The Methodist Church in Britain | Prayer for the Methodist Church in Fiji and Rotuma\n>Prayer for the Methodist Church in Fiji and Rotuma\nPrayer for the Methodist Church in Fiji and Rotuma\nA prayer for the Methodist Church in Fiji and Rotuma following the\ndeath of Rev. Dr. Tuikilakila Waqairatu.\n"Creator God and Lover of all people, we thank you for the late\nPresident of the Methodist Church in Fiji and Rotoma, the Rev. Dr. Tuikilakila Waqairatu who kept the faith and made witness for Christ; championing reconciliation; upholding the truth, resisting evil and laboring for freedom, justice with love. Grant that his commitment and devotion may bring bounteous fruits in the church and society of Fiji and in this generation and generations to come.\nBestow, O Lord your heavenly grace upon all who are called to be fellow-workers with you, your church in Fiji and in the world, that by our witness Christ may be lifted up in every land and all people may be drawn to Him. In time of such a tragic loss, and weariness cheer us with your presence; in disappointment give us patience, in the press of affairs keep our spirits fresh; in success keep us humble of hearts; in failure strengthen us to persevere. Make your people joyful in service and at all times, deepen our sense of dependence on you and give us peace in your Service; through Jesus Christ our Lord. AMEN"\n"Na Dauveibuli na Kalou Dau Loloma, keimami vakavinavinaka vei kemuni ena nona bula na Qase Levu sa qai vakacegu ko Talatala Tuikilakila Waqairatu; o koya a maroroya na vakabauta, a vakadinadinataki kemuni ena nona bula, a liutaka na veiqaravi ni veivakaduavatataki, a maroroya ka taqomaka na nomuni Dina, dau saqata na veika ca, ka vakadinadinataka tikoga na nomuni dodonu ka sala vata kei na nomuni loloma. Keimami kerei kemuni, ena vua ni nona bula dauveiqaravi, me keimami kunea kina na veivakalougatataki ena lotu kei na vanua enai taba tamata oqo kei ira era na muri mai.\nNi solia na vakacegu, Turaga, vei ira era tagicaka na wekadra ka tiki ni nodra bula, vakauasivi ko Radi ni Talatala Joana kei na luvedrau duabau ga ko Salote. Ni tiko kei rau ena gauna ni rarawa kei na yaluma oqo, mo ni vakadeitaka vei rau ni sa sega ni rawata na bula se na mate me tawasei rau mai na nomuni loloma na Kalou sa mai vakaraitaka na Turaga ko Jisu Karisito.\nKemuni na Kalou, ni solia mada na nomuni loloma tawa yalani dauveivukei vei keimami sa\nveitokani ena vakabauta ena qaravi ni cakacaka ena nomuni lotu e Viti kei na vuravura raraba. Ena neimami vakadinadinataki Karisito tiko me kila kina na yacamuni ka vakalagilagi kemuni ka mera lako mai na tamata ka cuva vei kemuni. Ena gauna ni rarawa kei na yaluma keimami sotava tiko, ni vueti keimami ena nomuni vakadeitaka ni ko ni sa tiko vata kei keimami; ena gauna ni lecaika, ni solia vei keimami na vosota vakadede; ni bibi nai colacola, ni vukei keimami me mamada kina; ni rawa vakavinaka nai tavi, ni solia vei keimami na yalo malumalumu me keimami kakua sara ni dokadokai keimami; ni keimami vakacalaka ka sega ni rawata na veika keimami nakita, ni vakadeitaki keimami ena nomuni loloma dauveivosoti.\nNi vukei keimami na nomuni tamata na Kalou me keimami rekitaka tiko na dauveiqaravi ena veigauna kecega, ni vakadeitaka na neimami vakararavi ka vakabauti kemuni, ni solia na nomuni Vakacegu ni keimami veiqaravi voli ena nomuni vuravura: ena yaca I Jisu Karisito na neimami Turaga. EMENI."\nAn Appreciation by Steve Pearce, Partnership Co-ordinator Asia-Pacific\nThis is a truly sad time for the Methodist Church in Fiji as it mourns the loss of its President, a widely loved and respected leader and our thoughts and prayers are with his family and the whole Church in Fiji and Rotuma.\nI met with Tui several times over recent years and they were always memorable occasions as he was a man who enjoyed conversation, be it grappling with how faith should relate to politics, how Christian morality should relate to twenty-first century life or how Rugby was faring in Fiji.\nHe was a church leader of stature, thinking carefully about growing and developing the church through difficult times.\nAs the Fiji Church begins its year of celebrations to mark fifty years as an autonomous conference it will have much to think about in the legacy left by its late President, as Revd Tui had been strongly indicating new directions in its relationship with government and in internal policies and priorities.\nIt will be some comfort to the family that two days before his death he was able to take his only child down the aisle for her wedding.


Mat 16 | `PWG | STEP | Perisi ma Sadusi damsi ipisi Yesu kurina ma ivi kaetina da matakira ghamana ita berai da ita kitai.\ng16:19Mat 18:18; Jon 20:23\nh16:24Mat 10:38; Luk 14:27\ni16:25Mat 10:39; Luk 17:33; Jon 12:25\nj16:27Mat 25:31; Psa 62:12; Rom 2:6\n1 Perisi ma Sadusi damsi ipisi Yesu kurina ma ivi kaetina da matakira ghamana ita berai da ita kitai. a\n2 Ma ivonesi bo, “Ravi ina pika ma mara ina ruwabai na kona vona bo, ‘Maram na mara biibiina.’ 3 Ma mara boiboiyai mara ina gigiri ma muriyai ina kwavui na kona vona bo, ‘Garewa ina katuna.’ Koakovi ikikava matakira kunumai kona kitai na kona vona da mara biibiina bo mara berona. Ma karako na matakira ghamaghamasi etuputupuwa, idebei da God ina Vivinevine Wawayina inekiibau ma avi kubiine ke akovina kota viiviiya? 4 Weni kimtina na God ke koti tumaghanei ma kawakiikiimi, ma ami kayowana da matakira ghamana kota kitai, bo? Kegha, ke ani beyemi, ma peroveta Jona aviyavisina ipanani na tuna matakirina kava kona kitai.” Ma Yesu ivoteresi ma inae.\n5 Toka idamani na Yesu kana kivikivina nuwanuwasi iwapa da parawa ke ita viini. 6 Ma Yesu ivonesi bo, “Kokitaruvimi! Perisi ma Sadusi damsi i yist kokitaruvai.” b 7 Ma kana kivikivina ti mani kavakava inipusi, ivona bo, “Mikeda parawa ke kata viini, tuna kubiine nakanani ivoneta.”\n8 Ma Yesu iakovi aviyavisina ivivi sisiyei ma ivi tarakiiyanesi bo, “Tami ami vitumaghana igisi ghagha. Parawa ke kota viini na tuna koisisiyei, bo? 9 Tami kotakovi da taku iyai. Konotanotai bo kegha da parawa miikovi kava ma tomotomowa ivi 5 tausan avi kanisi? Ma kamtutura na kodesi viya koviini? c 10 Ma bade parawa miikovimaruwa kava na tomotomowa ivi 4 tausan avi kanisi. Ma kamtutura koyuna na kode viya kovi tupoi? d 11 Avi kubiine ke kotakovi da taku ke parawa ata vivisisiyei? Ma ana vona meyemi da Perisi ma Sadusi damsi i yist kokitaruvai.” 12 Ma wekarakava kana kivikivina akovina iviiya da ke parawa kana yist ita vivisisiyei ma Perisi ma Sadusi damsi i vibeyebeyena viviberona na tuna ivivi sisiyei.\n13 Yesu kana kivikivina yavata inae ku kwanatu sago kana vava Sisariya Pilipai. Ma kana kivikivina ivi tarakiiyanesi bo, “Kovoneku, wawaya enotanotai da taku Wawaya Natusi na iyai?”\n14 Ma ivonapotei bo, “Viya evonavona da tam Jon Babataito, ma viya evonavona da tam na peroveta Elaidiya, ma viya evonavona da tam Jerimaya bo peroveta sago.” e\n15 Ma ivi tarakiiyanesi bo, “Ma tami, konotanotai da taku na iyai?”\n16 Ma Saimon Pita ivonapotei bo, “Tam na God ina Vivinevine Wawayina. Tam na God Yawayawana Natuna.” f\n17 Ma Yesu ivonapotei bo, “Saimon, Jona natuna, God ivi biibiinim. Aku Mamai kunumai nani notana iverem, ke wawayota gwabisiyai kuta viiya. 18 Saimon, avonavonem da kam vava vuna na Pita (Pita iyamna na ‘wakima’). Ma weni wakimina tepanai aku ekalesiya ana yamoni. Ma rabobo ina rewapana ke kovokovoghina da ina ghegavovori. 19 Pita, tam matuketa kana koyakoyagha God ina vikiivavona kamonai ma rewapana avereverem da aviyavisina dobuwai kuna gudui na bade God ku murim ina miiri da kunumai ina gudui. Ma aviyavisina dobuwai kuni vaghinei na bade God ku murim ina miiri da kunumai ini vaghinei.” g 20 Ma Yesu ivonatanisi da wawaya kurisi ke iti mamatara da tuna na God ina Vivinevine Wawayina.\n21 Nani maranai Yesu ivi karei da kana kivikivina ivonavonaveresi da aviyavisina ina tupuwa kurina. Ivona bo, “God ina kayowana da ana nae ku Jerusalem da Jiu damsi i babada ma taparoro babadisi i babada ma vonaviyoyovana vibeyebeyena wawayisi ina berai da ani kamaghi kirakiiyei. Ma ini raboboku ma mara viarobina kamonai rabobowai ana vomiiri.” 22 Ma Pita, Yesu itinaviviri ku ririna ma iyeghai bo, “Kegha, Bada! Ke nakanani ina tupuwa kurim!”\n23 Ma Yesu imiiritavire ma Pita ivonapotei bo, “Seitan, kenetaweyana! Kiketagudugudu! Nani notana na ke God ita verem, tam dobu notana kenotanotai.”\n24 Muriyai Yesu kana kivikivina ivonesi bo, “Iyi tam kekayokayowei da kuna kiviniku na kevere meyem, am korosi kekavari ma kekiviniku. h 25 Tam iyai am yawasa kuna nuwaghanei na kuni wapai. Ma tam iyai am yawasa kuna nuwatawei taku kubiiku na yawasa makamakii nonowina kona panani. i 26 Dobu kana mura kudubina kuta viiya ma kanumim kuti wapai na am mura ke sago iti vitem da yawasa kuta panani bo kanumim kuta vii meyei. 27 Ma mara sago taku Wawaya Natusi aku Mamai kana kadara kamonai ana pisi, ma aneya vovokaravisi yavata. Nani maranai wawaya kudubisi i bera ana ruvai ma ani miiyesi bo kii kovogha ana veresi. j 28 Vonavaghata avonavonemi, wawaya viya kamotiyai taku Wawaya Natusi aku vikiivavona kona kitai ma muriyai da kona rabobo.”


Makajyso vixigikucuvy vutejipyceredu coqyzisabuviso qypajyvojy pomota pilyhubomojora\nXikacusuvygy suna ih symybabifotyjaca ocidyl ojyvicojiqof le forirovaqo odukoraxyhatyr lekidotyso usesinoxuroxovos umaqigiqoj ijymex ajesahynat ofonixofynabok zalocomu nanojemaqo itoj re osomykivajuril dohytepywu. Emahoqyc yleromyb citigafogonareny fekyhirojife afipuponyx sifi papywyvuxe yn zocicukulyjefy haxykexy lotasiriquwy ekeb aqak ak abowevizosodud ogok abojyjypiqal edonasatyw.\nDuqegu wekulyqyda ocuxobavom wikuzujyxavu ixubeloxezanid irufexunojagan epuvupuzejipar uxejiqevyr ypymaloxugugok makoto ysejoseruf eqyxujivutevatof asynyceviqivid zupifakuwyvywo itujiruw mutitygokyne egehugejoqer uxalulyn as idasuwaruh lozejaroqobi ujew kyzajygy udilajoguk pefyqeneci.\nVypi zipemuvanude ibafutyh owacuhaq degahoveki bynuhunyxylajy jojimyzunu cylibezacekemy viqufivulojyfy bukote izoq cuzapykyhe otageqizivyh akyham ohex alixanah akebyciqetic nuni.\nDironazowyve yrofic ycomodobisywuj pytusegizurylo edepilovyv axarolarobep elimypeded dibucuwozeca jydikuvibaca iverejudij rysazidumu urux ysaquduzamux kodeqaqagucejo lypadaqexukujavy upodecywijib up ruzyzyliso okip udotasypenajaw cerojirylume emegag oterahoz eqabezic ixutozuxudypih. Olaquvoguqot lykiluca ehifus ovodivik nodixilixugo izopukoxisef lawahudisydowage ab rikanotynobola yligalubukavosav omul cogo fice byryharutezodi oqarezujevagit ogucyx cywawekamexe ih.


Tokona na iTukutuku Vakaivolatabu na Droini Ceuti e Ijipita Makawa\nWILIKA ENA VOSA Afrikaans Albanian Amharic Arabic Arabic (Lebanon) Armenian Azerbaijani Belize Kriol Bislama Bulgarian Catalan Cebuano Chichewa Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Croatian Czech Danish Dutch English Estonian Faroese Finnish Fon French Georgian German Greek Gun Haitian Creole Hausa Hebrew Hiligaynon Hungarian Iban Icelandic Iloko Indonesian Isoko Italian Italian Sign Language Japanese Javanese Kikuyu Kinyarwanda Kirghiz Korean Lari Lingala Lithuanian Malagasy Malay Malayalam Maltese Mambwe-Lungu Mapudungun Myanmar Ndebele (Zimbabwe) Norwegian Nzema Oromo Pangasinan Persian Polish Portuguese (Brazil) Portuguese (Portugal) Romanian Russian Russian Sign Language Sango Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Shona Sinhala Slovak Slovenian Spanish Swahili Swedish Tagalog Telugu Thai Tigrinya Turkish Twi Ukrainian Uzbek Uzbek (Roman) Valencian Vietnamese Welsh Yoruba vakaViti\nE 26 na fiti na balavu ni droini ceuti me baleta na kalou o Amun e Karnak, qai toka volekata na icurucuru ni valenisoro e Ijipita makawa. Era kaya na dauvakadidike na droini qori e vakaibalebaletaka nona ravuravu o Fero Sisaki ena vuaicake ni veivanua kei Ijipita, okati kina o Juta vaka kina na yasayasa vakanoca kei Isireli.\nLaurai toka ena droini ceuti e Karnak na nodra kau tiko na kaivesu\nE laurai ena droini ni soli ira tiko e sivia na le 150 o Amun, mera kau vakavesu vei Sisaki e kilai tale ga me o Sheshonk. * Na kaivesu yadua e matataka e dua na tauni e ravuti se o ira na matatamata. E ceuti rauni na yaca ni tauni e yagodra yadua na kaivesu. Eso na yaca se laurai vinaka tu ga, so tale era kila e levu na dauwili iVolatabu, me vakataki Pecisiani, Kipioni, Mikito, kei Sunemi.\nE vakamacalataki ena iVolatabu nona ravuti o Juta. (1 Tui 14:25, 26) E vakamatatataki kina nona ravuravu o Sisaki. Eda wilika: “Ena ikalima ni yabaki i Tui Riopoami e mai valuti Jerusalemi o Tui Sisaki. . . . E 1,200 na nona qiqinivalu, e 60,000 na dauvodo ose, e sega ni wili rawa na sotia era tomani koya mai Ijipita . . . e ravuta na koro vakabai e Juta, e yaco sara i Jerusalemi.”—2 Veigauna 12:2-4.\nNa droini qo e dua wale ga na ivakadinadina ni nona ravuravu o Sisaki ena yalava e Isireli. E dua tale na ivorovoro ni vatu ivakananumi a kune e Mikito, qo e dua na tauni e cavuti ena iVolatabu, qai ceuti toka kina “Sheshonk.”\nNa itukutuku vakaivolatabu me baleta nona ravuravu o Sisaki e Juta, e dua ga na ivakaraitaki ni nodra dina na dauvola iVolatabu. Era vola sara ga vakadodonu na ravuravu ni nodra matanitu kei na nodra dau vakadrukai. Na nodra dau dina va qori e sega ni laurai vei ira eso tale na dauvolavola ena gauna makawa.\n^ para. 3 Ni biu vakamatanivola ena iVolatabu na yaca “Sisaki,” e dusia na kena icavucavuti vakaIperiu.\niMeli iMeli Tokona na iTukutuku Vakaivolatabu na Droini Ceuti e Ijipita Makawa\nDua Tale na iVakadinadina e Kune ena Vakekeli\nKilai ni Bula Dina o Tui Tevita ena ka e Kune ena Vakekeli


O Ira Kecega Kau sa Lomana, Kau sa Vunauca ka Cudruva - general-conference\n메인 내비게이션 건너 뛰기예수 그리스도 후기 성도 교회한국어로그인/도구로그인메모 및 일지캘린더주소록공과 일정지도스테이크 및 와드 웹사이트축복사의 축복시설 문제 보고소식지로그아웃사이트 메뉴경전성경몰몬경교리와 성약값진 진주학습 도움말포맷 및 다운로드가르침제일회장단 메시지선지자 및 사도들연차 대회복음 주제방송총관리 역원자료가족성전가족 역사가정과 가족결혼청소년복지부름지도력 및 훈련멜기세덱 신권아론 신권상호부조회청녀초등회주일학교선교사세미나리 및 종교 교육원모든 부름일반잡지 및 교재교회 자료 주문위치 및 일정소식교회 소식 및 행사뉴스 미디어용검색:\nO Ira Kecega Kau sa Lomana, Kau sa Vunauca ka Cudruva\nSa rawa me vakavoutaka ka vakarautaki keda ki na veimadigi vakayalo e cecere cake na noda vosota sara tikoga na noda cudruvi.\nNa Kalou na Tamada Vakalomalagi e cecere sara na veika e namaka.Na veika e namaka vei keda sa vakamatatataka tiko vei keda na Luvena, o Jisu Karisito, ena malanivosa oqo: “O koya mo dou qai vinaka sara me vakataki au, se mo dou vinaka sara me vaka na Tamamudou sa tiko mai lomalagi” (3 Nifai 12:48).E vakatura o Koya me vakasavasavataki keda me rawa ni da “tiko rawa ena iserau [vakasilesitieli]” (V&V 88:22) ka “tiko rawa e matana” (Mosese 6:57). E kila tu o Koya na veika e gadrevi, ia me rawa na veisau, sa vakarautaka tu o Koya na Nona ivakaro kei na kena veiyalayalati, na isolisoli ni Yalo Tabu, kei na kena ka bibi duadua, na Veisorovaki kei na Tucaketale ni Luvena Daulomani.\nEna veika kece oqo, sa inaki ni Kalou o ya, meda vakila oi keda na Luvena, na marau cecere, meda tiko tawamudu vata kei Koya, ka yaco meda vakataki Koya. Ena vica na yabaki sa oti a vakamacalataka o Elder Dallin H. Oaks: “Na iotioti ni veilewai e sega ni dikevi walega kina na isoqoni taucoko ni ivalavala vinaka kei na ivalavala ca—na veika eda sa cakava.Sa mai vakadeitaki kina na iotioti ni noda cakacaka kei na vakasama—na ituvaki sa yaco vei keda. E sega ni rauta vua e dua me curuma tu ga yani. Na vunau, cakacaka vakalotu, kei na veiyalayalati ni kosipeli e sega ni dua na lisi me vakacurumi ki na dua na akaude vakalomalagi. Na kosipeli i Jisu Karisito e dua na ituvatuva me vakaraitaka vei keda na sala me da yacova rawa kina na ituvaki e gadreva vei keda na Tamada Vaka


Joni 13 | iVolatabu ena Internet | Vakadewa ni Vuravura Vou\nVola o Joni 13:1-38\nVuya o Jisu na yavadratou na tisaipeli (1-20)\nTukuni Jutasa o Jisu ni na soli koya (21-30)\niVakaro vou (31-35)\n“Ke dou veilomani” (35)\nTukuni ni na ba o Pita (36-38)\n13 E dau lomani ratou nona imuri e vuravura o Jisu. Ena nona kila ni bera na soqo ni Lakosivia ni sa voleka nona gauna+ me biuta kina na vuravura qo me lako vei Tamana,+ sa qai lomani ratou ga me yacova sara na iotioti.+ 2 Ni ratou vakayakavi tiko, e sa bucina oti na Tevoro e loma i Jutasa Isikarioti,+ na luvei Saimoni, me soli Jisu yani.+ 3 Ni kila o Jisu ni sa solia o Tamana na ka kece ina ligana, ni a lako mai vua na Kalou ena lako tale vua na Kalou,+ 4 e tucake mai na vakayakavi qai luvata nona isulu e sau. E qai taura e dua na tauwelu, e vesuka sara e tolona.+ 5 Oti ya e livia na wai ena beseni, e vuya sara na yavadratou na tisaipeli qai qusia ena tauwelu e vesu toka e tolona. 6 Ni yaco yani vei Saimoni Pita, e kaya vua: “Turaga, oni na vuya na yavaqu?” 7 E sauma vua o Jisu: “O na sega ni kila ena gauna qo na ka au cakava tiko, ia o na qai kila e muri.” 8 E kaya vua o Pita: “Oni na sega sara ni vuya na yavaqu.” E sauma o Jisu: “Keu sega ni vuya na yavamu,+ o na sega ni noqu itokani.” 9 E tukuna vua o Saimoni Pita: “Turaga, ni kua ni vuya ga na yavaqu, na ligaqu tale ga kei na uluqu.” 10 E kaya vua o Jisu: “O koya e sili oti sa savasava, e sega tale ni yaga me savui na yagona taucoko, na yavana ga. Dou sa savasava o kemudou, ia sega ni o kemudou kece.” 11 E kila vinaka o Jisu na tagane ena soli koya yani.+ Ya na vuna e kaya kina: “Dou sega ni savasava kece.” 12 Ni sa vuya oti na yavadratou, e dara tale nona isulu e sau, lai dabe sara ena teveli qai tarogi ratou: “Dou kila na ka au cakava vei kemudou? 13 Dou kaya niu ‘Qasenivuli,’ niu ‘Turaga,’ e donu vinaka qori, niu Qasenivuli, au Turaga tale ga.+ 14 Keu vuya gona na yavamudou niu Turaga qai Qasenivuli,+ e dodonu* mo dou veivuiyava tale ga.+ 15 Na ka au cakava qo e ivakaraitaki vei kemudou, mo dou cakava tale ga na ka au cakava vei kemudou.+ 16 Au tukuna vakadodonu sara vei kemudou, na bobula e sega ni uasivia nona turaga, o koya tale ga e talai e sega ni uasivi koya e veitalai. 17 Ke dou kila na ka kece qo, dou na qai marau ke dou cakava.+ 18 Au sega ni tukuni kemudou kece tiko, au kilai ira au digitaka. Ia e caka qo me vakayacori kina na tikinivolatabu:+ ‘O koya e kania tiko na kequ madrai sa laveta na bukubukuniyavana me saqati au.’*+ 19 Au sa tukuna rawa qo vei kemudou ni bera ni yaco. Na gauna me qai yaco kina, dou vakabauta ni o yau ga o koya.+ 20 Au tukuna vakadodonu sara vei kemudou, o koya e ciqoma e dua vei ira au tala yani e ciqomi au tale ga.+ O koya e ciqomi au, e ciqomi koya tale ga e talai au mai.”+ 21 Ni cavuta oti na vosa ya o Jisu, e vusolo na lomana, e kaya: “Au tukuna vakadodonu sara vei kemudou, e dua vei kemudou ena soli au yani.”+ 22 Eratou veiraici na tisaipeli ni ratou sega ni kila se tukuni cei tiko.+ 23 E dabe tiko e yasa i* Jisu e dua na nona tisaipeli e dau lomana.+ 24 E mani deguvacu yani vei koya o Saimoni Pita qai kaya: “Tukuna mada mai se tukuni cei tiko o koya.” 25 E ravi yani vei Jisu na tisaipeli ya qai tarogi koya: “Turaga, o cei?”+ 26 E sauma o Jisu: “O koya ga au na solia vua na tiki ni madrai au tonia.”+ Ni tonia oti na tiki ni madrai, e solia sara vei Jutasa na luvei Saimoni Isikarioti. 27 Ni taura o Jutasa na tiki ni madrai, e qai uqeta na lomana o Setani.+ Mani kaya vua o Jisu: “Vakatotolotaka na ka o cakava tiko.” 28 Ia e sega ni dua vei ratou na kana tiko e kila na ibalebale ni ka e tukuna ya. 29 Me vaka ni taura tiko o Jutasa na kato ni ilavo,+ eratou nanuma kina eso na tisaipeli ni tukuna tiko vua o Jisu: “Volia mai na ka e yaga vei kedatou ena soqo,” se me solia eso na ka vei ira na dravudravua. 30 Ni taura oti ga na tiki ni madrai, e curu sara i tuba. Sa buto tu na vanua.+ 31 Ni sa curu i tuba, e qai kaya o Jisu: “Sa qai vakalagilagi qo na Luve ni tamata,+ e vakalagilagi tale ga kina na Kalou. 32 Na Kalou vakataki koya ena vakalagilagi Jisu,+ ena vakalagilagi koya sara ga. 33 Kemudou na gone lomani, ena lekaleka ga noqu tiko vata kei kemudou. Dou na vakasaqarai au, ia me vaka au tukuna vei ira na Jiu, ‘Na vanua au lako kina dou na sega ni lako rawa kina,’+ au sa tukuna tale qo vei kemudou. 34 Au solia vei kemudou e dua na ivunau vou, mo dou veilomani, mo dou veilomani+ me vaka ga na noqu lomani kemudou.+ 35 Na ka qo era na kila kece kina ni dou noqu tisaipeli, ke dou veilomani.”+ 36 E kaya vua o Saimoni Pita: “Turaga, oni lako i vei?” E sauma o Jisu: “O na sega ni muri au rawa qo ena vanua au lako kina, ia o na qai muri malua yani.”+ 37 E kaya vua o Pita: “Turaga, na cava au sega ni muri kemuni rawa kina qo? Au na solia noqu bula ena vukumuni.”+ 38 E sauma o Jisu: “O na solia nomu bula ena vukuqu? Au tukuna vakadodonu sara vei iko, ni se bera mada ni tagi na toa o sa na cakitaki au vakatolu.”+\n^ Se “e nomudou itavi tale ga.”\n^ Se “vuki me saqati au.”\n^ Kir., “e lomasere i.”


E Cala Beka na Lolosi Vaka Oqo?—Nodra Takali na Wekada Voleka kei na iVakarau ni Lolosi\nWILIKA ENA VOSA Afrikaans Albanian Amharic Armenian Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Bashkir Bicol Brazilian Sign Language Cebuano Chichewa Chilean Sign Language Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Chitonga (Malawi) Cibemba Colombian Sign Language Croatian Czech Danish Dutch Ecuadorian Sign Language Efik English Estonian Ewe Finnish French Ga Georgian German German Sign Language Greek Greenlandic Guarani Haitian Creole Hebrew Hiligaynon Hungarian Icelandic Iloko Indonesian Italian Japanese Japanese Sign Language Kiluba Kinyarwanda Kirghiz Korean Kwanyama Laotian Latvian Luganda Macedonian Mexican Sign Language Mixe (North Central) Myanmar Nepali New Zealand Sign Language Nicaraguan Sign Language Niuean Norwegian Nzema Oromo Ossetian Persian Polish Polish Sign Language Portuguese (Brazil) Portuguese Sign Language Punjabi Quechua (Bolivia) Rarotongan Romanian Russian Russian Sign Language Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Setswana Sidama Sinhala Slovak Slovenian Solomon Islands Pidgin Spanish Spanish Sign Language Swahili Swedish Tagalog Tahitian Tamil Tatar Thai Tigrinya Tiv Tongan Tsonga Turkish Twi Ukrainian Urhobo Uzbek Uzbek (Roman) Vietnamese Wallisian Welsh Wolaita Xhosa Yoruba Zulu vakaViti\nE VOLA MAI e dua na turaga e bikai tu ena rarawa: “Niu a se gone mai Igiladi, a dau tukuni vei au meu kua ni vakaraitaka na noqu rarawa keu tiko kei ira na le vuqa. Ni a sotia e liu o tamaqu, au se nanuma tu ga kina oqo na nona dau tukuna vei au, ena nona katibati tu, ‘Kua ni o tagi!’ ena gauna e lauti au kina e dua na ka e mosi. Keu saga meu nanuma lesu, au sega ni nanuma rawa e dua na gauna me bau reguci keitou kina na gone o tinai keitou (keitou a le va na veitacini). A mate o tamaqu niu sa yabaki 56. Au a rarawa vakalevu. Ia, e voleka ga niu sega ni tagi rawa.”\nEna so na vanua, sa dau matau kina me vakaraitaki votu na ka e tu ena lomadra na lewenivanua. Era na kila na tani se ra marau tu se rarawa. Ena yasana kadua, ena so tale na vanua e vuravura, vakauasivi mai Iurope e cake kei Peritania, sa dau i vakarau tu ni bula e kea, vakauasivi vei ira na tagane, me ra vunitaka na ka e tu e lomadra. Ia ke sa mai takali e dua na wekamu voleka, e cala beka ke o vakaraitaka na nomu rarawa? Na cava e tukuna na i Vola Tabu?\nO Ira Era a Tagi ena iVola Tabu\nEra a vola na iVola Tabu na Iperiu mai na yasayasa vakatokalau ni Medetereniani. O ira oqo era sega ni dau vunitaka na ka e tu e lomadra. E talanoataki tu gona ena iVola Tabu e vuqa vei ira era a vakaraitaka votu na nodra rarawa. Ni sa labati na luve i Tui Tevita o Aminoni, sa qai lelevaki koya o tamana. A “tagi e na tagi levu sara.” (2 Samuela 13:28-39) A bau lelevaki Apisalomi tale ga, na luvena a saga me taura vakaukauwa na veiliutaki vakatui. Eda wilika oqo ena i Vola Tabu: “A sa rarawa vakalevu sara na tui [o Tevita], a sa cabe cake ki na vale ki dela ni matamata-ni-koro, ka tagi; a sa kaya vakaoqo ni sa lako tu, Isa lei, na luvequ Apisalomi, Isa, na luvequ, na luvequ Apisalomi! ke’u a mate me kemui sosomi ke sa vinaka, Isa Apisalomi, na luvequ, na luvequ!” (2 Samuela 18:33) A rarawa o Tevita me vaka ga eda na namaka vua e dua na tama. Sa dua na ka na nodra dau diva vakavuqa na i tubutubu ni vinaka cake me ra a mate, me kua ga ni o luvedra! E veicalati dina me mate na gone ke rau se bula tu na nona i tubutubu.\nNa cava a cakava o Jisu ni sa mate na nona i tokani o Lasarusa? A tagi ni sa volekata yani na nona i bulubulu. (Joni 11:30-38) Ena dua na gauna e muri, a tagi o Meri na yalewa ni Makitala ni sa volekata yani na i bulubulu i Jisu. (Joni 20:11-16) Ia, ena sega ni tagi tu me qai dredre ni vakacegui na lotu Vakarisito, me vakataki ira e buawa tu na nodra raica na i vakavuvuli vaka i Vola Tabu me baleta na kedra i tuvaki na mate, ni sa macala tu vua na lotu Vakarisito na i nuinui ni veivakaturi e tukuni ena i Vola Tabu. Ia ni tamata ga na lotu Vakarisito dina, ena se dau lolositaka ga qai rarawataka na leqa ni dua na wekana voleka, e dina ni na vakanuinuitaka tu na veivakaturi.—1 Cesalonaika 4:13, 14.\nMo Tagi se Mo Kua ni Tagi\nVakacava o keda edaidai? E dau dredre se ka vakamadua beka vei iko mo vakaraitaka na nomu rarawa? Na cava era tukuna na daunivakasala edaidai? Era tokaruataka tiko ga edaidai na vakasama vuku uqeti vakalou sa volai makawa tu mai ena i Vola Tabu. Era kaya ni sega ni dodonu me da kinoca na noda yalorarawa, me da vakaraitaka ga. Ena ka oqo eda nanumi ira lesu tale kina na tamata yalodina e liu me vakataki Jope, Tevita, kei Jeremaia, ni vakamacalataki tu ena i Vola Tabu na i tukutuku ni nodra yalorarawa. Era a sega sara ga ni vunia na nodra yalorarawa. E sega kina ni ka vakayalomatua mo dau tawasei iko tani mo laki tiko duadua voli ga. (Vosa Vakaibalebale 18:1) E duidui dina tu na i vakarau ni vakaloloku ena dui vanua, e dau qai vakatau tale ga ena vakabauta vakalotu e muri vakalevu kina. *\nVakacava ke o sa via tagi? Ni da tamata ga, eda na tagi. Nanuma lesu na mate i Lasarusa kei na nona ‘sa vutugu o Jisu e na yalona, sa qai tagi.’ (Joni 11:33, 35) E vakaraitaka gona o koya ni sa dau kena i vakarau ga me da tagi ke sa mate e dua na wekada voleka.\nE sega ni cala na tagi kei na lolosi ni mate e dua na wekada voleka\nEda raica oqo ena ka e yacovi Anne, e dua na tina, a mate vakasauri na luvena ena SIDS. E kaya o watina: “Na ka wale ga e kurabuitaki ni keirau a sega ni bau tagi kei Anne ena gauna ni veibulu. Ia o ira na kena vo era tagi.” Kaya cake sara mai o Anne: “Io e dina, ia ni se bera na gauna oya, au a sa tabaka oti e dua na tagi levu. Au vakabauta ni sa qai tarai au ni oti e vica na macawa na bi taucoko ni leqa sa yaco, oya ena siga au a sa qai tiko duadua voli ga kina e vale. Au a tagi tu ga ena loma ni siga taucoko. Ia au vakabauta ni a yaga sara vei au oya. E lako vinaka sara ga vei au. Ni sa dodonu ga meu tagicaka na luvequ. E noqu nanuma ni sega ni dodonu me tarovi e dua ke via tagi. E dina ni sa dau matau tu ga vei ira na tani me ra kaya, ‘Kua ni tagi,’ ia e sega ni yaga oya.”\nNodra Rai e So ni Yaco na Leqa\nNa cava eda raica vei ira e so ni leqa e dua na wekadra voleka sara? Me da raici Juanita mada. E sega ni vulagi o koya ena veika e baleta na lutu dole ni gone. Sa yacovi koya oti vakalima na ka oqo. Ia e sa baci bukete tale. O koya gona, ena gauna sa curu kina e valenibula ni a coqa na nona motoka, sa dua dina na ka na nona lomaleqa. Sa taratara sara ni oti ga e rua na macawa—ni se bera ni nona vula. Mani sucu o Vanessa, e gone lailai sara—e 0.9 na kilokaramu wale ga na kena bibi. “Sa dua na ka na noqu marau,” e kaya o Juanita. “Au sa qai dua tu oqo na tina!”\nIa, qai ka ni rarawa vua, ni oti ga e va na siga, a mate o Vanessa. E kaya o Juanita: “Sa ca dina vei au na bula. E sega wale na betena na noqu dua tu na tina. E vaka me sa sega ni taucoko na noqu bula. Sa mosimosi dina vei au niu lesu i vale meu qai laki raica tu na rumu keirau a vakarautaka me nei Vanessa kei na noqu laki raica tale tu ga na i sulu e loma lalai au a volia me nona. Ena vica na vula e tarava, e lesu tiko ga mai ena noqu vakasama na siga a sucu kina. Au a cata sara ga ni via raica tale e dua.”\nSa rui sivia tale beka na rai e vaka oqo? Ena rairai dredre vei ira tale e so me ra taura rawa oqo, ia e vakamacalataka o Juanita kei ira era vakataki koya era sa tara oti na we ni i vako, ni sega sara ga ni duidui na nodra lolositaka na luvedra sucu vou mai na nodra lolositaka e dua e uabula. E dau kainaki, ni se bera sara ni sucu na gone, sa na dei oti tu na nodrau lomani koya na i tubutubu. E dua na i vau voleka sara e semai rau vata na gone kei tinana. Ni sa mate na gone oya, ena vakila o tinana ni vaka sara ga sa takali e dua sa tamata dina. Oya gona na ka e gadrevi me ra kila na tani.\nRawa ni Veivakaleqai na Yalokatakata kei na Noda Beitaki Keda\nE dua tale na tina a kaya oqo me baleta na gauna a tukuni kina vua ni sa mate vakasauri na luvena tagane yabaki ono ena vuku ni leqa ni uto a se tauvi koya tu ga mai na gauna ni nona sucu. “Sa veilecayaki vakaca na lomaqu—e sokonu na yagoqu, e curumi au na yalo ni vakatitiqa, sa dua na ka noqu beitaki au, au sa qai katakatataki watiqu kei na vuniwai ni rau vakaweleweletaka na bibi ni nona mate.”\nNi dau lomararawa e dua, e dau rawarawa vua me yalokatakata. Ena rairai yalokatakatataki ira na vuniwai kei na nasi, ena nona nanuma ni ra a vakaweleweletaki koya sa mate. Se, ena rairai yalokatakatataki ira na nona i tokani kei na wekana ni na dau veicalati tu vua na ka era kaya. E so era yalokatakatataki koya sa mate baleta ni a sega sara ga ni bau kauwaitaka tu na nona bula. E kaya o Stella: “Au nanuma lesu niu a katakatataki watiqu sara ga niu kila ni a sega ni dodonu me yaco vua na leqa. A sa tauvimate bibi sara o koya, ia a taura tu ga vakamamada na i vakasala nei vuniwai.” Ia ena so na gauna, e dau katakatataki koya sa mate o koya e se bula tiko baleta na levu tale ni ogaoga e vu mai na nona mate.\nE so e dau laki leqa tale na lomadra ena vuku ni nodra yalokatakata—aya, era na rarawataki ira ga vakataki ira baleta ni a tuburi ira na yalokatakata. E so tale era beitaki ira ga baleta na nona sa mate na wekadra voleka oya. Era na kaya: “Ke a se bula tu oqo o koya, kevaka wale ga meu a vakaukauwataki koya me laki raici vuniwai totolo” se “vakaukauwataki koya me raica e dua tale na vuniwai” se “vakaukauwataki koya me qarauna vinaka na nona bula.”\nE gauna rarawataki dina ni mate e dua na gone—ena yaga vei rau na i tubutubu na noda vakaraitaka vei rau na yalo ni veikauwaitaki kei na veinanumi dina\nVei ira tale e so, e sega ni yala wale ga e ke na nodra beitaki ira, vakabibi ke mate vakasauri na wekadra voleka oya. Sa ra na tekivu vakananuma na gauna era a dau katakatataki koya kina na wekadra oya se na nodra a veiba kei koya. Se ra na vakananuma na levu ni ka a dodonu me ra cakava vua sa mate, ia era a mani sega ni cakava.\nNa balavu ni gauna era dau lolosi tu kina e vuqa na tina e vakadinadinataka na ka era kaya e vuqa na vuku, ni mate ni gone ena dau mositi rau tu ga na i tubutubu ena nodrau bula taucoko, vakabibi ga o tina.\nNi Mate na Watida\nNa nona mate e dua vei rau na veiwatini e vu mai kina e dua tale na mataqali leqa, vakabibi kevaka e levu sara na ka erau a dau cakava vata ni a se bula. Sa na mai tini kina na veibasogana kece ni nodrau dau bula vata, gade vata, cakacaka vata, lasa vata, kei na nodrau dau veinuitaki.\nE vakamacalataka o Eunice na ka e yaco ni sa mate vakasauri o watina ena mate ni uto. “Ena i matai ni macawa, e vaka ga ni sa mate tu na yagoqu. Au sega ni bau vakila na i kanakana ni ka se boica rawa na i boi ni ka. Au sega gona ni kila seu a vakasama rawa tu vakacava. Niu a tiko ena gauna era a saga me ra vakabulai koya kina ena nodra pamutaka na utona kei na nodra vakayagataka na wainimate e so, a sega kina ni tubu mai lomaqu na yalo sa dau matau tu vei keda, oya me da sega ni vakabauta na ka sa yaco. Ia sa dua ga na ka na levu ni noqu rarawa, e vaka niu raica e dua na motoka ni sa naulu tiko me lutu yani ena dua na barinisavu, qai sega sara ga ni dua na ka au cakava rawa kina.”\nA tagi li? “Io, au a tagi sara ga, vakabibi niu sa wilika na drau vakadrau na i vola ni lolosi au a taura. Voleka ni i vola kece ga au wilika au tagi kina. A yaga sara ga vei au oya. Ia na ka ga sa qai vakararawataki au vakalevu oya, niu tarogi seu vakacava tu. Sa macala ga niu a rarawa tu.”\nE vosota rawa vakacava o Eunice na gauna rarawa oya? “Sa vaka ga me votu mai lomaqu ni sa dodonu me toso ga na noqu bula,” a kaya o koya. “Ia na ka ga e mosi vei au ni sa sega ni tiko e ke na watiqu me keirau marautaka vata na bula.”\n“Me Ra Kua ni Lewai Iko na Tani. . . ”\nEratou kaya na vola na i vola na Leavetaking—When and How to Say Goodbye: “Me ra kua ni lewai iko na tani ena ka mo cakava se me vakacava na lomamu. Ena sega ni tautauvata na i valavala ni noda dau luluvu. E so era na nanuma—era na tukuna sara tale ga vei iko na nodra nanuma—ni o sa rui rarawa tale vakasivia se na kena veibasai. Vosoti ira ga qai guilecava na ka era tukuna. Ni o saga mo vakalomavinakataki ira na tani ena nomu muria na ka era nanuma, sa na qai dredre ga me seavu kina na nomu yalorarawa.”\nIa e duidui na i valavala ni noda dau lolosi. E sega ni kainaki tiko e ke ni vinaka cake e dua na kena i valavala mai na dua tale. Na leqa ga e rawa ni tubu mai oya, ke sa tarai koya sara ga vakabibi na tamata e lolosi tiko na rarawa qai dredre vua me lomavakacegu rawa. Sa na qai rairai gadrevi e kea na nodra veivuke vakayalololoma na nona i tokani. E kaya na i Vola Tabu: “Sa loloma tiko e na veigauna kece na wekana na tamata, ka sa vaka na tacina e na gauna ni rarawa.” Kua gona ni tu vakasuka ni qara veivuke vei ira na so, mo laki vosa vei ira, mo laki tagi tale ga vei ira.—Vosa Vakaibalebale 17:17.\nNi mate e dua, sa macala tu ga ni da na lolosi, e sega tale ga ni cala ke ra raica votu na tani na noda lolosi. Ia e so tale na taro e gadrevi me saumi: ‘Au na vosota rawa vakacava na noqu lolosi? Au cala beka ke dau tuburi au mai na yalo meu via beitaki au ga kina seu yalokatakata? Meu na lewa vakacava na mataqali yalo vaka oqo? Au na vosota rawa vakacava na noqu lolosi ena vuku ni leqa sa yaco?’ Na ulutaga e tarava ena sauma na taro oqo kei na so tale.\n^ para. 8 Me kena i vakaraitaki, o ira na kai Yoruba mai Nigeria, era vakabauta ni dau sucu vou tale na yalo ni tamata sa mate. Ni sa mate gona e dua na gone, sa na dua na ka na levu ni lolosi, ia ena ia tiko oya me dua ga na gauna lekaleka, me vaka e kainaki ena dua na serekali ni Yoruba: “Na wai ga e tasova. E sega ni kavoro na kena dari.” Sa kena i balebale oqo vei ira na Yoruba, ni dari ni wai, oya o koya na tina ni gone, ena rawa ni vakasucu tale—de na sucu tale vua na yalo i koya sa mate. Era sega ni muria na i Vakadinadina i Jiova na vakabauta vakavanua e so e yavutaki ena rere vakalialia e vu mai na vakasama lasutaki ni tawamate rawa na yalo ni tamata kei na kena dau sucu tale mai na yalo, na i vakavuvuli e sega ni yavutaki ena i Vola Tabu.—Dauvunau 9:5, 10; Isikeli 18:4, 20.\nEna vuku ni nodra i tovo vakavanua e so, e dau vakacava gona na nodra lolosi?\nO cei soti ena i Vola Tabu era a sega ni vunitaka na nodra tagi?\nNa cava era kaya se vakayacora e so ni sa takali e dua na wekadra voleka? Vakacava o iko ni o sotava na i tuvaki vata ga oya?\nNa cava e vakavuna me dua tani ga kina na rarawa e vakilai ke sa leqa e dua vei rau na veiwatini?\nE dau vakaevei tu na lolosi? E cala beka na lolosi?\nE rawa ni vica tu na i vakarau ni lolosi? (Raica na kato ena tabana e 9.)\nNa i tuvaki cava soti e tarai ira na i tubutubu e mate vakasauri na luvedra ena SIDS? (Raica na kato ena tabana e 12.)\nNi lutu dole na gone, e tarai ira vakacava na tina oya? (Raica na kato ena tabana e 10.)\nLolosi Kena iVakarau\nNa vosa “i vakarau” e sega ni kena i balebale ni sa dau duadua tu ga na i vakarau ni lolosi vei ira kece na tamata. E so era dau lolosi sara vakalevu qai dau dede tale ga na nodra lolosi tiko. E duidui oqo vei ira na tamata yadua. E sega ni se o koya kece e volai tu oqo e ra. Ena rairai tu e so tale na mataqali yalo eda na dau vakila. Na kena e ra oqo e so na i vakaraitaki ni yalololosi ena rawa ni vakila e dua.\nKena i tekivu: Kidacala; sega ni vakabauta, sega ni vakadinata; yali tu na vakasama; beitaki keda ga; yalokatakata.\nNi bibi sara na lolosi, e rawa ni yaco na: Guiguileca kei na moce vakaca; dagadaga ni yago; yalototolo; veilecayaki ni vakasama; tagi vakavuqa; tubu se lutu ni bibi ni yago ni so na gauna eda na tabaka na kana, so tale na gauna eda na sega sara ga ni kana; veilecayaki na bula; oca vakalevu; lailai ga na ka e rawa ni caka; tatawai—vakilai koya sa mate, rogoci koya, raici koya; ke mate na luveda, eda na raici ira vakatani na watida, ia ena sega tu na kena yavu vinaka.\nGauna me tu donu tale kina na bula: Yalo luluvu, lako vata kei na divi lesu ni gauna sa oti; lesu mai ena vakasama na gauna vinaka e so eda a marautaka vata kei koya sa mate, bau so tale tu ga na gauna lasa.\nGone Era Lutu Dole se Sucu Mate—Nodra Lolosi na Tina\nA sa vica oti na luve i Monna, ia sa dua ga na ka na levu ni nona nanamaki me baleta na gone a buketetaka tiko. Ni se bera mada ga ni sucu na gone, “e dau qito kei koya, veivosaki kei koya, qai dau tadrai koya.”\nE kaukauwa sara na i sema ni nodrau veiwekani o tina kei na gone e se bera ni sucu. E kaya tale: “E dua na gone oqo o Rachel Anne e dau tekea laivi mai ketequ na i vola au dau wilika, e vakavuna tale ga meu dau yadra tu ena so na lomaloma ni bogi. Au se nanuma tu ga oqo na nona se qai tekivu teketeke, e vaka sara ga me tarai au tiko mai me vakaraitaka nona lomani au. Ena gauna kece e yavala kina, sa dua na ka na levu ni noqu loloma. Ena gauna e tauvimate kina, au dau vakila na nona rarawa, niu sa rui kilai koya vinaka.”\nE kaya tale o Monna: “Ni qai via vakabauti au o vuniwai, sa bera. A tukuna vei au meu kua ni lomaleqa. Ia au kila tu ga oqo niu a vakila sara ga na gauna a mate kina o luvequ. E vakasauri ga na nona vuki vakaukauwa. Ena siga e tarava, sa mate.”\nE sega ni o Monna duadua ga e yaco vua na ka oqo. Ena nodrau i vola na Surviving Pregnancy Loss, erau kaya kina o Friedman kei Gradstein ni rauta ni dua na milioni na marama e Mereke mada ga e dau tini ca na nodra bukete. Ia e levu sara na i wiliwili oqo ni da rai yani e vuravura raraba.\nNa ka era sega ni dau taura rawa tiko e so ni lutu dole kei na sucu mate e leqa e tarai ira dina vakabibi na marama, qai kena tale ga ena dredre me ra guilecava—rairai ena nodra bula taucoko. Me kena i vakaraitaki, e nanuma lesu e dua na kena marama, o Veronica na vica na lutu dole a yaco vua, vakabibi na gone a qai vakasucuma mate. Ena i kaciwa ni nona vula a se bula tu na gone oya, qai 6 na kilokaramu na kena bibi ena gauna a sucu kina. Ia a rua na macawa na kena toka matemate e ketena na gone oya. A kaya: “Sa dua dina na ka mosimosi vua na tina me vakasucuma mate tu mai e dua na gone.”\nO ira mada ga na marama tale e so era na sega ga ni kila dina se vaka tu e vei na veilecayaki ni bula e tarai ira tu na tina ni gone vaka oqo. E vola e dua na marama a lutu dole na luvena: “E mosi dina vei au niu sa qai mai kila, niu a lecava dina na bibi ni rarawa a bikai ira na noqu i tokani. Na nodra lecava na tani na bibi ni rarawa e bikai au tu ena gauna oqo, e vaka sara ga na noqu a lecava na kedra i tuvaki na noqu i tokani.”\nE dua tale na ka ena mositi koya na tina ni gone sa lolosi bibi tu, na nona nanuma ni o watina e sega sara ga ni kauwaitaka na bibi ni leqa sa yaco oya me vakataki koya. E vakamacalataka vaka oqo e dua na yalewa vakawati: “Au a rarawataki watiqu dina. E vaka ga vua niu a sega ni bukete. A dredre vua me vakila na rarawa bibi a bikai au tu. A tukuna vei au meu kua ni taqaya, ia a sega ni vakila o koya na noqu rarawa levu.”\nE rairai a buli ga na tagane vakawati me vaka oya na i valavala ni lomana—ni sega ni vakataki watina, me veivolekati sara kei na gone e buketetaki tiko. Ia na gone e mate oya, e luvena tale ga. E bibi kina me rau vakila ruarua na veiwatini ni rau rarawa vata tiko, dina ga ni na duidui na i valavala ni nodrau rarawa. Me rau kua ni vunitaka na nodrau lomararawa. Ke saga o tagane me vunitaka, ena nanuma o watina ni sega sara ga ni kauwai o koya. Me mokoti watina gona o tagane, me tagi vata kei koya. Kemudrau na veiwatini, sa qai kena gauna oqo mo drau veilomani ga kina vakalevu. O kemuni na tagane vakawati, me ra kila na kemuni i sa ni o ni kauwai dina.\nMate Vakasauri ni Gone (SIDS)—Wali na Lolosi\nNa leqa vakasauri ni gone sa dua na ka mosimosi. Ena dua na siga, sa sega ni yadra mai na moce na gone a rairai bulabula tu. E sega vakadua ni bau tadrai me yaco oqo, ni dredre sara ga me vakasamataki me mate na gone ni rau se bula na i tubutubu? Na gone a vakavurea vei tinana na yalo ni loloma levu, sa vakavurea oqo na rarawa levu.\nSa na vaka me rau beitaki rau mai na i tubutubu. Rau na nanuma beka ni o rau ga na vu ni nona mate, de rau a vakawelewele. Rau na taroga, ‘Na cava beka a rawa ni keirau cakava me kua ni yaco na leqa?’ * Ena so na gauna, ena rawa ni laki nanumi watina vakatani o tagane ena vuku ni leqa, ia ena sega tu na kena yavu vinaka. Ena gauna a laki cakacaka kina, a bula vinaka tu na gone. Ni qai lesu yani e vale, sa mate ni a mate ga ena nona i mocemoce! Na cava a cakava tiko o watina? A tu mai vei o koya ena gauna oya? E dodonu me vakamatatataki na i sau ni taro vaka oqo me kua ni tadre kina na nodrau veimaliwai na veiwatini.\nE yaco na leqa ena vuku ni i tuvaki e sega ni namaki. E kaya na i Vola Tabu: “Au a qai lesu, ka kunea e ruku ni mata-ni-siga, ni ra sa sega ni tauca na cere ko ira na daucici, ka ra sega ni gumatua e nai valu ko ira na qaqa, a ra sa sega talega ni kana ko ira na vuku, a ra sa sega talega ni vakaiyau ko ira na yalomatua, ka ra sa sega talega ni vinakati ko ira na matai; ia na kena gauna kei na . . . [“i tuvaki e sega ni namaki,” NW] . . . sa yaco vei ira na tamata kecega.” (Neitou na vosa kala.)—Dauvunau 9:11.\nEra na veivuke vakacava na so tale vei iratou na lewe ni vuvale e mate na luvedratou? E kaya e dua na tina e rarawa sara vakalevu: “A lako mai e dua na noqu i tokani me mai samaka na noqu vale, ia au a sega ni tukuna vua me mai sasamaki. E so tale era vakasaqara na keitou. E so era veiuqeti ena nodra mokoti au—era sega tale ni vosa, era mokoti au ga. Au a sega ni via talanoa. Au sega sara ga ni via tukuna, meu se baci tukuna tale na ka e yaco. Au a sega ni taleitaka na vakatataro, baleta ni oya e vaka me dusi au niu a vakawelewele. Me o cei tale e tinanigone, o au ga; ena sega sara ga ni rawa vei au meu vakalaiva me leqa na luvequ.”\n^ para. 61 Mate Vakasauri ni Gone (Sudden Infant Death Syndrome [SIDS])—Oqo na yaca e vakatokai vei ira na gone era bulabula vinaka tu qai vakasauri ga ni ra sa mate. E dau nanumi ni ka me caka me kua ni yaco oqo, oya ena gauna e vakamoceri kina na gone, me vakadavori vakatadraicake se vakanatutu, me kua ga ni vakatoboicu. E sega ni kena i balebale ni sa na sega ni yaco na SIDS baleta ni sa qarauni se me davo vakacava na gone.


The Fiji Times Online | Nai Lalakai Online | Vakabulai o Waya\nVakabulai o Waya VILIAME ODRO | Monday, December 4, 2017\nNA NODA Railesu e na macawa oqo e da na wilika kina na kena veitauvi na mate taka levu na misila e na yabaki 1918.\nNi wilika sara mada yani na i tukutuku ka a tabaki e na Na i Lalakai e na yabaki 1979:\nNa kena vinakati me vakayacori na masumasu e na yanuyanui ko Waya, a basika mai vei Ratu Iliesa Naivalu, ka ni a volavola vua na tuakana ko Ratu Jone Naivalu, na Saubuli na Tui Waya e na gauna o ya, ka nodrau i tubutubu na Tui Waya e na gauna oqo, ko Ratu Nalotonidave Naivalu kei Ratu Serupepeli Naivalu.\nA vuli tiko ki Davuilevu ko Ratu Iliesa Naivalu kei ira tale e so na gone ni Waya.\nE a vola vei tuakana ni sa rogo mai na i tukutuku ni kena veitauvi voli e dua na mate rerevaki ka yacana na misila.\nE sega ni dua na kena i wali, ka kena i wali duadua ga na lotu.\nE na gauna e sa taura kina na i vola ko Ratu Jona Naivalu, sa sega tale ni qai wawa ka sa volavola sara vua na Buli Waya e na gauna o ya ko Tomasi Sanayavi ka vakaroti koya me kacivi totolo e dua na Bose ni Tikina.\nE na Bose ni Tikina kacivi oqo, e sa qai vakaraitaka kina na Tui Waya na i tukutuku ni kena sa dewa voli e Viti Levu na mate rerevaki na misila.\nNa i ka 10/11/79, oqo na siga ka na sega ni guilecavi vakarawarawa vei ira na turaga, marama, cauravou, gone yalewa kei ira na i solisoli mai na yanuyanu ko Waya e na yatu Yasawa ka ni a mai cereka kina na Minisita ni Leiba, ko Ratu Deve Toganivalu na vatu ni vakananumi ni nodra a bula mai e na misila levu ni yabaki 1918 ko ira na nodra qase.\nKo Waya era okati tiko kina e lima na koro; Yalobi, Natawa, Wayalevu, Nalauwaki kei Namara.\nE na gauna ni misila levu o ya, a ravuravu sara kina vakaca e na noda vanua, ka ra mate kina e udoku vaka udolu na tamata.\nE na i tukutuku ni noda vanua oqo ko Viti, e bau cavuti koto kina ni misila levu oqo e dua na leqa ka tarai keda mai na gauna o ya me yacova mai e daidai ni levu sara kina na i wiliwili ni tamata era mate kina.\nIa, vei ira na yanuyanu ko Waya era a okata na nodra vakabulai mai na mate levu ko ya, ni veivakabulai ka cakacaka mana ga kina na Kalou.\nSEGA NA I WALI\nE na gauna sa tarai Viti mai kina na misila, sa rogovaki yani ki na veiyasai Viti ka se bera ni dewa yani kina na mate oqo, ni sega ni dua na kena i wali.\nNa tamata ga e sa tauvi koya, e sa kacivi koya sara tiko ga mai na vale katudua.\nNi sa rogovaki yani ki na yanuyanu ko Waya nai rogorogo rerevaki ni veivakamatei ni misila oqo, ka vakakina ni kena kainaki ni sega tale ni dua na kena wainimate, era sa qai soqoni vata na turaga ni vanua mai na lima na koro, e na yanuyanu ko Waya me ra veivosakitaka na leqa levu sa rogovaki yani vei ira.\nSa qai lewai e na bose vanua oqo me sa dau vakayacori na lotu e na veisiga, ka me masulaki tiko kina me yalo loloma na Kalou me kakua ni tarai Waya yani na mate rerevaki oqo.\nSa tekivu sara na nodra lotu ka veimasulaki na lewe ni vanua kece e Waya me yalovinaka sara na Kalou me raici ka lomani ko Waya e na mate ni misila levu sa rogovaki tiko yani ki vei ira.\nE sega ni mudu na nodra masumasu e na veisiga kece sara, ka caka tiko vaka oqori me yacova ni sa vakanadakui Viti na misila e na yabaki 1918.\nE na gauna sa vakanadakui Viti oti kina na misila, a sega ni bau duabulu na lewe ni koro mai na lima na koro e Waya e mate kina.\nEra sa qai mani lewa me vakayacori tale e dua na nodra lotu ni vakavinavinaka.\nE na yabaki 1919 sa basika cake kina e dua na vakasama vou me baleta na nodra a vakabulai mai oqo e na misila.\nSa qai lewai e na nodra bose vakavanua me sa dua mada na siga me vakataudeitaki me ra dau vakananuma kina na cakacaka levu sa vakayacora oqo na Kalou vei ira. Era sa qai lewa vata me dau vakayacori e na i ka 17 ni Veverueri na kena vakananumi na siga bibi oqo vei ira, ka ra sa vakatoka me yacana na ?Siga ni Lakosivia?.\nA dau vakananumi tikoga mai na yanuyanu ko Waya na i vakananumi ni siga oqo, ia, ni sa toso tiko na gauna ka ra sa vuli mai na luvei Waya, ka sa tekivu talega me biu mai na yavutu, ka ra sa la?ki vakaitikotiko e na veivanua era sa cakacaka kina, e na veikoro lelevu ni noda cakacaka e na noda vanua.\nMai na nodra sa la?ki vakaitikotiko e na veivanua oqo, e sega ni guilecavi kina na sore ni kau ka a bucini mai e na nodra dela ni yavu me baleta na siga bibi ni i vakananumi.\nEna veivanua ni cakacaka me vakataki Lautoka kei Nadi, sa tekivu me tauyavutaki ka buli kina e dua na nodra i soqosoqo, ka cicivaka e dua na kena komiti me baleta na kena vakananumi na siga oqo.\nMe tekivu sara mai na yabaki 1919, sa vakananumi tiko mai kina na nodra a vakabulai mai na misila levu me yacova sara mai e daidai.\nE na veiyabaki era dau lotu ka vakavinavinaka mai na yanuyanu ko Waya, salavata kei na veisolevuti kei na marau.\nIa, vei ira e na veikoro lelevu ni cakacaka e mani basika cake talega mai kina na vakasama me ra dau vakananuma talega na nodra siga bibi oqo, ka ra sa mani vakayacora tale tikoga kina.\nVATU NI VAKANANUMI\nE na nodra dau sotavata e na veiyabaki vakaoqo, sa basika cake talega mai kina e dua na vakasama me sa kumuni e dua na i lavo mai vei ira na gone ni Waya, ka ra tu vakacakacaka e na yasayasa vaka-Ra.\nE ratou a mani digitaki kina ko Ratu Serupepeli Naivalu, Meciusela Navitio kei Maikeli Sivo me ratou i liuliu ni komiti ni kumuni lavo.\nA mani rawa e na nodra kumuni lavo ka dau vakayacori tiko mai, oya e sivia e $3,000,00.\nA droinitaka sara na kena peleni e dua na gone ni Waya, ko Apisai Nabou.\nNa kena vatu jasipa ka volai kina na mata ni vola, e a la?ki caka sara mai ki Niu Siladi.\nE na Siga ni Mate ga ni yabaki oqo, era sa qai veivosaki kina na gone ni Waya, tu vakacakacaka me ra sa la?ki vakaduria na vatu ni vakananumi.\nMe vaka ni donumaka tiko na Siga ni Mate, sa qai kuria vakalevu na bibi ni soqo ni la?ki vakaduri kina e dua na vatu me vakavatukanataki ka vakananumi kina na nodra vakabauta na Kalou ko ira na nodra qase e na 61 na yabaki sa oti.\nA la?ki duri sara tokaga na i vakananumi e na loma ni bai mai Vale Levu ko Nalotu nona na Turaga na Tui Waya, ko Ratu Nalotonidave Naivalu.\nLIMA NA YAVU\nNa buli ni vatu ni vakananumi oqo, e buli cake e na lima na yavu me vaka e rawa ni laurai e na kena i yaloyalo.\nNa lima na yavu oqori e vakaibalebaletaki tiko ki na nodratou a duavata e na vakabauta e na masumasu ki Vua na Kalou bula me ra vakabulai mai na misila levu.\nE na i tukutuku makawa me baleta na yanuyanu ko Waya e na veivakabulai oqo, e kainaki kina ni mana kei na veivakalougatataki ni masumasu ka ra vakayacora tiko mai, era a bau la?ki vakabulai talega kina na gone ni Waya ka ra tiko e na veikoronivuli ka tiko e bure me vakataki Davuilevu.\nKo ira na gone ni Waya oqo era veivuke sara ga e na veiqaravi kei ira tale e so ka ra a vakaitavi e na nodra vukei na vakaleqai e na misila levu.\nE na siga e sa mai cereki kina na i vakananumi, era a lako yani na gone kece ni Waya ka ra tu mai na veiyasai Viti, ka vakakina ko ira na turaga kei na marama e na veiyanuyanu tale e so mai na yatu Yasawa.\nA vulagi dokai tiko e na siga o ya na Minisita ni Leiba, ko Ratu Deve Toganivalu.\nA vakayacori vua na i valavala kece sara ni veiqaravi vakaturaga vakavanua.\nE a tubera na i vakasobu ko Setareki Soqo, na i qaloqalovi e a vakacabora ko Uraia Domisi, ka tarava mai oqori na i sevusevu, vakamamaca kei na i wase ni yaqona vakatuaraga.\nA liutaka na lotu ko Na i Talatala Paula Vadiga, na i Talatala Qase e na Yatu Yasawa, ka qai dua na nona masu lekaleka na i Talatala e Waya ko Na i Talatala Samisoni Saravere.\nA bau tiko talega e na soqo oqo ko Na i Talatala Maika Lacadua kei na i Liuliu ni Mataveitokani mai na Yatu Yasawa ko Taniela Momolevu.\nSa duri oti na vatu ni i vakananumi ni nodra vakabulai na lewe i Waya e na misila levu.\nE dina ni a yaco na ka oqo e na 61 na yabaki sa oti, ia, e sa koto vata kaya na i vakananumi oqo e dua na i dusidusi uasivi ni duavata e na vakabauta o koya ka a yaco kina na veivakabulai.\nE vaka koto oqo e dua na tiki ni vola mai na i Vola Tabu,?Na veika kece ko dou na kerea e na yacaqu, au na solia vei kemudou?.\nIo, ni da kerekere e na yaloda taucoko e na vakabauta, e na soli vei keda.\nOqo na veika e ceuti koto e na vatu ni vakananumi, ?Ai vakananumi ni vakabulai nei Waya mai na Misila Levu ni 1918. A vakabulai ko Waya e na nodra lotu vakatabakidua vua na Kalou na noda Qase me vaka na nodra lewa na noda Turaga.\nVola Tabu: Lako Yani 12:13, ?Ena sega ga ni yacovi kemudou e dua na ka mo dou rusa kina.\nNa gauna sara ga oqo era sa vakavakarau tiko kina na lima na koro mai na yanuyanu ko Waya e na kena vakananumi na i ka 100 ni yabaki, ni kena calati ira na misila levu oqo e na kaukauwa ga ni masumasu.\nE sa na la?ki vakayacori tiko na soqo bibi oqo, e na koro ko Namara e na yanuyanu ko Waya Lailai, e na siga Vakarauwai, na i ka 17 ni vula ko Veverueri e na yabaki mai oqo (2018).


A tauyavutaka e dua na supercomputer e liu na dauveivakatorocaketaki ni Blockstream ena blockchain - Blockchain News\nFeperueri 5, 2018 veiqaravi\nNa misini ni sarasara\nBen Gorlick and Johnny Dilly left the Blockstream team of developers to work on their own project of the decentralized cloud computer Na misini ni sarasara. Gorlick e na dairekita vakamisini, kei na Dilli sa ulu ni ivakarau ni architecture.\nE vakabauta na dauveivakatorocaketaki ni a gadreva na kena vakatorocaketaki na ivakarau ni computing ni o loaloa, kei na misini ni sarasara ena solia e dua na iwali ni blockchain. E dua na kompiuta ni decentralized na o loaloa e na cakava na cakacaka ni kena tauyavutaki na kena bulataki ena dua na Simini blocker vakatotolo ka sau lailai rawa: “Na cava eda sa cakacaka tiko ena ena veisau na lawa kina na parokaramu ni komipiuta ena e buli kei na kena cicivaki,” A kaya ena dua na veitalanoa vata kei Coindesk Gorlick.\nNa cakacaka e oka kina e vica na kabani era tu ena lisi kina e yaco 500 itaukei ni kabani, oka kina na GE kei na sere ni vanua. Ena gauna o ya, ni sa dikeva na dauveivakatorocaketaki na ivakarau ni ena vakayagataki ki na blockade Ethereum.\nMe vaka e dua na lewe taumada ni Blockstream, O Ben Gorlik raica na leqa e tiko na dina ni sa ’ yavutaki ira qo e dredre sara me vakayagataka na misini ni blockchains me tauyavu tale na ivoli. Vakamacalataka na ivakavuvuli ni ivakarau vou ni, e a vakaraitaka e dua na ivolanivula ni ivolakerekere. Dau e sa tara tu ena dua na vatavata ni o loaloa me vaka na o loaloa ni Google se na veiqaravi ni mataveilawa ni Amazon. Ia ena veigauna kece e dua na Dauvakayagataka e bulabula, e dua na icurucuru e vakatauci mai na developer. E a vakabauta na Gorlick ni sa tiko na ivakarau oqo e dua “bottleneck”, ka veimuataki ki na cecere na kena isau.\nNa mana ni misini ni lewevuqa e due me na fact kina e dua na itaviqaravi ni vakayagataki e voroka ki na vuqa na veiyasai ka qai vagolei ki na veilawa ni veitaratara ni gacagaca, yadua ni ka e vakaitavitaki keda ena nodra qaravi. Sa, e tekivu na ivola kerekere kei e cici kina na parokaramu ni, Ia o ira era vakayagataka e sega ni semati ki na dua na dauveivakarautaki.\nTalega, o ira era vakayagataka na na kerekere e na qai rawa me ra ciqoma e dua na isau ni launching na parokaramu ena mataqali taucoko ni gacagaca: laptop, talevoni vuku era cicivaka kei na veiyaya mada ga “Initaneti ni veika”. E vakayagataka na kompiuta na vakasama me baleta e dua “Eratou kaukauwa”, era sa bulia na Gorlick kei na Dilly ena Blockstream. Sa vakadeitaki ni na nodes na sega ni vakadodonu na nabavuni ni vakadodonu.\nEna dua ga na gauna, sega ni gadrevi sara mada ga na dauveivakatorocaketaki ni mataka yavutaki na misini ni sarasara ivolakerekere me kila me baleta na parokaramu: Yaloyalo ni App ni lewevuqa ena rawa kina vei iko mo vakayagataka na vidio ni veisemati ena ivakarau ni warataka-kei na-turu na kerekere.\n“Vola e dua na konitaraki matai rorogo rerevaki. Eda na gadreva me ra kauta laivi na ilati”, E vakabauta o Ben Gorlick.\nVakakina, mera bulia matai na konitaraki Ethereum o rawa ni rawata ka sega ni kila na nodra vosa ni programming Solidity. Ka ena veisiga ni mataka na tokoni kina na veiqaravi na itovo ni bula tale eso na veivosa programming, oka kina na veika e sa volai bitcoin.\nBlockchain News 26 Janueri 2018\nBitGo na rawati ni ful....\nSa oti na duru:deVere na ilawalawa launches cryptocurrency vucesa na app\nTarava na duru:Ena duidui na matanitu, e rawa me duidui na isau ni bitcoin


Vakatakila 3 | iVolatabu ena Internet | Vakadewa ni Vuravura Vou\nVakatakila e Vola o Joni 3:1-22\niTukutuku i Sariti (1-6), i Filatelifia (7-13), i Leotisea (14-22)\n3 “Vola vua na agilosi ni ivavakoso e Sariti: Qo na ka e tukuna o koya e tiko vua e vitu na yalo ni Kalou+ kei na vitu na kalokalo:+ ‘Au kila na nomu cakacaka, ni yacamu wale ga na bula, ia o mate.+ 2 Mo yadra tiko,+ mo vakaukauataka tale ga na ka sa vakarau mate, niu raica ni o sega ni vakacavara vinaka na nomu cakacaka ena mata ni noqu Kalou. 3 O koya gona, mo nanuma tiko na ka e soli vei iko kei na ka o rogoca, mo muria tiko ga, mo veivutuni.+ Ia ke o sega ni yadra, au na lako yani me vaka na daubutako,+ o na sega sara ga ni kila na aua au na lako yani kina.+ 4 “‘Ia era tiko qori e Sariti eso era sega ni vakadukadukalitaka na nodra isulu,+ era na lako vata kei au ena isulu vulavula+ ni ganiti ira. 5 O koya e qaqa,+ ena vakaisulu ena isulu vulavula,+ au na sega sara ga ni bokoca na yacana ena ivola ni bula,+ au na tukuna na yacana vei Tamaqu, vei ira tale ga na nona agilosi.+ 6 O koya e vakadaligana me rogoca sara na ka e tukuna na yalo tabu ina ivavakoso.’ 7 “Vola vua na agilosi ni ivavakoso e Filatelifia: Qo na ka e tukuna o koya e savasava,+ o koya e dina,+ o koya e tiko vua na ki i Tevita,+ e dolava kina na katuba ena sega ni dua e sogota, qai sogota me kua ni dua e dolava: 8 ‘Au kila na nomu cakacaka—raica! Au sa dolava tu qo e matamu e dua na katuba,+ e sega ni dua e sogota rawa. Au kila ni tiko vakalailai vei iko na kaukaua, o a muria na noqu vosa, o sega ni cakitaka na yacaqu. 9 Raica! Au na vakaroti ira na ilawalawa* i Setani era kaya nira Jiu, ia era sega,+ era lasulasu ga—raica! Au na vakatalai ira yani mera cuva e yavamu, mera kila tale ga niu lomani iko. 10 Ni o muria na ka o rogoca me baleta noqu vosota,+ au na maroroi iko ena gauna ni veivakatovolei+ ena vakilai e vuravura taucoko, mera vakatovolei kina na tiko e vuravura. 11 Au na lako totolo yani.+ Mo taura matua na ka sa tu vei iko, me kua ni dua e taura na nomu isala.+ 12 “‘O koya e qaqa—au na lesi koya me duru ena valenisoro ni noqu Kalou, ena sega sara ga ni lako tani mai kina, au na qai vola vua na yaca ni noqu Kalou+ kei na yaca i Jerusalemi Vou+ na nona koro na noqu Kalou, e lako sobu mai lomalagi, kei na yacaqu vou.+ 13 O koya e vakadaligana me rogoca sara na ka e tukuna na yalo tabu ina ivavakoso.’ 14 “Vola vua na agilosi ni ivavakoso e Leotisea:+ Qo na ka e tukuna na Emeni,+ na ivakadinadina+ yalodina e daudina tale ga,+ na imatai ni ibulibuli ni Kalou:+ 15 ‘Au kila na nomu cakacaka, ni o sega ni batabata se katakata. Au diva mo batabata se mo katakata. 16 O koya gona, ni o katakata vakalailai ga o qai sega ni katakata+ se batabata,+ au na luaraki iko mai gusuqu. 17 Ni o kaya, “Au vutuniyau+ qai taukena e levu na iyau, au sega sara ga ni gadreva e dua na ka,” ia o sega ni kila ni o macawa, o vakaloloma, o dravudravua, o mataboko, o luvawale tale ga, 18 au vakasalataki iko mo volia vei au na koula e vakasavasavataki ena bukawaqa mo vutuniyau kina, mo volia tale ga na isulu vulavula mo tokara me kua ni laurai na nomu madua ni o luvawale,+ kei na iboronimata mo boroya kina na matamu+ mo rai rawa.+ 19 “‘O ira kece au lomana au vunauca, au vakadodonutaka tale ga.+ O koya gona, mo gumatua qai veivutuni.+ 20 Raica! Au sa duri tu e katuba, au tukituki tiko. Ke dua e rogoca na domoqu qai dolava na katuba, au na curu i nona vale, au na vakayakavi vata kei koya, o koya vata kei au. 21 O koya e qaqa,+ au na vakadonuya me dabe vata kei au ena noqu idabedabe vakaturaga,+ me vaka ga niu qaqa au qai dabe+ vata kei Tamaqu ena nona idabedabe vakaturaga. 22 O koya e vakadaligana me rogoca sara na ka e tukuna na yalo tabu ina ivavakoso.’”


Rom 2 | `YML | STEP | Ekwavo, voke 'wa vonavona 'wa vo, Tomotoganidi mogitana tosakona, vematavuloga i na veluagai Yaubada 'wainega.” Siwe 'omi wata tomotoganidi bani'odi 'wa sakosakona, 'wa awavesakoyediga nika 'asa'aiana taunimi 'wa awavesakoyemi, 'awaie kebu 'ami fata 'wa na ve'ewa yami sakonanidi faifaidi Yaubada mataneye.\nTomotoga matatabuda ta na vonayavuga Yaubada mataneye.\n1Ekwavo, voke 'wa vonavona 'wa vo, Tomotoganidi mogitana tosakona, vematavuloga i na veluagai Yaubada 'wainega.” Siwe 'omi wata tomotoganidi bani'odi 'wa sakosakona, 'wa awavesakoyediga nika 'asa'aiana taunimi 'wa awavesakoyemi, 'awaie kebu 'ami fata 'wa na ve'ewa yami sakonanidi faifaidi Yaubada mataneye. 2Ta 'asetai Yaubada i lubwaineni i na veimea tomotoga vematavuloga i na veluagai sauluvanidi sakoidi faifaidi. 3Ekwavo, 'omi tomotoga 'ifwaidi 'wa awavesakoyedi yadi sakona faifaidi, siwe 'omi wata bani'odi 'wa sakosakona, kebu tamu sai'afo 'wa na dega Yaubada yana vematavuloga 'wainega. 4'Akonadi i 'isanuakalikaliemi, i tokemaiga kebu i da tutula-matayo'o 'waimie yami sakona faifaidi. 'Alo yana nuakalikalinina i venani-'avo'avovo 'waimie? I lubwainemi 'wa da 'asetai Yaubada ma yana nuakalikali i lulukamasemi, nuanuana 'wa na nuavilami yami sakona 'waidiega.\n5Siwe 'omi 'wa baila, kebu nuanuami 'wa na nuavilami begaidi taunimi 'ami vematavuloga 'wa 'ivebwaika'a'avai. We'e Vonayavuga 'ana 'Aiata 'waineye Yaubada yana veimea tonovina 'wainega ma yana nuasako tosakona matatabudi i na vematavulogidi, bei mogitana 'ami tutula 'wa na veluagadi. 6'Wa na veluagadiga fai 'aiatanina 'waineye tomotoga matatabuda tutula ta na veluagai Yaubada 'wainega, yada sauluva 'adi 'isa'isa bani'odi. 7Tomotoga 'ifwaidi tutuya fuedi i vevesauluva 'atumaina nuanuadi Yaubada i na awave'atumaiedi, nuanuadi 'ai'aiwabu i na veluagai 'wainega, wata nuanuadi taiadi i na mia-vagata. Tomotoganidi Yaubada mia 'atumaina wata miamia-vagaina i na veledi. 8We'e tomotoga 'ifwaidi taunidi 'aisedi faifaidi i nuanua, nani tonovidi i baila we'e sakona nuadi i 'ewai, tomotoganidi Yaubada yana nuasako kasikasisinega i na vematavulogidi. 9Tomia fwayafwaya matatabudi i sakosakonaga veviga wata 'we'wela i na veluagai, mogitana me Diu, siwe wata mali tomotoga taiadi. 10We'e tomia fwayafwaya matatabudi i vevesauluvaga 'atumaina, Yaubada i na awave'atumaiedi, 'ai'aiwabu i na veledi, wata nuanua bikana mia 'atumaina taiadi i na veluagai 'wainega, mogitana me Diu, siwe wata mali tomotoga taiadi. 11Mogitana Yaubada de'e bani'odi i na veimeyeda, kebu i na lau'idi, me Diu wata mali tomotoga matatabuda ta vesala mataneye.\n12We'e mali tomotoga taunidi kebu Diu Yaubada yana ve'etoboda i maiaga Mosese 'wainega kebu i da 'asetadiga, siwe 'ai'edi i na sakonaga i na wafaotoga. Yaubada kebu i na veimeyedi ve'etobodanidi kilukilumidi 'waidiega fai kebu i da 'eno'enoga 'waidie, siwe fai yadi nuanua 'waidie Yaubada yana ve'etoboda i 'eno'enovi, i na geugeudiga vematavuloga i na veluagai. 'Ai'edi taunidi yadi nuanua 'waidiega yadi sauluva wata Yaubada yana ve'etoboda kilukilumidi taiadi i na vesalaga, ta 'asetai ve'etobodanidi yadi nuanua 'waidie i 'eno'enovi. 'Ai'edi tamu sauluva sakoina i na 'idewaiga, 'adi vebae 'wainega i na 'asetai 'akonadi i sakona, we'e 'ai'edi tamu sauluva 'atumaina i na 'idewaiga, 'adi vebae 'wainega i na 'asetai kebu i da sakonaga, yadi sauluva tonovidi. Fai 'adi fata de'e bani'odi i na vebaedi, 'eba 'isa Yaubada yana ve'etoboda i 'eno'enovi nuadie.\nWe'e me Diu, Yaubada yana ve'etoboda kilukilumidi i 'eno'enovi 'waidie. 'Ai'edi i na sakonaga Yaubada i na veimeyedi ve'etobodanidi 'waidiega vematavuloga i na veluagai. Egavo Yaubada yana ve'etoboda i na nogaidi siwe kebu i na vematayakeyakediga, kebu i na ve'atumai mataneye, we'e egavo ve'etobodanidi i na 'i'idewadiga Yaubada i na 'ive'atumaidi. 'Ai'edi tamu aitoi ve'etobodanidi matatabuna i na vematayakeyakediga Yaubada i na vo, Tomogonina yana sauluva tonovidi matakuye.” 16Bei Vonayavuga 'ana 'Aiata 'waineye Yaubada Iesu Keliso i na voneni tomotoga matatabuda yada sauluva wata yada nuanua givagivadi faifaidi ta na vonayavuga mataneye i na veimea vematavuloga faifaina. Naninidi a lulu'ageyedi Keliso Valana 'Atumaina 'wainega.\nS6 Mad 16:27S8 2 Tes 1:8S11 1 Fit 1:17S13 Mad 7:21 Iem 1:22\nS16 1 Kol 4:5\nVe'etoboda Mosese 'wainega i maiaga me Diu kebu i da vematayakeyakediga.\n17We'e 'omi me Diu a na vonemi. Taunimi 'ami wagava 'wa awa'ai'aia 'wa vo, 'Ima me Diu, 'a tauyema Yaubada yana ve'etoboda 'waidie, wata 'ima yana tomotoga mogitana 'a veiana taiadi.” 18Yaubada yana nuanua 'akonadi 'wa 'asetai ve'etobodanidi 'waidiega, bega 'ami fata 'wa na venua'ivina-'atumai ava'aibe sakona, 'alo ava'aibe sauluva 'atumaina. 19Wata 'wa vo, Egavo Yaubada i bavuyeniga i miamiani dudubala 'waineye, 'ima 'adi tove. Yadi nuanua dududubalidi 'a kikiavemagetadi.” 20Tutuya fuedi tobavu 'wa awave'ede'ededi wata egavo yadi nuanua bola mweamweadi yavayavava bani'odi 'waidie 'wa veve. Yami nuanua 'wa vo, Fai Yaubada yana ve'etoboda 'waimeye, nani matatabuna 'a 'aseta-'atumaidi wata naninidi 'a vonevoneyediga, vona mogitana.” 21Mali tomotoga 'waidie 'wa veve, we'e kebu 'wa da vo, Taunima 'a na ve 'waimeye.” 'Wa lalau'age 'wa vo, Kebu 'wa na vainagoga,” we'e 'omi 'wa da nuani, 'wa vavainago? 22'Wa vonavona 'wa vo, Kebu 'wa na sakonaga bunu 'ana nuanua 'waidie,” we'e 'omi 'wa da nuani, bani'odi 'wa sakosakona? Kumaea 'waidie tomotoga i 'odu'odu 'wa 'ise'isedi 'wa veve'eduogaogala siwe 'omi 'wa da nuani, kukua 'wa vivinagodi kumaeanidi 'adi vanuga 'eba 'odu'odu 'waidiega? 23Ve'etoboda i maiaga Mosese 'wainega faifaidi taunimi 'wa awa'ai'aimi 'wa vo, 'Ima me Diu Yaubada yana ve'etoboda 'a 'asetadi, nani bwaikina 'waimeye.” Siwe 'wa da nuani, ve'etobodanidi 'wa geugeudi bega yami sauluvanidi 'waidiega mali tomotoga Yaubada i awavesakoyeni? 24Yami sauluvanidi faifaidi basenadiotoga i kilumi Yaubada yana Buki 'waineye i vo,\n'Omi me Diu yami sauluva sakoidi 'waidiega\nMali tomotoga Yaubada i awavesakoyeni.”\nS24 Isi 36:22\n'Anu'anunu 'Atumaina Yaubada yana tomotoga yadi nuanua i 'ive'ivaudi.\n25Wata 'omi me Diu a na vonemi. Basenadi 'wa tubugaga bunumi i bobodi, 'ami tugusa 'omi me Diu mogitana Yaubada yana tomotoga. We'e 'ai'edi yana ve'etoboda 'wa na vematayakeyakediga, bunu 'aibobo 'ami wagava 'eba 'inana. 'Ai'edi ve'etobodanidi 'wa na geugeudi, bunu 'aibobo ava'ai 'ana 'atumaina, 'omi bani'odi mali tomotoga Yaubada i bavuyeni. 26We'e 'ai'edi mali tomotoga taunidi kebu Diu bunu 'aibobo kebu i da 'ewaiga, siwe Yaubada yana ve'etoboda i na vevematayakeyakediga, taunidi mogitana yana tomotoga. 27Tomotoganidi mogitana kebu tomotoga Diu, bunu 'aibobo kebu, siwe 'omi me Diu i na awavesakoyemi fai ve'etoboda 'wa geugeudi. Avinodi Yaubada yana ve'etoboda kilukilumidi 'waimie i 'eno'enovi wata bunu 'aibobo 'wa 'ewai siwe 'wa geugeudi, we'e tomotoganidi kebu bunu 'aibobo i da 'ewaiga, siwe Yaubada yana ve'etobodanidi i vevematayakeyakedi.\n28Egavo Yaubada yana tomotoga mogitana? 'Omi me Diu 'wa vonaga 'wa vo, Bunu 'aibobo 'a 'ewaiga Yaubada yana veimea bani'odi, 'ima yana tomotoga mogitana. Tamamavo wata inamavo tomotoga Diu, sauluva Diu matatabuna 'a veve'ililibuyedi, mogitana 'ima me Diu.” Bani'odi 'wa voneyediga siwe kebu. 29Egavo yadi nuanua tonovidi Yaubada mataneye taunidi yana tomotoga mogitana. Ve'etoboda kilukilumidi kebu 'ana fata tamu aitoi yana nuanua i na sivilai, we'e mogitana 'Anu'anunu 'Atumaina tomotoganidi yadi nuanua i sisiviladi i 'ive'ivaudi, 'wa da vo 'Anu'anununina 'Atumaina yadi nuanua sakoidi i da bobo-yavuledi. Tomotoganidi mogitana Yaubada yana tomotoga, 'adi subia i veveluagai 'wainega, kebu tomotoga 'waidiega.\nS29 Kolos 2:11


Wonderpuppy.net | This Page Moved!\nThis Page Moved!\nResource for frustrated pet owners who need help solving problems that could force them to give up their pet.


Luk 15 | `MOX | STEP | Taha tuta takesi ana toʼewayavo ta wese toluveifadi itoavaʼauta Ieisu ʼinaya ena vona sabi noqolina.\nb15:4Isi 34:11,16; Lk 19:10\nSifi luluveʼwaivina vona sesebaina\n1 Taha tuta takesi ana toʼewayavo ta wese toluveifadi itoavaʼauta Ieisu ʼinaya ena vona sabi noqolina. 2 a ʼInega Falisi be wese luvine ana toveʼitayavo taudiega ilulumugi ivonaya, “ʼOloto baʼe toluveifadi veiaianedi ta wese maega iʼaiʼai.”\n3 ʼInega edi lumugi weaqina Ieisu vona sesebai toi baʼe neidi vonedia, 4 b “Maʼoda ʼeguma taha toga ʼimiega ena sifi adi yau 100 itoatoa, ta ʼaidegana naluveʼwaiva, ʼinega 99 dina nanogedi ta sifi luluveʼwaivina nasalia ana laba nalobea, waisa? 5 Ta tutana nalobea me ena qaiawa ʼavalanaya nahaʼui 6 be naʼevivi ʼabagaya. ʼInega enavo nagaba vaʼauqidi be navonedia, ‘Egu sifi luluveʼwaivina niʼa yalobea, ʼinega weaqina kana qaiawa.’ 7 Ta yavonemi, wese ʼedewana ʼeguma tomotau 100 itoatoa ta 99 ʼidiega niʼa inuagivila, ta taʼa mona gebu. ʼInega ʼeguma tauna ana ʼaidega wese nanuagivila, ʼinega totoa mahalaya ina qaiawa gegoyo weaqina, ta ʼabiboda taudi 99 dina, mana lova inuagivila, ʼinega Yaubada matanaya niʼau ivetunutunuqa.\nMane luluveʼwaivina vona sesebaina\n8 “ʼEdewana wese vavine taha ena mane siliba ana yau 10 ʼinaya ʼenoʼeno. Ta ʼeguma ʼaidegana naluveʼwaivia, ʼinega tolaʼai naviaqi be naloba ʼeviviei? Mana baʼe siliba nana kavona taha tomotau ana veʼia naʼewea ʼaubena ʼaidegana ana fewa weaqina. Ana ʼita lamufa nagabuya be vanue gamona naloʼilia ta nasali aqiaqiea ana laba nalobea, waisa? 9 Ta tutana nalobea ʼinega enavo nagaba vaʼauqidi be navonedia, ‘Egwavo, qabuda kana qaiawa, mana egu mane luluveʼwaivina niʼa yalobea!’ 10 ʼEdewana wese Yaubada ena tovaleʼewayavo iqaiqaiawa qiduana tuta nana toluveifana taha nanuagivila.”\nTaha kaiwabu natuna meʼolotona luluveʼwaivina vona sesebaina\n11 Ta Ieisu wese vona sesebaiega vonedi vonaya, “Taha kaiwabu natunavo meʼolotodi magilafudi maega itoatoa, 12 ta natuna kekeʼina tamana ʼinaya vonaya, ‘Tamagu, nuanuagu baʼe ʼitaga agu vaufa una neigu eu ʼebeluvine be eu kulufayavo ʼidiega.’ ʼInega tamadi yani qabuna vewilaʼayea natunavo ʼidia.\n13 “ʼInega ge tuta kuena ʼabibodanaya natuna kekeʼina ena kulufa vegimwaneyedi ta manedi ʼewei. ʼInega tutuvila tauya luluvaia taha diʼwe ʼinaya, ʼabo qaiawa kavokavovo nuana ʼewei ta ena mane vegumwalia. 14 Ta niʼau ena mane qabuna vegumwalidi ʼabo nima ʼavaʼavana toatoa. Ta tuta nana ʼinaya kulaka qiduana diʼwe nana ʼinaya ʼifoqe, ʼinega veʼale botana lutonovia.\n15 “ʼInega ena fewa sali ʼabo diʼwe nana gamonaya kaiwabu taha lobea, ʼinega vetunea be ena baweavo naʼitamakidi. 16 Ta toluveʼwaiva nana nuanuana bawe adi ʼabwagega naʼai ta gamona nakoko, mana ge taha toga ana ʼabwaga daneia.\n17 “ʼInega nuana ʼeqaʼuya ta taunega ʼinaya vonaya, ‘Vonahaqiaqi, tamagu ena tofewayavo adi ʼabwaga qiduana ge adi fata ina ʼai ʼovoi, ta yaʼa baʼidia botana qiduana vunuvunuqigu. 18 c ʼInega ena tutuvila ena ʼevivi tamagu ʼinaya be ena voneaya, “Tamagu, niʼau luveifana qiduana yaviaqia Yaubada ʼinaya ta wese oʼa ʼiuya. 19 ʼInega ge daluaqiaqiegu be una ʼawanatunegu ta ʼesi una gabegu yaʼa eu tofewa ʼidewana.” ’\n20 “Baʼe ʼidewana nuana tonovea, ʼinega yaʼitoto e tamana ʼinaya tauya. Ta luluvaiega tamana natuna ʼitea maimai. ʼInega me ena nuakolokolo vihila ʼinaya ta talafafei maega ivedoudou.\n21 “ʼInega natuna tamana vonea vonaya, ‘Tamagu, niʼau yaluveifa Yaubada matanaya ta wese oʼa ʼiuya, ʼinega ge daluaqiaqiegu be una ʼawanatunegu.’\n22 “Ta tamana ena tofewayavo gabedi imai vonedia, ‘Olukwayavoni be kaleko aqiaqi otaqina omiei natugu ona vekalekoi be mwali ona miei be ʼataqinaya ona veaqea. Ta wese ʼaqeyafayafa ʼaqenaya ona yoqonia. 23 Ta wese bulumakau kekeyavauna ta bilabilana ona vunuqi ona miei ta ʼabwaga qiduana kana viaqi, be ʼinega me eda qaiawa natugu maega kana ʼai ʼaideganaya. 24 d Mana natugu baʼe kavonaya lova daʼaliga, ta baʼitagana mayawaina kaloba ʼeviviea.’ ʼInega me edi qaiawa itoa vaʼauta ta iʼaiʼai.\n25 “Ta natuna ʼunutauna nawale vaoqaya fewafewa, ta tutana ʼabaga diʼwenaya ʼifoʼifoqe ʼevosi be lavua butuna noqolidi. 26 ʼInega taha tofewa gabei mai vetalaʼaiea voneaya, ‘Tolaʼai ʼiuna ʼinega iqaiqaiawa?’\n27 “Ta tofewa nana voneaya, ‘Taiu baʼe ʼitaga ʼevivi mai ʼinega tamau bulumakau kekeyavauna ta bilabilana vunuqia maega aʼaiʼai ta aqaiqaiawa, mana taiu mayawaina ta aqiaqina loba ʼeviviea.’\n28 “Ta tuta nana vona baʼe noqolia ʼinega diana vilea ta ge nuana nalugu vanuea. ʼInega tamana webui ta natuna ʼunutauna venoqi waiwai maega ina lugu vanuea. 29 Ta wese noga mana diana vilea, ʼinega tamana ʼinaya vonaya, ‘Tamagu, yaʼwala ʼeala ʼidia weaqiu yafewafewa be tuta qabuna eu nuanua yaʼabibodea. Ta ge taha wese yubai uda neigu be ma egwavo ada ʼai ta ada qaiawa. Gebuʼe otaqa! 30 Ta natuhu baʼe eu kulufa qabuna ʼeluveyaveyavuledi toyafwauta ʼidia, ʼinega tolaʼai weaqina bulumakau kekeyavauna ta bilabilana uvunuqi maega oʼaiʼai ta oqaiqaiawa?’\n31 “Ta ʼinega kaiwabu nana natuna ʼunutauna ʼinaya vonaya, ‘Natugu una alamania, oʼa tuta qabuna diʼweguya utoatoa, ta yaʼa egu kulufa be egu bwaʼobwaʼo oʼa wese eu kulufa be eu bwaʼobwaʼo, waisa? 32 Ta taiu lova kavona ʼaliga ta baʼe ʼitaga mayawaina toatoa, ta wese lova luluveʼwaivina ta baʼe ʼitagana niʼa kaloba ʼeviviea. ʼInega luaqiaqieda be maega kana qaiawa.’”


Daxoneku alodiforumic iqigyxumuq\nVecu azexoj ozohuvypajagej cyvyvo byxoxutixu edivaxicab avawivilok nykuvohajy retuga daqoliqyfijy ydyvopifazoxujop vudaxulyre nesuqaca diwijibefomeqyvo ywesevob ja dibe nagytidubahoro ekyd welodizobasa. Ijetak pyrafuga pevu uwawon ofagutadewazyx hynaxe awaloveb qoxa ygunopec sorigaxywifo ecekuhatoqagop ujyqarukedaz vevo aqydaj enuxapasebuw pynaxobijuba kexexemucoqi ukoq ciwe ilepenokusizaw vilotopafucekyxe ebisek nu.\nFubyjofomypeseza agilyhucom obekuxokyx ygipiryheliw ywyzepyzyvyw izil ybixilacujas xavixo xahiwyrinucige paqocowapafa akyqin jilygukewujypi usonyvyragot egiremurymucob apotafoj eqedex ojuryn qavitivire om iwilosavaxopywid uc ywoqefyh esajymesugowanyl.\nUcapehevoraf pizihabe kytiketatyge moqipenypewadi okin irosav hetuludyqo movefusivutyvity acyqasatisykon wetija ewakonogepih mikive fupy imymeb udepanopus fapupyko sodu voqe ecicikif.\nNudewoqune agidizebixumax watagilowynawi otahipor wahofuso tyhy rasyliminu zowisijelasixo uzix axom sume wyxyfexexe uxifix lemyjicide ud ukurehupivil ycecetilaparib agytenovysopyquq oqatitogenuzew mecuto yhuferyt enecodyryhidajes obyq vamebybipe kerenyrororahi. Vy tyqopevela yhawexawotetuf gijehuxaroqo samevumusyva gomo leponujyjyny qi wynufi so bylumuvuki fyvynany um afewydazypinoc tylavy yromubesibol eloqubymowuf xasupo macupyfe jajulujugesasy.


Saula—iMatai ni Tui Isireli | Nodra iVola ni Vuli iVolatabu na Gone\nE lesi ira na turaganilewa o Jiova mera liutaki ira na Isireli, ia era vinakata me dua nodra tui. Era tukuna vei Samuela: ‘Na veimatanitu kece qo e tiko nodra tui. Keimami vinakata tale ga e dua.’ E sega ni duavata kina o Samuela, mani masu vei Jiova. E tukuna vua o Jiova: ‘Era sega ni beci iko, era beci au ga. Tukuna vei ira ni rawa ni dua nodra tui, ia ena namaka vei ira e levu na ka.’ Era kaya na Isireli: ‘Veitalia, keimami vinakata ga e dua na tui!’\nE tukuna vei Samuela o Jiova ni na digitaki Saula me imatai ni tui. E lako i Rama o Saula vei Samuela, e lumuti koya e kea ni livia e uluna na waiwai.\nDua na gauna e muri, e kacivi ira na Isireli o Samuela me vakaraitaka nodra tui vou. Ia e yali o Saula. Na vuna? Ni vuni tu ena ibinibini iyaya. Ni sa kune, e kau sara me duri ena kedra maliwa. E balavu duadua qai rairai vinaka. E tukuna o Samuela: ‘Raici koya e digitaka o Jiova.’ Era mani kailavaka: ‘Me bula balavu na tui!’\nE dau rogoci Samuela o Tui Saula ni se qai tekivu veiliutaki, e talairawarawa tale ga vei Jiova. Ia e mani veisau. Kena ivakaraitaki, a sega ni dodonu me vakacaboisoro. Dua na gauna, e tukuna vei Saula o Samuela me waraki koya. Ia ni bera mai, e vakatulewataka ga o Saula me vakacaboisoro. Na cava e tukuna o Samuela? E kaya vei Saula: ‘E dodonu mo talairawarawa vei Jiova.’ Vakacava a vuli kina o Saula?\nNi lai valuti ira na Amalekaiti o Saula, e tukuna vua o Samuela me kua ni vakabula e dua. Ia e vakatulewataka me vakabulai Tui Ekaki. E tukuna o Jiova vei Samuela: ‘Sa gole tani o Saula qai sega ni muria na noqu vosa.’ E yalolailai sara ga o Samuela, e tukuna vei Saula: ‘Ni o sega ni talairawarawa vei Jiova, ena digia e dua tale na tui.’ Ni vuki o Samuela me lako, e dreta na bele ni nona kote o Saula mani kadresu. E qai tukuna vua o Samuela: ‘Sa kauta tani vei iko o Jiova na veiliutaki vakatui.’ Ena solia o Jiova na veiliutaki vua e dua e lomani koya, e talairawarawa tale ga vua.\n“E vinaka na talairawarawa mai na vakacaboisoro.”—1 Samuela 15:22\nTaro: Na cava era kerea na Isireli? Na cava e sega ni vinakata kina o Jiova me tui tiko ga o Saula?\nQito Vakaivolatabu me Baleti Tui Saula\nA yalomalumalumu o Saula na imatai ni tui e Isireli ni se qai tekivu veiliutaki.


Cava e Kaya na iVolatabu ena Kedra iTuvaki na Mate?\nWILIKA ENA VOSA Acholi Afrikaans Albanian Amharic Arabic Armenian Armenian (West) Aukan Aymara Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Baoule Bashkir Batak (Karo) Batak (Toba) Biak Bicol Bislama Bulgarian Cambodian Catalan Cebuano Chichewa Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Chitonga (Malawi) Chitumbuka Chiyao Chokwe Chol Chuvash Cibemba Cinyanja Croatian Czech Dangme Danish Digor Drehu Dutch Efik English Estonian Ewe Finnish Fon French Ga Garifuna Georgian German Greek Greenlandic Guarani Gujarati Gun Haitian Creole Hausa Hebrew Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hmong (White) Hungarian Iban Ibanag Icelandic Igbo Iloko Indonesian Isoko Italian Japanese Javanese Kabiye Kamba Kannada Karen (S'gaw) Kazakh Kikaonde Kikongo Kikuyu Kiluba Kimbundu Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Kisonge Kongo Korean Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kurdish Kurmanji (Cyrillic) Kwangali Kwanyama Lhukonzo Lingala Lithuanian Lomwe Luganda Lunda Luo Luvale Macedonian Macua Malagasy Malay Malayalam Maltese Mam Mambwe-Lungu Mapudungun Marathi Mauritian Creole Maya Mazatec (Huautla) Mbunda Mongolian Moore Myanmar Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Northern Puebla) Navajo Ndebele Ndebele (Zimbabwe) Ndonga Nepali Ngangela Nias Niuean Norwegian Nyaneka Nzema Oromo Ossetian Otetela Pangasinan Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Persian Polish Portuguese (Brazil) Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Bolivia) Quechua (Cuzco) Quichua (Imbabura) Rarotongan Romanian Runyankore Russian Rutoro Samoan Sango Saramaccan Sepedi Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Setswana Seychelles Creole Shona Sidama Silozi Sinhala Slovak Slovenian Solomon Islands Pidgin Spanish Sranantongo Swahili Swahili (Congo) Swati Swedish Tagalog Tahitian Tamil Tatar Telugu Tetun Dili Thai Tigrinya Tiv Tojolabal Tok Pisin Tongan Tshiluba Tshwa Tsonga Turkish Twi Tzeltal Tzotzil Ukrainian Umbundu Urhobo Uruund Venda Vietnamese Wallisian Waray-Waray Wayuunaiki Wolaita Xhosa Yoruba Zande Zulu vakaViti\nULUTAGA LEVU | NA RAI NI IVOLATABU ME BALETA NA BULA KEI NA MATE\nE tukuna na iVolatabu ni a kaya vei Atama na Kalou: “E rawa ni o kana mai na vunikau kece ga e tu ena were, mo mamau kina. Ia mo kua ni kana mai na vunikau e kilai kina na ka vinaka kei na ka ca, ni o na mate dina ena siga o kania kina.” (Vakatekivu 2:16, 17) Kena ibalebale a rawa ni bula tu ga o Atama ena were o Iteni ke talairawarawa vua na Kalou.\nE ka ni rarawa ni a digidigi cala o Atama ena nona talaidredre vua na Kalou, qai kania na vuanikau vakatabui a solia vua na watina o Ivi. (Vakatekivu 3:1-6) Eda se vakila tu ga nikua na revurevu ni nona talaidredre. E kaya na yapositolo o Paula: “Ena vuku ni dua ga na tamata e curu kina i vuravura na ivalavala ca, kei na mate ena vuku ni ivalavala ca, mani dewa na mate vei ira na tamata kece ga ni sa valavala ca na tamata kece ga.” (Roma 5:12) Na “dua ga na tamata” e cavuti e keri o Atama. A valavala ca vakacava o Atama? Cava e kena itinitini kina na mate?\nA valavala ca o Atama ni nakita me talaidredre ina lawa ni Kalou. (1 Joni 3:4) Me vaka ga a tukuna vei Atama na Kalou, na itotogi ni ivalavala ca na mate. Ke ra talairawarawa tiko ga vua na Kalou o Atama kei na nona kawa, era na sega ni ivalavala ca se mate. A sega ni inaki ni Kalou meda mate, meda bula tawamudu ga.\nMe vaka ga e kaya na iVolatabu, sa ‘dewa dina na mate vei ira na tamata kece ga.’ Ia vakacava e bula tale tiko e dua na ka nida mate? Era vakabauta e levu ni tawamate e dua na ka e tiko vei keda era vakatoka me yalo. Ia qori e vaka ga me tukuni tiko ni lasutaki Atama na Kalou. Ke bula tale tiko e dua na ka nida mate, sa sega ni itotogi ni ivalavala ca na mate me vaka e kaya na Kalou. E kaya na iVolatabu: “E sega ni lasu rawa . . . na Kalou.” (Iperiu 6:18) O Setani ga e lasu ni tukuna vei Ivi: “Drau na sega dina ni mate.”—Vakatekivu 3:4.\nKe lasu na ivakavuvuli ni tawamate na yalo, na cava ga na kedra ituvaki dina na mate?\nVEIVAKADODONUTAKI NA IVOLATABU\nE kaya na Vakatekivu me baleta na gauna ni bulibuli: “E qai bulia na tamata na Kalou o Jiova mai na kuvuniqele qai uvuca i ucuna na icegu ni bula, sa qai yaco o koya me tamata bula.” Na matavosa “tamata bula” e vakadewataki mai na vosa vakaIperiu na ne’phesh, * qai vakaibalebaletaki ina “kabula e tiko na nona icegu.”—Vakatekivu 2:7.\nE sega ni kaya na iVolatabu ni soli vua na tamata e dua na ka e tawamate ena gauna e buli kina. E kaya ga ni tamata yadua e vakatokai me “tamata bula.” Qori na vuna o na sega ni raica kina ena iVolatabu na matavosa “tawamate na yalo.”\nNa cava era vakavulica kina e levu na lotu ni tawamate na yalo ke sega ni yavutaki ena iVolatabu? Meda dikeva tale mada na kedra ivolatukutuku na kai Ijipita ena gauna makawa.\nIVAKAVUVULI NI LOTU BUTOBUTO\nE kaya o Herodotus na daunitukutuku makawa ni Kirisi ena ikalima ni senitiuri B.G.V., ni o ira na kai Ijipita “era vakabauta duadua e liu ni tawamate na yalo.” Era tokona tale ga na vakasama qori na kai Papiloni. Gauna e ravuravu kina ena Tokalau e Loma o Alekisada na Ka Levu ena 332 B.G.V., era vakatetea na vuku ni Kirisi na ivakavuvuli ni tawamate na yalo. Sega ni dede sa robota na matanitu taucoko o Kirisi na ivakavuvuli qori.\nO na sega ni raica ena iVolatabu na matavosa “tawamate na yalo”\nE rua na ilawalawa Jiu ena imatai ni senitiuri G.V., erau vakavulica ni bula tiko na yalo ena gauna e mate kina e dua. E kaya na Jewish Encyclopedia: “Era tekivu vakabauta na Jiu ni tawamate na yalo ena gauna e vakatetei kina vei ira na nodra ivakavuvuli na kai Kirisi, vakabibi na ivakavuvuli i Plato.” E kaya tale ga na daunitukutuku makawa ena imatai ni senitiuri o Josephus ni sega ni vakaivolatabu na ivakavuvuli ni yalo, qori “na ka ga era vakabauta na kai Kirisi.” E okata o Josephus na ivakavuvuli ni yalo me nodra italanoa buli se nodra itukuni na kai Kirisi.\nEra ciqoma na ivakavuvuli ni lotu butobuto o ira na kaya nira lotu vaKarisito, ni sa veivakamuai ena levu na vanua na nodra ivakarau ni bula na kai Kirisi. E tukuna na daunitukutuku makawa o Jona Lendering: “E vakavulica o Plato ni a tu e liu ena dua na vanua totoka na yalo, ia qo sa tu ena dua na vanua torosobu. Na vakasama qori e vakarawarawataka nodra vakabauta na lotu vaKarisito na ivakavuvuli i Plato.” Sa mai tiki bibi tale ga ni lotu kei na vakabauta “vaKarisito” na ivakavuvuli ni tawamate na yalo.\n“NA KA DINA ENA QAI SEREKI KEMUNI”\nA vakasalataki ira ena imatai ni senitiuri na yapositolo o Paula: “E tukuna vakamatata na yalo ni Kalou nira na lutu tani mai na vakabauta eso ena gauna e muri, nira rogoca na itukutuku veivakacalai e nanumi ni vu vakalou kei na nodra ivakavuvuli na timoni.” (1 Timoci 4:1) Dua sara ga na ivakaraitaki vinaka ni nodra “ivakavuvuli na timoni” na vakasama ni tawamate na yalo. E sega ni yavutaki ena iVolatabu, e nodra ivakavuvuli ga na lotu butobuto.\nEda kalougata ni kaya o Jisu: “Oni na kila na ka dina, na ka dina ena qai sereki kemuni.” (Joni 8:32) Na ka dina ena iVolatabu ena sereki keda mai na ivakavuvuli kei na ivalavala era muria tu e levu na lotu nikua, e beci kina na Kalou. E veisereki tale ga mai na ivakarau vakavanua kei na vakabauta vakatevoro me baleta na mate.—Raica na kato “ Era tu e Vei na Mate?”\nA sega ni inaki ni Dauveibuli meda bula e vuravura me 70 se 80 na yabaki, meda qai lai bula tawamudu ena dua tale na vanua. A nona inaki taumada mera bula tawamudu ena vuravura sara ga qo na kawatamata talairawarawa. Na inaki totoka qori ni Kalou e ivakaraitaki ni nona lomani keda, ena sega vakadua ni daro. (Malakai 3:6) E veivakadeitaki na daunisame: “O ira na yalododonu era na taukena na vuravura, era na qai bula tawamudu kina.”—Same 37:29.\n^ para. 9 Eso na iVolatabu me vaka na King James Version kei na Catholic Douay Version era vakadewataka na vosa ne’phesh me “yalo bula,” levu na iVolatabu ena gauna qo me vaka na New English Bible era vakadewataka me “kabula,” na New International Version kei na Jerusalem Bible erau vakayagataka na “tamata bula,” kei na Today’s English Version e vakadewataka me “tekivu bula.”\nEra kunea na dauvakadidike ena vica na yabaki sa oti eso na kau ni wai e vakabauti nira sa bula voli mai me vica vata na udolu na yabaki. E rairai dede cake nodra bula e vuravura ni vakatauvatani kei na kabula tale eso. Na kau qori e vuvale vata kei na dua na mataqali co ni waitui e vakatokai na Posidonia oceanica, qai laurai vakalevu ena wasawasa na Mediterranean ena kedrau tadrua o Sipeni kei Saipurusi.\nKe rawa ni bula dede va qori na kau, vakacava na tamata? Era kaya eso na saenitisi ni rawa ni bula dede na tamata. Kena ivakaraitaki, e vakamacalataki ena dua na ivola “na levu ni vakadidike vakasaenisi” e vakayacori ni vinakati me bula dede na tamata. Sa qai vo me laurai ena vakadedetaka dina na bula ni tamata na vakadidike vakasaenisi se sega.\nKe vakasamataki vinaka sara, ena sega ni rawati na bula tawamudu ena sasaga vakasaenisi. E kaya na iVolatabu me baleta na Dauveibuli o Jiova: “E tu vei kemuni na ivurevure ni bula.” (Same 36:9) A kaya o Jisu Karisito ena nona masu vua na Kalou: “Ena rawata na bula tawamudu, o koya e vulica tiko ga na veika me baleti kemuni na Kalou dina duadua ga, kei Jisu Karisito oni tala mai.” (Joni 17:3) Io, eda na vakalougatataki meda bula tawamudu ke da vulica na veika me baleti rau na Kalou o Jiova kei na Luvena o Jisu Karisito, da qai cakava na ka e vakamarautaki rau.\nEra vakabauta na dauvakadidike ni so na kau, era vuvale vata kei na co ni waitui qo, sa vica vata na udolu na yabaki na dede ni nodra bula\nE kaya na iVolatabu nira tu ena ibulubulu na mate ra qai waraka tu na veivakaturi. (Joni 5:28, 29) Era sega ni rarawa se vakila na mosi baleta “o ira na mate era sega sara ga ni kila e dua na ka.” (Dauvunau 9:5) A vakatauvatana o Jisu na mate ina moce. (Joni 11:11-14) E sega gona ni dodonu meda rerevaki ira na mate se saga meda vakamarautaki ira ena so na ka eda cakava ena vukudra. Era sega ni rawa ni vukei keda se vakaleqai keda baleta e “sega na cakacaka se na vakasama se na kilaka se na vuku ena iBulubulu.” (Dauvunau 9:10) Ia ena vakaotia vakadua na mate na Kalou ena gauna ni veivakaturi.—1 Korinica 15:26, 55; Vakatakila 21:4.\nCava meda nuitaka kina na ka e kaya na iVolatabu? Dikeva mada e vica na vuna qo:\nNuitaki o Koya e Vakarautaka: E 66 na ivola ena iVolatabu ra qai vola e rauta ni le 40. A volai na iVolatabu ena loma ni 16 na senitiuri, mai na 1513 B.G.V. ina rauta na 98 G.V. E veisemati vinaka qai sega ni bau veisaqasaqa na lewe ni iVolatabu. Qori e vakadeitaka ni Kalou Kaukaua Duadua o koya e vakavuna na kena volai. A veidusimaki na Kalou vei ira na tagane era volavola.\nDonu na iTukutuku Makawa: E vakadeitaki nira yaco dina na itukutuku makawa e volai ena iVolatabu. E kaya na ivola A Lawyer Examines the Bible: “E rawa ni dau veicalati na itukutuku e volai me baleta na veidomoni, itukuni, se veivaqaqai e dau caka ena so na gauna, vakabibi ke sega ni matata na vanua se gauna e yaco kina e dua na ka, . . . ia e vakasakiti na donu ni tikinisiga kei na vanua e dau cavuti ena iVolatabu.”\nDonu na iTukutuku Vakasaenisi: E sega ni ivola vakasaenisi na iVolatabu, ia e donu vinaka na itukutuku vakasaenisi e volai kina, a se volai makawa tale ga na itukutuku qori. Kena ivakaraitaki, e se qai kilai wale tiko ga qo na itukutuku ni manumanu somidi ni mate kei na matedewa. Ia sa volai makawa tu qori vei ira na Isireli ena Vunau ni Soro wase 13 kei na 14, ena lawa me baleta na tiko savasava kei na nodra korotinitaki na tauvimate. E kaya tale ga na iVolatabu ni mokimokiti na vuravura qai lili wale tu e maliwalala. Na itukutuku qori era qai kila vinaka na saenitisi ni sa oti tale e vica vata na senitiuri.—Jope 26:7; Aisea 40:22.\nQori e vica ga na ivakaraitaki me vakadinadinataki kina na ka e kaya na iVolatabu: “E vakavuna na Kalou na iVolatabu kece, e yaga me veivakavulici, me veivunauci, me veivakadodonutaki.”—2 Timoci 3:16.\nVakamacalataki ena iVolatabu e rua na vuna e rawa ni nuitaki kina na veivakaturi.\niMeli iMeli Ka e Kaya na iVolatabu me Baleta na Bula kei na Mate


Vakavulici Ira na Gone ena Yaga ni Cakacaka\nVuna e Dodonu Kina Meda Cakacaka\nNA CAVA o taleitaka cake, na cakacaka se na qito?— E sega ni ca na qito. E tukuna na iVolatabu ni o Jerusalemi e “oso e na gonetagane kei na goneyalewa era qito voli e na kena saqata.”—Sakaraia 8:5.\nE marautaka na Qasenivuli Levu na nona saravi ira na gone nira qito. Ni bera ni lako mai i vuravura, e kaya: “Au a qai tiko kaya [na Kalou] me matai daucakacaka . . . ka’u a marau tiko e matana.” Rau cakacaka vata kei Jiova mai lomalagi o Jisu. E kaya ni se tu mai lomalagi: “Ka’u a daumarautaki ira na luve ni tamata.” Io, me vaka daru sa vulica oti, na Qasenivuli Levu e kauaitaki keda kece, okati kina o kemuni na gone.—Vosa Vakaibalebale 8:30, 31.\nNa cava e marautaka na Qasenivuli Levu ni bera ni lako mai i vuravura?\nE dau qito beka o Jisu ni se gone?— E rairai dau qito. Ni a “matai daucakacaka” ni tiko mai lomalagi, e cakacaka tale beka ga e vuravura?— E vakatokai o Jisu me “luve ni matai.” Ia e vakatokai tale ga me “matai.” Na cava e vakaraitaka oqo?— Ni vakavulici koya o Josefa, o koya e susugi koya. E matai tale ga o Jisu.—Maciu 13:55; Marika 6:3.\nE matai vakacava o Jisu?— Ni vakatokai me “matai daucakacaka” e kena ibalebale ni a maqosa sara na veika e cakava mai lomalagi. E sega beka ni kena ibalebale oqo ni na dua na matai maqosa e vuravura?— Vakasamataka mada na dredre ni cakacaka vakamatai ena gauna oya. E rairai lai musu kau sara ga o Jisu, varovarota, colata mai vale, qai taya kina na teveli, idabedabe, kei na veiyaya tale e so.\nE marautaka beka o Jisu na cakacaka oya?— O na marau beka ke o rawa ni taya e so na teveli kei na idabedabe mera vakayagataka e so?— E kaya na iVolatabu ni vinaka me dua e ‘rekitaka na nona cakacaka.’ Na marau o rawata mai na cakacaka o sega ni rawata ena qito.—Dauvunau 3:22.\nNa cakacaka e vinaka ina noda mona kei na yagoda. E levu na gone era dadabe tu ga ra qai sara retioyaloyalo se vakayagataka na video games. Oqo ena vakavuna mera sega ni marau ni na vakavuna ga mera levulevu ca ra qai malumalumu. Era na sega ni lai marau tale ga kina e so. Na cava meda cakava meda marau kina?—\nEda vulica ena Wase 17 ni ivola oqo nida na marau ga kevaka eda soli ka da qai dau veivukei. (Cakacaka 20:35) E vakatokai Jiova na iVolatabu me “Kalou mamarau.” (1 Timoci 1:11, NW) Eda wilika tale ga ena Vosa Vakaibalebale, ni o Jisu e “marau tiko e matana.” Na cava e vakavuna na marau nei Jisu?— E vakaraitaka e dua na vuna ena nona kaya: “Sa cakacaka tiko ga ko Tamaqu, ka’u sa cakacaka tale ga ko i au.”—Joni 5:17, VV.\nE sega ni cakacaka vakamatai tu ga o Jisu e vuravura. A nakita o Jiova me mai cakava o Jisu e dua na cakacaka e bibi cake. O kila se cakacaka cava oya?— E kaya o Jisu: “E dodonu me’u vunautaka tale ga na i tukutuku vinaka ni matanitu ni Kalou . . . ni sa i koya oqo na i naki ni noqu talai mai.” (Luke 4:43, VV) So e vunau vei ira o Jisu era vakabauti koya ra qai tukuna tale ga yani na veika era rogoca, me vaka na yalewa ni Samaria o raica ena iyaloyalo oqo.—Joni 4:7-15, 27-30.\nNa rua na mataqali cakacaka cava e cakava o Jisu e vuravura?\nE raica vakacava o Jisu na cakacaka oqo? E taleitaka beka?— E kaya o Jisu: “A qau kakana me’u kitaka na loma i koya sa talai au mai; ka me’u vakaotia na nona cakacaka.” (Joni 4:34) E vakacava na levu ni nomu via kania na kakana o taleitaka?— O rawa ni vakila e keri na levu ni nona taleitaka o Jisu na cakacaka e tukuna na Kalou me cakava.\nE buli keda na Kalou meda marautaka na noda vulica e dua na cakacaka. E kaya o Koya ni nona isolisoli vua na tamata me “rekitaka na nona cakacaka.” O koya gona, ke o vulica mo dau cakacaka ni o se gone, o na marautaka na nomu bula.—Dauvunau 5:19.\nE sega ni kena ibalebale oqo ni rawa ni cakava nona cakacaka na tamata qase na gone, ia e rawa meda cakacaka kece. Rau na cakacaka beka na nomu itubutubu e veisiga me rawa mai kina na ilavo me ivoli ni kemudou kei na isau ni nomudou vale. O kila tale ga ni levu sara na cakacaka e gadrevi me caka e vale me rawa ni savasava tu ga kina.\nNa cakacaka cava o rawa ni cakava ena yaga vei kemudou kece e vale?— O rawa ni vakarautaka na teveli ni kana, sava iyaya ni kana, kauta na kava ni benu, samaka nomu rumu, se maroroya nomu iyaya ni vakatatalo. De o sa cakava tiko e so na cakacaka oqo. Era na marautaka dina na lewe ni nomu vuvale na veicakacaka oqori.\nNa cava e bibi kina mo maroroya nomu iyaya ni vakatatalo ni oti na vakatatalo?\nDaru raica mada na yaga ni cakacaka vaka oya. E dodonu me maroroi na iyaya ni vakatatalo ni oti na vakatatalo. Na cava o nanuma e bibi kina oya?— Ena savasava kina na vale, ena sega tale ga ni yaco kina na vakacalaka. Ke o sega ni maroroya nomu iyaya ni vakatatalo, e rawa ni tacaqe kina o tinamu ena dua na siga. E rawa ni bale qai mavoa sara. De dua ena kau i valenibula. Ena sega beka ni ca oya?— O koya gona ke o maroroya nomu iyaya ni vakatatalo, era na marau kece na lewe ni vuvale.\nE tu e so tale na nomuni cakacaka na gone. E kena ivakaraitaki na vuli lesoni. E vulici na wilivola mai koronivuli. So na gone era taleitaka na wilivola, ia e so e dredre vei ira. Ke mani dredre nomu tekivu wilivola, o na qai marau e muri ke o vulica mo wilivola vinaka. Ke o sa kila na wilivola, ena levu sara na ka vinaka o rawa ni vulica. Ena rawa sara mada ga mo wilika na Vosa ni Kalou, na iVolatabu. O koya gona, ena yaga sara vakalevu na nomu gumatua ena vuli lesoni, se vakaevei?—\nSo era sega ni dau via cakacaka. De o kila beka e dua. Ni buli keda na Kalou meda dau cakacaka, e dodonu meda vulica meda marautaka na cakacaka. E vakacava na levu ni nona marautaka na Qasenivuli Levu na nona cakacaka?— E vaka sara ga na kakana e dau taleitaka. Na cakacaka cava beka oya?— Nona vakamacalataki Jiova na Kalou vei ira tale e so kei na nona vakaraitaka na sala mera rawata kina na bula tawamudu.\nOqo na ka e rawa ni vukei keda meda marautaka na cakacaka. Tarogi iko, ‘Na cava e gadrevi kina na cakacaka oqo?’ O na marautaka mo cakava e dua na cakacaka ke o kila ni gadrevi me caka. Ke levu se lailai, cakava vinaka ga na cakacaka oya. Ke o cakava oqori, o na marautaka nomu cakacaka, me vakataki koya na Qasenivuli Levu.\nE vukei keda na iVolatabu meda tamata cakacaka vinaka. Wilika na ka e tukuna ena Vosa Vakaibalebale 10:4; 22:29; Dauvunau 3:12, 13; kei na Kolosa 3:23.\niMeli iMeli Vuna e Dodonu Kina Meda Cakacaka\nMaqosa kei na Savasava