Na Cava Meda Cakava Meda Duavata Tiko ga Kina? | Vulici\n“Era sema vata vei koya na tikiniyago kece ra qai vakarautaki mera cakacaka vata.”—EFESO 4:16.\nSERE: 53, 107\nEda duavata vakacava nida vunautaka na itukutuku vinaka?\nNa cava eda rawa ni cakava meda uqeta na duavata ena ivavakoso?\nRawa ni rau duavata vakacava na veiwatini?\n1. Na cava e laurai mai na ivakatekivu?\nERAU duavata o Jiova kei Jisu ena itekivu ni bulibuli. E kaya o Jisu na imatai ni bulibuli i Jiova: “Au a tiko e yasa [i Jiova] meu matai ligamaqosa. E taleitaki au vakalevu ena veisiga.” (Vkai. 8:30) Rau cakacaka vata na veitamani, rau bulia na veimataqali kabula eda raica nikua. Se laurai tiko ga nikua na cakacaka vata. Kena ivakaraitaki, eratou cakacaka vata o Noa kei na nona vuvale me ratou taya na waqa. Era cakacaka vata tale ga na Isireli mera vakaduria qai uruca na valeniveitavaki nira veilakoyaki voli ena vanua talasiga. Era duavata tale ga ena valenisoro nira sere ena vakacaucau vei Jiova ni salavata kei na ivakatagi. E rawati kece qo ena nodra cakacaka vata.—Vkte. 6:14-16, 22; Tiko 4:4-32; 1 Vei 25:1-8.\n2. (a) Na cava e laurai ena ivavakoso vaKarisito taumada? (b) Na taro cava eda na veivosakitaka?\n2 E laurai tale ga nira dau cakacaka vata na lotu vaKarisito taumada ena veiliutaki i Jisu Karisito. E vakamacalataka na yapositolo o Paula ni levu na “mataqali isolisoli” e tu vei ira na lotu vaKarisito lumuti, era vakaitavi ena “levu na mataqali veiqaravi vakaitalatala,” e “levu tale ga na mataqali cakacaka,” ia era “dua ga na yago.” (Wilika 1 Korinica 12:4-6, 12.) Vakacava nikua, e rawa nida duavata ni vunautaka na itukutuku vinaka? Eda na cakacaka vata vakacava ena ivavakoso kei na vuvale?\nCAKACAKA VATA ENA VUNAU\n3. Na cava e raivotutaka na yapositolo o Joni?\n3 Ena icavacava ni imatai ni senitiuri G.V., e raivotutaka na yapositolo o Joni e vitu na agilosi eratou uvuca nodratou biukila. Ni uvuca na ikalima ni agilosi nona biukila, e raica o Joni ni lutu mai lomalagi “e dua na kalokalo.” E soli vua na kalokalo na ki qai dolava na icurucuru ni qara e sega ni vakabotona. E kuvu cake mai na kubou vavaku qai basika mai kina na vodre. Na vodre vakaivakatakarakara qo era sega ni vakacacana na co, era vakacacani ira ga e “sega ni tiko e yadredra na ivakatakilakila ni Kalou.” (Vkta. 9:1-4) E kila vinaka o Joni nodra dau vakacaca na vodre, ni a veivakaleqai sara vakalevu e Ijipita ena gauna i Mosese. (Lako 10:12-15) Na vodre e raica o Joni e dusi ira na lotu vaKarisito lumuti era kacivaka na itukutuku ni veilewai i Jiova. Era duavata kei ira na vica vata na milioni na itokani era nuitaka na bula e vuravura. Io, na noda duavata ena vunau e vakamalumalumutaka na veiliutaki i Setani ena isoqosoqo lotu lasu kece kei vuravura!\n4. Na cava e noda itavi? Eda na rawata vakacava?\n4 Nikua, e noda itavi bibi meda vunautaka na “itukutuku vinaka” e vuravura taucoko ni bera na icavacava. (Maciu 24:14; 28:19, 20) Qo e okati kina noda sureti “koya yadua e karamaca” me mai “gunuva wale na wai ni bula.” (Vkta. 22:17) Me vaka nida lewe ni ivavakoso vaKarisito, eda na rawata vakacava qo? Qori ena noda ‘sema vata qai cakacaka vata.’—Efeso 4:16.\n5, 6. Eda duavata vakacava nida vunautaka na itukutuku vinaka?\n5 Ena vinakati me tuvanaki vakamatau noda vunau me rawa nida wasea na itukutuku vinaka ni Matanitu ni Kalou. E yaga vakalevu na veidusimaki eda rogoca ena soqoni, me vaka na soqoni ni cakacaka vakavunau. Eda kacivaka na itukutuku vinaka ena veiyasa i vuravura qai veisoliyaka e vica vata na milioni na ivola vakaivolatabu. Vakacava o dau muria na veidusimaki meda vakaitavi ena vunau lavotaki? Nida cakava qori, eda sa duavata tiko kei ira na vica na milioni nida vakarogoya na itukutuku e kacivaka tiko na “agilosi ni vuka voli e macawa” ena Vakatakila 14:6.\n6 Eda marau nida wilika ena iVolaniyabaki na vua ni noda cakacaka vata! Vakasamataka tale ga noda duavata nida veisoliyaka na ivola ni veisureti ena soqo ni veiwasewase, soqo lavotaki, kei na soqo ni veimatanitu. Ena soqo va qo, eda rogoca kina na ivunau vakaivolatabu e veiuqeti, na drama kei na vakatasuasua. E uqeti keda qori meda solia noda vinaka kece vei Jiova. E vakaduavatataki keda tale ga noda vakananuma na mate i Jisu. Noda vakavinavinakataka na iloloma soli wale ni Kalou kei na noda talairawarawa ena veidusimaki i Jisu, eda soqoni vata kina ena dua ga na tikinisiga e veiyabaki ena ika14 ni Naisani ni sa dromu na siga. (1 Kor. 11:23-26) Era sureti na tamata kece mera tiko kina. Ena macawa ni bera na iVakananumi, eda na saga meda tara taucoko na yalava ni ivavakoso nida sureti ira eso tale mera duavata kei keda ena soqo bibi qo.\n7. Na cava e rawati nida cakacaka vata?\n7 Ni dua na vodre e cakacaka duadua, ena sega ni levu na ka e cakava. Ena rairai ka wale tale ga nida cakacaka duadua. Nida cakacaka vata, eda rawa ni tukuni Jiova vei ira na vica vata na milioni, mera dokai koya tale ga! Ia e tiko eso tale na sala ena vakaduavatataki keda.\nCAKACAKA VATA ENA IVAVAKOSO\n8, 9. (a) Na ivakatautauvata cava e tukuna o Paula me uqeta kina na duavata? (b) Eda rawa ni cakacaka vata vakacava ena ivavakoso?\n8 E vakamacalataka o Paula vei ira e Efeso na tuvanaki ni ivavakoso kei na kena vinakati me ‘tubucake ena ka kece.’ (Wilika Efeso 4:15, 16.) Na cava ena vukei keda meda cakava qori? E tukuna o Paula na ivakatautauvata ni yago me vakamacalataka na duavata ni ivavakoso ena veiliutaki i Karisito. E tukuna nira “vakarautaki mera cakacaka vata na isema yadua.” Eso vei keda era se gone, so era qase, so era kaukaua, so tale era malumalumu, ia ena rawa vakacava nida vakaitavi ena duavata ni ivavakoso, me bulabula vinaka tale ga vakayalo?\n9 Ena vinakati meda vakamalumalumu da qai dokai ira e lesia o Jisu mera veidusimaki ena ivavakoso, ya o ira na qase. (Iper. 13:7, 17) De dua ena sega ni rawarawa meda cakava qori. Ia ena rawa ke da kerea na veitokoni i Jiova. E rawa ni dusimaki keda na yalona tabu meda tokona mai vu ni lomada na ituvatuva ni ivavakoso. Ke sega gona ni lomada meda muria na veidusimaki, e bibi meda vakasamataka ni noda cakacaka vata ena yalomalumalumu ena vakaduavatataka na ivavakoso. Kena ikuri, ena uqeti keda meda veilomani tiko ga.\n10. Era veivuke vakacava na dauveiqaravi ena duavata ni ivavakoso? (Raica na imatai ni iyaloyalo.)\n10 Era veivuke vakalevu na dauveiqaravi ni ivavakoso ena noda duavata. E duidui nodra yabaki ni bula, ia e yaga vei keda kece nodra veiqaravi. Kena ivakaraitaki, era vukei ira na qase me veirauti na ivola e vakayagataki ena cakacaka vakaitalatala. Kena ikuri, era dau gumatua ni samaka qai vakavinakataka na Vale ni Soqoni, era kidavaki ira tale ga na vulagi era gole mai ena soqoni. Nida cakacaka vata kei ira na tacida qo, eda sa tokona tiko na kena cicivaki vinaka na ivavakoso.—Vakatauvatana Cakacaka 6:3-6.\n11. Na cava e rawa nira cakava na tacida gone mera tokona na duavata ena ivavakoso?\n11 Levu na tacida matua sa vica vata na yabaki nodra veiqaravi tiko ena ivavakoso. Ia nodra yabaki ni bula sa rairai yalana na ka era cakava, e vinakati kina na veisau. Rawa nira veivuke kina na tacida tagane gone. Ena rairai vou vei ira na itavi qori, ena vinakati gona mera vakavulici. E marautaki nira via veiqaravi na tacida tagane mera qase ni ivavakoso! (1 Tim. 3:1, 10) Eso na qase ni ivavakoso gone era sa veiqaravi vakaivakatawa dauveilakoyaki mera sikova e levu na ivavakoso. Eda marautaka dina nodra yalorawarawa ni veitokoni na tacida qo.—Wilika Same 110:3; Dauvunau 12:1.\nCAKACAKA VATA ENA VUVALE\n12, 13. Na cava e rawa ni vukei ira na vuvale mera cakacaka vata?\n12 Eda rawa ni uqeti ira vakacava na lewe ni noda vuvale meda cakacaka vata? Levu era raica ni Sokalou Vakavuvale e veimacawa e vakaduavatataki ira na gone kei na qase. E veivosakitaki ena gauna qori na veika vakayalo, ena vakaduavatataka na vuvale. Ena vakarautaki ira vinaka na lewenivuvale ke ra dau vakatovotovotaka na ka e vauca na cakacaka vakaitalatala. Eda na veivolekati nida rogoca nodra vakamacalataka na lewenivuvale na Vosa ni Kalou kei na nodra lomani Jiova ra qai via cakava na lomana.\nNa sokalou vakavuvale e vakaduavatataki ira na gone kei na qase (Raica na parakaravu 12, 15)\n13 Na cava mera cakava na veiwatini me marautaka o Jiova nodra duavata? Ni rau lomani Jiova qai qaravi koya ena yalodina, erau na marau qai duavata. O Eparama kei Sera, Aisake kei Repeka, Elikana kei Ana—eratou vakaraitaka kece ni ratou lomani watidratou. Bibi meda cakava tale ga qori. (Vkte. 26:8; 1 Sam. 1:5, 8; 1 Pita 3:5, 6) Qori ena vakavolekati keda vei watida, eda veivolekati tale ga kei na Tamada vakalomalagi.—Wilika Dauvunau 4:12.\n14. Ke sega ni qaravi Jiova o watimu, na cava mo cakava me dei tiko ga nomudrau vakawati?\n14 Meda qarauna meda kua ni vauci vata kei ira na sega ni vakabauta. (2 Kor. 6:14) Vakacava o ira na lewenivuvale e duidui nodra vakabauta? So na tacida era qai mai kila na dina nira sa vakawati, ia e sega ni vakabauta na watidra. E bibi kina me muri na ivakavuvuli vakaivolatabu me duavata tiko ga na vuvale. Qori e okati kina nodra cakacaka vata, ia me kua ga ni beci na ivakavuvuli vakaivolatabu. De dua ena sega ni rawarawa, ia ena yaga. Ena rairai dredre tale ga me muri na ivakavuvuli vakaivolatabu ni yawaka na ivavakoso e dua vei rau na veiwatini. E yaco qo vei Mary e dua na tacida yalewa, erau qaravi Jiova vakaveiwatini. Rauta na 25 na yabaki sa oti sa sega ni tiko ena soqoni o David na watina. E yalodina ga o Mary me tiko ena soqoni kei na soqo cokovata, e muria tiko ga na ivakavuvuli vakaivolatabu qai vakavulici ratou na ono na luvena. Ni ratou sa uabula na gone qai biubiu e vale, e galili sara ga o Mary. Sa qai dau vakawilika o David na mekesini e dau biuta tu vua o Mary. Yaco na gauna me tiko tale ena soqoni o David. E dau maroroya nona idabedabe na makubuna yabaki ono, ke sega ni yaco yani o David, ena tukuna vua o makubuna, “Tutu, au nanumi iko sara ga ena soqoni nikua.” Ena gauna qo sa marautaka tiko o David nona qaravi Jiova, e marautaka tale ga o Mary ni rau qaravi Jiova vata.\n15. E rawa nira vukei ira vakacava na veiwatini gone na itabaqase?\n15 Nida raica na ka e cakava o Setani ena vuvale nikua, sa qai bibi ga mera cakacaka vata na veiwatini. Se mani vakacava na dede ni nomu vakawati, vakasamataka na ka o rawa ni tukuna se cakava me dei tiko ga kina nomu vakawati. Ena ituvaki qo, rawa nira vukei ira na tacida gone ena ivavakoso na itabaqase. Ena so na gauna o rawa ni sureta e dua na veiwatini gone me tomani kemudrau ena sokalou vakavuvale. Ni o cakava qori, rau na raica ni bibi na veilomani kei na veiyaloni se mani vakacava na dede ni nomudrau vakawati.—Taito 2:3-7.\n“MEDA LAI CABE CAKE INA ULUNIVANUA I JIOVA”\n16, 17. Na cava era vakanamata kina na dauveiqaravi ni Kalou?\n16 Raitayaloyalotaki ira mada na Isireli era gole ena valenisoro i Jerusalemi mera vakacaucautaki Jiova. Era vakarautaka na ka kece e vinakati ra qai veitokoni ena ilakolako qo. Era duavata tale ga ni vakacaucautaki Jiova ena valenisoro. E rawa kece qo ena nodra cakacaka vata. (Luke 2:41-44) Nida vakanamata ina vuravura vou, ena vinakati meda duavata da qai cakacaka vata. Ena vinakati meda sasaga tiko ga. Vakacava o rawa ni raica eso tale na sala mo cakava kina qori ena kena levu o rawata?\n17 Vakasamataka na veivakalougatataki se bera mai! Eda sa biuta mai na duiyaloyalo kei na veilecayaki e kilai kina na vuravura qo. Eda sa raica qo na vakayacori ni parofisai i Aisea kei Maika, oya noda duavata na dauveiqaravi ni Kalou meda cabe cake “ina ulunivanua i Jiova.” (Aisea 2:2-4; wilika Maika 4:2-4.) Io, ena cecere na ivakarau ni noda sokalou ena “veisiga mai muri.” Sa na wacava noda marau nida bula ena gauna eda na duavata kina na kawatamata kece da qai cakacaka vata!


‘Vakarorogo ena Tubucake Kina na Nomu Vuku’ — Watchtower LAIBRI ENA INTERNET\nkm 7/01 t. 5\n‘Vakarorogo ena Tubucake Kina na Nomu Vuku’\n1 Na ivola na Vosa Vakaibalebale e vakabibitaka na vuku ena nona kaya: “Dou rogoca ni’u na vosataka na ka vinaka; ia na tebenigusuqu ni sa dalaga, ena tukuna na ka dodonu. Sa noqu nai vakavuvuli, kei na vuku dina. . . . Dou qai vakarorogo kina kivei au, . . . : ni ra sa kalougata ko ira era sa muria na noqu sala. Ni sa kunea na bula ko koya sa kunei au; ena vinakati koya talega ko Jiova.” (Vkai. 8:6, 14, 32, 35) Na veivosa oya e vakamacalataka vinaka sara ga na ivakasala eda na rogoca ena soqo ni tikina na “Qasenivuli ni Vosa ni Kalou.”\n2 Sa vakadeuci oti na ka ena vinakati meda vukei kina na mataveitacini e vuravura raraba, e vakarautaki gona na porokaramu ni soqo me ganita na veika e gadrevi. Ke da bulataka na ivakasala vakayalo kei na veidusimaki yaga eda na vakavulici kina, ena vukei keda meda mamarau, ena vinaka tale ga na noda veiwekani kei Jiova, da qai muria tiko ga na sala ina bula tawamudu. E yaga gona kina na noda ‘vakarorogo meda tubucake ena vuku.’—Vkai. 1:5.\n3 Ni Bera na Porokaramu: Me na yaga taucoko vei keda na ka ena talaucaki mai, e gadrevi meda dabe rawa ena noda idabedabe, qai vinaka tu na ivakarau ni noda vakasama ni bera ni tekivu na porokaramu. Ena vinakati kina na noda tuvatuvanaki vakamaqosa. Dua na ka bibi meda tekivu taudonu. Moce vakayakavi. Yadra vakamataka me vakarawarawataka vei iratou na kena vo me ratou vakarautaki iratou, ratou katalau tale ga. Yaco totolo yani ena vanua ni soqo mo raica rawa na nomu idabedabe, cakava rawa na ka o se via cakava ni bera ni tekivu na porokaramu ena 9:30 ena mataka ena veisiga.\n4 Ni inaki bibi ni noda soqo vata na noda vakacaucautaki Jiova “e nai soqosoqo,” ena dolavi gona na porokaramu yadua ena sala e vakacerecerei kina na noda Kalou. (Same 26:12) O koya gona, eda uqeti kece kina meda dabe rawa ni bera ni kacivaki me lagati na imatai ni sere. Oqo e salavata kei na veivakamasuti vakaivolatabu: “Me caka sara vaka vinaka ka tuvalaki vakamatau.” (1 Kor. 14:40, VV) Na cava e kena ibalebale oya vei keda yadua? Ni o raici jeameni ni sa dabe tiko ena buturara ni vosa ni ia tiko na ivakatagi, lai dabe sara ena gauna oqori. O na rawa kina ni lagata mai vu ni lomamu na itekitekivu kece ni sere, ena nomu vakavinavinakataki Jiova.—Same 149:1.\n5 Ni Vakacagau Tiko na Porokaramu: E “vakarautaka oti na lomana ko Esera me vakasaqaqara e na vunau i Jiova, ka me cakava talega.” (Esera 7:10) Eda na vakarautaka vakacava na lomada meda ciqoma na ivakasala e solia mai o Jiova? Ni o dikeva na ulutaga ni vunau ena porokaramu, tarogi iko mada, ‘Na cava e kaya tiko vei au o Jiova ena ulutaga oqo? Ena yaga vakacava vei au na itukutuku oqo vaka kina ena noqu vuvale?’ (Aisea 30:21; Efeso 5:17) Taroga tiko na taro oqo ena gauna kece ni soqo. Toqa toka na veitikina o na vinakata mo vakamacalataka. Me tiko na gauna mo veivosakitaka kina ni cava na veisiga yadua. Oqo ena vukei iko mo nanuma qai bulataka na itukutuku o rogoca.\n6 E bau ka toka ni bolebole na vica na aua eda na vakarorogo tiko kina. Na cava ena vukei keda me kua ni ciri tani kina na noda vakasama? Lewa vinaka na rai ni matamu. Levu na gauna, na levu ga ni ka eda vakaraica e lako kina na noda vakasama. (Maciu 6:22) O koya gona, kua ni raica na vanua kece e lako tiko mai kina na rorogo se na veitosoyaki. Me coba na matamu vua e vunau. Cega na nomu iVolatabu ni wiliki tiko e dua na tikinivolatabu, qai dolava tu ga ni veivosakitaki tiko na tikinivolatabu oya.\n7 Ena uqeti keda na loloma vakarisito meda kua ni cakava na ka e vakacaraka na nodra vakarorogo e so tale ni vakacagau tiko na porokaramu. (1 Kor. 13:5) Oqo na gauna meda “tiko lo kina” da qai vakarorogo. (Dauv. 3:7) O koya gona, me kua na veitalanoa sega na betena kei na veilakoyaki vakaveitalia. Kua soti na lako i valelailai. Kua ni kana se gunu ni se bera na kena gauna, vakavo ga ke o tauvimate. Me kua ni vakayagataki na vodaphone kei na itaba ena sala e vakacaraka kina na vakarorogo. Mera saga na itubutubu mera dabe vata kei ira kece na nodra vuvale—wili kina na luvedra goneyalewa se cauravou—me rawa nira raici ira vinaka.—Vkai. 29:15.\n8 E kaya e dua na qase ni ivavakoso sa dau tiko wasoma ena soqo ni tikina me sagavulu na yabaki: “Au vakila ni duatani sara ga na soqo ni tikina oqo. Voleka ni o ira kece era vola na tikina bibi, o ira sara mada ga na gone. Ka ni marau nida raica. E vakayagataki vinaka na iVolatabu ni tukuna o koya e vunau me wiliki e so na tikinivolatabu.” Oni vakavinavinakataki vakalevu na dauvakarorogo vinaka. E sega wale ga ni yaga vei keda kei ira na noda itokani era tiko tale ga ena soqo ni tikina, ia e vakacerecerei sara ga kina na noda Dauniveivakavulici Levu, na Kalou o Jiova.—Aisea 30:20, NW.


iDola Tabu ni Matabete i Eroni - Mai vei Larry M. Gibson\nUlutaga kece (287)\nEpereli 2011 | iDola Tabu ni Matabete i Eroni\niDola Tabu ni Matabete i Eroni\nE vinakata na Turaga o ira vakayadua na vakaitutu ena Matabete i Eroni me ra sureta na tamata kecega me ra lako vua na Karisito—tekivu sara ga mai na nodra dui matavuvale.\nA gadreva me susu rapete e dua vei iratou na luvequ tagane, se qai yabaki 12. Keitou kauta mai e dua na rapete tagane ka rua na ka yalewa mai vei iratou keitou tiko veivolekati ka tara na kena vale ni manumanu. Au sega sara ga ni kila tu na ka keitou sa na vakaogai keitou tiko kina. Ena loma ni dua na gauna lekaleka, sa sinai na neitou vale ni manumanu ena luve ni rapete. Ni sa tubu cake na luvequ tagane ena gauna oqo, au vakatusa na noqu vakadrukai ena nodratou qaravi—e vagauna na nona dau curuma na vale ni manumanu na nodratou koli e yasa ni vale ka kania eso vei ira.\nIa e sa tara na yaloqu noqu raica na luvequ tagane kei iratou na tuakana ena nodratou qarauna ka taqomaki ira na rapete oqori. Ia ena gauna oqo, me vaka na tagane vakawati ka tama, era sa kilikili ena vakaitutu ni matabete ka ra lomana, vakaukauwataka ka taqomaki ira na nodra dui matavuvale.\nAu dau vakila na malumu ni yalo ena noqu vakadikevi kemuni na cauravou ni Matabete i Eroni ena nomuni veitaqomaki, veitokoni, ka veivakaukauwataki kivei ira era vakavolivoliti kemuni, oka kina na nomuni matavuvale kei ira na lewe ni nomuni kuoramu. Au sa rui lomani kemuni.\nAu a dikeva tiko nona vakatikori walega oqo e dua na cauravou yabaki 13 me peresitedi ni kuoramu ni dikoni. Ni oti ga, a lululu sara vua o bisopi ka kacivi koya me “peresitedi,” vakamacalataka kivei ira na lewe ni kuoramu ni “vakabibitaka na kena ka tabu na nona ilesilesi ka kacivi koya kina me peresitedi. O peresitedi ni kuoramu ni dikoni sa ikoya e dua vei ira na lewe va wale ga na tamata ena tabanalevu era taura na idola ni mataveiliutaki. Ena idola oqori, o koya vata kei rau na nona daunivakasala, eratou na liutaka na kuoramu ena veivakauqeti ni Turaga.” E kila na bisopi na kaukauwa ni mataveiliutaki e liutaka e dua na peresitedi ka tu vua na idola tabu kei na kena cakacakataki. (Raica na V&V 124:142–43.)\nAu a qai taroga e muri na cauravou oqo kevaka e sa vakarau tu me veiliutaki ena kuoramu cecere oqo. Na isau ni nona taro “Au sa rere. Au sega ni kila na cava me cakava e dua na peresitedi ni kuoramu ni dikoni. E rawa mo tukuna vei au?”\nAu tukuna vua ni tiko nona matabisopi kei na daunivakasala vakasakiti me ra vukei koya me yaco me dua na iliuliu ni matabete qaqa ka kaukauwa. Au kila ni ra na rokova na idola tabu ni mataveiliutaki e taukena.\nAu a qai taroga na taro oqo: “O nanuma ni Turaga ena lesi iko ki na ilesilesi bibi oqo ka sega ni dusimaki iko?”\nA vakasamataka, qai sauma, “Evei meu kunea kina?”\nNi mai cava eso na veivosaki, a kidava ni rawa me kunea na veidusimaki mai na ivolanikalou, nodra vosa na parofita bula, kei na isau ni masu. Keitou vakadeitaka me vaqarai e dua na tiki ni ivolanikalou me rawa ni tekivutaka nona vakasaqaqara me vulica kina na nona itavi ena nona ilesilesi vou.\nKeirau a raica yani na wase 107 ni Vunau kei na Veiyalayalati, tikina e 85. E tukuni kina ni peresitedi ni kuoramu ni dikoni me ratou bose vata kei iratou na lewe ni nona kuoramu ka vakavulici iratou ena nodratou itavi. Eda raica ni nona kuoramu e sega ni dua na kalasi ia e dua na matabose ni cauravou ka me ra veivakaukauwataki ka veivakavukui vakai ira, ena veiliutaki nei peresitedi. Au vakaraitaka noqu nuidei ni na dua o koya na peresitedi kilai tani, ni na vakararavi ena veivakauqeti ni Turaga ka gumatuataka na nona ilesilesi tabu, ena nona vakavulici ira na nona itokani vakadikoni ena nodra tavi.\nOti au qai taroga, “Ni o sa kila ena gauna oqo ni dodonu mo vakavulici ira na dikoni ena nodra itavi, o kila tiko li na veitavi oqori?”\nKeirau a rai ki na ivolanikalou ka kunea:\nE digitaki e dua na dikoni me taqomaka ka me tudei nona matataka na Turaga ena Lotu (raica na V&V 84:111).\nMe vaka ni matavuvale sa ikoya na yavu ni isoqosoqo ni Lotu, na ituvatuva bibi duadua e rawa me vakayacora kina e dua na vakaitutu ena Matabete i Eroni ena itavi oqo, sa ikoya ena nona loma ni vale. Me vakaraitaka na veitokoni ni matabete kivei tamana kei tinana ena nodrau veiliutaki ena matavuvale. Me taqomaki ira talega na tacina tagane kei na yalewa, o ira na cauravou ni nona kuoramu kei ira tale eso na lewe ni nona tabanalevu.\nNa dikoni me vukea na ivakavuvuli ena nona itavi kece sara ena Lotu kevaka e gadrevi vakakina (raica na V&V 20:57).\nKeitou a vakadeitaka ni kevaka me veivuke ena nona itavi e dua na ivakavuvuli e dua na dikoni, sa na dodonu vua me kila na nodra itavi. Ena ivolanikalou a totolo na kena kunei e sivia e dua na daseni na itavi me baleta na itutu ni ivakavuvuli (raica na V&V 20:53–59;84:111). E dua na veivakaukauwataki era na sotava vakayadudua na cauravou—kei ira na tamadra, daunivakasala, kei ira tale eso—me ra cakava vakadodonu sara ga na ka a cakava na cauravou oqo: gole ki na ivolanikalou ka kunea vakataki keda se cava na noda itavi. Au siqema ni vuqa vei keda era na kidroa—ka vakauqeti—ena veika eda na kunea. Na iTavi Vua na Kalou e tu kina na ivakaleleka ni itavi ni Matabete i Eroni ka sa dua na ivurevure cecere me baleta na veivakatorocaketaki vakayalo. Au vakauqeti kemuni mo ni dau vakayagataka e veigauna.\nO irau na dikoni kei na ivakavuvuli e nodrau itavi talega me rau “veivakasalataki, veivakavulici, veituberi ka veivunauci, ia me rau vunauci ira na tamata kecega me ra lako vua na Karisito” (V&V 20:59; raica na tikina e 46 kei na 68baleti ira na bete).\nE vuqa na cauravou era nanuma ni veika era sotava ena nodra kaulotu e tekivu ena nodra yacova na yabaki 19 ka gole ki na Koronivuli ni Kaulotu. Eda vulica mai na ivolanikalou ni a sa tekivu makawa sara ni bera o ya. E vinakata na Turaga o ira vakayadua na vakaitutu ena Matabete i Eroni me ra sureta na tamata kecega me ra lako vua na Karisito—tekivu sara ga mai na nodra dui matavuvale.\nTarava, me vukea na peresitedi gone oqo me kila ni o koya vakataki koya e iliuliu vakatulewa tiko ena kuoramu, au a vakatura me wilika vakatolu na imatai ni itavi e volai tiko enaVunau kei na Veiyalayalati 107:85. A wilika, “Me liutaki iratou na dikoni e le tinikarua.” Au a taroga, “Na cava e tukuna vei iko na Turaga me baleta na nomu itavi vaka-peresitedi?”\n“Oi,” a kaya, “ena nodaru veitalanoa tiko e vica na ka e votu mai na noqu vakasama. Au vakabauta ni Tamada Vakalomalagi e vinakata meu peresitedi ni le tinikarua na dikoni. Keitou lewe lima walega na lako mai, ka dua e dau vagauna ga na nona lako mai. Ia me rawa vakacava na tinikarua?”\nIa, au a se sega vakadua ni vakadewataka na ivolanikalou oqo me vaka a cakava o koya, ia sa tu vua na idola tabu ka sega vei au. A vakavulici au e dua na peresitedi ni kuoramu ni dikoni yabaki 13me baleta na kaukauwa ni ivakatakila e lako mai kivei ira vata kei na idola tabu ni mataveiliutaki, se vakacava sara na nodra kila-ka, ituvaki, se yabaki ni bula.\nAu sauma lesu, “Au sega ni kila. Cava nomu vakasama?”\nQai kaya mai, “E gadrevi me cakacakataki me na dau lako tikoga mai. Au kila ni rua tale e dodonu me rau tiko ena nodatou kuoramu, ia erau sega ni lako mai, kau sega ni kilai rau. E rawa beka me keirau veitokani vata kei na dua ka me ra qai cakacaka na noqu daunivakasala vata kei ira eso tale. Kevaka me ra lako kece mai, edatou sa na lewe vitu, ia me ra laki kau mai vei e lewe lima tale?”\n“Au sega ni kila,” noqu isau ni taro “ia kevaka e vinakata na Tamada Vakalomalagi me ra tiko e kea, e kila o Koya.”\n“Ia me vaka e dua na mataveiliutaki kei na kuoramu e gadrevi meda masumasu me kilai kina na ka me caka.” Oti a qai taroga, “E noqu itavi o ira kece na gonetagane yabaki vakadikoni ena nodatou tabanalevu, o ira talega era sega ni lewenilotu?”\nAu kurabui ka kaya, “Ena rai ni Turaga, e itavi beka ga nei bisopi o ira walega na lewe ni tabanalevu se o ira kecega era vakaitikotiko ena loma ni iyalayala ni vanua?”\nSa ciqoma rawa sara na “dauveiqaravi gone sa mai digitaki oqo.” E kila na nodra itavi vakayadua na dikoni, ivakavuvuli, kei na bete ena nodra taqomaka na Lotu ka sureti ira kece na tamata me ra lako vei Karisito.\nE lako sara na noqu vakanananu ki na dua na ivolanikalou niu vakasamataki ira na noda cauravou kei na goneyalewa vakasakiti ena Lotu—na ivolanikalou a kaya o Moronai vei Josefa Simici, ni “se bera talega [ni] vakayacori na ka a tukuni kina, ia savoleka ga na kena gauna” (Josefa Simici—Ai Tukutuku 1:41)—“Ia ena yaco ena gauna mai muri, kau na sovaraka na Yaloqu kivei ira na tamata kecega, ka ra na parofisai kina ko ira na nomudou gonetagane kei ira na nomudou goneyalewa, … ko ira na nomudou cauravou era na raica eso na raivotu” (Joeli 2:28).\nNa ka a “basika mai” ena qavokavoka ni peresitedi gone oqo sa ikoya e dua na raivotu ni ka e vinakata na Tamada Vakalomalagi me yaco ena nona kuoramu. Sa ikoya na ivakatakila e gadreva me vakaukauwataki ira kina na lewenilotu bulabula ena nona kuoramu, vueti ira era vakaleqai tu; ka, sureti ira kece na tamata me ra lako vei Karisito. Oqori na veivakauqeti, a cakava na ituvatuva me vakayacora na lewa ni Turaga.\nA vakavulica na Turaga vei peresitedi gone oqo ni ibalebale ni matabeteo ya na lako yani ka qaravi ira na tani. Me vaka a vakamacalataka na noda parofita lomani, o Peresitedi Thomas S. Monson: “Na matabete e sega ni dua na isolisoli walega ia e ilesilesi me qaravi, ka itavi bibi me laveti, ka gauna donu me vakalougatataki kina na nodra bula na tani” (“Na Veivakabauti ni Noda Matabete Tabu,” Liaona Me 2006, 57).\nNa veiqaravi sa ikoya na yavu bibi ni matabete—na qaravi ira na tani me vaka a vakaraitaka na i Vakabula. Au vakadinadinataka ni sa ikoya na Nona matabete, eda sa Nona mata, ka sa vakaraitaka o Koya kivei ira kece na vakaitutu ena matabete na gaunisala ni veiqaravi vakamatabete ena yalodina.\nAu sureta na mataveiliutaki ni kuoramu vakayadua ni dikoni, ivakavuvuli, kei na bete me ra dau veivosakitaka e veigauna, vulica ka masulaka nodra vulica na cava e lewa na Turaga me baleta na nodra kuoramu ka lako yani me vakayacori. Vakayagataka na iTavi Vua na Kalou me vukei iko ena nodra vakavulici na lewe ni nomuni kuoramu ena nodra itavi. Au sureti kemuni vakayadua na lewe ni kuoramu mo ni tokoni ira na nomuni peresitedi ni kuoramu ka taro ivakasala vei ira ena nomuni vulica ka vakayacora ena yalosavasava na nomuni itavi kece sara vakamatabete. Kau sureti keda vakayadudua meda raici ira na cauravou kilikili oqo me vaka na nona raici ira na Turaga—e dua na ivurevure kaukauwa ena kena tarai cake ka vakaukauwataki na Nona matanitu eke ena gauna oqo.\nO ikemuni na cauravou vakasakiti sa tu vei kemuni na Matabete i Eroni ka a vakalesuamai o Joni na Dauveipapitaiso vei Josefa Simici kei Oliver Cowdery volekati Harmony, e Pennsylvania. Na nomu matabete e tu kina na idola tabu ka dolavi kina na katuba me baleti ira kece na luvei Tamada Vakalomalagi ena nodra lako vua na Luvena, o Jisu Karisito, ka muri Koya. E vakarautaki oqo mai “na vunautaki ni ivakavuvuli ni veivutuni, kei na papitaiso ena tabadromuci e wai me bokoci kina na ivalavala ca”; na cakacaka tabu ni sakaramede ena veimacawa; kei na “nodra cakacaka na agilosi” (V&V 13:1; Josefa Simici—Ai Tukutuku 1:69). O ikemuni na dauveiqaravi dina ka dodonu mo ni savasava, kilikili, ka tagane yalodina ni matabete ena veigauna taucoko kei na veivanua taucoko.\nBaleta na cava? Rogoca na nodratou vosa na noda Mataveiliutaki Taumada daulomani, sa soli vei kemuni yadua ena nomuni iTavi Vua na Kalou:\n“E tu vei iko na kaukauwa mo qarava na cakacaka tabu ni Matabete i Eroni. … O na vakalougatataka vakalevu na nodra bula era tiko volekati iko. …\n“E nomu itavi mo vulica na veika e vinakata na Tamada Vakalomalagi mo cakava ka tovolea ena nomu igu taucoko mo vakayacora na lomana” (Qarava Vinaka Noqu iTavi Vua na Kalou: Matabete i Eroni , 4).\nAu kila ni veivosa oqori e dina kau masulaka meda rawata yadua na ivakadinadina vata ga oqo. Kau cavuta tiko na veika oqo ena Yacana tabu o Koya ka da taura tu na nona matabete, o Jisu Karisito, emeni.\nNa Vanua mo Cava Kina, Nomu Galala\nVakarautaki ni Vuravura me baleta na iKarua ni Lako Mai


Raica na veika e Lavetaki\niVola taucoko (PDF)\nSa talai Amoni na Turaga ki Mitonai me laki sereki ira mai na wekana era vesu tu—Erau sa sotavi tamai Lamonai, o koya sa tui ena vanua taucoko, ko Amoni kei Lamonai—Sa vakaukauwataka ko Amoni na tui qase me vakadonuya na nodra sereki na wekana. Rauta na 90 B.K.\n1 Ka sa yaco ni ratou sa tauyavutaka oti e dua na lotu ena vanua ko ya, sa gadreva na tui ko Lamonai me salavata kei koya ko Amoni ki na vanua ko Nifai, me rawa vua me vakaraitaki koya vei tamana.\n2 Ka sa rogo mai vei Amoni na domo ni Turaga, ka kaya: Mo kakua ni lako cake ki na vanua ko Nifai, ia raica, ena segata na tui me vakamatei iko; ia mo lako ga ki na vanua ko Mitonai; ia raica, na tuakamu ko Eroni, kei rau talega ko Mulokai kei Ama eratou sa tiko ena valeniveivesu.\n3 Ka sa qai yaco ni sa rogoca na ka oqo ko Amoni, sa kaya yani vei Lamonai: Raica, na tuakaqu kei ira na wekaqu era sa tiko ena valeniveivesu mai Mitonai, ka me’u na lako mada ka sereki ira.\n4 Oqo a sa kaya vei Amoni ko Lamonai: Au kila, ena akaukauwa ni Turaga ko sa kitaka rawa kina na ka kecega. Ia raica, au na lako vata kei iko ki na vanua ko Mitonai; ni sa noqu itokani vinaka, na tui ni vanua ko Mitonai, na yacana ko Anitimono; o koya oqo au na lako ki na vanua ko Mitonai, ka me’u na vosa vakamikamica vua na tui ni vanua ko ya, ka me na biuti iratou tani na wekamu mai na valeniveivesu. Ia oqo sa kaya tale vua ko Lamonai: Ko cei sa tukuna vei iko ni ratou sa tiko e bvale ni veivesu na wekamu?\n5 Ka sa kaya vua ko Amoni: Sa sega ni dua sa tukuna vei au, ia na Kalou duadua ga; ka sa kaya vei au ko koya—Lako ka laki vakabulai ira mai na wekamu, ni ratou sa tiko ena valeniveivesu ena vanua ko Mitonai.\n6 Ia ni sa rogoca na ka oqo ko Lamonai sa vakaroti ira na nona dauveiqaravi me ra avakarautaka na nona ose kei na nona qiqi.\n7 Ka sa kaya vei Amoni: Lako mai, au na lako vata sobu kei iko ki na vanua ko Mitonai, au na vakamasuta na tui mai kea me biuti ira tani mai na wekamu mai na valeniveivesu.\n8 Ka sa yaco ni rau sa lako voli yani ko Amoni kei Lamonai, erau sa sotava na tamai Lamonai, o koya sa atui ena vanua taucoko.\n9 Ka raica, sa vosa vei Lamonai ko tamana: A cava ko a sega kina ni lako mai ena akana magiti ena siga levu ko ya ni’u a cakava e dua na magiti vei kemudou na luvequ, kei ira na noqu tamata?\n10 Ka sa tukuna talega ko koya: Ko sa lako tiko ki vei vata kei na Nifaiti oqo, ko koya e dua na luve ni atamata lasulasu?\n11 Ka sa yaco ni sa cavuta yani vua ko Lamonai na vanua erau lako tiko kina, ni sa rere de na vakacudrui koya.\n12 Ka sa tukuna talega vua na ka kece e vuna na nona tiko ga mai na nona matanitu, ka sega ni lako mai kina vei tamana ki na kana magiti a vakarautaka.\n13 Ia oqo ni sa cavuta vua ko Lamonai na veika kece oqo, raica, sa kidroa sara, ni sa cudruvi koya ko tamana, ka kaya: Lamonai, ko sa lako me vakabula na Nifaiti oqo, na luve ni tamata lasulasu. Raica, ko koya ka butakoci ira na noda qase; ia oqo era sa lako talega mai na luvena ena keda maliwa me rawa kina, ena nodra ilawaki kei na nodra lasu, me ra vakaisini keda, me ra butakoca tale kina na noda iyau.\n14 Oqo sa vakaroti Lamonai ko tamana me vakamatei Amoni ena iseleiwau. Ka sa vakaroti koya tale ga me kakua ni lako ki na vanua ko Mitonai, ia me na lesu vata ga kei koya ki na vanua ko aIsimeli.\n15 Ia sa vosa vua ko Lamonai ka kaya: Au na sega ni vakamatei Amoni, ka’u na sega talega ni lesu ki na vanua ko Isimeli, ia au na lako ki na vanua ko Mitonai me’u na laki sereki iratou na wekai Amoni, ni’u kila ni ratou sa tamata dodonu ka parofita tabu ni Kalou dina.\n16 Ia ni sa rogoca na vosa oqo ko tamana, sa cudruvi koya sara, ka sa ucuna na nona iseleiwau me yaviti koya kina ki na qele.\n17 Ia sa tu yani ko Amoni ka kaya vua: Raica, mo kakua ni vakamatea na luvemu; ia sa avinaka cake me mate ko koya mai vei iko, mo raica, sa bveivutunitaka ko koya na nona ivalavala ca; ia kevaka ko sa bale mate ena gauna oqo, ena nomu cudru, ena sega ni rawa ni vakabulai na yalomu.\n18 Ia oqo, sa kilikili sara mo vosoti koya; ni kevaka ko sa avakamatea na luvemu tagane, ni sa tamata tawa cala ko koya, na nona dra ena tagi mai na qele vua na Turaga na nona Kalou, me tau vei iko na kena isau; ia ko na vakayalia dina na byalomu.\n19 Ia ni sa tukuna vua ko Amoni na vosa oqo, sa sauma mai ko koya, ka vaka: Au sa kila kevaka au na vakamatea na luvequ, ni’u sa vakadavea na dra tawa cala; ni sai iko ga ko sa segata mo vakarusai koya.\n20 Ka sa dodoka yani na ligana me yaviti Amoni. Ia sa sabaya na nona imoku ko Amoni, ka mokuta talega na ligana ka sa sega kina ni vakayagataka rawa.\n21 Oqo ni sa raica na tui ni na rawa ni vakamatei koya ko Amoni, sa tekivu vakamamasu vei Amoni me rawa ni vakabulai koya.\n22 Ia sa laveta cake na nona iseleiwau ko Amoni, ka kaya vua: Raica, au na vakamatei iko vakavo ga kevaka ko vakadonuya vei au me ratou na sereki mai vale ni veivesu ko iratou na wekaqu.\n23 Ia oqo, ni sa rere vakalevu na tui de na vakayalia nona bula, a sa kaya: Kevaka ko sa vakabulai au, au na vakadonuya vei iko na cava ga ko sa kerea, ke mani veimamataki kina na noqu matanitu.\n24 Oqo ni sa raica ko Amoni ni sa rawa vua me vakayacora na lomana me vaka na ka sa gadreva ko koya vua na tui qase, a sa kaya vua: Kevaka ko sa vakadonuya me ratou sereki tani mai vale ni veivesu ko iratou na wekaqu, ka vakatalega kina me taura tikoga ko Lamonai na nona matanitu, ka mo kakua ni cudruvi koya, ia mo vakadonuya ga me vakayacora me vaka ga na ka sa gadreva ena aka kecega sa nanuma, au na qai vakabulai iko; kevaka e sega, au na yaviti iko vakaidina ki na qele.\n25 Ia ni sa tukuna oti na vosa oqo ko Amoni, sa tekivu marau vakalevu na tui ni sa na bula.\n26 Ia ni sa raica ni sa sega ni via vakamatei koya ko Amoni, ka ni sa raica tale ga na loloma levu sa tu vua me baleti Lamonai na luvena, a sa kurabui vakalevu kina ko koya, ka kaya: Baleta ni sai koya ga oqo na levu ni ka ko sa gadreva, me’u na sereki iratou na wekamu, ka raica me tiko ga vua na luvequ ko Lamonai na nona matanitu, raica, au sa vakadonuya vei iko me na tiko ga vua na luvequ na nona matanitu mai na gauna oqo ka sega ni mudu; ka’u na sega ni lewai koya tale—\n27 Ka’u na vakadonuya talega vei iko me ratou na sereki tani mai vale ni veivesu na wekamu, ka mo dou lako mai vei au, ko iko kei iratou na wekamu, ki na noqu matanitu; ni’u sa gadreva vakalevu me’u raici kemudou. Ni sa kurabui vakalevu na tui ena vosa sa tukuna, kei na vosa talega sa tukuna na luvena ko Lamonai, o koya sa agadreva kina ko koya me vulica.\n28 Ka sa yaco ni rau sa toso tikoga ena nodrau ilakolako ko Amoni kei Lamonai ki na vanua ko Mitonai. Ka sa yalovinaka vei Lamonai na tui ni vanua ko ya; o koya eratou sa sereki kina mai na vale ni veivesu ko iratou na wekai Amoni.\n29 Ia ni sa sotavi ira ko Amoni sa rarawa sara vakalevu, ni sa raica era sa luvaiwale, ka sa mavoa vakaca sara na kuli ni yagodra baleta ni ra sa vesu tu vakadede ena dali kaukauwa. Ka ra sa rarawa ena viakana, viagunu, kei na veimataqali ka rarawa kecega; ia era sa dau avosota na nodra rarawa kecega.\n30 Ia, me vaka na ka sa yaco, ni sa nodra madigi me ra sota kaya na rarawa ena ligadra e dua na mata tamata yalokaukauwa ka domodomoqa; o koya era sa sega ni vakarorogo kina ki na nodra vosa, ka ra sa vakasavi ira tani, ka yaviti ira, ka vakatalai ira mai na dua na vale ki na dua na vale, mai na dua na vanua ki na dua na vanua, me yacova mada ni ra sa tadu yani ki na vanua ko Mitonai; ia mai kea era sa tauri kina ka biu ki vale ni veivesu, ka vesu ena adali kaukauwa, ka sogo tiko e vale ni veivesu me vuqa na siga, ka ra sa vakabulai mai vei rau ko Lamonai kei Amoni.\nDV Yalomalumalumu, Yalomalua.


Era Soli Ira Vakarawarawa Mera Veiqaravi ena Vanua e Vinakati Kina na Cakacaka e Guyana\nRawati na iSausau Vakayalo\nWILIKA ENA VOSA Afrikaans Albanian American Sign Language Amharic Arabic Argentinean Sign Language Armenian Azerbaijani Basque Bislama Brazilian Sign Language Catalan Cebuano Chichewa Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Chitumbuka Croatian Czech Danish Dutch English Estonian Finnish Fon French Ga Galician Georgian German Greek Hebrew Hiligaynon Hungarian Iban Iloko Indonesian Italian Japanese Kamba Kannada Kinyarwanda Kirghiz Korean Lingala Lithuanian Luganda Malagasy Malay Malayalam Mingrelian Myanmar Ndebele (Zimbabwe) Norwegian Oromo Pangasinan Persian Pidgin (West Africa) Polish Portuguese (Brazil) Portuguese (Portugal) Romanian Russian Sepedi Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Shona Silozi Sinhala Slovak Slovenian Spanish Sunda Swahili Swedish Tagalog Thai Turkish Ukrainian Urhobo Uzbek Uzbek (Roman) Valencian Vietnamese Xhosa Yoruba vakaViti\nEra Soli Ira Vakarawarawa—Mera Veiqaravi e Guyana\n“Sega ni tukuni rawa na marau au vakila niu veiqaravi ena vanua e vinakati kina na cakacaka!” Qori na ka e kaya o Joshua e tiko e Merika, a veiqaravi tu ena dua na gauna e Guyana. Na marau vata qori era vakila e levu na iVakadinadina i Jiova era veiqaravi ena vanua bulabula e Sauca Amerika. * Cava eda vulica vei ira na soli ira vakarawarawa va qori? Ena vukei iko vakacava ke o via veiqaravi ena dua na vanuatani?\nKa e Uqeti Ira\nNi bera ni toki e Guyana e dua na tacida tagane o Linel, e dau vunau ena yalava e sega ni cakacakataki vakalevu e Merika. E kaya: “Keitou le 20 na lesi ena lomanivanua e West Virginia. E veisautaka sara ga noqu bula na vunau kei na veimaliwai ena rua na macawa qori! Au via veiqaravi kina vei Jiova ena noqu vinaka kece.”\nErica kei Garth\nRau vakasamataka vakabibi e dua na veiwatini o Garth kei Erica me rau veiqaravi e vanuatani, rau mani gole e Guyana. Na vuna? E kaya o Erica: “Keirau kila e dua na veiwatini rau toki e kea. Nodrau gugumatua kei na nodrau taleitaka na ka rau cakava tiko, e uqeti keirau me keirau toki ena vanua qori.” Tolu na yabaki nodrau veiqaravi tu e kea o Erica kei Garth, dua na ka nodrau marautaka, rau kaya tale ga ni “ilesilesi talei dina.” E kaya o Garth: “Keirau vakatovolea na veiqaravi e vanuatani, e totoka dina.” Rau mani sara vuli vakaveiwatini e Kiliati, rau sa veiqaravi tiko qo e Bolivia.\nEra dau marautaka na veiqaravi e vanuatani na veitalanoa ena iVolatabu\nSala Era Vakavakarau Kina\nE uqeti keirau na ivakavuvuli vakaivolatabu me keirau bula rawarawa ga. (Iperiu 13:5) Eda uqeti tale ga meda dau vakasama vinaka ni bera nida vakatulewataka e dua na ka bibi. (Luke 14:26-33) E okati kina na vakatulewa meda toki ena dua na vanuatani! E vola o Garth: “Ni bera ni keirau toki e Guyana, keirau saga vakaveiwatini me keirau bula rawarawa ga. Keirau volitaka neirau bisinisi, vale, kei na ka kece keirau taukena e sega ni vakayagataki tu. E vakayabaki neirau cakava tiko qori. Ia keirau dei toka ga ena neirau lalawa ni veiqaravi e Guyana, ni sega ni veisau na neirau isausau keirau veisiko tale ga kina vakalevu.”\nSinead kei Paul\nDua tale na ka me vakasamataki na ilavo. Eso vei ira na bolecakacaka ena vanua e vinakati kina cakacaka, era rawa tale ga ni cakacaka saumi ke vakatara na matanitu. Eso era cakacaka ga ena nodra kompiuta ena vanua era toki kina. Eso tale era dau lesu e nodra vanua mera lai cakacaka vakalailai, oti ra tomana tale nodra veiqaravi. Kena ivakaraitaki, rau na veiwatini o Paul kei Sinead, vakadua e veiyabaki rau na lesu e nodrau vanua i Ailadi me rau lai cakacaka. Qori e vukei rau me rau veiqaravi e Guyana me 18 na yabaki, wili kina na vitu na yabaki ni sucu oti na luvedrau yalewa.\nChristopher kei Lorissa\nE kaya na Same 37:5: “Tataunaka na nomu sala vei Jiova, vakararavi vua, ena qai yavala ena vukumu o koya.” Rau dau masulaka vakaveiwatini o Christopher kei Lorissa e Merika, nodrau isausau me rau veiqaravi e vanuatani. Rau veivosakitaka tale ga ena nodrau Sokalou Vakavuvale na ka me rau cakava me vuavuaivinaka kina nodrau toki, rau vakavola na kena vinaka kei na kena ca. Ni rau sega ni via vulica e dua tale na vosa, rau digia me rau gole i Guyana na vanua e vosataki vakalevu kina na vosa vakavalagi.\nOti rau muria na ivakavuvuli ena Vosa Vakaibalebale 15:22: “E seva na ka e nanumi ni sega na veivosaki, ia e vakavatukana na sasaga ni levu na daunivakasala.” Rau volavola sara ena valenivolavola ni tabana e qarava na cakacaka e Guyana, * rau vakamacalataka na ka e baleti rau. Rau taroga tale ga na veiqaravi vakavuniwai, na draki kei na ivakarau vakavanua. E sauma sara na valenivolavola ni tabana nodrau vakatataro, dusimaki rau tale ga vei ira na ilawalawa qase ena vanua rau na toki kina.\nO Linel, e cavuti taumada sa ivakatawa dauveilakoyaki tiko ena gauna qo e Guyana. Ni bera ni toki e kea, e muria tale ga na ivakavuvuli ena Vosa Vakaibalebale 15:22. E kaya: “Ni bera niu vakumuni sede, au dau veitalanoa kei ira na veiqaravi oti e vanuatani. Au veivosaki tale ga kei ratou e vale, ira na qase ni ivavakoso, kei na ivakatawa dauveilakoyaki. Au wilika na itukutuku kece era tu ena noda ivola me baleta na veiqaravi e vanuatani.”\nJoseph kei Christina\nLevu era via veiqaravi e vanuatani era vakatulewataka vakayalomatua mera sikova e liu na vanua. Rau kaya e dua na veiwatini o Joseph kei Christina: “Keirau lai vula tolu ena imatai ni gauna keirau gole kina e Guyana. E talavo vei keirau na gauna ni keirau kila vinaka kina na ivakarau ni vanua. Oti keirau lesu i vale, tuvanaka na veika e gadrevi, keirau sa qai toki.”\nSala Era Vakamatauni Ira Kina\nMe vuavuaivinaka nodra ilesilesi na veiqaravi ena vanua e vinakati kina na cakacaka, e dodonu mera vakuai ira, tu vakarau tale ga ni vakamatauni ira ena draki kei na itovo ni vanua era na toki kina. Kena ivakaraitaki, o ira na toki mai na vanua batabata ina vanua katakata era dau raica na veimataqali manumanu qasi lalai e nodra vale. E kaya o Joshua sa tukuni oti mai: “Sega ni matau vei au niu raica e levu na manumanu qasi lalai. Ia na kena era tu qo e Guyana, e sega ni tukuni rawa na kedra ka lelevu! Lakolako ga au sa matau kina. Ia ena lailai na kedra wiliwili ke savasava tiko ga na vale. Okati kina na sava ni iyaya duka, kau laivi na benu, samaki wasoma tale ga na vale.”\nNomu saga mo vakamatauni iko ena ivakarau ni bula ena dua tale na vanua, e okati tale ga kina nomu vakamatauni iko ena kakana ni vanua qori, kei na kena isaqasaqa. E nanuma lesu o Joshua: “Keirau kerea kei na noqu itokani keirau rumuvata vei ira na mataveitacini, mera vakavulici keirau ena saqa ni kedra kakana. Ni keirau vakasaqara oti, keirau na sureti ira e vica na lewe ni vavakoso me keimami vakayagataka vata. Qori e gauna marautaki me keirau kilai ira kina na tacida, me keimami veitokani tale ga.”\nPaul kei Kathleen\nRau kaya o Paul kei Kathleen me baleta na itovo ni vanua rau veiqaravi kina: “E vou vei keirau na itovo ni vanua kei na isulusulu e tokari ena vanua tunumaka qo. Ena vinakati na yalomalumalumu me keirau cakava tale ga na veiveisau e vinakati, ia me muri tiko ga na ivakavuvuli vakaivolatabu. Neirau vakamatauni keirau ena itovo vakavanua keirau volekati ira kina na lewe ni ivavakoso, yaga tale ga ena neirau cakacaka vakaitalatala.”\nE levu era duavata ena ka rau kaya o Joseph kei Christina: “E levu na veivakalougatataki ni vakatauvatani ena leqa kei na veika dredre e sotavi. Na ka vou keirau cakava qo kei na ituvaki dredre e sotavi kina, e vukei keirau me keirau veisautaka na ka keirau vakaliuca. Keirau sa sega ni kauaitaka vakalevu na veika keirau dau vakabibitaka e liu. Qori e uqeti keirau me keirau qaravi Jiova ena neirau vinaka kece. Keirau vakila kina na marau kei na lomavakacegu.”\nTukuna o Erica e vakamacalataki taumada: “Neirau veiqaravi vakaveiwatini ena vanua e vinakati kina na cakacaka, e vakavulici keirau me keirau dau nuitaki Jiova. Keirau vakila na liga i Jiova ena nona veivuke ena levu na sala keirau sega ni se bau raica e liu. E vaqaqacotaka tale ga neirau ivau ni vakawati na veika vovou keirau sotava eke.”\nO Via Veiqaravi e Vanuatani?\nVakacava sa tarai vakawasoma na yalava ena nomu ivavakoso? O via veiqaravi ena dua na yalava e vinakati vakalevu kina na dautukutuku ni Matanitu? Ke o taleitaka, veitalanoa kei ira na qase ena nomu ivavakoso. Era na marau mera dusimaki iko ena so tale na ka.\n^ para. 2 Rawa ni wilika na ivolatukutuku ni cakacaka e Guyana ena 2005 Yearbook of Jehovah’s Witnesses.\n^ para. 10 Valenivolavola ni tabana e Trinidad kei Tobago e qarava na cakacaka ena vanua qori.\nRawati na iSausau Vakayalo iRogo me Baleti Ira na iVakadinadina i Jiova\niMeli iMeli Era Soli Ira Vakarawarawa—Mera Veiqaravi e Guyana\nKeirau Vakatulewataka me Keirau Bula Rawarawa Ga\nEra Yalorawarawa Mera Gole—i Myanmar\nEra Yalorawarawa Mera Gole i Madagascar\nCakacaka Vakavunau ena Uciwai na Maroni


Na Galala Dina | Vulica\n“Ke sa sereki kemuni na Luvena, oni sa qai sereki dina.”—JONI 8:36.\nSERE: 54, 36\nNa galala cava e tu vei keda?\nE yali vakacava na galala dina?\nNa galala cava e yalataka o Jisu, eda na rawata vakacava?\n1, 2. (a) Na ivakadinadina cava e vakaraitaka ni dredre vei ira na lewenivanua mera marautaka na bula galala? (b) Cava na kena itinitini?\nNIKUA, e levu era sasagataka me vakaoti na veivakaduiduitaki, me soli na dodonu kei na galala. Ena levu na vanua, era vinakata me kua na veivakalolomataki, veivakaduiduitaki kei na bula dravudravua. Eso tale era vakarota me soli na galala ni vosa, na galala ni digidigi, se mera lewai ira ga. Levu nikua era vinakata mera cakava ga na ka era vinakata, se bula ena kena ivakarau era vinakata.\n2 E ka ni sasaga toka me vakayacori kece qori. Ena bula raraba ni lewenivanua kei na veika vakapolitiki, levu era vakabesebese, tayabe, kudru, se vakaduduile. Vakacava e rawati kina na veika era vinakata? Kena veibasai ni dau tini ga ena rarawa kei na mate. Na ka kece qo e vakadeitaka tale na dina ni ka e vola o Tui Solomoni: “Ena gauna kece era veiliutaki kina na tamata e tini ga ina leqa.”—Dauv. 8:9.\n3. Na cava meda cakava meda marau da qai lomavakacegu?\n3 E vakamacalataka na tisaipeli lotu vaKarisito o Jemesa na sala me rawati kina na marau dina kei na lomavakacegu. E vola: “O koya e dikeva na lawa uasivi ni veisereki [se galala] qai muria tiko ga, ena marautaka na ka e cakava.” (Jeme. 1:25) Ni vakarautaka o Jiova na lawa uasivi qo, e kila na ka eda vinakata meda marau kina da qai lomavakacegu. E solia vei rau na imatai ni veiwatini na ka kece me rau marautaka, okati kina na galala dina.\nGAUNA NI GALALA DINA\n4. Na galala cava rau marautaka o Atama kei Ivi? (Raica na imatai ni iyaloyalo.)\n4 Nida wilika na imatai ni rua na wase ni Vakatekivu, eda kila ni rau marautaka o Atama kei Ivi na galala era diva tu e levu nikua, rau sega ni leqataka na ka rau vinakata, rau galala mai na veivakalolomataki kei na rere. Rau sega mada ga ni leqataka na kakana, cakacaka, tauvimate, kei na mate. (Vkte. 1:27-29; 2:8, 9, 15) Kena ibalebale ya ni tawavakaiyalayala na galala rau marautaka? Meda raica mada.\n5. Na cava e vinakati me yaga kina noda galala?\n5 Era nanuma e levu nikua, ni galala dina oya mera cakava na ka kece ga era vinakata, e vinaka se ca. E vakamacalataka na ivola The World Book Encyclopedia, na galala oya “na noda rawa ni vakatulewataka na ka meda cakava da qai muria sara.” E kuria: “Ena rai vakalawa, era na qai galala ga na tamata ke sega na veika tawadodonu, sega ni yalani tu ga vakaveitalia vei ira na ka.” Kena ibalebale ni yaga eso na ka e yalani, ni na yaga vei keda kece na galala e soli. Meda taroga gona: O cei duadua ga me lewa na veika e dodonu, veiganiti, e veirauti tale ga?\n6. (a) Na cava e tawavakaiyalayala kina na galala i Jiova? (b) Na galala cava e tu vei keda kei na vuna?\n6 E dua na tikina bibi meda nanuma tiko me baleta na galala, oya ni Kalou ga o Jiova e taucoko se tawavakaiyalayala na nona galala. Na vuna? Ni bulia na ka kece, e Kalou kaukaua duadua ena lomalagi kei na vuravura. (1 Tim. 1:17; Vkta. 4:11) Wilika mada na totoka ni nona vakamacalataka o Tui Tevita na vakasakiti kei na cecere i Jiova. (Wilika 1 Veigauna 29:11, 12.) Kena ibalebale, na ibulibuli kece i Jiova mai lomalagi kei vuravura, e vakaiyalayala na nodra galala. Meda kila tiko ni o Jiova duadua ga e tu vua na kaukaua me lewa na ka e dodonu, veiganiti, e veirauti tale ga. Qori sara ga na ka e cakava ni bulia na tamata ena ivakatekivu.\n7. Na cava eda dau cakava e sega ni vinakati tale meda vakasamataka?\n7 E levu na sala erau marautaka kina o Atama kei Ivi na nodrau galala, ia e tiko na ka e yalani vei rau. Eso mada ga e sega ni vinakati me rau vakasamataka tale. Kena ivakaraitaki, rau kila na imatai ni noda itubutubu me rawa ni rau bula tiko ga, e vinakati me rau ceguva na cagi, kana, moce, kei na so tale. Vakacava ena yalani nodrau galala ke rau cakava qori? Sega, ni kila o Jiova ni nodrau cakava mada ga na ka lalai qori, erau na marau kina qai lomavakacegu. (Same 104:14, 15; Dauv. 3:12, 13) Eda na via ceguva na cagi bulabula, kania na kakana taleitaki, se yadra mai na moce se vakacava? Eda dau marautaka kece qori, e sega ni vaka me icolacola se yalani kina noda galala. Qori tale ga na ka erau marautaka o Atama kei Ivi.\n8. Na ivakaro matata cava e tukuna o Jiova vei rau na imatai ni noda itubutubu, cava na kena inaki?\n8 E matata na ivakaro i Jiova vei Atama kei Ivi, oya me rau vakasinaiti vuravura, me rau qarava tale ga. (Vkte. 1:28) Vakacava e yalana na nodrau galala na ivakaro qori? Sega! Na inaki ni ivakaro qori me rawa nida vakaitavi ena kena vakayacori na loma ni Kalou, oya meda veisautaka na vuravura taucoko me parataisi me bula tawamudu kina na kawatamata. (Aisea 45:18) Nikua, e sega ni beci na loma ni Kalou ke da digia meda dawai se vakawati se sega ni vakaluveni. Ia e levu era digia ga mera vakawati ra qai vakaluveni, dina ni sega ni rawarawa na bula vakavuvale. (1 Kor. 7:36-38) Na vuna? E levu era marau, era lomavakacegu tale ga nira cakava qori. (Same 127:3) A rawa tale ga ni rau marautaka o Atama kei Ivi me tawamudu na nodrau vakawati kei na bula vakavuvale.\nYALI NA GALALA DINA\n9. Na cava e donu kina, veiganiti, e veirauti tale ga na ivakaro ni Kalou ena Vakatekivu 2:17?\n9 E dua tale na ivakaro e tukuna o Jiova vei Atama kei Ivi, e vakamatatataki kina na itotogi ke sega ni rau muria: “Mo kua ni kana mai na vunikau e kilai kina na ka vinaka kei na ka ca, ni o na mate dina ena siga o kania kina.” (Vkte. 2:17) Vakacava e cala na ivakaro qo, e sega ni veiganiti, e sega ni veirauti tale ga? E yalani kina nodrau galala o Atama kei Ivi? Sega. E levu na vuku ni iVolatabu era tukuna na nodra nanuma ena yaga kei na dina ni ivakaro qo. Kena ivakaraitaki, e kaya e dua na vuku: “E macala ena ivakaro ni Kalou ena [Vakatekivu 2:16, 17] oya ni Kalou duadua ga e kila na ka e vinaka . . . vua na kawatamata, e kila tale ga na Kalou na ka e ca . . . vei ira. Mera marautaka na ‘ka e vinaka,’ e bibi vua na kawatamata me nuitaka na Kalou, me talairawarawa vua. Ke ra talaidredre, era sa na lewa ga vakataki ira na ka e vinaka . . . kei na ka e ca.” Qori na ka eda sega ni rawa ni cakava na tamata.\nE tini ina leqa na vakatulewa i Atama kei Ivi! (Raica na parakaravu 9-12)\n10. Na cava meda kua ni nanuma kina ni rau tautauvata na galala ni vakatulewa kei na dodonu meda lewa na ka e vinaka kei na ka e ca?\n10 Nira wilika e levu nikua na ivakaro i Jiova vei Atama, era nanuma ni bureitaki vua na galala me cakava na ka e vinakata. Kena ibalebale ni sega ni matata vei ira na duidui ni galala ni vakatulewa kei na dodonu me lewa na ka e vinaka kei na ka ca. E soli na galala vei Atama kei Ivi me rau digia me rau talairawarawa vua na Kalou se sega. Ia o Jiova duadua ga ena lewa na ka e vinaka kei na ka e ca, me vaka e vakatayaloyalotaka “na vunikau e kilai kina na ka vinaka kei na ka ca” ena were o Iteni. (Vkte. 2:9) E macala nida sega ni kila na itinitini ni ka eda dau vakatulewataka, eda sega tale ga ni kila se na vinaka ena veigauna kece. Oya na vuna e levu e dau vinaka na inaki ni nodra vakatulewa, ia era tini rarawa se leqa kina. (Vkai. 14:12) E vakaiyalayala ga na ka eda rawata. Ena ivakaro i Jiova, e via vakavulici rau o Atama kei Ivi ena sala me rau marautaka kina na galala dina. Vakacava erau talairawarawa kina?\n11, 12. Na cava e rarawataki kina na vakatulewa i Atama kei Ivi? Vakatauvatana.\n11 Erau vakatulewataka na imatai ni noda itubutubu me rau talaidredre. E sega ni vorata rawa o Ivi na veirawai ni yalayala i Setani—“ena rai na matamudrau, drau na vaka na Kalou, drau na kila na ka vinaka kei na ka ca.” (Vkte. 3:5) Vakacava na ka erau digia o Atama kei Ivi, e levu kina na nodrau galala? Ka ni rarawa ni sega. Na nodrau digidigi e yaco kina na veibasai ni ka e tukuna o Setani. Rau vulica ni dau tini ga ina leqa ni beci na veidusimaki i Jiova, me rau muria ga na lomadrau. (Vkte. 3:16-19) Na vuna? A sega ni solia o Jiova na galala meda vakatulewataka se cava eda nanuma ni vinaka kei na ka e ca.—Wilika Vosa Vakaibalebale 20:24 kei na ivakamacala e ra; Jeremaia 10:23.\n12 Kena ivakaraitaki ni vukataka tiko na waqavuka e dua na pailate. Me rawa ni yaco vinaka ena dua na vanua, ena vinakati me muria e dua na idusidusi ni vuka. Rawa ni vakayagataka na iyaya vovou ni vuka me veitaratara kina kei ira ena raraniwaqavuka ena gauna kece me rawa ni yaco ina vanua e gole tiko kina. Ia ke sega ni muria o pailate na idusidusi qori qai vuka ena vanua ga e via gole kina, ena yaco na leqa. Me vaka ga na pailate qori, rau murilomadrau ga o Atama kei Ivi. Rau beca na veidusimaki ni Kalou. Na kena itinitini? E rarawataki dina na vanua rau tini kina, ni rau valavala ca rau qai mate, wili kina na nodrau kawa. (Roma 5:12) Ni rau via lewai rau ga, rau vakayalia kina na galala dina a soli vei rau.\nRAWATI NA GALALA DINA\n13, 14. Ena rawati vakacava na galala dina?\n13 Era rairai nanuma eso na levu ga ni galala e tu vei ira na levu tale ga ni kena yaga, ia e veivakaleqai tale qori. Io e yaga vakalevu na galala dina, ia eda sokonu nida vakasamataka ena vakacava na bula e vuravura ke sega ni yalani eso na ka. Ena vuku ni tikina qori, e kaya na ivola The World Book Encyclopedia: “E vereverea na lawa ni vanua e cicivaki vinaka, ni tiko na kena galala kei na kena vakatatabu.” E kena vosa vinaka sara ga na “vereverea.” Vakasamataka na levu ni ivola ni lawa era vola na tamata, e vinakati tale ga e levu na loya kei na turaganilewa mera vakamacalataka ra qai raica me muri.\n14 E vakamacalataka o Jisu Karisito na sala meda marautaka kina na galala dina. E kaya: “Oni noqu tisaipeli dina ke oni muria tiko ga na noqu vosa, oni na kila na ka dina, na ka dina ena qai sereki kemuni.” (Joni 8:31, 32) Me rawati na galala dina me vaka e tukuna o Jisu, e vinakati kina e rua na ka: Dua, meda vakabauta na ka dina e vakavulica, kena ikarua, meda nona tisaipeli. Qori ena rawati kina na galala dina. Ia meda galala mai na cava? E kuria o Jisu: “O koya yadua e valavala ca e bobula ina ivalavala ca. . . . Ke sa sereki kemuni na Luvena, oni sa qai sereki dina.”—Joni 8:34, 36.\n15. Na cava e ‘veisereki’ kina na galala e yalataka o Jisu?\n15 E matata ni galala e yalataka o Jisu vei ira na nona tisaipeli e uasivia na galala ni bula veimaliwai kei na veika vakapolitiki era diva tu e levu nikua. Ni tukuna o Jisu: “Ke sa sereki kemuni na Luvena, oni sa qai sereki dina,” e dusia na noda sereki na kawatamata mai na veivakabobulataki kei na veivakalolomataki ni “ivalavala ca.” E rawai keda na ivalavala ca meda caka ca, e tarova tale ga noda cakava na ka eda kila ni donu se da sega ni cakava kina na ka eda kila nida rawa ni cakava. Qori na sala eda bobula kina ina ivalavala ca, na kena itinitini na rarawa, mosi, kei na mate. (Roma 6:23) A vakila tale ga na yapositolo o Paula na rarawa kei na levu na mosi. (Wilika Roma 7:21-25.) Ni sa kau laivi vakadua na ivalavala ca, sa na rawa nida nuitaka meda rawata na galala dina rau marautaka taumada na vuda.\n16. Na sala cava eda na sereki dina kina?\n16 Ni cavuta o Jisu “ke oni muria tiko ga na noqu vosa,” e dusia ni vinakati eso na ka me qai sereki keda. Nida lotu vaKarisito yalayala, eda sega ni muria na lomada, eda digia me vauci keda na ivakavuvuli i Karisito nida nona tisaipeli. (Maciu 16:24) Me vaka ga e yalataka, eda na sereki dina nida na vakila sara ga na yaga ni ivoli.\n17. (a) Ena vakainaki vakacava noda bula da qai lomavakacegu? (b) Na cava eda na veivosakitaka ena ulutaga tarava?\n17 Nida talairawarawa ena ivakavuvuli i Jisu nida nona tisaipeli, ena vakainaki noda bula, eda na lomavakacegu tale ga. Qori eda na sereki kina vakadua ena veivakabobulataki ni ivalavala ca kei na mate. (Wilika Roma 8:1, 2, 20, 21.) Ena veivosakitaki ena ulutaga tarava na sala meda vakayagataka kina vakavuku ena gauna qo na noda galala, me rawa nida rokovi Jiova kina na Kalou ni veisereki me tawamudu.\niMeli iMeli Na Galala Dina


The Fiji Times » Me tekivu mai vale na veivakatavulici\nMe tekivu mai vale na veivakatavulici\n31 July, 2017, 9:49 am\nUpdate: 9:49AM E DUA na kena i wali oya me ra sa lotu vakavinaka na i tubutubu ka levu na gauna ni veitalanoa vakavuvale, era na qai muria vakavinaka na gone na sala e dodonu.\nOqori na nona rai o Peni Delaibatiki, na vunivola levu ni soqosoqo ni Qasenivuli i Taukei ena noda vanua.\nE vosa tiko oqo o Delaibatiki ena vuku ni tukutuku tabaki ni oti e dua na vakadidike ni rauta ni 48 na pasede na gonevuli era vakatarogi, era vakadinadinataka ni ra sa veiyacovi oti ni sebera ni ra yacova yani na yabaki 14.\nE na vakadidike ni Global School Health Survey ( GSHS) ena yabaki sa oti, e kaya na Minisita ni Bula o Rosy Akbar ni basika mai na fika oqo mai na nodra vakatarogi e 3705 na gonevuli era a vakaitavi ena vakadidike oqo.\nA mai cauraka toka na i tukutuku oqo na Minisita ena siga Moniti ena dua na porokaramu ni tiko bulabula ena Univesiti ni Ceva ni Pasifika.\nE kunei talega ni 49 na pasede na gonevuli oqo era vakadinadinataka ni ra sa gunuva oti na yaqona ni valagi ni sebera ni yacova na yabaki 14.\nE veivakasalataki o Delaibatiki ni levu vei keda na i Taukei, e dodonu meda sa lesu ga ki na ivakavuvuli era dau vakabibitaka na noda qase, oya na kena vakabibitaki na lotu ni vuvale ena veisiga, ka me ra vakararamataki tiko ena i vakavuvuli vinaka mai na i Vola Tabu na luveda.\n�Baleta ni sa levu sara na cakacaka ni meca.\n�Ka dodonu talega me levu na noda gauna ni dabe ka veitalanoa kei ira na luveda ena veisiga, me rawa ni da yadrava tiko kina na veika era lako curuma ena veisiga na gone,� e kuria o Delaibatiki.\nE kaya o Talatala Iliesa Naivalu mai na tabana ni bula raraba ni Lotu Wesele ni dau gadreva tu me dua na vakadidike ena vuku ni ulutaga oqo me rawa ni da kila kina na raba kei na revurevu ni veiyacovi gone e yaco tiko e Viti.\n�Ia oqo, ni sa vakaraitaki vei keda ena vakadidike oqo, sa vakadeitaka na noqu siqe ni sa tiko dina saraga e cake na i wiliwili ni gonetagane kei na goveyalewa vuli ena paraimiri era sa veiyacovi tiko ni bera na yabaki 14.\nOqo sa i kaukau mai ni gauna vou, ni sa vakamalumalumtaki na veiyavu bibi ka kaukauwa ka da dau maroroi kina, na kena sa curutaki mai na veimataqali vakavuvuli vou, na soli vakayauyau ni dodonu vei ira na luveda kei na draki ni vaqara bula era sa ogaoga kina na i tubutubu, ka sa sega ni kauwaitaki na gone,� e kaya o Naivalu.


‘Au sa Lesi Iko Mo Dua na Yadra’—Isikeli 33:7\n‘Au sa Lesi Iko Mo Dua na Yadra’\nTIKINA BIBI: Lesia o Jiova na yadra, e tukuna tale ga na nona itavi\n1. Vakamacalataka na ka era cakava tiko na yadra ena gauna makawa. Na cava e qai yaco tarava?\nE DURI tu ena bai kei Jerusalemi e dua na yadra qai tabonaka na matana ena dromu ni siga. E vakararai tu vakayawa. Sega ni bera nona taura cake na biukila, e cegulevu qai uvuca me vakaraitaka nira sa gole tiko mai na mataivalu ni Papiloni! Ia era vuki bera na lewenikoro ena rorogo ni nona biukila na yadra, nira sega ni dau kauai. E sa vicasagavulu na yabaki, nodra veivakasalataki tiko na yadra i Jiova se o ira na parofita me baleta na siga qo, ia era sega ni via vakarorogo. Sa wavokita tu na koro na mataivalu ni Papiloni. Ni oti e vica vata na vula nodra viribaita tu na koro, era qai basuka na sotia na kena bai, talaraka na kena valenisoro, ra qai vakamatea se kauti ira vakavesu na tawayalodina, qo o ira na dau qaravi matakau e Jerusalemi.\n2, 3. (a) Na cava era na vakarau sotava na lewe i vuravura? (b) Na taro cava ena veivosakitaki?\n2 Nikua sa vakarau valuti ira na tawayalodina e vuravura na mataivalu i Jiova. (Vkta. 17:12-14) Na veiraravui qori ena lai tini ena gauna rarawataki levu duadua e vuravura. (Maciu 24:21) Ia e se soli tiko na gauna vei ira e levu mera muria na nodra veivakasalataki na yadra e lesia o Jiova.\n3 Na cava e vinakata kina o Jiova me lesi ira na yadra? Na itukutuku cava ena kacivaka na yadra? O cei sa qarava tiko na itavi qo, cava e noda itavi? Meda dikeva mada na kedra isau.\n“Mo Tukuna Vei Ira na Noqu iVakaro”\n4. Na cava e lesi ira kina na yadra o Jiova? (Raica na imatai ni iyaloyalo.)\n4 Wilika Isikeli 33:7. Ena gauna vakaivolatabu, ena yadrava tu na bainikoro na yadra me taqomaki ira na lewenivanua. Qo e dusia ni kauaitaki ira na lewenikoro na nodra iliuliu. Era na rairai yadra cecekala eso na lewenikoro ena rorogo ni biukila, ia o ira na muria na ivakaro era rawa ni bula. O Jiova tale ga e lesi ira na yadra ni kauaitaki ira na Isireli, e via vakabulai ira, qai sega ni via veivakarerei ena itukutuku ni veivakarusai.\n5, 6. Na cava e dua na sala e kilai kina na lewadodonu i Jiova?\n5 Ni lesi Isikeli o Jiova me yadra, e vakaraitaka kina na itovo ena vakacegui keda. Raica mada qo e rua na nona itovo.\n6 Lewadodonu: E kilai na lewadodonu i Jiova ena nona sega ni dauveivakaduiduitaki. Kena ivakaraitaki, nira saqata na itukutuku i Isikeli e dua na ilala levu, o Jiova e sega ni raici ira kece na Isireli mera dauveitusaqati, e via raica ga ke ra na taleitaka na tamata yadua na itukutuku. E dau cavuti ira vakalevu na “tamata ca” kei na “tamata yalododonu.” Sa qai dau yavutaka nona lewa o Jiova ena ka era cakava na tamata yadua ina itukutuku era rogoca.—Isik. 33:8, 18-20.\n7. E vakatau ena cava na nona lewai ira nona tamata o Jiova?\n7 E laurai tale ga na lewadodonu i Jiova ena sala e lewai ira kina na tamata. Ena sega ni beitaki e dua ena vuku ni nona cala makawa, ia ena vakatau ena ka e cakava ena ivakasala e soli tiko ena gauna qo. E tukuna vei Isikeli o Jiova: “Niu kaya vua na tamata ca: ‘O na mate,’ qai vakanadakuya na nona ivalavala ca me cakava na ka dodonu kei na ka vinaka, . . . ena bula tiko ga.” Oti sa qai tomana o Jiova: “Ena sega ni tarogi vua na ivalavala ca sa cakava oti.” (Isik. 33:14-16) Ia mera kua ni namaka o ira na caka dodonu tiko ni nodra talairawarawa ena veigauna sa oti, me iulubale ni nodra talaidredre ena gauna qo. E kaya o Jiova ke dua e “nuitaka ga na nona yalododonu qai cakacala, ena sega ni nanumi tale na nona cakadodonu, ena mate ga ena cala e cakava.”—Isik. 33:13.\n8. Na cava eda vulica ena lewadodonu i Jiova nira veivakasalataki na parofita?\n8 E laurai tale ga na lewadodonu i Jiova ena nona dau veivakasalataki rawa ni bera ni totogitaka e dua. E tekivu nona cakacaka o Isikeli ni se vo e rauta ni ono na yabaki me vakarusai Jerusalemi kina na mataivalu ni Papiloni. Ia o Isikeli e sega ni kena imatai me vakasalataki ira na tamata ni Kalou nira na rawa ni beitaki ena nodra cala. Ni vo e dua vakacaca na senitiuri me qai vakarusai o Jerusalemi, e tala o Jiova na parofita o Osea, Aisea, Maika, Oteti kei Jeremaia mera yadra. E dusimaki Jeremaia o Jiova me vakadreta vei ira na Isireli: “Au lesia eso na ivakatawa, era kaya,‘Moni vakarorogo ina domo ni davui!’” (Jere. 6:17) E sega ni beitaki o Jiova se o ira na yadra ya ena bula a vakayali nira vakatauca na lewa i Jiova na kai Papiloni.\n9. E vakaraitaka vakacava o Jiova na dei ni nona loloma?\n9 Loloma: E dei na loloma i Jiova ni tala na nona yadra me vakasalataki ira na yalododonu kei ira na tamata ca, o ira sara ga era vakamosia na lomana ra qai vakarogorogocataki koya. Vakasamataka mada, era kilai na Isireli mera tamata i Jiova, ia levu na gauna era vakanadakui koya ra qai goleva na kalou lasu! E vusolo sara ga kina na loma i Jiova, e mani vakatauvatana na matanitu ina yalewa vakawati dau veibutakoci. (Isik. 16:32) Ia e sega ni vakanadakui ira totolo o Jiova. E saga na veiyaloni, sega ni veisausaumi. E dau solia na gauna mera veivutuni na nona tamata. Na vuna? E tukuna vei Isikeli: “Au sega ni vinakata me mate na tamata ca, au vinakata ga me veisautaka na nona itovo na tamata ca me bula tiko.” (Isik. 33:11) Qori na ivakarau ni rai i Jiova ena gauna ya, e va tale ga kina nikua.—Mala. 3:6.\n10, 11. Na cava eda vulica ena ka e cakava o Jiova vei ira na nona tamata?\n10 Na cava eda rawa ni vulica ena lewadodonu kei na yalololoma i Jiova vei ira na Isireli? Dua oya na noda nanumi ira yadudua na tamata, da qai kua ni raici ira mera vakataki ira e levu era sega ni dau veikauaitaki. Ena cala ke da nanuma ni sega ni ganita e dua na itukutuku eda kacivaka baleta ga nona itovo makawa se matatamata e lewena, yavusa, kena ituvaki vakailavo se vosa e vosataka! E se yaga tiko ga ena gauna qo na ka e vakavulica o Jiova vua na yapositolo o Pita: “[E] sega ni dau veivakaduiduitaki na Kalou, ia e vakadonui ira era dokai koya ra qai cakava na ka e vinakata mai na veivanua kece.”—Caka. 10:34, 35.\nVakacava eda raici ira na tamata me vakataki Jiova? (Raica na parakaravu e 10)\n11 Dua tale na ka eda vulica oya na kena bibi meda dau dikevi keda vinaka, na ka vinaka eda cakava ena gauna makawa e sega ni iulubale ni noda caka ca ena gauna qo. Meda nanuma tiko ni malele ni lomada ivalavala ca e tautauvata ga kei ira eda vunau kina. E yaga vei keda kece nona ivakasala na yapositolo o Paula ena ivavakoso e Korinica: “O koya . . . e nanuma ni sa tudei tu, me qarauna me kua ni bale. E sega ni dua na veivakatovolei e yacovi kemuni me duatani mai na kena era dau sotava na kena vo.” (1 Kor. 10:12, 13) Eda na sega sara ga ni vakataki koya e “nuitaka ga na nona yalododonu,” meda nanuma nida na sega ni totogitaki ena noda cala baleta ga nida dau caka vinaka tale ga. (Isik. 33:13) Se mani vakacava na dede ni gauna eda qaravi Jiova tu kina, e bibi meda yalomalumalumu tiko ga, da qai talairawarawa.\n12. Na cava meda nanuma tiko ke da cala bibi ena dua na gauna makawa?\n12 Ia vakacava ke da cala bibi ena gauna makawa da qai veivutunitaka ena gauna qo? Eda vulica ena itukutuku i Isikeli ni o Jiova ena totogitaki ira na cakacala era sega ni veivutuni. Ia eda vulica tale ga ni o Jiova na Kalou dauloloma, e sega ni dauveisausaumi. (1 Joni 4:8) Ke laurai na noda veivutuni, meda kua vakadua ni nanuma ni na sega ni lomani keda na Kalou. (Jeme. 5:14, 15) E yalorawarawa o Jiova me vosota nona veibutakoci vakayalo o Isireli, e yalorawarawa tale ga me vosoti keda.—Same 86:5.\n“Vosa Vei Ira na Luvedra na Kainomu”\n13, 14. (a) Na itukutuku cava mera kacivaka na yadra? (b) Na itukutuku cava e vakasavuya o Aisea?\n13 Wilika Isikeli 33:2, 3. Na itukutuku cava mera kacivaka na yadra i Jiova? Dua na tiki bibi ni nodra cakacaka oya mera veivakasalataki. Ia era kacivaka tale ga na itukutuku vinaka. Dikeva mada eso na ivakaraitaki.\n14 E veiqaravi o Aisea rauta na 778 ina 732 B.G.V. E kacivaka ni na ravuti Jerusalemi o Papiloni, ena kauti ira vakavesu na lewena. (Aisea 39:5-7) Ia e uqeti tale ga vakalou me vola: “Mo rogoca! Era tabalaka na domodra na nomu yadra. Era kaila vata ena marau, era na raica vinaka na nona kumuni ira tale na lewe i Saioni o Jiova.” (Aisea 52:8) E kacivaka o Aisea na itukutuku vinaka duadua, oya ni na vakalesui mai na sokalou dina!\n15. Na itukutuku cava e kacivaka o Jeremaia?\n15 E veiqaravi o Jeremaia mai na 647 ina 580 B.G.V., e dau nanumi cala tu ni dau “kacivaka na itukutuku ni veivakarusai.” Dua na itavi levu e cakava o Jeremaia ni vakasalataki ira na Isireli era daucaka ca ena leqa ena vakarau tauca o Jiova. * Ia e kacivaka tale ga o Jeremaia na itukutuku vinaka, nona parofisaitaka nira na lesu na tamata ni Kalou ena nodra vanua kei na vakalesui mai ni sokalou savasava e kea.—Jere. 29:10-14; 33:10, 11.\n16. E yaga vakacava vei ira na kau vakavesu e Papiloni na itukutuku i Isikeli?\n16 A lesi o Isikeli me yadra ena 613 B.G.V. me yacova toka na 591 B.G.V. Me vaka eda sa vulica mai ena Wase 5 kei na 6 ni ivola qo, e guta o Isikeli me vakasalataki ira na Isireli ena veivakarusai sa voleka ni tau vei ira, ena sega ni tarogi vua na nodra dra. E sega ni vakasalataki ira wale ga na kau vakavesu ni na totogitaki ira na vukitani e Jerusalemi o Jiova, e vukei ira tale ga na kau vakavesu e Papiloni mera bulabula tiko ga vakayalo me vakarautaki ira ena cakacaka e tu e matadra. Ni mai cava na 70 na yabaki nodra tu vakavesu, o Jiova ena biuti ira tale na ivovo ni nona tamata e Isireli. (Isik. 36:7-11) Era okati ena ivovo qori na gone kei na makubudra era rogoci Isikeli. Me vaka ga e laurai ena vo tale ni wase ena iWasewase 3 ni ivola qo, e levu na itukutuku vinaka e kacivaka o Isikeli, e vakadeitaka ni na vakalesui mai na sokalou savasava e Jerusalemi.\n17. Gauna cava e lesi ira kina na yadra o Jiova?\n17 Vakacava ena vakayagataki ira ga na parofita qo o Jiova mera yadra, mera vosa vei ira na tamata ni Kalou ena gauna e vakarau vakarusai kina o Jerusalemi ena 607 B.G.V.? Sega. Ena gauna kece me dau vakayacori kina na inaki i Jiova, e dau lesia eso na yadra mera vakasalataki ira na tamata ca, mera kacivaka tale ga na itukutuku vinaka.\nIra na Yadra ena iMatai ni Senitiuri\n18. Na itavi cava e lesi kina o Joni na Dauveipapitaisotaki?\n18 E yadra o Joni na Dauveipapitaisotaki ena imatai ni senitiuri G.V. E vakasalataki ira na vuvale vakayago ni Isireli ni sa voleka na gauna mera sega kina ni vakadonui. (Maciu 3:1, 2, 9-11) Sega ni koya ga qori, e tukuna tale ga o Jisu ni o Joni na “italai” e parofisaitaki, e vakarautaka na nona sala na Mesaia. (Mala. 3:1; Maciu 11:7-10) E tiki ni cakacaka qori na kacivaki ni itukutuku vinaka, oya nona sa yaco mai o Jisu “na Lami ni Kalou,” me mai kauta laivi “na nodra ivalavala ca na kai vuravura.”—Joni 1:29, 30.\n19, 20. Eratou qarava vakacava nodratou itavi ni yadra o Jisu kei ratou na nona tisaipeli?\n19 O Jisu e nodra iliuliu na yadra kece. Me vakataki Isikeli, a talai koya o Jiova ina “matanitu o Isireli.” (Isik. 3:17; Maciu 15:24) E kaya o Jisu ni sa voleka na gauna mera sega kina ni vakadonui na matanitu vakayago o Isireli, ena vakarusai tale ga o Jerusalemi. (Maciu 23:37, 38; 24:1, 2; Luke 21:20-24) Ia nona cakacaka bibi oya me kacivaka na itukutuku vinaka.—Luke 4:17-21.\n20 Ni se bula e vuravura o Jisu e tukuna vakadodonu vei ratou nona tisaipeli: “Mo dou yadra tiko.” (Maciu 24:42) Eratou muria nona ivakaro ratou qai vaka na yadra, ni ratou kaya ni o Jiova sa sega ni vakadonuya na vuvale ni Isireli vakayago kei na koro o Jerusalemi e vuravura. (Roma 9:6-8; Kala. 4:25, 26) Me vakataki ira ga na yadra ni bera nodratou gauna na tisaipeli, e tiko tale ga na itukutuku vinaka me ratou kacivaka. Na itukutuku ratou kacivaka e okati kina na nodra lewena tale ga na kai Veimatanitu na Isireli vakayalo ni Kalou, era lumuti ena yalo tabu. Ena ka dokai vei ira nodra vukei Karisito ena vakalesui mai ni sokalou savasava e vuravura.—Caka. 15:14; Kala. 6:15, 16; Vkta. 5:9, 10.\n21. Na cava eda rawa ni vulica ena ivakaraitaki i Paula?\n21 E ivakaraitaki vinaka ni yadra ena imatai ni senitiuri na yapositolo o Paula. E raica vakabibi nona itavi. Me vakataki Isikeli, e kila ni na tarogi vua nodra dra ke sega ni vakayacora nona ilesilesi. (Caka. 20:26, 27) Me vakataki ira ga na vo ni yadra ni bera nona gauna e sega ni veivakasalataki ga o Paula, e kacivaka tale ga na itukutuku vinaka. (Caka. 15:35; Roma 1:1-4) Ena veidusimaki ni yalo tabu e cavuta kina na parofisai e volatukutukutaka o Aisea: “E totoka dina ena ulunivanua na yavana o koya e kauta tiko mai na itukutuku vinaka,” e vakayagataka qori ena cakacaka era cakava na imuri i Karisito nira vunautaka na Matanitu ni Kalou.—Aisea 52:7, 8; Roma 10:13-15.\n22. Na cava e yaco ni ratou sa mate na yapositolo?\n22 Ni ratou sa mate na yapositolo, e sega ni lewai rawa na vukitani ena ivavakoso vaKarisito me vaka ga e parofisaitaki. (Caka. 20:29, 30; 2 Ces. 2:3-8) Ena loma ni dua na gauna balavu, e tubu na kedra iwiliwili na lotu vaKarisito lasu era vaka na co ca, e lailai na kedra iwiliwili na imuri yalodina i Jisu era vaka na witi, e tabonaka tale ga na itukutuku matata ni Matanitu ni Kalou na ivakavuvuli lasu. (Maciu 13:36-43) Ia ni yaco mai na gauna me curu takoso kina o Jiova ena ka e vauci keda na tamata, e vakaraitaka tale nona loloma kei na lewadodonu ni lesia eso na yadra mera vakarogoya na ivakasala matata, mera kacivaka tale ga na itukutuku vinaka. O cei o ira na yadra qo?\nVakarautaka Tale o Jiova Eso na Yadra Mera Veivakasalataki\n23. Na itavi cava e qarava o C. T. Russell kei ratou nona itokani?\n23 Ena veiyabaki me qai yaco ina 1914, eratou “italai” o Charles Taze Russell kei na nona itokani, eratou na ‘caramaka na sala’ ni bera ni tauyavu na Matanitu vakaMesaia. * (Mala. 3:1) Eratou qarava tale ga na itavi ni yadra ni ratou vakayagataka na mekesini na Zion’s Watch Tower and Herald of Christ’s Presence mera vakasalataki kina na tamata ena vakataulewa ni Kalou, me vakatetei tale ga kina na itukutuku vinaka ni Matanitu ni Kalou.\nKATO NI VEIVAKAVULICI 11A: Eso na Yadra iVakaraitaki Vinaka\n24. (a) Sala cava e vaka kina na yadra na dauveiqaravi yalodina? (b) Na cava o vulica ena nodra ivakaraitaki na yadra ni gauna makawa? (Raica na kato “Eso na Yadra iVakaraitaki Vinaka.”)\n24 Ni tauyavu oti na Matanitu ni Kalou, e lesia sara o Jisu e dua na ilawalawa lailai eratou tagane me dauveiqaravi yalodina. (Maciu 24:45-47) Tekivu mai na gauna qori, na dauveiqaravi yalodina e sa kilai nikua me iLawalawa Dauvakatulewa, sa qarava tiko na itavi ni yadra. E sega ni liutaka ga na veivakasalataki me baleta “na siga ni veisausaumi,” ia e kacivaka tale ga “na yabaki vinaka i Jiova.”—Aisea 61:2; raica tale ga na 2 Korinica 6:1, 2.\n25, 26. (a) Na cakacaka cava meda qarava na imuri kece i Karisito, e caka vakacava? (b) Na cava ena veivosakitaki ena wase tarava?\n25 Ni liu tiko ena cakacaka ni yadra na dauveiqaravi yalodina, o Jisu e lesi ira “kece” na nona imuri mera “yadra tiko.” (Mari. 13:33-37) Eda muria na ivakaro qori nida yadra tiko vakayalo, da qai tokona tiko ena yalodina na yadra ni gauna qo. Eda vakaraitaka noda yadra nida vakayacora noda itavi ni vunau. (2 Tim. 4:2) Na cava e uqeti keda? Dua oya, nida vinakata mera bula e levu. (1 Tim. 4:16) Sa voleka nira vakarusai e levu nira sega ni kauaitaka nona veivakasalataki na yadra ni gauna qo. (Isik. 3:19) Ia e uqeti keda vakalevu na noda vinakata meda wasea na itukutuku vinaka duadua oya na vakalesui mai ni sokalou savasava! Ena “yabaki vinaka” qo “i Jiova,” e dola tu na katuba vei ira e levu mera tomani keda ena noda qarava na Kalou lewadodonu qai dauloloma o Jiova. Sa voleka na gauna mera vakila kina o ira na bula yani ena iotioti ni ituvaki ca qo na yaga ni veiliutaki yalololoma i Luvena, o Karisito Jisu. Eda na sega ni soro na tokoni koya na yadra ni gauna qo ena noda kacivaka tiko na itukutuku vinaka!—Maciu 24:14.\nEda marau meda tokoni koya na yadra ni gauna qo nida kacivaka na itukutuku vinaka (Raica na parakaravu e 25)\n26 Ni bera mada ga ni cava na ituvaki ca qo, o Jiova e sa vakaduavatataki ira tiko vakacakamana na nona tamata. Ena veivosakitaki ena wase tarava na parofisai me baleta e rua na kau e vakatayaloyalotaka na kena yaco qori.\n^ para. 15 Ena ivola na Jeremaia e volai kina vakavica vata na vosa “ca,” “rarawa” kei na “leqa.”\n^ para. 23 E vakamacalataki na parofisai qo kei na kena vakayacori ena ivola Sa Veiliutaki na Matanitu ni Kalou!, wase 2, ena ulutaga “Tauyavu Mai Lomalagi na Matanitu ni Kalou.”\nNa cava e vinakata kina o Jiova me lesi ira na yadra?\nNa cava na rua na itukutuku era vakarogoya na yadra?\nNa cava e nomu itavi ena tokoni ni sokalou savasava?\niMeli iMeli ‘Au sa Lesi Iko Mo Dua na Yadra’\nrr wase 11 t. 121-128


O Jona kei na Ika Levu | iTalanoa Vakaivolatabu\nRAICA mada na tagane e tiko e loma ni wai. E sa tu ena dua na ituvaki leqataki. Sa voleka ni tilomi koya na ika! O kila se o cei na tagane oqo? Na yacana o Jona. Meda raica mada na vu ni nona leqa.\nO Jona e dua na parofita i Jiova. Sega ni dede na mate i Ilaisa na parofita, e kaya o Jiova vei Jona: ‘Lako ina koro levu o Ninive. Ni sa rui levu na nodra ivalavala ca, au vinakata mo lai vosa vei ira.’\nIa e sega ni via lako o Jona. E lai vodo ena dua na waqa me soko ina dua tani tale na vanua. E sega ni marautaka o Jiova nona dro o Jona. Sa qai vakavuna me liwa e dua na cagi kaukaua, ni voleka sara ga ni luvu kina na waqa. Era rere vakalevu na kaiwaqa, ra dui kere veivuke vua na nodra kalou.\nOti sa qai kaya o Jona: ‘Au qaravi Jiova, na Kalou e bulia na lomalagi kei na vuravura. Au drotaka mai na ka e a talai au kina.’ Era taroga: ‘Na cava me keimami cakava vei iko me ruru kina na cagi?’\nE kaya o Jona: ‘Dou viritaki au i wai ena qai maravu na wasawasa.’ Era sega ni via cakava oqori na kaiwaqa, ia ni sa kaukaua mai na cagi era sa qai viritaki Jona i wai. Sega ni bera sa maravu tale yani na wasawasa.\nNi lutudromu tiko o Jona, sa qai tilomi koya e dua na ika levu. Ia e sega ga ni mate. E tolu na siga kei na tolu na bogi na nona tiko e kete ni ika. E veivutunitaka o Jona nona sega ni talairawarawa vei Jiova me lako i Ninive. Na cava e qai cakava?\nSa qai masu vei Jiova me vukei koya. A vakavuna o Jiova me luaraki Jona na ika ina vanua mamaca. Oti oya sa qai lako o Jona i Ninive. E ka ni vuli vakacava vei keda oqo? Meda dau cakava na ka kece e kaya o Jiova.\nNa ivola i Jona.\nYACA ENA IVOLATABU\nQito Vakaivolatabu me Baleti Jona\nNa itovo cava i Jiova eda vulica ena italanoa vakaivolatabu me baleti Jona?\nNa iTalanoa kei Jona—Vulica na Yaloqaqa kei na Yalololoma\nA vulica o Jona ena veika e sotava na ibalebale dina ni yaloqaqa kei na yalololoma, e kotora e dua na ivakaraitaki totoka meda vakatotomuria.\niMeli iMeli O Jona kei na Ika Levu


Bula Dredre o Atama kei Ivi | iTalanoa Vakaivolatabu\nENA taudaku ni were o Iteni, e levu sara na leqa erau sotava o Atama kei Ivi. Erau na cakacaka vakaukaua me rau kana kina. Sa na sega na kau vuata totoka, sa na kedra isosomi ga na kau vakavotona kei na soni. E yaco oqo baleta ni rau talaidredre vua na Kalou o Atama kei Ivi, sa tagutuvi tale ga e kea na nodratou veiwekani vinaka.\nIa o koya a qai ca sara, ni rau sa tekivu mate yani vakamalua. Nanuma tiko ni a kaya na Kalou vei Atama kei Ivi ni rau na mate kevaka erau kania na vuata mai na dua na vunikau. Mai na siga sara ga erau kana kina, oqori tale ga na siga erau sa tekivu mate kina vakamalua. Rau sa lialia dina ni rau sega ni vakarorogo vua na Kalou!\nEra qai sucu kece ena taudaku ni were o Iteni na luve i Atama kei Ivi, ni sa vakatalai rau tani na Kalou. Kena ibalebale oqo nira na tubucake tale ga mera qase o ira na gone oya ra qai mate.\nKevaka me rau a talairawarawa vei Jiova o Atama kei Ivi, ke rau a bula mamarau tu ga vaka kina o ira na luvedrau. Ke a rawa nira bula tawamudu kece ena marau e vuravura. Ena sega na qase, tauvimate, kei na mate.\nE vinakata na Kalou meda bula tawamudu ena mamarau na tamata, qai yalataka tu ni na yaco dina oqori ena dua na siga. Ena sega wale ga ni rairai totoka na vuravura taucoko, ia na tamata kece era na bulabula. O ira kece e vuravura era na veitokani vinaka, ra qai veitokani vinaka tale ga kei na Kalou.\nIa rau sa sega ni veitokani tale kei na Kalou o Ivi. Sa sega kina ni rawarawa vua na vakasucu. E vakila na mosi. O koya gona, eda raica e ke ni sotava o koya na rarawa levu baleta ga ni a talaidredre vei Jiova.\nE levu na luvedrau tagane kei na yalewa o Atama kei Ivi. Ni sucu na luvedrau ulumatua, erau vakayacani koya me o Keni. Na ikarua ni luvedrau erau vakayacana me o Epeli. Na cava e qai yacovi rau? O kila beka?\nVakatekivu 3:16-23; 4:1, 2; Vakatakila 21:3, 4.\niMeli iMeli Tekivu na Bula Dredre


The Fiji Times » Vosoti na kelikeli\nVosoti na kelikeli\nE VAKAVINAVINAKATAKA tiko na matanitu oqo o Akesa Ganova ena veivuke levu e sa cakava tiko e na nodratou koro o Naloto mai na tikina o Verata Ucunivanua e na gauna oqo.\nOqo e na kena soli yani na paipo ni wai ka mera qai veivuke na lewe ni koro e na kena keli mai na vanua e ciciva na paipo me yaco sara ki na nodratou koro.\nTomana o Ganova ni ra sega saraga ni qai laki basa na marama se gole i wai na turaga kei ira na cauravou e na nodra saga tiko me yaco i nodra koro na kelikeli ka caka tiko mai oya.\nNa i vakasoso ni wai e tekivu sara mai Daviko (Waidalice) ka qai takosova mai na veitokaitua kei na vei delana, ia na kena dredre gona e vakavuna na kena se bera ni yaco e nakoro e na gauna oqo.\nKuria ni sa oti oqo e 20 vakacaca na yabaki e na nodra gunu tu ga e na toevu, ka sa dua na veivuke levu kevaka e sa na yaco e na koro na wai savasava e na vukuga ni tiko bulabula.\nKeimami dau vakasaqara na kedra na turaga e na veisiga, oya me tekivu saraga e na katalau, vakasigalevu kei na vakayakavi ka wili talega kina na medra yaqona e kaya.\nE kaya ni o ratou kece na Mataqali Saraviti, Tunidau, Tuvaleni, Vosaratu, Rokotakala, Sauturaga kei na Gonenaloto era veitauriligataka kece na nodra vakani na nodra turaga.\nTomana o Aveuta Kubou na turaga yabaki 69 ni koro ko Naloto ni sa vovoleka sara ni yaco e na koro na wai ka sa qai vo tikoga oqo me ra kelia na paipo me cowiritaka e dua na delana levu me rawa ni qai drodro sara mai na wai e na koro.\nKaya o Kubou ni gauna sa drodro mai kina na wai, e a qai mai tao sara ga e na delana levu oya, ka so vei ira na cauravou era sa via vakasuka, sa qai kerea o koya mera vosota ga vakalailai, baleta me ra nanuma tiko na nodra kawa mai muri. Sa ra mani lomavata tale na turaga kei na cauravou mera vosota talega vakalailai me rawa ni yaco sara ki na koro na wai.\nIa, e na gauna oqo era dau solia tiko e a $1 na dola ki koronivuli me veivuke e na i sau ni livaliva e na kena pamutaki mai kina na nodra wai ni gunu kei na kana ena kena qivai (borehole) mai loma ni qele me kauta cake mai ki na tani ka toka e cake.\nErau sa vakavinavinaka ga vakalevu e na veivuke vakaitamera e solia tiko vei ratou na matanitu, ka ratou niuitaka ni na sega ni oti me yacova ni sa yaco na wai ki nodratou koro.


Vakabula na Tagane e Sucu Mataboko | Bula i Jisu\nVakabula na Tagane e Sucu Mataboko\nVAKABULAI NA TAGANE SUCU MATABOKO\nE se tiko ga e Jerusalemi o Jisu ena Siga ni Vakacecegu. Ni taubale voli kei ratou na nona tisaipeli ena korolevu, ratou raica sara e dua na daukerekere e sucu mataboko. Ratou tarogi Jisu na tisaipeli: “Rapai, o cei e valavala ca me sucu mataboko kina na tagane qo, o koya se o rau na nona itubutubu?”—Joni 9:2.\nRatou vaqaqa na tisaipeli ke rawa ni valavala ca e dua ni se tiko e kete i tinana. E sauma o Jisu: “E sega ni valavala ca na tagane qo se o rau na nona itubutubu, e yaco qo me vakaraitaki kina na cakacaka ni Kalou.” (Joni 9:3) E sega ni mataboko na tagane ya ena vuku ni nona valavala ca se nodrau valavala ca nona itubutubu. Ia eda sucu ivalavala ca na kawatamata ena vuku ni valavala ca i Atama, dua gona na kena revurevu qori na mataboko. Nona mataboko na tagane ya e rawa ni vakaraitaka tale kina o Jisu na cakacaka ni Kalou, me vaka ga nona veivakabulai ena gauna sa oti.\nE cavuta sara o Jisu na cakacaka bibi me vakayacori ni kaya: “E dodonu meda cakava na cakacaka i koya e talai au mai ni se siga, sa voleka mai na bogi ena sega ni dua e cakacaka kina. Niu tiko e vuravura, au na rarama tiko kei vuravura.” (Joni 9:4, 5) E se rarama tiko kei vuravura o Jisu, ia ni sa na mate, sa na lako ina vanua buto se ibulubulu ena sega ni cakava rawa kina e dua na ka.\nVakacava ena vakabula na tagane mataboko o Jisu? Ena veivakabulai vakacava? E kasivi ina qele, wakia vata na qele kei na kasivi, boroya sara kina na mata i tagane qai kaya vua: “Lai tavoi ena tobu o Sailoama.” (Joni 9:7) E mani lai tavoi na tagane qori, ni lesu mai sa rai rawa! Dua na ka nona marau!\nEra kurabui o ira era kila na tagane ya, era mani taroga: “Sega ni o koya ga qo na daukerekere?” Era kaya eso: “O koya ga.” Era kaya eso tale era sega ni vakabauta: “Sega, e vakataki koya.” Ia e kaya o tagane: “O yau ga qori.”—Joni 9:8, 9.\nEra tarogi koya sara: “O qai rai vakacava?” E sauma: “Na tagane e vakatokai o Jisu e wakia na qele, boroya e mataqu qai kaya vei au: ‘Lako i Sailoama, lai tavoi.’ Au lako sara, au tavoi, au mani rai.” Era tarogi koya sara: “I vei o koya?” E sauma na daukerekere: “Au sega ni kila.”—Joni 9:10-12.\nEra kauti tagane ya vei ira na Farisi nira via kila tale ga se rai vakacava. E kaya na tagane vei ira: “E boroya na mataqu ena qele, au lai tavoi au mani rai kina.” E dodonu mera marau na Farisi ni sa vakabulai na daukerekere, ia era vosavakacacataki Jisu eso vei ira nira kaya: “E sega ni tamata ni Kalou qo ni sega ni doka na Siga ni Vakacecegu.” Eso tale era taroga: “Ke tamata ivalavala ca e qai cakamana ga vakacava?” (Joni 9:15, 16) Era sa veisei ga vakataki ira.\nNi veisaqasaqa nodra rai, era mani taroga na tagane e vakabulai: “Cava o kaya me baleti koya ni a vakavuna nomu rai?” Ni vakabauti Jisu na tagane ya, e mani kaya: “E parofita o koya.”—Joni 9:17.\nEra sega ni via vakabauti koya na Farisi. Era rairai nanuma ni rau nakita lo o Jisu kei na tagane qo mera lawakitaki na lewenivanua. Era nanuma kina me rau tarogi na itubutubu ke a mataboko dina na luvedrau.\nNa cava e mataboko kina o tagane? Cava e sega ni vakavuna nona mataboko?\nNi sa vakabulai na tagane, cava era cakava na kilai koya?\nEra veisei vakacava na Farisi ena nona vakabulai na tagane?\niMeli iMeli Vakabula na Tagane e Sucu Mataboko\njy wase 70 t. 166-167


The Fiji Times » Tarovi na luvu\nTarovi na luvu\nERA sa marautaka tiko na kena vakaceretaki na nodratou gaunisala na veikorokoro mai na bucabuca o Rewa e na gauna oqo.\nVakaraitaka mai na nodratou supavaisi na kabani na Fulton Hogan Hiways o Elifasi Kirikiti ni dau vuki luvu tu ga na gaunisala na Nalase e na gauna ni uca bi, kei na uagunu.\nKuria ni dau kena i vosavosataki tiko, ni Tebara e dau sili wacala.\nIa, na veitaravi ni draki suasua e da donumaka tiko, e na gauna oqo, e ra sa sega ni lai vuli tiko gona kina na gonevuli, ka ni sa luvu koto na gaunisala e nodra i dewadewa ki koronivuli, ka vaka talega kina o ira na tamata cakacaka.\nNa veikoro e yacovi ratou tiko na leqa oqo e wili kina o Nakorovou, Nadoria, Nalase, Vunisinu kei Nabuli, ka sa vaka me matau tale tu vei ira na vakaitikotiko e na gaunisala oya na raica tu na cere ni wai.\nE rauta toka ni 2.8 na kilomita na balavu ni gaunisala oya, ka ra vakavinavinaka vakalevu na lewe ni vanua ki na matanitu, e na nodratou kaciva na kabani na FHH e na kena vakaceretaki.\nOya e na kena tosoi cake ki na 14 na idi na cere ni gaunisala, ka ra qai biu kina na vatu lelevu, me kakua tale ni qai takosova na wai ni uca.\n?E na veigauna kece e dau taubi kina na uca, keitou dau ciqoma na qiri mai vei ira na kabani ni basi kei na motoka saumi (taxi) e na nodra sa sega ni lakova rawa na gaunisala oya, ia, oya e sa na mai tagutuvi vakkadua e na gauna oqo,? kaya o Kirikiti.


SERE VOU-AU VAKAYAYAMO-PARADISE ROOTZ - Viti FM\nSERE VOU-AU VAKAYAYAMO-PARADISE ROOTZ\nWritten by Ben Ravulo on May 30, 2022\n“AU VAKAYAYAMO”-oqo edua na nodratou sere vou na matasere qo na Paradise Roots ena veiliutaki maqosa nei Setareki Baleirara ka sa qai tavoci sara tiko ga ena macawa sa oti .Na sere oqo e vola na qaqana nai liuliu ni matasere na Waikatakatavure E Delai Nukuvula, o Maciu Salauca ka sa vakaitikotiko tudei tu mai ena vanua levu ko Amerika.\nNai talanoa ni sere oqo e baleta edua na cauravou ka dabe tiko ga ena dua na siga ka qai ciri yawa na nona vakanananu,a mani qai raica sara ni rau sa sota kei na dua na goneyalewa rairai totoka.E a qai mani nanuma me tarogi koya me rau veitalanoa mada,ka sa i tekitekivu sara ni nodrau veikilai oqo.\nE tomani tiko na nodrau veitalanoa keina veikilai ka sa laki titobu sara ka yaco me rau sa laki veidomoni ka bucina edua na matavuvale.Sa qai mani yaco sara me rau vakamau na rua oqo ka sa toso vinaka sara na nodrau bula ni vuvale,me vaka ni sa qai sereki ka tonotonomata mai na nodrau veidomoni ena kena titobu.\nEna dua na siga ni nona tiko voli na cauravou sa qai yaco me yaluyalu lala ni sa vaka sa yali mai vua na goneyalewa ka rau sa vau vata voli,ka vakayayamo voli ena delani vuravura oqo me vakasaqarai koya,ia,esega vakadua ni qai raica tale edua na kena O,se me bau rogoca tale na domona ka sa vaka na lako voli ena vanua talasiga ka sega kina na wai.\nIa ni mai cava nai talanoa ni sere oqo,ea qai laurai ni Vakanananu walega nei koya na cauravou oqo ka sega ni dua na ka e yaco dina.\nComposer : Maciu Salauca\nRecording Studio : Rose Studio\nProducer : Seru Tawake\nin association with Silkwaters [Joe Tabakaucoro]\nExecutive Producer : Setareki Baleirara\nSa rui buto vei au na noqu rai\nMata ni yalo\nEsa buwawa mai\nSuivotu na bula\nNiu railesuva nodaru gauna\nDaru lako curuma\nKo sa biuti au\nE sega mada nai regu ni tatau\nMo bau vakamoce\nSe bau nanumi au….\nGalili na bula\nVeigauna niu dau tu taudua tu\nDau vutu na yalo\nMatamu dau vovotu\nAu karamaca niu lako curuma\nKe ko uciwai\nMeu gunu au na bula\nKo seraka na roka au a domona\nNui meu tekivi iko\nLewa ko sa dro tani\nVotu vei yau na vosa e dau tukuni\nKe………ke koni tovo\nSai iko na loloma\nIa keo vuki mo rorogo\nKo noqu domoni vakatagi\nBaravi nuku vulavula\nDaru yabeta Adi\nVITI FM- E KAMICA QAI KACHII…\nJodie Barrett – ena i tutu ni fullback?\nVINAKA VAKALEVU NASI