The Fiji Times Online | Nai Lalakai Online | Meda kilai ira vakavinaka\nMeda kilai ira vakavinaka VILIAME GAVOKA | Monday, December 18, 2017\nUpdate: 10:56AM OQO na nona cau na leweni Palimedi ni noda vanua, o Viliame Gavoka ena nona dau veituberi tiko vei keda ena vuku ni veika eda rawa ni vakaiyautaki kina na i Taukei ena gauna oqo. Ni wiliwili sara yani.\nEna noda gadreva na veivakalavotaki, e dodonu meda kilai ira vakavinaka o ira na wekada mai China era lewe vuqa e daidai, ka vakabibi ena qaravi bisinisi.\nE vakaitamera sara na veika era rawata ka dua vei ira era mata tamata e vakararavi kina o Viti ena veivakailavotaki raraba. Eda rawa ni kaya ni tubu vakailavo ena vitu na yabaki veitarataravi ?economic growth? era rawata vei keda na wekada oqo.\nNa veika eda raica tiko oqo e Viti, e sega ni o keda ga, e roboti vuravura taucoko ena nodra sa gumatua na vakatubu i yau ena veiyasana kecega. E matanitu vakaitamera ka rauta ni dua na bilioni, tolu na drau na milioni na kedra i wiliwili (1.3 billion). E matanitu ka levu talega na kena i yau, vakabibi ena i lavo qaqa (cash reserves), ka ra dinau vua na veimatanitu lelevu, wili kina o Amerika. Ena kena mai kasura na i tuvaki ni lavo (financial crisis) kei vuravura ena yabaki 2008, e a qai vakabulai keda ni dei vinaka tiko na i tuvaki vakailavo kei China ka vuqa sara na veitaqomaki e vakayacori ena rukuna na matanitu qaqa oqo.\nEda nanuma vinaka tiko na kasura vakarerevaki oqo, ka ra takali yani kina ena beqaravu (bankruptcy) eso na vei baqe lelevu me vakataki Lehman Brothers e Amerika. Eso na kabani rogo, era a yaco mera kere veivuke ki na nodra matanitu me vakataki General Motors e Amerika kei na Royal Bank of Scotland e Peritania. Ena veiyasai vuravura era se tu ga kina na mawe ni kasura oqo, oya na veivakatorocaketaki era sega ni vakacavari ka ra rusa tu.\nE dua na matanitu e sega ni tarai koya na kasura oqo, oya o Ositerelia, ka vuna ena nona veivoli vua o China ena kena yaubula. E a sega ni cagutu rawa na tubu vakailavo kei Ositerelia ena vica vata na yabaki veitarataravi ena kena sa bilioni vaka bilioni na nona i yaubula e veivoli kina o Jaina. E daidai sa roboti Aferika talega na veivoli vakaitamera vakaoqo nei Jaina.\nEda raica ena nodra bose na matabose cecere kei China ena vica na macawa sa oti, ni na vakalevutaki tale na nodra semati ira kina vei matanitu e vuravura ka vakayacori na veivoli me yaco kina na sautu raraba. Esa tuvatuvakataki tiko oqo me semati Iurope (Europe) ena sitima ni vanua, ka me veikauyaki na i voli ena dela ni vanua, ka vakalailaitaki ena dela ni wai. Oqo ena totolo sara kina na veikauyaki ni voli, ka semati Esia raraba talega, wili kina o Idia. Eda rawa ni kaya ni sa na dua ga na makete tekivutaki mai Varanise (France), robota mai na veimatanitu kece, wili kina o Taki (Turkey), kei Rusia (Russia) ka yaco sara mai ki Ogo Kogo (Hong Kong); ka cici sobu ki na ra kei Esia, kovuti Idia talega.\nOqo na veika vakaitamera e tuvatuva ka tiko kina o China, ka sa tekivutaki sara tikoga me vakavotukana e daidai. E dikevi ni sa levu duadua na veika e volia vakailavo o China, ka levu cake mai vei Amerika kei na matanitu cokovata e Iurope (European Union). Ia, ni sa duatani na i tuvatuva nei Amerika me sa ?America First?, me vaka na vakatutu nei Peresitedi Trump, esa na sega tale ni dua me veiqati kei China ena nona kovuti ira vakabisinisi e rukuna na veimatanitu e vuravura raraba. Era nanuma na vuku ni na yaco mai na gauna meda vakanamata kina na lewe i vuravura ki na matanitu levu e China. E dau vakatokai tu ena gauna makawa me ?Middle Kingdom, ka kena i rairai me na dina oya; me seda kei vuravura ena veivakaiyautaki.\nIa, vei keda e Viti, e dodonu meda kidava oqo, vakabibi o keda na kawa i Taukei. E noda na i yaubula era gadreva mera vakayaco bisinisi kina o ira na wekada na Jaina, ka me yavutaki vakavinaka na veiwekani. E dodonu mera vulica na noda gone na nodra vosa, ka kila na veika baleti ira vakatamata se culture. Ena nodra vosa e rua tiko na kena mataqali e gadrevi meda kila oya na ?Mandarin? kei na ?Cantonese?, ia, vei rau oqo e rabailevu taudua na vakayagataki ni Mandarin. O ira na wekada na Jaina era sa yaco mai ena gauna makawa era vosataka na ?Cantonese?, ia, o ira era qai yaco vou tiko mai oqo, era vakayagataka vakalevu na ?Mandarin?. Era sa tiko e vica na koro ni vuli era vakatavulica na ?Mandarin?, ka dodonu mera vulica na noda gone, ni oqo e dua na vosa ka na yaga vakalevu ena veigauna mai muri.\nEna noda veiwekani kei ira me yavutaki ena ?na io na io, na sega na sega?. Era tamata gugumatua, ka sega vei ira na veitalanoa wale ka veiveisau ena veigauna. Meda kila vinaka na veika eda gadreva ena veiwekani ka vakaraitaka vakadodonu kivei ira. Era na vakaraitaka vakadodonu talega kivei keda kevaka e sega ni veidonui na veika eda gadreva vata. Era na sogo katuba sara nira sa vakila ni levu na yalo kocokoco. E nodra vakabauta oya me tudei na veiwekani ka veiraurau na veivakaiyautaki. Meda veiciqomi vei ira. E sa tiko na veilawa eso e taqomaki keda. Me da kakua ni nuiqawaqawataka na veiwekani kei ira. Eda na rawata vata na veivakziyautaki.


O Josua kei na Bai kei Jeriko | iTalanoa Vakaivolatabu\nNA CAVA e bale kina na bai kei Jeriko? E vaka ga ni lutuka e dua na gasaukuro levu. Ia ena gauna oya era a sega tu kina na gasaukuro kei na dakai. Oqo e dua tale na cakamana i Jiova. Meda raica mada se yaco vakacava.\nRogoca mada na ka e kaya o Jiova vei Josua: ‘Mo yavokita na koro kei ira na nomu tamata era dau vala. Ni yavoki ga vakadua ena veisiga. Me ono na siga taucoko nomuni cakava tiko oqori. Dou colata tale tiko ga na kato ni veiyalayalati. Me ratou liu tiko vei kemudou e vitu na bete eratou dau uvu davui.\n‘Ia dou qai yavoki vakavitu ena ikavitu ni siga. Oti me uvuci sara vakabalavu na davui, ra qai kaila ena domodra taucoko na tamata ena vakacibivalu. Ena qai bale na bai!’\nE cakava o Josua kei ira na tamata na ka e kaya o Jiova. Ra yavoki galugalu ga e veisiga. E rogo ga na davui kei na yavadra. E rairai vakarerei ira sara ga na kedra meca na tamata ni Kalou e Jeriko. O raica na wa damudamu ni lili toka ena dua na katubaleka? Oqori na katubaleka ena vale nei Reapi. Io, e cakava sara ga o koya na ka rau a tukuna vua na yamata. Ratou tiko kece e loma na nona vuvale.\nEna ikavitu ni siga nira yavoki oti vakavitu, era uvuca sara na davui ra qai kaila na tamata ni valu. E kasura na bai. Sa qai kaya o Josua: ‘Ni lai vakama na koro, qai vakamatei ira kece na tamata. Vakama na ka kece vakavo ga na siliva, koula, parasa, kei na kaukamea. Na veika oqori me kau ina valeniyau i Jiova.’\nE kaya tale vei rau na yamata: ‘Drau lai kauti Reapi mai kei na nona vuvale.’ Eratou bula ga o Reapi kei na nona vuvale, ni rau a yalataka na yamata.\nMuria o Reapi na iVakaro\nE vakabulai e dua na vuvale ni vakarusai o Jeriko.\niMeli iMeli Na Bai kei Jeriko


NAI VAKATEKIVU 14 FOV - A sa yaco e na gauna i - Bible Search\nNAI VAKATEKIVU 13 NAI VAKATEKIVU 15\nNAI VAKATEKIVU 14\nErai valu na turaga lelevu, a sa gu ca ko tui Sotoma kei ira na nonai to, a sa vakabobulataki ko Loti, 1-12. Sa cici muri ira ko Eparama, ka kauti ira tale mai, 13-16. Sa la'ki tavaki Eparama ko Melikiseteki, 18-20. Sa vakasuka vei tui Sotoma ko Eparama na nona ka, 21-24.\n1A sa yaco e na gauna i Amirafeli na tui Saina, ko Arioki na tui Elasari, ko Kitoleoma na tui Ilama, kei Titali na tui ni veivanua eso; 2eratou a veivaluti ko iratou oqo kei Pira na tui Sotoma, kei Pirisa na tui Komora, kei Sinapa na tui Atima, kei Semeperi na tui Sepoimi, kei tui Pela, (ko ya ko Soa). 3Eratou sa soqoni vata ko iratou kecega oqo mai na buca mai Sitimi, ko ya na Wasa Tuituina. 4E tinikarua na yabaki a ratou qaravi Kitoleoma tiko, ia e na kenai katinikatolu ni yabaki eratou bese. 5Ia e na kenai katinikava ni yabaki sa lako mai ko Kitoleoma, kei iratou na tui eratou tiko kaya, a ratou sa mokuti ira na luve i Refei mai Aseteroci Karineimi, kei ira na luve i Susi mai Ame, kei ira na luve i Emimi mai Save-kiriaceimi; 6kei ira na luve i Ori mai na nodra ulu-ni-vanua ko Sira, ka yacovi Eli-perani, ka voleka ki na vanua liwa. 7A ra sa lesu, ka lako mai ki Eni-misipata, (ko ya ko Ketesa,) ka samuta na nodra vanua kecega na Amalekaiti, kei na Amoraiti, era tiko mai Asesoni-tamari.\n8A sa lako yani ko tui Sotoma, kei tui Komora, kei tui Atima, kei tui Sepoimi, kei tui Pela, (ko ya ko Soa); a ra sa tuvai valu vei ira e na buca mai Sitimi; 9io vei Kitoleoma na tui Ilama, kei Titali na tui ni veivanua eso, kei Amirafeli na tui Saina, kei Erioki na tui Elasari; e le va na tui e na dua nai taba, ka le lima na tui e na dua nai taba. 10A sa vuqa nai keli qele dregadregata e na buca mai Sitimi; a rau a dro na tui Sotoma kei Komora, a rau a bale maikina: ia ko ira na kena vo, era a dro ki na ulu-ni-vanua. 11A ra tokia nai yau kecega ni Sotoma kei Komora, kei na kedra kakana kecega, ka lako yani: 12a ra sa tauri Loti, na luve ni tuaka i Eparama, ko koya ka tiko mai Sotoma, kei na nonai yau, ka ra sa lako tani.\n13Ia e dua vei ira sa bula, sa lako mai ka tukuna vei Eparama na Iperiu; sa tiko ko koya mai na kau eso nei Mamire na Amoraiti, a taci i Esikoli, kei na taci i Aneri: a ratou sa tovata kei Eparama ko iratou oqo. 14Ia ni sa rogoca ko Eparama sa kau vakabobula na luve ni tuakana, sa vakaiyaragitaki ira na nona tamata sa vakavulici, ko ira era sa sucu e nona vale, e le tolu na drau ka tinikawalu, ka vakasavi ira ki Tani: 15a sa wasei ira na nona tamata me sikiti ira e na bogi, a sa mokuti ira, ka vakasavi ira ki Opa, ko ya ki nai mawi kei Tamasiko: 16a sa kauta tale mai nai yau kecega; kei Loti talega na luve ni tuakana, kei na nonai yau, kei ira talega na yalewa, kei ira na tamata.\n17Ia ko tui Sotoma sa la'ki tavaki koya ni sa lesu mai ni sa mokuti Kitoleoma, kei iratou na turaga eratou a tiko kaya, mai na buca mai Seve, (ko ya na Buca nei koya na Tui). 18A sa kauta yani na madrai kei na waini ko Melikiseteki na tui Selemi: ia ko koya na bete ni Kalou Cecere Sara. 19A sa vosavakalougatataki koya, ka kaya, Sa kalougata ko Eparama vua na Kalou Cecere Sara, ko koya sai taukei kei lomalagi kei vuravura; 20me vakavinavinakataki talega na Kalou Cecere Sara, ko koya sa soli ira na nomu meca ki na ligamu. A sa solia vua ko Eparama nai katini ni ka kecega.\n21A sa kaya vei Eparama ko tui Sotoma, Mo soli ira mada mai vei au na tamata, ka kauta nai toki me nomu. 22A sa kaya vei tui Sotoma ko Eparama, Au sa dulaka oti na ligaqu vei Jiova, na Kalou Cecere Sara, ko koya sai taukei kei lomalagi kei vuravura, 23me'u kakua ni kauta e dua na vulovulo se dua na wa ni vava, se dua na ka sa nomu, de ko kaya, Au sa vakavutuniyautaki Eparama: 24a ka ga era sa kania na cauravou, kei na nodra i votavota na tamata keitou a lako vata, ko Aneri, ko Esikoli, kei Mamire; me ratou kauta ga na nodratou i votavota.


Sala Meda Bula Tawamudu Kina | iTalanoa Vakaivolatabu\nO KILA beka se ivola cava e wilika tiko na goneyalewa lailai oqori kei rau na nona itokani? Io, na ivola sara ga o wilika tiko, na iTalanoa mai na iVolatabu. Eratou wilika sara tiko ga na italanoa o wilika tiko oqo—“Na Rawati ni Bula Tawamudu.”\nO kila na ka eratou vulica tiko? Na kena imatai, ni vinakati meda kilai Jiova kei Jisu na Luvena kevaka meda bula tawamudu. E kaya na iVolatabu: ‘Oqo na sala meda bula tawamudu kina, meda kila na Kalou dina duadua ga kei na Luvena a tala mai vuravura, o Jisu Karisito.’\nEda na kilai rau vakacava na Kalou o Jiova kei na Luvena o Jisu? Dua oya na noda wilika na ivola oqo iTalanoa mai na iVolatabu mai na kena itekivu me yacova na kena iotioti. E tukuni kina e levu sara na ka me baleti Jiova kei Jisu. E tukuni tale ga kina na veika rau sa cakava oti kei na veika erau na qai cakava. Ia e sega ni rauta ga meda wilika na ivola oqo, e gadrevi tale e so na ka.\nO bau raica e dua tale na ivola ena iyaloyalo? Oqori na iVolatabu. Kerea e dua me wilika vei iko na veitikina mai na iVolatabu e yavutaki kina na italanoa ena ivola oqo. E tiko ena iVolatabu na itukutuku taucoko eda gadreva me rawa nida qaravi Jiova kina ena sala dodonu, da qai rawata tale ga kina na bula tawamudu. Meda dau vuli iVolatabu vakawasoma.\nE sega wale ga ni rauta na noda vuli meda kilai Jiova na Kalou kei Jisu Karisito. Dina beka ni sa levu sara na ka eda kila me baleti rau kei na nodrau ivakavuvuli, ia e sega ni kena ibalebale oya nida sa na rawata kina na bula tawamudu. O kila na cava tale ena gadrevi?\nE gadrevi meda bulataka sara ga na veika eda vulica. O se nanumi Jutasa Isikarioti tiko? O koya e dua vei ira na le 12 a digitaka o Jisu me nona yapositolo. E levu tale ga na ka e kila me baleti Jiova kei Jisu. Ia na cava ga a qai yacovi koya? Sega ni dede, sa tuburi koya na kocokoco, qai volitaki Jisu vei ira na kena meca ena 30 na tiki ni siliva. Ena sega gona ni rawata na bula tawamudu o Jutasa.\nO nanumi Kiesai? Eda wilika na veika me baleti koya ena iTalanoa 69? A vinakata e so na isulu kei na ilavo e sega ni nona. Na ka oqo a vakavuna me lasu, qai totogitaki koya kina o Jiova. Ena totogitaki keda tale ga o koya ke da sega ni muria na nona lawa.\nIa e levu tu na tamata vinaka era dau qaravi Jiova ena yalodina. E vinaka meda vakatotomuri ira. E dua na ivakaraitaki vinaka e rawa nida vakamurimuria na gone o Samuela. Eda a vulica na veika me baleti koya ena iTalanoa 55, na nona sa lai veiqaravi ena valenisoro i Jiova ni se qai yabaki va ga se lima. O koya gona, se mani lailai vakacava na nomu yabaki ni bula, o se rawa tiko ga ni qaravi Jiova.\nIa, sa macala tu ga ni o koya e dodonu meda vakatotomuria kece o Jisu Karisito. Na gauna mada ga e se gone kina, a lako ina valenisoro qai veivosakitaka kei na so e kea na veika me baleta na Tamana vakalomalagi, me vaka eda wilika ena iTalanoa 87. Meda muria na nona ivakaraitaki. Meda qai tukuna yani ena kena levu eda rawata na veika me baleta na noda Kalou o Jiova kei na Luvena, o Jisu Karisito. Ke da cakava na veika oqo, eda na qai rawata kina na bula tawamudu ena parataisi vou ni Kalou e vuravura.\nJoni 17:3; Same 145:1-21.\nNa Sala, na Dina, na Bula\nRawa ni veisautaka nomu bula na ivakavuvuli i Jisu kei na nona ivakaraitaki e volatukutukutaki ena Kosipeli.\nNa Cava na iNaki ni Kalou me Baleta na Vuravura? (Wase 1)\nVakacava, e nakita me va tu qo na ka e yaco e vuravura?\niMeli iMeli Na Rawati ni Bula Tawamudu


Meda Tukuna na ka Dina | Vulici\nWILIKA ENA VOSA Afrikaans Albanian Altai Alur American Sign Language Amharic Amis Angolan Sign Language Arabic Argentinean Sign Language Armenian Armenian (West) Australian Sign Language Aymara Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Bashkir Bassa (Cameroon) Belize Kriol Bengali Bicol Bolivian Sign Language Boulou Brazilian Sign Language British Sign Language Bulgarian Cakchiquel (Western) Catalan Cebuano Chichewa Chilean Sign Language Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chinese Sign Language Chitonga Chitonga (Malawi) Chitonga (Zimbabwe) Chitumbuka Chiyao Chol Chuvash Cibemba Cinyanja Colombian Sign Language Costa Rican Sign Language Croatian Cuban Sign Language Czech Czech Sign Language Damara Dangme Danish Digor Douala Dutch Ecuadorian Sign Language Edo Efik English Esan Estonian Ewe Filipino Sign Language Finnish Finnish Sign Language Fon French French Sign Language Ga Garifuna Georgian German German Sign Language Greek Greek Sign Language Guadeloupean Creole Guarani Guatemalan Sign Language Gujarati Gun Haitian Creole Hausa Hebrew Herero Hiligaynon Hindi Hiri Motu Honduras Sign Language Hungarian Hungarian Sign Language Ibanag Icelandic Igbo Iloko Indian Sign Language Indonesian Indonesian Sign Language Isoko Italian Italian Sign Language Japanese Japanese Sign Language Jula Kabiye Kabuverdianu Kamba Kannada Kekchi Kenyan Sign Language Kikaonde Kikuyu Kiluba Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Kisonge Kongo Korean Korean Sign Language Kurdish Kurmanji Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kurdish Kurmanji (Cyrillic) Kwangali Kwanyama Latvian Lingala Lithuanian Low German Luganda Lunda Luo Luvale Macedonian Malagasy Malawi Sign Language Malay Malayalam Mam Mambwe-Lungu Marathi Marshallese Maya Mazatec (Huautla) Mbunda Mexican Sign Language Mingrelian Mixe (North Central) Mixtec (Guerrero) Mongolian Moore Motu Mozambican Sign Language Myanmar Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Northern Puebla) Ndebele Ndebele (Zimbabwe) Ndonga Nepali Ngabere Nicaraguan Sign Language Norwegian Nzema Okpe Oromo Ossetian Otetela Panamanian Sign Language Pangasinan Papiamento (Curaçao) Paraguayan Sign Language Persian Peruvian Sign Language Pidgin (West Africa) Polish Polish Sign Language Ponapean Portuguese (Brazil) Portuguese (Portugal) Portuguese Sign Language Punjabi Quebec Sign Language Quechua (Ancash) Quechua (Bolivia) Romanian Romanian Sign Language Russian Russian Sign Language Salvadoran Sign Language Samoan Sango Sepedi Sepulana Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Setswana Shona Sidama Silozi Sinhala Slovak Slovak Sign Language Slovenian Solomon Islands Pidgin South African Sign Language Spanish Spanish Sign Language Sranantongo Swahili Swahili (Congo) Swati Swedish Tagalog Taiwanese Sign Language Tajiki Tamil Tarascan Tatar Telugu Tetun Dili Thai Tigrinya Tiv Tlapanec Tojolabal Tok Pisin Tongan Totonac Tshiluba Tsonga Turkish Turkmen Tuvaluan Twi Tzeltal Tzotzil Ukrainian Urhobo Uzbek Uzbek (Roman) Venda Venezuelan Sign Language Vietnamese Waray-Waray Wolaita Xhosa Yoruba Zambian Sign Language Zande Zapotec (Isthmus) Zimbabwe Sign Language Zulu vakaViti\n“Moni dui tukuna na ka dina.”—SAKA. 8:16.\nSERE: 56, 124\nE veivakacalai tiko vakacava nikua o Setani?\nNa cava era dau lasu kina e levu?\nEda na vakaraitaka vakacava nida dau dina?\n1, 2. Na cava sa vakaleqa vakalevu na bula ni kawatamata, o cei e vakavuna?\nEso na ka e vakayagataki nikua e yaga vakalevu e veisiga, me vaka na talevoni, matanicina, motoka kei na katoniwaililiwa. Ia eso tale e leqataki kina na bula, me vaka na dakai, gasaukuro, tavako kei na iyaragi vakaniukilia. Ia e dua qo e sa dede sara na kena vakayagataki voli mai, e vakaleqa vakalevu na bula ni kawatamata. Na cava qori? Na lasu! Ya na kena tukuni na ka e kilai ni sega ni dina me vakacalai kina e dua tale. O cei a tukuna na imatai ni lasu? E tukuna vakamatata o Jisu ni “Tevoro” e “tama ni lasu.” (Wilika Joni 8:44.) Gauna cava e lasu kina?\n2 Ena vica na udolu na yabaki sa oti ena were o Iteni ni rau se bula o Atama kei Ivi. Dua na ka nodrau marautaka voli na Parataisi totoka e vakarautaka vei rau na Dauveibuli, oti e basika sara na Tevoro. E kila ni rau na mate ke rau talaidredre ina ivakaro ni Kalou, ya me rau kua ni kana mai “na vunikau e kilai kina na ka vinaka kei na ka ca.” Ia e vakayagataka e dua na gata me tukuna vei Ivi: “Drau na sega dina ni mate [na imatai sara ga ni lasu]. E kila na Kalou ni siga ga drau kana kina, ena rai na matamudrau, drau na vaka na Kalou, drau na kila na ka vinaka kei na ka ca.”—Vkte. 2:15-17; 3:1-5.\n3. E laurai vakacava na inaki ca i Setani ena nona lasu, na leqa cava e vakavuna?\n3 E laurai na inaki ca i Setani ena nona lasu ni kila vinaka tu ni na mate o Ivi ke vakabauti koya me kania na vuanikau. Erau talaidredre ina ivakaro i Jiova o Atama kei Ivi, rau mani mate. (Vkte. 3:6; 5:5) Na ivalavala ca qori e vakavuna me “dewa na mate vei ira na tamata kece ga.” “E veiliutaki voli o mate me vaka na tui . . . vei ira sara mada ga era a sega ni valavala ca me vaka na ivalavala ca i Atama.” (Roma 5:12, 14) Eda sega gona ni marautaka nikua na inaki taumada i Jiova, oya meda bula uasivi me tawamudu, ia eda yacova ga na “70 na yabaki, se 80 ke kaukaua sara e dua.” Na noda bula tale ga e “vakasinaiti ena leqa kei na rarawa.” (Same 90:10) Sa vakaloloma dina, qori e vu kece mai na lasu i Setani!\n4. (a) Na taro cava meda kila na kena isau? (b) O cei ena veitokani kei na Kalou me vaka e tukuni ena Same 15:1, 2?\n4 Ni vakamacalataka o Jisu na ka e cakava na Tevoro, e kaya: “E sega ni dei ena dina, ni sega vua na dina.” Se sega tiko ga vei Setani na dina, ni se vakatetea tiko na lasu me ‘vakacala na vuravura taucoko.’ (Vkta. 12:9) Eda sega ni vinakata me vakacalai keda na Tevoro. Meda dikeva gona e tolu na taro qo: Sala cava e veivakacalai tiko kina o Setani? Na cava era lasu kina e levu? Rawa vakacava meda “dau vosa dina” ena veigauna, me kua kina ni vakaleqai noda veiwekani kei Jiova me vakataki rau o Atama kei Ivi?—Wilika Same 15:1, 2.\nSALA E VEIVAKACALAI KINA O SETANI\n5. E veivakacalai tiko vakacava nikua o Setani?\n5 E kila na yapositolo o Paula nida rawa ni qaqarauni me kua ni ‘rawai keda o Setani nida sega ni lecava na nona ilawaki.’ (2 Kor. 2:11) Eda kila ni lewa tiko na Tevoro na vuravura taucoko—qori e okati kina o lotu lasu, veiliutaki ca vakapolitiki, kei na ivakarau kocokoco vakabisinisi. (1 Joni 5:19) Eda kila gona ni rawa vei Setani kei ira na timoni mera vakamuai ira na iliuliu kaukaua mera “lasulasu.” (1 Tim. 4:1, 2) Qori sara ga na ka era cakava tiko na daunibisinisi lelevu e veivakacalai nodra itukutuku ni veivoli, mera volitaka kina na iyaya e veivakaleqai kei na so na sala veivakaisini ni rawailavo.\n6, 7. (a) Na cava e ca sara kina nodra lasu na iliuliu ni lotu? (b) Cava eso na lasu o sa bau rogoca vei ira?\n6 E ca sara nodra lasu na iliuliu ni lotu, ni na vakaleqa nodra rawata na inuinui ni bula o ira na rawai kina. Ke dua e vakabauta na ivakavuvuli lasu qai muria na ivakarau e cata na Kalou, ena sega ni rawata na bula tawamudu. (Osea 4:9) Ni se bula e vuravura o Jisu, e kila nira veivakacalai tiko na iliuliu ni lotu. E kaya vei ira: “Oni na rarawa na vunivola kei na Farisi, ni dau veivakaisini! Oni sokota na wasawasa, oni lakova na vanua mamaca moni veisautaka e dua, ia ni sa veisau, oni qai vakavuna tale me luvei Qiena [rusa vakadua], me torosobu sara vei kemuni.” (Maciu 23:15; vmr.) E vosataki ira sara ga na iliuliu ni lotu o Jisu. E ‘tamadra’ dina ga ‘na Tevoro, e daulaba.’—Joni 8:44.\n7 Sa levu tu nikua na iliuliu ni lotu, era rairai vakatokai mera italatala levu, bete, rapai, ivakavuvuli se so tale na icavuti. Me vakataki ira ga na Farisi, era ‘tabonaka tiko na ka dina’ ena Vosa ni Kalou, era sosomitaka tale ga “na dina ni Kalou ena ka lasu.” (Roma 1:18, 25) Era vakatetea na ivakavuvuli lasu me vaka noda vakabulai ga vakadua, bula tiko na yalo ni dua e mate, kei na sucu tale ni yalo (reincarnation). E ka vakalialia tale ga na ka era tukuna me baleta na Kalou, oya ni vakadonui ira na veimoceri se veiwatini vakatagane se vakayalewa.\n8. Na lasu cava era na vakarau tukuna na iliuliu vakapolitiki, meda raica vakacava qori?\n8 Era veivakacalai tale ga na daunipolitiki lasulasu. Dua na lasu levu era na vakarau tukuna oya nira vakavuna “na vakacegu kei na sautu!” Ia “ena qai yaco vakidacala vei ira na rusa.” Era na sega ni tukuna vakadodonu ni sa torosobu tiko ga na vuravura ca qo. Meda kua mada ga ni vakacalai! Eda “kila vinaka ni na yaco mai na siga i Jiova me vaka sara ga na daubutako ena bogi.”—1 Ces. 5:1-4.\nNA CAVA ERA LASU KINA E LEVU?\n9, 10. (a) Na cava era lasu kina e levu, cava na kena itinitini? (b) Cava meda nanuma tiko me baleti Jiova?\n9 Ni takalevu e dua na iyaya se iwalewale vou, ena vakayagataki se buli sara ga vakalevu. E va tale ga qori na lasu. Sa takalevu nikua na vakatetei ni itukutuku lasu, era sega ni cakava ga qori o ira na iliuliu kaukaua. E tukuni ena dua na ulutaga “Why We Lie” (Vuna Eda Lasu Kina) e vola o Y. Bhattacharjee, “na lasu e dua na itovo sa vakawakana tu ena loma ni tamata.” Era dau lasu e levu mera taqomaki se rogo kina. Era lasu tale ga me kua ni kilai nodra cala, mera rawailavo se rawaka kina. Me vaka e tukuni ena ulutaga sa cavuti mai, eso era sa “doudou mera lasu ena ka lalai kei na ka lelevu vei ira na vulagi, cakacaka vata, itokani, kei ira na wekadra.”\n10 Na cava na itinitini ni lasu qori? E sega kina na veinuitaki, vakaleqa tale ga na veiwekani. Kaya mada ke dua na yalewa e lasaituba qai lasutaki watina voli me kua ni kila nona veibutakoci. Sa dua dina na ka mosimosi. Se dua na tagane vakawati voravora e dau vakararawataki watina kei ratou na luvena ni ratou tiko ga vakavuvale, ia e cakava vakarairai na ka e matanalevu me nanumi ni ulunivuvale vinaka. Meda nanuma tiko ni o ira na dau veidabui va qori era sega ni vunia e dua na ka ena mata i Jiova, ni “luvawale qai laurai levu na ka kece” e matana.—Iper. 4:13.\n11. Na cava eda vulica ena nodrau ivakaraitaki ca o Ananaiasa kei Savaira? (Raica na imatai ni iyaloyalo.)\n11 Kena ivakaraitaki, e tukuni ena iVolatabu ni o Setani e ‘vakadoudoutaka’ e dua na veiwatini lotu vaKarisito ena imatai ni senitiuri me rau lasu vua na Kalou. Rau nakita o Ananaiasa kei Savaira me rau dabui ratou na yapositolo ena dua ga na iwase ni isau ni qele rau volitaka. Rau via cakava vakarairai na ka mera nanuma kina na lewe ni ivavakoso ni rau lomasavu, ni rau sa solia kece na isau ni qele. Ia e raica tu o Jiova na ka rau cakava qai totogitaki rau.—Caka. 5:1-10.\n12. Na cava ena yacovi ira kece na dau lasulasu era sega ni veivutuni, na vuna?\n12 Na cava na rai i Jiova me baleta na lasu? Ena rusa ena “drano bukawaqa” o Setani, kei ira kece na dau lasulasu era muri koya ra qai sega ni veivutuni. (Vkta. 20:10; 21:8; Same 5:6) Na vuna? Ni okati ira kece na dau lasulasu o Jiova mera vaka na “koli,” ni vakasisila nodra ivalavala.—Vkta. 22:15.\n13. Na cava eda kila me baleti Jiova, ena uqeti keda vakacava qori?\n13 Eda kila ni o Jiova “e sega ni tamata me vosa lasu.” Io, ‘e sega ni lasu rawa na Kalou.’ (Tiko 23:19; Iper. 6:18) “E cata o Jiova . . . na yame daulasu.” (Vkai. 6: 16, 17) Ke da vinakata me vakadonui keda, e dodonu meda muria nona ivakatagedegede, ya meda tukuna na ka dina e veigauna. Koya gona eda na sega ni “veilasutaki.”—Kolo. 3:9.\nEDA “TUKUNA NA KA DINA”\n14. (a) Eda duatani vakacava vei ira na lotu lasu? (b) Vakamacalataka na ivakavuvuli ena Luke 6:45.\n14 Sala cava eda duatani kina na lotu vaKarisito dina vei ira na lotu lasu? Nida “tukuna na ka dina.” (Wilika Sakaraia 8:16, 17.) E vakamacalataka o Paula: “Keitou vakadinadinataka ni keitou italatala ni Kalou, . . . ena vosa dina.” (2 Kor. 6:4, 7) Ni vakamacalataka o Jisu na ivakarau ni veivosaki, e kaya: “Ni na cavuta ga na gusuna na ka e sinai tu e lomana.” (Luke 6:45) Ni dua gona e dau dina mai vu ni lomana, ena tukuna ga na ka dina. Ena dina ena ka lalai kei na ka lelevu vei ira na vulagi, cakacaka vata, itokani, kei ira na wekana. Dikeva mada eso na sala eda vakaraitaka kina nida saga tiko meda dina ena ka kece.\nO raica e dua na leqa vua na tacida yalewa qo? (Raica na parakaravu 15, 16)\n15. (a) Na cava e sega ni ka vakavuku kina me rua tu noda ivakarau ni bula? (b) Era na vorata vakacava na itabagone na veimurimuri? (Raica na ivakamacala e ra.)\n15 Vakacava ke o dua na itabagone? O na rairai vinakata mera taleitaki iko na nomu icaba. Mo kua ga ni muria nodra ivakaraitaki eso e rua tu nodra ivakarau ni bula. E dau vinaka nodra itovo nira maliwai ira nodra vuvale kei na ivavakoso, ia e duatani nodra ivakarau nira maliwai ira na sega ni qaravi Jiova se nira vakayagataka na sala ni veikilai ena Internet. De dua era dau vosavosa ca, sega ni rakorako nodra isulusulu, rogoca na sere vakasisila, gunu vakasivia se vakayagataka na wainimate gaga, veibuku lo, se dua na itovo e torosobu sara. Era veidabui, ra lasutaki ira nodra itubutubu, ira na mataveitacini, kei na Kalou. (Same 26:4, 5) E kila vinaka o Jiova ke da ‘vakarokorokotaki koya ga ena tebenigusuda, ia na lomada e yawa sara vua.’ (Mari. 7:6) E vinaka gona meda muria na ka e tukuni ena vosa vakaibalebale: “Me kua ni vuvutaki ira na ivalavala ca na lomamu, ia mo dokai Jiova ena siga taucoko.”—Vkai. 23:17. *\n16. E vauci vakacava noda dau dina ena vakalewe fomu ni veiqaravi vakatabakidua?\n16 O na rairai via painia tudei se mo veiqaravi lavotaki vakatabakidua, de dua e Peceli. Ni o vakalewe fomu, e bibi mo dina qai sauma vakadodonu na taro kece me baleta na kemu ituvaki vakayago, ka ni veivakamarautaki, kei na itovo savasava. (Iper. 13:18) Vakacava ke o cakava e dua na itovo dukadukali se lomatarotarotaki, o sa vakaraitaka vei ratou na qase? Mo qara nodratou veivuke mo rawa ni veiqaravi ena lewaeloma savasava.—Roma 9:1; Kala. 6:1.\n17. Na cava meda cakava nida vakatarogi me baleti ira na tacida?\n17 Na cava mo cakava ke tarova na matanitu na noda cakacaka, o qai vesu mo vakatarogi me baleti ira na tacida? Vakacava mo tukuna na ka kece o kila? Na cava e cakava o Jisu ni vakatarogi koya na kovana ni Roma? E muria e dua na ivakavuvuli vakaivolatabu, oya ni tiko “na gauna ni tikolo kei na gauna ni vosa.” Eso na gauna e dau galu ga o Jisu! (Dauv. 3:1, 7; Maciu 27:11-14) E bibi dina na yalomatua ena ituvaki qori, meda kua kina ni vakaleqai ira na tacida.—Vkai. 10:19; 11:12.\nO na kila vakacava na gauna ni tikolo kei na gauna mo tukuna kina na ka dina? (Raica na parakaravu 17, 18)\n18. Na cava meda cakava ke ra tarogi keda na qase me baleti ira na tacida?\n18 Vakacava ke o kila tiko ni dua e cala bibi ena ivavakoso? E nodra itavi na qase mera raica ni savasava tiko ga na ivavakoso. Era na rairai tarogi iko gona. Na cava o na cakava ke drau veitokani se veiwekani kei koya e cala? “O koya e dau vosa dina ena tukuna na ka dodonu.” (Vkai. 12:17; 21:28) E nomu itavi gona mo tukuna na ka dina, mo kua ni vunitaka eso na ka se moica na itukutuku. E dodonu mera kila na qase na kena dina me rawa ni vukei o koya e cala me vakavinakataka nona veiwekani kei Jiova.—Jeme. 5:14, 15.\n19. Na cava ena veivosakitaki ena ulutaga tarava?\n19 Ni masuti Jiova na daunisame o Tevita, e kaya: “Oni marautaka na ka dina e tu e loma ni tamata.” (Same 51:6) E kila gona o Tevita ni vu mai lomada na noda dau dina. Eda na “dui tukuna na ka dina” na lotu vaKarisito e veigauna. Dua tale na sala eda duatani kina na dauveiqaravi ni Kalou oya nida vakavulica na ka dina ena cakacaka vakaitalatala. Ena veivosakitaki qori ena ulutaga tarava.\n^ para. 15 Raica na taro 6, “Au na Vorata Vakacava na Veimurimuri?” ena brochure “iSau ni 10 na Taro Era Taroga na iTabagone” kei na wase 16, “A Double Life—Who Has to Know?,” ena ivola Questions Young People Ask—Answers That Work, Volume 2.\niMeli iMeli Meda Tukuna na ka Dina


Tikinipepa ena Ruku ni Misini ni Savasava\nYalodina Tiko ga Nira Vakatovolei\nA vakaitikotiko o Zarina e Rusia, oti nona papitaiso me iVakadinadina i Jiova e lesu ina nona vanua ena Loma kei Esia. E vinakata me tuberi rau na luvena yalewa ena nona vakabauta. Ia e sega ni rawa ni cakava qori ni ratou tiko vata kei nona itubutubu, ganena kei watina ena vale lailai e dua ga na kena rumu, ena vuku ni leqa vakailavo. Rau vakaroti koya nona itubutubu me kua ni vakavulica vei rau na luvena na ka dina ena iVolatabu. Rau kaya tale ga vei rau na gone me rau kua ni veivosakitaka kei tinadrau na ka me baleta na iVolatabu.\nE vakasamataka vakatitobu o Zarina na sala me vukei rau kina na goneyalewa me rau kilai Jiova. (Vosa Vakaibalebale 1:8) E masuti Jiova vagumatua, e kerea tale ga na vuku kei na nona veidusimaki. E mani cakava o Zarina na ka e masulaka. Ratou na taubale vakaveitinani, qai dau tukuna vei rau na vakatubuqoroqoro ni ibulibuli. Qori e vukei rau na gone me rau kila na Dauveibuli.\nE mani nanuma o tinadrau e dua tale na sala me vakavulici rau kina, oya me vakayagataka na ivola Na Cava Mada e Kaya na iVolatabu? * E dau vola ena tikinipepa na parakaravu kei na taro mai na ivola. E kuria tale ga eso na ivakamacala me rawa ni rau kila vinaka na ulutaga. Sa qai dau vunitaka na tikinipepa kei na penikau ena ruku ni misini ni savasava e toka e valenisili. Ni rau toka na goneyalewa ena rumu, rau na wilika na parakaravu qai vola nodrau isaunitaro.\nNa iwalewale qori e rawa kina vei Zarina me vakavulici rau na luvena ena rua na wase ni ivola Kaya na iVolatabu, ni bera ni ratou toki ina dua tale na vanua. Qo sa sega ni dua e tarova nona vakavulici rau na luvena. Ena Okotova 2016, rau papitaiso na goneyalewa, rau marautaka nona lewa matau o tinadrau kei na nona vuku me vakani rau kina vakayalo.\n^ para. 4 Levu nikua era sa vakayagataka tiko na ivola Na Cava Mada e Kaya na iVolatabu?\nAu Veiyaloni kei na Kalou, au Veiyaloni Tale ga kei Tinaqu


Na Kedra I Wiliwili, chapter 18 of the Fijian Bible - with audio narration\nNa Kedra I Wiliwili\nSa qai vosa o Jiova vei Eroni; "o iko kei ira na luvemu kei na veivuvale ni nomu qase kei iko e sa na tauci vei kemudou na i valavala ca kecega e caka e na ka ni Vale Tabu, ia o iko vata kei ira na luvemu o dou na tarogi e na vuku ni cala sa caka e na nomudou cakacaka vakabete.\n2 "Mo na qai kauti ira talega mai kei iko na wekamu e na mataqali i Livai, na mataqali i tamamu, me ra mai tomani iko ka veiqaravi kei iko, baleta ni o iko kei ira na luvemu era sa tiko kei iko e na mata ni vale ni vakadinadina.\n3 "Ia, me ra na qarauna na cakacaka o sa lesia kei na ka e gadrevi ena Vale Tabu; ia, me ra kakua ga ni tosova mai na i yaya ni tikina tabu kei na i cabocabo ni soro, me ra kakua ga torova mai na i yaya ni tikina tabu kei na i cabocabo ni soro, me ra kakua kina ni mate â€“ o ira kei iko talega.\n4 "Me ra na mai veitomani kei iko ka qarava taucoko na veika era gadrevi e na loma ni vale ni veitavaki, e na cakacaka kece ni vale tabu; ia me kakua ni dua na tamata mai taudaku me torovi kemudou mai.\n5 "Dou na qarava na i tavi e na vale tabu kei nai tavi e na i cabocabo ni soro, ka me sa tarovi kina na cudru vei ira na Isireli.\n6 "Ka raica, oi Au vakai Au sa tauri ira na wekamu na Livai mai vei ira na Isireli; era sai solisoli vei iko, ka soli mai vei Jiova, me ra cakava na cakacaka ni vale ni veitavaki.\n7 "O koya oqo o iko kei ira na luvemu kei iko mo dou qarava na nomudou cakacaka vakabete ena veika kece me baleta nai cabocabo ni soro kei na loma ni lati; dou na veiqaravi, Au solia vei kemudou na cakacaka vakabete me i solisoli ni veiqaravi, ia, o ira na tamata tani era toro voleka mai era na mate."\n8 Sa vosa o Jiova vei Eroni: "oi Au vakai Au sa solia talega vei iko na cakacaka ni Noqu i soro sa lavelaveti; kei na veisolisoli tabu kece mai vei ira na Isireli; Au sa solia oqo vei iko me nomu i votavota kei ira talega na luvemu, me veiyalayalati ka sega ni mudu.\n9 "Era sa na nomu na veika tabu e ra maroroi mai na bukawaqa: na nodra i madrali kece, na i madrali laukana na i madrali kece ni valavala ca kei na i soro ni caka cala era sa solia vei Au, era sa na vakatabui me nomu kei ira na luvemu.\n10 "E na tikina tabu sara mo dou qai kania kina; me ra kana talega na tagane yadua, ena yaco me ka e tabu ka savasava vei kemudou.\n11 "Oqo talega na ka e nomudou: na nodra i solisoli ni i soro e lavelaveti, kei na i soro e yalovaki mai vei ira na Isireli; Au sa soli ira vei iko kei ira na luvemu tagane kei na yalewa kei iko, me veiyalayalati e sega ni mudu. o ira kecega era sa savasava ena nomudou loma ni vale me ra qai kania.\n12 "Na vei tikina vinaka kece ni waiwai, na tikina uasivi ni waini kei na sore ni kau e laukana, na kedra vei sevu taucoko ni vuata ka ra a dau vakacabora vua na Kalou, Au sa solia vei iko.\n13 "Na veivuata dreu vou taucoko ni vanua, ka ra dau kauta mai vei Jiova, era na kemudou talega. o ira kece sa savasava era lewe ni nomu vuvale era na vakaivotavota me ra kania.\n14 "Na veika kece e vakatabui e Isireli e sa na nomudou.\n15 "Kei na ka kecega era ulumatua ka ra vakayagodra, ka ra dau kauta mai vua na Kalou, se tamata se manumanu, era sa na nomudou; ia na ulumatua ga ni tamata mo dou voli ira, kei na ulumatua ni manumanu e sega ni savasava mo volia talega.\n16 "Ia na ka sa voli oti, mai na veika e vaka tabui mo voli ira ni ra se qai vula dua tiko, me vaka na nomu vakarautaka, me lima na paudi na siliva, me vaka na paudi ni vale tabu, e rauta ni ruasagavulu na Kera.\n17 "Ia na ulumatua ga ni bulumakau, na ulumatua ni sipi, se na ulumatua ni me dou na sega ni volia; ni ra sa savasava. Mo kaburaka kina i cabocabo ni soro na kedra dra, ka vakama na kedra uro me i madrali e vakamai e na bukawaqa me ka e boivinaka vei Jiova.\n18 "Me ra kemudou kece na lewedra, kei na serena, ka dou na votai talega ena saga na i matau.\n19 "Na i soro kecega e lavelaveti era savasava ka ra a vakacabora vei Jiova o ira na Isireli, Au sa solia vei iko kei ira talega na luvemu tagane kei na luvemu yalewa ka sa veiyalayalati sega ni mudu vei iko; e veiyalayalati ni masima e sega ni mudu vua na Kalou kei iko kei ira na nomu kawa vata kei iko."\n20 Sa qai vosa o Jiova vei Eroni: "E na sega ni dua na nomu i votavota e na nodra vanua, se me na dua na tikina me nomu e na kedra maliwa; Au sa nomu i votavota ka nomu tikina ena kedra maliwa na luvei Isireli.\n21 "Mo dou raica, Ni'u sa solia vei ira na Livai na i katini taucoko e Isireli me nodra i votavota me saumi kina na cakacaka ni veiqaravi e na vale ni veitavaki.\n22 "Ia me ra kakua ni torova mai na vale ni veitavaki na Isireli de ra na qai i valavala ca ka mate kina.\n23 "O ira ga na Livai me ra qarava na cakacaka ni vale ni veitavaki, ka ra na colata na nodra i valavala ca; ia e nai vakananumi tu me sega ni mudu, ena nomudou veitabatamata kecega, ena kedra maliwa na Isireli e na sega ni dua na nodra i votavota.\n24 "Nai katini mai vei ira na Isireli, ka ra a vakacabora cake me i soro e lavelaveti vei Jiova, Au sa solia vei ira na Livai me nodra i votavota; Ni'u sa tukuna oti vei ira, 'E na kedra maliwa na Isireli e na sega na nodra i votavota.'"\n25 Sa qai vosa o Jiova vei Mosese, ka vaka,\n26 "Mo vosa o iko vei ira na Livai, ka tukuna vei ira; 'Ni o ni sa taura mai vei ira na Isireli na i katini Au sa solia oti vei kemuni mai vei ira me nomuni votavota, mo ni qai vakacabora cake e dua na i soro e lavelaveti vei Jiova, na i katini ni kena i katini.\n27 'Ia na nomuni i soro e lavelaveti me okati vei kemuni, me vaka sa sila mai na vara ni buturaki sila, kei na waini sa Sinai kina na i keli â€“ waini.\n28 'Mo dou na vakacabora talega e dua na i soro e lavelaveti vei Jiova mai na nomudou i katini kecega ka dou taura mai vei ira na Isireli, mo na qai solia vei Eroni na bete na i votavota i Jiova mai na i soro e lavelaveti o ya.\n29 'Mai na nomudou i solisoli kecega mo dou na dau vakacabora cake vei Jiova na i soro e lavelaveti e dodonu me caka Vua, mai na kena e uasivi duadua, ia na tikina sa tabu.'\n30 "Ia mo na qai tukuna vei ira; 'Ni dou sa laveta cake na tikina vinaka duadua, e na qai nanumi vei ira na Livai, me vaka sa sila mai na rara ni buturaki sila kei na waini mai nai keli â€“ waini.\n31 'Ena rawa ni dou kania e na dua ga na vanua, o iko kei ira na nomu lewe ni vale, ni sai koya oqori nai sau ni nomudou cakacaka e na vale ni veitavaki.\n32 'Ia dou na sega ni cudruvi kina e na i valavala ca, ni dou sa laveta cake na tikina e vinaka duadua. Mo dou kakua ni vosa vakacacataka talega na nodra i solisoli savasava na Isireli, de dou na vakamatei vakaidina.'"


iNaki ni Kalou me Baleta na Kawatamata—Vakatakilai Vakacava? | Matanitu ni Kalou\nVakatakila vakalalai o Jiova nona inaki vei ira ga na dokai koya\n1, 2. E vakatakila vakacava o Jiova na nona inaki me baleta na kawatamata?\nO IRA na itubutubu dau kauai era na veitalanoataka kei luvedra na veika e vauca na nodra vuvale. Ia era lewa vinaka na levu ni itukutuku era veivosakitaka. Era vakaraitaka ga na itukutuku era kila ni ganiti luvedra.\n2 O Jiova e vakatakila tale ga vakalalai na nona inaki me baleta na kawatamata. Ia e cakava qori ena kena gauna donu. Meda raica mada eso na sala e vakatakila kina o Jiova na ka dina ni nona Matanitu ena veigauna sa oti me yacova mai nikua.\nVuna e Vinakati Kina na Matanitu ni Kalou\n3, 4. Sa lewa oti tu o Jiova na ka meda cakava na tamata? Vakamacalataka.\n3 A sega ni okati ena inaki taumada i Jiova na Matanitu vakaMesaia. Na vuna? E sega ni lewa rawa tu o Jiova me saqati na nona veiliutaki, ia e solia vei keda na galala ni vakatulewa ena gauna eda buli kina qai tukuna vei rau o Atama kei Ivi nona inaki me baleta na kawatamata ni kaya: “Drau vakawa, mera le levu mai, drau vakasinaiti vuravura, drau vakamalumalumutaka.” (Vkte. 1:28) A vakarota tale ga me rau muria nona ivakatagedegede e vauca na veika vinaka kei na ka ca. (Vkte. 2:16, 17) E rawa ni rau vakatulewataka o Atama kei Ivi me rau yalodina tiko ga. Ke rau cakava qori kei na nodrau kawa, ena sega ni gadrevi na veiliutaki ni Matanitu e kena Tui o Jisu me vakayacora na inaki ni Kalou. Sa na roboti vuravura tale ga ena gauna qo na kawatamata uasivi era qaravi Jiova.\n4 Eratou talaidredre o Setani, Atama, kei Ivi, ia e sega ni guilecava o Jiova nona inaki me tawana na vuravura na kawatamata uasivi. A veisautaka ga na sala ena vakayacora kina qori. Na nona inaki e sega ni vaka na sitimanivanua, sa tiko ga na salaniqiqi me ciciva me yaco ina vanua e gole kina, e tiko tale ga na ka e rawa ni tarova na kena toso. Ni vakatakila o Jiova nona inaki, e sega ni dua na ka mai lomalagi se vuravura me tarova na kena vakayacori. (Wilika Aisea 55:11.) Ke dua na ka e vakalatilati ena sala e nanuma o Jiova, ena vakayagataka e dua tale na sala. * (Lako 3:14, 15) E dau vakatakila vei ira na nona tamata yalodina ena gauna veiganiti na sala vou ena vakayagataka me vakayacori kina na nona inaki.\n5. Na cava e cakava o Jiova ena vuku ni talaidredre mai Iteni?\n5 Ena vuku ni talaidredre mai Iteni, e mani okata o Jiova ena nona inaki na tauyavu ni Matanitu ni Kalou. (Maciu 25:34) Ena gauna butobuto qori, e veivakararamataki o Jiova ni vakatakila na sala ena vakabulai keda kina qai vakaotia na rarawa e vakavuna o Setani ni saga me veiliutaki. (Vkte. 3:14-19) Ia e sega ni vakatakila kece o Jiova ena dua ga na gauna na itukutuku me baleta na Matanitu ni Kalou.\nTekivu Vakatakila o Jiova na ka Dina ni Matanitu\n6. Na cava e yalataka o Jiova? Na cava e sega ni vakatakila?\n6 A yalataka o Jiova ena imatai ni parofisai ni na qaqia na gata e dua na “kawa.” (Wilika Vakatekivu 3:15.) Ia e sega ni vakatakilai ena gauna ya se o cei na kawa kei na kawa ni gata. A sega ni vakatakila o Jiova na itukutuku qori me rauta ni 2,000 na yabaki. *\n7. Na cava e digitaki kina o Eparaama? Na cava eda vulica kina?\n7 Ni toso na gauna, e digitaki Eparaama o Jiova me basika mai na kawa yalataki ena nona iyatukawa. E digitaki o Eparaama ni ‘vakarorogo ina domo i Jiova.’ (Vkte. 22:18) Eda vulica kina ni vakatakila ga o Jiova nona inaki vei ira era dokai koya.—Wilika Same 25:14.\n8, 9. Na cava e vakatakila o Jiova vei Eparaama kei Jekope me baleta na kawa yalataki?\n8 Ni vakayagataka e dua na agilosi o Jiova me vosa vua na nona itokani o Eparaama, e vakatakilai kina ena imatai ni gauna ni na bula vakatamata na kawa yalataki. (Vkte. 22:15-17; Jeme. 2:23) Ia ena qaqia vakacava na gata o koya? O cei na gata? Ena saumi na taro qori ena ka e qai vakatakilai e muri.\n9 E inaki i Jiova me basika na kawa yalataki ena yatukawa nei makubui Eparaama o Jekope, ni dei nona vakabauta na Kalou. (Vkte. 28:13-22) E vakatakila o Jiova ena vuku i Jekope ni na basika na kawa yalataki ena yatukawa i Juta na luvei Jekope. A parofisaitaka o Jekope ni na soli vua na kawa qori na “ititoko vakatui,” e vakatakarakarataka na veiliutaki vakatui, era na “talairawarawa vua na veimatatamata kece.” (Vkte. 49:1, 10) Na ka e tukuna qori o Jiova e vakatakila kina ni na veiliutaki vakatui na kawa yalataki.\n10, 11. Na cava e vakatakila kina o Jiova na nona inaki vei Taniela kei Tevita?\n10 Oti e rauta ni 650 na yabaki mai na gauna i Juta, a vakatakila o Jiova eso tale na ka me baleta na nona inaki vei Tui Tevita na kawa i Juta. E tukuna o Jiova ni “donu e lomana” o Tevita. (1 Sam. 13:14; 17:12; Caka. 13:22) Ni doka na Kalou o Tevita, a veiyalayalati kina kei koya o Jiova qai yalataka ni na veiliutaki tawamudu e dua na nona kawa.—2 Sam. 7:8, 12-16.\n11 Oti tale e rauta ni 500 na yabaki, a vakatakila o Jiova ena vuku i Taniela na yabaki ena basika kina e vuravura O Koya na Lumuti se Mesaia. (Tani. 9:25) E raici Taniela o Jiova me ‘dua e mareqeti vakalevu.’ Na vuna? E dokai Jiova vakalevu o Taniela, e qaravi koya tiko ga.—Tani. 6:16; 9:22, 23.\n12. Na cava e tukuni me cakava o Taniela? Na vuna?\n12 E vakayagataki ira na parofita yalodina me vakataki Taniela o Jiova mera volatukutukutaka na veika me baleta na kawa yalataki, na Mesaia. Ia e sega ni kena gauna mera kila na dauveiqaravi i Jiova na ibalebale ni ka e uqeti vakalou mera vola. Kena ivakaraitaki, ni raivotutaka oti o Taniela na tauyavu ni Matanitu ni Kalou, a tukuni me dregata na parofisai me yacova na gauna lokuci nei Jiova. Ni yaco mai na gauna qori, ena qai “vakalevutaki” na kilaka dodonu.—Tani. 12:4.\nA vakayagataki ira na tamata yalodina me vakataki Taniela o Jiova mera volatukutukutaka na Matanitu vakaMesaia\nVakatakila o Jisu na iNaki ni Kalou\n13. (a) O cei na kawa yalataki? (b) E vakararamataka vakacava o Jisu na parofisai ena Vakatekivu 3:15?\n13 A vakatakila o Jiova ni o Jisu na kawa yalataki, na kawa i Tevita ena veiliutaki vakatui. (Luke 1:30-33; 3:21, 22) Ni tekivu na cakacaka vakaitalatala i Jisu, e vaka ga e cilava na siga na veika eda kila me baleta na inaki ni Kalou. (Maciu 4:13-17) Kena ivakaraitaki, a vakatakila o Jisu “na gata” e cavuti ena Vakatekivu 3:14, 15 ena nona kaya ni “daulaba” qai “tama ni lasu” na Tevoro. (Joni 8:44) Ena ivakatakila e solia vei Joni, e tukuna o Jisu ni o koya qori e “gata makawa,” e “vakatokai na Tevoro se o Setani.” * (Wilika Vakatakila 1:1; 12:9.) E vakaraitaka tale ga o Jisu ena ivakatakila qori na sala ena vakayacora kina o koya na parofisai e tukuni mai Iteni me baleta na kawa yalataki, me qaqi Setani me rusa vakadua.—Vkta. 20:7-10.\n14-16. Era dau kila na tisaipeli ena imatai ni senitiuri na ibalebale ni ka dina e vakatakila o Jisu? Vakamacalataka.\n14 Eda raica ena Wase 1 ni ivola qo ni vakamacalataka vakalevu o Jisu na Matanitu ni Kalou. Ia e sega ni dau vakatakila na ka kece eratou via kila na nona tisaipeli. Eso mada ga na ka dina e vakamacalataka o Karisito era dau qai kila vakamalua na nona imuri na kena ibalebale, so na gauna ni oti e vica vata na senitiuri. Raica mada e vica na kena ivakaraitaki.\n15 A vakaraitaka ena 33 G.V. o Jisu nira na kau mai vuravura ra qai vakaturi ina bula vakayalo i lomalagi o ira era na veiliutaki kei na Tui ena Matanitu ni Kalou. Ia e taura toka na gauna me ratou qai kila na nona tisaipeli na ka e tukuna. (Tani. 7:18; Joni 14:2-5) Ena yabaki qori, e vakaraitaka tale ga o Jisu ena vosa vakatautauvata ni na sega ni tauyavu na Matanitu ni Kalou ni lesu ga i lomalagi. (Maciu 25:14, 19; Luke 19:11, 12) Eratou sega ni taura rawa qori na tisaipeli, ratou qai tarogi koya ena dua na gauna e muri ni vakaturi oti: “Oni na vakalesuya tale na matanitu vei Isireli ena gauna qo?” A sega ni vakatakila o Jisu e dua tale na ka ena gauna qori. (Caka. 1:6, 7) E vakavulica nira tiko ‘eso tale na sipi,’ era sega ni lewe ni “qelenisipi lailai” era na veiliutaki vata kei koya. (Joni 10:16; Luke 12:32) Era qai kila vinaka na imuri nei Karisito na lewe ni rua na ilawalawa qori, ni sa tauyavu oti na Matanitu ni Kalou ena 1914.\n16 Levu na ka e rawa ni vakavulici ratou kina nona tisaipeli o Jisu ena nodratou bula vata voli e vuravura, ia e kila ni ratou na sega ni taura rawa. (Joni 16:12) A vakatakilai ena imatai ni senitiuri e levu na ka me baleta na Matanitu ni Kalou, ia e sega ni kena gauna me vakalevutaki kina na kilaka qori.\nVakalevutaki na Kilaka Dodonu ena “Gauna ni iCavacava”\n17. (a) Na cava meda cakava meda kila na ka dina ni Matanitu ni Kalou? (b) Eda na rawata vakacava na kilaka dodonu?\n17 A yalataka o Jiova vei Taniela nira na “veilakoyaki” e levu ena “gauna ni icavacava,” ena vakalevutaki tale ga na “kilaka dodonu” me baleta na inaki ni Kalou. (Tani. 12:4) O ira era via rawata na kilaka qori mera sasaga. E tukuna e dua na ivola, na vosa vakaIperiu e vakadewataki me “veilakoyaki” e vakavotuya na vakasama ni nona vakadidike vinaka sara ena ivola e dua. Ia se mani vakacava na vinaka ni noda dikeva na iVolatabu, eda na qai rawata ga na kilaka dodonu me baleta na Matanitu ni Kalou ke vakatakila o Jiova.—Wilika Maciu 13:11.\n18. Era vakaraitaka vakacava na vakabauta kei na yalomalumalumu o ira na dokai Jiova?\n18 E vakatakila vakalalai tiko ga o Jiova ena gauna ni icavacava na ka dina me baleta na Matanitu ni Kalou me vaka ga ena veiyabaki ni bera na 1914. Ena vakamacalataki ena Wase 4 kei na 5 ni ivola qo ni gadrevi vakalevu ena 100 vakacaca na yabaki sa oti mera veisautaka na tamata ni Kalou na ka era kila. Ia e tokoni ira tiko ga o Jiova. Na vuna? O ira na dokai koya era vakaraitaka e rua na itovo e taleitaka, na vakabauta kei na yalomalumalumu. (Iper. 11:6; Jeme. 4:6) Era vakabauta na dauveiqaravi i Jiova ni na yaco kece na yalayala ena Vosa ni Kalou. Era dau yalomalumalumu ke cala na ka era kila me baleta na vakayacori ni yalayala qori. E vakadinadinataki qo ena ka e tukuni ena Vale ni Vakatawa ni 1 Maji, 1925: “Keimami kila ni lewa ga na Turaga na ka e vakatakila, ena vakatakila nona Vosa vei ira na nona tamata ena sala e donu vua kei na nona gauna lokuci.”\n“Na Turaga . . . ena vakatakila nona Vosa vei ira na nona tamata ena sala e donu vua kei na nona gauna lokuci”\n19. Na cava sa qai vakatakila nikua o Jiova? Na vuna?\n19 Ni tauyavu na Matanitu ni Kalou ena 1914, se sega ni taucoko na ka era kila na tamata ni Kalou ena vakayacori ni parofisai me baleta na Matanitu qori. (1 Kor. 13:9, 10, 12) Ena levu ni noda vinakata me vakayacori na yalayala ni Kalou, e cala kina ena so na gauna na noda nanuma. E vakadinadinataki ena veigauna sa oti na dina ni ka e vakamacalataki ena Vale ni Vakatawa e cavuti ena parakaravu sa oti. E tukuni kina: “E ka vakayalomatua me qai kilai na ibalebale ni parofisai ni sa vakayacori oti, se ni vakayacori tiko.” Ni sa qai voleka ga na icavacava, e levu na parofisai me baleta na Matanitu ni Kalou sa vakayacori oti, eso tale sa vakayacori tiko. Nira yalomalumalumu na tacida ra qai yalorawarawa mera vakadodonutaki, e vakataucokotaka kina o Jiova na ka eda kila me baleta nona inaki. Sa vakalevutaki na kilaka dodonu!\nVakatovolei ni Yaco na Veisau\n20, 21. Na cava nodra rai na lotu vaKarisito ena imatai ni senitiuri ena veisau e vakayacori?\n20 E vakatovolei na ivakarau ni lomada ni dau veisautaka o Jiova na ka eda kila me baleta na ka dina. Vakacava ena uqeti keda na vakabauta kei na yalomalumalumu meda ciqoma na veisau? Qori na ka era vakatovolei kina na lotu vaKarisito ena imatai ni senitiuri. Kaya mada ke o lotu vaKarisito Jiu ena gauna ya. O doka vakalevu na Lawa e soli vei Mosese, o sakitaka ni o lewe ni matanitu o Isireli. Ia o wilika ena nona ivola uqeti vakalou na yapositolo o Paula ni sa sega ni yaga na Lawa, sa sega tale ga ni vakadonuya o Jiova na matanitu o Isireli. Sa kumuni ira na Isireli vakayalo era Jiu, era lewe tale ga ni veimatanitu. (Roma 10:12; 11:17-24; Kala. 6:15, 16; Kolo. 2:13, 14) Cava o na cakava?\n21 Era muria na lotu vaKarisito yalomalumalumu na ivola uqeti vakalou i Paula, qai vakalougatataki ira o Jiova. (Caka. 13:48) Eso tale era cata na veisau ra qai dei toka ga ena ka era kila. (Kala. 5:7-12) Ke ra sega ni veisautaka o ira qori na nodra rai, era na sega ni veiliutaki vata kei Karisito.—2 Pita 2:1.\n22. O raica vakacava na veiveisau e vakayacori ena ka eda kila me baleta na inaki i Jiova?\n22 Ena veiyabaki sa sivi, e veisautaka o Jiova na ka eda kila me baleta na Matanitu ni Kalou. Kena ivakaraitaki, e vakamatatataka na gauna era na tawasei kina o ira na vakarurugi ina Matanitu ni Kalou kei ira era cata na itukutuku vinaka, me vaka nodra tawasei na sipi mai na me. E vakaraitaka tale ga na gauna era na kumuni kece kina na le 144,000, na ibalebale ni vosa vakatautauvata i Jisu me baleta na Matanitu ni Kalou, kei na gauna ena vakaturi kina ina bula vakalomalagi na iotioti ni lumuti. * Na cava o na cakava ni yaco na veisau va qori? Vakacava ena vakaukauataka na nomu vakabauta? O na raica qori me ivakadinadina ni nona vakavulici ira tiko ga na nona tamata yalomalumalumu o Jiova? Na vo ni lewenivola qo ena vakadeitaka vei iko ni vakatakila tiko vakalalai o Jiova na nona inaki vei ira ga na dokai koya.\n^ para. 4 Na yaca ni Kalou e yavutaki mai na vu vakaIperiu e kena ibalebale “me yaco.” Na yaca Jiova e kena ibalebale ni dau vakayacora na veika e yalataka. Raica tale ga na kato “Na iBalebale ni Yaca ni Kalou.”\n^ para. 6 Ena rairai balavu nikua na gauna qori, ia meda nanuma tiko ni dede sara na bula ni tamata ena gauna sa oti; e va na itabatamata eratou bau bula vata ena loma ni dua na gauna me tekivu vei Atama me yacovi Eparaama. O Atama a bula vata kei Lemeki, na tamai Noa. O Lemeki a bula vata kei Semi, na luvei Noa. O Semi a bula vata kei Eparaama.—Vkte. 5:5, 31; 9:29; 11:10, 11; 25:7.\n^ para. 13 E basika vaka18 ena iVolatabu vakaIperiu na vosa “Setani.” Ia e basika vaka30 vakacaca ena iVolatabu vaKirisi vaKarisito na vosa “Setani.” E veiganiti gona ni vakabibitaki ga ena iVolatabu vakaIperiu na Mesaia, sega ni o Setani. Ni basika na Mesaia, e vakatakilai Setani vinaka qai volatukutukutaki qori ena iVolatabu vaKirisi vaKarisito.\n^ para. 22 Eso na veisau ena ka eda kila e vakamacalataki ena vica na ulutaga qo ni Vale ni Vakatawa: 15 Okotova, 1995, tabana e 23-28; 15 Janueri, 2008, tabana e 20-24; 15 Julai, 2008, tabana e 17-21; 15 Julai, 2013, tabana e 9-14.\nA okati ena inaki taumada ni Kalou na Matanitu vakaMesaia? Vakamacalataka.\nE vakararamataka vakacava o Jisu na ka me baleta na Matanitu ni Kalou?\nNa itovo cava e gadrevi me dei kina noda vakabauta ni tiko dina na Matanitu ni Kalou?\nVAKATAKILA VAKALALAI O JIOVA NONA INAKI\nBuli o Atama\nOti e yalataka o Jiova ni na qaqia na gata na kawa\nNa kawa ena mai bula vakatamata, ena basika mai na yatukawa i Eparaama\nSucu ena 1858 B.G.V.\nRauta na 1711 B.G.V.\nYalataki ni na tui na kawa\nRauta na 1710 B.G.V.\nNa kawa ena basika mai na yatukawa i Tui Tevita qai veiliutaki tawamudu\nRauta na 539 B.G.V.\nE vakayagataki Taniela o Jiova me vakatakila na yabaki ena basika kina e vuravura na kawa se Mesaia\nE vakaraitaka o Jisu nira na kau mai vuravura ra qai vakaturi ina bula vakayalo i lomalagi o ira era na veiliutaki kei na Tui ena Matanitu ni Kalou\nGauna ni iCavacava\nSa tekivu vakalevutaki na kilaka me baleta na Matanitu ni Kalou\niMeli iMeli Vakatakila o Jiova na Nona iNaki


The Fiji Times » Tuvatuva ni lotu\nTuvatuva ni lotu\nE gadreva na Qase Levu ni Lotu Wesele, Talatala Epineri Vakadewavosa me ra na vakatabui e rauta ni 14 na i talatala qase ni veiwasewase ni bera na Bose ko Viti ena vula o Okosita.\nEna dua na veitalanoa kei na Nai Lalakai, vakaraitaka o Talatala Vakadewavosa ni sa vakatikori oti na i Talatala Qase ni Wasewase o Suva, Vuda, Wasewase o Savusavu, Wasewase o Ra, Wasewase na Wesley e Suva, Davuilevu kei na Wasewase o Vatukarasa.\n?Esa vo tale tiko oqo e lewe vitu na veiqaravi vata vakaoqo me rawa niu vakacavara kina ena noqu i tuvatuva ena loma ni yabaki oqo,? e vakadeitaka o Vakadewavosa.\nTukuna ni veika ga e sa vakabibitaki vei ira na i Talatala Qase era sota vata ena vula o Veverueri ni dodonu me ra na dau veitalanoataka vata na bolebole kei na dredre era sotava ka bibi na nodra cakacaka vata ka veitauriligataka vata na i tavi kei na cola i vua ni lotu.\n?Ena so na gauna ena dredre mai na i colacola, ka levu na veika ena rogoci, esa ka bibi ga na neimami cakacaka vata ka vakanamata ki na i tavi levu keimami kacivi kina, oya me ra vakalesui na yalo me ra rawata na bula e sa yalataka tu na i taukei ni lotu,? e kaya na Qase Levu.\nVakadeitaka ni sa tiko na i tuvatuva vei ira na i Talatala Qase ena kena vakayacori na bole ena vuku ni soli kei na Cakacaka Levu e sa tu me na saumi mai ena vuku ni veiqaravi ni valenivolavola levu e na Epworth Arcade.\nE kuria o Talatala Vakadewavosa ni sa toso sara tiko vakavinaka na veiqaravi ni bisinisi ni Lotu Wesele ka ratou qarava tiko mai o ira na kena dau, oya na Lako Yani Vou Investment ka ratou qarava tiko o Sereana Qoro kei Laisenia Qarase, na i liuliu e liu ni noda matanitu.


Vosa Vakayalovinaka Vua na Bete Cudrucudru—Vunau ena Qiqi e Armenia\nVosa Vakayalovinaka Vua na Bete Cudrucudru\nE ivakatawa ni tabacakacaka o Artur, e sikova tiko e dua na ivavakoso ni iVakadinadina i Jiova e Armenia. E liaca nira se bera ni vakaitavi tiko na mataveitacini ena vunau e matanalevu, oya me vakayagataki na qiqi era tu kina na ivola vakaivolatabu. E mani tuvanaka sara kei watina o Anna, kei na dua tale na tacida o Jirayr, me vakayagataki na qiqi ni vunau ena dua na taoni. Ratou mani digia e dua na vanua era tavali vakalevu kina na lewenivanua.\nDua na ka nodra tataleitaki o ira na tavali e yasa ni qiqi, ra kauta tale ga eso na ivola. Sega ni dede rau vakararai toka e rua na bete dauveitusaqati, rau lakova sara yani na qiqi dua vei rau sa tekivu caqeta na qiqi. Oti e roba na matai Artur qai taluva nona matailoilo. Dua na ka nodratou saga o Artur, Anna, kei Jirayr me ratou tarovi rau, ia e dreve nodratou sasaga. Ni bera ni rau biubiu rau butulaka na qiqi, ceburaka na ivola, veivakarerei, qai vosacataki ratou na tacida.\nRatou gole sara o Artur, Anna, kei Jirayr ina siteseni ni ovisa me ratou lai ripotetaka na ka e yaco. Ni ratou vakamacala oti, ratou wasea tale ga na itukutuku ena iVolatabu vei ira na ovisa kei ira na cakacaka kina. A vakatarogi ratou tale ga na turaganiovisa ni via kila na ka e yaco. Ia ni raica o koya nona tamata momoqaqa o Artur qai sega ni via sauma lesu na iroba e caka vua, e via kila sara ga nodratou vakabauta. E va na aua nodratou veitalanoa tiko! E kurabui na turaganiovisa ena ka e rogoca, e kaya: “Dua dina na lotu vinaka! Au via lewena sara ga!”\nArtur kei Anna\nEna siga e tarava e tomana tale o Artur na vunau ena qiqi, e gole sara yani e dua na tagane a raica na ka kece e yaco. E vakavinavinakataki Artur ena nona sega ni sauma lesu na ka e caka. E kaya tale ga ni ka e raica ya e sega sara ga ni via dokai ira tale na bete.\nEna yakavi tiko ga ya, e kacivi Artur na turaganiovisa ni via kila eso tale na ka me baleta na iVolatabu. Rau veitomani tale ga ena veivosaki qori e rua na ovisa.\nEna siga e tarava, e sikovi turaganiovisa tale o Artur me vakaraitaka vua eso noda vidio vakaivolatabu. E kacivi ira na vo ni ovisa na turaganiovisa, ra sarava tale ga na vidio.\nNa ka e cakava qori na bete era ciqoma kina ena imatai ni gauna e levu na ovisa na itukutuku vinaka. Dua dina na irogo vinaka me baleti ira na tacida.


Top Laser Cutting Machine Manufacturer in China|Allwinva\niVakarara ni iYqaqa\nMisini ni Togi iYavu Ni Misini ni Vakacagaca ni\nCO2 iVakacagaca ni Dautiva iYiqaqa\nMisini ni Iqa kei na Misini Ni Vakacagaca Sega ni Yavala\nMisini Ni Veiraravui ni Vakasaqaqara Ena Misini ni Vakas\niMocemoce e Toqai ena Mataivola\nCCD Misini Ni Vakacagaca Ni Laser\nTaura na Vosa Cavuti Totolo\nVeikidavaki OEM ODM\nNi Matavinaka mai\nCAVA NA VUNA MEDA DIGITAKI KEDA KINA\nVakaivolataki ni Allwinva iVakarara ni iYqaqa kei na Misini ni Ivakacagaca ni Laser iyaya kei na vakau ni iyaya. Keitou vakadeitaka na kena vakayagataki na veisau ena vakatorocaketaki ni ivoli kei na buli ni misini ni laser totoka.\nVeisokuraytaki Vakadodonu ni iYaqaqa\nNa gacagaca ni gauna oqo e kovuti kina e sivia na 5000m., kaukauwa R&Sa vakarau tu na timi ni daunimisini ni D me walia vakatotolo na nodra leqa na kasitama .\n12 Veika Sa Sotavi ena Veiyabaki\nNi sa oti 12 sasaga kei na vakataucokotaki ni veiyabaki, vakau ki na 80 duidui na veimatanitu kei na veiyasana ka ra rogo vinaka kina na noda kasitama e vuravura raraba.\nVeivakaukauwataki Ni iTuvaki Cecere\nMai na veivoli ni rawa ka ki na kena caka, vakadidike ni ivakatagedegede e tiko kina na allwinva e dua na ivakarau tudei ni kena vakatulewataki.\nInaki ni Qaqa\nE dau nanuma tu ga o Allwinva me dau vakatauvatani na nodra gagadre na dau vakayagataka na veiqaravi ena gauna taucoko ni veiqaravi. Keimami sa vakadeitaka me keimami tubu vata kei ira na neimami kasitama kei ira na noda itokani.\nVakarautaki na Veiqaravi Vinaka Duadua\nE vakarautaka o Allwinva na veiqaravi taucoko me baleta na ulutaga me vaka na dau ubi ni laser, misini ni ivakadinadina ni misini ni laser, cakacaka, veituberi kei na veivakacovili. 7Ena tu e dakumu na timi veitokoni kei na veitokoni ni x24.\nVakasaqani Sega ni Matata\nSa dau yalataka o Allwinva me ra veitokani vata kei ira na daucakacaka kei ira na daukaka daucakacaka ena tabacakacaka ni tabacakacaka me vukei ira me ra rawa-ka, ena vakarautaki ni kila vakamisini kei na veidusimaki ena tekinolaji ni tekinolaji ni tesila .\nVakailesilesi Kila Ka\nTamata Cakacaka Mamarau\nKila Ka Vakacakacaka\nMe baleti Allwinva\niLiuliu ni Dausarasara ena Laser & Misini Ni Nakisu Laser\nMe vaka ni dua na dau toto kaukauwa duadua ni itotogi ena mataivola & dauvolivolitaki ni laser e Jaina, Sa tu o Allwinva ena tabana ni vakatotomuri ni laser ka volekata toka yani na 10 yabaki.\nKeimami kila vakavinaka sara ni ivakarau vinaka sa idola vei ira na noda kasitama, kei na kena bibi me vakarautaki na misini ni tabaivola e uasivi duadua ni misini ni tabaivola, ena isau sau lailai duadua e rawa. Ena veigauna sa oti 10 yabaki, we have worked with countless parts customers.\nEso Tale Na Ka Baleti Keimami\nNODA IVOLI LEVU\nFiber Lase Cutting Machine ,e vakatokai talega na ivakarara ni kaukauwa ni Fiber ,misini ni laser ni taucoko ,ivoci ni laser cnc ni taucoko ni taucoko. Na misini ni toqai laser ni taucoko sai koya na misini ni toqai laser ka vakayagataka e dua na ivakacagaca ni laser ni fiber me ivurevure ni cina.\nCO2 iVakacagaca ni Dautiva iYiqaqa ,kacivi talega na CO2 Laser Cutting Machine . NA CO2 Laser Cutter e dua na mataqali misini ka dau vakayagataka na veisau ena maliwa ni cagi kei na ivakatagedegede ni kaukauwa ni mokosi CO2 me vakavurea na rarama ni laser me musu kina na iyaya eso\niMocemoce ni Daumateni Laser\nNa iMocemoce ni Droini e vakatokai talega na iMocemoce ni Laser Na iMocemoce ni Tabaivola (Laser Cutting Bed) e dua na misini e vakatorocaketaki vakatabakidua me vaka na gagadre ni kena vakatorocaketaki na tu vakamatanivola, ukuukutaki kei na cakacaka veiwekani\nCCD Laser Cutting Machine e veiganiti ki na veimataqali isulu tabaki vakalivaliva, okati kina na siqeleti ni futbol, sutu ni sisili, isulu ni vodo, dara na timi, isulu isulusulu kei na ivaqa tabaki kei na so tale.\nIWALI NI CAKACAKA\nVakanamata vakatabakidua ni buli iyaya taucoko iVakarara ni iYqaqa kei na Misini ni Ivakacagaca ni Laser me baleta na veimataqali cakacaka vakaveiyaqa. Veiganiti me baleta na pepa kaukamea/peleti, paipo kaukamea/paipo ni sitila duka, sitila carbon, tagane ni livaliva, sitila coqani, peleti zince ni soqo ni siga, vakatasinati, taucoko ni soqo ni vakataso, taucoko ni meuri, kopa, parasa, kaukamea kei na so tale na kaukamea ka duidui na kena vavaku. .Also we can give one-stop solution according to customer requirements and existing condition.\niTuvatuva Ni iYavu Kaukamea\niTuvatuva Ni Matakali Ni Lecava\niTuvatuva ni iYavu Ena iYavu\niTuvatuva Ni iYulusulu ena iY\nVeitaratara Kei Keitou ki na Nomu Cakacaka ena Kodroqo\nO Allwinva ena dau nomu itokani vinaka duadua ena ikotikoti ni laser kei na ivakatakata ni laser mai Jaina.\nAllwinva e dau kaukauwa sara ena\nna ituvaki ni noda vakarau ni vakarauta ni laser kei na misini ni vakarauta ni misini ni vakatotogi.\nNi bera ni vakau, noda idinia\nena vakatovolea na veitiki kece kei na cakacaka ni misini, vakadeitaki ni noda kasitama e rawa ni rawata na misini totoka duadua. Veitaratara vei keitou ena gauna oqo.\nCO2 Misini Ni Kosica\niWasewase Vakacakacaka ni iYele ni Tonghua Vakatovotovo Baihong\nDodonu ni Lavelavetaki © 2021 iYavu ni iYavu ni Misini ni Misini ni Misini Ni Kotio ena Laser ena Jaina | Allwinva


Doka na Bula—Rai ni Kalou me Baleta na Bula, Dra, kei na Vakalutu | Kaya na iVolatabu\nNa Rai ni Kalou me Baleta na Bula\nE raica vakacava na bula na Kalou?\nNa cava na rai ni Kalou me baleta na vakalutu?\n1. O cei e bulia na veika bula kece?\nE KAYA na parofita o Jeremaia: “E Kalou dina o Jiova. E Kalou bula.” (Jeremaia 10:10) Kena ikuri, na Kalou ga o Jiova e bulia na veika bula kece. Era kaya vua na ibulibuli vakayalo mai lomalagi: “Oni bulia na ka kece, ena nomuni lewa era bula, era buli kina.” (Vakatakila 4:11) A kaya tale ga o Tui Tevita ena qaqa ni nona sere ni veivakacaucautaki vua na Kalou: “E tu vei kemuni na ivurevure ni bula.” (Same 36:9) Io, na bula e isolisoli ni Kalou.\n2. Na cava e vakarautaka na Kalou meda bula voli kina?\n2 E vakatau tale ga vei Jiova na noda bula tiko. (Cakacaka 17:28) E vakarautaka o koya na kakana meda kania, wai meda gunuva, cagi eda ceguva, kei na vanua eda bula voli kina. (Wilika Cakacaka 14:15-17.) E vakarautaka o koya na veika kece qo ena sala meda marautaka kina na bula. Ia ena qai taucoko na noda marautaka na noda bula ke da vulica na lawa ni Kalou da qai muria.—Aisea 48:17, 18.\nNODA DOKA NA BULA\n3. Na cava na rai ni Kalou me baleta na nona labati o Epeli?\n3 E vinakata na Kalou meda doka na noda bula, vaka kina na nodra bula eso tale. Ena nodrau gauna o Atama kei Ivi, me kena ivakaraitaki, na luvedrau o Keni a cudruvi Epeli sara vakalevu na tacina. Mani vakasalataki Keni o Jiova me qarauna, ni nona cudru e rawa ni tini ena cala bibi. Ia e sega ni via kauaitaka na ivakasala o Keni. “E qai mokuti Epeli na tacina o Keni, e vakamatei koya.” (Vakatekivu 4:3-8) E qai totogitaki Keni o Jiova ena vuku ni nona labati tacina.—Vakatekivu 4:9-11.\n4. E vakabibitaka vakacava na Kalou ena Lawa e soli vei Mosese na rai dodonu me baleta na bula?\n4 Ni oti e rauta ni 2,400 tale na yabaki, sa qai solia vei ira na Isireli o Jiova eso na lawa me nodra idusidusi me rawa nira qaravi koya ena sala e vakadonuya. A taurivaki o Mosese me vakadewataka na lawa qo vei ira na Isireli, ya na vuna e dau vakatokai kina ena so na gauna me Lawa e soli vei Mosese. E kaya e dua na tiki ni Lawa e soli vei Mosese: “Mo kua ni laba.” (Vakarua 5:17) Qo e vakaraitaka vei ira na Isireli ni ka dokai vua na Kalou na bula, e dodonu mera doka tale ga.\n5. Meda raica vakacava na vakalutu?\n5 Vakacava na bula ni gone se bera ni sucu? E matata vakasigalevu ena Lawa e soli vei Mosese ni cala na vakamatei ni gone e se tiko e kete i tinana. E ka vakamareqeti mada ga vei Jiova na bula ni gone e se sega ni sucu. (Wilika Lako Yani 21:22, 23; Same 127:3.) Qo e dusia ni cala na vakalutu.\n6. Na cava meda kua kina ni cati ira na wekada?\n6 Nida doka na bula, eda na sega ni raici ira vakatani na wekada. E kaya na iVolatabu: “O ira kece era cata na tacidra era daulaba, ia oni kila ni sega ni dua na daulaba ena rawata na bula tawamudu.” (1 Joni 3:15) Ke da vinakata meda bula tawamudu, e dodonu meda cavuraka laivi mai lomada na noda cati ira na wekada, baleta ni veicati e dau tini ena ivalavala kaukaua. (1 Joni 3:11, 12) E bibi meda vulica meda dau veilomani.\n7. Na cava era dau cakava e levu e vakaraitaka nira sega ni doka na bula?\n7 Vakacava na noda doka se vakamareqeta na noda bula? E sega ni dua e via mate, ia eso era bolea na mate ena nodra via vakaceguya ga na nodra gagadre. Me kena ivakaraitaki, e levu era kana tavako, kana mariwana, se vakayagataka eso tale na wainimate gaga mera vakaceguya ga kina na nodra gagadre. Na veika qo ena vakaleqa na nodra bula, e rawa sara mada ga nira mate kina. O koya e nona ivalavala me dau vakayagataka e sega ni doka na bula. Na ivalavala ya e tawasavasava ena mata ni Kalou. (Wilika Roma 6:19; 12:1; 2 Korinica 7:1.) E dodonu meda muduka na noda vakayagataka na veika qo ke da vinakata me vakadonuya na Kalou na noda veiqaravi. Ena rairai dredre na noda vakayacora, ia ena solia vei keda o Jiova na veivuke eda gadreva. E taleitaka o koya na noda kauai tiko ga meda vakamareqeta na nona isolisoli talei, na noda bula.\n8. Na cava meda dau qaqarauni kina?\n8 Ke da doka na bula, eda na dau qaqarauni. Eda na sega ni cakacaka vakasabalia se bolea meda cakava eso na ka rerevaki me ka ni lasa. Eda na sega ni draiva vakasausa, se vakaitavi ena qito rerevaki. (Same 11:5) E kaya na lawa ni Kalou vei ira na Isireli makawa: “Ke o tara e dua na vale vou, mo cakava tale ga na bai ni nomu delanivale, me kua ni beitaki na nomu vale ena vakadavedra ni lutu mai kina e dua.” (Vakarua 22:8) Me salavata kei na ka e cavuti ena lawa ya, e dodonu mo raica me tu vinaka na veika e vale me vaka na ikabakaba, me kua kina ni dua e tacaqe se lutu ni na mavoa kina vaka ca. Ke o vakamotoka, vakadeitaka mera tu vinaka kece na kena gacagaca. Me kua sara ga ni vakavuleqa vei iko se vei ira eso tale na nomu motoka, se na nomu vale.\n9. Ke da doka na bula, eda na raici ira vakacava na manumanu?\n9 Vakacava na bula ni manumanu? Qo tale ga e ka tabu vei koya na Dauveibuli. E vakatara na Kalou me vakamatei na manumanu ke vakaleqa na noda bula, me rawa tale ga kina na kakana kei na isulu. (Vakatekivu 3:21; 9:3; Lako Yani 21:28) Ia e cala na nodra vakalolomataki na manumanu se na nodra vakamatei tu ga me ka ni lasa, baleta ni sega ni dokai kina na bula.—Vosa Vakaibalebale 12:10.\nDOKAI NI DRA\n10. E vakaraitaka vakacava na Kalou na nona raica vakatautauvata na bula kei na dra?\n10 A kaya o Jiova vei Keni ni sa vakamatei Epeli oti: “Sa tagici au mai na qele na dra i tacimu.” (Vakatekivu 4:10) Nona cavuta na Kalou na dra i Epeli a vakaibalebaletaka tiko na bula i Epeli. Sa muduka o Keni na bula i Epeli, ya na vuna e dodonu kina me totogitaki o Keni. E vaka ga e kerei Jiova tiko na dra i Epeli, se nona bula, me tau na itotogi kei koya e veivakamatei. E vakaraitaka tale o Jiova na nona raica vakatautauvata na bula kei na dra ni oti na Waluvu ena siga i Noa. Ni bera na Waluvu, o ira e liu era dau kana vuanikau, kakana draudrau, co vuata, kei na kakana dina. Ni oti na Waluvu, sa qai tukuna o Jiova vei Noa kei ratou na luvena: “E rawa ni dou kania na manumanu bula kece era veitosoyaki. Au sa solia kece vei kemudou, me vaka ga na noqu solia vei kemudou na kau drokadroka. Na lewe ga e tiko kina na bula—na kena dra—dou kua ni kania.” (Vakatekivu 1:29; 9:3, 4) E matata vakasigalevu e ke ni o Jiova e raica vakatautauvata na bula kei na dra.\n11. Na ivakavakayagataki cava ni dra e vakatabuya na Kalou me tekivu mai na siga i Noa?\n11 Eda na vakaraitaka na noda doka na dra ena noda sega ni kania. A veivakaroti o Jiova ena Lawa e solia vei ira na Isireli: “Ke lai vakasasa e dua na Isireli . . . qai toboka e dua na manumanu kila se manumanuvuka e rawa ni laukana, me vakadrodroya laivi na kena dra qai buluta ena qele. . . . Au mani kaya vei ira na Isireli: ‘Moni kua ni kania na dra ni kabula kece.’” (Vunau ni Soro 17:13, 14) Nona vakatabuya na Kalou na laukana ni dra ni manumanu ena lawa a solia vei Noa ena rauta ni 800 na yabaki yani e liu, e se dei tu ga me yacova mai na gauna ya. E matata na rai i Jiova: E rawa nira kania na nona tamata na lewe ni manumanu, mera kua ga ni kania na dra. E dodonu mera vakadrodroya laivi na dra ina qele—qo e vaka ga e vakasukai tiko kina na bula ni manumanu ya vua na Kalou.\n12. Na ivakaro cava me baleta na dra a tau ena imatai ni senitiuri ena veidusimaki ni yalo tabu e se dei tu ga nikua?\n12 E via vaka tale ga qo na ivakaro e soli vei keda na lotu vaKarisito. Ena imatai ni senitiuri, era dabe vata na yapositolo kei ira na qase mera vakatulewataka se ivakaro cava mera na muria kece na lewe ni ivavakoso vaKarisito. Qo na ka era sa qai lewa vata: “Keimami duavata kei na yalo tabu me keimami kua ni vakataqara vei kemuni e dua tale na icolacola, vakavo ga na ka bibi kece qo: ni vakatabui kemuni mai na ka kece e cabori ina matakau, na dra, na ka e kuna [“na ka e vakamatei qai sega ni vakadavei na kena dra,” ivakamacala e ra], kei na veiyacovi tawadodonu.” (Cakacaka 15:28, 29; 21:25) O koya gona, e dodonu meda ‘vakatabui keda mai na dra.’ Ena mata ni Kalou, na bibi ni noda vakatabui keda ena tikina qo e tautauvata sara ga kei na noda vakatabui keda mai na qaravi matakau se na veiyacovi tawadodonu.\nKe vakatabui iko o vuniwai mai na gunu yaqona ni valagi, vakacava o na vakacuruma ena nomu salanidra?\n13. Vakamacalataka na vuna e okati tale ga kina ena vakatatabutaki ni dra na kena soli vei keda na dra ena veiqaravi vakavuniwai.\n13 E okati tale beka ga ena noda vakatabui keda mai na dra na kena soli vei keda na dra ena veiqaravi vakavuniwai? Io. Vakasamataka mada qo: Kaya mada ke vakaroti iko e dua na vuniwai mo tabu ena gunu yaqona ni valagi. Kena ibalebale ni vakatatabu qo e baleta wale ga na kena gunuvi, e sega ni tabu mo vakacuruma ena nomu salanidra? Sega! Na noda vakatabui keda tale ga mai na dra e kena ibalebale nida na sega sara ga ni via vakacuruma i yagoda na dra. O koya gona, na ivakaro meda vakatabui keda mai na dra e kena ibalebale nida na sega ni vakadonuya me soli vei keda na dra.\n14, 15. Ke ra kaya na vuniwai ni bibi me soli vua e dua na lotu vaKarisito na dra, na cava me cakava, ena vuku ni cava?\n14 Vakacava ke mavoa vakaca e dua na lotu vaKarisito se vakayacori vua e dua na veisele levu? Kaya mada ke ratou kaya na vuniwai ni dodonu me soli vua na dra, ke sega ena mate. E macala ni sega ni dua na lotu vaKarisito ena via mate. Ena nona vinakata gona me maroroya na bula talei e solia vua na Kalou, ena vakadonuya kina na veiqaravi vakavuniwai e sega ni vakayagataki vakatawadodonu kina na dra. Ena vakasaqara na veiqaravi vakavuniwai va qo ena vanua e rawa ni kunea kina, ena vakadonuya tale ga me vakayagataki vua na isosomi ni dra (alternatives) sa tu ena gauna qo.\n15 Ena beca beka na lawa ni Kalou e dua na lotu vaKarisito me rawa ni dede vakalailai ga kina na nona bula ena vuravura e se lewa tu qo o Setani? A kaya o Jisu: “O koya e via maroroya na nona bula ena vakayalia, ia o koya e vakayalia na nona bula ena vukuqu, ena rawata tale.” (Maciu 16:25) Eda sega ni via mate. Ia ke da bolea meda beca na lawa ni Kalou ena noda via maroroya noda bula ena gauna qo, sa na rawa sara ga nida sega ni rawata kina na bula tawamudu. Ke da yalomatua, eda na muria ga na ivunau ni Kalou. Ke da mani mate, e rawa nida nuidei ni na qai nanumi keda o koya na Vunibula ena gauna ni veivakaturi ni sa na vakalesuya tale vei keda na nona isolisoli talei, na bula.—Joni 5:28, 29; Iperiu 11:6.\n16. Na cava era vakabauta dei na tamata ni Kalou me baleta na dra?\n16 E dei na nodra vakatulewa na tamata ni Kalou nikua mera muria ga na ivakaro ni Kalou me baleta na dra. Era na sega ni kania na dra. Era na sega tale ga ni vakadonuya me soli vei ira na dra ena veiqaravi vakavuniwai. * Era vakabauta dei ni o koya ga a bulia na dra e kila na ka e vinaka duadua vei ira. O vakabauta qo?\nIVAKAVAKAYAGATAKI DUADUA GA NI DRA E VAKADONUYA NA KALOU\n17. E Isireli makawa, na cava na ivakavakayagataki duadua ga ni dra e vakadonuya na Kalou?\n17 E vakabibitaka na Lawa a soli vei Mosese e dua ga na ivakavakayagataki dodonu ni dra. A vakarota o Jiova vei ira na Isireli makawa me baleta na nodra sokalou: “Ni tiko ena dra na bula ni dua na kabula, au sa solia sara ga vei kemuni ina icabocabonisoro moni veisorovaki kina ena vuku ni nomuni bula, ni dra qo e caka kina na veisorovaki.” (Vunau ni Soro 17:11) Nira cala na Isireli, e rawa nira vosoti ke ra cabora e dua na manumanu, qai sovaraka eso na kena dra ena icabocabonisoro ena vale ni Kalou. Qo duadua ga na ivakavakayagataki dodonu ni dra vei ira.\n18. E yaga vakacava vei keda na vakadavei ni dra i Jisu?\n18 Eda sega ni vauci na lotu vaKarisito dina ena Lawa e soli vei Mosese, eda na sega gona ni vakacaboisoro se sova na dra ni manumanu ena icabocabonisoro. (Iperiu 10:1) Ia na vakayagataki ni dra ena icabocabonisoro e Isireli makawa e dusia tiko e dua na isoro talei, ya na nona isoro na Luve ni Kalou, o Jisu Karisito. Eda sa vulica mai ena Wase 5 ni ivola qo ni a solia na nona bula vakatamata o Jisu ena vukuda ena nona vakalaiva me dave nona dra me isoro. Sa qai cabe i lomalagi me lai cabora vei Tamana na nona bula vakatamata, na ka e vakatakarakarataki ena nona dra. (Iperiu 9:11, 12) Qori sara ga na yavu e vosoti rawa tale kina na noda ivalavala ca, e dolava tale ga na sala meda bula tawamudu kina. (Maciu 20:28; Joni 3:16) Io, e bibi dina na ivakavakayagataki ni dra qo! (1 Pita 1:18, 19) Sa qai vo ga meda vakabauta na yaga ni dra a vakadavea o Jisu me qai rawa nida vakabulai.\n19. Na cava meda cakava meda “galala mai na nodra dra na tamata kece ga”?\n19 Eda vakavinavinaka vua na Kalou ena nona vakarautaka vakayalololoma vei keda na isolisoli talei qo, na bula! Vakacava ena uqeti keda qo meda tukuna yani na nodra rawa ni bula tawamudu na tamata kece ke ra vakabauta na isoro i Jisu? Ena gu na yaloda meda tukuna yani na itukutuku qo ke da nanuma dina na nodra bula na wekada. (Wilika Isikeli 3:17-21.) Ke da vakayacora na itavi qo ena noda vinaka kece, e rawa nida duavata kei na yapositolo o Paula ni a kaya: “Niu sa galala mai na nodra dra na tamata kece ga, niu a tukuna kece vei kemuni na ivakaro ni Kalou, e sega ni dua na ka au vunia.” (Cakacaka 20:26, 27) E dua na sala vinaka eda vakaraitaka kina nida doka, da qai vakamareqeta na bula kei na dra na noda tukuna yani na veika e baleta na Kalou kei na nona inaki.\n^ para. 16 Ke o via raica eso tale na ivakamacala me baleta na isosomi ni dra (alternatives to transfusion) ena veiqaravi vakavuniwai, raica na brochure How Can Blood Save Your Life? tabana e 13-17, tabaka na iVakadinadina i Jiova.\nNa bula e isolisoli ni Kalou.—Same 36:9; Vakatakila 4:11.\nE cala na vakalutu, baleta ni ka talei vua na Kalou na bula ni gone e se tiko e kete i tinana.—Lako Yani 21:22, 23; Same 127:3.\nEda vakaraitaka nida doka na bula ena noda maroroi keda, kei na noda sega ni kania na dra.—Vakarua 5:17; Cakacaka 15:28, 29.\nEDA VAKARAITAKA NIDA DOKA NA BULA\nena noda sega ni vakadonuya se tokona na vakalutu\nena noda muduka na ivalavala tawasavasava\nena noda cavuraka laivi na yalo ni veicati\niMeli iMeli Na Rai ni Kalou me Baleta na Bula


E Volai na iVolatabu me Kilai Vinaka\niVola me Kilai Vinaka\nNa iVolatabu e ivola makawa ga. Sa vakacava na kena dede? E tekivu volai ena Tokalau e Loma ena rauta na 3,500 na yabaki sa oti. E donuya qori na gauna e veiliutaki kaukaua sara tu ga kina na vuvale na Shang e Jaina, rauta tale ga ni tini na senitiuri ni bera ni tekivu na lotu Buda e Idia.—Raica na kato “ iTukutuku Dina me Baleta na iVolatabu.”\nE veivakacegui na isaunitaro era tu kina me baleta na veika bibi e vauca na bula\nKe vinakati me ivukevuke yaga e dua na ivola qai dusimaki ira e levu, e dodonu me kilai vinaka mada, me ganiti ira tale ga na wilika. E va sara ga qori na iVolatabu. E veivakacegui na isaunitaro era tu kina me baleta na veika bibi e vauca na bula.\nKena ivakaraitaki, o bau vaqaqa, ‘Eda mai bula tu vakacava e ke?’ Qori na taro era vaqaqa e levu ena vica vata na udolu na yabaki sa oti me yacova mai nikua. Ia e rawa ni kune na kena isau ena imatai kei na ikarua ni wase ena ivola na Vakatekivu. E vakamacalataki lesu ena itukutuku ni iVolatabu qori na “ivakatekivu”—oya na vica vata na bilioni na yabaki sa sivi—na gauna e buli kina na vuravura kei na lomalagi, wili kina na isoso kalokalo, na kalokalo kei na vuravura. (Vakatekivu 1:1) Sa qai vakamacalataka na kena tawani vakamalua na vuravura, nodra basika na veika bula tale eso, kei na itekitekivu ni kawatamata, vaka kina na inaki ni nodra buli.\nVOLAI ME KILAI VINAKA\nE vakamacalataki ena iVolatabu na ivakasala yaga meda walia kina na noda leqa e veisiga. E rawarawa sara na kena kilai. E wasei vakarua.\nKena imatai, e volai tu ena iVolatabu na vosa rawarawa, e tau vakadodonu qai veiuqeti. E sega ni vakayagataka na ivosavosa e buawa na kena ibalebale se kilakilai dredre, ia na vosa e matata, eda rawa tale ga ni raitayaloyalotaka. Ni vakamacalataka e dua na vakasama titobu se dredre, ena vakayagataka ga na vosa ni veisiga.\nKena ivakaraitaki, e dau vakayagataka o Jisu e levu na vosa vakatautauvata rawarawa sara e yavutaki ena nodra bula e veisiga na lewenivanua, me rawa ni uqeta na lomadra na veika e vakavulica. E laurai vakalevu qori ena nona veivakavulici e kilai levu me Vunau ena Ulunivanua, e volaitukutukutaki ena Maciu wase 5 ina 7. E kaya e dua na daunivakamacala ni “yaga” nona “ivunau” qai dikeva ni “sega ni kena” inaki “meda kila wale ga, ia me idusidusi qai lewa na ka eda cakava.” O rawa ni wilika na wase taucoko qori ena 15 ina 20 na miniti, o na qoroqoro ga ena rawarawa ni vosa i Jisu kei na kena yaga vakalevu.\nNa lewe tale ga ni iVolatabu e vakarawarawataka na kena kilai. E sega ni ivola ni itukuni se vatavatairalago. Ia e kaya na ivola The World Book Encyclopedia ni levu na ka era volai tu kina e “baleti ira na rogo kei na ira na tauvanua” kei na nodra “sasaga, inuinui, nodra malumalumu kei na nodra qaqa.” E rawarawa sara noda kila na kedra itukutuku o ira dina na talanoataki kina, na veika e yaco, kei na ka eda vulica ena nodra ivakaraitaki.—Roma 15:4.\nSA TU VAKARAWARAWA\nMo rawa ni kila vinaka e dua na ivola, ena vinakati me volai ena vosa o kila. Kena irairai ni sa tu vakarawarawa nikua na iVolatabu ena vosa o kila, ena vanua o tiko kina se matatamata o lewena. Dikeva mada se rawati vakacava qori.\nKena Vakadewataki. A volai taumada na iVolatabu ena vosa vakaIperiu, vakaArame kei na vaKirisi. E sega gona ni levu era rawa ni wilika. Me rawa ni vakadewataki ena so tale na vosa, dua na ka nodra cakacaka vagumatua na daunivakadewa. E vakavinavinakataki na nodra cakacaka ni sa vakadewataki taucoko se vakatikina nikua na iVolatabu ena rauta na 2,700 na vosa. Kena ibalebale qo ni sivia na 90 na pasede na kawatamata era sa rawa ni wilika na iVolatabu ena nodra vosa ni sucu.\nKena Tabaki. A volai taumada na iVolatabu ena iyaya e ca rawarawa me vaka na leca kei na kuta. Me vakadewataki na itukutuku era tu kina ena vinakati me lavetaki sara vakavinaka qai volai e liga. E saulevu, le lailai tale ga e rawa nira volia. Ia na gauna e buli kina na misini ni tabaivola i Gutenberg ena sivia na 550 na yabaki sa oti, e veisoliyaki sara kina vakalevu na iVolatabu. E nanumi ni sa veisoliyaki e sivia na 5 na bilioni na iVolatabu taucoko se vakatikina ga.\nE sega ni dua tale na ivola vakalotu me rawa ni tautauvata kei na iVolatabu ena kena veisoliyaki. E macala kina ni iVolatabu e dodonu me kilai vakavinaka. E rawa ni dredre toka, ia sa tiko na ivukevuke. iVukevuke cava? Ena yaga vakacava? Ena veivosakitaki qori ena ulutaga e tarava.\niTukutuku Dina me Baleta na iVolatabu\nE 66 na ivola ena iVolatabu.\nEra lewenivola ena iVolatabu na itukutuku makawa, lawa, parofisai, serekali, vosa vakaibalebale, sere kei na ivola.\nE tekivutaki na kena volai ena 1513 B.G.V. qai vakaoti ena 98 G.V., e sivia toka ni 1,600 na yabaki.\nEra uqeti vakalou e rauta ni 40 na tagane mera vola na iVolatabu.\nMe ikuri ni vakamacala me baleta na itekitekivu ni bula, raica na brochure vakavalagi Was Life Created? tabaka na iVakadinadina i Jiova. Sa tu tale ga ena www.jw.org.\nMe ikuri ni vakamacala me baleta na iVolatabu, raica na brochure The Bible—What Is Its Message? tabaka na iVakadinadina i Jiova. Sa tu tale ga ena www.jw.org.\niMeli iMeli iVola me Kilai Vinaka


1 Veigauna 27 | iVolatabu ena Internet | Vakadewa ni Vuravura Vou\niMatai ni Veigauna 27:1-34\nVakailesilesi era qarava na tui (1-34)\n27 Qo na kedra iwiliwili na Isireli, o ira na turaga ni mataqali, o ira na turaga ni vica vata na udolu kei na vica vata na drau,+ kei na nodra vakailesilesi era qarava na tui+ ena ka kece me baleta na iwasewase era lako mai ra qai lako yani e veivula, ena vula kece ga ni yabaki, era le 24,000 ena dua na iwasewase. 2 E liutaka na imatai ni iwasewase ena imatai ni vula o Jasopiami+ na luvei Sapitieli, era le 24,000 ena nona iwasewase. 3 Vei ira na luvei Feresi,+ o koya ga e liutaki ira na turaga kece ni veiwasewase era lesi mera veiqaravi ena imatai ni vula. 4 E lewa o Totei+ na luvei Aoa+ na nona iwasewase e lako ena ikarua ni vula, e liutaka o Mikiloci, era le 24,000 ena nona iwasewase. 5 Na turaga ni ikatolu ni iwasewase e lesi me veiqaravi ena ikatolu ni vula o Penaia+ na luvei Jioiata+ na iliuliu ni bete, era le 24,000 ena nona iwasewase. 6 O Penaia qo e dua na turaga qaqa vei ira na le tolusagavulu, e lewai ira na le tolusagavulu, e liutaka na nona iwasewase o Amisapati na luvena tagane. 7 Na kena ikava, ena ikava ni vula o Asaeli+ na taci Joapi,+ e taravi koya o Sepataia na luvena, era le 24,000 ena nona iwasewase. 8 Na ikalima ni turaga ena ikalima ni vula o Samuci na Isira, era le 24,000 ena nona iwasewase. 9 Na kena ikaono, ena ikaono ni vula o Aira+ na luvei Ikesi na kai Tikoa,+ era le 24,000 ena nona iwasewase. 10 Na kena ikavitu, ena ikavitu ni vula o Ilesi+ na kai Peloni vei ira na Ifireimi, era le 24,000 ena nona iwasewase. 11 Na kena ikawalu, ena ikawalu ni vula o Sipikei+ na luvei Usa, na luvei Sira,+ era le 24,000 ena nona iwasewase. 12 Na kena ikaciwa, ena ikaciwa ni vula o Epieseri+ na kai Anacoci+ vei ira na Penijamini, era le 24,000 ena nona iwasewase. 13 Na kena ikatini, ena ikatini ni vula o Merei+ na kai Nitofa e luvei Sira,+ era le 24,000 ena nona iwasewase. 14 Na kena ika11, ena ika11 ni vula o Penaia+ na kai Piraconi vei ira na Ifireimi, era le 24,000 ena nona iwasewase. 15 Na kena ika12, ena ika12 ni vula o Elitai na kai Nitofa mai vei Ocinieli, era le 24,000 ena nona iwasewase. 16 Qo na nodra turaga ni yavusa na Isireli: Vei ira na Rupeni e nodra turaga o Eliesa na luvei Sikiri, vei ira na Simione e nodra turaga o Sefataia na luvei Meaka, 17 vei ira na Livai o Esapaia na luvei Kemueli, vei ira na Eroni o Setoki, 18 vei ira na Juta o Ilaiu+ e dua na tuakai Tevita, vei ira na Isakari o Omirai na luvei Maikeli, 19 vei ira na Sepuloni o Isimaia na luvei Opetaia, vei ira na Nafitalai o Jirimoci na luvei Asirieli, 20 vei ira na Ifireimi o Osia na luvei Asasaia, vei ira na veimama ni yavusa i Manasa o Joeli na luvei Petaia, 21 vei ira na veimama ni yavusa i Manasa mai Kiliati o Ito na luvei Sakaraia, vei ira na Penijamini o Jesieli na luvei Apineri,+ 22 vei ira na Tani o Esareli na luvei Jiroame. Qo o ira na turaga ni yavusa e Isireli. 23 E sega ni wiliki ira na yabaki 20 lako sobu o Tevita, ni yalataka o Jiova ni na vakalevutaki Isireli me vaka na kalokalo ni lomalagi.+ 24 E tekivu wiliwili o Joapi na luvei Seruaia ia e sega ni vakaotia, e qai cudruvi* Isireli na Kalou ena vuku ni ka qo,+ mani sega ni volai na iwiliwili ena ivolatukutuku ni nona gauna o Tui Tevita. 25 E lewa na valeniyau ni tui+ o Asimavece na luvei Etieli. E lewa o Jonacani na luvei Usaia na lololo ena were, ena koro lelevu, ena koro lalai, kei na valececere. 26 E lewai ira na cakacaka ena iteitei kei ira na teivaka na qele o Esirai na luvei Kilupi. 27 E lewa na loganivaini o Semeai na kai Rama, e lewa na ka kece ena loganivaini kei na vale ni waini o Sapiti na kai Sifimoci. 28 E lewa na veiolive kei na vunilolo+ ena Sefila+ o Peali-anani na kai Keteri, e lewa na vakarautaki ni waiwai o Joasi. 29 E lewa na qelenimanumanu era kana voli e Saroni+ o Sitirei na kai Saroni, e lewa na qelenimanumanu ena buca o Safati na luvei Atilai. 30 E lewa na kameli o Opili na Isimeli, e lewa na asa* o Jetaia na kai Meronoci. 31 E lewa na qelenisipi o Jasisi na Akiri. Qo kece o ira na turaga era lewa na iyau nei Tui Tevita. 32 O Jonacani+ na vugoi Tevita e daunivakasala, e turaga yalomatua, e vunivola, o Jieli na luvei Akimoni e qaravi ira na luvena tagane na tui.+ 33 E nona daunivakasala na tui o Etofeli,+ o Usai+ na kai Ariki e nona itokani* na tui. 34 E taravi Etofeli o Jioiata na luvei Penaia+ kei Epaiaca,+ o Joapi+ e turaga ni nona mataivalu na tui.\n^ Ipe., “tau vei Isireli na cudru.”\n1 Veigauna 27


Na veitukutuku eso ka baleta na nodra veiqaravi na veikorokoro ena maroroi ni nodra iqoliqoli\nLewe ni tukutuku ka baleti ira na dauqoli ena veikorokoro\nVakarautaka ko Michael King enai tukutuku ka vakarautaka na SPC, na Institute of Applied Science e na Univesiti ni Ceva ni Pasifika kei na LMMA Network.\nNai naki ni vola tukutuku me vukea na dauqoli kei na lewenivanua me baleta nai tukutuku matata ni veimataqali ika kei na sasalu ena nodrai tikotiko kei na ulutaga bibi eso ka veivakasalataki ena nodra maroroi ka taqomaki kina. Nai tuvatuva ni veiqaravi oqo na Community-based fisheries management e umani kina na nodra maroroi nai ika kei na sasalu ena nodrai tikotiko me baleta na noda kana kei na noda tiko vinaka. Me rawati oqo, ena gadrevi nai tukutuku matata kei nai vakasala veiganiti ena vuku ni ika kei na sasalu kei na nodrai tikotiko.\nNa veitikidua vakarautaki sa tu kina nai tukutuku me baleta na ika kei na sasalu, na vanua era kovuta, na nodrai tikotiko, na nodra kana, na tukutuku ni nodra bula, na nodra vakaluveni se vakawa, nai walewale ni nodra qolivi kei na walewale ni nodra maroroi.\nE kenai kuri, e tolu nai yaloyalo lavelave (poster) e sa vakarautaki, nai matai e tukuni ka taka nai walewale ni mamaroroi ena vanua sa drava kina na qoli, ia e rua tale e baleta na bibi nodrai tikotiko na ika kei na sasalu ena veidogo kei na co ni waitui.\nNa vola vakarautaki e vakarautaka na Secretariat of the Pacific Community ena veitokoni ni Locally-Managed Marine Area (LMMA) Network.\nDua nai vola dusidusi, tolu na tikidua kei na ruasagavulu ka ciwa nai tukutuku ni ika kei na sasalu.\nTabaka qo me dua nomui vola ena PDF (19 MB)\nNai vola kece oqo e vakadewataki ena vosa vaka:\nNai veika e tiko e loma\nNa veikutukutu iso ka baleta na nodra veiqaravi na veikorokoro ena maroroi ni nodra iqoliqoli\nTabaka qo me dua nomui vola ena PDF (727 KB)\nLewe ni tukutuku 01: Kawakawa\nTabaka qo me dua nomui vola ena PDF (878 KB)\nLewe ni tukutuku 02: Nuqa\nTabaka qo me dua nomui vola ena PDF (685 KB)\nLewe ni tukutuku 03: Sabutu\nLewe ni tukutuku 04: Ulavi\nTabaka qo me dua nomui vola ena PDF (739 KB)\nLewe ni tukutuku 05: Damu\nTabaka qo me dua nomui vola ena PDF (756 KB)\nLewe ni tukutuku 06: Saqa\nTabaka qo me dua nomui vola ena PDF (684 KB)\nLewe ni tukutuku 07: Kanace\nTabaka qo me dua nomui vola ena PDF (567 KB)\nLewe ni tukutuku 08: Balagi\nTabaka qo me dua nomui vola ena PDF (641 KB)\nLewe ni tukutuku 09: Dairo\nTabaka qo me dua nomui vola ena PDF (742 KB)\nLewe ni tukutuku 10: Vasua\nTabaka qo me dua nomui vola ena PDF (710 KB)\nLewe ni tukutuku 11: Sici\nTabaka qo me dua nomui vola ena PDF (589 KB)\nLewe ni tukutuku 12: Qari\nTabaka qo me dua nomui vola ena PDF (773 KB)\nLewe ni tukutuku 13: Urau\nTabaka qo me dua nomui vola ena PDF (907 KB)\nLewe ni tukutuku 14: Ugavule\nTabaka qo me dua nomui vola ena PDF (628 KB)\nLewe ni tukutuku 15: Kuita\nLewe ni tukutuku 16: Vivili Drokadroka\nTabaka qo me dua nomui vola ena PDF (674 KB)\nLewe ni tukutuku 17: Qio\nTabaka qo me dua nomui vola ena PDF (654 KB)\nLewe ni tukutuku 18: Vai vakavotona\nTabaka qo me dua nomui vola ena PDF (808 KB)\nLewe ni tukutuku 19: Gasagasau\nTabaka qo me dua nomui vola ena PDF (1 426 KB)\nLewe ni tukutuku 20: Bula se Vulawalu\nTabaka qo me dua nomui vola ena PDF (821 KB)\nLewe ni tukutuku 21: Urau yavarua\nTabaka qo me dua nomui vola ena PDF (787 KB)\nLewe ni tukutuku 22: Kaidawa\nTabaka qo me dua nomui vola ena PDF (979 KB)\nLewe ni tukutuku 23: Lumi\nTabaka qo me dua nomui vola ena PDF (1 015 KB)\nLewe ni tukutuku 24: Nodra vanua ni kumukumuni vata me ra vakasucu na ika\nTabaka qo me dua nomui vola ena PDF (804 KB)\nLewe ni tukutuku 25: Veidogo\nTabaka qo me dua nomui vola ena PDF (731 KB)\nLewe ni tukutuku 26: Co ni waitui\nTabaka qo me dua nomui vola ena PDF (569 KB)\nLewe ni tukutuku 27: Kakana waicala kei na qelev\nTabaka qo me dua nomui vola ena PDF (528 KB)\nLewe ni tukutuku 28: Na vakacaca levu ni bekitiria\nTabaka qo me dua nomui vola ena PDF (585 KB)\nLewe ni tukutuku 29: Na ika dau kana kau\nTabaka qo me dua nomui vola ena PDF (650 KB)\nLeaflet 1: Qaravi Vakavanua ni iqoliqoli me vakatabui se Maroroi\nTabaka qo me dua nomui vola ena PDF (637 KB)\nLeaflet 2: Na qaravi ni veikabula e na veikorokoro\nTabaka qo me dua nomui vola ena PDF (746 KB)\nLeaflet 3: Na vakacaca ni qoliqoli\nTabaka qo me dua nomui vola ena PDF (716 KB)\nPoster 1: E vakacava sa da raica tiko Ni sa dredre na qolivi ni ika e na gauna oqo ?\nTabaka qo me dua nomui vola ena PDF (2.2 MB)\nPoster 2: Vakacava ke sa ra yali na noda Veidogo ?\nTabaka qo me dua nomui vola ena PDF (1.4 MB)\nPoster 3: Vakacava kevaka e da sa vakayalia na loga ni Co ni waitui?\nTabaka qo me dua nomui vola ena PDF (1.6 MB)


Niu se yabaki 17, ka vakarau qeretueti tiko mai koronivuli torocake kau dua na gonevuli kila vakarauta ka so tiko na noqu malumalumu, ena noqu nanuma, a tavuki vei keimami na ka kecega ena dua na mataka ni Siga Tabu. Ena siga tarava keimami sa kacivi yani ki na olo ni koronivuli. Sa biu toka ena kena vatavata e dua na idabedabe kei na dua na retio lailai. Sa dolava sara o qasenivuli liu na retio. Keimami rogoca sara ni sa