Vunau i Jisu ena Ulunivanua (Maciu 5-7) | iTalanoa Vakaivolatabu\nE DABE toka oqo o Jisu qai veivakavulici tiko ena dua na ulunivanua e Kalili. Eratou dabe volekati koya tiko na nona tisaipeli. Sa digitaki iratou oti e 12 me ratou nona yapositolo. O iratou na yapositolo eratou tisaipeli nuitaki i Jisu. O kila na yacadratou?\nE dua o Saimoni Pita kei Adriu na tacina. Dua na veitacini o Jemesa kei Joni. E rua tale na yapositolo o Jemesa kei Saimoni. E yacadrau e rua o Jutasa. E dua o Jutasa Isikarioti, kei na dua tale na Jutasa, e dau kacivi me o Cateo. Tarava o Filipi kei Nacanieli (e dau kacivi tale ga me o Pacolomiu), kei na rua tale o Maciu kei Tomasi.\nNi lesu mai Samaria o Jisu sa qai tekivu vunautaka na veika oqo: ‘Sa voleka na matanitu vakalomalagi.’ O kila se cava na matanitu oya? E matanitu dina ni Kalou. E kena tui o Jisu. Ena vakatulewa mai lomalagi qai kauta mai na bula vakacegu ena vuravura. Na matanitu ni Kalou ena veisautaka na vuravura taucoko me dua na parataisi totoka.\nE vakavulici ira tiko oqo o Jisu me baleta na matanitu oya. E vakamacalataka: ‘Mo dou qai masu vaka oqo. Tama i keimami mai lomalagi, me rokovi na yacamuni. Me yaco mai na nomuni matanitu. Me caka na lomamuni e vuravura, me vaka sa caka tiko mai lomalagi.’ Era kaya e levu ni oqo na ‘Masu ni Turaga.’ Vakaevei, o rawa ni cavuqaqataka?\nE vakavulici ira tale ga o Jisu ena nodra itovo ni veimaliwai. E kaya: ‘Cakava vei ira tale e so na ka vata ga o vinakata mera cakava vei iko.’ O sega li ni vinakata me dau caka tale ga vei iko na ka vinaka? E kaya o Jisu ni dodonu meda dau caka vinaka vei ira kece ga na tamata. Sa na bau dua na ka totoka nira sa na vakayacora oqo na tamata kece ena parataisi e vuravura.\nMaciu wase 5 ina 7; 10:1-4.\nNa iVunau Rogo ena Ulunivanua\nVulica eso na tikina bibi mai na ivunau i Jisu.\niMeli iMeli Veivakavulici o Jisu ena Ulunivanua


2 Samuela , chapter 23 of the Fijian Bible - with audio narration\nOqo nai otioti ni vosa nei Tevita, ka sa vaka: sa tukuna o Tevita na luvei Jese, na tamata sa vakatuburi cake, nai lumuti ni Kalou i Jekope, na daunisame kamikamica e Isireli:\n2 "Na yalo ni Kalou sa vosa vei au, ka sa tiko e yamequ na nona vosa.\n3 Na Kalou ni Isireli sa tukuna mai, sa vosa vei au na Uluvatu ni Isireli: 'O Koya sa vakatulewa vei ira na tamata, me dodonu, ka veiliutaki ena rerevaka na Kalou.\n4 E dodonu me vaka na rarama ni mataka ni se qai cadra mai na matanisiga, na mataka e sega na kena o, me vaka na buroro mai ni veico era cacalivaliva mai ni se qai tauca oti na uca.'\n5 "E dina ni sega ni vakakina na noqu vale vei Jiova, sa cakava vei au e dua na veiyalayalati e sega ni mudu, sa vakarautaki ena veika kecega me tudei, ni oqo na noqu vakabulai kei na noqu gagadre; ena sega beka ni na vakatubura o Koya?\n6 O ira kece na gone ni talaidredre, era na vaka na voto ni kau sa musuki tani, baleta ni ra sa na sega ni tuberi rawa ena liga.\n7 Ia, na tamata ena tarai ira, e dodonu me tiko e ligana na kaukamea, na kaukamea ni tolo ni moto, me ra vakamai kece sara ena bukawaqa ena vanua era dui tu kina."\n8 Oqo na yacadra na tamata qaqa era sa tiko kei Tevita: O Josebi-Basebeci na Takamoni, na nodra i liuliu nai liuliu â€“ sa yacana talega o Adina na Eseni, baleta ni sa vakamatea e walu na drau na tamata ena dua ga na gauna.\n9 Ai karua o Iliesa na luvei Dodo na Aoite, e dua vei iratou na lewe tolu vata kei Tevita, e ratou sa bolei ira na Filisitia ni ra sa lako tiko mai me vala â€“ Ni ra sa via dro tiko na Isireli.\n10 Sa tucake ka valuti ira na Filisitia me yacova ni sa malumalumu mai na ligana, ia sa taura matua tikoga nai seleiwau. Sa vakavuna e dua na qaqa levu ena siga o ya â€“ era sa lesu mai na tamata ka taura ga vakaveitalia na ka era via taura.\n11 Sa tarava yani o Sama na luvei Aki na Araraite. Era sa tuva mai na Filisitia ena dua na vanua sa sinai kina na bini. Era sa dro na Isireli mai vei ira na Filisitia.\n12 Ia, o Sama sa tuvakadua ena loma ni veiwere (bini), ka tataqomaki, ka vakamatei ira na Filisitia. Sa kauta mai kina o Jiova e dua na qaqa levu.\n13 E tolu vei ira na tolusagavulu na i liuliu sa lako sobu ki na tatamusuki ka lako mai vei Tevita ena qara vatu mai Etulama. Era sa wawa tiko na Filisitia ena Buca mai Refaimi.\n14 Sa tiko o Tevita ena vanua cecere, kei ira na Filisitia e Peceliema.\n15 Sa tukuna o Tevita, "Me dua mada ga e solia vei au na wai mai Peceliema me'u gunu kina, mai na matamata ni koro!"\n16 E ratou sa lako na tolu na tamata qaqa oqo ka basuka yani na nodra i tikotiko na Filisitia â€“ takiva na wai mai Peceliema, mai na matamata ka kauta mai vei Tevita. Sa sega ni gunuva, ia, sa sova yani vua na Kalou o Jiova.\n17 Sa tukuna kina, "Me kua sara vei au Jiova, me'u cakava na ka oqo! sa sega beka ni oqo, na nodratou dra na tamata e ratou sa sega ni kauwaitaka na nodratou bula?" Sa sega ni via gunuva o Tevita. Oqo na ka e ratou sa cakava na tamata qaqa oqo.\n18 O Apisai na taci Joape na luvei Seruia sa nodratou i liuliu e tolu tale. Sa laveta na ligana vei ira e tolu na drau na tamata ka vakamatei ira, ka sa liu kina na yacana mai vei iratou na lewe tolu oqo.\n19 Sa sega beka ni dokai cake vei iratou na lewe tolu oqo? Oqo sa nodratou i liuliu kina o koya. Ia, sa sega ga ni yacovi iratou nai matai ni tolu.\n20 O Penaia na luvei Joata, na luve ni qaqa mai Kabasili â€“ o koya sa cakava e levu na veika lelevu. Sa vakamatei rau e rua na tamata qaqa me vaka na laione mai Moape. Sa lako sobu ka vakamatea e dua dina na laione ena loma ni dua na qara, ena dua na siga batabata sara.\n21 Sa vakamatea talega e dua na kai Ijipita, e tamata qaqa. Sa tiko e ligana na kai Ijipita e dua na moto â€“ sa lako yani o Penaia vata kei na dua na i titoko. E rau sa vei mulomulo kei na kai Ijipita, ka sa taura na moto mai ligana, ka vakamatea na kai Ijipita oqo ena nona moto ga.\n22 Na ka oqo sa cakava o Penaia na luvei Joata ka sa liu kina vei ira na tamata qaqa oqo.\n23 Sa tamata dokai sara vei ira na tolusagavulu na tamata qaqa oqo. Sa sega ga ni yacova yani na i matai ni tolu. Sa digitaki koya o Tevita mei liuliu ni nona mata yadra.\n24 O Aseli na taci Joape, sa dua vei ira na tolusagavulu. O Ecanani na luvei Dodo mai Peceliema,\n25 O Sama na Arotaite, O Elika na Arotaite,\n26 O Elesi na Palataite, O ira na luvei Ikesi na Tekoite,\n27 O Apiesa na Anacoci, O Mebunai na Asuaite,\n28 O Salimoni na Aoaite, O Maerai na Nefofate,\n29 O Elepi na luvei Baena na Nefofate, O Itai na luvei Ribai mai Kipea vei ira na luvei Penijamini,\n30 O Penaia na Piratonaite, O Idai mai na veimataniwai mai Qaesi,\n31 O Abi-Aliboni na Abataite, O Asimaveci na Baumaite,\n32 O Eliaba na Saelibone (mai vei ira na luvei Jaseni) Jonacani,\n33 O Sama na Araraite, O Aiame na luvei Sarari na Araraite,\n34 O Alifalate na luvei Asabai na luvei Maekataite, O Eliame na luvei Aitofeli na Kilioni.\n35 O Esarai na kai Kameli, O Paerai na kai Abi,\n36 O Ikali na luvei Nacani mai Soba, O Bani na Kata,\n37 O Seleki na Amoni, O Naerai na Biroce (na daucola yaragi nei Joape na luvei Seruia),\n38 O ira na Iceraite, O Karebi na Iceraite,\n39 Kei Uraia na Itaiti â€“ Era lewe tolusagavulu ka vitu kece.


Na Cava e Kilai me Baleta na iRairai kei Jisu?\nWILIKA ENA VOSA Afrikaans Albanian Alur American Sign Language Amharic Angolan Sign Language Arabic Arabic (Lebanon) Argentinean Sign Language Armenian Armenian (West) Assamese Australian Sign Language Azerbaijani Batak (Toba) Biak Bicol Bislama British Sign Language Bulgarian Cambodian Catalan Cebuano Chavacano Chichewa Chilean Sign Language Chin (Hakha) Chinese (Shanghainese) Chinese (Sichuanese) Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Chitonga (Malawi) Chitumbuka Chiyao Cibemba Croatian Czech Czech Sign Language Danish Dutch Ecuadorian Sign Language Efik English Estonian Ewe Faroese Finnish Fon Frafra French French Sign Language Georgian German German Sign Language Greek Greenlandic Guarani Haitian Creole Hausa Hebrew Hiligaynon Hindi Hindi (Roman) Hungarian Hunsrik Iban Icelandic Igbo Iloko Indonesian Isoko Italian Italian Sign Language Japanese Japanese Sign Language Javanese Kabuverdianu Kamba Kannada Khakass Kikongo Kikuyu Kiluba Kinyarwanda Kirghiz Kirundi Kongo Korean Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kurdish Kurmanji (Cyrillic) Kwanyama Lari Latvian Lingala Lithuanian Luo Luvale Macedonian Malagasy Malay Malayalam Maltese Mam Mapudungun Marathi Mauritian Creole Maya Mexican Sign Language Mingrelian Mizo Mongolian Myanmar Nahuatl (Huasteca) Ndonga Nepali Norwegian Nzema Okpe Oromo Ossetian Pangasinan Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Persian Peruvian Sign Language Pidgin (West Africa) Polish Polish Sign Language Portuguese (Brazil) Portuguese (Portugal) Punjabi Punjabi (Shahmukhi) Quechua (Bolivia) Quechua (Cuzco) Quiche Quichua (Imbabura) Rarotongan Romanian Romany (Macedonia) Cyrillic Romany (Vlax, Russia) Russian Russian Sign Language Samoan Sepedi Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Setswana Shona Sinhala Slovak Slovenian Solomon Islands Pidgin Spanish Spanish Sign Language Sranantongo Sunda Swahili Swahili (Congo) Swati Swedish Tagalog Tahitian Talian Tamil Tarascan Tatar Telugu Tetun Dili Thai Tigrinya Tongan Totonac Tsonga Turkish Turkmen Twi Tzeltal Tzotzil Ukrainian Urdu Uruund Uzbek Valencian Venda Venezuelan Sign Language Vietnamese Waray-Waray Welsh Xhosa Yoruba Zapotec (Isthmus) Zulu vakaViti\nE sega ni dua e kila na irairai dina kei Jisu ni sega ni vakamacalataki qori ena iVolatabu. Kena ibalebale e sega ni bibi na irairai kei Jisu. Ia e vakamacalataka na iVolatabu eso na ka e rawa nida kila kina vakacaca na irairai kei Jisu.\nMata: E Jiu o Jisu, kena irairai ni rau veiucui kei tinana qai laurai toka vua eso na ka e kilai kina ni dua na Jiu. (Iperiu 7:14) De dua e tautauvata ga na kena irairai kei ira na kena vo. Sa rauta me sega ni bau kilai koya e dua ni gole mai Kalili i Jerusalemi ena dua na gauna. (Joni 7:10, 11) E rawa ni nanumi ni dua ga vei ratou na tisaipeli ke ratou duri vata tu. Nira gole yani na ilala levu mera lai vesuki Jisu, e rawa nira vesuka ga e dua e tu e kea ke a sega ni tukuna rawa tu o Jutasa e dua na ivakatakilakila.?—Maciu 26: 47-49.\nDrauniulu: E sega ni vakabauti ni ulu balavu o Jisu ni kaya na iVolatabu e dau “maduataka na tagane ni balavu na drauniuluna.”?—1 Korinica 11:14.\nKumi: E vakumi o Jisu. A muria nodra lawa na Jiu e vakatabui kina mera ‘kotiva vakasakuca na tutu ni kumidra’ na tagane. (Vunau ni Soro 19:27; Kalatia 4:4) E cavuti tale ga ni vakumi o Jisu ena dua na parofisai vakaivolatabu e vakamacalataki kina na veika rarawa ena caka vua.—Aisea 50:6.\nYago: E vakadinadinataki ni bulicaki vinaka na yago i Jisu. E dau lakova e vica vata na maile ena nona cakacaka vakaitalatala. (Maciu 9:35) A curu ena nodra valenilotu na Jiu me vakatoboicutaka na nodra teveli na dauveisauilavo. A talia tale ga e dua na kuita ena dali me cemuri ira tani mai na valenisoro na sipi kei na bulumakau. (Luke 19:45, 46; Joni 2:14) E kaya na ivola na McClintock and Strong’s Cyclopedia: “E laurai ena itukutuku kece ni kosipeli ni kaukaua qai bulicaki vinaka na yagoi [Jisu].”—Volume IV, tabana e 884.\niRairai ni mata: E dau veikauaitaki o Jisu qai yalololoma, e laurai sara ga qori ena irairai ni matana. (Maciu 11:28, 29) E duidui na kedra ituvaki o ira era dau gole vua nira vinakata na veivuke se veivakacegui. (Luke 5:12, 13; 7:37, 38) O ira mada ga na gone era doudou ni torovi koya.—Maciu 19:13-15; Marika 9:35-37.\nRai cala me baleta na irairai kei Jisu\nRai cala: Era kaya eso ni cavutu mai Aferika o Jisu ni kaya na Vakatakila e vaka na vauvau na uluna, na yavana e vaka na “kopa raradamu.”—Vakatakila 1:14, 15, The New Jerusalem Bible.\nKa dina: E “ivakatakilakila” na ka e volai ena Vakatakila. (Vakatakila 1:1) Na ivakamacala ni ului Jisu kei na yavana e vakatakarakarataka nona itovo ni vakaturi oti. E sega ni vakaibalebaletaki ina kena irairai ni se bula e vuravura. E kaya me baleti Jisu na Vakatakila 1:14: “E vulavula na drauniuluna me vaka na vulavula ni vauvau kei na uca cevata.” E vakabibitaki tiko e keri na roka, sega ni irairai. Qori e vakatakarakarataka na vuku i Jisu ni dua na gauna balavu sa bula voli mai kina. (Vakatakila 3:14) Na tikinivolatabu ya e sega ni vakatauvatana tiko na ului Jisu ina vauvau se na uca cevata.\nNa yavai Jisu “e vaka na kopa vinaka ni vakatakatai ena lovo.” (Vakatakila 1:15) Na matana e “vaka na matanisiga ni cila kaukaua.” (Vakatakila 1:16) E sega ni dua na matatamata e va qori na roka ni kuliniyagona. Kena ibalebale na raivotu ya e vakatakarakarataka na nona “tiko ena rarama e sega ni torovi rawa” o Jisu ni vakaturi oti.—1 Timoci 6:16.\nRai cala: Malumalumu qai rerere o Jisu.\nKa dina: E sega ni rerere o Jisu. Kena ivakaraitaki, a sega ni vuni nira gole yani na ilala levu mera lai vesuki koya. (Joni 18:4-8) A se sega na misini ena gauna a cakacaka voli kina vakamatai o Jisu. Sa wacava nona kaukaua ni na vakayagataka ga na iyaya vakamatai sa bau tu ena nona gauna.—Marika 6:3\nNa cava ga e vukei koya kina e dua tale ena colati ni kaunirarawa? Cava e mate kina e liu o Jisu rau qai mate e muri na le rua ratou vako vata? (Luke 23:26; Joni 19: 31-33) Dua na malumalumu levu e tarai Jisu ni voleka me vakamatei. A rairai vakavuna qori nona yadra tu ena bogi taucoko ena levu ni nona rarawa. (Luke 22: 42-44) Era vakararawataki koya na Jiu ena bogi, mataka tarava ra vuke na kai Roma na veivakararawataki. (Maciu 26: 67, 68; Joni 19: 1-3) Eso na ka va qori e rairai vakatotolotaka nona mate.\nRai cala: E matararawa tu ga o Jisu, e sega ni dau veikauaitaki.\nKa dina: A vakatotomuria vinaka o Jisu na nona itovo na Tamana vakalomalagi o Jiova, e kaya na iVolatabu “ni Kalou mamarau.” (1 Timoci 1:11; Joni 14: 9) A veivakavulici tale ga o Jisu ena sala me rawati kina na marau. (Maciu 5: 3-9; Luke 11:28) Kena ibalebale ena laurai sara ga e mata i Jisu na nona marau.\nDikeva eso na ivakadinadina ni Kosipeli kei na ivolavivigi makawa duadua.\niMeli iMeli Na Cava e Kilai me Baleta na iRairai kei Jisu?\nijwbq wase 126\nSoli Qai Vesu na Karisito\nSala me Rawati Kina na Marau Dina\nVakasavasavataki Tale na Valenisoro


Guce Nodra Sasaga na iLala Dauvakacaca\nSega ni vakayalolailaitaki ira na mataveitacini na kena vakacacani na veika era taukena\nEra sega ni soro na tacida nira vakarerei, era sosoqoni vata tiko ga. Era vakatulewa vakayalomatua tale ga na qase mera taqomaki kina na dautukutuku. E nanuma lesu o Brother André Carbonneau na loya mai Kenada a valataka nodra kisi ni veilewai na tacida: “E dau yadra tu e dua na tacida ena vanua ni soqoni, qai soli vua e dua na mobail. Ke raica nira gole yani e dua na ilala dauvakacaca, ena qiriti ratou sara na qase.”\nEra vakacaca qai vakama na meca na nodratou vale na vuvale na Shamoyan (imawi) kei na vanua e dau maroroi kina na ivola (imatau)\nGauna kece era tusaqati kina na mataveitacini, erau dau veisiko e rua mai na valenivolavola ni tabana me rau lai veivakayaloqaqataki. E kaya o André: “Dua dina na ka totoka nodrau raica na tacida mai na valenivolavola nira mamarau qai matadredredre tu ga na mataveitacini ena vanua ni soqoni.”\nEra tusaqati na mataveitacini ena loma ni valeniveilewai, e tuba tale ga\nEra sega tale ga ni soro na mataveitacini era sega ni tusaqati, wili kina o ira na vuli iVolatabu. E nanuma lesu o André nodrau veitalanoa kei na dua na yalewa sa rawata na ivakatagedegede me dautukutuku bera ni papitaiso. A tukuna vei André na yalewa qori: “Na veibuturaki au sarava ena tivi e vakaraitaka vei au o cei e lotu vaKarisito dina, au vinakata meu dua na lotu vaKarisito dina.”\nTotoka na Veitokoni\nEra sotava na ituvaki dredre na mataveitacini, ia era gugumatua tu ga ena cakacaka vakavunau. Era ivakaraitaki vinaka ni vakabauta kei na yaloqaqa. Na itovo e rua qori e laurai tale ga vei ira era dau valataka nodra kisi ni veilewai na tacida.\nEra beitaki vakailasu ena tabana ni itukutuku na mataveitacini nira vakavuna na kavoro ni vuvale, era sega ni vinakata na veiqaravi vakavuniwai, era dau saqata tale ga na matanitu. Era bole eso na loya mera valataka nodra kisi ni veilewai na tacida, ke mani vakaleqai mada ga kina na kedra irogorogo se na nodra cakacaka.\nEra veivuke ena veilewai na mataveitacini ena Tabana Vakalawa mai Merika\nE kaya o John Burns na loya ni valenivolavola ni tabana mai Kenada a vukei ira na mataveitacini e Georgia: “Era bole mera veivuke na mataveitacini era loya. Era sega ni kauaitaka ke ra vakacegui mai na nodra cakacaka, era sega tale ga ni rere na vakaraitaka ena mataveilewai nira iVakadinadina i Jiova.” O ira na tacida yaloqaqa qori era veivuke ena “kena taqomaki na itukutuku vinaka qai tauyavutaki vakalawa.”—Fpai. 1:7.\nSega ni Taleitaki na iValavala Kaukaua\nE vakayacori tiko ga vei ira na mataveitacini na ivalavala kaukaua. Qori na vuna era veisoliyaka kina na tacida ena ika8 ni Janueri, 2001, e dua na ivola ni kerekere mera taqomaki mai vei ira na ilala dauvakacaca, mera veilewaitaki tale ga na dau veibuturaki vakaveitalia.\nE kaya o Brother Burns me baleta na inaki ni ivola ya: “Keimami vinakata me kilai ni dua ga na ilawalawa lailai e vakavuleqa tiko, e levu na lewenivanua e Georgia era sega ni taleitaka na ivalavala kaukaua e vakayacori tiko vei keimami na iVakadinadina i Jiova.”\nEna loma ga ni rua na macawa, era sainitaka na nodra ivola ni kerekere na tacida e le 133,375 mai na veiyasa i Georgia, levu vei ira qori era lotu Orthodox. A lai soli na ivola vua na peresitedi o Shevardnadze, ia e sega ni oti na ivalavala kaukaua. Era taketetaki ira toka ga na mataveitacini na meca.\nEra sainitaka na ivola ni kerekere e vica vata na udolu na lewenivanua e Georgia mera tokoni ira kina na iVakadinadina\nE vakalougatataki ira tiko ga na nona tamata o Jiova ena gauna dredre qori. Na kaukaua ga ni nodra veivakacacani na meca, na levu tale ga ni lewenivanua e vakayarayarataki ira tani mai na lotu lasu o Jiova.\nSereki Mai na Lotu Lasu\nDua e dau solibula ena cakacaka ni lotu Orthodox e Georgia o Babilina Kharatishvili. Ni se yabaki 30 vakacaca, e dau gole ina veitauni kei na veikorokoro me veivakavulici ena veika vakalotu.\nIa e via kila vinaka na Kalou o Babilina, e mani lai vuli ena koronivuli ni lotu Orthodox e Georgia. Dua na gauna e vakaraitaka vei ira na vakarorogo e dua na italatala na ivola Na ka Mo Kila Mo Bula Tawamudu Kina, qai tukuna mera kerea e dua na nodra ilavelave vei ira na iVakadinadina i Jiova. E kaya na italatala: “O na kila ena ivola qo e levu na ka me baleta na iVolatabu.”\nE sega ni dau taleitaki ira na iVakadinadina o Babilina, e kurabui kina ni tukuna na italatala mera kerea nodra ivola! E kaya lo o Babilina, ‘Ke ra na vakavulici au ena veika me baleta na Kalou na iVakadinadina i Jiova, na cava tale au se cakava tiko eke?’ E vaqarai ira na iVakadinadina ena korolevu o Poti, qai vulica na iVolatabu.\nA uqeti Babilina na veika e vulica ena iVolatabu me veisautaka nona bula. E kaya ena dua na gauna: “Au biuta vakadua na qaravi matakau ena gauna au raica sara ga kina e mataqu ena iVolatabu ni cala na sokaloutaki ni ivakatakarakara. Au sega ni veivutunitaka na ka au cakava qori.” Sa yabaki 70 toka vakacaca o Babilina ena gauna e vakatulewataka kina me dua na iVakadinadina i Jiova.\nWasea o Babilina na ka dina vei makubuna o Izabela\nE ka ni rarawa ni se bera toka ni papitaiso o Babilina sa tauvimate qai mate ena 2001. A qai papitaiso ga e dua na makubuna o Izabela, se qaravi Jiova tiko ga ena yalodina ena gauna qo.\nVinakata me Sisita ni Lotu\nA vinakata o Eliso Dzidzishvili me sisita ni lotu ena gauna e yabaki 28 kina. E sega ni dua na itikotiko ni lotu e Tkibuli na tauni e tiko kina, mani toki i Tbilisi ena 2001. A lai vakavulici ira toka e kea eso na gone ni se waraka tiko na macala ni nona veiqaravi ena itikotiko ni lotu. Dua vei ira na nona gonevuli e iVakadinadina na tinana o Nunu.\nE kaya o Eliso: “Keirau dau veitalanoa vakalevu ena iVolatabu. Au sega ni via rogoca e dua na ka e vakalasui kina na lotu Orthodox, ia na ivakamacala kece i Nunu e yavutaki sara ga mai na iVolatabu. Keirau veitalanoataka ena dua na siga na ivola Na Cava e Loma ni Kalou vei Keda? Au vakadeitaka ena parakaravu kei na veitikinivolatabu keirau wilika ni cata na Kalou me sokaloutaki na ivakatakarakara.”\nDua na siga a lai vakatataro tu o Eliso vua na bete. E taura rawa mai na nona isaunitaro na bete ni sega ni yavutaki ena iVolatabu na ivakavuvuli ni lotu. (Mari. 7:7, 8) E vakadeitaka e keri ni sa kunea na ka dina, e mani vulica na iVolatabu qai papitaiso me iVakadinadina i Jiova.\nVinakata o Eliso Dzidzishvili (imawi) me sisita ni lotu, o Nunu Kopaliani (imatau)\nA laurai ena 2001 ni vinakati me tara eso na vale ni soqoni ni tubu tiko ga na iwiliwili ni ivavakoso, e vinakati e rauta ni 70 na Vale ni Soqoni. E yaco tu e Georgia na veitusaqati, ia e sega ni tarova qori na sasaga ni kena tara na Vale ni Soqoni.—Esera 3:3.\nEra vakavinakataka e liu na timi ni tarataravaki e dua na vale era dau vakayagataka tu e vica na ivavakoso e Tbilisi. Oti qori a tara e rua tale na Vale ni Soqoni, dua e Tbilisi kei na dua tale e Chiatura ena ra kei Georgia.\nVale ni Soqoni makawa e Tbilisi (imawi), kei na vale ni soqoni vou (imatau)\nE nanuma lesu o Brother Tamazi Khutsishvili, a veivuke ena tarataravaki e Chiatura: “Keimami le tinikalima na tara vale e veisiga. E vaka ga na kama ni veigasau na totolo ni nodra kila na lewenivanua ni keimami tara tiko e dua na vale ni soqoni vou. Keimami dau rogoca tale ga ena so na gauna nira via mai vakacaca ena Vale ni Soqoni na dauveitusaqati.”\nVakacava ena vakaoti vinaka na tara ni Vale ni Soqoni? E kaya o Tamazi: “E toso ga na cakacaka qai vakaoti na Vale ni Soqoni ena loma ni tolu na vula. Era veivakarerei wale tu ga na dauveitusaqati, sega ni bau laurai yani na matadra.” *\nYaga na Vosota\nEra qai vesu na ilala dauvakacaca ni lotu Orthodox kei na nodra iliuliu o Vasili Mkalavishvili\nNi tekivu tara ena Okotova, 2003, na Vale ni Soqoni ena korolevu o Samtredia, era baci vakarerei ira na mataveitacini na meca. A se qai vakaduri ga na lalaga, se bera tale ga ni mamaca na palasita era sa mai talaraka tale na vale na dauveitusaqati.\nIa era marautaka na mataveitacini e Georgia na veisau a yaco ena Noveba 2003. Ni veisau ena yabaki qori na matanitu e veiliutaki, sa soli vakalevu vei ira na tacida na galala ni sokalou. Era vesu tale ga e levu na lewe ni lotu Orthodox era dau vakavu ca tiko vei ira na mataveitacini.\nVakalougatataki na Tamata ni Kalou\nGauna e oti kina na veitusaqati, era vakila na tamata i Jiova e Georgia e levu na veivakalougatataki. A sevutaki ena soqo ni tikina ena 2004 na Vakadewa ni Vuravura Vou ena iVolatabu vaKirisi ena vosa vakaGeorgia.\nDua tale na ka guiguilecavi dredre a yaco ena soqo ni tikina ena 2006 e kena usutu “Voleka Noda Vakabulai!” E sega ni tukuni rawa na levu ni nodra marau na tiko ena soqo nira rogoca ni na vunau o Geoffrey Jackson, e lewe ni iLawalawa Dauvakatulewa. Dua na ka nodra kurabui ni kacivaka o Brother Jackson na sevutaki ni Vakadewa ni Vuravura Vou, na iVolatabu taucoko ena vosa vakaGeorgia!\nSevutaki na Vakadewa ni Vuravura Vou ena vosa vakaGeorgia ena 2006\nEra tagi e levu era tiko ena soqo ena levu ni nodra marau. E kaya e dua na tacida yalewa: “Au sega ni vakamacalataka rawa na levu ni noqu marau ni sa qai dua na vakadewa ni iVolatabu taucoko. . . . Dua dina na soqo vakairogorogo.” Era marautaka na kana magiti vakayalo e sivia na 17,000, na veika tale ga e yaco ena soqo qori e dua na cavuikalawa levu ena kedra ivolatukutuku na tamata i Jiova e Georgia.\n^ para. 29 A tara e vitu na Vale ni Soqoni e Georgia mai na 2001 ina 2003.\nOti na Veitusaqati!\nEra se nanuma vinaka tu e levu na veika vakadomobula a yaco e Georgia ena 1999 ina 2003. Era vakaraitaka na mataveitacini e veiyasa i vuravura nodra kauai nira nanumi ira na tacidra e Georgia ena masu. (Jeme. 5:16) Dua na ka nodra marau na mataveitacini e Georgia ni oti na veitusaqati ena 2003, sa sega ni dua na ka e vakalatilati ena nodra cakacaka. Era vakavinavinakataka na tacida e Georgia na nodra yalololoma kei na nodra veitokoni na mataveitacini e veiyasa i vuravura.—1 Pita 2:17.\niMeli iMeli Era Sega ni Soro Nira Vakarerei


Na itukutuku makawa ni buli iyaya -- mai na ivakatekivu ni gacagaca ni matanivola fscyal.com\niTukutuku ni iSoqosoqo ni Vakataso e sa dua na itukutuku taumada taumada ni drokadroka ena bula vakailavo ni vanua ka sa vakayagataki tiko vakalevu ena tara vale, vakau vata, veilakoyaki, kaukauwa kei na lomanibai tale eso. Vakatekivu mai na kena tauyavutaki o Ni'u Jaina me sivia na 60 yabaki, mai na vakadinadina, soqo ni soqo, vakatasuasua me cakacakataki, Na kabani ni Jaina e sa vakacavara na tabana ni veiqaravi e cake ni ivakarau ni veikauyaki kei na tabana ni veiqaravi e ra, sinucodo taucoko ni iyaya, ka rawa ni taucoko kina na qito ena kena yaga taucoko; mai na vakadidike ni tekinolaji kei na veivakatorocaketaki ki na droini ni idinia, mai na tara ni idinia ki na veiqaravi ni vakatasuasua kei na iyaya ni veiqaravi, Na kabani ni gacagaca ni ibulibuli vakacakacaka e Jaina e tiko kina na iwasewase taucoko kei na ivakarau veitokoni, ka rawa ni vakadeitaka taucoko na vakatorocaketaki bulabula ni cakacaka ni gacagaca ni kila vakacakacaka.\nE Dua na iTukutuku Lekaleka ni Veivakatorocaketaki Vakacakacaka ni iYauqaqa\nNa vosa Baleta na iVakatekivu e tauri mai na vosa vaka-Roma makawa o Ilaimeni. Loma 1746, A cakava o Porter na dauvakadidike ni Jamani eso na itukutuku vakatasuasua ni iyaya vakatasuasua mai na alum.\nE vakavuvulitaka o Tevita na kai Igiladi na veisoliyaki kei na vakasokumuni ni gacagaca ni isoqosoqo ni isoqosoqo me rawa kina na kaukamea. Era sega ni rawa ni sega ni rawa ni vakayagataki na veitukutuku ni ibulibuli ni isoqosoqo ni vakatas. Loma 1809 O Tevita na yaca ni kaukamea a raitayaloyalotaka o Alumium ka qai veisautaka e muri me Baleta na Baleta. Loma 1825, Era vakayagataka na dauvakadidike ni Denmark o Osler na vakalailaitaki ni potassium kei na vakasokumuni vata ni gacagaca ni gacagaca ni iyaya me rawati kina e dua na iwiliwili lailai ni gacagaca ni ka vou vou.\nEra dau vakayagataka na dauvakadidike ni Varanise Deville na sotemu me vakalailaitaka na masima mataivalu ni NaALCL4 ka tauyavutaka e dua na vale ni iyaya me caka kina eso na isala ni kila vakamatai ni iyaya, iyaya ni teveli kei na iyaya ni vakatatalo, ka sau levu ka tautauvata kei na koula.\nNa Olo kei Amerika kei Elut mai Varanise sa tu talega vei ira na madigi ni kena caka na gacagaca ni gacagaca ni ibulibuli vakacakacaka ena kena vakayagataki na iwalewale ni gacagaca ni ibulibuli ni ibulibuli ni yasinavi ni icakacaka ni yasinavi.\nA tauyavutaka o Yasayasa e Amerika na isevu ni gacagaca ni kilaka vakamatai ni ibulibuli, kei na buli ni gacagaca ni ibulibuli ni iyaya vou sa curuma yani e dua na tavata vou. Na kena buli na iwalewale ni Noda Dodonu me buli kina na gacagaca ni ibulibuli vakatasuasua ni gacagaca ni kakana mai na gacagaca ni ibulibuli ni gacagaca ni kakana, qele kei na omea, kei na toso ni tekinolaji ni VV (DC) ka sa vakadavora na yavu ni kena vakatorocaketaki na gacagaca ni ibulibuli vakacakacaka ki na kaukauwa ni cakacaka.\nEna mua ni ika 19 ni senitiuri\nNa isau ni gacagaca ni gacagaca ni isoqosoqo ni vakatasui sa lutu e udolu vakaudolu na gauna. Taumada, baleta ni sa vakavinakataka cake na generator o Siemens ena 1870 vakacaca, e sau rawarawa na kena livaliva; ikarua ni gauna, baleta ni o Heroult mai Varanise kei na CM Hall e Amerika sa mai bokoci kina na itukutuku ni uminum oksoxide ena nodra tagiolite (3AlF6) iWalewale ni veiqaravi. Na veitosoyaki ni painia oqo e rawa kina me caka ena dua na ivakarau levu ka vakadavora na iwalewale ni gacagaca ni gacagaca ni ibulibuli ena ka e vuravura nikua. Me yacova mai oqo, era sa curuma yani e milioni vakamilioni na matavuvale na veimataqali gacagaca ni cakacaka.\n20iKa 17 ni Senitiuri\nEna itekivu ni ika 20 ni senitiuri\nMe ikuri ni veika e gadrevi ena veisiga, na icakacaka ni gacagaca ni vakatasuasua era dau vakayagataki vakalevu ena tabana ni veilakoyaki. Cakava na yago ni motoka mai na peleti ni kila vakatamata.\nNa iTukutuku ni Yasa ni iYaya ni iYaya ni Cakacaka e Amerika e vakarautaka na veitikina ni gacagaca ni kakana lalai vei Wright Brothers ena kena caka na waqavuka lalai. Na idini ni motoka era sa tekivu vakayagataka na ivakataso ni iqaqi ni gacagaca ni iyaya, kei na cakacaka ni tavaya sa tekivu talega me vakayagataka na veleti taucoko ni itikotiko ni iqaqi, itukutuku, veivakasevi. Ena kena tubu cake na kena buli na veitukutuku vakatasuasua vakatasuasua kei na tosoi cake ni vakadidike kei na tekinolaji, na kena vakayagataki na ivakaraitaki ni gacagaca ni iyaya ena veivanua tale eso ni iyaya (me vakataka na iyaya ni veiqaravi vakavuniwai, tabaivola ni peleti ni gacagaca ni gacagaca ni isoqosoqo, iVakaseqaravi ni sitila, koniteina kavataki, kei na so tale) sa tubu talega. Rabailevu, a vakauqeta vakalevu na vakatorocaketaki ni cakacaka ni gacagaca ni ibulibuli vakacakacaka.\nJamani A. A tauyavutaka o Wilm na itukutuku kaukauwa ni gacagaca ni iyaya (Taucoko ni Al-Cu-Lek) i loma 1906, ka vakaruataka na kaukauwa ni gacagaca ni gacagaca ni iyaya. A vakayagataki vakalevu sara ena buli ni waqavuka kei na liga tale eso ena iMatai ni iValu Levu. cakava na cakacaka. Vakatekivu mai na gauna o ya, Al-Mn, Tagane-Gon, Al- Ko-Si, Al-Cu-Kom, Na Al-Zn-C kei na so tale na iyaya ni ibulibuli vakaliuci ka duidui na kena icakacaka kei na ivakarau ni veivakatakatataki era sa tubu cake tikoga mai vakatotolo. Na taucoko oqo e duidui na kedra ituvaki kei na kena cakacaka Na vakayagataki ni itukutuku ni isoqosoqo vakamatanitu sa vakalevutaki sara, kei na kena vakayagataki na gacagaca ni icakacaka ni iyaya ena veivanua ni iyaya me vaka na tarai cake ni iyaya, motoka, sitimanivanua, sa tubu totolo sara na kena caka na waqa kei na waqavuka.\nNa cakacaka ni gacagaca ni gacagaca ni ibulibuli ni vuravura e sa toso cake sara ki na 45,000 tani. Sa tekivutaka e dua na ivakarau levu ni caka ni iyaya kilai levu ni gacagaca ni gacagaca ni kila vakacakacaka kei na veiyaya vovou tale eso, me vakataka na paipo ni gacagaca ni iyaya, iyaya ni gacagaca ni gacagaca ni isoqosoqo ni lomanivale, Katuba ni gacagaca ni isoqosoqo ni vakatasotaki vuravura, katubaleka kei na ilatilati lalaga, kei na dauvakasaqaqara ni gacagaca ni ibulibuli ni iyaya vaka-vale kei na so tale na iyaya vovou Era sa rairai tale mai vakayadudua, vakaraitaka na taleitaki ni itukutuku ni iyaya vakatasuasua me dua na ikalawa levu ki liu.\nEna iKarua ni iValu Levu\nNa cakacaka ni gacagaca ni ibulibuli ni isoqosoqo ni vakatasuasua a tubu totolo sara ena veivakayavalati kaukauwa ni cakacaka ni mataivalu. Loma 1943, na isoqoni taucoko ni vu mai na imatai ni itukutuku ni ibulibuli ni iyaya a vakacokotaki ki na 2 milioni tani. Ni oti na ivalu, ena vuku ni kena sa vakalailaitaki vakadede na gagadre vakamataivalu, a lutu kina na isoqoni taucoko ni ilavelave taumada ni gacagaca ni iyaya 1 milioni na tani ena 1945. Ia,, me vaka ni ra vakatorocaketaka na kabani levu ni ibulibuli vakamatanitu eso na veiyauqaqa vou ni vanua, na kena vakayagataki na gacagaca ni ibulibuli ni iyaya a tarai cake vakamalua ki na iyaya ni cakacaka , Veika Vakalivaliva, veilakoyaki, gacagaca ni veisiga, vakau kakana kei na lomanibai tale eso, vakalevutaki ni kena gadrevi na veitukutuku yadua ni iyaya ena veiyabaki.\nNa vakatasuasua vakatasuasua e vuravura e sivia na kopa, ivakatakata taumada ena vatu ni vatu sega ni gadreva.\nIVakatekivu ni 1980 vakacaca\nSa sivia na soqo ni gacagaca levu ni ibulibuli ni vuravura 16 milioni tani, kei na vakayagataki ni gacagaca ni cakacaka sa yaco 4.5 milioni tani. Na ivakatagedegede ni cakacaka ni gacagaca ni buli cokovata kei na ivakatagedegede ni tekinolaji ni vakatasuasua sa yacova e dua na ivakatagedegede cecere.\n21ika 100 ni senitiuri\nEna Mua ni i Ka 20 ni Senitiuri ena iKa 21 ni Senitiuri\nNa vakasama ni "vakatorocaketaki e veiraurau" vakaturi. Sa lutu sobu na kena vakayagataki na gacagaca ni gacagaca ni isoqosoqo ena veimatanitu lelevu, kei na veimatanitu era tu kina na ivurevure vutuniyau ni kila vakacakacaka vakacakacaka me vakataki Ositerelia, Brazil, Idia, kei Jamaica era sa vakatorocaketaka na kena caka na gacagaca ni uminum oxide.\nE na cici balavu, na mua ni veivakaukauwataki ni tekinolaji ni veitukutuku vakatasuasua ni iyaya e cowoqataki vakalevu ena veigacagaca oqo: carbon lailai, vakayagataki lailai ni kaukauwa, duka lailai, bula balavu kei na veitekinolaji drokadroka vinaka, gacagaca ni vale, Vakatuvatuva kei na kena vakayagataki vakamatau na ivoli ni vakacegu, ivoli kei na vakau ilavo ni itukutuku ni mataisoqosoqo, cakacakataki ni gacagaca ni isoqosoqo ni vakataso, veisosomitaki ni vuravura kei na minerali, kei na vakatorocaketaki ni kaukauwa cecere kei na vakacacani levu ni vosota na iyaya ni isoqosoqo taucoko ni isoqosoqo taucoko.


Dua na iYaya Vou me Tauyavu Kina na Vuli iVolatabu! — Watchtower LAIBRI ENA INTERNET\nkm 11/01 t. 3-4\nDua na iYaya Vou me Tauyavu Kina na Vuli iVolatabu!\nVakayagataka ena iTuvaki Kece Ga\nVakayagataka na iVolacebaceba Mo Tekivutaka Kina na Veivosaki\nMeda Dau Tu Vakarau ni Veisureti ena Vuli iVolatabu\n1 E duruvesi ni lotu Katolika e dua na marama ni Mereke. E dau tokona ena yalodina na ivakavuvuli ni lotu. Ni lako sara mada ga ina dua na ilakolako vakalotu ina Vatikani. Ia, ni sikovi koya yani e dua na iVakadinadina i Jiova ena nona vale, e ciqoma na nona sureti me vulica na iVolatabu. Na cava e vuna? Ni via vulica na iVolatabu me vaka ni sega ni dau caka na vuli iVolatabu ena nona lotu. A cava eda vulica ena ivakaraitaki oqo? Nida sega ni kila se o cei ena via vulica na iVolatabu.—Dauv. 11:6.\n2 O dau tu vakasuka beka na tukuna vei ira na lewenivanua nida marautaka meda vakavulici ira ena iVolatabu ke ra taleitaka? Era kila beka o ira na vakaitikotiko volekati iko nida sureti ira kece mera vuli iVolatabu wale? Eda na vakadeitaka vakacava oqo? Ena kena vakayagataki na iyaya ni cakacaka vou! Na ivolacebaceba totoka e ono na taqana, e kena ulutaga Oni Via Kila Vinaka na iVolatabu? Meda dikeva mada na kena veiulutaga lalai.\n3 “Na Cava me Wiliki Kina na iVolatabu?” Na vuna eda uqeti kina e vakamacalataka vakavinaka na ivolacebaceba. E vakamacalataka ni tu kina na “ivakasala momona ni Kalou dau loloma,” na ivalavala meda masuti koya kina me rawa ni vukei keda, kei na sala me noda kina na isolisoli ni bula tawamudu. (1 Ces. 2:13) E dusia na ivolacebaceba e so na “dina e veivakararamataki” e kune ena iVolatabu, me vaka na ka dina me baleta na ituvaki ni mate kei na vuna e levu tu kina na leqa ena vuravura. E kaya tale ga, ke da bulataka na “ivakavuvuli vakalou ena iVolatabu” ena vinaka kina na noda bula vakayago, eda na tamata mamarau, ena vakaraitaka vei keda na inuinui, eda na vakaitovotaka tale ga kina na veitovo vinaka e so. E dua tale na vuna vinaka e kaya na ivolacebaceba meda wilika kina na iVolatabu—na parofisai era vakaraitaka na ka ena yaco mai muri, kei na ka sa voleka sara ga oqo me yaco.—Vkta. 21:3, 4.\n4 “Veivuke me Kilai Kina na iVolatabu”: E kaya na ivolacebaceba: “O keda kece eda gadreva meda vukei meda na kila kina na Vosa ni Kalou.” Sa qai vakamacalataka na sala ni noda veivakavulici mai na iVolatabu: “De vinaka me vulici ga vakalalai na iVolatabu, me tekivu ena so ga na ivakavuvuli rawarawa.” E vakamatatataka na ivolacebaceba ni “iVolatabu ga e yavu ni vuli,” ia e dusia tale ga na brochure na Loma ni Kalou ni rawa ni vukea na gonevuli me “vulica kina e levu na usutu vakaivolatabu.” E vakavure vakasama na taro ena ulutaga lailai e tarava.\n5 “O Taleitaka Mo Vulica na iVolatabu e Veimacawa?” E tomana na ivolacebaceba ni kaya ni rawa ni tuvanaki na vuli iVolatabu ena gauna kei na vanua e ganiti gonevuli, ena nona vale se e rawa sara mada ga ni vuli ena talevoni. O cei e rawa ni tiko tale ga ena vuli oqo? E sauma vaka oqo na ivolacebaceba: “Nomu vuvale kece. Ke dua nomu itokani o via sureta e rawa tale ga ni tiko kina. Ke o vinakata, o rawa ni vuli duadua ga o iko.” Me vakacava na dede ni vuli? E tomana ni kaya: “Le levu era vakayagataka ga e dua na aua ena veimacawa mera vuli iVolatabu kina. Ke mani balavu se lekaleka ga na gauna ni nomu vuli e veimacawa, era na tu vakarau na iVakadinadina mera na vukei iko.” Oqo na tikina bibi! Nida tu vakarau meda veisautaka na noda ituvatuva me ganiti gonevuli.\n6 “Neimami Veisureti”: E koto tale ga ena daku ni ivolacebaceba na vanua e rawa ni vola kina e dua e tataleitaki na nona kerea na brochure na Loma ni Kalou, se nona vinakata me sikovi me vakamacalataki vua na porokaramu ni vuli iVolatabu wale eda vakayacora tiko. E tabaki tale toka ga kina na Loma ni Kalou. E sega ni vakabekataki ni na uqeti ira na lomadina na ivolacebaceba oqo mera ciqoma na noda veisureti, se vakaevei? Ia, eda na vakayagataka vinaka vakacava na iyaya ni cakacaka vou oqo?\n7 O Cei me Soli Vua? E rawa ni soli vakadodonu vei ira na lewenivanua se biu ena nodra vale ke lala nida lai vunau. E rawa nida solia ena cakacaka e veivale, ena salatu, se yalava ni bisinisi. Ke sega mada ga nira taleitaka na tamata mera taura na noda ivola e se rawa ga nida solia na ivolacebaceba oqo. E rawa tale ga nida solia vata kei na ivoladraudrau se na ivolatabaki tale e so. Vakacuruma vata kei na nomu ivola ni o volavola. E rawa ni o vakauta vei ira o vunau vei ira ena talevoni. Me dau tu ga vei iko na ivolacebaceba ena veigauna kece, ni o lai volivoli, vodo basi se vunau tawalokuci. Solia vei ira kece era gole yani i vale. Vei ira tale ga na wekamu, o ira era tiko tikivi iko, itokani vakacakacaka, icaba e koronivuli kei ira kece na nomu veikilai. Saga mo solia na ivolacebaceba vei ira kece o sotava! Na cava tale meda cakava?\n8 Ke Vakaraitaka na Nona Tataleitaki: E so era na vakaraitaka ena tiki ni gauna sara ga drau veitalanoa kina na nodra taleitaka mera vuli iVolatabu. O koya gona, ni o cakacaka tiko vakavunau, me sa tiko rawa vei iko e rua na ilavelave ni brochure na Loma ni Kalou—me dua me nona o gonevuli, me dua e nomu. Sa rawa ni o tekivutaka sara ga e kea na vuli, ke vakadonuya o koya e tataleitaki. Cega na imatai ni taqana qai wilika “Na iVakavakayagataki ni iVola Oqo.” Tekivu sara ena lesoni 1, mo vakaraitaka na icakacaka ni vuli. E rawarawa dina!\n9 Ke Vinakata o Koya o Vosa Vua me sa Vakasamataka Mada: De vinaka me vakalailai ga mo sikovi koya tale. Ni drau sa sota, me sa tiko rawa vei iko na brochure na Loma ni Kalou. Vakaraitaka vua na lewenivola ena imatai ni taqana. Me digia ga o koya na ulutaga e taleitaka. Oya sara ga na lesoni mo drau veivosaki kina.\n10 Lesuvi Ira na Taura na iVoladraudrau: Ke o a solia vata na ivolacebaceba kei na ivoladraudrau, o rawa ni vakayagataka na vakatutu oqo: “Ena nodaru a sota taumada, au a solia vei kemuni e dua Na Vale ni Vakatawa. Oni sa rairai raica beka ni ulutaga ni ivola Na Vale ni Vakatawa—Kacivaka na Matanitu i Jiova. Nikua, au via vakamacalataka vei kemuni na Matanitu oqo kei na ka ena solia vei kemudou vakavuvale.” Qai cega na brochure na Loma ni Kalou ina lesoni 6. Tekivu wilika qai veivosakitaka kei itaukeinivale na imatai ni parakaravu, drau qai tomana me vakatau ena levu ni nona gauna. Vakaraitaka vua ni rawa ni o lesuvi koya ena dua tale na siga me lai vakacavari na lesoni.\n11 Me Kua ni Yali Vei Iko na iVolacebaceba: Me vakadeitaka na ivakatawa ni cakacaka kei ira na tacida era qarava na ivola me veirauti na ivolacebaceba na Kila na iVolatabu me dau tu ena ivavakoso ena veigauna kece. Biuta tu e so ena nomu taga, ena nomu kato, nomu motoka, vanua ni cakacaka, koronivuli, me tu tale ga e vale e so me rawarawa na nomu solia. Sa macala ga mo tawana tu ena nomu kato ni vunau mo vakayagataka ke o sotava e dua e rawa ni drau veivosaki vakaivolatabu.\n12 Me Vakalougatataka Mada ga o Jiova na Noda Sasaga: E vinaka meda sauva kece na lotu Vakarisito meda vakatavulica e dua ena ka dina. (Maciu 28:19, 20) E dua tiko beka na nomu vuli iVolatabu? Ke sa dua tiko, e rawa beka ni o tuvanaka ena nomu ituvatuva e veimacawa e dua tale? Ia ke sega ni o se vakavulica tiko e dua, e sega ni vakataratutu ni o na vinakata me dua na nomu vuli iVolatabu. Masuti Jiova me vakalougatataka na nomu sasaga mo kunea e dua mo vakavulica. Me qai salavata na nomu sasaga kei na ka o masulaka.—1 Joni 5:14, 15.\n13 Sa tu oqo e dua na iyaya vou me tauyavu kina na vuli iVolatabu! Vakawilika vinaka sara. Qai veisoliyaka yani. Meda saga yadua ‘meda caka vinaka, meda vutuniyau ena cakacaka vinaka, meda lomasoli ka yalovinaka ka vakarau tu meda vota vei ira na tani na ka e tu vei keda,’ oya na ka eda vulica mai na Vosa ni Kalou.—1 Tim. 6:18, VV.\nSALA E RAWA NI SOLI KINA NA IVOLACEBACEBA\n◼ Vei ira eda dau veivosaki e veisiga\n◼ Ni dua e ciqoma na noda ivola\n◼ Ni lala na vale nida lai vunau\n◼ Nida veisikovi lesu\n◼ Nida sotava e dua ena vunau e salatu\n◼ Nida vunau ena yalava ni bisinisi\n◼ Nida vunau tawalokuci\n◼ Vakacuruma vata kei na nomu ivola ni o volavola\n◼ Nida vodo basi\n◼ Ni gole yani e dua i vale\n◼ Nida veitalanoa kei ira na wekada, o ira era tiko tikivi keda, itokani vakacakacaka, icaba e koronivuli kei ira kece na noda veikilai


Mo iTokani ni Kalou me Tawamudu!\nE ka ni sasaga me dua na nomu itokani; e ka ni sasaga tale ga me dei vei iko o nomu itokani. Ena vakalougatataki sara vakalevu na nomu saga mo itokani ni Kalou kei na nomu saga me dei tiko ga na nomudrau veitokani. E kaya o Jisu vei ira na vakabauti koya: “Na ka dina ena sereki kemudou.” (Joni 8:32) Na cava e kena ibalebale oya?\nO na sereki ena gauna mada ga oqo. Sa rawa ni o sereki mai na ivakavuvuli cala qai lasu e vakatetea voli o Setani. Sa rawa ni o sereki mai na yalolailai era vakila tu na sagavulu na milioni era sega ni kilai Jiova. (Roma 8:22) Era sereki sara mada ga na itokani ni Kalou mai na “rerevaka na mate.”—Iperiu 2:14, 15.\nO na qai sereki vakadua ena vuravura vou ni Kalou. Sa na qai sega vakadua ni vesuki tu na noda bula ena dua na gauna sa tu oqo e liu! Ena vuravura Parataisi, sa na sega na ivalu, na tauvimate, kei na basulawa. Sa na sega na dravudravua kei na bula waloloi. Sa na sega ni dua e qase se mate. Sa na sega na rere, veivakararawataki, kei na lewa ca. E kaya na iVolatabu me baleti koya na Kalou: “O ni sa dedeka na ligamuni, ka vakamamautaka na ka bula kecega e na ka era gadreva.”—Same 145:16.\nEra na bula tawamudu na itokani ni Kalou. Na bula tawamudu e iloloma talei ena solia na Kalou vei ira kece era vinakata mera nona itokani. (Roma 6:23) Vakasamataka mada na ka o rawa ni cakava ni o sa na bula tawamudu!\nEna levu na gauna mo cakava kina e levu na ka. De dua o na via vulica beka na ivakavakayagataki ni dua na iyaya ni vakatagi. Se o na via vuli droini, se mo dua na matai. O na via vulica beka na ka e baleti ira na manumanu se kau. Se o na via lako wavoki mo sarava na veivanua e vuravura kei na kena tamata. Na veika kece oqo ena rawa nida sa na bula tawamudu!\nEna levu na gauna mo qara kina e levu nomu itokani. Ni o bula tawamudu, ena levu na gauna mo kilai ira kina e levu tale era sa mai itokani ni Kalou. O na kila na nodra taledi kei na veika vinaka era kilai tani kina, era na nomu itokani tale ga. O na lomani ira, era na lomani iko tale ga. (1 Korinica 13:8) Ni o sa na bula tawamudu, sa na levu sara na gauna mo veitokani kina kei ira kece ena dela i vuravura! Kena e uasivi duadua ni sa na qai qaqaco ga na nomudrau veitokani kei Jiova ni toso tiko na veitabagauna. Mo itokani mada ga ni Kalou me tawamudu!\niMeli iMeli Mo iTokani ni Kalou me Tawamudu!


Manumanu | Na Rai ni iVolatabu\nWILIKA ENA VOSA Afrikaans Albanian Amharic Arabic Armenian Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Bislama Bulgarian Cebuano Chichewa Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Cibemba Croatian Czech Danish Dutch Efik English Estonian Ewe Finnish French Georgian German Greek Hebrew Hiligaynon Hungarian Icelandic Igbo Iloko Indonesian Italian Japanese Kikaonde Kinyarwanda Kirghiz Kirundi Korean Latvian Lingala Lithuanian Luvale Macedonian Malagasy Maltese Myanmar Norwegian Polish Portuguese (Brazil) Romanian Russian Samoan Sepedi Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Sesotho (Lesotho) Setswana Shona Silozi Sinhala Slovak Slovenian Spanish Swahili Swahili (Congo) Swedish Tagalog Tahitian Thai Tigrinya Tok Pisin Tsonga Turkish Twi Ukrainian Vietnamese Xhosa Yoruba Zulu vakaViti\nEda dau veimaliwai kei ira na manumanu ena noda bula. Vakacava, eda na tarogi ena ka eda cakava vei ira?\nMeda dau raici ira vakacava na manumanu?\nRa kaya eso nida rawa ni cakava vei ira na manumanu na ka ga eda vinakata. So tale era nanuma me caka vei ira na manumanu na ka eda vinakata me caka vei keda.\nKaya e dua e dau valataka nodra taqomaki na manumanu ni “sega ni dodonu me vakayagataki na manumanu meda rawaka ga kina se ivurevure ni ilavo.” E tomana: “Meda kua ni raici ira na manumanu mera vaka na bobula.”\nDua qo e sega sara ga ni vakabauti, nona vola e dua na marama vutuniyau o Leona Helmsley e $12 na milioni me ivotavota ni nona koli. Vinakata tale ga me rau bulu veitikivi.\nMe vakasamataki: Meda dau raici ira vakacava na manumanu?\nE kaya na Dauveibuli, na Kalou o Jiova nida na “lewa tale ga na ika ni waitui kei na manumanuvuka ni lomalagi kei na kabula kece ga era veitosoyaki voli e vuravura.” (Vakatekivu 1:28) Mai na rai gona ni Kalou eda uasivi ira na manumanu.\nE vakadeitaka na tikina qori na ka e tukuni ni bera na tikinivolatabu se qai cavuti oti ga oya ni “bulia na tamata na Kalou me rau veiucui, e bulia me ucuya na Kalou, e bulia na tagane kei na yalewa.”—Vakatekivu 1:27.\nE vakasakiti noda dau vakaraitaka eso na itovo vakalou me vaka na vuku, lewadodonu kei na loloma baleta nida buli meda “ucuya na Kalou.” Eda rawa ni vakaitovo, da sokalou tale ga. Era sega ni cakava rawa qori na manumanu nira sega ga ni buli mera “ucuya na Kalou.” Era sega ni uasivi keda, era a sega ga ni buli meda tautauvata.\nKena ibalebale qori meda vakalolomataki ira? Sega.\nEra vakadreti na Isireli ena Lawa ni Kalou mera dau vakacegui ira nodra manumanu, ra vakani, ra kua ni vakalolomataki, ra taqomaki tale ga mera kua ni mavoa.—Lako Yani 23:4, 5; Vakarua 22:10; 25:4.\n“Ono na siga mo cakava kina na nomu cakacaka, ia mo cegu mai na nomu cakacaka ena ikavitu ni siga, me rawa ni cegu na nomu bulumakau tagane kei na nomu asa.”—Lako Yani 23:12.\nE cala ke ra vakamatei?\nSo era vakamate manumanu me ka ga ni qito se lasa. So tale era duavata kei na dauvolaivola ni Rusia o Leo Tolstoy, ni “ka vakasisila” na vakamatei kei na laukana ni manumanu.\nE vakatara na Kalou mera vakamatei na manumanu me taqomaki kina na bula se me vakarautaki kina noda isulu. (Lako Yani 21:28; Marika 1:6) E kaya na iVolatabu ni rawa tale ga ni vakamatei na manumanu me kakana. E tukuni ena Vakatekivu 9:3: “E rawa ni dou kania na manumanu bula kece era veitosoyaki.” O Jisu mada ga a vukei ratou nona tisaipeli me ratou qoliva na kedratou.—Joni 21:4-13.\nMatata tale ga ena iVolatabu ni “cati ira kece era taleitaka na itovo kaukaua” na Kalou. (Same 11:5) Eda kila kina ni sega ni vinakata na Kalou mera vakamavoataki se vakamatei na manumanu me ka ga ni qito se lasa.\nE tukuni ena iVolatabu ni dau raica vakabibi nodra bula na manumanu na Kalou.\nTukuni kina ena gauna ni bulibuli ni “qai cakava na Kalou na veimataqali manumanu kila e vuravura kei na veimataqali manumanu manoa kei na veimataqali manumanu kece ni vanua era dau qasi. E qai raica na Kalou ni sa vinaka.”—Vakatekivu 1:25.\nTukuni ena iVolatabu me baleti Jiova: “E solia na kakana vei ira na manumanu.” (Same 147:9) Vakarautaka tale ga na Kalou na vanua kei na ka mera bula kina na manumanu.\nKaya o Tui Tevita ena nona masu: “Oni maroroya na tamata kei na manumanu, i Jiova.” (Same 36:6) Kena ivakaraitaki, nona taqomaka o Jiova e le walu kei na veimataqali manumanu ena gauna e luvuca kina na vuravura. Oti sa qai vakarusai ira kece na daucaka ca.—Vakatekivu 6:19.\nE vakamareqeti ira gona na manumanu o Jiova, e vinakata tale ga meda cakava qori.\n“Na tamata yalododonu e maroroya na nona manumanu.”—Vosa Vakaibalebale 12:10.\niMeli iMeli Manumanu\ng 4/15 t. 12-13


Akeai, chapter 1 of the Fijian Bible - with audio narration\nE nai karua ni yabaki nei Taraiasi na Tui, e na i ka ono ni vula, ena matai ni siga ni vula, sa yaco mai na vosa i Jiova vei Akeai na parofita me baleti Serupepeli na luvei Sialitieli na kovana kei Juta, kei Josua na luvei Josateki na bete levu ka tukuna mai,\n2 "Sa vosa o Jiova, ka vaka, 'era sa tukuna na tamata oqo, "se sega ni kena gauna oqo me tara kina na vale i Jiova."'"\n3 A sa yaco mai na vosa i Jiova vei Akeai na parofita ka vaka,\n4 "Sa kena gauna beka mo dou tiko ena veivale vivinaka, ia na Noqu vale me sa rusa laivi ga?"\n5 O koya oqo sa tukuna o Jiova ni lewe vuqa: "Dou raica mada na nomudou i valavala!\n6 "Dou sa kaburaka vakalevu, ia dou sa kumuna vakalailai ga; dou sa kana ia sa sega ni levu na kakana; dou sa gunu, sa lailai ga na ka me gunuvi; dou sa vakaisulu, sa sega ga na katakata; vei kemudou sa vaka i lavo tiko, dou sa biuta tikoga ki na taga sa kabasu tu."\n7 Sa tukuna vaka oqo o Jiova ni lewe vuqa, "Dou raica mada na nomudou i valavala!\n8 "Dou lako cake ki na ulunivanua ka kauta sobu mai na kau ka tara na noqu vale, me'u marau kina ka vakacerecerei kina," sa tukuna o Jiova.\n9 "Dou sa vakasaqara me levu, ia e lailai ga sa kune, ni dou sa kauta mai vale na ka sa kune, ka au sa uvuca tani, baleta li na cava." Sa tukuna o Jiova ni lewe vuqa, "Ni sa rusa tiko na noqu vale, ka dou sa dui cici ga ki na nona dui veivale.\n10 "O koya oqo sa tasogo kina o lomalagi ena kena tegu, kei vuravura sa tasogo tu ena kena vuata.\n11 "Ka au sa kaciva na lauqa me lako mai, ka me tara na qele, na veiulunivanua, na sila, na waini vou, na waiwai, kei na veika kecega sa kauta mai na qele, na tamata, na manumanu kecega kei na veika kecega sa oca kina na ligamu."\n12 O Serupepeli na luvei Sialitieli kei Josua na luvei Josateki na bete levu kei ira kece na tamata sa vo, e ra sa talairawarawa ki na domo i Jiova na nodra Kalou, kei na vosa i Akeai na parofita, me vaka sa talai koya mai kina na Kalou o Jiova. Era sa rere na tamata ena i Serau i Jiova.\n13 O Akeai nai talai ni Kalou, sa tukuna ga na veika e a talai kina, ka vaka, "Au sa tiko vata kei kemuni, sa tukuna oqo o Jiova na Kalou."\n14 Ka sa yavalata na yaloi Serupepeli na luvei Sialitieli na kovana kei Juta kei na yaloi Josua na luvei Josateki na bete levu kei na yalodra kece sa vo vei ira na tamata; ka era sa qai lako mai ka cakacaka ena kena tara na vale i Jiova ni lewe vuqa na nodra Kalou,\n15 E nai ka ruasagavulu ka va ni siga e nai ka ono ni vula, ka i ka rua ni yabaki nei Taraiasi na Tui.


VAKARUKU NI IVI\nFIJIAN VERSION: VAKARUKU NI IVI\nE dau cavu ki na vale e sega soti ni caka vinaka ena kena delavuvu, ka dau turu ena gauna ni tau ni uca.\nENGLISH VERSION: LIKE BEING UNDER THE IVI TREE (TAHITIAN CHEST-NUT)\nSaid of a house, the roof of which is badly constructed and leaks. The ivi tree has large leaves and looks like a good tree to provide shelter from the rain, but the rain drips through very quickly.\nPosted by Fijituwawa News at 3:55 AM No comments:\nPosted by Fijituwawa News at 3:07 PM No comments:\nOqo tale na i kuri ni Vosavosa-Vakaviti. Nuitaki ni ko ni na taleitaka tiko na vakawilika na kedra i balebale.\nE da mata vata ga, eda dui tobutobu se nubunubu\nE da tamata vata ga ia e duidui na lomada kei na veika eda dui vinakata. E dau tau tale ga na i vosavosa oqo vei ira e da nauma ni tautauvata na i tovo ni yaloda, ia ni sa dede na tiko e da qai raica ni levu na noda duidui e na veika eda gadreva.\nE da sa mai tarai Burotukula sara\nE da sa mai yacova sara na vanua e da tatadrataka tu mai. O Burotukula na yanuyanu ni tadra ka dau talanoataki vei ira na tukada ni ciri volekati Matuku ka ra levu kina na marama kei na goneyalewa rairai totoka. Ni rawati e dua na ka e dau tatadrataki tu mai vakabalavu se kune e dua na ka e dau kunekune dredre, e dau vakayagataki kina na i vosavosa oqo.\nEna qai kuri tale yani....Fijituwawa.com Research Team\nPosted by Fijituwawa News at 3:57 AM 2 comments:\nOqo e so nai Vosavosa-Vakaviti e dau kilai raraba tu vei keda na i Taukei mai Viti. E da dau kila ni dau vakayagataki vakalevu na veivosavosa oqo ena i vola ni talanoa ka dau lagati talega ena sere me vakamacalataki kina na kedrai balebale. Nuitaki ni ko ni na marautaka na kedra sa mai vakamatatataki sara to oqo e na Fijituwawa.com\nAu sa ciciva oti na cere\nNa i vosavosa e dau cavuti ni cakacaka taki oti e dua na ka dredre ena dua na gauna balavu. E ra dau cavuta vakawasoma o ira e ra qase cake vei keda se ko ira era sa cakava oti na veika dredre ka ra kila na kena dredre ni rawati e dua na ka. E dau tukuni vei ira e ra se qai tovoleya vakadua ka dau caka me vakayaloqaqataki ira me ra rawata tale ga.\nVakayagataka na ka e taleitaka me vakagarogaroi kina e dua na tamata. E dau vakayagataki vakalevu na baca kuita vei ira na ika, baleta ni dau yavavala e loma ni wai ka sega ni toka vakamalua. E ra dau totolo sara na nodra ciqoma na ika na baca ka ra mani coko sara kina. E vaka kina o ira e ra sega ni dau yalomatua me ra dau vakarogoca nai vakasala mai vale, ka ra dau lai coko ena nodrai vakavuvuli na tani ka mani yaco vei ira e muri na leqa.\nBalolo ni vakananu\nNi dua e dau nanumi koso ga ena dua na ka ni sa vo tu. Na Balolo e kakana ni yabaki ka dau lako ga mai vakadua ena loma ni yabaki. Ni sa vakayagataki oti e da dau qai mai vakananuma toka yani me yacova tale na yabaki ka tarava. E dau qai vakayagataki kina na i vosavosa oqo e na noda nanuma e dua na wekada ni sa vo tu na magiti se kakana.\nE na qai vakuri tale yani ......Fijituwawa Research Team\nPosted by Fijituwawa News at 3:35 AM 1 comment:


President Russell M. Nelson Fijian\nE Vakayaloqaqataka o Peresitedi Russell M. Nelson na Qaqarauni ena Gauna Oqo ni Mate dewa Raraba e Vuravura na COVID-19 ni Rai Yani ki Liu na Lotu\nKemuni na noqu itokani kei na wekaqu raraba, ena gauna ni veivula oqo ni mate ni vuravura raraba na COVID-19, ni sa mai vakaluluqataki o vuravura ena ibolebole sega ni namaki, au mai qoroya tu kina na ivakaraitaki tawawili rawa ni vakabauta, yaloqaqa, kei na loloma sa Vakarisito au a raica rawa. Vinaka vakalevu na nomuni veiqaravi ka veilomani tiko vakai kemuni me vaka ga e gadreva na iVakabula meda na cakava.\nEda sa vakavinavinakata na veidusimaki veivukei era sa vakarautaka na matanitu, tabana ni bula, kei ira na iliuliu raraba mera taqomaki keda kina. Eda sa tomana tikoga kina noda masumasu ka gole yani ena noda qaqarauni sara vakavinaka. Na nomuni tiko taqomaki kei na bula vinaka sa neitou kauwai cecere duadua.\nNi da toso yani ki liu ena yalomatua ki na ivakarau raraba ni bula e vinaka cake, era na tomana tiko na iliuliu ni Lotu na nodra tauri itukutuku ka dikeva na sala totolo meda laki soqoni vata tale ena noda veivalenilotu kei na valetabu ena noda dui vanua. Keitou kila ni cakacaka vakalotu ni valetabu e dodonu me vakayacori. Era sa inaki bibi ni bula tawamudu.\nKeitou na veitaratara tiko yani vakamatata ena veikalawa yadua baleta na gauna kei na vanua ena tekivu tale kina na soqoni vata kei na itaviqaravi tale eso ni Lotu. Sa caka tiko ena gauna oqo na veisau baleta na veiqaravi ni kaulotu.\nEna gauna oqo, eda na rekitaka na vakacegu e ramase mai vua na Turaga o Jisu Karisito. Ena vakasinaiti keda tikoga ena inuinui kei na reki. Na Tamada Vakalomalagi kei na Luvena Lomani o Jisu Karisito e rau lomani keda, ka rau wanonovi keda tiko, ka rau na vakalougatataki keda vakayadua.\nAu lomani kemuni, na taciqu kei na ganequ lomani, kau vakadeitaka vei kemuni ni sa roro tiko mai na veisiga totoka. Na noda yalayala meda muria na Turaga sa tawayalani!


Kaukaua i Jiova me “Vakavouya na Ka Kecega” | Toro Voleka\nKaukaua i Jiova me “Vakavouya na Ka Kecega”\n1, 2. Na cava e so na ka eda dau liaca nira sa yali, e rawa ni tarai keda vakacava oqo?\nE TABAKA na tagi e dua na gone lailai ni yali se vakacacani na nona iyaya ni vakatatalo. E vakaciriloloma dina na domona! Ia, o sa bau raica na nona matamamarau tale ni vakasuka vua o nona itubutubu na ka a yali? Ena sega ni dua na kena dredre vua na itubutubu me vakasaqara na iyaya ni vakatatalo, se me vakavinakataka. Ia, e vu ni marau levu vua na gone. Na ka a nanuma ni sa yali vakadua se vakacacani e sa vakalesui tale vua, se sa vakavinakataki!\n2 E tu vei Jiova, na Tamada Uasivi, na kaukaua me vakavouya se vakalesuya tale mai na ka eda na nanuma beka na luvena e vuravura ni sa yali vakadua. Qai kena ikuri ni levu cake sara na ka bibi eda sa liaca nira sa yali ena “veigauna dredre” oqo. (2 Timoci 3:1-5, VV) Sa vaka me leqataki e levu na ka eda dau vakamareqeta—na vale, iyau, cakacaka, noda bula sara mada ga. De dua e vakararawataki keda tale ga na noda vakasamataka na kena sa vakaleqai tiko na noda itikotiko, kei na nodra sa kawaboko e levu sara na ka bula. Ia, e dau mosimosi duadua ni sa takali e dua eda veidredreti. E rawa ni bikai keda sara vakalevu na noda rarawa, e rawa ni vakamalumalumutaki keda.—2 Samuela 18:33.\n3. Na itukutuku veivakacegui cava e volai ena Cakacaka 3:21? Ena vakayacora vakacava na ka oqo o Jiova?\n3 E veivakacegui dina meda kila ni tu vei Jiova na kaukaua me vakalesuya mai se vakavoutaka tale na ka! Me vaka eda na qai raica, e levu sara na ka e rawa ni vakavoutaka o Jiova vei ira na luvena e vuravura. E vakaraitaka sara mada ga na iVolatabu ni inaki i Jiova me “vakavoutaki . . . na veika kece.” (Cakacaka 3:21, VV, neitou na matanivola kala.) Ena vakayacora oqo o Jiova ena nona vakayagataka na nona Matanitu Vakamesaia e kena tui na Luvena, o Jisu Karisito. Vakadinadinataki ni tekivu lewa mai lomalagi na matanitu oqo ena 1914. * (Maciu 24:3-14) Na cava ena vakavoutaki? Meda raica mada oqo e so na ka lelevu ena vakavoutaka o Jiova. Dua vei ira oqo eda sa raica, eda sa vakila tale ga. E so tale era na qai vakayacori taucoko sara ena dua na gauna sa tu oqo e matada.\nVakalesui Mai na Sokalou Savasava\n4, 5. Na cava e yacovi ira na tamata ni Kalou ena 607 B.S.K.? Ia, na cava e yalataka vei ira o Jiova?\n4 Dua na ka sa vakalesuya oti mai o Jiova na sokalou savasava. Me matata vei keda se cava e kena ibalebale oqo, meda dikeva mada vakalekaleka na itukutuku ni matanitu o Juta. Nida vakayacora oqo, eda na qai kila vinaka na kaukaua e tu vei Jiova me vakalesuya mai na ka a nanumi ni sa yali vakadua.—Roma 15:4.\n5 Vakasamataka mada se a vakacava na lomadra na Jiu ena 607 B.S.K. ena gauna e vakarusai kina o Jerusalemi. E yanaraki na nodra koro lomani, e talaraki sobu na kena lalaga. Qai kena e vakaloloma duadua ni talaraki tale ga na valenisoro lagilagi a tara o Solomoni, na vanua duadua ga e vuravura e vakayacori kina na sokalou savasava vei Jiova. (Same 79:1) O ira na bula era kau vakavesu i Papiloni, sa qai itikotiko voli ni manumanu kila na nodra koro. (Jeremaia 9:11) Mai na rai vakatamata, e vaka ni sa yali vakadua na veika era dau vakamareqeta. (Same 137:1) Ia, o Jiova, o koya a se parofisaitaka makawa tu mai na veivakarusai oqo, e yalataka e dua na gauna vinaka mai muri—na gauna sa na vakalesui mai kina na ka e yali.\n6-8. (a) Na cava e dau lewe ni nodra ivola na parofita Iperiu? E yaco vakacava ena gauna oya na ka era parofisaitaka? (b) Ia, e yaco vakacava e levu na parofisai qori vei ira na tamata ni Kalou ena gauna qo?\n6 E dau lewe ni nodra ivola na parofita Iperiu na vosa ni yalayala ni veivakavoui se kena vakalesui mai na ka e yali. * Ena gusudra na parofita oqo a yalataka kina o Jiova na tawani tale ni vanua, ra tubu tale mai na lewena, bulabula tale na qele, vaka kina na nodra taqomaki na lewenikoro mai vei ira na manumanu kei ira na meca. E vakamacalataka na nodra vanua e tawani tale oqo me parataisi! (Aisea 65:25; Isikeli 34:25; 36:35) Kena e uasivi duadua ni na vakadeitaki tale na sokalou savasava, qai tara tale na valenisoro. (Maika 4:1-5) O ira na parofisai oqo era vakayaloqaqataki ira na Isireli era tu vakavesu, era vosota rawa kina na 70 na yabaki ni nodra tu vakavesu e Papiloni.\n7 A qai yaco dina na parofisai. Era sereki mai Papiloni na Jiu, ra lesu i Jerusalemi, ra lai tara tale na valenisoro i Jiova. (Esera 1:1, 2) Nira kabita dei na sokalou savasava, e vakalougatataki ira o Jiova, e vakabulabulataka nodra qele, e vuavuai vinaka nodra itei. E taqomaki ira mai vei ira na meca, vei ira tale ga na manumanu e sa sagavulu na yabaki nodra sa vakaitikotiko ena nodra vanua. Era sa na bau marau mada ga ena vuku ni kaukaua i Jiova me vakalesui ira tale mai! Ia, na veika e yaco oya e dua na tiki lailai wale ni kena vakavatukanataki na parofisai ni veivakavoui i Jiova. Ena qai yaco e dua na kena ivakatagedegede levu cake “e na gauna mai muri,” na noda gauna, ni sa na veiliutaki vakatui na Kawa i Tevita a se parofisaitaki makawa mai.—Aisea 2:2-4; 9:6, 7.\n8 Ni dabe oti ga ena nona idabedabe vakatui mai lomalagi o Jisu ena 1914, sa tekivu qarava sara na veika vakayalo era gadreva na tamata ni Kalou e vuravura. Me vaka ga na nona sereki ira na ivovo ni Jiu mai Papiloni na qaqa ni Perisia o Sairusi ena 537 B.S.K., e sereki ira vaka kina na ivovo ni Jiu vakayalo o Jisu—o ira era muria sara tiko ga na we ni yavana—mai na ivesu nei Papiloni ni gauna oqo, na isoqosoqo ni lotu lasu kece kei vuravura. (Roma 2:29; Vakatakila 18:1-5) Mai na 1919 lako mai, sa vakalesui mai na sokalou savasava ina nodra bula na lotu Vakarisito dina. (Malakai 3:1-5) Tekivu mai na gauna oya, o ira na tamata i Jiova era sa qaravi koya tiko ena nona valenisoro e sa vakasavasavataki vakayalo—na ituvatuva e vakarautaka na Kalou me vakayacori kina na veiqaravi tabu. Na cava e bibi kina oqo vei keda nikua?\nVuna e Bibi Kina me Vakalesui Mai na Sokalou Dina\n9. Na cava era cakava na lotu Vakarisito vukitani era basika mai ni ratou sa mate oti kece na yapositolo? Ia, na cava e sa cakava o Jiova ena noda itabagauna oqo?\n9 Meda dikeva mada na veisau ni gauna. Levu sara na ka ni veivakalougatataki vakayalo era vakila na lotu Vakarisito ena imatai ni senitiuri. Ia, a kaya o Jisu vei iratou na yapositolo ni na curu uciwai na sokalou savasava. (Maciu 13:24-30; Cakacaka 20:29, 30) Ni ratou sa mate kece na yapositolo, sa qai basika na vukitani kei na nodra tubu mai na veimataqali lotu Vakarisito. O ira na kena italatala era yatova na ivakavuvuli kei na vakabauta ni lotu butobuto. Era via tababokoca sara ga na sala meda torova kina na Kalou ena nodra kaya ni Kalou e tiki ni Letoluvakalou e dredre me kilai, era vakavulica me sa kua ni torovi o Jiova, me sa caka ga na vakatutusa vua na bete, me masuti tale ga o Maria, ira na “sanito” kei na “santa.” Ia, na cava e cakava o Jiova ena kena sa mai curu uciwai na veika e vauca na nona qaravi? Ena vuravura e sa solegi tu ena ivakavuvuli lasu vakalotu qai vagagai ena ivalavala tawavakalou e vuqa—e sa curu takoso mai o koya me vakalesuya mai na sokalou savasava! E rawa nida kaya vakadodonu ni nona vakalesuya mai na Kalou na sokalou savasava e dua vei ira na ka bibi me bau yaco ena noda itabagauna oqo.\n10, 11. (a) Na cava e rua na ka e okati ena parataisi vakayalo? O okati vakacava kina o iko? (b) Na tamata vakacava e sa kumuna tiko mai o Jiova ina nona parataisi vakayalo? Ia, na ka vakasakiti cava era na raica?\n10 O koya gona, sa ra vakila tiko nikua na lotu Vakarisito dina na parataisi vakayalo. Na cava e okati ena parataisi oqo? E rua na ka. Kena imatai na sokalou savasava vua na Kalou dina o Jiova. E sa vakalougatataki keda o koya ena sokalou e savasava, e sega tale ni vakadukadukalitaki ena lasu. E sa vakalougatataki keda ena kakana vakayalo. Oqo e rawa kina nida kilai koya na Tamada vakalomalagi, meda vakamarautaki koya, rawa tale ga nida toro voleka vua. (Joni 4:24) Na ikarua ni ka e okati ena parataisi vakayalo oqo eda vauci kina na tamata. Me vaka e parofisaitaka o Aisea, e sa vakavulici ira na nona tamata “e na gauna maimuri” oqo o Jiova ena veisaututaki. E sa vakawabokotaka na ivalu ena keda maliwa. Eda ivalavala ca, ia e sa vukei keda meda tokara “na tamata vou.” E vakalougatataka na noda sasaga ena nona solia vei keda na yalona tabu, sa vakilai sara tiko na vuana totoka ena noda bula. (Efeso 4:22-24; Kalatia 5:22, 23) Ni o muria na veidusimaki ni yalo tabu ni Kalou, o sa tiki sara tiko ga ni parataisi vakayalo.\n11 O Jiova e sa kumuni ira tiko na tamata e lomana ina parataisi vakayalo—o ira oqo era lomani koya, era vinakata na veisaututaki, era “kauaitaka na nodra bula vakayalo.” (Maciu 5:3, NW) O ira na tamata vaka oqo era na qai raica e dua tale na veivakavoui vakasakiti sara—me na vakayacori vua na kawatamata, kei na vuravura taucoko.\n“Raica, Au sa Vakavouya na Ka Kecega”\n12, 13. (a) Na cava eda kaya kina ni se vo tiko me vakayacori tale na parofisai me baleta na vakalesui mai ni parataisi? (b) Na cava a kaya mai Iteni na Kalou ni nona inaki me baleta na vuravura? Na cava e vakavu nuidei kina oqo me baleta na gauna se bera mai?\n12 Ia, e levu na parofisai e sega ni baleta wale ga na vakalesui mai ni parataisi vakayalo. Me kena ivakaraitaki, a vola o Aisea ni dua na gauna sa na oti na tauvimate, na lokiloki, na mataboko, na didivara, sa na takali sara mada ga vakadua o mate. (Aisea 25:8; 35:1-7) Na parofisai oqo a vakayacori ga vakayalo vei Isireli makawa. Sa vakayacori tale tiko ga vakayalo vei keda nikua, ia, eda vakabauta deivaki ni na qai vakayacori taucoko vakayago ena dua na gauna sa tu oqo e matada. Eda kila vakacava?\n13 A vakamatatataka sara ga mai Iteni o Jiova na nona inaki me baleta na vuravura: me na tawana na tamata mamarau, ra bulabula, ra qai duavata me vaka e dua na vuvale. Erau a buli na tagane kei na yalewa me rau qarava na vuravura kei na veika bula, me rau qai vakatetea na parataisi me roboti vuravura. (Vakatekivu 1:28) Ia, sa veibasai sara oya kei na ka sa yaco tu nikua. Ia, nanuma tiko ni inaki i Jiova ena sega vakadua ni vakasevai. (Aisea 55:10, 11) O Jisu, na Tui Mesaia e digitaka o Jiova, ena kauta mai na parataisi oqo.—Luke 23:43.\n14, 15. (a) Ena “vakavouya na ka kecega” o Jiova, ia na cava na kena ibalebale oqo? (b) Ena vakacava na bula e parataisi? Na cava o taleitaka vakalevu duadua me baleta na gauna oya?\n14 Vakasamataka mada me sa na veisau na vuravura taucoko me parataisi! E kaya o Jiova me baleta na gauna oya: “Raica, au sa vakavouya na ka kecega.” (Vakatakila 21:5) Cava beka ena kena ibalebale oqo? Ni sa na vakaraitaka oti o Jiova na nona kaukaua ni veivakarusai ena vuravura ca oqo, sa na qai vo ga na “lomalagi vou kei na vuravura vou.” Kena ibalebale ni sa na veiliutaki mai lomalagi e dua na matanitu vou me lewa mai na vuravura vou, na vuravura era na lewena o ira na lomani Jiova ra qai cakava na lomana. (2 Pita 3:13) Sa na vesu o Setani kei ira nona timoni. (Vakatakila 20:3) Se qai vakadua ena vica vata na udolu na yabaki me sa na qai galala na tamata mai na veivakamuai cala, kei na veivakamuai torosobu e dau veivakaleqai. Sa na dua mada ga na ka na vakacegu ni sa na yaco oqo.\n15 Sa na qai rawa nida maroroya na vuravura totoka oqo me vaka ga na kena inaki. Na vuravura li e rawa ni vakavoui koya ga vakataki koya. E rawa ni rau vakasavasavataki rau ga na drano kei na uciwai ke kau laivi na ka era dau vakavuna na benu; na veivanua vakaloloma mada ga e rawa nira rairai vinaka tale ke mudu na ivalu. Sa na ka totoka dina meda tokoni vuravura ena ka e sa rawa ni cakava ga vakataki koya, da qai veitauriligataka vata na kena veisautaki me dua na veisenikau totoka, me dua na Iteni e roboti vuravura, ra qai bula kina na kau kei na manumanu ena kena veimataqali e sega ni tukuni rawa! Sa na sega tale ni leqataki na bula ni manumanu se kau, sa na veisaututaki na tamata kei na ka bula kece e vuravura. Na manumanu kila mada ga era sa na sega ni vakaleqai ira na lalai.—Aisea 9:6, 7; 11:1-9.\n16. Na veivakavoui cava ena vakila na tamata yalodina kece ena Parataisi?\n16 Eda na vakila tale ga o keda na veivakavoui oya. Ni oti na Amaketoni, o ira na bula yani era na raica na veivakabulai ena veiyasa i vuravura kece. Ena kaukaua e solia vua na Kalou, sa na qai vakayacora kina o Jisu na ka a cakava ni mai bula vakalailai e vuravura, me dolava na matadra na mataboko, ra rogo na didivara, ra bula vinaka na lokiloki kei ira na tauvimate. (Maciu 15:30) Ena kaukaua tale na yagodra na qase, ena bulabula me vaka na gone. (Jope 33:25) Sa na oti na salulu ni yago kei na wamalai. Era na vakila kece na tamata yalodina ni sa seavu yani vakamalua na ivesu ni ivalavala ca, mai yali sara yani. Eda na vakavinavinaka dina vua na Kalou ena nona kaukaua me vakalesuya tale mai na ka a nanumi ni sa yali vakadua! Ia, meda dikeva mada oqo e dua vei ira na ka totoka ena yaco ena gauna ni veivakavoui oqo.\nRa Vakabulai Tale na Mate\n17, 18. (a) Na cava e vosataki ira kina na Setoki o Jisu? (b) Na cava a yaco me kerea kina o Ilaija me veivakaturi o Jiova?\n17 E so na iliuliu ni lotu ena imatai ni senitiuri era vakatokai na Setoki, era a sega ni vakabauta na veivakaturi. E qai vosataki ira o Jisu ena nona kaya: “Dou sa sese, ni dou sa sega ni kila nai Vola Tabu, se na kaukauwa ni Kalou.” (Maciu 22:29) Io, e vakamatatataki tu ena iVolatabu ni tu vei Jiova na kaukaua me vakalesuya tale mai na ka sa yali. Ena cakava vakacava?\n18 Vakasamataka mada na ka a yaco ena gauna i Ilaija. A roqota voli e dua na yada na luvena e dua bau. Sa leqa koto na gonetagane oqo. E rairai kidroa sara ga na parofita o Ilaija, ni dau vakaicili tu vei rau na veitinani oqo. Dua mada ga na gauna a vakabula na gone oqo mai na leqa ni kakana. Erau sa rairai veivolekati tale ga o Ilaija kei na gonetagane oqo. E mosi dina na loma i tinana. Sa takali mada na watina, cava tale sa na qai vo vua ni sa takali na luvena tagane? A rairai nuitaka tu ni na qaravi koya na luvena tagane oqo ni sa na qase. E vusolo sara ga na lomana na marama oqo, lai nanuma kina de totogitaki tiko ena dua na nona cala makawa. Mositi Ilaija dina na ka e yaco oqo, kei na ituvaki vakaloloma sa tu kina na yada. Sa qai taura vakamalua na yagonimate mai vei tinana, kauta ina nona rumu, qai tagici Jiova me vakabulai koya tale.—1 Tui 17:8-21.\n19, 20. (a) E vakaraitaka vakacava o Eparama ni vakabauta na kaukaua ni Kalou me vakalesuya mai na ka kevaka mada ga e yali? E yavutaki mai vei na nona vakabauta oqo? (b) E vakalougatataka vakacava o Jiova na vakabauta nei Ilaija?\n19 Sega ni qai imatai ni tamata o Ilaija me vakabauta na veivakaturi. A vakaraitaka tale ga na vakabauta oqo o Eparama ena vica vata tale na senitiuri yani e liu, ena vuku ni dua na ka a sotava sara ga o koya. Ni sa yabaki 100 o Eparama, yabaki 90 o Sera, sa qai vakalesuya vei rau o Jiova e dua na ka erau nanuma e sa yali vakadua se sa sivi—nodrau gauna ni vakaluveni. Mani vakasucuma o Sera e dua na gonetagane. (Vakatekivu 17:17; 21:2, 3) Ni sa cauravou na gone oqo, sa qai kerei Eparama o Jiova me vakacabori koya me isoro. E vakaraitaka na vakabauta levu o Eparama, yavutaki ena nona nuidei ni o Jiova e rawa ni vakabulai Aisake tale, na luvena lomani. (Iperiu 11:17-19) Na dei ni nona vakabauta e rawa nida kila mai na nona tukuna vei rau na nona dauveiqaravi ena gauna erau cabe kina ina ulunivanua kei Aisake, ni rau na lesu vata tale mai.—Vakatekivu 22:5.\n“Raica, sa bula na luvemu”!\n20 Mani sega ni vakalaiva o Jiova me vakamatei o Aisake, sega ni gadrevi kina me vakaturi ena gauna oya. Ia, ena ituvaki e sotava o Ilaija, sa mate na gone—ia ena sega ni dede. E vakalougatataka o Jiova na nona vakabauta na parofita oqo ena nona vakabula tale na gone! Sa qai soli koya lesu na gone o Ilaija vei tinana ena nona cavuta na vosa guiguilecavi dredre oqo, “Raica, sa bula na luvemu”!—1 Tui 17:22-24.\n21, 22. (a) Cava na inaki ni veivakaturi era volatukutukutaki tu ena iVolatabu? (b) Ena vakacava na levu ni veivakaturi e Parataisi? O cei ena vakayacora na veivakaturi oqo?\n21 Oqo e imatai sara ga ni gauna ena itukutuku ni iVolatabu me vakayagataka kina o Jiova nona kaukaua me vakabula e dua sa mate. E muri, e qai solia tale ga na kaukaua o Jiova vei Ilaisa, Jisu, Paula, kei Pita me ratou vakatura tale ga na mate. E dina nira a mate tale o ira era a vakaturi, ia o ira na itukutuku vakaivolatabu oqo era vakaraitaka vei keda na veika totoka me na qai vakayacori ena dua na gauna e muri.\n22 Ena Parataisi, sa na qai vakaraitaki koya dina kina o Jisu ni “vu ni tu-cake-tale, kei na vu-ni-bula.” (Joni 11:25) Ena vakaturi ira na milioni vakamilioni, me rawa ni nodra kina na bula tawamudu ena Parataisi e vuravura. (Joni 5:28, 29) Vakasamataka mada na nodra sa na veisotari tale na veitokani kei na veiwekani era a veitawasei tu vakadede ena vuku i mate, era veimokomoko, era sega ni tukuna rawa na levu ni nodra marau! Era na vakacaucautaki Jiova kece ena vuku ni nona kaukaua me vakalesuya mai na kawatamata a nanumi nira sa takali vakadua.\n23. A vakaraitaka e vei o Jiova na nona kaukaua ena kena ivakatagedegede cecere duadua? E vakadeitaka vakacava oqo na noda inuinui me baleta na gauna se bera mai?\n23 Sa vakarautaka o Jiova e dua na ivakadei uasivi sara me vakaraitaka kina ni na vakavatukanataki dina na inuinui oqori. Ena nona vakaraitaka nona kaukaua ena kena ivakatagedegede cecere duadua, a vakaturi Jisu Karisito na Luvena, me dua na kabula vakayalo lagilagi, me taravi koya ga ena nona kaukaua. Ni vakaturi o Jisu, era a raici koya e vica na drau. (1 Korinica 15:5, 6) Vei ira na dauvakalelewa, e dodonu me vagalui ira sara ga na ivakadinadina oqo. E tu vei Jiova na kaukaua me vakabula tale kina e dua e sa mate.\n24. Na cava eda nuidei kina ni o Jiova ena vakaturi ira tale na mate? Ia, na inuinui cava meda saga me kua ni yali vei keda?\n24 E sega wale ga ni tu vei Jiova na kaukaua me vakabulai ira na mate, oqo e nona gagadre tale ga. E uqeti na turaga yalodina o Jope me vola ni vinakata sara ga o Jiova me vakabulai ira tale na mate. (Jope 14:15) Sega li ni toroi iko oqo vua na noda Kalou, ni tu vakarau me vakayagataka nona kaukaua me veivakabulai tale, me ivakaraitaki ni nona loloma? Ia, nanuma tiko ni veivakaturi e dua wale ga vei ira na cakacaka ni veivakavoui vakaitamera ena cakava o Jiova. Ni o toro voleka tiko ga vua, me kua ni yali vei iko na inuinui totoka oqo, ni rawa ni o tu e kea mo raica ni sa “vakavouya na ka kecega” o Jiova.—Vakatakila 21:5.\n^ para. 3 E tekivu “vakavoutaki . . . na veika kece” ena gauna e tauyavu kina na Matanitu Vakamesaia, me kena iliuliu e dua na kawa i Tevita, na tui yalodina. A yalataka vei Tevita o Jiova ni dua na nona kawa ena qai veiliutaki me sega ni mudu. (Same 89:35-37) Ia, ni oti nona vakarusai Jerusalemi o Papiloni ena 607 B.S.K., sa sega tale ni dua na kawa i Tevita me dabe ena itikotiko vakaturaga ni Kalou. O Jisu, o koya e mai sucu e vuravura ena kawa i Tevita, sa o koya sara ga na Tui a waraki tu mai vakabalavu oya, ena gauna sa dabe kina vakatui mai lomalagi.\n^ para. 6 E laurai oqo ena nodra ivola na parofita me vakataki Mosese, Aisea, Jeremaia, Isikeli, Osea, Joeli, Emosi, Opetaia, Maika, kei Sefanaia.\n2 Tui 5:1-15 E vakila vakacava e dua na turaga ena gauna vakaivolatabu na kaukaua i Jiova me vakavouya tale na yagona, ena vuku ni nona yalomalumalumu?\nJope 14:12-15 Na cava e dei tu ena loma i Jope? E vakavunuidei vakacava vei keda na tikinivolatabu oqo?\nSame 126:1-6 Ena vakacava beka na lomadra na lotu Vakarisito nikua nira vakasamataka nona sa vakalesuya tale mai o Jiova na sokalou savasava, kei na nodra vakaitavi kina?\nRoma 4:16-25 Na cava e bibi kina meda vakabauta na kaukaua i Jiova me veivakaturi?


The Fiji Times Online | Nai Lalakai Online | Sega ni kama\nSega ni kama VILIAME RAVAI | Monday, June 19, 2017\nENA loma ni 17 na yabaki noqu cakacaka voli vakadauniboko buka au sa qai raica vakadua e dua na ka e veivakurabuitaki. Oya na veika e vakaraitaka ko Amori Ceinaturaga Vakarewa Vererusa ena gauna e ratou a vakadidike tiko kina na Tabana ni bokobuka kei na ovisa ena valenivolavola ni yasana o Cakaudrove.\n'Rauta tiko na ono na kaloko (6 am) ena mataka ni Vukelulu sa oti keitou a curuma na vale ni volavola ni yasana o Cakaudrove me keitou vakadikeva na vu ni kama ni vale,' e kaya o Vakarewa.\nE kuria na nona i tukutuku na turaga ni Sawaieke mai Gau qo ena gauna e ratou vakadikeva tiko kina na rumu ka tekivu yani kina na kama e vakauqeti koya me lesuva tale mada na ruku nei Roko Tui Cakaudrove.\n'Au sa vakasarava tu na loma ni rumu qo ni sa loaloa vakadua ena i vola ka ra kama kei na i tutu ni vola ka vaka kina na 'lap top' nei Roko,' e kaya o Vakarewa.\nE tukuna o koya ni a lauta na matana e dua nai vola vavaku ka sa kama toka na waqana e dabe toka ena dela ni vola ka ra sa kama tu.\n'Au mani cereka na i vola qo au qai kila ni i Vola Tabu ka sa kama na waqana, ia na matai ni daruniveva mai nai i vola ni Vakatekivu me yacova na i otioti ni wase ni Vakatakila, e sega vakadua ni bau kama e dua na drauna,' e kaya o Vakarewa.\nE kuria o Vakarewa ni a mani kacivi nona i tokani mai ko Akuila Mannix ka rau cakacaka vata tiko me mai raica talega na Vola Tabu ka sega ni bau kama.\n'Au sa qai vakadinadinataka na kaukauwa e tiko ena Vosa ni Kalou kei na dina ni nona vosa ka ni kama yavu na veika kece e tiko ena loma ni rumu oya ia na nona vosa e sega vakadua ni bau kama se viavia kama vakalailai e dua na kena i wase,' e kaya o Vakarewa.\nVakaraitaka mai o Talatala Epineri Vakadewavosa, na Vunivola Levu ni lotu Wesele ni sega ni ka vou ka dua talega na i tukutuku marautaki ena nona vakaraitaka tiko na Kalou na nona cakacaka mana e Viti.\n'Esa dua dina na i tukutuku marautaki ka ni da kila tu na yaga kei na mana ni nona Vosa na Kalou.\n'E sega ni ka vou, ena gauna e liu e dau sagai me vakamai ka me kua ni vakatetei na Vosa ni Kalou ena veiyasai vuravura, e sega ni rawa baleta ni kaukauwa ka sau na nona Vosa bula na Kalou.\n'E dua na i vakatakilakila vinaka oqori, baleta e via vakaraitaka na Kalou na noda wilika na nona Vosa, meda rawata kina na bula e sa vakarautaka tu me baleti keda kece,' e kuria o Talatala Vakadewavosa.


“Mo Vakayacora na ka o Bubuluitaka”—Dauvunau 5:4 | Vulici\n“Mo vakayacora na nomu yalayala vei Jiova.”—MACIU 5:33.\nSERE: 124, 51\nNA CAVA NOMU RAI ME BALETA NA NODA DINA . . .\nena noda bubului ni yalayala?\nena noda bubului ni vakawati?\nena noda bubului nida dauveiqaravi lavotaki vakatabakidua?\n1. (a) Na cava erau tautauvata kina na Dauveilewai o Jefica kei Ana? (Raica na imatai ni iyaloyalo.) (b) Na taro cava ena veivosakitaki ena ulutaga qo?\nE ILIULIU yaloqaqa qai turaga dauvala na Dauveilewai o Jefica. E radinivale yalomalumalumu o Ana na wati Elikana, e dau vakamalumalumu vei watina. Io, rau qarava vata e dua na Kalou o Jefica kei Ana, ia na cava tale erau tautauvata kina? Rau bubului ruarua vua na Kalou, rau vakayacora tale ga ena yalodina na nodrau yalayala. Rau ivakaraitaki vinaka nikua vei ira na tagane kei na yalewa era via bubului vei Jiova. Ia e basika kina e vica na taro: Na cava na bubului? Na cava me kua kina ni raici vakamamada na noda bubului vua na Kalou? Na cava eda vulica vei Jefica kei Ana?\n2, 3. (a) Na cava na bubului? (b) Na cava e tukuna na iVolatabu me baleta noda bubului vua na Kalou?\n2 Ena iVolatabu, na bubului e dusia nona yalayala vua na Kalou e dua. E yalataka me cakava eso na ka, de dua me soli loloma, me vakaitavi ena dua na mataqali veiqaravi, se me vakatabui koya mai na so na ka. E sega ni dua e vakasaurarataki me bubului, ena cakava mai vu ni lomana. Ia e ka tabu na bubului nida yalayala sara tu ga ena mata ni Kalou, qori noda tukuna nida na cakava na ka eda yalataka. (Vkte. 14:22, 23; Iper. 6:16, 17) Na cava e tukuna na iVolatabu me baleta na bibi ni noda bubului vua na Kalou?\n3 E tukuni ena Lawa e soli vei Mosese: “Ke yalayala vei Jiova e dua na tamata, se bubuluitaka me okati koya ga ena dua na yalayala ni vakatatabu, me kua ni vakacala o koya na nona vosa. Me vakayacora sara o koya na ka kece e yalataka ni na cakava.” (Tiko 30:2) E muri e uqeti vaKalou o Solomoni me vola: “Ni o bubului vua na Kalou mo kua ni berabera ni vakayacora, ni sega ni taleitaki ira na lialia. Mo vakayacora na ka o bubuluitaka.” (Dauv. 5:4) E vakadeitaka tale ga o Jisu na bibi ni bubului, ni kaya: “Ni tukuni vei ira ena gauna e liu, ‘Mo kua ni bubului wale, mo vakayacora nomu yalayala vei Jiova.’”—Maciu 5:33.\n4. (a) Na cava me kua kina ni raici vakamamada na noda bubului vua na Kalou? (b) Na cava eso tale na ka eda na vulica vei Jefica kei Ana?\n4 E macala eke ni sega ni dodonu me raici vakamamada na noda yalayala vua na Kalou. Na ka eda cakava ena noda bubului ena tara na noda veiwekani kei Jiova. E vola o Tevita: “O cei ena cabe rawa ina ulunivanua i Jiova, o cei tale ga ena duri rawa ena nona vanua tabu? O koya ga . . . e sega ni cavuta na bubului lasu ena noqu bula [ya o Jiova], se bubului vakailawaki.” (Same 24:3, 4; vmr.) Na cava erau bubuluitaka o Jefica kei Ana? Vakacava e rawarawa me rau cakava na ka erau yalataka?\nERA YALODINA ENA NODRA BUBULUI VUA NA KALOU\n5. Na cava e bubuluitaka o Jefica? Cava e qai yaco?\n5 A yalodina o Jefica me cakava na ka e yalataka vei Jiova ni gole me lai valuti ira na Amoni nira vakararawataki ira voli na tamata ni Kalou. (Dvei. 10:7-9) A vinakata dina o Jefica me qaqa, mani bubuluitaka: “Ke oni soli ira na Amoni e ligaqu, ena nei Jiova o koya ga ena lako mai ena katuba ni noqu vale me tavaki au niu lesu mai ena vakacegu vei ira na Amoni.” Na cava e qai yaco? Era vakadrukai na Amoni qai tavaki Jefica sara ga na luvena yalewa. E yaco me itokani “nei Jiova” na luvei Jefica. (Dvei. 11:30-34) Ia na cava ena vinakati vua?\n6. (a) Vakacava e rawarawa vei Jefica kei na luvena yalewa me rau cakava nodrau bubului vua na Kalou? (b) E uqeti iko vakacava na Vakarua 23:21, 23 kei na Same 15:4 me baleta na noda bubului vua na Kalou?\n6 Me cakava na bubului i tamana, a vinakati vua na luvei Jefica me veiqaravi vakatabakidua vei Jiova ena nona itikotiko tabu. Vakacava a bubului vakariri o Jefica? Sega, a rairai kila vinaka ni na rawa ni tavaki koya na luvena. Ia e gauna dredre dina qori vei rau na veitamani ni vinakati kina me rau vakuai rau. E “dresulaka nona isulu” o Jefica ni raici luvena, e kaya ni mosi sara ga na lomana. E va tale ga kina o luvena ni ‘tagicaka nona bula vagoneyalewa.’ Na vuna? E sega na luvena tagane o Jefica, sa na sega tale ga ni vakawati o luvena yalewa me dua kina na makubuna. Sa na sega ni tiko e dua me vakabula na yaca ni vuvale kei na kena irogorogo. Ia e sega ni bibi vei Jefica qori, ni kaya: “Au sa yalayala oti vei Jiova, au na sega ni vakasuka.” E sauma ga na luvena yalewa: “Mo vakayacora vei au na ka o yalataka.” (Dvei. 11:35-39) Erau sega ni bau vakasamataka na veitamani yalodina qo me rau beca nodrau bubului vua na Kalou Kaukaua Duadua, se mani dredre sara na ituvaki.—Wilika Vakarua 23:21, 23; Same 15:4.\n7. (a) Na cava e bubuluitaka o Ana? Cava e qai yaco? (b) Na cava ena vinakati vei Samuela? (Raica na ivakamacala e ra.)\n7 E yalodina tale ga ena nona bubului vei Jiova o Ana. Ia e bubului ena gauna e rarawa voli kina ni yava qai dau vakalialiai. (1 Sam. 1:4-7, 10, 16) E talaucaka na lomana vei Jiova qai bubuluitaka: “Kemuni Jiova ni lewe vuqa, ke oni kauaitaka na rarawa ni nomuni dauveiqaravi moni nanumi au, moni kua ni guilecava na nomuni dauveiqaravi, moni solia vua na nomuni dauveiqaravi e dua na luvena tagane, au na soli koya vei Jiova ena gauna kece ni nona bula, ena sega ni tasi na uluna.” * (1 Sam. 1:11) E rogoca o Jiova nona kerekere, sucu kina na luvena tagane ulumatua. Dua na ka nona marau! A sega tale ga ni guilecava nona bubului vua na Kalou. Ni sa vakasucu, e kaya sara: “Au a kerei koya vei Jiova”—1 Sam. 1:20.\n8. (a) Vakacava e rawarawa vei Ana me cakava na ka e bubuluitaka? (b) E tautauvata vakacava na ka e cavuti ena Same 61 kei na ivakaraitaki i Ana?\n8 Ni kali o Samuela ni sa yabaki tolu, e cakava sara o Ana na nona bubului vua na Kalou. A sega ni bau vakasamataka me beca nona bubului. E kauti Samuela vua na Bete Levu o Ilai ena valeniveitavaki e Sailo qai kaya: “Na gonetagane ga qo au masulaka qai solia vei au o Jiova na ka au kerea vua. Ia qo au sa soli koya vei Jiova.” (1 Sam. 1:24-28) E “tubu tiko ga na gonetagane o Samuela ena mata i Jiova.” (1 Sam. 2:21) Vakacava o Ana? Dua na ka nona lomani luvena, ia sa na sega ni rawa ni raici koya e veisiga. E diva me mokoti luvena, me rau qito, me marautaka tale ga nona susugi koya ena nona tubu cake tiko me vaka ga era dau cakava na tina. Ia e sega ni veivutunitaka o Ana nona bubului vua na Kalou. E marautaki Jiova vakalevu na lomana.—1 Sam. 2:1, 2; wilika Same 61:1, 5, 8.\nO dina tiko ena nomu bubului vei Jiova?\n9. Na taro cava ena vinakati me saumi?\n9 Eda sa vulica mai na bibi ni noda bubului vua na Kalou, meda dikeva mada e vica na taro qo: Na bubului cava eda na rairai cakava na lotu vaKarisito? Meda gumatua vakacava ni vakayacora noda bubului?\nNIDA YALATAKA NODA BULA\nBubului ni yalayala (Raica na parakaravu 10)\n10. Na bubului cava e bibi duadua vei keda na lotu vaKarisito? Cava e okati kina?\n10 Na noda yalataka noda bula vei Jiova e bubului bibi duadua vei keda na lotu vaKarisito. Na vuna? Nida yalataka vei Jiova ena masu nida na solia noda bula meda qaravi koya me tawamudu se mani cava e yaco. Me vaka ga e tukuna o Jisu, eda na sega ni ‘muria na lomada,’ sa sega ni tiko na dodonu meda lewai keda ga, eda bubuluitaka tale ga meda vakaliuca na loma ni Kalou. (Maciu 16:24) Me tekivu ena siga ya, eda sa “nei Jiova.” (Roma 14:8) Ke dua e bubului, me raica vakabibi nona yalayala vua na Kalou me vaka ga e cakava na daunisame ni kaya: “Na cava au na dolea vei Jiova ena vuku ni veika vinaka kece sa cakava vei au? Au na vakayacora na noqu bubului vei Jiova nira tiko kece na nona tamata.”—Same 116:12, 14.\n11. Na cava e yaco ena siga o papitaiso kina?\n11 Vakacava o sa yalataka nomu bula vei Jiova o qai vakaraitaka ena nomu papitaiso? Qori e dua dina na ka talei. Ia vakasamataka mada na gauna o papitaiso kina nira tu na ivakadinadina. O tarogi ke o sa yalayala vei Jiova, o kila tale ga ni “nomu yalayala kei na nomu papitaiso o sa na dua kina na iVakadinadina i Jiova, mo lewe tale ga ni isoqosoqo ni Kalou e dusimaka na yalona tabu.” Na nomu vakaio ena taro qori e vakaraitaka ni o sa tusanaka e matanalevu nomu yalayala vakatabakidua kei na nomu sa rawa ni papitaiso mo italatala i Jiova. Dua na ka na marau i Jiova ena siga ya!\n12. (a) Na cava meda tarogi keda kina? (b) Na cava e uqeti keda kina o Pita?\n12 Na papitaiso e se qai kena itekitekivu ga. E bibi meda dina tiko ga ena noda yalayala, da qai qaravi Jiova ena yalodina. E vinaka meda taroga: ‘Sa vakacava noqu toso vakayalo niu papitaiso oti? Au se qaravi Jiova tiko ga ena noqu vinaka taucoko? (Kolo. 3:23) Vakacava au dau masu, wilika na Vosa ni Kalou, tiko ena soqoni, qai vakaitavi vakalevu ena cakacaka vakaitalatala? Seu sa sega ni gumatua kina?’ E tukuna na yapositolo o Pita ni rawa nida gumatua ke da vakalevutaka tiko ga noda vakabauta ena kilaka, vosota, kei na qaravi Kalou.—Wilika 2 Pita 1:5-8.\n13. Na cava me nanuma tiko e dua na lotu vaKarisito e yalayala qai papitaiso?\n13 E sega ni rawa nida veisautaka na ka eda sa bubuluitaka vua na Kalou. Ke dua e oca ni qaravi Jiova se oca ni muria na ivakarau ni bula vaKarisito, ena sega ni tukuna ni a sega ni yalayala dina se a sega ni vakabau nona papitaiso. * Me nanumi ni nona vakatulewa sara ga me yalataka nona bula vua na Kalou. Ena saumitaro gona vei Jiova kei na ivavakoso ena cala bibi ena rairai cakava. (Roma 14:12) Me kua mada ga ni tukuni vei keda ni ‘sa sega na loloma a tu vei keda e liu.’ Eda vinakata ga me tukuna vei keda o Jisu: “Au kila na nomu cakacaka, nomu loloma, nomu vakabauta, nomu cakacaka vakaitalatala, nomu vosota, e vinaka cake tale ga na nomu cakacaka ena gauna qo ni vakatauvatani kei na kena e liu.” (Vkta. 2:4, 19) Meda gumatua tiko ga meda dina ena noda bubului ni na marau kina o Jiova.\nBUBULUI NI VAKAMAU\nBubului ni vakamau (Raica na parakaravu 14)\n14. Na cava na ikarua ni bubului bibi duadua, na vuna?\n14 Na ikarua ni bubului bibi duadua na vakawati. Na vuna? Ni ka tabu na vakawati. Rau na bubului na tagane kei na yalewa ena mata ni Kalou kei ira na ivakadinadina. Era na yalataka nira na veilomani, veivakamareqeti, era na veidokai tale ga ena ‘gauna taucoko era na bula tiko kina e vuravura me vaka na inaki ni Kalou me baleta na vakawati.’ Eso era na rairai sega ni cavuta sara na vosa qori, ia era sa bubului ena mata ni Kalou. Oti sa na vakadeitaki ni rau sa veiwatini, me qai tawasea ga o mate. (Vkte. 2:24; 1 Kor. 7:39) “O koya gona,” na nona cavuta o Jisu “na ka sa vauca vata na Kalou me kua ni tawasea na tamata,” e tukuni sara tiko ga vei rau na tagane kei na yalewa vakawati kei ira na so tale. Sa na matata tiko vei rau na vakarau vakawati ni na sega na veisere.—Mari. 10:9.\n15. Na cava meda kua kina ni vakatotomuri ira e levu nikua me baleta na vakawati?\n15 Eda kila ni sega ni dua na vakawati e uasivi, ni rau ivalavala ca ruarua. Ya na vuna e tukuna kina na iVolatabu ni na “vakararawataki na yagodra” na vakawati. (1 Kor. 7:28) E ka ni rarawa ni levu nikua era raica tu ga vakamamada na vakawati. Ni basika na duidui, era soro totolo ra qai veibiu. Ia eda sega ni cakava qori na lotu vaKarisito. Ke o lasu ena nomu bubului ni vakamau, e tautauvata ga ni o sa lasu tiko vua na Kalou, ni cati ira na daulasu! (Vunau 19:12; Vkai. 6:16-19) E vola na yapositolo o Paula: “O vakawati? Kua ni qara na veisere.” (1 Kor. 7:27) A cavuta qori o Paula ni kila vinaka ni cata o Jiova na veisere e caka ena veivakaisini.—Mala. 2:13-16.\n16. Na cava e tukuna na iVolatabu me baleta na veisere kei na veibiu?\n16 E tukuna o Jisu ni yavu duadua vakaivolatabu e rawa kina ni tagutuvi na bubului ni vakamau oya ke vakatulewataka o koya e sega ni cala ni na sega ni vosoti watina e veibutakoci. (Maciu 19:9; Iper. 13:4) Ia vakacava ke rau veibiu ga na veiwatini? E matata tale ga na ka e tukuna na iVolatabu. (Wilika 1 Korinica 7:10, 11.) E sega na yavu vakaivolatabu ni veibiu. Ia eso na veiwatini lotu vaKarisito era vakatulewataka mera veibiu ena so na ituvaki e ca sara, me vaka na kena leqataki sara ga nona bula e dua kei na nona bula vakayalo ena nona itovo kaukaua e dua na isa ni vakawati se nona vukitani. *\n17. Na cava me rau cakava na veiwatini lotu vaKarisito me dei nodrau ivau ni vakawati?\n17 Nira qara ivakasala vei ira na qase ni vavakoso na tacida me baleta na leqa ni nodra bula vakawati, mera taroga na qase ke ra sa sarava na veiwatini na vidio Na Cava na Dodomo Dina?, se vulica na brochure E Rawa ni Mamarau Nomu Vuvale. Na vuna? Ni vakamacalataki kina na ivakavuvuli vakalou e sa vukei ira e levu me vinaka nodra vakawati. Erau tukuna e dua na veiwatini: “Sa qai marautaki ga neirau bula vakawati ni keirau vulica na brochure qo.” A voleka sara ni rau veibiu e dua na veiwatini sa 22 na yabaki na nodrau vakawati, e kaya o yalewa: “Keirau papitaiso ruarua, ia e duidui na ivakarau ni lomai keirau. E yaco sara ga mai ena kena gauna donu na vidio! Sa vinaka sara neirau vakawati nikua.” Ke o vakawati, mo muria mada ga na ivakavuvuli i Jiova. Ni o cakava qori, o na marau ni cakava na nomu bubului!\nNODRA BUBULUI NA VEIQARAVI VAKATABAKIDUA\n18, 19. (a) Na cava era cakava e levu na itubutubu vaKarisito? (b) Na cava e kilai me baleti ira na veiqaravi lavotaki vakatabakidua?\n18 Vakacava o kila e dua tale na ka erau tautauvata kina o Jefica kei Ana? Na nodrau bubului e rawa kina ni rau veiqaravi tabu ena valeniveitavaki na dui luvedrau. Qori na bula vinaka duadua. Nikua e levu na itubutubu lotu vaKarisito era uqeti luvedra mera veiqaravi vakatabakidua, mera vakaliuca na veiqaravi vei Jiova. Mera vakavinavinakataki gona na itubutubu era cakava qori.—Dvei. 11:40; Same 110:3.\nBubului ni veiqaravi lavotaki vakatabakidua (Raica na parakaravu 19)\n19 Nikua rauta ni 67,000 era veiqaravi lavotaki vakatabakidua. Kena ivakaraitaki, eso era veiqaravi e Peceli, tarataravaki, ivakatawa ni tabacakacaka, dauniveivakavulici, painia lavotaki, kaulotu, so era lesi mera qarava na Vale ni Soqoni Lelevu se vanua e dau caka kina na vuli vakalou. Era vauci ena “Bubului ni Talairawarawa kei na Bula Rawarawa” (Vow of Obedience and Poverty), era yalataka nira tu vakarau mera qarava na ilesilesi era kerei kina me baleta na Matanitu ni Kalou, era na bula rawarawa ga, era na sega tale ga ni cakacaka saumi vakavo ke vakadonui. E ka dokai nodra ilesilesi, sega ni o ira. Era kila ni bibi na yalomalumalumu mera dina ena nodra bubului nira veiqaravi lavotaki tiko vakatabakidua.\n20. Na cava meda cakava “e veisiga,” na vuna?\n20 Eda sa veivosakitaka mai e vica na bubului. Ia e vica mada o sa bubului kina? O sa na rairai vulica tale ga ni sega ni dodonu me raici vakamamada na bubului. (Vkai. 20:25) Ke o sega ni dina ena nomu bubului vei Jiova, o na sotava e levu na leqa. (Dauv. 5:6) Io, meda ‘sere mada ga nida vakacaucautaka na yaca i Jiova me tawamudu nida vakayacora noda bubului e veisiga.’—Same 61:8.\n^ para. 7 E okati ena bubului i Ana na nona solia na luvena me Nasaraiti, qori me yalataka nona bula vei Jiova.—Tiko 6:2, 5, 8.\n^ para. 13 Ni dikevi na ikalawa era muria na qase me vakadonui e dua me papitaiso, ena tu yadua sara me kaya e dua ni sega ni vakabau nona papitaiso.\n^ para. 16 Raica na iKuri “Rai Vakaivolatabu me Baleta na Veisere kei na Veibiu” ena ivola “Tiko ga ena Loloma ni Kalou.”\niMeli iMeli “Mo Vakayacora na ka o Bubuluitaka”