Behinola 28 by Behinola - issuu\nHaur eta Gazte Literatura Aldizkaria . 28. zenbakia . 2013ko abendua . 10€MARRAZ(I)OAK V . Mariasun\nLanda: “Izan ginen haurrak\nez dira inoiz hiltzen” . BI HITZ\nETA ERDI . Eguberri zahar,\nEguberri berri.Klis-Klasikoak liburu sorta\nGaltza ideentza t e\nbazk txeentza t\nikasteHaur eta Gazte Literaturako Klasiko Unibertsalak\neta euskarazko altxorren berrargitalpenakHaur eta Gazte Literatura Aldizkaria\n28. zenbakia . 2013ko abendua.5\nIzan ginen haurrak ez dira inoiz hiltzen.\nBI HITZ ETA ERDISORMENEZ:\nPELLO AÑORGA, LEIRE URBELTZGALTZAGORRI ALBISTE\nEGUBERRI ZAHAR, EGUBERRI BERRIKOLABORATZAILEAKAzokak eta biltzarrakIkastaroak/Topaketak/-\tHaurJardunaldiakLiburuarenBoloniakoAzoka. 2014ko martxoaren 24tik-\tIrudidunak. Abenduan eta urta-27ra, Bolonian (Italia). http://rrilean, Gasteizko Montehermosowww.bookfair.bolognafiere.it/Kulturunean.-\tIBBYren Nazioarteko 34. Bil-\tAbenduak 21 eta 22tzarra. “Que todos signifique to--\tHaurrentzako lantegiak.dos: May everyone really mean-\t“Animalia bat naiz eta baita zueveryone” lelopean. 2014ko irai-ere!”. Eider Eibar/Mikel Ayerbe.laren 10etik 14ra. Mexikoko hi-\tAbenduak 27 eta 28riburuan (Mexiko). http://www.-\tIlustrazioen lantegiaibbycongress2014.org.-\t“Mundua beste modu batera ilus-\tUrtarrilak 3 eta 4\n-\tIlustrazio lantegia.\n-\t“Zergatik gauzak beti modu berean marraztu?”. Maria Castello\n-\tHaurrendako albumak sortzeko\nETXEPARE Literatur Saria. Lanak aurkezteko azken eguna:\n2014ko maiatzaren 23a.tratuko dugu”. Estibalitz Jalon.Erakusketa\n-\tEguberria. Elena Odriozolaren\nilustrazioak. Abenduaren 13tik\nurtarrilaren 12ra. Gasteizko Montehermoso Kulturunean.ADI deialdi berriei!\n© Galtzagorri Elkartea.\nKoordinatzailea: Lore Agirrezabal.Maite Gurrutxagaren ilustrazioak.\nEHGLren etorkizunaErredakzio batzordea: Aitziber Alonso,\n26.Asun Agiriano, Jone Arroitajauregi, MikelEstibalitz Jalonen ilustrazioakAyerbe, Ruben Ruiz eta Xabier Etxaniz.Serieak eta pertsonaiak\nDiseinua: Eneritz Tirados.2725.\nDani Maizen ilustrazioakARGAZKIAK: Lore Agirrezabal (Kronika etaEuskal ilustrazioaren egoeraElkarrizketa ataletan).24.Ingelesezko itzulpenak: Iñaki\nilustrazioak26Azala eta argitalpenaren zenbakia:Joxe Arratibeli elkarrizketa22Leire Urbeltz.23.\nAntton Duesoren ilustrazioakZenbaki honetan kolaboratzaile:Manuel Rivasekin solaseanAitziber Alonso, Jone Arroitajauregi, Leire\nUrbeltz, Mikel Ayerbe, Pello Añorga, Xabier22.25Manu Ortegaren ilustrazioakOlaso eta Juan Kruz Igerabide.\n21Lau ipuin-kontalarirekin solaseanArtikulu, iradokizun eta beste\nigortzeko:21.Galtzagorri ElkarteaIraia Okinaren ilustrazioakZemoria 25, behea\n20013 DonostiaEHGLri begirada bat\n2420.Tel: 943471487 · 943277288\n20Enrique Morenten ilustrazioakbehinola@galtzagorri.org\nwww.galtzagorri.orgJoxan Ormazabalekin solasean\nAitziber Alonsoren ilustrazioak\n19Hezkuntza, Unibertsitate eta Ikerketa Sailak\nonetsia. 2013ko abenduaOngietorri!\nBehinolaren aro berria da hau. Ha-idazle eta ilustratzaile baten artekotzitakoa. Eta Igerabiderena da, hainmalau urteren ostean eta a-tik z-rai-sormen-lan berri batez gozatzeko au-zuzen, atal honetako beste iruzkinno adina zenbaki argitaratu ondoren,kera izango dugun; Galtzagorri Elkar-bat: Haizea sahats artean liburuarena,hemen da hurrengoa: hogeita zortzi-tearen egitasmoen nondik norakoeiGaltzagorri Elkarteak Klis-klasikoakgarrena, letrarik gabea, alfabetoak ezburuzko Albisteak; eta liburuen Iruzki-bildumaren baitan aurten argitarabaitu gehiagorako ematen. Haur etanak. Azken atal horretan, ordea, badaeman duen Kenneth Grahamen klasi-Gazte Literaturak, ordea, asko duberrikuntza bat: hemendik aurrera biko unibertsala, Elena Odriozolak ilus-oraindik emateko, eta Behinolak au-adituren eskutik, hau da, Lau eskuta-tratuta. 2013ko beste Klis-klasikoarrera jarraituko du zenbakiz zenbaki,ra egindako iruzkin edo kritika sakonXabier Olasoren Auskalo! Igarkizuninfinituraino agian. Nork daki? Bidebat argitaratuko da eta, horrekin bate-eta aho-korapiloak liburuaren berrar-berri luzea opa diogu behintzat.ra, beste liburu mordoska baten iruz-gitalpena da. (Gabon-opari bikainak,kinak eta aipamenak. Atal horretan,biak ala biak). Hori nahikoa ez eta,Azala (Leire Urbeltz) eta barrua berri-gainera, guraizeak hartu, moztu etaOlasok berak, zenbaki honetan â€œopa-tuta abiatu dugu aro berri hau, baina,iruzkinen bilduma osatzera gonbidaturiâ€? eman dizkigu bera irakasle denbetiko xedeei helduz, Haur eta Gaz-nahi zaitugu. Horra oparia!Armentia ikastolan irakurketa susta-te Literatura aldizkaria izaten jarrai-tzeko martxan dituzten egitasmoeitzen du Behinolak. Hemendik aurre-Ez da, baina, Behinola honek daka-ra, ordea, atal berriekin osatuko da:rren opari bakarra. Eguberrien eragi-jardunaldi, topaketa edo ekitaldi batinez-edo, atal guztietan aurki daitezkeAipatu berri ditugunak berriz eka-buruzko Kronika; Elkarrizketa, Erre-opariak. Elkarrizketaren atalean Ma-rri behar ditugu lerro hauetara. Izanportajea edo Ikerketa; literatura edoriasun Landarekin izandako berrike-ere, 2013ko Euskadi Sariekin lotu-irakurzaletasuna sustatzeko Espe-taldi luze eta interesgarria eskaintzenra zuzena dute Olasok, Odriozolakrientzia edo egitasmo baten konta-dizugu, zinez, Gabon-opari ede-eta Klis-klasikoek. Haur Literaturakokizuna, sustatzaileek kontatua; Sor-rra. Bestea Leire Urbeltzek eta Pellolanik onenaren saria Xabier Olaso-menez osatutako lau orrialde, nonAĂąorgak egin digutena da: aldizkariren Tximeletrak liburuarentzat izanhonetarako hitzez eta irudiz elkarla-da. Ilustrazioaren saria, berriz, Elenanean sortu duten poesia, hain justu,Odriozolarentzat (Tropecista) eta itzul-Eguberriak oinarri dituena.penik onenaren Euskadi Saria Xabierburuzko xehetasunak.Mendigurenek eta Sarah J. Turtle-k\nEguberria ardatz hartuta datoz Mikeljaso dute Klis-klasikoak bildumakoAyerbe eta Aitziber Alonso ere; bienTom Sawyer-en abenturak liburuaga-artean, lau eskutara, iruzkindu baitu-tik. Guztiak dira Galtzagorriko bazkidete Eguberria liburua, Elena Odriozolaketa ZORIONIK BEROENA opa dieguilustratu eta Juan Kruz Igerabidek ida-Elkartearen izenean.Mikel Ayerbe\nJone ArroitajauregiMarraz(i)Oak V\nBosgarren urtez ospatu dira Marraz(i)Oak\nIlustrazio Topaketak, Galtzagorri Elkarteak eta Gipuzkoako Foru Aldundiak antolatuta. Jardunaldiok irailaren 16tik 19ra\nbitartean egin ziren Donostiako Arteleku\nArte Garaikidearen gunean, eta, Ignasi\nBlanch ilustratzailearen eta Harkaitz Cano\nidazlearen gidaritzapean, bederatzi euskal\nilustratzailek hartu zuten parte: Idoia Beratarbide, Amaia Arrazola, Maite Caballero, Maite Gurrutxaga, Begoña Durruty,\nYera Sanchez, Idurre Iriondo, Lorena\nMartinez Oronoz eta Iñaki Martiarena\nAurtengo Marraz(i)Oak inoiz baino marrazioago izan ziren: hitzik erabili gabe,\nmarrazkietatik abiatuta eta soilik marrazkien bidez, narrazio bat osatu eta istorio\nbat kontatzea baitzen helburua.ESPERIENTZIAK ETA\nParte hartzeko baldintzen artean,\nilustratzailebakoitzak“Bazter-tuak” gaia abiapuntu harturik,\naurrez norberak landutako egitasmo bat aurkeztu behar zuen\nzirriborro gisa, topaketek iraun\nbitartean proiektuan sakondu eta\nhasierako asmoak gauzatzeko.\n“Baztertuak” gai nagusiaren bueltan egituratu ziren topaketetako\nariketa eta bestelako bizipenak\nere. Horrela, Canoren eskutik Luis\nBuñuelen Los olvidados (1950)\npelikularen proiekzioarekin bete\n-betean sartu ziren topaketetako bi ardatzen inguruan: batetik,\nbazterketa, baztertzaile, baztertu\neta bazterkeriaren askotariko ertzen inguruan hitz egin eta eztabaidatzera; eta bestetik, zinema\neta bestelako arte adierazpideek\n–Hopperren pinturak kasu, argazkigintza teknikek, komikiak– hitzikBehinola 7MARRAZ(I)OAK V1gabeko albumak lantzeko eskain-bat emanik –bere bizitza aldatu-eta hainbat lan erakutsi eta erre-tzen dituzten baliabideen azterke-ko duen gutuna jasotzen duenferentziak aipatu zituen ondoren.tan, hain zuzen. Laburmetraiak ereetxeko andrearen irudia, adibi-Saioek iraun zuten egunetan par-ikusi zituzten beranduago, hitzikdez– denbora mugatu bateante-hartzaileek liburuok ikustekogabekoak gehienak, planoek etailustratzaile bakoitzak bere estiloeta irakurtzeko aukera izan zuten.sekuentziek ematen duten informa-eta baliabideez nola marraztenzioaren garrantziari erreparatzeko.zuen ikusiz eta gai beraren au-Arratsaldeetako saioetan, aldiz,rrean bederatzi estilo ezberdine-ilustratzaile bakoitzak aurrez lan-Blanchen ilustrazio munduko eza-tako bederatzi estanpa gauzatuz.duriko egitasmoa aurkezten zuengutzek lagunduta, haurrentzakoIlustratzaileek nazka ematen zienbesteenalbumetan jorratzen diren ohikozerbait ere ilustratu behar izangisa: batzuek proiektua gauza-gaietatik baztertuta geratzen di-zuten, irudi nazkagarriak sortzeatuago ekarri zuten, beste batzuekren gaien zerrendaketa etorri zenbaino, nazka sentsazioa transmi-hezurdura orokorra eta zenbait zi-ondoren: bortizkeria, zahartzaroa,titzeko intentzioz.rriborro erakutsi zituzten, eta guz-heriotza, drogak, kartzela… Bainaaurreanesperimentutien artean iritziak bildu, egitas-baita eguneroko bazterketa txikiIzan ere, Blanchen irakaspeneimo egilearen zalantzak argitzeneta ohikoagoak ere: gutxiagotasunjarraituz, hitzik gabeko albumenahalegindu eta lanean jarraitzekosentsazioa, familia-ereduen anizta-inguruan aritzeko derrigorrezkoabitartekoak elkarrekin mahai gai-suna, ezberdinarekiko eta bestea-da edukiaz aritzea, kontatzen dennean jartzen saiatu ziren. Ez baitarekiko mesfidantza eta abar.horretan sakondu behar da, etagauza bera norberak egin asmoestiloak eta formak garrantzia iza-duena eta besteek ikusten dute-eskarmentunik ere, kontatzen dena eta kon-na. Saiootan bat egiten dute zeinhandiko ilustratzaile profesionalaktatzeko moduaren artean orekaneurritaraino diren bateragarriakbat-batean egiteko hainbat ari-lortzea da zailena.norberak barrutik egin nahi due-Goizekosaioetan,keta ere planteatu zituen ikasta-na (hitzez argudiatuta, azalpenakroan zehar: “iratzargailu-ariketa”Blanch liburuz beteriko maletaargi gera daitezen) eta besteekdeiturikoa, esaterako. Gai jakinbatekin hurbildu zen Artelekurakanpotik ulertzen dutena. Auke-8 Behinolakronika23ren eta intentzioen artean jauziALBUM MUTUAK ETAtipologiko zurrunegiek sorkuntzaasko baitira, eta artista, obra etaHITZAREN ITZALAbideei kalte ere egin diezaiokete-publikoaren artean hainbat ikus-la aipatu zen. Bestalde, zilegi otepuntu gurutzatzen direla kon-Albumtuan izan behar da. Eskuarekinerreparatuz, hitzik gabe, irudienpentsatzen duela ere nabarmen-bidez soilik istorio bat kontatzendu zuen ilustratzaile batek bainoduten liburuak salbuespen bi-Marraza(i)Oak topaketetako hain-gehiagok; buruarekin marrazteatxi gisa hartzen dira. Baina maizbat ilustratzaileri ez zaio albumbeharrezkoa dela, ideiak izateagertatzen denez, zenbat eta hitzikmutu izena gustatzen, hitzik era-ongi dagoela, baina paperarengabeko album gehiago ezagutu,bili gabe eta irudien bidez istoriogainean ikusi arte ez dela zinezazpigenero horren baitan abanikobat kontatzen duten neurrian.jakiten asmoak egingarriak diren;zabal bat dagoela jabe gaitezke:Album mutu terminoak zinemazerbait hastea baino zailagoa delainolako hitzik gabekoak, onoma-mutuari zor dio bere izendapena.zer hori amaitu eta istorio bat ix-topeia bat edo beste agertzenBaina ikastaroan esan zen bezala,teaâ€Śdutenak, hitzak argumentuarenzinema mutuan ere ikusleak diragarapenean zeresanik izan ezizatez gorrak direnak, pantailarenParte-hartzaileenarteanilustratuarengeneroarihitzik gabeko album ilustratuei album mutu deitzea?giroabaina irudien baitan txertatutabestaldean hizketan ageri baitirafinkatzen eta konfiantza handi-ageri dituztenakâ€Ś Saioetan hi-aktoreak, nahiz eta ikusleek ezintzen joan zen neurrian, eztabai-tzaren erabileraz ere hausnartuentzun. Beraz, zehatzagoa litza-da, ikuspuntu eta elkarrizketazen, liburuen izenburuen garran-sutsuak piztu ziren. Ez ziren, or-tziaz,dea, inora ez doazen gogoeta an-eta eragozpenez. Hitzik gabekotzuak izan, ilustratzaile bakoitzakalbumean ez duela hitz bakar ba-moldatze bidean zen bere egi-tek ere egon behar bezalako mu-tasmoan han eta hemen txertatuturreko jarreren desabantailez ere1. Yera Sanchez.zituelako aurrez elkarrizketetanbai, kasuistika zabala baitago az-2. Maite Caballero.ateratako kontuak.pigeneroaren baitan eta banaketa3. Mattin.onomatopeienbertuteezBehinola 9MARRAZ(I)OAK V45teke hitzik gabeko album ilustratuBatek ondoriozta lezake, albumizen luzeegia erabiltzea. Aldiz, hi-ilustratuak bere bidea urratzentzaren itzala luzea baita, zenbaiteta egonkortzen ari diren neu-albumek onomatopeiak, parates-rrian, hitz gutxiko albumak ere iri-tuko hitzak eta bestelako grafiaktsiko direla. Baina nekez urratzentxertatzen dituzten heinean, agianda bidea ahaleginik gabe, etaegokiagoa da hitz gutxiko albumhitzik gabeko album ilustratuakilustratu gisa definitzea horrela-sortzeko Marraz(i)Oak V Ilustra-ko liburuak. Terminologia arazoatzaileen Topaketek bere ekarpe-ebazteak ez dirudi hain ekintzana egin dute ahalegin horretanerraza. Zer esanik ez, itzulpena-behintzat. Are, Euskal Herrianren auzia gaineratuz gero. Nolailustrazio eskolarik ez dagoenez,itzultzen dira hitz gutxiko albumjardunaldi hauek betetzen duteilustratuak? Izenburua eta para-nolabait hutsune hori. Bederatzitestuko elementu guztiak itzuliproiektu sortze bidean jarri dira.edo moldatu behar dira xede hiz-Onena opa diegu gure ilustratzai-kuntzara? Zergatik ez dira itzul-le, argitaratzaile eta irakurleei.6tzen eta argitaratzen hitz gutxiko\nalbum ilustratuak gurean? Zergatik bazterketa hori?4. Bego単a Durrutuy\n5. Lorena Martinez.\n6. Maite Gurrutxaga.\n7. Idurre Iriondo.\n8. Amaia Arrazola.\n9. Idoia Beratarbide.\n710 Behinolakronika8Este año Galtzagorri Elkartea, conThe Marraz(i)Oak Illustration Mini-Congress organised by the Galtzagorri As-la ayuda del a Diputación Foralsociation and the Charter Provincial Council of Gipuzkoa was held for thede Gipuzkoa, ha organizado, porfifth year running. The Mini-Congress was hosted by the Arteleku Centre forquinto año consecutivo, las jorna-Contemporary Art in Donostia-San Sebastian from 16 to 19 September. Leddas Marraz(i)Oak que se han cele-by the illustrator Ignasi Blanch and the writer Harkaitz Cano, it was attendedbradodel 16 al 19 de septiembreby nine illustrators. The theme of this year’s Marraz(i)Oak Illustration Mini-en Arteleku (Centro de Arte Con-Congress was picture books without words or silent picture books. It is dif-temporáneo Vasco) de la manoficult to forge a path without making an effort, and the Marraz(i)Oak Illustrationdel ilustrador Ignasi Blanch y delMini-Congress made its contribution towards creating picture books withoutescritor Harkaitz Cano. Han sidowords. As there is no school of illustration in the Basque Country, this Mini-9 ilustradores vascos los que hanCongress goes some way towards filling the gap. Nine projects have beenparticipado en esta edición, cen-started up. Our best wishes to our illustrators, publishers and readers.trada en los álbumes mudos, álbumessin palabras. Teniendo en\ncuenta que el País Vasco carece\nde una escuela de ilustración estas jornadas sirven para cubrir este\nvacío y aportar una base teórica y\npráctica a los profesionales. Creemos que con el trabajo realizado\nen esta convocatoria, las jornadas\nhan supuesto una aportación significativa a la creación de este tipo de\nálbumes: nueve nuevos proyectos\nhan comenzado su andadura. A\npartir de aquí, deseamos lo mejor\nparanuestros ilustradores, editores9y lectores.Behinola 11Izan ginen haurrak\nez dira inoiz hiltzen.\nLandaelkarrizketaInurri, elefante, krokodilo, arkakuso, katu, ipurtargi, galtzerdi (suizida), lehoi domatzaile eta fantasmaz betetako bibliografia izanda, harritzekoa da â€œFesta aldameneko gelanâ€?\ndagoela esatea. Baina titulu hori du Mariasun Landaren biografiak, bizitzaren zatitxo bat baino kontatzen ez duen liburuak. Guk, ordea, haratago jo dugu; jakin-min handiarekin\negin dugu berekin hitzordua eta luze jardun dugu bere bizitzaz eta literatur ibilbideaz, banandu ezinak baitira biak.Haurtzarotik oso argi zenuenhaurrentzako edo gazteentzakohanditan I-DAZ-LE izango zinela.idazten denean ulertuko ez dutenBetidanik izan dut argi idazle izanbeldurrez egiten da eta horrek le-nahi nuela. Baina egoera ere ha-xiko jakin bat ez erabiltzera erelakoa zen. Ni familia arrunt batekobultzatzen du idazlea. Horregatik,alaba nintzen eta inork ez zidanhizkuntza-mailaeman musika-tresna bat jotzekoulertuko ez dutelakoan, ez da Hauredo eskultura bat egiteko aukera.eta Gazte Literatura serio hartzea.Mojen eskolan plastilina ere ez ge-Hitznuen ezagutu. Arterako, espresiodute eta ez dira baztertu behar.biderako eskuragarriena, merkee-Hori da lehen pausoa gero fanta-na, idaztea zen. Noski, bai idaz-seatzeko, irudikatzekoâ€Ś hizkuntzatea, bai irakurtzea gustatu ere eginzerbait poetiko bihurtu behar da,behar zaizkizu. Hizkuntza gustatuez soilik komunikazio praktikorakobehar zaizu. Hitzek oihartzun batzerbait. Beraz, nolabaiteko mires-izan behar dute zugan, sentsibi-mena zegoen nire aldetik. Liburuaklitate bat izan behar duzu. Oina-ere miresten nituen. Anaiaren bi-rri-oinarrian hizkuntzarekiko nola-bliotekatxotik nik Altxorraren uhar-baiteko lilura dago. Ulertu edo eztea, Gezi beltza, Tom Sawyerâ€Śulertu beste kontu bat da. Askotanklasiko horiek irakurri nituen. Nire-askokjaisteabesteekebokazio-ahalmenaBehinola 13Mariasun LandaIdazlea:tik, berriz, neskentzat zirenak: Hei-Bibliadi, Mujercitas…ko iturria da. La Historia Sagradairudimenerakoizugarriz-zen irakasgai bat eta istorio haiekHizkuntza gustatu\nbat izan behar\nizan behar duzu.\ndago.12-13 urterekin hasi zinen idaz-izugarri aberastu zuten gure irudi-ten, zure ipuinak koadernatzenmena. Azken finean, Itun Zaharraeta ilustratzen. Ordurako irakur-istorioz betea dago eta ez dagole amorratua zinen. Nola gogo-ilustraziorik. Pentsa irudimenaren-ratzen dituzu irakurketa haiek?tzat zer den hori! Ekialdeko ahozkoMarrazten oso txarra nintzen etaliteraturan Mila gau eta bat gehia-naiz, baina ipuinak idatzi, txukungo denaren antzekoa da. Hori daHaurtzaroko irakurketek eragi--txukun koadernatu eta ilustratunire belaunaldikoen backgroun-na izan dute zure idazkeran?egiten nituen. Nire fantasian sar-dean dagoena: ahozko literaturaBai. Ikastolako irakasle garaieta-tzen zen idazle izatea. Pentsa,eta Bibliako istorio horiek. Men-ra joz, nire erreferentzia literarioaktelebista ezagutu ez duen azkendebaldeko kultura da. Eta baduthoriek ziren. Nik ez nuen Haurbelaunaldikoa naiz ni. Asko poztengertakizun bat gai horren inguruan:Literatura modernoa ezagutzen.naiz hortaz, ze orduan izugarriaIpurtargiak paradisuan liburua ida-Filosofia hutsa ikastetik nentorrenzen liburuekin -eskolaz kanpokoe-tzi nuenean, nire ustez, ipuin politParistik, 68ko maiatzaren ondo-kin- bizitzen genuena. Komikiakbat idatzi nuen protagonistak Adanren irakurtzen genuenarekin: Mar-barrabaskeria, bihurrikeria ziren.eta Eva zituena. Nire harridurarakocuse, Sartre eta Beauvoir… Be-Ezkutuan irakurri, trukatu… se-zenbaitek ni ia katoliko-apostoliko-raz, idazten hastean nire txikitakokulako negozioak muntatzen ge-tzat jo ninduten hura erlijiosoa ze-irakurketaknituen. Haxixa eta koka gutxi diralakoan. Orduan. oso begi-bistakoaOrain ikusten dut ipuin horiei fal-haren aldean. Etxean tebeo ba-egin zitzaidan hemen gertatzen arita zaiela gaur egun daukadan ofi-tekin harrapatzen bazintuzten…zena: belaunaldi batzuek ez zituz-zioa, baina nik garai hartako fres-Horrez gain, gure belaunaldiak he-tela erreferente minimoak, ez nirekotasuna gustura hartuko nukeziketa biblikoa jaso zuen, nolabaitipuin xume hori ulertzeko, baizikorain. Gaur egun ez daukadanesateko. Hortik aparte, morala etaeta Bibliak eragindako mendeba-inozentziarekin idatzita daude etaetika ere bazeuden, noski, katoli-leko kultura guztia (pintura, musi-Amets uhinak bildumak ondo fun-zismoarenak dudarik gabe. Bainaka… ) ulertzeko.tzionatzen du oraindik.14 Behinolazirenerreferentzia.elkarrizketaIkastolen hastapen haietan ge-trebetasun hori erabiltzera eta ho-Etxaniz, Lopez Gaseni, Olaziregirora idazle izan zareten zen-rrela hasi nintzen ipuinak idazten.edo Ibon Egañarenak… poliki-po-baitek lan handia egin zenutenTrantsizio-urteak ziren eta denaliki, corpus teoriko bat osatzen arieuskarazko Haur Literaturan.zegoen hemen pil-pilean.dela.zeuk… Idatzi eta sortzeaz gain,Hamarkada haietakoa da Ler-Txan fantasma-rekin (Lizardi sa-Haur Literaturaz eztabaidatutxundiren Haur Literaturaz saia-ria) errealismo kritikoaren ko-eta hausnartzen zenuten?kera. Eta 90ekoa Igerabiderenrrontean sartu zinen. Haurtza-Zarauzko ikastolan bildu ginenBularretikEgungoroaren mundu arroxa, idiliko etaJoxantonio Ormazabal, Andu Ler-HGLren oinarri teorikoak direlazoriontsuaren kontra errebelatutxundi, Juan Martin Elexpuru etaesan daiteke?zinen.Manolo Urbieta (nahiz eta nik zu-Bai, liburu interesgarriak, ezbairikTxan fantasma, neska baten bar-zenean ez ezagutu irakasle beza-gabe. Unibertsitatean erabili izanne mundu zail bati buruz da. Ba-la bere itzala izugarria zen). Geroditut, besteak beste. Hala ere, sus-kardadea, lagun imaginario bat…etorriko zen Txiliku, … Geroramoa dut lan eta ikerketa oso inte-Bukaera ez da erraza, frustranteaHaur eta Gazte Literaturan edoresgarriak egin direla urte hauetan:izan daiteke zenbait irakurleren-Lertxundik, Ormazabalek, zumintzora.musikan ekarpenak egin ditugun\nzenbait lagun bildu ginen han,\nbaina ez dut gogoan gaiaz hausnartzen genuenik. Bakoitzak bere\nalorrean ahal zuen guztia eman\nzuen: batek musika, besteak musikarentzako hitzak, Anduk testugintzan, nik ipuinekin… Azkenean\nzirkunstantziek eramaten zaituzte, zauden lekuan zaudela, zureBehinola 15Mariasun Landatzat. Ni helduen mundutik nen-haur hori. Infantila -zentzu onean-,egingo zela eta hala onartu zutentorren, eta, egia esan, errealismoirekiagoa, irudimenerako bidea ire-azkenean. Berritzailea zen inguru-kritikoaren izendapena beste ba-kitzen diona, dibertitu egiten denako kontu horiek kanpotik etorri zi-tzuek jarri zioten, nik ez bainekienumorea eta fantasiarekin, oraindiktzaizkigun, Bartzelonako La Galerahori bazenik ere.erabat serio bihurtu ez den nukleoargitaletxeak handik lau hilabeterahori. Laburbilduz, gure baitan da-argitaratu zuenean, katalanez etagoen haurra. Eszeptikoenek ere ezgazteleraz. Guk oso tradizio txi-mundutik egin behar da?didate ukatuko gu izan ginen hau-kia izan dugu Haur eta Gazte Li-Nire ustez, Haur Literaturara hur-rrak ez direla inoiz erabat hiltzen.teratura idatzian, eta horregatikbiltzeko modu asko daude. GaurZahartzen garen heinean ume horisegurtasun falta handiagoa zenegun ere oso ohikoa da maisumodu batean edo bestean ager-hemen. Baina kanpoan ziurtasu--maistrak literatur egileak izatea.tzen da, eta ez beti positiboki.nez hartu zuten. Berehala ohartuHaurrentzatidaztekohaurrenBaina klasiko handietara begira-ziren interesgarria zela, argitaratutuz gero, (Andersen, Carlo Collodi,Nolako harrera izan zuen Txanegin behar zela. Nik uste dut horSaint Exupéry…) zerikusi gutxi izanFantasmak?Txan fantasma blindatuta geratudute haurtzaro eta ume konkretuLizardi Saria irabazi nuen eta ho-zela. Baina Txan fantasmaren bu-batzuekin. Beste motibo batzuen-rrek ipuina “babestu” zuen. Go-kaera… Ez dakit gure gizarteakgatik hurbildu ziren genero horreta-goratzen naiz Elkarren orduan Jo-zergatik ukatu nahi dion haurrarira. Nik uste dut, lotura handiagoaxantonio Ormazabal zegoela etasentitzea, negar egitea… Saihes-duela gure baitan dagoen umea-proposatu zidala bukaera aldatze-tu behar dena angustia da, larrita-rekin. Gugan geratzen da oraindikko, baina nik garbi nuen mantendusuna, baina ez emozioa, drama…16 BehinolaelkarrizketaEstereotipoak:Literaturan eta bizitzan bertan ere,\ndena lehortu egiten dutela, sinesgaitz\nbihurtzen dute, ez dute literatur\ninteresikâ€Ś Estereotipoa, dudarik gabe,\netsaietako bat da, baina ez bakarra.Gauza guzti horiek bizitzaren par-itzultzaileak bere hitzaurrean azal-Estereotipoak literaturaren etsaite dira, eta horien negarra negarpenak eman zituen. Zuzentasundirela esan izan duzu.gozo da. Zenbat libururekin eginpolitiko arbuiagarri hori oso heda-Nik uste dut, estereotipoek, litera-dugu negar, ba!tua dago hango Haur Literaturan.turan eta bizitzan bertan ere, denaHemen, edo estatu-mailan, heda-lehortu egiten dutela, sinesgaitzBaina Txan Fantasma-ren inge-tuz joan da, baina ez hain modubihurtzen dute, ez dute literaturlesezko itzulpenak badu azal-bortitzean.interesikâ€Ś Estereotipoa, dudarikpen bat.gabe, etsaietako bat da, baina ezBai. Ingeles amerikanoak. AEBe-80ko hamarkadan askatasunbakarra. Estereotipoekin bateratan zuzentasun politikoa bizi-bizigehiagoz idazten eta argitara-beste ezaugarri batzuk doaz. Gaurdago. Hor bai ezin dela haurren-tzen zen?egun, ikusten den fenomeno battzat edozer gauza idatzi. Bidena-Hemen, Euskal Herrian, dudarikda dena oso plano eskaintzearena;bar, nire iritziz, agian horregatikgabe. Ezer ere ez edo oso gutxioso txikitua, bai edukia, bai testua-genero honetan ez dute lan inte-izateak (Haur Literatur tradizioren konplexutasunaâ€Śresgarri asko sortu. Hori askata-modernoan) ematen zuen aska-ez dezatela batere sufritu. Peda-sunarekin lotuta dago. Txan Fan-tasuna izugarria zen. Argitale-gogia, batzuetan, amaorde bihurtutasmarekin bezala, Errusikarekintxeetan ere editore gisa tradizioda. Pedagogiaren izenean egitenere gertatu zen. Abisatu beharfalta izateak askatasun hori izu-diren liburu batzuk balioz kargatu-izan zuten ipuinean gertatzengarri babesten zuen. Ez zen denata daude: hau adierazteko, besteadiren gauzak nire kulturan edoonartzen, baina inori ez zitzaiontransmititzekoâ€Ś Nik uste dut lite-Basque Country delako honetanburutik pasatzen nolabaiteko zen-ratura pobretzeko beste forma batnormalak zirela. Errusika Errusiaratsura ideologiko edo hezitzaileadela. Modu horretan beti bilatzenjoan nahi duen arkakuso baten bi-ezartzea. Espainia-mailan azkenda liburu batekin zein mezu landudaia da. Kontakizunaren zati ba-hogei urteetan jaso ditut zerbaitdaitezkeen. Eta non geratzen datean taberna batera iristen da etaaldatzeko iradokizunak, lehenagoondo pasatzea? Irakurleak disfru-garagardo baso batean erortzen.ez. Proposatutakoa zentzuzkoatatu al du? Barre egin du? ZerbaitTabernak Haur Literaturan! Bada,bada, ados, baina, bestela, betiegiteko edo ez egiteko gogorikeszena horiek guztiak onartezinakukatu izan ditut aldaketak eta betieman dio? Hau da, beste kontzep-ziren. Hori dela eta, Linda Whiteerrespetatu dute nire iritzia.tu batzuk ez dira kontuan hartzen.IrakurleekBehinola 17Mariasun LandaLiteratura:Ez luke\nkontrakoa...18 BehinolaelkarrizketaEgia da, Haur eta Gazte Literatura-garai batean behintzat, beste mu-Nire iritziz, literaturak ez luke ad-ren bidez heziketa literarioa emanturreraino jo zela ere esan beharjektiborik behar. Ez feminista,ahal izatea, Haur eta Gazte litera-da. Bat-bateanaurkitu genituenez ekologista, ez arrazakeriarentura eskolaratzea, alegia, aurrera-neskak futbolean, neska piratak,kontrakoa… adjektiborik ez. Ezpen izugarria izan zela, hezitzaileneska astronautak… Ikuspuntu fe-helduentzat, ez umeentzat, ezaurrerakoi askoren borroka batenminista batetik neskei protagonis-zientzia fikzioa, ez beltza. Nik li-ondorioa. Baina beste alde horimoa eman behar zaie, baina horrekteratura itsasoarekin edo espazioere ekarri du: haurrak literatura es-balio-aldaketa bat eragin beharkohandi batekin lotzen dut. Gerta-kolarekin eta betebehar batekin lo-luke. Neskak piratak badira, mutilaktzen dena da sistema literarioaktzea. Eta liburu horiek eskolatu eginere izan daitezke goxoak, neskekin–argitaletxeak,behar direnez, nolabaiteko zuzen-ondo konpontzen direnak… Zeren,kariak, irakurleak…- itsaso horitasun politiko baten barruan ego-bestela, nagusitzen den prototipoasailkatzeko beharra duela, etatea ere ekarri du. Autoexigentziamaskulinoa da eta hor tranpa dago.itsasoa armairu bihurtzen dute,edo listoia jaistearekin eta horrekin,editoreak,kriti-kutxaz betetako espazio. Kutxaausartzen naiz esatera –intuitibo-Zuk literatura feminista eginbatean literatura feminista egon-ki eta agian oker nago-, literaturaduzu?go da, bestean emakumeena,planoagoa egiten dela orain. BainaEz. Ez dut uste nire literatura inoizbestean beltzena, Haur-Literatu-bat-batean Harry Potter bezalakofeministatzat kalifikatu dudanik,ra, Gazte-Literatura, zientzia-fik-fenomeno bat sortzen da horrekineta, gaur egun, arbuiatu egitenzioa eta abar. Kontua da sistemaguztiarekin hausten duena; hau-dut. Kontua da batek idaztenliterarioak bere funtzionamendu-rrek aurkitzen dute ilustraziorik ga-duela bere izaeratik abiatuta. Hor,rako behar duela hori eta idaz-beko liburu bat, sekulako totxoa…dudarik gabe, nire balio batzukleok hortik pasatu behar dugula,Eta zer fenomeno eragin du? Ez aldaude: mundua ikusteko modua,argitaratu nahi badugu behintzat.dago irakurlearen aldetik nolabaite-iragana, bizitako konpromisoak,Hala ere, bai idaztean, bai irakur-ko errebeldia bat?bizitako egoerak eta abar. Beraz,tzean, nik behintzat, etiketak ezEstereotipoen gaiari helduz, horhor ez dut ukatzen ni feminismo-ditut behar, eta ez dut sailkapenikdagotik gertu ibili naizenik, baina litera-estimatzen. Besteek ezarriko diz-tura feminista ez.kiote eta nik onartu beharko ditut,sexismoa.Bainapertso-naien rol-banaketari dagokionez,Behinola 19Mariasun Landabaina... Hortaz, literatura adjekti-Haur eta Gazte Literaturan 37borik gabe.titulu dituzu argitaratuak, pare\nbat Helduen literaturan, etaHaur eta Gazte Literatura, Hel-hainbat eta hainbat artikulu li-duen literaturaâ€Ś bi esparrue-teraturaz. Artikulugilea ere ba-tan idatzi izan duzu. Non koka-zara, hortaz.tzen zara?Bai, batetik Unibertsitateko ira-Nik liburu batzuk idatzi izan ditutkasle lanen artean ponentzia askohaurrentzat oso modu kontzien-ematea ere egokitzen zaigu. Etatean, beste batzuk, berriz, idatziuste dut, nire produkzioa handiaditut gehiegi jakin gabe norentzatdela esparru horretan ere, nahizbideratuko ziren: Krokodiloa oheeta inork gutxik aipatzen duen.azpian, Maitagarria eta desioaâ€ŚGainera, artikulu batzuk idazteanahiko transfronterizoak dira.ipuinak idaztea baino gehiagoDemagun, Krokodiloa ohe azpian.kosta zait eta oso pozik geratuNik onartzen dut Gazte Literaturaizan naiz idatzi ondoren. Generodela literarioki Gazte Literaturakobat da eta asko gustatzen zait.ezaugarriak dituelako: linealtasu-Berriro noa gai berera, idazle iza-na, konplexutasun falta pertso-tean etiketatu egiten gaituzte. Ninaietan (arketipikoak dira), bainaHaur eta Gazte Literaturakoa ba-gaia ez da gazte literatura soila,naiz, dudarik gabe. Hori onartzenhelduena ere bada. Inurrien Hiz-dut eta pozik nago, baina, era be-tegian ere batzuk Haur eta Gazterean, beste esparru batzuetan jar-Literaturako ipuinetan agertu dira,dun izan naiz, zinea adibidez osobaina hor dagoen umorea, ironiagustukoa dut. Pentsa, Anaitasu-eta abar, ez da Haur Literatura.na eta Zeruko Argia-ren garaianHala ere, gehienetan ni Haur etaidazten hasi nintzen. Bestalde,Gazte Literaturaren esparruan mu-ez da baloratzen idazleak, beregitu izan naiz.bizitzan aldatzen doan heinean,20 BehinolaEtiketak:Idazle izatean\neta pozik nago,\nbaina, era berean,\nzabaldu naiz.elkarrizketabere literatura ere aldatzea. Desa-gehien itzuli direnak. Gusturatuta itzuli nintzen. Hango jendeafio edo arrisku berriak hartuz idaz-zaude itzulpenekin?oso kultua iruditu zitzaidan. Libu-ten jarraitzen duela, alegia. Ez daEslovenieraz, polonieraz, errusie-rua inoiz ez bezala aztertua iku-kasualitatea gu Txan Fantasmazrazâ€Ś izan dira azkenak. Beraz, zersi nuen. Jakin-min handia zutelaaritu izana orain. Nik, ordea, Txanesango dizut bada: pozik nago.ikusten zen, kuriositatea bainoFantasma oso urruti sentitzen dut.Gaztelerara nik itzultzen ditut, etaharantzagokoa. Bestela, euskalBadirudi, sistema literario horrekkontrolatzen ditudan hizkuntzeta-idazle batentzat hemendik kan-idazleari eskatzen diola behin etakoak gainbegiratzen ditut. Behinpo ibiltzea beti izan da zaila gureberriz errepikatzea. Baina idazlekatalanezko itzulpen batekin (Gal-gatazka santu horrengatik. Behinzintzoa bazara zure buruari de-tzerdi suizida) ez nintzen batereoso gustura ibili ginen bidaia li-safio txiki bat eskatu behar diozugustura geratu, oso itzulpen literala,terario batean Gustavo Martinuneoro. Ez kilometrikoa, baina baimekanikoa, zen eta eskerrak argi-Garzo eta biok Marokon. Bainapausoz pauso aurrera joatea zuretaratu aurretik konpondu genuen.Tetuango Unibertsitatean gine-ibilbidean. Horrek batzuetan obraKonturatu nintzen lan hori axolaga-la, solasaldia amaitzear zegoendesberdinak egitera, edota idaz-bekeriaz eginda, itzulpenaren bidezbatean, batek bota zuen: â€œUsteleak edo sistema literarioak eska-lanak kalitatea galtzen duela. Egiaduzu idatz dezakezula haurren-tzen diguna ez ematera eramatenda, liburua hori baino gehiago dela,tzako fantasia (Krokodiloa ohegaitu. Nire iritziz, literaturari aska-baina...azpian) bonbak lehertzen eta biolentzia hori dagoen leku batean?tasuna eta norberak bere literatur\nbidean aurrera egitea kenduz gero,Atzerrian nola hartu da zure lana?Horko umeek fantasia uler deza-ez da batere erakargarria.Baditut anekdotak. Orain dela bikete?â€?. Harrituta geratu nintzen.urte Moskun egon nintzen Kro-Eta esan nion Harry PotterrenAtxagaren ondoren zure lanakkodiloa ohe azpian errusieraz ar-liburu guztiak euskarara itzulitaizan dira beste hizkuntzetaragitaratu zutenean eta oso hunki-daudela, beraz, baietz. Hala ateraBehinola 21Mariasun LandaAsun BalzolaMunia eta Iholdi\negileena baizikHori esaten dudanean esan nahi\ndut, nire barne mundu imaginario batetik idazten dudala. Azken\nfinean, zailena da forma ematea\nbarne mundu horri eta benetan\nateak irekitzea barruan bururatzennintzen ataka hartatik. Ez nintzenmailako trataera jasaten du. Horizaizkigun gauzei. Hori oso pertso-hasiko sekulako mitina ematen.ezin da ukatu.nala da eta neurri horretan denaBaina zur eta lur geratu nintzen.Euskaraz idaztea ere, hizkuntzada autobiografikoa. Elefante txo-Nik uste dut, orain arte plus batminorizatu eta minoritario batetikri bihotza, esaterako: nik beti izanizan dela hemendik kanpora ibil-abiatzea da eta marka uzten du.dut elefante izatearen sentsazioa.tzea.Nazkatuta nago leku guztietanBaina huskeria da, literatur lanetanbeti emakumeen presentzia erre-hori oso arrunta baita.Emakumea, Haur eta Gazte Li-bindikatzen ibili beharraz. Kalean,Egia da, Festa aldameneko gelanteratura, eta euskara. Eraginikgizartean, eskolan, literaturanâ€Śliburuan, autobiografia generoariizan dute zure ibilbidean?Nekagarria da. Gauza bera eus-eutsi nionean, aspaldiko desioa-Bai. Idazlea egoera erreal bate-kaldun izatearekin ere. Euskaldunri heldu niola. Parisen bizi izantik abiatzen da. Emakume izateaizatea etengabeko errebindikazioanuen lehen urte hark narrazio batmarka bat da arlo guztietan. So-da. Edo HGLren duintasuna erre-eskatzen zidan. Urteetako proiek-zialki gauzak hobeto daude bainabindikatzen ibiltzearekin ere gauzatua zen eta azkenean heldu nion.ez daude ondo. Ikusi besterik ezbera gertatzen zait. Itsu eta gorraNahiz eta dena egia izan, nik au-dago emakumeen aurkako zen-izan behar da ez ohartzeko, ema-tobiografia hori idatzi nuen nobelabat indarkeria dagoen. Patriar-kume bezala bigarren mailakotzatmoduan irakurtzeko. Hau da, ia-iakatua eta sexismoa atmosferanhartzen gaituztela, Haur eta Gazteahazteko protagonista eta autoreadaude.Literatura bigarren mailakotzat jo-pertsona bera direla.Bestetik Haur eta Gazte Litera-tzen dela, eta euskaldun izateanNiri autobiografia, Niaren literaturatura dago. Gaur egun, garrantziaere gauza bera gertatzen zaigula.hori, asko gustatzen zait. Eta liburuhandiagoa hartzen ari den espa-Zure lanek ukitu autobiografi-honetan ez naiz abiatzen nire bar-rrua da, baina oraindik bigarrenkoa dutela esaten da.ne mundutik, baizik eta errealitate-22 Behinolaelkarrizketatik. Apasionantea izan zen memoriarekin lan egitea ere. Hain gauza\nlanbrotsua, tranposoa… baina, era\nberean, gauzak bere lekuan jartzen\nGalderara itzuliz, nik uste dut idazten dugun guztiak zerikusia duela gurekin. Nire kasuan behintzat.\nBaina ez nuke esango autobiografikoak direnik. Kontua da ni naizen\npertsona horretatik abiatzen naizela, nire barne mundutik. Horregatik pentsatzen dut adinarekin\ngeroz eta hobeto idatz daitekeela,\nbarne mundu hori hazten doala-Bai. Alter egoa izan zen. Baina,txikitan nolakoa nintzen gogoraraziko: esperientzia gehiago, bizi, ikusiesango nuke, alter ego hori osozidan, baita fisikoki ere: aurpegia,eta entzundako gauzak ere gehia-landuta dagoela. Esango nuke,melenatxo hori, bere jarrera…go dira… Adinak gauza txar askonigan zegoen neskato erreflexi-Asun Balzola eta biok bat etorridakartza, baina gauza on batzukboari begiratzen diola. Nigan ereginen bizitza ulertzeko modu ba-ere aurkitzen dizkiot. Batetik, bar-bazegoen neskato bihurri battean, estetika komun batean…ne askatasuna. Bestetik, idaztekoTom Sawyer-ekin bat zetorrena,Adiskidetasun handia izan ge-barne mundu hori zabaltzen doakitbaina Iholdi nigan zegoen neska-nuen. Azken batean, Munia etaadinarekin.to hausnartzaileari lotzen zaio.Iholdi oso antzerako bi sentsibili-Iholdi ere barne mundutik abia-Etatzen da, baina zure beste zen-zuen… Mariasun Landak AsunAsun seduzitzea asko kostatu zi-bait lanek baino autobiografiaBalzola ezagutu zuen.tzaidan. 80ko hamarkada zen.kutsu gehiago du. Esan izanLehen aldiz erakusleiho bateanBere ilustrazioak ikusi nitueneanduzu zure alter egoa dela.Muniaren irudia ikusi nuenean, niMadrilera jo nuen. Bera oso sin-tate dira, baina ez pertsonaia liteIholdikMuniaezaguturarioena, egileena baizik.Behinola 23Mariasun Landapatikoa zen eta oso ondo onartutitzen genuen: barre egitearena,asko, batez ere hemendik kan-ninduen, baina bi urte behar izanadibidez. Umorea. Komunikatzekopokoak, liburua egin ondorenzituen Iholdi ilustratzen. Geroztik,beharra eta komunikatzeko pla-ezagutuordea, sekulako adiskidetasunazera konpartitzen genuen: orduakdesberdina da, Antton Olariaga-sortu zen bion artean. Asunek ereeta orduak hitz egiten, erretzen,rekin, Jon Zabaletarekin, Elenaesaten zuen “eres mi otro yo”. Etakafea hartzen, jaten…Odriozolarekin… gehiago egonez zuen esaten Iholdi-gatik. NikBukatzeko: Asun hil zenean, ezizan naiz. Maite Gurrutxagarekinere gauza bera esan nezakeen.nuen galdu ilustratzaile bat, lagunere egon nintzen liburua argitara-handi bat galdu nuen. Adiskidea.tu aurretik. Hala izan behar duenNola egiten zenuten lan?Asun ez zen pertsona erraza, kon-edo ez, ez dakit. Baina ilustratzai-Kanpotik badirudi biok asko hitzplexua zen. Horregatik zen hainlearen lana da liburuaren lehenegiten genuela gure lanaz, bainainteresgarria. Asko miresten nuen,irakurketa: nola ikusi, nola ulertuez genuen ilustrazioez hitz egi-artista bezala alde batetik, eta bes-eta nola irudikatu duen. Nik se-ten. Guztiaz hitz egiten genuen,tetik, emakume bezala. Oso intui-kulako errespetua diet. Niri egitenguztiaz barre egiten genuen, el-tiboa zen. Azken urteetan berakduten guztia zoragarria iruditzenkarrekin bidaiatzen genuen, gureidatzi zuen ia guztia nire eskuetatikzait, ni ez naizelako gauza horigorabeherakkontatzenpasatu zen. Tandem bat osatzenegiteko. Beharbada nire ezintasu-genizkion… barre dezente egitengenuen. Munia eta Iholdi horrennetik dator horrelako miresmena.genuen. Bera elbarria zenez, lotu-hasiera izan zen, baina gure kon-Oro har, oso kontent nago ilustra-ra handia sortu zen bion artean,plizitatea harantzago joan zen.tzaileekin.gauza askotarako.Hortaz, beste ilustratzaileekinHelduen literaturan faltan bota-Estetika bat konpartitzen genuen:lan egiteko modua desberdinatzen duzu ilustrazioa?zenbat eta gutxiago, hobe; zenbatizango da.Normalki ez. Bakoitzak irakurtzeneta gutxiago, gehiago. MunduariBai. Oro har, oso kontent nagoduen horretatik. nahi duena irudikaaurre egiteko modu bat konpar-ilustratzaile guztiekin. Hala ere,dezakeelako.elkarriditut.Hemengoekinberak laguntza behar baitzuen24 BehinolaelkarrizketaBerriki itzulitako Mariasun Landaren lanak.Mariasun Landa Etxebeste\nFilosofia eta Letretan lizentziatua. Gaur egun, Literaturaren Didaktikako irakaslea da Donostiako Unibertsitate Irakasle-Eskolan (EHU/UPV).\nEuskal Herriko hainbat aldizkari eta egunkaritan kolaborazio-lanak egin baditu ere, Haur eta Gazteen Literatura da gehien idatzi duena. Dagoeneko,\nalor honetan, 24 titulu argitaratu ditu. Horietako asko Espainiako (katalana,\ngaliziera, gaztelera) nahiz atzerriko hizkuntzetara (ingelesera, frantsesera,\ngrekora, alemanera, arabierara, koreerara, albanierara...) itzuli dira.\n.\tChristine Nรถstlinger: Umorea, fantasia, kritika soziala\n.\tGianni Rodari: Fantasia garatzeko estrategiak izatea.\n.\tMichael Ende: Adinik gabeko\nliteratura idatz daitekeela.\n.\tAstrid Lindgren: Haur literaturaren duintasuna.\n.\tVirginia Woolf: Idazle izateko\n500 libra eta niretzako gela\nbat eduki behar nituela.\n.\tSimone de Beauvoir: Aske\nizatea eguneroko lana dela.SARI NAGUSIAK:\n.\tLizardi Saria (1982), Txan Fantasma\n.\tHaur eta Gazte Literaturako Euskadi Saria (1991), Alex\n.\tEspainiako Haur eta gazte Literaturako Sari Nazionala (2003), Krokodiloa ohe azpian\n.\tIholdi ipuina 1992an eta Krokodriloa ohe azpian 2006an IBBYko Ohorezko Zerrendan aurkitzen dira\n.\tElefante txori-bihotza 2001eko Municheko Nazioarteko Haur eta Gazte\nLiburutegiaren White Raven (Zozo zuria) zerrendan dago\n.\t2008ko Andersen Nazioarteko Saria irabazteko hautagai izan zen.\n.\tJakiunde-Euskal Herriko Zientzia, Arte eta Letren Akademiako kide da.\n.\tDabilen Elea saria (2011), ibilbide osoari emandako saria\nhttp://www.mariasunlanda.net/documents/katalog_eus.htmlBehinola 25Mariasun LandaMariasun Landa Etxebeste\nMariasun Landa: “El niño que llevamos dentro nunca muere”Mariasun\nLanda Etxebeste (Renteria, 1949)\nActualmente es profesora titular\nde Didáctica de la Literatura en la\nEscuela Universitaria del Profesorado de Donostia (UPV / EHU).Ha\ncolaborado en numerosas revistas\ny periódicos del País Vasco, pero\nsu labor creativase ha centrado,\nsobre todo, en la literatura infantil y\njuvenil en euskera. Autora de más\nde una treintena de títulos, gran\nparte de su obra ha sido traducida al castellano, catalán, y gallego,\nasí como a otras lenguas extranjeras: inglés, francés, alemán, griego, árabe, coreano y albanés.26 BehinolaelkarrizketaCuando escribes para niños,Mariasun Landa EtxebesteWhen you write for children, do¿lo haces desde una perspec-(Errenteria, Basque Country. 1949)you have to write from the per-tiva infantil?spective of the children’s world?Creo que hay muchas maneras deShe holds an Arts degree andAs I see it, it is possible to ap-acercarse a la Literatura Infantil.currently lectures in Literature Di-proach Children’s Literature inHoy en día sigue siendo comúndactics at the University Teachermany ways. Today, it is very com-que muchos de los escritores deTraining College in Donostia-Sanmon for teachers to be writers ofliteratura sean profesores. Sin em-Sebastian (EHU/UPV-University ofliterature. But when you look atbargo, si nos fijamos en los gran-the Basque Country).the great classics (Andersen, Carlodes clásicos (Andersen, Carlo Co-Collodi, Saint Exupéry, etc.) theyllodi, Saint Exupéry...), vemos queEven though she has contributedhad little to do with childhood andno están relacionados con unato many magazines and newspa-specific children. They approachedinfancia y unos niños en concreto.pers in the Basque Country, mostthis genre for other motives. I be-Su motivación fue otra. Creo queof her writing has been devoted tolieve their approach is more linkedse acerca más al niño que cadaLiterature for Children and Youngto the child each of us has insideuno llevamos dentro. Infantil –en elAdults. In that field she has alreadyus. That child still remains insidebuen sentido de la palabra-, máshad 24 titles published. Many ofus; it is infantile, in the positiveabierto, que abre uncamino haciathem have been translated intosense of the word, more open, itla imaginación, que se divierte conlanguages of the Spanish stateopens up the way to imagination,el humor y la fantasía; ese núcleo(Catalan, Galician and Castilian)it enjoys humour and fantasy, thatque todavía no se ha vuelto delas well as into foreign languagesessence that has not yet becometodo serio. Resumiendo, el niño(English, French, Greek, German,totally serious. In short, it is theque está en nuestro interior. Ni losArabic, Korean, Albanian, etc.).child we have inside us. Even themás escépticos me negarán, quemost sceptical will not disagreeel niño que llevamos dentro nuncawith me that the children we oncemuere. A medida que vamos enve-were never die completely. As wejeciendo ese niño aparece de unaage, that child emerges in oneu otra forma, y no siempre en claveway or another and not always inpositiva.a positive way.Behinola 27Bi hitz\neta erdi esperientziak\nLiteratura, funtsean, komunikazioa da, eta komunikazioa\nden heinean, liburuak ezinbesteko baliabideak dira komunikazioa indartze gura horretan. Inguruarekiko eta besteekiko\nharremanak sendotzen lagunduko diote liburuek neska edo\nmutiko irakurleari. Irakurtzeak irudimena etenik gabe elikatu ez ezik, hizkuntzaz jabetzen eta trebetasunak garatzen ere\nlagunduko dio, eta baita bere barne-mundua eraikitzen ere.Xabier OlasoZalantzarik ez dago, irakurtzeakrua, azken batean,berebiziko garrantzia du ikaslearenberen liburutegitxoa izatea da.ikas-prozesuan eta, beraz, txiki-txi-Ikasleak dira jardun honetan prota-kitatik motibazioan eragin eta ira-gonista nagusiak. Izan ere, irakas-kurketa-aztura onak garatzeko bi-lea eragile delarik, liburutegitxoadean urratsak ematea premiazkoabideratzeko txoko hori antolatudelakoan gaude. Horretaz guztiazbehar dute: apaindu, euren gustu-jabeturik, azken urteotan bide ho-ra egokitu eta hornitu. Ikasleek be-rrexeri begira jarri gara Gasteizkoraiek etxetik ekarritako nahi besteArmentia ikastolako Lehen Hez-liburuz osatuko da txoko hori.kuntzako irakasleok, eta liburuaTxokoa aukeratu ondoren, eta li-altxor preziatua dela erakustearenburuak ere prest daudenean, libu-helburua ezarri diogu geure buruari;rutegia taxuz antolatzen da: liburueta egin ere, egin dugu geure ibilbi-guztietan jabeen izenak ikusgai ja-detxoa, xumea, agian, baina gogo-rri eranskailuetan, liburutegiko ar-tsua. Horixe da, irakurle hori, orrio-duradunak izendatu, liburuak sail-tan erakutsi nahi dizuguna.katu, estalkiz bildu, kontrol-fitxakgela guztiekegin eta, finean, ikasturtean zehar\nHASTAPENEKO URRATSAKberebiziko garrantzia izango duen\ngune hori geure neurrira antolatu.Gela bakoitzak bere liburutegi28 Behinolatxikia duLiburutegi-sareaGure ikastetxean irakasle bakoi-Ikasle guztiek beren geletan eztzak gelako txoko bat aukeratzenezik, etapa osoko beste geleta-du liburutegia antolatzeko. Helbu-ko liburutegi txikietan ere liburuakeskuragai izango dituzte. Hortaz,Auzoko liburutegiko txartelaArgitxoren behatokialiburuak aukeratzeko eremua za-Ikasturte hasierako guraso-bile-â€œArgitxoren behatokiaâ€? Ikastola-baldu egiten dugu, guztiz zabalduran irakurzaletasuna bultzatzekoko atarian izaten den informazioere. Era horretan, liburu ugari izan-ikastetxean burutzen den ekin--gune bat da. Ikastolako umeei,go dira ikasleek jaso eta erabiltzekotza-egitarau horrekin batera, norklangileei eta guraso guztiei zu-moduan, gela ezberdinetako liburu-bere auzoko Gizarte-etxeko libu-zenduta dago. Hilabetean zehartegi txiki guztiek liburutegi handi batrutegian beren seme-alabei baz-hirian edo auzoan izaten direnosatzen baitute, ikastola barrukokide-txartela egitera gonbidatzeneuskarazko kultur-ekintzak (an-liburutegi-sarea, nolabait esateko.ditugu gurasoak. Bazkide izateaktzerki-saioak, musika-emanaldiak,liburuak hartzeko aukera dakar,ipuin-kontaketak, hitzaldiak...) ai-Irakurle-txartelaketa beraz, ikastolaren eremuanpatzen dira. Horrez gain, hainbatIkasle bakoitzak bere â€œirakurlea-liburuen inguruan antolatuko di-liburu ere aholkatzen dira hilero-hi-ren txartelaâ€? du, burututako jar-tugun ekintzen osagarri izatekolero.dueren arabera kolorez aldatzenaukera bikaina.dena. Hau da, ikasleak bost liburu irakurri eta kontatu dituenean,\nbeste kolore bateko txartela ematen diogu, beste irakurketa-maila\nbatean dagoela adierazteko (karaten koloretako gerrikoekin egin\nohi den moduan). Azken txartel\nhori betetzean, beste kolore bateko txartel bat ematen diogu. Eta\nhorrela hainbat kolorerekin.Behinola 29Bi hitz eta erdiBIDEA URRATZENbaita. Kontatzea izaten da, beraz,eskuratu eta irakurri ditugunak uz-irakurri duela ziurtatzeko nagusikitera. Hartara, liburutegi nagusiakIrakurketa kanpaina iragartzekoerabili ohi dugun era.Kontaketagure gelako liburutegi txikia aldiantxartelakegoki egiteko lanketa dramatizaziobehin liburu berriz hornitzeko au-Ikasturte bakoitzean irakurzaleta-saioetan egiten dute aurretiaz.kera bikaina ematen digu. Libu-suna sustatzeko lelorik eta txartelikKontaketak ikasgelatik kanpo egitenrutegira biltzen garen bakoitzeanonena aukeratzen dugu. Bertan,dira, pasilloan. Horretarako ikasleliburuak utzi eta hartu ez ezik, ikas-Lehen Hezkuntzako ikasle guz-bakoitzak liburuaren titulua eta egi-leek beraiek burutu behar dutentiek hartzen dute parte. 3-4 ikas-lea agertzen dituen txartel handi batbeste ekintza bat ere egiten dugu:lez osatutako taldetxoak osatzenprestatzen du eta kontaketa egingoLiburu-enkantea. Ikasleek izugarriditugu ikasgeletan eta irakurza-duen txokoan jartzen du, entzuleekatsegin izan duten liburu bat hizpi-letasuna bultzatzeko esaldi etajakin dezaten. Ikasleek beraiek au-de hartu eta beste ikaskideei “sal-marrazki egokiren bat pentsatzenkeratuko dute entzun nahi dutentzeko” erabiltzen dugun jardueradute. Ondoren, talde bakoitzakipuinaren edo kontalariaren txokoa.da berau. Liburuarekiko jakin-minabere txartelaren aurkezpena egitenKontalariak, ikaskide baten laguntzapiztea da, azken batean, egitekoa.du besteen aurrean, eta ikasge-izaten du liburuko ilustrazioak era-Enkante horretan liburua irakurtze-la mailako bozketa eginez, gelakokusteko.ko interesa agertu duten ikasleentxartelik gustukoena aukeratzenJarduera honen berezitasunetakoartean zerrenda bat egin eta eskuzdute ikasleek. Ondoren, gela ba-bat da kontalariek ezin dutela libu-esku pasatzen joaten da liburua,koitzean hautatutako txartelak era-ruen amaierarik kontatu, gainontze-denek irakurtzen duten arte.kusgai jartzen dira. Guztiekin ikas-ko ikaskideek liburu hori irakur de-tola mailako bozketa egiten da etazaten “amua” botatzea baita gakoa.Bestelako jarduerakboto gehien jasotzen dituen txar-Gainera, kontaketak egoki egiteaIrakurzaletasuna sustatzeko bes-tela izaten da ikasturte horretakosaritu egiten da Txintxarri deitzentelako jardueretarako bi data iza-txartel “ofiziala”, nolabait esatea-diegun txartelen bidez. Lortutakoten ditugu beti gogoan; alde ba-rren. Gainerako txartelak gelakoTxintxarriek ikasturtean zehar opa-tetik,liburutegia apaintzeko erabili ohiriren bat (irakasleak aukeratutakoa)Haur eta Gazte Literaturaren Egu-ditugu.eskuratzeko aukera emango dietena, eta, bestalde, apirilaren 23a,ikasleei.Nazioarteko Liburuaren Eguna.Irakurlea ipuin-kontalariapirilaren 2a, NazioartekoGuk, data horiei begira, honakoakIkasleak liburu bat irakurtzen duenLiburu-enkanteaegin ohi ditugu: Ikasleak ere idaz-bakoitzean ahozkotasuna lantzenIkasturtean zehar, tarteka, hileanle eta ilustratzaile, Juul hautes-dugu; irakurri duen ipuin-liburu edobehin-edo, ikastetxeko liburutegikundeak eta Liburua liburu trukistorio horren kontalari bihurtzennagusira jotzen dugu liburu berriakazoka.30 Behinolaesperientziak-\tIkasleak ere idazle eta ilustratzai-Lehen Hezkuntzako ikasleekAZKEN URRATSAKle: ikasleek ipuin labur bat idaz-Haur Hezkuntzakoei kontatzenten dute, nork berea. Izan ere,Liburuaren jaiaipuinak idaztea izaten da jardue-Ikasturteanraren ardatza. Baina lana libu-sunaikastetxean3.\tIgarkizun lehiaketa: aldez au-ru formatuan aurkeztu beharkoburutujarduera-sortarirretik, ekainean zehar igarki-dute eta plastika orduekin bate-amaiera emateko, liburua ardatzzun lehiaketa bat bideratzenra egiten da eskulan hori. Ondo-duen jai bat antolatzen dugu.da Lehen Hezkuntzako ikas-ren erakusgai jartzen ditugu gu-Ikasleak liburuetako pertsonaiezgela guztietan. Finala Liburua-raso nahiz ikasleentzat. Horrezmozorroturik joaten dira; urte-ren Jaiaren egunean egiten da,gain, liburu horiek ahozkotasu-tik urtera gero eta lagun gehia-na lantzeko bestelako jarduerakgo animatzen dira eta, bitxikeria4.\tTxoko-barrakak: gela bakoitze-egiteko ere erabiltzen dira, etagisa, azken urteotan printzesakko talde batek, liburuak gai na-gelako liburutegian lekua egiteneta printzeak, Pippi Galtzaluze,gusi direlarik, txoko edo barra-zaie beste liburuen artean.Pinotxo, Txanogorritxo, Mafalda,ka bat prestatzen du. Ugari etaHary Potter eta bestelakoak ikusiezberdinak izaten dira urtetik-\tJuulEuskalhauteskundeak:dizkiete idatzi eta sortu dituztenzeharirakurzaleta-hauspotzeko\ndugunipuinak.ikastolako antzokian.ditugu han-hemenka.urtera: liburuetako pertsonaiezirakurketaren zaletasuna bul-Jaialdi, horretan, hainbat jardueramozorrotutatzatzekoHerrikoikastoletakohaurrekargazkiakate-egiten ditugu:ra, nork bilatu azkarren hitzakantolatzen dituen liburuen hau-1.\tPatioan ikastalde adina lau-hiztegietan, ipuin klasikoetakoteskundeei deitzen zaie JUUL.kizuzen erraldoi klarionaz mu-pertsonaiakHaurrek, nola gustukoen izangatu eta ikasleek “Irakurketabat buru gainean dutela ibilbi-dituzten euskaraz idatzitako li-kanpaina iragartzeko lemadunde bat egin, liburu andana batburuak, hala atseginen izan di-txartelak” jardueran garaile ir-alfabetikoki nork azkarren orde-tuzten ilustratzaileak hautatzekotendako leloak eta marrazkiaknatu, eta abar.hauteskundeak antolatzen dirajartzen dituzte bertan. Jolasto-urtero-urtero.helburuarekin,NIEkIkasleek berekkia irakurzaletasunaren gaine-hartzen dute protagonismo na-ko lemaz eta marrazkiz alderikgusia.alde apaindurik geratzen da.-\tLiburua liburu truk Azoka: Helbu-2.\tIkasleak ipuin-kontalari: “Geurua ikasleek irakurritako liburuakere idazle eta ilustratzaile” ize-edo atsegin ez dituztenak truka-neko ekimenean sortu dituz-tzeko aukera ematea da.ten ipuinak aitzakiatzat hartu-marraztu,liburu...Eta hau hala bazan\nedo ez bazan sar dadila\nBehinolako plazan.rik bideratzen da jarduera hau.Behinola 31Bi hitz eta erdiEl escritor Xabier Olaso nos relata las actividades paraIn this article the writer Xabier Olaso tells us about theel fomento de la lectura que realizan en la ikastola Ar-activities they are running to encourage a love of read-mentia de Vitoria-Gasteiz.ing at the Armentia Ikastola (Basque-medium school) in\nVitoria-Gasteiz.Basándose en la importancia de la lectura en el proceso\nde aprendizaje de los alumnos, en Educación PrimariaAware of the importance of reading in the student’sdesarrollan este tipo de actividades, entre otras:\n.\tCada aula tiene su propia mini-biblioteca, organiza-learning process, and therefore of the urgency in takingda y estructurada por los propios alumnos. Puedenearly age and to develop good reading habits, amongdisponer, además, de las mini-bibliotecas de las de-other things, a love of reading among Primary Schoolmásaulas de su etapa.children is encouraged through the following activities:\n.\tEach classroom has its own mini-library which the.\tLos alumnos hacen los carteles para la campaña desteps along the way to influence motivation from a verylectura.\n.\tLos alumnos se convierten en cuenta cuentos. Destudents themselves set up and organise. The stu-esta manera, además de fomentar la afición a laof the other classrooms throughout the differentdents can also obtain books from the mini-librarieslectura, también se trabaja la oralidad. Una de las\ncaracterísticas de esta actividad es que los cuentalevels.\n.\tcuentos no pueden contar el final del cuento, de\nesta manera, tienen que conseguir que los demás\n.\t.\tThe students produce the posters to support the\nreading drive..\tThe students become the story tellers. That wayalumnos se interesen por el libro.we develop oral skills as well as reading. One ofSubasta de libros: hablan sobre un libro en concretothe features of this activity is that the tellers are noty tienen que “venderlo” (promocionar).allowed to divulge the end of the books, becauseLa fiesta del libro: para dar fin a las actividades rea-the key is to provide “a bait” to spur the rest of thelizadas, se organiza una fiestadonde el protagonista\nes el libro. Los alumnos se disfrazan de personajesstudents into reading the books.\n.\tde libros.Book auction: in this activity the students take a\nbook they have really liked and try to “sell” it to their\nclassmates..\tBook festival: to conclude the various activities we\nhave organised at the school, we hold a festival\non the subject of books. The students participate\ndressed up as the characters in the books.32 BehinolaHaur eta Gazte Literatura Aldizkaria . 28. zenbakia . 2013ko abendua.Sormenez\neta esnatu lurraEGUBERRIA\nbarruan egonBehinola 37Dokumentazio Gune berria sareanGaltzagorriDokumentazio Gune\nNork ez du noizbait galdu udan Udal Liburutegiak argitaratu zuen liburuen gida? Kafetegiko egunkariren batean liburu\njakin bati buruzko kritika irakurri duzu, eta orain ezin hori\neskuratu! Bada, amaitu dira gisa horretako katramilak, Galtzagorri Elkarteak horiek guztiak eta gehiago biltzen dituen\nDokumentazio Gune digitala sortu baitu. Sarean aurkituko\nduzu.Galtzagorri Elkarteak Dokumentazio Gunea izeneko atal berri bat\njarri du martxan bere webgunean:\nwww.galtzagorri.org. EHG Literatura sailaren barruan aurkituko\nduzu. Bertan, euskarazko Haur\neta Gazte Literaturaren inguruan\nprentsan egiten diren kritika literarioak hilabetez hilabete biltzeaz\ngain, Haur eta Gazte Literaturaren\ninguruan argitaratzen diren liburuen giden bilduma eta Haur eta\nGazte Literaturaren inguruko Bibliografia jasotzen da. Hemendik\naurrera, gainera, Haur eta Gazte\nLiteraturaren inguruko aldizkarien\nmailegu zerbitzua Dokumentazio\nGune horretan aurkituko duzu.\nEsan bezala, E.H.G. Literatura\natalaren barnean aurki daiteke\nEuskal Haur eta Gazte Literaturaren Dokumentazio Gune Digitala.\n2013ko urtarriletik dago martxan\neta gune horren barruan, Euskal38 BehinolaGaltzagorri albisteHaur eta Gazte Literaturaren in-Irakurketa gidakguruko informazio andana bilduko da hemendik aurrera.dituzten gidak. Euskal Herriko\nhainbat eragilek sortutako edoAskotan galdu edota ia zabalduEuskal Herritik kanpo sortu bai-ere egiten ez diren HGLko gidakna euskarazko eragileen kolabo-Gune honekin, besteak beste,digitalizatu eta zabaltzea da atalrazioa izan duten giden bildumaorain arte Euskal Haur eta Gaztehonen helburua.osatzen ari da Galtzagorri. GuztiaLiteraturan zegoen hutsune handibere webgunean bildu eta guztienbati egin nahi dio aurre GaltzagorriHaur eta Gazte Literaturaren in-eskura jarri du. Modu horretan,Elkarteak; arlo horretan argitara-guruan argitaratzen diren liburuengai jakin bati buruzko informa-tzen dena bildu eta guztien esku-gidak biltzen dira atal honetan.zioa behar duenak, edo adinarenra jartzen duen zerbitzua eskainiBesteak beste, EAEko liburute-araberako liburu gomendatuaknahi du. Hori dela eta, Haur etagiek egiten dituztenak, Clij al-nahi dituenak hor aurkituko dituGazte Literaturaren inguruan argi-dizkariak egiten dituen liburuenera eta kolore askotako haur- etataratzen diren euskarazko kritika,zerrendak, FGSRek argitaratzengazte-liburuen gidak.liburu gida, bibliografia nahiz aldiz-dituenak, IBBYren zerrendak, etakarien biltze lana egin eta sareanabar.jartzen hasi da, esku-eskura izanAtal honetan aurkituko dituzue,\nbesteak beste, ekologiari eskai-ditzazun. Horrela, esparru honetanGaltzagorrik Haur eta Gazte Li-nitako euskarazko haur liburuenlanean dabiltzan edo esparru ho-buruen hainbat gida jasotzen ditugidak, amodioari eskainitakoak,nekiko interesa duen edonorentzaturtean zehar, bai EAEko hainbatkonplexuak, beldurrak, heriotzaezinbesteko tresna bihurtuko daliburutegik osatutakoak, bai Na-eta beste zenbait gairi buruzkoak,Dokumentazio Gunea.farroako CIVICANek egindakoa,eta abar.FGSRk sortutakoa, edota hainbat\nAtalez atal, honako informazioaegitasmo direla-eta, ikastetxee-aurki daiteke bertan:tan nahiz kultur guneetan egitenBehinola 39Dokumentazio Gune berria sareanLiteratura kritikakrrean, Haur eta Gazte Literatu-jasotako aldizkarien informazioararen inguruan argitaratzen direndigitalizatzeaz gain, hauek mai-Euskarazko Haur eta Gazte Lite-bibliografiak ere izango dira kon-legatzeko aukera eskaintzen duraturako kritiken hemeroteka datsultatzeko moduan.formulario baten bidez. Horrela,atal hau. Bertan, euskaraz Haur\neta Gazte Literaturaren inguruanHaur eta Gazte Liburuen inguruan\nAldizkariakegiten diren eta prentsan argitara-lan bat edo ikerketa jakin bat egiten ari denak webgunearen bideztzen diren kritika literarioak bildu-Haur eta Gazte Literaturaren in-aldizkari baten eskaera egitekoko dira. Gaur egun kritika hauekguruko aldizkarien mailegu zer-aukera izango du. Baina aldizka-ez dira beste inon biltzen. Bada,bitzua (elkarteko bazkideentzatri horiek mailegatzeko, ezinbes-hemendik aurrera, hilabetez hila-soilik) eskaintzen da atal hone-tekoa da Galtzagorriko bazkidebete euskaraz argitaratzen direntan. Orain arte zerbitzu hau es-izatea.Euskal Haur eta Gazte Literatu-kaini izan du Galtzagorrik, bainarako kritika guztiak gordetzen etahemendik aurrera DokumentazioDokumentazio Gune berriaren bi-digitalizatzen joango da Galtza-Guneko atalen artean aurkitukodez, Euskarazko Haur eta Gaztegorri Elkartea zerbitzu honetan.duzue.Literaturaren inguruan argitaratzen diren kritika, gida, artikulu,Euskal Herrian, Espainian eta Na-liburu eta aldizkariak bilduz, gunezioartean badira Haur eta Gaztedigital osatua guztien eskura jarriHaur eta Gazte Literaturaren in-Liburuei eskainitako aldizkari inte-du Galtzagorrik. Horrela, Euska-guruko Bibliografiari ere atal batresgarriak. Horietako batzuk Gal-razko Haur eta Gazte Literatura-eskaini zaio Dokumentazio Gunetzagorri Elkarteak bere bulegoanren ondarea osatzen duen infor-honetan.euskarazkojasotzen ditu. Hauetan hainbatmazio ugari digitalizatu, gorde etaHaur eta Gazte Literaturaren in-gai lantzen dira Haur eta Gaz-webgunearen bidez erabiltzaileguruan argitaratzen diren artiku-te Literaturari buruz, eta liburuenugarirengana hedatzea lortu nahiluak, liburuak, ikerketak eta abaraipamenak ere biltzen dituzte.da.bilduko dira. Bestetik, oroko-Galtzagorrik, orain arte bezala,Bibliografia40 BehinolaBatetik,Galtzagorri albisteLa asociación Galtzagorri ha creado un nuevo apartado en su web (www.galtzagorri/euskara), dentro de\nla sección EHG Literatura (LIJ en euskera): Dokumentazio Gunea. Este apartado contiene críticas literarias\nde libros de LIJ en euskera que se publican cada\nmes en prensa, una colección de guías de lectura, y\nun apartado que recoge una extensa bibliografía de\nLiteratura Infantil y Juvenil. Uno de los objetivos de\nesta nueva sección es ofrecer un espacio a todo loOn its website the Galtzagorri Association has setquese publica sobre las LIJ en euskera y ponerlo alup a new section, the Documentation Centre: www.servicio de los usuarios o interesados.galtzagorri.org. You will find it in the section EHG\nLiteratura (Literature in Basque for Children and\nYoung Adults). It includes a monthly roundup of literary reviews appearing in the press and devoted\nto the subject of Literature in Basque for Children\nand Young Adults; the collection of guides on books\npublished in the field of Literature for Children and\nYoung Adults; and the Bibliography on Literature\nfor Children and Young Adults. The aim of the Galtzagorri Association in setting up this centre is to address a large gap that has existed until now in Literature in Basque for Children and Young Adults; it\nis seeking to offer a service that will gather together\neverything that is published in this field and make it\navailable to everyone.Behinola 41Eguberri\nlau eskutara berriAitziber Alonso\nMikel Ayerbe42 Behinolalau eskutaraAitziber Alonso eta Mikel AyerbeIgerabidek amona eta iloba pro-hartu-emaneko beste elementuEguberrietako atzoko eta orain-tagonista diren istorio marko-e-garrantzitsua, eta ospakizunekogo ohiturak jaso eta ikuspunturatzaileaeurenprestaketak elkarrekin egiteak areeraberritzailearekinkontakizuneankontakizuneraikiduetadira,gehiago hurbiltzen ditu amona-i-batean bildu dituzte Juan Kruzhorrenbestez, Eguberriaren ingu-txertatzenlobak; aldiz, neskatoak bakar-ba-Igerabidek idatzi,Elena Odrio-ruko ohitura, kantu eta istorioak.karrik ere ederki daki jaiotzakozolak ilustratu eta Nerea argitale-Iloba da narratzailea, eta amo-irudiekin amonak kontaturiko is-txeak iaz argitara emandako Egu-narekin batera, Eguberri-ospa-torioak berreraikitzenâ€Śberria. Ohitura, kantu eta istoriokizunerakoliburuan. Argitaletxeak haur etadihardu; aldi berean, amonarenHorrez gain, ordea, Eguberriarengazteei zuzenduriko lehenengoohituren berri eman eta hainbatinguruko entziklopedia txiki batliburua izanagatik, jadanik hain-istorio eta sineskeria kontatzenere bada liburua eta Gaboneta-bat sari esanguratsu jaso ditu:dizkio adineko emakumeak nes-ko ospakizunen bilakaera ere es-batetik,KulturaprestaketakegitenMinisterioarenka txikiari, eta elkarrekin abestenkaintzen du: hasi Eguberriak ger-2013ko Espainiako Sari Nazio-dituzte Eguberrietako abestiak.taera astronomiko gisa bizitzetik;nala Haur eta Gazteentzako Li-Protagonista bien aukeraketa ezjarraian euskal usadio eta mito-buru Edizio Onenari; bestetik,da hutsala, amonak gorpuztenlogiako kondairak azaltzeko; on-Manuel de Larramendi institutubaitu egunetik egunera gehiagodoren kristautasunaren eraginezbibliografikoak emaniko argitara-urruntzen ari zaigun atzoko mun-aldatu eta moldaturiko kontueitze kalitatearen ÂŤJuan de YciarÂťdu-ikuskera eta ilobak, berriz,heldu; eta amaitzeko, Eguberria-saria; eta azkenik, Odriozolarennortasun handiz ulertzen, bar-ren ospakizunerako ikuspegi laikoilustrazioak direla eta, Eguberrianeratzen eta berreskuratzen ditubat proposatzen da. Hainbat kon-bi urtez behin egiten den IBBY-amonaren jakituria eta kontuak,tu eta kantu bere testuinguruanko Ohorezko Liburuen Zerrendanera berean irakurle txikienen iden-ezartzeaz gain, idazleari bertakosartu da.tifikazioa bilatuz. Jolasa da eurenusadioei zentzuunibertsalagoaBehinola 43Eguberri zahar, Eguberri berri(eta are antropologikoagoa) ema-hizkuntza soil baina landu batean.eraberritzen. Izan ere, liburuko 24teko xedea eta peskiza ere nabar-Horrenbestez, liburuaren irakurleilustrazioek auca bat osatzen du-mentzen zaiola esan liteke. Izanpotentziala haurra edo umea badatela jabe daiteke irakurlea, hau da,ere, sinbologia metaforiko ulerte-ere, nagusiagoen bitartekaritzarenbateragarriak diren Eguberrietakorraz baina esanguratsuak etengabebidez are eta ertz gehiago ateraegunerokotasuneko 24 estanpekagertzen dira han eta hemen, etadakizkioke Eguberria liburuari; nor-irudikatzeneguzkiak, urak, suak, landareek etaberaren edo ingurukoen atzokobatura eskaintzen dutela. Ezinnaturako beste hainbat elementu-ohitura eta kantuak gogoratzekoegokiago liburuaren gaia aintzatrekin loturiko gertaerek inguratzenparada eskaini eta txikienek, aldiz,harturik, jatorriz erlijio-gaiak erre-dute liburu osoa.eurek ikusitakoak eta ikasitakoakpresentatzeko erabili baziren ere,partekatzeko aukera ere ematenlan honetan beste dimentsio batHizkuntza eta idazkera dela eta,duelako liburuak. Kanten doinuakbereganatzen baitute marrazkiek.ahozkotasunetik eratorritako for-jakiteko maiz laguntza bilatu beharHorregatik du bestelako garrantziamulen eta baliabideen presentziaakaso, baina horretarako ere irudi-ilustrazioetako 24 zenbakiak ere,erabatekoa da: hitz-jokoak (an-mena lagun izan daiteke eta hitzenEguberri-eguna adierazteaz gain,tzina-mintzina; mihuri-mihura; xu-musikalitatearen menera errezitatu,24 irudiek osatzen duten aucaren(gau-egun;bestela. Zinez, adin mugarik gabeberri ematen duelako. Hain zuzen,zahar-berri; piztu-itzali), aho-kora-irakurtzeko liburu egokia baita Egu-Nereapilo gisako kanta (eta mantrak); etaberria.osatzen duten auca poster gisakilaroâ€Ś),paradoxakabar. Ahozko tradizioan oinarrituri-dituztenargitaletxeakilustrazioenilustrazioekatera bazuen ere, argitara emani-ko liburu garaikidea dela esan ge-Odriozolaren Eguberriako irudienko ale kopuru mugatuegia aintzatnezake, hainbat kanta eta kondairaaurreko lehenengo begi kolpeanhartutik, hemendik animatu nahimoldatu egin direlako eta, bestegrabatu zaharren oihartzuna iris-ditugu posterraren beste tirada batzenbaitetan, abestien eta usadioenten da. Estetika klasiko baten gai-egin dezaten, zinez ekimen txalo-bertsio eraberrituak aurkezten dire-nean egiten du lan ilustratzaileak,garria izan baitzen eta izango baitalako, irakurle guztiei zuzendutakobaina modu miragarri batean, betiberriro ere.44 Behinolalau eskutaraIlustrazio guztietan lau koloreiradokitzaileak. Sentimendu ez-Eguberrietan ez ezik, urteko edo-ageri dira (zuria, beltza, gorria etakutuak bezalatsu, irudi isilak dirazein sasoitan irakurtzeko modukobeixa) eta hainbat teknika orrial-eta, ageriko orekaren atzean, bi-Eguberriaren inguruko tradizioa-dez orrialde errepikatzen dira,zitzan aurrera egiteko ezinbeste-ren transmisio eguneratua es-marra zuri-beltz lodi errepikatuzko den ezkutuko indarra azalera-kaintzen du Eguberria liburuak,osaturiko formak edo arropetakotzen da. Odriozolaren ilustrazioenmodu landu, zaindu eta erakar-estanpatuak, esaterako. Odriozo-atzean beti baitago agerian atze-garrian.lak irudi guztiak mugatzeko era-man ezin daitekeen hori.biltzen duen leihoetatik begira,\ngarai bateko diapositiba traman-Aurrez, Amilami (Ellkar, 2008) li-kulu edo jostailu haietako batetikburuan lamien istorioak Peru etabegiratzen ari garen sentsazioaArroxali ume protagonisten kon-izan dezakegu, irudien eta ikus-takizunlearen arteko intimitatea indartuz.ederki asmatu zuten IgerabidekIzan ere, marrazki gehientsuene-hitzekin eta Odriozolak irudiekin.tan umearen perspektiba gailen-Era berean, istorio marko-eratzai-tzen da eta bat-batean, ikusleonle nagusiaren barruan barreiatzentxertatzenareagotuz,dira lamien kondairak, euskal mi-amona-ilobaren arteko intimitatetologiako bestelako pertsonaieneta atmosfera konplizean muturrakontuak, aho-korapiloak eta kan-sartzen ari ote garen sentsazioatak. Bibliografia oparoa eskain-ezin da saihestu.tzen da liburuaren amaieran eta,voyeursentsazioagaraikideanoraingoan ere, antzeko bibliograMarrazki xume bezain eleganteakfiaz baliatu da idazlea Eguberriadira,liburuko ohitura, kanta eta isto-preziosistakminimalistakizan arren, poetikoak eta guztizrioak berridazteko.Behinola 45iruzkinakiruzkinak+2( 2 URTETIK GORA)Izenburua: Lagunak\nIlustratzailea: Mies van Hout\nArgitaletxea: Ttarttalo, 2012Adiskideen arteko harremanetan sortzen\ndiren sentimenduak zerrendatzen dituen\nalbum ilustratua da. Atzealde beltzean\nmarraztutako bi munstro koloretsuk euren\naldartea erakusten dute keinu eta gorpuzkeraren bidez, oinean idatzita agertzen da.\nMunstro txikiek oso gogoko dute jolastea\neta barre egitea. Baina, aspertzen hasi\norduko, elkarri zirikatzen hasten dira, eta\nborroka egiten amaitzen dute. Zorionez,\nberehalaxe adiskidetzen dira eta berriz ere\nhasten dira jolasean poz-pozik.46 BehinolairuzkinakIzenburua: Nola sentitzen zara?\nPamiela-Kalandraka, 2012+4( 4 URTETIK GORA)Izenburua: Auskalo! Igarkizun eta aho-korapiloakEgilea: Xabier Olaso\nArgitaletxea: Pamiela, 2013\nAlbumilustratuhauemozioakadierazten ikasteko liburua da.\nOrriz orri gorila kume batek aldarte\nbat antzezten du kolore eta bes-\t375 Igarkizunez eta 12 aho-korapiloz osatutako bilduma 2001ean\nargitaratu zuen lehenengoz Xa-telako marrazketa tekniken bidez.bier Olasok (Otxandio, 1964).Orrialdearen oinean idatzita ager-Euskal haur eta gazte literatura-tzen da delako emozioa, tipografiaren klasiko gaztea da Olasorena,eta gainerako baliabide bisualenbaina bere gaztetasunean ibilbidelaguntzarekin. Anthony Brownenoparoa egin duena. Agortutako(Andersen Saria, 2000. urtean)liburua berrargitaratu da Galtza-ilustrazio garbi eta koloretsuek osogorri Klis-klasikoak bilduman. Hi-erakargarri egiten dute liburua;tzekin jolasteko tresna aparta es-umoretsuak dira eta ukitu surrea-kaintzen du. Jolasa, umorea etalista dute. Haurren emozioen mun-plazer estetikoa erruz eskaintzendura garamatza Brownek, bainadu liburuak, poesiaren muganliburuak helduari ere keinu egitendauden testuen bidez.dio, berak kontatuko baitio ipuina\nhaurrari eta berak lagunduko baitio bere emozio eta sentimenduei\nizena jartzen. Zenbait literatur adituren iritziz, 2012ko libururik onena\nda.Behinola 47iruzkinakIzenburua: Basajaun eta MartinIzenburua: Geltokian galdurikIzenburua: Ipurtargien festaEgilea: Yolanda ArrietaEgilea: Enric LluchEgilea: I帽aki ZubeldiaIlustratzailea: Maite CaballeroItzultzailea: Rosetta testu zerbitzuakIlustratzailea: Estibalitz Jal贸nArgitaletxea: Erein, 2012Ilustratzailea: Iban BarrenetxeaArgitaletxea: Denonartean, 2012Argitaletxea: Erein, 2012Basajaunek etxe berezi bat egin\nnahi du muino gainean baserrita-Tren geltokian jende asko dago etaAlbum ilustratu hau ipuin luze batrrak biltzeko. Martinek, zelaian.erraza da galtzea. Baina Marcosekda. Bertan, animalien eta per-Nola konponduko dira? Ataun-ideia bat dauka bere aita aurkitze-tsonen arteko topaketa bat erago kondaira ezagun bat egune-ko jendetzaren artean. Izan ere,fantasiatsuan kontatzen da, ame-ratu dute egileek album ilustratubat-batean, Marcos galdu egitentsezko kontakizuna ala beneta-honetan. Galtzagorri Elkarteak,da jendetza horretan, baina aulkikoa izan den airean utziz.GipuzkoakoAldundiarenbatera igota saiatuko da aita bila-laguntzarekin antolatzen dituentzen. Lehen irakurleentzako egin-Bere aitarekin paseatzera joanMarraz(i)OakForuhariradako lan honek letra larrian etazen gau batean mutiko bateksortutako izen bereko bildumanlotuan dakar testu berdina. Narra-ipurtargi bat aurkitu zuen, etaargitaratu da Yolanda Arrieta etazio ilustratua da, tonu errealistanigelen arriskutik babesteko besteMaite Caballeroren arteko elkar-haur bat tren geltokian galdu ze-leku batean uztea erabaki zuen.lanaren emaitza.nekoa kontatzen diguna. IrudiakOndoren ipurtargien festa batekinoso adierazgarriak dira. Detailez,egin zuten topo eta lehen utzita-informazioz beteta. Aldi bereanko ipurtargia bertara ekarri zuten,minimalistak. Elementu gutxirekinbeste ipurtargien pozerako. Es-tren geltoki batean egon daitekeentibalitz Jalonen ilustrazioak osojoan etorri azkarra transmititzenederrak dira, kolore eta formazda. Erabiltzen dituen kolore eta for-goxoak.topaketenmetan britainiar kutsua nabari da.\nBolumen-jolasa nabarmena da,\numore puntu batekin.48 BehinolairuzkinakIzenburua: MIKO. Esnatu amatxo!Haurren egunerokotasuna gai duen album ilustratuen bilduma baten par-Zatoz jolastera!te da. Pertsonaiak animalia antropomorfoak dira. Ale honetan esnatzekoEgilea: Brigitte Weningeruneaz dihardu, zehazki haurra ordua baino goizago jaikitakoan gertatzenItzultzailea: Aiora Jakadenaz, itxaroten jakiteaz eta tratua betetzeaz, alegia, iratzargailuak jo arteIlustratzailea: Stephanie Roeheama ohean uzteaz.Argitaletxea: Ttarttalo, 2012\nMiko oso goiz esnatu da eta amatxok lotan uzteko eskatu dio, iratzargailuak jo arte. Batean eta bestean ibili ahala, bere ekintzetan erreparatu\nahala, Mikok jostailuak, liburuak, janaria eta opari bat prestatzen ditu, ama\nIlustrazioek forma eta kolore atseginak erabiltzen dituzte, kolore epelekin.\nMarrazkien bidez testuan esandakoa azpimarratzen da eta ezaugarri emozionalak lantzen dira, pertsonaien aldartea erakutsiz eta testuan ageri ez\nden informazioa erantsiz.+6( 6 URTETIK GORA)Izenburua: Gaua balkoianErrealitatearen eta ametsen muganEgilea: Leire Bilbaojolasten duen narrazio honetan Ira-Ilustratzailea: Eider Eibarti protagonistak amonaren etxeanArgitaletxea: Mezulari, 2012gau batez bizi duen abentura kontatzen da.\nSuspense puntu bat duelarik, Iratik\namonaren etxeko balkoian barrura\nsartu ezinik nola gelditzen den azaltzen zaigu eta nola katu eta kardantxilo baten konpainian abentura\nbitxi bat biziko duen. Eider Eibarren\nilustrazio borobil eta goxoak agertzen dira eta testuan kontatzen den\nistorio eta abenturan irakurlea ondo\nsartzen dute.Behinola 49iruzkinakIzenburua: Gure hiztegi magikoaIzenburua: Kontuari kontu, ipuin bildumaEgilea: Pello AĂąorgaEgilea: Itziar Zubizarreta (Moldatzailea)Ilustratzailea: Jokin MitxelenaIlustratzaileaK: Mattin, Eider Eibar, Maite Gurrutxaga, Jon ZabaletaArgitaletxea: Aizkorri, 2012Argitaletxea: Galtzagorri Elkartea, 2012Hizkuntzarekin Jolasteko liburuGaltzagorri Elkarteak, Gipuzkoa-nek mespretxatu egingo duâ€Ś hiruhonek guraso eta seme-alabenko Foru Aldundiaren laguntzarekinsorginek mendekua bilatuko dute.arteko jolasa bilatzen du, berezi-sortutako Kontuari Kontu areto li-ki. Lotarako ordua denean aitakterariorako sortu zen bilduma hau.Zazpi lapurrak: Bi anaia pobre bai-hiztegi berezi bat atera du, behinEuskal ipuin tradizionalen bildumano pobreago bizi ziren beraien amaeta berriz errepikatuz gero besteederra da, guztira lau ale dituena.hil ondoren. Zaharrena fortuna bila\nabiatu zen, eta eskuzabala zenez,esanahi bat hartzen duten hitzekin, eta bertako hitzekin jolaseanErrege zorria: Erregearen alabaketxera fortuna baten jabe itzuli zen.hasi dira, magia egiteraino.zorri bat hartzen du maskota. Zo-Anaia gaztea abiatu zen ondoren,rria hiltzean bere larruz danbor batbaina bihotz gogorrekoa izanik anaiJokin Mitxelenaren ilustrazioek hi-egin dute. Erregea, pikaro hutsazaharrenaren kontrakoa jaso zuen.tzen esanahiarekin jolasten duteizanik, eta bere egoera ekonomikoaeta testuinguruan sartzen lagun-zuzendu nahian, lehiaketa bat an-Alaba eta alabaordea: Etxe edertzen dute.tolatuko du: danborra zerez eginabatean familia bat pozik bizi zen; aita,dagoen asmatzen duena bere ala-ama eta alaba. Ama gaixotu eta hilbarekin ezkonduko da, baina parteegin zen. Aita berriro ezkondu zenhartzeko dirutza bat eman beharkoemakume gaizto batekin eta hone-da. Inork ez du asmatuko, fortunakin beste alaba bat izan zuen. Han-bila abiatu den mutil azkar bat ager-dik pixka batera aita hil egin zen etatu arte...orduan hasi zen lehenengo alabaren\nkalbarioa.Hiru olatuak: Itsas bazterreko ko-50 Behinolabazulo batean hiru sorgin bizi ziren,Ipuin bakoitza ilustratzaile batek irudiz-gazteena Peru izeneko marinel ba-tatu du, eta bakoitzak bere estilo pro-tekin maiteminduko da, baina ho-pioan irudi erakargarriak sortu ditu.iruzkinakIzenburua: Mundua berdea ote da dena?\nEgilea: Juan Ignacio Mendizabal\nIlustratzailea: Juan Ignacio Mendizabal\nArgitaletxea: Erein, 2012+8( 8 URTETIK GORA)Album ilustratu honetan inkonformismoaz eta ezarritako mugak gainditzeko gogoaz hitz egiten da, narrazioIzenburua: Ai, ai, ai!gorabeheratsu batean. Bertan satortxo baten bizipenakEgilea: Yolanda Arrietakontatzen dira, satorren mundua txiki geratu eta lur-aza-Ilustratzailea: Ainara Azpiazuleko berri jakin nahi duen satorrarenak.Argitaletxea: Mezulari, 2012Irudi xeheak ditu eta kolorearen erabilera erakargarria\nda.Izenburua: Olentzero eta Mari Domingi\nEgilea: Ainara Mendiola\nIlustratzailea: Yoana Figueras\nArgitaletxea: Maluta, 2012Fantasiazko errimadun narrazioa\nda. Txizagura da gaia. Irri tonuan,\nmendira txango bat egin eta bertan lo egin ondoren, goizean,\nprotagonistakduentxizaguraTapaki biguneko eta grapatutako liburua da. Narrazio la-azaltzen du errimatutako testua-burra. Bertan Olentzeroren eta Mari Domingiren mitoarenren bitartez.aldaera bat kontatzen da, margotzeko irudiekin. Honetan, Olentzerori buruzko kontakizun biguna eskaintzen\nda, ikazkin etxekotua andre-gaia eta guzti duena. Gabon\ngaraian girotutako irakurketarako beste aukera bat izan\ndaiteke.Behinola 51iruzkinakIzenburua: Gure etxeaIzenburua: HegaztiakIzenburua: Izeko Eli eta biokEgilea: Ruben RuizEgilea: Mª Julia Díaz, David DanielEgilea: Xabier OlasoIlustratzailea: Eider EibarÁlvarezIlustratzailea: Ima MendiolaArgitaletxea: Erein, 2012Itzultzailea: Fernando ReyArgitaletxea: Ibaizabal, 2012Ilustratzailea: Mª Julia Díaz, David\n2012Album ilustratu honek etxegabeen gaia tratatzen du. Modu\nberezi batean kalean bizi direnen bizilekua aurkezten da. Testua laburra eta errepikatzen denNarrazioaren eta ipuin luzeareneskema batean aurkezten da etaarteko kontaketa ilustratu honekhonek erritmo berezia ematen dioerrealismoistorioari. Hasiera batean sekula-magikoarenmugakurratzen ditu, benetako gertaerako etxea izango dela iradokitzenTapaki gogorreko eta tamainabat (Haitin 2010ean gertatutakoda eta irudiek ideia hori indartzenhandiko fantasiazko album ilus-lurrikara izugarria) fikzioan txer-laguntzen dute. Liburu erditik au-tratua. Tonu malenkoniatsu ba-tatuta. Ane protagonistak izekorrera agian etxea guk uste ez du-tean gizateriaren historia azaltzenEli maite du gehien eta elkarrekinguna izan daitekeela ikusten hasizaigu, hegazti humanizatu ba-denbora luzea ematen dute. Ize-eta etxegabe baten bizilekuaz aritzuen bidez. Kronika eran idatzi-ko oso bidaiaria da, eta Haitin da-dela ohartuko gara. Ilustrazioaktako azalpen sintetikoen bidezgoela, lurrikara gertatzen da. Hi-indar handikoak dira eta testuaosatu da testua. Irudiak birtuosis-labete asko zain egon behar dutebezain garrantzitsuak. Aipagarriamo handiz eginak daude, arka-etxean izekoren berri izateko, bai-da irudien atzea eraikitzeko erabi-tzez, zuri-beltzean eta idatzitakoana Anek izebak oparitutako lan-li den paper, kartoi... collage mo-adibidez hornitzen dute.dare berezi bati desioak eskatzenduko lanek gaiarekin lotura estetiko berezia sortzen dutela.dizkio, eta haiek bete egiten dira.\nAzpimarratzekoa da Album irudidunentzako Nazioarteko Compostela Saria jaso duela 2012an.52 BehinolairuzkinakIzenburua: Kili-kiliakIzenburua: Maite zaitut, NadiaIzenburua: Mendebaldearen konkistaEgilea: Alba Barbé, Sara CarroEgilea: Anton TxekhovEgilea: Jean-Michel BillioudItzultzailea: Jone LauzurikaItzultzailea: Xabier MendigurenItzultzailea: J.M. OlaizolaIlustratzailea: Núria FortunyIlustratzailea: Alex OrbeIlustratzailea: Gilles RapaportArgitaletxea: Ediciones Bellate-Argitaletxea: Elkar, 2012Argitaletxea: Ttarttalo, 2012Anton Txekhov-en ipuin batean oina-Ilustrazioa eta testu laburrak kon-rrituta, Xabier Mendigurenek izen be-binatuz idatzitako informazio liburureko ipuinaren bertsioa eskaini digu.honetan Ameriketako Estatu Ba-rra, 2012Album ilustratu honetan mastur-tuetako historiaren sorrerari buruz-bazioaren aurkikuntza azaltzen\nzaigu, neska baten ikuspuntu-Bi gaztetxoen adiskidetasun harrema-ko garai garrantzitsu hau azaltzentik, bizkotxoa egitearekin para-na eta balizko maitasun erakarpenazaigu, bertako jatorrizko biztanleek,lelismoa eginez. Errealismoa etadira kontaketaren muina. Gertakarienindiarrek, jasan zuten gainbeheranfantasia gurutzatuaz garatzen damotorra egun elurtsu batean izanda-fokua jarriz.narrazioa, amonaren eta biloba-ko anekdota bat da. Neska mutikoakren arteko elkarrizketan, igurtzileran zihoazela aldapan behera muti-Tonu dibulgatiboan kronologia ja-genitalak eta sukaldaritzaren ar-koak “maite zaitut, Nadia” esaten diorraituz indiar tribuei buruzko edu-tean, harik eta kontzeptuari izenabelarrira, baina haizearen ziztuak etakiak agertzen dira: zeintzuk ziren,jartzen zaion arte. Nahasketa ho-egoeraren berezitasunak neskatoakonkista aurretik zituzten ohiturak,rrekin zenbait irakurle (adin horre-zalantzan jartzen dute. Mutikoak esanzuriekin izan zituzten liskarrak etatakoak), agian, ez dira gaiaz ohar-dio ala haizearen soinu jolasa izan da?beraien gainbehera. Horrekin ba-tuko eta irakurle helduago batenIlustrazioak ederrak dira, eta leku ga-tera kolonizazioa deskribatzen zai-konpainian irakurtzeak merezi du.rrantzitsua dute liburu honetan. Libu-gu: esploratzaileak eta ehiztariakIlustrazioak koloretsuak eta indarruan zehar sistematikoki errepikatzenlehenik, urre biltzaileak ondoren,handikoak dira.da honako eskema hau: bi orrialdetrenbide sarearen eraikuntza, go-testuarekin eta ilustratuta datoz, etatorleku militarren funtzioa, eta abar.beste bi orrialde bakarrik ilustratutaKoloretandatoz. Ilustrazioak baino ez dituztenezinbestekoak dira testua hobetoorrialdeko marrazkiek aurreko orrial-ulertzeko. Liburuko bi orrialdek zatideetako testuarekin batera kontatzentolesgarriak dituzte eta bertako iru-dute istorioa.diak oso erakargarriak dira.egindakoilustrazioakBehinola 53iruzkinak+12Izenburua: HodeietanIzenburua: OndineEgilea: Aitzol LasaEgilea: Benjamin LacombeIlustratzailea: Xabier UnanuaIlustratzailea: Joxe AntonioArgitaletxea: Elhuyar, 2012Sarasola\nArgitaletxea: Ibaizabal, 2012( 12 URTETIK GORA)Izenburua: Blog\nEgilea: Jean-Philippe Blondel\n2011ko CAF-Elhuyar sarietan, gaz-Friedrich de La Motte-FouquĂŠ idaz-teei zuzendutako zientzia-narrazioaklearen XIX. mendeko ipuin erroman-kategorian saria jaso zuen liburu ho-tikoan eta Jean Giraudoux-en XX.nen proiektuak. Sarion helburua zien-mendearen hasierako izen berekotzia eta teknologiaren arloko gaien etaantzerki-lanean oinarritutako albumikerketen euskarazko dibulgazioa,ilustratua da. Uretako espiritu ba-kazetaritza eta narrazio-lanak bultza-ten eta gizaki baten arteko ezinezkotzea da. Eta argi dago horixe dela li-amodioaren istorioa kontatzen du.buru hau: gazte batzuen harremanaHerr Hans Ringstetten zalduna oiha-aitzakia hartuta, zientzia kontuak, ba-nean galdu da eta Ulrich arrantzalea-tik bat hodeiak eta efektu optikoak,ren etxean pasako du gaua. BertanNerabeen eta gurasoen arteko ha-azaltzen ditu. Hodei letretako ikasleaOndine ezagutuko du, uretako espi-rremanetan arakatzen duen eleberrida eta batxilergo lehen mailan ari da,ritua den neska ederra, eta berehalalaburra da. Semeak aita bere blo-zientziak ez ditu batere gustuko etamaiteminduko dira. Kondairak dioe-ga zelatatzen harrapatzen dueneanMundu Garaikiderako Zientziak ikas-nez uretako izaki batek gizon batenabiatzen da kontakizuna. Intimitateagaia suspenditu du. Bizikleta aparka-maitasuna lortzen badu, ordainetanurratu diolako sumindurik, errepre-tzen ari dela, Estibalitzekin hitz egitengiza arima bat jasoko du..salia gisa aitarekin gehiago ez min-hasiko da. Neska hori oso azkarratzatzea erabaki du semeak. Aitakda eta gauza guztien azalpen zienti-Liburuaren edizioa oso zaindua da etabarkamena eskatzeko modu bitxiafikoak ematearen zalea da. Pixkana-B. Lacomberen ilustrazioek bete-be-jarri du martxan. Semearen eskuraka lagun egingo dira eta, bien artekotean irudikatzen dute XIX. mendekoutzi du bere iraganean murgiltzekojoko moduan, zientziek ala letrek zei-giro erromantikoa. Halere, testuarenaukera paregabeaâ€Ś Ez da ondorio-nek gehiago balio duen erakusteko,kalitatea ez da ilustrazioen parekoa,rik gabeko bidaia izango, hala ere.Hodeik ipuinak idatzi beharko dizkiolaburpen kutsu nabarmena hartzenSarearen gaineko eleberria eta se-Estibalizi. Bitartean, adiskidetasunazaio obrari, eta irakurketaren atsegin-me-alabatasunari buruzkoa.maitasun bilakatuko da.tasuna ez da bermatzen.54 Behinolairuzkinak+14Izenburua: Sasiak mendia janPoesia liburu hau â€œHitzaren gurpilaâ€?Egilea: Joan Mari Irigoiendeitzen den bildumaren bigarren libu-Ilustratzailea: Antton Olariagarukia da.Argitaletxea: Elkar, 2012\nBildumaren eiteari jarraiki, Sasiak\nmendia jan batik bat pieza laburrez osatua dago, ipuin pare bat eta( 14 URTETIK GORA)bizpahiru orrialdetan luzatzen diren\nbertso-aldiak tarteko. Guztietan probokazioa da motorra, galderak eta\nbaieztapenak lotsagabe jaurtitzen\ndira, hizkuntzaren jolasa beti tarteko. Baina, jolasaren eta umorearen\naltzoan, liburu honek asmo sakona erakusten du plazaratzen dituen\ngaietan, eta estrategia ongi pentsatua erabilitako bitartekoetan. Alez ale,\ngazte nerabe batek jakin eta hausnartu beharko lituzkeen proposamen\nkontaezinak daude.Izenburua: Elur-antzaraIstorio hunkigarria kontatzen zaiguHamaika Books argitaletxe berria-Egilea: Paul Gallicoeleberri labur honetan: bere akatsren apustua ez da itzulpen soileanItzultzailea: Ane Urrestarazufisikoak direla-eta, bakar-bakarrikgeratu. Entzunezko bertsioa (UxueIlustratzailea: Aitziber Alonsobizi den gizonezko baten eta nes-Alberdik irakurria) eta bertsio elek-Argitaletxea: Hamaika Books, 2012kato gazte baten arteko harrema-tronikoa ere baditu liburuak.na nola garatzen den, elur-antzara\nzauritu baten zaintza tarteko, etaEuskarazkobertsioanahaleginneskatoaren herrixkan bizi direnenberezia egin du Ane Urrestarazuaurreiritzien gainetik.itzultzaileak testu irakurterraza lortzeko,Bigarren Mundu Gerra garaian kokatzen da istorioa; egoera hartan izanIlustrazioeizen erabateko krudeltasuna ikusaraziAlonsok bete-betean asmatu dudagokienez,Aitzibernahi izan digu idazleak, baina, aldi be-paisaiak irudikatzean erabili duenrean, gizakia nola izan daitekeen gaiukitu naturalistarekin eta koloreelkartasunez jokatzeko.hotzekin.Behinola 55iruzkinakIzenburua: Bihotzaren mekanika\nArgitaletxea: Denonartean, 2012\nFantasia liburu honek hasiera indar-hotzenean jaio da, baina bihotzatsua eta harrigarria du, eta irakurleaizoztuta dauka. Madeleine dokto-berehala harrapa dezake. Pasarterea erdi-sorgina da, eta jaioberriabatzuk samurrak dira, baina ho-salbatzea lortuko du, bihotza erlojuriekin batera badira dramatikoakbatekin ordezkatuta, baina baldin-eta gordinak ere. Jack txikiarentza bat dago: Jackek edozein emo-jaiotegunarekin hasten da narra-zio saihestu behar du. Narratzaileazioa, eta Miss Acaciak bere bizitza-da protagonista nagusia, Jack txi-tik behin betiko alde egiten duenkia, eta lehen pertsonan kontatzenunean bukatzen da. Edinburgo,du istorioa.1874. urtean, Jack inoizko egunikIzenburua: Saguak eta gizonakLiburu labur bezain hunkigarria da.tura biribila duela esan daiteke. OsoEgilea: John SeteinbeckJohn Steinbeck Nobel saridunarenongi sortutako pertsonaiak ageri dira,Itzultzailea: Iñigo Errastinobela bat da, 1937an argitaratueta garaiko giroa eta egoera primeranArgitaletxea: Alberdania, 2012zena. George Milton eta Lennie Sma-deskribatzen ditu. Hona hemen ar-llen istorio tragikoa kontatzen du.gumentua: George eta Lennie besteAutorearen nobelarik garrantzitsue-hainbat bezala Depresio Handiarennetakoa da eta baita AEBetako litera-garaian baserri giroko Kalifornian ba-turaren historiakoa. AEBetan, irakur-rrena herraturik dabiltza rantxoz ran-gai nahitaezkoa da eskoletan, nahiztxo eta bizitza aurrera ateratzeko laneta hizkera eta gertakari gogorrakbila. Bata “atzeratu” samarra da etaagertu. Deskribapen batez hastenbeti arazoetan sartzen da, besteakda. Hasieran, ez dirudi ezer berezirikbere ardura hartzen du. Elkar babes-gertatuko denik, baina bi protago-ten dutela esan daiteke. Biek dutenistak agertzen diren une beretik an-amets bera: egunen batean lur-sailtzematen da gauzak okertu egingobat eta etxetxo bat erostea, bertandirela. Gogorra da, emozioak etainoren menpe izan gabe bizi ahal iza-sentimenduak oso ongi islatzen ditu,teko. Film bat ere egin zuten eleberrieta zenbait unetan egoerak “ikusi” erehonetan oinarrituta, 1992an. Gary Si-egiten direla esan daiteke. Narratzai-nise da zuzendaria, eta John Malko-le orojakilea ageri da. Liburua hasi etavichek jokatzen du Lennieren papera.bukatu leku berean egiten denez, egi-56 BehinolairuzkinakIzenburua: Ezer ez\nArgitaletxea: Alberdania, 2012Haizea\narteanJuan Kruz IgerabideIzenburua: haizea sahats artean\nHausnarketa morala bilatzen duenIlustratzailea: Elena Odriozolaeleberria.Argitaletxea: Erein-Igela, 2013Muturrera eramandako egoera batean hamabi bat urteko gaztetxoen\njokamoldea deskribatzen da.\nArgudioa da ikaskide batek arbola batera igo eta bertatik ez jaistea\nerabakitzen duela, â€œezerk ez duelako ezertarako balioâ€? ebatzita. Gainerakoak hura jaitsarazten saiatuko\ndira eta euren eginahaletan murgilduta kontrolaezina bihurtuko zaien\ndinamika arriskutsu batean sartuko\ndira, eurentzat benetan zerk balio\nduen demostratzen dabiltzala. Gaur\negungo fabula bat da. Bertan gure\ngizartea da ispiluan bere burua erakusten duena.Gehiago: http://www.galtzagorri.\norg/euskara/irten-berriakBehinola 57iruzkinakmen (1859-1932) kontakizun hau\npoesiaz beterik dagoela badiogu.\nEgileak berak aitortzen du, ur-arratoi pertsonaiaren bidez, berea\nez dela poesia jasoa, agian poesia ere ez, baina nahi duen moduko poesia egiteko askatasuna aldarrikatzen du, barrutik ateratzen\nzaiona esateko askatasuna, sentipenek bultzatzen diotena idazteko askatasuna. Ur-arratoi poetak\nberdin egingo du Eguberri-kanta\nbat, nahiz naturaren deskripzio\n-poema bat, nahiz besteri jasorik\nZaila da poesia zer den eta nonbeherak deskribatzerakoan, estiloburu barruan daraman poesia-al-dagoen zehaztea narrazio batean,poetiko bertsuko esaldiak ondu-txorretik datorkion pieza bat; etabaina uste dut bat etorriko garelako ditu; beste era batera esanda,lagunak ere kutsatuko ditu poe-Kenneth Grahamen (1859-1932)ur-arratoiaren poesia-sena eta na-siaz. Aldi berean, narratzaileak,kontakizun hau poesiaz beterikrratzailearena bat datoz. Eta jakinizadikodagoela badiogu. Egileak berakbadakigu narratzaile hori, kasutzerakoan, estilo poetiko bertsu-aitortzen du, ur-arratoi pertsonaia-honetan, egilea bera dela fun-ko esaldiak onduko ditu; besteren bidez, berea ez dela poesiatsean; izan ere, Grahamek bereera batera esanda, ur-arratoiarenjasoa, agian poesia ere ez, bainaseme txikiari ohe-ertzetik kontatu-poesia-sena eta narratzaileare-nahi duen moduko poesia egite-rikoetatik ondua da liburua.na bat datoz. Eta jakin badakiguko askatasuna aldarrikatzen du,gorabeherakdeskriba-narratzaile hori, kasu honetan,barrutik ateratzen zaiona esatekoEz dakit zergatik, Salinger ekarriegilea bera dela funtsean; izanaskatasuna, sentipenek bultza-dit gogora, ifrentzutik noski. Ho-ere, Grahamek bere seme txikiaritzen diotena idazteko askatasu-rra, naturaren eta kontaeraren au-ohe-ertzetik kontaturikoetatik on-na. Ur-arratoi poetak berdin egin-rrean, bi polo kontrajarri, bata ga-dua da liburua.go du Eguberri-kanta bat, nahizrratza, bestea eztia (Graham-ennaturaren deskripzio-poema bat,kasuan ezti makatza izatera iris-Ez dakit zergatik, Salinger ekarrinahiz besteri jasorik buru barruanten da pasarte batzuetan, baina,dit gogora, ifrentzutik noski. Ho-daraman poesia-altxorretik dator-gehienetan, eztizaila da poesia zerrra, naturaren eta kontaeraren au-kion pieza bat; eta lagunak ereden eta non dagoen zehaztea na-rrean, bi polo kontrajarri, bata ga-kutsatuko ditu poesiaz. Aldi be-rrazio batean, baina uste dut batrratza, bestea eztia (Graham-enrean, narratzaileak, izadiko gora-etorriko garela Kenneth Graha-kasuan ezti makatza izatera iris-58 Behinolairuzkinakten da pasarte batzuetan, baina,benturen ugaritasuna gehituta dagehienetan, ezti prozesatua da).alegia; beste era batera esanda,\nalegien mugak hautsi eta haur-no-Literaturan, izadira jo denean, erabela modernoaren bidean dagoenguztietako jarrerak agertu dira;kontakizuna dugu, azken batean.oso eskematikoki, jarrera horiek\nbitan laburbil ditzakegu: edo iza-Pertsonaia nagusiak sator bat etadia bere horretan hartzea, hotzur-arratoi bat dira; narrazioareneta motz, krudel ere bai sarritanpisua ur-arratoiak darama, bera(gizakion ikuspuntutik krudel, ja-da bide erakusle, baina istorioakina), edota humanizatzea (hasisatorraren ikuspuntutik kontatzenlocus amoenus-etatik eta, artzainda hein handi batean, nahiz eta-girokoigaroz,azken aldera pixka bat bigarrenanimalia-landareak pertsona ba-idealizazioetatikmailara pasatu, apoaren mesede-lira bezala tratatzeraino). Graha-tan; satorraren ikuspuntutik esanmek azken horixe egiten du,dugu, ezen ez ahotik, narratzailebada: animalien gizarte idealizatuorojakileak lepa gainean kamera-bat osatu, gizakionaren antzekoa;txo bat jarri balio bezala irakur-animaliarte fantastiko hori noizeantzen baitugu istorioa. Badira bes-behin benetako gizakien gizartea-te pertsonaia batzuk ere, zereginrekin gurutzatzen du, alegien tra-handikoak: lehen aipaturiko apoadiziotik nahikoa hurbil, baina osoeta azkonarra, nagusiki; kapitulumodu bitxian, bi errealitate parale-batean, azken aldera, itsas arratoilo gisa jokatzen baitute ia denborabat ere agertzen da, ur-arratoia-guztian, bata agerikoa, eta bestearen kontrapisu ulisestar bat, bainaoihal moduko baten atzean ezku-eranskin itxura guztia du, narra-tatua.zio orokorraren tonutik aldendua.\nPertsonaia horiek guztiak sin-Baina hau ez da alegia bat, nahizbolikoak dira, herri-tradiziokoaketa alegien ezaugarri ugari dituen,bezala, eta bakoitzak giza izaerabere etsenplu edo irakaspen-joe-mota bat adierazten du, horrelara eta guzti. Alegia izatekotan,ezaugarri psikologikoen nolabai-Alizia lurralde miresgarrian kon-teko sailkapen bat osatuz; denatakizunekosormen-askatasunadela, Grahamek bere erara ontzeneta umorea gehituta da alegia,ditu sinboloak, bere mundu bere-herri-tradizioetakozia sortzen du. Oro har, animaliaanimalia-a-Behinola 59iruzkinakberriz,horiek gizakien antzeko etxeetannerabearduragabearenmamu baten antzeko zerbait da.sinbolo da; handiustea, denakKontakizunaren teknikak ez ditu-maneiatu nahi ditu, mundua eza-gu aztertuko hemen, luzeago ari-gutu, apetak ematen diona egin,tu beharko genuke eta; oro har,berrikuntza zoroetan sartu; nahizoso modu xumean askatzen daeta min hartu edo kartzelara joan,intriga, ia nabarmendu gabe, etaberea egiten du. Azkonarrari da-oso gertaera xumeen bidez na-gokionez, gizaki zuhur eta jakin-tural-natural doaz ekintzak au-tsu baten antzera jokatzen du,rrera; gutxitan dirudite eskutik ti-aholku onak emanez eta egoeraraka ekarriak; hala, ekintza xumelarrietan lagunduz, irakasle-maisuhoriek ematen dizkiote istorioaribaten antzera. Pertsonaia tipoakuste gabeko eszenario-aldaketak:dira, hein handi batean, berenjolasean bezala txalupa iraultzenizaera-tipoaren arabera jokatzendenean, auto bat albotik ziztuandutenak.pasatzean zalgurdia hondatu etabizi dira, gizakien janariak jatenabentura bertan behera uztean,dituzte, gizakiak bezala janztenOro har, pertsonaiok bihotz one-elurretan galtzean, hankan zauridira, gizakien garraioak erabiltzenkoak dira, nolabait haurrak balirabat egin eta hartatik azkonarrarendituzte; dirua ere erabiltzen dute,bezala, haurren mundu autonomolurpeko etxea aurkitzean...hortik atera kontuak. Eta honakobat islatuko balute bezala; badu-giza nortasun hauek sinbolizatzente, halere, ezaugarri bat, narra-Osagai horiek guztiek (poesiak,dituzte, besteak beste: satorra,tzaileak behin eta berriz aldarrika-sinbolizazioak, istorioa kontatze-inozotasunaren sinbolo, haur txi-tzen duena: sena, animaliek izadiako moduak, umorezko ukituak,ki baten antzekoa da, jakin-minirakurtzeko duten sena, istorioanxumetasun xaloak...) ematen dio-handikoa, besteen eragina errazzehar sen poetiko bihurtua. Hala,te kontakizunari lilura eta intere-nozitzen duena, irudimentsua, la-basoko animalia ugarien artekosa, segidan zer gertatuko dengun leiala, lotsati samarra; ur-arra-harremanak berez-berez doaz,jakin-mina, pertsonaiekiko enpa-toiak, zuhurtasunaren sinboloak,haurren mundukoen antzera, etatia... istorio eder unibertsal batekheldu gazte bat dirudi, inguruaez dago gatazka gogorrik, kas-izan ohi dituen osagaiak.ongi menderatzen du, arrakas-kagogorkeria batzuk gorabehe-taz,sendoakra. Bada animalia arriskutsurenDena ona, beraz. Aitzakiak, gutxi;ditu, eta aldi berean irudimentsuabat hor nonbait, haren hotsa en-baina baten bat bai: kontakizuna-da, poeta, nahiz eta jarrera kon-tzutera ere iristen gara, baina ezren ikuspegitik, irtenbide batzuktserbadore samarrak izan. Apoa,da agertzen, ez du ezer egiten;erraztxoak ote diren (apoak arra-gizarte-harreman60 Behinolairuzkinaktoi azkarra engainatzeko amarrujokabide psikiatrikoak dakartzahainbeste gizatiartu eta poetizatuahula; epaileak bidalitako kar-gogora; bestetik, azkonarrak bo-ondoren, ez da oso koherenteatzelatik ihes egiteko modu inozotatzen dion sermoi luzeak... pe-bortxakeriaren agerpen “baldar”samarra...), nahiz eta umorearendagogia biktoriar hori... tamalez,hori; askoz ere sotilago eta jus-indarrak ia erabat estaltzen di-une horretan egiten du krak umo-tifikatuago ageri da bortxa, esatetuenhoriek,reak ere, memento batez, nahizbaterako, satorra, basoan galdu-bigarren mailan uzteraino. Halatrikimailu-ahuleziaeta berehala berreskuratzen den.rik, izutzen duen “munstro” horrekere, ideologiaren aldetik dagoBestalde, kontakizunaren azkenpotentzialki adierazten duenean.koxkarik ahulena, nik uste, be-aldera, apoaren jauregia berres-tiere gaur egungo ikuspuntutikkuratzeko borrokak ipuinaren to-Dena dela, kontakizunaren inda-begiratuta. Halakoak bere tes-nua erabat aldatzen du, piratenrra hain da sakona, non oztopotuinguruan balioetsi behar diraistorio batera igaro bagina bezalaguztien gainetik nagusitzen bai-noski, eta esatera noanarekin ez(pasarte horrek eta itsas arratoia-ta eragiten duen lilura, batik batdiot egileari inolako orbanik eran-renak narrazioaren batasuna etaumore leun baten bidez lortua.tsi nahi, baina, kontakizun uniber-tonu-indarra eten egiten dutela-Azkenean, beti, irribarrez uztentsala eta denbora guztietarakoakoan nago; ahozko kontatutakozaitu. Izan ere, edozein garaitan,den aldetik, ezin ba utzi pasa-materialen bilduma nabaritzen dauste dugunaren erdi ustela umo-tzen.reak marruskatzen du.han-he-hein berean). Halakoetan, bortxa-menka, hondo kontserbadoreaKontakizunean,keriaren erabilera merke samaripintzen duten izarak zabaltzenbat ageri da. Ez gara gaur egun-dira ia modu subliminalean; na-go ikuspegitik moralizatzen hasi-rratzaileak haur irakurle-entzuleariko; ez da hori kontua. Errealitateegiten dion akotazio moralizatzai-bat aurkezterakoan, sarri agerileren bat gorabehera, adierazga-da bortxa eta garraztasuna, idaz-rrienak apoarekikoak dira noski;le askok umore ozpinez tratatua.azkonar-irakasle-epaileak(apai-Baina bada bortxakeria umorezkozak?) hartzen du nagusitza kontubat, muturrekoak eta makiladakhorretan. Helburua apo txoriburu“goresten” dituena eta gaur egunharroxka “konbertitzea” da, eta,nardagarriahartarako, indarkeria ere erabil-Garaian garaikoa, bai, baina garaitzen da, nahiz eta behin eta berrizhartan ere (eta lehenago) ez zu-esan beraren onerako dela; indar-ten idazle guztiek modu horretankeria horrek eta apoa gelan itxitatratatu bortxakeria. Esku arteanzigortuta edukitzeak garai batekodugun kontakizun honetan, izadiagertatzenzaiguna.Behinola 61kolaboratzaileakKolabo\nJuan Kruz Igerabide Adunan jaio zen 1956an, eta bertan\nbizi da. Maisu ikasketak egin eta irakasle ibilia da zenbait\nherritan. Filologia ikasketak egin, eta Euskal Filologian Doktoregoa egin zuen. EHUko irakasle da, Euskal Filologia\nsailean. Gaur egun, Mikel Laboa Katedrako zuzendari ere\nbada. Horrez gain, Euskaltzain urgazlea da 2003tik. Itzul-Mila esker,pen anitz egin du euskarara, bai haur literaturan, bai hel-zenbaki honetanbaina batik bat haur literatura arloan. Literaturari buruzkoparte hartzeagatik.loan, berak idatzia da, besteak beste, Bularretik mintzoraduenean. Literaturari buruzko zenbait ikerketa ere egin ditu,\nzenbait ikerketa egin ditu, baina batik bat haur literatura arsaiakera. Bibliografia zabala bezain anitza da berea Euskarazko Haur eta Gazte Literatura arloan. Grigor-en ipuinak;\nJonasen ipuinak; Txano Gorritxo eta amona bastia; Durango, Durango; Amilami; Printzesa begi-zulo; Begi niniaren\npoemak; Mintzo naiz isilik; Ilargia ezpainetan, eta abar luzea.Leire\nA単orga LopezEuskal Herriko Unibertsitatean (EHU/UPV) Arte Ede-Ikasketak Donostiako Irakasle Eskolan burutu ondoren,rretako ikasketak burutu ondoren, Bartzelonakoirakasle lanetan aritu zen Pello A単orga (Oiartzun, 1956)Unibertsitate Autonomikoari atxikita dagoen EinaOiartzungo Ikastolan (1976-86), espresiobide ezberdinakEskolan jaso zuen Leire Urbeltzek (Iru単ea, 1985) ilus-landuz: plastika, antzerkia, musika... Ikastola utzi (1986)trazioko espezializazioa. Galtzagorri elkarteko bazki-eta ipuinak kontatzen hasi zen buru-belarri eta, ipuinzaledea eta Marraz(i)oak irudigile berrien kolektiboarenaskoren iritziz, Euskal Herriko kontalaririk onenetarikoa dakidea da. Hainbat liburu ilustratu ditu, besteak beste,egun. Horrez gain, Galtzagorri Elkartearen sortzaileetakoItzalpetik izenburuko liburua, Yolanda Arrieta idazlea-bat izan zen, baita Mondragon Unibertsitateko HUHEZIrekin batera, eta Ebelina Mandarina, Castillo Suare-fakultatean, Haur Liburu Mintegiarena ere. Kontalari etazekin.literatur sustatzaile ez ezik, idazlea ere bada; 40 lan inguru\nargitaratu ditu eta hainbat sari jaso, besteak beste, Etxepare Saria (2007), Gerlari handia albumarekin; Haur eta\nGazte literaturako Euskadi Saria (2008), Jenio Gaiztoa lanarekin; eta JUUL Saria, Pottokoren usainak liburuarekin.62 BehinolakolaboratzaileakMikel\nAyerbe SudupeJone Arroitajauregi AranburuMikel Ayerbe Sudupe (Azpeitia, 1980) Literatur TeorianJone Arroitajauregi Aranburu (Eibar, 1970) Bibliote-eta Literatura Konparatuan (UB) eta Euskal Filologiankonomia eta Dokumentazioan diplomatua da Sala-(EHU) lizentziatua da eta egun, Gasteizko Letren Fakul-mancako Unibertsitatean (USAL) eta Haur eta Gaztetatean dihardu euskal literaturako eskolak ematen. GerraLiburu eta Literaturan masterra Bartzelonako Uniber-Zibilaren eta egungo gatazka sozio-politikoen ingurukotsitate Autonomoan (UAB). 2009az geroztik Galtza-ipuinak biltzen dituen Our Wars: Short Fiction on Basquegorri Elkartean lanean ari da, besteak beste, Bula-Conflicts (CBS, 2012) apailatu du eta Euskal narratibarretik Mintzora egitasmoaren koordinazioan. Egungogaraikidea: katalogo bat lanaren egilea ere bada (Etxe-haur eta gazte literatura: katalogo bat liburua argitarapare Euskal Institutua, 2012). Berria egunkarian literaturaeman du (Etxepare Euskal Institutua, 2012).kritikari lanetan aritua eta Haur eta Gazte Literaturaren\nesparruan ere hainbat lan eginikoa da.Aitziber\nOlaso BengoaArte Ederrak ikasi zituen eta 1995tetik dabil ilustratzai-Xabier Olaso (Otxandio, 1964) ume koxkorretatikle lanetan. Gaur egun, Galtzagorri Elkarteko lehenda-Gasteizen bizi da. Lehen Hezkuntzako irakaslea dakaria eta Marraz(i)Oak lantegiaren koordinatzailea da.lanbidez, eta hamabost libururen egilea ere bada.Galtzagorriko literatur aretoen eszenografiak egin dituHelduen literaturaren esparruan poesia jorratu dueta ETBko Ipupomamua saioan ere parte hartu zuen.batik bat egun arte. Haur literaturaren esparruari ga-Hona berak ilustratutako zenbait argitalpen: Agur amagozkiolarik, berriz, zenbait ipuin, igarkizun eta poe-(Ibaizabal), Yolanda Arrieta 2009; Elur antzara (Hamai-ma liburu eman ditu argitara. Sariak ere hainbat jasoka Books), Paul Gallico 2010; Errepidea (Erein) Mirenditu. Guztien artean aipagarrienak 2005 eta 2013Agur Meabe 2010; Oihaneko epailea (Elkar), Jesus Mariurteetan Haur eta Gazte Literaturako Euskadi SariaOlaizola, Txiliku 2013.Pupuan Trapua eta Tximeletrak poema-liburuei esker, hurrenez hurren.Behinola 63Behinola\nAldizkari hau etxean jaso nahi baduzu bete ondorengo fitxa.\nHerria:\tPosta kodea:\nZemoria 25, behea. 20013 Donostia. Tel.: 943 471 487\nbehinola@galtzagorri.org / www.galtzagorri.orgEgin zaitez\nJarraian aurkezten dugun fitxa bete eta ordainketa-agiriarekin\nbatera, gure helbidera bidali:\nHerria:\tPosta kodea:Telefonoa: e-maila:\nOgibiea:\tLantokia:Galtzagorri Elkartea\nbehinola@galtzagorri.org / www.galtzagorri.orgJarri zure\nfaldoiainformazio gehiago eta prezioak:\ndenda, kafetegia, txokoa,\nzarena zarela,ZORIONAK ETA URTE BERRI ON!All pages:3457891011131415161719202122232425262728293031323839404143444546474849505152535455565758596061626365InfoStackLikeShareDownloadMoreBehinola 28 Published on May 22, 2014 Mariasun Landa, Marraz(i)Oak, Leire Urbeltz eta Pello Añorga, Xabier Olaso, Mikel Auerbe, Jone Arroitajauregi eta Aitziber Alonso, Juan Kruz...See MorebehinolaFollowRead moreRead moreSimilar toPopular nowJust for youGo explore