың, сәфәрҙең тәүге аҙымы булһа, ауыл осондағы ҡайынлыҡҡа тиклемге һуңғы юлыбыҙ иһә - ер йөҙөндә үткән аҙаҡҡы сәйәхәтебеҙ. Башланмыштан ахыр юлға тиклем туҡтауһыҙ сәфәр ҡылабыҙ. Ә инде сәфәрҙең эстәлеген нимә менән тултырыу - һәр кемдең үҙ ихтыярында, үҙ ҡарамағында. Беҙ уны эшмәкәрлек, һөнәр, уҡыу, хеҙмәт итеү менән, йә булмаһа, телевизор ҡарап ултырыу менән тултыра алабыҙ.\nАртур Борхан улы, юғарыла һанап киткән вазифаларығыҙҙан тыш, һеҙҙе талантлы ҡурайсы тип тә беләбеҙ. Ә һеҙ үҙегеҙҙе кем тип тояһығыҙ?\nА. Ғайсаров: Ҡурайсы тип тоям, әлбиттә. Азамат Рәмил улы менән килешәм. Ысынлап та, беҙ - юлаусы һәм юлыбыҙҙы ни менәндер тултырабыҙ. Мин юлымды ҡурай моңо менән байытам. Ҡурай сәнғәтен һаҡлау, ниндәйҙер кимәлдә уны камиллаштырыу юлында булыу һәм йәштәргә ошо мираҫты ҡалдырыу, уны яңы кимәлгә күтәреү - төп маҡсатым. Бәлки, беҙҙең тырышлыҡтар, киреһенсә, ҡасандыр яуланған һәм йылдар һуҙымында юғалтылған юғары кимәлгә табан хәрәкәт кенәлер?..\nКүптән түгел һеҙ оло сәфәрҙән ҡайтып төштөгөҙ. Бөгөнгө осрашыуыбыҙҙың төп маҡсаты ла ошо сәфәрҙән алған тәьҫораттар тураһында һөйләшеү ине...\nА. Юлдашбаев: Эйе, әле генә сәфәр эсендәге бер сәфәрҙән, йыраҡ юлдан, Волга-Дон ярҙарынан ҡайттыҡ. Башта шуны әйтәйем әле: ҡәбер янында ҡурай уйнау йолаһы элек булғанмы, юҡмы, белмәйем. Әммә беҙ үҙебеҙгә Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы үткән юлдан үтергә һәм ошо юлдағы 9 туғандар ҡәберлегендә туҡтап, имам доға уҡығандан һуң мотлаҡ ҡурай уйналырға тейеш, тигән маҡсат ҡуйғайныҡ. Воронеж өлкәһенең Деев утарында совет яугирына ҡуйылған һәйкәл эргәһендә ҡурай тыңлап торғанда, бер уй башыма килде: ҡасандыр батша, туҡтауһыҙ ихтилалға күтәрелгәндән һуң, ҡорал эшләмәһендәр, тип, башҡорттарға тимерселекте тыйған. Батшаның ахмаҡлығы инде был. Ул беҙҙең төп ҡоралды белмәгән. Әгәр ҙә шул ваҡытта ул тимерселекте лә, үҙе тыйған башҡа нәмәләрҙе лә ҡалдырып, ҡурайҙы ғына тыйған булһа ла, бөгөн башҡорт булмаҫ ине. Шуға күрә, милләтебеҙҙең төп ҡоралдарының береһе ул ҡурай. Ҡурай, беренсенән, быуындан-быуынға милли хәтерҙе, икенсенән, рухты, өсөнсөнән, халҡыбыҙҙың ҡеүәтен еткереүсе. Ҡеүәт тигәндәй, ҡурай уйнағанда, иғтибар иткәнһеңдер, Артур, уның тауышын ишетеп, беҙ, башҡорттар ғына үрә баҫманыҡ, хатта казактар ҙа "смирно" баҫып торҙо. Бына ҡурайҙың ҡеүәте ниндәй! Тимәк... Ярай, беҙ ҡурайҙы беләбеҙ, "Урал" йырының барлыҡҡа килеү тарихын да легендаларҙан ишеткәнебеҙ бар, "Урал" йыры беҙҙең өсөн - гимн. Тик казактар быны белмәй бит. Әммә улар ҙа ҡурайҙың тылсымлы көсөнән, тылсымлы моңонан әҫәрләнә, улар ҙа, ниндәйҙер кимәлдә, беҙгә рухташ милләт. Казак атамандарының "смирно" баҫыуы ҡиммәт. Бөгөн беҙ рух тураһында, милләт тураһында, илһөйәрлек тураһында һөйләшәбеҙ икән, ҡурайҙы һис кенә лә шул төшөнсәләрҙән айырып ала алмайбыҙ.\nА. Ғайсаров: Ысынлап та, кем өсөндөр ҡурай биш тишекле көпшә генә. Ә беҙҙең милләт өсөн ул - рух сығанағы. Ул үҙе - илаһи моң. Ҡурайҙа ниндәй генә сит көй башҡарылмаһын, ул көй һәр кемдең, айырыуса, ҡурайҙы ишетеп үҫкән башҡорт кешеһенең күңеленә ятышлы моңға әүерелә. Ҡурай шул яғы менән көслө лә. Уның көсөн мин тап шул үҙенсәлегендә күрәм. Тәү ҡарашҡа, ул ябай ғына уйын ҡоралы. Ҡурайҙа уйнарға өйрәнеү ҡәҙимге кешегә бер ниндәй ҙә ҡыйынлыҡ тыуҙырмай. Әммә беҙҙең халыҡта булған ген арҡылымы, әллә беҙ белмәгән башҡа сәбәп арҡаһындамы, был музыка ҡоралы ниндәйҙер рухи көскә эйә. Уны, бәлки, һүҙ менән дә аңлатып булмайҙыр... Ҡурай - ул ҡорал, әммә музыка ҡоралы ғына түгел. Бөгөн һүҙ алып барылған сәфәргә мине лә саҡырыусыларға, уны ойошторорға ярҙам иткән Бөтөн донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитетына оло рәхмәтлемен. Был сәфәр минең өсөн асыш, тетрәнеүҙәр аша алынған тәжрибә, иңемә оло бурыс йөкмәү булды. Ошо юлда халҡыңдың, ата-бабаларыңдың илде һаҡлау өсөн меңәрләп ҡорбан биреүенең бар бөйөклөгөн һәм фажиғәһен тағы ла нығыраҡ аңлағандай булдым. Республикабыҙҙан меңәр саҡрымға алыҫайған һайын, сит яҡтарҙа халҡыбыҙ ҡалдырған эҙҙәргә яҡыная барыуымды тойҙом.\nБыл сәфәрҙең ҡурайыбыҙ тураһында шундай ғәжәп һығымталар яһатырлыҡ ваҡиғалары менән дә иҫтәлекле булғанын ишеттек. Ә шулай ҙа авто-сәйәхәттең тәүге маҡсаты был булмағандыр?\nА. Юлдашбаев: Сәфәргә сығыр алдынан ҡуйылған маҡсат хәҙер, йөрөп ҡайтҡандан һуң, бер ҡатлы ғына булып тойола. Башта Еңеүҙең 72-се йыллығына, легендар дивизияның яуға инеүенең 75 йыллығына арнап, яу үткән ерҙәрҙе күреп ҡайтырға ғына уйлағайныҡ. Волгоградҡа етеү менән маҡсатыбыҙ бөтөн-ләй үҙгәреүен аңланыҡ. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһында хеҙмәт итеп, яуҙа ятып ҡалған яҡташтарыбыҙҙың, милләттәштәребеҙҙең исемдәрен барлау, тергеҙеү һәм уларҙы халҡыбыҙ хәтеренә яңынан ҡайтарыу беҙҙең төп маҡсатҡа әүерелде. Йылдар һуҙымында "Шайморатов генерал"ды йырлап йөрөһәк тә, барыбер ҙә дивизияның яҙмышын бар тулылығында аңлап, кисереп етмәгәнбеҙ, күңел аша үткәрмәгәнбеҙ икән. Беҙ дивизияла нисә кеше һуғышҡаны тураһында күп һөйләйбеҙ, кемдәр ҡатнашҡанын, нисә герой сыҡҡанын да беләбеҙ. Әммә кисерештәребеҙ, тәьҫораттарыбыҙ барыбер тулы түгел. Дивизия тураһында бөтә сығанаҡтарҙы өйрәнеп, уҡыған булһам да, мин дә бер мәғлүмәтте белмәгәнмен. Ул мәғлүмәтте Дон, Волга ярҙарында асыҡланым. Чугунка балкаһы менән унан өҫтәрәк урынлашҡан Санеев балкаһы араһында булғаныбыҙҙа урындағы халыҡ вәкилдәре тарих һөйләй башланы. Башҡорттар түгел, тарихсылар түгел - урындағы халыҡ. "Ошонда ҡарағыҙ. Бына - балка. Ошонда һыбайлылар торған, ошонан дошман самолеттары килгән. Меңәрләгән кеше ҡырылған", - тинеләр... Меңәрләгән кешенең ҡырылыуы - бер. Нисек кенә аяныслы яңғырамаһын, һуғыш булғас, ҡорбандары була инде. Әммә ана шул ҡырылған кешенең нисәүһе билдәле урында ерләнгән? Нисә ҡәберлектә исемдәр күрһәтелгән? Шул уҡ Алексеев утарында 50-ләп фамилия бар. Шуларҙың нисәүһелер мосолман фамилияһы. Лобачёвта 300 кеше ерләнһә лә, 44-енең генә фамилияһы күрһәтелгән. Ростов өлкәһе Обливская ауылында фамилиялар күберәк - 80 самаһы... Ҡалғандарының исем-аты ҡайҙа һуң? Шуға күрә сәфәр барышында маҡсат үҙгәрҙе: бөгөн 112-се башҡорт кавалерия дивизияһының Белая Калитва менән Обливская араһындағы яуҙар ваҡытында ҡалған һәр бер яугирының исемен асыҡларға тейешбеҙ.\nА. Ғайсаров: Һәр ауыл-ҡалала хәбәрһеҙ юғалғандарҙың исемлеге бар. Кешенең хәбәрһеҙ юғалыуы, бер яҡтан, сәйер күренеш. Кеше энә түгел дә инде, тип уйлап та ҡуяһың. Хәбәрһеҙ юғалған һалдаттар ерләнгән урындарҙа булыу, фажиғәнең масштабын аңлау миңә тетрәндергес тәьҫир итте. Йыл һайын Бөйөк Еңеүгә арналған митингыларҙа теге йәки был тораҡ урында нисә кешенең Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыуы, уларҙың нисәүһе кире әйләнеп ҡайтыуы, нисәүһе һәләк булыуы, күпмеһе хәбәрһеҙ юғалыуы тураһында әйтелә. Ләкин был ҡот осҡос мәғлүмәттәр беҙҙең өсөн ниндәйҙер һан ғына булып ҡабул ителә. Беҙ яу үткән урындарға барып, ата-бабаларҙың ни өсөн хәбәрһеҙ юғалыуын күрҙек. Уларҙың билдәләнмәгән килеш туғандар зыяратына ерләнеүен белдек. Күпме әсәләр хәбәрһеҙ юғалған улдарының ҡайтыуын көтөп ала алмаған. Күпме ватандаш хәбәрһеҙ юғалған атай-олатайҙарының, туғандарының ҡайҙа ерләнгәнлеген әле булһа белмәй йөрөй... Яугирҙарыбыҙҙың исемдәрен мәңгеләштерергә тейешбеҙ!\nА. Юлдашбаев: Военкоматтарҙа һуғышҡа алынған һәр кем тураһында мәғлүмәттәр бар. Юғалған һалдаттар тураһында мәғлүмәттәрҙе асыҡлауҙың яңы алгоритмдары ла билдәле. Беренсенән, һалдаттың һуңғы хаты, йә "ҡара ҡағыҙы" ҡайҙан килгән? Әлеге мәлдә ул яҡта йәшәгән Владимир Буйдаков тигән яҡташ егет 1 йыл эсендә архивтан 500 кешенең награда ҡағыҙҙарын "күтәргән". Награда тултырыла, ҡайһы һуғыш өсөн, ҡайһы яу өсөн награда биреү ҡарала. Әгәр награда ҡағыҙына "Һәләк булғандан һуң бирелде" тип теркәлгән икән, тимәк, хәбәрһеҙ юғалған һалдаттың ерләнгән урыны ошонда, тигән һүҙ.\nМөмкинлектән файҙаланып, өндәшкем килә: һәр кемдең Бөйөк Ватан һуғышында һәләк булған туғаны барҙыр. Яугирҙарҙың ейәндәре, бүләләре, зинһар, беҙҙең менән бәйләнешкә сыҡһындар. Мәхмүт Сәлимов менән бәйләнешкә сыҡһындар. Военкоматтар менән... Тапһындар мәғлүмәт. Бөгөн һәр кем үҙенең туғаны тураһында мәғлүмәт табыу мөмкинлегенә эйә. Иң мөһиме, Обливскаяла, Морозовскиҙа урындағы халыҡ, урындағы етәкселек, хакимиәт башлыҡтары - бөтәһе лә ярҙам итергә ризалар. "Беҙ һәр бер һәйкәлгә исемдәре асыҡланған яугирҙарҙы өҫтәп яҙасаҡбыҙ. Туғанығыҙҙың ошонда ерләнгәнен иҫбатлағыҙ ғына", - тиҙәр. Бына, илһөйәрлек тураһында һөйләшәбеҙ, ә бит шул уҡ патриотизм ул Ҡыҙыл майҙан, йә Ирәмәлгә булған мөнәсәбәт түгел дә инде. Бөйөк Ватан һуғышы осоронда һәләк булған олатайыңдың ҡәберен табып, уны барып күреп, уның рухына доға уҡыу ҙа - илһөйәрлек...\nБеҙҙең өсөн был маршрут нимәһе менән әһәмиәтле булдымы? 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы Обливскаяла иң ҙур юғалтыуҙар кисергән. Был - иң ҡурҡыныс факт. Обливская тигән бәләкәй генә станицаға беҙҙекеләр 1 ай инә алмайҙар. Унан Сталинградты көнбайыш менән бәйләп торған, фашистарҙың Сталинградҡа көс һәм ҡорал ташыған тимер юл үтә... Шуға күрә был станицаның әһәмиәте ҙур булған.\nА. Ғайсаров: Мине ундағы халыҡтың битараф булмауы аптыратты. Суворов әйткәнсә, һуғыш һуңғы яугир ерләнгәндән һуң ғына тамамлана. Улар өсөн һуғыш, ысынлап та, бөтмәгән. Улар һуғышты ныҡ хәтерҙә тоталар. Деев утарында кеше йәшәмәй. Утар 30 йыл элек үк бөткән. Юл да юҡ. Әммә беҙ күргән стела һәм исемлек тә, һалдат һәйкәле лә - ҡараулы, тәрбиәләнгән. Былар барыһы ла урындағы халыҡтың яугирҙарға мөнәсәбәтен күрһәтә. Улар, бында ерләнгән кешеләрҙең туғандары бер мәл килер тип, һаман көтә.\nИлһөйәрлек төшөнсәһе, тәү ҡарашҡа, ябай ғына һымаҡ. Шулай ҙа һәр кем уны үҙенсә аңлай. Ә һеҙҙең өсөн илһөйәрлек нимәнән башлана?\nА. Юлдашбаев: Битараф булмауҙан. Ғәмһеҙлектән ҡотолһаң, моңһоҙлоҡтан арынһаң - шунан. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы эҙенән барып, шул ерҙәрҙә бер генә батырҙың исемен билдәләп, ташҡа яҙҙырыу ҙа илһөйәрлекте күтәреү ул. Илһөйәрлек бит ул 9 Майҙа түшеңә "Георгий таҫмаһы" тағып үтеү түгел. Илһөйәрлек - ул ниндәйҙер хеҙмәт, ниндәйҙер аҙым, ниндәйҙер тәүәккәллек, ниндәйҙер проект булырға тейеш.\nИлһөйәрлекте күтәреүҙең икенсе яғы бар - һуңғы йылдарҙа Рәсәй халыҡтарының, милләттәрҙең, әйтәйек, башҡорттоң, мариҙың, сыуаштың, яҡуттың, һәр береһенең милли үҙаңы күтәрелә. Был бит илһөйәрлек менән туранан-тура бәйле. Ошо сәфәребеҙҙә казактар менән һөйләшкәндә лә шундай фекергә килдек: "Казактар казак булып ҡалғанда, башҡорттар башҡорт булып ҡалғанда, илһөйәрлек күпкә юғарыраҡ буласаҡ". Сөнки башҡорт - үҙенең башҡортлоғон, казак - үҙенең казаклығын, сыуаш - үҙенең сыуашлығын, мари үҙенең марилығын онотһа, улар кемгә әйләнә? Үҙенең тамырҙарын, нәҫелен, тыуған ерен, тыуған төйәген, тарихын белмәгән маргиналға әйләнә. Ә маргиналдың илһөйәрлек тойғоһо булыуы мөмкин түгел. Бөгөн быны бөтәһе лә аңлай. Быны, ниһайәт, юғары даирәләге федераль үҙәктә лә аңлаһындар ине. Һәр бер милләт үҙенең ҡайһы милләт вәкиле булыуын белеп, үҙенең милли үҙаңын, милли мәҙәниәтен, милли асылын һаҡлап ҡалғанда ғына илһөйәрлек, патриотлыҡ буласаҡ.\nА. Ғайсаров: Рәсәйҙең көсө ошо милләттәрҙең күплегендә һәм һәр береһенең үҙе йәшәгән ер өсөн йәнен бирергә әҙер тороуында, йәғни илһөйәрлегендә бит инде. Ни өсөн беҙ Бөйөк Ватан һуғышында шундай ҙур юғалтыуҙар кисергәнбеҙ, әммә еңеп сыҡҡанбыҙ? Сөнки һәр кем аңлы рәүештә үҙенең тыуған төйәге өсөн көрәшкән. Әгәр ҙә маргиналға әйләнеп, ил бөтөнлөгөн тотоп торған илһөйәрлектән яҙһаҡ, әлбиттә, юғалып ҡаласаҡбыҙ.\nА. Юлдашбаев: "За Родину! За Сталина!" тип ҡысҡырып яуға күтәрелгәндәр. "За Сталина!" тигәне аңлашыла. Ә "За Родину!" тигәндә һәр кем үҙенең бәләкәй тыуған ерен күҙ алдына килтергән. Башҡорттар - Ағиҙел өсөн, Урал өсөн, Торатау өсөн күтәрелһә, казактар - Дон өсөн, яҡуттар үҙҙәренең тундраһы өсөн күтәрелгән.\nАзамат ағай, һеҙ йәштәр менән аралашаһығыҙ, йәштәр өсөн тәғәйенләнгән күп ҡыҙыҡлы проекттарҙың ойоштороусыһы ла булып тораһығыҙ. Ошо тәжрибәгеҙ менән уртаҡлашмаҫһығыҙмы?\nА. Юлдашбаев: Аллаһы Тәғәләнең шундай хикмәте булды: йәштәр миңә, минең даирәгә үҙҙәре ынтыла башланы. Әлеге көндә минеке һымаҡ булып тойолған күп проекттар минеке түгел. Улар Артур Батыршиндың, Тимур Ямаловтың, Эдуард Дилмөхәмәтовтың, Алина Ғәлиеваның, Артур Ғайсаровтың һәм башҡаларҙың башланғысы. Уларҙың һәр береһенең үҙ эше бар. Мин уларға саҡ ҡына кәңәш биреп, саҡ ҡына юл күрһәтеп ебәрә генә алам... Иң мөһиме, уларҙы "Һеҙҙең ҡулдан бар эш килә!" тип ышандырырға кәрәк. Бөгөн йәштәр менән ниндәйҙер бейеклектән танау буйлатып ҡарап һөйләшергә ярамай. Тиң, бер "телдә" һөйләшергә кәрәк. Әгәр ҙә һеҙ: "Йәштәр ниндәй?" - тип һораһағыҙ, мин былай тип яуап бирәм: бөгөн башҡорт йәштәрендә күҙәтелгән рухи күтәренкелек беҙҙең милләттә күптән булғаны юҡ ине. Бәлки, 1919 йылдан бирле булмағандыр. Башҡорт йәштәренең бөгөнгө рухи күтәренкелеге ул, моғайын, 100 йылға бер тапҡыр күҙәтелә торған күренештер. Улар уҡымышлы, белемле, зиһенле һәм, беҙҙең быуындыҡылар һымаҡ, ике ҡатлы стандарттар менән эш итмәйҙәр. Улар үҙҙәренең фекерен ярып әйтә белә. Иң мөһиме, улар ниндәйҙер графаға билдә ҡуйыр өсөн, исем өсөн эшләмәй, улар аныҡ эштәр менән шөғөлләнә.\nӘле һүҙ барған сәфәргә йәштәрҙән Артур Ғайсаров, Эдуард Дилмөхәмәтов, Алмаз Бәширов, Айбулат Ишназаровтар барҙы. Мин уларҙың барғандағы, ҡайтҡандағы йөҙҙәрен күрҙем. Беләһегеҙме, улар ирҙәр булып ҡайтты. Һәм ошо сәфәрҙән һуң улар бер нәмәгә лә битараф булмаясаҡ. Ниндәйҙер сер, тәжрибә юҡ бында. Бары тик йәштәргә ышанырға һәм уларҙың идеяларын тормошҡа ашырырға мөмкинлек бирергә кәрәк. Йәштәргә ярҙам итә алмайһың икән, бер генә девиз булырға тейеш: "Йәштәргә ҡамасаулама!"\nА. Ғайсаров: Был күтәрелеш ҡурай сәнғәтендә лә күренә, сөнки, 2000 йылдан башлап, халыҡ музыкаһына, традицион музыкаға ҡарата ҡараш ҡырҡа үҙгәрҙе. Быға тиклем беҙ сәнғәттә күп темаларҙы, идеяларҙы сит илдән, урыҫтарҙан алдыҡ, хәҙер ҡурай сәнғәте яҡшы үҫеш алды. Ҡурайсылар, тигәндә, мин, ғөмүмән, башҡорт халыҡ музыка ҡоралдарында уйнаусыларҙы күҙ уңында тотам. Элек ҡурайсылар - ҡурайсы, думбрасылар - думбрасы ине. Хәҙерге көндә беҙҙең шундай берәмегебеҙ бар - Башҡортостан Республикаһының Халыҡ уйын ҡоралдары милли оркестры. Ул да беҙҙең мәҙәниәтебеҙҙең матур күрһәткесе. Халыҡтың үҙенең милли музыка ҡоралдарынан торған оркестры бар икән, беҙҙең халыҡ рухи яҡтан үҫешкән, тигән һүҙ. А. Юлдашбаев: Шул уҡ ваҡытта, "Ҡурайсы" төркөмө, "Арғымаҡ", "Заман", "Йатаған" этно-төркөмдәре бар. Беҙҙә бит ул тиклем этно-төркөмдәр булғаны юҡ ине. Әле яңыраҡ Азат Биксуриндың симфоник оркестр менән эшләгән проектын ҡараным. Симфоник оркестр менән ҡурай - төптө яңы күренеш\nА. Ғайсаров: Этно-төркөмдәргә ҡаршы килеүселәр ҙә бар. Әммә был беҙҙең үҫештең күрһәткесе. Әгәр ҙә ҡурай сәнғәтен үҫтергәнбеҙ, таратҡанбыҙ икән, уны бер сиктә тотоу дөрөҫ булмаҫ ине.\nА. Юлдашбаев: Дөрөҫ юлдабыҙ. Шунан һуң, глобалләшеү, урбанизация тигән процестарҙы ла иҫтән сығарырға ярамай. Быға тиклем ҡурай ул ҡурай, этно, боронғо, архаик музыка ҡоралы тип ҡаралһа, боронғоса кейенеп, тирмә эргәһендә генә уйнала торған ауыл музыка ҡоралы тип ҡабул ителһә, хәҙер ул цивилизация кимәлендә тормошҡа ашҡан, күтәрелгән һәм шул кимәлдә булырға тейешлеге иҫбатланған музыка ҡоралы. Шул уҡ ваҡытта ҡурайға иғтибар итеүселәр ҙә ишәйә бит. Ҡайһы милләт Ла Скала опера театрында үҙ музыкантын милли кейемдә сығыш яһата алғаны бар әле? Беҙ Ла Скаланың тарихында бер генә кешегә - Роберт Юлдашевҡа ғына фракһыҙ сәхнәгә сығырға рөхсәт ителеүе менән маҡтана алабыҙ! Шуға күрә, был бит танылыу. Ҡабатлап әйткәндә, ҡурай ул - ҡорал, ул рухи ҡорал, милләтте туплай торған, күтәрә торған инструменттарыбыҙҙың береһе.\nҺорауығыҙға әйләнеп ҡайтҡанда, тәжрибәләр кәрәк ул. Шул уҡ йәштәрҙең тәжрибәләре... Хәҙер мин, әйтәйек, 53 йәшлек "бабай" булып: "Улай ярамай, беҙ йәш сағыбыҙҙа ҡурайҙы улайтып уйнамай инек", - тип ултырһам, ул һүҙҙәрҙән файҙа булмаҫ ине. Заман үҙгәрә. Яңы талантлы йәштәр килә. Бабич 19-20 йәшлек сағында "Тулҡын" ойошмаһының манифесын ҡабул итә һәм унда, беҙ һөрһөгән күңелдәрҙе аҡтарып, яңыны тыуҙырырға тейешбеҙ, тигәнерәк (ғәфү, яттан һүҙмә-һүҙ иҫләмәйем, әммә мәғәнәһе шулай) фекер әйтә. Бөгөн йәштәр үҙҙәренең манифесы менән килергә тейеш. Донъябыҙ йәштәр ҡулында. Беҙ, өлкәндәр иһә, яңы заманды иҫке аҡыл менән тыуҙырмайҙар икәнен аңларға, йәштәргә ҡамасауламаҫҡа тейешбеҙ.\nА.Ғайсаров: Шул уҡ ваҡытта эштә лә, тормошта ла быуындар бәйләнеше өҙөлмәҫкә тейеш. Быуындар бәйләнеше өҙөлөүөн күрҙек, уның эҙемтәләрен үҙ иңебеҙҙә татыныҡ. Хәҙер ул хаталарға юл ҡуймайыҡ.\nА.Юлдашбаев: Ҡабатлап әйтәм: рухи күтәрелешкә (мин бында революция, ихтилал тураһында һүҙ алып бармайым), ижтимағи аңды үҙгәртергә һәләтле, үҙ һүҙеңде, үҙ фекереңде йөрөтөр кеше булыр өсөн йәш булырға кәрәк. Бабичтар заманын алығыҙ, Салауат Юлаевтар заманын алығыҙ, 60-сы йылғыларҙы алығыҙ... Нисә йәш булған уларға?..\nЙәштәр тураһында фәһемле һүҙҙәр әйттегеҙ, ә шулай ҙа дөйөмләштереп ҡуяйыҡ әле: бөгөнгө йәштәр өсөн иң мөһиме нимә?\nА. Юлдашбаев: Мәғрифәтселек. Бөгөн Аҡмулла заманындағы нео-мәғрифәтселек, яңы мәғрифәтселек осоро. Бөгөн төп инвестиция, милли инвестиция - ул мәғрифәтселек. Донъяуи белем алыу. Донъяуи кимәлдә конкурентлыҡҡа һәләтле белгес булыу. Һин үҙеңдең меҫкенлегеңдән, бахырлығыңдан арынып, донъяуи хеҙмәт баҙарында шведтар менән, немецтар менән, япондар менән бер тиң торорға тейешһең. Ҡайҙалыр, ниндәйҙер вакант вазифаға конкурс иғлан ителде икән (Рәсәйҙең ҡайһы ғына төбәгендә, донъяның ҡайһы ғына илендә булһа ла), шунда еңеп сыға алырға тейешһең. Ә "Атайым шылтыратыр, ярҙам итер, эшкә урынлыштырыр әле" тигән һүҙ булырға тейеш түгел. Шул уҡ IT технологиялар өлкәһендә, нано-технологиялар өлкәһендә, ген инженерлыҡ өлкәһендә лә, бөтә өлкәлә лә донъя кимәлендәге конкурентлыҡҡа һәләтле булырға тейеш беҙҙең йәштәребеҙ.\nМилләтебеҙҙең төп ҡоралы - моң, ҡурай моңо, тигән һығымта ла яһалды бөгөнгө әңгәмәбеҙҙә. Бар нәмәгә битараф кешене "моңһоҙ" тиҙәр түгелме әле? Әңгәмә тәьҫиренә бирелеп, халҡыбыҙға "Моңһоҙ булмайыҡ!" тигән саҡырыу ташлағы килә.\nЯҙылған: 13.06.17 | Ҡаралған: 660


Рух шишмәһе – Аҡ шишмә » Журнал «Учитель Башкортостана»\nГлавная » Башҡорт теле һәм әҙәбиәте » Рух шишмәһе – Аҡ шишмә\nРух шишмәһе – Аҡ шишмә\nНазар Нәжми ижадында һәр быуын уҡыусыһы үҙенә яҡын һәм изге төшөнсәләрҙе таба. Шағир йәшәйештең, тормоштоң, кешелектең мең-мең хистәр ташҡынын, серҙәрен тик үҙенсә аса, фекер һәм моң иленә әйҙәй. Шуға ла уның әҫәрҙәре ихласлығы, тормошсанлығы менән күңелдәрҙе арбай, берсә хисләндерә, берсә уйландыра.\nНазар Нәжми ғүмеренең һуңғы көндәренә тиклем тынғыһыҙ ижадсы булып ҡалды. Әгәр алдараҡ яҙылған әҫәрҙәре ғалимдар тарафынан тикшерелһә (К. Әхмәтйәнов, Ғ. Хөсәйенов, Р. Бикбаев, М. Хәмиҙуллина, З. Шәрипова, Ә. Хәбиров, З. Әлибаев һ.б.), туҡһанынсы йылдарҙағы шиғырҙары хаҡында фекерҙәр әйтелмәгән әле.\nШуға ла шағирҙың ХХ быуаттың 90-сы йылдарында яҙылған шиғри әҫәрҙәренең идея-тематик йөкмәткеһен байҡап китеү Назар Нәжми шәхесен тулыландырыуға бер аҙ булышлыҡ итер тигән фекерҙәмен.\nТуҡһанынсы йылдар башындағы һүҙ азатлығы менән бәйле эйфория Назар Нәжмиҙең ижадына ҡағылманы ла кеүек: ваҡиғаларға ул аҡһаҡалдарса айыҡ аҡыл менән баҡты. «Аҡ шишмә» (1997) йыйынтығына баш һүҙендә ул шулай тип яҙҙы: «...хәҙер донъяның тар ситлеге емерелде, быуа йырылды бит! Был йырылыуҙың да ыңғай һәм кире яҡтары күренә башланы: бер яҡтан, ул һүҙ иркенә килтерһә, икенсе яҡлап, һүҙҙең ҡәҙерен юғалтыуға, яҙылғандарының да һыуы күплегенә алып килде. Бына шул ағымда, ташыуҙа үҙ асылыңды һаҡлап ҡала алмау ҡурҡынысы ла бар». Әйтергә кәрәк: ил, халыҡ, хатта кеше күңеле өсөн боролошло йылдарҙа ла шағир үҙ Аҡ шишмәһенә – тыуған еренә, туған йырына, тыуған иленә, туған теленә, тыуған өйөнә һәм туған көйөнә, үҙ иманына һәм инаныуына тоғро ҡалды. Осорҙоң һәр ваҡиғаһына үҙ ҡарашы, үҙ фекере булды шағирҙың: кемдәргәлер эйәрмәне, кемделер әрләмәне – үҙ заманынан өҫтөн ижады менән рух асылын һаҡланы.\nУның быуат аҙағындағы әҫәрҙәренең тематикаһы киң генә: мөхәббәт лирикаһынан алып сәйәси-ижтимағи, милли-тарихи, сатирик, фәлсәфәүи лирикаға ҡарағандары ла бар. Был осорҙа шағирҙы борсоған төп мәсьәлә халыҡ яҙмышы, милли асылдың һаҡланыуы ине: «Бөгөнгө Тәфтиләүҙәр», «Ике йөҙлө», «Мискә», «Кетәк әтәсе», «Телдәр», «Күп милләтле», «Быйылғы ҡыш шундай оҙон булды...»\nХалыҡ өсөн тел ул – милли һауа,\nҠояш һәм һыу, изге, өммәтле;\nӘсә телһеҙ халыҡ – тере мәйет,\nШундай халыҡ ысын милләтме? –\nтигән риторик һорау ҡуя шағир «Кетәк әтәсе» (1987) шиғырында. Телде һәр кемгә лә изге төшөнсәләр менән сағыштырыу, «тере мәйет» эпитетының ҡулланылышы, һис шикһеҙ, һиҫкәндерә уҡыусыны.\n«Бөгөнгө Тәфтиләүҙәр» (1996) шиғырында Назар Нәжми, бөгөн дә Тәфтиләүҙәр бар, тип иҫкәртә. Әгәр элеккеләр ғәскәр, ҡорал менән эш итһә, бөгөнгөләрҙең ҡулында вазифа, урын, исем икәнлеген әйтә.\nКеше аңын томаларға\nБеҙ оҫта булып киттек,\nҠап-ҡара тарихты ап-аҡ\nЕп менән ямап бөттөк, –\nтип заман еле ыңғайына барыуҙы, «төрлө-төрлө хәйлә ҡороп, милләт көрәге тоттороп, милләтте көрәттереү» сәйәсәтен тәнҡитләй. Лирик герой халыҡтың киләсәген күҙалларға тырыша, «азатлыҡты теләнәбеҙ, булмаҫын белә тороп», тип шик тә белдерә. Был мотив «Быйылғы ҡыш шундай оҙон булды» (1995) шиғырында ла дауам итә. Күпте күргән етмеш ете йәшлек аҡһаҡал – лирик герой илдә барған ваҡиғалар, Чечнялағы ҡан ҡойош өсөн ныҡлы ҡайғыра, «бүлгелә лә хакимлыҡ ит, тигән йыртҡыслыҡ»ты, «ялған тыныслыҡ»ты фашлай.\nЗамандың ғына түгел, кешеләрҙең дә үҙгәрешенә оло быуын яҙыусылары ҡапыл ғына күнегә алманы. «Кемгә ҡул бирергә» (1995) әҫәрендә Назар Нәжмиҙең лирик геройы ла бөгөнгө рухһыҙлыҡҡа хайран ҡала, хәйлә һәм алдашыу заманын күңеле менән ҡабул итә алмай:\nСуҡынды әҙәм аҡсаға,\nҠороп бара рух.\nЙән әрней, нишләп ҡалыр, тип\nКемгә ҡул бирергә хәҙер?\nҠул ҡулды йыуа.\nМинең ҡулды йыуаһы юҡ,\nЗаман күренештәренә һис тә битараф түгел ул. Ә йән әрнетер хәл-ваҡиғалар осрап тора бит!\n«Әрнеү» шиғырында (1997) ҡурай тартып хәйер һорап тороусыны күреп, әсенә:\nХәйер һоратырлыҡмы ни, Урал,\nБайлыҡтарың, рухың, хазинаң?\nЗамандың шатлығы ла, борсолоуҙары ла риторик һорауҙарҙы күбәйтте шул был йылдарҙа.\n«Һәр бер өйҙә» (1995) тигән шиғырының аҙаҡҡы ике юлында халыҡтың ысынбарлыҡҡа ашмаған хыялдарына ишара яһала:\nЭй, ҡыҙғаныс, өмөт менән йәшәп,\nБар йәшәүең булһа өмөтһөҙ.\nҒөмүмән, Назар Нәжмиҙең был осорҙағы сәйәси-ижтимағи шиғырҙары дөрөҫлөктө ярып һалыуы, замандаш күңелендәге тиҫкәре үҙгәрештәрҙе һиҙгер тойоуы, киләсәк өсөн борсоулы уй-тойғоларға бай һыҙланыулы мотивтары менән характерлана.\nТуҡһанынсы йылдарҙа йәшәү мәғәнәһе, ғүмер, кеше хаҡы мотивтары кеүек фәлсәфәүи проблемалар йыш урын ала шағир ижадында. Яҙмыш, ижад мәсьәләләре лә шиғыр юлдары булып теҙелә: «Яҙмыш», «Шаляпин ҡаяһы», «Халыҡ эте», «Шиғыр яҙып...», «Хаҡлыҡ һәм ялған», «Шағир һәм ваҡыт»... Күпме уйланыу, тойғолар ташҡыны, һоҡланыу, йөрәкһенеү был шиғыр юлдарында!\nНазар Нәжми һуңғы йылдарҙа күренекле шәхестәр образына йыш мөрәжәғәт итә – арнауҙар («Үҙең әсә, үҙең һаман бала», «Табышыу», «Шиғыр» һ.б.), мәҙхиәләр («Зәки Вәлиди рухына»), мәрҫиәләр («Рөстәм Яхин иҫтәлегенә», «Шәриф Биҡҡол иҫтәлегенә», «Яҡуп Ҡолмой иҫтәлегенә», «Сибғәт Хәким иҫтәлегенә» һ.б.) байтаҡ яҙа.\nӘйтергә кәрәк: был шиғырҙарҙа биографик план ғына күҙ уңында тотолмай. Уларҙа үткән һәм бөгөнгө заманды бәйләүсе фәлсәфәүи уйланыуҙар ҙа, көнүҙәк проблемалар ҙа урын ала. Мәҫәлән, Марат Кәримовҡа арнап яҙылған «Шиғыр» (1995) әҫәрендә шағир бөгөнгө әҙәби процесты тәнҡитләй:\nУңда – шиғыр, һулда – шиғыр,\nАлда, артта ла шиғыр.\nЛирик герой йәндең тынғыһыҙ бушлығына килтергән, күңелде игәп биҙҙергән шиғырҙар араһында ҡәләмдәшенең яҙғандарын уҡып шатланыуы хаҡында белдерә.\n«Аҡ шишмә» китабына баш һүҙендә шағир, уҡыусыны һиҫкәндереп, шулай тип яҙа: «Яңы шиғырҙарҙан ғына торған әлеге китабым ... минең ише һикһәнгә етеп килгән кешегә аҙаҡҡы шиғри йыйынтыҡ булыуы ла ихтимал...». Ғөмүмән, һуңғы йылдарҙа яҙылған шиғырҙарында ла Назар Нәжмиҙең лирик геройы был донъяның фанилығы хаҡында йыш уйлана («Йәшеллеккә быйылғылай юҡ ине һоҡланғаным», «Башҡа донъя»), үткәндәргә ҡараш ташлай («Әсәйемә», «Андыҙ тамыры»).\nЙәшәйеш менән мәңгелеккә һаубуллашыу күренешенең ҡотолғоһоҙлоғон ул фәлсәфәүи планда, хатта, нисек кенә ғәжәп булмаһын, оптимистик күҙлектән, йәшәйештең тағы бер этабы тип ҡарай:\nӘгәр миндә бар тиһәләр\nХоҙайҙан бер, тик бер осҡон,\nШул да еткән упмаҫ өсөн\nБилдәһеҙлек тигән упҡын.\n«Һуңғы йырым, иң һуңғыһы булма» тип үҙ йырына өндәшеүҙән ҡурҡмай шағир. Сирләп ятҡанда «шуны эшлә, быны яҙ», тип шағирҙы сирле итеп күреп күнекмәгән кешеләрҙе лә битәрләмәй ул:\nӘгәр үлһәм («үлгәс» тимәйем мин),\nКүнекмәһә, ышанмаһа ине\nДуҫтарым да, күргән-белгәндәр ҙә,\nДошмандар ҙа минең үлемгә.\nНазар Нәжмиҙең «Ҡыш һәм төн» (1997), «Йәштәш» (1994), «Миңеште шыршылары» (1995) кеүек фәлсәфәүи шиғырҙары кеше ғүмеренә мәҙхиә булып ҡабул ителә. Уның «Ҡандаулы тау» (1994) йырындағыса:\nҠандаулы тау башында ел,\nБөгөн ел тынған икән.\nТыуған ерҙең гүзәллеген\nКем күреп туйған икән?\nКем йырлап туйған икән?\nНазар Нәжмиҙең һуңғы йылдарҙа яҙылған мөхәббәт лирикаһы унан алдараҡ яҙылғанынан бер аҙ айырыла. Аяуһыҙ ваҡыт үҙенекен итә, сәстәрҙе сал баҫа, күңел ярһыуҙары һүрелә. Шулай ҙа лирик герой:\nМиңә бит һин еңел бәхет түгел,\nҺиңә тиң булырға күп кәрәк.\nҺинең өсөн минең яныуҙарым\nБөтә ғазаптарҙан көслөрәк, –\nтип белдерергә үҙендә көс таба икән, әлбиттә, шағир өсөн һөйөү – ул мәңгелек. «Был минуттар оноторлоҡ түгел», «Һөйгәнемә сәләм әйтегеҙ», «Лилиәгә ике шиғыр», «Гөлнәфис, Нәфисәм» кеүек шиғырҙарында Назар Нәжми стиле өсөн хас эске моң һәм тасуирлыҡ дауам итә.\nБыл шиғырҙар ХХ быуат аҙағында яҙылған. Ике тиҫтәнән ашыу ваҡыт үтһә лә, улар бөгөн генә яҙылған кеүектәр...\nБашҡортостандың халыҡ шағиры Назар Нәжми үҙе иҫән саҡта сыҡҡан китабында шулай тип яҙа: «Китабыма исемде «Аҡ шишмә» тип ҡуйҙым. Уны шулай атауым үҙе лә серле булып сыҡты, сөнки тәүге «Тамсылар» (1950) исемле китабымдағы тамсылар, тама-тама ташты тишеп, шишмә урғылтҡандар икән, шиғырҙарымды иһә – шул тамсыларға, ә шишмә ағышын үҙемдең ярты быуаттан ашыу ижадыма оҡшатып ҡуям. Тағы шуныһы ғәжәп: тәүге китабым ун өс йыл буйына яҙылһа, һуңғыһы өс йыл эсендә (шул уҡ күләмдә) ижад ителгән шиғырҙарҙан ғибәрәт». Ысынлап та, Аҡ шишмә – шағирҙың сафлыҡ, ихласлыҡ бөрккән, күңел һыуһындарын ҡандырыр икһеҙ-сикһеҙ ижадының символы бит ул. Киләсәккә ышаныс уятыусы, йәшәү көсө, рухи ныҡлыҡ сығанағы булған был Аҡ шишмә шифалы ла, илһамлы ла, серле лә һәм моңло ла...\nБашҡорт дәүләт университетының Стәрлетамаҡ филиалы доценты,


Рощинский ауыл Советы (Стәрлетамаҡ районы) — Башҡорт Википедияһы\nРощинский ауыл Советы (Стәрлетамаҡ районы)\nРощинский ауыл Советы\n1989 кеше (1 ғинуар 2018)\nРощинский ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһының Стәрлетамаҡ районы муниципаль районының Муниципаль берәмекадминистратив-территориаль һәм муниципаль берәмеге.\nАдминистратив үҙәге — Рощинский ауылы.\n4 Ауыл биләмәһе составында\nБашҡортостан Республикаһының «Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Законына» ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.\n1757 ↗1990 ↘1957 ↗1982 ↗1998 ↘1989\nАуыл Слветы Стәрлетамаҡ районының төньяғында урынлашҡан.\nАуыл биләмәһе составында[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\n1 Рощинский ауыл, административ үҙәк ↘1989\n↑ Закон о границах, статусе и административных центрах муниципальных образований в Республике Башкортостан от 20.07.2005 № 211-з\n↑ Закон о границах, статусе и административных центрах муниципальных образований в Республике Башкортостан от 21.06.2006 № 329-з\n↑ Закон о границах, статусе и административных центрах муниципальных образований в Республике Башкортостан от 29.12.2006 № 404-з\n↑ 6,0 6,1 Единый электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан ВПН-2002 и 2009\n↑ 10,0 10,1 Таблица 33. Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2014 года. Тәүге сығанаҡтан архивланған 2 август 2014. 2 август 2014 тикшерелгән.\nСтәрлетамаҡ районы муниципаль берәмектәре\nАйгөл ауыл Советы • Алатана ауыл Советы • Ашҡаҙар ауыл Советы • Айыусы ауыл Советы • Бүреҡаҙған ауыл Советы • Казадаевка ауыл Советы • Константиноградовка ауыл Советы • Краснояр ауыл Советы • Ҡуғанаҡ ауыл Советы • Максимовка ауыл Советы • Наумовка ауыл Советы • Николаевка ауыл Советы • Октябрьский ауыл Советы • Отрада ауыл Советы • Первомайский ауыл Советы • Подлесный ауыл Советы • Рощинский ауыл Советы • Рязановка ауыл Советы • Түрешле ауыл Советы • Уҫылы ауыл Советы •\nБөткән ауыл Советтары\nСуртан ауыл Советы • Бельский ауыл Советы • Дергачевка ауыл Советы • Золотоношка ауыл Советы • Покровка ауыл Советы • Преображеновка ауыл Советы • Талалаевка ауыл Советы •\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Рощинский_ауыл_Советы_(Стәрлетамаҡ_районы)&oldid=1037328 ҡабул ителгән\nБашҡортостандың ауыл биләмәләре\nБыл бит һуңғы тапҡыр 15:46 29 май 2021 үҙгәртелгән.


JobDescriptionSample.org – Биттәр 12 – Эштәрен һүрәтләү ҙур коллекцияһы\nТехник Эштәр Һәм Тәне Менән Бәйле Тасуирламалар Ремонтник / Функцияларын Һәм Бурыстарын Өлгөһө\nАвтомобиль конструкциялау автомобиль һәм автомобилдәрҙең кузовын төҙәтеү һәм ялтыратылған разгибаться. Career Skills Qualification Report, рут, ҡом, починять һәм таҙа иҙән йәки чучело, ҡулға ҡорал һәм ҡорал ҡулланыу ныҡлығы. Кәүҙә урында ҡом, бамперы һәм йыһазландырыу өсөн буялған була., тәҙрә, with overlaying papers or tape to protect them from your colour and …\nЗаводтың Газ Операторы Эшенә Тасуирлама / Бурыстар Һәм Йөкләмәләр Өлгөһө\nБоламыҡ, Формированиелары, Басыгыз, сеттерҙары һәм машина компактировать, Оператор, һәм һүрәтләү эштәре тендер / Duty Template and Roles Setup, эш, йәки, ҡағиҙә булараҡ, машина, шул иҫәптән быяла, машиналар эшләү, машина трудяга , машина һәм тамырһабаҡлы, был форма һәм төр элементтар, шул иҫәптән быяла, аҙыҡ-түлек, резина, һабын, кирбес, сынаяҡ, балсыҡ, буласаҡ, тәмәке изделиеларын, йәки косметика. Профессиональ Күнекмәләр …\nВелосипедта Ремонтник Эштең Тасуирламаһы / Ҡалып Ролен Һәм Яуаплылығын\nВелосипед һәм хеҙмәтләндереү тергеҙеү. Job Skills Prerequisite Install and adjust items and pace things. Мотоцикл төҙөү, уларҙы яңы булып тора.. Ҡуйыу, ремонт, мәҫәлән йәмғиәте һәм аҙыҡ-түлеккә алмаштырып йәки ут, һәм ултырғыстар. Тәгәрмәс форматта. Трелевка ҡулланыу алмашыу , ремонт өсөн һүтеп һәм ярымкүсәрҙә, порочный өлөштәрен үҙгәртеү. Алмаштырыу биләмәләренең тышҡы күренеше, болгарка ябай ҡулланыу. …\nМодельер, Ағас Эше Тасуирлама / Шаблон Һәм Яуаплы Бурыс\nҠараш, төркөм пикетҡа йәки стилдәр системаһы үҫешкән, бысраҡ үҫтергән ваҡытта ҡулланыла формочка, һәм ҡағыҙ. Job Skills Requirement Examine sketches, һыҙыу, күләме һәм формаларында төҙөлөшө һәм конфигурацияһы составында маҡсатында йәки спецификацияһы, ул, тип көтөлә.. Шаблон һалыу ғәҙәте юҡ итә һәм коллекцияһын килтергән секционный пиломатериал була., берәмек, …\nЭш Беренсе Етәксе Һәм Полиция Детектив Һыҙаттары Һүрәтләнә / Ҡалып Һәм Эш Урынында\nКеше хоҡуҡтары һәм contemporize полиция эшмәкәрлеген контролдә тота.. Career Skills Qualification Clarify police operations to subordinates in doing their occupation duties to help these. Закон үҙгәртергә кәңәш йәки хеҙмәткәрҙәргә яңы пособие, сәйәсәт һәм сәйәсәт үҙгәрештәр, полиция функцияларын һәм яңы стратегияһы . Manage and coordinate the …\nЭндоскопия Техника Эштең Тасуирламаһы / Ҡалып Отчет Һәм Функциялары\nИюнь 28, 2016 Башҡа потаенной 3\nДисциплина хуплап, уларҙы стерилләргә тора, үҙе ярҙам тәҡдим итәләр, процедуралар ваҡытында табиптар һәм шәфҡәт туташтары өсөн эндоскопия мөнәсәбәте.. Тауар һәм ҡорамал әҙерләү һәм яҡлау. Килеп сығырға мөмкин, тип. Job Skills Need Clear, продезинфицировать, спецификация буйынса ҡулайламаларҙы яңыртыу йәки советы һәм өлкәгә йәки башҡа компаниялар менән ҡырҡыу . Maintain inventories …\nЦитогенетический Технолог Эштең Тасуирламаһы / Ҡалып Һәм Эш Подотчетность\nХромосомаһы була. фәнни ҡатнашыусыларҙы баһалаған кешеләрҙе, шулай уҡ, мәҫәлән, шыйыҡса амниотический, мейе һөйәге, һәм ярҙам өсөн ҡан ауырыуҙары менән сирләгән.’ комментарий, экспертиза, аҡса йәки. Career Skills Qualification Produce and implement coaching packages for factors, һаулыҡ һаҡлау шәхес, ир-егеттәр табипҡа йәки гражданлыҡ докторы. Blemish slideshow to create chromosomes …\nЭш Вакансиялары Һүрәтләгән Ҡиммәтле Металдар / Шаблон Һәм Бурыстары Подотчетность\nҠойолған, отжиг, припой, втя, формаһы йәки ағалтынды, тылсымы, ҡорос металл предмет йәки башҡа төрлө формала йәки ҡурғаш, беләҙек, мәҫәлән, бокал йәки подсвечник. Job Skills Requirement Record and minimize bits including bands, брошь һәм медальондар беләҙек. Тишек һәм ярыҡтарҙан бер өлөшө йәки металл менән тултырып припой бергә Припой, using …\nХирург Эшендә Тасуирлама / Шаблон Һәм Яуаплы Бурыс\nТабип менән шөғөлләнгән, ТРАНСПОРТ, ауырыу, һәм деформация өҫтәрәк – неинвазивный, йәки медицина ҡараш инвазивный, бындай ҡоролма нисек ҡулланырға, коралы, йәки дауалап булмай торған ҡул. Career Skills Qualification Evaluate suffereris medical history, препараттары гиперчувствительность, физик торошо, шулай уҡ техникаға тикшереү экспертиза кәрәклеген килтереү һәм урынлаштырыу өсөн ҙур operationis. Are powered …\nОператор Буровая Роторный , Нефть Һәм Газ Эше Тасуирлама / Ҡалып Роле Һәм Бурыстары\nЙәки төҙөү функцияһында төрлө күнегеүҙәр, арыныу өсөн нефть һәм газ булған грунт, төп аҙыҡ-түлеккә ҡарата тикшереү һәм баһа юҡ йәки газ өсөн акрил. Job Skills Requirement Practice teams, һәм процесы индерелгән, һөҙөмтәле эшләй һәм эшләү өсөн ҡаршылыҡһыҙ дрель. See stress move and determine throttles to control force …\nБиттәр 12 буласаҡ 99« First...«1011121314 » 203040...Һуңғы »