The Fiji Times Online | Nai Lalakai Online | Matai ena veicaqe e Naililili\nMatai ena veicaqe e Naililili WASEVINA VATULOKA, | Monday, August 7, 2017\nESA mai vakacavari tiko ena macawa oqo na i talanoa me baleti Naililili, kei na veika e dau rogo kina na vanua oqo ena yasana o Rewa. Ni wiliwili sara yani.\nNa vuli curu e bure\nE dua na veivakatoroicaketaki levu vakaitikotiko e a rawa talega mai na nodra qaravi ira ga vakataki ira na gonevuli era a curu e bure.\nRa vulica na vakasavasavataka na lomanibai, lomanivale, na yalodra kei na lomadra, kei na veika ni vuli mai valenivuli.\nMe vaka ni ra a mai vuli talega e ke na gone mai na veiyasana e Viti, ka dau soli na sitivikiti ni cakacaka mai na kalasi e cake, e lewe levu na itaukei ni cakacaka era vinakata me ra vuli yani e Naililili o ira era dau kere cakacaka ena nodra vanua ni cakacaka.\nNa vuli e valenivuli\nNi ra lesu na gonevuli ki na nodra dui matavuvale ena gauna ni sereki, era sa dau laki wasea vei ira na wekadra na veika era vulica yani; qori e vakatotolotaka vakalevu sara nodra rawata na inaki ni nodra cakacaka na Varanise e Naililili.\nNa i sausau e Naililili.\nE dai sa vakatakilai koya tu o Naililili me vanua ni veivakatoroicaketaki vakayago, vakayalo, ka vakaitikotiko talega. E sa tuvani koto oqo e ra e vica na ka e sa vakavotukanataki rawa e Naililili:- Na iyaya ni valenilotu simede levu e Naililili era a usa ga mai na itaukei mai na veikoro voleka. Era dui cau mai na veikoro ena kau a vakayagataki. Na nukunuku e a kilumi mai Mataisuva ka usa mai ena boto vata kei na lase ka qai mai vavi ka uli me boro e na vatu me dregata vata na simede kei na duru.\nNa iukuuku ni valenilotu, na iloilo rokataki ni valenilotu vakatalega kina na ivakatakarakara kei na lali levu, era a kauta ga mai na Bete ni Varanise. E a qai tara e dua na vale balavu me vale ga ni lali levu qo. Ni sa oti na tara ni valenilotu levu qo, sa mai nodra isarasara tu ena vanua bucabuca ni bati ni wai levu na Rewa.\nMai na kena tauyavu era a qarava na cicivaki ni koronivuli na bete ni Katolika. Na kena wali nodra leqa na lewe ni tikotiko e dau namaki ena veisiga ka ni ra qasenivuli mai na veimatatamata duidui na kena qasenivuli; na Varanise, Itali, kei na Bolatagane.\nNa iyaya ni vuli era vakarautaka sara ga na bete ni Varanise, ka a sauma ga na lotu na kena vakau mai ki Viti.\nE rua na kena bure lelevu; ka nodra na gone yalewa kei na nodra na gone tagane. Era dau vakasaqa, loba sucu me ikatalau, ka qarava na veitavi tale e so e veisiga o ira na gonevuli curu e bure.\nEra vulica ka vakayagataka na vosa vakaLatina, ka laga sere talega vakaLatina. Sai ratou qo na imatai ni qasenivuli (I)Baraca Priestly (Itali), Antonio (Varanise), Reedo (Varanise), kei Bukener (Varanise) vei ira na turaga, kei Sisita Rudi (Varanise), Valenitino (Varanise), Aqela (Bolatagane) kei Koleta (Varanise) vei ira na marama.\nSa qoroi na nodratou igu ena veiqaravi levu ka sa vakamawe tu qo, sini e Rewa\nMisini ni tabaivola\nA vakayagataki tale ga e Naililili e dua na imatai ni misini ni tabaivola ka yaco mai Viti. Ni sa digitaki oti o Naililili me mai tiko kina na misini oqori,\nera a qai tokia ki Mataisuva na lewe ni Lotu Wesele ka ni ra a veiletitaka na kena taukeni na misini ena gauna sa taba oti kina na iVola Tabu.\nNodra a lako mai e so na Varanise ena yabaki 1997, era a mai vakayagataka e dua na mataqali kabasi ka vakatakila na vanua a vunitaki tu kina na misini ni tabaivola. A kunei ni bulu tu e loma, loma sara ni qele mai Mataisuva. E talei oqo ni a yaco donumaka sara ga na gauna ni vakadidike nei Lili mai Nailililli. E nanumi ni nodra veileti na iliuliu ni lotu (Katolika kei na Wesele) a vakavuna nodra a laki buluta mai Mataisuva na kai Rewa na misini oqori ena nodra rarawa. Ratou a tukuna na dau ni talanoa vei Lili ni o ya ga na misini ni tabaivola ka a vakayagataki mai Viwa, Somosomo, kei Lakeba. Ia, ni sa lesu mai ka sa veiletitaki na kena itaukei dina, sa mani vuna na kena laki bulu tu. E ratou a kanaka na soli itukutuku ni kena bulu qori sa\nNi ratou a qarava tiko na vakataucokotaki ni nodra bula na gone ena koronivuli ni curu e bure oqo, a tekivutaki sara na vakaukauwa yago ena gauna era dau galala kina na gone e Naililili.\nEna dua na gauna vaqori a kauta mai kina e dua na polo ni raka e dua na qasenivuli ka caqeta sara ena gauna a vakaraitaka tiko kina na kena ivakavakayagataki. Mai na sotasota a qai dau vakayacori, ratou kunea kina na Bete na nodra matau na gone ni Viti ena rakavi, ka sa yaco oqo me toqa vakamatata tu na yaca iViti ena mape kei vuravura na qito oqo.\nNa paipo ni wai\nNa Turaga Roko Tui Dreketi era a kila nodra cakacaka vakaukauwa na nodra lewenivanua ena gauna o ya, ra sa qai vinakata me ra vakamarautaki ira, ka vakavinavinakataki ira talega.\nEra a qai vakadrodroya mai Laqere na wai me mai cegu mada e liu e Naililili na paipo ni bera ni qai vakaidrodroi yani ki na veikoro e Rewa.\nA kanaka o Tukaqu Eroni ni a segai ni veiyalayalati kei na Matanitu na Turaga Roko Tui Dreketi ena kena qaravi na ka oqori. Era a vinakata saraga me nodra cau vei ira nodra lewe ni vanua me baleta na itavi levu era a sa qarava oti e Nailili. Sa mai rawa na veivakatoroicaketaki e a navuca na Lotu Katolika kei iratou na veiqaravi e Naililili.\nE sa tara na valenivuli kei na bure vivinaka me ra vuli kina na lewe ni vanua kei ira na veiwekani kei Rewa ena vuku ni vakabauta va-Karisito. Sa soli na sitivikiti me ivakadinadina ni vakatagedegede ni vuli.\nRa sa rawata na tiko bulabula kei na veisaututaki o ira na sa vuli, ka ra curu e bure na gone vuli ka ra rawata na kena veiqaravi. Era sa mai rawata me ra bula vata na lewe ni veiyasana ena bure e Naililili; qori a sini dau yaco tu e liu.\nSa oti na veikanikani. Sa vakavinakataki na qele a sa benuci tu ena dra e liu. Sa toso mai na yalo ni veivakalougatataki kivei ira na lewe ni vanua raraba. Sa dua na valenilotu levu ka totoka; na imatai ni valenilotu simede levu e Viti. Sa vulici ka kilai na qito rakavi.\nA mai vakayagataki na misini levu ni tabaivola. Sa vakadrodroi mai ki Naililili na wai ena paipo me vaka na yalo vinaka kei na veivakalougatataki ni Kalou.\nSa vua na veiqaravi mai Naililili ena veitabana kece sara ni bula: ena bula vakayago, vakaitikotiko, vakavakasama, vakailavo, kei na bula vakayalo tale ga.


Wordplanet: Veikidavaki Kei Na Vakabula - Vakabauta I Timoci Kei Na Ka E Taukena - Sega Ni Madualaka Na Kosipeli - Mo Dina Tikoga Ena Vakabauta - Holy Bible - New Testament / 2Timothy-1 The foundation of God is sure\n1 Oi au o Paula nai apositoloi Jisu Karisito ena lewa ni Kalou, ena vuku ni bula ka yalataki sa tu vei Karisito Jisu.\n1 O koya oqo, o iko na luvequ mo tamata qaqa ena loloma sa tu vei Karisito Jisu.\n2 Kei na veika o a dau rogoca mai vei au ena kedra maliwa na lewe vuqa, mo solia ga vei ira na tamata yalodina o ira e rawa ni vakavulici ira tale eso.\n3 Mo tamata vosota na veika dredre me vaka na sotia vinaka i Jisu Karisito.\n4 E sega ni rawa ni dua me sa vakaisulu tu ni valu me la'ki vala, me qai vakaogai koya tale tiko ena so na cakacaka, e sega ni sotia vinaka na tamata vakaoqo.\n5 Ena sega talega ni dua me nona na koula ena veitaucici, kevaka me sega ni vakamuria vaka vinaka na kena lawa.\n6 O ira na dauteitei era teitei vagumatua mera na kania na vuana.\n7 Mo nanuma vinaka na ka au tukuna tiko vei iko, me na solia vei iko na Turaga na kila ka, mo kila kina na veika kecega oqo.\n8 Mo kila ni o Jisu Karisito, mai na kawa i Tevita, e a vakaturi cake mai na mate, me vaka na dina ni tukutuku vinaka au dau vunautaka.\n9 Ena vuku ni ka oqo au sa dau vakararawataki tu kina me vaka e dua na tamata dau basu lawa, au qai vesuki tale tu ena senicodo, ia na vosa ga ni Kalou e sega ni rawa ni ra vesuka.\n10 O koya oqo au na vosota kina na ca kecega ena vukudra na digitaki, me rawa kina ni ra vakabulai ka rawata na bula Sega ni mudu ena vuku i Karisito Jisu.\n11 Oqo na vosa dina: Kevaka eda mate vata kei koya, E da na bula vata talega kei koya.\n12 Kevaka meda dau vosota, Eda na lewa vata kei koya. Kevaka meda na cakitaki koya, Ena cakitaki keda o Koya.\n13 Kevaka meda sega ni yalodina, O Koya ena dau yalodina tu ga; E sega ni dau tu vua na veidabui.\n14 Mo dauvakananumi ira ena veika oqo, ena vuku ni Turaga mo vakaroti ira tiko, me ra kua ni dau veiletitaka na vosa, ni sega ni dua na ka vinaka e kauta mai vei ira, era na vakaleqai ira ga na vakarorogo tiko.\n15 Gumatua sara mo vakaraitaki iko mo vinaka ena mata ni Kalou, na tamata daucakacaka ena sega ni dua na ka me madua kina, mo wasea vakadodonu nai vakavuvuli dina.\n16 Ia na dautalanoa vakasisila ka sega ni yaga, mo drotaka, ni sa vakatubura ga nai valavala e sega ni kilikili.\n17 Ia na nodra vosa ena kakana tiko me vaka na mate ca sa sega na kena i wali, e dua na kena i vakaraitaki o Imeneo kei Filito.\n18 E rau sa lako sese tani mai ena i vakavuvuli dina, era dau tukuna ni tucake tale mai na mate sa oti na kena kaukauwa; ka so vei ira na vakabauta sa rawai kina.\n19 Ia na yavu dei ni Kalou sa tudei ga, ka sa vakaoqo: "na Turaga sa kilai ira ga na nona tamata," kei, "ira kece sa lotu va-Karisito mera lako tani mai nai valavala ca."\n20 Ia ena dua na vale levu e sega ni tu ga kina na veibilo koula kei na veibilo siliva, ia eso talega era bilo kau e so era bilo qele, e so era cecere eso era lolovira.\n21 Kevaka e dua na tamata sa vakasavasavataki koya mai ena veika oqo, ena yaco me bilo talei, ni sa savasava ka yaga vua na Turaga, ka na vakarau yani kina cakacaka vinaka kecega.\n22 Mo dro tani mai ena vei gagadre ca vakacauravou; segata na bula dodonu, na vakabauta na loloma, kei na veivinakati kei ira sa masuta na yaca ni Turaga ena yalosavasava.\n23 Ia mo qarauna tiko eso na veivosaki vakayalowai edau yaco kina na duidui, mo kila tiko eso era dau nakita me tubu kina na veivala.\n24 Nai talatala ni Turaga e sega ni dodonu me dau vakavu veisei, ia me tamata yalo vinaka vei ira taucoko na tamata, me dau vakavuvuli vakavuku ka yalomalua.\n25 Me ra vakavulici o ira na dauveisaqasaqa ena yalo e malumalumu, me rawa ni na tara kina na Kalou na nodra loma kaukauwa ka veivutuni sara, ka kila na dina.\n26 Sa na qai ra kilai yalodra ka raica ni ra coriti tu ena nona tudai qaseqase na tevoro, ena nodra a vakabobulataki tu vua mera talairawarawa tiko ena nona lewa.\n1 Ia mo kila oqo, ena i vakataotioti ni gauna ena dua na gauna vakarerevaki sara:\n2 Ni o ira na tamata era na dau lomani ira ga vakalevu, era na lomana vakalevu na i lavo, era na tukutukuni ira, era na dokadoka, era na dauvosavakacaca, era na talaidredre vei ira nodra i tubutubu, era sega ni dau via vakavinavinaka, era na tamata dukadukali,\n3 Esa na yali na veilomani dina, sa na sega na veivosovosoti, ena levu na veikaseti, sa yali na veirokorokovi, tamata esa vaqara tu ga na veivala, era na cata na ka me yaco kina na vinaka,\n4 Ena levu na dau buki vere, ena levu na viavia turaga, ena levu na viavialevu, ena levu e taleitaka na vakayago ka vakalailai na vakayalo (Kalou).\n5 Era na rairai tu vaka mera tamata lotu dina, ia na kena bula dina sa yali. O ira na tamata vaka oqo mo kua ni vakailala vata kei ira.\n6 O ira qo ena tu vei ira na doudou, mera curuma na nodra veivale na yalewa i valavala ca, ka veilasami vata kei ira.\n7 O ira oqori era na sega ni guce ena vuli, io ena sega ga ni dua na dina mera na kila rawa.\n8 O Jani kei Jabiri e rau a veisaqasaqa kei Mosese, o ira talega oqo era na saqata na dina: ka tamata lomaca, nodra vakabauta ena leqa tu ga;\n9 Ena sega ni dua na tubu vakayalo me na laurai vei ira, era na vakadinadinataka na tamata ni ra raica tiko, me vakataki rau sara ga na lewe rua oqori.\n10 Ia o iko o sa muria vinaka tiko mai na noqu i vakavuvuli, noqu i valavala ni bula, na noqu i naki, noqu vakabauta, noqu vosota vakadede, noqu loloma, noqu dau gumatua,\n11 Na veivakacacani, na veivakararawataki, e a yaco vei au mai Anitioki, mai Ikoniona, mai Lisitira â€“ mo raica ni veika kece oqori, au qai vosota ga. Na ka au via tukuna oqo, na Turaga qai vakabulai au.\n12 Io, o ira kece era na via muri Karisito Jisu era na sotava na veivakacacani.\n13 Ia o ira na tamata caka ca kei ira na veitokoni kina, era na qai ca ga vakalevu, kei na nodra dauveivakaisini era na qai vakaisini tale kina.\n14 Ia o iko mo veituberi tikoga ena ka o sa kila tiko, kei na ka o sa vakadinadinataka tiko, me vaka sara ga na ka o vulica mai vei koya e vakavulici iko kina.\n15 Na digidigi vakayalomatua o a vakayacora mo vakabulai kina ena nomu vakabauti Karisito Jisu, e a tekivu sara mai ena nomu se gone voli, ena nomu susugi ka tuberi ena vosa ni Kalou.\n16 Sa vakavuna ka ceguva Na Kalou na vei vosa ni Vola Tabu kecega, sa yaga me i vakavuvuli, me vunauca na ca, me ia kina na veivakadodonutaki, me ia kina na veivakarautaki kina bula e dodonu.\n17 Me rawa kina vua na tamata ni Kalou, me conaki vakamaqosa ena vuku ni cakacaka vinaka sa kacivi kina.\n1 Au sa vakaroti iko ena mata ni Kalou kei na turaga o Jisu Karisito, o koya ena lewai ira na bula kei na mate, ena nona na rairai mai vakaiukuuku.\n2 Mo vunautaka na vosa! Mo vakarau tu, ena gauna ni vinaka se gauna e ca kina na ka kece, tukuna na ka e ca, vunauci ira sa cala, dauveivakaroti tiko ena veivakavulici, ka mo vosota tiko vakadede.\n3 Ena yaco na gauna era na sega ni vosota rawa na taucoko ni vakavuvuli dodonu, ia era na murimuri lomadra, ni sa sega ni tiko vei ira na daliga e rogo kei na nodra sa bulia ga eso me nodra qasenivuli.\n4 Era na vagolea tani na daligadra mai na ka dina, ka qai rogoca ga na i tukutuku buli.\n5 Ia mo yadrava tiko na veika kece oqo, vosota tiko na veivakararawataki, gumatua tikoga ni vunautaka na vosa kei nai tavi o sa lesi kina.\n6 Au sa vakarau oti tu, me'u sa liviraki, ka sa voleka mai na siga me'u sa gole yani.\n7 Au sa vala oti ena valu vinaka, sa oti na noqu a ciciva tiko mai na cere, au sa taura dei tu ga na vakabauta.\n8 Au sa kila tu, ni sa maroroi me noqu na i sala vakaturaga ni valavala dodonu, o koya ena solia vei au na Turaga ni lewa dodonu ena siga o ya, ka sega ni o au duadua ga, vei ira kece talega era nuitaka tiko na nona rairai mai.\n9 Mo sasaga vakaukauwa mo lako vakatotolo mai vei au;\n10 Ni o Timasa sa biuti au, ni sa rui lomana tale vakalevu na vuravura oqo, ka sa lako sara ki Cesalonaika â€“ Kirisiki ki Kalatia sara, o Taitusi ki Talimetia.\n11 O Luke duaduaga sa qai tiko vei au, mo raici Marika ka kauti koya mai vei au, ni na mai vukei au vakalevu ena cakacaka qo.\n12 O Tikiko au sa talai koya ki Efeso.\n13 Mo kauta mai nai tutuvi au solia tiko vei Karipo mai Tiroa â€“ nanuma na i vola ka vakabibi nai vola kuli ni sipi.\n14 E vakararawataki au vakalevu o Alekisada na matai ni varasa. Me na qai sauma ga vua na Turaga me vaka na ka e cakava,\n15 Mo qarauni iko tiko mai vua, ni o koya e dua sa bau coqa vakalevu na ka keitou tukuna.\n16 Ena noqu matai ni veilewai e sega sara ga ni dua me tokoni au, era a biuti au kece me kakua ni dua na ka mera beitaki kina.\n17 Ia sa tu vata kei au na Turaga me vakayaloqaqataki au, me'u rawa ni tukuna tikoga na dina ni tukutuku vinaka, me ra rogoca na kai matanitu tani, sa vakabulai au talega mai na gusu ni laione.\n18 Na Turaga sa vakabulai au mai na ligadra na dau naki ca, me vakacurumi au kina nona matanitu vakalomalagi. Me nona tikoga na vakarokoroko me sega ni mudu. Emeni!\n19 Au sa loloma yani vakalevu vei Varasiko kei Akuila, vaka talega kina na matavuvale nei Onisivoro.\n20 O Erasito sa tiko e Korinica, ia o Tirofimo au sa biuti koya tiko mai Milito ena vuku ni tauvimate.\n21 Mo sasaga ena nomu i gu taucoko mo lako mai ni se bera tiko na draki batabata. Sa loloma tiko yani o Apolosi, vaka talega kina o Putena, o Lino, kei Kelotia, vata kei ira kece na veiwekani.\n22 Me sa tikoga ena yalomudou na Turaga o Jisu Karisito. Me nomudou na loloma. Emeni.


Vakatekivu 24 | iVolatabu ena Internet | Vakadewa ni Vuravura Vou\nQarai na wati Aisake (1-58)\nLako o Repeka me sotavi Aisake (59-67)\n24 E sa kena qase sara o Eparama, qai dede sara nona yabaki, e vakalougatataki koya o Jiova ena ka kece ga.+ 2 E kaya o Eparama vua na nona dauveiqaravi, e qase duadua ena nona lomanivale qai lewa na ka kece ga e taukena:+ “Yalovinaka, mo biuta na ligamu ena ruku ni sagaqu, 3 au na qai vakavuna mo bubuluitaka vei Jiova na Kalou ni lomalagi kei na Kalou ni vuravura, ni o na sega ni kauta mai me wati luvequ e dua na luvedra yalewa na kai Kenani, au bula maliwai ira tiko.+ 4 Mo lako sara ina noqu vanua vei ira na wekaqu,+ mo lai kauta mai kina na wati Aisake na luvequ.” 5 Ia e qai tarogi koya na dauveiqaravi: “Vakacava ke bese ni tomani au mai na yalewa oya ina vanua qo? Meu na vakasukai luvemu ina vanua o biubiu mai kina?”+ 6 E qai kaya vua o Eparama: “Raica mo kua sara ni kauti luvequ i kea.+ 7 O Jiova na Kalou ni lomalagi a kauti au mai na vale nei tamaqu, mai na nodra vanua na wekaqu,+ e vosa vei au qai bubuluitaka:+ ‘Au na solia na vanua qo+ vua na nomu kawa,’+ ena tala na nona agilosi me liu vei iko,+ ia mo na kauta sara ga mai kea+ na wati luvequ. 8 Ia ke sega ni via gole mai kei iko na yalewa, o sa na sereki mai na bubului qo. Mo kua ga ni kauti luvequ i kea.” 9 E qai biuta na ligana na dauveiqaravi ena ruku ni saga i Eparama na nona turaga qai bubuluitaka vua na ka qo.+ 10 E mani kauta na dauveiqaravi e tini na kameli i nona turaga qai biubiu sara, e kauta vata na veimataqali ka vinaka mai vua na nona turaga. E gole sara yani i Mesopotemia ena koro i Neori. 11 E vakatekidurutaki ira na kameli ena dua na toevu e toka ena ibili ni koro. Qo e rauta toka na yakavi nira dau mai takiwai na yalewa. 12 E qai kaya: “Kemuni Jiova na Kalou i Eparama na noqu turaga, kerekere, me tini vinaka mada ga vei au na siga edai, me dei tiko mada ga na nomuni lomani Eparama na noqu turaga. 13 Au sa mai tu qo ena dua na mataniwai, era sa gole mai qo mera mai takiwai na luvedra yalewa na turaga ni koro. 14 Ia na ka me yaco qo, na goneyalewa au na tukuna vua, ‘Kerekere, biuta sobu nomu saqa wai meu gunu mada,’ e qai kaya, ‘Moni gunu, au na vagunuvi ira tale ga na nomuni kameli,’ qo sara ga o koya moni digitaka vei Aisake na nomuni tamata, ia ena ka qo, au na kila kina ni dei na nomuni loloma vua na noqu turaga.” 15 Ni se bera mada ga ni cavuka na nona vosa, sa basika mai kei na nona saqa wai e tabana o Repeka, na luvei Pecueli,+ na luvei Milika,+ na wati Neori+ na taci Eparama. 16 Sa bau totoka dina na goneyalewa qo, se sega ni veiyacovi kei na dua na tagane. E gole sobu ina mataniwai o koya, vakasinaita nona saqa wai, oti e gole cake tale mai. 17 Sega tale ni wawa na dauveiqaravi ni sa cici yani me lai tavaki koya, e kaya: “Kerekere, meu gunu wai mada ga vakalailai mai na nomu saqa.” 18 E qai kaya o koya: “Gunu noqu turaga.” Sega ni bera ni sa biuta sobu na saqa wai a colata tiko me vagunuvi koya. 19 Ni sa vagunuvi koya, e kaya sara: “Au na takia tale ga na medra wai na nomuni kameli me yacova nira gunu oti.” 20 Sega ni bera ni sa vakalala na nona saqa ina igunugunu ni manumanu qai cici vakavica vata ina toevu me lai takiwai, e takiva tiko ga mai na wai me medra kece na kameli. 21 Ena gauna kece qori e vakaraici koya galugalu toka ga ena kurabui na turaga qo, e via kila tiko se sa vakalougatataka o Jiova na nona ilakolako se sega. 22 Nira gunu oti na kameli, e qai solia vua na turaga e dua na sauniucu koula e veimama na sikeli* na kena bibi, kei na rua na qatoniliga koula e tini na sikeli* na kena bibi, 23 e qai kaya: “Yalovinaka, tukuna mada vei au se o luvei cei? Bau lala tu na vale nei tamamu me keitou moce kina?” 24 E sauma o koya: “O yau na luvei Pecueli,+ na luvei Milika tagane vei Neori.”+ 25 E kaya tale: “E levu ruarua tu vei keitou na tolonicovuata madu kei na kedra na manumanu, kei na vanua ni moce.” 26 E cuva sara na turaga qai davo vakatoboicu ena mata i Jiova, 27 e kaya: “Me vakacaucautaki mada ga o Jiova na Kalou i Eparama na noqu turaga, ni vakaraitaka ni dei tiko ga na nona loloma vua na noqu turaga, ni dina tale ga vua. E tuberi au mai o Jiova ina nodratou vale na taci noqu turaga.” 28 E cici yani na goneyalewa ina vale i tinana me lai tukuna na veika qo. 29 E dua tiko na ganei Repeka, na yacana o Lepani.+ E mani cici yani o Lepani vua na turaga e tu mai na mataniwai e tautuba. 30 Ni raica na sauniucu kei na qato ena liga i ganena, ni rogoca tale ga na vosa i Repeka na ganena ni kaya, “Qo na ka e tukuna vei au na turaga oya,” e gole sara o Lepani vua na turaga oya, e raici koya ni se duri vata tu ga kei na kameli ena mataniwai. 31 E kaya sara: “Ni gole mai, sa vakalougatataki kemuni o Jiova. Na cava oni duri tu ga kina i tuba? Au sa vakarautaka oti na vale kei na vanua me baleti ira na kameli.” 32 E qai curu yani i lomanivale na tagane oya, ia o Lepani e luvata na dali mai na kameli, solia na tolonicovuata madu kei na kedra, solia tale ga na wai me vui kina na yavana kei na yavadra na tagane era salavata mai. 33 Ia ni biu e matana eso na ka me kania, e kaya o koya: “Au na sega ni kana, meu vakasavuya mada vei iko na noqu itukutuku.” E kaya sara o Lepani: “Tukuna mai!” 34 E qai tukuna: “O yau na dauveiqaravi i Eparama.+ 35 Sa vakalougatataki noqu turaga vakalevu o Jiova, qai vakavuna me vutuniyau tiko ga ni solia vua na sipi, na bulumakau, na siliva, na koula, na dauveiqaravi tagane, na dauveiqaravi yalewa, na kameli kei na asa.+ 36 Oti oya ni sa kenamarama+ o Sera na wati noqu turaga, sa qai vakasucuma e dua na luvena tagane, ena solia vei luvena na noqu turaga na ka kece e taukena.+ 37 E qai kaya na noqu turaga meu bubului, e kaya: ‘Mo kua ni taura me wati luvequ e dua na luvedra yalewa na kai Kenani, na nodra vanua au vakaitikotiko kina qo.+ 38 Kua sara, ia mo gole ina vale i tamaqu vei ira na wekaqu,+ mo kauta mai e kea na wati luvequ.’+ 39 Ia au mani kaya vua na noqu turaga: ‘Vakacava ke bese ni tomani au mai na yalewa oya?’+ 40 E kaya vei au o koya: ‘O Jiova, o koya au lako voli e matana,+ ena tala mai na nona agilosi+ mo drau salavata, ena vakavuna tale ga me kalougata nomu ilakolako, ia mo lai kauta mai na wati luvequ vei ira na wekaqu mai na vale i tamaqu.+ 41 O sa na sereki mai na nomu bubului vei au ke o lako vei ira na wekaqu ra qai sega ni soli koya vei iko. O sa na galala ena nomu vosa ni bubului.’+ 42 “Niu yaco yani nikua ena mataniwai, au kaya: ‘I Jiova na Kalou i Eparama na noqu turaga, ke oni na vakalougatataka na noqu ilakolako, 43 au sa duri tu qo ena mataniwai. Na ka me yaco qo, na goneyalewa+ ena mai takiwai, au na kaya vua, “Kerekere, meu gunu wai mada ga vakalailai mai na nomu saqa,” 44 ena qai kaya vei au o koya, “Moni gunu, au na takia tale ga na medra wai na nomuni kameli.” Oya sara ga na yalewa sa digitaka o Jiova me nona na luvei noqu turaga.’+ 45 “Ni bera ni cavuka noqu vosa e lomaqu, sa basika mai o Repeka kei na nona saqa wai e tabana, e gole sobu ina mataniwai, e takiwai sara. Au mani kaya vua: ‘Kerekere, meu gunu mada.’+ 46 Sega ni bera ni sa biuta sobu mai tabana na nona saqa wai qai kaya: ‘Gunu,+ au na vagunuvi ira tale ga na nomuni kameli.’ Au gunu sara, e qai vagunuvi ira tale ga na kameli o koya. 47 Ni oti oya au tarogi koya, ‘O luvei cei?’ e sauma, ‘Na luvei Pecueli, na luvei Neori tagane, e luvena vei Milika.’ Au mani cobara na sauniucu e ucuna kei na qato e ligana.+ 48 Au cuva qai davo vakatoboicu ena mata i Jiova, au qai vakalagilagi Jiova na Kalou i Eparama na noqu turaga,+ o koya e tuberi au mai ena sala dodonu, meu mai kauta na luvena yalewa na taci noqu turaga me wati luvena. 49 Ia qo tukuna mada vei au ke oni via vakaraitaka nomuni loloma dei vua na noqu turaga, ke oni via dina tale ga vua. Ke sega, ni tukuna vei au, meu kila kina na ka meu cakava.”*+ 50 Rau sauma o Lepani kei Pecueli: “E vu mai vei Jiova na ka qo. Keirau sega ni rawa ni kaya vei iko na ‘io’ se ‘sega.’* 51 Sa tu qori e matamu o Repeka. Tauri koya drau lako, me lai watina mada ga na luvei nomu turaga, me vaka ga na vosa i Jiova.” 52 Ni rogoca nodrau vosa na dauveiqaravi i Eparama, e cuva ina qele ena mata i Jiova. 53 E qai kauta mai tuba na dauveiqaravi na iyaya siliva, iyaya koula, kei na isulu qai solia vei Repeka, e solia tale ga na iyau talei vei ganena kei tinana. 54 Oti oya, e kana qai gunu kei ira na tagane era salavata mai, era moce e kea ena bogi. Ni yadra cake ena kena mataka, e kaya: “Dou laivi au meu sa gole vua na noqu turaga.” 55 Erau kaya sara na ganei goneyalewa kei tinana: “Me tiko tale o goneyalewa kei keitou me bau tini mada ga na siga, oti me qai lako.” 56 Ia e kaya vei rau: “Dou kua ni tarovi au, ni sa vakalougatataka noqu ilakolako o Jiova. Laivi au meu sa lako vua na noqu turaga.” 57 Rau mani kaya: “Me kacivi mai o goneyalewa me tarogi sara ga.” 58 Erau kacivi Repeka qai kaya vua: “O na lako vata kei na turaga qo?” E sauma o koya: “Au na lako.” 59 Era mani talaca na ganedra o Repeka+ kei na marama a mei*+ koya, ra talaca tale ga na dauveiqaravi i Eparama kei na nona tamata. 60 Era qai vosa vakalougatataki Repeka nira kaya: “Isa na ganei keimami, mera udolu vakatininaudolu* na luvemu, mera lewa na nomu kawa na nodra matamata* na tamata era cati ira.”+ 61 Sa qai cavutu o Repeka kei ratou nona dauveiqaravi yalewa, ratou vodo ena kameli qai muria na dauveiqaravi. E kauti Repeka na dauveiqaravi e gole sara yani. 62 A lesu tiko mai na sala vaka i Pierilearoi+ o Aisake ni a vakaitikotiko voli ena yasayasa vakaNikepi.+ 63 Ni lutu na yakavi a taubale voli ena were o Aisake me vakasama vakatitobu.+ Ni tacake, na cava tale, e raica sara ni lako tiko yani eso na kameli! 64 Ni tacake o Repeka e raici Aisake sara, e totolo wale ga nona sobu mai na kameli. 65 E tarogi dauveiqaravi sara: “O cei e lako tiko mai qo e loma ni were me tavaki kedatou?” E sauma na dauveiqaravi: “Qori na noqu turaga.” E taura sara o Repeka na nona iubiniulu me ubi koya kina. 66 E qai talanoataka na dauveiqaravi vei Aisake na ka kece a cakava. 67 Oti oya e kauti Repeka o Aisake ina valelaca i Sera na tinana.+ E qai tauri Repeka me watina, e lomani koya sara ga,+ mani seavu yani na rarawa i Aisake ena takali nei tinana.+\n^ Ipe., “gole ena liga imatau se na imawi.”\n^ Se “Qo e sega ni neirau me keirau vakatulewataka.”\n^ Qori na marama a susugi koya, sa nona dauveiqaravi qo.\n^ Se “me tinadra na udolu vakaoba.”\n^ Se “na nodra koro.”


E Cala Beka na Lolosi Vaka Oqo?—Nodra Takali na Wekada Voleka kei na iVakarau ni Lolosi\nWILIKA ENA VOSA Afrikaans Albanian Amharic Armenian Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Bashkir Bicol Brazilian Sign Language Cebuano Chichewa Chilean Sign Language Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Chitonga (Malawi) Cibemba Colombian Sign Language Croatian Czech Danish Dutch Ecuadorian Sign Language Efik English Estonian Ewe Finnish French Ga Georgian German German Sign Language Greek Greenlandic Guarani Haitian Creole Hebrew Hiligaynon Hungarian Icelandic Iloko Indonesian Italian Japanese Japanese Sign Language Kiluba Kinyarwanda Kirghiz Korean Kwanyama Laotian Latvian Luganda Macedonian Mexican Sign Language Mixe (North Central) Myanmar Nepali New Zealand Sign Language Nicaraguan Sign Language Niuean Norwegian Nzema Oromo Ossetian Persian Polish Polish Sign Language Portuguese (Brazil) Portuguese Sign Language Punjabi Quechua (Bolivia) Rarotongan Romanian Russian Russian Sign Language Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Setswana Sidama Sinhala Slovak Slovenian Solomon Islands Pidgin Spanish Spanish Sign Language Swahili Swedish Tagalog Tahitian Tamil Tatar Thai Tigrinya Tiv Tongan Tsonga Turkish Twi Ukrainian Urhobo Uzbek Uzbek (Roman) Vietnamese Wallisian Welsh Wolaita Xhosa Yoruba Zulu vakaViti\nE VOLA MAI e dua na turaga e bikai tu ena rarawa: “Niu a se gone mai Igiladi, a dau tukuni vei au meu kua ni vakaraitaka na noqu rarawa keu tiko kei ira na le vuqa. Ni a sotia e liu o tamaqu, au se nanuma tu ga kina oqo na nona dau tukuna vei au, ena nona katibati tu, ‘Kua ni o tagi!’ ena gauna e lauti au kina e dua na ka e mosi. Keu saga meu nanuma lesu, au sega ni nanuma rawa e dua na gauna me bau reguci keitou kina na gone o tinai keitou (keitou a le va na veitacini). A mate o tamaqu niu sa yabaki 56. Au a rarawa vakalevu. Ia, e voleka ga niu sega ni tagi rawa.”\nEna so na vanua, sa dau matau kina me vakaraitaki votu na ka e tu ena lomadra na lewenivanua. Era na kila na tani se ra marau tu se rarawa. Ena yasana kadua, ena so tale na vanua e vuravura, vakauasivi mai Iurope e cake kei Peritania, sa dau i vakarau tu ni bula e kea, vakauasivi vei ira na tagane, me ra vunitaka na ka e tu e lomadra. Ia ke sa mai takali e dua na wekamu voleka, e cala beka ke o vakaraitaka na nomu rarawa? Na cava e tukuna na i Vola Tabu?\nO Ira Era a Tagi ena iVola Tabu\nEra a vola na iVola Tabu na Iperiu mai na yasayasa vakatokalau ni Medetereniani. O ira oqo era sega ni dau vunitaka na ka e tu e lomadra. E talanoataki tu gona ena iVola Tabu e vuqa vei ira era a vakaraitaka votu na nodra rarawa. Ni sa labati na luve i Tui Tevita o Aminoni, sa qai lelevaki koya o tamana. A “tagi e na tagi levu sara.” (2 Samuela 13:28-39) A bau lelevaki Apisalomi tale ga, na luvena a saga me taura vakaukauwa na veiliutaki vakatui. Eda wilika oqo ena i Vola Tabu: “A sa rarawa vakalevu sara na tui [o Tevita], a sa cabe cake ki na vale ki dela ni matamata-ni-koro, ka tagi; a sa kaya vakaoqo ni sa lako tu, Isa lei, na luvequ Apisalomi, Isa, na luvequ, na luvequ Apisalomi! ke’u a mate me kemui sosomi ke sa vinaka, Isa Apisalomi, na luvequ, na luvequ!” (2 Samuela 18:33) A rarawa o Tevita me vaka ga eda na namaka vua e dua na tama. Sa dua na ka na nodra dau diva vakavuqa na i tubutubu ni vinaka cake me ra a mate, me kua ga ni o luvedra! E veicalati dina me mate na gone ke rau se bula tu na nona i tubutubu.\nNa cava a cakava o Jisu ni sa mate na nona i tokani o Lasarusa? A tagi ni sa volekata yani na nona i bulubulu. (Joni 11:30-38) Ena dua na gauna e muri, a tagi o Meri na yalewa ni Makitala ni sa volekata yani na i bulubulu i Jisu. (Joni 20:11-16) Ia, ena sega ni tagi tu me qai dredre ni vakacegui na lotu Vakarisito, me vakataki ira e buawa tu na nodra raica na i vakavuvuli vaka i Vola Tabu me baleta na kedra i tuvaki na mate, ni sa macala tu vua na lotu Vakarisito na i nuinui ni veivakaturi e tukuni ena i Vola Tabu. Ia ni tamata ga na lotu Vakarisito dina, ena se dau lolositaka ga qai rarawataka na leqa ni dua na wekana voleka, e dina ni na vakanuinuitaka tu na veivakaturi.—1 Cesalonaika 4:13, 14.\nMo Tagi se Mo Kua ni Tagi\nVakacava o keda edaidai? E dau dredre se ka vakamadua beka vei iko mo vakaraitaka na nomu rarawa? Na cava era tukuna na daunivakasala edaidai? Era tokaruataka tiko ga edaidai na vakasama vuku uqeti vakalou sa volai makawa tu mai ena i Vola Tabu. Era kaya ni sega ni dodonu me da kinoca na noda yalorarawa, me da vakaraitaka ga. Ena ka oqo eda nanumi ira lesu tale kina na tamata yalodina e liu me vakataki Jope, Tevita, kei Jeremaia, ni vakamacalataki tu ena i Vola Tabu na i tukutuku ni nodra yalorarawa. Era a sega sara ga ni vunia na nodra yalorarawa. E sega kina ni ka vakayalomatua mo dau tawasei iko tani mo laki tiko duadua voli ga. (Vosa Vakaibalebale 18:1) E duidui dina tu na i vakarau ni vakaloloku ena dui vanua, e dau qai vakatau tale ga ena vakabauta vakalotu e muri vakalevu kina. *\nVakacava ke o sa via tagi? Ni da tamata ga, eda na tagi. Nanuma lesu na mate i Lasarusa kei na nona ‘sa vutugu o Jisu e na yalona, sa qai tagi.’ (Joni 11:33, 35) E vakaraitaka gona o koya ni sa dau kena i vakarau ga me da tagi ke sa mate e dua na wekada voleka.\nE sega ni cala na tagi kei na lolosi ni mate e dua na wekada voleka\nEda raica oqo ena ka e yacovi Anne, e dua na tina, a mate vakasauri na luvena ena SIDS. E kaya o watina: “Na ka wale ga e kurabuitaki ni keirau a sega ni bau tagi kei Anne ena gauna ni veibulu. Ia o ira na kena vo era tagi.” Kaya cake sara mai o Anne: “Io e dina, ia ni se bera na gauna oya, au a sa tabaka oti e dua na tagi levu. Au vakabauta ni sa qai tarai au ni oti e vica na macawa na bi taucoko ni leqa sa yaco, oya ena siga au a sa qai tiko duadua voli ga kina e vale. Au a tagi tu ga ena loma ni siga taucoko. Ia au vakabauta ni a yaga sara vei au oya. E lako vinaka sara ga vei au. Ni sa dodonu ga meu tagicaka na luvequ. E noqu nanuma ni sega ni dodonu me tarovi e dua ke via tagi. E dina ni sa dau matau tu ga vei ira na tani me ra kaya, ‘Kua ni tagi,’ ia e sega ni yaga oya.”\nNodra Rai e So ni Yaco na Leqa\nNa cava eda raica vei ira e so ni leqa e dua na wekadra voleka sara? Me da raici Juanita mada. E sega ni vulagi o koya ena veika e baleta na lutu dole ni gone. Sa yacovi koya oti vakalima na ka oqo. Ia e sa baci bukete tale. O koya gona, ena gauna sa curu kina e valenibula ni a coqa na nona motoka, sa dua dina na ka na nona lomaleqa. Sa taratara sara ni oti ga e rua na macawa—ni se bera ni nona vula. Mani sucu o Vanessa, e gone lailai sara—e 0.9 na kilokaramu wale ga na kena bibi. “Sa dua na ka na noqu marau,” e kaya o Juanita. “Au sa qai dua tu oqo na tina!”\nIa, qai ka ni rarawa vua, ni oti ga e va na siga, a mate o Vanessa. E kaya o Juanita: “Sa ca dina vei au na bula. E sega wale na betena na noqu dua tu na tina. E vaka me sa sega ni taucoko na noqu bula. Sa mosimosi dina vei au niu lesu i vale meu qai laki raica tu na rumu keirau a vakarautaka me nei Vanessa kei na noqu laki raica tale tu ga na i sulu e loma lalai au a volia me nona. Ena vica na vula e tarava, e lesu tiko ga mai ena noqu vakasama na siga a sucu kina. Au a cata sara ga ni via raica tale e dua.”\nSa rui sivia tale beka na rai e vaka oqo? Ena rairai dredre vei ira tale e so me ra taura rawa oqo, ia e vakamacalataka o Juanita kei ira era vakataki koya era sa tara oti na we ni i vako, ni sega sara ga ni duidui na nodra lolositaka na luvedra sucu vou mai na nodra lolositaka e dua e uabula. E dau kainaki, ni se bera sara ni sucu na gone, sa na dei oti tu na nodrau lomani koya na i tubutubu. E dua na i vau voleka sara e semai rau vata na gone kei tinana. Ni sa mate na gone oya, ena vakila o tinana ni vaka sara ga sa takali e dua sa tamata dina. Oya gona na ka e gadrevi me ra kila na tani.\nRawa ni Veivakaleqai na Yalokatakata kei na Noda Beitaki Keda\nE dua tale na tina a kaya oqo me baleta na gauna a tukuni kina vua ni sa mate vakasauri na luvena tagane yabaki ono ena vuku ni leqa ni uto a se tauvi koya tu ga mai na gauna ni nona sucu. “Sa veilecayaki vakaca na lomaqu—e sokonu na yagoqu, e curumi au na yalo ni vakatitiqa, sa dua na ka noqu beitaki au, au sa qai katakatataki watiqu kei na vuniwai ni rau vakaweleweletaka na bibi ni nona mate.”\nNi dau lomararawa e dua, e dau rawarawa vua me yalokatakata. Ena rairai yalokatakatataki ira na vuniwai kei na nasi, ena nona nanuma ni ra a vakaweleweletaki koya sa mate. Se, ena rairai yalokatakatataki ira na nona i tokani kei na wekana ni na dau veicalati tu vua na ka era kaya. E so era yalokatakatataki koya sa mate baleta ni a sega sara ga ni bau kauwaitaka tu na nona bula. E kaya o Stella: “Au nanuma lesu niu a katakatataki watiqu sara ga niu kila ni a sega ni dodonu me yaco vua na leqa. A sa tauvimate bibi sara o koya, ia a taura tu ga vakamamada na i vakasala nei vuniwai.” Ia ena so na gauna, e dau katakatataki koya sa mate o koya e se bula tiko baleta na levu tale ni ogaoga e vu mai na nona mate.\nE so e dau laki leqa tale na lomadra ena vuku ni nodra yalokatakata—aya, era na rarawataki ira ga vakataki ira baleta ni a tuburi ira na yalokatakata. E so tale era beitaki ira ga baleta na nona sa mate na wekadra voleka oya. Era na kaya: “Ke a se bula tu oqo o koya, kevaka wale ga meu a vakaukauwataki koya me laki raici vuniwai totolo” se “vakaukauwataki koya me raica e dua tale na vuniwai” se “vakaukauwataki koya me qarauna vinaka na nona bula.”\nE gauna rarawataki dina ni mate e dua na gone—ena yaga vei rau na i tubutubu na noda vakaraitaka vei rau na yalo ni veikauwaitaki kei na veinanumi dina\nVei ira tale e so, e sega ni yala wale ga e ke na nodra beitaki ira, vakabibi ke mate vakasauri na wekadra voleka oya. Sa ra na tekivu vakananuma na gauna era a dau katakatataki koya kina na wekadra oya se na nodra a veiba kei koya. Se ra na vakananuma na levu ni ka a dodonu me ra cakava vua sa mate, ia era a mani sega ni cakava.\nNa balavu ni gauna era dau lolosi tu kina e vuqa na tina e vakadinadinataka na ka era kaya e vuqa na vuku, ni mate ni gone ena dau mositi rau tu ga na i tubutubu ena nodrau bula taucoko, vakabibi ga o tina.\nNi Mate na Watida\nNa nona mate e dua vei rau na veiwatini e vu mai kina e dua tale na mataqali leqa, vakabibi kevaka e levu sara na ka erau a dau cakava vata ni a se bula. Sa na mai tini kina na veibasogana kece ni nodrau dau bula vata, gade vata, cakacaka vata, lasa vata, kei na nodrau dau veinuitaki.\nE vakamacalataka o Eunice na ka e yaco ni sa mate vakasauri o watina ena mate ni uto. “Ena i matai ni macawa, e vaka ga ni sa mate tu na yagoqu. Au sega ni bau vakila na i kanakana ni ka se boica rawa na i boi ni ka. Au sega gona ni kila seu a vakasama rawa tu vakacava. Niu a tiko ena gauna era a saga me ra vakabulai koya kina ena nodra pamutaka na utona kei na nodra vakayagataka na wainimate e so, a sega kina ni tubu mai lomaqu na yalo sa dau matau tu vei keda, oya me da sega ni vakabauta na ka sa yaco. Ia sa dua ga na ka na levu ni noqu rarawa, e vaka niu raica e dua na motoka ni sa naulu tiko me lutu yani ena dua na barinisavu, qai sega sara ga ni dua na ka au cakava rawa kina.”\nA tagi li? “Io, au a tagi sara ga, vakabibi niu sa wilika na drau vakadrau na i vola ni lolosi au a taura. Voleka ni i vola kece ga au wilika au tagi kina. A yaga sara ga vei au oya. Ia na ka ga sa qai vakararawataki au vakalevu oya, niu tarogi seu vakacava tu. Sa macala ga niu a rarawa tu.”\nE vosota rawa vakacava o Eunice na gauna rarawa oya? “Sa vaka ga me votu mai lomaqu ni sa dodonu me toso ga na noqu bula,” a kaya o koya. “Ia na ka ga e mosi vei au ni sa sega ni tiko e ke na watiqu me keirau marautaka vata na bula.”\n“Me Ra Kua ni Lewai Iko na Tani. . . ”\nEratou kaya na vola na i vola na Leavetaking—When and How to Say Goodbye: “Me ra kua ni lewai iko na tani ena ka mo cakava se me vakacava na lomamu. Ena sega ni tautauvata na i valavala ni noda dau luluvu. E so era na nanuma—era na tukuna sara tale ga vei iko na nodra nanuma—ni o sa rui rarawa tale vakasivia se na kena veibasai. Vosoti ira ga qai guilecava na ka era tukuna. Ni o saga mo vakalomavinakataki ira na tani ena nomu muria na ka era nanuma, sa na qai dredre ga me seavu kina na nomu yalorarawa.”\nIa e duidui na i valavala ni noda dau lolosi. E sega ni kainaki tiko e ke ni vinaka cake e dua na kena i valavala mai na dua tale. Na leqa ga e rawa ni tubu mai oya, ke sa tarai koya sara ga vakabibi na tamata e lolosi tiko na rarawa qai dredre vua me lomavakacegu rawa. Sa na qai rairai gadrevi e kea na nodra veivuke vakayalololoma na nona i tokani. E kaya na i Vola Tabu: “Sa loloma tiko e na veigauna kece na wekana na tamata, ka sa vaka na tacina e na gauna ni rarawa.” Kua gona ni tu vakasuka ni qara veivuke vei ira na so, mo laki vosa vei ira, mo laki tagi tale ga vei ira.—Vosa Vakaibalebale 17:17.\nNi mate e dua, sa macala tu ga ni da na lolosi, e sega tale ga ni cala ke ra raica votu na tani na noda lolosi. Ia e so tale na taro e gadrevi me saumi: ‘Au na vosota rawa vakacava na noqu lolosi? Au cala beka ke dau tuburi au mai na yalo meu via beitaki au ga kina seu yalokatakata? Meu na lewa vakacava na mataqali yalo vaka oqo? Au na vosota rawa vakacava na noqu lolosi ena vuku ni leqa sa yaco?’ Na ulutaga e tarava ena sauma na taro oqo kei na so tale.\n^ para. 8 Me kena i vakaraitaki, o ira na kai Yoruba mai Nigeria, era vakabauta ni dau sucu vou tale na yalo ni tamata sa mate. Ni sa mate gona e dua na gone, sa na dua na ka na levu ni lolosi, ia ena ia tiko oya me dua ga na gauna lekaleka, me vaka e kainaki ena dua na serekali ni Yoruba: “Na wai ga e tasova. E sega ni kavoro na kena dari.” Sa kena i balebale oqo vei ira na Yoruba, ni dari ni wai, oya o koya na tina ni gone, ena rawa ni vakasucu tale—de na sucu tale vua na yalo i koya sa mate. Era sega ni muria na i Vakadinadina i Jiova na vakabauta vakavanua e so e yavutaki ena rere vakalialia e vu mai na vakasama lasutaki ni tawamate rawa na yalo ni tamata kei na kena dau sucu tale mai na yalo, na i vakavuvuli e sega ni yavutaki ena i Vola Tabu.—Dauvunau 9:5, 10; Isikeli 18:4, 20.\nEna vuku ni nodra i tovo vakavanua e so, e dau vakacava gona na nodra lolosi?\nO cei soti ena i Vola Tabu era a sega ni vunitaka na nodra tagi?\nNa cava era kaya se vakayacora e so ni sa takali e dua na wekadra voleka? Vakacava o iko ni o sotava na i tuvaki vata ga oya?\nNa cava e vakavuna me dua tani ga kina na rarawa e vakilai ke sa leqa e dua vei rau na veiwatini?\nE dau vakaevei tu na lolosi? E cala beka na lolosi?\nE rawa ni vica tu na i vakarau ni lolosi? (Raica na kato ena tabana e 9.)\nNa i tuvaki cava soti e tarai ira na i tubutubu e mate vakasauri na luvedra ena SIDS? (Raica na kato ena tabana e 12.)\nNi lutu dole na gone, e tarai ira vakacava na tina oya? (Raica na kato ena tabana e 10.)\nLolosi Kena iVakarau\nNa vosa “i vakarau” e sega ni kena i balebale ni sa dau duadua tu ga na i vakarau ni lolosi vei ira kece na tamata. E so era dau lolosi sara vakalevu qai dau dede tale ga na nodra lolosi tiko. E duidui oqo vei ira na tamata yadua. E sega ni se o koya kece e volai tu oqo e ra. Ena rairai tu e so tale na mataqali yalo eda na dau vakila. Na kena e ra oqo e so na i vakaraitaki ni yalololosi ena rawa ni vakila e dua.\nKena i tekivu: Kidacala; sega ni vakabauta, sega ni vakadinata; yali tu na vakasama; beitaki keda ga; yalokatakata.\nNi bibi sara na lolosi, e rawa ni yaco na: Guiguileca kei na moce vakaca; dagadaga ni yago; yalototolo; veilecayaki ni vakasama; tagi vakavuqa; tubu se lutu ni bibi ni yago ni so na gauna eda na tabaka na kana, so tale na gauna eda na sega sara ga ni kana; veilecayaki na bula; oca vakalevu; lailai ga na ka e rawa ni caka; tatawai—vakilai koya sa mate, rogoci koya, raici koya; ke mate na luveda, eda na raici ira vakatani na watida, ia ena sega tu na kena yavu vinaka.\nGauna me tu donu tale kina na bula: Yalo luluvu, lako vata kei na divi lesu ni gauna sa oti; lesu mai ena vakasama na gauna vinaka e so eda a marautaka vata kei koya sa mate, bau so tale tu ga na gauna lasa.\nGone Era Lutu Dole se Sucu Mate—Nodra Lolosi na Tina\nA sa vica oti na luve i Monna, ia sa dua ga na ka na levu ni nona nanamaki me baleta na gone a buketetaka tiko. Ni se bera mada ga ni sucu na gone, “e dau qito kei koya, veivosaki kei koya, qai dau tadrai koya.”\nE kaukauwa sara na i sema ni nodrau veiwekani o tina kei na gone e se bera ni sucu. E kaya tale: “E dua na gone oqo o Rachel Anne e dau tekea laivi mai ketequ na i vola au dau wilika, e vakavuna tale ga meu dau yadra tu ena so na lomaloma ni bogi. Au se nanuma tu ga oqo na nona se qai tekivu teketeke, e vaka sara ga me tarai au tiko mai me vakaraitaka nona lomani au. Ena gauna kece e yavala kina, sa dua na ka na levu ni noqu loloma. Ena gauna e tauvimate kina, au dau vakila na nona rarawa, niu sa rui kilai koya vinaka.”\nE kaya tale o Monna: “Ni qai via vakabauti au o vuniwai, sa bera. A tukuna vei au meu kua ni lomaleqa. Ia au kila tu ga oqo niu a vakila sara ga na gauna a mate kina o luvequ. E vakasauri ga na nona vuki vakaukauwa. Ena siga e tarava, sa mate.”\nE sega ni o Monna duadua ga e yaco vua na ka oqo. Ena nodrau i vola na Surviving Pregnancy Loss, erau kaya kina o Friedman kei Gradstein ni rauta ni dua na milioni na marama e Mereke mada ga e dau tini ca na nodra bukete. Ia e levu sara na i wiliwili oqo ni da rai yani e vuravura raraba.\nNa ka era sega ni dau taura rawa tiko e so ni lutu dole kei na sucu mate e leqa e tarai ira dina vakabibi na marama, qai kena tale ga ena dredre me ra guilecava—rairai ena nodra bula taucoko. Me kena i vakaraitaki, e nanuma lesu e dua na kena marama, o Veronica na vica na lutu dole a yaco vua, vakabibi na gone a qai vakasucuma mate. Ena i kaciwa ni nona vula a se bula tu na gone oya, qai 6 na kilokaramu na kena bibi ena gauna a sucu kina. Ia a rua na macawa na kena toka matemate e ketena na gone oya. A kaya: “Sa dua dina na ka mosimosi vua na tina me vakasucuma mate tu mai e dua na gone.”\nO ira mada ga na marama tale e so era na sega ga ni kila dina se vaka tu e vei na veilecayaki ni bula e tarai ira tu na tina ni gone vaka oqo. E vola e dua na marama a lutu dole na luvena: “E mosi dina vei au niu sa qai mai kila, niu a lecava dina na bibi ni rarawa a bikai ira na noqu i tokani. Na nodra lecava na tani na bibi ni rarawa e bikai au tu ena gauna oqo, e vaka sara ga na noqu a lecava na kedra i tuvaki na noqu i tokani.”\nE dua tale na ka ena mositi koya na tina ni gone sa lolosi bibi tu, na nona nanuma ni o watina e sega sara ga ni kauwaitaka na bibi ni leqa sa yaco oya me vakataki koya. E vakamacalataka vaka oqo e dua na yalewa vakawati: “Au a rarawataki watiqu dina. E vaka ga vua niu a sega ni bukete. A dredre vua me vakila na rarawa bibi a bikai au tu. A tukuna vei au meu kua ni taqaya, ia a sega ni vakila o koya na noqu rarawa levu.”\nE rairai a buli ga na tagane vakawati me vaka oya na i valavala ni lomana—ni sega ni vakataki watina, me veivolekati sara kei na gone e buketetaki tiko. Ia na gone e mate oya, e luvena tale ga. E bibi kina me rau vakila ruarua na veiwatini ni rau rarawa vata tiko, dina ga ni na duidui na i valavala ni nodrau rarawa. Me rau kua ni vunitaka na nodrau lomararawa. Ke saga o tagane me vunitaka, ena nanuma o watina ni sega sara ga ni kauwai o koya. Me mokoti watina gona o tagane, me tagi vata kei koya. Kemudrau na veiwatini, sa qai kena gauna oqo mo drau veilomani ga kina vakalevu. O kemuni na tagane vakawati, me ra kila na kemuni i sa ni o ni kauwai dina.\nMate Vakasauri ni Gone (SIDS)—Wali na Lolosi\nNa leqa vakasauri ni gone sa dua na ka mosimosi. Ena dua na siga, sa sega ni yadra mai na moce na gone a rairai bulabula tu. E sega vakadua ni bau tadrai me yaco oqo, ni dredre sara ga me vakasamataki me mate na gone ni rau se bula na i tubutubu? Na gone a vakavurea vei tinana na yalo ni loloma levu, sa vakavurea oqo na rarawa levu.\nSa na vaka me rau beitaki rau mai na i tubutubu. Rau na nanuma beka ni o rau ga na vu ni nona mate, de rau a vakawelewele. Rau na taroga, ‘Na cava beka a rawa ni keirau cakava me kua ni yaco na leqa?’ * Ena so na gauna, ena rawa ni laki nanumi watina vakatani o tagane ena vuku ni leqa, ia ena sega tu na kena yavu vinaka. Ena gauna a laki cakacaka kina, a bula vinaka tu na gone. Ni qai lesu yani e vale, sa mate ni a mate ga ena nona i mocemoce! Na cava a cakava tiko o watina? A tu mai vei o koya ena gauna oya? E dodonu me vakamatatataki na i sau ni taro vaka oqo me kua ni tadre kina na nodrau veimaliwai na veiwatini.\nE yaco na leqa ena vuku ni i tuvaki e sega ni namaki. E kaya na i Vola Tabu: “Au a qai lesu, ka kunea e ruku ni mata-ni-siga, ni ra sa sega ni tauca na cere ko ira na daucici, ka ra sega ni gumatua e nai valu ko ira na qaqa, a ra sa sega talega ni kana ko ira na vuku, a ra sa sega talega ni vakaiyau ko ira na yalomatua, ka ra sa sega talega ni vinakati ko ira na matai; ia na kena gauna kei na . . . [“i tuvaki e sega ni namaki,” NW] . . . sa yaco vei ira na tamata kecega.” (Neitou na vosa kala.)—Dauvunau 9:11.\nEra na veivuke vakacava na so tale vei iratou na lewe ni vuvale e mate na luvedratou? E kaya e dua na tina e rarawa sara vakalevu: “A lako mai e dua na noqu i tokani me mai samaka na noqu vale, ia au a sega ni tukuna vua me mai sasamaki. E so tale era vakasaqara na keitou. E so era veiuqeti ena nodra mokoti au—era sega tale ni vosa, era mokoti au ga. Au a sega ni via talanoa. Au sega sara ga ni via tukuna, meu se baci tukuna tale na ka e yaco. Au a sega ni taleitaka na vakatataro, baleta ni oya e vaka me dusi au niu a vakawelewele. Me o cei tale e tinanigone, o au ga; ena sega sara ga ni rawa vei au meu vakalaiva me leqa na luvequ.”\n^ para. 61 Mate Vakasauri ni Gone (Sudden Infant Death Syndrome [SIDS])—Oqo na yaca e vakatokai vei ira na gone era bulabula vinaka tu qai vakasauri ga ni ra sa mate. E dau nanumi ni ka me caka me kua ni yaco oqo, oya ena gauna e vakamoceri kina na gone, me vakadavori vakatadraicake se vakanatutu, me kua ga ni vakatoboicu. E sega ni kena i balebale ni sa na sega ni yaco na SIDS baleta ni sa qarauni se me davo vakacava na gone.


The Fiji Times » Vosota o Lasaqa vu ni nona koula\nVosota o Lasaqa vu ni nona koula\n30 April, 2018, 2:01 pm\nNA nona cici voli ka sega ni vakaivava ni veitaucici e dua na ka e vukei Camari Adi Lasaqa mai na Wainibuka Secondary School me rawata rawa kina na koula ena i wasewase vei ira na goneyalewa (Open girls) ena 1500 na mita ena sotasota ni Qito ni Coca-Cola ena ANZ Stadium ena yabaki qo.\nE dara toka e dua na sitokini, na goneyalewa yabaki 16 ni Nalidi, Wainibuka e cici vata kei ira na dauqito ka ra vakaivava vinaka ni cici, ia a mani vakadinadinataka o koya ni mai cava na veitaucici o koya ga e gadreva dina na qaqa ena rawa ni qaqa.\nEna i otioti ni rauni ena nona cici tiko o Lasaqa esa vakila o koya na mosi ni sa tekivu me bubuta mai na yavana. Ia, e sega ni yalolailai o koya ena nona tomana tikoga na cici me yacova yani na laini me la’ki cava kina.\n“Au vakila ni sa tekivu me mosi na yavaqu,” e tukuna o Lasaqa.\n“E dua na ka e lako mai na noqu vakasama, na noqu matavuvale kei na nodrau veivuke na dauveivakatavulici ena nodrau kauti au mai me’u mai cici. Sa mani noqu i gu kaukauwa me’u na liu ga.\n“E sega ni kena i cavacava qo, au na tukuna tale, au a ciciva rawa yani ka rawata.”\nA rawata o Lasaqa na gauna e 5.06 na miniti, Melania Turaga mai na Jasper Williams High School e karua ena 5.08 na miniti ka varasa o Lavenia Kororia mai na Naiyala Secondary School ena nona ciciva rawa e 5.13 na miniti.\nNa isausau e 4.43 na miniti ka tekia tu o Maia Ramsden mai na International School e Suva ena 2017.\nIa, ena 3000 na mita e rawata talega kina na koula o Lasaqa na koula.


iRogo me Baleta na iVola Vovou kei na Kena Vakavoutaki na Website kei na App\n8 OKOTOVA, 2018\niVola Vovou kei na Kena Vakavoutaki na Website kei na App\nEna ika6 ni Okotova 2018, e sevutaki e rua na ivola ena bose vakayabaki ni isoqosoqo. Na ivola Vakalesui Mai na Sokalou Savasava i Jiova! (Pure Worship of Jehovah—Restored At Last!), e yavutaki ena parofisai i Isikeli. Kena ikarua na brochure, Mo Gumatua ena Wilivola kei na Veivakavulici, qo me vukei ira na iVakadinadina i Jiova mera vakavinakataka na iwalewale ni nodra wiliwili kei na veivakavulici.\nSa tu ena jw.org website kei na JW Library na ivola Sokalou Savasava (Pure Worship) ena vosa vakavalgi, kei na brochure, Veivakavulici (Teaching) ena levu na vosa. Ena qai sevutaki malua ena so tale na vosa na ivola Pure Worship.\nE kacivaki tale ga ni sa vakadonuya na iLawalawa Dauvakatulewa me vakavoutaki na noda website, kei na so tale na porokaramu (apps). Ena vakavoutaki na jw.org website me okati kina na veika e tiko ena JW Broadcasting, kei na Watchtower Laibri ena Internet. Ena vakavoutaki tale ga na app ni JW Library me umani kina na veika sa tiko ena na Watchtower Laibri, wili kina na veika e tiko ena jw.org website. Na irairai taucoko ni website kei na app vou sa na cokovata, ena rawarawa tale ga na kena vakayagataki. Kena ivakaraitaki, me rawarawa na vakayagataki ni website kei na app e vakavoutaki, sa vakarawarawataki eso na sala me totolo kina na kena laurai na kakana vakayalo e vakarautaki. Sa caka tiko ena gauna qo na veiveisau qori. O na raica na veisau kece qori ena vica na vula mai qo.


Lesia na iTavi Vei Ira na Tagane Yalodina—2 Timoci 2:2 | Vulici\n“Mo tukuna qo vei ira na tagane yalodina me rawa ni ganiti ira mera vakavulica vei ira eso tale.”—2 TIM. 2:2.\nSERE: 103, 101\nNa cava e cakava o Tui Tevita ni tukuni vua ni na tara na valenisoro ni Kalou o luvena?\nNa cava mera vukei ira kina na tacida gone na itabaqase?\nNa rai donu cava me tiko vei ira na tacida gone nira qarava na itavi a lesi tu vei ira na itabaqase?\n1, 2. Era raica vakacava e levu nikua nodra cakacaka?\nEDA kilaitani ena cakacaka eda qarava. Levu era nanuma ni na vakatau nodra dokai ena cakacaka se itutu e lesi vei ira. Ena so na vanua, na imatai ni ka e dau tarogi nida se qai veikilai, “O cakacaka tiko e vei?”\n2 Ena so na gauna na iVolatabu e vakamacalataka na cakacaka era qarava eso. Kena ivakaraitaki e cavuti “Maciu na daukumuni ivakacavacava”; “Saimoni, e daucaka leca”; kei “Luke, na vuniwai lomani.” (Maciu 10:3; Caka. 10:6; Kolo. 4:14) Era dau kilai tale ga eso nikua ena ilesilesi vakayalo se itavi dokai era qarava. Kena ivakaraitaki e cavuti o Tui Tevita, na parofita o Ilaija, kei na yapositolo o Paula. Era raica vakabibi na tagane yalodina qo nodra ilesilesi vakalou. Ke da lesi ena so na itavi dokai, meda raica tale ga vakabibi.\n3. Na cava e bibi kina vei ira na itabaqase mera vakavulici ira na tacida gone? (Raica na imatai ni iyaloyalo.)\n3 Levu era dau taleitaka na nodra cakacaka, era na via qarava tu ga. Ia ka ni rarawa me tekivu mai na gauna i Atama, e tiko na gauna mera qase kina na itabatamata yadua, ra qai veisosomitaki eso tale. (Dauv. 1:4) E sega ni rawarawa vei keda na lotu vaKarisito dina ena veigauna sa oti na veiveisau qori. Sa rabailevu sara na tubu ni cakacaka i Jiova qai levu na ka e okati kina. Nida qarava na itavi vovou, e muri kina na iwalewale vovou me salavata kei na vakayagataki ni iyaya ni gauna qo. De dua eso na itabaqase ena dredre mera toso vata kei na veiveisau. (Luke 5:39) Se mani cava e yaco, e tu vei ira na tacida gone na kaukaua kei na igu ni vakatauvatani kei ira na itabaqase. (Vkai. 20:29) Koya gona e ka vakayalololoma qai ka vakavuku vei ira na itabaqase mera vakarautaki ira na tacida gone mera colata e levu na itavi.—Wilika Same 71:18.\n4. Na cava e dredre kina vei ira eso mera lesia na itavi? (Raica na kato “ Vuna era Sega ni Via Lesia Kina na iTavi Eso.”)\n4 De dua ena sega ni rawarawa vei ira na veiliutaki mera lesia na itavi vei ira na tacida gone. Eso era leqataka ni na kau tani na itavi era dau taleitaka. So tale era leqataka nira na sega ni veiliutaki, nira nanuma nira na sega ni qarava vinaka na itavi na tacida gone. Ia eso tale era kaya ni sega na gauna mera veituberi kina. Mera nanuma tale ga na tacida gone ni bibi mera vosovoso tiko ga ke ra sega ni lesi ena levu na itavi.\n5 Meda veivosakitaka mada e rua na ka me baleta na veilesi. iMatai, nodra vukei ira na tacida gone o ira na itabaqase mera colata e levu na itavi, kei na vuna e bibi kina qori. (2 Tim. 2:2) Kena ikarua, na vuna e bibi kina me donu tiko ga nodra rai na tacida gone nira tokoni ira na tacida era matua, kei na sala mera vuli kina. Meda liu mada ena nona vakavulici luvena o Tui Tevita me qarava e dua na ilesilesi bibi.\nE VAKARAUTAKI SOLOMONI QAI TOKONI KOYA\n6. Na cava e via cakava o Tui Tevita? Cava e vakarota o Jiova?\n6 Ni oti e vica na yabaki nona veidroyaki voli o Tevita, e qai tui, vakaitikotiko tale ga ena vale vinaka. Ia dua na ka nona rarawataka ni sega ni dua na “vale” se valenisoro e vakatatabutaki vei Jiova, e nanuma kina me tara e dua. E tukuna vei Necani na parofita: “Au sa tiko qo ena vale sitari ia na kato ni veiyalayalati i Jiova e tiko ga ena ilati ni valelaca.” E sauma o Necani: “Moni cakava ga na ka e lomamuni, ni tiko vata kei kemuni na Kalou dina.” Ia e duatani na ka e vinakata o Jiova. E vakaroti Necani me vakasavuya vei Tevita: “O na sega ni tara na vale meu tiko kina.” A vakadeitaka o Jiova ni na vakalougatataki Tevita tiko ga, ia e vakarota me tara na valenisoro na luvena o Solomoni. Cava ena cakava o Tevita?—1 Vei. 17:1-4, 8, 11, 12; 29:1.\n7. E raica vakacava o Tevita na ivakaro i Jiova?\n7 A tokona tiko ga o Tevita na ituvatuva qori, a sega ni leqataka na kena cavuti e dua tale na yaca ena taravaki ni valenisoro. Ni oti tale ga na tarataravaki, a kilai me valenisoro e tara o Solomoni, sega ni o Tevita. De dua e rarawa o Tevita ni na sega ni vakayacora na ka e tatadrataka tu, ia e tokona na tarataravaki. E gumatua ni tuvanaki ira na tamata cakacaka, e vakarautaka na kaukamea, kopa, siliva, koula kei na kau sitari. E vakayaloqaqataki Solomoni tale ga ena nona kaya: “Ia qo luvequ, me tokoni iko mada ga o Jiova, mo rawata na ka o saga, mo tara na vale i Jiova na nomu Kalou me vaka e tukuna o koya me baleti iko.”—1 Vei. 22:11, 14-16.\n8. Na cava e rairai nanuma kina o Tevita ni se sega ni ganiti Solomoni na itavi, ia na cava e qai cakava?\n8 Wilika 1 Veigauna 22:5. De dua a nanuma o Tevita ni se sega ni ganiti Solomoni me qarava na itavi bibi qori. A vinakati me ‘duatani duadua na totoka’ ni valenisoro, ia e se “gone” o Solomoni qai “lailai na ka e kila.” E kila ga o Tevita ni na vakarautaki Solomoni o Jiova me qarava na cakacaka. E kauaitaka ga o Tevita na ka e rawa ni cakava me veivuke kina, me vakarautaka vakalevu na iyaya ni taravale.\nMARAUTAKA NI O VAKAVULICI IRA ESO TALE\nE marautaki dina nida raici ira na tacida gone era qarava e levu na itavi (Raica na parakaravu 9)\n9. Era na lomavakacegu vakacava na tacida itabaqase nira solia na itavi? Tukuna na kena ivakaraitaki.\n9 Mera kua ni yalolailai na tacida tagane itabaqase ni sa kena gauna mera solia nodra itavi vei ira na tacida tagane gone. Ena toso kina na cakacaka ke ra vakavulici na tacida gone mera veiqaravi. Mera lomavakacegu gona na tacida itabaqase nira sa qarava rawa na itavi o ira qo. Kena ivakaraitaki, vakasamataka mada e dua na tama e vakavulici luvena tagane ena draiva. Ni se gone ena vakaraici tamana ni draiva. Ni tubu cake tiko ena vakamacala wasoma vua o tamana. Ni sa yacova na yabaki e rawa ni draiva kina, ena vakavulici koya kina o tamana. Ena so na gauna, erau na veisau draiva, ia sa na draiva ga vakalevu o gone ni sa qase o tamana. Na tama yalomatua ena marautaka ni sa rawa ni draiva o luvena, ena sega ni qai via lewa tale tiko vua. E va tale ga qori o ira na tacida itabaqase, era sakitaka nira tuberi ira na tacida gone mera qarava nodra ilesilesi vakalou.\n10. E raica vakacava o Mosese na veivakalagilagi kei na lewa?\n10 Mera qarauna na tacida itabaqase mera kua ni vuvu. Vakasamataka mada na ka e cakava o Mosese nira tukuna eso ena keba e Isireli nira parofita. (Wilika Tiko Voli Mai na Lekutu 11:24-29.) A via tarovi ira o Josua na italai i Mosese. A nanuma ni na sega ni dokai kina o Mosese kei na lewa e soli vua. Ia e tukuna o Mosese: “O vuvu ena vukuqu? Kua, au diva mera parofita kece na tamata i Jiova, ena qai solia vei ira o Jiova na yalona!” E kila vinaka o Mosese na rai i Jiova me baleta na tikina qo. A sega ni vinakata me dokai, e tukuna ga ni vinakata me soli tale ga na isolisoli vakayalo qori vei ira kece na dausokalou i Jiova. Me vakataki Mosese, vakacava eda dau marautaka nira lesi tale ga eso ena itavi e rawa ni soli vei keda?\n11. Na cava e tukuna e dua na tacida itabaqase ni sa lesi vua e dua tale na nona itavi?\n11 Levu na tacida nikua sa vicasagavulu na yabaki nodra gumatua voli mai nira qarava na itavi, era tuberi ira tale ga eso mera qarava e levu tale na itavi. Kena ivakaraitaki o Peter, e dua na tacida sa 74 vakacaca na yabaki nona veiqaravi vakatabakidua. Sa rauta ni 35 na yabaki nona veiqaravi voli ena valenivolavola ni tabana e Urope. Vica ga na yabaki sa oti, e lesi me liutaka na Tabana e Qarava na Cakacaka. Nikua sa qarava tiko na itavi qori o Paul e dua na tacida gone rau cakacaka vata kei Peter me vica na yabaki. Ni tarogi o Peter se cava e nanuma ni sa cegu mai nona ilesilesi, e kaya, “Dua na ka noqu marau nira tiko na tacida era sa vakavulici mera qarava e levu na itavi, era cakava tale ga vakavinaka.”\nDOKAI IRA NA ITABAQASE\n12. Na cava eda vulica ena italanoa kei Riopoami?\n12 Ni sa takali o Tui Solomoni, e veiliutaki tarava na luvena o Riopoami. Ni se qai tekivu, e taro ivakasala o Riopoami vei ira na itabaqase. Ia e qai sega ni rogoci ira! E rogoca ga nodra ivakasala na cauravou era susu vata, era sa nona italai tiko. E vakavu leqa sara ga. (2 Vei. 10:6-11, 19) Cava eda vulica kina? E ka vakayalomatua meda qara da qai vakasamataka vinaka nodra ivakasala na itabaqase era sa matua. Macala ga ni na sega ni vesuki ira na tacida gone na ivakarau makawa ni kena caka eso na ka, ia era na vakasamataka vinaka na nodra ivakasala na itabaqase.\n13. Na cava mera cakava na tacida gone mera cakacaka vata kina kei ira na tacida itabaqase?\n13 Eso na tacida gone era na rairai lesi mera vakatulewa vei ira eso tale, wili kina o ira na tacida itabaqase. Sa na rairai veisau nodra itavi, ia ena yaga vakalevu nira kauaitaka nodra ivakasala vuku kei na nodra kila na tacida itabaqase ni bera nira vakatulewa. E kaya o Paul a vakamacalataki mai ni sosomitaki Peter me liutaka e dua na tabana e Peceli: “Au dau kerea na ivakasala i Peter, au uqeti ira keimami veiqaravi vata mera cakava tale ga ya.”\n14. Na cava eda vulica ena nodrau cakacaka vata o Timoci kei na yapositolo o Paula?\n14 E vica vata na yabaki nona cakacaka vata kei na yapositolo o Paula na cauravou o Timoci. (Wilika Filipai 2:20-22.) E vola o Paula vei ira mai Korinica: “Au talai Timoci yani kina vei kemuni, ni luvequ lomani qai gone yalodina ena Turaga. Ena vakavulica vei kemuni na ka au dau cakava me vakataki Karisito Jisu, na ka vata ga au vakavulica tiko ena ivavakoso kece e veivanua.” (1 Kor. 4:17) Macala e ke ni rau cakacaka vakavoleka o Paula kei Timoci. E vakavulici Timoci ena ka e dau “cakava me vakataki Karisito Jisu.” E vuli sara vakavinaka o Timoci qai taleitaki koya kina o Paula. E nuidei tale ga ni rawa ni qarava o Timoci na ka era gadreva vakayalo mai Korinica. Mera vakatotomuria mada ga qori na qase ni ivavakoso nikua nira tuberi ira tiko na tagane mera veiqaravi!\nE TIKO NODA ITAVI KECE\n15. Ni yaco na veisau, ena vukei keda vakacava na ivakasala i Paula vei ira na lotu vaKarisito e Roma?\n15 Eda donuya tu qo na gauna vakairogorogo. Sa tubu sara tiko na isoqosoqo i Jiova e vuravura ena levu na sala, ia ena vinakati na veisau. E dau tarai keda kece na veisau, ia meda yalomalumalumu tiko ga, da qai vakaliuca na inaki i Jiova, sega ni ka e baleti keda ga. Qori ena vakaduavatataki keda. E vola o Paula vei ira na lotu vaKarisito mai Roma: “Au tukuna kina vei kemuni me kua ni dua e sivia na ka e nanuma me baleti koya, me yalomatua ga, me qai salavata na ka e nanuma kei na ivakarau ni vakabauta e solia vua na Kalou. Me vaka ga na yagoda, e levu na tikina, ia e duidui na nodra itavi, e vaka kina o keda. Eda le levu, eda dua ga na yago nida duavata kei Karisito.”—Roma 12:3-5.\n16. Me rawati na duavata kei na veiyaloni ena isoqosoqo i Jiova, na cava mera cakava na itabaqase, tacida gone, kei na yalewa vakawati?\n16 Se mani vakacava na keda ituvaki, meda saga kece mada ga meda vakaitavi vakalevu ena kena tokoni na Matanitu cecere i Jiova. Ra itabaqase, ni vakavulici ira na tacida tagane gone mera qarava na itavi oni lesi kina. Kemuni na tacida gone, ni ciqoma na itavi, ni yalomalumalumu, ni dokai ira tiko ga na itabaqase. Kemuni na yalewa vakawati, ni vakatotomuri Pirisila na wati Akuila, e tokoni watina tiko ga ni veisau na kedrau ituvaki.—Caka. 18:2.\n17. E nuitaki ratou vakacava nona tisaipeli o Jisu? Na cava na inaki ni nona veivakavulici?\n17 Me baleta na nodra tuberi eso mera qarava e levu tale na itavi, e uasivi duadua na ivakaraitaki i Jisu. E kila ni sa vakarau cava na nona cakacaka vakaitalatala e vuravura, mera qai tomana eso tale nona cakacaka. Eratou sega ni uasivi nona tisaipeli, ia e nuitaki ratou qai tukuna ni na levu cake na ka ratou na cakava. (Joni 14:12) E vakavulici ratou vinaka, ratou qai vakatetea na itukutuku vinaka ena veiyasa i vuravura ena gauna ya.—Kolo. 1:23.\n18. Na cava eda rawa ni nuitaka? Cava meda cakava nikua?\n18 Ni mate oti vakaisoro o Jisu, e vakaturi e lomalagi qai soli vua e levu tale na itavi e okati kina na veiliutaki e “cecere sara vei ira na matanitu kece, na lewa kece, na kaukaua kece, na turaga kece.” (Efeso 1:19-21) Ke da mate ena yalodina ni bera na Amaketoni, eda na vakaturi ena vuravura vou ni yalododonu, ena sega ni tukuni rawa na levu ni cakacaka veivakacegui meda qarava. Ia ena gauna mada ga qo, na cakacaka bibi duadua meda vakaitavi kina na vunautaki ni tukutuku vinaka kei na veivakatisaipelitaki. Se da mani gone se qase, meda “vakaitavi vakalevu ena cakacaka ni Turaga.”—1 Kor. 15:58.\nVUNA ERA SEGA NI VIA LESIA KINA NA ITAVI ESO\nEra nanuma nira na sega ni dokai ena ka e caka.\nIa e dodonu me vakalagilagi duadua ga o Jiova ena ka kece.—Same 115:1.\nEra sega ni via solia tale vua e dua na cakacaka era taleitaka.\nIa e marautaki vakalevu nodra vakavulici eso tale.—Caka. 20:35.\nEra leqataka ni na sega ni qaravi vinaka na cakacaka.\nO Jiova e rawa ni vukei ira na so tale mera cakava na cakacaka.—Same 37:5.\nEra vinakata mera lewa tiko ga na cakacaka.\nIa me nanumi ni o Jiova ga e lewa tiko.—Ais 45:6, 7.\nEra nanuma ni sega na gauna mera veivakavulici kina.\nNa veivakavulici e vakabula gauna ena gauna se bera mai.—Efeso 5:15, 16.\niMeli iMeli Lesia na iTavi Vei Ira na Tagane Yalodina


VAKATEKIVU 1 FNV - Ena i vakatekivu, ena gauna a bulia - Bible Search\nVAKATEKIVU int VAKATEKIVU 2\nNa i Tukutuku ni Veibuli\n1Ena i vakatekivu, ena gauna a bulia kina na lomalagi kei na vuravura na Kalou; 2a se lala tu na vuravura ka sega ni dua na kena i tuvaki. E a butobuto tu na dela ni wai, ka sa yavavala yani na Yalo ni Kalou+ ena dela ni wai. 3Sa qai kaya na Kalou, “Me rarama mai”; a sa rarama mai.- 4Ia ni sa raica na rarama na Kalou ni sa vinaka, sa qai tawasea na rarama mai na butobuto. 5Sa vakatoka na rarama me “Siga” kei na butobuto me “Bogi.” Ia na yakavi kei na mataka sa kena i matai ni siga. 6A sa kaya na Kalou, “Me tu na maliwa lala me wasea na wai, ka dui biubiuti rau.” A sa yaco me vakakina.- 7A sa bulia na maliwa lala na Kalou, a sa wasea kina na wai e cake mai na wai e ra; a sa yaco me vakakina. 8A sa vakatoka na vu ni maliwa lala e cake na Kalou me “Lomalagi.” Ena yakavi kei na mataka sa kena i karua ni siga.\n9A sa kaya na Kalou, “Me soqoni vata na wai e ra ena dua na yasana, ka me votu mai na vanua mamaca.” A yaco me vakakina. 10A sa vakatoka na vanua mamaca me “Vuravura”, kei na wai sa soqoni vata mai me “Wasawasa.” A sa raica na Kalou na ka sa bulia ni sa vinaka.\n11A sa kaya na Kalou, “Me ra tubu mai ena qele na veimataqali kau kecega, na co, na kau vakasorena kei na kau vuata.” A sa yaco me vakakina. 12A sa vakatubura na qele na veimataqali kau kecega, na kau vakasorena kei na kau vuata. A sa raica na Kalou na ka sa bulia ni sa vinaka. 13Ia na yakavi kei na mataka sa kena i katolu ni siga.\n14A sa kaya na Kalou, “Me basika na vu ni rarama ena maliwa lala me wasea na siga mai na bogi, ka me ra vakatakila na gauna e tekivutaki kina na veigauna bibi eso, na siga, kei na yabaki. 15Era na cila tu ena maliwa lala ka vakararamataka na vuravura;” a sa yaco me vakakina. 16A sa bulia e rua na vu ni rarama lelevu na Kalou, na matanisiga me lewa na siga kei na vula me lewa na bogi; a sa bulia talega na veikalokalo. 17A sa vakatikori rau na Kalou ena maliwa lala me vakararamataka na vuravura, 18ka me rau lewa na siga kei na bogi, ka wasea na rarama mai na butobuto. A sa raica na Kalou ni sa vinaka. 19Ia na yakavi kei na mataka sa kena i kava ni siga.\n20A sa qai kaya na Kalou, “Me ra tubu vakalevu mai ena loma ni wai na veimataqali ka bula, ka me ra veivukayaki na manumanu vuka ena loma ni macawa.” 21O koya oqo sa bulia kina na Kalou na ika lelevu ni wasawasa, na veika bula kecega e wai, kei na manumanu vuka kecega. A sa raica na Kalou ni sa vinaka. 22Sa qai vosa vakalougatataki ira na Kalou, ka kaya, “Mo ni vuavuai ka tubu me vuqa mai na veika bula e loma ni wai ka vakatawa na wasawasa, ka mo ni tubu talega na manumanu vuka mo ni lewe vuqa.” 23Ia na yakavi kei na mataka sa kena i kalima ni siga.\n24A sa kaya na Kalou, “Me qai vakatubura na vuravura na veimataqali manumanu kecega: o ira era sa manoa kei ira era sa kila, na ka lelevu se lalai;” a sa yaco me vakakina. 25A sa bulia na Kalou na veimataqali manumanu kila kecega kei na veimataqali manumanu manoa kecega, kei na veika kecega sa qasi voli ena dela ni vanua; a sa raica na Kalou ni sa vinaka.\n26A sa kaya na Kalou, “Me tou bulia na tamata me i tovo vata kei kedatou, me ucui kedatou. Era na lewa na ika ni wasawasa, na manumanu vuka, na manumanu manoa kei na manumanu kila kecega, na ka lelevu kei na ka lalai.”- 27A sa bulia na tamata na Kalou, me ucui koya. A sa buli rau na tagane kei na yalewa,- - 28ka sa qai vosa vakalougatataki rau ka kaya: “Mo drau vakaluveni ka tubu me lewe vuqa ka vakatawai vuravura, ka lewa. Au sa solia vei kemudrau mo drau lewa na ika, na manumanu vuka, kei na veimataqali manumanu kecega sa bula voli e dela i vuravura.” 29A sa kaya na Kalou, “Raica au sa solia vei kemudrau na veimataqali co vakasorena e laukana kei na kau vuata kecega e dela i vuravura me kemudrau kakana. 30Ia, au sa solia talega na co drokadroka me kedra kakana na manumanu kecega, na manumanu vuka kei na veika bula kecega sa qasi voli e vuravura” a sa yaco me vakakina. 31A sa raica na Kalou na ka kecega a bulia ni sa vinaka sara. Ia na yakavi kei na mataka sa kena i kaono ni siga.\nNai Vola Tabu Ena Vakavakadewa Vou


Na Vua ni Yalo Tabu—Yalololoma\nWILIKA ENA VOSA Afrikaans Albanian Altai Alur Amharic Amis Arabic Armenian Armenian (West) Aymara Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Bashkir Bassa (Cameroon) Belize Kriol Bengali Bicol Boulou Bulgarian Cakchiquel (Western) Catalan Cebuano Chichewa Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Chitonga (Malawi) Chitonga (Zimbabwe) Chitumbuka Chiyao Chol Chuvash Cibemba Cinyanja Croatian Czech Damara Dangme Danish Digor Douala Dutch Edo Efik English Esan Estonian Ewe Finnish Fon French Ga Garifuna Georgian German Greek Guadeloupean Creole Guarani Gujarati Gun Haitian Creole Hausa Hebrew Herero Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hungarian Ibanag Icelandic Igbo Iloko Indonesian Isoko Italian Italian Sign Language Japanese Jula Kabiye Kabuverdianu Kamba Kannada Kekchi Kikaonde Kikuyu Kiluba Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Kisonge Kongo Korean Korean Sign Language Kurdish Kurmanji Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kurdish Kurmanji (Cyrillic) Kwangali Kwanyama Kyangonde Latvian Lingala Lithuanian Low German Luganda Lunda Luo Luvale Macedonian Malagasy Malay Malayalam Mam Mambwe-Lungu Marathi Marshallese Maya Mazatec (Huautla) Mbunda Mingrelian Mixe (North Central) Mixtec (Guerrero) Mongolian Moore Motu Myanmar Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Northern Puebla) Ndebele Ndebele (Zimbabwe) Ndonga Nepali Ngabere Norwegian Nzema Okpe Oromo Ossetian Otetela Pangasinan Papiamento (Curaçao) Persian Pidgin (West Africa) Polish Ponapean Portuguese (Brazil) Portuguese (Portugal) Punjabi Quechua (Ancash) Quechua (Bolivia) Romanian Russian Russian Sign Language Samoan Sango Sepedi Sepulana Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Setswana Shona Sidama Silozi Sinhala Slovak Slovenian Solomon Islands Pidgin South African Sign Language Spanish Sranantongo Swahili Swahili (Congo) Swati Swedish Tagalog Tajiki Tamil Tarascan Tatar Telugu Tetun Dili Thai Tigrinya Tiv Tlapanec Tojolabal Tok Pisin Tongan Totonac Tshiluba Tsonga Turkish Turkmen Tuvaluan Twi Tzeltal Tzotzil Ukrainian Urhobo Uzbek Uzbek (Roman) Venda Vietnamese Waray-Waray Wolaita Xhosa Yoruba Zande Zapotec (Isthmus) Zulu vakaViti\nNA YALOLOLOMA e veivakacegui, e veivakayaloqaqataki tale ga! Eda dau marau ni dua e kauaitaki keda. Eda dau taleitaka na nodra yalololoma eso, eda na bucina gona vakacava na itovo talei qo?\nNa cava na yalololoma? Qori na noda kauaitaka dina na kedra ituvaki eso tale. Ena laurai qori ena noda vosa kei na ka eda cakava meda veivuke kina, ena sega gona ni caka vakarairai. Na yalololoma dina e vu ena veinanumi kei na loloma. O koya e bibi sara, ni yalololoma e dua na itovo e okati ena vua ni yalo tabu meda vakaraitaka na lotu vaKarisito. (Kala. 5:22, 23) Eda na bucina vakacava na yalololoma? Meda dikeva mada na sala rau vakaraitaka kina o Jiova kei na Luvena, kei na kena yaga vei keda.\nO JIOVA E YALOLOLOMA VEI KEDA KECE\nO Jiova e yalololoma qai kauaitaki keda kece, wili kina o “ira na sega ni dau vakavinavinaka kei ira na daucaka ca.” (Luke 6:35) Kena ivakaraitaki, e “vakacabea na matanisiga vei ira na daucaka ca kei na daucaka vinaka, e vakatauca tale ga na uca vei ira na yalododonu kei ira na sega ni yalododonu.” (Maciu 5:45) O koya gona, vei ira mada ga na sega ni kilai Jiova na Dauveibuli, e yaga vei ira na ka e vakarautaka mera bula kina, era marautaka tale ga.\nE vakasakiti nona yalololoma o Jiova vei rau o Atama kei Ivi. Ni rau sa valavala ca, rau “cula vata na draunilolo me ubia na yagodrau tabu.” Ia e kila o Jiova ni rau vinakata na isulu me rau bula ena taudaku kei Iteni, ni sa cudruvi tu na qele ena “wavakavotona kei na soni.” E yalololoma o Jiova ni cakava nodrau “isulu balavu mai na kulinimanumanu.”—Vkte. 3:7, 17, 18, 21.\nE yalololoma o Jiova vei ira “na daucaka ca kei na daucaka vinaka,” e vinakata tale ga me vakaraitaka nona yalololoma vei ira na yalodina vua. Kena ivakaraitaki ena gauna i Sakaraia, e rarawa na agilosi ni sa sega tu ni toso na taravaki ni valenisoro e Jerusalemi. E rogoci koya o Jiova qai vosa vua “ena vosa vinaka e veivakacegui.” (Saka. 1:12, 13) Qori tale ga na ka e cakava o Jiova vua na parofita o Ilaija. Dua na gauna e yalolailai qai kerea me mate. Ni kauaitaka o Jiova na ivakarau ni lomana, e tala kina e dua na agilosi me vakayaloqaqataki koya. E vakadeitaka tale ga vua ni levu tale era se yalodina tiko. E yaga vakacava vei Ilaija na vosa vakayalololoma qori kei na nona vukei? E tomana tale na nona ilesilesi. (1 Tui 19:1-18) Levu na dauveiqaravi ni Kalou era vakaraitaka na yalololoma, ia o cei e ivakaraitaki vinaka duadua?\nJISU—NA IVAKARAITAKI LEVU NI YALOLOLOMA\nE kilai o Jisu ena nona yalololoma kei na veinanumi ena nona cakacaka vakaitalatala e vuravura. E sega ni dau voravora se vakacolasau. Ena nona veinanumi, e tukuna kina na vosa qo: “Ni lako mai vei au o kemuni kece oni oca, oni bikai voli ena icolacola bibi, au na vakacegui kemuni. . . . E veivakacegui na noqu ivua.” (Maciu 11:28-30) E uqeti ira vakacava na lewenivanua na nona yalololoma? Era muri koya ena vanua kece ga e lakova. Na levu ni “nona lomani ira” o Jisu, e vakani ira, vakabulai ira na tauvimate kei na malumalumu, e vakavulici ira tale ga ena “levu sara na ka” me baleti Tamana.—Mari. 6:34; Maciu 14:14; 15:32-38.\nE kilai na yalololoma i Jisu ena nona dau veinanumi kei na veikauaitaki. So na gauna era dau vaqarai koya yani na lewenivanua ena nona gauna ni vakacegu, ia se “marautaki ira” tiko ga. (Luke 9:10, 11) Dua na gauna e tara nona isulu e sau e dua na marama sa lako tu ga vua na dra me 12 na yabaki, ni via bula. E sega ni savasava na marama qori, e rere tale ga, ia e sega ni cudruvi koya o Jisu. (Vunau 15:25-28) Ena levu ni nona yalololoma, e kaya vua: “Luvequ, sa vakabulai iko na nomu vakabauta. Lako ena vakacegu, mo bula mai na kemu mate bibi.” (Mari. 5:25-34) E dua dina na ivakaraitaki vakasakiti ni yalololoma!\nYALOLOLOMA ENA NOMU CAKA VINAKA\nEda raica ena vica na ivakaraitaki qori ni laurai na yalololoma dina ena ka e caka. Ena vosa vakatautauvata ni kai Samaria dauloloma, e vakaraitaka kina o Jisu na bibi ni veivuke. Era dau veisevaki na Jiu kei ira na kai Samaria, ia na levu ni nona loloma na kai Samaria e vukea na turaga e laumoku qai voleka tu ni mate e gaunisala. Na itovo cava e uqeti koya na kai Samaria me veivuke? Na yalololoma. E vadretitaka na nona mavoa qai kauti koya ena dua na burenivulagi. E sauma tale ga na itaukei ni burenivulagi me qarava na turaga e mavoa, qai tu vakarau me sauma eso tale na ka.—Luke 10:29-37.\nE rawa ni vakaraitaki tale ga na yalololoma ena vosa veiuqeti qai veinanumi. E kaya na iVolatabu: “Na nuiqawaqawa ni loma ni tamata e lomabibi kina, ia na vosa vinaka ena vakamarautaka.” (Vkai. 12:25) Nida yalololoma qai yalovinaka, ena veiuqeti na ka eda tukuna, era na marau tale ga na rogoca. * Ena kilai nida kauaitaki ira dina nida vosa vakayalovinaka. Qori ena uqeti ira mera vosota na veivakatovolei.—Vkai. 16:24.\nBUCINA NA YALOLOLOMA\nNida buli meda “ucuya na Kalou,” eda rawa gona ni bucina na yalololoma. (Vkte. 1:27) Kena ivakaraitaki, ni kau vakavesu na yapositolo o Paula i Saitoni, “dua na ka nona kauaitaki” koya o Juliase na turaganivalu e Roma, “e vakatarai koya sara me lako vei ira na nona itokani mera vakacegui koya.” (Caka. 27:3) Dua tale na gauna, e voca na waqa e vodo tiko kina o Paula kei na so tale. Era vakawaqa buka mada ga na lewe i Melita mera vakatakatai kina, era ‘kauaitaki ira dina.’ (Caka. 28:1, 2) Sa bau totoka na nodra yalololoma. Io, na yalololoma dina e dodonu me vakaraitaki e veigauna.\nMeda vakamarautaki Jiova tiko ga, e dodonu meda bucina na yalololoma da qai vakaitovotaka. Sa rauta me kaya o Jiova meda “vakaisulu” ena yalololoma. (Kolo. 3:12) E sega ni rawarawa meda vakaitovotaka na itovo vakalou qo. De dua eda dau mamadua, sega ni nuidei, tusaqati, se so na gauna eda nanumi keda ga. Ia eda na rawa ni vorata qori ke da nuitaka na yalo tabu, da qai vakatotomuria na ivakarau ni yalololoma i Jiova.—1 Kor. 2:12.\nEda na rawa ni vakavinakataka vakacava na noda yalololoma? Bibi meda taroga: ‘Au dau vakarorogo vinaka? Au dau kauaitaka na ka era gadreva eso tale? Gauna cava au a caka vinaka kina vua e dua e sega ni wekaqu, se dua e sega ni noqu itokani voleka?’ Rawa nida biuta eso noda isausau. Dua meda kilai ira vinaka eso tale vakauasivi o ira na tacida ena ivavakoso. Qori ga na sala eda na kila kina na kedra ituvaki kei na ka era vinakata. Kena ikarua, meda vakaraitaka na yalololoma me vaka ga eda vinakata me caka vei keda. (Maciu 7:12) Kena ikatolu, ena vukei keda o Jiova meda bucina na yalololoma ke da kerea nona veitokoni.—Luke 11:13.\nE VEIUQETI NA YALOLOLOMA\nEso na ka e vola na yapositolo o Paula me vakadinadinataka kina ni italatala ni Kalou, e dua vei ira na “yalovinaka” se yalololoma. (2 Kor. 6:3-6) Era volekati Paula e levu ni dau kauaitaki ira dina ena nona itovo vinaka kei na ka e tukuna. (Caka. 28:30, 31) E rawa tale ga nira mai kila na ka dina e levu ena noda itovo vinaka. Nida dau yalololoma, vei ira tale ga na dau tusaqati keda, eda rawa ni vakaotia nodra yalokaukaua mera yalomalumalumu. (Roma 12:20) De dua era na mai vulica na iVolatabu ni toso na gauna.\nEna Parataisi, era na marau na vica vata na milioni era vakaturi nira vakila na yalololoma dina. De dua era se qai vakila vakadua. Nira taleitaka na ka e caka vei ira, era na via vakaraitaka tale ga. Ke dua e sega ni vakaraitaka na yalololoma ena vuravura vou qai sega ni veivuke, ena sega ni rawata na bula tawamudu. Ia o ira na dau veilomani qai yalololoma ena vakadonuya na Kalou mera bula tawamudu. (Same 37:9-11) Sa na dua dina na vuravura ni vakacegu kei na marau! Ia ena gauna mada ga qo, eda na vakalougatataki vakacava nida dau yalololoma?\nYAGA NI YALOLOLOMA\nE kaya na iVolatabu: “Na tamata yalovinaka e caka vinaka ga vua.” (Vkai. 11:17) Era taleitaki vakalevu na dau yalololoma se o ira na yalovinaka, ena vakaraitaki tale ga vei ira na itovo qori. E kaya o Jisu: “Na ivakarau oni vakarautaka ena vakarautaki tale vei kemuni.” (Luke 6:38) Kena ibalebale, ena rawarawa sara vei ira na dau yalololoma mera kunea nodra itokani, era na veivolekati tiko ga.\nE uqeti ira na ivavakoso e Efeso o Paula mera ‘veilomani, veinanumi, mera yalorawarawa ni veivosoti.’ (Efeso 4:32) Ena laurai na toso ena ivavakoso nira dau yalololoma na lotu vaKarisito, era veivukei tale ga. Era na sega vakadua ni vosa kaukaua, veivakalewai se vosa mosimosi. Era na sega ni vakauvosa, ia era na vakayagataka na yamedra mera veiuqeti kina. (Vkai. 12:18) Qori ena vakaukauataki ira na mataveitacini ena ivavakoso, era na qaravi Jiova tale ga ena marau.\nIo, ena laurai na yalololoma ena ka eda tukuna kei na ka eda cakava. Nida yalololoma, eda sa vakatotomuria tiko na nona veikauaitaki o Jiova kei na nona lomasavu. (Efeso 5:1) Eda na vakaukauataka gona na ivavakoso, eda na uqeta eso tale mera qaravi Jiova. Me keda idivi mada ga na yalololoma!\n^ para. 13 Ena qai tabaki malua na itovo na yalovinaka, e okati tale ga ena vua ni yalo tabu.\niMeli iMeli Yalololoma—Vakaraitaki ena Vosa kei na ka Eda Cakava


1 Cesalonaika, chapter 1 of the Fijian Bible - with audio narration\nOi au o Paula, o Silivenusi, kei Timoci, ki na nodra i soqosoqo lotu na kai Cesolonaika, o ira sa tu vua na Kalou o Tamada kei na Turaga o Jisu Karisito. Me nomudou na loloma kei na vakacegu ni Kalou na tamada kei na noda Turaga o Jisu Karisito.\n2 Keitou sa dau vakavinavinakataki kemudou tikoga vua na Kalou, ena neitou dau masulaki kemudou.\n3 Ena neitou dau vakananuma na nomudou dau cakacaka ena vakabauta, kei na nomudou dau oca ena loloma, kei na nomudou vosota nai nuinui, vua na noda Turaga o Jisu Karisito ena mata ni Kalou o Tamada.\n4 Kei na nomudou kila na veiwekani lomani ni Kalou e digitaki kemudou.\n5 Nai tukutuku dou a rogoca mai vei keitou a sega ni tarai kemudou ena vosa ga, ia ena kaukauwa kei na Yalo Tabu me vaka sa vakadinadinataki, ni dou sa kila na neitou i valavala ena vukumudou ni keitou a tiko kei kemudou.\n6 Ka dou sa yaco kina mo dou muri keitou kei na Turaga, ni dou muria tikoga na vosa ni Kalou ena dela ni vakararawataki, dou sa qai reki tikoga ena Yalo Tabu.\n7 Dou sa nodra i vakarau vei ira na lotu mai Masitonia kei Akaia.\n8 E toso vakatotolo na vosa ni Turaga ena vukumudou, sega walega mai Masitonia kei Akaia, ia ena veiyasana kecega. Na nomudou vakabauta na Kalou sa rogo ka teteva na veivanua, sa sega tale ni dua na kena yaga vei keitou me keitou vosa ena dua na ka.\n9 Ni ra sa tukuna ga o ira ena vuku i keitou nai valavala ni neitou la'ki tiko vei kemudou, ni dou sa vuki tani mai na veimatakau, ka qarava na Kalou dina.\n10 Dou waraka na Luvena sa tiko mai lomalagi o Koya sa vakaturi cake mai na mate, sai Jisu ga, ni o Koya ena vakabulai keda mai na veicudruvi sa roro tiko mai.


The Fiji Times » Qiri lali na Takala iGau ena soli ko Viti ki Peritania\nQiri lali na Takala iGau ena soli ko Viti ki Peritania\n16 May, 2018, 9:04 am\nESA koto oqo e ra na nona i tukutuku o Ratu Lagani Bukiyana wasawasa mai na yavusa Nadawa ena mataqali o Tabaisa ena koro o Sawaieke, Gau ena Yatu Lomaiviti, ni wiliwili sara yani.\nIsa… Na Turaga tukaqu vakarua ka a mai taura nai tutu vaka Takalaigau nira se qai yabaki 40 vakacaca na yabaki ni nodra bula. E ratou dau talanoataka na neitou Ratu e ratou sa dui bale e vica na ka me baleta na neitou Ratu levu qo. Matai e ratou dau tukuna na nodra yabaki ni bula era a yabaki 122 era sa qai mai vakacegu.\nAu a Sega soti sara ni dau kauwai kina vakalevu me yacova na yabaki sa oti ena noqu sa tekivu me’u kauwai meu vakacakulea na veika me baleta na neitou kawa.\n“Keirau mani lako vaka veiwatini vei ratou na tabana ka qarava na vei tukutuku makawa ena Lotu Mormon (LDS). Au via vakaraica nai vola tukutuku me baleti ira era a mate ena yabaki 1937 sai koya na yabaki e a mate kina na turaga Takalaigau Rt Tomasi Tokalauvere.”\nEna dela ni noqu vaka qaqara au mani raica na yacadra kau kurabui niu raica na nodra i vola ni mate (Death Certificate) ka toqai sara tuga mai vakamatata na 122 years old. Volai toka na vuni nodra mate ni sa malumalumu ga mai.\nSiga rua na nodra davo nira sa malumu ga mai me yacova ni sa cavuka na nodra i cegu. Volai toka mai enai vola o koya ka lai tukutuku ko Mosese Vakatale.\nNa yacai vuniwai koya ka vakadinadina kei na yacai koya nai talatala ka cakava na lotu ni the veibulu ko Talatala Alivereti Navolaca a talatala tiko ena koro ko Sawaieke ena gauna oya.\nAu qai rogoca ni ra turaga ni Kadavu. E ratou tukuna na neitou qase ni a caka vakatolu na kena i burua bula. Sa qai bula balavu ga. Ia oya ga na nodra gagadre.\nSa kau rawa yani na kena kisi ka dau laki vakarewa tu kina nodra loma ni vale ko Nacavuturaga.\nNa nodra vale ei matai ni vale kau ena loma ni koro ka se duri tiko ga ena gauna nikua ia sa ra veveka ga mai na kena kava. E dua tale na ka e ratou tukuna tiko mai na neitou qase nia tubu vakarua na batina na turaga qo.\nNira sa tekivu lulutu tiko mai na batidra ni sucu nira sa qase era qai tubu tale tiko mai ni sa qase tu. E rairai e vuna beka ni dau saqa ena waitui na kena kakana.\nE tukuna vei au e dua na buqu mai na koro ka ratou kawa ni bete ko buqu Venilove Bale nira se gone lalai era dau tayalo ena bavelo kau se na waqa vaka viti kei ira na marama kei na nodra kitu me tawa mai na waitui me dau saqa kina na kena draunikau se kakana dina.\nE ratou tukuna na neitou qase ni turaga qo e sa ciqomi oti na lotu e Sawaieke se boto walai tikoga se lako tikoga na kana tamata se usa tikoga na bokola ki na yanuyanu turaga na nodra i votavota vei ira na Vunivalu e Bau ni sa tukuni lesu tiko ki Sawaieke me sa kua. Takalaigau sa lotu ko Bau sa lotu na vunivalu dina ni sa qai mai cegu ena dua na gauna e muri.\nIa keitou sa bau mai kalouca toka kina vakalailai kalougata ni keitou sa qai soro kina lotu ena vica na yabaki sa oti ena vuku ni vakacalaka e a cakava nia sa ciqomi na lotu se boto walai tikoga na tukai keitou oqo.\nAu na qai biuta mai ena dua na gauna nona a vakatarogi tiko mai vua na marama Ranadi Vikatoria ena nodra mai veiqaraqaravi vakaturaga na vanua vakaturaga o Sawaieke ena vuku ni kanakana ni tamata ka tiko vei keitou na kedrau itaba kei na nonai vakamacala.\nE a lako ki Levuka ena vuku ni vuli volavola mera saini me vaka nira turaga gone duadua toka beka ena gauna oya ka ra talairawarawa kina veilesi vakaturaga mera qiria na lali ni nodra kacivi na Turaga bale kei Viti mera sainitaka na soli ni vanua ko Viti ki Peritania.\nSai koya na tukaqu ni raici lesu na bula balavu ni nodra yabaki nira se taura tu nai tutu vaka Takalaigau ni se bera saraga ni se cabe na lotu e Viti. Era se kawa mai nei Damudamu.\nKa tamadra na tukaqu ko Werekoro ka tiko qo vei au nai vola ni a lako mai Lasakau ena yanuyanu turaga mai Bau sa rauta me talairawarawa me qiria na lali ni soli ni vanua.\nNa yaca na Ratu Tomasi Tokalauvere e yaca mai vei ratou na Sauturaga e Sawaieke enai tikotiko vakaturaga o Natuvakasuka ka ratou dau sauvaka bulia se vagunuva na Takalaigau.\nBaleta ni a Takalaigau tu mai ena Daku ni kuila ka yacova mai na loma ni kuila sa tekivu talega kina na i vola. Ena nodra volai oya sa keimami volai talega o keimami na qai muri mai me sa keimami Tokalauvere me sa yacai keitou tiko vaka kawa edaidai.\nO qori saka ga eso nai tukutuku kau vakalekaleka takaga me baleta na Turaga tukaqu vakarua me baleti Ratu Tomasi Tokalauvere na turaga Takalaigau. Ni kalougata tiko ka me Noda vata na vakacegu ni Turaga.


2 Samuela , chapter 3 of the Fijian Bible - with audio narration\nOqo, sa qai dua nai valu balavu ena kedrau maliwa na vale nei Saula kei na vale nei Tevita. Sa kaukauwa cake tikoga o Tevita, ka sa malumalumu tiko ga mai o Saula.\n2 Sa sucu vei Tevita na gonetagane mai Epironi. Na ulumatua o Amoni, mai vei Ainoami na Jeserieli;\n3 Nai karua o Kiliape mai vei Apikali na yada mai vei Nepali na kai Kameli; nai ka tolu o Apisalome na luvei Maika na luvei Talimai yalewa na tui Kesure;\n4 Nai kava o Atonaija na luvei Aqici; nai kalima o Sefatia na luvei Abitali;\n5 Nai kaono oicerimi na luvei Ekila na wati Tevita. Oqo era sa sucu vei Tevita mai Epironi.\n6 Sa qai yaco, ni rau se vala tiko na vale nei Saula kei na vale nei Tevita, sa kukube kaukauwa tikoga o Epana vei Saula.\n7 Sa dua tiko na wati Saula lailai, na yacana o Risipa na luvei Aia. Sa tukuna o Isiposeci vei Epana, "Na cava o sa laki mocera kina na watina lailai na tamaqu?"\n8 Sa cudru sara ga vakalevu o Epana ena vuku ni vosa nei Isiposeci ka qai tukuna, "O au beka e dua na ulu ni koli e taukena o Juta? Ena siga oqo au sa solia tiko na noqu veitokoni ki na vale i Saula na tamamu, vei ira na tacina kei ira na nona i tokani, ka sega ni soli kemuni ki na liga i Tevita; o sa dusi au ena siga oqo ena dua na cala me baleta na yalewa oqo?\n9 "Me cakava talega na Kalou vei Epana, ka vakalevu, kevaka au na sega ni cakava ena vuku i Tevita, me vaka sa yalayala vua na Kalou o Jiovaâ€”\n10 "Me solia na matanitu mai na vale i Saula ki na vale i Tevita, ka tara cake na nona i tikotiko vakaturaga e Isireli kei Juta talega, mai Tani ki Perisepa."\n11 Sa sega ni sauma rawa tale e dua na vosa vei Epana, baleta ni rerevaki koya.\n12 Sa vakauta na i tukutuku o Epana ena vukuna vei tevita ka tukuna, "E nei cei na vanua?" Sa tukuna talega, "Mo cakava vakatotolo e dua na veidinadinati vata kei au, ena qai tiko vakaidina kei iko na ligaqu me ra kau kece mai na Isireli vei iko."\n13 Sa qai tukuna o Tevita, "Vinaka, au na cakava e dua na veidinadinati kei iko, ia e dua na ka au gadreva vei iko: O na sega ni raica na mataqu me yacova ni o sa kauti Mikeli mada mai e liu, na luvei Saula, ni o sa lako mai me raica na mataqu."\n14 Sa vakauta nai tukutuku o Tevita vei Isiposeci, na luvei Saula ka tukuna, "Mo soli Mikeli na watiqu mai, o koya au a musuka me watiqu ena duanadrau na vusodra na kai Filisitia."\n15 O Isiposeci, sa talatala ka tauri mai o Mikeli mai vua na tagane e rau sa tiko vata, mai vei Palatieli na luvei Laisi.\n16 Sa lako vata kei koya na tagane oqo ki Baurimi, ka tagi muri koya tiko. Sa tukuna vua o Epana, "Mo lesu tale!" A sa lesu tale.\n17 O Epana sa veivosaki kei ira na qase e Isireli ka tukuna, "Ena veigauna sa oti, o ni sa dauvakasaqarai Tevita me tui vei kemuni.\n18 "Oqo mo ni cakava sara, ni sa vosa o Jiova vei Tevita ka vaka: 'Ena ligana na noqu tamata o Tevita, au na vakabulai ira kina na noqu tamata na Isireli mai na ligadra na Filisitia kei na ligadra kecega na meca.'"\n19 Sa vosa tiko o Epana ena nodra vakarorogo na Penijamini. Sa vosa talega o Epana ni vakarorogo tiko o Tevita mai Epironi, na veika kece me vinaka kina o Isireli kei Penijamini.\n20 O Epana kei na ruasagavulu na nona tamata era sa lako mai vei Tevita e Epironi. Sa cakava e dua na solevu o Tevita vei Epana kei ira sa tiko vata kei koya.\n21 Sa tukuna o Epana vei Tevita, "Au na tucake ka lako me'u soqoni ira kece mai na Isireli vua na noqu turaga na tui, me ra mai cakava e dua na veidinadinati kei kemuni, mo ni na lewa kina vei ira kecega o ni sa vinakata e yalomuni." Sa vakatalai Epana yani o Tevita, ka sa lako ena vakacegu.\n22 Ena gauna o ya, o ira na tamata nei Tevita kei Joape era sa lesu mai ena dua na kaba vakaivalu ka era sa kauta mai e levu sara nai toki ni valu. Sa sega ni tiko vata kei Tevita e Epironi o Epana, ni sa vakatalai yani, ka lako ena vakacegu.\n23 Ni sa lako mai o Joape kei ira kece na nona i valu, sa tukuni sara vua ka vaka, "O Epana sa lako mai vua na tui, ka sa vakatalai yani, ka sa lako talega ena vakacegu."\n24 Sa lako mai vua na tui o Joape ka tukuna, "Na cava o sa cakava? Raica sa lako mai vei iko o Epana, na cava o sa vakatalai koya yani kina, ka sa mani lako?\n25 "O sa kila vakaidina ni sa lako mai o Epana na luvei Neri me vakaisini iko â€“ me kila na nomu lako yani kei na nomu curu mai, ka me kila kecega na veika o sa cakava tiko."\n26 Sa lako tani mai na matai Tevita o Joape, ka sa vakatala nai talai me muri Epana, ka sa laki kau lesu mai ena wai mai Sira. Sa sega ni kila o Tevita.\n27 Ni sa lesu mai ki Epironi o Epana, sa kauti koya vakatikitiki mai na matamata o Joape ka vosa duadua vua. Sa suaka na ketena, ka sa mate ena vuku ni dra nei Aseli na taci Joape.\n28 Ni sa oti oqo, sa qai rogoca o Tevita, sa tukuna sara, "Na noqu matanitu kei au sa sega ni beitaki ena mata i Jiova me sega ni mudu ena vuku ni dra nei Epana na luvei Neri.\n29 "Me toka ga ena ului Joape kei na vuvale nei tamana; me kakua ni yali mai na nona vale, na vale nei Joape na turi dra, na vukavuka, na kukuna kei na via kana."\n30 O Joape kei Apisai na tacina, e rau sa vakamatei Epana, baleta ni sa vakamatea na tacidrau o Aseli mai Kipioni ena i valu.\n31 Sa tukuna o Tevita vei Joape kei ira kecega na tamata sa tiko vata kei koya, "Mo ni basuraka na nomuni i sulu ka daramaka nai sulu taga, ka tagicaki Epana." Sa muria na kato ni mate o Tevita.\n32 Era sa buluti Epana mai Epironi, sa tagi vakadomo i levu o Tevita ena i bulubulu i Epana, ka era sa tagi kecega na tamata.\n33 Sa dua na tagi i Tevita na tui sa vaka: "Me mate o Epana me vaka e dua na lialia?\n34 Sa sega ni vesu na ligamu, se me vesuki na yavamu; me vaka sa vakamatei e dua mai vei ira na daucaka ca, o sa mata vakakina." Era sa tagicaki koya na tamata kecega.\n35 Ni ra sa lako mai na tamata me vakauqeti Tevita me kana ni se siga tiko. Sa bubului o tevita ka tukuna, "Me vakayacora na Kalou vei Tevita ka vakalevu kevaka au sa tovolea na madrai se dua tale na ka, me yacova na lako sobu ni matanisiga!"\n36 Era sa kila na tamata kecega ka era sa yalovinaka kina, ni veika ga e cakava na tui sa rui vinaka vei ira na tamata.\n37 Ni ra sa kila na tamata kecega kei ira kecega na Isireli ni sa sega ni i naki ni tui me vakamatei Epana na luvei Neri.\n38 Sa tukuna na tui vei ira na nona tamata, "O ni sa sega beka ni kila ni dua?\n39 "Au sa malumalumu sara e daidai, e dina ni'u tui lumuti; kei na tamata oqo na luvei Seruia, sa rui kaukauwa vei au. O Jiova ena sauma vua na daucaka ca me vaka na nona ca."


Me 16, 2018 veiqaravi\nBlockchain vou o ETF launches ena NYSE\nE dua vou blockchain isau-e duatani tale na ilavo tavoca Vukelulu ena New York ivotavota rau veisau.\nNa ETF (BKC) taura tu na shares ni 32 na kabani e cakacaka tiko ena cryptocurrencies se na nodra ivakavuvuli ni tekinolaji ni blockchain. E cicivaki mai vei Rex Shares na ETF kei na gugumatua ni qaravi vakamatau ena Brian Kelly, e dua na veitarataravi ni CNBC kei na ulu ni BKCM, ka e cici e dua na iwalewale ni iyautaukeni livaliva ni tamata.\nNa ilavo e tu talega na shares ni lomanibai ni kei na chipmaker iyaya ni Micro ni toso yani ki liu.\nE kaya o koya na veiqaravi ni veika vakailavo ni Varanise ’ s waribariba me baleta na cryptos\nNa veiqaravi ni veika vakailavo ni Varanise, Maire ni Le Bruno, sa yaco me na vakailesilesi mai Iurope ka qase duadua me outspokenly tokoni na crypto me vaka e a vakaraitaka na vanua sa nona "levu ka vakadeitaka veitokoni."\nA kaya wale tikoga oqo ka Maire, me vaka e dua na vakadewa ni voravora:\n"Au a vou ena dua na yabaki sa oti, Ia oqo au sa waribariba. E tauri au e dua na yabaki. Me da vakavukui na noda kei ira na lewenivanua me ra Varanise me na imatai ni vanua me baleta na veisau ni blockchain kei na crypto-iyautaukeni e Iurope."\nCrypto ni talevoni yavutaki vucesa na app ni launches ni Coinigy\nCoinigy, e dua cryptocurrency vucesa na vatavata yavutaki na o loaloa, sa kacivaka na launch ni Veikauyaki ni Coinigy, na yavutaki ni talevoni veikauyaki cryptocurrency vucesa na ivola kerekere ni iOS kei na Android, vakarautaki ira na kasitama ena dua na vatavata me volitaka ena voleka 20 veisau vata kei ira na connectivity ni itukutuku kosova sivia 40 veisau.\nSega ni tautauvata taucoko na cryptocurrency vucesa na yavu, sa cakacaka tiko e dua na ivakaraitaki ni talevoni kina o ira era vakayagataka sa soli rawa ni curu ki na vatavata kei na kena functionalities me baleta na veikauyaki ni Coinigy app nona vucesa $21.95 ena veivula.\nBitcoin kamusu na iyaya siqeleti Canaan faile ni $1B IPO\nKenani Inc., Dauniveibuli ikarua levu duadua ni vuravura ni gacagaca ni kamusu ni bitcoin, vakau e dua na kerekere ni nomu lisitaka me rau veisau ivotavota Hong Kong, oqo ena vuravura ’ crypto bolebole levu duadua ena s semati IPO.\nSa vakanamata me tekivu kina na nona vucesa ena kena totolo Julai Canaan, e kaya e dua na tamata na kila na ka ena veika oqo, kerea me kakua ni lewena na baleta na itukutuku e vakaitaukei. Na kabani, yavutaki ena Hangzhou, volitaki 300,000 bitcoin kamusu rigs na yabaki sa oti ka sa rawa na ilavo ni 1.3 billion yuan ($205M). Ena yabaki sa oti, lawa na isau cabeta cake mai na kena sixfold, me vaka ni Tusiti drowa.\nE dua na nomu lisitaka na kai Kenani me na IPO Hong Kong taumada mai na kabani ni cryptocurrency.\nVeimaliwai vakavureilavo vatavata eToro me tavoci na crypto na veisau ena U.S\neToro, e dua na vatavata veimaliwai investing, e launching e dua na isau ni cryptocurrency kei na baosi talevoni veikauyaki, kei na tubu tiko mai e Amerika.\n“Consumers e vuravura taucoko e dodonu me tiko rawa na iyaya ni cakacaka era gadreva me ra vakaitavi ena cryptocurrency na mataqali veivoli, se cava ga na nodra mataitaki,” A kaya ena dua na itukutuku ni toso CEO Yoni Assia.\nEna rawa me rawata na ilavo ena nomu cakava nodra portfolios dauvakarokoroko ena eToro ka vakatara tale eso traders mo lavetaka na nodra rawa na traders ni cryptocurrency cake.\nEna kena ka vakarautaki sa 10 vakayagataki ni milioni mai na 140 veimatanitu, mai Jaina kei Rusia me Switzerland kei na matanitu ni United.\nE dina ga ni sega ni dua na yani a soli me baleta na gauna digitaki ni cryptocurrency sa na vakarautaki tu mai Amerika, sa ituvatuva me cabora na cryptocurrency vucesa ena vanua yadua ni vakatulewa ena loma ni vanua eToro.\nAzerbaijan ni ilavo ni ivakacavacava ka ciqoma ena cryptocurrency\nAzerbaijan e taxing na ilavo e ciqomi ena cryptocurrency, me vaka na Imanov ni Nijat, Dairekita ni itutu vakaivukevuke raraba ni lawatu ni ivakacavacava kei na Tabacakacaka ni yadrava na vakadidike me baleta na cakacaka vakalotu ni ivakacavacava, me vaka na itosotoso News galala ni digidigi.\nKevaka e dua sa volia na cryptocurrency ka volitaka kina ena dua na isau levu cake, e volai tu na tubu ni ilavo e rawati kei na vakarorogo vei ira na nodra ivakacavacava, A kaya na Imanov, veikacivi sa mai e dua na ivakacavacava ni tubu me baleta na veitabana vakalawa kei na e dua na ivakacavacava ni ilavo e rawati me baleta na tamata yadua.\nKirisi na mataveilewai me ikuri....\nSa oti na duru:Blockchain News 15.05.2018\nTarava na duru:Blockchain News 17.05.2018