“Qarauna de Dua e Tagavi Kemuni Bulabula”!—Kolosa 2:8 | Vale ni Vakatawa Vulici\n“Ni qarauna de dua e tagavi kemuni bulabula ena vuku vakavuravura kei na vosa ni veicavilaki e yavutaki ena ivakavuvuli vakatamata.”—KOLO. 2:8.\nSERE 96 Vosa ni Kalou—iYau Talei\n1. Me vaka e cavuti ena Kolosa 2:4, 8, e saga vakacava o Setani me rawai keda?\nE VINAKATA o Setani meda talaidredre vei Jiova. Me rawata na nona inaki, e taketetaka na noda vakasama, oya me vesumonataki keda meda talairawarawa vua. E saga me veivakacalai se temaki keda ni vakayagataka na noda gagadre se ka eda vinakata.—Wilika Kolosa 2:4, 8.\n2-3. (a) Na cava meda muria kina na ivakasala ena Kolosa 2:8? (b) Cava eda na veivosakitaka ena ulutaga qo?\n2 Vakacava e rawarawa ni vakacalai keda o Setani? Io! Nanuma ni sega ni vola o Paula na ivakasala ena Kolosa 2:8 vei ira na tawavakabauta. E vola vei ira na lotu vaKarisito era lumuti ena yalo tabu. (Kolo. 1:2, 5) E leqataki na nodra bula na lotu vaKarisito qori ena gauna ya, sa qai leqataki sara o keda nikua. (1 Kor. 10:12) Na vuna? Sa kolotaki sobu mai vuravura o Setani, e saga me vakacalai ira na qaravi Jiova ena yalodina. (Vkta. 12:9, 12, 17) Kena ikuri, eda bula tiko qo ena gauna “era na qai torosobu ga” kina na daucaka ca kei ira na dauveidabui.—2 Tim. 3:1, 13.\n3 Na cava eda na veivosakitaka ena ulutaga qo? Nona vakayagataka o Setani na “vosa ni veicavilaki” me vakacala na noda vakasama se ivakarau ni rai. Eda na dikeva e tolu na nona “ivadi qaseqase.” (Efeso 6:11) Eda na qai veivosakitaka ena ulutaga tarava na sala meda valuta kina na rai cala e uqeta o Setani. Meda veivosakitaka mada na ka eda vulica ena iwalewale e vakacalai ira kina na Isireli o Setani nira butuka na Vanua Yalataki.\nTEMAKI MERA QARAVI MATAKAU\n4-6. Me vaka e cavuti ena Vakarua 11:10-15, e veisau vakacava na iwalewale ni nodra teitei na Isireli nira butuka na Vanua Yalataki?\n4 E qaseqasetaka o Setani nona temaki ira na Isireli mera qaravi matakau. E cakava vakacava? E kila ni bibi mera kana mani vakayagataka qori me temaki ira. Nira butuka na Isireli na Vanua Yalataki, e vinakati mera veisautaka na iwalewale ni nodra teitei. Nira tu mai Ijipita, era dau vakasuasuataka na nodra iteitei ena wai mai na Naile. Ia e duatani ena Vanua Yalataki, era na sega ni taki wai ena uciwai, era na waraka na uca kei na tegu. (Wilika Vakarua 11:10-15; Aisea 18:4, 5) E vinakati gona mera vulica na Isireli na ivakarau vou ni teitei. Ena sega ni rawarawa qori nira sa mate e levu na dauteitei ena vanua talasiga.\nE veisautaka vakacava o Setani na nodra rai na dauteitei ni Isireli? (Raica na parakaravu 4-6) *\n5 Sa vakamacalataka oti o Jiova vei ira na nona tamata ni sa veisau na kedra ituvaki. Sa qai vakamacalataka tale na ivakaro qo, e kena irairai ni sega ni veisemati kei na teitei: “Qarauna me kua ni bacani na lomamuni moni gole tani kina, moni lai qarava na kalou tale eso qai cuva vei ira.” (Vkru. 11:16, 17) Na cava e veivakaroti kina o Jiova mera kua ni qarava eso tale na kalou ni vakamacalataka na kena vulici na iwalewale vou ni teitei?\n6 E kila vinaka o Jiova nira na temaki na Isireli mera vulica eso na iwalewale ni teitei vei ira na lotu butobuto era tiko voleka. Era kenadau ena teitei ni vakatauvatani kei ira na Isireli, e rawa gona nira vulica na Isireli eso na iwalewale yaga. Ia e tiko na kena leqa. Na cava ya? Era qaravi Peali na dauteitei ni Kenani. Era vakabauta ni o Peali e lewa na maliwalala, dau vakarautaka tale ga na uca. E sega ni vinakata o Jiova mera rawai na nona tamata ena vakabauta lasu qori. Ia levu na gauna era digia na Isireli mera qaravi Peali. (Tiko 25:3, 5; Dvei. 2:13; 1 Tui 18:18) Vakacava o raica rawa na sala e rawai ira kina na Isireli o Setani?\nTOLU NA IVADI E TAGAVI IRA KINA NA ISIRELI O SETANI\n7. E vakatovolei vakacava na nodra vakabauta na Isireli?\n7 Na imatai ni ivadi e vakayagataka o Setani nona uqeta na ka era vinakata na Isireli, oya mera raica ni tau na uca. E sega ni tau vakalevu na uca ena Vanua Yalataki ena icavacava ni Epereli ina Seviteba e veiyabaki. Na nodra bula na Isireli kei na vuavuaivinaka ni nodra itei e vakatau ena uca e dau tau ni voleka na Okotova. E rawai ira na Isireli o Setani mera nanuma ni na vinaka na nodra bula ke ra muria na nodra ivakarau na tiko voleka. Era vakabauta na lotu butobuto ni na vakatauca na nodra kalou na uca ke ra muria eso na ivakarau ni sokalou. O ira na Isireli era sega ni nuitaki Jiova era nanuma ni qori ga na sala ena oti kina na lauqa balavu. Era mani muria eso na ivalavala ni sokalou me rokovi kina na kalou lasu o Peali.\n8. Na cava na ikarua ni ivadi e vakayagataka o Setani? Vakamacalataka.\n8 Na cava na ikarua ni ivadi e vakayagataka o Setani? E uqeta na nodra gagadre ca. Era qarava na veimatanitu na nodra kalou nira vakaitavi ena ivalavala vakasisila, okati kina na tagane kei na yalewa saqamua ni valenisoro. Era vakadonuya tale ga na veimoceri vakayalewa se vakatagane kei na so tale na ivakarau ni veiyacovi tawadodonu, era nanuma ni sega na kena ca! (Vkru. 23:17, 18; 1 Tui 14:24) Era vakabauta na lotu butobuto ni ivakarau ni sokalou qori ena uqeti ira na nodra kalou mera vakabulabulataka na qele. Levu na Isireli era taleitaka na ivakarau ni nodra sokalou vakasisila na lotu butobuto, ra mani rawai mera qarava na kalou lasu. Ia na kena dina, e tagavi ira bulabula o Setani.\n9. Me salavata kei na Osea 2:16, 17, e vakabuawataka vakacava o Setani na nodra rai na Isireli me baleti Jiova?\n9 E vakayagataka o Setani na ikatolu ni ivadi. E vakabuawataka na nodra rai na Isireli me baleti Jiova. Ena gauna e bula kina na parofita o Jeremaia, e kaya o Jiova nira vakavuna na parofita lasu mera guilecava na nona tamata na yacana “ena vuku i Peali.” (Jere. 23:27) Kena irairai nira sa sega ni vakayagataka na yaca i Jiova, era sosomitaka ena yaca i Peali, e kena ibalebale “iTaukei” se “Turaga.” Qo e vakadredretaka mera kila na Isireli na kedrau duidui o Jiova kei Peali. E rawarawa gona mera bosoka vata na sokalou vei Peali kei na sokalou vei Jiova.—Wilika Osea 2:16, 17 kei na ivakamacala e ra.\nIVADI I SETANI NIKUA\n10. Na ivadi cava e vakayagataka nikua o Setani?\n10 E vakayagataka tale ga o Setani na ivadi qori nikua. E veivakacalai vakalevu ni uqeta na ka eda vinakata, uqeta na veiyacovi tawadodonu, e vakabuawataka tale ga na nodra rai e levu me baleti Jiova. Meda veivosakitaka mada e liu na ikatolu ni ivadi.\n11. E vakabuawataka vakacava o Setani na nodra rai e levu me baleti Jiova?\n11 E vakabuawataka o Setani na nodra rai e levu me baleti Jiova. Ni ratou sa mate na yapositolo i Jisu, era vakatetea na ivakavuvuli lasu eso era tukuna nira lotu vaKarisito. (Caka. 20:29, 30; 2 Ces. 2:3) O ira na vukitani qori era vakabuawataka na ka e kilai kina na Kalou dina duadua ga. Kena ivakaraitaki, era sa sega ni vakayagataka na yaca ni Kalou ena nodra iVolatabu, era sosomitaka ena “Turaga.” Nira bokoca na yaca ni Kalou ra qai sosomitaka ena “Turaga,” era vakadredretaka mera kila na dau wili iVolatabu ni duatani o Jiova vei ira na vo ni “turaga” e cavuti ena iVolatabu. (1 Kor. 8:5) Era vakayagataka na vosa vata ga qori vei Jiova kei Jisu, e dredre kina me kilai ni duidui o Jiova vei Luvena, e duidui tale ga na nodrau itutu. (Joni 17:3) Qori e basika kina na ivakavuvuli ni Letoluvakalou, e sega ni laurai ena iVolatabu. Oya na vuna era nanuma kina e levu ni dredre mera kila na Kalou. E veivakacalai dina!—Caka. 17:27.\nE vakayagataka vakacava o Setani na lotu lasu me uqeta na ivalavala vakasisila? (Raica na parakaravu 12) *\n12. Na cava e uqeta o lotu lasu? Me vaka e vakamacalataki ena Roma 1:28-31, cava na kena itinitini?\n12 E uqeta o Setani na gagadre ca. Ena nodra gauna na Isireli makawa, e vakayagataka o Setani na lotu lasu me uqeta na ivalavala vakasisila. Qori tale ga na ka e cakava tiko nikua. E vakadonuya o lotu lasu na itovo vakasisila, e uqeta tale ga. Levu gona era kaya nira qarava na Kalou era sega ni muria na nona ivakatagedegede matata me baleta na itovo savasava. E vakamacalataka na yapositolo o Paula ena nona ivola vei ira e Roma na kena itinitini. (Wilika Roma 1:28-31.) E okati ena “ka e sega ni vinaka” na ivakarau ni veiyacovi tawadodonu kece, wili kina na veimoceri vakatagane se vakayalewa. (Roma 1:24-27, 32; Vkta. 2:20) E bibi dina meda dei tiko ga ena ivakatagedegede matata ena iVolatabu!\n13. Na cava e dua tale na ivadi e uqeta o Setani?\n13 E uqeta o Setani na ka eda vinakata. Eda vinakata kece meda vulica na cakacaka meda qaravi keda kina kei ira na noda vuvale. (1 Tim. 5:8) Levu na gauna eda vulica qori e koronivuli, eda vuli tale ga vakaukaua. Ia e vinakati meda qaqarauni. Na tabana ni vuli ena levu na matanitu e sega wale ga ni vakavulici ira na gone ena vuli tara, e vakavulica tale ga na vuku vakatamata. Era uqeti na gonevuli mera vakatitiqataka ni bula dina tiko na Kalou, mera beca tale ga na iVolatabu. Era vulica na gone nira vakabauta kece na tamata vuku ni tekivu na bula ena bula vakaidewadewa. (Roma 1:21-23) Na ivakavuvuli qori e veisaqasaqa kei na ‘vuku ni Kalou.’—1 Kor. 1:19-21; 3:18-20.\n14. Na cava e uqeta na vuku vakatamata?\n14 Na vuku vakatamata e beca se veisaqasaqa kei na ivakatagedegede dodonu i Jiova. E sega ni uqeta na vua ni yalo tabu, e uqeta ga na “vua ni itovo vakayago.” (Kala. 5:19-23) Oya na dokadoka kei na qaciqacia. Sa rauta mera “lomani ira ga” e levu. (2 Tim. 3:2-4) Na itovo qori e veibasai ni yalomalumalumu kei na yalomalua, na itovo e vinakata vei keda na Kalou. (2 Sam. 22:28) Eso na lotu vaKarisito era sasagataka na vuli ena univesiti era rawai ena rai vakatamata, sega ni rai ni Kalou. Meda raica mada e dua na kena ivakaraitaki.\nE vakacala vakacava na noda rai na vuku vakatamata? (Raica na parakaravu 14-16) *\n15-16. Na cava o vulica vua e dua na tacida yalewa?\n15 E kaya e dua na tacida yalewa e veiqaravi vakatabakidua me 15 vakacaca na yabaki: “Niu iVakadinadina i Jiova, au dau rogoca au wilika tale ga na rerevaki ni vuli torocake, ia au sega ni kauaitaka. Au nanuma ni sega ni ganiti au na ivakasala qori.” Na cava e qai sotava? E kaya: “Au vakayagataka e levu na gauna kei na igu ena vuli kei na vuli lesoni, sa sega mada ga na gauna meu masu vei Jiova me vaka e liu, au sa oca mada ga meu veivosakitaka na iVolatabu, meu vakavakarau tale ga ena soqoni. Vinaka niu kidava ni sa vakaleqa na noqu veiwekani kei Jiova na noqu vuli torocake, au mani vakatulewataka meu sa cegu na vuli.”\n16 E veisautaka vakacava nona rai na vuli torocake? E kaya: “Au madua meu tukuna ni vuli au sasagataka e uqeti au meu vakalewai ira eso tale, vakabibi o ira na mataveitacini, meu namaka vakasivia vei ira na ka, meu yawaki ira tale ga. E taura na gauna meu veisautaka noqu rai. Au vulica kina ni rerevaki meu vakawalena na ivakasala e vakarautaka na Tamada vakalomalagi ena nona isoqosoqo. O Jiova e kilai au vinaka sara. Keu a vakarorogo ga vua!”\n17. (a) Na cava me nomu inakinaki? (b) Cava ena veivosakitaki ena ulutaga e tarava?\n17 Na cava me nomu inakinaki? Me kua ni rawai iko na “vuku vakavuravura kei na vosa ni veicavilaki” ena vuravura i Setani. Mo qarauna tiko ga na nona ivadi. (1 Kor. 3:18; 2 Kor. 2:11) Me kua sara ni vakabuawataka o Setani na nomu rai me baleti Jiova. Mo muria na ivakatagedegede cecere i Jiova. Me kua mada ga ni vakacalai iko o Setani mo vakawalena na ivakasala ni Kalou. Ia vakacava ke o siqema ni sa rawai iko tiko na rai ni vuravura? Ena veivosakitaki ena ulutaga e tarava na sala ena talaraka kina na Vosa ni Kalou na “veika sa vakawakana tu” ena noda vakasama kei na itovo.—2 Kor. 10:4, 5.\nNA IVADI CAVA E VAKAYAGATAKA O SETANI ME . . .\nvakabuawataka nodra rai e levu me baleti Jiova?\nuqeta na gagadre ca?\nuqeta na ka eda vinakata?\nSERE 49 Vakamarautaka na Loma i Jiova\n^ para. 5 E kenadau o Setani ena veivakacalai. E lawakitaki ira e levu mera nanuma nira galala, ia na kena dina ni lewai ira tu. Eda na veivosakitaka ena ulutaga qo e vica na iwalewale se ivadi e vakayagataka o Setani me veivakacalai kina.\n^ para. 48 IVAKAMACALA NI IYALOYALO: Era veimaliwai na Isireli kei ira na kai Kenani, era temaki mera sokaloutaki Peali, mera veiyacovi vakasisila tale ga.\n^ para. 51 IVAKAMACALA NI IYALOYALO: E vakadonuya e dua na lotu na veimoceri vakatagane se vakayalewa.\n^ para. 53 IVAKAMACALA NI IYALOYALO: E vuli torocake e dua na tacida yalewa itabagone. E rawai kei ira na lewe ni nona kalasi ena ka e vakavulica na nodra qasenivuli ni iwali duadua ga ni leqa ni kawatamata na veika vakasaenisi kei na iyaya vovou. Ni tiko ena Vale ni Soqoni, e sega ni taleitaka na ka e rogoca, e vakalelewa tale ga.\niMeli iMeli “Qarauna de Dua e Tagavi Kemuni Bulabula”!


Dauveilewai 21 | iVolatabu ena Internet | Vakadewa ni Vuravura Vou\nRa vakabulai vakayavusa na Penijamini (1-25)\n21 Era bubuluitaka qo na Isireli e Misipa:+ “Ena sega ni dua vei keda ena solia na luvena yalewa vua e dua na tagane ni Penijamini me watina.”+ 2 Era mani lako i Peceli+ na tamata, era dabe e kea ena mata ni Kalou dina me yacova na yakavi, era tagi, era tagilagalaga. 3 Era kaya: “Kemuni Jiova na Kalou ni Isireli, na cava me yaco kina qo e Isireli? Na cava me yali kina nikua e Isireli e dua na yavusa?” 4 Era yadra sara vakamataka na tamata ena siga e tarava, era tara e kea e dua na icabocabonisoro mera cabora kina na isoro kama kei na isoro ni veiyaloni.+ 5 Era qai kaya na Isireli: “O cei ena yavusa kece e Isireli e sega ni lako cake mai mera soqoni ena mata i Jiova?” nira sa vakayacora oti e dua na bubului bibi oya me vakamatei sara ga o koya e sega ni lako cake vei Jiova e Misipa. 6 Era rarawataka sara ga na Isireli na ka e yacovi Penijamini na wekadra. Era kaya: “Nikua sa muduki tani e Isireli e dua na yavusa. 7 Na cava meda cakava mera vakawati kina na kena vo, nida sa bubuluitaka oti vei Jiova+ meda kua ni solia vei ira na luveda yalewa me watidra?”+ 8 Era taroga: “O cei ena yavusa e Isireli e sega ni lako cake vei Jiova e Misipa?”+ E sega ni dua e lako mai Jepesikiliati ina keba e tiko kina na ivavakoso. 9 Ena gauna era wiliki kina na tamata, era raica ni sega ni dua na lewe i Jepesikiliati e tiko e kea. 10 Era mani tala e kea na isoqosoqo e 12,000 na tamata qaqa sara. Era vakaroti ira: “Moni lako moni ravuti ira na lewe i Jepesikiliati ena iseleiwau, o ira tale ga na yalewa kei ira na gone.+ 11 Qo na ka moni cakava: Moni vakamatei ira kece na tagane kei ira kece na yalewa era veiyacovi kei na tagane.” 12 Ia era raica e Jepesikiliati e 400 na goneyalewa era se sega ni veiyacovi kei na tagane. Era kauti ira yani ena keba e Sailo+ ena vanua o Kenani. 13 Era qai vakauitukutuku na isoqosoqo taucoko vei ira na Penijamini era tiko ena vatu mai Rimoni+ me tukuni vei ira mera veiyaloni. 14 Era lesu sara na Penijamini ena gauna oya. Era solia vei ira na yalewa ni Jepesikiliati+ era vakabula, ia e sega ni rauti ira. 15 Era rarawataka na tamata na ka e yacovi ira na Penijamini+ ni wasei ira na yavusa e Isireli o Jiova. 16 Era kaya na qase ni isoqosoqo: “Na cava meda cakava vei ira na vo ni tagane e sega na watidra, nira sa vakawabokotaki na nodra yalewa kece na Penijamini?” 17 Era sauma: “Me dua na nodra ivotavota na Penijamini era bula, me kua kina ni kawaboko e dua na yavusa e Isireli. 18 Ia e tabu meda solia na luveda yalewa me watidra nira sa bubuluitaka oti na Isireli, ‘Ena kalouca o koya e solia na yalewa me watina na Penijamini.’”+ 19 Era qai kaya: “Raica! E dau caka e veiyabaki e dua na soqo vei Jiova e Sailo,+ ena vualiku kei Peceli donuya na tokalau ni gaunisala levu e gole cake mai Peceli i Sikemi e qara ina ceva kei Lipona.” 20 Era vakaroti ira sara na Penijamini: “Moni lai toka vuni ena loganivaini. 21 Ena gauna ga oni raici ira kina na goneyalewa ni Sailo nira meke wavoki, moni biuta na loganivaini moni tauri ira na goneyalewa ni Sailo me watimuni, moni qai lesu ina nodra vanua na Penijamini. 22 Nira kudruvaki keimami na tamadra se ganedra, keimami na kaya vei ira, ‘Moni lomani keimami ena vukudra, ni keimami sega ni vakarautaka rawa e yadua na watidra e kau mai na ivalu,+ oni na cala tale ga ni oni sega ni solia na watidra.’”+ 23 Era mani vakayacora qori na Penijamini, era dui kauta mai na watidra vei ira na yalewa era meke tiko. Oti oya era lesu ina nodra ivotavota, era tara tale na nodra koro+ mera tiko kina. 24 Era biubiu sara mai kea ena gauna qori na Isireli mera dui lako ina nodra yavusa kei na nodra vuvale, era biubiu mai kea mera dui lako ina nodra ivotavota. 25 E sega na tui e Isireli ena gauna oya.+ Era vakayacora ga na ka e donu e matadra.*\n^ Se “na ka era nanuma ni donu.”


Eseta, chapter 2 of the Fijian Bible - with audio narration\nNi sa oti na veika oqo, ni sa malumu sobu mai na cudru nei Esirosi na tui, sa qai nanumi Vasiti tale, na ka e cakava kei na veika sa lewai me baleti koya.\n2 Sa lako mai na nona dauveiqaravi na tui ka tukuna, "Me ra lako mai na goneyalewa matavinaka ka sega ni cala, me qarai e dua vua na tui;\n3 "Me sa digitaka na tui eso na vakailesilesi e na veiyasana kece me ra vaqara mai na goneyalewa matavinaka ka sega ni cala ka me ra kau mai ki na nodra bure na yalewa ena nona veiqaravi o Eqai na euniki (matanivanua) ni tui, o koya sa dau vakaraici ira na yalewa me soli vei ira na veivakarautaki ni totoka.\n4 "O koya na goneyalewa sa vakalomavinakataka na tui, me ranadi mei sosomi kei Vasiti". Na ka oqo sa vakalomavinakataka na tui, ka sa cakava o koya.\n5 E Susani, sa tiko kina e dua na Iperiu na yacana o Motekai na luvei Jaire, na luvei Simei, na luvei Kisi, na luvei Penijamini.\n6 Sa kau vakabobula o Kisi mai Jerusalemi, o ira vata kei Jekonaia na tui Juta, o koya oqo sa kauta mai vakabobula o Nepukanesa na tui Papiloni.\n7 O Motekai sa susugi Etasa cake mai (oqori o Eseta), na luvei na vugona, ni sa sega o tamana kei tinana. Sa matavinaka ka sega cala o Eseta. Ni rau sa mate o tamana kei tinana, sa susugi koya mai o Motekai me vaka na luvena.\n8 Ni sa rogovaki yani nai rogorogo mai vua na tui, sa levu sara na gone yalewa sa lako mai ki Susani ena veivakarurugi nei Eqai, o Eseta talega sa kau mai ki na vale ni tui ena veivakarurugi nei Eqai na nodra dauniveiqaravi na marama.\n9 Sa vakalomavinakataka na tui o Eseta, sa vesuka na nona veivakadonui; sa solia vakarawarawa na veiqaravi ni veivakarautaki na tui vei Eseta sa vakatalega kina na nona i votavota. E vitu na dauveiqaravi uasivi duadua sa vakarautaki vua mai na vale ni tui, sa soli talega vua na tikina vinaka duadua me vakarautaki koya tiko kina ena nodra vale na marama.\n10 O Eseta e se sega ni via vakatakilai koya tiko vei ira na tamata se vei ira na wekana, ni sa vakasalataki koya oti tiko o Motekai me kua ni vakaraitaki koya.\n11 O Motekai ena veisiga kece, sa dau veilakoyaki voli vakamalua ena mata ni nodra bure na yalewa me kila se sa vakacava tiko o Eseta kei na veika kece me baleti koya.\n12 Sa dau tu na gauna me ra dau lako yadudua yani kina na goneyalewa e na mata ni tui ni sa oti na nodra gauna ni vakavakarautaki, me vaka nai vola vakarautaki ena vuku ni vakavakarautaki, me ono na vula ni lumu mura ka ono na vula ni lumu ka boi vinaka kecega kei na vakavakarau ni veivakarairaivinakataki.\n13 Ni ra sa vakarautaki oti, era sa qai dau lako yadudua vua na tui. Sa dau soli vakayadua vei ira na ka ga era dui gadreva mai na nodra i tikotiko na marama mera kauta ni ra sa lako yani ki vua na tui.\n14 Ena yakavi sa dau lako yani na goneyalewa vua na tui ka sa dau qai lesu tale mai ena mataka ki na nodra bure na marama ena veiqaravi nei Sasaqasi na euniki (matanivanua), o koya sa dau qaravi ira na watina lalai na tui. Ena sega ni lesu tale vua na tui e dua na goneyalewa e vakavo kevaka sa vakamarautaka vinaka na tui, ka sa na kacivi koya na tui ena yacana.\n15 Ni sa nona gauna me sa lako yani kina o Eseta na luvei Apieli na vugoi Motekai, o koya sa maroroi Eseta me luvena, me lako vua na tui, sa sega na ka e kerea se vinakata, na nona i vakasala ga na dauniveiqaravi ni tui, o Eqai. O Eseta sa vesuka na yalodra o ira kecega sa raici koya.\n16 Sa kau vua na tui o Eseta kina vale vakatui ena i ka tini ni vula o Tebeci e nai ka vitu ni yabaki ni veiliutaki nei Esirosi na tui.\n17 Sa vinakati Eseta vakalevu cake duadua ga na tui mai vei ira kece na vo ni yalewa, sa kune loloma kei na taleitaki ena mata ni tui o Eseta mai vei ira kece na vo ni goneyalewa; sa vakaisalataki Eseta o Esirosi na tui ena i sala ni ranadi mei sosomi kei Vasiti.\n18 Na tui sa vakarautaka e dua na Solevu ni kana, na Solevu ni kana nei Eseta, na Solevu me nodra na vakailesilesi kei ira na dauniveiqaravi; sa kacivaki e dua na siga ni cegu ena yasana taucoko, sa soli talega kina nai loloma me vaka na nona yalovinaka na tui.\n19 Ni ra sa soqoni vata ena i karua ni gauna na goneyalewa, sa dabe tiko o Motekai e na matamata ni tui.\n20 O Eseta e se bera tiko ni vakatakilai koya kei ira na wekana me vaka ga nai vakasala nei Motekai vua, sa dau vakarorogo ga o Eseta vei Motekai ni a susugi koya.\n21 Ena veisiga o ya ni dau dabe tiko o Motekai e na matamata ni vale ni tui, e rua na euniki (matanivanua) ni tui, o Bikacani kei Teresi, na dauqarava na katuba e rau sa cudru sara vakalevu ka rau sa vinakata me rau tara na tui ena ligadrau.\n22 Sa kila o Motekai na ka oqo ka vakadewataka vei ranadi Eseta, sa tukuni na ka oqo vua na tui ka sa cavuti kina na yacai Motekai.\n23 Ni sa caka na vakatataro ena vuku ni ka oqo, sa vakadinadinataki, ka rau sa laki kunati na dauveiqaravi oqo. Sa volai nai tukutuku e nai vola ni veigauna nai tukutuku oqo ena mata ni tui.


The Fiji Times » Tarovi Na kucu\nTarovi Na kucu\nESA veivakauqeti tiko vei ira na lewenivanua ena tikina o Nalawa mai Ra o Josaia Niudamu mai na Tabana ni Veibeitaki ni matanitu ni bibi na kena veitalanoataki ka tokoni na cakacaka me na tarovi kina na kucu kei na nodra dau vakasagai na marama ena noda i tikotiko.\nEna kena vakayacori na vuli ena loma ni tikina, vakaraitaka o Niudamu na vakailesilesi liu ena tabana ni veibeitaki ni matanitu ni ra sa rui kauwai tiko na turaga ni vanua ena kisi ni veivakasagai kei na kucu e sa yaco tiko vakawasoma ena noda veikoro kei na i tikotiko.\nTukuna ni dua na kisi ena yabaki sa oti oya na nodratou kucuva e lewe lima na turaga e dua na marama yabaki 50.\nEsa vakabibitaka saraga ena nona vosa vei ira na tiko ena vuli oqo mai Nalawa o Niudamu ni ka bibi na nodra veitalanoa na turaga ena vuku ni ulutaga oqo kei na veika e rawa ni vakayacori me tarovi kina na i tovo lolovira oqo.\nTukuna talega o Niudamu ni sa tiko na nodra i tavi na turaga ni vanua ena kena vunautaki ka me na wali na leqa oqo mai na noda koro kei na i tikotiko me rawa ni veivuke vei iratou na tabana ni matanitu era qarava na kisi ni basu lawa vakaoqo.\nEna nona cau mai ena i tukutuku oqo o Nai Talatala Iliesa Naivalu mai na Fiji Council of Churches, vakaraitaka o Naivalu ni da sa vakawiwimata ena kena yaco veitaravi na kisi ni kucu ka rogoci vakawasoma mai na veitabana ni tukutuku.\n?Ena kena kidroataki vakalevu na tubu cake ni kisi ni kucu e Viti, ki na dua na kenai wiliwili ka da vakawiwimata kina vakalevu e na kena sa rui veitaravi, nai valavala ni kena vakayacori e na kena rui rerevaki ka vaka kina ko ira era vakaitavi kina kei ira e vakayacori vei ira.\n?Sa voqa tu ga e veigauna na domodratou na Women?s Crisis Centre ena nodratou tutaka vakaukauwa me vakabibitaki nai totogi e tau vei ira na vakayacora na kucu me rawa ni tarovi kina vakadua na kena vakayacori.\n?Au a taroga tiko e na vica na macawa sa oti, ni kevaka e sa mani toroi cake nai totogi ni kucu ki na tini se tinikaono na yabaki, e sa na tarova li na levu ni kucu e vakayacori tiko e Viti?\n?Au nanuma vinaka tiko, e na vica na yabaki sa oti e vakatauca kina e dua na Turaganilewa nai totogi me yabaki 13 ki valeniveivesu e dua e a beitaki e na kucu. Ia ena yabaki oya ka yaco mai na yabaki nikua, esa qai taratarabewa ga nai wiliwili ni kucu e vakayacori e na veivula e na noda vanua.\n?E dua na vakasama au dau tutaka tiko, ni kevaka e kilai taumada na vu ni kena yaco tiko e dua na leqa, o sa walia rawa na veimama ni leqa oya.\n?Baleta e vuqa na gauna, e da biuta yani nai wali ni leqa e rogo levu kai sau levu, ia e sega ni lai walia na leqa,? e vakaraitaka o Naivalu.


Sala Mo Kunea Kina na Lotu Dina\nKe o vinakata mo itokani ni Kalou, e dodonu mo muria na ivakavuvuli ni lotu e vakadonuya na Kalou. E kaya o Jisu ni o ira na “lotu dina” era na qarava na Kalou me salavata kei na ‘dina.’ (Joni 4:23, 24) E duabau ga na sala dodonu me qaravi kina na Kalou. (Efeso 4:4-6) Na lotu dina ena basika ina bula tawamudu, na lotu lasu ena basika ina rusa.—Maciu 7:13, 14.\nO na rawa ni kila na lotu dina ni o raici ira na bulataka na kena ivakavuvuli. E vinaka o Jiova, era tamata vinaka tale ga o ira era qaravi koya dina. Me vaka ga na kau vinaka ena vuataka na vua vinaka, ena vaka kina na lotu dina, era tamata vinaka na lewena.—Maciu 7:15-20.\nEra doka dina na iVolatabu na itokani i Jiova. Era kila ni vakavuna na Kalou na iVolatabu. Era vakaliuca na ka e kaya na iVolatabu me dusimaka na nodra bula, mera walia kina na nodra leqa, me vukei ira tale ga ena nodra kilai koya na Kalou. (2 Timoci 3:16) Era saga mera bulataka na ka era vakavuvulitaka.\nEra dau veilomani na itokani i Jiova. E vakaraitaka o Jisu na nona lomani ira na lewenivanua ena nona vakavulici ira ena ka e baleta na Kalou kei na nona vakabulai ira na tauvimate. O ira na bulataka na ivakavuvuli ni lotu dina era dau lomani ira tale ga na tani. Me vakataki Jisu, era sega ni beci ira na dravudravua, se o ira na kaitani. E kaya o Jisu nira na kilai na nona tisaipeli ena nodra veilomani.—Joni 13:35.\nEra doka na yaca ni Kalou, o Jiova, na itokani ni Kalou. Ke dua e sega ni via vakayagataka na yacamu, e nomu itokani voleka beka o koya? Sega! Ni dua e noda itokani, eda dau vakayagataka na yacana, eda tukuna tale ga vei ira na tani na ka vinaka me baleti koya. O koya gona, o ira era vinakata mera itokani ni Kalou e dodonu mera vakayagataka na yacana, mera dau tukuni koya tale ga vei ira na tani. Oqori sara ga na ka e vinakata o Jiova meda cakava.—Maciu 6:9; Roma 10:13, 14.\nMe vakataki Jisu ga, o ira na itokani ni Kalou era vakavulici ira na tani ena ka e vauca na Matanitu ni Kalou. Na Matanitu ni Kalou na matanitu vakalomalagi ena veisautaka na vuravura me parataisi. O ira na itokani ni Kalou era kacivaka yani vei ira na tani na itukutuku vinaka oqo ni Matanitu ni Kalou.—Maciu 24:14.\nEra saga na iVakadinadina i Jiova mera itokani ni Kalou. Era doka na iVolatabu, era dau veilomani tale ga. Era vakayagataka, era doka na yaca ni Kalou, era vakavulici ira tale ga na tani ena ka e vauca na Matanitu ni Kalou. O ira na iVakadinadina i Jiova era bulataka tiko na ivakavuvuli ni lotu dina ena vuravura ena gauna oqo.\niMeli iMeli Sala Mo Kunea Kina na Lotu Dina


Fijian Culture & Custom: Fijian Affairs History\nNODA VEIGAUNA NI VULA O Evereli\nNa noda veigauna e vakamacalataki kina na veika e yaco ena drau se sagavulu na yabaki sa oti. Na veika e yaco e vakatabakidua ga ena vula e vakamatata tiko e cake. E ituvatuva vinaka meda railseu ka da dikeva na veika a yaco ena gauna makawa. Ni wiliwili sara.\n1/4/1886 Labati o Sitiveni Buli Bureta. Oqo dua na kisi rogo ena kena gauna. Eratou qai veilewaitaki kina ena Julai o Maciu, kune ni a dau vakadraudrau. Veivuke ena laba o Jona. Eratou beitaki tale ga kina o Waisile, Josaia, Sitivano, Savirio, Basilio, Mosese kei Vesisio ni ratou a vunitaka na yagonimate e veivico. Nmt 10/86\n2/4/1922 Bale na isevu ni turaga evikavo e Viti, o Vitale. Na turaga ni Varanise qo a lesi me imatai ni turaga evikavo, oya na iliuliu ni lotu Katolika e Viti kei Rotuma. A mai yabaki 20 vakacaca nona veiqaravi tiko qai mani bale ena ika2 ni Epereli 1922. Na kena ibulubulu na vale vulavula ena yasa ni gaunisala i Cawaci.\n3/4/1854 Lotu o Cakobau.\n5/4/1848 Vakilai e Lau na cagilaba. Ena siga tarava, 6/4/48, sa bale kina na vale nei Misi Wiliame na italatala mai Bua lomanikoro.\n5/4/1988 Buli o Ratu Penaia me Tui Cakau.\n6/4/1843 Kabai Suva o Rewa. Qo e vu mai na vuaka levu nei Rokotui Suva a via kovea o Ro Qaraniqio, na taci Ro Kania na Rokotui Dreketi. Eratou cemuri kina na ilala nei Ro Qaraniqio, qai lesu mai sa vakacibi ivalu.\n7/4/1855 Yaco kina na ivalu vakairogorogo mai na ucui Kaba. Na ivalu oqo e rawa ni kainaki ni iotioti ni ivalu levu ni lotu e Viti. Rau to kina ni lotu na turaga na Vunivalu o Cakobau kei na turaga na Tui Toga. Dua tale na ito o ira na turaga ni Rewa kei ira na turaga ni Bau era vorata tiko na lotu, wili kina o Kamisese Mara se o Ratu Mara, na luvei Vuibureta na taci Tanoa, koya erau veitacini kina kei Seru Cakobau. Era kurabui ena matakalailai ni sa cabe mai na mataivalu ni Toga era mani vakavuai kina o ira na vakatawana tiko na koronivalu mai Kaba. Era dau kaya na kenadau ni ivalu mai Kaba sa qai dei kina na mua ni veivakalotutaki ena noda vanua, ni sa qaqa kina na lotu.\n8/4/1793 Na isevu ni kai Viti me droinitaki na matana. Sega ni droinitaki e Viti, droinitaki mai Toga. E dua na turaga ni Varanise na yacana o Labillardiere ena yabaki 1793 a tiko voli mai Toga qai sota kei na dua vei ira na ibinibini turaga ni Viti era tu mai Toga ena gauna oya. E sega ni kilai se turaga sara ni vei, ia mani droinitaki qai volai na yacana me o Vuas_s_. Na droini oya e maroroi tiko ga mai Parisi me yacova na siga nikua.\n9/4/1843 Moku na vo ni kai Suva mai Nauluvatu, rauta beka e 400, vakalevu na katikati, ni sa ciqomi oti nodra isoro. Se vakavuai nodra koro o Suva, koya sa banisenikau nikua, ena 6/4.\n9/4/1902 Yaco mai na wanivosavosa.\n10/4/1905 Bose vakaturaga e Suva.\n12/4/1840 Vakayacori na imatai ni lotu ena yanuyanu turaga o Bau. Me vaka ni sega ni vakadonui me tiko na italatala mai Bau ena gauna oya, a vakaitikotiko o Misi Korosi mai Viwa. A kerekere vua na Vunivalu me vakayacori e dua na lotu, sa vakadonui. A caka na lotu ena dua ga na vanua e rara. A caka ena vosa vakaToga, baleta se sega ni dua na itaukei sa lotu, se o ira ga na kai Toga. Ia e le levu na itaukei era tiko kina, mera raica se ka vakacava sara mada na ka vou se qai taka tiko mai, na lotu. Na lewe ni ivavakoso e le 300, kai Toga kei na itaukei.\n12/4/1875 Tekivu na ivalu mai na colo kei Vitilevu. Qo e nanumi ni vu mai na misila levu a taka ena noda vanua, era qai nanuma na lewenivanua ena colo kei Vitilevu ni vu ni misila na nodra sa sega ni qaravi ira na va. Na kena ikarua ni sega ni matau vei ira mera qali, oya mera vakarorogo ina matanitu tani, me vaka na matanitu vakoloni. E levu vei ira na nodra turaga era sega ni vakadonuya me soli na nodra vanua me vakarurugi i Bolatagane. Sa mani tubu kina na ivalu. G2,59\n13/4/1897 Bale o Gagabakola, Rokotui Serua.\n13/4/1943 Tekivu na ivalu mai Solomone.\n15/4/1897 Vakayacori na veibulu vua na turaga na Vunivalu mai Serua, na yacana o Gagabokola. Rau talai o Iliesa Rokubu na turaga na Buli Deuba vata kei Ratu Mara na taci koya na Vunivalu, me rau kauta na kena itukutuku i Draiba, na itikotiko ni matanitu itaukei e Suva. Sa qai lako na ilakolako vakaturaga, na Kovana kei ira e levu na vakailesilesi e cake ni matanitu, wili kina na turaga ni Bau o Ratu Epeli Nailatikau, na iliuliu ni mataivalu ena gauna oya. Veikidavaki mai Serua na turaga na Buli Serua o Ratu Peni Mataitini, o Ratu Nalati na Rokotui Nadroga kei Ratu Sikeli Tubailagi na Buli Komave. A qai caka lotu ni veibulu na italatala itaukei o Simione Meteka. A maroroi sara mai na kena delana. E rua tiko na delana, ia na delana e qara i Vatulele e maroroi kina na yagona. Oti oya sa qai kacivaka na isosomi ni Kovana, me vaka ni a sega tu na kovana ena gauna oya, ni na qai lesi e dua na isosomi kei Rokotui Serua ni oti na kena bose e Suva, ia me se taura tu vakawawa na turaga Buli Komave. Nanuma tiko na gauna oya a wili tiko i Serua na tikina o Komave.\n16/4/1939 Buli na isevu ni bete itaukei ni lotu Katolika, na turaga ni Nukutubu mai Rewa, o Tito Daurewa.\n17/4/1794 Kune vakadua kina o Yasawa. Da kaya ni kune vakadua qo e kune vakadua vei ira na vavalagi, sega ni o keda, o keda eda sa kunea makawa. Ia qo na nodra qai kila vakadua na turaga ni valagi ni dua na vanua o Yasawa. E dua na waqa ni Mereke na yacana na "Arthur" kena kavetani o Barber. A muri vaka mai Kadavu qai sotakaya na Yatu Yasawa, sega ni macala se o cei na yanuyanu, rairai o Naviti se o Waya, qai kele ena dua na toba levu. Ia qo se yabaki 1794. E dina ni sa raici Yasawa o Kapiteni Bligh ena nona a cemuri mai kina, ia e sega ni kila o koya se e vei na vanua e tiko kina, sa qai vakaivolataka ga o Kapiteni Barber mai Merika. Kabi mai e dua na waqaniviti, ia o ira na vodo kina sa vaka mera rere, nira se vulagitaka na waqa ni vulagi. Sa dede e ratou qai vodo mai, ia ratou leca veivoli. Levu na ka eratou matavoutaka. Eratou suka i vanua, mataka cake qai lesu mai e vica vata na waqa. Ia na waqa e lesu mai qo e vakaiyaragi tiko mai. Era wavokita na waqa era qai vanavana mai ena nodra dakaititi. Sa vakarerevaki tiko mai sa qai lewa o kavetani mera vanalaki ena dakai ni vulagi. Sega ni macala se ra mavoa se mate e vica na itaukei, sa kilai ga ni rau a mavoa e le rua vei ira na kaiwaqa, ni rau laugasau. E volai tu ena kena ivola ni waqaniviti qo e viavia 30 beka na fute na kedra balavu, oya e rauta me katu lima, 3 beka na fute na kedra raba, yadua tu na vata se rara ni cocoka. O ira na vodo kina e viavia le 8 se le 14 ra vodo ena waqa yadua. Kena ibalebale e sega s ni waqa lelevu. Ia o ira na vodo kina era tagane lelevu, kaya o Kapiteni Barber ni sega ni dua e lailai mai na 6 na fute na kena balavu, na kedra vakavakaita mera na turaga ni Yasawa ena gauna oya. Wa359 [r26/4\n18/4/1876 Bale na turaga na Tui Cakau o Ratu Golea.\n22/4/1888 Tau mai vuravura na turaga o Ratu Sukuna, mai Bau.\n24/4/1850 Curumi na valenilotu ni lomanikoro mai Bua. Vola o Misi Wiliame na italatala ni a tara sara ga vakavanua. Na yasana e ra e nodra itavi na turaga ni Bua, Navutu, Cubui kei Vatukarakara; na yasana i cake, Tiliva kei Dama; e dua na kubu o Dalomo, dua na kubu o Tacilevu. E dina ni le levu na turaga kei na marama ni Bua era se bera tiko ni lotu, ia era le 400 na lewenilotu era tiko ena kena curumi. A vunau kina na turaga iTalatala o Misi Seleutu, o koya sara ga a vola na imatai ni ivolavosa vakaviti ena nona ilesilesi mai Nadi mai Bua. Vulagi dokai tale ga kina o na italatala o Misi Mua kei nona lewenivale. Wd102\n25/4/43 Leqa o Misi Kakili mai Vava'u, Toga Matanisiga. O Misi Kakili eda kila kece ni a vakacabe lotu mai Lakeba vata kei Misi Korosi. Eda sega soti ni dau vakananuma na yaga ni nona cakacaka e Viti me baleta na noda vosa, ni o koya ga a lewa meda vakayagataka na veimatanivola e so e kilai tani kina na noda vosa, me vaka na C na B na D na Q na G. Oya na lewa nei Misi Kakili me baleta na noda vosa me maqosa na kena volai. E le levu era sega tale ga ni kila na nona mate, e mate vakasakasaka toka mai Toga, ni a vakamatei koya ga ena gunu wainimate. Ia ena dua na vakadidike qai caka wale ga qo e nanumi tiko ni sega ni dodonu me bilitaki kina ni gauna e vakamatei koya kina e sega ni bula vinaka. A tauvi koya tiko na deqi. Eda sa qai kila tiko ena gauna qo ni dua e tauvi deqi e sega ni lewai koya vakavinaka. E sega ni kila na ka e cakava tiko. O koya gona e dodonu kina me dau vakacerecerei tiko ga na yacai Misi Kakili, veitalia ni sakasaka beka na nona mate, ena veika lelevu e cakava ena nona a tiko voli ena keda maliwa e Viti ena kaulotu kei na kena vakadeitaki na noda vosa.\n28/4/1789 Vuaviritaki na Bounty mai Tofua.\n28/4/1841 Bale mai Futuna o Santo Petero Sanele. Qo e dua na turaga bete ni Faranise, lewe ni ito i Maria, na ito ni Bete kei na Sista a tauyavu mai Varanise, e rogo ena itukutuku ni lotu Katolika ena Pasifika ni isevu ni maritire, oya e dua e mate ena vuku ni lotu, me vakataki Misi Beka e Viti, a mate ena nona via veivakalotutaki mai na colo kei Vitilevu. Na kena italanoa ni a sega ni mani veimaliwai vinaka kei ira na lewenivanua mai Futuna, se vakabibi kei ira na yavusa turaga, qai mokuti koya e dua na luve ni turaga na yacana o Musumusu, lau ga vakadua na matau ena nona vanuaicake, sa bale na turagabete. Na kena vinaka ni a yaco me vaka na kena ivosavosa: 'Na dra ni maritire na ivakatubu ni lotu', kena ivakadinadina ni se bera ni cava tale e dua na yabaki, era sa lotu kece na lewei Futuna.\n28/4/1846 Mate o Atai (Hatai) dua na kaulotu ni Tahiti i Oneata.\n29/4/1914 Vakarewa na kuila ni Viti Kabani mai Draubuta. Na Viti Kabani e dua na sasaga a liutaka o Apolosi R Nawai, kena inaki me vakaitavitaki na itaukei ena bisinisi. A mani sega ni rawa vakavinaka baleta beka ni se bera na kena gauna, baleta tale beka ga ni a vakayagataka vakatani o Apolosi na nona vuku. Ena gauna qo nida saga tiko me vakaitavi ena bisinisi na itaukei, meda nanuma tale ga ni sega ni ka vou e ka makawa. M80\n30/4/1854 A qai lotu na turaga na Vunivalu mai Bau o Cakobau. Vakalailai ga sa qai yaco na iotioti ni ivalu levu e Viti, na ivalu mai Kaba. Wd116-, D111\n1/5/1838 [vola o Korosi ni 37, Ward400 & Eagleston 38] Vesu na waqa ni Peritania na Sir David Ogilby, na kena kavetani o Misi Hutchins. Oqo na kena itukutuku a vola o Misi Korosi na italatala ena yabaki vata ga:\n"Ena ika27 ni siga ni vula sa oti, a mai kele volekati Nukulau, na yanuyanu lailai 6 na maile na kena yawa e Rewa, na sukuna na Sir David Ogilby, kena kavetani o Misi Hutchins. Ni kele tiko mai Nukulau e vakadonuya mera vodo e levu na itaukei. Ia qai vakasalataka e dua na turaga ni Rewa kei na so tale mera kua ni vakavodoki vakaveitalia na itaukei ni vanuatani. Ia na levu ni vakabauti ira na itaukei e tu vei kavetani Hutchins, e wele sara kina na yalona.\nEna Sigatabu na ika29 ratou soko i Verata, rauta ni 50 na maile yani e ke. Ratou kele e kea ena Monite, mani volia e so na vuaka kei na cava tale.\nMataka cake na imatai ni siga ni vula o Me, sa vakarau cavu sara na ikelekele. Ena gauna oya era vodo tiko e le walusagavulu se ciwasagavulu na itaukei, qai levu tale ga era wavokita ena nodra waqa. Eratou lewe ciwa na kaiwaqa, wili kina o kavetani. A sa vakaraitaka oti tale ga na nona iyaya ni veivoli vei iratou e so na turaganivanua. Sa cavu na ikelekele, a kacivaka me vakarewa na laca. Qai mokuti koya ena iwau e dua na turaga a duri tu e dakuna mani mate sara. Ni raica na meti ni sa bale matemate o kavetani, sa cici yani me vukea. Ia sa taura e dua na itaukei na iseleiwau nei kavetani qai taya vakalima se vakaono, mani lutu matemate e delai kavetani. Era mavoa na kaiwaqa vakavo ga e dua, ena nodra saga mera biu i wai na itaukei. Ia e so na kaimua era a kaba ena ivana, ena vanua a maroroi tiko kina e dua na kisi dakai sa tawa rawa tu. Ratou vanalaki ira na itaukei. E levu era lade lesu ina nodra waqa ena domobula. Oti ratou qai kila ni sa curuma na rumu ni kavetani na turaga ga a mokuti koya. Vica vata na kaimua era vanai koya mai na doka iloilo ni rumu. E dua a mani lauta donu na utona. E viritaki i wai na turaga qo kei na rua tale, ratou mani soko yani vakatotolo. Sa qai kau na yagoi kavetani, lai bulu i Ovalau.\nEna ika5 ni siga, a kele tale na waqa i Nukulau. Ia e dua na tagane a vodo ni a mai kele vakadua i Rewa era sa vakamatea na itaukei ena nona lade i wai donuya sara ga na veivala e waqa. Na meti sa tu oqo e Rewa, ia e sega ni nanumi ni na bula. Na le 5 tale era mavoa sa ra na daumaka. Au sa mai rogoca ni le 3 na yalewa, na watini turaga a lauvana e waqa, eratou sa kuna mai Verata, me ratou tomani watidratou ena vanua ni yalo."\nNi oti tale e 50 vakacaca na yabaki, ena Maji 1894, a tabaki kina ena Na Mata na ivola oqo nei "Duicaginitoba" (yacana buli):\nEna gauna e liu, ni se lailai kina e Viti na kaivalagi, e kainaki ni tiko ga mai Bua e dua na kaivalagi na yacana o Kavetani, kei na so tale na dauveivoli.\nE dua na siga a soko mai kina na kavetani oya me mai voli dri e Verata, kei na so na kaimua, era vodoka mai e dua na vanatolu. Era mai kele donui Nabotini mai Verata. Dua na siga era gade i waqa na kai Verata, ra mani kunea kina na iyau eso, na dakai, na isulu, na matau, na isele, era sa mani domona lo tu. Nira lesu mai vanua, era tukuna sara vei Naitini, na turaga mai Verata, sa qai vakaroti ira na nona ilawalawa mera vakarautaka na nodra motonivalu kei na iwau mera lako yani ina ivanatolu mera yaviti iratou na kaivalagi mera qai kovea na iyau kei na waqa me nodra.\nEra sa dui karavaka nodra takia lalai, ra dui nokata ena dago ni waqa levu, ra cabe i waqa, ra sega mada ni nanuma mera yaviti iratou e liu na kaivalagi ra qai kovea na iyau, oqo era sa cabe ga yani i waqa ra dui digitaka na ibinibini iyau ra dui vinakata. O koya e vinakata na ibinibini isulu sa lai dabeca sara tu, vaka kina o koya e vinakata na dakai kei na matau kei na iyau tale eso. Era sa qai tekivu kovea na iyau.\nIa niratou sa kila na kaivalagi na lomadra, eratou yavala sara, ratou dui vakatawa sara na nodratou dakai. A ladetaka sara i cake na nona dakai o Waibuta, e dua na kaimua, a kabataka sara i na ivana e loma, lai toka sara mai na kena tedrevula, qai vanalaki ira mai na kai Verata ena rara ni waqa, ra mani mate e le levu vei ira, qai bula ga e dua na kai Macoi ni lade vakatotolo i wai qai nunu sara, a mani cabe bula i vanua.\nE levu na meke ni veivala oqo, e dua ga au kila, e vaka tu oqo:\nKo Waibuta ka vesau mai waqa\nTou vakaviti tou sa vala\nNa isele ko laki qereutaka\nSa mate ko gone mai Verata\nKa sa kabata na tedrevulaya\nLauvana koto ka qalobulaya\nCabe ki vanua ka tukuna sara,\n"Keimami sa moku mai waqa\nE bau ko Tinanikaiverata\nAu kena bula duadua kana."\nO Tinanikaiverata e dua na ganei koya Naitini a bau tiko e waqa ena nodra ivalu na kai Verata.\nNira sa moku oti na kai Verata, sa mani vakabulai duadua ga na marama oya, qai cavukelekele sara na waqa a soko sara yani. Sa rai tiko o Tinanikaiverata ratou sa laveti koya Naitini mai na kai valagi qai mai vakatekelitaki qai vakarewataki. Ni sa rube tu sa vagatai mai na isele a mai laulausele kina. Ni sa raica o Tinanikaiverata ni sa cebelaki vaka oya na ganena sa qai yaluma sara ena tagi, a lai bolea sara na kuna vei turaga ni waqa ena nona tagilagalaga, a vaka me iloloku kei na ganena. A mani sega ni vakabauta na turaga na waqa. Ni sa uru yani i Levuka, eratou sa qai kauti Tinanikaiverata i vanua. A tiko mai Levuka na marama qo, oti sa qai usa i Bau, sa qai usa sobu i Verata, a mani yaco bula tale i nona koro.\nIa ena yabaki 1905 a vola kina o Misi Wilikinisoni, na turaga na iliuliu ni veitarogivanua ena gauna oya, e dua na italanoa mai Verata me baleta na ka vata ga oya, e volai sara tu ena vosa vakaviti. Meda nanuma tiko ni o ira na kavetani kei na meti ni waqa ni vavalagi, e dau tu na yacadra vakaviti. O Misi Hutchins na kavetani ni waqa qo, na yacana vakaviti tu o "Batinamu". Nona meti dau yacana vakaviti o "Waibuta". Qo na kena italanoa.\n"Eratou sa veisei vakaturaga e Verata. Dua na ito o iratou na turaga Vunivalu, dua na ito o iratou na turaga ni Sanokonoko. Sa mani nakita e lomana o Ratu Vananalagi na turaga ni Sanokonoko, me laki nona koro tiko na waqa i Batinamu, kena meti o Waibuta, me lai tiko kina me qai kabai iratou mai na koro, ni nanuma o koya ni waqa levu qai kaukaua, e tu tale ga kina na iyaya ni ivalu, na dakai, na nuku, na gasau, na qiwa kei na matau. A qai lai tukuni vei iratou na kaiwai me ratou sa lai labati na kaivalagi e waqa.\nEratou sa vodo ena dua na waqaniviti, a lako yani i waqa. Sa moku sara o Batinamu, ka ratou veidroyaki na kaimua kei na meti o Waibuta. Ra kaba ina ivana a qai lai vanavana tiko mai na karikari. O iratou na kaiviti ra mate kina e le 2, ratou qalobula i vanua na kena vo. Ia o Ratu Vananalagi se tiko ga e dreke, ni sa mate oti na kavetani. Sa lala tu na dreke i muri, sa lai tiko sara kina o Ratu Vananalagi. Ia e tiko tale ga kina o Marica [?] na ganena ka bau lako tu i sarasara i waqa. Sa qai cavuikelekele ka soko yani i wai ka curu yani i Davetalevu, sa vakamamasu tiko o marama i Batinamu vei Waibuta ka kaya me bula ga o Ratu Vananalagi, ka sa sega ni yaco. Ka sa laulausele a biu i wai, a qai ciri na uluna a kasa i Moturiki, a qai mai soqoma o Buikeinautokaroko. E kai Verata ga o Buikeinautokaroko, a qai lai buluta. Dede vakalailai sa qai lai keli tale mai ka mai bulu e Verata.\nIa sa dua ga na ka ca ni ratou a lai labati iratou na kai vavalagi qai mate ga e le duabau ga na kaivavalagi, ka mate e le 3 na kaiviti. O marama i Batinamu sa kau sara i Macuata ka lai biu tu kina, qai lai kau tale mai kina, mai bulu tale e Verata.\nOya na levu ni itukutuku. Levu na tikina e sota vinaka sara tu ga kei na itukutuku e vola o Misi Korosi ena 1838. E vakaraitaka ni levu na ka eda nanuma tiko ni itukuni ga vakaviti e italanoa dina sara ga.\nPosted by SDL Consultancy at 8:45 PM


Bible verses on resisting the devil\nEra na rerevaka na yaca i Jiova o ira mai na ra, kei nai cadracadra ni matanisiga na Nonai ukuuku; era na lako mai me vaka na waluvu na meca, ena qai vakarewataki na kuila na Yaloi Jiova me tarovi ira. Aisea 59:19\nSa qai kacivi ira mai na nona tisaipeli e tinikarua kivei Koya, ka solia vei ira na kaukauwa me ra cemuria tani kina, na yalo ni butobuto kei na vakabulai ni tauvi mate kei na veimate vakatani eso. Maciu 10:1\n"Au na solia talega vei iko nai dola ni matanitu vakalomalagi, na veika kece o na bukia e vuravura ena buki vaka kina mai lomalagi, kei na veika kece o sereka e vuravura ena sereki vakakina mai lomalagi." Maciu 16:19\nIa sa vuki vua ka raici iratou na tisaipeli, ka vunauci Pita, ka vaka, "lako tani ki dakuqu Setani! Ni o sa sega ni tu ena yasa ni Kalou, ia ena yasa e vakatamata." Marika 8:33\nA sa kacivi ira vata mai na Nona tisaipeli lewe tinikarua ka solia vei ira na kaukauwa kei na lewa vei ira kecega na tevoro, ka mera vakabula talega na veimate eso. Luke 9:1\nSa ka levu na nodra reki na lewe vitusagavulu ni ra sa lesu mai, ka tukuna, "Turaga, o ira sara mada ga na tevoro era vakarorogo vei keimami ena vuku ni Yacamuni." Luke 10:17\n"Ka raica, Au sa solia vei kemuni na kaukauwa mo dou lewa na gata kei na batibasaga, kei na nodra kaukauwa kece na meca, ena sega tale ni dua na ka me rawai kemudou mo dou ca kina. Luke 10:19\nNa neitou i yaragi ena i valu vakayalo oqo e sega ni ka vakayago me vakatamata, ia ena kaukauwa ni Kalou Me talaraki kina na bai kaukauwa, Me buturaka sobu na duidui kei na veika cecere kece e vakalevulevui koya me veicoqacoqa kei na vuku ni Kalou, me vesuka mai na vakanananu kecega me talairawarawa vei Karisito, 2 Koronica 10:4,5\nDou kakua ni vakarawarawataki kemudou vua na tevoro. Efeso 4:27\nMe'u tinia, oi kemudou na wekaqu, mo dou kaukauwa tiko ena Turaga, kei na kena levu ni Nona kaukauwa vakaidina. Dou tokara ka daramaka tiko nai yaragi ni Kalou, me rawa ni dou tucake qaqa tiko kina, ka vorata nai lawaki makawa ni tevoro. Efeso 6:10, 11\nDou tu vakarau, ka yadra tiko; ni sa veilakoyaki voli na kemudou meca na tevoro, me vaka na laione sa tagi vakadomoilevu, ni vakasaqara tiko na kena. Dou vorati koya, ka me tudei nomudou vakabauta, ka mo dou kila ni sega ni o kemudou ga, dou sotava tiko na veivakacacani, o ira talega na wekamudou era tu ena veiyasai vuravura eso. 1 Pita 5:8,9\nO koya sai valavala ca, sa luve ni tevoro, ni sai valavala ca na tevoro mai nai vakatekivu. Oqo na vuna e lako mai kina na luve ni Kalou, me mai vakarusa na cakacaka ni tevoro. 1 Joni 3:8\nOi kemudou sa nona na Kalou, na luvequ, dou sa vakamalumalumutaki ira, baleta ni sa levu o Koya sa tiko vei kemudou, ka lailai o koya sa tiko e vuravura. 1 Joni 4:4


Fijian Government - ITAUKEI - STATEMENT BY PERMANENT SECRETARY FOR HEALTH & MEDICAL SERVICES DR. JAMES FONG - 26.07.21\nITAUKEI - STATEMENT BY PERMANENT SECRETARY FOR HEALTH & MEDICAL SERVICES DR. JAMES FONG - 26.07.21\nE 1, 285 na kisi vou vakadeitaki ena loma ni 24 na aua sa oti me yacova na 8 ena mataka nikua. E 202 na kisi mai na Yasayasa vakara ka 1,083 na kisi ena Wasewase e Loma. Na matailalai ni tukutuku ni vanua e ririkotaki vakalevu ena taba ena bogi nikua ena vatavata ni Tabacakacaka ni Bula kei na iVolamata ni Matanitu (Fijian Government Facebook page). Ena rawa tale ga ni o raica ena vatavata ni COVID ni Tabacakacaka ni Bula ena http://bit.ly/3vE2ZBb, na vanua era tiko kina na veikisi vou, na kisi vakadeitaki kei na kisi era sa bula mai na matetaka.\nE 263 na kisi vou era sa bula mai na matetaka, qo mai na iotioti ni itukutuku a kacivaki, sa kena ibalebale ni sa 17,937 na kisi vakadeitaki. E 16,239 na kisi vakadeitaki ena iWasewase e Loma ka 1,698 ena Yasayasa vakara. Na kisi taucoko mai na iWasewase na Vualiku kei na Tokalau (kisi e dewa yani e Viti Levu) sa ra bula ka sa sega na kisi vakadeitaki ena iWasewase e rua qori.\nSa 24, 354 na kisi ena gauna e tekivu veidewavi kina ena Evereli ni 2021. E dua na iwiliwili vou eda sa yacova oya e 24,424 na iwiliwili ni kisi e Viti e tekivu ena imatai ni kisi a ripotetaki ena Maji ni 2020, sa bula e 6,191.\nE 9 na lewenivanua era leqa ena COVID-19 mai na ika23 ina ika26 ni Jiulai.\nNa imatai ni leqa ena COVID-19 e dua na marama yabaki 82 e Tamavua, a leqa ga e vale ena ika23 ni Jiulai 2021. Sebera ni cula na marama qo.\nNa ikarua ni leqa ena COVID-19 e dua na turaga yabaki 57 e Nadawa, a leqa ga e vale ena ika24 ni Jiulai 2021. Sebera ni cula na turaga qo.\nNa ikatolu ni leqa ena COVID-19 e dua na turaga yabaki 34 e Nadera. A lai laurai ena Valenibulalevu e Suva ni a taqa sivia na nona icegu. A lai bibi vua na mate e valenibula ka leqa ena ika26 ni Jiulai 2021 ni oti e 2 na siga na nona curu. Sa cula oti ena imatai ni cula ena mua ni vula sa oti. Sebera ni cula ena ika2 ni cula. Sa kena ibalebale ni se sega ni taucoko na nona taqomaki.\nNa ikava ni leqa ena COVID-19 e dua na turaga yabaki 52 e Raiwasa. A lai laurai ena Valenibulalevu e Suva ni a taqa sivia na nona icegu. A lai bibi vua na mate e valenibula ka leqa ena ika25 ni Jiulai 2021 ni oti e 15 na siga na nona curu. Sebera ni cula na turaga qo.\nNa ikalima ni leqa ena COVID-19 e dua na marama yabaki 45 e Samabula. A lai laurai ena Valenibulalevu e Suva ni a taqa sivia na nona icegu. A lai bibi vua na mate e valenibula ka leqa ena ika23 ni Jiulai 2021 ni oti e 7 na siga na nona curu. Sebera ni cula na marama qo.\nNa ikaono ni leqa ena COVID-19 e dua na marama yabaki 73 e Naitasiri. A lai laurai e valenibula ni a taqa sivia na nona icegu. A lai bibi vua na mate e valenibula ka leqa ena siga vata ga oya na ika23 ni Jiulai 2021. Ratou vakaraitaka na leweni nona vuvale ni a vuvu, malumalumu na yagona ka lekaleka na nona icegu ni vo e 1 na macawa ni nona leqa. Sebera ni cula na marama qo.\nNa ikavitu ni leqa ena COVID-19 e dua na turaga yabaki 72 e Naitasiri, a leqa ga e vale ena ika25 ni Jiulai 2021. Sebera ni cula na turaga qo.\nNa ikawalu ni leqa ena COVID-19 e dua na marama yabaki 89 e Narere. A laurai ena Valenibulalevu e Suva ni taqa sivia na nona icegu. A lai bibi vua na mate e Valenibulalevu ka leqa ena siga vata ga oya, na ika26 ni Jiulai 2021. Sebera ni cula na marama qo.\nNa ikaciwa ni leqa ena COVID-19 e dua na turaga yabaki 74 e Tacirua a leqa ga e vale ena ika25 ni Jiulai, 2021. Sebera ni cula na turaga qo.\nSa 195 taucoko na leqa mai na COVID-19 e Viti, e 193 era sa leqa me tekivu mai na Evereli ni yabaki qo. Ni vakatautauvatataki ena 7 na siga, e rauta ni 8 na leqa ena COVID ena dua na siga. E 101 tale ga sa leqa ena mate bibi sa tauvi ira rawa tiko; qo era sega ni okati mera leqa ena COVID-19.\nE 890 taucoko na lewenivanua era vakadikevi ka 411 e tauri na nodra sabolo ena veivanua ni vakadidike vakavuniwai tudei, ena loma ni 24 na aua sa oti. Sa 358,925 taucoko era sa dikevi vakavuniwai ka 66,439 sa tauri na nodra sabolo me yacova mai nikua. Ena vanua ni vakadidike veitosoyaki, sa 2,575 sa vakadidiketaki vakavuniwai me yacova mai na ika24 ni Jiulai, ka 302 na sabolo e tauri. Sa 741,611 taucoko na levu ni lewenivanua era sa vakadidiketaki vakavuniwai me yacova mai nikua, ka 65,752 sa tauri na nodra sabolo.\nE 253,945 taucoko na levu ni sabolo sa vakadidiketaki rawa me tekivu mai na Evereli ni 2021 ka 296,806 na levu kece ni sabolo sa vakadikevi rawa me tekivu mai ena Maji ni 2020. Sa 3,095 taucoko na sabolo vakadidiketaki a ripotetaki ena ika24 ni Jiulai. Mai na iwiliwili sa tiko rawa, ni vakatautauvatataki ena 7 na siga e rauta ni 3,530 na sabolo e vakadidiketaki ena dua na siga se 4.0 mai na 1,000 na lewenivanua. Ni vakatautauvatataki ena 7 na siga e rauta ni 22.8 na pasede ni kisi vakadeitaki.\nMe yacova mai na ika25 ni Jiulai, sa 441,171 na lewenivanua era sa cula ena imatai ni cula ka 97,268 ena ikarua ni cula. E kena ibalebale ni sa 75.2 na pasede ni lewenivanua e gadrevi era sa cula ena imatai ni cula ka 16.6 na pasede era sa cula ena ikarua ni cula.\nNi vakatautauvataki ena 7 na siga, sa 875 na kisi vou ena 1 na siga se 989 na kisi mai na 1 na milioni na lewenivanua ena 1 na siga. E tubu tale nikua na iwiliwili ni kisi vou ni oti na kena sa lutu tiko ena vica na siga sa oti. E levu duadua na iwiliwili ni kisi mai na Wasewase e loma ka tubu tale tiko ga na iwiliwili ni kisi mai na Yasayasa vakara. Me vaka sa vakamacalataki tiko, e namaki tiko na veiveisau na iwiliwili ni kisi vou ena veisiga. Na lutu ni wiliwili ni tauvimate ena vica na siga qo, me kua ni nanumi ni sa lutu na iwiliwili ni kisi ena veitikotiko. Qo na vuna keitou vakanuinui tiko vakalevu ena vakatautauvatataki ni kisi ena 7 na siga me rawa ni wanonovi kina na ituvaki ni kena sa veidewavi tiko na mate. E tubu tiko na iwiliwili ni sabolo vakadidiketaki, na iwiliwili ni kisi vou kei na iwilliwili ni kisi e ripotetaki mai na Yasayasa vakara. Na vakatautauvatataki ni kisi ena veisiga ena namaki me na tubu tiko ga. Sa wanonovi matua tiko na vakatautauvatataki ni wiliwili ni mate mai na COVID ka sa tubu tiko ga.


iTalanoa ni Nona Bula: Vakalougatataka o Jiova Noqu Vakatulewa | Charles Molohan\nWILIKA ENA VOSA Afrikaans Albanian Altai Alur Amharic Amis Arabic Armenian Armenian (West) Aymara Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Bashkir Bassa (Cameroon) Belize Kriol Bengali Bicol Boulou Bulgarian Cakchiquel (Western) Catalan Cebuano Chichewa Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Chitonga (Malawi) Chitonga (Zimbabwe) Chitumbuka Chiyao Chol Chuvash Cibemba Cinyanja Croatian Czech Damara Dangme Danish Digor Douala Dutch Edo Efik English Esan Estonian Ewe Finnish Fon French Ga Garifuna Georgian German Greek Guadeloupean Creole Guarani Gujarati Gun Haitian Creole Hausa Hebrew Herero Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hungarian Ibanag Icelandic Igbo Iloko Indonesian Isoko Italian Japanese Jula Kabiye Kabuverdianu Kamba Kannada Kekchi Kikaonde Kikuyu Kiluba Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Kisonge Kongo Korean Kurdish Kurmanji Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kurdish Kurmanji (Cyrillic) Kwangali Kwanyama Latvian Lingala Lithuanian Low German Luganda Lunda Luo Luvale Macedonian Malagasy Malay Malayalam Mam Mambwe-Lungu Marathi Marshallese Maya Mazatec (Huautla) Mbunda Mingrelian Mixe (North Central) Mixtec (Guerrero) Mongolian Moore Motu Myanmar Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Northern Puebla) Ndebele Ndebele (Zimbabwe) Ndonga Nepali Ngabere Norwegian Nzema Okpe Oromo Ossetian Otetela Pangasinan Papiamento (Curaçao) Persian Pidgin (West Africa) Polish Ponapean Portuguese (Brazil) Portuguese (Portugal) Punjabi Quechua (Ancash) Quechua (Bolivia) Romanian Russian Samoan Sango Sepedi Sepulana Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Setswana Shona Sidama Silozi Sinhala Slovak Slovenian Solomon Islands Pidgin South African Sign Language Spanish Sranantongo Swahili Swahili (Congo) Swati Swedish Tagalog Tajiki Tamil Tarascan Tatar Telugu Tetun Dili Thai Tigrinya Tiv Tlapanec Tojolabal Tok Pisin Tongan Totonac Tshiluba Tsonga Turkish Turkmen Tuvaluan Twi Tzeltal Tzotzil Ukrainian Urhobo Uzbek Uzbek (Roman) Venda Vietnamese Waray-Waray Wolaita Xhosa Yoruba Zande Zapotec (Isthmus) Zulu vakaViti\nVakalougatataka o Jiova Noqu Vakatulewa\nTalanoataka o Charles Molohan\nNi qai kida na mataka keimami sa biuta oti na tikidua ena ruku ni katuba ena vica na vale ena yalava keitou lesi kina. Ena yabaki 1939, keimami yadra ena lomaloma ni bogi, me keimami draiva me sivia ni dua na aua ena siti lailai o Joplin, ena ra kei Missouri, Merika. Ni oti na neimami vunau, keimami vakusakusa tale ina motoka me keimami draiva yani ena vanua me keimami sota kina, mera waraki na kena vo. De dua o na via kila na vuna keimami gole kina ena cakacaka vakavunau ni se bera ni kida na mataka, oti me keimami biubiu totolo tale. Au na qai tukuna malua.\nAU MARAU ni rau susugi au na noqu itubutubu erau lotu vaKarisito, o Fred kei Edna Molohan. Rau vakavulici au meu qarava na Kalou, erau Gonevuli ni iVolatabu (iVakadinadina i Jiova) tiko me 20 na yabaki donuya noqu sucu ena 1934. Keitou vakaitikotiko e Parsons, dua na tauni lailai ena ceva kei Kansas. Keitou lewe ni ivavakoso e kea, voleka nira lewena kece na lumuti lotu vaKarisito. Keitou dau marautaka vakavuvale me keitou tiko ena soqoni kece ni ivavakoso, me keitou dau vunautaka tale ga na ka dina ena Vosa ni Kalou. Ena yakavi kece ni Vakarauwai, keitou dau vunau ena salatu, dau yacana ena gauna ya na vunau e matanalevu. Eso na gauna keitou wawale sara ga, ia e dau kauti keitou o Ta me keitou lai gunu aisikirimu ni sa oti na cakacaka.\nE lailai toka ga na neitou ivavakoso ia e levu na kena yalava. E vica na tauni lalai, levu na vanua ni teitei kei na susu manumanu. Ni keitou sikovi ira na dauteitei, keitou dau solia na ivola ra qai solia mai na kakana draudrau era tea, yaloka (e kau mai na kena sova) se toa bula. Sa dau sauma oti tu o Ta na ivola, e yaga vakalevu na kakana e soli mai me keitou vakayagataka.\nE tiko nodrau qaramavoni na noqu itubutubu, rau dau vakayagataka ena cakacaka vakaitalatala. E sega ni rawa niu vakayagataka niu se gone sara, ia au dau vukei rau ena kena vakatagitaki na katokatoni ni ivunau nei Brother Rutherford vei ira na veisikovi lesu kei na vuli iVolatabu.\nKei rau na noqu itubutubu ena yasa ni motoka vagusunivosa\nE veisautaka o Ta na neitou motoka na Ford ni 1936 me motoka vagusunivosa, oya me tiko e delana na gusunivosa. E yaga dina na motoka qo ena kena kacivaki na itukutuku vinaka ni Matanitu ni Kalou. Dau vakatagitaki e liu na ivakatagi me dreta nodra vakarorogo, sa qai rogoci na ivunau katoni. Oti ya sa qai soli na ivola vei ira na tataleitaki.\nEna tauni lailai o Cherryvale e Kansas, era tukuna vei Ta na ovisa ni na sega ni rawa ni kele na motoka vagusunivosa ena vanua ni gade ena tauni, era dau mai vakacegu kina na lewenivanua ena Sigatabu, ia e rawa ni kele ena taudaku ni vanua ni gade. A sega ni cudru o Ta, e lai vakelea na motoka ena gaunisala veibasai kei na vanua ni gade, me rawa nira rogoca na itukutuku o ira na tu e kea. Oti e tomani tale na porokaramu. Au dau marautaka meu tomani Ta kei na tuakaqu o Jerry ena gauna va qori.\nEna icavacava ni veiyabaki ni 1930, keimami vakaitavi ena cakacaka vakavunau lavotaki me tarai totolo kina na yalava e levu kina na veitusaqati. Keimami yadra ni bera ni kida na mataka (me vaka ga e dau caka mai Joplin, e Missouri), keimami biuta lo na tikidua se ivola lalai ena ruku ni nodra katuba na itaukeinivale. Oti keimami na lai sota ena taudaku ni siti me kilai o koya e vesu vei ira na ovisa.\nEna gauna ya e tiko tale e dua na iwalewale ni vunau e vakatokai me tayabe. Me kacivaki na Matanitu ni Kalou, keimami na taubena na papa ni itukutuku qai yabe yani ena loma ni siti. Au se nanuma tiko na tayabe ena neitou tauni, era taubena kina na mataveitacini na papa e volai tu kina “Religion Is a Snare and a Racket” (Dau Veicoriti na Lotu, Dau Veivakacalai Tale Ga). Era tayabe ena loma ni tauni me rauta ni 1.6 na kilomita, oti era lesu i vale. Era kalougata nira sega ni vakacacani, era sotava ga e levu na tataleitaki.\nSOQO NI TIKINA ENA GAUNA YA\nLevu na gauna keitou dau biubiu vakavuvale mai Kansas me keitou lako i Texas ena soqo ni tikina. E cakacaka o Ta ena kabani ni sitimanivanua na Missouri-Kansas-Texas Railroad (e kilai tale ga me M-K-T, se Katy, Railroad). E rawa gona ni keitou vodo sitima ni vakayagataki na nona pasi ni cakacaka me keitou sikovi ira na wekai keitou, tiko tale ga ena soqo ni tikina. E tiko e Temple, e Texas na ganei Na e qase vua, o Fred Wismar kei watina o Eulalie. A vulica na dina o Momo Fred ni se itabagone ena itekitekivu ni 1900, papitaiso sara, e wasea na ka e vulica vei ratou na ganena, wili kina o Na. Era kilai koya vinaka na mataveitacini e Texas e loma, ni a veiqaravi tu kina me zone servant (e kilai nikua me ivakatawa ni tabacakacaka). E turaga lasa, yalovinaka, dau mamarau. E taleitaka na dina, qori sara ga na ka e uqeti au niu se itabagone.\nEna 1941 keitou vodo vakavuvale ena sitima me keitou lako i St. Louis e Missouri, ena dua na soqo levu ni tikina. Keimami sureti kece na itabagone me keimami dabe vata ena dua na yasana ni rogoci na ivunau nei Brother Rutherford, “Children of the King” (Luvedra na Tui). Ni cava na ivunau, keimami kidacala ni keimami sa yadua na iloloma, na ivola vou Children. Rau veisoliyaka o Brother Rutherford kei na nona ivukevuke. Keimami marautaka e le 15,000 na gone na veivakalougatataki vakayalo qo.\nEna Epereli 1943, keimami marautaka na Soqo lailai na “Call to Action” (Uqeti Meda Toso) mai Coffeyville, e Kansas, sa bau totoka dina. E tekivu kina na Koronivuli ni Vuli Vunau, me qai vakayacori qori ena ivavakoso kece. E sevutaki tale ga na ivola lailai e 52 na kena lesoni me vakayagataki ena koronivuli. Ena icavacava ni yabaki ya, au sa qai vakaitavi vakadua ena koronivuli. Au na sega ni guilecava rawa na soqo qori, niu a papitaiso kina kei na rua tale na tagane ena dua na tobu batabata e toka voleka.\nAU VIA VEIQARAVI E PECELI\nNiu biu vuli ena 1951, e vinakati meu cakava eso na vakatulewa. Au vinakata meu veiqaravi e Peceli, e veiqaravi tiko kina o Jerry, au vakauta sara noqu fomu ina valenivolavola e Brooklyn. Na vakatulewa qo e yaga dina vakayalo. Sega ni dede sa vakadonui na noqu kerekere, au sureti sara meu veiqaravi e Peceli ena ika10 ni Maji, 1952.\nAu vinakata meu cakacaka ena vanua ni tabaivola meu bau vakaitavi ena kena vakarautaki na mekesini kei na ivola. Ia au lesi meu veiqaravi e valenikana, oti au cakacaka sara e valenikuro, au vulica kina e levu na ka. Au sega gona ni cakacaka rawa ena vanua ni tabaivola. E yaga vei au ni veisau na ituvatuva ni cakacaka e valenikuro niu rawa ni cegu vakalailai ena loma ni siga meu vuli vakataki au ena valenivola e Peceli. Qori e vukei au meu toso vakayalo, me dei tale ga na noqu vakabauta. E uqeti au tale ga meu qaravi Jiova e Peceli ena dua na gauna balavu. E biubiu e Peceli o Jerry ena 1949 me rau vakamau kei Patricia, ia rau tiko voleka ga e Brooklyn. Rau dau vakayaloqaqataki au sara ga ena itekitekivu ni yabaki ni noqu veiqaravi e Peceli.\nSega ni dede noqu yaco yani i Peceli, e tuvanaki me rogoci nodra ivunau na tacida tagane me rawa nira lesi tale eso mera mata ni valenivolavola ni tabana. Era dau lesi na tacida tagane era digitaki mera lai vunau ena so na ivavakoso ena yasayasa o Brooklyn e rauta ni 322 na kilomita, mera cakacaka tale ga vakavunau ena ivavakoso. Au marau niu digitaki tale ga. Au rere niu se qai vunau vakadua me dua na aua. Au dau vodo sitima ina ivavakoso au sikova. Ena dua na sigalevu batabata ni Sigatabu ena 1954, au nanuma sara noqu vodo sitima meu lako i Niu Yoka, meu lesu tale mai ni se yakavi. Ia e qai veisau na draki, liwa na cagi batabata, lutu tale ga na ucacevata, e boko se malumalumu kina na idini ni sitima. E qai kele yani na sitima e Niu Yoka ena rauta ni lima na kaloko ena matakalailai ni Moniti. Au vodo sitima tale meu lako i Brooklyn, au vakadodonu sara i valenikuro niu sa bera tiko, au wawale tale ga ena vodo balavu ena bogi ya. Ia e guilecavi kece qori niu marautaka noqu qaravi ira na mataveitacini kei na noqu sotavi ira na ka vou ena muanimacawa.\nVakarau na katokatoni ena siteseni na WBBR\nEna itekitekivu ni noqu veiqaravi e Peceli, au sureti meu vakaitavi ena katokatoni ena siteseni na WBBR. A tiko na rumu ni katokatoni ena ikarua ni tabavale ena 124 Columbia Heights. E dau katoni na domoqu ena porokaramu ni vuli iVolatabu e veimacawa. E vakaitavi wasoma ena porokaramu qori o Brother A. H. Macmillan, sa dede nona veiqaravi e Peceli. E dau kilai me o Brother Mac, e levu era taleitaki koya. E ivakaraitaki vinaka vei keimami na itabagone e Peceli ena nona vosovoso ni qaravi Jiova.\nVeisoliyaki na tikidua ni WBBR ena cakacaka vakaitalatala me uqeta na tataleitaki\nAu sureti ena 1958 meu veivuke ena Koronivuli e Kiliati. Noqu itavi meu vukei ira na gonevuli era tuvaitutu ena kena sagai na nodra ivolatara ni curuvanua, tuvanaki tale ga na nodra ilakolako ina nodra ilesilesi. E saulevu na ivodovodo ni waqavuka ena gauna ya, e vica ga na gonevuli era vodo kina. Ia e levu era lesi i Aferika kei Esia i Cake era vodo ena waqa ni kako. Ni sa levu mai na kabani ni waqavuka, sa lutu sara na ivodovodo, sa rawa nira vodo kina e levu na daukaulotu.\nBiu vata na nodra ivola na gonevuli ni Kiliati ni vakarau na tuvaitutu\nILAKOLAKO ENA SOQO\nSa levu na itavi au qarava ena 1960, oya meu tuvanaka na kena saumi na waqavuka mai Merika i Urope ena soqo ni veimatanitu ni 1961. Au vodo tale ga ena waqavuka qori mai Niu Yoka i Hamburg, Jamani. Oti na soqo, keitou sauma e dua na motoka kei na tolu tale na tacida e Peceli me keitou biubiu mai Jamani me yaco i Itali, keitou lai sarasara ena valenivolavola ni tabana e Roma. Oti keitou gole sara i Varanise, ina veiulunivanua na Pyrenees. Keitou gole i Sipeni, e vakatabui tu kina na cakacaka vakavunau. Keitou solia rawa eso na ivola vei ira na mataveitacini e Barcelona ni olo me vaka na iloloma. Dua na ka na neitou marau ni keimami sota! Keitou lako sara i Amsterdam me donuya tale na waqavuka e gole i Niu Yoka.\nOti e rauta ni dua na yabaki, sa noqu itavi tale ga meu tuvanaka na nodra ilakolako na mata ni soqo ni veimatanitu e veiyasa i vuravura. Qori na soqo na “Everlasting Good News” (iTukutuku Vinaka Tawamudu) ena 1963. E tuvanaki mera lako wavokiti vuravura e le 583 mera tiko ena soqo ni veimatanitu e Urope, Esia, ena Sauca Pasifika, me cava na ilakolako e Honolulu Hawaii, kei Pasadena, Kalifonia. E tiki tale ga ni ilakolako mera cegu e Lepanoni kei Joritani mera sarasara ena vanua e volai ena iVolatabu. E qarava na neitou tabana e Peceli na ivolatara ni vica na vanua mera cegu kina, na ituvatuva ni veitosoyaki kei na nodra icili ena otela.\nE guiguilecavi dredre vei au na yabaki 1963. Ena ika29 ni June, keirau vakamau kei Lila Rogers mai Missouri, sa tolu na yabaki na nona veiqaravi tiko e Peceli. Oti e dua na macawa, keirau tomani ira na sarasara wavokiti vuravura ena ilakolako i Kirisi, Ijipita, kei Lepanoni. Keimami vodo vakalekaleka mai Beirut ina dua na raraniwaqavuka lailai e Joritani. Ni vakatabui tu na cakacaka e Joritani qai tukuni ni na sega ni soli vei keimami na ivolatara ni curuvanua, keimami veinanuyaka se cava ena yaco. Ni keimami yaco yani, dua na ka neimami marau nira tucake tu na tacida ena delanivale ena raraniwaqavuka ra qai taura tu na isulu e volai kina “Welcome Jehovah’s Witnesses” (Ni Bula na iVakadinadina i Jiova)! E marautaki ni keimami butuka na vanua e volai ena iVolatabu! Keimami lakova na vanua era bula kina na peteriaki makawa, na vanua e vunau kina o Jisu kei ratou na yapositolo, kei na veivanua e tete kina na lotu vaKarisito me yacova na iyalayala kei vuravura.—Caka. 13:47.\nE 55 na yabaki nona tokoni au tiko ena yalodina o Lila ena ilesilesi kece keirau qarava. Keirau sikovi Sipeni kei Potukali vakavica ena gauna e vakatabui kina na cakacaka e kea. Keirau vakayaloqaqataki ira na mataveitacini, kauta tale ga na ivola kei na ka era vinakata. Keirau sikova tale ga e vica na tacida era vesu tu ena keba ni mataivalu makawa e Cádiz, Sipeni. Dua na ka noqu marau niu bau vakayaloqaqataki ira ena dua na ivunau vakaivolatabu.\niLakolako ina Soqo ni Tikina “Peace on Earth” kei rau o Patricia kei Jerry Molohan ena 1969\nEna veiyabaki me tekivu ena 1963, au marau niu bau veivuke ena kena tuvanaki na ilakolako ina soqo ni veimatanitu e Aferika, Ositerelia, Amerika e Loma kei na Sauca, Urope, Esia e Cake, Hawaii, Niusiladi, kei Puerto Rico. Levu na soqo guiguilecavi dredre keirau marautaka kei Lila, wili kina na kena e Warsaw, Poladi ena 1989. Levu na tacida e Rusia era tiko tale ga ena soqo levu qo ena imatai ni gauna! E vica na mataveitacini qori era vesu tu me vica vata na yabaki ena vuku ni nodra vakabauta donuya na veiliutaki ni Matanitu Makawa kei Rusia.\nDua na gauna marautaki vei au meu sikova na valenivolavola ni tabana e veiyasa i vuravura meu vakayaloqaqataki ira na lewe ni vuvale e Peceli kei ira na daukaulotu. Na iotioti ni neirau sikova na valenivolavola e Sauca Korea, keirau sikova rawa e 50 na tacida era vesu tu ena siti o Suwon. E donu tu ga na nodra rai na mataveitacini qori ra qai vakanamata mera vunautaka tale na itukutuku vinaka. E vakayaloqaqataki keirau dina na neimami sota!—Roma 1:11, 12.\nMARAUTAKI NA TUBU\nAu vakadinadinataka ni vakalougatataki ira na nona tamata o Jiova mera tubu e veiyabaki. E rauta ni 100,000 na dautukutuku ena gauna au papitaiso kina ena 1943, nikua sa sivia ni walu na milioni era qaravi Jiova tiko ena 240 na veimatanitu. Dua na sala e rawa kina qori oya ena nodra gumatua ena cakacaka vakavunau o ira na vuli oti e Kiliati. Au marau niu tokoni ira e levu na daukaulotu qori e veiyabaki ena nodra ilesilesi e vanuatani!\nAu marau niu vakatulewataka niu se itabagone meu vakarabailevutaka noqu cakacaka vakaitalatala meu veiqaravi e Peceli. E vakalougatataka o Jiova na noqu vakatulewa kece. Me ikuri ni neirau marautaka na veiqaravi e Peceli, sa vicasagavulu na yabaki neirau cakacaka vakaitalatala kei ira na lewe ni ivavakoso e Brooklyn, e levu kina na neirau itokani dredre.\nE toso tiko noqu veiqaravi e Peceli e veisiga ena veitokoni nei Lila. Au sa yabaki 84 nikua, au se marautaka tiko ga eso na itavi, oya na kena saumi na ivola era dau vakau mai.\nKei Lila nikua\nDua na ka au marautaka meu lewe ni isoqosoqo i Jiova, meu raica tale ga na kedra duidui o ira na qaravi koya kei ira na sega ni qaravi koya. E matata vei keda na ka e volai ena Malakai 3:18: “Oni na raica tale na kedrau duidui na tamata yalododonu kei na tamata ca, o koya e qarava na Kalou kei koya e sega ni qaravi koya.” Ena veisiga eda raica ni torosobu tiko ga na vuravura i Setani, e levu kina o ira e sega na nodra inuinui, era sega tale ga ni marautaka na bula. Ia era mamarau o ira na lomani Jiova ra qai qaravi koya ena gauna dredre qo, e tiko tale ga na nodra inuinui. Eda marau ni wasea na itukutuku vinaka ni Matanitu ni Kalou! (Maciu 24:14) Eda vakanamata ni sa voleka na gauna me vakarusa kina na Matanitu ni Kalou na vuravura ca qo me vakayacori na vosa ni yalayala kece me baleta na vuravura vou, wili kina noda bulabula vinaka me tawamudu. Era na bula tawamudu kina o ira na qaravi Jiova ena yalodina.\niMeli iMeli Vakalougatataka o Jiova Noqu Vakatulewa


O se Nanuma Tiko?—June 2015 | Vulici\nWILIKA ENA VOSA Albanian Amharic Arabic Armenian Armenian (West) Aymara Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Bengali Bicol Bulgarian Catalan Cebuano Chichewa Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Chitonga (Malawi) Chitumbuka Chuvash Cibemba Cinyanja Croatian Czech Danish Dutch Efik English Estonian Finnish French Georgian German Greek Guarani Gujarati Gun Haitian Creole Hausa Hebrew Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hungarian Icelandic Igbo Iloko Indonesian Isoko Italian Japanese Kamba Kannada Kazakh Kikaonde Kikuyu Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Kongo Korean Latvian Lithuanian Luganda Lunda Luo Luvale Macedonian Malagasy Malay Malayalam Marathi Mauritian Creole Maya Mongolian Nepali Norwegian Oromo Ossetian Otetela Pangasinan Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Persian Polish Portuguese (Brazil) Punjabi Quechua (Bolivia) Romanian Russian Samoan Sango Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Seychelles Creole Shona Silozi Sinhala Slovak Slovenian Spanish Sranantongo Swahili Swahili (Congo) Swedish Tagalog Tajiki Tamil Tatar Telugu Tetun Dili Thai Tigrinya Tiv Tok Pisin Tshiluba Turkish Turkmen Turkmen (Cyrillic) Tuvaluan Tzotzil Ukrainian Urdu Uzbek Vietnamese Waray-Waray Wolaita Yoruba Zapotec (Isthmus) vakaViti\nDodonu meda masu vei Jisu Karisito na lotu vaKarisito?\nSega. E vakavulici keda o Jisu meda masu vei Jiova, e biuta e dua na ivakaraitaki o Jisu meda masuta na Tamana. (Maciu 6:6-9; Joni 11:41; 16:23) Era dau masu vua na Kalou na nona imuri taumada, era sega ni masu vei Jisu. (Caka. 4:24, 30; Kolo. 1:3)—1/1, tabana e 14.\nEda na vakavakarau vakacava nida vakananuma na mate i Jisu ena veiyabaki?\nMeda muria na ituvatuva ni wili iVolatabu me baleta na ivakananumi. E rawa tale ga nida vakarabailevutaka noda cakacaka vakaitalatala. Meda vakasamataka da qai masulaka noda inuinui soli vakalou.—1/15, tabana e 14-16.\nNa cava e yaco vei rau na kai Ijipita rau tukuna nodrau tadra vei Josefa?\nE tukuna o Josefa vei koya e dau liutaki ira na kauta na mena na tui ni na vakasukai ena nona cakacaka e liu. Na nona tadra o koya na dauvavavi e dusia ni na vakamatei koya o Fero qai vakalilici ena kau. E yaco dina na ka e tukuna o Josefa. (Vkte. 40:1-22)—2/1, tabana e 12-14.\nNa iloloma duatani cava era taura na mataveitacini e Japani?\nEra taura e dua na ivola e tiko kina na Kosipeli i Maciu e yavutaki mai na ivakadewa vakaivolatabu ni New World Translation. E veisoliyaki ena cakacaka vakaitalatala, era marautaka tale ga e levu era sega ni kila na iVolatabu.—2/15, tabana e 3.\nNa ituvaki cava soti ena imatai ni senitiuri e veivuke ena kena vakatetei na itukutuku vinaka?\nNa sautu e Roma e vakatokai na Pax Romana e vakalailaitaka na veiraravui. Era vakayagataka vinaka na tisaipeli taumada na gaunisala vinaka. E vakayagataki na vosa vaKirisi e kilai raraba, e vakatetei kina na itukutuku vinaka, vei ira mada ga na Jiu era veituyaki ena veivanua e qali vakaRoma. Era vakayagataka na tisaipeli na lawa vakaRoma mera taqomaka kina na itukutuku vinaka.—2/15, tabana e 20-23.\nNa cava era sega ni solevutaka kina na lotu vaKarisito na nona vakaturi o Jisu se na Easter?\nO Jisu e dusimaki ira nona imuri mera vakananuma nona mate, sega ni nona vakaturi. (Luke 22:19, 20)—3/1, tabana e 8.\nEna vica tiko ga na yabaki qo, na cava sa sega ni veivosakitaki kina ena noda ivola na kena wasei rua na kilai ni itukutuku vakaivolatabu?\nE kaya na iVolatabu ni so na dauveiqaravi era vakatakarakarataka e dua na ka e levu cake. Kena ivakaraitaki na Kalatia 4:21-31. E vinaka meda kua ni vakasamataka se meda kaya na ka e rawa ni vakaibalebaletaka. Ia meda raica ga na ka eda rawa ni vulica vei ira na volai ena iVolatabu kei na itukutuku vakaivolatabu. (Roma 15:4)—3/15, tabana e 17-18.\nNa cava e talei kina na ivovo ni ivolavivigi e kunei ena ibenubenu mai Ijipita?\nEna senitiuri sa oti, eso na tikinivolatabu mai na Kosipeli i Joni e kune ena tikitiki ni ivola qori. De dua e volai ni mate oti ga o Joni ena ikarua ni senitiuri G.V., ia e tautauvata vinaka kei na ka eda wilika nikua ena noda iVolatabu, qai vakadeitaka na kena nuitaki.—4/1, tabana e 10-11.\nNa cava e ka vakayalololoma kina na nona vakasivoi o koya e sega ni veivutunitaka na nona cala?\nE vakaraitaka na iVolatabu na ikalawa bibi ni veivakasivoi kei na kena yaga. (1 Kor. 5:11-13) E dokai kina na yaca ni Kalou, taqomaka na savasava ni ivavakoso, me rawa ni kilaiyalona tale kina o koya e cala.—4/15, tabana e 29-30.


1 Samuela 17 | iVolatabu ena Internet | Vakadewa ni Vuravura Vou\niMatai ni Samuela 17:1-58\nVakadrukai Koliaci o Tevita (1-58)\nBolei ira na Isireli o Koliaci (8-10)\nSauma o Tevita na bolebole (32-37)\nVala o Tevita ena yaca i Jiova (45-47)\n17 E soqoni vata na nodra mataivalu na kai Filisitia+ mera lako ina ivalu. Era soqoni e Soko+ ena vanua o Juta, era keba sara e Efesitamimi+ ena tadrua ni vanua o Soko kei Aseka.+ 2 Era soqoni vata o Saula kei ira na Isireli mera keba ena Buca o Ela,+ ra qai tuva vakaivalu mera vakasota kei ira na kai Filisitia. 3 Era tiko na kai Filisitia ena yasa ni dua na ulunivanua, era tiko na Isireli ena yasa ni ulunivanua kadua, e tu ena kedra maliwa na buca. 4 E lako sara mai e dua na tamata dauvala ena nodra keba na kai Filisitia, na yacana o Koliaci,+ mai Kaca,+ na kena balavu e ono na kiupiti, dua na ivakarau ni iqaqalo.* 5 E vakaisala kopa na uluna, e dara tiko na isulunivalu e veitaqataqai kina na veleti kaukamea lalai. Na bibi ni isulunivalu+ kopa e 5,000 na sikeli.* 6 E kopa na isasabai ni yavana, e lili toka ena tadrua ni tabana na moto*+ kopa. 7 Na dia kau ni nona moto e vaka na nodra kau na dautali isulu,+ na yame ni nona moto kaukamea e 600 na sikeli* na kena bibi, qai liu tiko vua o koya e cola na nona isasabai. 8 E tu vakadua qai kaci yani vei ira na mataivalu ni Isireli,+ e kaya vei ira: “Na cava oni mai tuva vakaivalu kina? O yau na kai Filisitia, o kemuni na dauveiqaravi nei Saula? Ni digia e dua na nomuni tamata me lako sobu mai vei au. 9 Ke rawa ni keirau vala me mokuti au, keimami na qai nomuni dauveiqaravi. Ia keu qaqa vua meu mokuti koya, oni na neimami dauveiqaravi moni qaravi keimami.” 10 E kaya tale na kai Filisitia: “Au bolea na mataivalu ni Isireli+ ena siga qo. Ni solia mai e dua me keirau vala!” 11 Ni rogoca o Saula kei ira kece na Isireli na nona vosa na kai Filisitia, era domobula, era rere vakalevu. 12 Ia o Tevita e luve ni turaga ni Efiraca+ mai Peceliema+ e Juta, na yacana o Jese,+ e walu na luvena tagane,+ sa kenaturaga toka ena gauna i Saula. 13 Eratou muri Saula ina ivalu na tolu na luvena qase o Jese.+ Na yacadratou na luvena tagane eratou lako ina ivalu o Iliapi+ na ulumatua, na kena ikarua o Epinatapi,+ kei na kena ikatolu o Sama.+ 14 E gone duadua o Tevita,+ eratou muri Saula e tolu eratou qase. 15 E dau lako yani qai lesu vei Saula o Tevita ni vakatawa tiko na sipi+ nei tamana e Peceliema. 16 Ia e dau lako yani na kai Filisitia ena veimataka kei na veiyakavi me duri tu e matadra, me 40 na siga. 17 E qai kaya o Jese vei Tevita na luvena: “Mo taura mada na efa* covuata tavu qo kei na tini na ibuli madrai qo, mo kauta vakatotolo ina keba vei ratou na tuakamu. 18 Mo kauta na tini na iwasewase jisi* qo vua na turaga ni duanaudolu, mo raica tale ga se ratou bula vinaka tiko na tuakamu qai kauta lesu mai na kena ivakadinadina.” 19 Eratou tiko vata kei Saula kei ira kece na vo ni Isireli ena Buca o Ela,+ era valuti ira tiko na kai Filisitia.+ 20 E sou vakamataka o Tevita me tataunaka na sipi vua e dua qai vakasosolo me lako, me vaka ga e vakaroti koya kina o Jese. Ni yaco yani ena loma ni keba, sa lako tiko na mataivalu ina bucanivalu, ra qai kaila mera vala. 21 Era tuva sara vakaivalu na Isireli kei ira na kai Filisitia mera veiqaravi na mataivalu. 22 E biuta vakatotolo o Tevita na nona iyaya me raica tiko na ivakatawaniyaya qai cici yani ina bucanivalu. Ni yaco yani, e taroga sara se ratou bula vinaka tiko na tuakana.+ 23 Ni se vosa tiko vei ratou sa lako mai na tamata dauvala na yacana o Koliaci+ na kai Filisitia mai Kaca. E lako mai na nodra mataivalu na kai Filisitia me tukuna na vosa vata ga e liu+ mani rogoca o Tevita. 24 Nira raici koya ga na Isireli kece, era drovaki koya nira domobula.+ 25 Era kaya na Isireli: “Oni sa bau raica na tagane e lako tiko mai qo? E lako mai me bolei Isireli.+ Na tagane e mokuti koya ena vakavutuniyautaki koya vakalevu na tui, ena solia vua na luvena yalewa+ qai vagalalataka* na vuvale i tamana e Isireli.” 26 E kaya sara o Tevita vei ira na tagane era duri volekati koya tu: “Na cava ena caka vua na tamata e mokuta na kai Filisitia oya, me kauta tani na irogorogo ca kei Isireli? O cei na kai Filisitia tawacili qo me bolea na mataivalu ni Kalou bula?”+ 27 Era qai tukuna vua na tamata na ka ga era kaya e liu: “Qo na ka ena caka vua na tagane e mokuti koya.” 28 Ni rogoca o Iliapi na tuakana qase+ duadua ni vosa tiko vei ira na tamata, e cudruvi Tevita, e kaya: “Na cava o lakova sobu mai? O tataunaka tu vei cei na vica na sipi e tiko mai veikau?+ Au kila vinaka na nomu viavialevu kei na ca ni lomamu, ni o lako sobu ga mai mo raica na ivalu.” 29 E kaya sara o Tevita: “Na cava au cakava? Au taro wale tiko ga!” 30 Oti e vakanadakui koya me vosa vua e dua tale, e taroga na ka vata ga oya,+ ra qai tukuna vua na tamata na ka vata ga e liu.+ 31 E rogo na vosa e cavuta o Tevita mani tukuni vei Saula. E qai talatala o Saula me lako mada yani. 32 E kaya vei Saula o Tevita: “Me kua sara ni vakayalolailaitaka e dua o koya. Ena lako na nomuni dauveiqaravi me vala kei na kai Filisitia qo.”+ 33 Ia e kaya o Saula vei Tevita: “O na sega ni valuta rawa na kai Filisitia qo ni o se gone+ ga, e dauvala o koya mai na gauna se cauravou kina.” 34 E kaya tale vei Saula o Tevita: “A vakatawa tiko na qelenisipi i tamaqu na nomuni dauveiqaravi qai lako mai e dua na laione+ kei na dua na bea, erau dui kauta e dua na sipi mai na qelenisipi. 35 Au muria yani, au mokuta, au vakabula na sipi mai gusuna. Ni golevi au mai au qai dreta na vutina,* au mokuta, au vakamatea sara. 36 E vakamatea ruarua na laione kei na bea na nomuni dauveiqaravi, ia na kai Filisitia tawacili qo ena vaka ga e dua vei rau, ni bolea na mataivalu ni Kalou bula.”+ 37 E kaya tale o Tevita: “O Jiova a vakabulai au mai na liga ni laione kei na bea, o koya ga ena vakabulai au mai na ligana na kai Filisitia qo.”+ E kaya sara vei Tevita o Saula: “Mo lako, me tokoni iko mada ga o Jiova.” 38 E qai vakaisulutaki Tevita o Saula ena nona isulu. E vakaisalataki koya ena isala kopa, oti e vakaisulutaki koya ena isulunivalu. 39 E vauca sara o Tevita na nona iseleiwau ena nona isulu qai saga me lako sa sega ni rawa, ni sega ni matau vua. E kaya vei Saula o Tevita: “Au sega ni lako rawa ena ka qo niu sega ni matau kina.” E mani luvata o Tevita. 40 E taura sara na nona ititoko e ligana, e digia e lima na vatu dravia mai uciwai,* e biuta ina nona kato ni vakatawa sipi qai taura toka e ligana na nona irabo.+ E torova sara yani na kai Filisitia. 41 E toro volekati Tevita yani na kai Filisitia, e liu tiko vua o koya e cola tiko na nona isasabai. 42 Ni rai yani na kai Filisitia me raici Tevita, e beci koya sara ga ni gone damudamu qai musudonu.+ 43 E mani kaya vei Tevita na kai Filisitia: “O yau na koli,+ ni o taura tu ga mai na kau mo mai valuti au?” Oti e vosavakacacataki Tevita na kai Filisitia qo ena yaca ni nona kalou. 44 E kaya vei Tevita na kai Filisitia: “Lako mai vei au, au na solia na lewemu vei ira na manumanuvuka ni lomalagi kei ira na manumanu ni vanua.” 45 E kaya o Tevita vua na kai Filisitia: “O mai valuti au ena iseleiwau kei na rua na moto,*+ ia au lai valuti iko ena yaca i Jiova ni lewe vuqa,*+ na nodra Kalou na mataivalu ni Isireli o bolea.+ 46 Ena siga ga qo ena soli iko e ligaqu+ o Jiova, au na mokuti iko, au na tamusuka na ulumu. Ena siga tale ga qo au na solia na yagodra mate na mataivalu ni Filisitia vei ira na manumanuvuka ni lomalagi kei na manumanu kila ni vanua, mera kila kina na tamata kece e vuravura ni tiko na Kalou e Isireli.+ 47 Mera kila o ira kece na tiko qo* ni sega ni veivakabulai+ o Jiova ena iseleiwau se na moto, ni nei Jiova na ivalu,+ ena soli kemuni kece ina liga i keimami.”+ 48 E toso voleka yani na kai Filisitia me tavaki Tevita, ia e cici yani vakatotolo o Tevita ina bucanivalu me rau sota kei na kai Filisitia. 49 E tatara o Tevita ina nona kato, e taura mai kina e dua na vatu qai rabotaka. E lauta na yadrena na kai Filisitia, e coba vinaka sara ga na vatu e yadrena qai lutu vakatoboicu ina qele.+ 50 E mani vakadruka na kai Filisitia o Tevita ena irabo kei na dua na vatu. E mokuta qai vakamatea na kai Filisitia o Tevita, ia e sega e ligana na iseleiwau.+ 51 E cici tiko ga o Tevita lai duri sara e yasana. E qai taura na nona iseleiwau na kai Filisitia,+ e ucuna mai na kena itawatawa qai vakamatea ni tamusuka na domona. Nira raica na kai Filisitia ni sa mate na nodra qaqa, era dro.+ 52 Era tucake mera kaila na Isireli kei ira na Juta ra qai cicimuri ira na kai Filisitia mai na buca+ me yacova na matamata e Ekironi,+ era balemate ga na kai Filisitia ena gaunisala mai Sareimi+ me yaco sara i Kaca kei Ekironi. 53 Oti era lesu na Isireli ena nodra cicimuri ira vakavoleka na kai Filisitia, ra qai kovea na nodra keba. 54 E taura o Tevita na uluna na kai Filisitia qai kauta i Jerusalemi, ia e biuta na nona iyaragi na kai Filisitia ena nona valelaca.+ 55 Ia ni raici Tevita ga o Saula ni lai tavaka na kai Filisitia, e kaya sara vei Apineri+ na iliuliu ni mataivalu: “Apineri, na luvei cei na gone qo?”+ E kaya o Apineri: “Me vaka ni oni bula dina tiko na tui, au sega ni kila!” 56 E kaya na tui: “Mo vaqaqa se luvei cei na gonetagane qo.” 57 Ni lesu ga mai o Tevita ni vakamatea oti na kai Filisitia, e kauti koya sara o Apineri vei Saula ni taura tiko e ligana na uluna na kai Filisitia.+ 58 E tukuna vua o Saula: “O cei na tamamu, cauravou?” e sauma o Tevita: “O yau na luvena na nomuni dauveiqaravi o Jese+ na turaga ni Peceliema.”+\n^ Na kena balavu e rauta ni 2.9 na mita (9 na fiti 5.75 na idi). Raica na iKuri B14.\n^ Rauta ni 57 na kilokaramu. (125 na paudi). Raica na iKuri B14.\n^ Se “moto mamada.”\n^ Rauta ni 6.84 na kilokaramu (15 na paudi.) Raica na iKuri B14.\n^ Ipe., “sucu.”\n^ Oya me kua ni saumi ivakacavacava se veiqaravi.\n^ Se “galegalena.” Ipe., “kumina.”\n^ Se “kei na moto kei na moto mamada.”\n^ Ipe., “ivavakoso kece qo.”


O Rawa ni Veivuke ena Nomu iVavakoso? | Vulici\nNa Vale ni Vakatawa (iTabataba e Vulici) | Maji 2016\nWILIKA ENA VOSA Albanian Amharic Angolan Sign Language Arabic Armenian Aymara Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Batak (Toba) Bengali Bicol Bulgarian Catalan Cebuano Chichewa Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga (Malawi) Chitumbuka Chiyao Chuvash Croatian Czech Danish Dutch English Estonian Finnish French Georgian German Greek Guarani Gujarati Gun Hebrew Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hungarian Icelandic Igbo Iloko Indonesian Isoko Italian Japanese Kannada Kikamba Kikuyu Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Korean Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kurdish Kurmanji (Cyrillic) Latvian Lithuanian Luganda Luo Macedonian Macua Malagasy Malay Malayalam Marathi Maya Mixe (North Central) Mongolian Nepali Norwegian Oromo Ossetian Pangasinan Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Persian Polish Portuguese (Brazil) Punjabi Quechua (Bolivia) Romanian Russian Samoan Sango Sena Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Shona Sinhala Slovak Slovenian Solomon Islands Pidgin Spanish Sranantongo Swahili Swedish Tagalog Tajiki Tamil Tatar Telugu Tetun Dili Thai Tigrinya Tok Pisin Tshwa Turkish Turkmen Tuvaluan Tzotzil Ukrainian Urdu Urhobo Uzbek Vietnamese Waray-Waray Wolaita Yoruba Zapotec (Isthmus) vakaViti\nSaga mo kila na ka era vinakata na tacimu, mera vakacegui vakayago se vakayalo\nO Rawa ni Veivuke ena Nomu iVavakoso?\nNI BERA ni lako cake o Jisu i lomalagi, e kaya vei ratou na nona tisaipeli: ‘Dou na qai tukuni au ena veivanua yawa sara kei vuravura.’ (Caka. 1:8) Era na vakayacora vakacava qori na lotu vaKarisito taumada?\nE kaya o Martin Goodman, e dua na parofesa ena Univesiti e Okosivote ni “nodra cakacaka vakaulotu na lotu vaKarisito era duidui kina vei ira na veimatalotu tale eso, wili kina o ira na Jiu ena matanitu makawa o Roma.” E dau veilakoyaki o Jisu ena veivanua me vunau. Nira muria na lotu vaKarisito dina na nona ivakaraitaki, era kila ni kena tukuni “na itukutuku vinaka ni Matanitu ni Kalou” e vauci kina nodra vaqarai o ira era via kila na ka dina ena iVolatabu. (Luke 4:43) Qo na vuna era tiko kina ena ivavakoso vaKarisito ena imatai ni senitiuri na “yapositolo,” qo o ira na italai se mata. (Mari. 3:14) E vakaroti ira nona imuri o Jisu: “O koya gona, ni lako moni vakavulici ira na lewe ni veivanua kece ga mera noqu tisaipeli.”—Maciu 28:18-20.\nEratou sega ni tiko nikua na 12 na yapositolo i Jisu, ia e levu na dauveiqaravi i Jiova era vakaraitaka na yalo ni kaulotu. Nira sureti mera vakarabailevutaka nodra cakacaka vakavunau, era kaya: “O yau qo! Moni talai au!” (Aisea 6:8) Eso era toki ina veivanua yawa, me vakataki ira na vica vata na udolu na vuli oti ena Koronivuli o Kiliati. Eso tale era toki ena dua tale na vanua ena nodra matanitu. Levu era vulica na vosa vou mera veivuke ena ivavakoso se iwasewase lalai e vosataka na vosa qori. Ia e ka ni sasaga vei ira na tacida qo mera toki ena vanua e vinakati kina na veivuke, se vulica na vosa vou. Era yalorawarawa ni vakuai ira mera vakaraitaka nodra lomani Jiova kei na kainodra. Era cakacakataka na ka e vauci kina me rawa nira veivuke. (Luke 14:28-30) E yaga dina nodra veitokoni na tacida qo.\nIa e duidui na keda ituvaki. Eda sega ni rawa ni toki kece ena vanua e vinakati kina na veivuke, se vulica e dua na vosa vou. Vakacava, eda rawa ni vakaraitaka na yalo ni kaulotu ena noda ivavakoso?\nMO KAULOTU ENA NOMU IVAVAKOSO\nVakayagataka vinaka na kemu ituvaki mo . . .\nE macala nira vakaraitaka na lotu vaKarisito ena imatai ni senitiuri na yalo ni kaulotu, ia kena irairai ni levu era veiqaravi ga ena nodra vanua. Se yaga tiko ga vei ira kei keda kece na dauveiqaravi ni Kalou na veiuqeti e tukuni vei Timoci: “Vakayacora na cakacaka ni italatala, vakacavara vinaka na nomu cakacaka vakaitalatala.” (2 Tim. 4:5) E noda itavi kece na lotu vaKarisito meda vunautaka na itukutuku ni Matanitu ni Kalou kei na veivakatisaipelitaki, se mani vanua cava eda tiko kina. E levu tale ga na itavi vakadaukaulotu eda rawa ni vakayacora ena ivavakoso eda lewena.\nKena ivakaraitaki, ena vinakati vua e kaulotu e vanuatani me vakamatauni koya ena ivakarau ni bula vou. Levu na ka ena duidui kina nona ilesilesi vou. Vakacava ke da sega ni toki rawa ena vanua e vinakati kina vakalevu na veivuke? E rawa nida kaya nida kila vinaka na noda yalava? Se rawa nida tovolea eso tale na iwalewale vou meda vunau kina vei ira na lewenivanua? Kena ivakaraitaki, era uqeti na tacida ena 1940 mera lokuca e dua na siga e veimacawa mera vunau kina e salatu. Vakacava o rawa ni vakaitavi kina? Se vakaliuliu mo vakayagataka na qiqi ni ivola? Qo na ka e vinakati: O bau vakasamataka eso tale na iwalewale mo wasea kina na itukutuku vinaka?\nuqeta eso mera “vakayacora na cakacaka ni italatala”\nNi donu noda rai, eda na gugumatua ena cakacaka vakaitalatala. Ena levu na ituvaki, o ira na dautukutuku matua era yalorawarawa mera toki ena vanua e vinakati kina vakalevu na veivuke, se vulica e duatani na vosa. Era vu ni veivakalougatataki nira liutaka na cakacaka vakaitalatala. Era dau liutaka tale ga na daukaulotu na ituvatuva ena ivavakoso me yacova nira rawata na ivakatagedegede ni veiqaravi na tacida ena vanua ya. Ke o iVakadinadina tagane papitaiso, vakacava o sa tu vakarau mo ‘qaravi’ ira na tacimu ena ivavakoso?—1 Tim. 3:1.\nMe ikuri ni noda gumatua ena cakacaka vakaitalatala se yalorawarawa ni veiqaravi ena ivavakoso, e levu tale na sala eda rawa ni veivuke kina ena ivavakoso eda lewena. O keda kece, gone se qase, tagane se yalewa, eda rawa ni “dau vakayaloqaqataki” ira na tacida.—Kolo. 4:11, vmr.\nE vinakati meda kilai ira vinaka me rawa nida vukei ira. E uqeti keda na iVolatabu meda “dau veinanumi” nida sota vata. (Iper. 10:24) Sega ni kena ibalebale meda siova na ka e baleti ira, ia meda saga meda kilai ira vinaka kei na ka era vinakata. De ra vinakata na veivuke vakayago se vakayalo, mera vakacegui tale ga. E sega ni nodra itavi ga na qase kei na dauveiqaravi ni ivavakoso mera vukei ira na tacida. Io, ena so na gauna ena veiganiti mera veivuke na tacida qori. (Kala. 6:1) Ia e noda itavi kece meda vukei ira na tacida itabaqase, se vuvale taucoko era leqa tu.\nvakacegui ira era nuiqawaqawataka nodra bula\nKena ivakaraitaki, e leqa vakailavo o Salvatore qai vinakati me volitaka nona bisinisi, vale, kei na levu na ka eratou taukena vakavuvale, e vakasamataka se ratou na bula vakacava. Dua na vuvale ena ivavakoso e kila na nodratou leqa. Eratou veivuke vakailavo, ratou vaqara na cakacaka nei Salvatore kei watina, levu tale ga na yakavi eratou vakarogoci ratou qai vakayaloqaqataki ratou vakavuvale. E bucini kina e dua na veitokani dredre me vica vata na yabaki. Ni ratou railesu na vuvale ruarua qo, eratou marautaka vakalevu na gauna eratou vakayagataka vata ena gauna dredre oya.\nEra sega ni tu vakasuka na lotu vaKarisito dina mera wasea nodra vakabauta. Me vaka e vakayacora o Jisu, e bibi meda vukea e levu mera kila na vosa ni yalayala totoka e tu ena iVolatabu. Ke da rawa ni toki se sega, eda rawa ni caka vinaka vei ira na tamata kece. Rawa sara ga nida vakayacora qori ena ivavakoso eda veiqaravi kina. (Kala. 6:10) Eda na marautaka na soli ka da qai “vua ena cakacaka vinaka kece.”—Kolo. 1:10; Caka. 20:35.\nRa iTabagone—Oni sa tu Vakarau Moni Papitaiso?\nRa iTabagone—O na Vakavakarau Vakacava Mo Papitaiso?\nNa Cava Meda Cakava Meda Duavata Tiko ga Kina?\nO Jiova e Dusimaki Ira Nona Tamata ena Sala ni Bula\nUcui Ira na Parofita ena Yalo ni Veiqaravi\nText Sala me download kina na ka e tabaki NA VALE NI VAKATAWA (ITABATABA E VULICI) Maji 2016\nNA VALE NI VAKATAWA (ITABATABA E VULICI) Maji 2016