De Lytse Heit & Mem 2015 by Dieuwke Posthumus - Issuu\nFryske apps foar de lytskes Voorlezen maakt babyâ€™s slimmer Ynbakerje M ei Fry s k e s l iep fer s k e s, ry m k e s, p o p p eb o ek j e s, a p p s en n o c h f o l l e m e a r!\nIk joech dy net it libben, mar it libben joech my dy.\n1: Tjimme de Vries, Earnewâld 2: Ingmar Gerben de Haan, Koatstertille 3: Niels Dam, Opende (Gr.) 4: Wessel Atze Nijhuis, Garyp 5: Jens Hansma, Reitsum 6: Roan Siemen Haaima, Eanjum 7: Sander Ykema, Parregea 8: Brecht Korenblik, Bitgum 9: Yinthe Buursma, Ferwert 10: Melle Wiersma, Wommels 11: Hidde Klaver, Wytmarsum 12: Jilles van der Land, Feanwâlden 13: Yenthe Reitsma, Holwert 14: Dewi Johanna Anna van der Heide, Harns 15: Jurre Veldkamp, Drachten 16: Jesse Hendrik Zijlstra, Burgum 17: Jelrik Andrys Brouwer, Kollumersweach 18: Fenna Nadine van Dam, Bakhuzen 19: Jurre Hoen, Lúkswâld 20: Fardau Anne Kooistra, Makkum 21: Roan de Vries, Ljouwert\nLokwinske, jim binne krekt heit en mem wurden fan in prachtich berntsje. In berntsje hielendal fan jim. Mei tsien lytse teantsjes en tsien lytse fingerkes. En wat is it in leaf lyts popke! Gelokkich binne de measte heiten en memmen op slach ferlyfd en fereale op it nije wrâldwûnderke en faak rinne pake en beppe foarop, want it is feest mei de nije pake- en beppesizzer. Doe’t ik hast befalle moast, fûn ik it hiel spannend. ‘Nergens foar nedich’, fertelde de ferloskundige my. En freonen seine: ‘Och frommes, wat makkest dy drok? Deis wurde der tûzenen bern berne en de measten binne sa sûn as in fisk.’ Mar ik hold myn fingers ‘crossed’. Want it is fansels gjin garânsje dat it altyd goed giet. Soms sjitte berntsjes noch yn de swangerskip it libben derby yn. Somstiden is it ‘kantje boord’ en wurde bern te betiid berne. Dan ‘donderest’ fan de rôze wolk ôf, sa fertelle de memmen Dorina en Greetje dy’t beide meimakken dat har jonkjes de earste tiid fan har libben yn de kûveuze moasten. Meastentiids giet it goed, mar spannend bliuwt it seker. Eins werkenst it al, as de poppe krekt yn dyn earmen leit: it gefoel datst it as in liuw beskermje silst, tsjin alle tsjinslaggen yn syn libben… bist der eins al op taret dat it barre kin, of barre sil. Al komt it soms út ûnferwachte hoeke. Mar gjin noed, hast alle leave lytse poppen wurde grut, stapke foar stapke. Se reagearje op jim stim en op dy fan broerkes en suskes, as dy der al binne. Se slaan mei hantsjes en fuotsjes en meitsje lytse bliere pruttellûdsjes as teken fan har wolwêzen, se gunne dy har earste glimp en it earste tútsje… en do, do bist sa grutsk as in pau! En nei de lytse brr- en prr-lûdsjes rôlje jim, sûnder datst it trochhast, samar yn in nije faze. Dan wurde lytse belleblaaslûdsjes bewuste klanken. Wedzje datsto tinkst: dream ik no of…? En asto it wurd werhellest, wurdst beleanne mei in smile fan ear oant oar. En wat dêrnei folget… in faze fan in ûntelbere stream lûden en wurden fan in leaf berntsje dat dy de earen fan de holle kletst, ûnder iten praat, yn bad, op bêd, ûnder de tekkens, asto deawurch bist, ast einliks, einliks eefkes op de bank hingest nei in dei hurd wurkjen, itensieden, ensfh. En asto dan útleist dat heit en mem no eefkes wurch binne… dan freget de lytse samar op in dei: ‘Mar wêrom dan, mem?’ Pfieuw, alwer yn in nije faze bedarre! Mear lêze oer it earste jier fan jim poppe en hoe’tsto dy dertrochhinne slaan kinst… blêdzje dan gau fierder yn dizze twadde edysje fan De lytse Heit & Mem. In protte lêswille tawinske! Redaksje Heit & Mem\nTaaltaske Us Lytse Heit en Mem wurdt fergees ferspraat yn in oplage fan oplage fan 8.000 eksimplaren fia it Taaltaske. It Taaltaske is it kadootsje fan de provinsje Fryslân foar jonge âlden by de oanjefte fan in berte, en hat ta doel om harren te ynformearjen oer de foardielen fan it opgroeien yn in meartalige situaasje, en om it brûken fan de Fryske taal yn it bysûnder, te stimulearjen. Der wurdt wurke neffens in redaksjestatút dat boarch stiet foar de ûnôfhinklikheid fan de redaksje. De Lytse Heit en Mem past yn de rige fan Heit & Mem dat mei trije útjeften yn 2015 ferskynt, de Lytse Heit en Mem is hjir ien fan. De Lytse Heit en Mem is in meartalich tydskrift en spesifyk rjochte op âlders mei jonge bern (0-2 jier) yn Fryslân.\nAukje Mulder Carolien ter Schuur Ciska Noordmans Dieuwke van der Meer Idske Bangma\nAmber Boomsma Aukje Mulder Nynke van der Zee Thea van der Schaaf Paul van Dijk Klasina van der Werf\nSide 41: Natascha Stenvert Side 64: Anjo Mutsaars\nDe nije petiele\n26 04 48 01\tFan de redaksje 02\tKolofon 04 In kwetsber begjin 08\tApps foar de lytskes! 09\tSliepferske 10\tDe voordelen van een tweetalige opvoeding 14\t‘Ons gezin is topsport’ 18\tDe hielprik... en daarna 21\tFoarnammen 22\tTaalûntwikkeling by jonge bern 25\tKollum Paul van Dijk 26\tBoekStart maakt baby’s slimmer! 28\tTalige ontwikkeling! 30\tPoppeklean fan eartiids 32\tHoe overleef ik... it earste jier fan ús lytse poppe? 2\n34\tBabyboeken top 10 36\tFoar de earste kear Heit & Mem 38\tHet KISS-syndroom 41\tBernepraatsjes 42\tKreamkadootsjes op syn Frysk 44\tDe babykeamer 48\tPoppeherinnerings 50\tWat gjinien dy fertelt oer de kreamtiid 53\tTrakteare - Traktaasje 54\tFerneamd! 56\tIn ‘griene’ poppe 59\tKollum Klasina van der Werf 60\tYnbakerjen as helpmiddel 62\tFerskes foar op skoat 64\tTe lêzen op heitenmem.nl 65 Spreuktegel\nDraak fan in befalling Bouwe leit lekker te sliepen yn syn bernewein, de earste maitiidssinnestrielen glydzje oer syn blauwe romperke. Grutsk lit Dorina har mantsje sjen. Op 10 oktober ferline jier kaam er op de wrâld, nei in swangerskip fan noch mar 29 wiken en 6 dagen. ‘Achterôf sjoen wie it in draak fan in befalling’, fertelt Dorina. ‘Begjin oktober rekke ik nei it sikehûs yn Grins. Ik hie lêst fan hurde bûken, ferlear hieltyd bloed en krige fierstente betiid weeën. Mar se koene yn it sikehûs net ûntdekke wêr’t dat troch kaam. Fan tefoaren hiene wy al ôfsprutsen dat Bouwe berne wurde soe mei in keizersnee. Mar it gong allegearre hiel oars as wy tocht hiene.’ Op de betide moarn fan 10 oktober kriget Dorina yn it sikehûs op ’e nij weeën en beslute de dokters om ta in keizersnee oer te gean. Sûnder freon Bauke, dy’t sa rap net út Rie nei Grins komme kin, befalt Dorina fan har soantsje. It wurdt yndied in keizersnee, mar maklik giet it net. Fan alle kanten wurdt der oan it lytse jonkje omlutsen om him mar út de bûk te krijen. Fuort nei de befalling moat Bouwe mei spoed nei de intensive care, dêr’t er yn de kûveuze lein wurdt. Dorina kriget net iens de tiid om him te besjen. ‘Dat wie echt it meast nuvere gefoel dat ik ea hân ha, datst krekt\nbefallen bist mar dyn berntsje net iens sjen kinst. Sa ûnwerklik fielde dat op dat stuit.’ Minyminskje Greetje knikt as se it ferhaal fan Dorina heart. Har soantsje Hidde waard ek fuort nei de befalling nei de kûveuzeôfdieling brocht. ‘Moandei 3 novimber, op de alderearste dei fan myn ferlof, is Hidde berne’, fertelt se. ‘Ik hie der sa lang nei útsjoen om seis wiken lang de tiid te hawwen om hearlik ta rêst te kommen en my ta te rieden op de befalling, mar foar’t ik it wist wie er der al’, laket se. Hidde waard berne nei in swangerskip fan 34 wiken en ien dei. ‘It wie echt sa’n minyminskje doe’t se him by my op ’e bûk leine. Krekt efkes mochten myn man Andries en ik him besjen, doe waard er nei de kûveuzeôfdieling brocht. It momint dat se dyn poppe by dy wei helje, dat fielt sa tsjinnatuerlik.’\n‘It wie echt sa’n minyminskje doe’t se him by my op ’e bûk leine.’\n‘Dat fielt sa ûnwerklik, datst befallen bist mar dyn berntsje net iens sjen kinst.’\nDe rôze wolk Nei syn berte moat Hidde hast trije wiken yn it sikehûs bliuwe. Bouwe sit yn in langer trajekt. Al mei al leit er seis wiken yn de kûveuze en noch twa wiken yn in widze yn it sikehûs. Tiid om op dy rôze - of yn dit gefal blauwe - wolk te sitten, ha beide froulju dan ek net. ‘Fansels hast wol echte geloksmominten, want bist bliid dat dyn bern sûn is’, jout Greetje ta. ‘Mar dat yntins gelokkige memmegefoel begjint eins pas wat te kommen no’t wy thús binne.’ Ek by Dorina is de rôze wolk fier te sykjen yn de earste wiken. ‘Us oare bern, Myrthe fan 9 en Jarno fan 7, fûnen it yn it begjin hielendal net sa leuk. Se mochten Bouwe sels net fêsthâlde, en hast al ús oandacht gong nei him. Dat kloppe hielendal net mei wat wy de bern fan tefoaren ferteld hiene. It soe just hiel gesellich by ús wurde as Bouwe der wie, hiene we beloofd. Dus dat makke it dûbeld sa lêstich.’ Yntusken dogge beide mantsjes it goed. Wol fernimt Dorina dat se ekstra foarsichtich mei Bouwe omgiet. ‘Ik kin him wol út hannen jaan oan famylje en freonen, mar ik wol him leaver sa ticht mooglik by my yn de buert hâlde. Myn freon Bauke fernimt dat by himsels ek. Wy steane der dochs oars yn omdat it begjin sa dreech wie.’ Greetje werkent dat gefoel. ‘Doe’t wy thúskamen, 6\nha we earst de besite wat ôfholden. Wolst gewoan efkes mei syn trijen wêze. Mar no’t Hidde hieltyd grutter wurdt, binne wy dat foarsichtige wol wat kwyt. Hy groeit goed, dus dan giet dat kwetsbere der al gau ôf. It is no in poppe lykas alle oare poppen.’ Skuldgefoel En dan bliuwt der fansels altyd de fraach: wêrom oerkomt my dit? Greetje knikt. ‘Ik ha mysels seker yn it begjin ôffrege oft ik wat ferkeard dien hie. Begjinst dochs oan dysels te twiveljen. Mar se ha yn it sikehûs ûndersocht wêr’t it oan lein hat en koene neat fine. Hidde fûn it dus simpelwei tiid om te kommen.’ Ek Dorina rint lange tiid mei fragen om. ‘Hie ik miskien rêstiger oan dwaan moatten? Ha ik net goed nei myn lichem lústere? Dat soarte fragen spûken my troch de holle. Mar no wit ik dat it sa wêze moatten hat. Dat kostet efkes ferwurkingstiid. En dat jildt foar ús hiele gesin. Mar ek Myrthe en Jarno ha it in plakje jaan kinnen. Lêsten seine se: “Mem, wy binne hiel ferliefd op Bouwe.”’\nfoar de lytskes!\nF oar : i P ad e n A n dr o id P riis: fergees\nBoartsje mei Tomke Sjoch nei de film of lês it ferhaal foar. De app bestiet út seis Tomkeferhalen, mei moaie grutte yllustraasjes by hieltyd koarte stikjes tekst. Oan ’e ein fan it ferhaal kinst in puzel dwaan. Ek kinst derfoar kieze om it spultsje ‘sykje it plaatsje’ te dwaan. �������������������������������������������������� F oar : A n dr o id, iPhone, i P ad e n i P o d touch P riis: fergees\nRinze syn jierdei Rinze fiert hjoed syn jierdei. Taart, kadootsjes en besite, sa’n feestje makket kikkerts bliid! Rinze syn jierdei is in leuk en boartlik e-boek foar beukers, fol mei ynteraktive eleminten. ������������ Lytskes De dvd ‘Lytskes’, mei ferskes dy’t animearre binne mei bylden, is in grut sukses en dêrom is dêr no ek in app fan makke! Moai om tegearre mei dyn lytse op skoat te sjen nei de bylden en te lústerjen nei de moaie ferskes. Wa wit kinne jim al gau tegearre meisjonge mei de ferskes. Yn de app sit ek noch in spultsje, wêrby’t it bern de plaatsjes nei it goeie plak slepe kin. • • • • • • • • • • • • • •\nF oar : i P ad e n A n dr o id\nP riis: Hantsjes yn ’e hichte, fergees Friese kinderliedjes Sykje it plaatsje op yn de trije sykplaten. Fûn? Sjoch nei it filmke mei in lietsje en doch mei! De Fryske lietsjes, fiif nije en tsien tradisjonele, wurde songen troch Janneke Brakels mei begelieding op piano troch Cor Bakker. Guon lietsjes binne geskikt foar de alderlytsten, oaren foar beukers en guon foar de leeftiid dêrtuskenyn. ••••••••••••••••••••••••••••••\nSliep, popke, sliep, dêr bûten rint in skiep. Dêr bûten sjongt in bûnte ka. Popke doch dyn eachjes ta. Sliep, popke, sliep! Sliep, popke, sliep, jim heit dat is in skiep. Dan sjongt er nachts oan ’t widzetou, sliep popke, sliep mar gau. Sliep, popke, sliep. út ‘Hop Hop Hynke’ 8\n‘Mem, mag ik nog een bytsje ketchup?’ ‘Jawol, meist it sels wol efkes pakke fan it oanrjocht.’ ‘Papa, mag ik dan na het eten nog even op de iPad gamen?’\nAan de keukentafel bij Hendrika en Anne van der Kooij uit Stiens komen tijdens het avondeten niet alleen heel wat onderwerpen voorbij, maar ook heel wat talen. Fries, Nederlands en af en toe een woordje Engels. Jort (4) en Mare (7) draaien hun hand er niet voor om. Het gezin kiest bewust voor een tweetalige opvoeding, waarin het Fries en het Nederlands naast elkaar worden gebruikt. ‘Dat dogge wy konsekwint, mar wol hiel linich’, lacht mem Hendrika. Zelf komt Hendrika uit een Friestalig gezin en groeide ze op in het kleine dorpje Pingjum. ‘Wy praten altyd Frysk, thús mar ek op skoalle en mei freondintsjes.’ Wanneer ze Anne ontmoet, die uit IJsselstein vlak onder Utrecht komt, wordt de voertaal Nederlands. Als dochter Mare geboren wordt, rijst de vraag welke taal ze haar zullen leren. Al snel ontstaat er een prachtige symbiose: Anne spreekt Nederlands, Hendrika Fries. ‘Dat voelde gewoon goed, om beide je moedertaal te spreken’, legt Anne de keuze uit. ‘Niet dat ik geen Fries versta, maar zo leren Mare en Jort al van jongs af beide talen. Dat ervaren ze later denk ik alleen maar als een rijkdom.’\nVerrassende taalcomposities Wie vanaf de zijlijn het familiegesprek aan de keukentafel volgt, ontdekt verrassende composities van verschillende talen. Op een Friese vraag van Hendrika volgt een Nederlands antwoord van Mare of Jort. De kinderen hebben dus bewust gekozen om zelf de Nederlandse taal te gebruiken. ‘Dat fûn ik yn it begjin sa nuver’, vertelt Hendrika. ‘Ik prate de hiele dei Frysk tsjin de bern en toch brûkten se sels it Nederlânsk. Op de ien of oare wize ha se dat keazen as fiertaal.’ Af en toe leest Anne wel eens een boekje voor in het Fries, om te laten merken dat ook hij het best kan spreken. Maar alleen bij pake en beppe in Pingjum gaat de knop bij Mare en Jort om. ‘Dan prate se wol Frysk.’\n‘Wat ik belangrijk vind, is dat ze het Fries straks in ieder geval kunnen verstaan’. Ook tijdens het spelen met vriendjes en vriendinnetjes wordt er alleen Nederlands\ngesproken, merkt Hendrika. ‘Lêstendeis wie Mare mei in freondintsje op de trampoline oan it boartsjen. Doe’t se my wat freegje woe, sei se “Hee mem...” Har freondintsje rôp ferbaasd: “Spreek jij Fries?” Mare skodde fuort de holle. “Nee hoor!” Krekt as fynt se it op dit stuit net stoer om Frysk te praten. Mar ik hoopje wol dat dat noch komt.’ Anne knikt. ‘Stiens is best een Nederlandstalig dorp, waar ook de buurkinderen vooral Nederlands praten. Maar wat ik veel belangrijker vind, is dat Mare en Jort het Fries straks in ieder geval kunnen verstaan. En ik weet zeker dat ze het ook kunnen spreken, maar dat doen ze waarschijnlijk pas als ze er zelf de meerwaarde van inzien.’ Absolute meerwaarde Dat tweetalig opvoeden zeker meerwaarde heeft voor kinderen, weet Hendrika vanuit haar beroep als leidster op een tweetalig kinderdagverblijf. ‘Ik praat as Fryske liedster allinnich mar Frysk tsjin de bern. Dêrtroch pikke se de taal hiel goed op, foaral as se lyts binne.’ Uit onderzoek blijkt namelijk dat kinderen op jonge leeftijd heel gemakkelijk een nieuwe taal leren. Deze taalgevoeligheid neemt na hun zevende levensjaar geleidelijk af. Het is dus een kwestie van zo vroeg mogelijk beginnen. Maar tweetaligheid heeft meer verrassende voordelen.\n‘Twataligens hat safolle foardielen, dat ik it elkenien oanriede kin’. Symbolische dubbelvla Inmiddels is in huize Van der Kooij het toetje bijna op. Dubbelvla; het lijkt wel een symbolische afsluiter voor het gesprek over de tweetalige opvoeding. ‘Geel en roze zorgen samen voor een heerlijk resultaat’, lacht Anne. Hendrika knikt. ‘Twataligens hat safolle foardielen, dat ik it elkenien oanriede kin. Frysk is miskien gjin “wereldtaal”, mar sa hâldst de taal yn elk gefal yn stân. Dat fyn ik wol hiel belangryk. Want earlik is earlik: de Fryske taal is toch unyk?’ 12\n‘Ons gezin is topsport’\nOp hun oprit in de Friese hoofdstad staat een forse auto voor zeven personen geparkeerd. In huis is het relatief rustig: oudste dochter Maud (11) is nog op school, zoon Romijn (7) staat op het punt om te gaan voetballen en de tweeling doet een middagslaapje. Alleen hun broertje Lumen (bijna 4) babbelt gezellig mee op de bank. Voor het raam staat een enorme zelfgefabriceerde box, die Michel en Wemke hun kippenren noemen. ‘Vooral Maud zit graag bij de baby’s in de box en zo hebben ze alle ruimte om veilig te spelen’, vertelt het stel. Hun oudste dochter heeft bijna de puberleeftijd, maar functioneert op kleuterniveau door haar verstandelijke beperking. ‘We kunnen haar dus nooit zonder toezicht alleen bij de baby’s laten.’ De wind eronder De combinatie van zorg maakt dat het hard werken is voor de jonge ouders. ‘Een tweeling is best te doen, hoe intensief het ook is’, stelt Michel, die als thuisvader het leeuwendeel van de opvoeding doet. ‘Maar Maud, de beide jongens en de tweeling sámen, dat is pure topsport. Met drie kinderen vond ik het al een uitdaging, door de extra begeleiding die onze dochter nodig heeft. Toch had ik de wind er heel aardig onder\nen de situatie was in balans. Dus toen Wemke graag nog een baby wilde, stond ik niet meteen te juichen. Omdat een gezin met vier kinderen haar droom was, hebben we na rijp beraad toch besloten voor gezinsuitbreiding te gaan. Toen de echo vervolgens een tweeling toonde, kon ik eerst geen woord uitbrengen. Nu ze er eenmaal zijn, wil ik Arvid en Maeve voor geen goud meer missen, al denk ik echt wel eens: waar zijn we aan begonnen?’ Een ontdekkingstocht Intussen zijn de jongste spruiten wakker geworden en haalt Wemke ze uit bed. Broer en zus zijn niet fit, maar dwars door de snottebellen heen lachen ze dat het een lieve lust is. Prompt komt ook Maud uit school, afgezet door een taxibusje van het speciaal onderwijs. Een prachtig, op het oog heel gewoon meisje van elf. ‘Haar verstandelijke beperking is aan de buitenkant niet zichtbaar en juist daardoor ontstaan in de buitenwereld lastige situaties’, vertellen de ouders. ‘Haar enthousiasme is groot, maar Maud reageert niet op de manier die andere kinderen en volwassenen verwachten. Ze is bijvoorbeeld heel slecht verstaanbaar en\nraakt in paniek bij onverwachte dingen. Wij zijn er inmiddels helemaal op ingespeeld, de hele structuur in ons leven is afgestemd op Maud. Al blijft het een ontdekkingstocht hoor, zeker sinds de tweeling er is.’ Lekker moederen De uitdaging van de dagelijkse opvoeding ligt grotendeels bij Michel, omdat Wemke bijna fulltime als orthopedagoog werkt. ‘Het was geen bewuste keuze om zorgvader te worden, het is simpelweg zo gelopen. Toen we erachter kwamen dat Maud veel extra begeleiding nodig heeft bij het opgroeien, zat ik net zonder werk, dus was het logisch om thuis te blijven. Onze taakverdeling bleek goed te werken en zo is het gebleven. Wemke kan carrière maken en onze kinderen met een gerust hart thuis bij mij achterlaten.’ Hoe ideaal het ook is geregeld, het viel haar na elk zwangerschapsverlof zwaar om thuis los te laten. ‘Tijdens de eerste werkweken was ik jaloers op alle vrouwen achter een kinderwagen. Ik wilde ook lekker moederen! Al ging het bij de tweeling gemakkelijker, blijkbaar went het. Bovendien krijg ik mijn aandeel wel hoor, naast mijn baan blijft er genoeg gezinstijd over.’ 16\nPrettige routine Door haar functie als orthopedagoog bij Reik, een expertise- en behandelcentrum voor mensen met een licht verstandelijke beperking, hebben ze het thuis wel eens gekscherend over ‘casus Maud’. Sinds Wemke weet dat haar dochter een beperking heeft, staat ze anders in haar werk. ‘Doordat ik zelf die extra zorg ook voel, kan ik me goed inleven in mijn cliënten. Tegelijk heb ik ervaren dat de wereld niet ophoudt als je kind iets mankeert. Dat wil ik graag overbrengen. Thuis blijkt trouwens de praktijkervaring van Michel minstens zo waardevol als mijn orthopedagogische kennis. Dan staat hij me te coachen als ik ergens niet uitkom met Maud. Sowieso heeft Michel de boel strak georganiseerd, dat dwingt respect af. Met hem als spil zit ons gezin in een prettige routine. Het is wel jammer dat wij zelden samen weg kunnen, want de combinatie van onze vijf is bijna niet over te dragen aan anderen. Maar dat komt later wel weer, als ze groter zijn.’\nDe hielprik... en daarna\nSpeurtocht naar zeventien zeldzame aandoeningen\nJe wilt je pasgeboren baby ieder pijntje besparen en dus is de hielprik niet het leukste moment uit de kraamtijd. Toch doen vrijwel alle ouders aan het onderzoek mee omdat op deze manier een aangeboren ziekte kan worden opgespoord. Net zo snel als het prikken gaat, is het ook weer vergeten. Maar wat, als blijkt dat de uitslag niet goed is?\nDe hielprik bestaat sinds 1974 Aanvankelijk konden er met het afgenomen bloed drie ziektes worden aangetoond. Daarvan was Phenylketonurie (PKU) de bekendste en zodoende werd er voor het gemak lange tijd gesproken over de PKU-prik. Die naam dekte na 2007 de lading niet meer, omdat er veel meer ziekten opgespoord konden worden. Vanaf 2011 mei kwam er als nummer achttien op de lijst Cystic Fibrose (CF of taaislijmziekte) bij. In alle gevallen gaat het om aandoeningen die niet te genezen zijn. Waarom dan toch een test zo snel na de geboorte? ‘Door vroege opsporing en behandeling kan schade aan lichamelijke en verstandelijke ontwikkeling beperkt of voorkómen worden’, zegt Ineke Smit, coördinator neonatale screening bij GGD Fryslân. ‘Bijvoorbeeld: ontstekingen die bij CF optreden, zullen milder verlopen. Bij sikkelcelziekte - een aandoening die vooral voorkomt bij mensen uit Afrika, met als symptoom chronische bloedarmoede - worden door vroegtijdige bloedtransfusies complicaties zo veel mogelijk voorkómen.’ Verder gaat het voor het merendeel om stofwisselingsziekten waarbij medicijnen en/ of een dieet worden ingezet. Doorslapen De (gratis) hielprik wordt drie tot zeven dagen na de geboorte gegeven. Meestal thuis, in combinatie met de gehoorscreening, door iemand van de GGD Jeugdgezondheidszorg. ‘Echt, het 18\nvalt meestal reuze mee. Het komt voor dat baby’s gewoon door blijven slapen.’ De hiel is gekozen omdat daar gemakkelijk en veilig geprikt kan worden en deze plek niet erg pijnlijk is. De druppels bloed worden opgevangen in zes rondjes op een kaart van vloeipapier. Die gaat met alle gegevens van de baby naar het laboratorium. Bij een afwijkende uitslag krijgen ouders zo spoedig mogelijk bericht. Ineke benadrukt dat het om zeldzame ziektes gaat. ‘In Friesland, Groningen en Drenthe krijgen jaarlijks rond de 18.000 baby’s een hielprik. Daarvan worden er ongeveer 120 doorverwezen voor nader bloedonderzoek. Zo’n 35 kinderen blijken daadwerkelijk ziek te zijn.’\nVroegtijdig behandelen beperkt complicaties Alarmbellen Nelia Vos uit Hurdegaryp had nauwelijks stilgestaan bij de hielprik van haar oudste zoontje. ‘Met onze jongste zoon Chiel verliep dat anders. Al een paar dagen na de test belde de huisarts, er was iets niet helemaal goed gegaan.’ De alarmbellen rinkelden toen nog niet. ‘We dachten dat de test onduidelijk was en dat Chiel daarom nog even wat bloed moest afstaan\n‘Dankzij de hielprik waren we er op tijd bij.’ in het laboratorium van het Medisch Centrum Leeuwarden. Pas toen we zagen dat op het formulier “spoed” stond, werden we ongerust. Een paar uur later hoorden we van de kinderarts dat Chiel een schildklierprobleem had. Hij werd acuut opgenomen.’ Het waren moeilijke momenten, vertelt Nelia. ‘Een week na de bevalling moet je je zoontje al uit handen geven en nemen anderen de regie over. Je weet niet wat je overkomt. Alles gaat zo snel. Er waren ook geen voortekenen. Achteraf zeggen we: hij was die eerste week een beetje geel en hij sliep veel. Niets om je zorgen over te maken. Nu was ons kind ineens patiënt.’ Geen schildklier Na de nodige onderzoeken bleek dat Chiel zonder schildklier was geboren. ‘De schildklier scheidt hormonen af die onmisbaar zijn voor allerlei lichaamsfuncties. Bij te weinig schildklierhormoon raakt een kind lichamelijk en verstandelijk beperkt. Zonder behandeling kunnen ook hart- of leverproblemen ontstaan. Dus zonder schildklier kun je niet leven. Gelukkig bestaat er goede medicatie. Chiel moest hier dus direct mee beginnen.’ Elf dagen lag Chiel in het ziekenhuis. ‘Alles verliep naar wens, ook nu nog. We geven hem consequent zijn tabletjes, die hij zonder problemen slikt. Hij gaat eens in de drie maanden terug voor bloedonderzoek. Rond zijn derde jaar\nis dat een strijd geweest en moest hij echt in de houdgreep. Nu krijgt hij door: als ik rustig blijf en ontspan, gaat het sneller. Het bloed wordt nu via een buisje uit zijn arm afgenomen.’ Motoriek Chiel is ruim vijf en gewoon een heerlijk knulletje. Qua motoriek is hij iets langzamer dan leeftijdgenootjes. Hij fietst met zijwieltjes omdat hij moeite heeft met zijn balans. En papier knippen bijvoorbeeld vindt hij lastig. ‘Op die momenten zien we dat zijn ontwikkeling iets moeizamer verloopt dan bij andere kinderen. Natuurlijk zijn we wel bezorgder dan bij onze oudste. Hoe zullen zijn schoolprestaties zijn en hoe ziet zijn toekomst eruit?’ ‘Het gaat om een zeldzame aandoening en in onze omgeving kennen we niemand die hetzelfde meemaakt. Dat voelt wel eens eenzaam. Inmiddels zijn we lid geworden van de stichting SCHILD. Zo krijgen we actuele informatie en ontmoeten we andere ouders. Omdat een kind op deze leeftijd hard groeit, is soms bijstelling van de medicatie nodig. Ik weet waar ik op moet letten en kan zelf beslissen om een kwart tabletje extra te geven. Natuurlijk denk je wel eens: waarom moest ons dit overkomen. Maar dankzij de hielprik waren we er op tijd bij en met medicatie valt goed met deze aandoening te leven.’\nFerneame Eartiids wie it gebrûklik om bern te ferneamen nei famyljeleden. Dêr wienen bepaalde regels foar: 1e jonkje: pake oan heitekant 2e jonkje: pake oan memmekant 3e jonkje: heit syn âldste broer 4e jonkje: mem har âldste broer 1e famke: beppe oan memmekant 2e famke: beppe oan heitekant 3e famke: mem har âldste suster 4e famke: heit syn âldste suster\nPopulair Populaire Friese jongensnamen zijn vandaag de dag: Ruben, Jan, Mats, Jens, Jurre, Ties, Hidde, Johannes, Jelle, Niels en Fedde. Populaire Friese namen voor meisjes zijn Emma, Fenna, Anna, Bent(h)e, Ilse, Silke, Yfke, Renske, Nynke en Maaike.\nAs gastâlder in bydrage leverje oan de taalûntwikkeling by jonge bern Twatalichheid libbet. Net allinne âlden, juffen en liedsters binne dwaande mei de posysje fan it Frysk neist it Hollânsk by bern, ek gastâlden binne nijsgjirrich nei wat taal mei harren oppasbern docht. Tagelyk ropt twataligens in soad fragen op, safolle waard dúdlik op in kursus meartalich opgroeien, dy’t it SFBO ein ferline jier jûn hat oan 55 gastâlden, ferspraat oer hiel Fryslân.\nDe kursusgroep fan Sisa mei harren finjet. Nei it folgjen fan de kursus hawwe sy foar ien jier de titel ‘de meartalige gastâlder’. Linksefter Sietske fan it SFBO, rjochtsfoar Trees Hettinga fan Sisa.\n‘As gastâlder hast yn Fryslân hiel faak te krijen mei in twa- of meartalige sitewaasje. De bern prate Frysk of Nederlânsk, somtiden in streektaal of in bûtenlânske taal. Ast witst hoe ast dêr as gastâlder mei omgean moatst, kinst in grutte bydrage leverje oan de ûntwikkeling fan taal by bern’, leit Sietske de Roos fan it Sintrum Frysktalige Berne-opfang út. ‘Meartaligens is net samar wat. It hat in soad foardielen, oant in leeftyd fan 7 jier binne bern hiel taalgefoelich. Mar der binne ek saken dêr’t je as alder en gastâlden om tinke moatte om it de bern wol goed oan te learen.’ It SFBO is al sûnt 2003 dwaande mei it stimulearjen fan de meartalige ûntwikkeling by bern troch de wei fan in sertifisearringssysteem op bernedeiferbliuwen en pjutteboartersplakken. Sûnt ein foarich jier kinne gastâlden in kursus folgje oer de meartalige ûntwikkeling. Yn twa jûnen wurdt de gastâlden bybrocht wat meartalichheid ynhâldt, wat de rol fan de gastâlder wêze kin yn de taalûntwikkeling fan in bern, en wurdt der oefene mei sjongen en foarlêzen. De kursus waard yn septimber en oktober oanbean oan de organisaasjes Sisa, 22\nStichting Welzijn Middelsee en SKIK. Dêrneist hat der yn Bûtenpost ek in kursus west mei gastâlden fan ferskate organisaasjes. De redaksje fan Heit & Mem wie oanwêzich by de kursus dy’t yn Dokkum jûn waard oan gastâlden fan Sisa. De dielnimmers hawwe allegear sa har eigen manier fan dwaan. De iene praat bygelyks yn oerlis mei de âlden, wêrfan‘t de iene Frysk is en de oare Hollânsktalich, Frysk tsjin de bern. In oar docht dat automatysk en hâldt ek ‘stuch fol’ as de bern Hollânsk werom prate. ‘Allinnich as sy it echt net begripe wat ik sis, dan sis ik it yn it Hollânsk.’ Wer in oar skeakelt oer op it Hollânsk as ien fan de bern dat ek tsjin de gastâlder praat. Noch in gastâlder fertelt dat se tsjin alle opfangbern Frysk praat, mar it foarlêzen en sjongen ‘fansels yn it Hollânsk’ docht. Foar de lytsten set se it oer nei it Frysk, ‘want dat pakt better’. Guon bern prate by de oppas Frysk, mar sadree’t de âlden binnen rinne, skeakelje se oer op it Hollânsk. Sietske leit út hoe’t taal ûntstiet by bern. ‘Taal begjint by lústerjen en net pas as bern lûdsjes begjinne te meitsjen of wurdsjes foarmje. As in\nNijsgjirrich: De definysje fan meartaligens: it fan natuere floeiend praten fan twa talen sûnder der by nei te tinken. Der binne 50 miljoen twatalige minsken op ’e wrâld. Bern dy’t twatalich grutbrocht wurde, hawwe as foardiel dat sy op lettere leeftyd makliker noch in taal derby leare.\nbern lyts is steane de harsens iepen foar alle talen. Hoe âlder at in bern wurdt, hoe mear rjochting at der jûn wurdt oan de taal. Bern hawwe wol oanbod nedich om in taal goed oan te learen. As gastâlder kinst dêr ek wat yn betsjutte, troch safolle mooglik tsjin bern te praten, dêr in soad wurden by te brûken en op de goede manier te werheljen wat in bern seit.’ It wichtichste advys fan de jûn: konsekwint wêze yn it taalgebrûk. ‘Bern leare sa it bêste hokker wurden at by hokker taal hearre.’ Wolst as Hollânsktalige gastâlder it Frysk in plak jaan by it oppassen, lês dan bygelyks in Frysk boekje foar, of sjong Fryske ferskes, praat Frysk mei in hânpop of yn in rollespultsje. ‘Dat is net ferwarrend foar bern. Dy taal heart by dat boekje, ferske of rollespul, de taal dy’tst praatst heart by dy.’ In wike letter. De gastâlden binne werom foar it twadde diel fan de kursus. Se binne it folslein mei elkoar iens dat alles wat der de earste jûns\nferteld is harren oan it tinken setten hat. ‘Ik bin my folle bewuster wurden fan wannear’t ik welke taal brûk’, fertelt in gastâlder, en in oaren seit: ‘It foel net ta konsekwint te wêzen, ik hie dochs wol de neiging oer te skeakeljen op it Hollânsk as in bern dat tsjin my prate.’ Sietske leit út: ‘Wy binne wend om oer te skeakeljen op it Hollânsk as immen dat tsjin ús praat. Dat is foar in part in stikje fatsoen, oan de oare kant bliuwt it Hollânsk dominant en it Frysk de minderheidstaal. Dat makket it oerskeakeljen ek wol wat logysk. Mar foar in bern hoecht dat net. As gastâlder kinne je, lykas alle oare opfangsitewaasjes, júst in bydrage leverje oan it stimulearjen fan de ûntwikkeling fan de Fryske taal by bern, troch it mar gewoan te praten. Brûk taal, wês kreatyf en práát. As sy it net fan ús leare, leare se it fan net ien.’\nSûnt septimber bin ik heit fan in soan. Hidde. It moaiste jonkje fan Warkum. Dat sizze der mear. Mar by ús is it echt wier. De fûgels fluiten doe’t er moarns betiid berne waard. Doe’t er der út roetsjte, waard er behindich troch in suster opfongen. Dêr lei er. Us soan! Skrok doe’t ik de nâlestring trochknippe moast. It bleau even stil en doe sette er in kiel op. Syn mem en ik gûlden fan blydskip. Wy wienen sa grutsk. Hidde moast earst yn it sikehûs bliuwe. Want hy wie wat te betiid. Minsken fregen ús faak oft wy dat ek dreech fûnen: him dêr efterlitte. Nee. Dat fûnen wy net. Uteinlik soenen wy mei syn trijen thús wêze. Wy wisten dat it ek oars koe.\tIk wie al ris earder heit. Mar it famke moast ús ferlitte. Doe’t wy ôfskie fan har nimme moasten, is der in stikje fan myn hert ôfbrokkele. Leau net dat dêr lym foar is. Ik hie har sa graach foarlêze wollen, ferteld wat wolken binne, en in prinsessejurk jûn. No krijt se eltse wike blomkes fan my. Hidde hat fjouwer wiken yn it sikehûs lein. It wie in trochsetter. Dat wie wol dúdlik. Al gau waard syn kûveuze te lyts foar him en mocht er yn in bêd lizze. In grut bêd foar sa’n lytskert. We kamen der twa kear, soms trije 24\nHeit kear op in dei. Hy lei in soad te sliepen, mar as er wekker wie begûn er wyld te sparteljen as er ús stimmen hearde. Wy fantasearden deroer hoe’t it wêze soe as er einliks mei ús mei mocht.\nIt hûs waard oars doe’t hy der wie. Dat kaam net troch de widze, de bernewein of it autostuoltsje. Mar troch him. Dat lytse, fleurige jonkje dat de hiele wrâld noch ûntdekke moat. Ik kin sa no en dan allinne mar skiepeftich nei him sjen. Mei in grutte glimk sjocht er dan werom. Hoopje dat ik net tsjinfalle sil. As heit. Ik bin net in bêste fuotballer. En fan technyske saken haw ik ek al net safolle ferstân. It is mar goed dat bern âlders net ynruilje kinne. In man en in jonkje komme in winkel yn. ‘Kin ik jo helpe?’ ‘Ja, ik bring dizze heit werom. Hy kin niks!’\tAfijn. Sil him wol moaie ferhalen fertelle en muzyk mei him meitsje. En ik sil in leave heit foar him probearje te wêzen. Ik bin fan doel om him noch lang te behoedzjen foar alle Boaze Wolven en Repelsteeltjes yn dizze wrâld. Sa no en dan sjoch ik har werom, yn syn gesicht. Dan sjong ik foar twa. En krijt er in ekstra tút.\nSykje boekjes út dy’t net te drok binne. Ien plaatsje op in side is genôch. Bygelyks in bist of ding dat dyn baby út syn omjouwing ken, dúdlik ôfbylde, mei net tefolle details.\nBespreken en herhalen van moeilijke woorden, goed voor de woordenschatontwikkeling! Regelmatig voorlezen is belangrijk voor de woordenschatontwikkeling van kinderen. Maar ook het herhalen en bespreken van moeilijke woorden hoort daarbij. Dit is van groot belang voor latere leesvaardigheden. Uit onderzoek van de Radboud Universiteit in Nijmegen blijkt dat wanneer kleuters op vierjarige leeftijd naar school gaan, het niveau van hun woordenschat ver uiteenloopt. Dit woordenschatniveau voorspelt hun latere begrijpend leesvaardigheid en schoolsucces. De kunst is dus om kinderen 28\nPoppeklean fan eartiids Memmen én harren bern hawwe it hjoed-de-dei mar goed wat klean oanbelanget. De poppetruikes passe mei gemak oer it holtsje, oeral sitte handige drukknoopkes op, ruften wurde mei in plakkerke fêstmakke en hoege net útwosken\nIt is noch net sa lang lyn dat it allegear wat oars wie. De mem makke foar it âldste bern de klean. Dat hie se ommers leard op de húshâldskoalle. Breiden truikes, broekjes, festjes en ûnderbroeken. Al wienen se heal fersliten, de bern dy’t dêrnei folgen koenen it dêr ek mar mei dwaan. De romperkes kamen pas yn de jierren tachtich yn gebrûk. Dêrfoar waarden noch gewoan (breiden) himdsjes en ûnderbroekjes brûkt.\nte wurden (of je moatte útwaskbere ruften ha, fansels) en, hoewol’t it wol in nije trend is, berneklean hóege wy net sels te meitsjen. Björn & Thea: “Elts jier, de lêste wike fan septimber, ha we Flaeijelfeest yn Nijhoarne en Aldhoarne. ’t Flaeijelfeest giet werom oant de jierren 20. Dit wie Maud har eerste Flaeijel en uteraard ha we dat yn styl fierd.”\nIn foto fan in poppe, om 1900 hinne. It is net dúdlik oft dit in jonkje of in famke is, want poppen fan beide geslachten hienen doe kanten jurkjes oan.\nPietsje Hazenberg: “Dit is myn broerke Reinder Hazenberg. De foto is begjin 1957 makke. Ik wie dêrby as grutter suske (berne yn 1950). It broekje wie griis, breide, en it truike read, ek breide, mei wite eintsjes. Hy hie wite sokjes oan, mei reade skuontsjes. Myn beppe fan Grou koe o sa breidzje en as se wat klear hie stjoerde sy dat fanút Fryslân nei Limburch, dêr’t wy doe wennen. Ik ha sels ek wol breidene klean oan hân en ik bin de breidene ûnderbroekjes noait fergetten. Dêr hie ik in gloeiende hekel oan!”\nTessieka Strating: “Op de foto draagt Esmee (1998) een omslagtruitje, een katoenen luier en daaroverheen een pakluier. Ook droeg ze regelmatig omslaghemdjes met daarbij een legging. De pakluier hebben we haar even omgedaan voor beppe Klaske. Beppe Klaske vertelde namelijk een verhaal over wat de baby’s vroeger aan hadden. Onze Esmee kwam al aardig in de buurt qua kleding, alleen ontbrak de pakluier nog. En toen ze die omhad moest het natuurlijk even vastgelegd worden op de foto.” T. de Haan-de Jong: “Dit is een foto van mijn oudste zoon, uit 1971, waarop hij 4 maanden oud is. In die tijd hadden we alleen maar katoenen luiers om te gebruiken. En zoals te zien is, was hij er heel tevreden mee.”\nAnnie Winia, kreamfersoarchster, wit it noch goed. “Er is inderdaad veel veranderd wat het aankleden van een pasgeboren baby betreft. Vroeger had je overslaghemdjes van flanel die je dicht moest strikken. Daarover kwam een katoenen truitje, dat met een koordje dichtgeknoopt en onderaan met een veiligheidsspeld vastgespeld werd.\tEen luier, ook van katoen, werd eveneens vastgespeld, en daarna wikkelde je de baby in een molton omslagdoek. Deze werd ook weer met veiligheidsspelden vastgezet, dit noemde je een pakluier. Na een paar weken werden er pas babykleertjes gebruikt. Heel af en toe heb ik in de afgelopen jaren meegemaakt dat de baby nog een pakluier mocht dragen.”\n1. Yntuysje Faaks hasto al fernommen dat sûnt de swangerskip elkenien klearstiet mei goeie rie. Fan bemuoisuchtige (skoan)mem oant wyldfrjemde minsken yn de supermerk. It sil allinne noch mar slimmer wurde. Elkenien hat in miening oer boarstfieding, flessemolke, sliepritmes en de ûntwikkelings fan jim berntsje. Folgje dyn eigen yntuysje en doch it op dyn eigen manier! 2. In nije rol Nei trije moanne hoechst net alles op ’e rit te hawwen. Mem wurde set dyn hiele libben op ’e kop. Net allinne lichaamlik en praktysk, mar ek op dyn wurk en yn de relaasjes mei dyn partner, famylje en freonen. Nim minstens in jier de tiid om oan dyn rol as mem te wennen en derachter te kommen hoe ast dyn libben ynrjochtsje wolst meí poppe. Geduld mei dysels! 3. Oppas Ast fernimst dat de muorren op dy ôffleane, wurdt it tiid om ôfstân te nimmen fan ‘thús’ en leuke dingen bûten de doar te ûndernimmen, koartsein, wurdt it tiid foar in flinke doasis ‘me-time’. Lekker byprate mei in freondinne, út iten mei dyn partner yn in sfearfol restaurantsje, of eefkes te winkeljen. Nee dat is net egoïstysk! De soarch foar de lytse kostet in bulte enerzjy, en dêr hat dyn omjouwing faak gjin weet fan. Sykje in betroubere oppas en laad dyn batterij wer op. Klear foar in nije dei! 4. Gefoelich Ynienen kinst dy grien en giel ergerje oan jim mem dy’t alles better tinkt te witten. Of binne de freondinnen ynienen fan de ierdboaiem ferdwûn. Asto foar it earst mem bist, bringt dat ek in protte ûnsekerheden mei him mei, en in hiel frachtskip oan ferantwurdlikheidsgefoel. Bist noch sykjende, en dêrtroch reagearrest wat gefoeliger op dyn omjouwing. Dêr komt noch by dat oaren ek oan dy as mem wenne moatte. Wannear kinne sy dy belje, en hasto noch wol sin om fuort? Besykje iepen en earlik te wêzen oer de faze dêr’tst yn sitst. It is ommers mar in faze. 5. Enerzjy Hast alle memmen stopje suver alle tiid en enerzjy fan de dei yn de lytse poppe, en dêrnjonken noch it nedige yn húshâlden, wurk en relaasjes. Dyn partner hat faaks noch net iens troch hoe’n enerzjyslurper in bern wêze kin op in gewoane thúsdei. De measte memmen wolle ek ‘gewoan’ mei alles op deselde manier trochgean as foar de befalling. Mar dat kin net. Akseptearje help fan oaren en realisearje dy dat net alles yn it húshâlden op dyn manier hoecht te gebeuren. Wês leaf foar dysels. Nim genôch rêst, yt regelmjittich en sûn, en gean op ’e tiid op bêd. Ferjit foaral net yn de spegel te sjen. Lit dy ferwenne by de kapper en doch dingen dêr’tsto enerzjy fan krijste! 32\nBabyboeken Ek babys binne sljocht op foarlêzen. Fan it begjin ôf oan fiele sy de magy fan it ferhaal, ek al begripe se it noch net hielendal. De kleuren, materialen en lûden binne betoverjend! Se iepenje in geweldige wrâld fol dreamen, emoasjes en gefoel. Poppen fan sa’n 3 – 4 moanne ôf binne gek op boekjes fan stof of plestik. Se ‘lêze’ dy noch net echt fansels, mar se kinne se fiele en derop kôgje; in hiel eigen wize om har de boekjes eigen te meitsjen. Badboekjes binne favoryt by dy lytskes!\nNijntje har freonen I en II – fan 3 moanne ôf € 7,50 Poes, mûs, fisk, en noch folle mear bisten binne Nijntje har freonen. In pakketsje mei twa kartonnen úttearboekjes mei 12 bisten yn elts boekje.\nBoartsje mei Stip, knisperboekje – fan 3 moanne ôf Boartsje mei Stip is in knisperboekje oer Stip en syn boartersguod. Syn favoryt? Dit knisperboekje! € 9,95\nIt aldermoaiste trekkerboek – fan 8 moanne ôf Giest in rûntsje mei op ’e trekker? Frysk, stevich kartonboek mei 16 flapkes en 5 lûden (en in protte trekkerlawaai!)\nUh?! Kin ús pjut al lêze dan?\nIn dei mei Nijntje – fan 6 moanne ôf?\nIt is sneon! Wat sil Nijntje ris dwaan? Sjoch ûnder de flapkes en ûntdek wat Nijntje allegear sjocht en docht!\nBuorkerijbisten – fan 18 moanne ôf In kleurich kartonboekje mei buorkerijbisten dy’t werkenber ôfbylde binne yn tekeningen en foto.\nHop Hop Hynke – fan 3 moanne ôf Bewegingsferskes, knibbeldeuntsjes, rymkes oer bisten of rymkes foar it sliepen gean. In samling nostalgyske en moderne bernerymkes.\n... Folje hjir de favorite titel fan jim eigen lytse protter yn. Wat wurdt it, in Nederlânske of in Fryske titel?\nStiloan feroaret it lêsgedrach. In bytsje âldere bern hâlde fan boekjes mei flapkes, fielboekjes, boeken mei lûden en kleurige printen. Kies boekjes fan stevich karton, want poppen binne der net sunich op. 34\nOp 18 jannewaris 2015 om 7:20 oere wurde Lotte Kaimer en Jaap Zijlstra mem en heit fan Jesse Hendrik. In prachtich moai jonkje fan 2835 gram en 49 sm.\nFoar de earste kear\nHeit & Mem Lotte Kaimer: ‘Mei 35 wiken is Jesse al berne, dat wie fansels net de bedoeling. De ferloskundige hie earder wol in hege bloeddruk konstatearre en ús trochstjoerd nei de gynekolooch yn it MCL. Dêr kriich ik bloeddrukferlegers, omdat sy ek graach woenen dat Jesse 40 wiken sitten bleau. Ik waard dêr flink beroerd fan. De sneons kriich ik slim pinebúk en ha ik de gynekolooch belle. Fiif oeren letter lei Jesse al yn myn earmen.’ Lotte en Jaap wienen hielendal klear foar de komst fan de lytse poppe. It keammerke wie ferve, lytse kleantsjes leinen yn de kast en de earste pemperkes yn it laad. ‘We wisten noch net wat it wurde soe. Doe’t Jesse der ienris wie, wienen wy fansels geweldich bliid, mar ek wol wat ûngerêst. De draachtiid is fansels net foar neat 40 wiken. Hoe soenen sokke lytse longen har ûntwikkelje?’ Nei in dei moast Jesse dochs de kûveuze yn foar ljochtterapy; syn lever wurke noch net optimaal. Foar Lotte wie dat akelich om te sjen: ‘Sa’n lyts bleat mantsje mei allinne in pemperke om en in sinnebriltsje op, dat fûn ik net leuk. Gelokkich mocht er der nei 24 oeren al wer út.’ Al mei al ha 36\nLotte en Jesse in wike tegearre yn it sikehûs lein en Jesse dêrnei nochris in wike. Lotte en Jaap gongen dy wike alle dagen twaris op en del nei ’t sikehûs, 15 kilometer fierderop. ‘Ik foel doe hurd fan myn rôze wolk ôf,’ fertelt Lotte, ‘yn de earste wike lei Jesse op de berneôfdieling en ik op ferloskunde. Alle oare memmen op de keamer hienen de lytse poppen ticht by har, mar Jesse lei net nêst my. Nei in wike gongen Jaap en ik mei in lege auto nei hûs. Sa hie ik it my al hielendal net foarsteld. Thús bleau it bedsje yn it poppekeammerke leech. Gjin lûdsjes, gjin nij libben om dy hinne; it wie alhiel net neffens it boekje.’ Gelokkich wie net alles yn mineur. Alle kearen as heit en mem boppe Jesse syn bedsje hongen, krigen se as tank in blik fan werkenning, Jesse reagearre goed op de stimmen dy’t er yn ’e búk al safolle heard hie. En it grutte wachtsjen waard beleanne doe’t Jesse mei nei hús mocht. We binne no hast fjouwer moanne fierder en it measte leed is al ferjitten. Ek alle brutsen nachten. ‘It is pittich,’ seit Lotte, ‘mar wat is it prachtich ast moarns betiid begroete wurdst mei in grutte glim.’\nManueel therapeut Feico Douma in Harlingen staat achter de behandeltafel waarop een baby ligt. Zachtjes draait hij het hoofdje heen en weer. Eén kant gaat duidelijk moeizamer waardoor het hele lijfje mee-beweegt. Even later tast Douma met zijn vingertoppen de nek af. Met zachte grepen duwt hij op de nekwervels van de baby, het is nauwelijks te zien dat hij kracht uitoefent. Toch gebeurt er veel. ‘Na één behandeling is er al resultaat. Meestal heb ik niet meer dan twee of drie keer nodig om de klachten van het KISSsyndroom te verhelpen.’ Een wonderbehandeling? ‘Het is inderdaad bijzonder. Voor mij als therapeut is het heel dankbaar werk. Als je er vroeg bij bent – en tussen de drie en zeven maanden valt het beste resultaat te bereiken – dan is de behandeling bijna een kleinigheid. Met gróte gevolgen.’ Toch zijn het KISS-syndroom en de behandeling daarvan in Nederland – in tegenstelling tot Duitsland – nog vrij onbekend. ‘De medische wetenschap is het er hier nog niet over eens of het werkt. Er is nog onvoldoende wetenschappelijk bewijs.’ Voor Douma staat vast dat behandeling effect heeft. Hij helpt in zijn praktijk jaarlijks zo’n 25 kinderen met dit syndroom van hun klachten af. ‘En een baby liegt nooit.’ 38\nIn de verdrukking Wat is het KISS-syndroom precies? KISS staat voor Kopfgelenk Induzierte Symmetrie Störungen wat in het Nederlands vertaald wordt met Kopgewrichten, Invloed op Storingen in de Symmetrie. Dat wil zeggen dat er stoornissen ontstaan in de symmetrische ontwikkeling van de baby door problemen in de bovenste nekgewrichten. Die ontstaan meestal doordat tijdens de bevalling de wervelkolom in de verdrukking komt. De kans op problemen is het grootst bij een keizersnede of bij een vacuüm- en tangverlossing. Of al in de baarmoeder, als de baby groot van stuk is of bij meerlingen. De cijfers in Duitsland wijzen uit dat tien procent van alle pasgeborenen last heeft van het KISS-syndroom.\nTien procent van alle pasgeborenen heeft last van het KISS-syndroom.\n‘Al na één behandeling een compleet ander kind.’\nDouma: ‘Voor een baby is een goed bewegende nek van groter belang dan we in de gaten hebben. De hoge nekgewrichtjes sturen op jonge leeftijd al veel reflexen aan. Ze zijn belangrijk voor de ontwikkeling van houding en motoriek maar ook voor een goede zuig- en slikreflex. Als de hoge nekgewrichtjes ook maar iets zijn verschoven, kan dat veel klachten geven. Het veroorzaakt spierspanning, het voeden kan moeilijk gaan, het kindje kan zich gaan overstrekken. Je moet het zo zien: het KISS-syndroom is een continue bron van irritatie in het zenuwstelsel.’ Huilen Soms uit het KISS-syndroom zich vooral in ontroostbaar huilen. Logisch, want het kindje heeft voortdurend pijn. ‘Vaak wordt in eerste instantie aan andere oorzaken gedacht, zoals bijvoorbeeld koemelkallergie. Als maatregelen tegen de allergie niets opleveren en het kindje blijft huilen, is de reactie van behandelaars vaak: “Het komt door de wisselwerking tussen ouders en kind en gaat vanzelf wel weer over.” Hier is ook geen wetenschappelijke onderbouwing voor en toch wordt het algemeen geaccepteerd. Dat is jammer want een huilbaby in een gezin is een traumatische ervaring. Het trekt een enorme wissel op een jong gezin. Ouders zijn vaak ten einde raad. Ze geven me hun baby in handen met een gevoel van: doe er alsjeblieft iets mee, neem het van me over. Na één behandeling hebben ze al een compleet ander kind.’\nNiet alle baby’s met het KISS-syndroom huilen veel. ‘Een gemeenschappelijk verschijnsel is wel dat een kind met het KISS-syndroom het hoofdje naar één kant draait zodat de schedel een asymmetrische vorm krijgt. Of de baby overstrekt zich en drukt daarbij zijn achterhoofd in de onderlaag waardoor het achterhoofd steeds platter wordt.’ Evenwicht Als er niets wordt gedaan aan het KISS-syndroom kan het kind op volwassen leeftijd migraine-, rug- en nekklachten krijgen. ‘Maar zover hoeft het niet te komen. Tijdens de groei zie je als ouders vaak al dat je kind problemen krijgt met zijn motorische ontwikkeling. Omdat de spiertjes hoog in de nek onvoldoende hun werk doen, moeten andere spieren het overnemen. Deze kinderen hebben vaak moeite met hun evenwicht, met leren fietsen bijvoorbeeld. Ook zijn ze wat houterig en hebben ze minder zelfvertrouwen. Ze kunnen prikkelbaar zijn en drukker dan andere kinderen. Bij deze groep kinderen werk ik samen met een kinderfysiotherapeut. Door zo’n gecombineerde behandeling gaat de motoriek letterlijk en figuurlijk met sprongen vooruit’, zo besluit Douma. Voor informatie en adressen van therapeuten: Kiss-Kinderen.nl. Zie ook: www.kisskids.nl\nJohannes (3): ‘Ik bin ek geboaren, mei heit syn boarmasine!’\nThyme (2) mocht mei nei de ferloskundige. By it hearren fan it hertsje ropt hy entûsjast: ‘In helikopter!’\nHessel (6) hat krekt heard dat de baby yn mem har búk iten krijt troch de nâlestring. Under it iten stuitet Hessel op in probleem: ‘Mar mem, past dy gehakbal dan\nDoe’t mem noch mar krekt yn ferwachting wie fan de tredde kamen har beide jonges fan 3 en 5 by har. ‘Mem? Meie wy ek noch in baby?’ De jonges wisten it goede nijs noch net en mem beslút in foarsichtich antwurd te jaan. ‘Wy sille sjen jonges, wa wit…’ Mar mei dat antwurd is har jongste soan net tefreden. ‘Noh, dan freegje ik it wol oan heit! Dan mei it wol!’\nJurrit (4) hat leaver net noch in broerke. ‘At it wer in broerke is, jout mem de poppe mar oan tante, want dy hat noch gjin jonkje.’\nwol troch dy string?’\nAnne (7), Sam (4) en Lotte (3) hebben een gesprek over toen ze in mama haar buik zaten. Anne: ‘Ik zat eerst in mem haar buik.’ Sam: ‘Daarna ik.’ Lotte kijkt verbaasd en zegt: ‘Maar ik heb jullie daar helemaal niet gezien!’ 40\nHoogzwanger van de tweede, had ik een keer een jurkje aan. Erg handig volgens Jesse (4): ‘Als de baby er nu aankomt, hou ik dit (onderkant jurk) wel omhoog mem! Dan kan de baby er zo uitkruipen!’\nKreamkadootsjes op syn Frysk In lytse poppe regelet syn lichemstemperatuer troch waarmte ôf te jaan fia it holtsje. De poppe kin dêrtroch ek tefolle lichemswaarmte ferlieze, dêrom is it ferstannich om lytse poppen altyd in mûtske op te setten. Soargje derfoar dat it mûtske minstens oer de earen komt.Mûtske foar de lytse poppe mei de tekst ‘jonkje’, ‘famke’ of ‘lytse pop’. € 5,95\nHoe grutsk kinne je wêze op jesels dat je einlik heit of mem binne! Dan dochst fansels mar al te graach dyn bern sa’n leuk shirtsje oan mei de tekst ‘Mem har jonkje’, ‘Mem har famke’, ‘Heit syn pop’, ‘Mem har pop’ of ‘Leaf!’. € 10,50\nIn protte poppen ha in grut part fan ’e dei in slabbe om, om’t se faak spuie, grieme of flybje. It is dan fansels wol sa moai, foar ast letter de foto’s weromsjochst, dat dyn lytse griemer yn alle gefallen in leuke slabbe om hie! Lykas dizze slabben dy’t mei in protte ferskate Fryske teksten te krijen binne, lykas ‘Lytse griemer’, ‘Pake syn pop’, ‘Lytse protter’, ‘Lekker ite’, ‘Leaf!’, ‘Ik heit’ en gean sa mar troch! € 6,95\nWeetsje: Eartiids wie it hiel gewoan om by de berte fan in poppe in sulveren berteleppel te jaan. De poppe krige de berteleppel mei ynskripsje meastal fan de pake of beppe dy’t ferneamd waard. De ynskripsje bestie út de namme, bertedatum en berteplak fan de poppe. Mei it jaan fan de berteleppel waard faak gelok, sûnens en rykdom tawinske. De leppel wie ek in soarte fan belizzing, in fersekering foar minne tiden, om’t sulver kostber wie. En tagelyk waard ek in stikje famyljeskiednis fêstlein.\nJelte, 6 wiken âld, út Heech treft it mar mei sa’n kreative mem. Hy hat nammentlik in prachtich orizjineel keammerke. Lykas syn âldere broers hat Jelte ek in keammerke mei in tema, en sines is: mûskes! Om’t mem Aletta Haarsma yn de swangerskip noch net wist wat it wurde soe, moast it keammerke foar in jonkje én in famke kinne. Aletta: ‘De basis is wyt mei griis, mei griene aksinten. Ik ha hast neat nij kocht. Ik fyn it nammentlik hiel leuk om fan âlde dingen wer wat nijs te meitsjen. Alles wat yn it keammerke stiet hat eins wol in ferhaal. Lykas de stoel op Jelte syn keammerke, dat wie in brún âld stoel mei suêde beklaaiïng, dêr’t noch hea as folling yn siet! Ik ha him doe ferve en opnij oerklaaid. Foar de finishing touch ha ik de poatsjes grien makke. Neffens myn soan liket it no krekt oft de stoel sokjes oan hat. De twa wolkfoarmige kessentsjes op de stoel ha ik sels betocht en ynelkoar naaid. De wolk boppe it bedsje is in lampe. Ik ha him sels tekene, útseage en ferve en myn man hat der in lampke achter makke. Werris wat oars! Ik socht foar Jelte syn keammerke eins wyt mei griis behang, mar krekt dat koe ik fansels net fine. Doe ha ik gewoan twa behangsoarten kocht en dy om en om opplakt. Op it keammerke hinget ek in mobyl mei stjerren deroan. Ik hie soks in kear yn in boekje sjoen en tocht, soks kin ik sels ek wol meitsje. Ik ha doe wite placemats kocht, dêr stjerren op tekene en dy útknipt, se ferve yn de kleuren fan it keammerke en doe mei fisktried oan de mobyl hongen.\nIt bedsje ha ik op Marktplaats kocht en de sprei hat ús mem foar my makke. Fansels steane dêr ek mûskes op! Ek op de krukjes stean mûskes. De krukjes, út de kringloopwinkel wei, wienen earst brún. Ik ha se doe wyt ferve en sels de mûskes derop tekene. De mûzesturtsjes rinne troch om de poatsjes fan it krukje hinne. Ek ha ik op de krukjes de griene kleur weromkomme litten. It sit ’m faak yn de lytse details. Lykas de griene strik dy’t ik naaid ha foar om de gerdinen. De mûskes sjochst ek op de skilderijkes weromkommen. Ik ha in pear fotolistkes kocht, dêr it glês úthelle, en de stof fan de strikken fan de gerdinen dêryn dien. De mûskes ha ’k sels naaid en opfolle mei rys en kessenfolling. Dêrnei ha ik se fêstsetten op de stof yn de skilderijkes. No liket it krekt as oft de mûskes út it skilderijke komme! It búkkastje komt ek by de kringloop wei. It kastje hat earder al ris wyt en sulver west en no ha ik it wer grien ferve mei in ekstra doffe ferve foar in moai resultaat. Ek de kommoade is in âlde kast dy’t ik sels opknapt ha. Dy hiele grutte knopen oan de muorre hat myn broer foar my seage en ynfreesd. Ik ha se doe noch moai rûn skuorre, sadat se echt op grutte knopen lykje soenen. Dêrnei ha ik se skildere, der grutte gatten yn boarre en in moai grof tou dertrochhinne dien. De knopen hawwe allegear krekt wat in oare kleur grien. De iene hat wat mear wyt en de oare wat mear griis. Myn man hat se foar my ophongen.’ Omdat Aletta sa faak om ynterieuradvys frege waard, hat se yn 2012 in oplieding ta ynterieurstyliste folge en is se har eigen bedriuwke begûn, ‘Moai-sa’. Se giet no by minsken del en freget nei harren winsken en ideeën. Se makket dan foto’s fan harren ynterieur en wurket thús in hiel plan út mei kleur- en meubeladvys. Aletta: ‘Ik fyn it hartstikke leuk om sa no en dan in opdracht te krijen. It fielt foar my ek net as wurk, mar mear as hobby. It is hiel moai wurk om te dwaan en goed te kombinearjen mei it mem-wêzen.’ Sjoch ek: www.moai-sa.nl\nDe kreambesite wol by Ăşs altyd even de babykeamer besjen.\nPOPPEHERINNERINGS Ciska Noordmans\nkôkkeunst Kinst it earste miel mei syn allen fiere mei in diner oan hûs. Lit in kok ynfleane om jim lekker te ferwennen. En de ôfwask nimt er ek wer mei. En alle kearen asto dan wer rosbyf ytst (of wat oars fansels...), dan sweve dyn gedachten werom nei dat spesjale earste miel.\nSels oa n de slach: DIY! Hâld fan de swangerskip, berte en it earste libbensjier in skrift by... Wof folje in kant-en-klear poppeboek yn. Dat bringt dy letter grif wer leuke dingen yn ’t sin. Kinst der foto’s by plakke, in hierlok, in bertekaartsje. Mar it kin fansels ek yn de foarm fan in blog! Sa kinne famylje en freonen fuort ek meilêze. De poppe groeit hurd en foardatst it witst is er út in earste pakje, klear mei de bear en oan syn earste potleaden ta. Pimp in moaie doaze op en bewarje dêr de ‘earste kear’-spullen yn. Der binne pakketsjes te keap om in gipsôfdruk te meitsjen fan in poppefuotsje of -hantsje. Bist sels kreatyf, of hat soan of dochter in moaie tekening makke doe’t se hearden fan it grutte wûnder yn mem har búk? Nim it keunstwurk mei nei de bertekaartsjespesjalist en dy makket der wat moais fan. 48\nYllustraasje: 49 Anita Jeram\tÚt: Witst wol hoe mâl ik mei dy bin?\nSpugen It ‘mondje terug’, it útspuien fan molke, heart derby. Dy molkeplakken yn ’e klean binne net allinne ferfelend, mar rûke ek noch soer. Hupsakee… mar wer in skjinne outfit út ’e kast. 50\nSoargen Fielst in net te beskriuwen grutte leafde? En in dito ferantwurdlikheidsgefoel? Wen der mar oan… it giet noait wer fuort mar der is hiel goed mei te libjen J.\nHastich Eefkes fluch wat dwaan is passé, no komt it oan op Time Management (mei haadletters). Bist al gau dûbeld safolle tiid kwyt as foarhinne. De earste kear nei ’t konsultaasjeburo? Pffft, wat in stress!\nTRAKTEARE – TRAKTAASJE\n– omdat der in lytse poppe berne is!\nOp pinterest fynst in protte leuke ideeën foar traktaasjes by de berte fan in lytse poppe, foar de besite, of foar op skoalle of op it wurk. Lang ferlyn wienen it de buorlju dy’t de kreamfrou traktearden op in boffert. In boffert mei dêr boppe-op in lyts boffertsje kriich de kreamfrou as der in soan berne wie (dat wie boffen!), en ien sûnder lyts boffertsje as it in dochter wurden wie. Letter waard dat in krinteboffert foar de jonges en in sûkerboffert foar de famkes. Hjir is ús resept. (En lekker dat er is!)\n500 gram blom, 1½ dl molke, 75 gram bûter, 2 aaien, 25 gram gest, 1 ytleppel kaniel, 100 gram sûkerklontsjes, 1 teeleppel sâlt, 50 gram sûker en in tulbânfoarm. (Set de oven mar fêst oan op 225°C) De blom yn in kûm seevje mei wat sâlt, it kaniel en de gest (gest earst eefkes yn wat lij wetter oplosse). De raande bûter earst in bytsje ôfkuolje litte, en dan mei beide hannen troch de aaien knipe. It daai ôfdekke mei in wiete doek, en de kûm 45 minuten op in waarm plakje fuortsette. De sûkerklontsjes brekke en troch it daai avesearje. Fetsje no de tulbânfoarm fêst mar yn en bestrui ’m mei sûker. Rôlje it daai op, lis it yn de foarm en bestrui de boppekant nochris mei sûker. Lit de foarm noch 15 minuten neirize. Sko de boffert yn de oven en bak ’m yn 30 minuten gear. De boffert út de foarm skodzje op in roaster en ôfkuolje litte. Snij de boffert yn royale stikken en besmar dy tsjok mei bûter.\nGrutte Albert: berne op 19 jannewaris 1954 en wennet yn Hantum Lytse Albert: berne op 29 jannewaris 2015 en wennet yn Hantum Betsjutting Albert: ôflaat fan Adelbert of Adelbrecht, troch adel skitterjend\nAlbert Kuipers: ‘Ik ha twa soannen en beide hawwe se al harren bern ferneamd. Us jongste soan Jan en syn frou Marja ferwachten nei twa famkes in tredde poppe en se tochten doe ek dat dy poppe de lêste wêze soe. Dêrom woenen se my hoe dan ek ferneame. It waard in famke en dêrom waard it in Alberthe. Dat fûnen wy ek prachtich moai fansels. Dat se nei Alberthe noch wol in jonkje krije soenen, wisten se doe fansels noch net. In Albert en in Alberthe yn ien gesin wie wat tefolle fan it goeie en dêrom waard it jonkje in kombinaasje fan Wybe en Remeren; Wymeren. Myn âldste soan en syn frou krigen earst twa fammen, mar yn jannewaris dit jier kaam harren tredde berntsje en myn 7e pakesizzer Albert op de wrâld. Ek al hie ik it wol in bytsje ferwachte, dochs fûn ik it in prachtich moaie ferrassing dat ik ferneamd wie. Mar hienen se net foar Albert keazen, dan hie ik dat ek goed fûn. Ik ha my nammentlik altyd foarnommen om dêr net moeilik oer te dwaan. Us heit hjitte nammentlik Liepke. Eins hie dat Ljipke wêze moatten, mar troch in ynskriuwflater yn it gemeentehûs is it Liepke wurden. Wol ha se him altyd Ljipke neamd, in echte Fryske namme. Mar it wie ek in namme dêr’t er sels eartiids hiel bot mei pesten is. As jongste bern yn in gesin hast 54\nnet in grutte kâns om ferneamd te wurden en dus woenen myn frou en ik ús soan nei myn jongste broer Wybe ferneame en Liepke as twadde namme brûke; Wybe Liepke. Doe’t ús earste soan midden yn de nacht berne waard, rûn ik bliid en eufoarysk nei ús heit en mem ta om se te fertellen dat sy pake en beppe wurden wienen. Us heit en mem wienen fansels hartstikke bliid en fregen entûsjast: “En, hoe hjit er?” Doe’t ik fertelde dat wy him Wybe Liepke neame soenen waard it mûsstil yn de keamer. Heit wie dúdlik teloarsteld. Yn dy tiid wie it in tradysje om de âlders te ferneamen. Se rekkenen der eins hast op. Begryplik dat it in grutte teloarstelling wie. Hy sei: “Meitsje der dan mar gewoan Wybe fan.” En sa is ús soan in Wybe wurden. Ik bin sels ek ferneamd, mar dan nei de jongste broer fan ús mem. Us mem kaam út in grutte famylje en altyd waarden as earsten de âlders of de âldste broers of susters ferneamd. Us mem hie dêrom besletten om har jongste broer te ferneamen, sa kaam dy ek ris oan ’e beurt. Lykas mei alle pakesizzers bin ik ek tige wiis mei lytse Albert. Gelokkich wenje wy flakby en myn frou en ik sille skielk eltse wike in dei op him passe. Wat in rykdom!’\nIn ‘griene’ poppe\nGelokkich wurde wy ús der hieltyd bewuster fan dat wy bydrage kinne oan in better miljeu, ék ast in lytse poppe hast. Hoe? Dat begjint fansels al mei de baby-útset. Hjir in oantal tips!\nBio-katoen Hieltyd mear (web)winkels rjochtsje harren op biokatoen. Doeken, tekkentsjes en klean kinst allegear fan biologysk katoen keapje. Mar wêrom soenen klean fan biologysk katoen better wêze? Under oaren om’t minsken dy’t yn de gewoane katoenyndustry wurkje faak in ûngesûn en gefaarlik libben ha, bygelyks trochdat yn de net-biologyske katoenteelt in ekstreem soad pestisiden brûkt wurde. Boppedat binne de leanen dy’t de arbeiders dêr betelle krije faak hiel leech, wat in soad earmoede feroarsaket. Fansels hat de natoer ek slim te lijen fan alle gemikaliën. Biologysk katoen wurdt ferboud mei help fan metoaden en materialen dy’t folle minder impekt op mins en miljeu hawwe. By it ferbouwen fan biokatoen wurdt mear méi de natoer wurke yn stee fan te’n koste dêrfan.\nFemke Kooistra: “Ik krijg veel kleding voor mijn kinderen en ik koop ook wel kleding tweedehands. Maar als ik iets nieuws koop, koop ik het zoveel mogelijk eco en fairtrade. Dit doe ik omdat ik het goede voorbeeld wil geven en goed voor onze aarde en de medemens wil zorgen. Het is vaak niet eens (veel) duurder dan kleding die niet gemaakt is met zorg voor mens en milieu.”\nUtwaskbere materialen Snoetepoetsers, billedoekjes, ruften, swimruften, spuidoekjes, slabkes en sûchkompressen, se binne hjoed-de-dei allegear yn útwaskbere farianten te krijen. Ja, it kostet wol wetter om se skjin te krijen, mar faak kinne se gewoan mei de rest fan de wask mei útwosken wurde. It skeelt op jierbasis yn alle gefallen in hiele protte ôffal en it is minder belêstend foar it miljeu.\nAkke Huisman: “Voorheen gebruikte ik altijd wegwerprietjes voor mijn kinderen. Maar sinds we proberen het afval in ons gezin te minderen, gebruiken we herbruikbare rietjes. Die zijn echt ideaal!”\nTiny Aagtjes-Posthumus: “Wy brûke hydrofile waskhantsjes yn stee fan ‘snoetepoetsers’. We ha 2 jier lyn op fakânsje snoetepoetsers brûkt op de kemping. Nei 2 wike hie ús soan allegear útslach op syn gezicht. Neffens de húsarts in allergyske reaksje op de snoetepoetsers. Hiel logysk ek. Je smare oars ek gjin parfum of sa op it gesicht. En seker net om de mûle hinne. En wat in miljeufersmoarging ek, al dy doekjes! In pear waskhantsjes ekstra yn de waskmasine nimt echt net safolle plak yn.”\nMarieke Jorritsma: “Ik gebruikte eerst snoetenpoetsers, maar tegenwoordig thuis washandjes, want mijn dochter kreeg er uitslag van. Voor onderweg vind ik de billendoekjes ideaal.”\nHannie Gijlers: “Wasbare luiers zijn voordeliger, beter voor het milieu, geven minder afval en het staat ook nog eens super schattig. Geen gedoe. Poep ligt op een wegwerpvelletje. Wasmachine doet de was en op een mooie dag hangt de droogmolen in de tuin vol met vrolijke luiers.” 56\nDieuwke Marije de Hoog: “Tijdens mijn zwangerschap heel enthousiast geworden over wasbare luiers en voor honderden euro’s aan luiers ingeslagen. In de ‘praktijk’ viel het helaas erg tegen! Ze lekten telkens. Dit vonden we erg frustrerend en we hebben ze daarom na een aantal maanden via Marktplaats weer verkocht.”\nPlestikfrije materialen Heiten en memmen mei lytse bern ha faak hiel wat plestik yn ’e hûs. Plestik bekers, pantsjes, bestek, sobbers, boartersguod, pispotsjes, sûchreidsjes en gean sa mar troch. Hoewol’t in protte plestik hieltyd faker recycle wurdt, is it oer it algemien better om in natoerlik alternatyf te brûken dat 100% biologysk ôfbrekber is. Lykas bekers en pantsjes fan bamboe, sobbers fan rubber, boartersguod fan FSC-hout en pispotsjes fan plantaardige restmaterialen fan rys en bamboe. Tsjintwurdich kinne je ek drinkfleskes krije fan rvs of fan glês mei in silikoanen hoes deromhinne foar de feilichheid.\nGerbrich Veer: “Ik ha eins hast gjin plestik yn ’e hûs, bewust net. Myn dochter fan 8 moanne hat in speen fan natoerrubber dêr’t se gek op is. It kleurige babyservys fan myn dochter is fan bamboe, dat wie in kreamkado dêr’t ik, doe’t ik yn ferwachting wie, spesjaal om frege ha. Kinst alles by wize fan sprekken letter ûnder de grûn stopje.”\nwegwerpluiers per kind zorgen voor ruim 1000 kilo aan afval?\nwasbare luiers zorgen voor 2,3 keer minder CO2-uitstoot dan wegwerpluiers (uitgaande van wassen op max. 60 graden en zonder het gebruik van een droger)?\nHoe soe it fiele om mem te wêzen? Dy fraach spile my myn hiele swangerskip troch de holle. Myn búk seach ik dikker wurden, de poppe fielde ik sparteljen, mar ik hie gjin idee wat my te wachtsjen stie. Lang ha ’k twifele oft it wol wat foar my wie: mem wêze. Myn man en ik hâlde fan reizgjen en wy hienen noch in soad lannen op ús listje stean dy’t wy graach sjen woene. Wy seagen wolris heiten en memmen mei jonge bern omgriemen en tochten: wat in gedonder. Wat is der no moaier as tegearre de wrâld te ûntdekken? Ik ha wolris baald fan de biologyske klok dy’t om myn tritichste hieltyd lûder begûn te tikjen. Mar no bin ik dêr bliid om. Oars hie ik de kar miskien noait makke. Want mem wurde, dat hie ik net graach misse wold. It momint dat ik ús dochter Lena foar it earst seach, har op myn búk fielde, dat ferjit ik noait wer. It wie mei stip it moaiste barren yn myn libben. Dy moaie grutte eagen dy’t my sa helder oanseagen, dat sêfte swarte hier, dy lytse hantsjes, mei noch lytsere neiltsjes. Oeren koe ik nei har 58\nsjen. Wat is se moai, tocht ik de hiele tiid. Letter op de foto’s seach ik pas dat se yn it begjin wat ferfrommele wie, mar dat is my doe noait opfallen. Ik wie opslach fereale. Krekt twa jier letter mocht ik it noch in kear meimeitsje, doe’t ús jongste dochter Anouk berne waard. Dy kears seach ik sa út nei it momint dat ik har foar it earst tsjin my oan hâlde mocht. Want ik wist noch goed hoe moai at dat wie. Hiel efkes ha ’k tocht: kin ik fan de twadde wol likefolle hâlde as fan de earste? Fanôf it begjin wie dat dúdlik. De twadde kear wie it wer krekt sa bysûnder as by de earste. It is al wer mear as trije jier lyn dat ik mem waard en de jongste fan ien jier hipt no as in ljip troch it hûs. Drok dwaande de lytse wrâld om har hinne te ûntdekken. Underwilens binne wy as heit en mem alwer mei ús nije listje oan ’e gong fan reizen dy’t wy graach meitsje wolle. Mei ús famkes dizze kear. In hiele ûndernimming, mar dat ‘gegriem’ ha wy der graach foar oer. Want wat is der no moaier as oan ús rykste besit sjen te litten hoe moai at de wrâld is?\nYnbakerjen as helpmiddel Sliepeleaze nachten hearre derby. Dat witte âlders foar›t se oan bern begjinne. Mar wat moatst dwaan as dyn poppe altyd gûlt, hiel ûnrêstich is en net sliepe wol? De ferpleechkundigen fan it konsultaasjeburo yn Dokkum binne grut foarstanner fan it ynbakerjen fan lytse poppen. De froulju wurkje al fyftjin jier mei dy metoade. ‘Yn de tiid dat wy dermei begûnen wie it asylsikerssintrum noch yn Dokkum. Dêr hiest te meitsjen mei ferskate kultueren dêr›t it hiel gewoan is om de poppen yn te bakerjen. Eins is it ek hiel logysk. Troch it ynbakerjen fielt it foar de poppe wer wat lykas by mem yn de búk. Dat jout\nRegelmaat Neist ynbakerjen is ek regelmaat hiel belangryk foar de poppe. Neffens Renny van der Meulen duorret it in pear dagen foar’t âlders ferskil sjogge nei it ynbakerjen. ‘Se moatte dus geduld hawwe, mar foaral ek fertrouwen. Guon âlders sizze fuortendaliks dat it neat wurdt. Dan kinst wol ophâlde. Foaral heiten fine it skande dat harren poppe sa strak ynpakt wurdt. Dat liket earst ek frjemd. Mar asto in bern treaste wolst, hâldst it ek lekker stiif tsjin dy oan.’ Alders moatte net frjemd opsjen as it nei in pear dagen wer wat minder giet. De poppen binne dan goed útrêsten en fersette har. Dan is it wichtich om dochs troch te setten. ‘It is ús taak om âlders te motivearjen en harren derfan te oertsjûgjen dat ynbakerjen de poppe in gefoel fan burgen-wêzen jout. Troch it ynbakerjen krije âlders meastentiids in tefreden poppe en dat wol dochs elkenien?’ Ynbakerdoek Ynbakerjen mei neffens ferpleechkundige Jelma Holwerda net altyd. ‘Wy kontrolearje earst oft der ek in lichaamlike oarsaak is. Foar âlders is it faak al in hiele gerêststelling as dat net it gefal is. Ynbakerjen bart tsjintwurdich mei in kant-enkleare doek; rôversguod op Marktplaats. Sa’n doek is spesjaal makke foar it ynbakerjen en troch it klittebân maklik yn gebrûk. Té strak ynpakke is net goed’, warskôget Jelma. ‘Lytse poppen moatte de waarmte wol goed kwyt kinne. Dêrom riede wy ynbakerjen by koarts en nei in yninting ôf.’ Ôfbouwe Fierder moatte âlders goed yn ’e gaten hâlde dat it berntsje net sels omrôlje kin. As se dat dogge, wurdt it tiid om ôf te bouwen, oars is it ynbakerjen te gefaarlik. Esther en Meindert Dijkstra út Dokkum binne al begûn mei it ôfbouwen en tinke no: wiene wy der mar nea oan begûn. Harren soan Mika (seis moanne âld) hat refluks en is hiel ûnrêstich. Esther: ‘Door het inbakeren werd hij wel iets rustiger, maar nu we proberen af te bouwen begint hij bij het in slaap vallen weer meer te huilen. Hij was helemaal gewend om vast te zitten. Nu heeft hij zijn handen weer vrij en haalt 60\nheitenmem.nl De spreidbroek Heupdysplasie is een aangeboren afwijking die zonder behandeling loopproblemen en vroegtijdige slijtage van de heup kan veroorzaken. Bij deze afwijking kan de heupkom, vanwege onvoldoende diepte, de heupkop niet goed omsluiten. Het heupgewricht kan hierdoor niet op de juiste manier bewegen. Een spreidbroek is in de meeste gevallen het aangewezen hulpmiddel om de heupen van een baby in de goede stand te krijgen. Zielig, denken de meeste ouders, want wat doe je een kindje aan? Is het pijnlijk, kan de baby zich nog wel goed ontwikkelen, hoe moet het in de kinderwagen/buggy, autostoel? Lês it hiele artikel op www.heitenmem.nl\nAls je partner al kinderen heeft… Je begint aan een toekomst samen, maar je nieuwe partner heeft al kinderen. Hoe ziet je rol als stiefouder eruit? En hoe verloopt het contact met ‘de ex’ op de achtergrond? ‘Je kunt van tevoren nooit alles overzien.’ Roos is 28 en stiefmoeder van Melvin (10), Daniel (8) en Charlotte (6). Ze is getrouwd met Dirk en samen hebben ze een zoontje van 15 maanden, Thomas. ‘De afgelopen zomer waren we met zijn zessen op onze boot in Friesland. Dirks kinderen zijn zó lief en ik was zó trots op het hele stel. Iedereen was blij met elkaar en we hoopten allemaal dat deze week snel een vervolg zou krijgen. Helaas denkt hun moeder daar anders over.’ Lês it hiele artikel op www.heitenmem.nl 64\nDe Lytse Heit & Mem 2015\nDe Lytse Heit en Mem wurdt fergees ferspraat yn in oplage fan 8000 eksimplaren fia it Taaltaske. It Taaltaske is in kadootsje fan de provins...


Archieven » Dienst der Hydrografie: Minuut- en Constructiebladen West-Indië » Inventaris nr. 150 | gahetNA\nHome » Collectie » Catalogus » Collectie » Archieven » Dienst der Hydrografie: Minuut- en Constructiebladen West-Indië » Inventaris nr. 150 Dienst der Hydrografie: Minuut- en Constructiebladen West-Indië » Inventaris nr. 150\n150, Curaçao. St. Jonsbaai. 1928 Schaal 1:4.000Opgenomen/samengesteld: CPIM


Frjentsjer, 5 oktober 1971.\nOan Boargemaster en Wethâlders\nMei't ik fan bitinken bin dat de Gysbert-Japicxpriis dit jier tige ûngelokkich fallen is, wol ik de útrikking derfan net bywenje.\nNeffens literaire kritearia hifke, komt ik wurk fan P. Akkerman net yn 'e bineaming foar de Gysbert-Japicxpriis, dat in literaire priis is, nét in treastpriis, oanmoedigingspriis, of in útkearing foar trou bodzjen en dreech úthâlden.\nDe Gysbert-Japicxpriis wurdt takend oan it wurk dat yn'e forroune fjouwer jier neffens it oardiel fan de jury de heechste eagen smyt. Dat ymplisearret dat der meardere wurken foar de Gysbert-Japicxpriis yn 'e bineaming komme kinne, en dat der dus skifte en forgelike wurde moat.\nIk moat dan konstatearje dat wurk fan moderne alluere en fan in ridlik literair nivo, ik tink oan It lyk wurdt oantaest (Piebenga) en De feestgongers (Wadman), troch de jury en de akkoart-geande Deputearren fan Fryslân eftersteld wurdt by slim tradisjoneel en pretinsjeleas proaza.\nHistoarysk sjoen bitsjut dat in tobekgong nei de tiid fan foar 1946 (proklamaesje-Schurer) en sels nei de tiid fan foar 1914/15 (Jongfryske biweging).\nLiterair-polityk sjoen bitsjut disse priistakenning de dea yn 'e pot.\nOfskrift fan it brief dat de redaksje ûntfong fan de winner fan de Gysbert Japicxpriis (proaza) 1968.


Gîte - Self Catering for rent in Baykalsk IHA 29638\n4 bedrooms Gîte - Self Catering for rent from 2 to 16 people in Baykalsk\nBaykalsk - Irkutsk Oblast (Russia) - Advert 29638\nMansion Town House in Baykalsk - Advert 29638 @CC\nMansion Town House in Baykalsk - Advert 29638\nHoliday lettings > Worldwide > Europe > Russia > Siberian Federal District > Irkutsk Oblast > Baykalsk > Residence and castle Rental #29638\n27766 / 39682 Adverts\nGîte - Self Catering - Mansion Town House Semi-detached, 2 floors, separate entrance\nView : Mountain, courtyard, forest, lake\nSetting : Spiritual, Quiet\nAdvert No. 29638\nMember #29638 - owner renting in IHA Holidays Ads from november 2014\nReviews about the Advert 29638\nМельницаAdvert 29638Baykalsk - Irkutsk Oblast - Russia\nAdvert details 29638\nParking : Parking uncovered : 5 internal, 7 reserved bay.\nAdvantages : Ski locker, sauna, steam bath, massage table, billiard table, 1 bike(s)\nInterior Mansion Town House with View: mountain, courtyard, forest, ...\nInterior layout : 4 Room(s), 4 bedroom(s), sleeping area, 3 bathroom, 3 WC, living room 323 Sq.ft., sitting room 215 Sq.ft., separate kitchen, dining room, cosy nook, mezzanine, tv room, patio\nGuest facilities : Fireplace, T.V., videoplayer, film collection, telephone, internet access, wifi, Hanging wardrobe, heated towel rail, partly air conditioned, central heating, electric heating, Curtains, burgular alarm, fire alarm\nAppliances : Crockery/cuttlery, kitchen utensils, electric kettle, crepe maker, electric cooker, micro-wave oven, refridgerator, freezer, iron\nExterior Gîte - Self Catering in Setting: spiritual, quiet\nOutside accommodation : Covered terrace 160 Sq.ft., balcony 32.5 Sq.ft., sunhouse 65 Sq.ft.\nOutside amenities : BBQ, chaise(s) longue(s), sand pit\nRates Calendar Availability Gîte - Self Catering in Baykalsk\nSeasons & Availability Mansion Town House in Baykalsk\nRates Mansion Town House in Baykalsk\nLeisure, Surroundings, Location Luxury House 29638\nLeisure Baykalsk - Irkutsk Oblast\nHORSE RIDING Irkutsk Oblast\nLeisure activities less than 20 km / 12 miles : Alpine skiing, cross-country skiing, ski-trekking, snowboarding, skidoo, bathing, banana boat, pathway, coastal/forest paths, hiking, dirt monster, boat trips, horse trecking, angling\nAttractions and relaxation : Restaurant, local craftshop, sauna, steam baths, health farm\nSurroundingsMountain - Irkutsk Oblast\nLocation AccessResidence and castle Baykalsk\nAccess routes Gîte - Self Catering 29638\nTrain station Baïkalsk\nBaykalsk, Irkutsk Oblast, Siberian Federal District, Russia\nCoach station Байкальск\nClose to Zun-Bayga, Stantsiya Baykal'sk, Stantsiya Angasolka, Mys Kolokol'nyy, Guba Mamay, Stantsiya Slyudyanka Vtoraya, Guba Tan', Shabartuy, Gora Kamni Shinikhtinskiye, Bezymyannaya, Bol'shaya Zazara, Il'cha, Gora Babkha, Stantsiya Glubokaya, Pereval Langutayskiye Vorota, Snezhnaya, Stantsiya Adrianovskaya, Bayga, Dzymkha, Bol'shaya Bystraya, Gora Kamni Shakhtanskiye\nPhotos Residence and castle 29638\nGîte - Self Catering rentals > Europe > Russia > Siberian Federal District > Irkutsk Oblast > Baykalsk > Residence and castle Rental #29638\nflat-apartments Rental 76138


Dining Room : Living Combination Fresh Kitchen New Combo Modern And Design Decor Black Set Small Pictures Of Tables Formal Decorating Ideas Chairs Table Latest Designs Spaces Sets Combined Bo Wallpaper ~ Acnenews\nDining Room Living Combination Fresh Kitchen New Combo Modern And Design Decor Black Set Small Pictures Of Tables Formal Decorating Ideas Chairs Table Latest Designs Spaces Sets Combined Bo\nHome ⟩ Dining Room ⟩ Kitchen Dining Room Combo ⟩ Living Room Dining Combination Fresh Kitchen New Combo Modern And Design Decor Black Set Small Pictures Of Tables Formal Decorating Ideas Chairs Table Latest Designs Spaces Sets Combined Bo\nPublished at Tuesday, March 26th, 2019 - 03:10:45 AM. Dining Room. By Yves Lefebvre.\ndining furnitureliving and dining room designkitchen and dining designlounge and dining room ideassmall dining room designdining room colorskitchen design with dining tableliving spaces dining room tablessmall dining area ideaslatest dining table designs 2016dinner roomliving spaces dining table\nComments of Living Room Dining Combination Fresh Kitchen New Combo Modern And Design Decor Black Set Small Pictures Of Tables Formal Decorating Ideas Chairs Table Latest Designs Spaces Sets Combined Bo\ndining room interiorinterior design for small living room and dining roomsmall kitchen dining roomdining room decor pictureskitchen eating area ideasdining table design ideascombined kitchen dining roomsmall living room dining roomliving spaces dining roomblack dining room setkitchen island and dining table combinationdining roomsmall living room dining room ideascasual dining room ideasinterior design for living room and dining roomdining room design ideasdining room designdining table imagesdrawing and dining room designdining room wall decordinner roomkitchen diner designsdrawing dining room designsdining room looksdining room stylesdining room designs for small spaceskitchen living room ideascombined kitchen and dining room designmodern dining room ideasliving and dining roomkitchen dining room colorsdining room table chairssmall dining room tablesmall kitchen dining room combodining room and kitchen combo


25mm x 52mm x 18mm Timken 22205ejw33c4-timken Spherical Roller Bearings - 22205ejw33c4-timken bearing\nHome>Products>Spherical Roller Bearings>25mm x 52mm x 18mm Timken 22205ejw33c4-timken Spherical Roller Bearings\n25mm x 52mm x 18mm Timken 22205ejw33c4-timken Spherical Roller Bearings\n25mm x 52mm x 18mm Timken 22205ejw33c4-timken Spherical Roller Bearings Warehouse offers car Single Seal closure type: parts and car 85000 RPM maximum rpm: accessories. We sell 25mm x 52mm x 18mm discount Spherical Roller Bearings online NTN BEARING USA CORP. as well as cheap machinery parts.\nWhat is 22205ejw33c4-timken bearing cross reference？\n25mm x 52mm x 18mm Timken 22205ejw33c4-timken Spherical Roller BearingsTechnology\nfinish/coating:: Uncoated closure type:: Single Seal maximum rpm:: 85000 RPM\nradial static load capacity:: 2.6 kN series:: 100 cage material:: Phenolic Resin\nD: 28 mm radial dynamic load capacity:: 4.75 kN contact angle:: 15 °\nfillet radius:: 0.3 mm Size (mm): 25mm x 52mm x 18mm\n25mm x 52mm x 18mm Timken 22205ejw33c4-timken Spherical Roller BearingsDetails\nTimken 22205ejw33c4-timken bearing Size Chart (mm/inches)\n25mm x 52mm x 18mm Timken 22205ejw33c4-timken Spherical Roller Bearings Cad Models


Koyo 23140RHAKW33 bearing | Bearing Online Store\nSKF 7317 BEGAF bearing in Mountain View\nskf 2×7212begbp bearing in Jaipur\nNTN 7234AC/DF bearing in Trinidad and Tobago\nNACHI 6005N bearing in Kenya\nNSK 32356 bearing in Pakistan\nNSK 6820ZZ bearing in Malang\nKOYO roller bearings 22340RHRW33. 23140RHAKW33. 23048RHAKW33 center of the outer ring raceway matches with the bearing center, the KOYO spherical roller\nbearing H,H bearings,NEUTRAL H,others H Size -ID*OD*thickness: Deep groove ball bearing: KOYO 23140RHAKW33+H3140 bearings\nimported nsk 54310 bearing o snr 2313 ntn fl683 koyo 7024cdb timken 442-s/432 ntn 6007 nsk 71904cdb skf 71932cd/df koyo 54310 koyo 23140rhakw33 ntn


Les Warega (Congo belge) - Price Estimate: $500 - $800\nThe Warega people of the Belgian Congo\nLes Warega (Congo belge)\nDelhaise, Charles Godefroid Félix François\nxx, 376 pp. Preface by Cyrille van Overbergh. With 8 plates from photographs, with multiple images; folding map; folding plan. (8vo) 24.3x15.5 cm (9½x6¼"), rebound in modern cloth with original front wrapper mounted on front cover. First Edition.,\nObservations of the Warega, or Lega, people of what is now the Democratic Republic of the Congo, written shortly after the Belgian forces fully occupied their territory and before the arrival of Catholic missionaries.\nLight rubbing and soiling to the original wrappers, a bit of darkening to contents, very good.\nThe Annals of Ireland, Translated from the Original Irish of the Four Masters.\nA Voyage Round Great Britain, Undertaken in the Summer of the Year 1813, and Commencing From the Land's-End in Cornwall, by Richard Ayton, With a Series of Views Illustrative of the Character and Prominent Features of the Coast\nNarrative of Travels and Discoveries in Northern and Central Africa, in the Years 1822, 1823, and 1824,...Extending Across the Great Desert to the Tenth Degree of Northern Latitude, and From Kouka in Bornou, to Sackatoo, the Capital of the Felatah Empire\nL'Histoire Naturelle éclaircie dans deux de ses Parties Principales. La Lithologie et la Conchyliologie


Usability en SEO Blog » blog archief » Social Media-Warum Social Media? (7/10)\n20. Oktober 2009 – 15:33\nOktober 20, 2009: Social Media in de vennootschap-in 10 Aandeel. Social Media Marketing in Social Networks. (1/10) | Usability en SEO Blog


Naked Sluts Pool-table Fingering Pajama Foam Party. | Beeg\nNaked Sluts Pool-table Fingering Pajama Foam Party.\n62K 78% Dirty Strip Club Girls VIP Party 14:58 HD\n15K 68% Horny girls dancing erotically in a club 08:48 HD\n14K 65% Hot girls dancing erotically in a club 08:09 HD\n33K 89% Rocker Sluts Naked Hot Tub Party 17:39 HD\n87K 75% Real Sexy Party Girls at the Nightclub & Beach Party - Comp. 15:04 HD\n94K 75% Real Wild Girls Wet Pussy Contest Pt.2 16:10 HD\n14K 74% A great night out on this bar crawl, sexy girls everywhere! 01:29 HD\n51K 70% Raunchy Pool Pussy Party 10:06 HD\n40K 85% Naked party chicks dancing 08:44 HD\n11K 68% Dirtiest Whore Competition 1 15:32 HD


Bricklayers in Clonmacfelimy, Lisnaskea, Enniskillen | MyBuilder.com\nFind local Bricklayers in Clonmacfelimy, Lisnaskea, Enniskillen\nMyBuilder has thousands of local and reliable Bricklayers in Clonmacfelimy, Lisnaskea, Enniskillen. We screen our trade members and every job is up for review. Post your job now to get quick responses from local Bricklayers in Clonmacfelimy, Lisnaskea, Enniskillen.\nLooking for Clonmacfelimy, Lisnaskea, Enniskillen based Bricklayers?\nSearch Bricklayers in Clonmacfelimy, Lisnaskea, Enniskillen\nBricklayer working in Clonmacfelimy, Lisnaskea, Enniskillen\nFirst, create a job listing for your bricklaying project. It's quick, easy and free - the first step to finding recommended bricklayers in Clonmacfelimy, Lisnaskea, Enniskillen.\nHaving met our recommended bricklayers in Clonmacfelimy, Lisnaskea, Enniskillen and read customer reviews, you're ready to decide which bricklayers to hire.


Opgelet! Spotbooking tijdelijk niet beschikbaar\nSpotbooking, onze digitale toepassing voor het aanvragen van innames op openbaar domein, is niet beschikbaar van donderdag 21 januari 2021 tot maandag 25 januari 2021.\nHet gemeentebestuur wenst je een gelukkig, liefdevol en bovenal gezond 2021 toe ...


Hoboken Schools: CONGRATULATIONS MR. FITZHUGH!!\nPosted by Hoboken Schools at 7:29 PM\nchang mang September 10, 2017 at 3:53 AM


Close modalAlternate Image 1 Selected - Halogen® Pleat SkirtAlternate Image 2 - Halogen® Pleat SkirtAlternate Image 3 - Halogen® Pleat SkirtAlternate Image 4 - Halogen® Pleat SkirtAlternate Image 5 - Halogen® Pleat SkirtAlternate Image 6 - Halogen® Pleat SkirtAlternate Image 7 - Halogen® Pleat Skirt0 ReviewsWrite a ReviewWrite a review for a chance to win a $500 gift card. See details.FacebookSharePin It+ Moreclose popoverTwitterTweetg+ShareWe're Price Matching!Halogen®Pleat SkirtItem #628236Product not availableHideDetails & CareContrasting dots charm a flattering skirt shaped by soft pleats below the partially elasticized waist.18 1/2" length (size Medium).Back zip closure.Front pockets.Fully lined.Polyester/spandex; dry clean.By Halogen; imported.Point of View.Back to topReviewsPleat SkirtWrite a Review0 ReviewsWrite a review for a chance to win a $500 gift card. See details.Close modal


Home » Interior » Dining Room Table Seats 12 » Dining Room Table Seats 12 Fantasy Large Wayfair For 2\nDining Room Table Seats 12 Lovely Round Ideas On Foter Intended For 1. Dining Room Table Seats 12 Elegant Tables That Seat For Sale Extra Large And Also 19. Dining Room Table Seats 12 Desire Best Seater Square Seat And Also 0. Dining Room Table Seats 12 Desire Extendable Formyouropinion Com. Dining Room Table Seats 12 Cozy Large For Ivychallenge Com Regarding 9. Dining Room Table Seats 12 Fantasy Large Wayfair For 2. Dining Room Table Seats 12 Beautiful Baigroup Info 8. Dining Room Table Seats 12 Amazing Greenapplesales Co Intended For 6. Dining Room Table Seats 12 Comfortable Round Ideas On Foter Pertaining To 15. Dining Room Table Seats 12 Awesome Exquisite White Regarding 5. Dining Room Table Seats 12 Stylish Large For Ivychallenge Com Regarding 7. Dining Room Table Seats 12 Desire 17 Best Ideas About Antique Tables On Pinterest With Regard To 10. Dining Room Table Seats 12 Property Extendable Thehhlifestyle Co For 16. Dining Room Table Seats 12 Fantasy For Big Family HomesFeed Pertaining To 3. Dining Room Table Seats 12 Attractive Seat Pollodecampo Com In Addition To 11. Dining Room Table Seats 12 Beautiful Dimensions Lightspeedweb Co As Well 18. Dining Room Table Seats 12 Large Wayfair For 4. Dining Room Table Seats 12 Invigorate Trestle Salvaged Wood Extension 10 Regarding 17.\nRelated Tags: #dining room table seats 12 people #dining room table seats 14 #dining room table seats 10 knoxville tn #dining room table seating 12 #black dining room table that seats 12 #black dining room table seats 12 #dining room table seats 12 #dining room table sets that seats 12


MIG:Athens Stock Quote - Marfin Investment Group Holdings SA - Bloomberg Markets Bloomberg the Company & Its ProductsBloomberg Anywhere Remote LoginBloomberg Anywhere LoginBloomberg Terminal Demo Request Bloomberg\nBloomberg Anywhere Remote LoginDownload SoftwareService Center MENU Homepage Markets Stocks Currencies Commodities Rates + Bonds Economics Magazine Benchmark Watchlist Economic Calendar Tech U.S. Global Startups Bloomberg Technology TV Gadgets With Gurman Digital Defense Studio 1.0 Focus On: Infrastructure Pursuits Cars & Bikes Style & Grooming Spend Watches & Gadgets Food & Drinks Travel Real Estate Art & Design Brilliant Ideas Politics Global Risk Briefing How We’ll Know if Trump Is Making America Great Again Tracking Trump’s Web of Conflicts GOP’s Health Plan: Tracking Key Changes One Amendment at a Time Kim Jong Un’s Big Nuclear Push Is Closing In on America Opinion View Gadfly Businessweek Subscribe Cover Stories Opening Remarks Etc Features 85th Anniversary Issue Behind The Cover More Climate Changed Video Series: Ventures Graphics Billionaires Game Plan Small Business Personal Finance Inspire GO The David Rubenstein Show Sponsored Content Bloomberg About The Company Sign In Sign In Subscribe to Businessweek Error: Could not add to watchlist. X + Watchlist Marfin Investment Group Holdings SA MIG:GA Athens 0.19EUR 0.01 3.78% As of 10:19 AM EDT 5/25/2017 Open 0.18 Day Range 0.18 - 0.20 Volume 3,067,871 Previous Close 0.19 52Wk Range 0.10 - 0.22 1 Yr Return 7.87% Before it's here, it's on the Bloomberg Terminal.


Filter by:Ecosystem Assessment > Biodiversity Indicators > BINUEcosystem Assessment > Habitats > WetlandsProtected Areas > Protected Area CategoriesEcosystem Assessment > Biodiversity Indicators > BIP 2010Protected Areas > AboutProtected Areas > Monitoring Protected Areas Add filters:Biodiversity, Biomass and Food SecurityBiodiversity SciencesModellingBusiness, Biodiversity and Ecosystem ServicesClimate Change and BiodiversityImpactsMitigationBioenergyCarbon & Biodiversity MappingUN-REDDRestorationAdaptationEcosystem AssessmentBiodiversity IndicatorsBINUBIP 2010RamsarGLOBIOBiodiversity AssessmentGBO-3ESPABiodiversity AtlasesRegional and National Capacity SupportEcosystem Services & ValuationTEEBHabitatsDrylandsForestFreshwaterMountainsPolarWetlandsIntl. Environmental Policy ProcessesBiodiversity and Poverty ReductionSustainable useInformaticsData managementSpatial analysisInternational Policy and StrategyMEAsMarine Assessment and Decision SupportCoralsCold-water CoralsCoastal EcosystemsDeep-Sea BiodiversityHigh SeasInvasive SpeciesMangrovesSeagrassProtected AreasAboutWorld Database on Protected AreasProtected PlanetUN List of Protected AreasProtected Area CategoriesIABINUNESCO World Heritage Sites ICCAsMarine Protected AreasTransboundary Protected AreasEcological CorridorsIABINMonitoring Protected AreasManagement EffectivenessProtected Area IndicatorsSpeciesCITESEU Wildlife Trade RegulationsCMSSpecies InformationAnimalsBirdsMammalsGreat ApesPlantsTreesAbout UNEP-WCMCPolicies UNEP-WCMC does not assert any intellectual property rights in the data made available to it by data providers.Access to UNEP-WCMC datasets is provided on the understanding that you read and consent to be bound by the Terms and Conditions set out in the policies below. Home


Starbucks, Sarasota - Restaurantbeoordelingen - TripAdvisor\nNr. 4 van 36 Koffie en thee in SarasotaNr. 282 van 778 Eetgelegenheden in Sarasota\nTelefoonnummer: +1 941-388-2625


linda pijman (LindaLenD) on Pinterest\nBaby Shower BoysSoap DispenserBaby ShowerMaxisForward\nKraamkado jongetje, Maxi - Cupcake van jongens kleding, sokjes en spuugdoekjes. Baby Shower boy present. Meer Info: https://joleenskraamcadeaus.wix.com/kraamcadeau#!product/prd1/3006407261/maxi-cupcake\nKids RoomsBoy RoomsBedroom BoysIkea HacksArt KidsKids STeenager RoomsAutomotive ArtMilkshakeThemed RoomsSelfmadeCarsFor ChildrenCool StuffDeco ChildGiftsChild CraftNurseriesChamberManagerial StaffCarBaby ThingsForward\nSanta Hand OrnamentSanta Handprint OrnamentChristmas IdeasChristmas OrnamentsOrnaments IdeasKids Christmas CraftsFather ChristmasDiy Christmas DecorationsHoliday CraftsChristmas DecorationsDiy ChristmasMuralsCool CraftsGardensUsSalt DoughChildren ActivitiesMy PassionForward


Gephyrocharax martae - Literature - Encyclopedia of Life\nWeitzman, S.H. 2003. Glandulocaudinae (Characins, tetras). p. 222-230. In R.E. Reis, S.O. Kullander and C.J. Ferraris, Jr. (eds.) Checklist of the Freshwater Fishes of South and Central America. Porto Alegre: EDIPUCRS, Brasil.


Laptop Yoga 14 80JH0035GE W8.1 - COMPUBOX PERÚ | Tecnología al alcance de tus manos!\nEste producto: Laptop Yoga 14 80JH0035GE W8.1 - S/. 3,485.00\nLaptop WiFi CX61 2QF 15.6″ 4210M - S/. 2,299.00\nClear View Cover Case to Galasy 2016 Pink - S/. 248.00\nS/. 6,032.00 Por 3 Producto(s)\nSe el primero en comentar “Laptop Yoga 14 80JH0035GE W8.1” Cancelar la respuesta


Assassinscreedodyssey Gifts & Merchandise | Redbubble\nassassinscreed assassinscreedodyssey kassandra mercenary deimos odyssey acodyssey greece ubisoft\nKassandra - Assassin's Creed Odyssey Classic T-Shirt\naco, assassinscreed, kassandra, odyssey, assassinscreedodyssey\nInfiltrating the Cult Sticker\nassassinscreed, assassins, creed, odyssey, assassinscreedodyssey, adrestria\nAdrestria Sails Spiral Notebook\nassassinscreedorigins, assassinscreed3, assassinscreedmovie, assassinscreedunity, assassinscreedodyssey, assassinscreedsyndicate, assassinscreedblackflag, assassinscreedvalhalla, assassinscreedgames, assassinscreedallgames, assassinscreedaltair, assassinscreedatlantis\nAssassin's Creed premary Tri-blend T-Shirt\nkassandra, alexios, deimos, mistios, arlieopal, arlie, opal, greek, babe, aco, assassinscreed, assassins, creed, odyssey, assassinscreedodyssey, ikaros, game, greece, watercolor, watercolour, assassin, sparta, spartan\nHusky Inktober 2019 Tapestry\nassassin screed, ubisoft, assassinscreedodyssey, playstation, gaming, assassinscreedorigins, gamers, kassandra, ac, ezioauditore, assassinscreedsyndicate, assassinscreedunity, assassin, connorkenway, alexios, assassinscreedbrotherhood, assassins edwardkenway, assassinscreedblackflag, ubisoftgames, acodyssey, jacobfrye, assassinscreedrevelations, assassinscreedvalhalla, valhalla, viking, vikings, acvalhalla, likeaviking, creed\nAssassin's Creed - Valhalla Throw Blanket\nT-shirts, stickers, wall art, home decor, and more featuring designs by independent artists. Find Assassinscreedodyssey gifts and merchandise printed on quality products that are produced one at a time in socially responsible ways. Every purchase you make puts money in an artist’s pocket.


Petear sûnder Van der Velde | Omrop Fryslân Skip to main content\nPetear sûnder Van der Velde 24 maaie 2013 - 21:47\n0 reaksjes Earefoarsitter Riemer van der Velde\nBy it ferfolchpetear tusken SC Hearrenfean foarsitter Robert Veenstra en Riemer van der Velde, sit de earefoarsitter net oan tafel. Ofrûne wike wie der in earste moeting om it konflikt tusken beiden de wrâld út te helpen. Doe is besletten dat der in ferfolchpetear komt en dat is takom woansdei. Van der Velde hat mei syn twa fertrouwenspersoanen, Sjoerd Feenstra en Jan Harmsma, it earste petear evaluearre en is ta de konklúzje kaam dat hy it twadde petear oan him foarby gean lit. Feenstra en Harmsma sille foar Van der Velde it wurd dwaan.\nRobert Veenstra is wol by it petear oanwêzich.\nKorreksje meldeLês foarTrefwurden: fuotbalSC HearrenfeanRobert VeenstraVan der VeldeView the discussion thread.Diel dit berjocht op: 24-05Miljoenen foar suvelûnderwiis 24-05Hûnderten banen yn suvel Besjoch ek...


Weppers woansdei 27-3 – SDS\nWeppers woansdei 27-3\nWeppers tiisdei 26-3\nGjin trainen D3\nI.v.m. de flinke hoeveelheid afmelders vanmiddag geen trainen voor D3.\nProgramma sneon 30 maart\nKommende sneon steane der wer aardich wat fuotbalwedstriden op it programma. Hooplik geane se allegear troch. It programma sjocht der no noch sa út.\nYn de maaie-fakansje sil der by SDS in Pupillen-skiedsrjochterkursus wêze. Jûn mear hjiroer.\nEfkes Balje op Goedfreed\nIt Efkes Baljen giet freed gewoan troch. En omdat it oantal fan 5 fan ferline wike nei 10 moat, kundigje wij it no alfêst mar oan. 19.30 oere en it is hielendal net kâld.\nÎt liket ús ferstannich dat Marco Hoekstra net oan de fuotbaltoto meidocht. Hy siet der namelijk al wat neist mei de foarsizzing fan de datum fan it earste ljipaai. Derneist kinne je de toto net hieltiten wer feroarje (klik hjir).\nSDS E3 mei nije wike op jûn ynhelje tsjin Makkum E2. Sy wurde nije wike woansdei om 19.00 yn Makkum ferwachte.\nIen opsje om Marco Hoekstra op te folgjen as trainer fan SDS 2 falt al ôf. Ald-trainer fan SDS 1 Gerlof-Jan Sloterdijk wurdt trainer by SC Lions ’66 2(sjoch hjir).\nDe sealfuotballers fan SDS 1 binne jûn frij, dus dan moatte wy mar nei de sealfuotballers fan it Nederlâns team sjen dy ’t it om 20.30 yn de EK-kwalifikaasje opnimme tsjin Wyt-Ruslân yn Rotterdam. Jim kinne de wedstryd hjir sjen.\nWat dinkjes yn dizze promo foar Aaipop 2013 komme ús bekend foar. It sil de fuotballers fan C2 bekend foarkomme, mar ek de ferdigeners fan SDS 2(klik hjir).\nSpesjaal foar Ayanle: Luis Suarez!


Best Autumn HD Wallpaper for Mobile and Desktop | Whatsapp pics\nBest Autumn HD Wallpaper for Mobile and Desktop\nautumn images free autumn season pictures beautiful autumn images fall images fall leaves images clip art fall foliage pictures free autumn pictures wallpaper autumn leaves wallpaper hd\nWe have the Best Autumn HD Wallpaper for Mobile and Desktop collection that we select very carefully from all over the world for you.\nThese Best Autumn HD Wallpaper for Mobile and Desktop are best suitable for the screen of your desktop and Mobile.\nAutumn Season Pictures\nBeautiful Autumn Images\nFall Foliage Pictures Free\nWhatsapp pics: Best Autumn HD Wallpaper for Mobile and Desktop


Eat. Play. Shop.: Eat. @ Nitro Lab\nDenise Ho March 12, 2015 at 12:05 AM\nIts good .. I went there before I left .. so delicious


Wurkstraf foar Fritz Korbach | Omrop Fryslân (advertinsje)\nWurkstraf foar Fritz Korbach 03 des 2008 - 17:23\nAld-fuotbaltrainer Fritz Korbach mei 18 moannen net mear autoride en hat boppedat in wurkstraf fan 42 oeren krigen. Dat hat de plysjerjochter woansdei bepaald. Op 22 desimber 2007 waard Korbach troch de plysje yn 'e auto betrape mei seis kear mear alkohol yn syn bloed as tastien. Korbach is earder ek al feroardiele foar it riden mei in slok op. De rjochter warskôge Korbach dat hy by in folgjende kear in finzenisstraf riskeart.\nKorreksje meldeTrefwurden: argyfLês foarView the discussion thread.Diel dit berjocht op: 03-12SC Hearrenfean tsjin SC Braga 03-12Wurkje oan dream Andriesen Besjoch ek...


Clemenstsjerke moat mooglik langer wachtsje op de toer | Omrop Fryslân (advertinsje)\nClemenstsjerke moat mooglik langer wachtsje op de toer 28 mrt 2016 - 22:22\n0 reaksjes Nederlands Weropbou ôfbaarnde Clemenstsjerke It Amelân - Foto: Clemenstsjerke It Amelân yn weropbou\nIt is noch mar de fraach of de Clemenstsjerke op It Amelân tiisdei syn toer weromkrijt. Troch de hurde wyn kin it spektakel mooglik net trochgean. De tsjerke baarnde trije jier lyn folslein ôf. De fersekering kearde 3,2 miljoen euro út foar de weropbou. Mei fûnsen en donaasjes is der jild oer foar ûnder oare isolaasje en flierferwaarming. It weromsetten fan de toer soe in hichtepunt wêze yn it trajekt, en der wiene in protte minsken útnoege foar it momint. De festiviteiten binne no ôfsein. Oft it wurk trochgean kin moat noch besjoen wurde.\nLês foarKorreksje meldeTrefwurden: ClemenstsjerkeIt AmelânView the discussion thread.Diel dit berjocht op: 29-03Fibula fan Dokkum krijt plak yn it Fries Museum 28-03In jier Skanomodu: tûzen besikers yn 'e moanne Besjoch ek...


Category:advertisements | ¿eX-whY? AdVenture Delivers the Excellence that YOU Demand!!


Alienware 17 R4 CPU Graphics Cooling Fan/Heatsink 4RFW1\nPart Number/SKU: 4RFW1\nAlienware 17 R4 CPU / Graphics Cooling Heatsink Fan Assembly for Nvidia GTX 1080 - 4RFW1 w/ 1 Year Warranty\nQuantity: of 13 available / sold 22\nGenuine Dell original CPU Heatsink and Fan Assembly for the Alienware 17 R4 Gaming Laptop / Notebook with Nvidia GeForce GTX 1080. Includes Both CPU and Graphics Cooling Fans.\nDell Part Number: 4RFW1, 04RFW1\nAlienware 17 R4 with Nvidia GTX 1080\nPart Number 4RFW1\n4RFW1 - Gently Used