Iñaki Bastarrikaren bloga - Lazzaretto vecchio\nRaimundo Lanas urretxindor nafarra\n2022-06-26 // bAst // Iruzkinik ez\nRaimundo Lanas jotaria\nNafarroako Murillo el Fruto herrian jaio zen 1908an Raimundo Lanas Muru jota-kantaria, eta bere ahotsari esker, ospea izan zuen eta ez bere herrialdean bakarrik, baita atzerrian ere. Carmen Bravorekin ezkondu eta familia izan zuen. Gerran pasatako eskasiek eraginda gaixotu eta 31 urterekin zendu zen Fuendejalón herrian (Zaragoza).\nJulian Gayarre izan zen Raimundo Lanas-entzat eredu: artzaintza, errementaritza, arte lirikoa eta eszenatokiak. Eta sekula ez zuen hori ahantzi bere lan askotarikoetan jotari urretxindorrak.\nalgo misterioso y grande\ncon que rezaba Gayarre.\nJota nafarrak dauka\nmisteriotsu ta handitik,\nGayarrek erraten zuen\notoitza izan zenetik.\n“Ruiseñor Navarro” [Nafarroako Urretxindorra] goitizena zuen Raimundo Lanas-ek.\nUrretxindorra Argazkilaria: Tania Araujo\nLiburu honen idazleak: Valeriano Ordóñez Fernandez eta Mª Carmen Castro Rodriguez.\nQuisiera volverme hiedra,\nNahi nuke izan huntza\neta igo horman gora\nzure gelan sartu eta\nbegira nola duzun loa.\nCarmen Bravo-ren hiru argazki.\nCarmen Bravori, maiteari, egindako jota:\nDe las rías de Galicia\ncon la de Lérez me quedo\nporque en su margen nació\nLerezkoa dut neurea\nharen ertzean jaio baitzen\ngehien maite dudan andrea.\nEzequiel Enériz-ek idatzi zituen Raimundok kantatutako jota asko.\nFlamarique ahizpek urretxindorraren omenezko jota kantatzen zuten.\nFuendejalón guardó luto,\nPor el Ruiseñor Navarro\nnacido en Murillo el Fruto”.\nNeguko gau hartan\nFuendejalon lutoan egon zen\nMurillo el Fruton jaioa baitzen.\nEskertza: Mila esker liburu hau oparitu didan Azkarate-Gorri olitear familiari.\nNafarroa, Aragoi eta beste zenbait eskualdetako herri dantza; dantza horren doinua; doinu horrekin kantatzen diren bertsoak. Jota bat jo. Jotak kantatu. Jota bat ere dantzatuko dute.\n2022-06-19 // bAst // Iruzkinik ez\nBakearen Nobel sarirako izendatua, Thich Nhat Hanh maisu budista munduko lider espiritual ospetsuenetako bat da. Egileak isiltasunaren boterea aztertzen du eta aholku praktikoak ematen dizkigu, horren bidez zoriontasuna, bakea eta gure bizi-helburua aurkitzen laguntzeko. Hausnarketa sakonak eta ariketa erraz, erabilgarri eta zehatzak uztartzen dituen obra.\nThich Nhat Hanh lider espiritualak erakusten digu isiltasuna, zer sinple hori, ezagutza- eta harmonia-tresna boteretsu bihur daitekeela. Inoiz itzaltzen ez den irrati bat bezala, gure pentsamendua beti hor dago, iraganeko gertaerak birbizitzen edo etorkizunarekiko antsietatea eta beldurra zabaltzen. Baina adimena isildu egin daiteke. Eta, hori egiten duenean, geure barruko ahotsa entzuten hasten gara.\nArnastu, bizirik zaude Thich NH\nhttps://youtu.be/gjsDHVDiomQ [Trinh Cong Son-en musika entzuteko]\nTrinh Cong Son kantautorea\nTrinh Cong Son (1939-2001) tuoi tre news\nMusikan «etenaldi» uneak daude. Espazio horiek hor ez baleude, hondamendia izango litzateke. Isiltasun une horiek ez baleude, musika kaotikoa eta zapaltzailea izango litzateke. Lagun batekin isilik esertzen garenean ezer esan gabe, une horiek musikak behar duen notarik eza bezain baliotsuak eta garrantzitsuak dira. Lagunen arteko isiltasuna hitz egitea baino hobea da. Trinh Cong Son 1939an jaio zen mundu guztiak asko maite zuen kantautorea izan zen. “Vietnamgo Bob Dylan” deitzen zioten. Esaten denez, 2001ean hil zenean, milaka pertsona joan ziren bere hiletan izan zen bat-bateko kontzertura. Vietnamgo historiako hiletarik jendetsuena izan zen, Ho Chi Minhen hileta-prozesioaren ondoren. Trinh Cong Son, zaratak ahitu egiten zuen, baita txaloenak ere. Maite zituen une isilak. Idatzi zuen: «Baditut lagun batzuk, eta haien presentzia etenaldi musikalena bezalakoa da. Sosegu, askatasun eta zorion sentsazioa sortzen didate. Haiekin ez dut hutsalkeriez hitz egin beharrik. Haien ondoan egonda, ni neu ere gustura sentitzen naiz». Trinh Cong Son gozatzen ari zen une haietaz, non, lagun batekin eserita ezer egin edo esan beharrik gabe, adiskidetasunaren berotasuna sentitzen baitzuen. Denok behar dugu honelako adiskidetasuna. Plum Villagen asko gustatzen zaigu eserita hausnartzea, batez ere komunitate gisa, familia espiritual gisa. Eserita hausnartzen ari garen bitartean, ez dugu hitz egiten, eta, hala ere, parte-hartzaile askok sentitzen dute hiruzpalau pertsonarekin eserita hausnartzea, bakarrik egitea baino pozgarriagoa dela. Elkarrekin lasai eserita, horrela, besteen presentziak sostengaturik. Abesti klasikoak, antzinako vietnamdar musika tradizionalaren lauteaz lagundurik, lautea jotzeari bat-batean uzten dion emakume baten istorioa kontatzen du. Abestiak dio: «Thu thoi vo thanh thang huu thanh». Thui thoi hitzak «une honetan» esan nahi du. Vo thanhek «soinurik gabea» esan nahi du. Thang hitzak «gailentzea» esan nahi du, eta huu thanh hitzak, «Soinuaren presentzia». Abestiak dio une horretan lautea «soinurik gabea soinuaren gainetik gailentzen da» edo «soinuak isiltasunera darama» entzuteari uzten dionean. Noten arteko tarte hori oso ahaltsua da, oso ahaltsua, eta oso esanguratsua. Edozein soinu baino adierazgarriagoa da. Soinurik gabea soinua baino atseginagoa, sakonagoa izan daiteke. Trinh Cong Son-ek ere gauza bera uste zuen. Nire ikasle estatubatuar batek esan zidan David Sanborn saxofoi jotzaile amerikarrak ere antzeko komentario bat egin zuela elkarrizketa batean. Hank Crawford saxofoi-jotzaileaz eta Miles Davis tronpetista-konpositore ospetsuaz ari zela, honako hau esan zuen: [Hank-ek] badaki, espazio hutsak, interpretatzen duen musika bezain garrantzitsuak direla. Eta Miles Davis jotzen entzuten dudanean, liluratu egiten nau haren sinpletasunak eta bete gabeko espazioen erabilerak».\nHezitzaile zoriontsuek mundua alda dezakete\nMeditazioa, filosofia, kontzientzia osoa [Thich Nath Hanhekin meditatzen ikasten].\nNork esan du meditazioa eserita egotea dela? Gogoeta egitea, halaber, jaikitzea da, sentipenak arakatzea eta gorputzean eroso sentitzea. Mugitu egin behar dugu!\nThich Nhat Hanhek hamar ariketa proposatzen ditu, gaitasunak probatzeko, nagiak ateratzeko, orekan egoteko, arnasa sasoian dagoen gorputz batentzat eta mugimendu bakoitzari adi dagoen izpiritu jakinguratsu batentzat. Izan ere, presenteko unea bizi eta bakea egiten denean, errazagoa da inguratzen gaituen munduarekin bakean egotea.\nThich Nhat Hanh eskuz izkribatzen. Plumvillage.\nhttps://youtu.be/5wjFBBjqSOw [Hank Crawford-en musika entzuteko]\nhttps://youtu.be/zqNTltOGh5c [Miles Davis-en musika entzuteko]\n“Bizirik egonda, edozer daiteke”\nbAst2022 [Thich Nhat Hanh-en omenez]\n2022-06-12 // bAst, Juan Luis Aizpuru Beristain // Iruzkinik ez\nIda Vitale Argazkilaria: Alejandro Prieto\nKilkerrak engainurik gabe\nperfumeak sartzen bere orratzean,\ngauez ditu altxatzen.\nkatu zuri batek jauzi\nzuhaitz baten adarretara:\npasatzen da deitu bat\nez dena hegal urrekaraz betetzen\neta ez dutena\nhitz zehazgabeek asetzen.\nZuhaitzak ez du askatzen\nhosto bat gustuz.\nBadaki beragandik urrun\nhosto lehor bertzerik ez dela izanen.\noilarrak zarpail heltzen dira.\nlarre gainean brodatzen dute\nEz dute txoriek arnasten:\nhaien kantutik arnasten du munduak.\nEta ez du kantatzen jasminak;\nharen usain gozoa eresia da\nairerantz joan doana.\nHiltzen da heriotza:\njoan-etorria eten da.\nDestinu posible bat:\nVestigios (mínimas de aguanieve)\nInfinitu hitza infinitua da,\nmisterio hitza misteriotsua da.\nBiak dira infinituak, misteriotsuak.\nSilabaz silaba saiatzen zara haiek deitzen\nargi batek haien nagusitasuna iragar dezan gabe,\nitzal batek adieraz dezan gabe haietatik zer distantziatara\ndagoen zu zauden lausoa.\nDistiraren punturen batera doaz eta habia egiten dute,\nlibre uzten dituzunean airean\nitxaroz hegal esplikaezin batek\nharen hegaldiraino eraman zaitzan.\nDuen zaporea baino gehiago al da bizitzaren gustua?\nHiri guztietan zehar doa gudulari\ndoluaren kale ezaguna\nzeinaren kolorea -kaioak, beleak-\nbarrutik kanpora isurtzen baita, zuri, beltz.\nAhotsak entzun litezke musikak\nbaina gehiago dezake indar beltzak, zuriak,\nzuhaitz erreen kalbario batekin,\nseinalean esperantza posiblea ezabatu.\nProcura de lo imposible (Tropelía)\nAukeratu egiten da\namets hainbat puskatan\nebakia, nahi dut,\nbizirik egoteko era hau\neta ez bertze bat;\nhiltzeko era hau\neta ez gehiago\nNorberaren itzal bezala\nedo poxpolo sutu bortitz bezala.\nEz dago bertze aukerarik,\nez bertze ezaugarririk.\nEz bertze heriotzarik.\nEz bizitza handiagorik.\nOidor andante (Razón suficiente)\n“Libro” poemaren eskuizkribua [Ida Vitale]\nIda Vitale tranvias.uy\nBertze batzuen intimitatearekin bat egiten duen intimitatea da poesia.\nkatua Argazkilaria: Juan Luis Aizpuru Beristain\nHeremakono: hogei urte zorionaren zain\n2022-06-05 // bAst // Iruzkinik ez\nAbderrahmane Sissako zinema-zuzendari mauritaniarrak “Heremakono: zorionaren zain” izeneko filma egin zuen orain hogei urte, 2002. urtean hain zuzen.\nAbdallah egon gabe dago Nouhadhiboun, jada ez da gai jendeak hitz egiten duen hizkuntza hitz egiteko. Nouhadhibou irteera-geltoki bat da, portuan atrakatutako ontzi handiek Europa gotorlekurako bide arriskutsua seinalatzen dute. Abdallah Mauritaniatik Espainiara nola joan bilatzen ari da, hau da, bertze mundu batera nola joan. Bertze bat nola izan.(FILMAFFINITY)\nurtean, Maliko Tombuctú hiria muturreko erlijiosoen eskuetan erori da. Kidane lasai asko bizi da dunetan Satima emaztearekin, Toya alabarekin eta Issam 12 urteko artzainarekin. Baina hirian herritarrek jihadistek ezarritako izu-erregimena pairatzen dute: debekatuta musika entzutea, barre egitea, erretzea eta baita futbolean jokatzea ere. Emakumeak duintasunez eusten saiatzen diren itzal bihurtu dira. Egunero, auzitegi islamista inprobisatu batzuek epai zentzugabe bezain tragikoak botatzen dituzte. Tombuktun nagusi den kaosak ez du Kidanerengan eraginik izango, harik eta Amadou, bere behi kuttuna hil duen arrantzalea, istripuz hiltzen duen arte. Orain aurre egin behar die okupatzaile atzerritarrek ezarritako legeei. (Filmaffinity\nBamako auzo herrikoi bateko patioan auzitegi bat jarri dute. Afrikako gizarte zibileko ordezkariek nazioarteko finantza-erakundeen aurkako prozesu bat abiarazi dute: Munduko Bankua eta NDF (FMI) auzitan jarriz. Uste dute Afrikaren egoera lazgarriaren erantzulea bi horiek direla. Benetako prozesu honek legelari profesionalak, gizarte zibileko ordezkariak eta aktoreak eszenaratzen ditu.\nPatio honetan bizi direnen artean Melé dago, taberna bateko abeslaria, eta bere senarra, Chaka, lanik gabea.\nLife on earth (1998) Bizia lurrean\nXXI. mendearen bezperan, Abderrahmane Sissako, Frantzian bizi den Mauritaniako zinemagilea, Maliko Sokolo herrixkara itzuliko da bere aitarekin elkartzeko: aita maitea, harritu egingo zara eta kezkatu ere egingo zara nire gutun bat jasotzean. Dena ondo dagoela ziurtatzeko egiten dut. Sokolora itzultzen nauen gauza garrantzitsu bat gertatu da: Sokoloko bizitza filmatzeko gogoa, nire herriko bizitza, eta denetik urruntzeko gogoa, 2000. urtea laster iritsiko dela eta ezer ez dela onerako aldatuko jakinda. Nik baino hobeto dakizu. Sissako herrira iristen da, arropaz aldatzen da, bizikletan ibiltzen da eta kaleetan paseatzen du… (FILMAFFINITY)\nMauritanian jaioa eta Malin hazia, Abderrahmane Sissakok Moskun zinema ikasteko beka bat jaso zuen, eskolan graduatu ondoren. Errusiera ikastera, Rostovera bidali zuten, Don ibaian urtebetez. Moskutik Rostoverako tren-bidaia amaigabean Baribanga ezagutu zuen, hizkuntza eskola berera zihoan ikasle angolarra. Urte hartan, etxetik urrun, bi afrikarrak lagun egin ziren. Ia bi hamarkada geroago, Sissakok Baribanga bilatzea erabaki zuen. Rostov-Luandak bi istorio kontatzen ditu, aspaldian galdutako lagunaren bilaketa, gaur egungo Angolarekin elkartzera garamatzana. Atzera begirako pertsonala ere bada, Mauritaniatik Malira eta gero Sobietar Batasunera egindako bidaia eta bidaiari buruzko filma, eta filmaren helmuga berria, Angola. Filmak herrialde askotako istorioak lantzen ditu, eta haien arteko lotura, kontinente baten nahastea, esperientzia sentsual bihurtzen da, eta Afrikako historiaren zati bat hautematen dugu.\nZortzi film labur, munduaren inguruko zortzi istoriotan oinarrituak. Gaur egungo gizartearen hainbat arazo eta ezuste islatzen dituzten zortzi zuzendari.\nAbderrahmane Sissako zine-zuzendaria\n«Film bat egiten dudanean, zalantza egiten dut etengabe, eta batzuetan nabaritzen da. Hala ere, nire barruan, inorekin partekatzen ez dudan uste sendo bat daukat, ezkutuan bezala.»\nAbderrahmane Sissako lan humanista eta konprometitu baten egilea da, Iparraldearen eta Hegoaldearen arteko harreman konplexuak eta sufritzen ari den kontinente afrikar baten patua aztertzen dituena. Kulturen eta kontinenteen artean nabigatzen du; Mauritanian jaio zen 1961ean, Malin eman zuen haurtzaroa eta 1983an Sobietar Batasunera joan zen zinema ikastera Moskuko VGIKn. Han egin zituen bere lehen film laburrak: graduko bere filma, Le Jeu (1989), eta bi urte geroago, Octobre (37 ‘ko iraupena), Cannesko Zinemaldian aurkeztua 1993an Un Certain Regarden. 1990eko hamarkadaren hasieran, Abderrahmane Sissako Frantzian kokatu zen. 1998an, Life on Earth (La Vie sur Terre) egin zuen, zuzendarien Hamabostaldian programatua. Heremakono (Waiting for Happiness) 2002an hautatu zuten Un Certain Regard sailean, eta nazioarteko kritikaren saria jaso zuen. 2006an, berriro itzuli zen Cannesera, Bamakorekin, lehiaketatik kanpo aurkeztuta. 2014an, bere azken filmak, Timbuktu, Lehiaketan proiektatua, zirrara handia piztu zuen Zinemaldian, eta atzerriko film onenaren Oscar saria (2015) lortzeko lehian Mauritaniako lehen lana izan zen. Frantzian, zazpi Zesar sari irabazi ditu, zuzendari onenaren eta film onenaren sariak barne.\n2022-05-29 // bAst // Iruzkinik ez\nSusanna Rafart Corominas 2001eko Carles Riba sariarekin ezagutu zuen jendeak, Pou de glaç liburuagatik. Horren ondoren, Retrat en blanc eta Baies liburukiak eta L’ocell a la cendra (2010), La mà interior (2011) eta La llum constant (2015) trilogia idatzi zituen. En el teu nom (2014), Antoni Rossellek izen bereko diskoan egindako lan musikalarekin batera argitaratu zen.\nGeneroen mugako idazlea da, eta Un cor grec. Memòria i notes d’un viatge (2006), Les tombes blanques. Contes de la Mediterrània (2008) eta Gaspara i jo. Sobre l’amor. Retrat oval de Gaspara Stampa amb intervencions presents (2011) argitaratu ditu.\nHaren atzetik Crisàlide eleberri laburra. Pastoral en Si Menor (2015) eta Dies d’agost. Notes i dies de terres properes (2017) egunerokoa.\n2018an La fugida de Urània nobela historikoa argitaratu zuen, eta Quima Jaume saria jaso zuen ibilbide literarioagatik. D’una sola branca liburuarekin, Miquel de Palol 2021 saria irabazi zuen.\nSusanna Rafart Coromines idazlea\nPremi Miquel de Palol 2021\nD’una sola branca [Adar bakarrekoa] lanak, Susanna Rafart poetarena baita, pentsamenduaren eta irudien intentsitatea eta bertsoaren eta poemaren kalitate formala ditu ezaugarri. Poema-liburuak bataren ibilbide metaforikoa aurkezten du, natura basotsu eta hotz batean barrena, heriotza eta oroitzapenak buru dituela.\nEsnatzen ari zaren altzifre zaharra\ngau bat eta bertze bat, zure oinaze izoztuan:\nnon bota duzu zure zeinuaren aitzurra?,\nnoiz arte izanen zara isiltasunaren mudantza?\nZure itzala hondatuta,\norain airean irekita dauden fruituak zapaltzen ditut,\nbereizten dut berdea, bakardade isila.\nZugatik eta nigatik, txirikorda mikatza izan zen zoria.\nLa llum constant [argi iraunkorra]\nLa llum constant liburua denboraz eta galeraz mintzo da. Liburu honekin, Susanna Rafartek L’ocell a la cendre (Labreu, 2010) eta La mà interior (Meteora, 2011) lanek osatutako zikloa amaitu eta hesitu du. John Donne poetaren bertso batetik abiatuta, egileak absolutuaren maitasun-biografia bat marrazten du, non errealitateak bere mugak galtzen dituen, eroriko, ilunpe eta oihuaren hizkuntzarekin elkarrizketa bizia egiteko. Liburu honetako sinboloek San Juan Gurutzeko, Salvador Espriu olerkarien edo Maria-Mercè Marçalen azken liburuen erregistroa hartzen dute.\nCançons de bressol (Sehaska kantak)\nEnric Casasses Figueras | Narcís Comadira | Teresa Costa Gramunt | Emmanuel David Mari García | Jordi Valls Pozo | Jordi Pere Cerdà | Núria Albertí Martínez Velasco | Carles Duarte Montserrat | Anna Aguilar-Amat Castillo | Xavier Amorós Solà | Carles Torner |Vinyet Panyella Balcells |Vicenç Llorca Berrocal| Joana Raspall Juanola | Joan Margarit | Pere Rovira | Jordi Guardans Cambó | Josefa Contijoch Pratdesaba | Ricard Creus Marzo | Susanna Rafart | Carme Riera | Gabriel Janer Manila | Dolors Miquel\nCançons de bressol-en laburpena:\nGarai guztietako sehaska kanta aukeratuak.\nBaliteke sehaska kanten jatorriak ia gizateriarenak bezain urrunak izatea. Eta ez da zaila imajinatzea, duela milaka milioi urte, gure arbasoetako edozein kobazulo batean edo palafito batean, kukubilko, bere haurra kulunkatzen bere soinuen gozotasunarekin, ohartu eta gero, batera, loa deitzeko eta izpiritu txarrak urruntzeko efektibo baino gehiago zirela. Sehaska kanta hauekin, Carme Rierak gure poesia katalanaren historian zehar ibiltzera gonbidatzen gaitu. Ikerketa sakon baten ondorioz, antologia honek sehaska-kanta tradizional eta anonimoen erakusketa zabala biltzen du lehen aldiz, baita autoreek sinatutakoak ere, batzuk oso gazteenak. Bidaia harrigarria eta hunkigarria, gure ahozko tradizioko sehaska kantarik onenak eta, aldi berean, gaurkotuenak aurkituko ditugu, Mirna Vilasís eta Xavi Murcia, Pisto de Colores taldeko kideek interpretatutako abestiekin osatutako CDarekin batera.\nLa inundació (Uholdea)\nUholdea-k beren mundu hondatua bizi duten hiriko eta landako pertsonaiei buruzko hemeretzi kontakizun biltzen ditu. Barne-bakarrizketa nagusi dela, orri hauetan zehar, existentziari buruzko ikuspegi pragmatiko eta poetikoak agertzen dira.\nLa fugida d’Urània eleberri historikoa\n1888: Erakusketa handia. Bartzelona magoz eta poetaz, harrokeriaz eta miseriaz betetako hiria da; alfonbra lizun baten azpian ezkutatutako miseria-kapazuak. Eugeni Bellavista margolari frustratua Bartzelonara joan da, nahi gabe argazki galantean aritzeko. Hiria kortse perfektua dela konturatuko da, irribarre artean erreprimitzen duela.’ Bere estudiotik Kataluniako burgesiako andereño handiak igaroko dira. Haiek, jakin gabe, Londresko prentsaren irakurleen gozamena izango dira, baina oraindik gai izango da obra noble batean parte hartzeko. Desagerketa eszeniko beldurgarrienetik, Tibidaboko ispilu zahar eta urrunetan bezala, egia sortuko da.\nMaskarada handi honetako protagonista guztiak Fructuoso Canónigok, Merlí katalanak eta Misericordia ederrak osatzen duten opera batean txotxongilo gisa dantzatzera bideratuta daude.\nTtitto Aguerre zizelkaria: “Formaren bila noa puska baten barnean delakoan”\n2022-05-22 // bAst // Iruzkinik ez\nTtitto Aguerre erran.eus\nBeronika Zamora kultura-zaleak bertatik bertara elkarrizketa egin dio Ttitto Aguerre zizelkariari Lazzaretto Vecchio blogerako. Hona hemen emaitza:\nTtitto Aguerren ikustera joan gara Senpereko Aldapa etxera neguko arratsalde euritsu batez. Aldapako sukaldean, berak egindako mahainaren inguruan hartu gaitu; leku hoberik ba ote zen haren zizelkari ibilbideari behako bat emaiteko?\nTtitto, nola sortu zaizu zizelkaritzan aritzeko tirria? Nola hasi zira zizelkatzen?\nEtapa desberdinak izan ditut baina momento garrantzitsu bat izan da Aldapa etxea berritu dugun garaia. Lanak bukatu eta bi urte berantago, bazterrera utzi zur bat garbitzeko berriz atera nuen, ateburu bat. Ohartu nintzen izigarri ederra zela. Jadaneko bazituen bi zilo, garbitu eta bertze bi zilo egin nituen. Xutik eman nuen eta zerbait bazuela ohartu nintzen. Momento hortaz oroitzen naiz: garbitzea maisturutzaren luzamena bazen, baina bi zilo egitea eta gero zutik emaitea, bertzerik zen! Ez nintzen baitezpada hortaz ohartu. Horren ondotik, bazterrera utzitako lehenagoko ximine zaharraren zura atera dut. Garbitzen hasi nintzen eta barnekaldetik suak milikatutako halako aho bat bezala bazuela, hots erredura bat bazuela ohartu nintzen. Hain segur pindar batek horra joanik egina zuen eta emeki-emeki forma berezi batean suak jana zuen. Ilar luxe baten forma hartzen zuen. Garbitzearekin sakondu nuen eta sakontzearekin kasik zura pasa nuen. Pasatzearekin, geometrikoki lauki bat bezala egin nuen eta gero nintzen ohartu, xutik eman eta, banituela bi pertsona hor!\nBi pertsona: gizona, emaztea, emaztea, gizona! Orduan mozten ditut eta ilar forma horren xiloari xuxurlaren gunea emaiten diot. Momentu horrek osoki bete ninduen eta izena deplauki etorri zitzaidan: xuxurla.\nXuxurla (haritza eta altzairua) 145 x 28 x 6 cm\nMaitagune 1 (lizarra) 182 x 69 x 9 cm\nHor atsematen dut lehen zizelketan etorri zitzaidan emozio berdintsua, ez bazen emozio handiago bat! Momentu hortan deskubritzen dut enetako osoki berria zen zerbait eta ez zena lana, baina ez nuena izendatzen, zizelkatzea! Hor alimaleko zilo bat bezala bazela eta zerbaitek deitzen nauela konprenitzen dut. Orduan intuiziotik haratago joateko gogoa etorri zait. Sakondu nahi dudan mundu bat badela hor ohartzen naiz. Beraz, zizelketari buruz gogoeta batzu eraman ditut. Ezker ta eskuin so egiten hasi naiz, fite ohartzeko ezagunenak zirenak baino haratago eta artisautzaz baino haratago, Euskal Herrian zizelkaritzarekin hartu eman berezi bat badela. Harritzekoa da hain kilometro kadratu guttitan zenbat zizelkari baden!\nOrduan artista batzuek inspiratu ote zaituzte?\nHasi naizen momentoan batere! Gero bertze zizelkarien lanari interesatzen hasi naiz, ohartzeko ezjakina nintzela. Ez nuen kasik deusik ezagutzen! Figura bat edo bertze ezagutzen nuen, baina zizelkarien praktikei buruz ez nekien kasik deusik. Mundu arrotz bat zen. Beraz, sakontzeko garaia izan da. Lehenik, zabalago ikusteko dokumentatu naiz, baina ene baitan sakonago ikusteko marraztea garrantzitsua izan da; kontzeptuen lantzea, ideien biltzea, ene ingurumen hurbilak ekartzen ahal zidanaz jabetzea eta hori ber lantzea ahalbideratzen dizulako. Lanketa desberdin horiek badute logika bat; erran nahi du hastapenean hasi banintzen garbitzen jakin gabe nora ari nintzen, hor aldiz marrazten dut egin ahala xuxen, eta materia lantzen hasi aintzin, zeri buruz ari naizen jakiteko. Tartean ez dut erran, baina esperientzia biziki bortitza bizi izan dut. Hastapeneko bi zuren artean, hasi nintzen enbor bat lantzen ideia finkorik gabe eta katastrofe bat izan da! Landu dut baina ez nekien nora iritsi eta ez nekien bukatua zenez ere! Momentu batez gelditu naiz, baina ez zuen itxurarik! Ez dut batere lehen bi zurekin ukan dudan bibrazio bera izan baizik eta kontrarioa sentitu nuen! Haatik, biziki formagarria izan da. Horrek bidea markatu dit eta egoera katastrofiko hortara ez berriz erortzeko ditut marrazkiak egin. Hor pasa dira bortz urte: marrazten eta marrazten, dokumentatzen, baina sustut marrazten aritu naiz. Emeki-emeki gorpuzten joan da eta enetako nahiko koherentzia izan dudalarik, materien ikerketara pasa naiz. Hola joan naiz osatzen eta materien esperimentatzen lehenik. Gero, marrazkiak eta materiak gurutzatu ditut eta azkenik obrak bukatu ditut. Hor 5 -10 -15, kasik 80 bat obra segidan ekoizten joan naiz.\nZohardi III (alabastroa) 24 x 21 x 8 cm\nGarapen bat izan duzu materiaren lanketan? Lehenik zura, gero burdina edo denak batera landu dituzu?\nParaleloki materia ezberdinak landu ditut. Baina halere, kasik hierarkia bat badela erran nezake. Zuretik abiatu naiz. Ez naiz enborretatik abiatu baina zuretatik, jadanik erabilia izan den zuretik abiatu naiz, eta haritzaren kasuan ahalaz zur zaharretik, ederrago atsemaiten baitut! Bakoitzaren mamia ikusteko, zur zaharretan estimatu ditut: haritza, gaztaina, akazia, zurzuria, irroko, platana, ezkia eta hainbat zur. Ez dut erranen burdina edo altzairua zuraren luzamena dela baina ondotik landu dut. Momentu batean ohartu naiz sail batetako lau obretarik hiru lehenak haritzez egin nituela eta azkena altzairuz, indar gehiagoren bila joan nahi banu bezala. Hori esperimentatu dut hiruzpalau sailetan. Gero burdinkien munduan sartu naiz. Hor altzairua, inox edo herdoilezina, aluminioa, kobrea, denak esperimentatu ditut bakoitzaren nortasuna ikusteko. Ondotik alabastroa eta papera heldu dira. Materien ikertzen ari nintzela, konzeptuak ere landu ditut eta hor argia ikertzen joan naiz. Ber zura emaiten baduzu argi elegante baten besopean edo iguzkipean edo sukaldeko argipean ohartu naiz ez dela batere ber gauza ateratzen! Beraz, argia ikertu dut eta argia aise gehiago bizi da alabastroaren baitan edo alabastroaren bitartez. Argiak du bolumena egiten, ez baduzu argirik bolumena ez duzu ikusten edo ez duzu bertzela ikusten. Zizelkatzea formaz haratago joaitea baita, beraz, bertze zerbaiten ikustera joaiteko argia duzu kasik bidelagunik hoberena. Horrek ekarri nau alabastroaren ikertzera.\nEta papera, materia bezala lantzen duzu?\nBai, eskuz eginiko paperak argia harrapatzen duelako papera landu dut.\nPapera eskuz egiten zuen norbaiten ikustera joan nintzen jakiteko nola egiten zen. Materiaren ikertzea ez da bakarrik so egitea baina bere izaiteko moldea konprenitzea da. Beraz, esperimentatzean: egin, zilatu,… baina bereziki nola portatzen den eta zer dizun eskaintzekoa ororen buru begiratzen duzu. Burdinkiak, barnean nola eginak diren konprenitu behar duzu, gero dirdirarazteko edo aire lanbrotsu bat utzi nahi badiozu. Ororen buruko emaitza ahalik eta hobekien irudikatzeko zer dizun eskaintzeko behar duzu jakin. Gero ohartzen zira materia bakoitzak badituela aplikapen desberdinak. Zizelketa bera egiten ahal duzula zurez, altzairuz, ala alabastroz ohartzen zaren bezala baina ez dira batere ber mezuak pasarazten. Zizelkatzea da, neretako osagai guzi horien artean lotura egitea eta ene aztaparraren finkatzea. Erran nahi baitu, bata bertzearen gibeletik heldu diren erabaki askoren emaitza da zizelketa bakoitza. Zizelkatzea da erabakitzea zer egin, zer ez. Eta ene kasuan materia kentzea da. Erran nahi du forma egiten dudala, formaren bila noa puska baten barnean delakoan. Beraz, bazter guziak behar ditut kendu! Hori da, nik zizelkatzen dut materia kenduz.\nBertze materiarik lantzen ote duzu? Harria adibidez?\nEskupean dudanarekin egiten dut eta interesa pizten didanarekin! Adibidez, Larrungo harriarekin, ez dut tirarik, tresneria berezia behar delakoan. Baina ikerkuntza desberdinetan bazen mineralogiaren ikerkuntza. Hor ohartu nintzen forma guziak jadanik naturan direla eta forma geometriko harrigarrienak barne. Adibidez, pirritak harriaren barnean ohatzen direla konturatzea, harrigarria da! Hori ezagutu dudalarik, bederen oren erdi bat eman dut erraiteko «nola posible ote da?». Ez da zizezelkariaren esku sartzerik hor eta gero zure buruan mila galdera pasatzen dituzu: «nolaz da posible? Presioa? Beroa?…». Baina zerbait sutan emaiten duzularik ez du kubo bat egiten! Enigma horren konprenitzeko, partez bakarrik oren erdi bat segurrik joan zait, ondoko egunetan bertze galdera batzu sorraraziz. Beraz, geologian adituak eta pasionatuak diren batzuen ikustera joan naiz. Ezustean, desmartxa guzi horiek dira zizelkatzea ere. Ez da bakarrik tresna batekin, edo zizelarekin «tanka-tanka» ari zaren momentua!\nEta obra bat nola sortzen da zure buruan? Materia esperimentatzen duzu, galderak pausa arazten dizkizu eta ondotik zein da, argia ikusi arte obra batek egiten duen bidea edo bidaia?\nMarrazten dut, marraztea baita enetako buruan dudana konfrontatzeko manera bat: ea buruan ikusten dudana paperean eman eta hori denez. Paperean pasatzen ahal ditut asteak, ez bada urteak gauza ttipi batzuen aldatzen eta aldatzen baldin baditut, nere buruan ez dudalakoan argi da. Hor bukatua delarik, erran nahi baitu buruan argi dudala zer izango dudan, zer neurritan, zer tresna erabiliko dudan, zer materialekin eginen dudan,…Orduan naiz materialera pasatzen, orduan naiz hasten.\nMugarri A-I (haritza) 23 x 19 x 7,5 cm\nHortako ikusten duguna azken etapa da?\nHortako, idazle edo bertzek erdizka baizik ez naute sinetsi erraiten diedalarik tailerrera noalarik obra exekutatzeko dela. Buruan dudana ateratzen dut, horra!\nHor ez zara gehiago intuitiboki ari hastapenean bezala; biziki pentsatua da, biziki landua da…\nOsoki. Orduan zer da? Dena menperatzeko nahia? Hain segur, partez bederen… Baina hola egitea zentzu ematea da, eta edozein gisaz ez duzu dena menperatzen. Baina ikasi izan dut eginaren eginaz, pentsatuak ez nituen elementu horien barneratzen eta ene egiten. Nik nahi diodan ebakiera zuzen egiteko haritzaren zaina, ez dela behar den zentzura joaiten, baina «negoziatzen» dut! Zentzu hortan erraiten ahal da materiak ere baimentzen didala egin nahi dudana. Berak dit baimena emaiten. Batzutan entseatu naiz, baina ez du balio, zerbait hausten duzu. Hori bizi izan dut esperimentazio garaian. Esperimentatzen dudalarik, erran nahi baita ikusi, moztu, trebeska moztu, maxinarekin, segarekin, «tronzoneusarekin», bertzelako tresnekin,… ikusten duzu nola bizi den. Gero, obren egiten hasten naizelarik, ustegabe guzi hoiek gainditzeko gai izanen naizela erran nahi du. Gertatzen da, adibidez, itxuraz kanpotik izigarri ederra atsemaiten dudan zur bat eta barnean ikusi ez nuen adabegi bat baduela! Negoziatzen da eta uzten diozu berea duelakoan! Ez da perfekziorik! Hori hartzen eta ororen buru indar bihurtzen ikasten da. Plazerra galdu gabe! Beti hor hari bat bada, plazerra!\nAiako Harria (altzairua) 49 x 104 cm\nBistan dena, ez bazenu plazerrik ez zenuke eginen, erraiten da «gustuko tokian aldaparik ez!»…\nEgun guziz lan egiten dut eta seguraski ohartu gabe, gau guziz ametsetan ere!\nMomentu batez obra guzi horien partekatzeko nahia izan duzula pentsatzen dut eta erakusketak egin dituzu. Ba ote da zure ibilbidea markatu duen erakusketa bat?\nBai, 2015ean hasi nintzen lehen erakusketa egiten. Justuki lanketa desberdin horiek egin ditudalarik, ororen buru 60-70-80 obra banituen eta partekatzeko nahia banuen. Momento batean senditzen duzulako erakutsi behar duzula egin duzuna, baina jendearen begiradaz ere ez duzu beldur izan behar.\nEta jendearen interpretazioetaz…\nBai, beren sentipenetaz jabetzeko gogoaz… Beraz, hori nahi izan dut momentu batean egin ahala untsa antolatu. Lanketetan ohartu nintzen ene obra guziek eta obra sail guziek logika bati erantzuten zutela. Hau da ideograma huni: «Distantzian» , «Egunsentian», «Sartzebidean», «Barnean». Obra guziek ideograma huntan badute oinarria eta hortaz eginaren eginaz ohartu naiz. Egin ahala gauzen esplikatzeko ideograma hori gero sortu dut. Beraz, erakusteko gogoa eta erakusketak ideograma hunen arabera muntatzeko ideia etorri zait.\nEgunsenti III (alabastroa) 30 x 23 x 8 cm\nLehen erakusketa batean erakutsi nahi nuen zer den distantzian izaitea, eta hainbat obra sekuentzia huni lotu nituen. Hori izan zen Donibane Garazin. Ondotik, «Egunsentian» edo «Sartzebidean», bi sekuentzia hoiei lotu nizkien hainbat obra erakutsi nituen Angelun; eta azkenik, «Barnean»-ekin, hainbat obra erakutsi nituen, Senpereko Larraldean. Eta irringarria da: Uharte Garazin sortua naiz, Donibane Garazin erakutsi nuen; Angelutik pasatu, arrazoi ezberdinendako, adibidez, gaztetan oroit naiz pilotan ari izanik Angelun; eta azkenik Senperen bizi naiz eta Senpereko Larraldean erakusketa egin nuen! Kointzidentzia bat baizik ez da, baina hasteko istorio horren kondatzea, nere buruarentzat baizik ez bada, gustuko zait! Ondotik bertze erakusketa batzuk muntatu ditut eta denbora berean ekoizten segitzen nuen. Izan dira Zumaia, Ordizia, Donostia; gero Saint Junien, eta La Baule. Azkenik egin dutana eta gehienik markatu nauen erakusketa, 2019an Senpereko Larreko kultur gunekoa izan da. Hor 110 obra pasa erakutsi ditut, 500 metro karratutan, nik nahi bezala, behar den espazioan, behar den argiarekin eta bertze artisten laguntza galdeturik. Hori da inbeztizamendu pertsonal gehiena eskatu didan erakusketa edo erakusketak eskatu dit edo nik eskaini diot. Nere burua eskaini dut eta ez da sinple hori…\nMilesker, Ttitto, gurekin solasean iragan momentu horrentzat!\nTtitto Aguerre Argazkilaria: Izaskun Urbieta (urola-kostako hitza)\nIlargipe I (alabastroa) 24 x 35 x 16, 5 cm\nIlargipe (papera) 38 x 50 cm\nZutarri II (altzairua) 110 x 35 x 17,5 cm\n2022-05-15 // bAst // Iruzkinik ez\nSami Tchak togoar idazlearen izarrak\n2022-05-08 // bAst // Iruzkinik ez\nIzarrak suzkoak dira\neta gure hegalak lastozkoak\nhark hartuko gaitu\nbere halo gozoan\nedo suntsituko gaitu.\nnahiko du baita ere,\nentzun zure iturriaren kanta\nhan behean, zure zilborpean.\nBidaia ederra da\nBeraz, goazemazue zazpigarren izarreraino,\nhalo leun edo su bizi.\nZure kamisoia izanen da\nedo gure hil-oihala.\nAbia gaitezen, Linguère!\neta pentsatzen dut bizitzan,\ntxori hauskor horretan\nzeru amaigabearen haize guztiei aitzi.)\nTxolarreen hegaldia iduri,\n(¡Oh zure adatsa!)\nbizitza orok ihes dagi\nArgi Handiaren Begi itxia.\nbaina zein paisaia ederra,\ntxingar gaineko bidea barne.\n¡Oh zure adatsa!\nBasamortuko palmera baten pean\nhondar duna zabal baten gainean,\neguzkiak intzentsu eskutada bat erretzen du\nalhinna irudizko bere eskuarekin\nzure adatsean galdu da.\nEz ezazu itzal zure lotsarekin.\nsu izoztuaren aingeru,\nari da prestatzen bere pintzel zurrun irazekia.\nBeraz, ager zaitez!\nHeldu da unea,\nbetikotasunaren aldaketan dantzatzekoa.\nEa, erakuts zure adatsa.\nOharra: «Linguère» Senegalgo hiri bat da, baina, historikoki, Senegalgo zenbait erresumatan printzearen edo erregearen arrebari ematen zitzaion tituluarekin du zerikusia. Horien artean, adibidez, Sérèreko erresuma, Léopold Sédar Senghor-en herria. Togoko poetak hemen Linguère hitza erabiltzen du printzesa gisa emakume senegaldar bati buruz ari dela adierazteko. Poema klasikoen antzera ere irakur daiteke, izen propio baten erabilera gisa.\nIlunbistako jantzi ederra erakutsiz,\neguna urruntzen da,\nneka-neka egina bidaia luzearen ondoren.\nNik, hegazti barkati,\nhegaz egiten dut goizalbatik\neta ez dakit non utzi bertsoak,\ngauak desegin egiten ditu gauzen inguru-ertzak.\nene bihotzak ez luke jasanen gehiago\noraindik ere luzaro itxaron behar balu\nairean zehar noraezean.\nireki iezadazu zure habia.\nEskain iezaiezu zure ahotsa ene orduei\nhazten baitira ene denbora hauskorarren\nEz nago zure egoitzatik hain urrun.\nEne otoitza zure eskura dago\nbaina zure isiltasuna izotzezko murru bat da.\nEntzunarazi zaidazu zure ahotsa…\nGuztia doa oso bizkor,\n2666 gure etorkizunaren iragana da jadanik,\nmaitasun hilen galaxian.\nZer axola du!\nGaur bere ateak zabaltzen dizkigu\nune bedeinkatuaren jauregirantz\nnon zuztarra beheratzen den,\nlur emankorraren barne belarrira.\nJaso ezazu zuztarraren mezu beroa\neta eramanen dituzu loreak,\nsortzen den urtearenak,\niragan urrunaren apurra,\nirentsia gu baino askoz lehenago\nitxuraz geldi denak.\nZuhaitz zahar baten adarren gain\npausatu zen txori gaztea.\nZuhaitz zahar baten adarretan,\ntxori gazte batek bere había egin zuen.\nZer erraten dio zuhaitz zaharrak txoriari?\nZer erraten dio txori gazteak zuhaitzari?\nLoturen misterioa, adinetatik haratago.\nMakurtzen naiz zure itzalaren pean,\nene hatsak koloreztatzen du neure nota barnenekoekin.\nZatoz, joan gaitezen,\nzatoz ikustera lurraren ernamuin gazteak\nmila uzten oroitza dakarrena.\nZatoz joango baikara ikustera\nharen gaztaro berdea,\nmustardaren lore horiak.\nZimelduko diren promesak\nHeriotzak zeharka begiratzen dio edertasunari.\nnire bihotzaren isilera arte.\nIsilik sartzen zara,\nene desira irazekia\nsutegiko sutatik aterea\nbaina, entzun ene kanta.\nIsilik sartzen zara.\nEgun berri bat sortzen ari da,\neta haren aurpegian,\nidazten dut, aski ozen oihukatzen ez dudana:\n(Zure adatsean biziko naiz\nzure garuneko izar melodiatsuak entzuteko.\nBainatuko naiz eta ez behin bakarrik\nzuk daramazun errekan.\nEskain iezadazu zure ertz irristakorra.\nEdanen dut zure uhain gazietatik.\nSartuko naiz zure tenpluan\ngure betikotasuna idazteko.)\nburua jarriko duzun burukoaren gainean,\nlore bat utzi dut,\nzure adats zetatsuaren oinetara jaitsiko den\n(Joango gara sutegira,\njoango gara jatorrizko sutara\nLinguère, magal honetan,\nburdina bezain gogor,\ngure batze intimoaren printzea.)\nLerro zuzen lodi bat naiz\nzure irribarre hezera herrestan doana,\norrialde emankor zeinaren gain\naskatuko dudan errima eranskor bat\nigeri egiten duen printzearen hasteak\ngure erreinuan errege izanen denarenak.\n(Zure bularretik datorren esnea\nzure espiritutik dator.\nElika nazazu zure espirituaren esnearekin,\nemadazu bada zure bularra.)\nIreki ezazu zure ikuspegia\ngure etorkizuna zure sabelean hartzeko.\nPrintze, zure mihia nigan sartua, heltzen naiz poemaren ertzera, haurdun zure lirismoaz eta isolatu behar dut ene burua, irits dezadan eguna, mundura ekarriko dudana, eraiki dugun edertasuna. Heldu da haurdunaldia. Bizi ezazu eta pentsa ezazu neurekin. Ni poematik aterako naiz. Baina, itzuliko naiz gure printzearekin, egiazkoarekin, gure erreinuaren oinordearekin. Niri dagokit azken bertsoak erratea:\nbegira ene aldakak,\nbeharbada azken aldiz.\nEta gure amets gozoen gain,\nbeilatuko du heriotzak,\nbetikotasunaren alaba bakarrak.”\nArgazkilaria: Marc Zaorski\nJaioterria: Bowounda, 1960\nSami Tchak, Sadamba TCHA-KOURAren goitizena da.\n1983an Lomeko Unibertsitatean lizentziatu ondoren, hiru urtez irakasle izan zen institutu batean. 1986an iritsi zen Frantziara soziologia ikasketak egitera. Sorbonan (Paris V) doktoratu zen 1993an.\nSoziologo gisa egiten dituen jardueren baitan, Kubara eramango du halabeharrak 1996an, prostituzioari buruzko zazpi hilabetetako ikerketan. Kubako Prostituzioa. Komunismoa, amarruak eta pasadizoak idatziko du. (Eduardo Manet idazle kubatarrak idatzia). Mexikoren eta Kolonbiaren aurkikuntzak eragin handia izango du. Espazio hauek eta munduari eman dizkioten idazle handiek bide berriak irekitzen dizkiote.\nHainbat sari jaso ditu.\nEgileak berak bere lanari buruz ematen duen azalpenera joko dugu, bere eleberri guztien argumentu-laburpen bat egiteko: Femme infidèle-k Lomeko (Togo) musulman pobreen arteko poligamia salatzen du, Place des Fêtesek etorkin afrikarren eta Frantziako arrazakeriaren auzia jorratzen du; Herminak bere zalantzei aurre egiten dien idazle bat eszenaratzen du; La fête des masques liburuak, bere sexu-identitatearekin zerikusia duten arazo batzuetatik abiatuta, izenik gabeko herrialde bateko botere ustelaren bastidoreak arrastatzen dituen gizon bati buruz hitz egiten du; Le paradis des chiots liburuak Bogotako auzo nahiko pobre eta bortitz bateko kaleetako haur batzuei ahotsa ematen die; Filles de Mexicok, besteak beste, Mexikoko eta Kolonbiako beltzen gaiari heltzen die; Al Capone le Malien liburuak, berriz, Maliko herrietara joateko aukera ematen digu. Nahiko eskematikoki esango nuke Al Capone le Malienek bidaia bat proposatzen duela Afrika beltzaren bihotzera, Maliko inperioaren historia loriatsutik gaur egungo iruzurgile handietaraino, horien artean Donatien Koagne kamerundar ospetsua dagoelarik.\nGuztiaren eta Ia Ezerezaren kontinentea, azken lana\nFrantzia zurien herrialdea da -ekin zion-, zuriak nonahitik datozela, Italia, Espainia, Portugal, Polonia, Hungaria, Errusia, Grezia, kaukasiarrak edo juduak izan, azkenean etorki berekoak izaten bukatzen dute, ez bakarrik haien integrazioa errazten duelako, nik hurbiltasun zibilizaziozko sekularra deituko niokeenak, baizik eta, batez ere, zuriak direlako, abizen frantsestuak izan ala ez.\nSinetsidazu, ez zarete benetako frantses eta frantsesak izango, harik eta zuen odola nondik datorren ahazten ez duzuen arte. Zuek hemengoak zarete, eta herri hau zuena da, eta ez duzue merezi izan behar, baina izan zaitezte haren duin. Herrialde hau zuena da, harrotasunez daramazue zuen baitan, baina zuen jatorria, zuen gurasoena bederen, aberastasun bat da zeuentzat eta zeuen herriarentzat, Frantziarentzat.\nAl Capone maliarra eleberria\n“Printzeak bidea egin zuen Binetou Fallerantz joateko dantzarien artean. Eskua sorbaldan jarri zion. Irribarre egin zuen. Emakumeak oihuka ari ziren. Harridurarako, Edmond VI.a bere gorentasunak unibertsoa irensteko zorian balego bezala zabaldu zuen ahoa aurrena, eta Binetou Fallen buru gainetik putz egin zuen zaratatsu. Ikusi dut. Uso zuri bat atera da gizon urreztatuaren ahotik Binetou Fallen orrazkeran pausatzera. Kargudun guztiak zutitu egin dira, begiak zabal-zabalik.”\nGinea eta Maliren arteko mugan erreportajea egitera etorrita, René Bamakoko luxuzko hotel batean harrapatuta geratu da. Ikuspegi tradizionaletik urrun, frantsesak beste Afrika bat aurkitzen du: ustelkeria, ohitura-arazoak eta hilketa odoltsuak… Luxuaren eta lizunkeriaren unibertso horrek liluraturik, eta Edmond VII.a izengoitiz Al Capone printze bitxiak liluraturik, René abentura zoro batean murgiltzen da, non sexua, dirua eta estatu-sekreturik handienak nahasirik daudela baitirudi.\nBere ahots bereziarekin, Sami Tchak-ek Afrika bat margotzen du, poesia, indarkeria, krudelkeria eta sentsualitatea nahasiz.\nTogoko ehungintza foto: andrew moore\nSami Tchak-ek filosofia ikasi zuen Lomeko unibertsitatean\nIkasleak Lomeko campusean, covid-en aurkako babesarekin.\n2022-05-01 // bAst // Iruzkinik ez\nIñaki Segurola Amutxastegi gogoan\nBizia eta heriotza, bi anaia ama batenak. Etsai amorratuak dirudite eta ezin uztartuzkoak, baina irudipenetatik haruntzaxeago jo eta elkarren behar gorrian harrapatzen ditugu. Hi eta ni bezalatsu, edo hortxe nonbait: hi ni haiz hizketan; ni hi nauk ni ixiltzean.\nAise egiten dute bi senide horiek jauzia batetik besterenera. Bizia eta biziena, hiltzeko minbiziaren beste izen batzuk dira gure mintzamolde honetan. Herioa, berriz, pertsona biziaren herio-suharreko larria ere bada, eta laborria, estuasuna, zorabioa, edo bizirik gaudelako kontzientzia minena. Horrezaz gainera, hil-eta-biziko zernahi eratako nahaskiloak ditugu, noiznahi agintzen edo saltzen zaizkigunak: hil-ondoko bizia edo betierekoa, jaio-aurreko bizialdiak, bizi-bitarteko heriotzatxo behin-behinekoak, jaiotzatik hasten omen den heriotzako bidea, hila dirudien bizia dirudien hila dirudien…\nHeriotzak ontzen du bizia; (nire) heriotzak izanarazten du (nire) bizia, eta alderantziz. Biziak, bizitzak, bizimoduak eta bizilegeak ontzen dute heriotza azkenerako. Eta gauzak argiago aditu nahi badira, betor Axular: bicitceaz hiltcen gara, eta hiltceaz bicitcen.\nElkarren ongarri izanagatik ere, inork ez du heriotzarik famatzen, baina, aitzitik, biziak izen ona du. Baita nire belarrirako ere, baina zer den ez dakigun eta ezin harrapa genezakeen zera horretaz ari baldin bagara, zeren bizia edo bizitza zer den badakigula uste dugun momentutik, bietako bat: edo biziaren predikatzaile bioenergetikoen gisa hasten gara (“bizia indar sortzaile bat da, askea, ederra, zoragarria, indartsua, gihartsua, geldiezna…”), edo bestela, etsi beltzean, honako honatagoko honetaz ari garelarik, “horixe da bizia” edo “bizitza holakoxea da” eta horrelakoak botatzeari ekiten diogu, eta hor bizia edo bizitza bizilege bat bilakatzen da, eta hilotz bat bezain gogorra; hor biziaz heriotzaz bezalaxe mintzatzen gara: “horixe” edo “holakoxea” den hori, edo heriotza bera da, edo heriotzaren koloreko ezbeharreko edo nahigabezko zeraren bat.\nBiziak eta heriotzak gauak eta egunak ere ez daukaten etengabeko gurutzatze bat daukate elkarrekin. (Ederki zekien hori Schrödinger-en katuak).\nBizia eta heriotza ezin baten bi izen dira.\nfotobAst 2022 Mihura saila\n(Hil, akabatu…). Hemen, hil, pertsonak eta animaliak hiltzen gara eta gaituzte. Belar edo landare-jendea ihartu edo erre egiten da; ez da hiltzen, ez baitzegoen bizirik ere (biologiarentzat bai, jendearen hizkuntzarentzat ez; gauzak berezko zentzuan harturik beti ere, ez erabilera irudizko, hedatu edo norgauzatuetan). Heriotzak direnak oro berdintzen omen ditu eta ezerezten; gu, mendekuz, heriotzaren lana pusketan xehatzen ari gara, ea bere lan beltzean errazago harrapatzen dugun. Pertsonek eta animaliek badugu antz pixkat; jaten, lotan, bizitzen (bizimoduan?), lanean (lanbidean?), eta beste zera horretan ere bai: “arrak emea gainkatzea edo estaltzea” eta horrelako aukera sexualak garatzen dituzte askatasun osoz (hau barregura!), eta guk berriz, jo egiten dugu, eta bai, nahi izan ezkero, ez dugu antzik batere.. Eta hiltzeari gagozkiola zer? Animaliak eta gu hiltzen garela eta gaituztela esan dut gorago, baina hona aurreneko bereizkuntza edo aldea: gu, oraintxe arteko gure euskaratxo honetan bederen, geure kasa hil egiten gara, baina animaliak ez; animalia bere kasa akabatu egiten da. Bereizi egiten ditugu -hizkuntzak bereizi egiten ditu- gure hiltzea eta animalien azken “naturala”; gure hiltzea gauza bat da eta haiena beste bat. Zer den bata eta zer bestea ez dakigu, ez gaude esateko moduan, baina dakiguna da zerbait senti edo suma genezakeela gurearen gainean, gure hiltzeaz edo hiltzeko beldurraz, baina haienaz ez, eta badaezpada bestelako hitzez izendatzen dugu zuhurki, gure hiltzeaz bestelako zerbait delakoan edo izan daitekeelakoan. […]\nfotobAst 2022 (apirilak 16)\nJexux Mari Irazu:\nhirekin ez nikek nahi\nezin izan leizkenak\nbihotz eta garun\nze gerra eman deken ta\nzenbat maite haugun!\nbAst 2022 paradisu bat segurolarentzat\nEzdotrina-2: Zer da heriotza? Edo zer da hiltzea? Arima gorputzetik apartatzea?; bizi-bitartearen erremateko ertzean aurrera pasatzea?; osotoro ahantzia izateko bide bati lotzea?; ametsik eta esnaerarik gabeko loan etzatea?; zendu eta esistitze hutsean erortzea?; behingoz oreka oso-osoa lortzea?; munduarentzat (hila) itzaltzea eta mundua bera (hilarentzat) itzaltzea?; jaioak zor duena pagatzea?; gehienak (mundutar gehienak) dauden egoitzara edo egoerara lekutzea?; joatea, eta daitekeen erarik zeharokoenean joatea?; pixkanaka hiltzen joateari uztea?; erantzun ezinik gelditzea behin-betiko, Olloki xarra Txirritaren aurrean bezala?; denboratik eternitatera hankaz aurrera igarotzea?; zeharo eta osotoro arduragabetzea? (hala esaten omen dute Hego Ameriketako zenbait bazterretan hil berriaz: se ha vuelto indiferente); hiltzeko beldurra sentitu ezinik geratzea?; alferrik jarduteari ez baina alferrik egoteari ederrestea?; arnasa gastatzea? (gure bailarako batek esana: iltzie eztek ezer, arnasaik artu eziñe dek txarra).\n2022-04-24 // bAst // Iruzkinik ez


Gai gehienak aho batez aurrera, tartean 'Arin' eguneko zentrorako araudia - Bergara - Goiena.eus\nGai gehienak aho batez aurrera, tartean 'Arin' eguneko zentrorako araudia\nJokin Bereziartua Lizarazu 2022-04-26 15:35\nSan Joxepe erretiratu elkartean egokituko duten Arin eguneko udal zentro berrirako araudia aho batez onartu zuen udalbatzak atzo, behin-behineko izaeraz. Zerbitzu berria irailean martxan jartzea espero du Udalak.\nAho batez onartu ziren bilkurako gai gehienak. Tartean, Barrenkalea 6 eta 8 eraikinetako karkabak jabari publikora doanik emateko eskaintza; Elurmendi elkarteak egindako Elosuko udal-frontoiaren ondoko lurzati baten doaneko zesioa; edota Iruzurraren aurkako planaren onarpena.\nOlaso Dorrea Fundazioarekin hitzarmena eztabaidagai\nBestetik, Olaso Dorrea Fundazioarekin iazko martxoan sinatutako hitzarmenaren barruan bisita gidatuetarako ordutegi aldaketa bat onartu zuten, EH Bilduren aldeko botoekin, EAJren kontrakoekin eta alderdi sozialistaren abstentzioarekin. Hitzarmena onartu zenean salatu zuten moduan, jeltzaleek Olaso Dorrea jarduera lizentziarik gabe ireki izana salatu zuten atzo ere.\nKreditu txertaketa baten berri ere eman zuen udal idazkariak atzo eta jakinarazpena baliatu zuen EAJko Maite Agirrek beste behin ere aurrekontuen negoziazioan adostutako konpromisoen aurrean euren kezka azaltzeko. EH Bilduk erantzun zion esanez konpromiso horiek betetzeko "borondate osoa" dutela.\nPSE-EEren amiantoa kentzeko partida\nAlderdi sozialistak aurrekontuen negoziazioan adostutako beste gai bat ere atera zuen galderen eta eskaeren tartean. Amiantoa udal eraikinetatik kentzeko teknikaria formatzea nahiko lukete, besteak beste. Kasu horretan ere adostutako 10.000 euroko partida gai horretara bideratzeko borondatea badutela berretsi zuen Gorka Artola alkateak.


Gure sukaldaritza - Etxanobe\nwww.Etxanobe.com Gure sukaldaritza\nEtxanoberen sukaldaritzak produktuan dauka oinarria, teknika produktuaren eta mahaikidearen ahoko gozamenerako dago. Jaki batek bakarrik zapore, dentsitate, atzerazapore, iraunkortasuna baditu, eta, beraz, dastamenean poza ematen badigu dauka zentzua.\nCarpaccio, lasagna (nik daukan fanen klubean sartzera gonbidatzen zaitut), momentuan xehatutako txangurro entsalada, arroza kadeluxekin, astiro frijitutako arrautzak, foiezko natilak, urrunetik erretako atuna, muturren saltsa bizkaitarra, … zapore eta sentsazio atseginak dituzten jakiak dira batez ere.\nBetiko sukaldaritza klasikoa, guztizko garrantzia daukalarik, egon dago Etxanoben. Betiko kroketak, arrain zopa, kokotxak, abakando egosi berria, Bilboko bakailaoak (pil-pil eta bizkaitarra) legatz frijitua piper gorriekin,tipulaz prestaturiko txipiroiak, solomotxoa errea, arandoiak, gure amamaren pastela, guretzat oso garrantzitsuak diren sukaldaritza klasikoaren jakiak dira.\nBadaukagu beste atal bat ere, “ausartitxoagoa” deitua, eta horretan, jaki eta produktu berriak topatzeko ilusioaren bitartez, eten gabe berritzen ari gara, baina gozo-gozoak diren jakiak sortzeko helburuaz: orburuak gorringoaren zukuarekin, bakailaoa erregalizarekin eta txitxarroa bainilarekin adibideak dira.\nNabarmendu behar dugu Borja Aldea nueboren ikerketa eta garapen lana. Bere janaurrekoetan eta pastel txikitxoetan sormen lan aurreratuenak aurkituko ditugu beti.\nEtxanoben tradizioak, produktuak, sormenak eta zaporeak bat egiten dute kontzeptu bakarrean, asmo bakar batekin: bezeroaren atseginketa gastronomikoa.


Medicine "Medazepam" instrukzioa zehazten pilulak formularioa alta, bakoitzak dituen 10 osagai aktibo medazepama mg. Droga tranquilizers klinikoak eta farmazia-talde batena da.\nMedazepam Substantzia da benzodiazepine eratorritako. Ezaugarritu anxiolytic, antiepileptic eta muskulu relaxant efektuak. Horrez gain, bat ahula adierazi du eraginik timolepticheskoe. for tranquilizer hau jaso egunez at gomendatzen. lasaigarri eta hipnotikoa efektu droga gorputzean ditu, beste Benzodiacepinas baino askoz gutxiago nabarmenagoa delako.\nMedicine "Medazepam" instrukzioa dela adierazten errai nerbio-sistemaren funtzioa normalizes, alor emozionala berreskuratuko du, unmotivated antsietatea, beldurra, estresa psychoneurotic egoera bistaratzen.\nSistema muskulo, patologikoa egonezin kitzikapen inhibitzen. Tratamenduaren ondoren, paziente kritikoan ebaluatzea bere gaixotasuna propioa gaitasuna itzuli.\nTablets "Medazepam 'testigantza\nnerbio kitzikapen eta tentsio egiteko;\ndenean dystonia Neurocirculatory mota;\nMigraña erasoak prebenitzeko;\ngaraian menopausia sindromea ;\nalkoholismoa kronikoa denean erretiratzea sindromea;\nneurosi, mental labílity eta gehiagoko-excitability dituzten haurrentzat.\nDosifikazio "Medazepam" droga\nMedikuak dosia diagnostikoa, baldintza eta adin gaixoaren arabera agintzen.\nGutxieneko substantzia aktiboaren prestaketa dosi bakar 5 mg da.\nGehienez eguneko droga anbulatorioan ezarpena osagai aktiboa dosia 40 mg da.\nEzarri dosia hainbat etapatan banatuta.\nospitaleratu mediku baten gainbegiratzepean dagokionez, zenbait kasutan eguneroko gehienezko dosia 60 mg handitu.\nDroga "Medazepam": albo ondorioak azalpen\nnerbio-sistema manifiesta logura, nekea, ahultasuna, oro har, buruko mina, bertan dosi murriztea amaitu by istiluen. Batzuetan ez dira: STUN sindromea, nahasmena, zorabioak, depresioa, anterograde amnesia, dysarthria, ostatuen paresis seinaleak. Adinekoak paziente eta haur gehiago albo droga ondorioak jasan. Incoordination adineko paziente batean gertatu da eta atzerapen mentala duten horiek.\nendokrino sistemaren funtzionamendua istiluen erakusten dira sexu-desira hilekoaren ziklo aldaketa gutxitzea.\narnas sistemaren anomaliak erakusten dira arnas zentro funtzioa inhibizioa; alveolar hypoventilation to BGBK duten paziente droga erabiltzen duten dosi handiak joera.\nDroga "Medazepam" adierazpena dela adierazten istiluen sor daiteke sistema kardiobaskularrak dira, takikardia, presio murrizteko by manifiesta en.\ndigestio-sistemaren anomaliak agertzen ahoa lehor, dyspepsia.\ngorputzean bestelako nahasteak manifestua gernu erretentzioa, ahots lokarri espasmo, bularrean mina, erretiratzea sindromea, paradoxikoa erreakzioak, mendekotasuna, adierazpen alergia.\nEzinezkoa da ere, zenbait kasutan, droga bat "Medazepam" prescribe. Eskuzko honako baldintza, hau da, emandako agente terapeutikoa gaixoen contraindicated zerrenda dauka:\ngibel gaixotasun akutua inprimaki batean;\ngiltzurrun gaixotasun akutua inprimaki batean;\ntan gaueko apnea ;\nhaurdunaldiko lehen hiruhilekoan ere;\n10 urtetik beherako haurrentzat;\nDroga hypersensitivity kasuan.\nKontuz berezia alkoholaren mendekotasuna batekin medazepama gaixoen esleitzea ihardun behar, substantzia etanola eragina hobetzen delako.\nHaurrentzako eztul medikuntza\nNoiz "Tranexam" menstruation zehar erabiltzen? osaera eta droga propietate\nSound of "p" ekoizpena: ariketak konplexua\nMyers-Briggs proba deskribapena, tipologia eta gomendioak azterketa psikologiko sistema\nEstatuko Karakhanids. Historia eta lurraldearen Karakhanids agintariak\nMiokardioko aldaketa metabolikoak: ezaugarriak, sintomak, arrazoiak eta tratamendua\n"Golden Bay", Anapa (hotel). Opor Anapa etxebizitzak\nAzpimarragarria tenpluak Novosibirsk\nAlternatiba - fitolyakka homeopatia. Argibideak eta konstituzionala mota\n"Child Republic" (Tyumen) - kanpotik etorria nahi duzu\nMinbizia uteri tratamenduan New


Montse Ereño: "Gurasoek seme-alabei sare sozialetan ibiltzeko laguntasun hezitzailea eman behar die" - Oñati - Goiena.eus\nMontse Ereño: "Gurasoek seme-alabei sare sozialetan ibiltzeko laguntasun hezitzailea eman behar die"\nAmaia Txintxurreta Guridi 2010-11-26 14:10\nInternetek eskaintzen dituen aukerak oso zabalak direla ez dago zalantzarik. Baina horrenbeste aukeren artean gaztetxoek aurki ditzaketen arriskuak ere badaude Interneten eta sare sozialetan. Arrisku horiek zeintzuk diren eta nola ekidin daitezken jakiteko, gurasoendako hitzaldia antolatu zuen atzo Ulmak.\nGazteek Internet geroz eta gehiago erabiltzen dute eta edukiak partekatzen dituzte; nagusiki beraien artean komunikatzeko, eta argazki eta bideoak igo eta iruzkinak egiteko. Gainera, gazteek Internetekiko erakusten duten jarrera oso aktiboa da.\nHala ere, Montse Ereñok, Mondragon Unibertsitateko informatika irakasleak, esan zuen gazteei Internet bakarrik erabiltzen uzten diegula eta horrela, aukera dutela eurentzat egokiak ez diren edukietara iristeko.\nEreñok gaineratu zuen beharrezkoa dela gurasoek seme-alabei laguntasun hezitzailea ematea.


DEKABANK DT.GIROZENTRALESTUFENZINS-ANLEIHE 17(19/27) Bond | Markets Insider\nDekaBank Dt.GirozentraleStufenzins-Anleihe 17(19/27) Bond\nAbout the DekaBank Deutsche Girozentrale-Bond (DE000DK0N0E4)\nThe DekaBank Deutsche Girozentrale-Bond has a maturity date of 12/20/2027 and offers a coupon of 0.7500%. The payment of the coupon will take place 1.0 times per Year on the 20.12.. The DekaBank Deutsche Girozentrale-Bond was issued on the 12/20/2017 with a volume of 50000 EUR.


Parkeko ibaiak eta haien ondarea | Mancomunidad de la Comarca de Pamplona\nParkeko ibaiak eta haien ondarea\nParkean hiru zati handi bereizi behar dira: Ultzama ibaiarena, Soraurendik Atarrabiaraino doana (7 km); Arga ibaiarena, Iroztik Barañaineraino doana (20 km); eta Elortz ibaiarena, Zizur Nagusitik Barañaineraino doana (2,3 km).\nAlduden sortzen da, Urkiagako lepoaren hegoaldeko isurialdean eta 145 kilometroko luzera du. Iruñerritik igarotzen denean, ibai honi dagokion ondarean, hauek nabarmendu behar dira: Uharteko presa, San Andres Errota, Burlatako Zubi Zaharra eta duela gutxi berritu den Arazuriko Erdi Aroko zubia.\nGuía del patrimonio histórico del río Arga (David Alegríak idatzia) PDF formatuan\nArga ibaia, Burlatako Zubi Zaharrean.\nBelateko mendien hegoaldeko isurialdean sortzen da Ultzama ibaia, Baztanen, 1.000 metrotik gorako garaieran. Arga ibaiaren adar nagusietako bat da, eta harekin bat egiten du Atarrabiaren hegoaldean, Uharterekin duen mugatik gertu, San Andres Errota zaharberritu berria dagoen tokian.\nIruñerritik igarotzean, ibai honi dagokion ondarean, nabarmendu behar dira zubiak (zaharrenak Soraurengoa eta Arreko Hirutasun Santukoa dira) eta Atarrabiako Pilategia.\nGuía del patrimonio histórico del río Ultzama (David Alegríak idatzia) PDF formatuan\nHau ere Arga ibaiaren adarra da. Loitiko mendatearen mendebaldeko isurialdetik etortzen da, eta 35 kilometroko luzera du. Zizur Nagusiko udal barrutiraino iristen da, eta azkenean Arga ibaira isurtzen da.


EBko Hondakinen Bidalketa Araudia ez da Europako hondakinen esportazio krisia konpontzen - EU Reporter\nEBko hondakinei buruzko legeria\nEuropako Batzordeak gaur aurkeztutako Hondakinen Bidalketa Erregelamendurako Proposamen  berrikusia aurrerapauso ona da, baina gehiago egin behar da EBko hondakinen esportazioen ondorioak arintzeko, ohartarazi du Europako Ingurumen Bulegoak (EEB). Testuak EBko hondakinen bidalketa politika hondakinen tratamenduaren hierarkiarekin eta ingurumen-hondakinen kudeaketa egokiarekin bat etortzea du helburu, EBko hondakinen politikaren bi printzipio gidari. Hala ere, salbuespenek eta materialaren birziklapenaren eta balorizazio-modu baxuagoen arteko bereizketa nahikorik ezak ureztatzeko arriskua dute, Europako ingurumen-GKEen sare handienaren arabera.\nTestu berrituak aldi baterako hondakin apur bat gehiago bideratu dezake ELGAko herrialdeetara, ELGAkoak ez direnetara baino, baina ez du zailduko hondakinak esportatzea, eta ez du bermatuko baliabide baliotsuak sisteman EBko sisteman geratzea. EEBk debeku zorrotz baten alde egiten du, betearazteko errazagoa izango litzatekeena, eta presio gehigarria sortuko luke EBn hondakinen sorrera eta baliabide birjinen kontsumoa murrizteko.\nStéphane Arditi EEBko Politika Integratzeko eta Ekonomia Zirkularraren zuzendariak esan zuen: “Hondakinak EBtik kanpo bidaltzea ez da soilik gure hondakinak kudeatzeko gure betebeharraren bidegabeko ordezkaritza eta hondakinak prebenitzeko oztopoa. Galdutako aukera ere bada hondakinak bigarren mailako lehengai bihurtzeko, inportatutako baliabide naturalekiko menpekotasuna murriztuz eta, azkenean, EB bigarren mailako lehengai esportatzaile bihurtuz».\nEB barruan edo kanpoan, hondakinak deuseztatzeko esportazioak debekatuta daude lehenespenez, baina badirudi testuak bereizketa bat falta duela berrerabiltzeko eta birziklatzeko bidalketak eta balorizazio modu baxuagoetarako bidalketak, errausketa adibidez. . Horri esker, EBko edo ELGAko beste herrialde batera materialak erretzeko bezain erraza da esportatzea, berrerabiltzeko edo birziklatzeko, hondakinen hierarkiarekin bat datorrena. Betearazteko xedeetarako, proposamenak berrerabiltzeko bidalketak eta hondakinen bidalketak ere bereizten ditu, baina alde batera uzten du berrerabiltzeko bidaltzen diren produktuak noizbait bizitza amaierara iritsiko direla eta herrialde hartzailean kudeatu beharko liratekeela.\nEtorkizunean elektronika eta, agian, ehunak eta autoak bezalako elementuetarako, kontsumitzaileek Ekoizleen Erantzukizun Hedatua (EPR) deritzon kuota ordaintzen dute, bilketa, birziklapena eta hondakinak behar bezala ezabatzeko. Dena den, kontsumitzaileek ordaintzen dituzten kuotek ez badituzte produktuak jarraitzen, berrerabiltzeko bidaltzen direnean, neurrigabe geratuko dira herrialde esportatzaileetako ekoizleekin, herrialde hartzaileei hondakinen tratamenduaren fasea kudeatzen lagundu beharrean.\n2020an, EBko hondakinen esportazioak EBtik kanpoko herrialdeetara 32.7 milioi tonara iritsi ziren, 75tik hiru laurden gehiago (+%2004). 13.7 milioi tona), Erresuma Batua (2.9 milioi tona) eta Suitza (1.8 milioi tona), Norvegia (1.6 milioi tona), Indonesia eta Pakistan (1.5 milioi tona) .\nEEBk, Rethink Plastic aliantzak eta Break Free From Plastic-ek behin baino gehiagotan eskatu diote Batzordeari esku hartzeko eta gelditzeko EBko hondakinek, eta batez ere plastikoek, duten osasun-, ingurumen- eta gizarte-zama garrantzitsua gelditzeko. . Hondakin arriskutsuen esportazioak gehienbat EBn jarraitzen du: 2018an, EBko estatu kideetako hondakin arriskutsuen esportazioen 7.0 milioi tona beste estatu kide batera bidali ziren, esportazio guztien % 91 inguru. .\nDatozen 12 eta 18 hilabeteetan, Hondakinen Bidalketa Erregelamenduaren proposamena eztabaidatuko dute Europako Parlamentuko Ingurumen Batzordeak eta baita Kontseiluko estatu kideetako ordezkariekin ere, Legegintzako Prozedura Arruntaren arabera. EEBk ohartarazi du gaur egungo hutsuneek proposamena ahultzea ekar dezaketela\n Fitxak aipatzen du “zabortegietarako edo errausterako bidalketetarako baldintza zorrotzagoak ezartzea, kasu mugatu eta ondo justifikatutakoetan soilik baimendu daitezen”, baina bereizketa hori ez dago argi testuan.\nGai erlazionatuak:euEBko Hondakinak Bidaltzeko Araudia\nCircular Plastics Alliance: urrats berri bat birziklatutako 10 milioi tona plastiko lortzeko\nEuropan plastikozko hondakinen ia herena birziklatzen da. Ezagutu plastikozko hondakinei eta horien birziklapenari buruzko datu eta datu gehiago EBn beheko infografiaren bidez. Gizartea.\nEzagutu plastikozko hondakinen eta birziklatzearen inguruko datuak EBn\nPlastikoaren ekoizpena modu esponentzialean hazi da hamarkada gutxi batzuetan - 1.5 milioi tonatik 1950ean 359 milioi tona 2018an mundu osoan - eta horrekin batera plastikozko hondakinen kopurua. COVID-2020 pandemiaren eraginez 19ko lehen seihilekoan ekoizpenaren beherakada nabarmena izan ondoren, urteko bigarren seihilekoan berriz ere berreskuratu zen produkzioa.\nEB dagoeneko plastiko hondakinen kopurua murrizteko neurriak hartzen ari da, baina zer gertatzen da ahaleginak egin arren sortzen diren hondakinekin? Eta nola igo daitezke plastikoa birziklatzeko tasak?\nHondakin plastikoen tratamendua Europan\nEuropan, energia berreskuratzea da plastikozko hondakinak botatzeko biderik erabiliena, eta ondoren birziklatzea da. Sortutako plastikozko hondakin guztien% 25 zabortegira botatzen da.\nBirziklatzeko bildutako plastikoaren erdia EBtik kanpoko herrialdeetara tratatzeko esportatzen da. Esportatzeko arrazoiak honakoak dira: hondakinak lokalean tratatzeko gaitasuna, teknologia edo baliabide ekonomikoak.\nAurretik, esportatutako plastiko hondakinen zati handi bat Txinara bidaltzen zen, baina duela gutxi plastikozko hondakinak inportatzeko murrizketak litekeena da Txinan EBko esportazioak gehiago murriztea. Horrek Europan plastikozko hondakinak errausteko eta zabortegiak areagotzeko arriskua dakar. Bien bitartean, EB plastikozko hondakinak kudeatzeko modu zirkularrak eta klimatikoak errespetatzen saiatzen ari da.\nPlastikoa birziklatzeak EBn duen zati txikiak galera handiak suposatzen ditu ekonomiarentzat eta baita ingurumenarentzat ere. Kalkuluen arabera, plastikozko ontziratzeko materialaren balioaren% 95 ekonomian galtzen da lehen erabileraren ziklo labur baten ondoren.\norokorrean, ikertzaileek kalkulatzen dute plastikoaren ekoizpenak eta errausketak 850 milioi tona baino gehiago berotegi-efektua eragiten duten gasak 2019an isurtzen ditu atmosferara. 2050. urterako, isuri horiek 2.8 mila milioi tonara igo litezke, eta horietako zati bat birziklapen hobearen bidez saihestu liteke.\nIrakurri gehiago buruz hondakinen kudeaketa EBn.\nPlastikoa birziklatzearen arazoak\nPlastikoa birziklatzea zailtzen duten arazo nagusiak birziklatutako produktuaren kalitatea eta prezioa dira, birziklatu gabeko homologoekin alderatuta. Plastikozko prozesadoreek birziklatutako plastiko kantitate handiak behar dituzte, zorrotz kontrolatutako zehaztapenekin eta prezio lehiakorrarekin fabrikatuak.\nHala ere, plastikoak fabrikatzaile bakoitzaren beharrizanetara (funtzionalak edo estetikoak) erraz egokitzen direnez, lehengaien aniztasunak birziklatze prozesua zailtzen du, garestia bihurtuz eta azken produktuaren kalitateari eragiten diona. Ondorioz, birziklatutako plastikoen eskaera bizkor ari da hazten, nahiz eta 2018an Europan plastikoen eskaeraren% 6 bakarrik izan.\nLortu informazio gehiago 2050erako EBko ekonomia zirkularra lortzeko planen inguruan, besteak beste plastikoa murriztea.\nEBko irtenbideak birziklatze tasak handitzeko\n2018ko maiatzean Europako Batzordeak gaiari aurre egiteko proposamena aurkeztu zuen plastikozko itsas zaborra. Europako hondartzetan aurkitzen diren erabilera bakarreko 10 plastiko onenak ekoizteko debekua jasotzen du EBk 3eko uztailaren 2021tik aurrera.\nZati gisa Green Deal, Plastikozko ontzien hondakinen% 55 birziklatu beharko litzateke 2030erako. Horrek birziklagarritasuna hobetzeko diseinua suposatuko luke, baina eurodiputatuek uste dute plastiko birziklatuaren merkatua suspertzeko neurriak ere behar direla.\nNeurri horiek honako hauek izan daitezke:\nBigarren mailako plastikoentzako kalitate estandarrak sortzea\nZiurtagiria sustatzea, industriaren eta kontsumitzaileen konfiantza handitzeko\nZenbait produktutan birziklatutako gutxieneko edukiari buruzko derrigorrezko arauak sartzea\nEBko herrialdeak birziklatutako produktuen BEZa murriztea pentsa dezaten sustatzea\nEuropako Parlamentuak ere alde egin zuen Europar Batasuneko argi plastikozko poltsak murriztea 2015.\nGainera, eurodiputatuek Batzordeari eskatu zioten mikro plastikoen aurkako ekintza.\nIrakurri gehiago buruz plastikozko hondakinak murrizteko EBren estrategia.\nIkusi plastikoen estrategiaren aurrerapena\nParlamentuaren ebazpena, ekonomia zirkularreko plastikoentzako Europako estrategiari buruzkoa\nPlastikoen Europako estrategiari buruzko Batzordearen webgunea\nPlastikozko debekuaren gaineko testua (27ko martxoaren 2019a)\nEuropako Batzordeak kutsadura mikroplastikoari buruzko webgunea\nFitxa teknikoa: baliabideen eraginkortasuna eta ekonomia zirkularra\nPlastikoen kutsaduraren aurka\nParlamentuak 2021erako debekatu zuen plastikozko plastikoen debekua\nEuropar Batasuneko ordezkariek plastikozko poltsa poltsak erabiltzeari uzten diete\nBatzordeak 84 milioi euroko inbertsioa onartu du Kohesio Funtsa ur zikinak biltzeko eta tratatzeko azpiegitura berria eraikitzeko Marathon, Greziako Attica eskualdean. Sistema berri honek osasun publikoa hobetuko du tratatu gabeko edo behar bezala tratatu gabeko hondakin-urak botatzetik. Elisa Ferreira Kohesio eta Erreformen komisarioa (Irudian) Honela esan zuen: "Pozik nago proiektu hau onartzerakoan, bertakoei eta turistei osasunari eta ingurumenari onurak eskainiko baitizkie. Hau da EBk ingurumenaren gaineko acquis-a betetzen laguntzen duen eta Akordio Berdearen helburuak betetzen dituen azpiegiturei EBren laguntzaren adibide argia. "\nGutxi gorabehera 188 km estolderia hodi jarriko dira Nea Makri eta Marathon aglomerazioetan, baita 15 ponpaketa estazio eta 110,000 biztanleko baliokidea asetzeko Marathon araztegiko instalazioak eraikitzeko ere. Elektrizitatea banatzeko azpiegitura eta lantegiaren kontrol sistema automatikoa ere eraikiko dira. Gainera, sortutako lohiak baliabide baliotsu gisa tratatuko dira eta biogasa ekoizteko erabiliko dira. Proiektuak, beraz, klima-aldaketa arintzen lagunduko du berotegi-efektuko gasen isuriak murriztuz. Grezian EBk finantzatutako inbertsioei buruzko xehetasun gehiago daude Ireki Datuen Plataforma.\nFrantsesek #cigarette birziklapenarekin adibide gisa eramaten dute\nFrantzian tabakoaren industriako ingurumenaren gaineko eragin negatiboak mugatzeko proposamenak bideratzen ari da Frantziak, Europako eztabaidaren erdian ekoizleak jarriz.\nAzken astean, Frantziako Frantziako Frantziako Frantziako Frantziako Frantziako Frantziako Frantziako Frantziako Frantziako Frantziako Frantziako Frantziako Frantziako Frantziar Federazioko kide izateari uko egin zion. Txostena, izenburua 'Europako tabakoaren industria-liburu beltza', EBko Batzordeak tabakoa handien eragina azaltzen du eta industriaren lobbyak ingurumenaren kutsatzaile gisa babesten du.\nOmarjee-ren proposamenak Frantziako gobernuaren jarrerak indargabetzen ditu nazioartean; apirilean, Edouard Philippe lehen ministroak iragarri zuen tabakoaren industriak zigarrotxoen garbiketa herrialdean parte hartzeko aukera eman zuela. Baina txostenaren arabera, EBko Batzordeak tabakoa handiaren boterea eta eragina zentzua ekiditeko balio izan du, nazio mailako ekimenak ekiditeko egunaren argia Europako maila zabalagoan ikustea.\nEuropako Parlamentuko hauteskundeak horizontearekin eta nazio mailan erosketak egiteko gaiarekin, Frantziatik ateratako proposamenak MEPak, tabako-tabako elkarteak, esate baterako, Smoke Free Partnership (SFP) edo European Smoking Smoking Prebentzioari buruzko Europako Sarea (ENSP ) EBko ingurumen-politikaren erdigunean tabakoaren kutsadurari aurre egiteko bultzada. Horrela, Batzordeko lobbyen indarrari buruzko txeke bat emango luke eta europar ingurumenaren gaineko korporazioen gaineko garaipena erabakigarria izango da.\nTabakoaren zifrak beldurgarriak dira: urtero, 6,000 milioi zigarretara baino gehiago kikatzen dira mundu osoan zehar. Eta zigarro-pilen zati handi bat ingurune natural batean bota egiten da, modu batean edo bestean. Baleak ez dira kutsadura bisualik bakarrik, gure kaleak, gure parkeak, gure ibaiak, gure basoak, gure mendiak eta gure hondartzak lurzoruaren begiak. Buru bakoitzak xNUMX produktu kimiko batzuk dituen mini-birus-bonba bat osatzen du eta 4,000 urte inguru hartzen ditu degradatzeko eta desagerrarazteko. Buru bakar batek 12 litro ur edo 500m kutsatu dezake3 elurra. Horregatik, funtzionario publikoek eta nazioek azken hamarkadetan ahaleginak egin dituzte irtenbide horiek identifikatzeko.\nBeste industrietan ikusitako soluzio potentziala "kutsatzaile-hartzailearen printzipioa" da, eta horren helburua da erantzukizun sozialak kontuak egitea. Horrela, soluzio alternatiboak edo isunak ordaintzeko konpromisoa hartzen du, non existitzen den ingurumena kutsatzeko. Industrietan zehar, dirua sarritan frogatu da gizarte erantzukizun korporatiboa sustatzeko palanka garrantzitsuena eta eraginkorra.\nEkainaren hasieran, Frantziako lehen ministroak, Brune Poirson, Estatu Idazkaritzako Trantsizio Ekologiko eta Inklusiboaren Ministroak, tabako fabrikatzaileei deia egin zien zigarroaren pilak birziklatzeko. Poirsonek aldez aurretik adierazi zuen industriaren kritika sendoa: "jasanezina da zergadunei ordaintzen dietela hondakinen ingurumena kentzeko [tabako fabrikatzaileen] produktuei".\nKontraargumentua zailagoa da: Frantziako zergadunek, gehienak erretzaile ez direnak, zigarrotxoak biltzeko, tratatzeko eta ezabatzeko ordaindu beharko lukete. Eta frankismoko defentsa zaila bada, segur aski, alemana, grekoa, suediera edo errumaniera zergapekoei aplikatuko zaie. Egia bada, Europako Batzordeak Philippe-ren partaide izateko proposamenak gomendatuko lituzke Europar Batasuneko eztabaidarako eta ezartzeko. Horren ondorioz, Omarjee-ren txostenak iradokitzen du, Batzordearen tabakoaren lobbyaren hurbiltasunarekin zerikusirik ez duela.\nBatzordearen isiltasuna gorabehera, Cristian Busoi errumaniar batek osasun publikoko GKE talde bat parte hartu du tabakoaren politikaren erreforma orokorraren inguruko eztabaidetan, Europar Batasunean tabako produktuen zuzentarau berri baten proposamenaren bidez. Kutsadurak zigarroen zuloetatik zazpi zentralen artean daude, politika modernizatzeko behar diren artean.\nEuropako Parlamentuko hauteskundeak hauteskunde-zikloan sartzen diren bitartean, Europako Parlamentuak, erretzeari uzteko elkarteak eta ingurumen-elkarteek okerragoa egin dezakete hauteskunde-zikloan sartzeko. 2016-n, Parlamentuak arrakastaz blokeatu du Batzordearen eta Philip Morris Internationalen arteko lankidetza hitzarmena berritzeko. Parlamentuaren ustez eta legitimitatearen adibide gisa, garaipen hori kapitalizatu beharra dago, Europako Parlamentu Nazionalen ordezkari subiranista gisa, Parlamentuak Batzordearen boterea kontrolatzeko eta orekatzeko nagusia izan behar du eta bere atariak.\nArgi dago nazio mailan, tabakoaren industriak bere produktuen kutsaduraren arazoa kontutan hartu behar duela laster. Frantzian bereziki egia da, tabako saltzaileek ordaindutako zigarroen prezio eta prezioen igoeraren ostean, tabakoaren aurkako tabakoen aurkako politikaren berri eman du "tabako fabrikatzaileek gastu arrunta" zigarro-babarrunentzako ingurumen-ekarpena ". Tabako-enpresek 0.15 zentimo ordainduko zieten zigarro bakoitzeko edo 3 zentimo bakoitzeko saldutako pakete bakoitzeko € 75 milioi euroko ekarpenak ekarriko lituzkete. Zigarroen txuletoiak birziklatzeko zuzenean eman daitezkeen dirua.\nEztabaidak herrialde osoko ekimen osagarriak ekarri ditu, esate baterako, Estrasburgoko hirian, Europako Parlamentuaren egoitza ofiziala, non erretzea azkenaldian debekatuta dago hiriko parkeetan. Nahiz eta sektore pribatuak ekintzen zati bat nahi du: Mego, iaz Bretainiako enpresaburu batek sortu zuen konpainia, herrialde osotik eta negozioetatik zigarrotxo pilak birziklatzen eta birziklatzen ditu.\nPaketatze arruntak eta 10 € 2020 € -n xedatutako zigarro prezioen prezioak pixkanaka-pixkanaka eboluzionatu ondoren, Emmanuel Macron lehendakariaren bultzada pean, Frantzia tabako konpainiek ingurumenaren garbiketa kostuak aurre egiteko neurri sendagarriak ezartzeko prestatzen ari dira. Adibide hori Europa mailan jarraitzea espero dugu eta, agian, haratago, EBk adibide gisa hartu behar du kontuan.


Santa Teresa VS Athletic Club 2021-1-23 | Athletic Clubeko Webgune Ofiziala\nHasieraTaldeakAthletic ClubSanta Teresa VS Athletic Club\nSanta Teresa2 : 2 Athletic Club\n2021-1-23 - 12:00\nAthletic Clubek eta Santa Teresak jokatutako partida bina berdintuta bukatu zen (2-2). Azken jardunaldietan lehoien atzetik zorigaitzak dabilela ditudi: 90. minutuan Sophie Istillartek bere atean sartu du baloia. Eunatek markagailua zabaldu du lehen zatian eta Melladok berdinketaren gola lortu du atsedenaldia baino lehen. Bigarren zatian, bi gol sartu zituen bere atean, Santa Teresarena lehenengo eta zuri-gorriena ondoren.\nExtremadurako taldea hobeto hasi zen, langa jo zuen 10. minutuan. Pixkanaka, lehoiek erritmoa hartu zuten eta aurkaria bere zelaian sartu zuten. 22. minutuan Athleticen gola iritsi zen Eunateren bitartez: eskuinkada batekin Agirre gainditu zuen, Oihane Hernandezen eskuin hegaleko pasea baliatuta.\nZuri-gorriak ez ziren konformatu eta bigarren gola egin ahal izan zuten El Viveron. Ordu erdia betetakoan, Lehoiek aukera hirukoitza izan zuten, lehenengo Luciak, ondoren Eunatek berak eta azkenean Ogizak buruz errematatu zuen. Santa Teresak berdinketa lortu zuen Melladoren urruneko jaurtiketa batekin.\nAldageletatik euriarekin eta haizearekin igaro ondoren, zuri-gorriei kosta egin zitzaien partidan nagusitzea, baina ez zuten aukerarik izan. Iturregik, orduan, aulkia mugitu zuen 70. minutuan, eta lehoiak partida estutzen hasi ziren. Monentek aldaratze bat harrapatu zuen area ertzean, eta Aguirre luzatzera behartu zuen. Handik gutxira, 75. minutuan, Luciak, korner batean, baloia ate aurrean jaurti zuen, eta Ayusok bere atean sareratu zuen.\nMarkagailuan 1-2koa sartuta, lehoiek, haize zakarra eta akats asko izan arren, sufritzen jakin izan zuten azken minutuetan. Hala ere, jokoaren 90. minutuan, aldaratze batean, Sophie Istillartek bere atean sartu zuen baloia. Iturregiren taldeak, nagusi izan arren, puntu bakarra ekarriko du Bilbora, zuri-gorrien aurkako norgehiagoketan lehen aldiz puntuak lortu dituen talde baten aurka.


Donostiako Fantasiazko eta Beldurrezko Zinemaren Astea ostiraletik aurrera — Gaztezulo\nDonostiako Fantasiazko eta Beldurrezko Zinemaren Astea ostiraletik aurrera\nDonostiako Fantasiazko eta Beldurrezko Zinemaren Astea ostiraletik aurrera Film luze eta laburren emanaldiez gain, mahai-ingurua, Mikel Pagadiren ikuskizuna eta erakusketak ere izango dira, besteak beste. https://www.gaztezulo.eus/albisteak/donostiako-fantasiazko-eta-beldurrezko-zinemaren-astea-ostiraletik-aurrera https://www.gaztezulo.eus/albisteak/donostiako-fantasiazko-eta-beldurrezko-zinemaren-astea-ostiraletik-aurrera/@@download/image/Dead & Beautiful 1 © Jesse Hsu - Lemming Film.jpg\nFilm luze eta laburren emanaldiez gain, mahai-ingurua, Mikel Pagadiren ikuskizuna eta erakusketak ere izango dira, besteak beste.\nDonostiako Fantasiazko eta Beldurrezko Zinemaren 32. Astea ostiralean hasi eta azaroaren 5ean amaituko da . 25 film luze eta 27 film labur proiektatuko dituzte Antzoki Zaharrean eta Victoria Eugenia antzokian nagusiki. Veneciafrenia eta Mona Lisa and the Blood Moon pelikulek emango diote hasiera eta amaiera Asteari, hain zuzen ere.\nAurtengo zikloa Madrilgo Kulturaren Institutu Poloniarrarekin batera antolatu dute eta Stanisław Lem (1921-2006) zientzia-fikziozko idazle poloniarrari eskainia dago, jaio zenetik ehun urte bete direnean. Bere obran oinarrituta, bi film luze eta bost film laburrez osatutako saioa eskainiko dira Tabakaleran. Gainera, aurtengo kartelaren inspirazio-iturri izan den Antonio Merceroren La cabina pelikularen proiekzio berezia ere izango da.\nZinema programazioaren osagarri izango diren haurrei zuzendutako bi film ere antolatu dituzte: Kranston ikastetxea Victoria Eugenian eta Harri zopa (eta beste zenbait alderantzizko ipuin) Kontadoresen. Horretaz gain, El monstruo de St. Pauli emango dute Kresala zineklubarekin elkarlanean eta Amari dokumentalaren proiekzio berezia egingo dute San Telmon.\nBestelako jarduerak ere izango dira egitarauaren barruan, hala nola Mikel Pagadiren Phantasmikel ikuskizuna, TraShe – Bad Girls go to Hell mahai-ingurua, eta Fanzineen Gerra klasikoaren 6. edizioa. Bestetik, lau erakusketa ere izango dira ikusgai.\nAbonuak eta sarrera solteak Donostia Kulturaren webgunean eros daitezke eta, gaurtik aurrera, baita Antzoki Zaharrean eta Victoria Eugenia Antzokian ere.


Bertsolari letra-egileak: Igor Elortza –\n“Bagenuen apur bat abangoardia izatearen kontzientzia, baina naturalki bizi genuen”\nKaleko giroan hazi eta bertsoa musika hainbat estilotara zabaldu zuen belaunaldiko kide ezaguna da Igor Elortza (Durango, Bizkaia, 1975). 19 urte gazterekin hasi ziren, Zazpi Eskaleren bidez, bertsoari terreno berriak zabaltzen eta arakatu gabeko lurraldeetan esperimentatzen. Ibilbide horretan, Gu Ta Gutarraken osatu zuten lanik mardulena, “bertsoaren eta musikaren arteko oreka” lortuz. “Kantak baino bertso-kantak egiten genituen”, esan digu Igorrek, kantagintzaz eta bertsogintzaz duen ikuspuntu propio interesgarria solasladira ekarriz. Durangoko Plateruena kafe antzokian egin dugu hitzordua, kultur jarduera aberatsaren lekuko, toki ezin aproposagoa sorkuntza esperientziaren korapiloetan murgiltzeko.\nNoiz hasi zinen hurbiltzen kantagintzara? Zein izan ziren zure lehenengo esperientziak kanten munduan?\nLehenengo, nahi eta nahi ez, zaletasuna aipatu behar dut. Bertsozale besteko kantuzale ere banintzen gaztetxotan. Kantuzaletasun hori oso berbari lotua zegoen. Ingelesa ondo jakin gabe ere, beti letrak begiratu eta gustatzen zitzaizkigun kantek zer esaten zuten ulertzen saiatzen nintzen.\nGero, gurera etorrita, Leteren oso zalea nintzen, eta uste dut asko zuela bertsolaritik. Bi mundu elkarren artean oso lotuak daudenak dira bertsolaritza eta kantagintzarena, edo nik hala bizi dut behintzat. Ibili dira beste batzuk ni baino gehiago letragintzan. Nire esperientzia gehiago egon da musikariekin batera ibiltzetik; lehenengo, Zazpi Eskalerekin; eta ondoren, Gu Ta Gutarrakekin.\nEsan liteke zuen belaunaldiak, musika estiloekin nahasketak egitean, bertso jarrien forma tradizionalekin hautsi zuela. Bazegoen abangoardia izateko nahirik zuen artean?\nBai eta ez. Neurri batean baginen kontziente hori gerta zitekeela, baina, beste aldetik, naturalki bizi genuen. Bertsoen zaletasuna bizi genuen neurri berean rock zaletasuna eta beste batzuk ere bizi genituen. Baina uste dut gehiago dela bidean topatzen dituzun lagunen eragina. Gure kasuan, musikagintzan murgiltze hori, oso lotua egon da Josu Zabalarekin.\nHasiera batean Zazpi Eskalerekin esperimentazioak egin eta gero, uste dut Gu ta Gutarraken lortu genuela bertsoaren eta musikaren arteko oreka. Bertso kantak zirela esaten genuen. Nolabait ere, bertsoa bera zainduz eta mimatuz, eta esango nuke erdigunean jarriz, horri begirako lanketa musikal bat egitea zen kontua, horregatik “bertso kantak”. Bai doinua sortzerako orduan, edo zenbat musikari behar ziren kontuan hartzerakoan, bertsoa zaindu nahi izaten genuen. Zazpi Eskalen, adibidez, pasatu egin ginen instrumentistekin, zarata larregi zegoen bertsoaren inguruan. Ondoren, oreka hori oso modu kontzientean landu genuen, baina beharrezkoa izan zen aurreko prozesu guztia.\nMoldeak apurtzeari zegokionez, Josu Zabalaren nahia bazen bertsoa ahalik eta musika genero gehienetara eramatea. Hori da, agian, Zazpi Eskale: rapa, kantu poperoak, swinga, bakaladeroa… Bazegoen kontzientzia bat moldeak apurtzekoa, baina ez apurtze hutsagatik. Gehiago zen bertsoa guri gustatzen zitzaizkigun beste eremu batzuetara ere eraman zitekeela demostratzea.\nGu Ta Gutarraken oreka lortu zenutela aipatu duzu. Oreka hori lortzeko bidean, erreferentziarik bilatzen zenuten kanpoan, nazioartean?\nEz bereziki. Gustu konpartituak ziren batez ere, Hertzainaken kontzertu batzuetan bertsotan eginda geunden, Josurekin berba eginda genuen gure gustu musikalez, izan Leonard Cohen, Tom Waits edo Bob Dylan, mundu anglosaxoikoak gehienak ere. Egin genezakeenaren zumeak geure arteko afinitatetik zetozen, ez kanpoko ereduak kopiatzetik. Bazeuden, noski, kanpoan ikusten genituen eta gustatzen zitzaizkigun kontuak: eszenaratze teatralizatua izatea, eskema orokorra opera-rock antzekoa izatea… Erreferentziak kontzientzia gehiagoz edo gutxiagoz hartu genituen. Cirque du soleil zer da? Bai zirku bat bada, baina munduko leku askotatik hartutako elementu eta teknikekin egina, gauza berria sortzen duena. Nik uste gureak asko zuela hortik.\nBertsoa ahalik eta genero musikal gehienetara eramateko borondate horren atzean, bazegoen gaitegi edo tematika jakin batzuk beste publiko batengana eramateko nahia, euskalduntasunaren kontzeptua zabaltzearekin lotura izan zezakeena?\nKonturatzen ginen lortzen genuela, eta positiboki baloratu ere. Esan beharra dago, oso gazteak ginen Zazpi Eskaleren garaian, nik 19 urte izango nituen. Josuk esperientzia musikal potenteagoa zuen, bai musikarekiko eta bai euskal eszenarekiko. Baina ez zegoen zuk diozun moduan teorizatua. Gehiago zen Josuren buruan zegoen nahia, bertsoa edozein ildo musikaletara eraman zitekeela demostratzekoa.\nMusika estilo zehatz batzuk jarraitzen zituzten euskal herritarrengana jotzea baino bertsoak berak musikalki izan ditzakeen posibilitate estetikoak zabaltzea zen helburua. Horrekin bagenekien beste jende mota batengana iritsiko ginela. Bertso tramak egiten hasi ginenean, adibidez, Josu Goikoetxea eta Jon Maiarekin, zinearen, antzerkiaren eta, oro har, literaturaren munduko beste zaletasun batzuk bertsotara ekarri genituen. Bagenekien horrekin, agian, ohiko bertso plazetara joango ez zen jendea etor zitekeela. Trametan garbi detektatu genuen hasieratik, euskara ikasleentzat oso ate ona zela, adibidez. Hizkuntzaren munduko erreferentzia asko ez izan arren, unibertsalagoak diren generoak ekartzean, western bat, nobela beltza… oso erraz ulertzen zituzten saioak, denek baitzekiten nondik zihoan istorioa. Maizpidetik eta beste euskaltegietatik asko eskatu ziguten.\nGero, gaitegiari dagokionez, Zazpi Eskaleren kasuan, aurrez egindako proposamen batzuk ziren. Gai batzuk interesatu arren, beti behar izaten dira bultzadak. Trintxera Basauriko elkarte batek jardunaldiak egiten zituen urtero, eta lehenengoa pobreziaren inguruan antolatu zuten; hortik izena, Zazpi Eskale. Bigarren urtean droga izan zen gaia, eta horren barruan zer landu nahi genuen erabakitzen zen. Gaupasa drogoso bati buruzko kanta bat, adibidez. Musika bakaladeroa jarri genion, bertsoa edonora eraman daitekeelako ideiari jarraituz.\nBakaladeroa edo beste musika generoekin, bertsoa bera adierazpen artistiko-estetiko bezala eraldatu zenuten. Sortu zuen horrek erresistentziarik bertsogintza klasikoagoan?\nZazpi Eskaleren lehen agerraldia bertso egun batean izan zen, 96an. Baxujolea eta gitarristarekin joan ginen Unai eta biok, eta sustoa izan zen hangoa. Kontrakotasun espliziturik ez genuen topatu, baina ez da oso argia izan behar konturatzeko bazegoela ondoez bat. Bageneukan apur bat abangoardia izatearen kontzientzia eta jendeak bazekien hori, baina naturalki bizi genuen, gustatzen zitzaigun egiten genuena. Ez gindoazen inoren kontra, ez eta diskurtso abangoardista zehatz bat jarraitzera ere, gustura genbiltzan egiten genuen horretan. Baten bati ez bazitzaion gustatzen, berdin zitzaigun, hori ere egia da.\nKonturatzen ginen nora heltzen ginen eta nora ez. Mapa geografikoa ere egin daiteke. Arabar Errioxan emanaldia egitera heldu ginen, eta frontoian bertso saio handiak egiten diren herrietan gaztetxeetan jo genuen. Horrek eman ditzake pista batzuk harrera aldetik nola ibili ginen. Nik Gu Ta Gutarraketik daukadan satisfazio handienetako bat, Zuberoan 6-7 emanaldi egin izana da. Bertsotan, hogeitaka urtetan, ez dut hainbeste kantatu han, eta Gu Ta Gutarrakekin bai, epe laburrean. Bertsoaren geografia hegemonikotik aldendu ginen apur bat, bere alde ezkor eta baikorrekin. Nire ustez, baikorrak gehienak.\nKanta bat sortzerako orduan, bertsolari zaren aldetik eta zure esperientziatik, zertan esango zenuke ezberdintzen dela bertsoa sortzeko prozesua eta kanta?\nBa, asko eta ez hainbeste, esango nuke. Nahiko borroka egoten da hor musikariaren doinua eduki edo norbera hutsetik hasi. Hustasuna zaila da denontzat. Bat-batean daukagun heldulekua ere melodia bat da, pentsamendua abiatzeko beharrezkoa duguna. Niretzat errima eta metrika baino doinua da inporta duena, sonoritate bat du, erritmo bat du…\nHortik aurrera, hitzei lotuta, niri doinu bat edukitzeak asko laguntzen dit. Zehazki zer ez dakizu, baina gauzak iradokitzen ditu. Nork kantatuko duen jakiteak ere lagundu dezake. Beste batzuetan, gai bat ere izaten da. Adibidez, Gu Ta Gutarraken nahi izan genuen denbora eman geure buruari, barrutik zer irteten zen ikusteko. Hiru-lau hilabete egon ginen batzen eta berba egiten, oraindik ezer eduki gabe.\nGai zehatzak lantzeko helburuarekin?\nEz zegoen horrela planteaturik. Zazpi Eskalerena zertan hobetu zitekeen, geure momentu bitala, Euskal Herria, mundua… eta genituen kezka diferenteak. Konturatu ginen geure kezka pertsonalak, geure mundutik pentsatuak zirela behin eta berriz ateratzen genituenak, hortik sortu zen izena, Gu Ta Gutarrak.\nHori guztia ondoren idazten eta orrazten hastean, garbi dago askoz ere exijenteagoa zarela bat-batean baino. Bat-batean gai zehatz bat asko landuta ere faktore asko daude kontuan hartu beharrekoak. Idatziz bekatua da bost silaba alferrik galtzen uztea.\nIruditzen zait norbera dagoen boladak ere eragin handia duela sormenean. Egon zaitezke bertsoak metaforaz eta baliabide literarioz janzteko sasoian, edo gauzak ahalik lehorren esatekoan, su artifizial ahalik gutxien ipiniz. Kontatu nahi duzunak ere pisua du. Eguneroko kontua bada, adibidez, sinpletasunetik asko esan daiteke. Goizean, pareko etxean argiak piztu direla kafea egiten ari zaren bitartean eta zain zaudela umeak noiz esnatuko, ea gauez zenbat hazi diren ikusteko… Bere soiltasunean indar handia du horrek, adibide bat jartzeagatik.\nIdazketa horrek, bat-bateko jardunerako balio dizu?\nMusikarekin ibili zaren aldi horretako langintza bat-batera ekartzen saiatzen zara, noski. Beti ezin da, baina bost silaba hutsak ez botatzen ahaleginduko zara. Letrak idazterakoan bezala, bat-batean su artifizialak sartzeko garaia eduki dezakezu bat-batean ere, edo gauzak ahalik eta modu soilenean esatekoa. Metafora bat sartu behar badut, izan dadila esan nahi dudan hori esateko aurkitu dudan bide hoberena delako, eta ez metaforak egite hutsagatik.\nBadakit lan hori egin izan ez banu, bat-batean ez nukeela berdin egingo, eta bat-bateko jardunari ere ez niokeela begiratuko begiratzen diodan moduan. Ondo egiten saiatzetik aparte, egiten ari zaren horren funtzioaren kontzientzia izatea bada beste kontu bat.\nKantuentzako letrak egitea, bere horretan, genero bat gehiago dela esango zenuke?\nBai, dudarik gabe, bada generoa. Bertso jarrietako moldeetatik urruntzen bada, oraindik eta gehiago. Begira poesiarekin zer gertatu den. Zenbat talde saiatu dira Euskal Herrian poesiatik tiratzen kantuak egiteko eta ez dute lortu nahi zuten emaitza? Egia da poema batzuk ezinhobe egokitzen zaizkiola kantuari, ziurrenik genero horretatik asko zeukatelako, alegia, kantatuak izan zitezkeen pieza idatziak zirelako. Hala ere, gehienak ez dira ondo geratzen. Nik uste horrek garbi erakusten duela poesia badela genero bat eta kantua beste bat, bertso jarria eta bat-batekoa ere bi diren bezala.\nEsango nuke bertsoa nahastu dugula beste hainbat diziplinarekin, baina oso azalean geratu garela. Bertsoa beste diziplinen ondoan jartzera iritsi gara, baina uztartzea bestelako kontu bat da. Bat esatearren, bertsoak zer ekarri diezaioke antzerkiari? Ba, agian gehien aportatu dezakeenak ez dauka kantuarekin eta errimarekin zerikusirik. Antzerkilari batzuekin lan egin izan dugu eta ahozkotasuna orokorrean interesatzen zitzaien, “esateko” testu bat eduki nahi zuten, ez paperean lo geratuko zena. Errimatua edo kantatua izatea ez zen lehentasuna. Alderantziz ere, bertsoari elementu dramatiko edo eszenografikoek lagundu badiezaiokete, edo ildo horretan sakondu gura bada, beste pauso batzuk emateko garaia dela uste dut.\nBadaude konbinazio berriak bilatzen ari diren taldeak ere, hip-hopa edo kultura urbanoagoekin lotura duten estiloetan. Iruditzen zaizu bertsoak konektatu dezakeela estilo horiekin? edo belaunaldi berriek esateko modu eta bide berriak bilatuko dituztela?\nBertsoa, bere ohiko forman, gaztetxoentzat, lantzeko merezi duen adierazpen modua dela uste dut, aberatsa eta asko eman diezaiekeena. Agian derrigorrean ere ez da mantenduko, baina ez zait iruditzen zakarretara botako denik.\nKaleko kultura urbanoekin konektatzearena, geure munduan badago gaitasuna eta garatzeko arte bat, noski, lanketa eskatzen duena. Irabazi behar diren terrenoak dira. Kalera irtetea ere gogorra izan daiteke… Beste zirkuitu eta gertaleku batzuk ere bilatu daitezke, kalea ez direna izango derrigorrean, baina eraginkorrak suerta daitezkeenak. Kezkatu egiten nau horretarako gogo, indar eta egitasmorik ez dagoela ikusteak. Asko poztuko nintzateke 15-19 urte arteko gazteak ikusiko banitu, euskaraz, rap, trap edo antzeko estiloetan zerbait muntatzen. Gaitasuna eta teknika badagoela uste baitut.\nTxapelketetara denak apuntatzen dira, baina badakigu bide horretatik ere frustrazioak sortzen direla. Bide egonkortuagoa da, baina beste batzuk badaude topatu beharrekoak. Aldekotasunak eta kontrakotasunak erakarriko ditu, hormaren kontra jo behar da, hanka sartu…\nZuen belaunaldia, berritasuna ekartze horretan eta bertsoa beste arte batzuekin nahastean erreferentzia da. Gaur egun ez da sumatzen gure belaunaldian abangoardia izateko gogo edo giro handirik. Zuek klima sozial eta politiko zehatz bat bizi izanak, nola eragin zuen terreno berri horiek arakatzera salto egiteko orduan?\nGuk suertea eduki genuen, hori esan behar da. Lehenengoak ginen bertsolarien belaunaldi arteko hutsune bat betetzen, Bizkaian bereziki. Aurretik zeuden bertsolariekiko desberdintasun estetikoak, izandako bizipenenak edo munduari begiratzeko moduenak argiak ziren, eta gauza berriak ekar genitzakeen. Gaur egun ere, 20 urteko gazteen eta gure artean dagoen adin diferentzia antzekoa da. Agian, geu ere eguneratzen joan gara, bertsoaren funtzio sozial eta artistikoaren kontzientzia izan dugu eta dedikazio, kakotx artean, profesionala izatera ere iritsi gara. Egia da, egunerokotasunean ipintzen joan garela apurka, eta berritasunekin janzten, eta gu iritsi ginenean ez zegoela halako ezer.\nBelaunaldi moduan, kaletarrak ziren lehenengoak izan ginen gu. Telebista euskaraz ikusiz hazi ginen, gatazka politiko eta soziala bizi-bizirik zegoen, egunero ikusten genuen geure begien aurrean, horrek kulturalki zekarren guztiagaz. Rock erradikala, gaztetxeak… eferbeszentzia horretan ikastoletan genbiltzan belaunaldia gara. Bertsotan sartu ginenean, hortik urte gutxira, hori guztia ginen eta bertsotara eraman genuen, horrek zekarren berritasun guztiarekin. Derrigorrean bertsozaleak ez ziren tokietara eraman gintuzten: izan gaztetxe, izan aldarrikapen politikorako gune, izan euskara elkarte… Euskal Herrian mugimendu oso aktiboa zegoen. Gaur egun hori askoz amatatuago dago.\nBertsoen arlotik gauza asko egiteke zegoen garai bat da, irakinaldi kolektibo horrekin batera kointziditu zuena denboran, eta hor agertzeko suertea ere izan genuen. Euskal Herriko egoera soziala oso diferentea den arren, uste dut gaur egungo bertsolari gazteei txipa berpizteko motiboak eta heldulekuak badaudela: izan sarean esperimentatuz, kalera bajatuz… Agian ez duzue Woodstock-ik bizi izango, baina bueno, guk geure Woodstock txikiak bizi izan genituen bezala bizi ditzakezue zuek ere.\nTags: abestiak Bertsolari letra-egileak: Igor Elortza elortza idazleak igor elortza kantagintza kantuak letragileak musika zazpi eskale


Altsasuko auziaren kronologia - Guaixe.eus\nAltsasuko auziaren kronologia\nGuaixe Sakanako Astekaria 2018-04-16 09:46 Gizartea Altsasu\n2016ko ferietako liskarretik gaur egunera arte Altsasuko auzia izenez ezaguna denak egunez egun eman duena laburbildu dugu hemen.\n2016-11-10 El Mundok altsasuarren izen abizenak argitaratu zituen, adin txikikoenak barne. Batzuek hala jakin zuten inputatuta zeudela.\nMadrilen deklaratu ondoren beste gazte bat kartzelara. Zazpi guztira. FIES erregimena ezarri zieten.\n2017-05-14 Urte erdi preso eman zutela salatzeko 4.000 pertsonek manifestazioa egin zuten.\n2017-05-17 Auzitegi Gorenak epaiketan non egin behar zen erabaki bitartean Espainiako Auzitegi Nazionalak Nafarroako Lurralde Auzitegiaren errekerimenduari kasurik ez egitea eta kasua tramitatzen jarraitzea “errespetu” faltatzat jo zuten gurasoek.\n2017-05-23 Ideien bigarren asanblada egin zen plataformak deituta.\n2017-05-29 Abokatuen eskaera onartu eta Gorenak Auzitegi Nazionalari auziaren prozedura eteteko eskatu zion.\n2017-05-31 83 alkatek auzia Nafarroako Lurralde Auzitegira bueltatzea eskatu zuten.\n2017-06-01 Gorenak auzia Auzitegi Nazionalean epaitu behar zela erabaki zuen.\nGurasoek eta plataformak batzar jendetsuan euren iritzia eman zuten. Manifestaziorako baimena ez zuten eman. Antolatzaileek deialdia bertan behera utzi arren jendetzak parte hartu zuen. Isuna azaroan iritsi zitzaion guraso bati.\n2017-06-03 Gorenaren epai salatu zuten 3.000 pertsonek manifestazioan.\nSoto del Real espetxera hirugarren martxa egin zen.\n2017-06-06 Adur bakartze modulura eraman zuten, martxakoak agurtzeagatik. Salaketa kontzentrazioak egin ziren herrian barna.\n2017-06-09 Gazteak espetxe desberdinetan dispertsatu zituzten: Oihan Navalcarnerora (433 km-ra), Adur Arajuezera (460 km-ra) eta Jokin Extremerara (13an) (465 km-ra).\n2017-06-11 Hiruen dispertsioa salatzeko 2.000 pertsonek manifestazio zaratatsua egin zuten.\n2017-06-14 Mural herrikoia egin zuten espetxeratzearen 7. hilabetea gogorarazteko.\n2017-06-19 Nafarroako Parlamentuko Mahaia eta Bozeralamileen Batzordea Altsasun biltzen zela eta gurasoek alderdietako ordezkariei txosten bana eman zieten.\nParlamentuak auzian dagoen “proportzionaltasun faltagatik” kezka azaldu zuen.\n2017-06-29 Gurasoen ordezkaritza eta abokatuetako bat Europako Parlamentuko taldeekin bildu ziren Bruselan. 51 eurodiputatuk adierazpena sinatu zuten.\nAdurren senideek auto istripua izan zuten espetxetik bueltan.\n2017-07-04 Fiskaltzak egin zezakeen zigor eskaerarik handiena egin zuen: 375 urte guztiendako.\n2017-07-05 Herritarrez babestuta, gurasoek prentsaurrekoa eman zuten eta zigor eskaera “neurrigabeak” zirela salatu zuten.\nUdalak zigor eskaerarekin “erabateko desadostasuna” azaldu zuen.\n2017-07-07 4.500 pertsonek manifestazioa egin zuten. Gurasoek “injustiziari buruzko argudioak” zabaltzeko eskatu zuten.\n2017-07-14 Auzia salatzeko Iruñeko Gaztelu plaza jendez bete zen.\n2017-07-20 Fiskaltzaren egoitzaren parean kontzentrazioa egin zuten Madrilen.\n2017-07-22 Gurasoek Elizondon ekin zioten informazio-hitzaldien errondari.\n2017-08-06 Gasteizko festetan kontzentrazioa egin zen.\n2017-08-14 Kontzentrazio jendetsua Dantzalekuko igerilekuan. Xarxa Anti-repressió de Familiars de Detingudes taldeko ordezkaritza Altsasun.\n2017-08-19 Donostiako festetan kontzentrazioa egin zen.\n2017-08-21 Bilboko festetan kontzentrazioa egin zen.\n2017-09-04 Nafarroako Parlamentuko Bozeralamileen Batzordeak fiskaltzaren eskaerekin “erabateko desadostasuna” azaldu zuen.\n2017-09-07 Aurrera Altsasu! kantua eta bideoklipa aurkeztu zituzten.\n2017-09-09 Fermin Muguruzaren elkartasun kontzertua.\n2017-09-14 Auzia salatzeko elkartasun jaitsiera egin zuten peñetako kideek. Hurrengo egunean kontzentrazioa egin zen.\n2017-09-16 Herri mugimenduak deituta manifestazioa egin zen.\n2017-09-19 Presoei zazpigarren aldiz askatasuna ukatu zieten.\n2017-09-27 Altsasukoa terrorismotzat ez hartzea eskatu dute 47 gizarte eta kultur kolektibok.\n2017-09-29 Europako Batzordeko lehen lehendakariorde Frans Timmermansek esan zuen gertutik segituko dutela Altsasuko auzia. Zigorren proportzionaltasuna eta oinarrizko eskubideak betetzen direla aztertuko du.\n2017-10-13 Iluntzeko kontzentrazioarekin ferietako asteburuko karpa mustu zen. Han presoendako 500 gutun pasa jaso zituzten.\n2017-10-16 Guardia Civileko elkarte batek Altsasuko kideak omendu ziten. Aurretik alkatearekin izandako elkarrizketa ezkutuan grabatu eta web-hedabide bati pasa zioten.\n2017-11-14 Urtebete Guardia Civilak sarekada egin zela. Auzia salatzeko argiteriaren itzali eta kontzentrazioa egin zen. Itxaropenaren arbola landatu zen.\nAbokatuek “defentsarako froga gehienak ukatuta, defentsarako eta prozesu zuzena izateko eskubidea urratu” dela salatu zuten.\nCovitek Europako Batzordeko lehen lehendakariordeari gutuna bidali zion.\n2017-11-19 Adurri jarritako bakartze zigorra ez zela zuzena izan jakin zen.\n2017-11-20 Nafarroako Parlamentuak Altsasuko auzian “epaitegiek proportzionaltasunez jokatzeko” eskatu zuen.\n2017-11-21 Epaiketaren data jakinarazi zen.\n2017-11-26 Urte bete preso egin zutela salatu zuten 5.000 pertsonek manifestazioan.\n2017-11-28 Nafarroako Gobernuak Parlamentuaren adierazpena bere egin zuen.\n2017-12-05 Epaileek Adurren eta Jokinen behin behineko askatasuna ukatu zuten.\n2017-12-14 Preso daudenen eta egon zirenen gertukoek bisitetan munduari bost buelta adina km eginak zituzten.\n2017-12-29 Altsasu, eskubide eta askatasun demokratikoak erakusketa ibiltaria mustu zen.\n2018-01-26 Altsasukoak aske literatur lehiaketako sari banaketa.\n2018-02-22 Altsasuko auzia Amnisty Internationalen urteko txostenean jaso zen.\nFair Trialsendako Altsasuko auziko zigor eskaria “asaldagarria” da.\n2018-02-24 Altsasuko 49 taldek eta elkartek antolatutako Nafarroako Birako sei etapetatik lehen egin zen.\n2018-03-02 Auzipetuen eskaera atzera bota eta Espainiako Auzitegi Nazionalak berretsi zuen epaiketan Guardia Civilarekin lotura duen epaile bat izanen dela.\n2018-03-29 Hiru gaztek 500 egun preso egin zituzten.\n2018-04-09 Nafarroako Parlamentuak 14ko manifestazioan parte hartzera deitu zuen.\n2018-04-14 Justizia eskatuz manifestazioa egin zuten 50.000 pertsonek Iruñean.\nModu ikusgarriagoan hemen duzu kronologia.\nBEREZIA: Altsasuko ferietako liskarraren ondorengoa\nAierraren “No me avergonce del evangelio” liburuak 60 urte bete ditu\nGurasoak: “pentsatzen dugu justizia gure eremuan egunen batean azalduko dela”\nArgentinan egondako brigadistek ikusitakoa kontatuko dute\nLH institutu eta Sagrado Corazon ikastetxeen proiektuak IDEA aldizkarian\nPentsio duinen aldeko aldarrikapenak ez du etenik\nMendiolarendako historia-memoria ikertzeko beka\nEzkaba mendiko espetxeari buruzko erakusketa ikusgai\nUdaltzain izateko deialdia egin da\nJuntadizoa, Iruñeko Maravillas gaztetxearen alde\nOspak Foruzaingoak Huerta de Peraltan izandako jokabidea kritikatu du