“Dou Lomani Jiova, Koi Kemudou Kecega na Nona Tamata Yalosavasava” — Watchtower LAIBRI ENA INTERNET\nkm 3/04 t. 1\n“Dou Lomani Jiova, Koi Kemudou Kecega na Nona Tamata Yalosavasava”\n“Dou Cakava Oqo Mo Dou Vakananumi Au Kina” Vakananumi na Mate i Jisu ena 2 Epereli\nVukea e So Tale me Yaga Vei Ira na iVoli\n“Dou Dau Cakava Qo”—iVakananumi ena Vakayacori ena 5 Epereli\nVuna Eda Tiko Kina ena iVakananumi\nNa Vale ni Vakatawa Kacivaka na Matanitu i Jiova (Vulici)—2022\nMe Vakananumi na Mate i Jisu ena ika4 ni Epereli\n1 Ena vica vata na yabaki sa oti, ni se veiliutaki tu e Ukraine na matanitu vakominisi, era dau vakaraici matua sara na mataveitacini vakauasivi ena gauna sa voleka kina na iVakayakavi ni Turaga, baleta nira via kila na vakailesilesi na vanua ena vakayacori kina. E dau vakavu leqa sara oqo ena veigauna kece, baleta nira sa kila vinaka tu na vakailesilesi na tikinisiga ni iVakananumi. Cava era na cakava na mataveitacini? Dua na vale ni tacida yalewa sa luvu tu na kena botonivale. Me vaka nira sega ni namaka na vakailesilesi ni na caka e kea na soqoni, sa ra qai tara e dua na vatavata na mataveitacini e sivia na iyalayala ni wai, me rawa nira dabe kina. Dina nira na dabe cuvacuva ga ni sa tara tale na uludra na rukunivale, e sega ni dua e vakasosataki ira ra qai marautaka na iVakananumi.\n2 Nodra sasaga na tacida mai Ukraine mera talairawarawa ina ivakaro mera vakananuma na mate i Jisu, e ivakaraitaki vakasakiti ni nodra lomana na Kalou. (Luke 22:19; 1 Joni 5:3) Na veigauna kece eda sotava kina na veika dredre, me vakayaloqaqataki keda mada ga e so na ivakaraitaki vaka oqori, da qai saga meda na tiko ena kena vakananumi na iVakayakavi ni Turaga ena ika4 ni Epereli. Ena noda cakava oqori, eda sa vakaraitaka tiko kina nida duavata kei na ka e kaya na daunisame ni lagata: “Dou lomani Jiova, koi kemudou kecega na nona tamata yalosavasava.”—Same 31:23.\n3 Vukei Ira e so Tale Mera Lomana na Kalou: Noda lomana na Kalou eda na sureti ira kina e so tale mera mai vakananuma vata kei keda na iVakayakavi ni Turaga. E uqeti keda na Noda Cakacaka Vakaitalatala ni Matanitu ena Feperueri meda vola na yacadra o ira eda na sureta ena iVakananumi. O sa saga tiko beka mo sureti ira kece? Me tiko na gauna mo vakamacalataka kina vei ira na bibi ni soqo oqo. Nomu lai vakadeitaka tale vei ira na siga kei na gauna ena caka kina na iVakananumi mera nanuma tiko, kei na nomu tukuna ni o rawa sara ga ni lako vata yani kei ira, ena uqeti ira mera lako yani.\n4 Saga sara ga mo kidavaki ira na ciqoma noda veisureti nira sa yaco yani ena vanua ni soqo, mera kua ni madua tale tiko. O na vukei ira vakacava mera lomani Jiova? Vakarautaki iko mo sauma na nodra vakatataro. Ke veiganiti na ituvaki, sureti ira sara ga mera vuli iVolatabu. Sureti ira mera tiko tale ga ena noda soqoni vakaivavakoso e veimacawa. E bibi sara ga vei ira na qase ni vavakoso mera kauaitaki ira na iVakadinadina era sa malumalumu tu vakayalo era tiko tale ga ena iVakananumi. E rawa sara ga ni tuvanaki mera sikovi ra qai vakayaloqaqataki mera tomana tale na nodra vakaitavi ena ivavakoso, me ikuri ni veika era sa rogoca ena iVakananumi.—Roma 5:6-8.\n5 Me Titobu Noda Lomani Jiova: Ena titobu na noda lomani Jiova kei Luvena nida vakasamataka vakabibi na isoro ni veivoli. (2 Kor. 5:14, 15) E kaya e dua na tacida sa dau tiko wasoma ena iVakananumi: “Keitou dau vakanamata ena soqo ni iVakananumi. Sa qai bibi tiko ga ena veiyabaki. Au nanuma lesu noqu a duri tu ena 20 na yabaki sa oti ena vanua era dau biu toka kina vakawawa na yago ni mate, au raici tamaqu tu qai dua na ka na noqu vakavinavinakataka mai vu ni lomaqu na isoro ni veivoli i Jisu. Ni se bera ni leqa o tamaqu, au dau taura tu ga vakamamada na isoro ni veivoli. Au kila vinaka na kena tikinivolatabu kei na kena ivakamacala! Ia, ni mai tarai au sara ga na mate i tamaqu, au marautaka dina kina na veika ena rawati ena vuku ni isoro talei oya.”—Joni 5:28, 29.\n6 Ni sa roro tiko mai oqo na iVakananumi, vakarautaka sara kina na lomamu. (2 Vei. 19:3) Vakasamataka vakabibi na tikinivolatabu ena wiliki tiko ena iVakananumi me vaka e volai ena Dikeva na iVolatabu e Veisiga—2004 kei na noda ivolanivula ni 2004. E so era dau taleitaka mera raica lesu na wase 112-16 ni ivola Tamata Rogo ena gauna era vuli kina vakavuvale. E so era vakadidike ena so tani tale na ivola e vakarautaka mai na dauveiqaravi yalodina. (Maciu 24:45-47, VV) Eda rawa kece sara ga ni masulaka mai vu ni lomada na isoro ni veivoli. (Same 50:14, 23) Meda qai vakasamataka tiko mada ga ena gauna ni iVakananumi na nona lomani keda o Jiova, da qai vakasaqara na sala meda vakaraitaka kina vua na noda lomani koya.—Mari. 12:30; 1 Joni 4:10.


The Fiji Times » Vakatakilakila i Tui Esekaia\nVakatakilakila i Tui Esekaia\n31 July, 2017, 10:51 am\nUpdate: 10:51AM E laurai ena nodra vakekeli na kena dau ena yasa ni Temple Mount mai Jerusalemi, e qai kunei kina na nona sitaba ni vakatakilakila se na �seal� ni Tui o Esekaia.\nEna nodra vakekeli oqo na gonevuli mai na Jerusalem Hebrew University, e kunei kina na veika oqo ka mokimokiti me vaka na polo ni rakavi ka buli mai ena qele malumu ka tolu na milimita na kena vavaku.\nOqo e vakatakilakila ni veika ena veiliutaki nodra na Tui e Jutia ena 3000 na yabaki sa oti.\nNa sitaba oqo e vakayagataki me sitaba kina na i tukutuku mai vua na Tui, ka volai tu kina na vosa oqo. � Hezekiah ( son) Ahaz King of Judea.�\nE a kunei talega e vica vata na sitaba ka vakabauti ni ra vakatakilakila ni kena dau maroroi na kakana.\nE dua vei ira na daunivakekeli e qai wilika ka tomika na i vakatakilakila oqo, ka veisemati saraga na i vakadinadina oqo kei na veika e volai tu ena i Vola Tabu me baleta na nona a bula voli mai na Tui qaqa oqo.\nE ra kaya na kena dau ni a bula mai o Tui Esekaia mai na 727 – 698 BCE. Ni vakadikevi na i vakatakilakila qo se na �seal� oqo e laurai ni dua na matanisiga, ka qai toka kina e rua na taba ni manumanu vuka- ka kena i balebale se sabolo ni bula.\nNa vanua e kunei kina na vakadidike oqo, e laurai talega kina e 33 na sitaba ( seals) ka volai kina eso na yaca vaka – Iperiu.\nE liutaka tiko na vakadidike oqo o Dr Gabi Barkai kei Tzachi Dvira, ka sauma vakailavo na veiqaravi oqo na Israel Nature and Parks Authority, kei na City of David Fund.\nEsa koto ga oqo e so na i tukutuku me baleta na nona bula o Tui Esekaia, mai na II Tui 18 ena i Vola Tabu.\n1) Ena i katolu ni yabaki ni veiliutaki vakatui i Osea na luvei Ela e Isireli, a sa yaco me Tui Juta o Esekaia na luvei Easi.\n2) Ni sa yabaki 25 o Esekaia, sa veiliutaki mai Jerusalemi me 29 na yabaki. Na tinana o Epi na luve i Sakaraia.\n3) A dau caka dodonu ena matai Jiova o koya me vaka na ka kecega a cakava na Tui o Tevita na nona qase.\n4) A sa vakarusa na veivanua ni qaravi kalou tani, ka voroka na vatu lelevu ni sokalau, ka basuraka na i vakatakarakara ni kalou yalewa o Asera. E sega ni vorolaka vakamatailalai talega na gata parasa o Neusitani ka a cakava o Mosese. Me yacova na gauna oya, era sa dau vakama tiko na ka boi vinaka o ira na Isireli me vakananumi kina.\n5) A vakabauti Jiova na nodra Kalo na Isireli o Esekaia ka sa sega tale ni dua na tui e Juta me tautauvata kei koya, mai liu se ena gauna e muri.\n6) A sa tudei tikoga vei Jiova ka sega ni beca na nona lewa, ia sa dau qarauna vinaka me muria na veivakaro kece sara sa vakarota o Jiova vei Mosese\n7) Ena ka oqo, a sa tiko kina vata kei koya o Jiova, ka sa rawata vakavinaka na veika kece sara sa vakayacora.\nIa sa sega ni muria na lewa i Tui Asiria ka sega ni via vakamalumalumu vua.\n8) A sa qaqa ena nona valuti ira na kai Filisitia, ka curuma vakaukauwa na nodra i tikotiko mai na koro lailai duadua ki na koro levu duadua, ka okati kina o Qasa kei na veivanua e tikiva.


Marau Nida Kila na ka Vuni | Vakavulica na Luvemu\nSa bau tukuni vei iko e dua na ka vuni?— * Na iVolatabu e vakamacalataka e dua na ka vuni e vakatokai “na ka vuni tabu.” E ka tabu ni vu vakalou. E tukuni tale ga ni ka vuni baleta ni sega ni dua e bau kila. O ira mada ga na agilosi era via kila e levu tale na ka me baleta na ka vuni tabu qori. Vakacava o via kila tale ga?—\nCava era via kila tu na agilosi?\nEna dua na gauna makawa sara, a bulia na imatai ni tagane kei na yalewa na Kalou. Na yacadrau o Atama kei Ivi. E qai biuti rau ena dua na were totoka e vakatokai na were o Iteni. Ke rau vakarorogo vua na Kalou, a rawa sara ga ni parataisi na vuravura taucoko rau qai bula tawamudu kina kei na nodrau kawa. O se nanuma tiko na cava rau qai cakava o Atama kei Ivi?—\nErau sega ni vakarorogo vua na Kalou, qori na vuna eda sega ni bula tu kina nikua ena parataisi. Ia e tukuna na Kalou ni na totoka na bula e vuravura ra qai marau tawamudu na kawatamata. Ena yaco vakacava ya? A vunitaki qai sega tu ni kilai qori ena dua na gauna balavu.\nE levu tale na ka e vakavulica o Jisu me baleta na ka vuni ni mai bula e vuravura. A tukuna ni ka vuni qori e baleta na Matanitu ni Kalou. E kaya meda masuta me yaco mai na Matanitu qo ni na vukica na vuravura me parataisi.\nVakacava o marau ni o kila na ka vuni qo?— Nanuma tiko nira na bula ga ena Parataisi o ira na vakarorogo vei Jiova. Era talanoataki ena iVolatabu e levu na tagane kei na yalewa era vakarorogo vei Jiova. O via kilai ira?— Meda raica mada eso na kena ivakaraitaki, kei na sala eda rawa ni muria kina na ka era cakava.\nVakatekivu 1:26-28; 2:8, 9; 3:6, 23\nMaciu 6:9, 10\nSame 37:11, 29\n^ para. 3 O na raica ena italanoa kece qo na itoqa balavu (—) ena yasa ni so na taro. E vinaka mo cegu me sauma o luvemu na taro.\nCava e sega ni parataisi kina nikua na vuravura?\nNa ka vuni cava e tukuni ena iVolatabu?\nCava e vakavulica o Jisu me baleta na ka vuni qo?\nCava mo cakava mo bula kina ena Parataisi?\niMeli iMeli Marau Nida Kila na ka Vuni


Mera Vulica na Gone—Vakaduiduitaka na Vinaka kei na Ca\nWILIKA ENA VOSA Afrikaans Albanian American Sign Language Amharic Arabic Armenian Aymara Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Baoule Bassa (Cameroon) Belize Kriol Bengali Bislama Boulou Brazilian Sign Language Bulgarian Cambodian Catalan Cebuano Changana (Mozambique) Chichewa Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Chitonga (Malawi) Chitonga (Zimbabwe) Chitumbuka Chiyao Chol Cibemba Cinyanja Colombian Sign Language Croatian Cuban Sign Language Czech Danish Douala Drehu Dutch Efik English Estonian Ewe Finnish French Garifuna Georgian German Greek Greenlandic Gujarati Gun Haitian Creole Hebrew Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hmong (White) Hungarian Ibanag Icelandic Igbo Iloko Indian Sign Language Indonesian Italian Italian Sign Language Japanese Kannada Kazakh Kekchi Kikaonde Kiluba Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Kongo Korean Korean Sign Language Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kurdish Kurmanji (Cyrillic) Latvian Lingala Lithuanian Lomwe Low German Luganda Macedonian Malagasy Malay Malayalam Maltese Mam Mambwe-Lungu Mapudungun Marathi Mauritian Creole Maya Mbunda Mongolian Myanmar Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Navajo Ndebele (Zimbabwe) Nepali Ngangela Norwegian Nyaneka Nyungwe Pangasinan Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Persian Polish Polish Sign Language Portuguese (Brazil) Portuguese (Portugal) Punjabi Quechua (Bolivia) Quichua (Chimborazo) Quichua (Imbabura) Romanian Russian Russian Sign Language Samoan Sango Sepedi Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Setswana Seychelles Creole Shona Silozi Sinhala Slovak Slovenian Solomon Islands Pidgin Spanish Spanish Sign Language Sunda Swahili Swahili (Congo) Swedish Tagalog Tamil Tarascan Tatar Telugu Tetun Dili Thai Tigrinya Tlapanec Tok Pisin Tshwa Turkish Tuvaluan Twi Tzeltal Ukrainian Uzbek Vietnamese Wallisian Waray-Waray Wayuunaiki Welsh Wolaita Xhosa Yoruba Zapotec (Isthmus) Zulu vakaViti\nIBALEBALE NI VAKADUIDUITAKA NA VINAKA KEI NA CA\nO ira na vakaraitaka na itovo vinaka, ena matata vei ira na ka vinaka kei na ka ca. E sega ni vakatau qori ena ka era vakila tiko ena loma ni dua na gauna. Ia e yavutaki ena dua na ivakavuvuli e dusimaki ira, ke ra sega mada ga nira raica eso tale.\nBIBI NI VAKADUIDUITAKA NA VINAKA KEI NA CA\nEra bololaki na gone ena itukutuku lasu ni ka vinaka kei na ka ca, vei ira era vuli vata, ivakatagi era rogoca, iyaloyalo se tivi era sarava. Na veivakamuai qori e rawa nira lomatarotarotaka tale na veika era vakavulici kina.\nE yaco vakalevu qori nira sa itabagone. E kaya na ivola Beyond the Big Talk: “E bibi mera kila tiko ni levu nodra icaba ena vakamuai ira ena ivakarau ni bula sa takalevu tu nikua, vaka kina na veitemaki ni tabana ni tukutuku me rawa nira taleitaki. E vinakati mera vakatulewa vakayalomatua me salavata ena ka era vakavulici kina kei na nodra digidigi, veitalia ke ra mani cati vei ira nodra itokani.” Koya gona,e nodra itavi sara ga na itubutubu mera vakavulici luvedra ena veika qori ni bera nira yacova na yabaki ni bula vakaitabagone.\nVakavulica na ka e donu kei na ka e cala.\nIVAKAVUVULI VAKAIVOLATABU: “Ira na matua . . . era vakayagataka nodra vakasama, e vakavulici me vakaduiduitaka na ka e donu mai na ka e cala.”—Iperiu 5:14.\nTukuna vakamatata na ka e donu kei na ka e cala. Vakayagataka e veisiga qai tukuna na kena duidui: “Qo e dina, ya e lasu.” “Qo e donu, ya e cala.” “Qo e vinaka, ya e ca.” Toso na gauna ena kila o luvemu na ka vinaka me caka, kei na ka ca me kua ni cakava.\nVakamacalataka na vuna e donu kina, kei na vuna e cala kina. Kena ivakaraitaki, rawa ni o taroga: Cava na yaga ni dau dina? Ena vakaleqa vakacava nomu veitokani na lasu? Cava e cala kina na butako? Na matata ni nomu ivakamacala ena vukei luvemu me kila na ka e donu kei na ka e cala.\nVakabibitaka na yaga ni kena muri. O rawa ni kaya: “Era na nuitaki iko eso tale ke o dau dina,” se “Era na taleitaka e levu mera maliwai iko ke o dau yalovinaka.”\nMe ivakarau sara ga ni nomudou bula vakavuvale.\nIVAKAVUVULI VAKAIVOLATABU: “Ni dau vakadeitaka se o cei dina o kemuni.”—2 Korinica 13:5.\nMe tiki ni nomudou bula vakavuvale na ka dou vakavulici kina, mo rawa ni doudou na tukuna:\n“Keitou sega ni dau lasu vakavuvale.”\n“Keitou sega ni dau veimoku se veikaraci.”\n“Keitou sega ni vosa ca se vosa beca e dua.”\nEna kila kina o luvemu ni sega wale ga ni ivakaro, ia na ka sara ga dou vinakata vakavuvale mo dou kilai kina.\nVeivosakitaka vakawasoma kei koya na itovo mo dou muria vakavuvale. Vakavulici koya ena veika e yaco e veisiga. Vakatauvatana nomudou itovo kei na kena e vakaraitaki ena tivi se koronivuli. Tarogi koya: “Cava o na cakava?” “Tou na walia vakacava qo vakavuvale?”\nVaqaqacotaka na ka vinaka era cakava.\nIVAKAVUVULI VAKAIVOLATABU: “Me vinaka tiko ga na nomuni lewaeloma.”—1 Pita 3:16.\nVakacaucautaka nodra itovo vinaka. Ke vakaraitaka na luvemu na itovo vinaka, vakacaucautaki koya qai tukuna vua na vuna. Kena ivakaraitaki, o rawa ni kaya: “Au marautaka vakalevu ni o tukuna na ka dina.” Ke vakatusa ni cakava e dua na ka e cala, vakavinavinakataki koya ni o bera ni vakadodonutaki koya.\nVakadodonutaka nodra cala. Kaya vua ni dodonu me saumitaro ena ka e cakava. E dodonu me kila na cala e cakava kei na nona vakamuai tani ena itovo vinaka dou dau muria vakavuvale. Eso na itubutubu era sega ni vinakata mera yalolailai na luvedra nira vakadodonutaki. Ia ni veivosakitaki nona cala, ena vukei koya me kua ni cakava tale.\nNira raica na gone nodra dina na itubutubu, ena vukei ira mera dau dina tale ga ke sega mada ga ni dua e raica na ka era cakava.\nRatou raica na luvequ ena ka au cakava, kei na ka au tukuna niu muria na itovo keitou kilai kina vakavuvale?\nVakacava keirau vaqaqacotaka tiko vakaveiwatini na itovo qori?\nAu dau vakalecalecava ena so na gauna meu kaya se nanuma ni itovo qo e ganiti ratou ga na gone sega ni o yau?\n“Keirau na tukuna vei rau na gone nodra marautaka eso tale nodra cakava na ka e dodonu, kei na rarawa era vakila o ira na vakatulewa cala. Gauna rau tukuna kina vei keirau nona vakatulewa cala e dua nodrau itokani, keitou veivosakitaka sara vakavuvale, me rau kua ni muria nona ivakaraitaki.”—Nicole.\n“Ni se gone na luvei keirau yalewa, keirau dau tukuna vua ni rua na vakatulewa ena cakava. Na kena e donu kei koya e cala, keirau na qai vakamacalataka na kedrau itinitini me rawa ni vukei koya ena nona vakatulewa. Se da mani qase se gone e bibi dina qori, ni levu na ka eda na vakatulewataka ena noda bula.”—Yolanda.\nText Sala me download kina na ka e tabaki YADRA! Nb. 2 2019 | Ono na ka Mera Vulica na Gone\nNb. 2 2019 | Ono na ka Mera Vulica na Gone\nYADRA! Nb. 2 2019 | Ono na ka Mera Vulica na Gone\nVakavulici Luvemu me Baleta na Veiyacovi


Qaravi Jiova ena Bula Vaqase kei na Tautauvimate | Vulici\nWILIKA ENA VOSA Albanian Amharic Arabic Armenian Armenian (West) Aymara Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Bengali Bicol Bulgarian Catalan Cebuano Chichewa Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Chitonga (Malawi) Chitumbuka Chuvash Cibemba Cinyanja Croatian Czech Danish Dutch Efik English Estonian Finnish French Georgian German Greek Guarani Gujarati Gun Haitian Creole Hausa Hebrew Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hungarian Icelandic Igbo Iloko Indonesian Isoko Italian Japanese Kamba Kannada Kazakh Kikaonde Kikuyu Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Kongo Korean Latvian Lithuanian Luganda Lunda Luo Luvale Macedonian Malagasy Malay Malayalam Mambwe-Lungu Marathi Mauritian Creole Maya Mongolian Nepali Norwegian Oromo Ossetian Otetela Pangasinan Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Persian Polish Portuguese (Brazil) Punjabi Quechua (Bolivia) Romanian Russian Samoan Sango Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Seychelles Creole Shona Silozi Sinhala Slovak Slovenian Spanish Sranantongo Swahili Swahili (Congo) Swedish Tagalog Tajiki Tamil Tatar Telugu Tetun Dili Thai Tigrinya Tiv Tok Pisin Turkish Turkmen Turkmen (Cyrillic) Tuvaluan Tzotzil Ukrainian Urdu Uzbek Vietnamese Waray-Waray Wolaita Yoruba Zapotec (Isthmus) vakaViti\nE TUKUNA ena vutugu o Ernst, sa yabaki 70 vakacaca: “E vakaleqai au vakalevu na bula tautauvimate.” * O dau rogoca qori? Ke o sa qase tiko mai, o vakila ni o sega ni bulabula vinaka qai lailai nomu kaukaua, o na rairai duavata kei na ivakamacala e volai ena Dauvunau wase 12. Ena tikina 1, e vakatokai na gauna eda qase kina me “gauna ni rarawa.” Ia e sega ni kena ibalebale me lewai iko na bula rarawa. Se rawa tiko ga ni vakainaki nomu bula ni o qaravi Jiova ena mamarau.\nDEI TIKO GA ENA VAKABAUTA\nOni sega ni sotava duadua na ituvaki qo na mataveitacini itabaqase. Era sotava tale ga na dredre na dauveiqaravi i Jiova era itabaqase ena gauna vakaivolatabu. Me kena ivakaraitaki, e buawa na matadratou o Aisake, Jekope, kei Eaija. (Vkte. 27:1; 48:10; 1 Tui 14:4) E vakila o Sera ni “sa qase sara.” (Vkte. 18:11, 12) O Tui Tevita e ‘sega ni katakata rawa.’ (1 Tui 1:1) Na turaga vutuniyau o Pasilai e sega ni vakila na ikanakana ni kakana se me rogoca na ivakatagi. (2 Sam. 19:32-35) E vosota o Eparama kei Neomai ni takali na watidrau.—Vkte. 23:1, 2; Ruci 1:3, 12.\nNa cava e vukei ira yadua mera yalodina vei Jiova ra qai marau tiko ga? Ni sa qase sara o Eparama e vakabauta tiko ga na vosa ni yalayala ni Kalou, e tukuni ni “sa qai kaukaua ga na nona vakabauta.” (Roma 4:19, 20) Bibi tale ga me dei noda vakabauta. Na vakabauta va qo e sega ni vakatau ena yabaki ni bula, noda kaukaua, se ituvaki. Kena ivakaraitaki, ni sa malumalumu na peteriaki o Jekope, e mataboko, qai davo tu ena idavodavo, e vakabauta tiko ga na vosa ni yalayala ni Kalou. (Vkte. 48:1-4, 10; Ipe. 11:21) Na tacida yalewa o Ines e yabaki 93, e dau malumalumu na nona masela, ia e kaya: “E vakalougatataki au o Jiova e veisiga. Au vakasamataka na Parataisi ena veisiga. E vukei au meu nuidei.” Totoka sara ga na rai qo!\nE kaukaua noda vakabauta nida masu, dikeva na Vosa ni Kalou, kei na noda tiko ena soqoni vaKarisito. Ni sa qase na parofita o Taniela e dau masu vakatolu e veisiga qai dau vulica na Vosa ni Kalou. (Tani. 6:10; 9:2) Sa kenamarama na yada o Ana, ia “e sega vakadua ni yali mai na valenisoro.” (Luke 2:36, 37) Ni o tiko wasoma ena soqoni qai vakaitavi, o na bulabula kina ra qai marau tale ga na vo ni mataveitacini. E dau marautaka o Jiova na nomuni masu, ke lailai mada ga na ka oni cakava.—Vkai. 15:8.\nLevu vei kemuni na itabaqase oni diva moni kaukaua moni tiko kina ena soqoni, moni raica qai rogoca, ia e dredre vei kemuni, se sa sega sara ga ni rawa. Na cava moni cakava? Vakayagataka vinaka na veika sa tu rawa. Levu vei ira na sega ni tiko rawa ena soqoni era vakarorogo ena talevoni. Kena ivakaraitaki o Ini, sa malumalumu sara na matana. Ia e vakavakarau ena soqoni ni vakayagataka na ivola e tabaki ena kompiuta e volai ena matanivola lelevu, e vakarautaka vua e dua na tacida ena ivavakoso.\nDe dua e tiko vei iko e dua na ka era vinakata eso tale—na gauna. Vakacava mo vakayagataka vinaka nomu gauna mo rogoca kina na katokatoni ni iVolatabu kei na ivola vakaivolatabu, na vunau, kei na drama rogoci? O na rairai vakaliuliu mo qiriti ira na mataveitacini mo wasea vei ira na isolisoli vakayalo, qai marautaka na “veivakayaloqaqataki.”—Roma 1:11, 12.\nGUMATUA TIKO GA ENA VEIQARAVI\nE kaya ena rarawa o Christa, na tacida yalewa sa yabaki 80 vakacaca: “E rarawataki dina ni sa sega ni levu na ka o cakava me vaka e liu.” Rawa gona vakacava mera mamarau tiko ga na itabaqase? E kaya o Peter sa yabaki 75: “Me tiko vei iko na rai donu, mo kua ni nanuma tiko ga na ka o sa sega ni rawa ni cakava, ia mo marautaka na ka o se cakava tiko ena gauna qo.”\nO rawa ni vakasamataka eso na sala mo vunau kina? E sega ni rawa ni vunau e veivale o Heidi me vaka e liu. Ni sa yabaki 80 vakacaca, e vulica me taba kompiuta me volavola kina. Eso na dautukutuku itabaqase era tekivutaka na veivosaki ena iVolatabu nira dabe tiko ena idabedabe ena vanua ni gade se na ikelekele ni basi. Ke o tiko ena vale ni malumalumu, vakacava o rawa ni vunau vei ira na qaravi iko tiko kei na so tale era tiko e kea?\nEna iotioti ni vica na yabaki ni nona bula, e gumatua o Tui Tevita me tokona na sokalou savasava. E cau ena kena tara na valenisoro qai tuvanaka na ka me caka. (1 Vei. 28:11–29:5) O rawa tale ga ni gumatua mo tokona na ka e caka tiko me baleta na vunau e veiyasa i vuravura. Vakacava mo tokoni ira na painia kei ira na dautukutuku gugumatua ena nomu ivavakoso ni o veivakayaloqaqataki, solia e dua na iloloma lailai, se vakarautaka na kakana mamada? O rawa ni masulaki ira na itabagone, ira na vuvale, na veiqaravi vakatabakidua, ira na tautauvimate, kei ira ena ivavakoso e levu nodra itavi.\nOni vakamareqeti vakalevu, vaka kina na nomuni veiqaravi. Ena sega ni biuti kemuni na itabaqase na Tamada vakalomalagi. (Same 71:9) E lomani kemuni o Jiova, e vakamareqeti kemuni tale ga. Sa voleka sara na gauna meda bula tiko ga da qai sega ni rarawa. Eda na kaukaua tiko ga da qai bulabula vakayago meda qarava me tawamudu na Kalou dauloloma o Jiova!\niMeli iMeli Qaravi Jiova ena “Gauna ni Rarawa”


Vakaraitaka ni O Kauai Dina ena Nomu Kauaitaka na Ka O Raica — Watchtower LAIBRI ENA INTERNET\nkm 11/05 t. 1\nVakaraitaka ni O Kauai Dina ena Nomu Kauaitaka na Ka O Raica\nMeda Maqosa Tiko ga ena Cakacaka Vakaitalatala—Veikauaitaki\nNoda Cakacaka Vakaitalatala—2014\nVakaraitaka ni O Kauai Dina ena Nomu Tu Vakarau Mo Veisau\n1 Erau ivakaraitaki uasivi na Kalou o Jiova kei Karisito Jisu ena nodrau kila vinaka na ka sara ga era gadreva tu na tamata, kei na nodrau dau vukei ira. (2 Vei. 16:9; Mari. 6:34) Nida kila rawa na ka era taleitaka ra qai kauaitaka o ira eda sotava ena cakacaka vakavunau, e rawa nida moica na itukutuku vinaka eda vunautaka me ganiti ira.\n2 Raica na Veika Lalai: E dau kauaitaka o Jisu na ka e raica. (Mari. 12:41-43; Luke 19:1-6) Nida volekata yani na katuba ni dua na vale da qai raica na ivakatakarakara ni lotu, na iyaloyalo se vosa e kabi tu ena motoka, se na iyaya ni vakatatalo e lomanibai, meda vakayagataka sara na veika oqori meda maqosataka kina noda vunautaka na itukutuku vinaka.\n3 Na irairai ni matadra kei na nodra imoimoi e rawa sara ga nida kila kina na ka e tu e lomadra. (Vkai. 15:13) De dua na nona takali e dua na nodra dau lomani se na ituvaki leqataki era tu kina e vakavuna mera gadreva na veivakacegui. Era na marau kevaka eda wasea vei ira e so na tikinivolatabu e ganiti ira sara ga. (Vkai. 16:24) Ia vakacava kevaka e vakatotolo tiko o itaukeinivale me gole ina dua na vanua se keveta tiko e dua na gone e tagi tiko? Ena vinaka meda qai lesuvi koya ena dua tale na siga. Na noda veinanumi kei na noda ‘veilomani’ vaka oqori ena uqeti ira mera vakarorogo ena gauna eda lesuvi ira kina.—1 Pita 3:8.\n4 Moica Nomu iVakamacala: A kauaitaka na yapositolo o Paula na icabocabonisoro e yalataki ina “Kalou e Tawa Kilai” ena koro o Aceni. E vakayagataka oqo me moica kina na ivakarau ni nona vunautaka na itukutuku vinaka, ni kaya: “Na Kalou ko ni dau qarava tiko oqo ka sega ni kila, sa i koya na Kalou au sa mai tukuna tiko oqo vei kemuni.” Nona vosa vakayalovinaka o Paula e uqeta e so vei ira na tu e kea mera rogoca na itukutuku ni Matanitu ni Kalou ra qai vakabauta tale ga.—Caka. 17:23, 34, VV.\n5 Na noda dau kauaitaka na ka, eda na rawa ni kila kina na ka era dau galeleta na tamata, da qai moica na noda ivakamacala me ganiti ira. Meda vakayagataka tale ga na taro me rawa kina nira talaucaka na lomadra na itaukeinivale. Vakasamataka na tikinivolatabu mo wilika me rawa kina ni tataleitaki. (Vkai. 20:5) Noda dau kauaitaka na ka eda raica kei na noda kauaitaki ira dina na tamata eda na rawa ni maqosa kina ni wasea na itukutuku vinaka.


Sala e Taqomaki Jisu Kina na Kalou | Nodra iVola ni Vuli iVolatabu na Gone\nTaqomaki Jisu o Jiova\nEra tiko ena tokalau kei Isireli o ira na nuitaka na veidusimaki ni kalokalo. Dua na bogi, eratou raica e vica na tagane mai na vanua qori e dua na ka e vaka na kalokalo ramase ni toso tiko e macawa, eratou muria sara. E dusimaki ratou na “kalokalo” qori i Jerusalemi. Eratou taroga: ‘I vei na gone ena nodra tui na Jiu? Keitou mai cuva vua.’\nNi rogoca o Eroti na tui Jerusalemi na itukutuku ni tui vou, dua na ka nona lomaleqa. E tarogi ira na iliuliu ni bete: ‘Ena sucu i vei na tui qo?’ Era tukuna vua: ‘Era kaya na parofita ni na sucu e Peceliema.’ E mani kacivi ratou na tagane mai na Tokalau qai tukuna: ‘Dou vaqara na gone qo e Peceliema. Dou lesu tale mai mo dou tukuna na vanua e tiko kina. Au via cuva tale ga vua.’ Ia e sega ni dina qori.\nE toso tale na “kalokalo,” ratou muria sara na tagane me yaco i Peceliema. E tu vakadua na “kalokalo” donuya e dua na vale, ratou curu i loma. Ratou raici Jisu kei Meri na tinana. Eratou mani cuva vua na gone, ratou lolomataka vua na koula, drega boivinaka, kei na mura. Vakacava, e talai ratou mai na tagane qo o Jiova? Sega.\nEna bogi qori e tadra o Josefa, e kaya vua o Jiova: ‘E via vakamatei Jisu o Eroti. Kauta na watimu kei na luvemu tagane, dou dro i Ijipita. Dou tiko e kea me yacova niu kaya mo dou lesu.’ E mani lako o Josefa kei na nona vuvale i Ijipita.\nA tukuna o Jiova vei ratou na tagane mai na Tokalau me ratou kua ni lesu vei Eroti. Dua na ka na cudru i Eroti, mani vakarota mera vakamatei kece na gone lalai era tabavata kei Jisu. Ia e taqomaki vinaka o Jisu ni tu vakayawa mai Ijipita.\nToso na gauna e qai mate o Eroti. E kaya o Jiova vei Josefa: ‘O sa rawa ni lesu tale.’ Ratou mani lesu i Isireli o Josefa, Meri, kei Jisu, ratou lai vakaitikotiko ena koro o Nasareci.\n“Ena vaka kina na noqu vosa e lako mai gusuqu . . . , ena yaco dina na ka au tala kina.”—Aisea 55:11\nTaro: Na cava e leqataki kina na bula i Jisu? E taqomaki koya vakacava o Jiova?\nMaciu 2:1-23; Maika 5:2\nDrovaka na iLiuliu Dauveivakatotogani\nVakayacori ni se gonedramidrami o Jisu e tolu na parofisai ena iVolatabu me baleta na Mesaia.


Na cava na bulabula Freeze ni kau ni kakana?\nNa bulabula ni bula freeze sega ni taucoko ni iyaya ni kakana e tiko kina na vuanikau, veggies, manumanu, Beans, e, loba sucu, ka vakakina na gunu bulabula kei na kakana, vakabulai iko ena dua na ilakolako ki na sitoa ni kakana ena veigauna kece o cicivaka kina na gacagaca bibi eso me vaka na yaloka se sucu.\nNa kakana oqo ena sega ni itoki valu ena vica na siga ... se vica ga na macawa. Era vinaka.\nO na sega ni thawing, degreasing, se musu kakana droka.\nKa so tale na gauna ni flavor o na sega ni kunea kina e dua tale na vanua! Taura ga e dua na ikati!\nNi ko gadreva e dua na isaluwaki ena dua na nomu isaluwaki ni veisiga, digitaka ga na iyaya bulabula ka vakuria ki na veiwaki- me vaka ga ni o gadreva na gacagaca bulabula. Na maroroi ni bulabula ena nomu valenikuro sa vaka ga na nomu makete ni itikotiko se sitoa ni kakana, tawa ga taucoko ena kakana taucoko e lomani ira na nomu matavuvale. Na gauna o na maroroya kina ena nomu sega ni vakacevaruru lesu tale ka lako tani mai na sitoa ni vanua ena ganita mo na vakayagataka na itaviqaravi o marautaka.\nTovolea bulabula freeze na kakana ena ThriveLife nikua. Era sa totoka ka bulabula. Ena veisautaka na ivakarau ni nomu volivoli, ka vakarautaka na kakana.\nBaleta ni a tauyavutaki na bulabula me baleta na kena tuvanaki na menu ni veisiga, keimami sa cakava oti na neimami itavi me vakadeitaki kina na kakana ko ni kania tiko! E sega tale ni dua na iyaya ni mamaroroi ni kakana ka na vunitaki tu ka sega ni vakayagataki, na noda ivoli sa gauna ni vakatovolei kei na gauna tale eso me vakadeitaki kina na nodra freshness kei na kena tovolea vakalevu. Ena kakana bulabula, sa dau tovolea vakalevu na ivakatagedegede - sega ni cala.\nOTA MAI NA BULABULA FREEZE NI DAI NI KAKANA!\nSpiced tomata supu\nBini loaloa Salsa


YacataFiji.Org: Qara ni Voce nei Nau Mocea\nQara ni Voce nei Nau Mocea\nOqori na qara ni voce nai Nau Mocea, na Vu ni mataqali o Dakuicake ena koro ko Yacata.\nE tiko na qara oqo ena gaunisala ka muri e lomanivanua mai na dakui Yacata. Ko Nau Mocea e tukuni ni tiko na nona takia ka dau soko ka qoli voli kina ena toba mai Daku. E dau qoliva vakalevu kina na ika na tugadra ka kedratou ika na mataqali o Dakuicake.\nNi dau cabe mai me lako cake ki Dakuicake e dau la'ki biu koto na nonai voce ena loma ni qara oqo. Oqo sa dau itukuni tu vei ira na lewe ni mataqali ko Dakuicake ena koro kei na yavusa ko Yacata.\nBula vinaka Sai, na noqu research e vaqo..e na noqu dau varogo talanoa mai vei ratou a qase mai na nakoro .\nAu tubu voli mai Yacata au dau vatorogi I ra qase.. Se lako mai vei o Nau Mocea. E ra kaya kece vei au ni o Nau e vuka mai...vata Kei rau na luvena tagane koya qase o Maqala Kei koya gone rau tiko voli ga I daku....


The Fiji Times » Vakamau, qito e na dua ga na siga\nVakamau, qito e na dua ga na siga\nA YACO kecega ena dua na siga vei Inia Tawalo na naba 15 ni timi ni Fiji Warriors. A vakamau oti ga o Tawalo kei na nona daulomani ko Jokaveti Kamoro mai Batiri e Nadroga. A mani biuta toka yani na nona daulomani qasenivuli me rawa ni lesu tale mai ki Suva ena 3 na kaloko me mai daramaka na siqeleti ni Warriors. A mani tabaka talega kina nai matai ni sikoa nei Viti ena sota kei Samoa A ka ratou qaqa kina ena 33 kei 21 ena ANZ Stadium, e Suva.\nA dolava o Samoa na qito ena dua na i caqe ni totogi mai vei D?Angelo Leiuila ni bera ni ratou qai cakacaka vata mai na cauravou ni Viti ena nona tabaka rawa kina e dua na sikoa o Tawalo ka caqeta curu na kena i caqe o Serupepeli Vularika me mai liu kina ena 7 kei 3.\nA mani ratou kabakoro tale na cauravou ni Viti ka tabaka kina o Waisale Urabuta na i karua ni sikoa nei Viti ni bera ni qai tabaka nai katolu ni sikoa o Apisalome Vota.\nA caqeta curu ruarua na kena i caqe ko Vularika me ratou liu kina ena 21 kei 3. A mani caqeta curu o Samoa e rua nai totogi ka mai 21 kei 9 na kai ena i matai ni veimama.\nE ratou kabakoro tale na timi ni Samoa ena i tekivu ni karua ni veimama ka tabaka rawa kina e dua na sikoa o Howard Sililoto ka caqeti curu na kena i caqe me kauta cake na kedratou kai ki na 16 ka 21 tiko o Viti.\nA mani tabaka tale e dua na sikoa o Melani Matavao mai na timi ni Samoa me rau mai tai kina ena 21 kei 21.\nA mani soli vei Tawalo e dua na pepa dromodromo ena vuku ni veivesu vakadomobula ea vakayacora.\nE dina ni ratou lewe tinikava tikoga na dauqito ni Warriors e ratou tabaka rawa tale e rua na sikoa.\nE vakaraitaka ko Senirusi Seruvakula na dauniveivakatavulici ni timi ni Fiji Warriors ni ratou a veitalanoataka me na dua na i tekivu vinaka ia e laurai ni levu na vanua e dodonu me ratou na vakavinakataka ni bera na sota kei Japani.\nE vakaraitaka o Brian Lima na dauniveivakatavulici ni timi ni Samoa ni doka vakalevu na nodratou i vakarau ni qito na nona cauravou.


Cava mo Cakava mo Lotu vaKarisito Matua? | Vulici\n‘Meda yacova taucoko sara na ivakarau ni bula i Karisito.’—EFESO 4:13.\nSERE: 69, 70\nE yaga vakacava vei ira na lotu vaKarisito matua na kilaka dina?\nEra yaga vakacava na lotu vaKarisito matua ena duavata ni ivavakoso?\nNi dua e vinakata me lotu vaKarisito matua, ena yaga vakacava vua na itokani vinaka?\n1, 2. Na cava mera saga na lotu vaKarisito kece? Vakatauvatana.\nKAYA mada ke lai voli vuanikau ena makete e dua na radinivale. Ena sega ni digia na vuanikau e levu duadua se isau lailai. Ena qara ga na kena e dreu, e kana vinaka, e boi kamica qai bulabula ina yago. Io, ena volia na vuanikau sa matua vinaka.\n2 Ni sa yaco e dua me yalayala qai papitaiso, ena vinakati me toso tiko ga vakayalo. Ena saga me lotu vaKarisito matua. Qo e sega ni matua vakayago, ia na matua vakayalo. E vola mada ga na yapositolo o Paula ni bibi mera tubu vakayalo na lotu vaKarisito mai Efeso. E uqeti ira mera ‘duavata kece ena vakabauta kei na nodra kila dina na Luve ni Kalou, mera tamatabula, mera yacova taucoko sara na ivakarau ni bula i Karisito.’—Efeso 4:13.\n3. Eda rawa ni vakatauvatana vakacava na keda ituvaki kei na ivavakoso e Efeso?\n3 Ni vola o Paula na nona ivola, sa tauyavu makawa na ivavakoso o Efeso. Levu na tisaipeli ena ivavakoso qori era sa matua vakayalo. Ia e tiko eso mera sasaga mera matua. E tautauvata tale ga qori kei keda nikua. Levu na tacida sa dede nodra qaravi Jiova voli mai, era sa lotu vaKarisito matua. Ia e tiko eso era sega ni matua. Kena ivakaraitaki, vica vata na udolu era papitaiso e veiyabaki, ena vinakati vei ira eso qori mera matua vakayalo. Vakacava o iko?—Kolo. 2:6, 7.\n4, 5. Era duidui vakacava na lotu vaKarisito matua? Cava era tautauvata kina? (Raica na imatai ni iyaloyalo.)\n4 Ni o vakaraica tiko na vuanikau ena makete, o na raica nira duidui. Ia e tiko na ka era tautauvata kina e dusia nira sa dreu. E va tale ga qori o ira na lotu vaKarisito matua, era cavutu mai na duidui vanua, duidui isususu, bula vakayago, yabaki ni bula, kei na kila. Ena rairai duidui na nodra itovo se vakarau vakavanua. Ia o ira na matua vakayalo e kilai ena nodra itovo nira matua. Era cakava vakacava qori?\n5 Na lotu vaKarisito matua ena vakatotomuri Jisu qai “muria voleka na weniyavana.” (1 Pita 2:21) Na cava e vakabibitaka o Jisu? Meda lomani Jiova mai vu ni lomada, noda vinaka taucoko, kei na noda vakasama da qai lomani ira na kainoda me vaka noda lomani keda. (Maciu 22:37-39) Na lotu vaKarisito matua ena saga tiko ga me muria na ivakasala qori. Ena laurai ena nona bula ni bibi duadua vua nona veiwekani kei Jiova, e vakuai koya tale ga ena vukudra na so tale.\nMera vakatotomuria na yalomalumalumu i Jisu na lotu vaKarisito itabaqase nira tokoni ira na tacidra gone era lesi mera veiqaravi (Raica na parakaravu 6)\n6, 7. (a) Na itovo cava era kilai kina na lotu vaKarisito matua? (b) Na cava meda taroga?\n6 Ena vinakati me tiko vua na lotu vaKarisito matua na loloma, ni qori na itovo e okati ena vua ni yalo tabu. (Kala. 5:22, 23) E bibi tale ga me yalomatua, lewai koya vinaka qai vosovoso. Na itovo qori ena vukei koya me kua ni cudru ni yaco na ituvaki rarawataki, ena vosota ga qai sega ni yalolailai. Ena nona vuli vakataki koya, ena saga me dikeva na ivakavuvuli vakaivolatabu me vakaduiduitaka kina na ka e dodonu mai na ka e cala. Ena laurai nona matua vakayalo ena ka e vakatulewataka. Kena ivakaraitaki, ena muria na nona lewaeloma e vakavulici vakaivolatabu. Ena laurai vua na yalomalumalumu, qori nona vakabauta ni vinaka duadua na sala kei na ivakatagedegede i Jiova. * E gumatua ni vunautaka na itukutuku vinaka qai tokona na duavata ni ivavakoso.\n7 Se mani vakacava na dede ni noda qaravi Jiova, e bibi meda taroga, ‘Na cava meu cakava meu vakatotomuri Jisu voleka kina? E tiko eso na ka meu vakavinakataka?’\n“NA KAKANA DINA E RAUTI IRA NA MATUA”\n8. E vakaraitaka vakacava o Jisu ni kila vinaka na iVolatabu?\n8 E kila vinaka o Jisu Karisito na Vosa ni Kalou. Ni se yabaki 12, e veivosakitaka na iVolatabu kei ira na ivakavuvuli ena valenisoro. “Era druka tu ga na rogoci koya ena ka e kila kei na nona isaunitaro.” (Luke 2:46, 47) Ni cakacaka vakavunau tiko ena dua na gauna, a vagalui ira na dauveitusaqati ni vakamacalataka na Vosa ni Kalou.—Maciu 22:41-46.\n9. (a) Me vakacava na ivakarau ni nona vuli na lotu vaKarisito matua? (b) Na cava na inaki ni noda vulica na iVolatabu?\n9 Me salavata kei na masu a vakavulica o Jisu, ke vinakata e dua me matua vakayalo ena sega ni vovodea tu ga nona kila na iVolatabu. Ena wasoma nona vakekeli vakatitobu ena lewe ni iVolatabu, ni kila ni “kakana dina e rauti ira na matua.” (Iper. 5:14) Kena ibalebale, ena saga na lotu vaKarisito matua me “kila dina na Luve ni Kalou.” (Efeso 4:13) Vakacava o dau wilika e veisiga na iVolatabu? E tiko nomu ituvatuva ni vuli vakataki iko? O dau sokalou vakavuvale e veimacawa? Ni o vulica na Vosa ni Kalou, vaqara na ivakavuvuli vakaivolatabu ena vakamatatataka vei iko na rai i Jiova kei na ivakarau ni lomana. Oti mo muria sara na ivakavuvuli vakaivolatabu ni o yavutaka kina nomu vakatulewa. Ni o cakava qori o na volekati Jiova.\n10. Me ikuri ni nona kilaka na lotu vaKarisito matua, na cava tale ena cakava?\n10 Na lotu vaKarisito matua e kila ni sega ni bibi ga na kilaka. Me ikuri ni kilaka, vakacava na levu ni nona taleitaka na ka e kila me baleta na Kalou kei na nona ivakavuvuli? Ena kilai qori ena nona vakaliuca ena nona bula na ka e salavata kei na loma ni Kalou, sega ni lomana. Sa na “biuta tani” tale ga na nona itovo kei na ivalavala makawa. Ena tokara na itovo vaKarisito, “e buli me vaka na loma ni Kalou e vauci kina na yalodina kei na yalododonu.” (Wilika Efeso 4:22-24.) E veidusimaki na yalo tabu ni Kalou ena volai ni iVolatabu. Ni vakatitobutaka e dua na lotu vaKarisito nona kila kei na nona taleitaka na ivakatagedegede vakaivolatabu, sa na dolava tiko na lomana kei na nona vakasama me uqeti ena yalo tabu. Qori ena tubu kina vakayalo.\n11. Na cava e vakila o Jisu ni bula vata kei ira na wekana kei ratou na nona tisaipeli?\n11 Ena nona bula uasivi e vuravura o Jisu, a maliwai ira na kawatamata sega ni uasivi. Erau susugi koya na nona itubutubu sega ni uasivi, vica tale ga na yabaki nona vakaitikotiko kei ira na wekana era sega ni uasivi. Ratou vakaraitaka mada ga nona imuri voleka na itovo e takalevu tu ena gauna ya, na dokadoka kei na nodratou dau nanumi ratou ga. Kena ivakaraitaki, ena yakavi ni bera nona vakamatei, “eratou veibataka . . se o cei vei ratou e levu duadua.” (Luke 22:24) Ia e nuidei o Jisu ni ratou na tubu me ratou matua vakayalo nona imuri, ratou na tauyavutaka e dua na ivavakoso e laurai kina na duavata. Ena yakavi tiko ga qori, a masulaka o Jisu me ratou veilomani na yapositolo, me ratou duavata tale ga. E kerei Tamana vakalomalagi: “Mera duavata kece kina, me vaka ga na nomuni duavata kei au kei na noqu duavata kei kemuni Tamaqu, mera duavata tale ga kei kedaru, . . . mera duavata me vaka nodaru duavata.”—Joni 17:21, 22.\n12, 13. (a) E vakamacalataki vakacava ena Efeso 4:15, 16 ni bibi meda uqeta na duavata ena ivavakoso? (b) Na cava e cakava e dua na tacida me uqeta na duavata?\n12 Na lotu vaKarisito matua ena uqeta na duavata ena ivavakoso. (Wilika Efeso 4:1-6, 15, 16.) Eda na saga meda “sema vata” na dauveiqaravi ni Kalou da qai duavata. Me rawati qori, e tukuni ena iVolatabu ni vinakati na yalomalumalumu. Ke mani tiko nodra malumalumu na tacida, ena vakaraitaka tiko ga na lotu vaKarisito matua na yalomalumalumu ni uqeta na duavata. Na cava o na cakava ni cala e dua na tacimu ena ivavakoso? Se vakacudrui iko? Vakacava o na galuvi koya? Se o na saga mo drau veiyaloni? Na lotu vaKarisito matua ena saga na veiyaloni, sega ni duiyaloyalo.\n13 Kena ivakaraitaki o Uwe. E dau vakararawataki koya na nodra malumalumu na mataveitacini. Sa qai nanuma me vakayagataka na iVolatabu kei na Insight on the Scriptures me vulica kina na bula i Tevita. Cava me cakava kina qori? E tukuna o Uwe: “A raica o Tevita na ka ca era cakava na tacina vakayalo. Kena ivakaraitaki, a saga o Tui Saula me vakamatei koya, era via vakaviriki koya eso, a vakalialiai koya mada ga na watina. (1 Sam. 19:9-11; 30:1-6; 2 Sam. 6:14-22) Ia a sega ni vakalaiva na ituvaki qori o Tevita me luluqa kina nona lomani Jiova. E turaga dau yalololoma o Tevita, qori na ka e vinakati meu bucina. Na ka au vulica e veisautaka na noqu rai me baleta na nodra malumalumu na taciqu. Sa sega niu katona tale tiko na nodra cala. Au saga na duavata ena ivavakoso.” Vakacava e nomu isausau tale ga mo uqeta na duavata ena ivavakoso?\nVEITOKANI KEI IRA ERA CAKAVA NA LOMA NI KALOU\n14. O cei e digitaka o Jisu me nona itokani?\n14 E kauaitaki ira na tamata kece o Jisu Karisito. Era taleitaka mera veimaliwai kei koya o ira na tagane, yalewa, qase, kei na gone. E digia vinaka o Jisu na nona itokani voleka. E tukuna vei ira na nona yapositolo yalodina: “Dou noqu itokani ga ke dou cakava na ka au vakarota vei kemudou.” (Joni 15:14) O Jisu e digitaki ira na yalodina ni muri koya ra qai qaravi Jiova mai vu ni lomadra. Vakacava o na digitaka na itokani era lomani Jiova dina? Cava e bibi kina qori?\n15. Ena yaga vakacava vei ira na itabagone nodra vakailala kei ira na lotu vaKarisito matua?\n15 Levu na vuanikau era dreu ni cilavi ira na katakata ni siga. Na noda veilomani vakamataveitacini e vaka na katakata ni siga ni vukei keda meda matua vakayalo. Ke o itabagone, de dua o vakasamataka tiko na ka mo cakava. Ena ka vakayalomatua mo vakailala kei ira na tacimu vakayalo sa dede nodra qaravi Jiova, ra qai uqeta na duavata ena ivavakoso! Sa vica vata na yabaki nodra sotava voli mai eso na ituvaki dredre, se ituvaki e vakadredretaka nodra qaravi Jiova. Era na vukei iko mo digia na bula vinaka duadua. Ni o vakailala kei ira, era na vukei iko mo vakatulewa vakayalomatua, o na matua tale ga vakayalo.—Wilika Iperiu 5:14.\n16. E yaga vakacava vua e dua na itabagone nodra veivuke na lotu vaKarisito matua?\n16 A nanuma lesu o Helga na iotioti ni yabaki ni nona vuli. Era veitalanoataka tiko na gonevuli na ka era na cakava ni oti nodra vuli. Levu era via vuli ena univesiti, nira na rawata kina e dua na cakacaka vinaka. E veivosakitaka sara o Helga kei ira na itokani matua ena ivavakoso na kena ituvaki. E kaya: “Levu era qase vei au, era vukei au sara vakalevu. Era uqeti au meu digia na cakacaka vakaitalatala vakatabakidua. Au mani painia me lima na yabaki. Sa oti qo e vica na yabaki, au marautaka niu vakayagataka noqu bula vakaitabagone meu qaravi Jiova. Au sega vakadua ni veivutunitaka.”\n17, 18. E yaga vakacava ena noda qaravi Jiova na matua vakayalo?\n17 Eda na matua vakayalo nida vakatotomuri Jisu. Eda na veivolekati kei Jiova, eda na via qaravi koya ena kena levu eda rawata. Ni dua e matua vakayalo, ena qaravi Jiova vinaka. E uqeti ira na nona imuri o Jisu: “Me serau tale ga na nomuni rarama e matadra na tamata, mera raica na nomuni cakacaka vinaka, mera vakalagilagia kina na Tamamuni mai lomalagi.”—Maciu 5:16.\n18 Eda sa vulica mai ni yaga vakalevu ena ivavakoso o ira na lotu vaKarisito matua. Ena laurai tale ga nona matua vakayalo e dua ena sala e vakayagataka kina nona lewaeloma soli vakalou. E vukei keda vakacava na noda lewaeloma meda vakatulewa vakayalomatua? Eda na doka vakacava na nodra lewaeloma na tacida vakayalo? Qori ena veivosakitaki ena ulutaga tarava.\n^ para. 6 Kena ivakaraitaki, era na rairai kerei eso na tacida tagane era sa dua toka na itaba mera cegu mai na so na itavi qai tokoni ira na tacidra gone era qarava na itavi qori.\niMeli iMeli O Vakatotomuria Tiko na iVakarau ni Bula i Karisito?


Veivakavulici e Yaga Vei Ira na Gone\nWILIKA ENA VOSA Afrikaans Albanian Amharic Arabic Armenian Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Bulgarian Cebuano Chichewa Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Cibemba Croatian Czech Danish Dutch English Estonian Ewe Finnish French Georgian German Greek Hebrew Hiligaynon Hungarian Icelandic Iloko Indonesian Italian Japanese Kikaonde Kikuyu Kinyarwanda Kirghiz Kirundi Korean Latvian Lingala Lithuanian Luvale Macedonian Malagasy Maltese Myanmar Norwegian Oromo Polish Portuguese (Brazil) Romanian Russian Samoan Sepedi Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Sesotho (Lesotho) Setswana Shona Silozi Sinhala Slovak Slovenian Spanish Swahili Swahili (Congo) Swedish Tagalog Tahitian Tetun Dili Thai Tigrinya Tok Pisin Tsonga Turkish Twi Ukrainian Vietnamese Xhosa Zulu vakaViti\nULUTAGA LEVU | SA VAKACAVA TU NA ITOVO NIKUA?\nVeivakavulici e Yaga\nSEGA ni ka rawarawa na susu gone. Ke ra sega ni vakavulici se vunauci ena kena gauna veiganiti, ena dredre nodra tuberi. Na vuna? Ni sega na veivakavulici, (1) era na dau be tiko ga na gone, ra oca na itubutubu (2) veiveisau tale ga nodra veidusimaki, ra veilecayaki kina na gone.\nIa ena vinaka na itovo kei na ivakarau ni vakasama i gone ke tau vakayalololoma na veivakavulici e veiganiti. Ena nuidei tale ga ena gauna sa uabula kina. iVukevuke cava o na vakayagataka mo dusimaki koya kina?\nYaga ni iVakavuvuli Vakaivolatabu\nKeimami vakabauta na iVakadinadina i Jiova ni “yaga” na iVolatabu “me veivakavulici, me veivunauci, me veivakadodonutaki, me veidusimaki.” (2 Timoci 3:16) Sega ni ivoladusidusi ga vei ira na itubutubu na iVolatabu, e yaga tale ga na kena ivakavuvuli ina bula vakavuvale. Vakasamataka mada e vica na kena ivakaraitaki qo.\nKA E KAYA NA IVOLATABU: “Na ka lialia e vauci e lomana na gone.”—Vosa Vakaibalebale 22:15.\nEra dau veinanumi ra yalovinaka tale ga na gone, ia so na gauna era dau via cakava eso na ka lialia. Ena vinakati gona mera vakavulici. (Vosa Vakaibalebale 13:24) Ni o kila tiko qori o na qarava vinaka kina nomu itavi vakaitubutubu.\nKA E KAYA NA IVOLATABU: “Mo kua ni cegu ni vakavulica na gone.”—Vosa Vakaibalebale 23:13.\nKua ni nanuma ni nomu vakavulici luvemu ena vakararawataki koya se na sevaki iko kina ena dua na gauna e muri. Ke o veivakavulici vakayalololoma, ena yalomalumalumu ni vakarorogo. Na itovo tale ga qori ena yaga vakalevu vua ni sa uabula.—Iperiu 12:11.\nKA E KAYA NA IVOLATABU: “Na ka kece e kaburaka e dua ena tamusuka tale ga.”—Kalatia 6:7.\nE sega ni cala nodra dau saga na itubutubu mera taqomaki luvedra, me kua ga ni sivia tale. O na sega ni vukei koya ke o dau tovaki koya se o sega ni cakava e dua na ka ni tukuna vei iko nona qasenivuli se dua tale na ka ca e cakava. Mo rogoci ira, ni o na vakavulici luvemu kina me dau doka na veiliutaki—doka tale ga nomu vakatulewa.—Kolosa 3:20.\nKA E KAYA NA IVOLATABU: “Na gone e sega ni lewai ena vakamaduataki tinana.”—Vosa Vakaibalebale 29:15.\nDau loloma, kua ni veiveisau, qai yalorawarawa\nMera kua ni dau veivakacudrui na itubutubu, ia mera kua tale ga ni veivakademeni. Kaya na ivola The Price of Privilege ni o “ira na gone era dau vakademeni era na lecava ni nodra itavi na itubutubu mera vakatulewa e lomanivale.” Ena via lewai iko o luvemu ke o sega ni dau vakataulewa vua. Ena sega kina ni vakatulewa vakayalomatua, ena vakavuna ga mo rarawa, vaka kina o koya.—Vosa Vakaibalebale 17:25; 29:21.\nKA E KAYA NA IVOLATABU: “O tagane me kabiti watina me rau sa na dua ga na yago.”—Maciu 19:5.\nE tukuni ena iVolatabu mera vakamau e liu na tagane kei na yalewa ni bera nira vakaluveni, mera qai susugi ira vata na luvedra me yacova nira sa biubiu e vale. (Maciu 19:5, 6) Kena ibalebale ni a liu na vakawati, qai muri na vakaluveni. Ia ke veisau na ka o vakaliuca ena “sivia na ka e nanuma” o luvemu “me baleti koya.” (Roma 12:3) Ena leqa na vakawati e “vakaliuci ga kina o gone.”\nVakayacora vinaka nomu itavi vakaitubutubu, muria qo ni o veivakavulici.\nDau loloma. “Kua ni vakacudrui ira na luvemuni, de ra yalolailai kina.”—Kolosa 3:21.\nKua ni veiveisau. “Me ‘Io’ ga na nomu io, me ‘Sega’ na nomu sega.”—Maciu 5:37.\nYalorawarawa. “Au na vakadodonutaki iko vakarauta ga.”—Jeremaia 30:11. *\n^ para. 21 Me ikuri ni vakamacala rai ena jw.org ena IVAKAVUVULI VAKAIVOLATABU > VAKAWATI & VUVALE, taipataka sara na ulutaga “Ka Mo Cakava ke Vakacudrucudru o Luvemu,” “Vakavulici Ira na Luvemu ena iTovo e Kilikili,” kei na “Sala mo Vakavulici Luvemu iTabagone Kina.”\niMeli iMeli Veivakavulici e Yaga\ng 4/15 t. 6-7


The Fiji Times » Kamica na ika ni Tailevu ni siga\nKamica na ika ni Tailevu ni siga\n29 September, 2014, 8:39 am\nUpdate: 8:39AM E VAKAVINAVINAKA vua na Kalou na Tamada ni vakabalavutaka tiko mai na nona bula me yacova mai na siga nikua. Na i vakamacala oqori e cauraka mai o Makelesi Ralagi yabaki 91 ka vakaitikotiko mai na koro o Burerua ena Tikina o Sawakasa mai na yasana o Tailevu.\nKaya na marama ka 9 na luvena, 18 na makubuna, 19 na makubuna vakarua, ka se qai 1 ga na makubuna vakatolu, ni vuni nona bula balavu tiko mai me yacova na siga e daidai, sai koya na nona yalovinaka ka mamarau, kei na vakararavi vua na Kalou sa tabogo.\nTomana ni veisiga kece e dau yadra mai e na sega vakadua ni cala na nona dau masulaka na nona bula me karoni e na siga oya, ka vakakina ni dau vakarau moce ena bogi, e na dau tataunaka vua na Turaga me vakayadrati koya tale vaka mataka lailai.\nNi da raici Ralagi vata kei na luvena qase duadua, o na rawa ni kilalecavi rau tale me qase tiko na luvena ulumatua vei koya, baleta ni o Ralagi e marama ladiladika no ga ka qai mai sui dua yani vaka na sui ni rewai.\nKuria ni ratou qai dau tukuna ga vua na luvena me kakua ni tali ibe.


Bulibuli se Bula Vakaidewadewa?—Cava Meu Vakabauta Kina na Bulibuli? | Ra Taroga na iTabagone\nWILIKA ENA VOSA Afrikaans Albanian Amharic Arabic Arabic (Lebanon) Armenian Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Bislama Bulgarian Cebuano Chichewa Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Cibemba Croatian Czech Danish Dutch English Estonian Ewe Finnish French Ga Georgian German Greek Haitian Creole Hebrew Hiligaynon Hindi Hindi (Roman) Hungarian Icelandic Iloko Indonesian Italian Italian Sign Language Japanese Kikaonde Kinyarwanda Kirghiz Korean Latvian Lingala Lithuanian Macedonian Malagasy Malay Malayalam Maltese Mongolian Myanmar Norwegian Papiamento (Curaçao) Persian Polish Portuguese (Brazil) Portuguese (Portugal) Punjabi Punjabi (Roman) Romanian Russian Sepedi Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Sesotho (Lesotho) Shona Sinhala Slovak Slovenian Spanish Swahili Swedish Tagalog Tamil Tatar Telugu Thai Tsonga Turkish Turkmen Ukrainian Umbundu Vietnamese Xhosa Yoruba Zulu vakaViti\n“Ke o vakabauta na bulibuli, era na nanuma eso ni o lialia baleta ni o kabita tiko ga na vakabauta vagonegonea rau vakavulica nomu itubutubu, se vesumonataki iko o lotu.”—Jeanette.\nO duavata kei na ka e vakamacalataka o Jeanette? Ke o duavata kina, o sa lomalomaruataka nomu vakabauta na bulibuli. E sega ni dua e vinakata me nanumi ni lialia. Na cava ena vukei iko?\nSaqati na ka o vakabauta\nVakasamataka na ka o vakabauta\niYaya ni vakekeli\n1. Ke o vakabauta na bulibuli, era na nanuma eso ni o saqata na ka vakasaenisi.\n“E kaya o noqu qasenivuli nira vucesa o ira na vakabauta na bulibuli nira sega ni vakamacalataka rawa na veika me baleta na vuravura.”—Maria.\nKa mo kila: O ira na tukuna qori era sega ni kila na kena dina. Rau vakabauta mada ga na Dauveibuli na saenitisi rogo o Galileo kei Isaac Newton. E sega ni veisaqasaqa na ka rau vakabauta kei na nodrau taleitaka na saenisi. Era vakadinadinataka tale ga qori eso na saenitisi nikua.\nTovolea qo: Taipataka na vosa “vakamacalataka na nona vakabauta” (kei na komalili) ena vanua vakarautaki ena Vale ni Vakatawa LAIBRI ENA INTERNET, o na raica kina na yacadra na vuniwai kei na saenitisi era vakabauta na bulibuli. Wilika na ka e vukei ira.\nKa e macala: Ni o vakabauta na bulibuli e sega ni kena ibalebale ni o saqata na ka vakasaenisi. Ia ni o vulica na kabuli e tu e vuravura ena vaqaqacotaka nomu vakabauta na bulibuli.—Roma 1:20.\n2. Ke o vakabauta na itukutuku ni bulibuli ena iVolatabu, era na nanuma eso ni o viavia lotu.\n“Levu era nanuma ni ka ni veiwali na kena vakabauti na bulibuli. Era nanuma ni italanoa na itukutuku ni bulibuli ena Vakatekivu.”—Jasmine.\nKa mo kila: Levu e dau cala nodra rai me baleta na bulibuli e volai ena iVolatabu. Kena ivakaraitaki, era tukuna eso era dau veibataka na bulibuli ni se qai buli wale ga qo na vuravura, se dua na siga ni bulibuli e 24 na aua. E sega ni duavata na iVolatabu na rai qori.\nE kaya na Vakatekivu 1:1: “Ena ivakatekivu, e bulia na lomalagi kei na vuravura na Kalou.” E tokona qori na ivakadinadina vakasaenisi ni sa vica vata na bilioni na dede ni kena tu na vuravura.\nNa vosa “siga” ena Vakatekivu e rawa ni dusia e dua na gauna balavu. Ena Vakatekivu 2:4, na vosa “siga” e dusia na ono na siga ni bulibuli.\nKa e macala: Na itukutuku ni bulibuli ena iVolatabu e lakolako vata kei na veika vakasaenisi.\nNida vakabauta na bulibuli, e sega ni kena ibalebale nida “vakabauta vakamataboko.” E tiko na vuna vinaka eda vakabauta kina. Vakasamataka qo:\nNa ka kece e wavoliti iko, e tiko o koya e bulia. Ni o raica na itaba, na waqavuka, se vale, o na kaya ni dua e bulia se tara. Na cava mo vakalecalecava kina qori ni o vakasamataka na yalokanimatada, na manumanuvuka ena maliwalala, se na Vuravura qo?\nVakasamataka mada: Era vakamurimuria na idinia na veikabula mera vakatorocaketaka na ka era bulia, ra qai vinakata meda vakacerecerea na ka era cakava. Vakacava, e donu meda vakacerecerea na tamata kei na nona cakacaka da qai vakalecalecava na Dauveibuli kei na ka e bulia?\nE donu me vakabauti ni buli na waqavuka ia e sega ni buli na manumanuvuka?\nO na rawa ni vaqaqacotaka nomu vakabauta na bulibuli ni o dikeva na veikabula.\nTovolea qo: Taipataka na vosa “bula vakaidewadewa se buli” (kei na komalili) ena vanua vakarautaki ena Vale ni Vakatawa LAIBRI ENA INTERNET. Digia eso na ulutaga o taleitaka ena Yadra! ena “Bula Vakaidewadewa se Buli?” Ena ulutaga yadua, vakamacalataka na ka o taleitaka ena kabula e volai kina. O vakadinadinataka vakacava ni tiko na Dauveibuli?\nVakekeli: Vakayagataka na brochure qo mo dikeva kina na ivakadinadina ni bulibuli.\nDonu vinaka na vanua e toka kina na vuravura qai rawa kina na bula.—Raica na tabana e 4-10.\nLevu na ka e bulia na tamata era raica mai na veikabula.—Raica na tabana e 11-17.\nNa itukutuku ni bulibuli ena iVolatabu e lakolako vata kei na ka vakasaenisi.—Raica na tabana e 24-28.\nSega ni tekivu rawa na bula mai na dua na ka mate.—Raica na tabana e 4-7.\nRui vereverea na veikabula, sega ni rawa ni basika vakacalaka.—Raica na tabana e 8-12.\nNa levu ni itukutuku me maroroi ena noda sela somidi (genetic code) e uasivia na misini vovou ni gauna qo.—Raica na tabana e 13-21.\nNa kabula kece e sega ni vu mai na dua ga na ka. Na ka e kune ena kelikeli e vakaraitaka na nodra basika na veimataqali manumanu lelevu, sega ni nodra bula vakaidewadewa.—Raica na tabana e 22-29.\n“Au vakabauta ni bula dina na Kalou niu raica na veikabula, na manumanu era tu e vuravura kei na tuvani vinaka ni kabuli mai lomalagi.”—Thomas.\n“Au qoroqoro niu vulica e koronivuli na vereverea ni ibulibuli ni kau, manumanu, kei na yagoda! Au duavata ni qo na cakacaka ni Dauveibuli. Au kila nira mataboko na vakabauta na bula vakaidewadewa, sega ni bulibuli.”—Hannah.\n“Au taleitaka na ulutaga na ‘Bula Vakaidewadewa se Buli?’ ena ‘Yadra!’ Au raica kina ni sega ni dina na bula vakaidewadewa. E ka vakalialia me basika vakacalaka na bebe rairai vinaka se manumanuvuka na hummingbird.”—Talia.\niMeli iMeli Bulibuli se Bula Vakaidewadewa?—Wase 3: Cava Meu Vakabauta Kina na Bulibuli?


O NANUMA ni na rawa ni uqeta na bula veiyaloni e vale na iVolatabu? Veidutaitaka mada na veika e tukuni ena iVolatabu kei na veika era kaya eso me baleta na kena yaga. Dikeva na kena o rawa ni muria mo kua kina ni coko ena veileti, mo uqeta ga na veiyaloni kei nomu taqomaka na bula vakaveiwekani.\nIVAKAVUVULI VAKAIVOLATABU E UQETA NA VEIYALONI\nME DONU NOMU RAI BALETI IRA ESO TALE.\n“Moni kua ni cakava e dua na ka ena veileti se yalo ni nanumi koya ga, ia moni yalomalumalumu ena nomuni okati ira na kena vo mera uasivi kemuni, ni oni sega ni kauaitaka ga na ka e baleti kemuni, ni kauaitaka tale ga na ka e baleti ira tale eso.”—Filipai 2:3, 4.\n“Keirau dikeva ni dodonu me bibi sara o watimu vei ira na kena vo.”—C. P., sa 19 na yabaki nona bula vakawati.\nVAKATUDALIGA, KUA NI QIQO NOMU RAI.\n“Tukuna tiko ga vei ira . . . mera kua ni dau veiba, mera yalorawarawa ga, mera qai yalomalua vei ira kece na tamata.”—Taito 3:1, 2.\n“Ena sega na veiba ke da sega ni vosa lesu vakaviavialevu vua na watida. E bibi meda kua ni vakalelewa, ia meda rogoca da qai doka nona rai ke da sega mada ga ni duavata kina.”—P. P., sa yabaki 20 nona bula vakawati.\nGUMATUA ENA VOSOTA KEI NA YALOMALUA.\n“Na vosota e rawai kina na komada, kei na yame malumu [“malua,” vakamacala e ra] e rawa ni musuka na sui.”—Vosa Vakaibalebale 25:15.\n“Ena dau yaco ga na veileti, ia ena vakatau na kena itinitini ena ivakarau ni lomana e dua. Ena vinakati vakalevu na vosota, ni na wali kina na leqa.”—G. A., sa yabaki 27 na nona bula vakawati.\nKUA NI VOSAVAKACACA SE VEIVAKAMAVOATAKI\n“Moni biuta tani na ka kece qo: na yalokatakata, na cudrucudru, na ivakarau ca, na vosavakacaca, kei na vosa vakasisila mai gusumuni.”—Kolosa 3:8.\n“Au dau qoroya na nona lewai koya matau o watiqu. E sega ni cudrucudru, e sega ni kailavaki au se rulaki au.”—B. D., dua na marama sa 20 na yabaki na nona bula vakawati.\nGUTA NA VEIVOSOTI, WALIA TOTOLO NA DUIDUI E BASIKA.\n“Moni dau yalorawarawa, ni dau veivosoti tale ga vakarawarawa ke dua e didivaka e dua na ka vua e dua tale.”—Kolosa 3:13.\n“Dau dredre sara nida lomabibitaka eso na ka, eda na rawa kina ni cakava se kaya na ka e vakamosia na loma i watida. Na gauna va qori e dau uasivi kina noda veivosovosoti. Ena sega ni rawati na vakawati vinaka ke sega na itovo qori.”—A. B., sa yabaki 34 na nona bula vakawati.\nDAU VAKUAI IKO MO SOLI KA, O WASEA TALE GA NA KA.\n“Moni dau soli ka, ena qai soli vei kemuni. . . . Na ivakarau oni vakarautaka ena vakarautaki tale vei kemuni.”—Luke 6:38.\n“E dau kila o watiqu na ka e vakamarautaki au, levu na gauna e dau vakasauri ga nona soli ka vei au. Au dau vakasamataka, ‘Meu na vakamarautaki koya mada vakacava?’ Na veika qori e dau vakavuna vakalevu neirau marau, me yacova mada ga na gauna qo.”—H. K., dua na marama sa 44 na yabaki nona bula vakawati.\nSAGA TIKO GA NA BULA VEIYALONI E VALE\nMai na vica vata na milioni na vuvale e vuravura, qo e vica ga e vakatarogi ira na Yadra!, e yaga vei ira na iVolatabu nira rawa ni vakaitovotaka na ka era vulica me rawati kina na bula veiyaloni e vale. * Era raica ni se yaga tiko ga nodra saga na bula veiyaloni ena nodra vuvale ke ra duiyaloyalo mada ga eso na lewena, ni yalataka na iVolatabu: “O ira na uqeta na veiyaloni era marau.”—Vosa Vakaibalebale 12:20.\n^ para. 24 Me ikuri ni vakamacala me baleta na sala e rawa ni marau kina na vuvale, raica na wase 14 ni ivola Na Cava Mada e Kaya na iVolatabu? tabaka na iVakadinadina i Jiova, sa tu tale ga ena www.jw.org. Rai tale ga ena IVAKAVUVULI VAKAIVOLATABU > IVAKASALA INA VUVALE.\nE sega ni noda itovo ga meda dau vakarorogo, e ivakaraitaki tale ga ni loloma. Vulica na sala mo dau vakarorogo vinaka kina.


Na Tamata Cakacaka ena Were ni Vaini - Mai vei Elder Jeffrey R. Holland\nEpereli 2012 | Na Tamata Cakacaka ena Were ni Vaini\nNa Tamata Cakacaka ena Were ni Vaini\nYalovinaka ka vakarorogo ki na veivakauqeti ni Yalo Tabu ka tukuna tiko vei iko ena gauna sara ga oqo, ena miniti sara ga oqo, ni dodonu mo ciqoma na isolisoli ni veisorovaki ni Turaga o Jisu Karisito.\nEna vuku ni veikacivi kei na veivagalalataki e ratou se qai kacivaka ga na Mataveiliutaki Taumada, au gadreva meu gusui keimami kece mada ena neimami sa dau veinanumi ka lomani ira tikoga era sa veiqaravi tiko ena yalodina, me vaka na noda lomani ira ka kidavaki ira era sa mai veiqaravi oqo. Na neimami vakavinavinaka mai vu ni yaloi keimami vei kemuni kece.\nAu gadreva meu tukuna na nona italanoa vakaibalebale na iVakabula me baleta na itaukei ni vale “sa lako ko koya ena mataka caca me voli ira eso na tamata cakacaka.” Ni oti na nona vakacakacakataki ira na imatai ni lala ena 6 na kaloko ena mataka, a lesu tale ena 9 ena mataka, ena 12 ena sigalevu, ka vakakina ena 3 ena yakavi me voli ira eso tale na tamata cakacaka ni sa toso tiko na vakatotolotaki ni tatamusuki. E tukuna na ivolanikalou ni a lesu tale mai ena iotioti ni gauna, “rauta na ikatinikadua ni auwa” (rauta vakacaca na 5 ena yakavi.), ka mai vakacakacakataka na iotioti ni tamata. Ni oti ga e dua na auwa, era sa soqoni vata kece mai na tamata cakacaka me ra veisaumi. E ka ni kidacala, ni tautauvata ga na kedra isau e dina ni duidui na auwa ni nodra cakacaka. Ena gauna vata oqori, era sa rarawa na a voli e liu, ka ra kaya, “O ira oqo era sa muri, sa duabau ga na auwa era sa cakacaka kina, ia ko sa vakatautauvatataki keimami kei ira, ia keimami sa colata na kena bibi kei na todra ni siga.”1 Ni da wilika na italanoa vakaibalebale oqo, o ni na nanuma beka, vakakina o ira na tamata cakacaka oqo, ni sa mai yaco na veivakacacani eke. Meu vosa mada vakalekaleka ena tikina oqori.\nTaumada sa bibi me da kila ni sega ni dua e vakacacani eke. Eratou a vakadonuya na tamata cakacaka e liu na isau taucoko ni dua na siga, ka ratou sa ciqoma. Me kuria, niu raitayaloyalotaka rawa, e ratou sa vakavinavinaka ni soli vei iratou na cakacaka. Ena nona gauna na iVakabula, ena sega ni rawa ni levu na ka eratou rawa ni cakava e dua na tagane saumi vakasiga kei na nona matavuvale ia me rawa ga na nodratou bula ena veika e rawa ena siga ko ya. Kevaka o sega ni cakacaka se teitei se qoli se volivolitaki, o na sega beka ni kana ena siga oya. Ni levu cake na tamata era vaqara cakacaka, mai na cakacaka e tu, era kalougata vakalevu duadua mai vei ira na tamata cakacaka ena mataka oya o ira na imatai ni tamata era a digitaki.\nIo, kevaka me na vakaraitaki na yalololoma, sa dodonu me na baleti ira na tagane era a sega ni digitaki ka tu talega na gusu me ra vakania kei na daku me ra vakasuluma. E vaka me sega ni tiko vei ira eso na kalougata. Ena nona veisiko yadua na itaukei ni vale ena siga taucoko, era rai tu ga ka digitaki tale e dua.\nIa ni vakarau sara tu ga me oti na siga oya, e vakurabui ni a lesu tale yani ena ikalima ni gauna na itaukei ni vale ena ikatinikadua ni auwa ni veivoli! Ni ratou rogoca na iotioti ni tamata cakacaka yalolailai oqo ni na caka vakadodonu vei ira, era vakadonuya me ra laki cakacaka ka sega tu ni kila se na vica na kedra isau, eratou kila ni na vinaka cake e dua ga na ka mai na sega ni dua na ka, me vaka na veika era sotava tiko me yacova na gauna oya. Ia ni ra sa soqo vata me ia na veisaumi, era kurabui ni tautauvata ga na ka era taura kei ira kece tale na kena vo! Sa dua mada ga na ka na nodra kurabui kei na nodra vakavinavinaka cecekia! Ena ka dina sara ni sega vakadua ni ra bau sotava e dua na ka vaqo ena nodra gauna taucoko ni bula vakacakacaka.\nEna kena wiliki na italanoa au nanuma kina me na laurai na nona vosakudrukudru na imatai ni tamata cakacaka. Me vaka e tukuna vei ira na itaukei ni vale ena italanoa vakaibalebale (kau vakuria vakalailai ga na kena vosa): “Noqu itau, au sa sega ni vakacacani iko. O sa vakadonuya oti na isau ni dua na siga, e isau vinaka. O a marautaka ena kena soli vei iko na cakacaka, kau sa marautaka talega na nomu veiqaravi. O sa saumi taucoko. Taura na kemu isau ka marautaka na nomu veivakalougatataki. Vei ira na kena vo, sa sega beka ni tara meu vakaveitaliataka na noqu ka” Oti qai yaco mai na taro laulau oqo vei ira kecega era gadreva me ra a rogoca ena gauna ko ya se ena gauna oqo: “Sa ca beka na yalomu niu sa yalo vinaka?”\nKemuni na taciqu kei na ganequ, ena yaco eso na gauna ena noda bula ni taura e dua tale e dua na veivakalougatataki sega ni namaki se soli vua eso na veivakacaucautaki. Meu kerea mada vei keda me kakua ni mosi vei keda—io me kakua ni vuvu kina na yaloda—ni yaco na kalougata vua e dua tale na tamata? Eda sega ni vakalailaitaki ni dua e vakaikuritaki. Eda sega ni veiqati tiko vakataki keda se o cei e vutuniyau se levu duadua nona taledi se rairai vinaka duadua se vakalougatataki vakalevu duadua. Na veitau cici dina eda cakava dina tiko sai koya na veitau cici kei na ivalavala ca, ka dua vei ira na kena e kilai raraba duadua, sai koya o ya na vuvu.\nMe kena ikuri, na vuvu e dua na cala sa tomani tikoga yani. Eda dau kune rarawa vakalalai ni yaco vei keda eso na kalouca, ia na vuvu e dau vakararawataki keda ena kalougata kece e yaco vei ira na tamata kecega eda kila! Sa dua na gauna talei oya—mo gunuva e dua na tavaya wai ni kiukaba vakamasima ena veigauna kece era sota kaya kina e dua na gauna vinaka o ira kece era wavoliti iko! E qai vakamadua vakalevu cake, ena gauna eda kila kina ni sa rui dodonu ka dauloloma na Kalou, ka dau solia vei ira kecega era tu vata kei Koya “na veika kece e tu vua,”2 me vaka e tukuna na ivolanikalou. Na imatai ni lesoni mai na nona were ni vaini na Turaga: na kocokoco, veivakanini, se nomu buturaka sobu e dua e sega ni na laveta cake na nomu itutu, se na sega talega ni vakavinakataka na kemu ituvaki na nomu vakatorosobutaka e dua. Dau yalo vinaka, ka vakavinavinaka ni sa rui vinaka na Kalou. Oqori na sala mamarau me da bula kina.\nNa ikarua ni ka au taura mai na italanoa vakaibalebale sai koya na cala veivakararawataki e rawa ni ra vakayacora eso kevaka me ra sega ni taura na kedra isau ni cava na siga baleta ni ra a vakaogai tiko ena so na leqaleqa ena loma ni siga. E sega ni tukuni eke ni dua a viritaka na nona ilavo e matana na itaukei ni vale ka lako wale yani ka sega na nona ilavo, ia au vakabauta ni a rawa ni cakava e dua.\nKemuni na taciqu kei na ganequ lomani, na ka e yaco ena italanoa oqo ena 9 na kaloko se ena sigalevu se ena 3 na kaloko e sega ni dua na ka ni vakatauvatani ki na isau e soli vei ira kece na tamata cakacaka. Na icakacaka ni vakabauta sai koya me da taura matua toka, cakacaka tikoga, ia tiko me yacova ni sa oti, ka laiva na oca ni veiauwa sa oti—dina se vakasamataki ga—me lutu laivi yani ena levu ni keda isau ena iotioti ni gauna. Kakua ni tiloma tu na ca makawa se na kudru—me kakua vei iko ka sega talega vua na wekamu me kua sara, meu vakuria, ki na Lotu dina ka bula oqo. Na vakaturaga ni nomu bula, nona bula na wekamu, kei na kosipeli i Jisu Karisito ena matanataki mai ena iotioti ni gauna, kevaka sara mada ga era sega ni dau kila na ka vakaturaga oqori na tamata kece ena imatai ni gauna. Kakua soti ni kauwaitaka vakalevu e dua na ka a yaco ena 9 ena mataka ni tovolea tiko na loloma soli wale ni Kalou me saumi iko ena 6:00 ena yakavi—se cava ga na ituvatuva ni nomu cakacaka ena siga ko ya.\nEda dau vakayagataka na igu talei vakayalo ni lomada ena noda nanuma tu ga e dua na rorogo sega ni dodonu eda a tabaka ena dua na veisisivi tabapiano ena gauna ni gone, se dua na ka a tukuna se cakava na watida ena 20 na yabaki sa oti ka da nanuma me da beitaki koya tiko ga kina ena loma ni 20 tale na yabaki mai oqo, se dua na ka a yaco ena itukutuku ni Lotu ka vakadinadinataka ni na dau dredre tikoga vua na tamata me sotava na veika era namaka tu ki na inuinui vakalou sa tu e matadra. Kevaka sara mada ga a sega ni vu mai vei iko e dua vei ira na cudru oya, e rawa ni laki tini vei iko. Sa na wacava na isau ni cau oqori ni na raica na matamu na iTaukei ni were ni vaini ka vakatauci na lewa ni oti na noda gauna e vuravura.\nOqori sa kauti au mai ki na ikatolu ka iotioti ni noqu vakasama. Na italanoa vakaibalebale oqo—me vaka ga na veitalanoa vakaibalebale kece tale—e sega dina ni baleta na tamata cakacaka se na kedra isau me vakataki ira na vo ni veitalanoa vakaibalebale ka sega ni baleta na sipi kei na me. Oqo na italanoa me baleta na nona vinaka na Kalou, na Nona dauvosota kei na veivosoti, kei na Nona Veisorovaki na Turaga o Jisu Karisito. Oqo na italanoa ni lomasoli kei na yalololoma. Na italanoa me baleta na iloloma soli wale. E vakadeitaka na vakasama au a rogoca ena vuqa na yabaki sa oti ni sa dina sara ni ka e dau marautaka vakalevu duadua na Kalou ena nona itutu va-Kalou sai koya na marau e kauta mai vua na nona dauloloma veivueti, vakauasivi vei ira era sega tu ni namaka ka ra dau nanuma ni sega ni ganiti ira.\nAu sega ni kila o cei ena ivavakoso levu oqo nikua ena gadreva me rogoca na itukutuku ni veivosoti ka tukuni tiko ena italanoa vakaibalebale oqo, se vakacava na levu ni kena bera o nanuma ni o sa bera tu kina, se vakacava na levu ni madigi o nanuma ni o sa calata, se vakacava na levu ni cala o nanuma ni o sa cakava se na taledi o nanuma ni sega ni tu vei iko, se vakacava na yawa ni vanua o nanuma ni o sa lakova mai vale kei na matavuvale kei na Kalou, Au vakadinadinataka ni o sega ni sa lako sivita na vanua e rawa ni yacova na loloma vakalou. E sega ni rawa vei iko mo lutudromu sivita na rarama tawavakaiyalayala ni Veisorovaki i Karisito.\nKevaka o se bera ni lewena na neimami vakabauta se o dau tu vata kei keimami ka sa gole yani, e sega ni dua na ka ena ituvaki cava ga o sa cakava ena sega ni rawa ni vakavinakataki. E sega ni dua na leqa ena sega ni rawa ni o vakamalumalumutaka. E sega ni dua na tatadra me na sega ni rawa ni vakavotukana ni toso na gauna. Kevaka sara mada ga o nanuma ni o sa lakosese voli ka iotioti ni tamata cakacaka ena ikatinikadua ni auwa, sa tu na iTaukei ni were ni vaini ka kaci tiko mai. Me da “toro doudou kina [ki na] itikotiko vakaturaga ni loloma,”3 ka lutu yani ena yavana na Yalosavasava ni Isireli. Lako mai ka kana magiti “segai ena ilavo se na ivoli”4 ena nona teveli na Turaga.\nAu kerekere vakatabakidua vei kemuni na tagane vakawati kei na tama, kemuni na matabete se o kemuni na vakarau tiko ki na matabete me, vaka e kaya ko Liai, “Dou yadra! Dou tucake mai na kuvu ni soso … ka mo dou tagane.”5 E sega ni veigauna kece ia e vakavuqa ni o ira na tagane era dau digitaka me ra kakua ni rogoca na kaci ni “dou curu mai.”6 Ena vuqa na gauna e vaka me ra dau lomasoli vakalevu cake na marama kei ira na gone. Kemuni na turaga, ni tu yani. Ni cakava ena vukumuni. Cakava ena vukudra era lomani iko ka masuta tiko mo rogoca rawa na kaci. Cakava ena vukuna na Turaga o Jisu Karisito, o koya sa sauma ena isau e sega ni vakarautaki rawa me baleta na veisiga ni mataka e vinakata o Koya me nomu.\nKemuni na taciqu kei na ganequ, vei kemuni o ni sa vakalougatataki mai na kosipeli ena vuqa na veiyabaki baleta o ni a kalougata mo ni raica taumada, vei kemuni o ni qai lako mai ki na kosipeli ena ivakatagedegede kei na gauna duidui e muri, kei kemuni—na lewenilotu kei kemuni o ni se bera ni lewenilotu—o ni se vakalutulutu tu beka i muri, vei kemuni yadua sara, au vakadinadinataka na kaukauwa veivakavoui ni nona loloma na Kalou kei na cakamana ni Nona loloma soliwale. E kauwaitaka ga o Koya na ivakarau ni vakabauta o na yaco mai kina, ka sega ena auwa ni siga o yaco yani kina ki kea.\nO koya kevaka o ni sa veiyalayalati oti, ni maroroya. Kevaka o ni se bera, ni cakava. Kevaka o ni sa cakava ka sa voroka, veivutuni ka vakavinakataka. E sega vakadua ni bera kevaka e tukuna tiko na iTaukei ni were ni vaini ni se vo na gauna. Yalovinaka ka vakarorogo ki na veivakauqeti ni Yalo Tabu ka tukuna tiko vei iko ena gauna sara ga oqo, ena miniti sara ga oqo, ni dodonu mo ciqoma na isolisoli ni veisorovaki ni Turaga o Jisu Karisito ka marautaka na veitokani ni Nona cakacaka. Kakua ni lokuyara. Sa bera tiko. Ena yaca i Jisu Karisito, emeni.\nRipote Vakaiwiliwili, 2011\nRaica na Maciu 20:1–15.\n2 Nifai 1:14, 21.\n“Me da Vala Tiko,” Sere ni Lotu, naba 150.


A Donuya na Veiraravui Vakaduikaikai Qai Vakamareqeta na iYau Vakayalo | Thio Seng Bie\nKENA ITUKUTUKU Dua na qase ni ivavakoso yalodina a donuya na veiraravui vakaduikaikai.—Talanoataka na luvena yalewa o Thio Sioe Nio.\nA YACO na tiko yavavala e West Java ena Me 1963 ra qai cati na lewenivanua mai Jaina era vakaitikotiko e kea. E ca sara na ituvaki e Sukabumi, na vanua keitou vakabisinisi tiko kina. Era curuma yani na neitou vale e dua na ilala dauvakacaca, wili kina eso keitou tiko veitikivi. Era vorolaka qai butakoca na neitou iyaya. Keitou sega ni cakava rawa e dua na ka ena levu ni neitou domobula.\nEra mai veisiko eso nira sa biubiu na ilala dauvakacaca. Nira dabe toka e lomanivale kei tamaqu, e taura mai na nona iVolatabu vakaSunda, dolava, qai kaya vei ira ni sa parofisaitaki oti tu ni na yaco na leqa va qo. E vakamacalataka tale ga vei ira na inuinui totoka me baleta na Matanitu ni Kalou.\nE sega ni bibi vei tamaqu na iyau vakavuravura. E dau tukuna vei keitou: “Me liu ga na veika vakayalo!” Ena vuku ni nona gugumatua, e ciqoma kina na ka dina o tinaqu, keitou na le ono na veitacini, o tukaqu sa yabaki 90, e levu tale ga na wekai keitou kei ira ena neitou yasayasa.\niMeli iMeli E Vakamareqeta na iYau Vakayalo


Tukutuku Lekaleka: 30th January, 2019\nSa veitalanoataki tu ga na Hamilton 7s E dina ni sa mai oti na sotasota ni Hamilton 7s, e sa veitalanoataki tu ga oqo na nodratou qito totoka na cauravou.\nSa veitalanoataki tu ga na Hamilton 7s\nE dina ni sa mai oti na sotasota ni Hamilton 7s, e sa veitalanoataki tu ga oqo na nodratou qito totoka na cauravou.\nIa vei iratou na cauravou, eratou sa vakanadakuya na qito mai Niusiladi, me vaka ni ratou sa vakanamata vakatabakidua ki na Sydney 7s mai Ositerelia ka na vakayacori tiko ena Vakarauwai kei na Sigatabu ga oqo.\nLiutaka na ilakolako o Waqainabete\nE liutaka e dua na ilakolako e Viti ki nai ka 144 ni bose ni World Health Organisation (WHO) Executive Board ki Geneva, na Minisita ni Bula o Vuniwai Ifereimi Waqainabete.\nEna rua na macawa na bose oqo.\nErau sa laki sota vata kei na kena iliuliu levu o Dr Tedros Adhanom Ghebreyesus ka vakavinavinakataka na nona veiliutaki vinaka.\nKo Viti taudua na matanitu ena Pasivika e tiko ena bose cecere oqo.\nNamaki me yaco na wai ena Evereli\nEra namaka tiko mai na koro vakaturaga o Ucunivanua mai Verata, Tailevu ni sa na yaco yani kina koro na wai ena vula o Evereli.\nE tukuna mai ki na Siga Vou na turaganikoro o Ratu Sevanaia Verata, ni ra sa raica lesuva tiko mada na paipo era takosova na wai ena kena vakadurutaki me tokoni vinaka.\nEra cakacaka tiko ko ira mai na Tabana ni Wai ka ra veivuke na lewenivanua era digitaki. Esa dede na leqa ni wai e Ucunivanua, ia oqo, e tukuna o Ratu Sevanaia, e sa na mai vakarau oti ena veivuke ni matanitu e veiliutaki tiko oqo.\nOti na vuli e na koro o Nakorovatu\nSa mai qaravi oti e dua na vuli ena koro o Nakorovatu ena tikina o Waima ena yasana o Naitasiri.\nNa vuli oqo e baleti ira na itabagone ka na nodra itavi ena nodra koro, tikina kei na yasana. E tukuna na iliuliu vakavanua ni koro, o Ratu Timoci Rokobukete ni vuli oqo era wili ruarua kina na cauravou kei na gone yalewa.\nE levu vei ira oqo era sa biu vuli ka ra sa laki tu ga ena koro, ka ra marautaka na nodra vuli. E tukuna o Ratu Timoci ni na vakayacori tale e dua me vaka ni ra ka yali eso na turaga ni mataqali.\n2019FIJI NEWSTukutuku Lekaleka: 30th January


Na Kedra I Wiliwili, chapter 15 of the Fijian Bible - with audio narration\nSa qai vosa o Jiova vei Mosese, ka tukuna,\n2 "Mo vosa vei ia na Isireli, ka tukuna vei ira: 'Ni o ni sa yaco mai kina vanua mo ni taukena sara, Ni'u sa solia vei Kemuni,\n3 'Mo dou qai cabora sara e dua na i madrali e na bukawaqa vei Jiova, me dua na i soro kama sei madrali, me vakayacori kina e dua na vosa ni bubului, se na i soro ni yalovinaka, se na nomudou kanavata e so sa lokuci, ka mo dou cakava kina e dua na ka boi vinaka vua na Kalou, mai na nomudou qele ni manumanu,\n4 'Me qai kauta mai o koya sa vakacabora na nona i madrali vei Jiova me i madrali e laukana ka rauta ni dua na i katini na i vakarau ni valawa matailalai sara ka me veiwaki vata kei na dua nai ka va na paidi waiwai;\n5 'Ka dua nai ka va ni waini mei madrali liviraki, mo qai vakarautaka vata kei na i soro kama se na i soro me yadua na lami.\n6 'Se na sipi tagane mo qai vakarautaka me i madrali laukana e rua nai katini na i vakarau ni valawa matailalai ka me veiwaki vata kei na dua nai katolu na paidi na waiwai;\n7 'Ia, na i madrali sa liviraki mo qai vakacabora e dua na i katolu na paidi na waini me ka e boivinaka vua na Kalou.\n8 'Ni o sa vakarautaka e dua na bulumakau gone mei soro kama, se mai madrali me vakayacori kina e dua na bubului, se mei soro ni veivinakati vei Jiova,\n9 'Me na qai vakacabori vata kei na bulumakau gone na i madrali laukana e rauta ni tolu na i katini na i vakarau ni valawa matailalai veiwaki vata kei na dua veimama na paidi waiwai;\n10 'Mo na qai kauta mai me vaka e sai madrali liviraki e veimama na paidi waini mei madrali e cabori e na bukawaqa me ka e boivinaka vei Jiova.\n11 'Oqo na ka me caka yadua vei ira na bulumakau gone, na vei sipi tagane, se na vei lami se na me gone.\n12 'Me vaka nai wiliwili kece ni ka o sa vakarautaka, mo na cakava yadua sara ga vei ira me vaka na kedra veiwiliwili.\n13 'O ira kece ga era sucu i taukei era na vakayacori ena kena i valavala vakaoqo, e na nodra cabora e dua na i madrali, me ka e boivinaka vua na Kalou.\n14 'Kevaka e tiko vei kemudou e dua na tamata vulagi, se o cei ga e tiko maliwai kemudou e na nomudou veitabatamata kece, ka qai vakacabora e dua na i madrali ena bukawaqa, me ka e boivinaka vei Jiova, me vaka dou dau cakava, me qai vakayacora o koya.\n15 'Me dua na veiyalayalati me nomudou e na veisoqosoqo kei koya na vulagi e tiko maliwai kemudou, e na veiyalayalati kecega; me vaka sara ga o kemudou, e ra na vaka talega kina na vulagi e na matai Jiova.\n16 'Me dua na lawa kei na dua na i tovo vakavanua me nomudou ka vaka talega kina na vulagi e tiko maliwai kemudou.'"\n17 Sa qai vosa tale na Kalou vei Mosese, ka vaka,\n18 "Mo vosa vei ira na Isireli, ka tukuna vei ira: 'Ni o ni sa lako mai kina vanua Au sa kauti kemuni kina,\n19 'E sa na vakaoqo, e na gauna o ni sa kania kina na madrai ni vanua, mo dou na qai vakacabora e dua nai madrali e lavelaveti vei Jiova.\n20 'Dou na qai vakacabora e dua na keke mai na i sevu ni kakana e na qele mei soro e lavelaveti; mei soro e lavelaveti e na rara ni buturaki sila, mo dou qai vakacabora cake.\n21 'E nai sevu ni kakana e tubu e na qele mo dou qai vakacabora vei Jiova e dua na i soro e lavelaveti e na nomudou veitabatamata kecega.\n22 'Kevaka e sega ni nakiti na nomudoui valavala ca, ka sega ni vakayacora na i veivakaro sa vosa kina o Jiova vei Mosese.\n23 'Na veika kece sa vakarota o Jiova e na liga i Mosese, me tekivu mai na siga e a soli i vakaro kina o Jiova kei na veisiga veitaravi i liu ena nomudou veitabatamata kecega.\n24 'Ia, e na qai vakaoqo, kevaka e sega ni bucini na kena caka, ni ra a sega ni kila nai vavakoso, me ra na qai vakacabora na lewe ni vavakoso, e dua na bulumakau gone me i soro kama, me boiboi vinaka vei Jiova, kei na i madrali e laukana kei na kena e liviraki, me vaka na veiyalayalati, ka me dua talega na luve ni me me i soro ni valavala ca.\n25 'Me na qai ia na vakacaboi soro na bete me baleti ira taucoko na lewe ni vavakoso e Isireli, era na qai vosoti kina, baleta ni a sega ni bucini na kena vakayacori; era na kauta mai na nodra i madrali, nai madrali e na bukawaqa vei Jiova, kei na nodra i soro ni valavala ca kina mata i Jiova, me baleta nodra i valavala ca era a sega ni nakita.\n26 'Era na qai vosoti kece kina na lewe ni vavakoso e Isireli kei ira na vulagi era tiko maliwai ira, baleta ni ra a cakava kece na tamata na ca o ya ka sega ni ra nakita mada e liu.\n27 'Ia, kevaka e sai valavala ca e dua na tamata ka sega ni nakita, me qai kauta mai e dua na me yalewa ka se qai yabaki dua me i soro ni valavala ca.\n28 'Me qai sorovaka na bete na tamata ka a sega ni nakita na nonai valavala ca, ni a sega ni nakita me caka ca e na mata i Jiova, me ia na vakacaboi soro e na vukuna; e na qai vosoti kina o koya.\n29 'Me na dua ga na lawa me baleti koya e caka ca ka sega ni bucina, vei koya talega e sucu vakai taukei vei ira na Isireli kei koya talega na vulagi e mai tiko maliwai ira.\n30 'Ia na tamata e cakava e dua na ka e na i valavala kaukauwa, se sucu i taukei se vulagi, na tamata o ya e na kauta mai na madua e na mata i Jiova, ka sa na biu laivi o koya mai vei ira na kai nona.\n31 'Ni a sega ni vakarokorokotaka na vosa i Jiova, ka voroka na Nonai Vakaro, e na tamusuki laivi sara ga vakadua na tamata o ya, ia, na beitaki ni yalona e sa na tu ga vua.'"\n32 Ia, ni ra sa tiko na Isireli e na loma ni Vanua Liwa, era sa kunea e dua na tamata e caka buka tiko e na Siga ni Vakacecegu.\n33 Era sa qai kauti koya mai sa caka buka tiko kivei Mosese kei Eroni, kei ira talega na lewe ni vavakoso.\n34 Era sa qai mai yadravi koya tiko, baleta ni se bera ni vakamacalataki rawa na ka me na qai caka vei koya.\n35 Sa qai vosa o Jiova vei Mosese, "E sa na vakamatei vakaidina na tamata oqori; ka me ra na vakaviriki koya e na vatu o ira na lewe ni vavakoso e nai bili ni nodra i tikotiko."\n36 Ia, me vaka sa vakarota o Jiova vei Mosese, era sa qai kauti koya mai kina i bili ni koro ka vakaviriki koya e na vatu, ka mani mate sara kina.\n37 Sa qai vosa tale na Kalou vei Mosese, ka vaka,\n38 "Mo vosa vei ira na Isireli: Ka tukuna vei ira me ra cula ena bele ni nodra i sulu na i ukuuku e so ena nodra vei tabatamata kece, ka me ra cula toka e dua na i vau karakarawa e na tutu ni nodra i ukuuku ni i sulu.\n39 "Mo na qai taura na i ukuuku ni i sulu, e na gauna o sa na raica kina, o na qai vakananuma na i vakaro taucokoi Jiova ka mo na cakava, mo kakua kina ni vakamuria na i valavala ni dautagane ka dau veivakacalai e na yalomu kei na matamu,\n40 "Ka me rawa ni o vakananuma ka cakava taucoko na Noqu i Vakaro, ka mo bula savasava vua na nomu Kalou.\n41 "Oi Au o Jiova na nomu Kalou, ka a kauti iko tani mai na vanua o Ijipita, Me'u nomu Kalou: Oi Au o Jiova na nomu Kalou."


Fiji | Rugby Toolbox\nKakana Draunikau (Salad Vegetables) sega ni tiko kina na yabia (non-starchy))\nNi o vakabira vata na qeteqete ni ligamu ruarua qai vakalomana e i vakarau vinaka ni kakana draunikau ka sega ni tiko kina na yabia (non-starchy) me vaka na kareti (carrots), broccoli se cauliflower, ka dodonu me tiko ena kemu kakana.\nKakana e caka mai na sore ni kau (grain) kei na draunikau ka tiko kina na yabia (starchy vegetables) se legumes\nNa i vakarau ni kakana e caka mai na sore ni kau (grain) kei na draunikau ka tiko kina na yabia (starchy vegetables)\nko ya na ligamu ni ko qumia. Na kakana vakaoqo e wili kina na pateta, dalo, sila, raisi, jaina droka se dua na bread roll. Na legumes e wili kina na chickpeas, lentils kei na beans.\nE dua na ligamu taucoko ni ko dolava e i vakarau vinaka ni levu ni tiki ni ika.\nToa kei na lewenimanumanu\nNa qeteqete ni dua na ligamu (palm of one hand) e ivakarau vinaka ni levu ni lewenimanumanu damudamu, toa se vuaka.\nKena levu – na vavaku ni lewenimanumanu me tautauvata kei na vavaku ni qeteqete ni ligamu.\nDraunikau Vakasaqari ka sega ni tiko kina na yabia (nonstarchy), vuanikau se nuts\nE dua na ivakarau na kakana draudrau, vuanikau se nuts e rauta na loma ni qeteqete ni ligamu.\nKena levu – oqo e ivakarau vinaka ni kemu ivakalomavinaka (snacks).\nE vinaka na vakaukauwataki yago, ia e vinaka cake vei iko me yavavala tiko na yagomu ena veisiga mai na nomu qai tereni ga ena dua se rua na siga ena dua na macawa.\nSa rawa ni ko:\n• tereni vakarauta ga me rauta ni 30 na miniti, se tereni vakaukauwa sara me 15 na miniti ena lima na siga ena dua na macawa\nLevu ni nomu tereni:\n• taubale totolo me 1 na aua ka sega ni 30 wale ga na miniti\n• veisau mai na taubale vakatotolo (vakarauta ga) ki na cici (totolo)\nSaga mo terenitaka na vakaukauwataki ni nomu masela me kua ni lailai mai na 2 na siga ena dua na macawa – e sega ni saumi ka ko rawa ni cakava ena vanua cava ga. Me vaka na.\n• caka push-ups, sit-ups se squat\n• taubale cake ki delana – 30 na miniti.\nDUA NA I VAKARAITAKI\n1 ni Siga\n2 ni Siga\n3 ni Siga\n4 ni Siga\n5 ni Siga\n6 ni Siga\n7 ni Siga\n30 na miniti na cici se 1 na aua na taubale\nPush-ups, sit-ups kei na squats\nPush-ups, sit-ups se squats\nNa kana kakana bulabula e sega ni kena i balebale na KANA MUSU (DIETS) se mo VAKUAI iko mai na kakana ko dau taleitaka.\nE kena i balebale mo kania na kakana ka VEIWAKI VAKAVINAKA kina na veimataqali kakana ka na vukei iko mo bula vinaka tiko kina, levu tiko na nomu kaukauwa, vakavinakataka na nomu itovo ni vakasama, vakamamacataka na mavoa e so ena veitiki ni yagomu ka vukei iko mo yacova ka mo tiko voli ena dua na ivakarau ni bibi ni yago bulabula vinaka.\nNa kakana daukautani (takeaway) se kakana vakarautaki vakatotolo (fast food) e rawa ni vakacacana na i tuvaki ni bula.\nE dau sivia na kena masima, uro kei na suka.\n• kania vakalevu na kakana bulabula ka vakatokai me low energy food (kena i vakaraitaki, me tolu na ivakarau na kakana draudrau ka rua na ivakarau vuanikau ena veisiga)\n• gunu waidroka ka me kakua na wai vakasuka kei/se na yaqona ni vavalagi (alcoholic drinks).\n• me vakalailaitaki na i vakarau ni kemu kakana\n• me vakalailaitaki na gauna ni nomu dabe ka me vakalevutaki na gauna ni nomu veitosoyaki\n• mo yavala tiko ena kena levu taucoko ko rawata\n• vakania na nomu vaksama\nME LAUKANA NI SE BERA NA QITO\nTovolea mo kana ni se vo e 2-4 na aua me tekivu na qito. E vinaka duadua ko ira na kakana ka levu kina na carbohydrates, lailai kina na uro kei na fibre ka tiko\nvakarauta kina na protein.\nTovolea na cereal ni katalau, vuanikau, sucu kei na yoghurt kei na dua na bilo wai.\nNa raisi vata kei na low fat sauce kei na lean meat kei na dua na bilo wainimoli.\nNI SA VAKARAU CAKA NA QITO\nE so na dauqito era dau vinakata me dua na ka lailai ga mera kania ni sa voleka sara na qito. Rauta ni vo e 1 na aua.\nE vinaka me dua na jaina.\nNI SE QAI OTI NA QITO\nNi oti na qito, ko na vakila beka na wawale, mosi ni masela kei na karamaca.\nNa smoothie ka caka ena sucu kei na vuanikau e sa dua na gaunisala vinaka me tekivutaki kina na kena vakavinakataki ni tuvaki baleta ni vakawai ka tiko tale ga kina na carbohydrates kei na protein.\nNa wainimoli kei na jaina se saniwiti ena gauna totolo duadua ni se qai oti na qito ena rawa ni vukea me vakavinakataki tale nai tuvaki ni yagomu.\nNI OTI NA QITO\nMo kania e dua na kakana ka rau tiko ruarua kina na protein kei na carbohydrates ena loma ni 2 na aua ni sa uvuci nai otioti ni sici me vukea na kena vakavinakataki tale nai tuvaki ni yagomu.\nNa salad kei na saniwiti toa vata kei na dua na bilo sucu se steak, pateta kei na kakana dradrau vata kei na dua na bilo wainimoli.\nNa mamaca ni yago e rawa ni vakavuna me lutusobu na vakatagedegede ni nomu cakacaka.\nTovolea mo gunu wai vakalalai vakawasoma ena i tekitekivu ni nomu vakaukauwa yago se qito.\nMe drodro vinaka na nomu suasua kei na kena roka me vakarauta ga na kena dromodromo (ka me kakua ni mani vulavula sivia sara).\nMo gunu ena veigauna e veiganiti ena gauna ni qito, ena vinaka mo gunu vakalalai ka me veitarataravi.\nE dua na ivakaro e tukuna mo gunuva e 2-3 na itilo wai ena veigauna ni cegu na qito, ka mo nanuma mo gunu ena gauna ni veimama na gauna ni qito.\nNa wai e dua vei rau na ka bibi duadua ki na bula ni dua na tamata – na kena i karua na cagi ni bula na oxygen.\nNa tamata e rawa ni bula tiko ena loma ni 40 na siga kevaka e sega ni kana, ia e lewelevu sara na tamata era na mate kevaka era sega ni gunu wai ena loma ni 5 na siga.\nNanuma – na wai e vinaka duadua!\nGunuva e 200-500ml ena gauna ni vakatakata yago\nGunuva e 120-150ml ena veigauna ni cegu\nGunuva e 200-500ml ena gauna ni vakalutu buno\nNi sa oti na qito mo gunuvatale e 1L ena veiaua ena loma ni 3 na aua\nNa digitaki ni kakana ka levu kina na suka, masima kei na uro ena vakalevutaka na kena rawa ni yacovi iko na mate ka vu mai na mataqali bula ko bulataka me vaka na mate ni uto, mate ni suka kei na so na mataqali kenisa\nNA VEIMATAQALI KAKANA MO QARAUNA\n• Kakana daukautani (takeaways) kei na valenikakana vakarautaki vakatotolo (fast food restaurants)\n• Jokeliti, Loli\n• Keke, cookies\n• Ice-cream, Ice -blocks\n• Instant noodles, Crisps, Twisties, Shapes kei na so tale\n• Fizzy se energy drinks/cordial\n• Yaqona ni vavalagi (Alcohol)\n1. E dua na tavaya 350ml ni wainivuanikau e tiko kina na levu ni suka ka tautauvata kei na kena ka tiko ena 25 jelly beans.\n2. Kevaka ko gunuva e dua na tavaya 350ml na gunu e solia na kaukauwa (energy drink) ena veisiga e sa tautauvata kei na nomu kania tale e 48 na tiki ni madrai ena veivula.\n3. Oqo na levu ni suka e tiko ena veigunu oqo:\nVai `ua-räkau 350ml – 10 tsp\nNa wai e 0 tsp na suka\nNa vuanikau kei na kakana draudrau e rau vutucoqa kina na ka vinaka ka vukea me tarova na mate ni uto, mate ni mona (stroke) kei na tubu ni dra.\nKania me rauta e 3 na i vakarau ni kakana draudrau ka 2 na i vakarau na vuanikau ena veisiga. Tovolea me duidui na rokadra ena veisiga – era vinaka na ka bulabula (fresh) se vakabatabatataki (frozen) (digitaka na wai ni vuanikau, kakua na syrup ka me kakua ko ira era vakamasimataki).\nNa lewenimanumanu kei na kakana ni waitui era i vurevure vinaka ni protein kei na nutrients.\nE ka bibi sara me digitaki na mataqali lewenimanumanu ka ra sega ni vavaku (lean varieties of meat) me vakalailaitaka sobu na vakayagataki ni uro ka sega ni bulabula, ko ya, kauta tani na uro ka rawa ni laurai ni se bera na vakasaqa. Ko ira na kakana ka ra vakatokai me ra whole grain foods e levu kina na fibre, ka tiko kina na vitamins kei na minerals.\nNa sucu, yoghurt kei na cheese e ratou solia na protein kei na vitamins, kei na minerals ka wili tale ga kina na calcium.\nOqo e dodonu me caka ni se bera ni tekivu e dua na qito ni VEIDRESU TOTOLO\n1. Cici vakamalua vakadodonu me 20m. Cici vakatotolo vakalailai ni ko lesu tale. Vaka 2.\n2. Taubale se cici vakamalua, cegu ena veiya-5m mo laveta cake na durumu ka wirica vaka ki tuba na tolomu. Veiveisautaka na yavamu i matau kei na i mawi ena ivakatakilakila o biuta (successive cones). Vaka 2. Cakava tale, ia na gauna qo mo wirica vaka ki loma na tolomu.\n3. Kakalawa balavu vakamalua ki liu mera tautauvata na balavu ni kalawa o cakava. Lobika vakamalua na tolomu kei na durumu me yacova ni sa toka ena 90 degrees na durumu e liu. 10 na kakalawa balavu ena dua na yava. Vaka 2.\n4. Lobika vakamalua na tolomu, durumu kei na ilobi ni yavamu me yacova ni rau sa toka ena 90 degrees na durumu. Vakaravia ki liu na yagomu e cake.\nKa qai vakadodonutaka na yagomu e cake, tolomu kei na durumu, ka tucake ena qaqalo ni yavamu. Ka qai lako sobu tale vakamalua, ka vakadodonutaka vakatotolo vakalailai.\nCakava tale ena loma ni 30 na sekodi. Vaka 2.\n5. Davo vakatadraisobu, vakaduria na yagomu e cake ena duru ni ligamu (forearms).\nNa duru ni ligamu me rau donuya vakavinaka na ruku ni tabamu. Qai laveta cake na yagomu e cake, tolomu kei na yavamu me yacova ni sa dodonu taucoko na yagomu mai na ulumu ki na yavamu. Taura tu me 20-30 sekodi. Vaka 3.\n6. Cici takosova na rara me 40m ena 75-80% ni nomu totolo duadua ka qai cici vakamalua ena vo ni rara. Cici vakamalua lesu tale mai. Vaka 2.\n7. Cici takosova na rara me 40m ka mo drau veipasi polo tiko kei na kemu karua se dua lewe ni timi.\nFiji Quickrip Native\nFiji Quick Rip Video Hindi