Kua ni Tu Suka qai Vorata na iTukutuku Wale | Washington State Department of Health\nKua ni Tu Suka qai Vorata na iTukutuku Wale\nO rawa ni nuitaka na icula ni COVID-19!\nE levu ena vanua o Merika era sa lalawataka tiko mera lai cula ena icula ni COVID-19, ia eso era na vinakata eso tale na itukutuku ni bera nira lai cula. E sega ni cala qori. Eda sega ni vinakata meda lomalomarua nida vakatulewataka e dua na ka bibi e vauca na noda bula.\nMe rawa nida dei ena noda vakatulewa ena vinakati meda rogoca ga na itukutuku nuitaki. Mo vukei ira nomu itokani kei ira nomu vuvale mera vakaduiduitaka na itukutuku dina mai na itukutuku wale me baleta na icula ni COVID-19.\nO rawa ni vukei ira eso tale mera kua ni lomalomarua ena nodra vakatulewa mera cula. Ena rawa ga qori ena nomu:\nDau tu vakarau ni rogoca na veika era kauaitaka na nomu itokani se lewe ni nomu vuvale. Raica mada na ivola qo iDusidusi ni Veivosakitaki ni iCula (Volai ga vakavalagi) ena vakatutu eso me baleta na sala o rawa ni veivosakitaka kina na veika me baleta na icula.\nSauma nodra taro. Ke o sega ni kila na isau ni nodra taro, o rawa ni vakatura mera lai veitalanoa kei na nodra vuniwai.\nNa gauna o vakatulewataka kina mo cula, mo vakamacalataka tale ga vei ira na vuna o vakatulewataka kina qori. Na kemu italanoa ena uqeti ira vakalevu na lewe ni nomu vuvale kei ira ena itikotiko.\nE rawa ni uqeti ira na wekamu se ira o veikilai na ka o tukuna kei na veika o vakayacora. O rawa ni raica eso na vakatutu qo ena sala o rawa ni veivosaki kina kei ira nomu vuvale kei nomu itokani me baleta na icula ni COVID-19 (Volai ga vakavalagi).\nRaica e ra qo na itukutuku dina me baleta na icula qai vakamacalataka vei ira o kila. Keitou sa wasewasea vakaiulutaga me vaka sa lewe tu ni veivosaki nikua.\nVeika e Wakivata\nKauaitaki ni Bula\nNa cava meu kauaitaka kina keu na taura na icula ni COVID-19 se sega?\nE nomu vakatulewa sara ga vakataki iko mo cula ena icula ni COVID-19, ia e gadrevi me levu era cula me rawa ni oti kina na matetaka e tarai keda tiko. Ena dredre me dewa na matetaka na COVID-19 ke dua na iwase levu era sa taqomaki – nira cula se mai na kena se qai tekivu veitakavi. Na tubu ga ni iwiliwili ni veicula e vakayacori, ena lutu kina na iwiliwili ni kena veidewavi.\nO ira na se sega ni cula e se rawa tiko ga ni dewavi ira na mate qai rawa nira vakadewa vei ira eso tale. Eso era na sega ni rawa ni cula ena vuku ni kedra ituvaki vakatauvimate, ena rawarawa sara ni dewavi ira na COVID-19. Ke o sega ni cula, e ririkotaki tale ga nomu bula ni o rawa ni vakasa kina i valenibula se mate sara mai na kawa ni mate se COVID-19 variant (Volai ga vakavalagi). Na nomu cula e sega wale ga ni taqomaki iko, e taqomaka tale ga na nomu vuvale kei na nomu itikotiko.\nE levu era tauvi COVID-19 ena rairai sega ni tarai ira sara vakabibi. Ia qo e dua na matetaka vakadrecike, eda kila tale ga ni so na kawa ni mate ni COVID-19 e rawa sara ga ni vakavuna mo tauvimate bibi. Eso e rawa ni tauvimate bibi se tini mate sara mai na COVID-19, wili kina o ira na gone era bulabula vinaka. Eso tale e rawa ni tarai ira tu me vica vata na vula na mate na COVID qai vakaleqai na ituvaki ni nodra bula. Eda se sega tale ga ni kila na revurevu ni COVID-19 ena tatara ena loma ni dua na gauna balavu ni se mate vou. E bibi gona meda cula meda taqomaki mai na mate qo.\nE rawa ni veitaqomaki na wainimate?\nIo e veitaqomaki qai veivakabulai na icula ni COVID-19. Sa vakatovolei oti na icula vei ira na tini vakacaca na udolu na tamata. Na icula e yacova na ivakatagedegede vakadonui ni U.S. Food and Drug Administration's (FDA, Tabana e Vakatulewataka na Kakana kei na Wainimate e Vakayagataki e Merika) ena kena rawa ni vakayagataki, veivakabulai, kei na kena rawa ni vakarautaki vakavinaka me veisoliyaki vakalevu donuya e dua na leqa tubukoso. E dikevi ni yaga sara ena nodra taqomaki na tamata mera kua ni tauvimate ena COVID-19. Me tekivu mai na gauna qori, sa veisoliyaki rawa na icula vei ira na vicavata na milioni.\nE rawa ni taqomaki luvequ na icula?\nIo. Na icula na Pfizer sa vakatovolei oti vei ira e vica vata na udolu na itabagone qai laurai ni rawa ni veitaqomaki. E laurai tale ga ni veitaqomaki – e sega ni dua na itabagone era cula mera tauvi COVID-19. Na Centers for Disease Control and Prevention (CDC, Valenivolavola e Qarava na Veimataqali Mate kei na Tataqomaki) e vakatura na icula ni COVID-19 vei ira kece na yabaki 5 lako cake (Volai ga vakavalagi).\nE veitaqomaki qai veivakabulai na icula?\nNa revurevu ni matetaka na COVID-19 e tarai ira kece e Merika – noda tabana ni bula, e tara na nodra bula na lewe ni noda vuvale kei na itikotiko, e tara tale ga na bula vakailavo ni noda matanitu. O ira na noda iliuliu ni veiyasana era sasaga sara tiko vakaukaua mera valuta na mate qo ra qai vakaraica na kena qarauni vinaka na icula ni vakatau sara tiko ga kina na noda bula.\nNida tiko ena tabana ni bula, e bibi meda kauaitaka tiko ni levu era lewe ni itikotiko na Black, Indigenous, and other communities of (BIPOC, Yago loaloa, iTaukei ni vanua, kei na so tale na itikotiko e duatani na kuli ni yagodra) era leqataka na icula ni COVID-19 baleta na ituvaki leqataki kei na veivakaduiduitaki a yacovi ira ena gauna sa oti ena veika vakasaenisi kei na veiqaravi ni bula. Eda na sega ni rawa ni vakalecalecava na veika sa yaco qori kei na dodonu ni nodra sega ni veivakabauti, ena gadrevi gona meda toso i liu meda biuta na veivakaduiduitaki.\nO ira na saenitisi kei ira na tabana ni bula era sa vakamacalataka tiko na ka kece meda kila me baleta na icula, wili kina na veika eda leqataka. Eda kila ni yaga qai veivakabulai na icula ni COVID-19, e taqomaki iko tale ga mo kua ni tauvimate bibi ena COVID-19. Vulica e levu tale na ka me baleta na soli vakatautauvata ni icula ni COVID-19 (Volai ga vakavalagi).\nAu na tauvi COVID-19 keu cula ena icula ni COVID-19?\nO na sega ni tauvi COVID-19 ni o cula ena kena wainimate. E sega ni tiko ena icula ni COVID-19 na manumanu ni mate e vakavuna na COVID-19.\nEna vinakati beka meu cula ke sa tauvi au oti na COVID-19?\nIo ena vinakati mo cula ke sa tauvi iko oti ena dua na gauna na COVID-19. E laurai ena itukutuku sa kumuni ni sega ni rawa me tauvi iko tale na COVID-19 in oti e 90 na siga mai na gauna a tauvi iko kina. E kena ibalebale ni rawa ni o taqomaki mai na COVID-19 (bula ga vakataki iko) ena loma ni dua na gauna lekaleka. Ia e sega ni se matata tiko na balavu ni gauna e rawa ni sabaya ga vakataki koya na yagomu na mate. Vulica e levu tale na vuna mo cula kina ena icula ni COVID-19 (Volai ga vakavalagi).\nEna rawa beka niu vakaluveni kevaka au cula ena icula ni COVID-19?\nIo. E macala ni o na leqataka na veika me baleta na nomu rawa ni vakaluveni ni o sa na cula. Qo na veika keitou sa kila: e sega ni dua na ivakadinadina vakasaenisi ni rawa ni vakaleqa na nomu rawa ni vakaluveni na icula. Na gauna o cula kina, ena cakacaka na icula kei na sotia ni yagomu me bulia kina na itataqomaki me valuta na coronavirus. Na ituvatuva qori ena sega ni lai vakalatilati kei na noda gacagaca ni vakatubukawa.\nE vakatura na American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG, Koronivuli ni nasi ni vakasucu kei na dikevi ni gacagaca ni marama mai Merika) na icula ni COVID-19 vei ira na nakinaki tiko mera bukete ena dua na gauna se sa bukete tiko se vakasucumi luvedra tiko ena gauna qo. E levu vei ira na sa cula oti ena COVID-19 era sa bukete se ra sa vakasucuma na gone era bulabula vinaka.\nRaica na Coronavirus (COVID-19), Bukete, kei na Wainisucu ni Tina: iVakasala vei ira na Laurai (Volai ga vakavalagi) ikuri ni ivakamacala.\nEna sega ni veivakaleqai vei ira na bukete na icula?\nIo, o rawa ni cula kevaka o bukete, e vakatura tale ga na American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG) (Volai ga vakavalagi) mera cula na marama era bukete. E sega ni dua na ivakadinadina e tu ni rawa ni veivakaleqai ena gauna ni bukete na icula ni COVID-19, se vakaleqa na nona kunekunetaki voli na gone, nona vakasucumi mai se na nona rawa ni vakatubukawa tale e dua.\nE le 23 era vakatovotovotaka na icula na Pfizer era bukete rawa (Volai ga vakavalagi). E dua vei ira na vakaitavi a mani vakalutu, ia o koya e vakaitavi a soli vua e dua tale na ka e via vaka ga na irairai ni wainimate. Ia ke tauvi iko na COVID-19 ena rawa ni vakaleqa na nomu bukete kei na ituvaki ni nomu bula. E itataqomaki vinaka duadua mai na COVID-19 na icula e vakarautaki.\nRaica na iCula ni COVID-19 kei na Bukete (Vosa ga vakavalagi) mo kila eso tale na ivakamacala.\nE rawa nira cula o ira na tina era veivakasucumi voli?\nIo, e rawa ni o cula ke o vakasucumi luvemu tiko ena gauna qo. E sega ni gadrevi me cegu nomu veivakasucumi ke o vinakata mo cula. E laurai ena vakadidike e vakayacori ena rawa ni veivuke me solia vei luvemu na isasabai me valuta na mate ena gauna o veivakasucumi tiko kina. Ena vinakati me vakayacori e levu tale na vakadidike, ia ke sa vakadeitaki qo, ena vukea sara vakalevu na luvemu mai na COVID-19.\nWilika e levu tale na itukutuku me baleta na sala e taqomaki ira kina na tina kei na gone se qai sucu na cula ni COVID-19 (Volai ga vakavalagi).\nEna veisautaka beka na gauna ni noqu tauvimate vakamarama na icula?\nEso era kaya ni veisautaka na gauna ni nodra tauvimate vakamarama na nodra cula, ia e sega ni dua na ivakadinadina matata se vakarautaki ena gauna qo ni na balavu na leqa qori. E rawa ni levu na vuna e veisau kina na gauna ni nomu tauvimate vakamarama, dua oya na lomabibi.\nO na rairai rogoca eso na vatavatairalago se wainimate cala era volai toka ena monalivaliva se kompiuta. Qori era itukutuku wale. Na wainimate e wakivata kei na icula ni COVID-19 (Volai ga vakavalagi) e dau caka ga vakalevu ena icula ni tataqomaki. Na wainimate e wakivata kina, na messenger RNA (mRNA) se adenovirus, wakivata kei na uro, masima kei na suka me taqomaka na wainimate me bula balavu, me cakacaka vinaka tale ga kina e yagomu.\nRaica na veika kace e wakivata na wainimate ena tikidua ni ivakamacala me baleta na Pfizer (Volai ga vakavalagi), Moderna (Volai ga vakavalagi), kei na Johnson & Johnson (Volai ga vakavalagi).\nA buli na icula ni COVID-19 na Johnson & Johnson ena ivakarau vata ga e buli kina na vo ni wainimate. E sega ni tiko kina na tiki se sela ni gone e se qai kunekunetaki. E dua na tikina a buli kina na wainimate e vakatotomuria na sela ni vakalutu digitaki e vakayacori ena 35 na yabaki sa oti, na sela qori e qai mai susugi ena kena vale. Mai na gauna qori me yacova mai qo sa mai maroroi qai qaravi vinaka ena kena vale na sela ni icula qo. E sega ni lai kau tale mai ena dua na vanua na sela ni gone e kunekunetaki me buli kina na icula. Qo ena vou beka vei ira eso. E va tale ga qori na kena buli na icula ni chickenpox, rubella kei na hepatitis A.\nE tiko beka ena icula na microchip?\nSega, e sega ni tiko ena icula na microchip se misini me kila na veivanua o tiko kina. E tiko ga kina na wainimate e vukea na yago me bulia na isasabai me valuta na COVID-19, wili kina na uro, masima kei na suka.\nEna vakavuna beka na icula ni COVID-19 me kabi e yagoqu na makeneta?\nSega, ena sega ni kabi e yagomu na makeneta ke o cula ena icula ni COVID-19. E sega ni biu ena icula e dua na wainimate ena vakavuna me makeneta na yagomu, e sega ni biu tale ga kina na kaukamea. O rawa ni raica na veika kece e wakivata kei na wainimate ena ivakamacala ni icula na Pfizer (Volai ga vakavalagi), Moderna (Volai ga vakavalagi), kei na Johnson & Johnson (Volai ga vakavalagi) ena kena tikidua me ikuri ni ivakamacala.\nEso Tale na ka e Leqataki\nEna cevata beka na noqu dra keu cula?\nNa leqataki ni kena cevata na dra sa bau dredre dina ni yaco. Na iwiliwili ni tamata e cevata nodra dra nira cula oti ena icula na Johnson & Johnson e lailai sara ni vakatauvatani kei na milioni era cula qai sega ni cevata nodra dra. Kena ivakatautauvata, e lailai sara na kena leqataki ni vakatauvatani kei ira era gunuva na wainimate ni tatarovi ni vakaluveni, era vakayagataka e milioni e veisiga. Mo kila na isau ni taro me baleta na tatarovi ni vakaluveni kei na icula ni COVID-19 na Johnson & Johnson kei na levu tale (Volai ga vakavalagi).\nO rawa ni veitalanoa kei nomu vuniwai me baleta eso na kena revurevu. E levu na ripote e vauca na kena cevata na dra ena icula na Johnson & Johnson e yacovi ira na marama e lailai mai na 50 na yabaki ni nodra bula. Ke o dua gona na yalewa e tiko nomu yabaki ni bula mai na 18 ina 50, mo nanuma tiko ni rawa ni cevata tale ga na nomu dra, e rawa ni tini tale ga ena mate. Na leqataki ni cevata ni dra e baleta na icula ni COVID-19 na Johnson & Johnson, sega ni Pfizer se Moderna. Ke o leqataka na nomu cula ena icula ni Johnson & Johnson, mo veitalanoa kei vanua o lai laurai kina me baleta na icula na Moderna se na Pfizer.\nMeu leqataka beka na mavoa ni masela ni uto na myocarditis se pericarditis?\nNa kisi ni mycarditis (mavoa ni masela ni uto) kei na pericarditis (mavoa ni nave ni uto) ni dua e cula oti ena icula ni COVID-19 e sa bau dredre dina. E dua ga na iwase lailai ena yacovi ira qori nira cula oti. Ke mani yaco, e dau yacovi ra ga vakalevu na itabagone, e sega ni kaukaua sara, qai levu era bula vinaka tale vakataki ira qai sega ni levu na veiqaravi vakavuniwai e vakayacori. Na Myocarditis kei na pericarditis e yaco ga vakalevu ke o tauvimate ena COVID-19.\nEna vula o Julai 30, 2021, e lailai mai na 1500 e ripotetaki ina Vaccine Adverse Event Reporting System (VAERS, iTuvatuva ni iTuvaki e Lako Vakaca Sara Kina na Wainimate), e 699 na kisi e vakadeitaki e Merika (Volai ga vakavalagi), qai sivia e 177 na milioni na tamata era sa cula ena imatai ni ivakarau ni icula ni COVID-19.\nO rawa ni veitalanoa kei nomu vuniwai me baleta na kena revurevu. Kevaka e tarai iko na kena ivakatakilakila ni o se qai cula oti, o rawa ni ripotetaka ina VAERS (Volai ga vakavalagi).\nVulica e levu tale na ka me baleta na myocarditis kei na pericarditis ni cula oti ena icula ni COVID-19 (Volai ga vakavalagi).\nAu na rawa ni cula ke qaravi tiko vakavuniwai ena gauna qo na kequ ituvaki?\nE levu e qaravi tiko vakavuniwai na kedra ituvaki ra tauvimate bibi tiko era rawa ni cula ena icula ni COVID-19. Mo tukuna rawa ena vanua o dau lai laurai kina na veika e dau lako vakaca e yagomu kei na kemu ituvaki. Na kena dina ni levu era tauvi ira na mate bibi qai dikevi tiko vakavuniwai e ririkotaki sara ni rawa ni tarai ira vakaca na mate na COVID-19, e bibi gona mo cula mo kua ni tauvimate.\nQo o ira era rawa ni cula ena icula ni COVID-19:\nO ira era tauvi HIV kei ira na malumalumu na sotia ni yagodra.\nIra e vela na sotia ni yagodra.\nO ira na sa tauvi ira oti na dua na gauna na Guillain-Barré syndrome (GBS, Mavoa ni nave ni isasabai ni yago).\nO ira a tauvi ira na na Bell's palsy se paralasi ni nave ni dua na yasa ni matadra.\nKe o kila ni a lako vakaca vei iko e dua na wainimate e waki vata kei na icula se nanuma ni na rawa ni lako vakaca vei iko, wilika na icula ni COVID-19 vei ira e lako vakaca vei ira eso na kena wainimate (Volai ga vakavalagi). Na kena yacova e dua na Anaphylaxis ni cula oti ena icula ni COVID-19 (Volai ga vakavalagi) e bau dredre dina me yaco, ia sa yacovi ira oti e rauta ni 2 ina 5 na tamata ni dua na milioni ni lewe i Merika era sa cula oti.\nNa itukutuku qo (Volai ga vakavalagi) e kena inaki me vukei ira na iwasewase e cake mera vakatulewa vakavinaka sara me baleta na nodra cula ena icula ni COVID-19.\nEna veisautaka beka na noqu DNA na icula?\nSega, na icula ni COVID-19 ena sega ni vakaleqa na nomu DNA. Ena vakavulica na nomu sela me tekivu bulia na itataqomaki ena kena basika mai na manumanu ni mate ni COVID-19. Ena sega ni curu na icula ena tiki ni sela e maroroi tu kina na noda DNA. Ia na icula, e cakacaka vata kei na isasabai ni yagoda meda taqomaki kina. Vulica e levu tale na mRNA (Volai ga vakavalagi) kei na viral vector (Volai ga vakavalagi) ni icula ni COVID-19.\nE rawa beka ni tarai keda tu ena dua na gauna balavu na revurevu ni cula?\nSa levu sara na itukutuku vakasaenisi ni icula ni COVID-19 kei na so tale na mate. Me salavata kei na itukutuku qori, era vakadeitaka na kenadau ni yaga ena yagoda na icula. E voleka ni revurevu kece ni icula ni COVID-19 na wawale se mosi ni tabada, e vica wale ga na siga sa mai oti yani. E dredre me laurai ni rawa ni veivakaleqai tu vakabalavu se me tarai keda tu ena dua na gauna balavu na kena revurevu.\nKe balavu sara, rawa ni walu ga na macawa na kena rawa ni tarai keda tiko na revurevu ni cula. Qo na vuna a vinakati kina mera waraka na dau buli wainimate me walu tale na macawa ni kena sa vakatovolei oti na icula me rawa ni vakadonui me vakayagataki ena iTuvaki ni Leqa Tubukoso mai na Tabana e Vakatulewataka na U.S. Food and Drug Administration (FDA, Tabana e Vakatulewataka na Kakana kei na Wainimate e Vakayagataki e Merika). Era raica tale tiko ga na kenadau na icula ni COVID-19 me yacova tiko ga na kena ivakatagedegede ni veitaqomaki. Ena dikeva na FDA na ripote ena kena lako vakaca na wainimate se na ririko bibi tale eso.


WILIKA ENA VOSA Abkhaz Afrikaans Albanian Amharic Arabic Armenian Azerbaijani Baoule Bashkir Belize Kriol Bicol Bislama Boulou Bulgarian Cambodian Catalan Cebuano Chichewa Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Chitumbuka Chol Cibemba Croatian Czech Dangme Danish Dutch Efik English Estonian Ewe Faroese Finnish Fon French Ga Georgian German Greek Gun Haitian Creole Hausa Hebrew Hiligaynon Hindi Hungarian Iban Icelandic Igbo Iloko Indonesian Isoko Italian Japanese Kabuverdianu Kannada Kazakh Kikamba Kikaonde Kikuyu Kiluba Kinyarwanda Kirghiz Kirundi Korean Kwanyama Latvian Lingala Lithuanian Macedonian Malagasy Malay Malayalam Maltese Mambwe-Lungu Maya Mongolian Moore Myanmar Nahuatl (Northern Puebla) Ndebele (Zimbabwe) Nepali Norwegian Nzema Okpe Oromo Ossetian Pangasinan Papiamento (Curaçao) Persian Polish Portuguese (Brazil) Portuguese (Portugal) Punjabi Quechua (Cuzco) Quichua (Imbabura) Rarotongan Romanian Romany (Macedonia) Romany (Macedonia) Cyrillic Russian Sango Sepedi Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Setswana Seychelles Creole Shona Sidama Sinhala Slovak Slovenian Solomon Islands Pidgin Spanish Sunda Swahili Swedish Tagalog Tamil Tarascan Tatar Telugu Tetun Dili Thai Tigrinya Tiv Tojolabal Tsonga Turkish Twi Tzotzil Uighur (Cyrillic) Ukrainian Urdu Urhobo Uzbek Uzbek (Roman) Valencian Vietnamese Waray-Waray Welsh Yoruba Zapotec (Isthmus) Zulu vakaViti\nTALANOATAKA O RENÉE LERON\nVANUA: Yatu Filipaini\nKA E KILAI KINA: Galuvi tamaqu tu vakadede ni dau voravora\nE levu na saravanua era dau lai sarava yani na savu kilai levu e volekata na tauni o Pagsanjan ena Yatu Filipaini. Qori sara ga na vanua a susu dravudravua kina o tamaqu na yacana o Nardo Leron. Ni raica tiko na veidabui ni matanitu, ira na ovisa, kei ira e valenicakacaka, e vakavuna nona dau veivala qai cudrucudru.\nErau dau cakacaka vagumatua na noqu itubutubu me keitou qaravi kina na walu na gone. Rau sega gona ni tiko wasoma e vale ni rau sa dau tu ga ena iteitei e veiulunivanua. O yau gona kei na tuakaqu o Rodelio keirau sa dau qaravi keirau tu ga vagone, keirau dau walokai vakalevu. Keitou sega ni dau qito me vakataki ira na vo ni gone. Na gauna ga sa yabaki vitu kina e dua vei keitou, ena lai vakacakacakataki ena iteitei, me cola taga niu, qai vakamuri sala ena veiulunivanua vatuvatu. Ke sega ni colata rawa e dua na taga qori, ena vakaukauataki me yarataka.\nKeitou dau vosota nona kuitalaki keitou o Ta, ia e mosimosi sara neitou dau raica nona mokuti Na. Keitou saga me keitou tarovi koya, e dreve ga. Keirau mani bosea lo kei Rodelio me keirau na vakamatei Ta ni keirau sa qase. Au dau diva me dua na tamaqu dauloloma!\nNi votivoti qai vakacudrui au na nona itovo voravora o tamaqu, au biubiu kina e vale niu se qai yabaki 14. Au bula tu kina vakalailai ena salatu, tekivu vakayagataka tale ga na mariwana. Oti au lai cakacaka sara e waqa, meu dau vakasarasarataki ira na dausaravanua ena savu.\nAu tekivu vuli ena univesiti e Manila ni oti e vica na yabaki. Ia niu dau lai cakacaka tale tiko i Pagsanjan ena muanimacawa, e lailai kina noqu gauna ni vuli. E dredre noqu bula qai sega ni vakainaki, sega tale ga ni vakaotia noqu lomaocaoca na mariwana. Au tekivu vakayagataka kina eso tale na wainimategaga era kaukaua sara me vaka na methamphetamines, cocaine, kei na heroin. Na vakayagataki ni wainimategaga e tini ga ena veiyacovi tawadodonu. Au vakadinadinataka tale ga na bula dravudravua, lewa ca, kei na rarawa. Au cata matua na matanitu niu beitaka ni vakavuna na veika kece qori. Au taroga kina na Kalou, “Cava e va tu kina qo na bula?” Ia au sega ni kunea e dua na kena isau ena levu na lotu au lako kina. Au sa qai vakayagataka ga vakalevu na wainimategaga meu vunia kina na noqu yalolailai.\nEra tuvanaka na gonevuli mai na Yatu Filipaini ena 1972 e dua na vakaduiduile mera saqata kina na matanitu. Au bau vakaitavi tu ena dua na vakaduiduile qori, ni tini sara ga ena basulawa. E levu era vesu, oti tale e vica na vula sa veiliutaki na mataivalu ena vanua qori.\nAu se baci lai bula tu ena salatu, ia qo au sa rerevaki ira na vakailesilesi ni matanitu niu a vakaitavi tale ga ena vakaduiduile. Au dau butako meu voli wainimategaga kina, au vakarautaka tale ga eso na veiqaravi tawadodonu vei ira na vutuniyau kei na vulagi. Au sega sara ga ni via kauaitaka noqu bula.\nRau sa tekivu vuli iVolatabu tale ga kei ira na iVakadinadina i Jiova o tinaqu kei na dua na taciqu. E sega sara ga ni taleitaka o tamaqu, qai vakama na ivola vakaivolatabu. Ia rau vosota tiko ga rau qai papitaiso me rau iVakadinadina i Jiova.\nDua na siga e vakamacalataka vei tamaqu e dua na tacida na yalayala ni iVolatabu me baleta na kena sa na roboti vuravura na lewadodonu ena dua na gauna se bera mai. (Same 72:12-14) E taleitaka na yalayala qori o tamaqu, e via vakadikeva sara ga vakataki koya. E vakadinadinataka ena iVolatabu na yalayala ni Kalou me baleta e dua na matanitu e lewa vakadodonu, e vulica tale ga na ka e vinakata na Kalou mera cakava na tagane vakawati kei ira na tama. (Efeso 5:28; 6:4) Sega ni dede sa iVakadinadina i Jiova tale ga o tamaqu kei ratou na vo ni taciqu. Au sega vakadua ni kila tu na veika qori niu yawa mai vale.\nAu toki i Ositerelia ena 1978. E vanua vinaka qai levu kina na ilavo, ia au sega tiko ga ni lomavakacegu. E dredre dina meu biuta na gunu kei na vakayagataki ni wainimategaga. Ena loma tiko ga ni yabaki qori era sikovi au yani na iVakadinadina i Jiova. Au taleitaka na vuravura rau vakaraitaka vei au ena iVolatabu ni na vakilai kina na bula vakacegu, ia au qaqarauni sara na veimaliwai kei ira.\nSega ni dede au lesu ina Yatu Filipaini me vica na macawa. Ratou tukuna vei au na taciqu ni sa saga o Ta me dua na turaga vinaka, ia au se cudruvi koya tiko ga, au sega ni vinakata me keirau sota.\nE vakamacalataka vei au o ganequ mai na iVolatabu na vuna sa rui levu kina na rarawa kei na lewa ca. Au kurabui ni dua na goneyalewa lailai va qori e kila na isau ni taro au dau vaqaqa voli. Ni bera niu lesu e solia vei au o tamaqu na ivola E Rawa Mo Bula Tawamudu ena Parataisi e Vuravura. * E kaya: “Sa rauta mada nomu vaqaqara tiko. Ena sauma na ivola qo na ka o vaqaqa voli.” E uqeti au sara ga qori meu vaqarai ira na iVakadinadina i Jiova e Ositerelia.\nAu muria na ivakasala i tamaqu, au lako sara ena dua na Vale ni Soqoni ni iVakadinadina i Jiova volekata ga noqu vale e Brisbane. Au mani vakadonuya meu vuli iVolatabu. Au vulica ena so na parofisai vakaivolatabu me vaka na Taniela wase 7 kei na Aisea wase 9, na veika me baleta na Matanitu ni Kalou e sega kina na veidabui. Na matanitu sara ga qo ena liutaki keda na tiko e vuravura ena dua na gauna se bera mai. Au vulica tale ga nida na marautaka na bula ena dua na Parataisi e vuravura. Au vinakata me vakadonui au na Kalou, ia au kila ni dodonu meu lewa matau mada na ivakarau ni lomaqu, meu biuta na wainimategaga kei na gunu, meu tinia tale ga noqu bula vakasisila. Au mani biuta na yalewa keirau sa mai tiko vata, vaka kina na veika au bobula tu kina. Na levu ga ni noqu nuitaki Jiova, au kerea tiko ga vua me vukei au niu veisautaka tiko eso tale na ka ena noqu bula.\nAu sa qai kila ni veika au vulica tiko e rawa ni veisautaka nona bula e dua. E kaya na iVolatabu ke da saga eda na rawa ni sulumaka na “itovo vou.” (Kolosa 3:9, 10) Niu saga meu cakava qori, au raica ni rawa ni dina na ka e tukuni tiko me baleta nona sa veisau o tamaqu. Au vinakata me keirau veiyaloni kei Ta, meu kua ni cudruvi koya se cati koya tiko ga. Au vosoti tamaqu, oti tale ga na cudru au katona voli niu se gone sara.\nKENA YAGA VEI AU\nNiu se cauravou, au dau vakamuria nodra itovo ca se veivakaleqai eso tale. Au vakadinadinataka sara ga na ivakaro ni iVolatabu ena noqu bula, na ilala ca e vakacacana na itovo vinaka. (1 Korinica 15:33) Ia sa tiko na noqu itokani nuitaki era iVakadinadina i Jiova, ra vukei au tale ga meu tamata vinaka. Na noqu veimaliwai kei ira, au sotava gona na marama totoka e qai watiqu o Loretta. Keirau sa vukea tiko eso tale mera vulica na iVolatabu.\nKana tiko kei watiqu, so tale ga na itokani\nAu vakavinavinaka ena veivuke ni iVolatabu, au raica vei tamaqu na ka au sega ni nanuma ni na rawati, oya me dua na tagane vakawati daulomani tinaqu, e yalomalumalumu, e lotu vaKarisito qai taleitaka na bula veiyaloni. E mokoti au ena imatai ni gauna ni keirau sota niu sa papitaiso oti meu iVakadinadina i Jiova ena 1987!\nE sivia na 35 na yabaki nodrau cakacaka vata voli o Ta kei Na, me rau tukuna vei ira eso tale na inuinui ena iVolatabu. E turaga mamakutu qai dau veikauaitaki, kilai tale ga nona dau veivukei. Ena gauna qori au vulica meu dokai koya, lomani koya tale ga. E ka dokai dina vei au me kilai niu luvena! E takali o Ta ena 2016, ia au dau nanumi koya vakalevu, niu kila ni keirau a vakayacora e levu na veiveisau ena neirau bula me keirau muria na ivakavuvuli vakaivolatabu. Sega tale niu qai cati koya tiko. Au vakavinavinaka tale ga niu qarava na Tamada vakalomalagi o Jiova, e yalataka ni na vakaotia na ka kece e vakavuna tiko na rarawa ena vuvale e veivanua kece.\n^ para. 20 Tabaka na iVakadinadina i Jiova, ia sa sega ni tabaki nikua.


vutikalulu: Na itukutuku raraba - Yavusa Naloto, Tikina Naloto, Wainibuka, Tailevu North\nNa itukutuku raraba - Yavusa Naloto, Tikina Naloto, Wainibuka, Tailevu North\nTIKINA KO NALOTO, Yavusa ko Naloto, Koro ko Naveicovatu kei Nasau.\nTukutuku : Epeneri Taganesei\nA neitou Vu ko Rokosuka, a watina ko Lewadeke e rau a taka mai Nakauvadra ka rau tara koro mai Naloto, voleka ki Burenitu ---Tikina ko Nasautoka, Dede na nodrau tiko ka vakawa ka tubu me ra lewe levu, ka sega kina na neitou i wasewase lelevu vakavanua. A keitou i cavu ga ko 'Naloto'.\nYAVUSA KO NALOTO\n1. Nawakura a. Nawakura\n2. Nacobogi a. Nacobogi\n3. Navukuta a. Navukuta\n4. Nasekavo a. Nasekavo\n5. Colata a. Vatusese\n6. Daviko a. Namedamu\n(E dua nai wase ni Kai Colata kei na dua nai wase ni Kai Daviko kei na Mataqali ko Rokotakala ka'u na qai vakamacalataka malua ki muri).\nE ra buli Rokosuka na neimami qase. A yacana buli na 'Tui Naloto'. Ena nona gauna e luvu kina ko Naloto e na ualuvu ka ra toki ki Delai, a lala tu na vanua ko ya ka ra tauyavu taka me nodra koro, neimami vanua ga veivolekati kei na neimami yavutu e rau dui tai ga ena Wainibuka. E ra toki tale ga yani kina na yavusa ko Namoa kei Rara.\nDede na nodra tiko mai Delai ka ra qai veisei na neimami qase, e na vuku ni boro ni sa sega ni sevu ka ra sa kania e liu na Mataqali ko Rokotakala, e ra wase tolu e keya na neimami qase, e dua nai wase e ra lako ki Nasuku, na kena vo era lako ki Uluitova, na Mataqali ko Rokotakala era biu tu ga mai Delai, keimami sega ni cokovata tale ka yacova na siga e daidai, e ra vakoro tiko e daidai mai Naloto e na Tikina ko Verata.\nE na gauna ko ya, e rau liutaka tiko nai tikotiko mai Uluitova koi rau na veitacini ko Bainitabua kei Vutikalulu. Ko Uluitova e vanua vaka-Naloto e toka e delana ka toka sobu era ko Nasuku. E ra tiko e keya ka rau sega ni tiko vinaka na veitacini oqo. Ko Vutikalulu e kere nonai valu vua na Vunivalu mai Nakoroloaloa (Wailotua) me rai mai kabai Uluitova. Ni ra suka tale nai valu kei Vutikalulu ka ra lesu tale na neimami ki Uluitova.\nOti e baci kere nonai valu tale ko Vutikalulu kivei Komai-Navotua ki Navotua, Taivugalei, me mai kabai tale ko Uluitova. Ni cibi nai valu nei Vutikalulu kei ira na kai Taivugalei ka ra kabai Uluitova e ra mani se na neimami qase ka moku mate kina ko Bainitabua me vaka nai naki nei Vutikalulu. Ni ra sa se ka ra wase tolu: 1) Namedamu, 2) Drevekai, 3) Uluitova, Ni sa sautu na nodrai tikotiko. Ko Vutikalulu e tikoga mai Uluitova, oti sa qai lewa me sa kau sobu e dua na tabua vua na Tui Naloto ki Nasuku me sautu tale na nodra tiko. Oti sa qai tubu e dua na dausiga levu ena nodra vanua taucoko e ke ya ka kilai ni ra cakava tiko na draunikau ni teitei ko ira na Kai Bure. E ra vakacibi-i-valu na neimami qase ka ra kabai na Kai Bure mai Nalase, e ra se ki Koronisacau, e ra baci kabai tale e keya ka se sobu ki Nabalawavere, e ra baci laki kabai tale e keya ka ra se sara na Kai Bure ki Saivou o ya mai Naivonini.\nE muri na nodra kabai oqo na kai Bure ka sa liu koto na nodra kabai na Kai Naboutini e na nodra veikoro me vaka ka tukuna tu o koya na kena Mata ni Yavusa ko Namoa.\nE na dua na gauna e ra vakuvu buka tiko na Kai Bau mai na nodra koro mai Navunilaubu, e yalo ca kina ko Vutikalulu, ka lewa me ra laki kabai Navunilaubu, e cibi nai valu ka kabai na koro ko ya ka vuqa era se na Kai Bau ki Nakorovatu, e ra la'ki kabai tale ki Nakorovatu e ra se sara yani ki Naduguca, ka sa qai la'ki yala e keya na nodra kabai na Kai Bau. Oti ka qai mate ko Vutikalulu mai Uluitova, ka kenai sosomi ko Tokoitovu --- mate mai Dravekai ko Tokoitovu ka kenai sosomi ko Naiteqe. E na gauna nei Naiteqe erau kau ika mai na kai Sawakasa ki vei ira na neimami qase. Ni ra yaco mai e ra mai raica na neimami ni kau walega ka sala tu me vaka na ika, ka yaloca kina ko Naiteqe. Oti sa mani vakacibi i valu vua na Tui Wailevu ki Nakoroloaloa, Wailotua keimami kabai Nataqaga na koro nei Komai-Sawakasa, ka vua e ra se ki Moturiki. Oti sa mani lesi Sarikilevu ko Naiteqe me ra vakatawai Natasaga kei ira eso e ra dui lesu tale na kena vo ki na nodra veikoro.\nDede ni tiko mai Natasaga ko Sarikilevu ka yaco tale mai e dua na tabua nei Komai-Sawakasa e kau mai vei Ratu mai Namalata ka kauta cake mai vei Komai Naivakawesi me kauta vei Serekilevu, me vakalalai Natasaga me ratou lesu tale mai kina, e vakadonuya ko Sarekilevu ka ka ratou lesu tale mai ko Sarikilevu ki na neimami veikoro ki cake ka sa tawani Natasaga tale na turaga ni Sawakasa.\nDede ni va tu na neimami koro. Sa qai lewa ko Naiteqe me ra dui korokoro e na vanua ko ya.\nMataqali ko Nacobogi kei Nawakura e ra wase vakalima, e dua ki Naloku, e dua nai wase ki Nakorovulavula. Na Mataqali ko Narukuta e tolu na nodra koro: 1) Vatanitu, 2) Vulagi, 3) Oroivatu. Na Mataqali ko Nasekavo e ra tawani Matuku, Nakorokau kei Navunimatacuku.\nNi ra dui korokoro tu vakaoqo ka yacova na gauna ka kabai kina ko Nasorovakawalu, e ra lako kina na neimami qase, ni vua ko Nasorovakawalu, era mani lako sara na neimami ka kabai Nakali mai na tikina ko Nagonenicolo, e rai to tiko mai Nakali na Kai Nasautoka ni vua ko Nakali era qai musuka mai na ligai Ro Basudra ka ra cibitaka vua na Vunivalu mai Bau (Ratu Cakobau) ni tiko mai Nakorovatu. Ni yaco mai vei Ratu Cakobau na ligai Ro Basudra ka qai kila kina ko koya ni sa sega ni tiko vinaka na Wainibuka. Oti sa mani cudruvi Komai-Sawakasa kina, ka lewa me ra kau vakavesu na kai Nasautoka ki Natumulomulo, Namalata. Ni ratou rogoca na neitou turaga nai tukutuku oqo, e ra bose vata kei ira na turaga ni Bau mai Drekeniwai, me ra sa laki sorovaki na Kai Nasautoka me ra kua ni kau ki Natumulomulo. A nodrai tavi na neitou qase e 4 na tabua ka 4 ko ira na turaga ni Bau. E ra solia vei Komai Sawakasa me laki sorovaki ira vei Ratu Cakobau, e vakadonuya ko koya. E ra kau mai na Kai Nasautoka ka ra vakatikori ena nodra vanua na Kai Burenitu. Oti sa qai tukuna ko Ratu Cakobau vei ira na neimami qase me ra vakaraici ira vinaka na kai Nasautoka e na nodra tiko e keya. Oti e ra sa qai lesu tale na neimami qase ki na dui nodra koro me vaka au sa tukuna oti. Oti ka qai mate ko Naiteqe ka kenai sosomi ko Ratu Meli.\nE ra dui tikotiko ga vaka koya ka yacova na vakarewa ni koila vaka-Peretania e Viti.\nOti na Misila keimami qai la'ki cokovata ki Nayavuca. Era tiko mai Nayavuca ka sa rui lewe vuqa era mani laki tauyavutaki Namau mei karua ni nodra koro ko Namau e voleka ki Dakuinuku, Sawakasa. E ra tiko mai Nayavuca ka dede sa qai lewa na Matanitu me keimami toki me lisi taki na vanua ko ya keimami toki mai ki na neimami vanua e ana bati ni Wainibuka, ka mate kina ko Ratu Meli Dogalau ka kenai sosomi ko Sevanaia Nonanavugona keimami mai tawani Naveicovatu kina keimami tiko kina ka yacova na siga e daidai. E dua nai wase ni Kai Colata kei na dua nai wase ni Kai Daviko keitou tiko vata voli ga mai liu sara ka yacova na siga edaidai ---- sa tukuni oti mai cake na nodrai wasewase vakavanua. A yaca buli vei keimami vakavanua na Tui Naloto e vakarorogo vua na Vunivalu ki Bau.\nE kilai vei keimami na Vasu na Vasu e rawa ga ni vasuta nai yau kei na magiti ke sega ni rawa na qele, na vasu keimami wiliki ira ga vei tamadra ke dua e biuta mai na vanua i tamana ka mai tiko dei voli ena vanua i tinana keimami na wiliki koya vei tinana mei taukei ni qele me tautauvata kei keimami.\nE macala tu na neimami yalayala ni vanua vaka yavusa vakamataqali talega. E macala tu na lewe ni veitokatoka yadua.\nSa oti na noqu i tukutuku.\nSa vakabau e na Veitarogi Vanua ka caka mai Lodoni Sawakasa, e nai ka 10 June, 1930\nPosted by vtiko at 16:28\nsvuru02 9 April 2019 at 11:01\nI've learned many things from this. Please do more writings about stories like this, it is so nice to read more about history. Thank you\ngeorges Matorell 12 August 2019 at 12:07\nBula Madam ka saka\nNa itukutuku oqo e kedra inaki na tamata cakacaka, traders, dauteitei kei na entrepreneurs ka ra gadreva na veivuke vakailavo me rawa ni ra rawata kina na nodra cakacaka. Me yaco na noda dinau ena kena ivakarau, na isau ni veika rawarawa sara ena dua na kena tubu mai na 3%. Na noda vakadewataki e inisuataki mai na baqe me taqomaki kina na vakayagataki ilavo ka sa tiko vei iko na madigi mo curuma na nomu dinau ena 72 na auwa ni vakadeitaki. Yalovinaka ka veitaratara kei keda me baleta na ikuri ni ivakamacala, vinaka vakalevu.\nIs there truth in Fijian history ?\nVutikalulu - Kai Colo\nThe final tribal war of 'Verata' for 'Cakobau'.\nThe final tribal war of 'Lovoni' on 'Ovalau' islan...\nVeiwekani - NAWAIBUTA kei NALOTO (Tailevu North)\nVeiwekani - NADUADUA kei NALOTO (Wainibuka, Tailev...\nNa itukutuku raraba - Yavusa Naloto, Tikina Naloto...\nBackground History of the people of Uluitova\nHistory of Fiji; part 16, 17 & 18\nIntroduction to History of Fiji\n"He who does not know and appreciate his past will never fully understand where he stands today. Only by learning about his history can a person begin to face the challenges of modern life while preparing for what lies ahead in the future."


O Cei ena Vakaturi? Era na Bula e Vei?\nERATOU le vica na vakaturi daru wilika ena rua na wase sa oti?— Eratou le lima. Eratou le vica na gone?— Tolu. Na kena ikava e cauravou. Na cava o nanuma e vakaraitaka oqo?—\nE vakaraitaka ni kauaitaki ira na gone na Kalou. Ia ena vakaturi ira tale ga e lewe vuqa. Ena vakaturi ira beka ga na cakava na veika vinaka na Kalou?— De eda vakabauta vaka kina. Ia e levu na tamata era se sega ni bau vulica na veika dina me baleta na Kalou o Jiova kei Luvena. Era cakava na veika e sega ni dodonu baleta ni cala na ka era vakavulici kina. O vakabauta ena vakaturi ira na tamata vaka oqo o Jiova?—\nE kaya na iVolatabu: “Ni ra na tu cake tale mai na mate ko ira na yalododonu kei ira na sega ni yalododonu.” (Cakacaka 24:15, VV) Na cava era na vakaturi kina o ira na sega ni yalododonu, se o ira na sega ni cakava na veika dodonu?— Baleta nira se sega ni bau vulici Jiova kei na veika e vinakata meda cakava na tamata.\nNa cava ena vakaturi ira kina na Kalou e so era sega ni cakava na veika dodonu?\nEna gauna cava o nanuma ena yaco kina na vakaturi?— Vakasamataka na gauna e mate kina o Lasarusa kei na nona yalataka o Jisu vei Marica: “E na tu cake tale na ganemu.” E sauma o Marica: “Au sa kila ni na tu cake tale ko koya e na i otioti ni siga.” (Joni 11:23, 24, VV) Na cava e vakasamataka tiko o Marica ni kaya ni na tucake o Lasarusa “e na i otioti ni siga”?—\nE tiko e vei na Parataisi e tukuna o Jisu vua na tamata oqo?\nA rogoca o Marica ni a yalataka o Jisu: ‘O ira kece na tu ena ibulubulu era nanumi, era na lako cake mai kina.’ (Joni 5:28, 29) O koya gona era na vakaturi mera bula tale ena “i otioti ni siga” o ira e nanumi ira na Kalou. Na iotioti ni siga oqo e sega ni siga e 24 na aua. Na kena dede ena duanaudolu na yabaki. E kaya na iVolatabu ni siga oqo ‘ena lewai ira kina na lewe i vuravura’ na Kalou. O ira na lewai oqo era okati kina o ira na vakaturi.—Cakacaka 17:31; 2 Pita 3:8.\nSa na dua dina na siga totoka oqo! Ena siga e duanaudolu na yabaki na kena dede oqo, era na vakaturi kina e vica vata na milioni na tamata era sa mate. O Jisu e vakatoka na vanua era na mai bula kina oqo me Parataisi. Daru raica mada se tiko e vei na Parataisi, kei na bula vakacava ena vakilai kina.\nRauta ni vo e tolu na aua ni bera ni mate ena kau ni rarawa, a vakamacalataka o Jisu na Parataisi vua e dua rau lili veivolekati toka. E vakarau vakamatei tiko na tamata oya ena vuku ni nona dau basulawa. Ni raici Jisu toka qai rogoca na veika e tukuni me baleti koya, e tini vakabauti Jisu sara na tamata ca oya. E mani kaya kina: “Ni nanumi au ni ko ni sa lako yani ki na nomuni matanitu.” E sauma o Jisu: ‘Au kaya vakaidina vei iko edaidai, daru na tiko vata mai Parataisi.’—Luke 23:42, 43.\nNida wilika na ivakamacala ni Parataisi, na cava meda raitayaloyalotaka?\nNa cava na ibalebale ni vosa i Jisu oya? E tiko e vei na Parataisi?— Vakasamataka mada. A tiko e vei na imatai ni Parataisi?— A solia na Kalou vua na imatai ni tagane, o Atama, kei watina e dua na parataisi me rau bula kina e vuravura. A vakatokai me were o Iteni. Era tu kina na manumanu, ia era sega ni veivakamavoataki. E levu kina na kau kei na vuanikau, qai tu tale ga kina e dua na uciwai levu. E vanua totoka dina!—Vakatekivu 2:8-10.\nNida wilika gona ni na tiko e Parataisi na daubasulawa oya, meda vakasamataka tiko na kena veisautaki na vuravura oqo me dua na vanua totoka meda bula kina. Ena tiko beka o Jisu ena Parataisi e vuravura kei na daubasulawa oya?— Sega. O kila na vuna?—\nO Jisu ena veiliutaki vakatui mai lomalagi me lewa na Parataisi e vuravura. Nona tiko vata kei na tamata oya o Jisu e vakaibalebaletaki ina nona vakaturi koya mai na mate qai solia vua na ka e vinakata. Ia na cava e vakatara kina o Jisu me lai bula ena Parataisi e dua a dau basulawa?— Daru raica mada se yaco vakacava oya.\nNi bera ni vosa vei Jisu na daubasulawa oya, sa bau kila beka o koya se cava e inaki ni Kalou?— Sega, e sega ni kila. A dau cakava na ka ca baleta ni se sega ni kila na veika dina me baleta na Kalou. Ena qai lai vakavulici ena inaki ni Kalou e Parataisi. Me qai rawa kina vua me vakadinadinataka se e lomana dina na Kalou me cakava na Lomana se sega.\nEra na bula kece beka ena Parataisi e vuravura o ira na vakaturi?— Sega. O kila na vuna?— Baleta ni so era na vakaturi mera lai bula vata kei Jisu mai lomalagi. Era na tomani Jisu mera veiliutaki vakatui mera lewa na Parataisi e vuravura. Daru raica mada se eda kila vakacava oqo.\nEna bogi ni bera ni mate o Jisu, e tukuna vei iratou na nona yapositolo: ‘E levu na tikina ena vale nei Tamaqu mai lomalagi, au sa lako meu lai vakarautaka e dua na tikina me nomudou.’ E qai yalataka vei iratou o Jisu: “Au na lako tale mai, ka kauti kemudou vei au; mo dou tiko talega e na vanua ka’u sa tiko kina.”—Joni 14:2, 3.\nA lako e vei o Jisu ni vakaturi oti?— Io, e lesu i lomalagi vei Tamana. (Joni 17:4, 5) E yalataka gona o Jisu vei iratou na nona yapositolo kei ira na so tale na nona imuri ni na vakaturi ira mera lako tale ga vua i lomalagi. Na cava era na lai cakava vata kei Jisu?— E kaya na iVolatabu ni o ira na nona tisaipeli era vakaturi “e na i matai ni tu cake tale mai na mate” era na lai bula i lomalagi mera “lewa vata kei koya me dua na udolu na yabaki.”—Vakatakila 5:10; 20:6, VV; 2 Timoci 2:12.\nEra lewe vica era na vakaturi ena “i matai ni tu cake tale” mera lai tui vata kei Jisu?— E tukuna vei ira na nona tisaipeli o Jisu: “Kakua ni rere, na qele-ni-sipi lailai; ni sa vinakata sara na Tamamudou me solia vei kemudou na matanitu.” (Luke 12:32) Na ‘qelenisipi lailai’ era vakaturi mera lai tiko kei Jisu ena Matanitu vakalomalagi, e yalani ga na kedra iwiliwili. Vakaraitaka na iVolatabu nira “dua na drau ka vasagavulu ka va na udolu” era na vakaturi mai vuravura.—Vakatakila 14:1, 3.\nEra na bula e vei o ira na vakaturi, na cava era na cakava?\nEra lewe vica era na bula ena Parataisi e vuravura?— E sega ni vakaraitaka na iVolatabu na kedra iwiliwili. A tukuna ga na Kalou vei Atama kei Ivi ena were o Iteni me rau vakatawai vuravura. Rau mani sega ni cakava rawa oya. Ia ena raica na Kalou me na vakayacori na nona inaki me baleta na kena vakatawai o vuravura ena tamata vinaka.—Vakatekivu 1:28; Aisea 45:18; 55:11.\nVakasamataka mada na totoka ni bula ena Parataisi! Na vuravura taucoko ena yaco me dua na were totoka. Era na tu kina na veimataqali manumanu kei na manumanu vuka, na veisenikau kei na veimataqali kau rairai vinaka. Sa na sega na momosi e vu mai na tauvimate, sa na sega tale ga na mate. O ira kece na bula kina era na veitokani dredre. Kevaka eda via bula tawamudu ena Parataisi, oqo sara ga na gauna meda sasagataka kina.\nWilika e so tale na inaki ni Kalou me baleta na vuravura ena Vosa Vakaibalebale 2:21, 22; Dauvunau 1:4; Aisea 2:4; 11:6-9; 35:5, 6; kei na 65:21-24.\niMeli iMeli O Cei ena Vakaturi? Era na Bula e Vei?


Au na Vakavulica Vakacava Noqu Lewaeloma? | Ra Taroga na iTabagone\nWILIKA ENA VOSA Afrikaans Albanian American Sign Language Amharic Arabic Arabic (Lebanon) Armenian Azerbaijani Bengali Bicol Bislama Brazilian Sign Language Bulgarian Catalan Cebuano Chichewa Chilean Sign Language Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Chitonga (Malawi) Chitumbuka Chiyao Cibemba Croatian Cuban Sign Language Czech Danish Douala Dutch Ecuadorian Sign Language Efik English Estonian Ewe Faroese Finnish Fon French Ga Georgian German Greek Gujarati Gun Haitian Creole Hebrew Hiligaynon Hungarian Iban Ibanag Iloko Indonesian Isoko Italian Italian Sign Language Japanese Javanese Kamba Kannada Kazakh Kazakh (Arabic) Kikuyu Kiluba Kinyarwanda Kirghiz Kirundi Kisonge Korean Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kurdish Kurmanji (Cyrillic) Kwanyama Kyangonde Latvian Lingala Lithuanian Low German Luo Luvale Malagasy Malay Malayalam Maltese Mam Maya Mexican Sign Language Mongolian Myanmar Ndebele (Zimbabwe) Nepali Norwegian Oromo Ossetian Pangasinan Papiamento (Curaçao) Persian Polish Portuguese (Brazil) Portuguese (Portugal) Punjabi Punjabi (Roman) Quichua (Imbabura) Rarotongan Romanian Russian Russian Sign Language Samoan Sango Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Seychelles Creole Shona Sinhala Slovak Slovenian Solomon Islands Pidgin Spanish Spanish Sign Language Sunda Swahili Swahili (Congo) Swedish Tagalog Tatar Tetun Dili Thai Tigrinya Tojolabal Tsonga Turkish Twi Tzotzil Uighur (Cyrillic) Ukrainian Urdu Urhobo Uzbek Uzbek (Roman) Valencian Vietnamese Waray-Waray Welsh Xhosa Yoruba Zapotec (Isthmus) Zulu vakaViti\nO na vakatauvatana ina cava nomu lewaeloma?\nE donu kece na isaunitaro qori. Na ulutaga qo ena vakamacalataka na vuna.\nCava na lewaeloma?\nVuna mo vakavulica kina nomu lewaeloma\nO na vakavulica vakacava nomu lewaeloma?\nOya nomu kila mai vu ni lomamu na ka e donu kei na ka e cala. E kaya na iVolatabu ni “vaka na lawa e volai e loma ni tamata.” (Roma 2:15, Contemporary English Version) Na lewaeloma vinaka ena vukei iko mo vakatulewataka na ka o na cakava, se na ka o sa cakava oti.\nNomu lewaeloma e vaka na kabasi. Ena dusimaki iko ena sala dodonu mo kua ni sotava kina na leqa.\nNomu lewaeloma e vaka na iloilo. E vakaraitaka nomu itovo, ivakarau ni lomamu, vakasama kei na nomu rai.\nNomu lewaeloma e vaka na itokani vinaka. Ena vakasalataki iko, ke o vakarorogo vua ena rawa vinaka tale ga nomu sasaga.\nNomu lewaeloma e vaka na turaganilewa. Ena beitaki iko ni o cakava na ka e cala.\nNa lewaeloma vinaka ena vukei iko mo vakatulewa vakavuku.\nNanuma tiko: E bibi nomu lewaeloma ni na vukei iko mo (1) vakatulewa vakavuku qai (2) vakadodonutaka na cala o cakava.\nE kaya na iVolatabu “me vinaka tiko ga na nomuni lewaeloma.” (1 Pita 3:16) Ena dredre mo cakava qori ke sega ni vakavulici nomu lewaeloma.\n“Au na lasutaki rau noqu itubutubu, se sega sara ga ni tukuna vei rau na vanua au tiko kina. Ni se qai tekivu e vakaleqa noqu lewaeloma, ia toso na gauna vaka e sega tu ni dua na ka vei au.”—Jennifer.\nToso na gauna, e uqeti Jennifer nona lewaeloma me tukuna vei rau nona itubutubu na ka e yaco tiko, sa sega tale ga ni lasutaki rau.\nVakasamataka mada: Gauna cava e dodonu me vakasalataki Jeniffer kina nona lewaeloma?\n“E dredre qai veivakaocai ni rua na ivakarau ni bula. Ni o vakalaiva nomu lewaeloma me vakatulewa cala, ena rawarawa mo cakava eso tale na vakatulewa cala.”—Matthew.\nEso e sega sara tu ga ni cakacaka nodra lewaeloma. E kaya na iVolatabu nira “sega tale ni qai kila na madua.” (Efeso 4:19) E tukuna na Good News Translation: “Ra sega mada ga ni kila vakalailai na madua.”\nVakasamataka mada: Vakacava ena rawa vinaka nodra sasaga o ira na sega ni kauaitaka na cala era cakava? Na leqa cava era na sotava?\nNanuma tiko: Me vinaka nomu lewaeloma, ena vinakati mo vakayagataka nomu “vakasama mo vakaduiduitaka na ka e donu mai na ka e cala.”—Iperiu 5:14.\nEna vinakati mo muria e dua na ivakaraitaki mo rawa ni vakatauvatana kina na ka o cakava. Eso era muria nodra ivakaraitaki:\nnodra vuvale kei na itovo vakavanua\nkei ira na kilai levu\nIa e cecere sara na ivakatagedegede era tu ena iVolatabu. E sega ni kurabuitaki qori ni iVolatabu e “vakavuna na Kalou,” o koya e buli keda, e kila tale ga na ka e yaga vei keda.—2 Timoci 3:16.\nDikeva mada eso na kena ivakaraitaki.\nIVAKATAGEDEGEDE: “Keitou vinakata me keitou dina ena ka kece.”—Iperiu 13:18.\nEna vukea vakacava nomu lewaeloma na ivakatagedegede qori ni o temaki mo lasu ena veitarogi, lawakitaki rau nomu itubutubu, se butako?\nKe uqeti iko nomu lewaeloma mo dina ena ka kece, ena yaga vakacava vei iko ena gauna qo kei na gauna se bera mai?\nIVAKATAGEDEGEDE: “Dro tani mai na veiyacovi tawadodonu.”—1 Korinica 6:18.\nEna vukea vakacava nomu lewaeloma na ivakatagedegede qori ni o temaki mo raica na iyaloyalo vakasisila, se veiyacovi ni bera na vakamau?\nKe uqeti iko nomu lewaeloma mo dro tani mai na veiyacovi tawadodonu, ena yaga vakacava vei iko ena gauna qo kei na gauna se bera mai?\nIVAKATAGEDEGEDE: “Moni veilomani, ni veinanumi, ni yalorawarawa moni veivosoti.”—Efeso 4:32.\nEna vukei iko vakacava na ivakatagedegede qori ke basika na duidui vei ratou na tacimu se nomu itokani?\nKe uqeti iko nomu lewaeloma mo veivosoti qai veinanumi, ena yaga vakacava vei iko ena gauna qo kei na gauna se bera mai?\nIVAKATAGEDEGEDE: “O Jiova . . . e cati ira kece na taleitaka na itovo kaukaua.”—Same 11:5.\nEna vukei iko vakacava na ivakatagedegede qori ni o digia na iyaloyalo se tivi mo sarava, kei na qito ena vidio?\nKe uqeti iko nomu lewaeloma mo cata na iyaloyalo voravora, ena yaga vakacava qori vei iko ena gauna qo, kei na gauna se gauna se bera mai?\nITALANOA DINA: “Au dau tomani ira noqu itokani era dau qito voravora ena vidio. E qai kaya vei au o ta meu kua ni qitora tale. Ia niu golevi ira noqu itokani au na qito tale ena vidio. Niu yaco mai vale, au na sega vakadua ni tukuna e dua na ka. Ena tarogi au o ta, ia au na tukuna ga ni vinaka tu na ka kece. Dua na siga au wilika na Same 11:5, e ca sara ga na lomaqu ena ka au cakava tiko. Au mani vakadeitaka meu muduka noqu qito ena vidio. Gauna qo, au sa sega tale ni qito. Ni raica e dua noqu itokani na ka au cakava, e uqeti koya talega me muduka na qito qori.”—Jeremy.\nVakasamataka mada: Gauna cava sa qai uqeti Jeremy kina nona lewaeloma, qai muria ena gauna cava? Cava o vulica ena italanoa i Jeremy?\nNanuma tiko: Nomu lewaeloma e vakavotuya na ivakarau ni nomu vakasama, lomamu kei na nomu rai. Cava e kaya na lomamu me baleti iko?\n“Ke kila mada ga noda lewaeloma na ka e donu mai na ka e cala, e sega ni kena ibalebale nida na cakava ga na ka e donu. Ni cakacaka tiko na kabasi qai dusimaki iko ena sala mo muria, ena vinakati tiko ga mo vakatulewa mo rawa ni muria na kena veidusimaki.”—Alexis.\n“Na lewaeloma e sega ni vaka na bai me yalani iko. Ia e vaka na gaunisala ena dusimaka na sala mo muria. Ena vakaraitaka tale ga na itovo mo muria me rawa ni taqomaki iko mai na leqa.”—Lionel.\n“Au vulica meu kua ni vakalaiva nona lewaeloma e dua tale me vakatulewa vei au. Au sa vakavulica tale ga noqu lewaeloma, ke basika e dua na ka e donu se cala e bibi meu kauaitaka. Meu kua tale ga ni vakamuai rawarawa vei ira eso tale.”—Isabella.\nRailesuva: Au na vakavulica vakacava noqu lewaeloma?\nDikeva na ivakatagedegede cecere ena iVolatabu. Na iVolatabu e vakavuna na Kalou e buli keda, e kila tale ga na ka e yaga vei keda.\nVakatauvatana nomu lewaeloma kei na ivakatagedegede ena iVolatabu. Sala cava o na vakavulica kina nomu lewaeloma me tiko tale ga kei iko na rai ni Kalou?\nMuria na ivakatagedegede ena iVolatabu. Me dusimaka tiko ga nomu vakatulewa e veisiga nomu kila na ivakatagedegede vakaivolatabu.\nEra dau rawaka na sega ni dau dina, se vakacava?\niMeli iMeli Au na Vakavulica Vakacava Noqu Lewaeloma?\nijwyp ulutaga 99


“Dou na Qai Tukuni Au”—Cakacaka 1:8 | Vulici\n‘E kaya vei iratou o Jisu, Dou na qai tukuni au ena veivanua yawa sara kei vuravura.’—CAKA. 1:7, 8.\nE dina vakacava o Jisu ena ibalebale ni yacana?\nNa cava e tukuna kina o Jisu: “Dou na qai tukuni au”?\nNa cava eda rawa ni nuidei kina nida na qarava vinaka noda cakacaka vakavunau?\n1, 2. (a) O cei na ivakadinadina uasivi i Jiova? (b) Na cava na ibalebale ni yaca i Jisu? E vakaraitaka vakacava na Luve ni Kalou ni dina ena ibalebale ni yacana?\n“QO NA vuna au sucu mai kina, qo tale ga na vuna au lako mai kina i vuravura meu tukuna na ka dina.” (Wilika Joni 18:33-37.) Qori na ka e tukuna o Jisu Karisito vua na kovana ni Roma e Jutia ena gauna a veilewaitaki tiko kina. E se qai vakatakilai koya ga o Jisu me tui. Oti e vica na yabaki, e qai cavuta na yapositolo o Paula na ivakaraitaki ni yaloqaqa i Jisu, “na ivakadinadina a vunau sara ga vakavinaka ena matai Ponitio Pailato.” (1 Tim. 6:13) Io, eso na gauna e vinakati vakalevu na yaloqaqa me rawa nida dua na ‘ivakadinadina yalodina da qai daudina’ ena vuravura i Setani e levu kina na veicati!—Vkta. 3:14.\n2 Me vaka ni lewe ni matanitu vakaJiu o Jisu, e okati kina me dua na ivakadinadina. (Aisea 43:10) Ia a qai yaco me ivakadinadina levu duadua e bau tubera na Kalou me vakatokayacataki ena yacana. E raica vakabibi o Jisu na ibalebale ni nona vakatokayacataki ena yaca ni Kalou. E tukuna na agilosi vua na tamai Jisu vakacabecabe o Josefa ni na bukete o Meri ena vuku ni yalo tabu, e tomana na agilosi: “Ena vakasucuma e dua na gonetagane, me yacana o Jisu, ni na vakabulai ira nona tamata mai na nodra ivalavala ca.” (Maciu 1:20, 21) Era tukuna na daudikeva na iVolatabu, ni yaca i Jisu e yavutaki mai ena dua na yaca vakaIperiu na Jeshua, e ivakalekaleka ni yaca ni Kalou e kena ibalebale “Veivakabulai o Jiova.” Me salavata kei na ibalebale ni yacana, o Jisu e vukei ira “na sipi ni matanitu o Isireli era yali tu” mera veivutunitaka nodra ivalavala ca me rawa ni vakadonui ira o Jiova. (Maciu 10:6; 15:24; Luke 19:10) Qori na vuna e dau gugumatua kina o Jisu me vakadinadinataka na Matanitu ni Kalou. E volatukutukutaka na dauvola Kosipeli o Marika: “Sa qai lako i Kalili o Jisu me lai vunautaka kina na itukutuku vinaka ni Kalou ena nona kaya: ‘Sa yaco mai na gauna lokuci, sa voleka na matanitu ni Kalou. O koya gona, moni veivutuni, ni vakabauta na itukutuku vinaka.’” (Mari. 1:14, 15) E yaloqaqa tale ga o Jisu me vunauci ira na iliuliu ni lotu Jiu, qori e dua na vuna era vakoti koya kina.—Mari. 11:17, 18; 15:1-15.\n“NA VEIKA VAKATUBUQOROQORO ME BALETI KOYA NA KALOU”\n3. Na cava e qai yaco ni oti e tolu na siga nona mate o Jisu?\n3 Ia dua na ka vakatubuqoroqoro a qai yaco! Ena ikatolu ni siga mai na gauna a vakamatei kina o Jisu, a qai vakaturi koya o Jiova ena yago tawamate vakayalo, sega ni yago vakatamata. (1 Pita 3:18) E rairai ena yago vakatamata o Jisu me vakadinadinataka vei ira na nona tisaipeli ni sa vakabulai tale. A rairai vakalima o Jisu vei ratou na duidui tisaipeli ena siga ga a vakaturi kina.—Maciu 28:8-10; Luke 24:13-16, 30-36; Joni 20:11-18.\n4. Na cava e cakava o Jisu ni rairai vei ratou na nona yapositolo? Na itavi cava e vakamatatataka vei ira ena gauna qori?\n4 Eratou a soqoni tu na yapositolo kei na so tale ena ikalima ni gauna e rairai kina o Jisu. Ena gauna guiguilecavi dredre qori, a veivakavulici kina o Jisu ena Vosa ni Kalou. E “vakararamataka na lomadra mera kila na ibalebale ni iVolatabu.” Era sa qai kila gona ni nona vakaturi vakacakamana kei nona vakamatei ena ligadra na meca ni Kalou e sa parofisaitaki tu ena iVolatabu. Ni sa voleka ni cava na soqoni qori, sa qai vakamatatataka o Jisu na nodra itavi. E tukuna ni na “vunautaki ina matanitu kece na veivutuni me vosoti kina na ivalavala ca ena yacana, me tekivu e Jerusalemi.” E tomana: “Oni na tukuna yani na ka kece qo.”—Luke 24:44-48.\n5, 6. (a) Na cava e tukuna kina o Jisu: “Dou na qai tukuni au”? (b) Na inaki vou cava i Jiova mera na vakatakila na tisaipeli i Jisu?\n5 Ni oti e 40 na siga mai na iotioti ni nona rairai o Jisu, eratou sa na kila na nona yapositolo na ivakaro matata qo: “Dou na qai tukuni au e Jerusalemi, e Jutia, e Samaria, kei na veivanua yawa sara kei vuravura.” (Caka. 1:8) Na cava e tukuna kina o Jisu: “Dou na qai tukuni au,” sega ni tukuni Jiova? A rawa ni kaya me ratou tukuni Jiova, ia a vosa tiko vei ira era Isireli, era sa nona ivakadinadina rawa tu o Jiova.\nNida tisaipeli i Jisu, eda na vakatakila tiko ga na inaki i Jiova me baleta na veigauna se bera mai (Raica na parakaravu e 5, 6)\n6 Ia sa na vinakati vei ira na tisaipeli i Jisu mera vakatakila e dua na ka vou me baleta na inaki i Jiova—qo e uasivi sara mai na nodra vakabulai na Isireli ena nodra vakabobulataki i Ijipita kei na nodra kau vakavesu e muri i Papiloni. Nona mate kei na nona vakaturi o Jisu Karisito e rawa kina nida sereki mai na veivakabobulataki levu duadua, oya na ivalavala ca kei na mate. Ena Penitiko 33 S.K., era vakatakila kina na tisaipeli i Jisu era se qai lumuti ga “na veika vakatubuqoroqoro me baleti koya na Kalou,” ra qai yaco e levu mera vakabauta. Ni tu mai lomalagi o Jisu ena liga imatau i Tamana, sa tekivu raica na kena sa qai vakaibalebale tiko ga vakalevu na yacana. Qori nona raica nira veivutuni e vica vata na udolu ra qai vakabauta ni vakayagataki koya o Jiova me veivakabulai.—Caka. 2:5, 11, 37-41.\n“ME KEDRA IVOLI E LEWE LEVU”\n7. Na cava e vakadeitaka na veika era yaco ena siga ni Penitiko 33 S.K.?\n7 E vakadeitaki ena veika e yaco ena Penitiko 33 S.K. ni sa ciqoma vakayalololoma o Jiova na yaga ni nona cabora o Jisu na yagona uasivi vakatamata me vosoti se me ubia kina na ivalavala ca. (Iper. 9:11, 12, 24) Me vaka ga e tukuna o Jisu “ni a sega ni lako mai . . . me qaravi, ia me veiqaravi ga, me solia tale ga na nona bula me kedra ivoli e lewe levu.” (Maciu 20:28) Na vosa “levu” e dusia ni na sega ni yaga na ivoli vei ira ga na Jiu era sa veivutuni. Ia e nona inaki na Kalou “me bula na veimataqali tamata kece,” me vaka ni na “kauta tani na nodra ivalavala ca na kai vuravura” na ivoli.—1 Tim. 2:4-6; Joni 1:29.\n8. Na cava e rawa ni tukuni me baleta na nodra vunau na tisaipeli i Jisu, e rawati vakacava qori?\n8 Vakacava era yaloqaqa na tisaipeli i Jisu mera vakadinadinataki koya tiko ga ena gauna e liu? Io era yaloqaqa, ia era sega ni cakava qori ena nodra kaukaua ga. E uqeti ira qai vakaukauataki ira na yalo tabu i Jiova mera vakadinadina tiko ga kina. (Wilika Cakacaka 5:30-32.) Rauta na 27 na yabaki ni oti na Penitiko 33 S.K., e rawa ni tukuni ni sa vunautaki ‘na itukutuku dina me baleta na itukutuku vinaka’ vei ira na Jiu kei ira na kai veimatanitu era “kabuli kece e ruku i lomalagi.”—Kolo. 1:5, 23.\n9. Me vaka ga a parofisaitaki, cava a qai yaco ena ivavakoso vaKarisito taumada?\n9 Ia e ka ni rarawa ni a qai vakadukadukalitaki na ivavakoso vaKarisito a tauyavutaki taumada. (Caka. 20:29, 30; 2 Pita 2:2, 3; Juta 3, 4) Me vaka ga a tukuna o Jisu, ena uqeta na “Vunica” o Setani me tete na vukitani qai vakabuawataka na ivakavuvuli dina vaKarisito. Qori ena yaco tiko me yacova sara na “ivakataotioti ni veika vakavuravura.” (Maciu 13:37-43) Oti qori, o Jiova ena qai lesi Jisu me nodra Tui na kawatamata e vuravura. A yaco qori ena Okotova 1914, na itekitekivu ni “iotioti ni veisiga” ni ituvaki ca i Setani.—2 Tim. 3:1.\n10. (a) Na tikinisiga bibi cava era sa tukuna makawa tu na lotu vaKarisito lumuti? (b) Na cava a yaco ena Okotova 1914? Eda kila vakacava qori?\n10 Ni bera na Okotova 1914, era sa tukuna makawa tu na lotu vaKarisito lumuti ni tikinisiga bibi ya. Era yavutaka qori ena parofisai i Taniela me baleta e dua na vunikau levu a lau ta, e qai tubu tale ni oti e “vitu na gauna.” (Tani. 4:16) A vakaibalebaletaka tiko o Jisu na gauna qori me “nodra gauna lokuci na veimatanitu” ena nona parofisai me baleta na nona tiko ena gauna se bera mai kei na “ivakataotioti ni veika vakavuravura.” Me tekivu mai na 1914, sa qai matata tiko ga vei keda na ‘ivakatakilakila e dusia ni sa tiko o Karisito,’ na Tui vou kei vuravura. (Maciu 24:3, 7, 14; Luke 21:24) Koya gona, sa okati tiko ena “veika vakatubuqoroqoro me baleti koya na Kalou” na nona lesi Jisu o Jiova me nodra Tui na kawatamata e vuravura.\n11, 12. (a) Ena 1919 ni sa oti na ivalu, na cava a tekivu cakava na Tui vou kei vuravura? (b) Na cava e sa qai matata me tekivu mai na loma ni veiyabaki ni 1930? (Raica na imatai ni iyaloyalo.)\n11 Ni Tui vou kei vuravura o Jisu Karisito, sa tekivu vakabulai ira tiko na nona imuri lumuti mai na ivesu kei “Papiloni na Ka Levu.” (Vkta. 18:2, 4) Ni oti na ivalu ena 1919, sa rawarawa sara ni vunautaki e veiyasa i vuravura na sala e veivakabulai kina o Jiova kei na itukutuku vinaka me baleta na Matanitu ni Kalou. Era vakayagataka vinaka sara na lotu vaKarisito lumuti na gauna qori mera vunau kina, e yaco mera kumuni e vica vata tale na udolu na lumuti mera vakaivotavota ena veiliutaki kei Karisito.\n12 Sa qai matata ena loma ni veiyabaki ni 1930 ni sa tekivu kumuna tiko o Karisito e vica vata na milioni na ‘so tale na sipi.’ O ira qo era lewena na “isoqosoqo levu” era cavutu mai na veimatanitu. Ena nodra veidusimaki na lotu vaKarisito lumuti, era vakatotomuria na isoqosoqo levu na ivakaraitaki ni yaloqaqa i Jisu ra qai vakatakila e matanalevu nira vakabulai ena vuku i Jiova kei Karisito. Ke ra gugumatua ena cakacaka vakavunau ra qai cakacakataka tiko ga na nodra vakabauta na ivoli i Karisito, era na bula sivita “na veivakararawataki levu,” ni na vakaoti kina na vuravura i Setani.—Joni 10:16; Vkta. 7:9, 10, 14.\n‘DOUDOU NI VUNAUTAKA NA ITUKUTUKU VINAKA’\n13. Nida iVakadinadina i Jiova, na cava eda na vakadeitaka meda cakava? Eda na rawata vakacava qori?\n13 E ka dokai meda vunautaka na “veika vakatubuqoroqoro” sa cakava tiko na Kalou o Jiova kei na ka e yalataka me baleta na veigauna se bera mai, e bibi gona meda vakamareqeta tiko ga qori. Ia ena sega ni rawarawa tu ga. E levu na tacida vakayalo era cakacaka ena yalava era sega ni kauai kina vakalevu na tamata, era vakalialiai se ra vakacacani. Eda rawa ni vakatotomuria ga na ka a cakava na yapositolo o Paula kei ira na nona itokani. E tukuna: ‘Ena veivakaukauataki ni Kalou keitou sa qai doudou ga me keitou tukuna vei kemuni na itukutuku vinaka ni Kalou, dina ni keitou tusaqati.’ (1 Ces. 2:2) Meda kua gona ni soro. Meda vakadeitaka ga nida na dina ena noda yalayala me yacova ni sa vakarusai na vuravura i Setani. (Aisea 6:11) Ia eda na sega ni cakava rawa qori ena noda kaukaua ga, e bibi meda vakatotomuri ira na lotu vaKarisito taumada, ena noda masuti Jiova me solia vei keda na yalona tabu meda rawata kina “na kaukaua e uasivia na kaukaua ni tamata.”—Wilika 2 Korinica 4:1, 7; Luke 11:13.\n14, 15. (a) Na cava era sotava na lotu vaKarisito ena imatai ni senitiuri, na cava e tukuna vei ira na yapositolo Pita? (b) Nida iVakadinadina i Jiova, meda raica vakacava na veitusaqati e caka vei keda?\n14 E vica vata na milioni nikua era kaya nira lotu vaKarisito, “ia era cakitaki koya [na Kalou] ena ka era cakava, nira vakasisila ra qai talaidredre. Se mani ka vinaka cava era cakava, era na sega ga ni vakadonui.” (Taito 1:16) E vinaka meda nanuma tiko ni levu era cati ira na lotu vaKarisito dina ena imatai ni senitiuri. Oya na vuna e vola kina na yapositolo o Pita: “Ke oni vakasewasewani ena yaca i Karisito, moni marau ni tiko vata kei kemuni na igu savasava ni Kalou.”—1 Pita 4:14.\n15 Vakacava e dusi ira tale ga na iVakadinadina i Jiova nikua na tikinivolatabu qori? Io, baleta nida vakadinadinataka se vunautaka tale ga na veiliutaki vakatui i Jisu. Koya gona, nida cati ena noda vakatokayacataki ena yaca i Jiova, e tautauvata vinaka kei na noda “vakasewasewani ena yaca i Karisito,” ni a tukuna vei ira na tusaqati koya: “Au lako mai ena yaca i Tamaqu, ia oni sega ni vakabauti au.” (Joni 5:43) Ke mani dua tale na gauna o tusaqati ni o vunau tiko, mo yaloqaqa ga. Na veitusaqati va qori e vakadeitaka ni vakadonui iko na Kalou, e ‘tiko vata tale ga kei iko’ na yalona tabu.\n16, 17. (a) Na cava era sa vakadinadinataka tiko na dauveiqaravi i Jiova e veiyasai i vuravura? (b) Na cava o vakadeitaka mo na cakava?\n16 Ena gauna vata qori meda nanuma tiko ni levu mai na veiyasa i vuravura era sa mai kila na ka dina. Ena yalava mada ga e sa dau tarai vakalevu, eda se rawa ni kunei ira tiko ga na tataleitaki mera rogoca na itukutuku totoka ni veivakabulai. Meda gumatua mada ga ni lesuvi ira na tataleitaki, ke rawa meda vakavulici ira ena iVolatabu da qai vukei ira mera yalayala ra qai papitaiso. De dua o na duavata kei na tacida yalewa o Sarie mai Sauca Aferika, e sa sivi qo e 60 na yabaki na nona gugumatua tiko ena cakacaka vakavunau. E tukuna, “Dua na ka na noqu dau vakavinavinakataka na isoro ni veivoli i Jisu, baleta niu rawa ni veiwekani vinaka kina kei Jiova na Turaga Cecere ni lomalagi kei vuravura, au marautaka tale ga niu rawa ni vakatakila na yacana lagilagi.” Ena veivuke i Sarie kei watina o Martinus, e levu era sa mai sokaloutaki Jiova, okati kina na tolu na luvedrau. E tomana o Sarie: “E sega tale ni dua na cakacaka e veivakacegui, o Jiova tale ga e vakayagataka na yalona tabu meda cakava tiko ga kina na cakacaka ni veivakabulai.”\n17 Ke da mani lotu vaKarisito papitaiso se da sasaga tiko meda sauva qori, e tiko na vuna vinaka meda vakavinavinakataka kina ni ka dokai noda lewena na ivavakoso ni iVakadinadina i Jiova e veiyasa i vuravura. Koya gona, meda vunau tiko ga vakavinaka nida saga tiko meda savasava ena vuravura dukadukali qo i Setani. Nida cakava qori eda sa rokova tiko kina na Tamada vakalomalagi dauloloma, ni ka dokai meda vakatokayacataki ena yacana lagilagi.\niMeli iMeli “Dou na Qai Tukuni Au”


iVakaraitaki #: F-7792\niWasewase ni iYaya: Mirror+basin+cabinet\nLevu ni Kena Levu: Kocokoco: 1800*600*450SS VV\nIloilo:5mm Sliver Mirror\nRoka: As picture, Customized is very welcomed\nIyaya: 5mm Silver LED Mirror/ Mirror Cabinet\nQ1: Na cava na valenisili kocokoco kebineti?\nA1.: Eda na vakayagataka na kau tudei ena loma ni waqana, kauvaro ki muri&mataveivosaki e yasana.\nQ2: E vakarautaka beka o Frank na OEM&ODM veiqaravi?\nA2: Kidavaki OEM&ODM ituvatuva, e tiko vei keda na timi ni droini cecere kei na 13 veika e sotavi ena OEM&ODM veiqaravi.\nQ3: Na balavu ni gauna ni veiliutaki?\nA3: Kena ivakarau 35 na siga.\nQ4: Na cava na iwalewale pakete?\nA4: Kocokoco: Kareti tudei ena vakasama ni oni ni matabose ni oni. Countertop: Ivakatagedegede kareti ni fomu vakatikitikitaki ena loma ni, vakatawana na kena kau se na kena kau e tautuba. Pakete iwalewale e rawa ni ustomized.\nQ5: Iwalewale ni ivakarau ni sausaumi?\nA5: 30% toso iliu ni vakacuru ilavo, 70% vakatautauvatataki ni bera na lewenivola.\nQ6: E rawa beka ni tiko na noqu itawake ena ivoli?\nA6: Io, iko rawa.\nQ7: Na yavunilewa ni kena vakuri na veiqaravi Frank e vakarautaka?\nA7: Frank provde na itawake kaukamea, ivotavota, ituvatuva ni ivoli, vakarawarawataka ketaloqi na droini kei na itaba ni iyaya cecere me baleti iko.\n(Eda cakacaka vakaukauwa ni oti na volivolitaki, o ira era vakarautaka tiko na veiqaravi ni veivoli kei na nodra taqomaki na noda bisinisi.)\nKe yaco eso na nomu leqa baleta na Double basin design modern MDF bathroom vanity cabinet with led light mirror F-7792, se vinakata me kila eso tale na kena matailalai me baleta na Buthtub,Ka ni bula ni Mordern,Dela tudei,kei na so tale. Ni sa kidavaki mai mera mai tarai keimami!\nKakavaki tiko ki na nomu vakatataro.


“Au Kila ni na Tucake Tale”—Joni 11:24 | Vulici\n“Sa moce na nodatou itokani, ia au sa lako qo meu lai vakayadrati koya.”—JONI 11:11.\nSERE: 142, 129\nNa itukutuku vakaivolatabu cava e vakabauta kina o Marica na veivakaturi?\nNa yavu cava eda vakadeitaka kina ni na vakayacori na veivakaturi?\nMe vakataki Marica, na ka totoka cava o vakanamata kina?\n1. Na cava e vakadeitaka o Marica me baleti ganena? (Raica na imatai ni iyaloyalo.)\nE LOLOSI tiko o Marica, na itokani i Jisu, e dua tale ga na tisaipeli. E lolositaka na takali i ganena o Lasarusa. Vakacava ena rawa ni vakacegui? Io. E vakadeitaka vua o Jisu: “Ena tucake tale o ganemu.” De sega sara ni vakaotia nona rarawa qori, ia e ciqoma o Marica na vosa ni veivakadeitaki i Jisu. E tukuna: “Au kila ni na tucake tale ena gauna ni veivakaturi ena iotioti ni siga.” (Joni 11:20-24) E kila vinaka ni na yaco dina ena dua na gauna se bera mai. Oti ga ya e vakayacora sara o Jisu e dua na cakamana. E vakaturi Lasarusa ena siga ga ya.\n2. Na cava mo nuitaka kina na veivakaturi me vakataki Marica?\n2 Eda na sega ni namaka me rau vakayacora na veitamani o Jiova kei Jisu na cakamana qori nikua. Ia vakacava o nuitaka tiko nona vakaturi e dua na wekamu ena dua na gauna se bera mai, me vaka ga a laurai vei Marica? De o namaka tiko nona vakaturi o watimu, tinamu, tamamu, tukamu se bumu. O rairai lolositaka tiko qo na mate i luvemu. O dau diva mo drau veimarautaki, mokoti koya, drau veitalanoa tale ga. Me vakataki Marica ga, eda marau ni tiko na vuna eda rawa ni kaya kina: ‘Au kila ni na tu cake tale ena veivakaturi.’ Ena vinaka gona meda vakasamataka vakatitobu na lotu vaKarisito se cava e inuinui dei kina qori.\n3, 4. E dei vakacava na inuinui i Marica ena ka e se qai cakava ga o Jisu?\n3 E tiko volekati Jerusalemi o Marica, ia a sega ni raici Jisu ni vakatura na luvena tagane duabau na yada, volekati Neini e Kalili. A rairai rogoca ga. E tautauvata ga na nona vakatura o Jisu na luvena yalewa o Jairo. O ira sara mada ga na tiko ena nona lomanivale na goneyalewa qori era “kila ni sa mate.” Ia e tara na ligana o Jisu qai kaya: “Lewa, tucake!” Sega ni bera nona sa tucake. (Luke 7:11-17; 8:41, 42, 49-55) Erau kila tiko o Marica kei na tacina o Meri ni rawa ni vakabulai ira na tauvimate o Jisu. Rau nanuma gona ke a tiko o Jisu ena sega ni mate o Lasarusa. Ia qo ni sa mate na itokani i Jisu, na cava na nona inuinui? Ni tukuna o Marica ni na tucake tale ena dua na gauna se bera mai, e dusia tiko ga na “iotioti ni siga.” E vakadeitaka vakacava qori? O na vakadeitaka vakacava ni na yaco na veivakaturi ena dua na gauna se bera mai mera vakabulai kina na wekamu lomani?\n4 E tiko na yavu vinaka ni nomu inuinui. Ni o railesuva e vica, o na vulica kina eso na ka ena Vosa ni Kalou o sega ni dau sema kei na nomu inuinui mo raici ira tale na wekamu lomani.\nKILAI NA INUINUI ENA KA E YACO!\n5. Na cava tale e vu ni nona vakadeitaka o Marica ni na vakaturi o Lasarusa?\n5 O na dikeva ni sega ni kaya o Marica, ‘Au nuitaka ni na tucake o ganequ.’ E kaya ga: “Au kila ni na tucake tale.” A rairai rogoca oti o Marica na cakamana, e vakadeitaka kina na veivakaturi ni se bera mada ga ni tekivu na cakacaka vakaitalatala i Jisu. A vulica qori e vale ni se itabagone vaka kina e valenilotu. O na nanuma kina e tolu na itukutuku uqeti vakalou ena iVolatabu.\n6. Na cakamana vakasakiti cava e vakayacora o Ilaija, e yaga vakacava vei Marica?\n6 A yaco na imatai ni veivakaturi ni solia na kaukaua na Kalou vei Ilaija me cakamana kina. E tiko e dua na yada e Sarifaci, ena dua na tauni ena baravi vakaFinaisi. E vukea e dua na parofita na yada dravudravua qo. E cakamana na Kalou me kua vakadua ni oti na ivakarau ni kena falawa kei na waiwai, me rau bula tiko kina vakaveitinani. (1 Tui 17:8-16) E tauvimate o luvena tagane qai mate, mani vukei koya o Ilaija. E tara na yagona, oti e masu vei Jiova: “Noqu Kalou, yalovinaka, moni vakabula tale na gone qo.” E yaco dina qori! E rogoci koya na Kalou, vakaturi tale kina na gone. E imatai ni veivakaturi me volatukutukutaki ena iVolatabu. (Wilika 1 Tui 17:17-24.) E kila o Marica na ka vakasakiti e yaco qori.\n7, 8. (a) Vakamacalataka nona vukea o Ilaisa e dua na yalewa e lolositaki luvena tiko. (b) Na cava e vakadinadinataki me baleti Jiova ena cakamana i Ilaisa?\n7 Na ikarua ni veivakaturi ena iVolatabu e vakaitavi kina na isosomi kei Ilaija, na parofita o Ilaisa. E vakasakiti nona dau kauaitaki Ilaisa e dua na marama rogo ni Isireli e tiko e Sunemi. E yava, sa qase tale ga o watina, ia e vakalougatataki koya na Kalou ena vuku ni parofita qori me dua na luvena tagane. Oti e vica tale na yabaki, e takali na luvedrau. Vakasamataka mada na levu ni nona rarawa na marama qori. Ia e vakadonuya o watina me lakova na marama qori e rauta ni 30 na kilomita me lai raici Ilaisa e Ulu i Kameli. E tala sara na parofita nona dauveiqaravi o Kiesai me liu tiko vei rau i Sunemi. Ia e sega ni rawa ni veivakaturi o Kiesai. Rau sa qai yaco yani i vale o Ilaisa kei na marama qori.—2 Tui 4:8-31.\n8 E masu sara o Ilaisa ena yasa i luvena sa mate tu. E vakaturi vakacakamana na gonetagane qori, rau veimarautaki sara vakaveitinani! (Wilika 2 Tui 4:32-37.) E rairai nanuma na marama qori na masu nei Ana, a yava tale ga ena dua na gauna, ni kauti Samuela tiko me lai veiqaravi ena valeniveitavaki e masulaka: “O Jiova . . . e lewa na lako sobu ena iBulubulu, e veivakaturi tale ga.” (1 Sam. 2:6) Matata kina ni vakatura sara ga na gonetagane ni Sunemi qori na Kalou, e vakadinadinataki kina na nona kaukaua me veivakaturi.\n9. Na cava e vakamacalataki me baleti Ilaisa ena ikatolu ni veivakaturi ena iVolatabu?\n9 E sega ni yaco ga e keri na ka vakatubuqoroqoro e kilai kina o Ilaisa. E veiqaravi vakaparofita me sivia ni 50 na yabaki, oti e ‘tauvimate, mani mate sara.’ Ni sa vuca na yagona sa vo tu ga na suina, era gole yani eso na Isireli mera buluta e dua na tagane. Era tiko tale ga e kea eso na ilala daukabakoro. Era mani dro na Isireli ra qai kolotaka na yagonimate ina ibulubulu se qaravatu nei Ilaisa. E tukuni gona: “Ni tara ga na sui nei Ilaisa na yago ni tamata qo, e bula qai tucake.” (2 Tui 13:14, 20, 21) Vakasamataka na ka ena nanuma o Marica ena itukutuku ni veivakaturi qori! E kaukaua sara na Kalou vei mate. Vakasamataka tale ga na kena yaga vei iko. O na vakadeitaka kina na levu ni nona kaukaua na Kalou, e tawavakaiyalayala tale ga.\nKA E YACO ENA IMATAI NI SENITIURI\n10. Na cava e cakava o Pita vua na yalewa lotu vaKarisito se qai mate ga?\n10 Eda wilika tale ga ena iVolatabu vaKirisi na nodra vakaturi eso nira tiko na italai ni Kalou. Eda wilika nona veivakaturi o Jisu ena taudaku kei Neini vaka kina ena lomanivale i Jairo. A vakatura tale ga na yapositolo o Pita e dua na yalewa lotu vaKarisito o Tokasa (Tavaita). E lako o Pita ena vanua sa davo tu kina na yagona me vakarau bulu. Ni volekata yani na yagona e masu o Pita, oti qai kaya: “Tavaita, duri!” Sega ni bera nona sa bula, e ‘vakaraitaki koya’ sara o Pita vei ira na itokani lotu vaKarisito “ni sa bula tale.” E veivakadeitaki na ka e yaco qori ni “levu era mai vakabauta kina na Turaga.” E rawa nira vakadinadinataki koya vei ira eso tale, vakabibi nona rawa ni vakabulai ira na mate o Jiova.—Caka. 9:36-42.\n11. Na cava e kaya na vuniwai o Luke me baleta na cauravou e lutu mai na tabavale? E yaga vakacava vei ira na kena vo?\n11 Dua tale na veivakaturi qo era vakadinadinataka eso. A soqoni tiko o Paula ena dua na rumu ni vale e cake e Tiroa, sa vuaira kei Taki nikua. E vunau tale ga kina me yacova ni sa bogilevu tutu. A vakarorogo tiko e dua na cauravou o Utiko ni dabe volekata toka na katubaleka. Ia e sosovu mani lutu mai na ikatolu ni tabavale. A rairai liu o Luke ena vanua e lutu kina me dikeva na kena ituvaki. Sa mate sara tu ga, sega ni cibati koya ga se mavoa! E siro sobu o Paula, e mokota na yagona qai kaya: “Sa bula tale.” Dua na ivakadinadina levu qori vei ira na tu e kea! E “sega ni tukuni rawa nodra lomavakacegu” nira kila ra raica tale ga na veivakaturi qori.—Caka. 20:7-12.\n12, 13. Me baleta na veivakaturi sa vakamacalataki oti, na taro cava eda na veivosakitaka?\n12 Na itukutuku era sa vakamacalataki oti qori o na raica kina e dua na ka e vakadeitaka o Marica. Oya na veivakadeitaki ni noda Kalou e Vunibula qai tu vua na kaukaua me vakabulai ira tale na mate. E vakatubuqoroqoro tale ga nira tiko kina na dausokalou yalodina ni Kalou me vakataki Ilaija, Jisu, se o Pita ena gauna e vakayacora kina na cakamana va qori o Jiova. Ia na cava eda rawa ni kaya me baleti ira na mate ena so tale na gauna ena ivolatukutuku makawa? Ke sega ni veivakaturi na Kalou ena dua na itabayabaki, vakacava e tu na nodra inuinui na tagane kei na yalewa yalodina qori ni na vakaturi ira na Kalou ena gauna se bera mai? Vakacava era rawa ni vakataki Marica mera kaya: “Au kila ni na tucake tale [na ganequ] ena gauna ni veivakaturi ena iotioti ni siga?” Na cava e vakabauta kina qori, cava mo vakabauta kina o iko?\n13 E volatukutukutaki tale ga ena Vosa uqeti ni Kalou nira kila tu o ira na qaravi Jiova ena yalodina ni na vakayacori na veivakaturi ena dua na gauna se bera mai. Dikeva mada qo e vica.\n14. Na cava eda vulica me baleta na veivakaturi ena ivolatukutuku kei Eparama?\n14 Vakasamataka na ka e tukuna na Kalou vei Eparama me baleti Aisake, na kawa sa yalataki tu vakadede. E kaya o Jiova: “Kerekere, kauta mada na luvemu, na luvemu duabau o dau lomana, o Aisake . . . qai cabori koya . . . me isoro kama.” (Vkte. 22:2) Na cava ena tukuni me baleta na ivakaro qori? E yalataka o Jiova vei Eparama ni na vakalougatataki na matanitu kece e vuravura ena nona kawa. (Vkte. 13:14-16; 18:18; Roma 4:17, 18) E kaya tale ga o Jiova ni na “basika mai vei Aisake” na veivakalougatataki ya. (Vkte. 21:12) Ia ena vakayacori vakacava qori ke cabori Aisake o Eparama? E vakamacalataka o Paula ni vakabauta o Eparama ni na rawa ni vakaturi Aisake tale na Kalou. (Wilika Iperiu 11:17-19.) E sega ni tukuni ena iVolatabu ni nanuma o Eparama ke talairawarawa ga ena vica na aua, siga, se dua na macawa ena vakabulai tale o Aisake. E sega ni kila o Eparama na gauna ena vakaturi tale kina na luvena. E nuitaki Jiova ga ni na vakaturi Aisake.\n15. Na inuinui cava e vakanamata kina o Jope?\n15 E vakanamata tale tu ga na peteriaki o Jope ena veivakaturi se bera mai. E kila ni gauna e tamusuki kina e dua na vunikau ena tubu tale me dua na kau vou. Ia eda sega ni va qori. (Jope 14:7-12; 19:25-27) Ni dua e mate, ena sega vua na kaukaua me vakaturi koya ga. (2 Sam. 12:23; Same 89:48) Sega ni kena ibalebale qori ni na dredre vua na Kalou me vakaturi keda. E vakabauta o Jope ni sa lokuca tu o Jiova na gauna me nanumi koya kina. (Wilika Jope 14:13-15.) E sega ni kila o Jope se gauna cava qori. Ia e nuitaka ni na nanumi koya tu ga na Dauveibuli mai na ivakatekivu, ena vakaturi koya tale ga.\n16. E vakayaloqaqataki Taniela vakacava e dua na agilosi?\n16 O Taniela tale ga e dua na turaga yalodina eda kila ena iVolatabu vakaIperiu. E qarava na Kalou ena yalodina me vicasagavulu na yabaki, e tokoni koya tale ga o Jiova. A talai e dua na agilosi me vakadeitaka vua ni “tamata mareqeti vakalevu,” me “vakacegu” qai “kaukaua.”—Tani. 9:22, 23; 10:11, 18, 19.\n17, 18. Na cava e yalataki vei Taniela me baleta nona veigauna se bera mai?\n17 Ena rairai vakasamataka o Taniela na nona veigauna se bera mai ni sa voleka ni yabaki 100, sa voleka tale ga ni mate. Vakacava ena vakabulai tale? Io! Ena itinitini ni ivola i Taniela e uqeti koya na Kalou: “O iko mo lako tiko me yacova na icavacava. O na vakacegu.” (Tani. 12:13) E kila vinaka tu na kenaturaga o Taniela nira vakacegu tu na mate, ni sega na “cakacaka se na vakasama se na kilaka se na vuku ena iBulubulu.” Sa voleka ni gole kina o Taniela. (Dauv. 9:10) Ia e sega ni cava ga e keri na nona bula. E yalataki vua e dua na ka se bera mai.\n18 E tukuni tale vua: “O na vakacegu ia o na tu ena nomu ivotavota ena icavacava ni gauna.” E sega ni dua na kena tikinisiga se balavu ni gauna. Ena cava na gauna i Taniela ni sa mate, me vakacegu kina. Ia ni tukuni ni “tu ena nomu ivotavota” ena gauna se bera mai, e matata kina na yalayala ni veivakaturi—ni na vakayacori ena dua na gauna ni oti nona mate. Ena yaco qori ena “icavacava ni gauna.” E vakamacalataka va qo na yalayala qori na Jerusalem Bible: “O na tucake mo raica na nomu iwasewase ena iotioti ni gauna.”\nO rawa ni nuidei me vakataki Marica ni na vakayacori na veivakaturi (Raica na parakaravu 19, 20)\n19, 20. (a) E veisemati vakacava na veika eda sa dikeva kei na ka e tukuna o Marica vei Jisu? (b) Cava eda na veivosakitaka?\n19 E tiko na vuna vinaka e vakadeitaka kina o Marica ni na “tucake tale ena gauna ni veivakaturi ena iotioti ni siga” na ganena yalodina o Lasarusa. Nida vakasamataka na yalayala a vakayacori vei Taniela kei na nona yalodei o Marica ena ka e tukuna vei Jisu, e dodonu me vakayaloqaqataki keda. Ena vakayacori dina na veivakaturi.\n20 Nida vulica na veika a yaco ena gauna makawa, e vakadinadinataka ni na vakayacori na veivakaturi. Era vakanamata tale ga na tagane kei na yalewa era qarava na Kalou ni na vakayacori na veivakaturi ena gauna se bera mai. Kena ibalebale qori ni na vakayacori na veivakaturi ni sa oti e dua na gauna balavu? Se mani cava e yaco, eda vakanamata sara ga ina veivakaturi me vakataki Marica. Ia ena yaco ninaica? Ena veivosakitaki qori ena ulutaga tarava.\niMeli iMeli “Au Kila ni na Tucake Tale”


The Fiji Times Online | Nai Lalakai Online | Gumatua o Dori mai Nubu ena tei dovu\nGumatua o Dori mai Nubu ena tei dovu VILIAME ODRO | Monday, June 19, 2017\nNODA Railesu e na macawa oqo e da na wilika kina e dua na i Taukei gugumatua e na tei dovu.\nNi tei wilika sara yani na i tukutuku ka a tabaki e na yabaki 1965 e na noda veva ni i Taukei oqo na Na i Lalakai:\nSa tekivu na ta dovu mai Labasa e na macawa sa oti ni sa yavala tale kina na i qaqi.\nE dua na loga ni dovu ka liu na kena ta, e a taukena e dua na i Taukei, ka sa dua na i vakaraitaki vinaka na nona cakacaka vei ira na dauteidovu tale e so.\nOqo ko Kalivate Dori mai na koro ko Nubu, e na Tikina ko Macuata, ka sa vakawati talega na turaga yabaki 39 oqo.\nE teidovu tiko o Kalivate e na dua na vanua bucabuca volekata na nona koro ka viavia rauta toka ni 35 na maile na kena yawa mai na i qaqi ni suka.\nE nauma tiko o Kalivate ni sa na rawa ni rawata me vakauta ki na i qaqi e na yabaki oqo e 600 na tani dovu, ka lailai walega vakalailai mai na kena levu ka a rawata e na yabaki sa oti, a ya e 683 na tani.\nA tekivu tei dovu ko Kalivate e na vanua vou ka taura e na yabaki 1937 ni sa biuta mai na nona koro, ka me sa la?ki qara na nona bula e na tiki ni qele ka lisitaka rawa mai na Mata Bose ni Qele Maroroi me 15 na yabaki na kena dede ka na rawa talega ni vakavoutaki.\nNi oti ga e dua na yabaki sa rawata sara ko Kalivate e 44 na tani me kauta yani ki na i qaqi ka sa i koya oqori na vuna ka sa qai solia tale kina na kabani ni suka e na dua na gauna e muri na nona i votavota e 59 na tani, ka toroi cake tale ki na 134 na tani e na 1964.\nKo Kalivate e dua na lewe ni i lala dau vakavodo dovu ni sa ta oti, ka ni yawa sara toka na sala ni qaqi mai na vanua ka tiko kina na nona loga ni dovu.\nNa kena i rairai ni sa rawa ni rawata ko Kalivate 18.7 na tani dua na eka mai na 361 na eka ka sa tea rawa tu e na gauna oqo, ni vakatautauvatataki ki na kena i vakarau raraba e 23 na tani dua na eka me baleta na vanua ni tei dovu kece mai Wainikoro ka vakatalega na ka e rawa mai kina. Na kena vakatautauvata raraba ni dovu ka rawa mai na vanua ni tei dovu ka dau vakavodoki mai kina na lori e rauta e 18.6 na tani.\nE a tekivu cakacaka ko Kalivate ni a sa sega sara tu ga vua na i lavo, ia, e na gauna oqo e sa taukena tu e dua na vale kau vinaka rua na kena rumu ka a tara tiko mai vakamalua e na rua na yabaki ni sa tikora kina na nona vanua vou ni teitei.\nE na yabaki sa oti e a volia e dua na terekita kei na dua na qiqi ni vakavodo i yaya (trailer) me qarava kina na nona i teitei ka sa dua na i vakaraitaki vinaka ni dauteidovu , ka dodonu me ra vakatotomuria na dauteidovu tale e so e na nona cakacaka vinaka ka gugumatua. Era tiko mai na vanua ni dau tei dovu mai Wainikoro e rauta ni ra lewe 20 na i taukei dau tei dovu e na kena vakayacori tiko na tei dovu e kea.\nE rauta ni dua-na-i-katolu vei ira era qarava vinaka na nodra tei dovu, ia, e sega ga ni dua me ucui Kalivate e na levu ni dovu e rawata.\nE so vei ira era sega mada ga ni rawata na i lesilesi ni dovu ka soli vei ira mai na kabani.\nE dua e sa lesu tale na vanua e taura tu, ki na qele maroroi e na yabaki 1961. Era a rawata na kai idia ka ra tawana toka na vanua ko ya e na yabaki 1962 e 159 na tani dovu ni bera ni ra qai taura tale na i Taukei.\nE na yabaki vata ga o ya e ra a rawata kina na i taukei ni qele e 29 walega na tani dovu, ia a qai muria oqoe rauta tale e 167 na tani e na yabaki 1963, ka 87 na tani e na yabaki sa oti.\nE a vuli ko Kalivate e na koronivuli mai Nubu, ka qai curu ki na Mataivalu Cakacaka e na 1939. Oti e a qai toki yani ki na i ka 4 ni Mataivalu ni Viti.\nA la?ki tiko ga mai nona koro ko Kalivate e na gauna ka suka kina mai na mataivalu e na 1943 me yacova na gauna ka sa qai la?ki taura kina na tiki ni qele ka soli vua ka sa teitei tiko kina e daidai.\nNi vakamacala ko Kalivate me baleta na nona i teitei, a kaya ni rawata vakavinaka sara na nona cakacaka e na nodra veivuke vua ko ira ka ra teitei vata tu, vakabibi sara ga vei Ram Charan, na saratari ni i lala ka lewena tiko.\nA vukei koya sara vakalevu ko Charan e na gauna ka se qai tauyavutaka kina na nona i teitei e na i yaya ni i teitei kei na i lavo, ka kaya ko Kalivate ni a yaco rawa ga ko ya e na nodrau veidinadinati vakairau.\nSa nanuma tiko ko Kalivate me na toroya cake sara na i vakarau ni nona qarava na nona i teitei e na veiyabaki sa tu e matana.


Fiji Government Online Portal - [ iTaukei ]Rear Admiral J. V. Bainimarama - VOSA E NA KENA DOLAVI NA VALE NI QASENIVULI E NA ST PET\nMedia Center > Speeches > [ iTaukei ]Rear Admiral J. V. Bainimarama - VOSA E NA KENA DOLAVI NA VALE NI QASENIVULI E NA ST PET\nRear Admiral J. V. Bainimarama, CF(Mil), OSt.J, MSD, jssc, psc\nVOSA E NA KENA DOLAVI NA VALE NI QASENIVULI E NA ST PETER CHANNEL PRIMARY SCHOOL\nMoniti. 31st Maji, 2014\nNi sa tiko na Turaga Tui Davutukia, Kemuni na Turaga na Tui Vusu,\nNi tiko na Komiti ni nodatou Koronivui,\nNi tiko na i Tubutubu Dauniveisusu,\nNi tiko talega na i Talai ni Kalou ni sa mai veiqaravi tiko ena nodatou vanua vakaturaga,\nKemuni na Qasenivuli, Vuli Oti kei kemuni na Gonevuli.\nE ka marautaki saka vei au e na mataka nikua me’u mai tiko ena kena mai dola na nodatou vale ni qasenivuli vou.\nNa noda tara cake na noda vanua e gadreva na vakasama rarama kei na veiqaravi e na yalo ni veimaroroi, yalo ni veirairaici kei na veilomani.\nIa na noda Matanitu ka sa kauti keda tiko nikua e sega ni vosataka walega na veika oqo. Au dau raica, me yaco tiko e na nomuni maroroi na noda lewe ni vanua.\nNi dau ta e dua na gaunisala vou, vakalivalivataki se vakawaitaki eso na veitikotiko ka ra sega tu ni raica na rarama e na veiyabaki sa sivi, tara e dua na valenibula se vale ni wai vou e na noda vanua, e sa i vakaraitaki ni kalawa ki liu e sa vakayacora tiko na noda vanua.\nNa veivakatorocaketaki vaka oqo e sa yavu tiko ni veivakararamataki ka vakatoroicaketaki tiko kina na noda vanua.\nE ka ni marau vei au edai me’u mai vakaraitaka ni a vakailavotaka na Matanitu na kena mai tara na vale ni qasenivuli e na nodatou Koronivuli ka vakayagataki kina e $125,000.00. Oqo e na kena laurai tiko me ra tiko vinaka na noda Qasenivuli e na nodra dau veiqaravi e na veisiga.\nAu dau vakaraitaka vakawasoma tiko ni sega tale ni dua na cakacaka e bibi cake mai na veiqaravi vaka qasenivuli. Era dau nuitaki me ra veivakavulici e na veika vinaka ka dodonu, ka vaka uasivi sara e na nodra tuberi na luveda me ra cauravou ka goneyalewa qaqa ka yaga e na veisiga ni mataka.\nE dau tu eso na qasenivuli eda na sega ni dau guilecava mai na noda gauna ni vuli, kau vakabauta ni na tautavata talega vakakina vei kedatou e St Peter Channels nikua.\nAu gadreva kina e na siga nikua, me’u vakavinavinakataki kemuni na qasenivuli ena i tavi levu ni veivakacokotaki ni dau qarava tu e na vukudra na luvei keimami.\nE matata tiko vei au ni 395 tiko na gonevuli ena nodatou koronivuli ka ra cavu tu mai na 10 na koro vakaviti kei na 5 na i tikotiko vakagalala. E tukuni tale tikoga vei au ni 209 era vakayagataka tiko na veivuke ni Matanitu e na i vodovodo. Au marautaka vakalevu na veitalanoa oqo baleta ni vakaraitaka vei au ni sa levu sara na luveda era rawa ni mai vuli ka ra tuberi me ra kila ka, ka vakarautaki yani ki na vuli torocake.\nAu dau tukuna wasoma tiko e na veivanua au dau lakova ni na qaqa ka tudei na noda vanu keda vuli vakalevu na lewei Viti. Au dau cavuta vakalevu niu gadreva me vanua vuku e na veika vinaka ka kauta mai na sautu kei na bula veimaliwai vinaka na noda vanua.\nIa oqo e sega ni noqu gagadre ga me baleta na nodra tubu na noda gone, au gadreva me nodai voli ki na veivanua tani na vuku kei na kila ka era rawata na lewei Viti.\nE na vakatubura na nodra gole mai na dau vakayaco bisinisi ka na vakavinakataka na nodai vakatagedegede ni bula na vuli. Na vuli vinaka e na vakarawarawataka talega na kune cakacaka.\nE sa tu kina na noqu vakabauta ni na sautu, vuku ka kilai tani na noda vanua keda laurai kece vakatautauvata na lewei Viti ka me kua ni dua na gone e guilecavi tu e na qaravi ni vuli.\nE sa vakakauwataka na noda Matanitu na noda dodonu na lewe ni vanua e na kena laurai me kau vakavoleka mai ka vakarawarawataki na vuli. Sa sega ni saumi na i curucuru, au sa vakarota na kena laurai me ra vukei na veimatavuvale era sega so ni rawa ka vinaka e na nodra vakaleleci mai na gone ki koronivuli. (Bus fare voucher)\nE sega ni dodonu me vakataotaka na nodra vuli na gone na nomuni rawaka na i tubutubu. Ke sa donu ga na yalo, sa donu oti tu mai vua na Matanitu. Kau yani na luveda me ra lai vuli.\nAu via vakaraitaka talega vei keda edai ni sa levu sara na gone ka ra sa biu vuli tu mai e na dua na gauna, era sa lesu tale tiko ki Koronivuli e na yabaki oqo e na kena sa raica na nomuni Matanitu me kua ni dua na gone e vakuwai mai na vuli. Oya na kena sa tekivu sauma mai na Matanitu na i curucuru ni vuli e na Primary kei na Secondary.\nO ira na luveda era noda i yau levu duadua na i tubutubu ka dodonu ga meda vakarautaki ira vinaka mera qaqa ka nuitaki e na veigauna sa tu mai liu.\nIa, e sega ni yaco ga ki na Primary kei na Secondary na veivuke ni Matanitu. Nikua e sa tu na i tuvatuva ni Matanitu me ra vuli e na vei Univesiti na noda gone ke ra sa gadreva ka rawata na kena maka yalataki. E lewe levu sara na cauravou kei na goneyalewa era sa vakayagataka tiko na Tertiary Education Loan Scheme (TELS) me ra kalawa yani ka rawata na nodra tatadra.\nE tiko talega na veitalanoa ni 600 Toppers ka sa vakarautaka tu na Matanitu vei ira na goneyalewa kei na cauravou oqo na vei tabana mera vuli kina me vaka ni malumalumu tiko kina na noda vanua. E sega talega ni ra vakuwai na noda cakacaka Vakamatanitu e na kena soli na sikolasivi ni vuli.\nNa vei vakasama kei na i tuvatuva au sa vakaraitaka oti oqo e kena i naki levu ga me tubu kina na vanua o Viti.\nSa kalawa tu mai na Matanitu e na kena tutaki na vuli. Na vuli oqo e levu vei keda na i tubutubu nikua eda dau tatadrataka tu beka meda rawata, ia sa kena gauna oqo meda vakavotukanataka na nodra tatadra na luveda. Na ka daru sega ni rawata mai, sa rawa edai vei ira na luveda.\nE na vakarautaki ira vinaka na luveda me baleta na i lakolako balavu sa tu e matadra ka vakauasivi mera raica vakararama ka rabailevu na kena vakatuburi ka maroroi na vanua o Viti kei ira kece na vei mata kawa tamata eda sa mai bula vata kina edai.\nMe’u tinia na noqu vosa edai, na veika au sa talaucaka oti e na rawa ga e na nomuni veitauriligataka vata na Qasenivuli, na i Tubutubu, kemuni na Qase ni Lotu kei kemuni kece sara na lewe ni noda i tikotiko kei na veiwekani. E na qai nona i tavi walega na Matanitu na kena vakayagoyagotaki vinaka.\nNi mani tiko na Turaga ni Vanua, ni tiko na i Talai ni Kalou, kemudou na Komiti ni Koronivuli, kemuni nai Tubutubu kei na Dauniveisusu, kemudou na Qasenivuli kei na Gonevuli, e sa ka dokai saka vei au e na mataka nikua me’u mai dolava tiko na nodatou vale ni Qasenivuli e St Peter Channel Primary School.


March 24, 2020 ena Facetime Guide Biuta e dua na ivakamacala\nO na vakarorogo vakacava ki na nomu vakadonui Sere e sega ni dau saravi kei na cava o na rawa ni rogoca mo? Na veika kece e vakasamataki, na vakararavi oqori ena nomu raica na ivakaraitaki. Ko na rawata eke na veika duidui o rawa ni cakava mo vakayagataka kina na nomu sarava na sarasara ka sega ni veisa ki na iPhone.\nE dua Sa cici na watchOS ni sarasara 4.1 se levu cake ena rawa mo vakarorogo ki na ikumuni kei na saravi e caka ena nomu iPhone. E rawa talega ni o laki kerecuru me vaka na Spotify kei na iHeartRadio, me vaka ga Sere ivakatagi (de o sa & #8217; tale supporter).\nE dua Isoqoni ni sarasara ena kaloko 3 se Isoqoni ni sarasara ena kaloko 4 cici watchOS 4.1 se levu cake e rawa ni cakava taucoko na ka e tukuna, ia e rawa talega ni semati ki na Retio ni 'u kei na ivakatagi cava ga o pea mai na iCloud.\nNa ivakaraitaki ni matua tale eso e rawa ni vakatagitaka e dua na sere ena piggybacking mai na nomu iPhone, na isoqoni 3 ka 4 rawa ni vagolei dodonu ivakatagi mai na o. Na sala meda taura kina e dua na gander ena kena iwalewale cava ga Rogoca na ivakatagi ena nomu sarasara tiko.\n1 Vakayagataki ni sarasara ena ivakatagi me baleta na sere sega ni iPhone\nVakayagataki ni sarasara ena ivakatagi me baleta na sere sega ni iPhone\nIdewadewa na nomu sarava. Tabaka na isala livaliva mo Bounce Back Chronicles ki na sikirini ni itikotiko. Tabaka na ivolakerekere ni ivakatagi. Mai na gauna o ya, sa rawa mo suwiji ena thumbnails ni nomu ikumuni duidui kei na saravi. Ena dua tale na yasana, tabaka na itukutuku ni Valenivola ka tabaka na iwasewase ni saravi, Daucakacakaniliga, Volaniveisiga, se sere.\nSa na qai rawa kina mo swipe na assortments moici ena nomu sarava. Tabaka e dua na ikumuni, playlist, Matai, se da gadreva mo rogoca. E rawa ni o qarauna na nomu ivakatagi mai na nomu sarasara ena gadrevi ena ibulukau ni qito/cegu vakawawa, ni ki na sala oqo, se kiso ki na sala sa oti. E rawa talega ni o vakatulewataka na ilavelave ena nomu vukica na isala livaliva.\nRead this article which includes complete information about Na sala me vakayagataki kina na sarasara ena sere sega ni iPhone. Ko ni na rawata eke na veika duidui ko ni rawa ni vakayagataka ena kena vakayagataki na nomuni Na sarasara ena sega ni veisa ki na iPhone.\nFailitaki ena: Lavetaka na FaceTime Tagged With: Listen Music on Your Apple Watch without iPhone


The Fiji Times » Tawa vanua taumada\nTawa vanua taumada\n23 April, 2018, 11:04 am\nESA koto oqo e ra na i tukutuku ka a talanoataka ko Talatala Epeli Rokowaqa, e dua vei ira na turaga i taukei era a vuli mai Navuloa ena vuli lotu ni Lotu Wesele ka vola kina e dua na i vola me baleta na keda i tukutuku na kawa i taukei, oya na “Tukutuku Makawa kei Viti”. Ni wiliwili sara yani.\nAi Kasovesi: O koya sa kawa ni gone, mai vua na ulumatua sa dau buli me tui ni vanua, se vanua matanitu. Sa dau cavuti talega me Sauturaga.\nIa erau sa vu na itutu oqo; Tui se Ratu, mai vua na marama sa lako mai na iTokatoka Turaga lewena, se turaga Mataniwai ka laki vakawati mai na vu tagane, sa tu ena itutu ni Ratu, se Tui. Ia na gone sa cavuti mei Kaso Vesi.\nIa, nonai tutu na marama, sa dau cavuti me Vunikawa se na ikawakawa se turaga Mataniwai, se mai tinani vale se Vonowai ka vaka.\nIa ka ra sa dau cavuti me Komai lomani koro, se turaga loma ni koro, na luvedrau na marama vu ni kawa, kei na kawa Ratu se Tui sa watina, ia, na luvedrau ulumatua, sa dau cavuti ena so na vanua, me vakavanua, sei taukei ni vanua.\nIa na ibalebale ni yaca oqo, sa bale vua na marama sai taukei ni qele, ni a tiko taumada na vu yalewa ena vanua sa nona, ka qai muri mai na vu tagane me watina.\nIa na luvedrau, sa qai cavuti me Vakavanua, ia na luvei Vakavanua, sa qai cavuti me Sau ni sa buli.\nIa na luvei koya na Sau sa qai buli me Tui ni vanua, se Ratu ni vanua, koya era liu tiko nikua. O koya sa gone mai vua sa cavuti me Vunivalu; ka sa vakaoqo na itubutubu ni kawa turaga e Viti: Sa turaga lewena se loma ni koro na luvedrau na vu, ka itaukei ni vanua: ka buli me Sau na luvei Vakavanua, ka buli me Tui se Ratu na luvei Koya Nasau.\nE dua tale na itutu vakavanua ena matanitu o Rewa, yacana na ikasovesi, e sega ni ikaso ni tokatoka turaga, e ikaso ga ni vanua se matanitu o Rewa. Na itutu oqo era tiko ena vanua o Dreketi, ena koro o Nabuli kei Vunisinu.\nNa Rokotuni mai Burebasaga, era colasau ka cudruvaka na vanua ena matanitu o Rewa, era icavu ni vanua, ni a tiko kina eliu o Rokoratu.\nSa dua tale na itutu vakavanua ena matanitu o Rewa, na Lawadoko na yacana. Sa yacabuli ni kenai liuliu na Tunidau. Ai tutu oqo sa ra tiko mai Vutia, se Vutiakoto, ka so tale na itutu era sa cavuti ga me Komai, ka Tui eso, ka Daunisoko na Vusanamu; ia na Daulevu sai liuliu ni matai era tiko mai Dorokavu, era kawa i Rokola, o koya na qase sa matai ni ta waqa.\nIa o ira era tiko mai Nasigatoka, ka so era tiko mai Toga i Naqavoka, era lako mai Toga Levu, ka so i Natogadravu.\nNa kai Nukunitabua ga kei na Durucoko e segai. Ia sai cavu ni Tui o Dreketi, kai cavu ni vanua o Burebasaga, kai cavu ni matanitu o Rewa.\nO Noco na matanitu ivakaukaua ni matanitu o Rewa. Na kena Tui e tiko mai Nabudrau, tiko mai Nakuriwai na kena Vunivalu, ia erau veitacini ga na vu ni tutu oqo.\nE ulumatua na Tui, gone na Vunivalu. Ke sa kawaboko na kawa ni Tui, sa na rawa me kau e dua na kawa Vunivalu me buli me Tui.\nNa vanua qo e dau cavuti talega na turaga buli me tui me Vunisalevu.\nO Rokosau ga a lako mai Verata, sa buli nona kawa me Tui, a ulumatua o koya e tiko mai Nabuli.\nO Noco e tiko na kena Gonedau, na kena Tuni kei na Komai eso, era iliuliu ena veikoro vakaNoco, mera vakaukauataka nodra matanitu.\nO ira na vanua matanitu e so era dau cavuti me vanua vakaRewa. O Kadavu, Beqa, Serua, Vatukarasa, Korolevu, Namataku, Nadroga, Vatulele, Yatu Malolo. Era dui vaka Tui, vaka Takala, Tuni, Matanivanua, Komai, Sau, mera vakaukauwataka na matanitu o Rewa.\nMe vaka sa wasei ena wase itutu ni tamata kei na vanua, kei na vanua matanitu, a caka mai Drevekai; era wasei kina na itutu ni vanua o Verata, kei na vanua o Bau.\nIa na vanua o Rewa kei na Bukebuke (Namosi) era wasei mai na buca o Nabukebuke. O ira na kawa i Degei II ra wase itutu ni tamata kei na vanua mai Navitilevu (Ra).\nEra vakaTui ga ka Sau, ka Komai, se Kai, ka ra sega ni bau vakaVunivalu, e vakaVunivalu ga na matanitu o Verata, Bau, kei Rewa.\n(3) O Bau: O Bau na ikatolu ni wasewase ni vanua matanitu e Viti eliu. O ira na lewena era kawa tagane vei Kubunavanua kei Tuiwai kei koya na Sau, ra kawa yalewa vei Lutunasobasoba, ia o Bau kei na kena veivanua matanitu kei na kena iSasavu kece era voliti koya, era cavuti vata ga me kai Bau, nira matanitu vata.\nNa yacabuli e liu ena itutu vakavanua ena matanitu o Bau, na Rokotui Bau. Na Rokotui Bau, a digitaki kina e dua na turaga mai na Cokadi.\nNi se bera nira bulia na dauveibuli, era kauti koya mada ina itikotiko i Ratumaibulu, me vakatovolei kina, era kotora e dua na vatu ena dua na vunilolo sa nodra bure tiko na kadi, ena qai kau na turaga sa digitaki me lai dabe kina.\nKoya e yaca ni tokatoka liu kina mai na mataqali Rokotui Bau na Cokadi, “A icoco ni nona idabedabe na kadi.”\nSa tovolei kina na nona sega ni yavalati rawa ena lewa na vanua matanitu kei na kena veivukiyaki na lewa; me sa bika matua na lewa ni vanua me tudei, me tawamudu.\nKe sa vosota rawa na mosi ni nodra katilaki koya na kadi, me sega ni bau yavala na yagona, sa qai vakabau me buli me Rokotui Bau.\nA dau buli eliu ena itutu oqo na Rokotui Bau Vuaniivi, ia nira vakatalai tani ena nodra dau vakasaurara, era sa qai dau buli ga na kena vo era tiko e Bau, me yacadra na Keteramasi, se Malo, se Malosivo me vaka na vanua eso.\nA yacadra levu eliu na Sauturaga, se Vusaratu, ia e digitaki mai na itutu oqo na imatai ni Rokotui Bau, o Rt Seru Mataidrau na Vuaniivi, kei Rokoratu na “Cokadi,” na Vusaratu.\nO ira na kena kawa ni gone mai na itutu Vusaratu oqo, era cavuti me Sauturaga, se ikasovesi ni vanua, era tu ena itutu Bati, se Liganiwau. O ira na kawa ni ulumatua era Turaga, se Liga ni Magiti; o koya na itutu sa digitaki tiko mai kina e muri na Rokotui Bau.\nEna gauna era biuta Nakauvadra kina na nodra qase, se yacadra tikoga mai na kawa oqo na Vuaniivi, se kai Naivi, se Vusaratu.\nE muri nira sa mai tiko ena wase itutu kei na wase tamata mai Drevekai mera dui muria na tamata na turaga sa lesi me iliuliu ni nodra dui vanua, sa yacadra levu tikoga na Vuaniivi se Sauturaga, se Vusaratu, “Na turaga lewena.”\nNi sa oti na wase tamata, sa yaco na gauna ni veibuli, era sa qai dui bulia na dauveibuli na turaga era digia me iliuliu ni vanua.\nEra sa digia ga mai na kawa oqo o koya era bulia me nodra Tui, se nodra Vunivalu ena noda matanitu oqo o Bau.\nNa veivanua era volita na matanitu o Bau, era sa cavuti ga me dui vanua matanitu vakaBau, se iSavusavu ni matanitu o Bau.\nO ira kece na kawa turaga ni vanua oqo, era kawa ni Yavusa Ratu kei Kubunavanua me vaka au sa tukuna toka e cake.\nEra tui ni wau, se Vunivalu ni wau, kei na Durucoko, era kawa ni Sau eso kawa i Tuiwai eso.\nO ira na Tui ni magiti, se Vunivalu ni magiti ni wau, era kawa i Kubunavanua kei Lutunasobasoba.\nEna qai tomani tale yani.\nHarold to start affecting Fiji by tomorrow