Blog Archives - Andrew & Deanna Friesen\nDe Markus Breef, Numma 37\nToom Läsen: Markus 7:31-37\n"Un aus hee wada ut de Jäajent von Tierus un derch Sidon jinkj, kjeem hee nom galiläischen Mäa, medden en de Jäajent von Tieen Städa. Dan brochten see eenem no Jesus, dee doof wia un schwoa räden kunn, un prachaden am, siene Haunt opp am to lajen. Un hee neem am gaunz auleen fa sikj, läd am siene Finjasch en de Uaren un spieech un tukst am aun de Tung. Dan kjikjt hee nopp no däm Himmel, un deep bewäacht, säd hee: Hefata! daut meent: Moak die op!\nAm wieren de Uaren plazlich op, un waut am de Tung bunk wia wajch, un hee räd dietlich. Dan veboot Jesus an, daut irjentwäm to sajen. Oba je mea an daut veboden wort, je mea räden see doavon. Un see wundaden sikj äwa aule Moten un säden: Hee haft aules goot jemoakt; hee moakt soogoa de doowe hieren un de Stomme räden."\nMie es daut emma intressaunt wan ekj läs von woo Jesus deed Menschen heelen. Eemol deit hee dit, näajkstet mol deit hee daut; noch mol brukt hee siene Henj un noch mol sajcht hee blooss. Oba eendoont woo hee daut deit, daut kjemt emma soo ut, aus hee sajcht. Dit es een wajch woo wie kjenn neiw weeten, daut Jesus es wäa hee sajcht daut hee es, wiels waut emma hee sajcht, woat. Wan hee sajcht daut beese Jeista sellen ut Menschen rut komen, dan komen dee rut, un wan hee sajcht daut de kranke sellen jeheelt woaren, woaren dee jeheelt. Dit see wie äwa un äwa enne Schreft.\nEn onse Schreftstäd vondoag see wie woo Menschen doonen eenen Maun halpen, dee sikj selfst nich halpen kaun. Dis Maun kaun nich hieren ooda räden, un see brinjen am no Jesus, un prachren daut hee disen Maun heelen saul. Jesus nemt am biesied wua han un schieet am aun, un wada, met een Wuat, woat dän Doofstommen Maun jeheelt. Plazlich wia aules op un schauft soo aus daut sull.\nDit es een Väarajcht waut wie aula haben. Wie haben noch mol aula de Jeläajenheit aundre Menschen no Jesus to brinjen, derch Jebäd, ooda derch met an räden. Wie haben aula de Jeläajenheit toom de Menschen romm ons to vetalen waut Jesus haft fa ons jedonen, un waut hee fa an uk kaun doonen. Doa sent foaken Menschen waut iernstlich sieekjen, un weeten oba blooss nich wua han. Dan es daut bat ons toom an von Jesus vetalen, un fa an to bäden, daut see uk woaren Jesus kjanen lieren. Dise Menschen vondoag fruagen Jesus fa Help fa dän Doofstommen Maun, wiels hee kunn selfst nich fa Help froagen. Jesus deed am heelen, jo, oba de aundre Menschen musten am ieescht no Jesus brinjen, daut et kunn woaren.\nEn dän Wajch es dise Jeschicht vondoag een Väabilt von daut Evangelium vekjindjen. De Krankheit waut Jesus well daut dolste heelen es de Sind, un wan wie aundre vetalen von Jesus, daut es soo aus wan wie an no Jesus brinjen. Dan mott wie an en Jebäd hoolen, un Gott froagen, daut hee an woat heelen von äare Krankheit, daut see uk kjennen Jemeenschoft haben met Gott. Jieda Mensch mott oppoat dän Entscheidunk moaken; daut kaun kjeena doonen fa een aundren. Oba wan wie bäden, dan es doa Jeläajenheit daut Gott an woat wieekj moaken, daut see daut woaren en seenen, daut an de Heelunk fält. Wie motten ons Poat doawäajen doonen.\nDit haft oba uk nich blooss met jeistliche Sachen to doonen. De Bibel sajcht en Spricha 31:8-9, "Räd fa dee, dee nich fa sikj selfst räden kjennen; räd fa aul dee, dee eensom un veloten sent; halp dee, daut see rajcht jerecht woaren. Moak dien Mul op un sto doaväa en daut de oame un Halploose rajcht jerecht woaren." Jo, wie sellen Menschen von Jesus vetalen, wiels blooss Jesus kaun äare Sinden wajchnämen. Oba, wie motten uk seenen daut see fiesisch daut han waut an fält toom läwen bliewen. Wie sellen fa an räden, wan see selfst nich räden kjennen, krakjt soo aus dise Menschen fa disen Doofstommen deeden. Hee wia halplooss, un see halpten am. Jesus deed am heelen, jo, oba ieescht musten de aundre Menschen fa am räden un am doa han brinjen.\nSoone Menschen sullen wie uk sennen. Wan wie seenen daut ons Noba haft Trubbel, dan halpt daut nich wan wie blooss räden un wenschen am een gooden Dach; woo halpt am daut ut sien Trubbel? Veleicht sull wie ieescht gonen am von sien Trubbel rut halpen, un dan am vetalen von waut Jesus jedonen haft. Dan kaun hee horchen onen sorjen wäajen siene Trubbels! Onse Woakjen un ons Gloowen sull toopstonen, toom een foadjet Bilt jäwen. Wan Menschen Help fält, well wie an dan halpen! Wiels derch an halpen es doa veleicht eene Jeläajenheit an von Jesus to vetalen. Daut es dan de baste Help waut see jeemols woaren kjrieen.


Neue Trends Top Qualität Und Top Preise, Hamburg Online Shop München Bestellen Pura Lopez-Schuhe-Stiefel Neue Trends\nPura Lopez Overknees asphalto Damen Schuhe Stiefel,pura lopez sandaletten,pura...\n€550.56 €275.28Sie sparen 50% !\nPura Lopez Plateaustiefel black Damen Schuhe Stiefel,pura lopez fringe...\n€464.91 €232.45Sie sparen 50% !\nPura Lopez Plateaustiefel taupe Damen Schuhe Stiefel,pura lopez...\nPura Lopez Stiefel skin Damen Schuhe,pura lopez black boots,pura lopez pumps...\n€440.44 €220.21Sie sparen 50% !\nPura Lopez Stiefel martora Damen Schuhe,pura lopez boots sale,pura lopez novias...\n€446.55 €223.28Sie sparen 50% !\nPura Lopez Stiefel martora Damen Schuhe,pura lopez suede boots,pura lopez black...\nPura Lopez Overknees testa Damen Schuhe Stiefel,pura lopez pumps rot,pura lopez...\nPura Lopez High Heel Stiefel face Damen Schuhe,pura lopez pumps grau,pura lopez...\n€538.33 €269.16Sie sparen 50% !\nPura Lopez Stiefel tundra Damen Schuhe,pura lopez schuhe sale,pura lopez schuhe...


Sproakuutbau – Wikipedia\nSproakuutbau (dt. Sprachausbau) is n näien Begriep, die der t.B. definierd wäd as “Bäidene kriege näie Muugelkhaide, ju Sproake tou ferweenden ap ne Wiese, ju der tou ju Situation paasjen däd”. Dät hat also, dät Bäidene leere mäd hiere Määmesproake uumetougungen. Däälich gjucht ju Skoule sik deerap, man immer noch wichtiger is dät Baalen fon do Oolden mäd do Bäidene. Deer konnen jo hiere ganse Lieuwend ap fäärebaue.\nSymbol foar Sproakuutbau.\nDät γ (Gamma) stoant foar do näie Anweendengen fon ju Sproake.\nDeer gungt dät also uur ju oaine Sproake, man dätsälge jält wan me n uur Sproake leert, t.B. Ängelsk of Turske Bäidene Düütsk. Man hier jält uk: Wan do Begriepe in ju oaine Sproake al deer sunt, dan kon me do in ju näie Sproake uk eer ferstounde.\nDät aal is bloot muugelk, wan ju Määmesproake sik uk mäd do Situatione fon ju moderne Waareld befoatje kon, sik deeroun uutdrukke kon. So kumt me tou dän Uutbau fon ju Sproake sälwen. Dät kon sik gjuchte ap ne ‘groote’ Sproake as dät Düütske, man uk ap Regionoal- un Minnerhaidesproaken. Deer kon ne Wikipedia in sunne Sproake fielicht nutselkweese.\nIn n Praxis rakt dät moal Begriepe wierfoar sik do Woude eerste mäd de Tied uutkristallisierje.\nDät lät ne eenfache Uursättenge fon düütsk Fernsehen, man fuul Seelter hääbe Probleme deermäd, dan dät is neen Sjoon wät me däd, oaber Kiekjen: me kon deerwai kiekje, man wan dät Dingen uutskalted is, kon me niks deerap sjo. Man Fierkieker gungt uk je wier nit, dan dät is n ‘Fernrohr’. Fiersjoon fäilt also nit gans goud, man in Wiedkiekjen is dät Problem, dät wied in ju Betjuudenge ‘fern’ nit suk goud Seeltersk is. Dät is wäil moor ‘geräumig, breit’.\nMe kon uk moal bie do Noabere kiekje: do Mooringer Noudfräiske bruuke fiirsiien (dåt) un fiirsiier (di), un do Platdüütske Feernseher of Kiekkassen.\nSpieß, Gunter [Hrsg.], Modernisierung des Wortschatzes europäischer Regional- und Minderheitensprachen - Tübingen: Narr, 1999. VIII, 243 S. : Kt.. - ISBN 3-8233-5189-3\nMäämesproake Düütsk http://home.arcor.de/wbuese/Richtlinien_Lehrplaene.htm\nNutsen fon Bieldebouke http://www.hausarbeiten.de/faecher/vorschau/18154.html\nMarokkaniske Bäidene in Düütsklound http://www.streitfall-zweisprachigkeit.de/files/pres/maas_abstract.pdf\nuur Sproake Ängelsk: http://www.heliweb.de/telic/baltessa.htm\nju Sproake sälwen Hoochdüütsk: http://www.lemnitzer.de/lothar/Aldianer.html\nZuletzt bearbeitet am 8. Meerte 2013 um 19:35\nDisse Siede wuude toulääst annerd uum 19:35, 8. Meerte 2013.


Snoabeldiert – Wikipedia\nN Snoabeldiert (Ornithorhynchus anatinus)\nUnnerklasse: Uursuugedierte (Protheria)\nOard: Snoabeldiert (Ornithorhynchus anatinus)\nDät Snoabeldiert (Ornithorhynchus anatinus, dt. Schnabeltier) is n australisk Suugediert. Dät Snoabeldiert is bekoand, wült et Oaiere lait. Buute dät Snoabeldiert konnen dät uk do Miegelke-Iegele, do uk tou ju Unnerklasse fon do Uursuugedierte heere.\nDie Kop un die Rump fon dät Snoabeldiert sunt touhoope 3 tou 4,5 Dezimeter loange un die Stäit is 1 tou 1,5 dm loange. Do Määrkmoale fon dät Snoabeldiert wieren ju Uurseeke deerfoar, dät fröier fuul Biologen toachten, dät dät Snoabeldiert, dät me ja fröier bloot fon doode Exemplare koande, n uunäächt un touhoopesät Diert waas: Sien platte Stäit lieket dän Stäit fon dän Biber. Ju Giftkralle, ju monnelke Snoabeldierte an do bääterste Beene häbe, lieket dän Gifttusk fon n Slange. Do Faanderfäite liekje do Fäite fon n Fiskotter. Ju Snoabel lieket ju Snoabel fon ne Oante.\nDät Snoabeldiert lieuwet in dät aastelke un suudaastelke Australien, in un an dät Swäitwoater. Die Lieuwendsruum fon n Snoabeldiert umfoatet 5 km Ouger. Also kon me dät Snoabeldiert nit goud in n Zoo hoolde. Die Moanske heelt bit däälich bloot soogen Snoabeldierte in n Zoo, un aal in dän New York Bronx Zoo.\nDavid Bergamini un ju Redaktion fon do TIME-LIFE-Bouke: AUSTRALIEN FLORA UND FAUNA (ap düütsk)\nDisse Siede wuude toulääst annerd uum 10:40, 11. Meerte 2013.


Kältetechnik, Klimaanlagen Kaufen, Klimagerät Wohnung - FrigoLine-Klimageräte\nStartseite » Gewerbekälte 2 » Artikelgruppen E-H » FrigoLine-Klimageräte\nFrigoL. -Außengerät FL4OC-36HRDN1\nFrigoL. -Außengerät FLO 12 FDC.2\nFrigoL. -Außengerät FLO 18 FDC.2\nFrigoL. -Außengerät FLO 24 FDC.2\nFrigoL. -Außengerät FLO 2M18 FDC.2\nFrigoL. -Außengerät FLO 36 FDC\nFrigoL. -Außengerät FLO 36 FDC.2\nFrigoL. -Außengerät FLO 3M27 FDC.2


Steentied - Howling Pixel\nJu Steentied is n Tied in ju Geskichtsskrieuwenge, weer do Moanskene mäd steenen Reeskup begonnen tou oarbaidjen. In Afrikoa begon ju fröie Steentied foar so uungefeer 2,6 Millionen Jiere. Eerst as ju fröie Bronstied begint eendiget ju Steentied in ferskeedene Regione appe Waareld, in Midde-Europa soowät uum 2200 f. Chr.\nRekonstruktion fon n Huus uut ju Jungsteentied.\nAnatomie is n Deelgebiet fon Medizin un juu Biologie. Juu befoatet sik mäd doo Binnerste Deele, doo Bunken un uur Seeken, doo in dän Apbau fon n Körper ne Betjuudenge hääbe.\nAs Biele beteekent me een litje Reewe mäd Sniede, wier mäd häuwen wäd. Fon ju Äkse unnerskat sik ju Biele truch hiere litjere Grööte, een Biele kon uk mäd een Hounde fierd wäide. Bielen wäide foar masse ferskeedene Oarbaide bruukt, do foaraaln mäd Holt tou dwoon hääbe. Dät rakt oaber uk Uutfierengen foar ferskeedene Köäken-Oarbaide of as Woape.\nIn ju Archäologie, wier ju Loangte fon dän Skäft oafter nit moor bekoand is, is dät wichtige Kriterium, dät ne Biele neen Gat foar dän Skäft truchboord is, sunnern uurs deer oun fääst moaked wäd. Fonsäärm jäilde dan do maaste fon uus moderne Bielen as "Äksen".\nDät Boor is ne Reewe, uum truch Traalenge n Gat in'n Wierkstuk tou moakjen. N Boor häd bloot an sien Spit ne Sniede, man wäkke (toun Biespil do Boor-Apsätte fon Boor-Maskienen), hääbe noch ne Spiroale uumetou, uum do Spounen ätter buppe uut dät Materioal tou kriegen.\nDät rakt deer masse unnerskeedelke Typen fon:\nIn ju Steentied bruukte me oafter n Boor mäd n skäärp Steen-Spit, dät wäil oun n Stok fäästmoaked waas un mäd ne Oard Flitsebooge wai un wier troald wuude.\nn Hoaskeboor (dt: Löffelbohrer), die wäd Biespielswiese foar ju Häärstaalenge fon Hoasken bruukt, wierfon hie sin Noome häd.\ndät rakt noch masse moor Typen Hounde-Boore\nne Boormaskiene - ju modernste Foarm\nGräinlound (amtelk: Kalaallit Nunaat ('Lound fon do Moanskene'), deensk: Grønland, dt. "Grönland") is n Ailound in dän noudelke Atlantiske Ozean, noudaastelk fon Kanada. Mäd ne Uurfläche fon 2 175 000 km2 is dät dät grootste Ailound fon de Waareld. Dät is Deel fon dät Köönichriek Dänemark. Siet 1979 häd dät ne uunouhongige Position juunuur Dänemark (status aparte) un dät heert siet 1985 nit moor tou ju Europäiske Union. Ju Haudstääd is Nuuk (Godthåb).\nGräinlound heert geografisk tou Noud-Amerikoa un geologisk betrachted tou ju kanadiske Ploate. 80% fon dät Lound is bedäkt mäd ne Iesloage, ju der bit 3 km tjuk is. Bloot ju Kusstriepe fon 15-150 km breed, foarallen in dät Suude un dät Wääste, is bewoonboar, as Foulge fon dän Ienfloud fon dän Golfstroom. Ju Kuste is iensnieden mäd uunmundige Fjorde un Glitskere, wierfon Iesbierge oubreeke. Gräinlound häd n Poolklimoa.\nDo uursproangelke Ienwoonere, do Inuit (uk Eskimos naamd), sunt fon fröier Nomoaden. Jo sunt oawers man ne litje Gruppe. Bie wieden do maaste Ienwoonere lieuwje in dät Suudwääste un sunt Gräinloundere, ne Moangelse fon Deenen un Inuit. Jo baale Gräinloundsk (Kalaallisut), wät een Varietät fon do Inuit-Sproaken (Inuktitut) is, un, uurs as wäkke Inuktitut-Varietäten fääre wäästelk, mäd latienske Bouksteeuwen skrieuwen wäd. Deensk un Gräinloundsk sunt do amtelke Sproaken. Ne trääde Gruppe Ienwoonere sunt Europäere, foarallen Deenske. Suldoate fon do USA sunt in dän Thule-Boasis stationierd.\nJu gräinloundske Wirtskup stutset sik foarallen ap Fiskeräi, Jaacht, Skäipe-Wirtskup un Bierichbau. Gräinlound fiert unner uur Pältse un Bierichbau as Kruolith, Kwarts, Glimmer, Lood, Zink un Iersenarst uut. Fröier häd dät uk Walfiskprodukte uutfierd.\nDie wichtichste Gloowe in Gräinlound is däälich, as in Dänemark, die Lutheranismus. Dät Christendum is al uum dät Jier 1000 fon dän iesloundske Seefoarer Leif Eriksson ätter do gräinloundske Wikinger-Siedelengen broacht wuuden, man as do ferlät wuuden, bleeuw dät bloot noch fon Inuit bewoonde Gräinlound heedensk, bit die lutterske Pestoor Hans Egede in 1721 as Missionoar ätter Gräinlound koom.\nDissen Artikkel stoant in dät Wikipedia-Review.Ju Ieme (Apis mellifera) is ne Oard fon do Insekte. Dät rakt fuul Unneroarden fon disse Oard, wierfon in Seelterlound ju Nominatfoarm (Apis mellifera mellifera) heemsk is. Daach häbe masse Imkere in Middel-Europa däälich uurswäkke, as ju Unneroard Apis mellifera carnica (ap Deele fon dän Balkan heemsk) af Buckfast-Iemen (een Misk-Tuchtenge uut Änglound). Ju Nominat-Foarm is deeruum in wäkke Rebätte fon't Uutstierwen betruued. Do Moanskene nutsje do Iemen, deermäd jo Huunich, Woaks un uur Ärtjuuchnisse hääbe. Dät naamt me Imkeräi. Wan me fon Iemen baalt, meent me normoal disse Oard, dät rakt uk uur nai früünde Oarden, toun Biespiel Moasiemen, do me uk Iemen naamt. Een noch äänelkere Oard, Apis cerana rakt dät uk in't Aaste un Suudaaste fon Asien, fon düsse Oard is ju freeselke Miete Varroa destructor ap uus wäästelke Iemen uurgeen, ju do Ieme al as Moaden läip süük moaket un, juust so as t.B. wäkke Gifte, do in ju Buuräi (deelwiese indäid legoal!) iensät wäide, waareldwied een iedensthoaftige Betruuenge foar do Iemenbestounde is. Iemen fon ju hier beskrieuwene Oard Apis mellifera rakt dät däälich truch Imkeräi in ju heele Waareld, man fon Natuur uut kuume do bloot in Europa, Afrikoa un Faander-Asien foar.\nN Metal is n Goud, dät speegelch is un wier me elektrisken Stroom truch seende kon.\nDo Metalle nieme dän grootsen Paat fon ju Periodiske Tabelle ien.\nMetalle sunt toun Biespil:\nAluminium.Metalle hääbe do Ljuude siet dät Eende fon ju Steentied ferwoand. Toueerst dat Kooper. Dän hääbe jo Kooper un Tin touhoope smolten un hieden dan Brons. Deerätter is ju Bronstied naamd. Un dan, sowät uum 500 f. Chr. hääbe do Moanskene hääruutfuunen, wo jo an dät Iersen kuume kuuden. Dan fäng ju Iersentied an.\nPaestum is ne griechisk-lukoansk-roomske Ruinenstääd in ju Loundskup Kampanien in Italien. Dät lait sowät füüftich Kilomeetere suudelk fon Salerno, tichte bie Agropoli in ju Meente Capaccio un is besunners bekoand foar sien träi groote, täämelk goud ärheeldene Tämpele: Aan Hera-Tämpel, aan Poseidon-Tämpel un aan Athene-Tämpel. Räste rakt dät uk fon noch moor Tämpele un masse uur Bauwierke, toun Biespil n Amphitjooter un ne groote, tjukke Stäädmuure. Uumdät fuul Froamde Paestum sjo wollen, rakt dät däälich binne ju oolde Stäädmuure uk n poor moudäärne Huuse, so as n Museum un Weershuuse.\nPaestum is fon ju UNESCO as Waareldkultuuräärwgoud anärkoand.\nAs Soage beteekent me een Reewe of Maskiene tou't snieden fon fääste Materioalien so as Holt, Steen, Metall un Kunststof. Dät rakt Hounde-Soagen, man uk wäkke, do truch Damp, Stroom, Diesel of Woaterjoole oundrieuwen sunt. Al in ju Steentied kuude me Steene so beoarbaidje, dät deer Soagetuske uut stuuden. Däälich rakt dät een groote Fuulfoold fon Houndesoagen mäd Soageblääd, Kringsoagen, Kättensoagen un fuul moor.\nSofia (Bulgarisk: София, Sofija) is ju Haudstääd fon Bulgarien. Deer woonje 1.402.417 (Feb. 2010) Ljuude un ju is ju grootste Stääd fon dät Lound.


Dät sunt neen Gäizen, man wäil Swoane – Foundation Operation X for languages, cultures and perspectives\n8 May 2019 10 Feb 2021 Operation X\nDät sunt neen Gäizen, man wäil Swoane\nJäärsene ron iek in mien Stääd Leeuwarden. Et reen, man nit Bakstene un oolde Wíeuwe. Iek koom bie two Skoulen loangs. Wiel do Skoulen Skoft moakeden, wieren do Bäidene bute. Jo genen bie aan grooten Swoan loangs, die híer biöögede. Do Bäidene hieden Oangst fóar dän Swoan.\nDo Bäidene studen ap dän Wai, die him gliek íeuwenske dät Gäärs fon n Poark bifoont. Die Swoan stude ap dut Gäärs un geen nit ap dän Wai, wierap sik do Bäidene bifoonten. Die Swoan skeen neen Oangst fóar alle Bäidene tou häben, do him foar n groote Gäize hielten, daach wäkke Bäiden segen ien, dät dät n Swoan waas.\nIek wiel ne Bíelde fon dän Swoan moakje. Man iek hied min Hendie nit bie mie, uumdät et in min Släipkomer in Húus apleded wude. Somäd bislutede iek, leter touräächtoukumen, uum dän Swoan in ju Poark tou säiken un ne Bíelde tou moakjen.\nIek geen ätter Húus wai un fertälde alles min Foar. Hie kwaad, dät er ättertied mäd mie kume wude, uum dän Swoan tou säiken. Et dúrede two Úren, bit er kloor waas, mäd mie ätter buten wai tou gungen. Iek häbe middelerwiele uuträästed, wiel iek wúrig waas. Eer wie ätter buten wai genen, hieden wie wät tou íeten.\nIek geen touhope mäd min Foar in dän gräine Poark. Wie boalden mädeenuur, wan n poor Riendruppen ap uus fällen. Wan wie dän Poark biräkten, foonten wie do Swoane nit fluks. Iek kwaad daach, dät iek toachte, jo moasten in ju Naite weze, dan do Swoane blieuwe truchwäg hier umetou.\nWie foonten do Swoane swíege boalde in n wät oulain Deel fon dän Poark. Wie häbe blouked, dät et twäin Swoane rakt: n monnelken Swoan un n wieuwelke Swonne. Wie toanke, dät waas die Mon, die tou uus koom. Die Mon saag uus oun, as waas er n Dreguner, die uus biöögede.\nMin Foar kwaad, wie skulen touken Moal wät Brood foar do Swoane meeníeme. Iek moakede wäkke Bíelden fon dän Swoan un hielt mie n wissen Oustand fon dät Díert. Iek toachte, die Hoals fon dän Swoan is fulig, man min Foar kwaad, dät is die Nattúúr un t is goud, dät mien Bíelden dut wierspegelje.\nJu Wíeuw fon dän Swoan sliep in ju Naite. Iek häbe uk Bíelden fon híer moaked. Man kwiedt, dät Swoane n Líeuwen lang touhope blíeuwe. Jo sunt swíede trjoue Díerte. Min Foar un iek wunderíerje uus, weerum die Nattúur Monogamíe (ju Trjou in ju Ächte) foar sukke grote Fúgele kjoze skuul.\nPrevious ‘t Mòòie oeₑn ‘e serke\nNext Mien Bouk uur Ooldgrieks


Wirtskaft un InfrastruktuurBearbeiten\nKunst un MuseenBearbeiten\n↑ United Nations General Assembly Resolution 181 (Memento fon dät Originoal fon dän 29. Oktober 2006 in't Internet Archive)\nInfo: Der Archivlink wuude automatisk ienföiged un noch nit uurpröiwed. Jädden pröiwje dät Originoal un dän Archiv-Link ätter ju Ounwiesenge un nieme düssen Beskeed ruut.@1@2[[Foarloage:Webachiv/IABot/Skriptfehler: Ein solches Modul „URLutil“ ist nicht vorhanden.]] The Avalon Project at Yale Law School (blouked Juni 2010)\n↑ The Institute for National Security Studies", chapter Israel (Memento fon dät Originoal fon dän 16. Juni 2012 in't Internet Archive)\nInfo: Der Archivlink wuude automatisk ienföiged un noch nit uurpröiwed. Jädden pröiwje dät Originoal un dän Archiv-Link ätter ju Ounwiesenge un nieme düssen Beskeed ruut.@1@2[[Foarloage:Webachiv/IABot/Skriptfehler: Ein solches Modul „URLutil“ ist nicht vorhanden.]], 17. Juni 2009. (blouked Juni 2010)\n↑ Atommacht Israel (Memento fon dät Originoal fon dän 18. Juni 2010 in't Internet Archive)\nInfo: Der Archivlink wuude automatisk ienföiged un noch nit uurpröiwed. Jädden pröiwje dät Originoal un dän Archiv-Link ätter ju Ounwiesenge un nieme düssen Beskeed ruut.@1@2[[Foarloage:Webachiv/IABot/Skriptfehler: Ein solches Modul „URLutil“ ist nicht vorhanden.]] (blouked Juni 2010)\n↑ Bildungs- un Forschungsministerium der Russischen Föderation (Memento fon dät Originoal fon dän 6. November 2011 in't Internet Archive)\nInfo: Der Archivlink wuude automatisk ienföiged un noch nit uurpröiwed. Jädden pröiwje dät Originoal un dän Archiv-Link ätter ju Ounwiesenge un nieme düssen Beskeed ruut.@1@2[[Foarloage:Webachiv/IABot/Skriptfehler: Ein solches Modul „URLutil“ ist nicht vorhanden.]] Auskunft über die Sprache\n↑ Jewish National and University Library (Memento fon dät Originoal fon dän 1. Juli 2007 in't Internet Archive)\nInfo: Der Archivlink wuude automatisk ienföiged un noch nit uurpröiwed. Jädden pröiwje dät Originoal un dän Archiv-Link ätter ju Ounwiesenge un nieme düssen Beskeed ruut.@1@2[[Foarloage:Webachiv/IABot/Skriptfehler: Ein solches Modul „URLutil“ ist nicht vorhanden.]], Depositing Books to The Jewish National & University Library (blouked Juni 2010)\n↑ Jewish National and University Library (Memento fon dät Originoal fon dän 29. Juni 2007 in't Internet Archive)\nInfo: Der Archivlink wuude automatisk ienföiged un noch nit uurpröiwed. Jädden pröiwje dät Originoal un dän Archiv-Link ätter ju Ounwiesenge un nieme düssen Beskeed ruut.@1@2[[Foarloage:Webachiv/IABot/Skriptfehler: Ein solches Modul „URLutil“ ist nicht vorhanden.]], Israeli Book Statistics for 2006 (blouked Juni 2010)\n↑ Yad Vashem (Memento fon dät Originoal fon dän 17. Februoar 2007 in't Internet Archive)\nInfo: Der Archivlink wuude automatisk ienföiged un noch nit uurpröiwed. Jädden pröiwje dät Originoal un dän Archiv-Link ätter ju Ounwiesenge un nieme düssen Beskeed ruut.@1@2[[Foarloage:Webachiv/IABot/Skriptfehler: Ein solches Modul „URLutil“ ist nicht vorhanden.]] Om Yad Vashem: Yad Vashem-biblioteket\nZuletzt bearbeitet am 27. Moai 2022 um 02:18


Nationoalhymne: Himno di Kòrsou\nAmtssproake Niederloundsk, Papiamento, Ängelsk\nStoatsfoarm Lound fon dät Köönichriek Niederlounde\nIenwoonere (2019) 158.665\nMunte Antilliaanse gulden (ANG)\nTLD .an (.cw)\nCuraçao is n Ailound in ju Karibik. Dät is n oainständich Lound binnen et Köönichriek fon do Niederlounde. Curaçao heert mäd Aruba un Bonaire tou do ABC-Ailounde. Disse tjo Ailounde heere tou do suudelke Kleine Antillen ("Litje Antillen"). Bie Curaçao heert dät Ailound Klein Curaçao ("Litje Curaçao"), wier neen Moanskene lieuwje. Ap Curaçao woonje 158.665 Moanskene (Täljier: 2019) ap 444 km2. Do maaste woonje in ju Haudstääd Willemstad.\n4 Ferbiende ätter Buute\nDät Ailound lait sowät 60 km fon’t Fäästlound ou (noudelk fon Venezuela un noudaastelk fon Kolombien). Wäästelk fon Curaçao lait et Ailound Aruba, aastelk fon Curaçao lait Bonaire. Touhoope mäd disse Ailounde heert Curaçao geografisk tou do Ailounde unner do Wiende. Suudaastelk lait Klein Curaçao ("Litje Curaçao"), n unbewoond Ailound mäd bloot n Fjuurtouden un litje Hütten foar do Duuktouristen.\nDie hööchste Bierich ist die Sint-Christoffelberg mäd ne Hööchte fon 375 m.\nTruch hiere Beginbouksteeuwe wäide do Ailounde Aruba, Bonaire un Curaçao uk wäil ABC-Ailounde naamd.\nDo maaste Moanskene lieuwje in ju Haudstääd Willemstad.\nDät grootste Deel fon do 158.665 Ienwoonere (Täljier: 2019) woont in ju Haudstääd Willemstad. Ju Haudstääd wuude uum dät Schottegat baud, in’t säntroal-aastelke Deel fon’t Ailound.\nDät rakt ferskeedene etniske Gruppen ap’t Ailound. Do Foaroolden fon do maaste Ienwoonere wieren Sklaven, do uut Afrikoa hoald wuuden. N litje Deel fon do Ailoundbewoonere stamme fon do Arawak-Indioaner ou, do Uurbewoonere fon’t Ailound. Et rakt uk ne Gruppe sefardiske Juuden, do in’t 17. Jierhunnert fon Spanien un Portugal ätter Curacao foar ju Inquisition fluchten sunt. Ju Ölindustrie häd Gastoarbaider ounleeken uut Asien, Suudamerikoa un ju Karibik. Däälich rakt et uk eenige Fluchtlengen uut do Naiberlounde so as Venezuela. Do Ienwoonere fon Curaçao hääbe do niederloundske Stoatsbuurgerskup un sunt deertruch uk EU-Buurger.\nAp Curaçao sunt Papiamento, Niederloundsk un Ängelsk do offizielle Sproaken. 2011 wuude ju lääste Foulkställenge däin. 78,4 % fon do Ienwoonere baalt Papiamento, 9,5 % baalt Niederloundsk, 6,1 % baalt Spoanisk, 3,5 % baalt Ängelsk un 3,4 % baalt wät uurs.\nStround ap Curaçao\nDät wäästelke Deel, wo die Sint-Christoffelberg stound, is gräiner as't aastelke Deel fon't Ailound.\nDät Ailound is maast druuch, deer woaksje maast kakteenoardige Plantenoarden un bloot ap’t wäästelke Deel fon’t Ailound woaksje uum dän Sint-Christoffelberg hääruum eenige Boome. Do Palmboome, do ap’t Ailound sunt, wuuden fon Moanskene ploantet. Do maaste un hööchste Bierige sunt, juust as die Sint-Christoffelberg, ap et wäästelke Deel fon’t Ailound. An ju Noudkuuste rakt dät bolde uural ne Fälskuuste, Strounde sunt deer nit un swimme is deer gjucht gefoardelk. An ju Suudkuuste sunt ferskeedene litje Strounde, wier me swimme kon. Do bekoandste Strounde sunt do kunstelke Strounde fon Jan Thiel un Mambo Beach, an ju Suudwäästsiede fon dät Ailound lääse do litjere natuurelke Strounde twiske do Fälse.\nDierte[Beoarbaidje | Quelltext bearbeiten]\nEt rakt ferskeedene Dierte ap’t Ailound. Foar do Touristen, do jädden duukje, sunt in do Woatere n Masse ferskeedene Fiskoarden tou sjoon un unner Woater kon me gjucht wied kiekje. Ap’t Lound rakt et, foarallen buuten Willemstad, n Masse Leguoanen. Appe Naite fon Sint-Willibrordus rakt et two Woatere, wier me Flamingos fiende kon. Tichtebie ju Kuuste un bie Klein Curaçao fiendet me eenige groote Skieldpudden, do unner Natuurskuts stounde.\nFerbiende ätter Buute[Beoarbaidje | Quelltext bearbeiten]\nWebsiede fon ju Regierenge (Papiamento un Niederloundsk)\n↑ Statistikamt Curaçao (CBS): Eerste Resultaten Census 2011 Curaçao\n↑ World Population Prospects - Population Division - United Nations. Ouroupen ap n 28. Juli 2017.\nDisse Siede wuude toulääst annerd uum 00:01, 9. Oktober 2021.


Deenemäärk – Wikipedia\n(Fäärelaited fon Dänemark)\nWoalspruch: Guds hjælp, Folkets kærlighed, Danmarks styrke\nNationoalhymne: - Kong Christian stod ved højen mast\nStoatsfoarm parlamentariske Monarchie\n% Woater 1,6%\nMunte Krone (DKK)\nFierdai 5. Juni\nDeenemäärk is n skandinavisk Lound in Noud-Europa. Ju Haudstääd is Kopenhagen (København) un ju Köönigin fon ju parlamentariske Monarchie is siet 1972 Margrete II. Fon do 5.593.785 (2016) lieuwt dät grootste Deel in do Stääde. Ju Befoulkengstichte waas 129,8/km² (2016).\nDeenemäärk, do Färöer un Grönlound deele touhoope dän offitsiellen Noomen Köönichriek Deenemäärk. Deenemäärk un do Färöer heere tou Europa, Grönlound heert tou Noudamerikoa. Deenemäärk is siet 1949 Meeglid in ju NATO un siet n 1. Januoar 1973 in ju Europäiske Union. Do autonome Gebiete Grönlound un do Färöer hääbe oaine Flaggen, oaine Amtsproaken un heere tou ju NATO, man nit tou ju EU.\nDät deenske Muurlound häd ne Fläche fon 43.094 km² un bestound uut dät Hoolichailound Jutlound, do tjo groote Ailounde Fünen, Seelound un Lollound un moor as 400 litjere Ailounde. Alleenich Jutlound häd ne Loundgränse mäd Düütsklound. Suudelk fon ju Gränse woont ju deenske Minderhaid, noudelk fon ju Gränse woont ju düütske Minderhaid.\n2.1 Lieste mäd Distrikte (1. Janoar 2007)\n3.2 Buutenloundske Politik\n8 Ferbiendengen ätter buuten\nAan fon do Jellingsteene.\nDen Grundlovsgivende Rigsforsamling (Ju Ferfoatengsreekende Touhoopekumst ap n 23. Oktober 1848, Moaleräi fon Constantin Hansen)\nDät Foulk do Dänen skällen in dät 6. Jierhunnert uut Schonen wai ätter Jütland un ap ju wäästelke Aastseeailounde, wier ju uur germaniske Stämme fertroangen hääbe, keemen weese. In dät 10. Jierhunnert fereeniget Gorm die Oolde († 950) n poor litje Köönichrieke unner sien Heerskup. Sien Suun Harald Blautusk noom uum 960 dän kristelke Gloowe an. Bit 1035, as Knut die Gruute stoorf, geloang do deenske Köönige ju Ärooberenge fon wiede Deele fon do britiske Ailounde, Norwegen un Suudjutlound. Bit tou fääre in dät 11. Jierhunnert wuuden u. a. ju Dänen, Sweden und Norweger as Wikinger beteekend, do in gans Europa Kolonien gruunded hääbe un Honnel dreeuwen, man uk fuul Lounde un Loundstrieke plunnerden un Kriege fierden. Ätter ne kuute Fase fon Swäkte begon mäd Waldemar I. n näien Apstiech. Groote Deele fon do suudelke Küstenregione fällen an Deenemäärk, 1219 sogoar Estlound. Die Besit fon do Gebiete häd nit loange duurd, as do Düütske Deenemäärk in 1227 bie Bornhöved deelhäuen, Estlound in 1346 an do Düütske Gebiete ferkooped wuude un Deenemäärk 1370 ju Foarheerskup fon ju Hansa in ju Aastsee anärkanne moaste. Do deenske Härskere gjuchteden hieren Blik bloot ätter dät Noude: 1397 wuuden Deenemäärk, Norwegen, Ieslound, Sweden un Finlound in ju Kalmarer Union fereend, ju unner deenske Foarheerskup stuud. Die Ferbuund existierde, bit 1523 Sweden sin Uunouhongegaid wieruume hääbe wüül.\nBit in dät 17. Jierhunnert bleeuwen do Uutnunnersättengen mäd Sweden bestimmend, deer do bee Köönichrieke uum ju Buppeheerskup in Skandinavien um dän baltisken Ruum kampeden. Schonen, Blekinge un Hallound (Deele fon dät Sweden fon däälich) wieren dät eegentelke Häärkumstgebiet fon do Dänen un fällen eerste in 1658 an Sweden. Dät gäistelke Lieuwend fon ju Tied waas fon ju Reformation bestimd wuuden, ju in 1536 fon Christian III. ienfierd wuude. Frederick III. ärsätte in 1660/1661 dät bestoundende Woalköönichdum truch ne Äärwmonarchie. Do Reformminister Johann Hartwig Ernst von Bernstorff, Johann Friedrich Struensee un Andreas Peter von Bernstorff modernisierden dät Lound twiske 1751 un 1797 in dän Sin fon ju Apkloorenge, wierbie foar allen Dingen ju Buurebefräienge fon 1788 wichtich waas. Unner ju napoleoniske Tied blift Deenemäärk bit tou dän twäide Seeslacht fon Kopenhagen näitroal, kooperierde deerätter mäd Frankriek un moaste ätter dän Deelgong fon Frankriek al in dän Free fon Kiel 1814 Hälgelound an Grootbritannien un Norwegen an Sweden outreede. Do Färöer-Ailounde, Ieslound (bit 1944), Gräinlound un Deensk-Westindien (bit 1917) ferbleeuwen oawers bie Deenemäärk.\nJu deenske Natsionoalbeweegenge un do Liberalen kreegen in do 1830er-Jiere moor Ienfloud. Die Eerste Släswiekske Kriech waas fon 1848 bit 1850. In disse Kriech stuude Släswiek-Holsteen, mäd Unnerstütsenge fon Prüüsen, juunuur Deenemäärk. Do Denen kuuden dän Kriech winne un deertruch bleeuw ju Eider ju Suudgränse fon Deenemäärk. Die Twäide Släswiekske Kriech begon in 1864 twiske dän Düütsken Buund un Deenemäärk. Ditmoal wonnen do Düütsken un in dät Jier 1871 koom Släswiek mäd Holsteen bie dät Düütske Riek. In dän Eersten Waareldkriech bleeuw Deenemäärk neutroal. 1920 wuude ne Foulksstämmenge heelden in Släswiek wierbie do Ljuude tälle kuuden, of do bie Deenemäärk of Düütsklound heere wollen. Dät noudelke Deel fon Släswiek koom bie Deenemäärk un dät suudelke Deel koom bie Düütsklound. Disse Gränse bestound däälich noch altied. Ätter dän Twäiden Släswiekske Kriech bleeuw Deenemäärk neutroal un wüül neutroal blieuwe in dän Twäiden Waareldkriech. Ap n 9. April 1940 wuude dät Lound fon Düütskloun besät un bleeuw bit tou dät Eende fon dän Twäiden Waareldkriech unnner düütske Kontrolle.\nIn do Jiere ätter dän Twäiden Waareldkriech wuude Europa ideologisk apdeeld twiske Wääst un Aast. Da ju Befoulkenge un do Foulksfertreedere Nood hieden foar ju Sowjetunion, koom Deenemäärk 1949 touhoope mäd Norwegen in ju NATO. Leeter wuude Deenemäärk uk Meeglid in ju Europäiske Union (1973) un do Fereende Natione (1945).\nDeenemäärk uut dät Al\nDät Stoatsgebiet fon Deenemäärk uumfoatet (sunner Färöer-Ailounde un Gräinlound) ne Fläche fon 43.094 Kwadroatkilometer. Deermäd is dät Lound gratter as ju Swaits un do Niederlounde, man litjer as Estlound. Deenemäärk häd fon Noud ätter Suud ne Loange fon 368 km un fan Aast ätter Wääste ne Loange fon 452 km. Noudelkste Punkt fon dät Lound is Grenen, die suudelkste Punkt lait bie Gedser in dät Suude fon’t Ailound Falster (dit Punkt is uk die suudelkste Punkt fon gans Skandinavien). Wäästelkste Punkt is Blåvandshuk in Jütlound, die aastelkste Punkt lait bie do Aateailounde (deensk: Ertholmene), 18 Kilomter noudaastelk fon Bornholm. Ju grootste Äi is die Gudenåen mäd 158 km. Die hoochste Punkt is die Møllehøj-Bierich in de Naite fon Skanderborg mäd 170,86 meter. Ju Kuste fon dät heele Lound is sowät 7314 km loang. Deenemäärk wäd biskadt fon dät Skagerrak in et Noude, dät Kattegat un Sweden in dät Aaste, ju Aastsee un Düütsklound in dät Suude un ju Noudsee in dät Wääste.\nMäd dät noudelke Deel fon Jütlound un do Ailounde is Deenemäärk dän Uurgong fon Middeleuropa ätter Skandinavien. Et rakt 1419 Ailounde do gratter as 100 m² sunt, weerfon 443 benaamd un 73 bewoont sunt. Dät grootste Ailound fon Deenemäärk is Seelound mäd 7.031 km². Vendsyssel-Thy lait in Noudjütlound un is mäd 4685 km² dät twäidgrootste Ailound fon Deenemäärk. Vendsyssel-Thy is oaber mäd two Brääge mäd dät Fäästlound fon Jütlound ferbuunen un deeruume nit altied as Ailound woarnuumen. Dät träädgrootste Ailound is Fünen mäd 2985 km². Die Litje Belt tränt Jütlound fon Fünen, die Groote Belt tränt Fünen fon Seelound. Ju trääde Seesträite in ju Region is die Öresund twiske Seelound fon ju Suudspitse fon Sweden. Ju Öresundbrääch is siet Juli 2000 ju fääste Ferkiersferbiendenge ätter Sweden.\nDo fieuw Regione fon Deenemäärk\nDät Köönichriek Deenemäärk: Deenemäärk, Gräinlound un Färöer\nJu Haudstääd un grootste Stääd fon Deenemäärk is Kopenhagen. Uur Stääde, do moor as 100.000 hääbe, sunt Aarhus, Odense un Aalborg.\nSjuch uk: Lieste fon Stääde in Deenemäärk\nLieste mäd Distrikte (1. Janoar 2007)Bearbeiten\nMidtjylland Viborg Århus 1,227,428 13,142 93.4\nSyddanmark Vejle Odense 1,189,817 12,191 97.6\nDeenemäärk Kopenhagen Kopenhagen 5,447,084 43,094 126.4\nÄtter 1848 häd Deenemäärk sik tou een konstitutionelle Monarchie äntwikkelt. Bie ju jungste Ferfoatengsreform in’t Jier 1853 wuude dät parlamentariske Prinzip in’t Gruundgesäts apnuumen un deertruch kon uk een Wieuw ap dän deensken Troon kuume. Die Köönich of Köönigin is Haupt fon Stoat un nimt bloot repräsentative Funksionen woar. Apstuuns is dät Köönigin Margrethe II Haupt fon Stoat. Ju moaked dät siet 1972.\nFolketing, dät deenske Parlamänt.\nFormel lait ju uutfierende Gewalt bie de deenske Köönigin, in ju Praxis wäd ju truch dät Kabinet uutfierd, mäd dän Ministerpräsidänt (deensk statsminister) as Uppermon. Disse wäd ätter Konsultatsionen fon do politiske Paatäie truch de Köönigin benaamd. Ju Benaamenge wäd definitiv wan die Regierengssjef neen duudelke Moorhaid in dät Parlamänt juun sik häd. Dit Negative Parlamäntarismus bepeelt dät deenske Ferfoatengslieuwend siet 1901.\nDät deenske Parlamänt Folketing reeket do Gesätse, woalt un kontrolliert ju Regierenge. Bit 1953 waas dät Folketing bloot een fon do two Koomere fon dän Deenske Rieksdai, dät Landsting waas ju eerste Koomer. Foardät do Parlamäntsgesätse in Kraft treede konnen, mout de Köönich disse formel toustämme. Ju Regierenge mout Kriechsferkloorengen un Free-Oukuumen altied fon dät Parlamänt bestätigje läite. Ju Legislatuurperiode duurt fjauer Jiere. Dät Parlamänt häd 179 Sitte, do direkt fon do Buurger woald wäide do 18 Jier oold of oolder sunt. Do autonome Buutengebiete Färöer un Gräinlound hääbe älk two Sitte in dät Parlamänt.\nDät Højesteret (Seeltersk: Hoochste Räid) is Deenemäärks buppeste Appellinstanz in Zivil- un Stroafseeke. Dän Räid ferhondelt Uurdeele un Protsässe fon do bee Loundgjuchte as uk fon do See- un Hondelsgjuchte. Ju Ferfoatenge garandiert ne direkte Überprüfung truch dän Hoochste Räid, wan aan Fereen truch Parlamäntgesäts unner Twoang aplööst wäd.\nSkiepe fon ju deenske Marine in Frederikshavn\nDo Deenske Striedkrafte sunt do Striedkrafte fon dät Köönichriek Deenemäärk un Gräinlound. Do Deenske Striedkrafte sunt uk Ferdäägenengsapdreege ap do Färöer un ap Gräinlound. Die Köönich of ju Köönigin is de jure Upperbefeelhääber fon do Striedkrafte. Nu is dät Köönigin Margrethe II. In ju Praxis häd die Feräägenengsminister disse Apgoawe. Militäär Uppermon is die Forsvarschefen, in dän Rang fon Generoal of Admiroal. Siet April 2015 rakt et aan gemeensoamen Fierengsstoab (Vaernestabe) fon aal do Deelstriedkrafte mäd dät Hööftkwattier in Karup.\nDie Streitkräfte bestehen aus den Teilstreitkräften: Dät Heer (Hæren) mäd 8.325 aktive Soldoate, ju Marine (Søværnet, Kongelige Danske Marine) mäd 2.792 aktive Soldoate, dät Luchtwoapen (Flyvevåbnet) mäd 3.379 aktive Soldoate un ju Heemweer (Hjemmeværnet) mäd Deeltiedsoldoate. Deertou rakt et noch weerplichtige Soldoate.\nUnnerteekenjen fon dät Ferdraach fon Lissabon in't Jier 2007\nDeenemäärk wuude 1973 Meeglid in ju Europäiske Meenskup. Ätter ju deenske Ferfoatenge mout älke Uurdrächt fon Souveränitätsgjuchte truch ne Foulksoustämmenge äntskät wäide. Ju deenske Befoulkenge häd fieuw fon sukke Oustämmengen häiwed. 1992 waas een Moorhaid fon ju Befoulkenge bie een Referendum juun dän EU-Ferdraach fon Maastricht. In't Jier 1993 roate dät fonnäien een Referendum mäd moorere „Opt-outs“ in ju Weerskup- un Wäärengsunion, Sicherhaid- un Ferdäägenengspolitik, Justiz- un Binnenpolitik un ju EU-Burgerskup. Do Diskussionen uur do „Opt-outs“ beginne uk oafte fonnäien, uumdät do juun een wiedere EU-Integration wierke. Mäd dät fon Krääft wäiden fon dät EU-Reformferdraach wäide jo fergratterd. Foar do naiste Jiere skällen mooi Referenden kuume, do do eenpelde politiske Gebiete truchtoufieren. Dät deenske Parlamänt häd in April 2008 foar dän Ferdraach fon Lissabon stämd. Deenemäärk waas siet't Begin fon ju NATO in't Jier 1949 uk Meeglid in disse Organisation un dät Meeglidskup wäd fon een groot Deel fon ju Befoulkenge stöänt.\nJu Deenske Natsionoalboank\nIn ju Fräie-Määrked-Wirtskaft fon Deenemäärk rakt et fuul Loundwirtskaft, litje Bedrieuwe, n gouden Lieuwendstandard un n stuuren Wikselkuurs, uunouhongich fon dän Hondel mäd uur Lounde. Deenemäärk eksportiert Ieten un Energie. Deenemäärk häd neen Skeelden bie uur Lounde.\nJu Munte fon Deenemäärk is ju Deenske Krone (Deensk: Danske krone), ju koppeld is mäd ju Euro ätter dät ERMII. Ju Munte is juust gliek mäd 7.45 Krone foar een Euro. In Deenemäärk is dät Stjuurjäild foar Produkte 25% (uk foar Bouke un Ieten). Dän Stjuur foar dän Gehalt is ap minste 39.6% foar Woaksene.\nGroote Bedrieuwe in Deenemäärk sunt: A. P. Moller-Maersk Gruppe (Maersk - Internationoal Transport), Lego (Schitterbusse), Bang & Olufsen (hi-fi Apparoaten), Carlsberg (Bier), Vestas (Wiendmäälnen), Lundbeck un Novo Nordisk.\nDo grootste Ailounde un Jütlound sunt mädnunner truch Brääge ferbuunden. Die Sontbrääch uur de Sont ätter Sweden, die Groote Beltbrääch uur dän Groote Belt twiske Sjellound un Füün un do litje Beltbrääge uur dän Litje Belt twiske Füün un Jütlound. Ju grootste Toachorganisatsion is Danske Statsbaner foar Persoone un Fracht, man et rakt uk uur litje Toachorganisatsione. Fon do deenske Stääde häd bloot Kopenhagen ne U-Boan. Scandinavian Airlines System (SAS) is ne wichtige interskandinaviske un internationoale Fluchsälskup. Die Fluchhoawen fon Kopenhagen, Kastrup Lufthavn is dän grootste Fluchhoawen fon Skandinavien. Ju Fääre ätter do Färöer wäd fon Smyril Line moaked. Ätter Fereeniged Köönichriek un Norwegen fiert DFDS un Scandlines fiert ätter Düütsklound un Sweden.\nKopenhagen is ju grootste Stääd fon Deenemäärk un häd moor as 1 Million Ienwoonere\nDeenemäärks demografie ap n 1. Januoar 2012\nAp n 1. Januoar 2016 hiede Deenemäärk 5.707.251 Ienwoonere. Deerfon weeren 87,6% etniske Dänen (5.003.378 Persoone), 9,5% keem uut dät Buutenlound (540.503 Persoone) un 2,9% weeren Bäidene fon do Immigranten. Fon aal do 703.873 Immigranten en hiere Bäidene häd ungefeer een träädel ne wäästelke Bäätergruunde un two träädel häd ne nit-wäästelke Bäätergruunde. In Suudjutlound rakt et een düütske Minnerhaid.\nJu Befoulkengstichtegaid is ferskielt geografisk: In AastDeenemäärk woonje 250 Moanskene pro km², wäästelk fon dän Grooten Belt woonje ungefeer 100 Moanskene pro km². In ju Haudstääd Kopenhagen lieuwje juust moor as 1 Million, sowät een füüftel von ju ganse Befoulkenge. 85% fon ju Befoulkenge woont in do Stääde. Bolde een füüftel fon ju Befoulkenge is unner 15 Jiere oold, een füüftel is 65 Jier of oolder un moor as aan Haaldeel is 15-64 Jier.\nEt rakt Moanskene uut moor as 200 ferskedene Lounde do in Deenemäärk lieuwje. 2015 weeren do grootste Befoulkengsgruppen do Türken, Düütske, Iraker, Ljuude uut Libanon, Pakistaner, Bosnier, Rumänen, Somalier un Iraner. Moor as 16.000 Moanskene sunt in Gräinlound gebooren un 12.000 ap do Färöer.\nFoar 1960 roate et nit fuul Immigration ätter Deenemäärk, man in do 1970er 1980er Jiere roate et relativ fuul Immigration. Bie do Immigranten roate et foarallen Oarbaidere un Fluchtlenge. Do Oarbaidere un Fluchtlenge, maast Monljuude, heelden uk Wieuw un Bäidene mee ätter Deenemäärk. Dät roate uk fuul Studänte, do ätter Deenemäärk keemen, do in hiere oaine Lound nit so eenfach studierje kuuden. Foar Fluchtlenge is dät däälich nit moor so eenfach, uum ätter Deenemäärk tou gungen. Deerfoar rakt dät nu moor Immigration fon Buutenlounder uut dän Rest fon ju EU, foarallen uut Düütsklound un Polen.\nSäärke in Deenemäärk: dät Kristendom is ju grootste Religion in Deenemäärk\nUur dän Tuume wäch roate dät moor as 1 Million Dänen in dät 13. Jierhunnert, man ju Agrarkrise fon dät leete Middeloaler, dän swotten Dood un uur Kroanhaide redutsierten ju Befoulkenge. Deertruch roate dät eerst wier in dät 18. Jierhunnert moor as 1 Million Dänen. Ju eerste Foulkställenge gungt wieruume ätter dät Jier 1735. Bie disse Foulkställenge roate dät ungefeer 718.000 Dänen. Fon 1769 ätter 1900 hiede ju Befoulkenge sik ferträiedubbeld.\nÄtter Statistik skäl ju Deenemäärk in dät Jier 2050 ungefeer 6.271.485 Ienwoonere hääbe. Dät sunt 10% moor as däälich. Do Dänen bildje dan 81,9%, fon ju Befoulkenge, do Immigranten 12,0% un hiere Bäidene 6,1%. Ungefeer 63% fon do Immigranten un hiere Bäidene kuume dan uut nit-wäästelke Lounde.\nJu deenske Toal is ju Amtsproake un wäd uural in Dänemark baald. Et rakt masse Dialekte un do konnen unnerdeeld wäide in tjo Haudgruppen: Østdansk, ødansk un jysk. Färöersk, Gräinloundsk un Düütsk sunt Minnerhaidstoale. Ju ängelske Toal häbbe fuul Dänen as twäide Toal leerd.\nDo Dänen sunt ätter ferskeedene Unnersäikengen - wierbie Gesuundhaid, Wäilfoart un Bildengssysteem unnersoacht wuuden - do glukkelkske Moanskene ap ju ganse Waareld. In’t deenske Gruundgesäts wäd ju Goddestjoonstfraiegaid garandiert. 77,7% fon ju deenske Befoulkenge waas in’t Jier 2015 Meeglid in ju Evangelisk Lutherske Deenske Säärke. 30 Jiere deerfoar waas dät 91,6%. Ätter Unnersaikengen sjucht 71% siksäärm as Gloowige, juust minner as aan Haaldeel betrachtet sik as religiös un een poor sunt gjucht religiös. Truch ju touniemende Immigration uut Muslimlounde, is dän Islam mäd 4,2 Million Muslime (2012) ju twäidwichtichste Religion wuuden. Do uur Religione is ju Roomsk-Katoolske Säärke mäd 35.000 Meeglide, do Tjuugen Jehovas mäd 15.000 Foulgere, 7.000 Juuden, 5.500 Baptiste, ju Pfingstbeweegenge häd 5.000 Foulgere un et rakt ungefeer 4.500 Mormonen. Dan rakt et noch uur Säärkemeenskuppe mäd älk sowät 3.000 Meeglide. 2006 hieden 5,4% neen Religion un 1,5% seech siksäärm as Ateist.\nDie maast bekoande Skrieuwer uut ju deenske literatuur Geskichte is Hans Christian Andersen. Filme in ju deenske Sproake rakt et fuul foar so n litje Sproakgebiet, in 2005 toun Biespil sunt 41 Filme ap Deensk moaked wuuden. Musik in ju oaine Sproake is uk gans beljoowed, toun Biespil do deenske Rappere Nik & Jay is bie dät Joungfoulk gjucht populär.\nIn Deenemäärk rakt et fieuw kulturelle Waareldäärwgoudsteeden: die Dom in Roskilde, dät Slot Kronborg in Helsingør, do Runensteene, Grääfhöäwel un Säärke fon Jelling, Christiansfeld, ne Siedlenge fon ju Herrnhutiske Brødremenighed, un ju Parforce-Jaachtloundskup Noudseelound.\n↑ Landet i Tal, (deensk), blouked ap n 12. Juli 2016\n↑ Government of the United States. US Department of State: Denmark (blouked ap n 24. Dezember 2016)\n↑ World Film Production (Memento fon dät Originoal fon dän 31. Moai 2011 in't Internet Archive)\nInfo: Der Archivlink wuude automatisk ienföiged un noch nit uurpröiwed. Jädden pröiwje dät Originoal un dän Archiv-Link ätter ju Ounwiesenge un nieme düssen Beskeed ruut.@1@2[[Foarloage:Webachiv/IABot/Skriptfehler: Ein solches Modul „URLutil“ ist nicht vorhanden.]] PDF Doatai\nOffisjoal Portoal fon Deenemäärk\nZuletzt bearbeitet am 8. August 2021 um 21:29\nDisse Siede wuude toulääst annerd uum 21:29, 8. August 2021.


República del Perú (Spoansk)\nNationoalhymne: Somos libres, seámoslo siempre\nSteede fon Republik Peru\nAmtssproake Quechua, Aymara un Spoansk\n1.285.216 km² km²\nIenwoonere (2014) 30.147.935\nMunte Nuevo Sol (PEN)\nFierdai 28. Juli\nPeru is n Lound in't Wääste fon Suudamerikoa. Die Präsidänt fon ju Republik is sänt 2016 Pedro Pablo Kuczynski (Stound: Januoar 2018).\nDät rakt junner aiske unnerskeedelke Loundskuppe mäd heel ferskeedene Plonten un Dierte.\nPeru is bekoand foar sien Fergeenhaid in dät Inka-Riek, dät leeter dän Spoanske Kolonioalismus tou Offer fäl. Archäologisk wäidfulle Steeden so as ju Ruinen-Stääd Machu Picchu tjuuge bit däälich fon do Inka. Man uk dät Quechua, een Sproake, ju al fon do oolde Inka boald wuude, is däälich wier een fon tjo Amtssproaken un wäd fon trättien Prosänt fon ju Befoulkenge bruukt. Uk dät Aymara, uurs een ienheemske Sproake, is Amtssproake. Man ju wichtichste Amts- un Ferkierssproake is bit däälich dät Spoanske, dät in ju Kolonioaltied ätter Suudamerikoa broacht wuude. Tachentich Prosänt fon ju peruoanske Befoulkenge baale Spoansk as Muursproake.\nIn 2007 wieren 81,3 % fon ju Befoulkenge katoolsk un 12,5 % evangeelsk. 3,3 % roaten oun, dät jo een nit apfierde Religion touheere un 2,9 % hääbe kweeden, dät jo nit religiös sunt. Ap't Lound rakt dät sowät fieuw Prozent minner Katholiken as in'e Stääd.\n1.1 Loundskuppe in Peru\nPeru lait in't Wääste fon Suudamerikoa, loangs dät Ouger fon dän Pazifisken Ozean. Ätter sien Flakte is Peru mäd 1.285.216 km² dät träädgrootste Lound fon Suudamerikoa. Gratter sunt deer bloot Argentinien un foaraaln Brasilien.\nLoundskuppe in Peru[Beoarbaidje | Quelltext bearbeiten]\nPeru deelt sik groaf fon't Wääste ätter't Aaste in tjo Loundskuppe. In't Wääste, oun'n Pazifik, lait ju Kustenloundskup (Costa), ju fon Wöiste bestimd is. In't Aaste lait ju Bierichloundskup (Sierra) ju fon do Anden un ju Hoochieuwene, dän Altiplano mäd dän Titicaca-See bestimd is. Die hoochste Bierich fon Peru is die Waskaran (spoansk: Nevado Huascarán) mäd 6768 Meetere. In dät Bierichmassiv Nevado Mismi lait wildääge ju Haud-Wälle fon dän Amazonas, man dät is striedich. Ap älken Faal hääbe moorere wichtige Wäl-Äien fon dän Amazonas hieren Uursproang in ju "Sierra" fon Peru. Aastelk fon ju "Sierra" lait ju "Selva", die Holtbusk. Dät is eerste tropisken Bierichwoold un fääre ätter't Aaste tropisken Rienwoold.\nJu Costa (Kusten-Loundskup) bie Ica\nJu Sierra (Bierich-Loundskup) bie Cusco\nJu Selva (Woold-Loundskup) bie Puerte Maldonado\nPeru wäd beskat fon...\nEcuador in't Noudwääste,\nKolumbien in't Noudaaste,\nBrasilien in't Aaste,\nBolivien in't Suudaaste,\nChile in't Suude un\ndän Pazifik in't Wääste.\nDisse Siede wuude toulääst annerd uum 13:17, 23. November 2018.


Groningerlound – Wikipedia\nFlaage fon Grinslân Woapen fon Grinslân\nBeapdraagde fon ju Köönigin René Paas (CDA)\nReligion (1999) Evangeelsk 29%\n- Woater 2.959 km²\nGeografiske Koördinoaten 53°13' NB 6°34' AL\nNationoalhymne Grönnens laid\nGroningen (uk Gräinen, Wääst-Fräisk: Grinslân, Groningsk Plat: Grönnen) is ne Provinz in dät Noudaaste fon do Niederlounde un häd (1. Januoar 2005) 575.234 Ienwoonere. Ju Haudstääd hat uk Groningen un is ju grootste Stääd fon dät Noudaaste fon do Niederlounde. Groningen wäd begränsed fon:\nint Noude: dät Wääd (Watt) un dät Oamse-Dullert-Ästuarium\nint Aaste: Aastfräislound un dät Oamselound\nint Suude: ju Provinz Drente\nint Wääst: ju Provinz Wäästfräislound\nne Koarte fon ju Provinz Groningen un sien Meenten\nSproaken un DialekteBearbeiten\nIn Groningen wäd Groningsk fon 350.000 Ljuude boald. Dat Groningske is ne Friso-Saksiske Sproake, ju der uut dät Aastfräiske un dät Drentske äntsteen is. Uk dät Aastfräisk Läichsäksiske is ap ju Wiese äntsteen. Dät Groningske un dät Aastfräisk Läichsäksiske wäide mongs as eene Sproake ounkieked, dät Groningsk-Aastfräiske.\nJu Sproake is foar n Deel fon dän Woudskät un ju Uutsproake ferwant mäd dät Seelterske; sjuch do Biespiele. Ju Skrieuwwiese fon dät Aastfräiske is uurs as ju Groningske, oawers ju Uutsproake is jusälge.\nSeeltersk litje sunt maasttieds Fräisk Läichsaksen tou\nGroningsk lutje sunt maisttieds Frais Leegsaksen tou\nAastfräisk lüttje sünt meesttieds Freesk Nedersaksen to\nMunsterloundsk klein siet meestens Frees Neddersassen to\nDe Grinzer Pein un Kornhorn in ju Meente Grootegast un do Täärpe Marum un De Wülp in ju Meente Marum, sünt do insige Täärpe in ju Provinz Groningen, wier noch n fräisken Dialekt boald wäd.\nGrootste Täärpe un Stääde\nOamsemuude 16.605 189,63 Uithuizen, Uithuizermeeden, Warffum\nGroningen 180.824 79,59 Groningen , Hoogkerk\nOldambt 39.713 234,65 Winschoten, Scheemda, Beerta\nZuletzt bearbeitet am 9. Januoar 2018 um 14:34\nDisse Siede wuude toulääst annerd uum 14:34, 9. Januoar 2018.


Wikipedia Diskussion:Galerie – Wikipedia\nSunt do naiste Artikkele wäil gjucht foar ju Galerie?\nDie Artikkel is noch littik un iek kon so fuul moor Information uur Fjauertaktmotore fiende. Sjuch uurs moal bie ju ängelske of düütske Wikipedia. --Kening Aldgilles (Diskussion) 21:50, 15. Jun 2012 (UTC)\nDie Artikkel is kuut, do interne Ferbiendengen sunt noch nit goud, un et rakt noch neen Ferbiendengen ätter buuten un neen Kategorien. --Kening Aldgilles (Diskussion) 21:50, 15. Jun 2012 (UTC)\nDät gungt nit uur Sproakstatistik (Algemeen), man bloot uur Sproakstatistik in dät Seelterlound. Wan dät uum Sproakstatistik in Seelterlound gungt skäl ju Siede uk so heete. Un dan is dän Artikkel noch altied tou kuut, dan et rakt noch fuul moor Infos uur Sproakstatistik in Seelterlound, deer bän iek mie siker. Gröitnis --Kening Aldgilles (Diskussion) 21:50, 15. Jun 2012 (UTC)\nEt rakt uk noch dän Wikipedia:Review, deer konnen Artikkele deelsät wäide do fielicht gjucht sunt as gouden Artikkel. Man nu rakt et noch nit so fuul goudene Artikkele. Foarstaale kon me dät deer natüürelk altied. Gröitnis --Kening Aldgilles (Diskussion) 21:50, 15. Jun 2012 (UTC)\nSicher hääbe wie nu moor goude Artikkele as n poor Jier häär. Wichtich blift, dät wie in sun Galerie uk Artikkele uur Seelterlound hääbe. --Pyt (Diskussion) 13:29, 25. Jun 2012 (UTC)\nFoarsleek Galerie-Artikkele[Quelltext bearbeiten]\nDeer gungt et bloot noch uum ju Geskichte wät Frucht-Ounbau angungt. Wan wie deerfon n gouden Artikkel moakje skäl deer uk moor Info tou fienden weesen uur Seeken as t.B. Soarte un do Regione. Wäkke Gefoare et Däälich rakt un wäkke Muugelkaite sunt mie noch nit kloor. Deer skäl me uk noch n bitje fääre skrieuwe. Gröitnis --Kening Aldgilles (Diskussion) 21:50, 15. Jun 2012 (UTC)\nNoch nit aal is uursät. Weerum do niederloundiske Hitliesten un nit eenfach ne Diskografie? Un weer sunt do Wällen? Gröitnis --Kening Aldgilles (Diskussion) 22:30, 3. Jul 2012 (UTC)\nHier stound noch ne Woudelieste, wäkke beeter ap Wikisource paaset. Un weerum stounde do Youtube.com Fideos nit unner do Ferbiendenge ätter Buuten? Gröitnis --Kening Aldgilles (Diskussion) 22:30, 3. Jul 2012 (UTC)\nHier is noch nit moal ne Introduktion un Wikipedia is neen Woudebouk... Wällen rakt et uk nit. Gröitnis --Kening Aldgilles (Diskussion) 22:30, 3. Jul 2012 (UTC)\nSjucht goud uut. Hier skällen wie bloot noch n poor litje Seeken annerje. Koordinoaten stounde noch nit gans buppe. Ju Täkst is uursät, man uk kontroliert of aal gjucht is? Dät ju Information uursät is kon me am bäästen bie do Wällen un Ätterwiesengen skrieuwe, man fielicht rakt et leeter noch Ljuude do ju Siede noch beoarbaidje un dan is ju ganse Täkst nit bloot moor uursät. Gröitnis --Kening Aldgilles (Diskussion) 22:30, 3. Jul 2012 (UTC)\nHääbe iek sälwen fuul an oarbaidet (un et rakt noch skrieuwfäilere), man ju Siede is daach noch loange nit kloor? Deer stounde noch immer striedige Seeken ap ju Siede, un deerfoar skäl et Wällen reeke. Iek weet sälwen uk nit of ju Information unner 'Fonetik un Fonologie' gans gjucht is. Gröitnis --Kening Aldgilles (Diskussion) 22:30, 3. Jul 2012 (UTC)\nDisse Siede wuude toulääst annerd uum 22:44, 3. Juli 2012.


Lesebouk foar Seelterlound – Wikipedia\nDät Lesebouk foar Seelterlound waas ne Riege fon seelter Saitengstukke.\n1 Die Aproup\n5 Ju Woudelieste un dät Eende\nDän 13.2.1953 ärskeen in dän General Anzeiger fon Wäästrauderfeen n Aproup an dät seelter Foulk. Dät geen uut fon dän 1952 apgjuchte (oolde) Seelterbuund, wierfon wät uur ju Foargeskichte fertäld wäd. Dan hat et: Wie wollen fersäike mäd älk interessierjende Artikkele as Geskichten, Dööntjene, Fertälstere un uut oolde Tieden, wät uus uus Oolden un Grootoolden fertäld hääbe. Dan foulget wät uur ju Skrieuwwiese un dan: Dät Feentjer Blääd (GA) wol uus Artikkele alle Fräindeege brange mäd "Foutsättenge foulget" un so sätte, dät wie dät drukte uutsniede un apwoarje konnen. Wan älke Seelter do Stukke uutsnit un bienunner lait, so hälpt hie meeoarbaidjen an ju Ärhooldenge fon de seelter Sproake. Wäl noch bestimde oolde Bouke uur Seelterlound hied, kuud sik weende an Hermann Janssen.\nJu uur Wiek koomen dan do Satsengen foar de Seelterbuund un uk glieks al n Fertälster uur Ju fon de Waareld ferjeetene Sproakeninsel. Un deermäd fäng dan ne ganse wiekse Riege oun. An Meeoarbaidere fiende sik uut Roomelse ieuwenske Janssen noch Konrad Burmann, Casper Deeken un Gesina Siemer un uut Strukelje Engelbert Wallschlag, Sixtus Kordes un Sixtus Schröer. Do Skäddeler moakeden do eepenbeer noch nit mee.\nIn n Ounfang wuuden do Haudwoude littik skrieuwen, man al in Nummer 11 wuud begjucht, dät die Tweelwerroat besleeten hiede, groottouskrieuwen, wil man dät ap Düütsk gewoond is un lichter leese kon. Uk leeter wuud an ju Skrieuwwiese noch wäil wät annerd.\nÄtter n poor Jiere waas fon aal do Meeoarbaidere oawers bloot Janssen uurichblieuwen. Wan do seelter Texte aape wieren, woande hie sik an Uursättengen fon Artikkele uur Seelterlound, so fon Pestoor Schulte sien Oarbaiden, man uk fon Artikkele uut Saitengen un Skoulbouke, wiertruch hie ju ganse Waareld un hiere Geskichte ap Seeltersk eepenlaide, fon dät Atom bit tou Atlantis. Dan un wan koomen uk noch Seeken uut Seelterlound, as ju Beoarbaidenge fon do Spräkwoude bie Bröring.\nJu Woudelieste un dät EendeBearbeiten\nEende 1957 fäng Janssen oun mäd ne groote seelter Woudelieste, ju der 48 Foulgen anheelt. Dan koomen noch eenige Foulgen uur ju Grammatik un dan wier 17 Foulgen mäd Spräkwoude un Glieknisse. Wan dät maastens uk gans uur Spräkwoude wieren as do eer apnuumene, so ferträtte dät wäil daach ju Saitenge, dan deerunner geenen jo in Suumer 1959 uur ap ne Foulge fon insen in do fjautien Deege un leeter sogoar insen in t Mound. Janssen hied deertruch wäil dän Moud ferlädden un sien lääste Artikkel ärskeen dän 28.12.1962. Deerätter lääwerde Pyt Kramer dan noch eenige Artikkele, bit dan dän 11.10.1965 ju lääste Nummer (Nr. 368) ärskeen. In Foulge deerfon koom dan leeter Seelter Trjoue.\nWikisource: Text fon dät Lesebouk foar Seelterlound in Skirm-Apmoakenge. – Wällensammelenge\nText in Originoal-Apmoakenge.\nZuletzt bearbeitet am 28. Juli 2015 um 13:13\nDisse Siede wuude toulääst annerd uum 13:13, 28. Juli 2015.


Hällenge – Wikipedia\nNe Hällenge (Moortaal Hälgen) is ne Steede wier me Skiepe bauen däd. Dät rakt two Soarten Hälgen, Loangshälgen un Twäärshälgen, aal deerätter of do Skiepe in ju Loangsgjuchte of twäärs tou Woater lät wäide.\nSo wierket ne Loangshällenge\nNe Loangshällenge in South Shields, Änglound\nFröier waas in Seelterlound nit goud Jäild tou fertjoonjen. Industrie un so roat et nit in do 1880er Jiere. Man in Strukelje hieden do soogen Hälgen un ap düsse Hälgen wuuden Skiepe baud, foarallen Mutten un uk Tjalke. Do transportierden dan Eed un fuuren uk ätter Ällerbrouk buppe wai un hoalden deer Steene foar do Seedieke. Un fon Seedelsbierich un deer Iersengrot. Un aal sowät wuud hier transportierd ap de Seelter Äi.\n1 Ju Hälgenoarbaid\n2 Oolde Oarbaidsgonge\n2.2 Strieke luuke\n2.3 dät Soagjen\n2.4 dät Beegjen\n2.5 dät Timmerjen\n3 Do Strukeljer Hälgen\nAp do Hälgen geen dät so tou. Deer waas n Slippe, wier do Skiepe apslipt wuuden, oulät wuuden in t Woater. Un deerap wuud eerste die Kiel laid. Dät waas n tjukke loange eekene Boolke. Die waas so fjautien füftien Meeter loang, of säkstien, aal deerätter wo groot dät wuude, wofel Fout.\nUn die Boolke koom in e Midde eerste ap die Slip. Un deer koomen do Kruumholte an. Do wuuden maasttieden fon tjukke eekene Boomtakken moaked. Do wieren dan uut een Stuk so, un wuuden behauen.\nUn deer wuud die Boudem moaked, die Skipsboudem. Die koom an do Kruumholte, dät do Siedstukke hoochkoomen. Un wan dät nu so wied waas, dan wuud ju Wonnerge iensät, wier me buppe oun loopen däd, twiske de Luuke un Buutenwant. Un dan ju Luukentännenge (ndl. Denneboom) un deerap koomen do Luukendäksele. Dät waas tou tichtmoakjen dan.\nUn wan dät aal so wied waas, dan wuud die Kooker iensät, die wuude ap de Skipsboudem fäästmoaked un buppe kiekede die so n Meeter uut dät Skip uut. Deer koom ätters die Mäst oun un die Mäst deer koom n tjukken iersenen Bolt truch. Un die wuude dan unner in t Skip fäästmoaked, wan dät gjucht stuude.\nUn an bee Sieden koomen n poor groote Swidde (Swäide) an. Do wuuden ut tjuk eeken Holt moaked. Un die Smid in t Täärp, die moakede n Besleek deertou. Deer wuud runduum mäd Iersen besloain, wail die nämmelk uk oafter uur de Gruund slurjen diede, wan saild wuude. Un dät die nit kaput geen, wuud die tjuk mäd Iersen ienpakked. Un dan koom deer n lieke Talje an un deer look me dät Swäid mäd hooch un liet em deel, aal deerätter uur wäkke Wiendsiede me sailje wüül.\nWan dät nu soowied waas, dan wuud dät Skip kalfaaterd. Twiske alle Plonken do der an t Skip keemen wieren, wuud Wäirk twiske moaked. Un Wäirk dät waas Floaks, dät kaard waas, eegentelk Häide. Un ju wuud mäd n bitje Taar truchmisked un dan wuud dät in loange Striepen troald un mäd n Drieuwiersen mäd n Hoomer twiske do bee Plonken ounhauen. Un wan dät fiks un färtich waas, dan wuud dät Skip eenmoal ap e gjuchter Siede, eenmoal ap e linker Siede kipt, un dan wuud dät mäd Pik uutjeeten, do Näide.\nSo wuud dät fon buuten mäd Pik uutjeeten, dät et woaterticht wuude. Un dät Pik wuud deer wier oukratsed, wät uurflüssich waas. Un dan wuud dät ienstrieken mäd Holttaar, dät ganse Skip. Un dan wuud et tou Woater lät. Dan waas de Hauptoarbaid deran däin.\nUn dan koom die Sailmoaker un die noom Mäite un die moakede do Saile. Dät kuuden do hier nit. Maast fon t Wäästerfeen koom die Sailmaaker un die died dät Skip fluks mäd de Saile besloon dan.\nSkip ap ne Loangshällenge.\nWoudelieste: Bäätersteewen m., Boudem m., Boudwand m., Brääd n., Hälmholt n., Kajüte f., Kiel m., Kielholt n., Kolswien n., Kooker m., Kruumholte pl., Luuke f., Luukendäkkele pl., Luukentännenge f., Plonke f., Post m., Ruur n., Ruurstok m., Slip m., Stäiwenge f.. Steewen m., Wonnerge f.\nIn n Winter dieden se dät Holtsoagjen sälwen. Aal mäd de Hounde un dan sun groote Soage. Dan koomen do tjukke Boomstamme. Mäd de Heewe wuuden do anlichted un deer koom n tjukke Stutte unner. Ju Heewe dät wieren two kruume Plonken. Un deer waas aal tjoon Säntimeeter uutnonner n Lok truch boord, immer bitje haager, bit buppen wai. Un deer koom hier n Stütte unner un deer n Fout unner, dan stuud ju Heewe ap e Gruund, uur dän tjukke Boomstam. Deer koom n Kätte uumetou un dan koom deer iersenen Swängel. Die waas sun bitje in dät Holt, bee Sieden. Un die kuud me eenfach hoochtraale. Dan wuud die Bolte een Lok haager stat. dan wuude er deel drukt, dan koom bääte die Äkke ju hooch. Un dan wuud die Bolt wier haager stoald. Un so wuud die Stuk foar Stuk hooch heeweld, die Boom, bit dät ap aan Meeter soogentich waas.\nUn dan wuud die Soagebuk der unner stoald. Dät waas n fjauerbeenigen Buk un dan tjuk uut eeken Holt. Ju uur Eende dan je genau so hooch mäd de Heewe un deerbie dan je aape. Die Bast waas der foartied al ou moaked un dan wuud die mäd de Krabpaster (dt. Reisszirkel) in Strieke rieten. Die Krabpaster is sun Ding mäd twäin Punkte. Die kon me wied moakje un ääng moakje un die is gans skäärp. Un die wuud so uur n Boomstam uurleeken, fon foaren bit bääten, so tjuk as dät Brääd wäide skuul. Un deer wuud ätter soaged. Die Striek die der buppe ap loangs waas, do Strieke, deer wuuden fluks alle Breede ap eenmoal uurleeken. Die buppe stuude, die moast ju Fierenge moakje. Deer koom n Malle an loangs. Dät waas sun breed Stuk häd Holt, so fon säks-soogen Meeter Loangte un twäin-träi Säntimeeter tjuk. Un die wuud deerap laid un deer wuud mäd dän Krabpaster an loangs rieten.\nDan wuuden do so gans so uurleeken, uur die ganse Boom. Un do bleeuwen deer aape, do Rillen, do wuuden deer gjucht ounkratsed, so. Do sunt je gans skäärp fääre. Ju Malle wuud immer wier bruukt. Aan Striek wuud bloot een moal moaked un dan wuud die Krabpaster je ienstoald. Nu wan dät fjauer Säntimeeter tjuk weese skäl, dan wäd uungefeer fieuw snieden [soaged], oawers dan wuuden do noch skoawed.\nUn dan wuud soaged. Dan aan Mon die stuud unner un die uur Uur stuud buppe. Die buppe stuude, die hoalde bloot de Soage hooch un laitede, dät ju genau ap Striek loangs geen. Un die unner die moaste luuke, die lääwerde Kraft. Die moaste Kraft hääbe. Deer wuuden moonige Boome truchsoaged in n Winter. Deer stuuden se ganse Winter an t Soagjen.\nBie Winterdai dan moast min Foar wät toufertjoonje un dan geen hie maastens deer ätter Ooldebrääch. Deer hied Putje Luks sun litje Skipshällenge. Un dan in n Winter dan soageden do do tjukke Boome. Do koomen ap hooge Bukke. Do wieren wül twäin Meeter hooch. Un dan hieden do Soagen fon wül n träi Meeter loang. Un dan stuud min Foar buppe ap de Boome un Putje Luks, die siet unner. Die waas man sun litjen Käärel, hied kuute Beene. Un dan soageden do do Boome truch, fon unnern ätter buppen in Poste. Un dan bie Suumerdai wuuden deer do litje Mutten - do Skiepe - fon moaked.\nUn dät waas so interesant. Iek moast deer immer wai un moast deer dan us Foar Ieten wai brange. Un min Foar, die kuud so goud sjunge: di Gesang, die kuud iek hier bie t Huus heere. Un dät is wül sun Kilomeeter bolde deer ätter de Ooldebrääch wai an de Äi. Un dan bie Suumerdai, dan kuud hie ätter ju Hällenge je nìt wai gunge. Dan moast hie mäd de Saise sin Gäärs mjoo. Iek mout noch der bie kweede, dät hie je bie Winterdai bloot aan Maak deeges fertjoonde bie Putje Luks foar dät Soagjen.\nDät ju Foarm deeran kuumen diede, moast dät Holt beeged wäide foar Steewen un foar Häk. Dät wuud je mäd Fjuur moaked. Deer waas ne iersene Stange uurhäär, ju der an bee Sieden in e Gruund stuude. Dan koomen do Plonken deerap un dan koom deer n tjukken Steen ap un dan wuud dät heet moaked un dan roat et sik. Un dan hieden jo Malle - genau as de Kruumenge weese moaste - un do heelten se dan immer der an. Un wan et sien Kruumegaid hiede, wuud dät mäd Woater gjucht wäit moaked, alleweegense. Un dan bleeuw dät so stounden; dät Fjuur koom der unner wäch. Un dan sunt deer twäin Stokke un deer waas sun iersen Stuk uurhäär un deer liegen se do flak sniedene Plonken uur un dan wuuden do beeged uur n Fjuur. Un deer koomen wäite Säkke ap.\nUn do wuuden uk nit spiekerd, do Breede deerap, man do wuuden aal ferbolted. Sukke loange iersene Bolten wieren dät, sun 10 cm loang. Do koomen deer twäärs truch boord, as dät Bolten waas. Un dan wuuden do deeroun hauen un ap bee Eende fertimmerd. Also do wuuden ap Eende plat hauen, dät jo der nit uut kuuden. Dät wuud aal ferbolted, nit spiekerd. Deer koom naan Spieker oun, buute in do Apbauten, ju litje Kajüüte un Wierk un do Skipsluuken, dät wuud je mäd Spiekere moaked. Oawers dät tjukke Holt un die tjukke Stäit un alles deroun - do Kruumholte - dät wuud aal ferbolted.\nAp Eende siet n Steewen, Foarndersteewen un Bäätersteewen. Un dan die Foutskiel, dät Kielholt, deer wuuden jo gjucht oun feronkerd. Die Steewen, dät waas je sun ouskrääged Stuk, so 30 cm loang un 6 bit 7 cm tjuk, wier do Soageplonken an koomen. Do wieren bääte un foare. Fon unnern ätter buppen wieren se dan sun poor Meeter loang. Die Steewen wuud je ienlät in dän Kiel. Die Kiel die waas je wul säkstien-soogentien Säntimeeter breed un dan so 10 cm tjuk.\nDo Strukeljer HälgenBearbeiten\nDät lääste Mutskip fon ju Hällenge fon Conrad Schulte, Uutände, 1926\nIn Strukelje, Baalenje un Uutände wieren do Hälgen foulgendermäiten ferdeeld. Ju eerste Hällenge waas fluks in Strukelje bie Ooldebräächspaad, ju Brääch uur de Seelter Äi. Deer hieden Pultjens af Pootjens hiere Hällenge. Do skrieuwe sik Geesen, woonje oaber ätters in Roomelse.\nDan koom Louts (Jansen) sien Hällenge un do hääbe loange Jiere baud, noch bit 1920 hääruum. Oaber do hääbe dät uk touroat, hääbe bloot ap Buuräi sik gjucht.\nDan in Strukelje wier nu ju Sträitenbrääch is, midde in t Täärp, deer waas links deerieuwenske Poolkol sien Hällenge. Uum 1920, 1910 sunt do uutskat.\nDan koom, wier die Uutändjer Kanoal in e Äi gungt, Twäis Siks (Schulte) hiere Hällenge. Die lääsde Oainer wier Conrad Schulte. Do hääbe hiere Hällenge noch bit sowät uum 1940 in Bedrieuw hääwed.\nUn dan n Stukje de Äi häärunner in e Äkke in Baalenje, wier ju Sträite ätter Elisabethfeen un Bäärsel gungt, deer hieden Lassen hiere Hällenge. Do hääbe de Hällenge al uum 1910 aproat.\nUn dan koom Dumains Hällenge. Ju liech in Uutände an de Häddenkebucht an e Äi. Oaber do hääbe sik fröier moal uurdäin un do hääbe se him tou n Konkurs drieuwen. Jo hääbe ju Fersicherenge wäil nit goud genouch häiwed.\nDie baude wuddelke Träimäst-Skuunere in 1870-‘90, do Jiere. Dät wieren gjucht faine groote Sailskiepe. Oaber do Mäste kuuden je nit laid wäide, so as bie do Tjalken un Wierk. Wan do unner ne Brääch truch wüülen ju der nit hoochleeken wäide kuude, dan kuuden jo de Mäst klappe. Dät kuud nu de Träimäst-Skuuner nit. Do wuuden hier baud un dan broachten se do ätter Lier un in Lier bääte do Slüüse so tou kweeden, dät se goud buute wieren. Deer wuuden do Mäste apsät un do Saile anmoaked un Wierk. Kiek, so hääbe se hier fröier in Strukelje baud.\nDo Hälgen liegen aal deer, wier ju Äi n Bucht moakede. Deertruch kuuden jo as Loangshälgen baud wäide, wät eenfacher is bie dät tou Woater läiten. Do Feentjer moasten sik an do Kanoale maast mäd Twäärshälgen behälpe.\nHonnel un Skipfoart in Seelterlound\nCommons: Hällenge – Mediendoatäie\n↑ Toonapnoame B177U, Pyt Kramer, Bibliotheken Ooldenbuurich un Ljouwert\n↑ Toonapnoame B109U, Pyt Kramer, Bibliotheken Ooldenbuurich un Ljouwert\n↑ Toonapnoame B181U, Pyt Kramer, Bibliotheken Ooldenbuurich un Ljouwert\n↑ Toonapnoame B136U, Pyt Kramer, Bibliotheken Ooldenbuurich un Ljouwert\nZuletzt bearbeitet am 28. Februoar 2017 um 14:17\nDisse Siede wuude toulääst annerd uum 14:17, 28. Februoar 2017.


Liesbetfeenkanoal – Wikipedia\nDie Liesbetfeenkanoal, düütsk Elisabethfehnkanal, is n Kanoal twiske Kampe un Roagebierich. Dät is ju noud-wäästelke Ferlaangerenge fon dän fröieren Hunte-Ems-Kanoal, die der bit Kampe geen un däälich die Kustenkanoal is. Die Kanoal häd ne Ferbiendenge mäd dän Kustenkanoal un lapt bie Roagebierich in ju Seelter Äi un Leda. Deertruch is deer n Woaterwai twiske ju Hunte bie Ooldenbuurich, ju Leda un ju Oamse bie Lier.\nEepene Iersenboanbrääch bie Liesbetfeen\nJu Slüüse bie Aasterhusen\n"Oldenburger Moor-Dampfer" bie dän Bau fon dän "Hunte-Oamse-Kanoal" bie Kampe\n2 Die Kanoal\nDie Liesbetfeenkanoal wuud fon 1855 bit 1880 baud un lapt fon dän Küstenkanoal bie Kampe truch Kamperfeen, Reekenfäld un Liesbetfeen bit tou ju Seelter Äi bie Roagebierich.\nDie Kanoal is anlaid as Feenkanoal fon dän Aastfoan. 1880 is deer Elisabeetfeen äntsteen. Die Kanoal häd ne Bratte fon 13,50 Meeter un is bit 1,20 Meeter djoop. Hie waas uursproangelk anlaid foar Skiepe bit 40 Tonnen mäd ne Laangte fon 20 Meeter, ne Bratte fon 4,50 Meeter un n Djoopgong fon 1,20 Meeter. Truch dän Slik is hie däälich man foar Skiepe bit 0,90 Meeter Djoopgong befoarbor.\nDie Kanoal häd 4 Slüüsen foar Skiepe bit ne Laangte twiske 21,20 Meter un 27,60 Meeter un ne Bratte twiske 4,65 Meeter un 5,50 Meeter. Do Slüüsen sunt in Reekenfäld, Brandreeken, Liesbetfeen un Aasterhusen. Deer loope 7 Klapbräägen uur dän Kanoal. Die Kanoal häd ne Laangte fon 14,80 Kilomeeter.\nBit tou dät Eende fon dän twäide Waareldkriech fierden deer Skiepe mäd Eed uur dän Kanoal. Siet do 1960er Jiere wääd deer fuul Sportskipfoart bedrieuwen.\nDie Liesbetfeenkanoal is Deel fon dät aastfräiske Kanoalnät. Uur ju Leda, Jümme un dän Nordgeorgsfeenkanoal kon me tou dän Ems-Jade-Kanoal fiere und dan faäre bit Aurk, Oamde af Wülmshoawen.\nIn ju Haudsaison wäide do Slüüsen un Klappbräägen wätseldeeges uum 7.30 Uure un 12.00 Uure un Sundais un an Fierdeege uum 8.00 Uure betjoond. Sportboote mouten an ju eerste Brääch af lääste Slüüse taiwe. Die Betjooner fiert dän mäd n Auto loangs dän Kanoal un betjoont do Slüüsen un eepent do Brääge. Buute ju Saison mout ne Betjoonenge anmälded wäide.\nInformationen zum EFK auf ELVIS\nInformationen zum EFK beim WSA Meppen\nElisabethfehnkanal - Infos vom WSA Meppen\nVerzeichnis F der Chronik, Wasser- und Schifffahrtsverwaltung des Bundes\nZuletzt bearbeitet am 27. Juli 2017 um 11:26\nDisse Siede wuude toulääst annerd uum 11:26, 27. Juli 2017.