iKuri ni iVakamacala | Tiko ga ena Loloma ni Kalou\nNa lawa ni Kalou e yavutaki ena nona ivakavuvuli. Oya na yavu ni ka dina e kune ena iVolatabu. E vukei keda na ivakavuvuli meda kila na rai ni Kalou, meda vakatulewa vinaka da qai cakava na ka dodonu. Era yaga vakalevu ena ituvaki e sega ni vakamatatataki tu ena lawa ni Kalou.\n▸ Wase 1, parakaravu e 8\nNa ibalebale ni noda talairawarawa vei Jiova oya noda yalorawarawa meda cakava na ka e tukuna. E vinakata o Jiova me yavutaki ena noda lomani koya na noda talairawarawa. (1 Joni 5:3) Ke da lomana na Kalou da qai nuitaki koya, eda na talairawarawa vua e veigauna, ena gauna dredre mada ga. E vinaka meda talairawarawa vei Jiova ni vakavulica na sala me vinaka kina noda bula ena gauna qo, e yalataka tale ga nida na marautaka e levu na ka ni veivakalougatataki ena gauna se bera mai.—Aisea 48:17.\n▸ Wase 1, parakaravu e 10\n3 GALALA NI VAKATULEWA\nE solia o Jiova na galala ni vakatulewa, se na noda rawa ni digidigi. E sega ni buli keda meda vaka na misini. (Vakarua 30:19; Josua 24:15) Eda rawa ni vakayagataka na noda galala ni vakatulewa meda digidigi vinaka kina. Ia ke da sega ni qaqarauni, eda na sega ni vakatulewa vakayalomatua. Na noda galala ni vakatulewa oya na noda digia meda yalodina vei Jiova se sega, meda vakaraitaka tale ga nida lomani koya dina.\n▸ Wase 1, parakaravu e 12\n4 IVAKATAGEDEGEDE SAVASAVA\nE vakarautaka o Jiova nona ivakatagedegede savasava, se na idusidusi me baleta na itovo kei na ka meda cakava. Eda rawa ni vulica na ivakatagedegede qori ena iVolatabu kei na sala meda muria kina. (Vosa Vakaibalebale 6:16-19; 1 Korinica 6:9-11) Na idusidusi qori e vukei keda meda kila na rai ni Kalou me baleta na ka e dodonu kei na ka e cala. E vukei keda meda dau loloma, na sala meda vakatulewa vinaka kina, kei na noda caka vinaka vei ira eso tale. Sa torosobu tiko ga na ivakatagedegede ni vuravura, e sega ga ni veisau na ivakatagedegede i Jiova. (Vakarua 32:4-6; Malakai 3:6) Eda na taqomaki kina vakayago, ena taqomaki tale ga na ivakarau ni lomada.\n▸ Wase 1, parakaravu e 17\nNa noda lewaeloma oya na noda kila mai vu ni lomada na ka e dodonu kei na ka e cala. E solia vei keda kece o Jiova na lewaeloma. (Roma 2:14, 15) Me cakacaka vinaka noda lewaeloma, meda vakavulica me salavata kei na nona ivakatagedegede savasava. Eda na qai rawa ni vukei keda noda lewaeloma meda vakatulewa ena sala e vakamarautaka na Kalou. (1 Pita 3:16) Na noda lewaeloma e rawa ni tukuna ke da sa vakarau cakava e dua na ka cala, se rawa ni vakararawataki keda ke da cakava e dua na ka ca. Ke vakaleqai noda lewaeloma, e rawa ni vukei keda o Jiova me vinaka tale. Ni vinaka noda lewaeloma ena vakacegu na vakasama, eda na sega tale ga ni beci keda.\n▸ Wase 2, parakaravu e 3\n6 REREVAKA NA KALOU\nNa ibalebale ni rerevaka na Kalou oya noda lomani koya qai dokai koya vakalevu, eda na sega ni cakava e dua na ka me vakacudrui koya. Ena yaga qori meda caka vinaka da qai sega ni caka ca. (Same 111:10) Ena uqeti keda meda vakarorogo matua ina ka kece e tukuna o Jiova. Ena vukei keda meda dina ina noda yalayala vua nida dokai koya vakalevu. Ena yaga tale ga na noda rerevaka na Kalou ena ivakarau ni noda vakasama, noda veimaliwai, kei na noda digidigi ena veisiga.\n▸ Wase 2, parakaravu e 9\nNa veivutuni oya nona rarawataka vakalevu e dua na cala e cakava. O ira na lomana na Kalou era na veivutuni nira kila ni ka era cakava e sega ni salavata na ivakatagedegede ni Kalou. Ke da caka cala, meda cikevi Jiova me vosoti keda ena yavu ni isoro ni veivoli i Jisu. (Maciu 26:28; 1 Joni 2:1, 2) Ke da veivutuni dina da qai sega tale ni caka ca, eda rawa ni nuidei ni na vosoti keda o Jiova. E sega ni vinakati me ora tale tiko na lomada ena noda cala makawa. (Same 103:10-14; 1 Joni 1:9; 3:19-22) Meda saga vagumatua meda vuli mai na noda cala, me savasava noda rai, me salavata tale ga na ivakatagedegede i Jiova na noda bula.\n▸ Wase 2, parakaravu e 18\n8 NA VEIVAKASIVOI\nKe dua e cala bibi, e sega ni veivutuni qai sega ni vinakata me muria na ivakatagedegede i Jiova, sa na sega tale ni okati me lewe ni ivavakoso. E bibi me vakasivoi. Ni dua e vakasivoi, eda na sega tale ni veimaliwai kei koya, eda na sega tale ga ni vosa vua. (1 Korinica 5:11; 2 Joni 9-11) Na ituvatuva ni veivakasivoi e taqomaka na yaca i Jiova kei na ivavakoso. (1 Korinica 5:6) Na veivakasivoi e vakavulici kina e dua me veivutuni me rawa ni lesu vei Jiova.—Luke 15:17.\n▸ Wase 3, parakaravu e 19\n9 VEIDUSIMAKI, VEITUBERI KEI NA IVAKASALA\nO Jiova e lomani keda qai vinakata me vukei keda. Oya na vuna e veidusimaki kina, veituberi qai veivakasalataki ni vakayagataka na iVolatabu kei ira na lomana na Kalou. Nida ivalavala ca, eda vinakata vakalevu na veivuke. (Jeremaia 17:9) Nida vakarorogo ena veidokai vei ira e lesia o Jiova mera veidusimaki, eda vakaraitaka nida dokai koya da qai vinakata meda talairawarawa vua.—Iperiu 13:7.\n▸ Wase 4, parakaravu e 2\n10 DOKADOKA KEI NA YALOMALUMALUMU\nNida ivalavala ca, dau rawarawa meda nanumi keda ga qai dokadoka. Ia e namaka o Jiova meda yalomalumalumu. Levu na gauna eda na vulica na yalomalumalumu nida vakatauvatani keda vei Jiova da qai kila nida ka wale. (Jope 38:1-4) E bibi tale ga ena yalomalumalumu na noda vulica meda kua ni nanumi keda vakasivia, ia meda caka vinaka da qai dau veinanumi. Na dokadoka ena vakavuna meda nanuma nida vinaka cake vei ira eso tale. O koya e yalomalumalumu ena dau dikevi koya vakavinaka qai kila na ka e vinaka kina kei na nona malumalumu. Ena sega ni cakitaka nona cala, ena kere veivosoti qai ciqoma na vakatutu kei na ivakasala. O koya e yalomalumalumu ena vakararavi vei Jiova qai muria nona veidusimaki.—1 Pita 5:5.\n▸ Wase 4, parakaravu e 4\n11 NA LEWA\nNa lewa oya na dodonu e tu vua e dua me veivakaroti qai vakatulewa. O Jiova e cecere duadua na nona lewa e lomalagi kei vuravura. Ni bulia na ka kece, e kaukaua duadua ena lomalagi kei na vuravura. E dau vakayagataka nona lewa me yaga vei ira eso tale. O Jiova e lesia eso mera veiqaravi. Me kena ivakaraitaki, o ira na itubutubu, qase ni ivavakoso, kei ira na veiliutaki, e vinakata o Jiova meda tokoni ira tale ga. (Roma 13:1-5; 1 Timoci 5:17) Ia ke veisaqasaqa na lawa ni tamata kei na lawa ni Kalou, eda na talairawarawa ga vua na Kalou, sega vua na tamata. (Cakacaka 5:29) Nida talairawarawa ena nodra lewa o ira e vakayagataka tiko o Jiova, eda vakaraitaka nida doka na nona vakatulewa.\n▸ Wase 4, parakaravu e 7\n12 QASE NI IVAVAKOSO\nO Jiova e lesi ira na qase, era tagane matua mera qarava na ivavakoso. (Vakarua 1:13; Cakacaka 20:28) Era uqeti keda na tagane qo me vinaka tiko ga noda veiwekani kei Jiova, meda sokaloutaki koya tale ga ena veiyaloni qai tuvanaki vakamatau. (1 Korinica 14:33, 40) Me lesi ira na tagane qori na yalo tabu, e tiko na ivakatagedegede vakaivolatabu mera muria. (1 Timoci 3:1-7; Taito 1:5-9; 1 Pita 5:2, 3) Eda nuitaka da qai tokona na isoqosoqo ni Kalou, eda marau gona meda tokoni ira na qase ni ivavakoso.—Same 138:6; Iperiu 13:17.\n▸ Wase 4, parakaravu e 8\nO Jiova e nuitaki ira na itubutubu mera qaravi ira na gone kei na nodra vuvale. Ia e vakamacalataki ena iVolatabu ni ulunivuvale o tagane vakawati. Ke sega o tama, sa na ulunivuvale o tina. E nona itavi na ulunivuvale me vakarautaka na kakana, isulu kei na vale. E bibi me liutaka na nodratou sokaloutaki Jiova. Me kena ivakaraitaki, ena raica me ratou soqoni wasoma, gole ena cakacaka vakaitalatala ratou qai vulica vata na iVolatabu. Ena vakatulewa ena vuvale o ulunivuvale. Ena dau tovolea me vakatotomuria nona yalovinaka kei na nona yalorawarawa o Jisu, ena sega ni yaloca se voravora. Nona cakava qori ena uqeta na veilomani, ra vakila kina na lewenivuvale nira taqomaki ra qai volekati Jiova tiko ga.\n▸ Wase 4, parakaravu e 12\n14 ILAWALAWA DAUVAKATULEWA\nNa iLawalawa Dauvakatulewa e lewena e dua na ilawalawa tagane eratou nuitaka na bula e lomalagi, e vakayagataki ratou na Kalou me ratou veidusimaki vei ira na nona tamata. O Jiova e vakayagataka na ilawalawa dauvakatulewa ena imatai ni senitiuri me dusimaka na ivavakoso vaKarisito taumada ena nodra sokalou kei na cakacaka vakavunau. (Cakacaka 15:2) Nikua e dusimaka qai taqomaki ira na tamata ni Kalou na iLawalawa Dauvakatulewa. Ni ratou vakatulewa, eratou nuitaka na veidusimaki ni Vosa ni Kalou kei na yalo tabu. E vakatokai ratou na ilawalawa tagane lumuti qo o Jisu me “dauveiqaravi yalodina e vuku.”—Maciu 24:45-47.\n▸ Wase 4, parakaravu e 15\n15 UBI NI ULU\nEso na gauna ena kerei e dua na tacida yalewa ena ivavakoso me qarava na itavi e dau lesi ga vei ira na tacida tagane. Ke yaco qori, ena vakaraitaka nona doka na ituvatuva i Jiova ni ubia na uluna. Ia e yaga qo ena so ga na ituvaki. Me kena ivakaraitaki, ena ubia na uluna na tacida yalewa ke caka vuli iVolatabu ni tiko o watina se dua na tacida tagane papitaiso.—1 Korinica 11:11-15.\n▸ Wase 4, parakaravu e 17\nNida tawaveitovaki eda na sega ni to ena dua na yasana ena veika vakapolitiki. (Joni 17:16) O ira na tamata i Jiova era tokona na nona Matanitu. Eda tawaveitovaki ena veika vakavuravura me vakataki Jisu ga.\nE vakarota o Jiova meda “talairawarawa ina matanitu kei ira na veiliutaki.” (Taito 3:1, 2; Roma 13:1-7) Ia e tukuna tale ga na lawa ni Kalou meda kua ni laba. Ena sega gona ni vakatara nona lewaeloma na lotu vaKarisito me gole ena ivalu. Ke vinakati me digia na cakacaka e yaga raraba, sega ni nona curu ena mataivalu, me cakava ga na ka e donu ina nona lewaeloma.\nEda sokaloutaki Jiova duadua ga ni Dauveibuli. Eda doka noda vanua, ia eda na sega ni vakarokoroko ina kuila se lagata na sere ni matanitu. (Aisea 43:11; Taniela 3:1-30; 1 Korinica 10:14) E noda vakatulewa yadua meda kua ni digia e dua na isoqosoqo vakapolitiki se na kena mata. Eda cakava qori nida sa digia meda to ina Matanitu ni Kalou.—Maciu 22:21; Joni 15:19; 18:36.\n▸ Wase 5, parakaravu e 2\n17 YALO NI VURAVURA\nE uqeta o vuravura na ivakarau ni rai i Setani. Qori na mataqali rai e laurai vakalevu vei ira na sega ni lomani Jiova, ira na sega ni vakatotomuri koya kei ira na lecava na nona ivakatagedegede. (1 Joni 5:19) Qori na rai kei na yalo e lai vakavotui kina na yalo ni vuravura. (Efeso 2:2) Era qarauna na tamata i Jiova mera kua ni rawai ena yalo qo. (Efeso 6:10-18) Eda taleitaka ga na sala i Jiova da qai saga vagumatua meda muria dei na nona ivalavala kei na nona ivakarau ni rai.\n▸ Wase 5, parakaravu e 7\nNa vukitani oya na kena saqati na ka dina ena iVolatabu. O ira na vukitani era saqati Jiova kei Jisu, na tui ni Matanitu ni Kalou, ra qai veivakamuai vei ira eso tale. (Roma 1:25) Era via uqeti ira na qaravi Jiova mera vakatitiqa. Era vukitani eso ena ivavakoso vaKarisito taumada, era cakava tale ga qori eso ena gauna qo. (2 Cesalonaika 2:3) O ira na yalodina vei Jiova mera kua ni veimaliwai kei ira na vukitani. Eda na sega ni via vakilakila se mera vakasaurarataki keda eso tale meda wilika se rogoca na nodra rai na vukitani. Eda yalodina vei Jiova da qai sokaloutaki koya duadua ga.\n▸ Wase 5, parakaravu e 9\n19 NA ISORO NI VEIBULUTI\nEna Lawa e soli vei Mosese, era kerei Jiova na Isireli me vosoti na nodra ivalavala ca. Era kauta ena valenisoro na isoro ni veibuluti ni covuata, waiwai, kei na manumanu. Nodra cakava qori era nanuma kina ni tu vakarau o Jiova me vosota nodra ivalavala ca vakamatanitu kei na nodra valavala ca yadua. Mai oti na isoro va qori ni sa cabora o Jisu na nona bula me vosoti kina noda ivalavala ca. E cabora “vakadua ga” o Jisu na isoro e uasivi.—Iperiu 10:1, 4, 10.\n▸ Wase 7, parakaravu e 6\n20 NODRA DOKAI NA MANUMANU\nE vakatarai ena Lawa e soli vei Mosese me laukana na manumanu. E vakaroti tale ga kina me cabori na manumanu. (Vunau ni Soro 1:5, 6) E sega ni vakatara o Jiova vei ira nona tamata mera vakalolomataki na manumanu. (Vosa Vakaibalebale 12:10) E tu sara ga ena Lawa eso na ivakaro mera taqomaki kina na manumanu. Era vakaroti na Isireli mera qarava vinaka na nodra manumanu.—Vakarua 22:6, 7.\n21 IWASEWASE LALAI NI DRA KEI NA VEIQARAVI VAKAVUNIWAI\niWasewase lalai ni dra. Na dra e va na kena iwasewase lelevu—na red cell, white cell, platelet, kei na plasma. Na va na iwasewase lelevu qori e rawa ni wasewasei tale vakalalai qai vakatokai me iwasewase lalai ni dra. *\nEna sega ni vakadonuya na lotu vaKarisito me taura na va na iwasewase lelevu ni dra. Ia vakacava ena vakadonuya na iwasewase lalai ni dra? E sega ni tukuna vakamatailalai na iVolatabu. Koya gona me vakatulewa yadua na lotu vaKarisito ni yavutaki ena nona lewaeloma e vakavulici vakaivolatabu.\nEso na lotu vaKarisito era vakatulewataka mera kua ni taura na iwasewase lalai kece ni dra. Era na rairai tukuna ni Lawa e vakarautaka na Kalou vei ira na Isireli ni dra kece e vakadavei mai na manumanu me liviraki “ena qele.”—Vakarua 12:22-24.\nEso tale e duidui nodra vakatulewa. E vakatara nodra lewaeloma mera vakayagataka eso na iwasewase lalai ni dra. De dua era na tukuna ni qori sa sega ni vakatakarakarataka na nona bula o koya e tauri mai vua na dra.\nNi o vakasamataka tiko se iwasewase ni dra cava mo taura, dikeva mada e vica na taro qo:\nVakacava e sa matata tiko vei au keu sega ni taura na iwasewase lalai kece ni dra, kena ibalebale au na sega ni taura eso na wainimate ena valuta na mate ca se rawa ni yaga ni yaco na mavoa?\nAu na vakamacalataka vakacava vei vuniwai na vuna au na taura se sega ni taura kina na iwasewase lalai ni dra?\nVeiqaravi vakavuniwai. Nida lotu vaKarisito eda na sega ni soli dra, se me maroroi tu vakadede noda dra ni bera na veisele. Ia e tu tale eso na iwalewale e rawa ni vakayagataka ga kina o koya e tauvimate na nona dra. Na lotu vaKarisito yadua me vakatulewataka se na vakayagataki vakacava na nona dra ni caka na veisele se qaravi vakavuniwai. Ena veiqaravi va qori, ena rairai vakadrodroi tani na dra vei tauvimate ena dua ga na gauna lekaleka.—Me ikuri ni ivakamacala, raica na Vale ni Vakatawa ni 15 Okotova, 2000, tabana e 30-31.\nKena ivakaraitaki, e tiko e dua na iwalewale ni veiqaravi e vakatokai na hemodilution, qo na kena vakadrodroi tani na dra mai na yago ni bera toka ga na veisele qai sosomitaki ena wainimate e dau vakalevutaka na dra, oti qai vakadrodroi lesu tale ina yago ni caka tiko se oti ga vakalailai na veisele.\nE dua tale na veiqaravi e vakatokai na cell salvage. Qo na kena kumuni qai tauvuloni na dra e drodro tani ena gauna ni veisele qai vakalesui tale ina yago ena gauna ni veisele se ni oti toka ga.\nE sega ni tautauvata na iwalewale e taurivaka na vuniwai yadua. Ni bera gona ni vakadonuya na lotu vaKarisito e dua na veisele se veiqaravi vakavuniwai, e bibi me vaqaqa vinaka na ka ena caka ena nona dra.\nNi vakatulewataka na veiqaravi vakavuniwai e vakayagataki ga kina nona dra, dikeva mada e vica na taro qo:\nKe vakadrodroi tani mai yagoqu eso na noqu dra qai tao na kena drodro me dua na gauna, vakacava au na raica tiko ga na dra qo me noqu, e sega ni vinakati kina me livi ina “qele”?—Vakarua 12:23, 24.\nVakacava ena vakaleqai noqu lewaeloma vakavulici vakaivolatabu ke vakadrodroi tani mai yagoqu eso na dra ena gauna ni veisele, waki vata kei na so na wainimate qai vakadrodroi lesu i yagoqu?\nVakacava au sa kila tiko ni gauna au na sega ni vakadonuya kina na veiqaravi vakavuniwai e vakayagataki ga kina noqu dra, au sa na sega tale ga ni vakadonuya me dikevi na noqu dra, me vakayacori vei au na hemodialysis, se vakayagataki vei au ena gauna ni veisele na misini e pamutaka na dra ina uto kei na yatevuso?\nNi bera nida vakatulewataka se iwasewase lalai ni dra me vakayagataki se veiqaravi vakavuniwai e vakayagataki ga kina na noda dra, e bibi meda masuta na veidusimaki i Jiova da qai vakekeli sara. (Jemesa 1:5, 6) Oti meda qai vakatulewa nida vakayagataka noda lewaeloma e vakavulici vakaivolatabu. Meda kua ni taroga nodra nanuma eso tale ena ka era na cakava ke ra tu ena keda ituvaki, mera kua tale ga ni vakatulewa ena vukuda.—Roma 14:12; Kalatia 6:5.\nE rawa ni vakayagataki na kad ni dra e vakalawataki na Health Care Proxy me biu kina nomu vakatulewa ni o na sega ni tauri dra se na va na iwasewase lelevu ni dra. Na kad qori e rawa ni taqomaki iko mo kua ni tauri dra. E rawa tale ga ni biu kina na nomu vakatulewa me baleta na iwasewase lalai ni dra kei na veiqaravi e vakayagataki ga kina nomu dra.\n▸ Wase 7, parakaravu e 11\n22 ITOVO SAVASAVA\nMeda savasava, e vinakati me savasava na noda itovo ena rai ni Kalou. E okati ena itovo savasava na ka eda vakasamataka, tukuna kei na ka eda cakava. O Jiova e vakaroti keda meda cata na veiyacovi dukadukali kece se vakasisila. (Vosa Vakaibalebale 1:10; 3:1) Meda vakatulewataka nida na muria na ivakatagedegede savasava i Jiova ni bera mada ga nida temaki meda caka ca. Meda masuta wasoma na veivuke ni Kalou me vakasavasavataka noda vakasama, meda vakadeitaka tale ga meda cata na veitemaki kece.—1 Korinica 6:9, 10, 18; Efeso 5:5.\n▸ Wase 8, parakaravu e 11\n23 ITOVO VAKASISILA KEI NA ITOVO DUKADUKALI\nNa itovo vakasisila e okati kina na vosa se na ka e caka e beci kina na ivakatagedegede ni Kalou qai sega ni madualaka. O koya e cakava qori e sega ni doka na lawa ni Kalou, ena laurai tale ga ena komiti ni veilewai. Na itovo dukadukali e okati kina na veimataqali cala. Ni vakatau ena bibi ni cala, eso na ituvaki e okati kina na itovo dukadukali ena gadrevi kina me dua na kena kisi ni veilewai ena ivavakoso.—Kalatia 5:19-21; Efeso 4:19; me ikuri ni ivakamacala, raica na “Taro na Dauwiliwili” ena Vale ni Vakatawa ni 15 Julai, 2006.\n▸ Wase 9, parakaravu e 7; Wase 12, parakaravu e 10\nE inaki i Jiova me baleta na veiyacovi me rau vakaraitaka kina na veiwatini na nodrau veidomoni ena sala savasava. Ke dua gona e vakatavevele, se vakayagataka cala na yagona tabu me vakaceguya nona gagadre ni veiyacovi, qori e vakadukadukalitaka na veiyacovi. Na itovo qori ena vakaleqa nona veiwekani kei Jiova. Ena tuburi koya na gagadre cala, ena cala tale ga nona rai me baleta na veiyacovi. (Kolosa 3:5) Ke dua e dau vakaitovotaki koya kina qai dredre me muduka, me kua ni soro. (Same 86:5; 1 Joni 3:20) Ke va qori na kemu ituvaki, masuti Jiova mai vu ni lomamu qai kerei koya me vukei iko. Mo cata na iyaloyalo vakasisila, ni qori ena kauta mai na vakanananu ca. Veitalanoa kei na dua vei rau na nomu itubutubu vaKarisito se dua na nomu itokani matua e doka na lawa i Jiova. (Vosa Vakaibalebale 1:8, 9; 1 Cesalonaika 5:14; Taito 2:3-5) O rawa ni vakadeitaka ni raica o Jiova qai kauaitaka nomu sasaga me savasava tiko ga nomu itovo.—Same 51:17; Aisea 1:18.\n▸ Wase 9, parakaravu e 9\n25 DUA E LEVU NA WATINA\nE inaki i Jiova me rau veiwatini e dua na tagane kei na dua na yalewa. E Isireli makawa a vakatara na Kalou me levu na watidra na tagane, ia qori a sega ni nona inaki taumada. Nikua e sega ni vakatara o Jiova vei ira nona tamata me levu na watidra. Me dua ga na watina yalewa na tagane vakawati, na yalewa tale ga me dua ga na watina tagane.—Maciu 19:9; 1 Timoci 3:2.\n▸ Wase 10, parakaravu e 12\n26 VEISERE KEI NA VEIBIU\nE inaki i Jiova me rau bula vata na veiwatini me yacova na mate. (Vakatekivu 2:24; Malakai 2:15, 16; Maciu 19:3-6; 1 Korinica 7:39) E vakatarai ga na veisere ni veibutakoci e dua vei rau na isa ni vakawati. Ena ituvaki va qori, e solia o Jiova na galala vua na isa e sega ni cala me veisere se kua.—Maciu 19:9.\nSo na gauna eso na lotu vaKarisito era vakatulewataka mera biuti watidra ke sega mada ga ni okati kina na itovo vakasisila. (1 Korinica 7:11) Eso na ituvaki era cavuti tarava ena rairai vakatulewataka e dua na lotu vaKarisito me veibiu kina.\nNakita me kua ni veiqaravi: E sega ni via vakarautaka na tagane vakawati na veika vakayago ena vuvale, e cakava qori me sa lai sega sara kina na ilavo kei na kakana ena vuvale.—1 Timoci 5:8.\niTovo kaukaua ena ivakatagedegede e ca sara: Ke rui voravora na ka e cakava e dua vei rau na isa ni vakawati me sa lai rivarivabitaki na nona bula o kena isa.—Kalatia 5:19-21.\nVakaleqai nona veiwekani kei Jiova: E vakadredretaka o tagane se yalewa me qaravi Jiova na kena isa.—Cakacaka 5:29.\n▸ Wase 11, parakaravu e 19\n27 VAKAVINAVINAKA KEI NA VEIVAKAYALOQAQATAKI\nEda dau vinakata kece meda vakavinavinakataki qai vakayaloqaqataki. (Vosa Vakaibalebale 12:25; 16:24) Eda rawa ni veivakayaloqaqataki qai veivakacegui nida vosa vakayalololoma qai vakayalovinaka. Na vosa va qori e rawa ni uqeti ira na tacida mera vosota ra qai qaravi Jiova tiko ga ena gauna dredre mada ga. (Vosa Vakaibalebale 12:18; Filipai 2:1-4) Ke dua e yalolailai, meda rogoci koya ena veidokai da qai saga meda kila na ivakarau ni lomana. Ena vukei keda qori meda kila na ka meda tukuna kei na sala meda vukei koya kina. (Jemesa 1:19) Saga mo kilai ira vinaka na tacimu vakayalo qai kila na ka era gadreva. Nomu cakava qori o na rawa ni vukei ira mera torovi koya na iVurevure ni veivakacegui kei na veivakayaloqaqataki, na vanua era na vakabulabulataki dina kina.—2 Korinica 1:3, 4; 1 Cesalonaika 5:11.\n▸ Wase 12, parakaravu e 16\n28 SOQO NI VAKAMAU\nNa iVolatabu e sega ni biuta e dua na lawa ni soqo ni vakamau. E duidui na ivakarau vakavanua kei na veika vakalawa. (Vakatekivu 24:67; Maciu 1:24; 25:10; Luke 14:8) Na ka bibi duadua ena vakamau na nodrau bubului na veiwatini ena mata i Jiova. Levu na veiwatini era vakatulewataka me tiko na nodra lewenivuvale kei na nodra itokani voleka ena gauna era bubului kina, na ivunau tale ga me solia e dua na qase ni ivavakoso. E vakatau vei rau na veiwatini na mataqali soqo ni marau vakacava erau na vinakata. (Luke 14:28; Joni 2:1-11) Se cava ga erau vakatulewataka, me rokovi tiko ga kina o Jiova. (Vakatekivu 2:18-24; Maciu 19:5, 6) E rawa ni vukei rau na ivakavuvuli vakaivolatabu me rau vakatulewa vinaka. (1 Joni 2:16, 17) Ke rau vakatulewataka me gunuvi na alakaolo ena gauna ni kana, me rau vakadeitaka ni na lewai vinaka na soqo. (Vosa Vakaibalebale 20:1; Efeso 5:18) Ke caka eso na ivakatagi se veivakamarautaki, me rau raica ni rokovi kina o Jiova. Me rau raica vakabibi na veiwatini lotu vaKarisito na nodrau veiwekani kei na Kalou kei na nodrau veivolekati, me rau kua ni leqataka ga na siga ni nodrau vakamau.—Vosa Vakaibalebale 18:22; me ikuri ni ivakamacala, raica na Vale ni Vakatawa ni 15 Okotova, 2006, tabana e 18-31.\n▸ Wase 13, parakaravu e 18\n29 VAKATULEWA VAKAYALOMATUA\nEda vinakata meda vakatulewa vinaka ni yavutaki ena ivakavuvuli ni Vosa ni Kalou. Me kena ivakaraitaki, de sureta na lotu vaKarisito na kena isa e sega ni iVakadinadina i Jiova me rau lai kana vata kei ira na weka ena gauna ni olodei. Ke o sotava na ituvaki qori, cava o na cakava? Ke vakatara na nomu lewaeloma mo lako, o rawa ni vakamacalataka vei kemu isa ni o na sega ni vakaitavi ke okati kina na ivakarau ni lotu butobuto. Mo nanuma tale ga ke ra na tarabe kina eso tale.—1 Korinica 8:9; 10:23, 24.\nVakacava ke solia vei iko na nomu boso na bonisi ena gauna ni olodei? O na vakasuka? Ena sega ni gadrevi sara qori. Nomu ciqoma se sega ena vakatau ena inaki e cakava kina qori. Vakacava e cakava qori me tiki ni marautaki ni olodei? Se me vakaraitaka ga na nona vakavinavinaka? Vakasamataka na tikina qo kei na so tale na ka e okati kina, qai vakatulewataka mo ciqoma na bonisi se sega.\nEna dua tale na ituvaki, ke dua e soli loloma vei iko ena gauna ni olodei qai kaya: “Au kila ni o sega ni dau vakaitavi ena olodei, au vinakata ga me nomu qo.” De dua e cakava qori ena nona yalovinaka. Ia vakacava e dodonu mo vakasamataka ni via vakatovolea tiko na nomu vakabauta se vinakata mo vakaitavi tale ga ena olodei? Nomu vakasamataka qori, e vakatau sara ga vei iko na nomu taura na iloloma se sega. Ena noda vakatulewa kece, eda vinakata me vinaka noda lewaeloma da qai yalodina vei Jiova.—Cakacaka 23:1.\n▸ Wase 13, parakaravu e 22\n30 BISINISI KEI NA VEIKA VAKALAWA\nLevu na gauna ni dau wali totolo na duidui e dau basika qai caka ena yalovinaka, ena sega ni lai tini sara me dua na leqa levu. (Maciu 5:23-26) Na imatai ni ikalawa me muria na lotu vaKarisito oya me vakalagilagi o Jiova qai uqeta na duavata ena ivavakoso.—Joni 13:34, 35; 1 Korinica 13:4, 5.\nKe yaco na duidui ena kedra maliwa na lotu vaKarisito ena veika vakabisinisi, mera saga mera walia, mera kua ga ni kauta ena mataveilewai. E vakamacalataka o Paula ena iMatai ni Korinica 6:1-8 na nodra lako ina mataveilewai na lotu vaKarisito. Ena rogorogo ca na yaca i Jiova kei na ivavakoso nida kauta na tacida ena mataveilewai. Ena Maciu 18:15-17, e tolu na ikalawa me muria na lotu vaKarisito me wali kina na leqa me vaka na vakaucaca se na veidabui: (1) Me rau saga mada e liu me rau walia ga vakataki rau. (2) Ke sega, erau rawa ni kerea na nona veivuke e dua se rua na tacida matua ena ivavakoso. (3) Ke vinakati e rawa ni rau vakaraitaka ina ilawalawa qase. Ke yaco qori, era na vakayagataka na qase na ivakavuvuli vakaivolatabu me vukei ira kece na okati kina mera veiyaloni tale. Ke so e sega ni via muria na ivakatagedegede vakaivolatabu, de vinakati vei ratou na qase ni ivavakoso me dua na kena kisi ni veilewai.\nEso na ituvaki ena vinakati me kau ena mataveilewai me vakalawataki me vaka na veisere, na dodonu ni nodra susugi na gone, sausaumi me caka me baleti ira na gone, saumi ni ilavo ina kabani ni inisua, na beqaravu, se na wili. Ke dua na lotu vaKarisito e vakayagataka na veika vakalawa me wali kina na leqa qai caka ena yalovinaka, ena sega ni beca na ivakasala i Paula.\nKe dua na cala bibi me vaka na kucu, nodra vakalolomataki na gone, veibuturaki, butako, se laba, e sega ni cala ke muria na lotu vaKarisito na ivakasala i Paula me vakaraitaka na basulawa va qo vei ira na vakailesilesi ni matanitu.\n▸ Wase 14, parakaravu e 14\n31 NA ILAWAKI I SETANI\nTekivu sara mai na were o Iteni na nona saga tiko o Setani me lawakitaki keda na kawatamata. (Vakatekivu 3:1-6; Vakatakila 12:9) E kila o koya ke vakasesea na noda vakasama, ena rawa ni vakamuai keda meda caka ca. (2 Korinica 4:4; Jemesa 1:14, 15) E vakayagataka o Setani na veika vakapolitiki, lotu, bisinisi, ka ni veivakamarautaki, vuli, kei na levu tale me uqeta na nona ivakarau ni rai, me vaka sara ga e sega ni dua na kena leqa.—Joni 14:30; 1 Joni 5:19.\nE kila o Setani ni sa lekaleka sara na gauna me vakacalai ira kina na kawatamata. E soli sele tu gona me vakacala na levu ga ni tamata e rawa. Vakabibi o ira na qaravi Jiova. (Vakatakila 12:12) Ke da sega ni qarauna, e rawa ni vakamua vakamalua na Tevoro na noda vakasama. (1 Korinica 10:12) Me kena ivakaraitaki, e vinakata o Jiova me dei na vakawati. (Maciu 19:5, 6, 9) Ia e levu nikua era raica na vakawati me dua ga na isema e rawarawa na kena tagutuvi. Era uqeta tale ga na rai qori na iyaloyalo kei na porokaramu ena tivi. Meda vakadeitaka me kua ni takavi keda na rai ni vuravura me baleta na vakawati.\nDua tale na sala e saga o Setani me vakacalai keda oya na yalo ni via lewai keda ga. (2 Timoci 3:4) Ke da sega ni qarauna, eda na sega ni dokai ira e lesia o Jiova mera veiliutaki. Me kena ivakaraitaki, de na cata e dua na tacida tagane na nodra veidusimaki na qase ni ivavakoso. (Iperiu 12:5) Se dua na tacida yalewa e rairai lomatarotarotaka na ituvatuva i Jiova me baleta na veiliutaki ena vuvale.—1 Korinica 11:3.\nMeda vakadeitaka mada ga meda kua ni vakalaiva na Tevoro me vakamua na noda rai. Eda vinakata ga meda vakatotomuria na rai i Jiova da qai “vakasamataka tiko ga na veika mai cake.”—Kolosa 3:2; 2 Korinica 2:11.\n▸ Wase 16, parakaravu e 9\n32 VEIQARAVI VAKAVUNIWAI\nEda vinakata kece meda bulabula da qai qaravi vinaka nida tauvimate. (Aisea 38:21; Marika 5:25, 26; Luke 10:34) Nikua sa tu e levu na iwalewale ni veiqaravi vakavuniwai kei na so tale. Nida vakatulewataka na veiqaravi me caka, e bibi meda muria na ivakavuvuli vakaivolatabu. Meda nanuma tiko ni Matanitu ni Kalou duadua ga ena rawa ni vakaotia vakadua na tauvimate. Eda sega ni vinakata meda vakabibitaka na noda bulabula vinaka da qai vakawalena na noda qaravi Jiova.—Aisea 33:24; 1 Timoci 4:16.\nMeda qarauna sara na veiqaravi e okati kina na veika vakatimoni. (Vakarua 18:10-12; Aisea 1:13) Ni bera gona nida vakadonuya na veiqaravi se wainimate meda vakayagataka, meda vaqaqa vinaka na ka kece e vauca kei na rai cava e uqeta. (Vosa Vakaibalebale 14:15) Meda nanuma tiko ni o Setani e via lawakitaki keda meda goleva na ka vakatevoro. Ke da siqema ni sema ina vakatevoro e dua na veiqaravi, e vinaka meda kua ni vakadonuya.—1 Pita 5:8.\n▸ Wase 16, parakaravu e 18\n^ para. 98 Eso na vuniwai era na rairai raica na va na iwasewase lelevu ni dra me iwasewase lalai. Ena rairai bibi gona mo vakamacalataka nomu vakatulewa ni o na sega ni taura na iwasewase lelevu ni dra, qo na red cells, white cells, platelets, kei na plasma.


Vakatotomuria na Yaloqaqa kei na Yalomatua i Jisu | Vulici\nNa Vale ni Vakatawa (iTabataba e Vulici) | Feperueri 2015\nWILIKA ENA VOSA Acholi Albanian American Sign Language Amharic Arabic Argentinean Sign Language Armenian Aymara Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Bengali Bicol Bislama Brazilian Sign Language Bulgarian Catalan Cebuano Chichewa Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Chitonga (Malawi) Chitumbuka Chiyao Chokwe Chuvash Cibemba Cinyanja Colombian Sign Language Croatian Czech Danish Drehu Dutch Efik English Estonian Finnish French Georgian German Greek Guarani Gujarati Gun Haitian Creole Hausa Hebrew Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hungarian Icelandic Igbo Iloko Indonesian Isoko Italian Italian Sign Language Japanese Japanese Sign Language Kannada Kazakh Kikamba Kikaonde Kikuyu Kiluba Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Kisonge Kongo Korean Krio Latvian Lithuanian Luganda Lunda Luo Luvale Macedonian Malagasy Malay Malayalam Mambwe-Lungu Marathi Mauritian Creole Maya Mexican Sign Language Mixe (North Central) Mizo Mongolian Moore Ndebele (Zimbabwe) Nepali Norwegian Oromo Ossetian Otetela Pangasinan Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Persian Polish Portuguese (Brazil) Punjabi Quechua (Bolivia) Quechua (Cuzco) Romanian Runyankore Russian Russian Sign Language Samoan Sango Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Seychelles Creole Shona Sidama Silozi Sinhala Slovak Slovenian Spanish Sranantongo Swahili Swahili (Congo) Swedish Tagalog Tajiki Tamil Tatar Telugu Tetun Dili Thai Tigrinya Tiv Tok Pisin Tshiluba Turkish Turkmen Turkmen (Cyrillic) Tuvaluan Tzotzil Ukrainian Urdu Uzbek Vietnamese Wallisian Waray-Waray Wayuunaiki Wolaita Yoruba Zande Zapotec (Isthmus) vakaViti\nVakatotomuria na Yaloqaqa kei na Yalomatua i Jisu\n“E dina ni oni sega ni raici koya, ia oni lomani koya. Oni sega ni raici koya tiko ena gauna qo, ia oni vakabauti koya.”—1 PITA 1:8.\nNa cava ena vukei iko mo dei tiko ena sala ni bula?\nO na vakatotomuri Jisu vakacava ni o yaloqaqa?\nO na vakatotomuri Jisu vakacava ni o yalomatua?\n1, 2. (a) Ena rawa vakacava nida vakabulai? (b) Eda na dei vakacava ena noda ilakolako meda vakabulai?\nNIDA papitaiso meda tisaipeli i Karisito, eda tekivu lako ena dua na ilakolako. Na ilakolako qori eda rawa ni rawata kina na bula, e lomalagi se vuravura. E kaya o Jisu: “O koya e vosota me yacova na icavacava [ni cava nona bula se ni cava na ituvaki ca ni vuravura qo] ena vakabulai.” (Maciu 24:13) Io, ke da yalodina tiko ga, eda na vakabulai. Meda qarauna na noda toso tiko me kua ni dua na ka e vakacalai keda se vakavuna meda yali. (1 Joni 2:15-17) Eda na dei tiko ga vakacava ena noda ilakolako?\n2 A kotora o Jisu na ivakaraitaki meda muria. E volaitukutukutaki tu ena iVolatabu na nona ivakaraitaki. Eda na kilai Jisu vinaka nida vulica na iVolatabu. E rawa nida lomani koya da qai vakabauti koya. (Wilika 1 Pita 1:8, 9.) Nanuma ni a tukuna na yapositolo o Pita ni laiva e dua na ivakarau o Jisu meda muria na weniyavana. (1 Pita 2:21) Ke da muria vinaka na weniyavana, eda na rawata na “isau” ni noda vakabauta, oya meda vakabulai. * Eda veivosakitaka ena ulutaga sa oti na sala meda yalomalumalumu da qai yalololoma me vakataki Jisu. Meda raica mada qo na sala meda muria kina na weniyavana nida yaloqaqa da qai yalomatua.\nYALOQAQA O JISU\n3. Na cava na yaloqaqa? Eda na rawata vakacava?\n3 Na yaloqaqa e dua na mataqali nuidei e rawa ni vakaukauataki keda qai vakabulai keda. E tukuni ni yaloqaqa oya na noda “vosota na ituvaki dredre,” noda “tutaka na ka dodonu,” kei na noda “vosota na rarawa ena yalodina se vakabauta.” Na yaloqaqa e lakolakovata ga kei na rere, vakanuinui kei na loloma. Ena sala cava? Na rere vakalou e vakayaloqaqataki keda meda kua ni rerevaka na tamata. (1 Sam. 11:7; Vkai. 29:25) Na inuinui dina e vukei keda meda kua ni raica na rarawa, da qai nuidei me baleta na veigauna se bera mai. (Same 27:14) Na loloma ena uqeti keda meda yaloqaqa ke mani vakaleqai sara mada ga kina na noda bula. (Joni 15:13) Eda yaloqaqa nida nuitaka na Kalou da qai muria tiko ga na weniyava i Luvena.—Same 28:7.\n4. E yaloqaqa vakacava o Jisu ena “kedra maliwa na ivakavuvuli” ena valenisoro? (Raica na imatai ni iyaloyalo.)\n4 E yaloqaqa o Jisu me tutaka na ka e dodonu ena gauna se yabaki 12 kina. Dikeva mada na ka e yaco ni se gone o Jisu ni ‘dabe tiko ena valenisoro ena kedra maliwa na ivakavuvuli.’ (Wilika Luke 2:41-47.) O ira na ivakavuvuli qori era kila vinaka na Lawa e soli vei Mosese, kei na ivakavuvuli vakatamata e veisaqasaqa kei na Lawa qori. Ia e sega ni rere o Jisu me galu tu ga, e “vakatarogi ira.” Macala ni sega ni taro me vaka na nodra ivakarau ni taro na gone era via kila na ka. Eda rawa ni raitayaloyalotaki Jisu ni taroga na taro vakavure vakasama e vakavuna mera vakarorogo kina o ira na ivakavuvuli qori. Ke ra via lawakitaki Jisu ena so na taro dredre, e dreve na nodra sasaga. O ira kece na vakarorogo, okati kina o ira na ivakavuvuli, era ‘druka ena levu ni ka e kila kei na nona sauma na nodra vakatataro.’ Macala ni nona isaunitaro e tokona na ka dina ena Vosa ni Kalou!\n5. Na sala cava e yaloqaqa kina o Jisu ena nona cakacaka vakaitalatala?\n5 E vica na sala e yaloqaqa kina o Jisu ena nona cakacaka vakaitalatala. E doudou ni tukuna vei ira na iliuliu ni lotu nira vakacalai ira tiko na lewenivanua ena ivakavuvuli lasu. (Maciu 23:13-36) A tudei ena veivakamuai cala ni vuravura. (Joni 16:33) A vunau tiko ga nira vorati koya na dauveitusaqati. (Joni 5:15-18; 7:14) E doudou ena rua na gauna me vakasavasavataka na valenisoro, e vakasavi ira na vakadukadukalitaka na sokalou e kea.—Maciu 21:12, 13; Joni 2:14-17.\n6. E yaloqaqa vakacava o Jisu ena iotioti ni siga ni nona bula vakatamata?\n6 E vakadeitaka na noda vakabauta nida wilika na nona yaloqaqa o Jisu ena ituvaki rarawataki. Dikeva mada na nona yaloqaqa ena iotioti ni siga ni nona bula vakatamata. E kila na veitaravi ni ka ena yaco ni sa na soli yani. Ia ena kanavata ni Lakosivia, e tukuna o Jisu vei Jutasa: “Vakatotolotaka na ka o cakava.” (Joni 13:21-27) Ena were o Kecisemani, e doudou o Jisu me vakatakilai koya vei ira na sotia era gole yani mera vesuki koya. E leqataki na nona bula, ia e vosa me taqomaki ratou na nona tisaipeli. (Joni 18:1-8) Ni tarogi ena mata ni Sanadrini, e doudou me tukuna ni o koya na Karisito, e Luve tale ga ni Kalou. E kila ni vaqara ulubale na bete levu me vakamatei koya. (Mari. 14:60-65) A yalodina tiko ga o Jisu me yacova nona mate ena kaunirarawa. Ena iotioti ni nona icegu, e tukuna: “Sa oti!”—Joni 19:28-30.\nVAKATOTOMURIA NONA YALOQAQA O JISU\n7. Kemuni na itabagone, na cava nomuni rai ni oni vakatokayacataki vei Jiova? Oni na yaloqaqa vakacava?\n7 Eda vakatotomuri Jisu vakacava meda yaloqaqa? E koronivuli. Kemuni na itabagone, oni yaloqaqa ni oni vakaraitaka vakamatata ni oni dua na iVakadinadina i Jiova, ke ra mani vakalialiai kemuni mada ga o ira na nomu lewenikalasi se so tale. Oni vakaraitaka kina ni oni sakitaka moni vakatokayacataki vei Jiova. (Wilika Same 86:12.) Oni na vakaukauataki beka moni vakabauta ni dina na bula vakaidewadewa. Ia oni nuidei ena nomuni vakabauta me baleta na ibulibuli e yavutaki vakaivolatabu. Oni rawa ni vakayagataka na brochure me baleta na itekitekivu ni bula (The Origin of Life—Five Questions Worth Asking) moni sauma vakavinaka kina na nodra taro o ira era via kila na “nomuni inuinui.” (1 Pita 3:15) Oni na lomavakacegu kina ni oni kila ni oni sa tutaka tiko na ka dina ena Vosa ni Kalou.\n8. Na cava eda vunau kina ena doudou?\n8 Ena vunau. Nida lotu vaKarisito e bibi meda ‘dau vakamacala ena doudou nida kila ni tokoni keda o Jiova.’ (Caka. 14:3) Na cava meda vunau kina ena doudou, se meda yaloqaqa? Eda kila ni ka dina na ka eda vunautaka ni yavutaki ena iVolatabu. (Joni 17:17) Eda kila nida dau ‘cakacakavata kei na Kalou’ qai tokoni keda na yalo tabu. (1 Kor. 3:9; Caka. 4:31) Eda vakaraitaka nida yalodina vei Jiova da qai lomani ira na kainoda nida gumatua ena vunau. (Maciu 22:37-39) Eda na sega ni galu nida yaloqaqa. Kena veibasai ga nida na gu meda tukuna vakadodonu na lasu ni lotu e vakamatabokotaki ira na lewenivanua mera kua ni raica na ka dina. (2 Kor. 4:4) Eda na qacoya na kacivaka na itukutuku vinaka ke sega ni dua e kauai, se nida vakalialiai, se tusaqati.—1 Ces. 2:1, 2.\n9. Eda na yaloqaqa vakacava ena ituvaki rarawataki?\n9 Nida vakararawataki. Na noda nuitaka na Kalou e vakadeitaka na noda vakabauta qai vakayaloqaqataki keda meda vosota na rarawa. Eda na lolosi ni mate e dua na wekada lomani, ia e dei tiko ga na noda inuinui. Eda rai ga ena nuidei vua na ‘Kalou e dau veivakacegui’ me vakaukauataki keda. (2 Kor. 1:3, 4; 1 Ces. 4:13) Ke da tauvimate bibi se mavoa, eda na vakila na momosi, ia eda sega ni soro. Eda sega ni vakadonuya na veiqaravi e veisaqasaqa kei na ivakavuvuli vakaivolatabu. (Caka. 15:28, 29) Ke da yalolailai, e rawa ni “beitaki keda kina na lomada,” eda sega ga ni soro nida nuitaka na Kalou e ‘voleka vei ira sa ramusu na yalodra.’ *—1 Joni 3:19, 20; Same 34:18.\nE YALOMATUA O JISU\n10. Na cava na yalomatua? E vakacava na nona ivosavosa kei na nona ivalavala na dauveiqaravi yalomatua i Jiova?\n10 Na yalomatua oya na noda vakatulewa vinaka—na noda vakaduiduitaka na ka e donu mai na ka e cala, da qai cakava na ka dodonu. (Iper. 5:14) E kena ibalebale na “vakatulewa vakavuku ena ka e vauca na veika vakayalo.” O koya na dauveiqaravi yalomatua e vakamarautaka na Kalou ena nona vosa kei na nona ivalavala. E digia na vosa e yaga, e sega ni veivakaleqai. (Vkai. 11:12, 13) E “berabera ni cudru.” (Vkai. 14:29) E “vakadodonutaka na nonai lakolako,” e dei toka ga ena sala dodonu ena nona bula. (Vkai. 15:21) Eda na yalomatua vakacava? Meda vulica na Vosa ni Kalou da qai muria sara. (Vkai. 2:1-5, 10, 11) E yaga kina na noda vulica na ivakaraitaki i Jisu, na tamata yalomatua duadua a bau bula.\n11. E yalomatua vakacava o Jisu ena nona vosa?\n11 E yalomatua o Jisu ena ka kece e tukuna se cakava. Ni vosa. E vakatulewa vinaka ena nona vunautaka na itukutuku vinaka, e vakayagataka na ‘vosa totoka’ era kurabui kina na vakarorogo. (Luke 4:22; Maciu 7:28) E dau vakayagataka vakalevu na Vosa ni Kalou—ni wilika, lavetaka se cavuta na tikinivolatabu donu me tokona nona vosa. (Maciu 4:4, 7, 10; 12:1-5; Luke 4:16-21) E vakamacalataka tale ga o Jisu na tikinivolatabu, e cakava ena sala e uqeta kina na lomadra na vakarorogo. Ni vakaturi oti, e vosa vei rau na nona tisaipeli erau gole tiko i Emeo, e “vakamacalataka vei rau na ka me baleti koya e volai tu ena iVolatabu kece.” Erau qai kaya na tisaipeli: “E uqeta sara ga na lomadaru . . . ni sereka voli na iVolatabu.”—Luke 24:27, 32.\n12, 13. Na ivakaraitaki cava e dusia ni dau berabera ni cudru o Jisu qai veiraurau nona rai?\n12 Ena nona itovo kei na nona rai. Na yalomatua e uqeti Jisu me lewa na ivakarau ni lomana, e ‘berabera kina ni cudru.’ (Vkai. 16:32) E “yalomalumalumu.” (Maciu 11:29) E tiko na nodratou malumalumu na nona tisaipeli, ia e dau yalovosovoso o koya. (Mari. 14:34-38; Luke 22:24-27) E sega ni cudru ni vakayacori vua na veika tawadodonu.—1 Pita 2:23.\n13 Nona yalomatua o Jisu e vukei koya me veiraurau na nona rai. E sega ni kila wale ga na Lawa e soli vei Mosese, e kila tale ga na kena inaki qai yavutaka kina na nona ivalavala. Kena ivakaraitaki, dikeva mada na Marika 5:25-34. (Wilika.) E dua na marama turidrabalavu e curu ena kedra maliwa na ilala levu, e tara na isulu i Jisu, mani vakabulai. E okati o koya me tawasavasava ena Lawa, e sega gona ni dodonu me tara e dua. (Vunau 15:25-27) Ia e dikeva o Jisu ni “veika e bibi ena Lawa,” e okati kina na “loloma, kei na yalodina,” e sega gona ni cudruvi koya na marama oya ni tara na nona isulu. (Maciu 23:23) E kaya ga vakayalovinaka: “Luvequ, e sa vakabulai iko na nomu vakabauta. Lako ena vakacegu, mo bula mai na kemu mate ca.” E veivakacegui dina ni nona yalomatua o Jisu e uqeti koya me vakaraitaka na yalololoma!\n14. Na cava e digia o Jisu me cakava? E dei vakacava ena vakatulewa qori?\n14 Ena ivakarau ni nona bula. E yalomatua o Jisu ni digitaka na sala donu qai dei tiko ga kina. E gumatua ni vunautaka na itukutuku vinaka, e usutu ni nona bula. (Luke 4:43) A dei tiko ga ena ivakarau ni bula qo ni lewa vinaka na nona bula me rawa ni cakava tiko ga na cakacaka oya, me vakaotia tale ga. E vakatulewataka me bula rawarawa ga me solia kina nona igu kei na nona gauna ena cakacaka vakaitalatala. (Luke 9:58) E kila ni bibi mera vakavulici eso tale mera tomana na cakacaka ena gauna e mate kina. (Luke 10:1-12; Joni 14:12) A yalataka vei ira na nona imuri ni na tokona tiko ga na cakacaka qo me “yacova na ivakataotioti ni veika vakavuravura.”—Maciu 28:19, 20.\nVAKATOTOMURIA NA YALOMATUA I JISU\nSaga mo kila na ka era kauaitaka na vakarorogo, qai lewa vinaka na nomu vosa (Raica na parakaravu 15)\n15. Eda na yalomatua vakacava ena noda vosa?\n15 E dua tale na sala eda rawa ni vakatotomuri Jisu kina. Ena noda vosa. Nida veivosaki kei ira na mataveitacini, eda vakayagataka na vosa veivakauqeti, e sega ni veivakayalolailaitaki. (Efeso 4:29) Nida wasea na itukutuku ni Matanitu ni Kalou, me “vakamasima” na noda vosa. (Kolo. 4:6) Eda saga meda kila na ka era gadreva se kauaitaka na itaukeinivale, da qai lewa vinaka na noda vosa. Eda kila ni vosa vakayalovinaka e rawa ni uqeti ira na itaukeinivale mera vakarorogo, e rawa sara nida uqeta na lomadra. Eda saga tale ga meda vakayagataka na iVolatabu nida vakamacalataka na noda vakabauta. Eda vakaraitaka ni qori na yavu ni noda vakamacala da qai wilika ena gauna veiganiti kece. Eda kila ni kaukaua sara na itukutuku ni iVolatabu ni vakatauvatani kei na ka eda kaya.—Iper. 4:12.\n16, 17. (a) Eda na berabera vakacava ni cudru da qai yalorawarawa? (b) Eda vakaraitaka vakacava ni bibi na noda cakacaka vakaitalatala?\n16 Ena noda itovo kei na noda rai.Na yalomatua e vukei keda meda lewa vinaka na lomada, meda “berabera ni cudru.” (Jeme. 1:19) Nira vakacudrui keda eso, eda na saga meda kila na vuna era kaya se cakava kina e dua na ka. Na ivakarau ni rai qo ena vakamaravutaka na cudru, ena uqeti keda meda kua “ni cudruvaka na cala.” (Vkai. 19:11) Na yalomatua e vukei keda tale ga meda yalorawarawa. Eda sega ni namaka mera uasivi na tacida lotu vaKarisito, meda vakasamataka nira rairai sotava tiko eso na ituvaki dredre eda sega ni kila vinaka. Eda tu vakarau meda rogoca na nodra nanuma da qai muria na nodra vakatutu ke veiganiti.—Fpai. 4:5.\n17 Ena ivakarau ni noda bula. Nida imuri i Jisu eda kila ni sega tale ni dua na cakacaka e uasivia na kena kacivaki na itukutuku vinaka. Eda na vakatulewa vinaka me rawa nida tomana na noda cakacaka vakaitalatala. Eda na vakaliuca na veika vakayalo, eda na bula rawarawa tale ga me levu kina na gauna eda vakaitavi ena itavi bibi duadua ni cakacaka vakavunau ni bera na icavacava.—Maciu 6:33; 24:14.\n18. Eda na dei tiko ga vakacava ena ilakolako eda na vakabulai kina? Na cava o vakadeitaka mo cakava?\n18 Totoka dina nida veivosakitaka eso na itovo talei i Jisu. Eda na kalougata vakalevu nida vulica eso tale na nona itovo da qai saga meda vakatotomuri koya. Meda vakadeitaka mada ga nida na muria voleka na weniyavana. Nida cakava qo, eda na dei tiko ga ena noda ilakolako eda na vakabulai kina da qai toro voleka vei Jiova, o koya e vakatotomuria voleka sara o Jisu.\n^ para. 2 E volai na 1 Pita 1:8, 9 vei ira na lotu vaKarisito era nuitaka na bula i lomalagi. Na ivakavuvuli e tiko kina e baleti ira tale ga na nuitaka na bula e vuravura.\n^ para. 9 Raica na Vale ni Vakatawa, 1 Tiseba, 2000, tabana e 24-28; Awake! 22 Epereli, 2003, tabana e 18-21; kei na 22 Janueri, 1995, tabana e 11-15 me baleta na ivakaraitaki ni yaloqaqa ena ituvaki rarawataki.\niLoloma Duatani Vei Ira E Japani\nVakatotomuria na Yalomalumalumu kei na Yalololoma i Jisu\nGumatua Tiko ga ena Vunau\nVakarautaki na Veimatanitu Mera ‘Vulica na Veika me Baleti Jiova’\nTokona o Jiova Noda Cakacaka ni Veivakavulici e Vuravura Raraba\nVANUA E MAROROI KINA NA KEDA ITUKUTUKU MAKAWA “Gauna Lavotaki Dina”\nText Sala me download kina na ka e tabaki NA VALE NI VAKATAWA (ITABATABA E VULICI) Feperueri 2015\nNA VALE NI VAKATAWA (ITABATABA E VULICI) Feperueri 2015


Esera, chapter 1 of the Fijian Bible - with audio narration\nOqo ena matai ni yabaki i Sairusi na Tui Perisia, na vosa ni Kalou sa lako mai na gusu i Jeremaia, sa na vakayacori, sa vakayavalata na yaloi Sairusi na Tui - Jiova, me vakarogotaka ena nona matanitu taucoko, sa vola talega ka vaka,\n2 Sa tukuna vakaoqo o Sairusi na Tui Perisia: Sa solia vei au o Jiova na matanitu kecega e vuravura, sa vakaroti au me'u tara vua e dua na nona vale mai Jerusalemi e Jutia.\n3 O cei sa tiko oqori kei kemuni, sa tiko vata kei koya na Kalou? Me lako cake ki Jerusalemi e Juta ka tara na vale i Jiova na nodra Kalou na Isireli: (Sa Kalou o koya), ka sa tiko o koya mai Jerusalemi.\n4 O koya sa tiko ena vanua, me ra vukei koya na tamata, me ra solia vei koya na siliva, kei na koula, na ka vinaka kecega, kei na manumanu kecega ni vale kei na i solisoli ni loloma kecega me baleta na vale ni Kalou mai Jerusalemi.\n5 O ira nai liuliu ni vale nei Juta kei Penijamini kei ira na bete kei na Livai kei ira kecega sa yavalati ira na Yalo i Jiova ni lewe vuqa, era sa tucake ka lako cake me tara na vale ni Kalou mai Jerusalemi.\n6 O ira kece era sa tiko vata, era sa veivakauqeti ena ka era solia, na siliva na koula, na ka vinaka kecega, na manumanu ni vale, na ka taleitaki kecega era sa solia vaka yalovinaka.\n7 O Sairusi na Tui, sa kauta talega mai ka solia na veika talei sa taura vakaukauwa mai o Nepukanesa mai na Vale ni Soro, mai Jerusalemi;\n8 O Sairusi na Tui Perisia sa kauta kece mai, na i yaya oqo mai na ligana sa dau maroroya nai yau ni Tui, ka sa solia yani vei Sesipasa e dua na turaga ni Juta.\n9 Oqo na kena i wiliwili, tolusagavulu na tere koula dua na udolu na tere siliva ruasagavulu ka ciwa nai sele ni kuro,\n10 E tolusagavulu na kuro koula dina va na drau ka tini na kuro siliva duimataqali dua na udolu na veika taleitaki.\n11 Na koula kei na siliva taucoko e lima na udolu va na drau na kena levu. Oqo kece na veika sa tiko e liga i Sesipasa kei ira sa sereki mai Papiloni, me lesu tale ki Jerusalemi.


Nodra Vakacegui na Vakasagai | Vale ni Vakatawa Vulici\nULUTAGA NI VULI 20\n“Na Kalou e dau vakacegui keda ena ka kece, e vakacegui keda ena veika dredre kece eda sotava.”—2 KOR. 1:3, 4.\n1-2. (a) Eda kila vakacava nida vinakata meda vakacegui, eda rawa tale ga ni veivakacegui? Tukuna e dua na ivakaraitaki. (b) Na ituvaki cava era sotava eso na gone?\nEDA vinakata kece meda vakacegui, e rawa tale ga nida dau veivakacegui. Kena ivakaraitaki, ni lutu e dua na gone ni qito tiko qai drakusi na duruna, de dua ena tagi ni cici vei Ta se o Na. Erau na sega ni rawa ni cakava me mavo vakasauri na drakusi, e rawa ga ni rau vakacegui luvedrau. De dua rau na reguci koya, taroga se cava e yaco, qusia na wainimatana, tukuna eso na vosa ni veivakamenemenei, rau boroya tale ga na wainimate ena mavoa se vadretitaka. Mai oti yani nona tagi o gone, de dua ena lai qito tale. Toso na gauna sa na qai mavo na mavoa qori.\n2 Ena so na ituvaki, e ca sara na ka era sotava na gone. Eso era vaqaseni se vakasagai. E rairai caka ga vakadua vei ira, se vica vata na yabaki. E macala ni na rarawa tiko ga o gone. Eso na dau veivakasagai era kilai ra qai totogitaki. Eso tale e vaka mera sega ni lewai. Ke mani totogitaki mada ga o koya e veivakasagai, ena rawa ni vakila tiko ga o gone na revurevu ni ka e yaco ni lai uabula.\n3. Me vaka e tukuni ena 2 Korinica 1:3, 4, na cava e vinakata o Jiova? Na taro cava eda na dikeva?\n3 Ke vakasagai e dua na lotu vaKarisito ni se gone qai rarawa tiko ga ni sa uabula, ena vukei vakacava? (Wilika 2 Korinica 1:3, 4.) E vinakata o Jiova mera lomani na nona sipi, mera vakacegui tale ga. Meda dikeva gona e tolu na taro: (1) Na cava era na rairai vinakata kina o ira na vakasagai mera vakacegui? (2) O cei e rawa ni vakacegui ira? (3) Eda na veivakacegui vakacava?\nVUNA E BIBI KINA NA VEIVAKACEGUI\n4-5. (a) Na cava meda kila kina nira duidui na gone vei ira na uabula? (b) Ni vakasagai e dua na gone, ena vakaleqa vakacava nona veinuitaki?\n4 Ena rairai vinakati tiko ga mera vakacegui eso na uabula era vakasagai nira se gone, ke sa oti mada ga e vica vata na yabaki. Na vuna? Ena matata na kena isau ke da kila tiko nira duidui sara na gone vei ira na uabula. E duidui nodra rai na gone nira vakasagai ni vakatauvatani kei ira na uabula nira vakalolomataki. Dikeva mada eso na vuna e veivakaleqai kina nodra vakasagai na gone.\n5 Dodonu mera veivolekati na gone kei ira na veisusu, mera nuitaki ira tale ga. Na veiwekani qori e vakanuideitaki gone, ena nuitaki ira tale ga na lomani koya. (Same 22:9) Ka ni rarawa ni levu na gone era vakasagai sara ga ena vale era tiko kina. Levu na gauna era veivakasagai na lewenivuvale se itokani ni vuvale. Ni caka qori vua na gone, ena dredre me nuitaka eso tale me vica vata na yabaki.\n6. Na cava e veivakalolomataki kina na veivakasagai?\n6 E rawarawa sara nodra vakasagai na gone, e veivakalolomataki. Nira vakasaurarataki na gone ena ivakarau ni veiyacovi, ena vakaleqa sara ga nodra bula. Na vuna? Nira se sega ni yacova na gone na yabaki ni bula ni vakawati mera veiyacovi kina, se sega tale ga ni matua nodra vakasama kei na lomadra ena ka e vauci kina. Ni vakasagai na gone, ena rawa ni beci koya, cala nona rai me baleta na veiyacovi, ena sega tale ga ni veinuitaki.\n7. (a) Na cava ena rawarawa kina vua na dau veivakasagai me vakacala e dua na gone, e cakava vakacava qori? (b) E veivakaleqai vakacava na lasu qori?\n7 Era se sega ni yalomatua na gone mera vakatulewa vinaka se yawaka na leqa. (1 Kor. 13:11) E rawarawa gona vei ira na dau veivakasagai mera vakacalai ira na gone qai vakasagai ira. E rerevaki na lasu era tukuna vei ira na gone. Kena ivakaraitaki, era tukuna ni bale ga vei ira na nodra vakasagai, mera kua ni tukuna na ka e yaco, ke ra mani tukuna, era na sega ni rogoci se kauaitaki. Era kaya tale ga ni nodra veiyacovi na uabula kei na gone e vakaraitaka ga nodra veilomani. Ena taura toka e vica vata na yabaki mera qai kila na gone ni qori e lasu kece. Ni tubucake na gonetagane se goneyalewa lailai qori, ena rairai yalolailai, e nanuma ni sa vakaleqai nona veiwekani kei na Kalou kei na so tale, qai sega ni ganiti koya me lomani se vakacegui.\n8. Na cava eda nuidei kina ni o Jiova ena vakacegui ira na rarawa?\n8 E macala gona ni na taura toka e vica vata na yabaki na revurevu ni veivakasagai. E torosobu dina na itovo ca qo! Na takalevu ni veivakasagai e dusia ga nida sa bula tiko ena iotioti ni veisiga, e levu ena “yali vei ira na veilomani vakaveiwekani,” o ira tale ga na “daucaka ca kei ira na dauveidabui era na qai torosobu ga.” (2 Tim. 3:1-5, 13) E torosobu dina na ilawaki nei Setani, e rarawataki gona ni levu era vakamarautaka na Tevoro ena nodra itovo. Ia e kaukaua sara o Jiova vei Setani kei ira na nona ito. E sega ni vunitaki vua na ilawaki nei Setani. Eda nuidei ni kila vinaka o Jiova na levu ni noda rarawa, e rawa tale ga ni vakacegui keda. Eda marau nida qarava “na Kalou e dau vakacegui keda ena ka kece, e vakacegui keda ena veika dredre kece eda sotava, meda vakacegui ira kina era sotava na veimataqali ituvaki dredre ena vakacegu vata ga e vakacegui keda kina na Kalou.” (2 Kor. 1:3, 4) O cei e vakayagataka o Jiova mera veivakacegui?\nO CEI ME VEIVAKACEGUI?\n9. Me vaka e tukuna o Tui Tevita ena Same 27:10, na cava ena cakava o Jiova vei ira na vakawaleni ena nodra vuvale?\n9 E bibi dina mera vakacegui o ira na vakasagai ni vakawaleni ira na nodra itubutubu, se a vakasagai ira e dua era veivolekati. E kila na daunisame o Tevita ni o Jiova e ivurevure nuitaki duadua ni veivakacegui. (Wilika Same 27:10.) E nuidei tale ga ni o Jiova e Tamadra na vakalolomataki ena nodra vuvale. Ena sala cava? E vakayagataki ira nona dausokalou yalodina. O ira na tacida era qaravi Jiova era noda vuvale vakayalo. Kena ivakaraitaki, e kaya o Jisu ni o ira na muri koya mera qaravi Jiova era tacina, ganena, tinana tale ga.—Maciu 12:48-50.\n10. Na cava e tukuna na yapositolo o Paula me baleta nona itavi vaqase?\n10 Dikeva e dua na ivakaraitaki e vaka kina na vuvale na ivavakoso vaKarisito. E qase gugumatua na yapositolo o Paula, e turaga yalodina. E ivakaraitaki vinaka, e uqeti tale ga vakalou me tukuna mera vakatotomuri koya eso tale me vaka nona vakatotomuri Karisito. (1 Kor. 11:1) Dikeva mada na ka e tukuna o Paula me baleta nona itavi vaqase: “Keitou yalovinaka ena kemuni maliwa me vaka na tina se qai vakasucu vou e karona vakayalololoma na luvena.” (1 Ces. 2:7) O ira tale ga na qase nikua era na vosa vakayalovinaka nira vakayagataka na iVolatabu mera vakacegui na rarawa.\nE yaga vakalevu nodra veivakacegui na tacida yalewa matua (Raica na parakaravu 11) *\n11. Eda kila vakacava ni sega ni nodra itavi ga na qase mera veivakacegui?\n11 Vakacava mera vakacegui ira ga na vakasagai o ira na qase? Sega. E noda itavi kece meda “veivakacegui tiko ga.” (1 Ces. 4:18) Rawa nira veivakayaloqaqataki na tacida yalewa matua vei ira na yalolailai. Sa rauta me vakatauvatani koya o Jiova kei na tina e vakaceguya na luvena tagane. (Aisea 66:13) E tu ena iVolatabu na nodra ivakaraitaki na yalewa era vakacegui ira na rarawa. (Jope 42:11) Dua na ka nona marau o Jiova ni raici ira na yalewa lotu vaKarisito nikua nira vakacegui ira na tacida yalewa era rarawa voli! Ena so na ituvaki, e dua se rua na qase erau na kerea lo e dua na tacida yalewa matua me vukea na tacida yalewa e rarawa. *\nMEDA VEIVAKACEGUI VAKACAVA?\n12. Na cava eda na qarauna?\n12 Nida vukea e dua na tacida, eda na qarauna meda kua ni siova na ka e sega ni via veitalanoataka. (1 Ces. 4:11) Ia vakacava o ira mera vukei, kei ira na vinakata mera vakacegui? Meda dikeva mada e lima na sala e yavutaki vakaivolatabu meda veivakacegui kina.\n13. Me vaka e tukuni ena 1 Tui 19:5-8, na cava e cakava vei Ilaija na agilosi i Jiova? Meda vakatotomuria vakacava?\n13 Cakava eso na ka mo veivuke kina. Ni dro tiko o Ilaija me bula, e yalolailai sara ga qai vinakata me mate. E mani tala o Jiova e dua nona agilosi kaukaua me veivuke. E yaga sara ga vei Ilaija na ka e cakava na agilosi. E vakarautaka na kakana e katakata vinaka qai uqeti koya me kana. (Wilika 1 Tui 19:5-8.) Dua na ka dina eda vulica ena ivakaraitaki qo, oya ni dau yaga vakalevu na ka lalai eda cakava meda veivuke kina. De dua meda vakarautaka e dua na kakana, dua na iloloma lailai, volavola se qiri meda vakayaloqaqataka na tacida e yalolailai. Nida cakava qori, eda vakadeitaka vua noda loloma kei na kauai. Eda rawa ni cakava eso na ka lalai va qori ke dredre meda veitalanoataka na ituvaki mosimosi e sotava.\n14. Na cava eda vulica ena italanoa kei Ilaija?\n14 Mera nuidei, lomavakacegu tale ga. Dua tale na ka eda vulica ena italanoa kei Ilaija. E vakaukauataka vakacakamana na parofita qo o Jiova me taubale vakayawa sara i Ulu i Orepi. Ena rairai nuidei sara ga o Ilaija ni yaco e kea, ni a veiyalayalati kina o Jiova kei ira nona tamata ena vica na senitiuri e liu. De dua ena lomavakacegu sara ga ni sa yawaki ira na via vakamatei koya. Na cava eda vulica? Ke da via vakacegui ira na vakasagai, e bibi meda vukei ira mada mera nuidei. Kena ivakaraitaki, mera nanuma tiko na qase ni na rairai nuidei qai lomavakacegu na tacida yalewa e yalolailai ke ratou veivosaki ga e vale, sega ni Vale ni Soqoni. E dua tale na tacida ena rairai vinakata na kena veibasai.\nEda na vakabulai ira na yalolailai nida vakarorogo vinaka, masu mai vu ni lomada, me veivakacegui tale ga noda vosa (Raica na parakaravu 15-20) *\n15-16. Na cava na ibalebale ni vakarorogo vinaka?\n15 Dau vakarorogo vinaka. E matata na ivakasala vakaivolatabu qo: “Me totolo ni vakarorogo na tamata yadua, me berabera ni vosa.” (Jeme. 1:19) Vakacava o dau vakarorogo vinaka? Eda na rairai nanuma ni kena ibalebale meda galu qai raici koya e vosa tiko. Ia e levu tale na ka e vauci kina. Kena ivakaraitaki, e vakarorogo vinaka o Jiova ni talaucaka o Ilaija na nona rarawa. E kila ni rere o Ilaija, e galili, e nanuma tale ga ni tawayaga kece na nona cakacaka. E kauaitaka yadua o Jiova na ka e leqataka o Ilaija. E macala gona ni a rogoci Ilaija vinaka.—1 Tui 19:9-11, 15-18.\n16 Nida rogoci koya tiko na tacida, eda na vakaraitaka vakacava nida lomani koya, nida kauai tale ga? Vakasamataka vinaka qai tukuna eso na ka me kila kina na ivakarau ni lomamu. O rawa ni kaya: “Au rarawataka sara ga na ka e yaco! Sega ni dodonu me caka qori vua e dua na gone!” De dua mo taroga e dua se rua na taro mo vakadeitaka na ibalebale ni ka e tukuna tiko. O rawa ni taroga, “Vosota, o rawa ni vakamacalataka na ka o via tukuna tiko?” Se “Kena ibalebale o kaya tiko ni o . . . se cava o vakaibalebaletaka?” Ni o vosa vakayalovinaka, e rawa ni vakadeitaka vua ni o vakarorogo tiko, o saga tale ga mo kila na lomana.—1 Kor. 13:4, 7.\n17. Na cava meda vosovoso kina, meda “berabera [tale ga] ni vosa”?\n17 Mo “berabera ni vosa.” Kua ni vosa takoso mo veivakasalataki se mo vakadodonutaka nona rai. Mo dau vosovoso! E rarawa vakalevu o Ilaija ni talaucaka na lomana vei Jiova, e qai vakaukauataka nona vakabauta o Jiova. Oti e talaucaka tale o Ilaija na lomana ni cavuta na veika vata ga a tukuna e liu. (1 Tui 19:9, 10, 13, 14) Na cava eda vulica? Eso na gauna era na talaucaka vakavica na lomadra o ira na rarawa tu. Meda vakarorogo vinaka gona me vakataki Jiova. Eda na sega ni saga meda walia na leqa, ia mera vakila nida lomani ira, eda kauai tale ga.—1 Pita 3:8.\n18. Ena vakacegui ira vakacava na rarawa tu na noda masu?\n18 Masu vata kei koya e rarawa. Ena rairai dredre vei ira na rarawa tu mera masu. De dua era nanuma ni sega ni ganiti ira mera masu vei Jiova. Ke da via veivakacegui, eda rawa ni masu vata kei ira, meda cavuta sara ga na yacadra. Eda rawa ni tukuna vei Jiova nida lomani koya e yalolailai, era lomani koya tale ga na lewe ni ivavakoso. Eda na rairai kerei Jiova me vakaceguya nona sipi mareqeti, me lomavakacegu kina. Na masu va qori e veivakacegui dina.—Jeme. 5:16.\n19. Eda na vakarautaki keda vakacava meda veivakacegui?\n19 Me veivakacegui noda vosa, me veivakabulai tale ga. Vakasama ni bera ni o vosa. E dau mosimosi na vosa e sega ni vakasamataki vinaka. Ia e veivakabulai na vosa vakayalovinaka. (Vkai. 12:18) Mo kerea gona vei Jiova mo vosa vakayalovinaka, veiuqeti, me veivakacegui tale ga. Nanuma tiko ni kaukaua sara na vosa i Jiova e volai tu ena iVolatabu.—Iper. 4:12.\n20. Na cava era na rairai nanuma na tacida era vakasagai? Cava meda vakadeitaka vei ira?\n20 Era na rairai nanuma na tacida era vakasagai nira dukadukali, era tawayaga ra qai sega ni lomani. Qori e dua na lasu levu! Mo vakadeitaka gona vei ira ena iVolatabu nira talei sara ena mata i Jiova. (Raica na kato “ Veivakacegui na iVolatabu.”) Vakasamataka nona vakayaloqaqataki Taniela e dua na agilosi ni yalolailai tu. E vinakata sara ga o Jiova me kila o Taniela ni mareqeti vakalevu. (Tani. 10:2, 11, 19) O Jiova e mareqeti ira tale ga na tacida era rarawa tu!\nVeivakacegui na iVolatabu\nNa tikinivolatabu cava e vakacegui ira na vakasagai? E levu tu, ia e vica qo ena veivakacegui. E toka e ruku ni tikinivolatabu yadua na ivakamacala se ka era tukuna eso ena sala e yaga kina.\nEna so na gauna, ena rairai nanumi nira na sega ni totogitaki na dau veivakasagai. Ia era sega ni vunitaka e dua na ka ena mata i Jiova, e dau rogoca nodra tagi na vakasagai. Eda na lomavakacegu nida nuitaka na lewadodonu i Jiova.\n“Au sova vei Jiova na lomaqu me vaka ga e tukuni ena tikinivolatabu qo, au kerea nona veivakacegui, me vinaka tale ga noqu ivakarau ni rai kei na lomaqu. Niu masu wasoma, au lomavakacegu sara ga, e vakaceguya noqu vakasama.”—Dua na qase ni ivavakoso e vakasagai ni se yabaki ciwa.—Raica tale ga Same 56:8-13.\nE macala ena tikinivolatabu qo ni o Jiova e Tama dauloloma, e taqomaki ira tale ga nona tamata ena gauna dredre. Era vakadinata na tamata i Jiova e veiyasa i vuravura na ka e tukuni ena tikinivolatabu qo, wili kina o ira na vakasagai.\n“Au kerea nodratou veivuke na qase. Keitou veitalanoa vakavica, ratou solia nodratou gauna me keitou veitalanoa. Eratou kauaitaki au dina, ratou vakarorogo vinaka tale ga. Keitou masu vata, eratou dau masulaki au tale ga.”—Dua na tacida yalewa e vakasagai ni se yabaki ono.\n1 KORINICA 13:4, 7\nNi dua e tukuna vei iko ni a vakasagai ni se gone, mo nanuma na tikinivolatabu qo. Qarauna mo kua ni lomatarotaro se vakatitiqa ni vakamacala vei iko. Levu na dau veivakasagai era tukuna vei ira na gone ni sega ni dua ena vakabauti ira ke ra tukutuku. Era vakabauta qori eso na gone nira tubucake. Mo kauaitaka na ka e rarawataka na tacida qori qai saga mo veivakacegui.\n2 KORINICA 10:4, 5\nEra na rairai vakabauta tu na vakasagai e levu na lasu, ia na Vosa uqeti ni Kalou e rawa ni talaraka na lasu kece i Setani sa vakawakana tu.\n1 JONI 3:19, 20\nNi beitaki keda vakasivia na lomada, e bibi meda nanuma tiko ni o Jiova e “uasivia na lomada,” e “kila tale ga na ka kece.” Na nona Vosa ena vakadeitaka vei keda na ka dina qo: Eda ka talei ena mata ni Kalou.\nRaica na wase 24 ni ivola Toro Voleka Vei Jiova.\n21. Na cava ena yacovi ira na sega ni veivutuni? Cava meda saga tiko ga?\n21 Nida vakaceguya e dua, eda vakadeitaka vua ni lomani koya o Jiova. Meda kua tale ga ni guilecava ni o Jiova e Kalou lewadodonu. E sega ni vunitaki vua na ivakarau ca. E raica na ka kece, ena totogitaki ira dina na sega ni veivutunitaka nodra cala. (Tiko 14:18) Meda saga tiko ga ena noda vinaka kece meda vakaraitaka noda loloma vei ira na vakasagai. E veivakacegui tale ga meda kila ni o Jiova ena vakabulai ira kece e vakalolomataki ira o Setani kei na nona vuravura! Dua na gauna voleka qo, sa na sega tale ni nanumi na veika mosimosi qori.—Aisea 65:17.\nNa cava ena rairai vinakati kina mera vakacegui na vakasagai ni oti mada ga e vica vata na yabaki?\nO cei e rawa ni veivakacegui?\nNa cava eso na sala meda veivakacegui kina?\n^ para. 5 Era na rairai vosota e levu na ka dredre me vica vata na yabaki o ira na vaqaseni se vakasagai nira se gone. Na vuna? Eda na dikeva qori ena ulutaga qo. Eda na dikeva tale ga o cei e rawa ni vakacegui ira. Kena ilutua, eda na vulica eso na sala meda veivakacegui kina.\n^ para. 11 Ke via qara ivakasala o koya e vakasagai vei ira na kenadau se vuniwai, qori e nona vakatulewa.\n^ para. 76 IVAKAMACALA NI IYALOYALO: Dua na tacida yalewa matua e vakaceguya tiko na tacida yalewa e rarawa.\n^ para. 78 IVAKAMACALA NI IYALOYALO: Rua na qase ni ivavakoso erau sikova na tacida yalewa e rarawa. E tiko tale ga na tacida yalewa matua ni a sureti koya na tacida yalewa qori.\niMeli iMeli Nodra Vakacegui na Vakasagai


WILIKA ENA VOSA Afrikaans Albanian Arabic Armenian Azerbaijani Basque Batak (Toba) Bislama Catalan Cebuano Chichewa Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Croatian Czech Danish Dutch English Estonian Finnish French Galician Georgian German Greek Hausa Hebrew Hungarian Iloko Indonesian Isoko Italian Japanese Kinyarwanda Kirghiz Kirundi Korean Lingala Lithuanian Malay Malayalam Myanmar Norwegian Otetela Persian Polish Portuguese (Brazil) Portuguese (Portugal) Romanian Russian Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Shona Slovak Slovenian Spanish Swahili Swedish Tagalog Tahitian Tarascan Telugu Thai Turkish Ukrainian Valencian Vietnamese Xhosa Yoruba vakaViti\nEra cakava na iVakadinadina i Jiova ena Yatu Filipaini e levu na veiveisau ena valenivolavola ni tabana ena siti o Quezon. Raica ena iwasewase ni itaba qo na toso ni cakacaka, kei na nodra veitokoni na bolecakacaka mai na June 2015 ina June 2016. Oti ga e vica na vula, sa rawa ni vakayagataki, e vakatabui tale ga ena Feperueri 2017.\niRairai ni vale e tara se vakavinakataki e okati kina na:\niYatuvale 4 (iTikotiko)\niYatuvale 5 (Tabana ni Katokatoni, Tabana ni Cakacaka)\niYatuvale 6 (Sasamaki e Tuba kei na Teitei, Ripeataki ni Motoka, kei na Welding)\niYatu vale 7 (Tabana ni Kompiuta, Tabana ni Tarataravaki, Vakavinakataki ni iYaya, Tabana e Qarava na Veikauyaki ni iVola, kei na Tabana ni Vakadewa)\nJune 15, 2015—Valenivolavola ena siti o Quezon\nVakarautaka tiko na timi ni caka simede na gaunisala me semata na tolonisala ena iYatuvale 1, 5, kei na 7.\nJune 15, 2015—iYatuvale 5\nEra vakadikeva toka na matai na droini e vakarautaka na Tabana ni Tarataravaki ena Dua na Wase kei Vuravura e Esia kei na Pasifika. Ena Maji 2016, e tokitaki na tabana qori mai Ositerelia ina valenivolavola ni tabana ena Yatu Filipaini.\nJune 23, 2015—Valenivolavola ena siti o Quezon\nVakayagataki e dua na misini levu me voroka na gaunisala simede me keli kina na qara. Ena vakadavori kina e dua na mataqali paipo e maroroya na wai batabata, me veivuke ena vakayagataki ni misini ni cagi batabata (air-condition).\nJulai 20, 2015—Valenivolavola ena siti o Quezon\nCakacaka tiko e dua na veiwatini mai Merika me semati na kaukamea ni itautauri ena vanua me taubaletaki.\nBulu tiko na paipo ni wai batabata ena iYatuvale 4 kei na 5.\nSeviteba 18, 2015—iYatuvale 5\nVakayagataka toka na matai qo e dua na mataqali misini ena vatavata simede ni katubaleka.\nE tuvana tiko e dua na yalewa na iukuuku ni fuloa (tiles). E biu tale ga ena iYatuvale 5, ni na vakayagataka tiko na Tabana ni Katokatoni kei na Vidio, ena vinakati kina me vakanomodi.\nOkotova 22, 2015—iYatuvale 5\nEra vakayagataka tiko na dauboroboro e dua na mataqali iboro mera boroya kina na lalaga ni valenivolavola. Na iboro qori ena maroroya na katakata ni siga, me vukea na batabata ni loma ni vale, me vakabula ilavo tale ga.\nFeperueri 10, 2016—iYatuvale 4\nSa biu laivi tiko qori na kau a taura toka na simede ni bai. E tabarua na iYatuvale 4, mera vakaitikotiko kina na gonevuli era mai vuli ena koronivuli vakalou.\nE vakacobara tiko na paipo ni wai batabata e dua vei ira na dau raica me veirauti na katakata kei na batabata ni lomanivale, kei na curu ni cagi e lomanivale. Na cagi qori ena vakavinakataka na cakacaka ni wai batabata, ena vakalailaitaka tale ga na katakata.\nFeperueri 16, 2016—iYatuvale 4\nE cakacaka tiko e dua na daunilivaliva mai Ositerelia ena vanua e ciciva na wa ni livaliva, me taqomaka na kama. E sivia e 100 vakacaca na kenadau ena taravale era gole mai na so tale na vanua, era sureti mera veitokoni ena cakacaka qo ena Yatu Filipaini.\niMeli iMeli iKarua ni iWasewase ni iTaba ena Valenivolavola ni Tabana ena Yatu Filipaini (June 2015 ina June 2016)


Samuela ni se Gone ena Valeniveitavaki | Vakabauta Dina\nA ‘Tubu me Levu na Gone ena Mata i Jiova’\n1, 2. A vakacava tu na kedra ituvaki na Isireli ni vosa vei ira o Samuela, na cava me uqeti ira kina mera veivutuni?\nA VAKARAICI ira na nona tamata nira soqoni yani ena taoni o Kilikali o Samuela na turaga yalodina, e parofita qai dauveilewai tu me vicasagavulu na yabaki. E yaco qo ena vula o Me se June ena noda ivolanivula, donuya na draki mamaca. Sa matua tu na witi me vakarau tamusuki. Era vakanomodi na lewenivanua. Ena uqeta vakacava na lomadra o Samuela?\n2 Era sega ni kila na Isireli na ituvaki leqataki era tu kina. Era cikeva me liutaki ira e dua na nodra tui. Ia era sega ni kila nira sa beca sara tiko ga na nodra Kalou o Jiova kei na nona parofita. Era besetaka me nodra Tui o Jiova! Ena uqeti ira vakacava o Samuela mera veivutuni?\nEda vulica vei Samuela ni se gone, ni rawa nida vakaukauataka noda vakabauti Jiova, ke da maliwai ira mada ga na dau veivakamuai cala\n3, 4. (a) Na cava e talanoataka kina o Samuela na nona gauna vakaitabagone? (b) E yaga vakacava vei keda nikua na ivakaraitaki ni vakabauta i Samuela?\n3 A tukuna vei ira o Samuela. “Ka’u sa qase ka sika mai.” Era taura vakabibi na nona vosa nira raica na sikoa ni uluna. E tomana: “Ka’u a lako voli e na matamuni ni’u a gone ka yacova na siga oqo.” (1 Sam. 11:14, 15; 12:2) Sa qase sara o Samuela, ia a sega ni guilecava na nona bula vakaitabagone. E se makare vinaka tu vua na veika a yaco ena gauna qori. Na vakatulewa a cakava ena gauna oya, e vukei koya me vakabauti Jiova na nona Kalou qai qaravi koya voli ena yalodina ena nona bula taucoko.\n4 Ni maliwai ira tu na tamata era sega ni vakabauta qai tawayalodina, a saga tiko ga o Samuela me vakaukauataka qai vakavinakataka na nona vakabauta. E ka ni sasaga tale ga nikua me kaukaua na noda vakabauta nida maliwai ira tu era tawayalodina ena vuravura ca qo. (Wilika Luke 18:8.) Meda dikeva mada na ka eda vulica vei Samuela ni se gone.\n‘Veiqaravi ena Mata i Jiova ni se Gone’\n5, 6. Na cava e duatani kina na bula i Samuela ni se gone, erau kila vakacava na nona itubutubu ni na lai qaravi vinaka?\n5 E duatani sara na nona bula o Samuela ni se gone. Ni kali oti ga, ni se rairai yabaki va, a lai tekivu veiqaravi sara ena valeniveitavaki i Jiova mai Sailo, e rauta ni 30 na kilomita mai nodratou vanua o Rama. Erau soli koya na nona itubutubu o Elikana kei Ana ena veiqaravi lavotaki vei Jiova, oya me dua na Nasaraiti * ena nona bula taucoko. E kena ibalebale qo ni rau sa sega ni lomani koya na nona itubutubu?\n6 Sega sara ga! Erau kila ni na qaravi vinaka mai Sailo na luvedrau tagane. Erau cakacaka vakavoleka o Samuela kei Ilai na Bete Levu, o koya e liutaka tiko na veiqaravi e kea. Eso tale ga na marama era qarava eso na itavi e vauca na valeniveitavaki, e macala gona ni na tuvanaki vakamatau.—Lako 38:8; Dvei. 11:34-40.\n7, 8. (a) Erau dau vakayaloqaqataki Samuela vakacava e veiyabaki na nona itubutubu? (b) Na cava era vulica kina na itubutubu nikua?\n7 Kuria qori, erau sega vakadua ni guilecava o Ana kei Elikana ni nona sucu na nodrau ulumatua lomani, e isau ni masu i Ana. A kerea vua na Kalou me dua na luvena tagane qai yalataka ni na solia na gonetagane me veiqaravi vakatabakidua vua na Kalou. Ni sikovi Samuela e veiyabaki o Ana, e dau kauta vua e dua na isulu balavu tabaleka vou me dau dara ena nona veiqaravi ena valeniveitavaki. E vakamareqeta dina na gone qo na veisiko oya. E uqeti koya na nodrau veivakayaloqaqataki kei na nodrau veidusimaki na nona itubutubu, rau dau vakavulica vua ni ka dokai na veiqaravi ena vale tabu i Jiova.\n8 E yaga dina vei ira na itubutubu nikua na ivakaraitaki i Ana kei Elikana. E dau matau vei ira na itubutubu nira susugi ira voli na luvedra mera kauaitaka ga na veika vakayago, sega ni veika vakayalo. Ia rau vakaliuca na itubutubu i Samuela na veika vakayalo, na veituberi qori e tara sara ga na nona bula ena gauna se gone kina me yacova ni sa qase.—Wilika Vosa Vakaibalebale 22:6.\n9, 10. (a) Vakamacalataka na valenisoro kei na ivakarau ni loma i Samuela me baleta na vanua tabu oya. (Raica tale ga na ivakamacala e ra.) (b) Na cava e okati ena itavi i Samuela, era na vakadamurimuri koya vakacava na itabagone nikua?\n9 Vakasamataka mada na nona tubu tiko o Samuela qai sarava na veidelana mai Sailo. Ni raica sobu na taoni kei na buca ena dua na yasana, sa na wacava na levu ni nona marau, a rairai sakitaka tale ga na nona raica na valeniveitavaki i Jiova. E itikotiko tabu dina na valeniveitavaki. * A tara ena rauta e 400 na yabaki yani eliu ena veidusimaki i Mosese, e vuravura taucoko e caka duadua ga e kea na sokalou savasava vei Jiova.\n10 Ni tubu tiko o Samuela a taleitaka vakalevu na veiqaravi ena valeniveitavaki. Eda wilika ena veika e qai vola e muri: “A sa ia tiko na nonai tavi e na mata i Jiova ko Samuela ni sa gone ga, a sa vauci e na dua na efoti lineni.” (1 Sam. 2:18) Na isulu balavu tabaleka e dara tiko o Samuela e vakaraitaka ni dau vukei ira na bete ena valeniveitavaki. A sega ni sucu ena vuvale vakabete o Samuela, ia a lesi vua eso na itavi me vaka na dolavi ni katuba ni valeniveitavaki ena veimataka, a vukei Ilai tale ga ni sa kena turaga sara o koya. E marautaka dina na itavi dokai qori, ia dua na gauna a vakaleqai na lomana. A caka tiko ena vale i Jiova e dua na ka torosobu.\nSavasava Tiko ga ni Yaco na Cakacaka Butobuto\n11, 12. (a) Na cava erau beca o Ofinai kei Finiase? (b) Na ivalavala ca cava kei na cakacaka vakailawaki erau cakava o Ofinai kei Finiase ena valeniveitavaki? (Raica tale ga na ivakamacala e ra.)\n11 Ni se gone o Samuela a vakadinadinataka sara ga na ivalavala torosobu kei na cakacaka butobuto. E rua na luvei Ilai tagane, o Ofinai kei Finiase. E tukuna na ivolatukutuku i Samuela: “Sa luve ni vu-ni-ca koi rau na luve i Ilai; erau sa sega ni kilai Jiova.” (1 Sam. 2:12) E tautauvata na rua na vakasama e cavuti ena tikina qo. Erau “luve ni vu-ni-ca” o Ofinai kei Finiase—e kena ibalebale ni rau “gone ca” ni rau beci Jiova, rau sega tale ga ni kauaitaka na nona ivakatagedegede savasava. Qo e vakavuna me rau cakava eso tale na cala.\n12 E tukuna vakamatata na Lawa ni Kalou na nodra itavi na bete kei na sala mera vakacaboisoro kina ena valeniveitavaki. E tiko na vuna vinaka! Na isoro qori e dusia na ka e vakarautaka o Jiova me vosoti kina na ivalavala ca, me vakadonui ira, vakalougatataki ira, me dusimaki ira tale ga na tamata. Ia erau vakamuai ira na vo ni bete o Ofinai kei Finiase mera beca na isoro e cabori vua na Kalou. *\n13, 14. (a) E tarai ira vakacava na tamata lomadina na ca e caka tiko ena valeniveitavaki? (b) E sega ni qarava vakacava o Ilai na nona itavi vakatama, kei na itavi vakabete?\n13 Vakasamataka mada na kurabui i Samuela ni raica na veika a yaco tiko qai sega ni vakadodonutaki. E raica na nodra gole yani ena valeniveitavaki na dravudravua, yalomalumalumu, kei ira na lomabibi mera vakacegui vakayalo, mera vakaukauataki tale ga—oti mera qai biubiu ena rarawa kei na madua. E tarai Samuela vakacava na nona kila ni rau beca na lawa i Jiova me baleta na veiyacovi o Ofinai kei Finiase, ni rau moceri ira eso na yalewa era veiqaravi tiko ena valeniveitavaki? (1 Sam. 2:22) De dua a nuitaka o Samuela me na cakava kina e dua na ka o Ilai.\nA lomaleqa vakalevu o Samuela ni raica na nodrau ivakarau ca na luvei Ilai\n14 E tu sara ga vei Ilai na kaukaua me vakadodonutaka na ca e caka tiko. Ni bete levu, e nona itavi me raica na ka e caka tiko ena valeniveitavaki. E nona itavi tale ga vakatama me vakadodonutaki rau na luvena. Na ka erau cakava e vakaleqai rau ga kei na levu tale. Ia a sega ni qarava rawa o Ilai na nona itavi vakatama kei na nona itavi vakabete levu. A malumalumu na nona veivakadodonutaki. (Wilika 1 Samuela 2:23-25.) Ia e vinakati me rau vunauci vakaukaua na luvena. Erau cakava tiko na cala e dodonu me rau vakamatei kina!\n15. Na itukutuku warumisa cava a vakasavuya o Jiova vei Ilai, na cava tale ga eratou cakava kina na nona vuvale?\n15 Ni torosobu tiko ga na ituvaki, a mani tala o Jiova “e dua na tamata ni Kalou,” e sega ni kilai na yaca ni parofita qori, me vakasavuya vei Ilai na itukutuku warumisa ni nona vakataulewa na Kalou. A tukuna vei Ilai o Jiova: ‘O sa dokai rau na luvemu, o sega ni dokai au.’ A tukuna tale ga ni rau na mate na luvena ena dua ga na siga, ena vakararawataki tale ga na vuvale i Ilai qai kau tani vua na itavi dokai ni lewe ni ilawalawa vakabete. E veisautaka beka na nodratou rai na vuvale i Ilai na itukutuku warumisa qo? E sega ni dua na itukutuku e vakaraitaka ni a veisau na lomadratou.—1 Sam. 2:27–3:1.\n16. (a) Na itukutuku cava eda wilika e laurai kina na toso vakayalo i Samuela? (b) E uqeti iko vakacava na itukutuku qori? Vakamacalataka.\n16 E tarai Samuela vakacava na cakacaka butobuto e caka tiko? A sega ni rawai koya, a rogo vinaka tiko ga na kena itukutuku, kei na nona toso vakayalo. Nida raica tale na 1 Samuela 2:18, eda wilika kina ni yalodina tiko ga o Samuela ena nona ‘itavi ena mata i Jiova ni se gone.’ Ena gauna qori a qarava vakatabakidua ga na Kalou. Ena tikina e 21 ni wase qori, eda wilika kina e dua na itukutuku veivakauqeti: “Sa tubu me levu na gone ko Samuela, e na mata i Jiova.” Ni tubu tiko sa qai kaukaua ga na ivau ni nona veiwekani kei na Tamana vakalomalagi. Na veiwekani voleka va qori kei Jiova e itataqomaki vinaka mai na ivalavala butobuto cava ga.\n17, 18. (a) Era na vakadamurimuri Samuela vakacava na itabagone nikua ni yaco na cakacaka butobuto? (b) Na cava e vakaraitaka ni donu na sala e muria o Samuela?\n17 Ena rawa sara ga vei Samuela me cakava ga na ka e vinakata, ni ratou sa rawai ena ivalavala ca na bete levu kei rau na luvena. Ia na nodra ivalavala butobuto eso, okati kina o ira na liutaki keda, me kua vakadua ni iulubale meda cakacala kina. E levu na itabagone lotu vaKarisito nikua era vakadamurimuria na ivakaraitaki vinaka i Samuela ena nodra “tubu ena mata i Jiova”—ke so mada ga era sega ni ivakaraitaki vinaka ena kedra maliwa.\n18 E yaga vakacava vei Samuela na nona cakava qori? Eda wilika: ‘A tubu tiko na gone o Samuela, a vinakati koya o Jiova, kei ira tale ga na tamata.’ (1 Sam. 2:26) E taleitaki gona o Samuela, e tiko eso era kauaitaki koya dina. A vakamareqeta o Jiova na gonetagane qo ena vuku ni nona yalodina. E kila tale tu ga o Samuela ni na cakava e dua na ka na nona Kalou ena ivalavala torosobu e caka tiko e Sailo, a rairai via kila na gauna ena cakava kina qori. E qai saumi na lomatarotaro qori ena dua na bogi.\n‘Moni Vosa Mai sa Vakarorogo na Nomuni Tamata’\n19, 20. (a) Vakamacalataka na ka e yaco vei Samuela ena dua na bogi ena valeniveitavaki? (b) E kila vakacava o Samuela na vanua e lako mai kina na kaci, na cava tale ga e cakava vei Ilai?\n19 Sa voleka ni kida na mataka, se buto ga na vanua, se kataremoremo tiko ga na cina ena kena itutu ena valelaca. E vakanomodi na vanua, a rogoca o Samuela ni dua e kacivi koya tiko. A nanuma ni o Ilai, ni sa qase sa voleka tale ga ni mataboko. A duri o Samuela qai “cici” vei Ilai. O rawa ni raitayaloyalotaka na nona cici vei Ilai na gone qo qai sega ni vakaivava me taroga na ka e vinakata? E vakaciriloloma tale na noda kila ni dau kauaitaki Ilai o Samuela qai dokai koya tale ga. Se mani vakacava na nona ivalavala ca o Ilai, se bete levu tiko ga i Jiova.—1 Sam. 3:2-5.\n20 A vakayadrati Ilai o Samuela ena nona kaya: “Koi au ga oqo: ni ko a kacivi au.” Ia a tukuna o Ilai ni a sega ni kacivi koya qai vakatalai koya tale me lai moce. A rogoca tale na domo oya! Sa qai liaca o Ilai na ka e yaco tiko. E vakavudua me vakasavuya o Jiova na nona itukutuku vei ira na nona tamata ena raivotu se parofisai, ia e matata vinaka na vuna. A kila o Ilai ni sa vakasavuitukutuku tale tiko o Jiova vua na gone qo. A tukuna vei Samuela me lai davo, qai tukuna vua na ka me tukuna ke rogoca tale na domo oya. A muria o Samuela na ka e tukuna o Ilai. Sega ni dede e rogoca tale na domo: “I Samuela, i Samuela.” E sauma o Samuela: “Mo ni vosa mai; ni’u sa vakarorogo na nomuni tamata.”—1 Sam. 3:1, 5-10.\n21. Eda na rawa vakacava ni rogoci Jiova nikua? Na cava e bibi kina qori?\n21 Sa qai dua tu na dauveiqaravi i Jiova mai Sailo e dau vakarorogo. Qori sara ga na ivakarau ni bula i Samuela. E va tale ga oya na ivakarau ni nomu bula? Eda na sega ni waraka sara meda rogoca na domo ni Kalou ena bogi. Eda rogoca tiko nikua na domo i Jiova ena nona Vosa volai na iVolatabu. Na levu ga ni noda vakarorogo kei na noda talairawarawa vua na Kalou, sa na qai kaukaua ga na noda vakabauta. E va sara ga qori o Samuela.\nA rere o Samuela ena imatai ni gauna, ia a yalodina ni tukuna na lewa i Jiova vei Ilai\n22, 23. (a) A qai yaco dina vakacava na itukutuku a rerevaka o Samuela me vakasavuya? (b) E rogo vinaka tiko ga vakacava o Samuela?\n22 E bibi dina ena bula i Samuela na ka a yaco ena bogi oya mai Sailo, ni tekivu bucina kina me veiwekani voleka kei Jiova, me nona parofita, me nona gusunivosa tale ga. A rere ena imatai ni gauna o Samuela me tukuna vei Ilai na itukutuku i Jiova, ni qo na otioti ni ivakaro ni kena vakarau yaco dina na parofisai me baleta na vuvale i Ilai. Ia a doudou o Samuela—mani yalorawarawa o Ilai me muria na vakataulewa ni Kalou. Sega ni dede a yaco na ka kece a tukuna o Jiova. Era lako na Isireli mera valuti ira na kai Filisitia, erau vakamatei ena siga qori o Ofinai kei Finiase. A mate tale ga o Ilai ni rogoca ni sa butakoci na Kato tabu i Jiova.—1 Sam. 3:10-18; 4:1-18.\n23 E vinaka tiko ga na irogorogo kei Samuela ni dua na parofita yalodina o koya. E tukuna na kena ivolatukutuku, ‘a sa tiko kei koya o Jiova,’ e kuria, ni vakatara o Jiova me yaco kece na parofisai i Samuela.—Wilika 1 Samuela 3:19.\n“A sa Masu Vei Jiova ko Samuela”\n24. Ni toso na gauna na cava era vakatulewataka na Isireli, na cava e ivalavala ca bibi kina oya?\n24 Vakacava, era qai muria na Isireli na veiliutaki i Samuela, era matua vakayalo ra qai yalodina? Sega. Ni toso na gauna era sega ni vinakata me lewai ira e dua na parofita. Era vinakata mera vaka na vo ni matanitu, me liutaki ira e dua na tui. Ena veidusimaki i Jiova, a cakava o Samuela na ka era vinakata. Ia e gadrevi me tukuna vei ira na Isireli na bibi ni nodra ivalavala ca. Era sega ni beca tiko e dua na tamata, era beci Jiova ga! A vakaroti ira gona na lewenivanua mera lako i Kilikali.\nA masu ena vakabauta o Samuela, qai sauma o Jiova ena kurukuru kei na uca\n25, 26. A vukei ira vakacava na Isireli e Kilikali na kena turaga o Samuela mera raica na bibi ni nodra ivalavala ca vei Jiova?\n25 Meda tomani koya tale mada ena gauna bibi a vosa kina vei ira na Isireli e Kilikali. A vakadreti ira e keri na Isireli na kena turaga o Samuela na nona yalodina voli mai. Eda wilika ena kena itukutuku: “A sa masu vei Jiova ko Samuela.” A kerea vei Jiova na kurukuru kei na uca.—1 Sam. 12:17, 18.\n26 Me yaco tu qori ena draki mamaca? E sega mada ga ni se yaco vakadua! Ke ra vakatitiqataka mada ga eso se ra vakalialiai koya, a lekaleka wale nodra cakava qori. A buto vakasauri na vanua ena o loaloa. E liwa na cagi kaukaua, era babale na veiloga witi. E vadugu na kurukuru qai lidi na yaseyase. Sa qai tau na uca. Na cava era cakava na tamata? “A ra sa rerevaki Jiova vakalevu kei Samuela talega.” Sa ra qai liaca na Isireli na bibi ni nodra cala.—1 Sam. 12:18, 19.\n27. E raici ira vakacava na vakadamurimuria na vakabauta i Samuela o Jiova?\n27 Io, o Jiova na nona Kalou a uqeta na lomadra dau be, sega ni o Samuela. A vakabauta na nona Kalou o Samuela mai na gauna se gone kina me yacova ni sa qase. A vakalougatataki koya kina o Jiova. Me yacova mai qo, e sega ni veisau o Jiova. E se tokoni ira tiko ga na vakadamurimuria na vakabauta i Samuela.\n^ para. 5 Era vauci na Nasaraiti ena bubului e okati kina na nodra vakatabui ira mai na alakaolo, ena sega tale ga ni koti na uludra. E levu na Nasaraiti era muria na bubului qori ena loma ga ni gauna yalataki, ia eso me vakataki Samisoni, Samuela, kei Joni na Dauveipapitaisotaki, era Nasaraiti ena nodra bula taucoko.\n^ para. 9 Na itikotiko tabu qo e yasaiva, e dua ga na valelaca vakaitamera duru kau. Sa bau totoka dina ni caka mai na kulinisili kei na isulu era tali sara vakamaqosa, qai saulevu na kena kau ni boro ena siliva kei na koula. Na itikotiko tabu oya e dabe ena dua na rara e yasaiva, qai tiko na kena icabocabonisoro e vakatubuqoroqoro na kena itaratara. Toso na gauna, sa qai caka eso na rumu lalai ena yasa ni valeniveitavaki mera dau vakayagataka na bete. Kena irairai ni o Samuela e moce ena dua na rumu qori.\n^ para. 12 Na itukutuku qo e vakaraitaka e rua na itovo veibeci. E volai ena Lawa na tiki ni manumanu me kena ivotavota na bete ena isoro e cabo. (Vkru. 18:3) Ia e duatani sara na ka era cakava na bete ca ena valeniveitavaki. Era taura na icula levu na dauveiqaravi ni bete ra qai cokataka ena kuro siliva lelevu, e saqa tiko kina na lewenimanumanu, ra qai kauta na tikina vinaka duadua! Dua tale na ka era dau cakava. Ni kau mai na isoro me vakamai ena icabocabonisoro, era dau vakasaurarataki koya e mai vakacaboisoro, mera kauta na lewenimanumanu ni bera mada ga ni cabori na kena uro vei Jiova.—Vunau 3:3-5; 1 Sam. 2:13-17.\nNa cava e kaukaua tiko ga kina na vakabauta i Samuela ni se gone?\nE uqeti Samuela vakacava na nona vakabauta me cata na veivakamuai cala?\nE vukei Samuela vakacava nona vakabauta me kua ni rere?\niMeli iMeli A ‘Tubu me Levu na Gone ena Mata i Jiova’


The Fiji Times Online | Nai Lalakai Online | Dredre dina ko Naduguivalu\nDredre dina ko Naduguivalu VILIAME RAVAI | Monday, February 12, 2018\nE VEICIRIYAKI toka na noqu vakanananu ena mataka ni Vukelulu sa oti ka lako vata kei na noqu lomatarotaro se vakaevei tu beka nai rairai ni koro makawa ko Naduguivalu kei na kena yawa na vanua mai na vanua ena yaco kina na noqu tolili ni vanua mamaca.\nIa, ena gauna esa tekivu me laurai kina na koro ko Nanoko ena noqu vakamuria cake na gaunisala ena loma ni vanua kei Navatusila ena kedrau tadrua na yasana levu ko Ba kei Navosa, au sa vakila talega na veisau ni draki ena veidelana qo ena loma donu kei Viti Levu.\nNai lakolako ni butuvanua kei na vakasokomuni itukutuku qo ena i lakolako ni Nai Lalakai e veitomani voli kina ko Alvin Lal na draiva, Adi Laite Kubunadakai, Asesela Nalago na turaganikoro mai Toge, Ba.\nEna gauna keitou sa butuka yani kina na tolo ni gaunisala ka vakadodonu yani ki Nanoko esa dua na ka na kena vereverea ena kena sega soti ni tautauvata sara vakavinaka ena kaukauwa ni wai e cereka na vatu ena loma ni gaunisala.\nA mani la?ki vakayacori na neitou i sevusevu ena loma ni koro vakaturaga o Nanoko kivua e dua na turaga ka veiwekani voleka ga vakavuvale kei Adi Laite Kubunadakai na marama ka kawa mai vei Ro Vunidilo na i taukei Naduguivalu na koro makawa ka sa lala tu ena gauna qo.\nNi oti na kena vakayacori na neitou isevusevu sa mani ciqomi sara mai kea ka ratou sa marautaka ia e ratou kidroataka talega na turaga kei na marama e ratou tiko ena gauna ni sevusevu ni vakaraitaki tiko ena vosa ni vakacacabo na kena gadrevi me butuki na yavutu ko Naduguivalu.\nNa vuni nodratou kidroataka nai tukutuku ka ni sa sigalevu tu na vanua kei na nodra dau rerevaka na butuka na koro makawa qo ka ni a nona i tikotiko e dua na turaga levu ena loma ni vanua qo ka se vakilai tiko na mana ni vanua oya vei ira era dau volekata yani na koro makawa qo.\nNi vakayacori oti nai sevusevu sa mani naulu lesu mai na tolili me keitou sa gole cake kina koronivuli na Rev. Thomas Baker Memorial College me la?ki vakaruru tiko kina na neitou tolili ni bera ni qai keitou taubaletaka yani na gaunisala ki Naduguivalu.\nE rau mani mai veitomani e rua na turaga ena i lakolako qo ka mai liutaka talega nai lakolako ko Laitia Suludriu kei Mesake Bimaiwai. Keitou tekivu taubale ena veimama ni tinikarua ena sigalevu ka se waqa vinaka sara tu ga na matanisiga.\nSa lako tale tikoga na noqu lomaleqataki Adi Laite ka ni dua dina na taubale balavu qo ni tukuni tu ni rauta ni rua na auwa ena qai rawa ni da yacova yani na koro makawa.\nIa, e dua na kalougata levu ni sa vakarautaki rawa e dua na ose me na vodoka na marama qo ena neitou i lakolako ki na koro makawa.\nEna gauna keitou sa taubale kina au a mani tarogi Laitia tiko se vacava na dede ni taubale qo ka ni?u sega madaga ni bau raica na vanua e tiko kina na koro makawa ka ni levu na delana ka cawiri taka na veidelana qo na gaunisala qiqo keitou taubaletaka tiko.\nA mani sauma toka mai na noqu taro ko Laitia ka tukuna ?lavo qo e tou na cabeta ga yani na delana sa vo toka qo tou sa siro vakadodonu kina koro makawa?.\nNa veitubuyaki ni noqu i cegu ena kena sa vakila ka kidacalataka na yagoqu na yavala vakasauri ni taubale qo, ia e dua ga na kalougata levu ka ni vaka me vakarautaka saraga na Kalou na draki tunumaka ena gauna keitou taubale voli kina nai lawalawa qo.\nIa, o Alvin e sega soti ni kauwai ena balavu ni gaunisala ka ni sa ligana tu ga kina nona talevoni ka vakabira toka i daligana ena nona veitalanoa toka kei na nona daulomani ka qiri sara tiko yani e Suva.\nA mani sikinala ga mai o Asesela na turaganikoro mai Toge vei au kei Laitia ni veiqiriti e caka tiko oya ena lekaleka walega kina na gaunisala ka sa na rawa ni coki ga mai na gaunisala.\nVei au sa veitaravi tu ga na noqu laveta na tavaya ni wai me vakasuasuataka toka na noqu tilotilo. Sa mani tukuna sara mai o Laitia ni sa keitou volekata na delana ka dau tiko kina na yadra me dau wanonova toka na veidelana taucoko e wavokita toka na koro ko Naduguivalu ena kena rivarivabitaki na kaba mai ni dua na mataivalu ena vanua qo.\nNa delana e toka kina na yadra e cere sara ka wavokita toka nai keli ni valu.\nNi oti na neitou yacova yani na delana ni yadra keitou sa raica sobu sara na vatu ni masima oya na vanua e toka kina e lima na vatu ka vaka toka nai dabedabe ka ra vakatoka me vatu ni masima.\nEna yasa ni vatu ni masima keitou mani la?ki veisotari kina vata kei Adi Laite kei rau na cauravou ka rau kauta tiko na ose, ko Mikaele kei Mesake.\nOti e dua na cegu vakalailai keitou sa mani gole vaka kina yasana matau ka me rawa ni keitou la?ki muria mai na i katolu ni sala ki na koro ko Naduguivalu.\nEna neitou taubale voli qo au sega tale ni qai vakabula na quwawa dreu au sotava ena tolo ni sala ena noqu sa betia ga ka mai kania sara yani.\nA liu toka ko Laitia ka keitou veimuri toka yani ia, e sa sobu ka taubale ko Adi Laite ena vuku ni sa veivolekati ka vavaku na veikauloa ka dredre ni curuma na ose.\nEa gauna keitou sa tekivu siro sobu tiko kina e laurai na mawe ni cuqucuqu ni vuaka ia e sega ga ni bau kodro vakalailai na koli ka muri keitou tiko.\nNi oti e 10 na miniti na neitou biuta mai na vatu ni masima keitou sa donumaka sara na uciwai ko Tubanamoli.\nA mani tukuna sara mai ko Laitia ni sa keitou volekata na bulubulu makawa ni koro makawa ko Naduguivalu.\nEna gauna keitou sa sarava toka kina nai bulubulu levu qo ka tuvai vakamatau ka cere talega na kena vatu, au a mani siro sobu yani me?u tabaka ia au kidacala ni davo koto e yasana e dua na kuro vaka-Viti. Esa laurai vinaka tu na kanukanu matailalai ni kuro ni Viti qo ka se kaukauwa vinaka tu.\nOti keitou sa mani taubale tale yani ena loma ni koro makawa qo ka laurai talega eso tale na i vovo ni kuro qele era tu ena loma ni koro.\nA mani sirovi sobu tale nai karua ni uciwai lalai ka drodro tiko ena koro qo ka cabeti cake na vanua e dabe tiko kina na yavu cere ka nona nai taukei Naduguivalu ko Ro Vunidilo na tubutubu turaga nei Ratu Orisi Kubunadakai I kei Ratu Ponipate Katololo ka rau vasu ni Talai (koro makawa kei Sasa, Ba).\nEra se bula vinaka tu na veiuci, veibua ni Viti ena yasa ni yavu cere veitaravi ena koro makawa kei Naduguivalu.\nNi oti na neitou tiko voli ena i tikotiko vakaturaga ena loma ni koro makawa kei Naduguivalu sa mani mai cabora e dua na masu ko Adi Laite ka keitou sa siro sobu tale mai kina i karua ni sala me rawa ni keitou vakadodonu cake mai kina gaunisala rarama.\nEna gauna keitou siro sobu tiko mai kina ena yasa ni delana e Naduguivalu, sa dua na ka na levu ni yavu era veitaravi toka ena baba ni koro makawa qo me yacova sara na wai o Tubanamoli.\nKeitou takosova na wai ka cabeta cake mai na delana levu me rawa ni keitou takoso vakadodonu mai kina vatu ni masima.\nSa tekivu me vakaturubuto talega mai na vanua ena uca kei na kabukabu ni vanua.\nE vakilai na wawale ni yago ka sega tale na veitalanoa vakalevu ena neitou sa dui yavayavai keitou lesu mai kina koro ko Nanoko ena kena sa totolo sara tiko na toso ni liga ni kaloko.\nSa noqu lo toka ga na qoroqoro ena noqu vakananuma lesu tale tiko na veika au sarava ka vakadinadinataka e mataqu ena noqu butuki Naduguivalu.\nAu muri sara tiko mai ena ilakolako qo ena gauna keitou lesu mai kina, ka yaco rawa mai e Nanoko ni sa veimama na lima (5:30pm) ena yakavi.\nA mai vakayacori na vakasigalevu ena ono na kaloko ka sa yavala talega na idini ni tolili me keitou sa siro lesu tale mai ki Ba ka ni sa tekivu me bi talega mai an uca. Nai lakolako qo keitou qai yaco mai ena koro ko Toge ni sa veimama na ciwa (9:30pm) ena bogi.\nAu sega tale ni qai wawa ni?u sa sagai au yani ki valenisili me?u sisili ka mai vakayagataki yani na vakayakavi ni bera ni?u sa cokataki au yani kina noqu i mocemoce me?u sa vakacegu ena vuku ni wawale e bikai au voli mai.


2 ira na kabani ni basi levu e Brazil e ciqoma oqo na Bitcoin\nRua na kabani ni basi Brazil, Garcia ni Viação kei na Brasil Sul, ni sa tiki ni ilawalawa ni GSB tu ga sa yaco kina me na imatai pasidia motoka kabani e Brazil me ra ciqoma na cryptocurrency me vaka e dua na iwalewale ni sausaumi.\nOpted taumada na ilawalawa me ra vakayagataka walega na Bitcoin, Ia na ituvatuva me vakuria na Litecoin ena Julai.\n"E vuqa na cakacaka ni bula vakailavo kei na veivoli sa yacoyaco ki vuravura livaliva, ka sa sega ni duidui na kena iwase ni Yalo ni pasidia ni gaunisala"e kaya o ira na ilawalawa ni GSB vakasisila Junior ni Boiko ni Estefano ni Peresitedi.\nCabora na tirivu ena kedra maliwa na veikoro lelevu ka na vakaitaukei na ilakolako me baleta na koronivuli vakakina na oqo na kabani ni sala ni veilakoyaki, wau, ira na kabani kei na ilakolako ki na.\nNa iwalewale ni sausaumi vou sa vakarautaki tu ena mataveilawa ni kabani ni basi, ena tu ga ena initaneti na vakawawa, kei na tikite ena vakau vei ira na kasitama na imeli ni veivakadeitaki ni sausaumi.\n500 000 na tamata e Switzerland kedra me baleta e dua Bitcoin me vaka na ivakarau ni veika vakailavo\nNa kena vunautaki me ravuti sara vagolea na kabani ni veika vakailavo ni nona Switzerland ki na e dua na ka resembling na Bitcoin ’ ni ivakarau ni bula vakailavo ni s yali spectacularly Noa — e sa rawa kina vei qaqa voleka 500,000 na nodra veisaqasaqa, tiko voliti 25% o ira era polled.\nNa ituvatuva ni veika — kilai me vaka ni na vakasama ni ilavo ni vakatui — a dodonu me raica tarovi mai na kena taraicake vakalivaliva na ilavo ka ena gauna era dau solia na taudaku ni nodra vakacuruilavo na baqe ni tawa vakabisinisi.\n“Cryptocurrency kei na blockchain vaka na irairai ni vanua eda ’ re ulutaga. Sa rawa a vakayagataki ena ruku ni ivakarau ni eda sa vakatulelwataka,” a kaya o Emma Dawnay, ira na lewe ni matabose ni MoMo, na ilawalawa ka vakaturi na vakasama ni ilavo ni vakatui.\nIlavo ni livaliva e matau kei na DasCoin\nCryptocurrency ni Blockchain DasCoin has released a short film detailing the inspiration for the project from the viewpoint of Michael Mathias, founder and VAKAILESILESI LIU of DasCoin. This is the first in a planned series of films that will explore the DasCoin blockchain ecosystem and the people who created it.\nKraken ena veisiga makete ripote me baleta na 10.06.2018\n% NI ↓10.8\n% NI ↓10.9\n% NI ↓18.8\n% NI ↓11.8\n% NI ↓13.5\n$5.64M KEI NA SO TALE\n% NI ↓12.7\n% NI ↓13.3\n% NI ↓11.7\n% NI ↓9.16\n% NI ↓11.1\n% NI ↓12.2\n% NI ↓15.1\n% NI ↓10.6\n% NI ↓11.5\n$233M e duatani tale kosova mauwe kece nikua\nBank of America pate....\nSa oti na duru:Na ikatolu ni Jamani e vakasamataka na cryptocurrencies ni iyau maroroi\nTarava na duru:Blockchain News 12.06.2018\nJune 19, 2018 ena 5:26 NI PM


iVukevuke ni Vuli iVolatabu | JW.ORG\nNa ivukevuke kei na iwalewale qo ena vukei iko mo vakekeli vinaka ni o vuli vakataki iko, mo kila vinaka tale ga na iVolatabu. Wilika na iVolatabu ena neimami website, e tiko tale ga kina e levu na ivukevuke mo vakarabailevutaka kina nomu vuli. E tiko kina eso na iwalewale mo vulica kina vakataki iko na lesoni ni vuli iVolatabu. Vakavinakataka nomu ivakarau ni vuli ni o vakayagataka na vidio vakaivolatabu, na mape, vakekeli ena iVolatabu, ivakamacala ni vosa ena iVolatabu, kei na so tale na ivukevuke.\nDikeva na ivukevuke yaga ni iVolatabu Vakadewa ni Vuravura Vou, e vakadewa donu, kilai rawarawa tale ga.\nVideos for Bible Study\niVakamacala lekaleka kei na itukutuku matailalai ni ivola yadua ena iVolatabu.\niVakavuvuli Yaga ena iVolatabu\nVidio leleka qo ena saumi kina na taro bibi vakaivolatabu me vaka: Na cava e bulia kina na Kalou na vuravura? Na cava na kedra ituvaki na mate? Na cava e vakatara tiko kina na Kalou na rarawa?\nBible Study Aids and References\nVakekeli ena iVolatabu\nE tiko ena Insight on the Scriptures e vica vata na udolu na ulutaga. Kena ivakaraitaki me vaka na tamata, vanua, kau, manumanu, ka vakatubuqoroqoro e yaco, kei na matavosa ena iVolatabu. E tiko tale ga ena ilavelave e download na mape, itaba, na veimataqali ulutaga kei na veitikinivolatabu\niVakamacala Lekaleka ni iVolatabu\nNa ivakamacala lekaleka ni iVolatabu e tiko ena brochure The Bible—What Is Its Message?, ena vakarawarawataka nomu kila na usutu ni iVolatabu.\nNa brochure “Raica na Vanua Vinaka,” e tiko kina na mape kei na iyaloyalo ni duidui vanua e cavuti ena iVolatabu, vakabibi na Vanua Yalataki ena duidui gauna.\nNoda Tikinivolatabu e Veisiga\nNa Dikeva na iVolatabu e Veisiga e vaka ga na lotu. O na wilika kina tikinivolatabu kei na kena ivakamacala.\niTuvatuva ni Wili iVolatabu\nEna vukei iko na ituvatuva qo se mani sala cava o vakasamataka tiko mo muria ni o wili iVolatabu—ena dua na siga, dua na yabaki, ivakamacala lekaleka ni itukutuku makawa, vaka kina ni o se qai tekivu.\nSala mo Kila Kina na iVola ena iVolatabu\nNa veitaravi ni 66 taucoko na ivola ena iVolatabu e tautauvata tale ga ena levu tale na ivakadewa ni iVolatabu. Liu na yaca ni ivola, qai tarava na wase kei na tikina.\nKila na isaunitaro vakaivolatabu me baleta na Kalou, Jisu, na vuvale, rarawa kei na levu tale.\nRaica na ibalebale dina ni tikinivolatabu kei na ivosavosa.\nVakekeli ena so na ulutaga vakaivolatabu ni o vakayagataka na nodra ivola na iVakadinadina i Jiova ena internet.\nStudy the Bible With a Personal Instructor\nE sega ni saumi nodra veivakavulici na iVakadinadina i Jiova ena iVolatabu. O rawa ni vakayagataka ga na ivakadewa ni iVolatabu o vinakata. Rawa tale ga ni o sureti ratou nomu vuvale, se itokani me ratou veitomani ena vuli.\niMeli iMeli iVukevuke ni Vuli iVolatabu