Bakarrik ote gaude? - Elhuyar Aldizkaria\nHasiera » Erreportajeak » Bakarrik ote gaude?\n“Atea jo zuten.\nInstant batez harriturik begiratu zuen, edaria utzi eta aulkitik altxatu baino lehen. Gaua oso lasaia zen eta ezinezkoa zirudien kotxe bat bera konturatu gabe bertara hurbiltzea, eta egia esan ez zen posible inor haraino “oinez” iristea.\nBerriro jo zuten, indar handiagoz...\nLukek atera hurbildu eta ireki egin zuen ilargiak argiztatutako deserturantz begiratuz. Lehen momentuan ez zuen inor ikusi; gero beherantz begiratu zuen.\n— Oh, zer! —esan zuen.\nBi oinbete t’erdi inguruko gizontxo berdea zuen begien aurrean.\n— Kaixo, Mack —zioen berak—. Hau da Lurra?\n— Oh, ez! —esan zuen Luke Devereauxek—. Ez da posible.\n— Nola posible ez dela? Beharko izan. Begira —gorantz seinalatu zuen—. Ilargi bat, tamaina egokikoa eta distantzia egokikoa. Sisteman, ilargi bakarra Lurrak besterik ez du. Nire planetak bi ditu.\n— Jainko maitea! —Lukek— Eguzki-sisteman bi ilargi, planeta bakar batek ditu.\n— Mack, ireki itzazu begiak eta esnatu. Hau Lurra da ala ez da? ...\n... Lukek ez zion erantzun. Arretaz, behar zuen denbora guztia hartuz, aztertzen ari zen. Bisitari hark, orain ikusi zuen, gizaki-itxura zuen baina benetan ez zen giza izakia. Baztertu egin zuen lagunen batek txantxa gisa zirkuko nano bat akuratu ote zuen susmoa.\nMartiztarra edo ez, bisitari hura ez zen gizakia. Ezin zitekeen nanoa izan, zeren bularra oso txikia zuen eta beso eta zangoak meharrak; nanoek, aldiz, bular handia dute eta zango laburrak. Proportzioan, buru handia zuen eta gizakien burua baino askoz ere esferikoagoa; garezurra erabat soila zuen. Ez zitzaion bizar-arrastorik ikusten eta zera hark gorputz osoan iletxo bat bera ere ez ote zuen izango bururatu zitzaion Lukeri.\nAurpegiak... beno, aupegiak behar duen guztia zeukan, baina desproportzionatua. Ahoa gizakiarena baino bi aldiz handiagoa eta gauza bera sudurra; begiak txikiak bezain distiratsuak, nahiko juntu. Belarriak ere oso txikiak eta hegalik gabeak. Ilartargitan, larruazalak berde-oliba kolorekoa zirudien; argi artifizialpean gehiago esmeralda kolorekoa.\nEsku bakoitzean sei hatz zituen. Seguruenik oinetan ere hala izango zituen baina zapatak zeramatzan eta ez zegoen frogatzerik.\nZapatak berde ilunak ziren bere arropa guztia bezala, praka estuak eta alkondara lasa; guztia gamuza antzeko zerbaitez egina. Ez zeraman kapelarik.”1\nHauxe da F. Brown-ek Martzianoak kanpora zientzi fikziozko nobela ederrean martiztarrez egiten duen deskribapena. Martitzeko izakiez hamaika deskripzio egin da. Idazleen imajinazioa oparoa dela ezin uka. Tamalez, izaki guzti horiek beren imajinazioan bakarrik existitzen direla jakin badakigu; Martitzen bizirik (antolamendu-maila handikorik bederen) ez dagoela bai bait dakigu. Eguzki-sistemako beste astroetan ere biziaren aztarnarik ez dugu aurkitu.\nBizi eza Unibertso osoan gertatzen al da ala bizia nonnahi topa al daiteke? Galdera gaitza da eta gainera erantzun erabakiorrik ez duena. Biziaren singulartasunaren (gure planetan bakarrik existitzen denaren alde alegia) edo arruntasunaren alde jartzeko datu objektibo askorik ez dago 2 eta maiz fede-, sinismen- edo uste-kontua da jarrera bat ala bestea erakustea.\nBizi estralurtarraren arazoa ez da berria gizateriaren historian. Gizakia biziaz eta bere garapenaz betidanik kezkatu da eta ondorioz, biziaren singulartasun/ /arruntasunaz ere bai. Esaterako, pentsalari grekoen artean egungo gizartean dauden bi jarrerak existitzen ziren jadanik. Eskola epikurearrak bizia arruntzat jotzen zuen eta Lurra mundu habitatu bakartzat hartzea zentzugabekeria iruditzen zitzaien. Aristotelesen jarraitzaileek ordea, kontrako eritzia zuten.\nBestetik, Lukreziok bere De rerun natura poema famatuan, espazioan animaliaz eta pertsonaz habitatutako beste munduak bazeudela kantatu zuen.\nKristautasunarekin batera ikuspegi aristotelikoa nabarmendu zen. Kristo gure planeta salbatzera bereziki etorri zenez, Lurrak oso posizio berezia hartu zuen Unibertsoan eta Elizak munduen aniztasuna heresiatzat jo zuen. Giordano Bruno filosofoa, beste zenbait ideiarekin batera, mundu-aniztasuna defendatzeagatik erre egin zuten 1600.ean.\nTeleskopioa egin ondoren Ilargian mendiak eta lautadak zeudela ikusi zuen Galileok eta nahiz eta bera Brunoren ideiekin bat etorri ez, mendi eta lautaden artean hiririk ez ote zegoen pentsatzen hastera ez zegoen alde handirik.\nMundu-aniztasunaren ideia errotuz joan zen. Literaturara ere jauzi egin zuen eta adibidez Cyrano de Bergerac-ek Ilargira eta Eguzkira eginiko bidaien berri ematen du, mundu horietako pertsona eta animaliak zehatz-mehatz deskribatuz.\nMundu-aniztasunaren ideia XIX. mendearen bukaeran sakonki errotuta zegoen jadanik mendebaldeko zibilizazioan. H.G. Wells-en liburuek alde batetik eta G.V. Schiaparelli eta P. Lowell-ek Martitzen kanalak topatu uste izanak izandako publizitateak bestetik, laguntza handia eman zioten ideia horren zabalkundeari.\nXX. mendean sarturik, literaturak eta zineak emaniko irudiaren kausaz, jende arruntak ez du kasik zalantzan jartzen bizia beste mundu batzuetan ere garatu denik. Izaki estralurtarrak ohizko, etxeko ia, bihurtu dira.\nKomunitate zientifikoan gauzak ez daude horren garbi. Zientzilariak, antzina bezala, bi talde elkartezinetan banatzen dira: singulartasunzaleen eta arruntasunzaleen taldeetan.\nZeinek du arrazoi? Itaun horri erantzuna eman aurretik, beste bi galderari eman behar zaie: eguzki-sistemaz gain beste planeta-sistemarik ba ote dago? eta zein da biziaren jatorria?\nPlaneta baten bila\npictoris izarraren inguruan materi disko bat detektatu da. Eratzen ari den planeta-sistema izan daiteke. Infragorrian eginiko argazkia da hau.\nKonplexua da oso puntu hau. Geureaz at, ez dugu beste planeta-sistemarik ezagutzen. Hala eta guztiz ere, inguruko zenbait izarren inguruan, b-pictorisen inguruan adibidez, disko protoplanetarioak daudela somatu da, erabat berria ziurtaturik ez badago ere.\nHorrexegatik bizi estralurtarrari buruz dagoenaren antzeko polemika dago planeta-sistemen ugaritasunari buruz. James Jeans astronomo ingelesak planeta-formaziorako aurkeztutako teoriaren arabera, planeta-sistemak sortzea ohizkanpoko gertakizuna da. Mende honen hasieran indarrean egon zen teoria horren arabera, bi izarren hurbilketak marea izugarriak sortzen ditu eta prozesuan bi astroek materia galtzen dute. Jeans-en ustetan, materia horretatik sortu dira planetak. Izarren arteko “talka” oso ohizkanpoko gertakizuna da, bi izarren arteko batezbesteko distantzia beren diametroa baino 100 milioi bider handiagoa delako. Ondorioz, planeta-sistemak horrela eratzen badira oso gutxi izango dira.\nBestetik egun, izarren formazioa nebulosen uzkurduraren ondorioz gertatzen dela uste da eta planeta-sistemen eraketa uzkurdura horren ondorio bezala azaltzea ez da zaila. Horixe egin zuen 1970.eko hamarkadan A.G.W. Cameron astronomo iparramerrikarrak. Beraz, planeta-sistemak arruntak dirateke izarretan.\nDemagun beraz, planeta-sistemak ugari direla. Nola egiaztatu teoria hori?\nEgia esan, ez da lan erraza. Teleskopioz planetak zuzenean ikusi nahi izatea ezinezkoa da. Urrunegi gaude. Planeta horiek izar distiratsuen inguruan ari dira biraka eta espaziora igortzen duten argiak izarrarenarekin bat egiten du. Eta gainera, Lurraren atmosferak sortutako distortsioek areagotu egiten dute arazoa. Espazioan kokatutako teleskopioak, izarrik gertuenetan tamaina handiko planetarik soma dezake akaso.\nEspektro ikuskorretik at izarrak aztertuz, zenbait informazio lor daiteke. IRAS izeneko sateliteak, espektroaren eskualde infragorrian zeruaren miraketa egin zuen eta zenbait izarren inguruan, lehen aipatutako -pictorisen inguruan adibidez, disko protoplanetario izan zitezkeen egiturak detektatu zituen.\nCarl Sagan, biziaren arruntasunaren defendatzaile sutsuenetariko bat da.\nDena den, izarretan planeta-sistemak detektatzeko biderik eraginkorrena izar gertuen abiadura erradiala neurtzea da. Izar batek lagunen bat badu, planeta bat esaterako, sistemaren grabitate-zentrua eta izarrarena ez datoz bat. Izarrak sistemaren grabitate-zentruarekiko biratzen du eta Galaxian duen ibilbideak aldaketa txikiak izaten ditu. Aldaketa horiek neurtzea da metodoaren muina. Esate baterako, Jupiterrek hamabi urteko tartean 13 m/s-ko abiadura-aldaketa eragiten dio eguzkiari.\nIzarren abiadura erradial erlatiboak neurtzeko hamar bat teknika ezagutzen dira orain. 1981. urteaz gero eguzki-motako hamasei izar ari dira aztertzen Kanada-Frantzia-Hawaii teleskopioaren bidez hamar teknika horietako aurreratuenak erabiliz. Horietako zazpi izarrek 25-65 m/s-ko abiadura-aldaketak dauzkate eta Jupiter baino lagun masatsuagoak izatea izan daiteke aldaketaren arrazoia. Lagun horiek planeta erraldoiak edo nano marroi izeneko izarrak diren ez dago esaterik. Alabaina, oraindik urtetan behatu beharko dira izar horiek, ondorio zehatz eta erabakiorrak erdiesteko.\nIzarren inguruan planetak egoteak ez du bestalde, bertan bizia derrigor garatu denik esan nahi. Gure sisteman adibide mordoa dago: bederatzi planeta eta makina bat satelite izanagatik horietako bakar batean sortu da bizia.\nZein baldintza behar dira planeta batean bizia sor dadin? Geureari begiratu behar diogu galdera honi erantzuna emateko. Izarretik distantzia jakinera egon beharko du (ez urrunegi ez hurbilegi) eguzkiztapen-maila egokia jasotzeko; atmosfera oxidatzailea beharko du; magnetosfera beharrezkoa izango da, erradiazio kosmikotik babesteko; ozono-geruza izpi ultramoreen iragazkia izango da.... Eta hala ere, baldintza guzti horiek beterik, sortuko al da bizia?\nBiziaren sorreraren mekanismoa ez daukagu oso garbi. Nondik norakoa izan daitekeenaz arrasto batzuk badauzkagu, baina, ezagutza zehatzik ez 3 .\n1974.ean mezu hau bidali zen espaziora irrati-pultsuen bidez. Lehen lerroan 1-etik 10-erainoko zenbakiak adierazten dira kode bitarrez. Hurrengo hiru lerroek, biziarentzat garrantzitsu diren konposatu kimikoak adierazten dituzte. Giza irudia, gizakiaren altuera (eskuinean) eta munduko populazioa (ezkerrean) adierazten duten ikurrez inguratuta dago. Hurrengoak, eguzki-sistemako planetak, Lurra nabarmentzeko gorantz desplazatuta dagoela adierazten du. Azkenekoak mezua igorri duen irratiteleskopioa irudikatzen du.\nBadakigu jakin, gurea bezalako bizia (karbono-atomoan oinarritutako bizia) osatzeko adreiluak, molekula organikoak, nonnahi daudela espazioan. Bestetik, Miller eta Urey-k eginiko saio batek oso emaitza adierazgarriak lortu zituen. Zigilatutako untzi batean hidrogenoa, metanoa, amoniakoa eta ur-lurrina (Lurraren atmosfera primitiboaren ustezko osagaiak) sartu zituzten eta astebetez deskarga elektrikoz astindu zuten nahastea. Astebetea igaro ondoren, molekula organiko asko eratu ziren eta horien artean bizirako beharrezko diren 20 aminoazidoetako 4. Itxuraz oinarrizko bizia sortzea erreakzio kimiko errazen bidez aski azkar lor daiteke 4 .\nBizia sortu bada, norantz joko du bere eboluzioak? Antolamendu konplexuko izakirik sortuko al du? Adimena agertuko al da?\nFrank Tipler astronomo iparramerikarraren ustetan gu geu gara galaxian dagoen, egon den eta egongo den zibilizazio inteligente bakarra. Bere irudiz, horrelakorik existitu bada aztarnak ezagutu beharko genituzke. Beste muturrean Carl Sagan-ek zibilizazio horien aztarnen bilakuntza bultzatzen du SETI proiektuaren bidez.\nFrank Tipler-ek esaten duenez, gurea baino zertxobait aurreratuago legokeen zibilizazioak, kostu eta esfortzu txiki batez, Galaxia osoa esploratzeko beta izango luke. Horretarako von Neumman-en makina erabiliko luke. Makina hau bere burua errepikatzeko gai da. Horrela, zibilizazio horrek horietako makina bakar bat egin eta espaziora jaurtiko luke. Makinak, planeta-sistema berri batera sartzean, espazio-hondakinak (kometa, meteorito etab.) erabiliz bera bezalako makinak egingo lituzke. Makina horiek sistema berrien bila abiatuko lirateke eta jatorrizkoa sistema esploratzen geldituko litzateke. Tipler-ek uste duenez, horrelako makinaren berri izan beharko genuke Galaxian beste zibilizaziorik egon izan balitz.\nSagan-ek ez ditu argudio hauek onartzen eta zibilizazio teknologikoak nonnahi existitu, existitzen eta existituko direla baieztatzen du. Gainera, zibilizazio horien bila aritzea bultzatzen du. Bera SETI (Search of Extraterrestrial Intelligence = Inteligentzia estralurtarraren bilakuntza) proiektuaren gurasoetako bat da.\nBelarriak tente 21 cm-ko lerroan.\nSETI proiektuen historia 1950.eko hamarkadaren bukaeran hasi zen. Ordurako irratiteleskopioak nahikoa garatuta zeuden eta zibilizazio estralurtarrak igorritako irrati-mezuak detektatzeko erabil zitezkeen. Irrati-uhinak zergatik miratu?\nZibilizazio estralurtarrak bera badela adierazteko seinale optikoak erabil ditzake morse alfabeto bailiren. Dena den, ez ditzake modurik eraginkorrena izango, besteak beste izarrarteko hautsak argia barreiatu egiten duelako. Irrati-uhinek berriz, horrelako arazorik ez dute.\nHorixe bururatu zitzaion Frank Drake irratiastronomo iparramerikarrari eta 1960.ean OZMA 5 proiektua jaio zen. Joan den urtean erori zen Green Bank-eko irratiteleskopioa erabiliz, gertuko zenbait izar aztertu zituen 21 cm-ko uhin-luzeran 6 . Emaitza positiborik ez zuen lortu; irratiteleskopioen bidezko zibilizazio estralurtarren bilakuntzaren zirrara eragitea ordea, bai.\nIdeia horri jarraituz, NASAk seinale artifizialak bilatzeko programa bat martxan jarri du. Horretarako hargailu iraultzaile bat erabiliko du. MCSA ( Mega Channel Spectrum Analyzer ) izenekoak frekuentzi tarte handi batean hartutako irrati-uhinak, frekuentzia bakar bati dagozkion seinale bakanetan banatuko ditu. Gero, kanal bakoitza analizatu egingo du seinale adierazgarririk ba ote dagoen ikusteko.\nAukeratu den estrategia bikoitza da: eguzkiaren moduko mila izar bi frekuentziatan aztertzea alde batetik eta frekuentzi tarte zabalagoan zeruaren ekortze sistematikoa egitea bestetik. Tresna hau bereziki indartsua da. Prototipo batekin (MCSA 1) eginiko saioetan, 35 UAra (bost mila milioi kilometro baino gehiago) zegoen Pioneer 10 en 1 watt-eko seinalea detektatu zen 1985.ean.\nMCSA 2 orain egiten ari dira eta hertz bateko zabalerako 14 milioi kanal miratzeko gai izango da. Espero denez, sistema osoa 1992.erako lanean izango da.\nArezibo-ko (Puerto Rico) irratiteleskopioa.\nEsfortzu handia egiten ari gara adimen estralurtar posibleekin harremanetan jartzeko, baina posible izango al da harremana?\nGaldera honek bi alderdi ditu. Alde batetik, Galaxian egon daitezkeen zibilizazioak garaikide ez izatea posible da. Esan nahi bait da, gure aurretik zibilizaziorik existitzea (eta baita gure ondoren ere) baina gurea garatzen ari denean ez. Izarren eta zibilizazioen adinak konparatzen baditugu, gurearen kasuan esaterako, gure planetaren historiak 24 ordu izango balitu gure zibilizazioak segundo-ehuneneko batzuk besterik ez lituzke izango. Gainera, Galaxiako izar guztiek ez dute adin berdina: batzuk jaioberriak diren bitartean, beste batzuk hil egin dira jadanik. Beraz, hau ez da hipotesi baztergarria.\nBestetik, zibilizazioak garaikide izanik ere, beren arteko komunikazioa ezinezkoa gertatzea ez litzateke harrigarri izango. Bien arteko kultur jauzia gaindiezina izan daiteke. J.A. Ball-ek oso ondo dioen legez, oso oker ibil daitezke bi zibilizazioen arteko desberdintasuna gure kultura eta Afrikako gizaki primitiboen artean dagoenaren modukoa izan daitekeela pentsatzen dutenak. Ball-en eritziz, gu eta marraskiloaren artean dagoen diferentzia egon daiteke gu eta zibilizazio estralurtar baten artean; komunikaziorako erabateko ezintasuna alegia.\nBakarrik ote gaude? Gure eritziz antropomorfokeria da Unibertsoan beste izaki bizidunik ez dagoela pentsatzea.\nEzezagunez jositako ekuazioa\nGalaxian dagoen zibilizazio-kopurua ebaluatzeko F. Drake-k ekuazio bat idatzi zuen\nN = R f p n t f v f i f c D\nN = egun Galaxian dagoen zibilizazio-kopurua.\nR = izar-eraketaren abiadura. Hau lortzeko Galaxiako izar-kopurua (300.000 milioi) bere adinaz (15.000 milioi urte) zatitzen da.\nf p = planetak dituzten izarren frakzioa\nn t = planeta-sistema bakoitzean bizia garatzeko baldintzak dituzten planeten kopurua.\nf v = bizia forma konplexuetara eboluzionatu dueneko planeten frakzioa.\nf i = izaki inteligenteak agertu direneko planeten frakzioa.\nf c = ahalmen teknologikoa izan eta planeta arteko komunikazioaz arduratzen diren izaki inteligenteak dituzten planeten frakzioa.\nD = garatutako zibilizazio teknologiko baten batezbesteko iraupena.\nEkuazio honen aldagai gehienak ezezagunak dira. Zehaztasun apur batez neur dezakegun bakarra R da. Beste guztiak estimazio bidez lortu beharko dira.\nSaia gaitezen bada. R gutxi gorabehera 20 izar/urte da. Izarren eraketan planeten formazioa gauza arrunta bada, izar bikoitzen kasuan ezik, f p 0,5 izan daiteke edo zuhurkiago jokatuz 0,3. Ezagutzen dugun kasu bakarrari, geureari, jaramon eginez, n t 1 izango da. Planeta bat bizia garatzeko egokia baldin bada, bizi inteligentea beti agertzen dela onartzen badugu, f v eta f i 1 izango dira. 100 zibilizazio inteligenteetatik teknologikoki garatzea batek bakarrik lortzen duela suposatuz, f c = 0,01 da. Gure zibilizazio teknologikoak 100 urte dauzka eta kataklismo nuklear edo klimatikorik gertatuko ez dela pentsatuz, milaka (milioika akaso) urtetan iraun dezake. Beraz D 100etik nahi den zifraraino luza daiteke. D = 100 baldin bada, N=6 izango da; 10.000 bada, 600 etab.\nEgia esan, ekuazio hori aplikatuz nahi den zifra lor daiteke; batetik milakaraino.\nBizi estralurtarraren kimika\nJakina da Lurreko biziak karbono-atomoa duela egituraren oinarri eta ura erabiltzen duela elkarrekintza-ingurune moduan. Beste elementu eta substantzia batzuek paper txikiagoa jokatzen dute, baina ez garrantzi apalagokoa. Nitrogeno eta hidrogenoak materiaren egituraketan dute oinarrizko papera. Fosforoak energiaren garraioan ezinbesteko lana du eta sufrea proteinen hiru dimentsioko antolamenduaren giltzarria da. Biziaren garapenak elementu kimiko hauetan izan behar du oinarria toki guztietan? Edo, beste aukerarik ba al dago bizia garatu ahal izateko?\nGaldera hauei erantzuna emateko bidean erizpide desberdinak erabil litezke. Planeta jakin batean organismo batek molekulak egitura ditzan, ez du planeta horrek giro-tenperatura oso egonkorra izan behar, bestela erreakzio kimikorik gertatuko ez delako. Gainera, ez du oso erreaktiboa izan behar; organismoa hondatu egingo bait da. Bestalde, elkarrekintzak gerta daitezen ingurune egokia ere behar du. Solidoak ez dira egokiak, difusio-denborak oso luzeak direlako. Ingurune hori likidoa izatea da egokiena, baina oso gas trinkoa izatea ere posible da. Likido horrek, bere lurrintze eta solidotze-puntuen artean tenperatur tarte handia izan behar du eta lurrindua eta solidotua izateko zailtasuna ere bai. Honetaz aparte, oso disolbatzaile ona behar du izan. Gainera planeta horretan zenbait ziklo biologikotan erabiliz izango den gas egokia ere egongo da. Lurrean CO 2 da gas hori.\nPlaneta horrek atmosfera gaseosoa izan beharko du eta baita gainazalaren inguruan zona likidoak (ez dago itsasoak izan beharrik) ere. Lurrean ozonoak jokatzen duen papera (erradiazio ultramoreak partzialki zurgatzea alegia) beteko duen babesa ere beharrezkoa izango da, planetaren gainazala argi ultramoretatik eta plasma-partikuletatik babesteko.\nEgia esan, gurearen antzeko planeten kasuan izan ezik oso zaila da baldintza fisikokimikoak nolakoak izango liratekeen esatea; aski ezagumendurik ez bait dugu. Dena den, zerbait iger liteke. Adibidez, tenperatura baxuko planetetan silizioa egitura elementu egokia eta elkarrekintzetarako ingurune likidoa hidrogeno zianuroa edo amoniakoa izan litezke.\nBizi estralurtarraren bilakuntza\nBizia Lurretik kanpo inon baldin badago, nola bilatu izan daiteke lehenengo galdera. Arazo horietaz exobiologia izeneko zientziaren adarra arduratzen da. Exobiologiak askotan, galdera zailei erantzuna eman behar die eta lan horretarako erreminta egokiak erabili behar ditu. Nolakoak dira erreminta edo bide horiek? Martitzen bizirik dagoen ala ez erabaki nahi badugu, bi motako saioak erabiliko ditugu: urrutitik egiten direnak eta bertan egindakoak; in situkoak alegia. Urrutitiko saioetan, planeta horrek (Martitzek gure kasuan) igortzen edo isladatzen dituen erradiazio elektromagnetikoak (argia, irrati-uhinak etab.) aztertuko dira. In situko saioak planetara untzi bat bidali eta laginak hartzera behartuko gaitu. In situ egindako saioek ez digute bizia dagoen ala ez bakarrik esango; baizik eta horren ezaugarriak ere emango dizkigute.\nUrrutiko detekziorako erabiltzen diren metodo gehienek, desoreka termodinamikorik dagoen ala ez bilatzen dute. Desoreka hau mekanikoa, kimikoa edo espektroskopikoa izan daiteke. Adibide moduan, Martitzen azaletik Lurra espektroskopikoki aztertzen bada honakoa ikusten da: oxigeno-kantitate handia dagoela atmosferan eta honetaz aparte metano gasa ere badagoela milioiko zati bateko proportzioan (hau da metanozko molekula bakoitzeko milioi bat oxigeno-molekula daude). Datu hau desoreka termodinamikoaren adierazle da. Izan ere oxigenoa eta metanoa oreka termodinamikoan egoteko metanozko molekula bakoitzagatik 100.000 kintilioi (100.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000 alegia) oxigeno-molekulak egon beharko bait luke.\nZergatik dago Lurraren atmosferan orekak agintzen duena baino metano gehiago? Prozesu honek gainera, etengabea izan behar du oxigenoaren bidezko oxidazioaz azkarki galtzen ari den metanoa konpentsatzeko. Pentsa liteke metanoak planetaren osaketan eratu ziren hidrokarburo egonkorren degradazio termiko etengabean duela iturria. Baina azalpen honek eta jatorri ez-biologikoko beste batzuek nekez azaldu ahal izango dute horren desproportzio handia. Martitzetik begiratuta, desegokitasun termodinamiko hori bizia egon daitekeenaren aldeko froga erabakiorra denik.\nLurreko metanoak, noski (eta guk hori badakigu), jatorri organikoa du. Bakterio batzuek sortzen dute metanoa karbonoaren substantzia oxidatuago batzuk erreduzitzean. Bakterio horiek zingiretan eta hausnartzaileen urdailetan (behi eta antzekoen urdailean hain zuzen ere) bizi dira. Behi-aziendak dira Lurrean dagoen metano-iturririk handiena. Bestalde, atmosferan oxigenoa bera asko egotea biziaren nahikoa seinale adierazgarria izan daiteke.\nMartitzetik eginiko Lurraren argazkiek emaitza kontrajarriak agertuko lituzkete. Bereizmena 100 metrokoa (hots, 100 metroko distantziara dauden objektuak bereizteko ahalmena) izanik ere —Mariner untziek bidalitako argazkien bereizmena baino hobea— oso zaila izango litzateke hiriak, ubideak, zubiak, Txinako Harresi Handia, autobideak edo zibilizazioaren beste edozein lan handi identifikatzea. Bereizmen berorrekin eginiko satelitetiko argazkiak azarean azterturik, milako batek bakarrik emango lituzke biziaren aztarna posibleen arrastoak. Bereizmena hobetuz, posible da jada zibilizazioaren arrastoak (soroak, bideak, aireportuak eta forma errektangeluarrak) ikustea. Hala eta guztiz ere, egitura guzti horiek berriak dira eta duela 100.000 urte 10 metroko bereizmenaz hartutako lurrazalaren argazkiek ez zuketen biziaren froga argirik erakutsiko.\nBiziaren urrutiko beste detekzio-metodo bat, Lurraren irrati espektroa aztertzea da. Telebista-estazioek, irratien AM bandako emisioek eta EEBB eta SESBen defentsarako radar-sareek eraginda, Lurrak izugarrizko energi kantitatea igortzen du espaziora. Zenbait maiztasunetan igorpena, igorpen termiko arrunt moduan interpreta daiteke, baina kasu horretan lurrazalaren tenperaturak milioi gradu askotakoa izan beharko zukeen eta zorionez ez da hori gertatzen. Bestalde, igorpen hori azken urteotan biziki handitu dela ikustea ere posible izango litzateke. Metodo honek zibilizazio aurreratua dagoela zalantzarik gabe adierazten du eta horrexegatik metodo hau jotzen da egokientzat zibilizazio estralurtarrak bilatzeko.\nDemagun orain Lurreko tokiren batean zunda esploratzaile bat pausatzen dela in situ bizia detektatu asmoz. Lurrean bada zenbait toki (Gobi basamortua, Antarktida edo ozeanoen gainazala), non telebistazko irudien bidez tamaina handiko organismoak detektatzea zaila den. Hori bai, saioa arrakastatsua izango balitz (izurderen bat saltoka ikustea, gamelua kameren aurretik pasatzea edo pinguinoa dinbili-danbala agertzea), biziaren froga ukaezina izango litzateke.\nBizia in situ detektatzeko metodo egokiagoa mikroskopio bati telebista-kamera lotzea eta mirkoorganismoak bilatzea da. Lurrean bederen edozein tokian (gorago aipatutako toki horietan ere bai) aurki daitezke mikroorganismoak lan handiegirik egin gabe. Beste in situko metodo-sorta batek, biziak sortzen dituen hondakin metabolikoak detektatzean du oinarria. Hauexek izan ziren hain zuzen, Viking zundetan erabili zirenak.\nMetodo guzti hauek ez dira guztiz erabakiorrak, eta beraz, batek emandako emaitza positiboan soilik oinarritzea ez litzateke egokia izango bizia dagoen ala ez erabakitzeko. Horrelako erabakia hartzeko metodo eta saio desberdinetatik lortutako emaitzak batera hartu beharko dira kontutan.\nMartzianoak kanpora Fredric Brown (Itzul.: E. Etxeberria) ELKAR 1989.\nBeno, datu objektibo bat bederen bada: orain arte bizirik ez aurkitu izatea. Dena den, gai ez garelako ala ez dagoelako ez dugu bizi estralurtarrik aurkitu?\nOparin biologo sobietarraren BIZIAREN JATORRIA (Elhuyar-Elkar. Donostia 1988) irakurtzea nahikoa argigarria izan daiteke.\nDatu hau nahikoa ados dago Lurreko erregistro fosilarekin. Ezagutzen diren bakterio fosil zaharrenak duela 3.500 milioi urtekoak dira. Lurrak 4.500 milioi urte dituela kontutan harturik, mila milioi urte behar izan ziren gehienez Lurrean bizia sor zedin.\nAlegiazko Oz erreinuko printzesaren izena.\nAstronomoek uste dutenez, guk bezala pentsatuko lukeen zibilizazioak uhin-luzera hau aukeratuko luke bere presentzia adierazteko. Uhin-luzera hau hidrogeno-neutroiaren igorpen-luzera da.


Ostatu baten barnean entzun dut ahapaldi zoroa,\nberen ustean oro dazkiten gazte batzuen leloa:\n"Zaharrendako salda ona ta gaztentzat amodioa".\nGezurra dela jakin dezaten kantatzen hasterat noa.\nBerrogoi eta hamar bat urte badu ene emazteak,\nberrogoi eta hamahiru nik iragan udan beteak;\nmaitasunezko sendimendutan oraino gaude gazteak,\namodioa zintzoa bada ez dira konda urteak.\nLaster laguna hartzekoa du gure haurretan gaztenak,\nlehendik ere bi baditugu ezkondurikan daudenak;\nbakotxa bere lagunarekin etxerat biltzean denak,\nohartzen gira guhaur girela denetan loriosenak.\nMaite-mindurik emaztearen inguruan nabilala,\ngaldetzen diot maite nauenetz otoi segurta nezala,\narrosa bezain gorri eginik, begiak apal-apala:\nbaietz segurki, ihardesten daut, hogoi urtetan bezala.\nSartzerat noa berrogoi eta hamabortzgarren urtean,\neta gaztetan bezain lorios ni zure beso artean;\nbizitzen denak amodioa gaztentzat dela ustean,\nzer erran liro gure arteko zoriona ikustean?\nMaitasunezko iguzki batek gaduzka bere gerizan,\no mement baten epearentzat Jainko banindaike izan!\nMana nezoke iguzki horri nehoiz ez dadila etzan,\nzorionezko bizitza hunek azkenik izan ez dezan.\nZu zira ene zorionaren iturri ta nagusia\nmundu hunetan jarraikitzeko dutan arrazoin guzia;\nzure dohainen gozoz ez banu ene gogoa hazia,\nlore gabeko udaberri bat laiteke ene bizia.\nGaztek diote: "Amodiorik ez da zahartzearekin!"\nGu zahartzeak ez gaitu aldiz geiago baizik bat egin;\nJaunari diot biak batean har gaitzan noizbait Berekin,\nzoragarrizko loretegi hau bi zati egin ez dadin.


zuntzen ebaketa hodi metalezko xafla laser ebaketa makina prezioa 800w - ACCURL\nZuntz laser ebaketa makina Ordenagailua kontrolatzeko teknologia eta errendimendu handiko CNC laserraren sistema onartzen ditu, metalezko xafla mota guztiak abiadura handian prozesatzeko, zehaztasun handiko eta ebakitzeko modu eraginkorrean. Bere produktuek ertz leuna, kerf zabalera txikia eta bero efektu txikia dute. Zirkulu, triangelu, oktogono eta abarren forma dute metalezko xaflan edo hodi biribil / karratu / angeluzuzenean.\nMakina lantzeko gunea bezeroaren beharrizan gisa egin daiteke eta laserraren potentzia 300w 500w 1Kw 2Kw instalatu daiteke, 2Kw (hori izango da bezeroak prozesatzeko materialaren lodiera erabakiko duena). Eredu bakarra izan behar da zure eskakizunetara.\nEzaugarriak / Gure zuntz laser ebaketa makinaren abantaila:\n1. Argi bideen sistema eta kontrol sistemaren egonkortasuna eta fidagarritasuna\n2.Luzatutako habe laserrak ziurtatu ebaketa kerf argala 0,15-0,2 mm zabal baino ez dela ebaketa efektu bikaina lortzeko.\n3. Inportatutako jatorrizko zuntz laserrak, funtzio altua eta egonkorra, iraupena 100000 ordu baino gehiagokoa da\n4. Ebaketaren kalitatea eta eraginkortasuna handiagoak, ebaketa-abiadura 80m / min artekoa da itxurarekin eta\nErtz bikaina deformazio termiko txikia du, itxura leuna eta estetikoa\n5.German errendimendu handiko erreduktorea, engranajea eta estalkia; Taiwan Hi-irabazi gida eta bola torlojua.\nIa mantenimendurik gabe, erreflexurik gabe, ez dago bide optikoa doitu beharrik\n6. 0,5-12mm karbono altzairua, 0,5-6mm altzairu herdoilgaitza, altzairu galbanizatua, altzairu elektrolitikozko altzairuzko xafla, siliziozko altzairuzko eta beste metalezko xafla mota batzuetarako ebakitzeko erabiltzen da.\nMakina-eredua 1500 * 3000mm edo 1300 * 2500mm\nLaser potentzia 300W / 500W / 750W / 1000W / 2000W / 3000W / 5000W\nZuntz laser sorgailu mota IPG / Raycus / Rofen\nLaser Beam kalitatea <0.373mrad\nLan Mahaia Sawtooth\nZuntz laser ebaketa burua AEB Lasermech\nFokuen lentea AEB Lasermech\nZuntz moduluaren lan bizitza 100.000 ordu baino gehiago\nMotors & Drivers Japoniako motorra\nGidaliburuak Taiwanen Hi-irabazi plazako gida\nTransmisio sistema Gear Rack eta Taiwan Hi-irabazi pilota torlojua\nUraren hozkailua TEYU (S&A) edo DOLUYO edo HANLI marka\nKontrol sistema Laser kontrolatzeko sistema profesionala - Cypcut\nKargu mota Puntu gorria\nEbaketa lodiera ≤10mm (altzairu herdoilgaitza) ≤16mm (karbono altzairua)\nMax. Inaktibo abiadura abiaraztea 1400mm / s\nAbiadura ebaketa 300mm / s\nPosizioaren zehaztasuna ± 0.05mm / m\nPosizioaren abiadura 20m / min\nMin. Linearen zabalera ± 0.02mm\nTentsioa 380V / 50HZ edo 380V / 60HZ, 3PH\nEbakitzeko gas laguntzailea Oxigenoa, nitrogenoa, airea\nSoftware bateragarria Autocad, Coreldraw, etab\nFormatu grafikoa NC\nLan egiteko metodoa PC kontrola\nPotentzia babesteko guztizko kalifikazioa IP54\nMakina osoaren 1,12 hilabete bermea\n2.Gain piezak (kontsumigarriak kenduta) doakoak izango dira berme aldian arazorik izanez gero.\n3.Ondoren mantentzea dohainik\n4.Kontsumitu beharreko piezak agentziaren prezioan emango ditugu, ordezkoa behar duzunean\n5. Makina entregatu aurretik doitu eta probatu da\n6.Gure langileak zure enpresara bidali daitezke, beharrezkoa izanez gero instalatu edo doitzeko\nT / T% 30 gordailua ordaintzeko, makina amaitu ondoren, probatzeko bideoak makina egiaztatzeko erabiliko ditugu, makina asetu ondoren ezkerreko% 70eko ordainketa egin ondoren. Ondoren, makina entregatuko dugu.\n1. 24 ordu laguntza teknikoa Posta elektronikoz edo Deituz.\n2. Ingelesezko eskuliburua eta CD bideoa makina erabili eta mantentzeko.\n3. Hardwarea: 1 urte makinarekin (pertsona kaltetu gabe).\nSoftwarea: Bizitza osoa eguneratzean doan.\nMantenimendua eta laguntza teknologikoa: Bizitza osoa\nEnbalatzea eta entrega:\nDelivery Ekoizpenerako 7 laneguneko epean, ordainketa osoa jaso ondoren entrega egingo dugu\nEnbalaketa Lehenik eta behin, makina plastikozko xaflaz josita dago, garbitzeko eta hezetuta egoteko.\nBigarrenik, Ondoren, jarri makina kontratxapenerako zorroan segurtasuna eta talka egiteko.\nHirugarrenik, garraiatzea kontratxapenerako ontzia edukiontzira.\nLaser teknologia: Laser kontrolatzeko matxurak moztea\nIzena: Zuntz Laser ebaketa-makina\nZuntz Laser sorgailu mota: Ipg / Raycus / Rofen\nLaser Uhin-luzera: 1064nm\nZuntz Laser Ebaketa Burua: AEB Lasermech\nMotorrak eta gidariak: Japan Servo\nGidarako errailak: Taiwan Hi-Win Square Square Gida\nUr-hozkailua: Teyu (S & a) edo Doluyo edo Hanli marka\nKontrol Sistema: Laser kontrolatzeko sistema profesionala - Cypcut\nEnergia kontsumoa: 12kw\nGarraio Paketea: Esportazio estaldura estalitako estandarra\nplasma gi xafla ebakitzeko makina, aire angeluzuzeneko hodi cnc plasma ebakitzailea salgai


Gurasoen komunitatea indartzen - Debagoiena - Goiena.eus\nGurasoen komunitatea indartzen\nMirari Altube 2015-10-16 14:23\nGurasotasuna eta euskara. Horiek izan dira Guraso.com proiektuaren ardatzak 2009an sortu zenetik eta horiekin jarraituko dute aurrerantzean ere. Proiektua, baina, hazi egin da, hobetu egin dute eta aukera berriekin dator orain. Horren guztiaren berri emango dute Txatxilipurdi elkarteko kideek eta Goiena Komunikazio Taldekoek datorren martitzenean, hilak 20, 11:00etan, Arrasateko Kulturaten.\n"Gutxi ziren bi ardatz horiek, gurasotasuna eta euskara, kontuan hartuta orain dela sei urte martxan ziren antzerako proiektuak. Zorionez, kontuak asko aldatu dira. Eta gure proiektuak, gainera, bere bidea egin du", jakinarazi dute sortzaileek, Txatxilipurdiko Lander Juaristik eta GOIENAko Larraitz Zeberiok.\nBidelagun garrantzitsuak izan dituzte zeregin horretan. Sostengu ekonomikoa eskaini diete Arrasateko Udalak, Gipuzkoako Foru Aldundiak eta Eusko Jaurlaritzak. "Eta sostengu garrantzitsua izan da urteen poderioz saretzen eta egonkortzen joan den kolaboratzaile talde anitza, guztiak ere ikuspuntu ezberdinetatik elikatzen eta aberasten joan direnak ataria", diote.\nProiektuak, baina, hazten jarraitu gura du eta sei urte pasatxoko ibilbidearen ostean gauza gehiago eta hainbat formatutan eskaintzeko bokazioarekin dator.\nBatetik, Guraso.com ataritik Guraso.eus-era egingo du salto. Eta bestetik, plataforma digital berriak ekarriko ditu aukera berriak gaiak lantzeko: "Txiki geratu zaigu orain arte erabili dugun plataforma eta blog batera egin dugu salto. Audioak, bideoak, kolaboratzaileen zutabeak, gaika landutako estekak eta beste hainbat kontu eskainiko ditugu", argitu dute eta gaineratu: "Beste modu batera esanda, orain arte pilatutako materiala berrantolatu eta leiho berriak zabaldu ditugu".\nSare sozialetan duten presentzia ere indartu egingo dute eta Facebook eta Twitter bidez jarraitu ahal izango dute horren jarduna.\nMakilatxo magikorik ez\nGuraso izateak mila ertz ditu eta familia bakoitzak bere izaera, bizitzeko era, estiloa. Jakinekoa da sorpresaz betetako abentura dela gurasotasuna. Ardura handikoa ere bai. Eta horregatik galdera eta zalantza mordoa sortzen dira, unean unekoak. "Guraso.eus atarian jarduten dugunok ere galdera eta zalantza asko ditugu guraso moduan. Eta ez dugu maki\nlatxo magikorik. Baina badugu kolaboratzaile eta aditu sare egonkor bat eta gurasotasunaren inguruan sortzen diren gaien jarraipena egiten dugu", diote Juaristik eta Zeberiok.


¿Cer izango zan beste bere amodioaren ezaupide andiagoren bat emon baleutse? Eta eguin eban orrec, gaiztoeenac euren senetic atera eta itsuturic leguez ichi beebazan arguiaren indarrez ¿Cer sentidu eta eguin bearco dabee, amodio au sinistu eta ezagutu dabeen semeac eta adisquideac? Beronec bada urten eraguiten deutse euraccanic eta jarten ditu mirarituac eta surtuac, alaco euren barruan eta gogoan darabiltzezala, Jaungoicoac gauza escutu oneec aguertu, edo misterio andi orreec ezanerazo edo sentierazoten deutseezanean.\nEta emen jatorcu beste errazoe bat aguertuten deuscuna, cer gaitic Salbaguillea bere Pasiñoco gau onetan, eta guizon gaizto eta billau aec eguiten eutseezan burla eta jolas-jocoen artean atseguiñez beteric egoan.\nEcusan Jaunac bere biotzeco poz andiaz, Beragaz eguiten ebeezan gauzetan beste mundu barri bat eta arima espirituzcoen irudi argui bat; ecusan celan arima orrec gogoratutic cer euren Jaunac padeciduten eban, bere amodioan berotuco cirean, eta galdaturic leguez su orretan, bere antz eta irudicoac biurtuco cirean; gorrotu artuaz ondrai, munduac berari emon ezeutsazalaco; eta maitetuaz desondrac Berac maite izan ebazalaco.\nOrre gaitic bada otsan otsan ichiten zan mespreciadua izaten; eta eroapen eta sendotasun andiaz egoan jooca eta colpeeca erabillenacaz; ez eutsela gorputza alboratuten, ez arpeguia biurtuten; cer gaitic icusi eroian gaizto areen escuz eta aleguiñez, bere Aita Beticoac bere buruan, auqueratuen ispillu eta moldetegui bat ereguiten ebala.


Epiduralarekin erditu? | Aldizkaria | EROSKI CONSUMER\nHamar emakumetatik zazpik anestesia epidurala hautatzen dute erditze garaiko minari aurre egiteko\nErditzeko unea ezin zoragarriagoa izan daiteke bikote batentzat, eta ezin mingarriagoa ere bai emakumearentzat. Zorionez, gaur egun bada modua oinaze natural eta zenbaitetan jasanezin horri aurre egiteko. Anestesia epidurala da metodorik eraginkorrena eta, beraz, emakumeek gehien hautatzen dutena Espainiako Estatuan. Teknika inbasiboa da: bizkarrezur-muineko gune espezifiko batera iritsi beharra dago han anestesia askatzeko. Trebetasun handia behar da ziztada egiteko, eta oso ongi jakin behar da zenbateko dosia eta zer-nolako printzipio aktiboa erabili behar diren. Era horretako ekintza inbasibo guztiek bezala, honek ere badu bere arriskua, baina abantailak ere begi bistakoak ditu, beste metodo batzuek baino hobeak. Besteak beste, dosi txiki-txikiak erabilita lortzen da oinazea kentzea.\nBeharrezkoa al da erditze garaiko oinazea jasatea?\nErditzeko unea mingarria izaten da eta horrexegatik beldurtzen ditu hainbeste haurdun dauden emakumeak. 2011. urtean, Erditzearen beldur izeneko azterketa egin zuten Estatuko hainbat ospitaletako emaginek, eta hor ageri denez, haurdunen %53k beldurra diote erditzeko uneari. Eta, hain zuzen, erditzeko unean bertan jartzen den anestesia da epidurala, oinazea arintzeko edo kentzeko. Espainiako Estatuan, duela 15 urte inguru hasi ziren ospitale publikoetan erabiltzen, eta gaur egun ezinbesteko laguntza bihurtu da erdi-urren dauden emakumerik gehienentzat: Espainiako Osasun Ministerioak emandako datuen arabera, haurdunen %72k eskatzen dute. Beste metodo batzuek ere laguntzen dute erditzeko uneko oinazeari aurre egiten edo hura murrizten: gorputz-jarrera erosoa hartzea, perineo inguruan masaje bat hartzea, oinez ibiltzea edo laguntzaile bat gertu izatea. Beraz, erditzeko unean izaten den oinazea jasan edo ez, amaren aukera da hori. Emakumeak ikusi behar du gai izango ote den oinazea eramateko, eta, nola ez, hark erabaki behar du une hori nolakoa izatea nahi duen.\nHauxe da anestesia epidurala jartzeko prozedura: ziztada bat egiten dute, kanpotik bizkarrezur-muineko gune espezifiko batera iritsi eta han farmako bat jartzeko, anestesikoa, analgesikoa edo esteroidea izango dena. Injekzio edo kateter txiki baten bidez jartzen dute botika gune epiduralean, eta geruzetan barrena zabaltzen dute bizkarrezur-muinera iritsi arte; han, blokeatu egiten ditu minaren estimuluak, garunera iritsi baino lehen. Botika hori duramaterrean ibiliko da (bizkarrezur-muineko kanpo-mintzik lodiena da), araknoide-mintzean eta piamaterrean. Zenbatgarren ornoen artean sartzen den, gune batzuei edo besteei eragingo die. Adibidez, zerbikaletako zazpigarren ornotik bizkarreko lehenbizikora bitarte, oinazea arintzeko edo goiko gorputz-adarretan ebakuntza egiteko izaten da; erditze garaiko oinazea kontrolatzeko, berriz, gerrialdeko bigarren eta hirugarren ornoen artean jarriko dute. Emakumea kontrakzio edo uzkurdura bortitzekin hasia dagoenean jartzen dute anestesia, eta umetoki-lepoa bi edo hiru zentimetro baino gehiago dilatatu denean.\nHona hemen nolakoa izaten den epidurala jartzeko prozesua:\nEmakumea eserita edo albo baterantz okertuta jartzen da, zangoak tolestuta dituela, eta batere mugitu gabe egon behar du jarrera horretan.\nGerrialdea desinfektatu egiten dute antiseptiko batekin, ez dadin izan inolako filtraziorik.\nAnestesia lokal pixka bat jartzen dute larruazalean, injekzioak ez diezaion minik eman.\nAnestesistak epidurala emango dio, eta kendu ondoren, zunda (kateter) bat jarriko dio. Hortik aurrera, erditzea luzatzen bada, handik sartuko dizkiote oinazeari aurre egiteko botikak.\nEmakumea anestesiaren eragina sumatzen hasiko da, gero eta gehiago. 15-20 minuturen buruan, nabarmen arintzen da oinazea.\nNoiz eska daiteke anestesia epidurala?\nEpiduralak beste edozein anestesiak edo analgesikok baino gehiago arintzen du erditze uneko oinazea, eta oso segurua da. Halaxe baieztatzen du Ginekologiako eta Obstetriziako Espainiako Elkarteak. Hartzeko ezintasunik ez bada tartean, aski da emakumeak eskatzea eta medikuak jarriko dio garaia heltzean. Zenbaitetan, anestesia hori jartzeko gomendioa egiten dute; adibidez, erditze goiztiarretan eta haur bat baino gehiago sortuko direnetan.\nNoiz ez da komeni?\nBatzuetan ezin izaten da epidurala jarri, arriskutsua delako amagaiarentzat eta haurrarentzat. Noiz ez da komeni anestesia hori erabiltzea?\nAmak infekzio bat duenean gerrialdean, anestesia injektatu behar litzatekeen tokian.\nEmakumeak alergia badie opiazeoei edo anestesiko lokalei.\nAmak bihotzeko arazo larriak baditu.\nGerrialdean tatuajeak izanez gero ere ez da komeni epidurala jartzea: gerta liteke tintaren zati bat muineraino iristea.\nEpiduralak kalte egiten al dio erditzeari?\nEpidurala bitarteko segurua eta eraginkorra da erditze uneko oinazeari aurre egiteko. Hala ere, baditu ondorio batzuk erditu behar duenarentzat. Batetik, epiduralak zaildu eta luzatu egin dezake dilatazio-prozesua. Epidurala hartu ondoren, emakumeak jarrera horizontalean egon behar du, eta horrek ere ez du laguntzen, handitu egiten baitu haurra kanporantz mugitzearen aurkako erresistentzia. Hori dela eta, emakumea eserita egon dadin komeni da. Epiduralak beste era batera ere eragiten dio haurra kanporatzeko lanari: blokeatu egiten du amaren bultzatzeko gogoa. Ondorioz, askotan, tresnak erabili behar izaten dira haurra ateratzeko: forzepsa, bentosak eta espatulak.


STRIMMIG Kaikua - gresa berdea - IKEA\nKaikuak eta katiluak\nSTRIMMIG Kaikua, gresa berdea, 15 cm\nSTRIMMIG xehetasun soilak eta artisau-ukitu bat duen baxera modernoa da, eta mahaia jartzen duzunean serie guztia erabiltzeko edo bertako piezak beste baxera batzuekin konbinatzeko diseinatu duzu. Irakurri gehiago\nSortu mahai joko koloretsua STRIMIG baxerarekin edo konbinatu serieko piezak beste baxera batzuekin. Eskandinaviako naturan eta Japoniako soiltasunean inspiratutako lore-irudiek ukitu modernoa eta artisaua ematen dute.\nPisua: 0.44 kg\nDiametroa: 15 cm\nJennifer Idrizi, diseinua\n“Zeramika-ikasketak egin nituenez, STRIMMIG bilduma diseinatzea benetako ametsa izan da. Formak, irudiak eta beirateak landu ditut aldi berean, ahalik eta emaitza onena lortzeko. Lore-irudia Eskandinaviako floran eta Japoniako soiltasunean inspiratzen da\nGehiago STRIMMIG seriea\nGehiago Kaikuak eta katiluak


“Euskaraldia bizirik dagoela ikusi da” - Durangaldea - Anboto.org\n“Euskaraldia bizirik dagoela ikusi da”\nMaialen Zuazubiskar 2020-04-30 12:00\nDagoeneko amaitzen ari da apirilaren 24an hasi zen Etxeladitik Euskaraldira dinamika. ANBOTOk Rita Aldabaldetreku Euskaraldiko koordinatzaile orokorragaz berba egin du.\nEtxealditik Euskaraldira ekimenaren amaiera fasera heltzear gaude. Zelako erantzuna izan du?\nBalorazio formal bat egiteko oraindik goiz den arren, harrituta gaude ekimenak izan duen erantzun positiboarekin. Harritu egin gaitu herritarren partetik ekimenak izan duen erantzun onak, eta baita ere herri batzordeek zer ondo ekarri duten ekimena euren herrietara. Herri batzordeei ardura handia eman genien; koordinazio batzorde orokorrarekin batera proposamenak zabaltzeko eskatu genien, azken batean eurek dutelako harreman zuzena herritarrekin. Oso gustura gaude herri batzordeek egin duten lanarekin. Askok pilula bakoitza hartu eta bere egin dute, eta gauza horiek bizia ematen diote ekimenari.\nHorrez gainera, konturatu gara antolakuntza aldetik momentu batzuetan egoera zailak bizitzen ari garela eta herri batzorde batzuk lanari ekiteko zailtasunak dituztela. Beraz, ekimen hau modu ona izan da harremanak berriro heltzeko, eta aktibatuta ez zeuden askorentzat aitzakia polita izan da Euskaraldiaren antolaketan hasteko, berdin entitateekin. Gainera, ikusi da gaia berriro aterata presentzia bat izan dugula komunikabide eta sare sozialetan. Horrek berriro gaia mahai gainean ipintzen lagundu du. Orokorrean, Euskaraldia bizirik dagoela ikusi da.\nDomekan emango diozue amaiera ekimenari. Zer prestatu duzue?\nEkimenari hizkuntza ohituren erradiografia bat eginez eman genion hasiera, eta ordutik hona hainbat jarduera eta praktika landu ditugu. Beraz, pentsatu dugu amaiera emateko modu ona izan daitekeela gertatu den hori jasotzea. Orduan, norberak bere hausnarketa propioa egitea eskatuko dugu, eta bakoitzak nahi duen moduan (marrazkiekin, bertsoekin...) bizipen horiek jaso beharko ditu. Ondoren, maiatzaren 3an sare sozialetan ipintzeko eskatuko diegu.\nAzaroan hastekoa den Euskaraldiari indarra eman dio ekimenak?\nBai, eta helburua, alde batetik, bazen gaia berriro indarrez hartzea eta beroketa ariketa moduan erabiltzea. Baina, beste alde batetik, uste dugu ekimenak erakutsi duela Euskaraldiak baduela tono edo itxaropen mezu bat, eta hori ikusi da bai herritarrengandik eta baita herri batzordeengandik jasotzen ari garen mezuetan. Orain arte, bagenekin Euskaraldian Ahobizi eta Belarripresten artean konplizitateak sortzen zirela, eta orain ikusi dugu Euskaraldiak etxera ere ekartzen dituela sentimendu horiek.\nEtxean bertan eragin gura izan duzue. Lekurik zailena da?\nKasuan kasu, lekurik zailena edo lekurik errazena izan daiteke. Errazena izan daiteke etxean egon daitekeelako konfiantza hori hizkuntza ohiturei buruz hitz egiteko, akatsak egiteko, lasai sentitzeko prozesu horretan... Azken batean, denok dakigu hizkuntza ohiturak aldatzea ez dela beti prozesu erraza. Beste kasu batzuetan, berriz, ikusten dugu hizkuntza ohiturak erroturik ditugun guneak direla. Orduan, zailenak dira aldatzeko.\nEgoerak horrela behartuta, ekintza guztiak bertan behera gelditzen ari diren sasoi honetan zelan ikusten duzue udazkeneko Euskaraldia?\nNahiz eta 15 eguneko ariketa izan, bi urte pasatzen ditugu Euskaraldia antolatzen, eta egia da antolaketan eragina izango duela. Egiteko moduak aldatu beharko ditugu, baina gure burutik ez da pasatzen Euskaraldia ez egitea. Uda ostean, Belarriprest eta Ahobiziei begira jarriko gara, azken batean Euskaraldiaren oinarria norbanakoak dira eta.


ikaskuntzaetxean# - zarrak_eusk\nAlarma egoera bitartean sortutako ekimen honen helburua ikasketetan laguntza eman eta COVIDa dela eta aurrera eraman diren metodo eta jarraipenak konplementatzeko nahiarekin beste errekurtso bat abian jartzea da.\nProeiktu hau bizitzen ari garen egoeraren azterketatik atera da eta Donostiako Sustapenaren laguntzari esker bere lan arloa zabaldu ahal izan du.\nGure zerbitzuekin bat egin nahi izanez gero, zerbitzu hau maiatzak 4ean jarri zen martxan eta ekainak 5erarte egongo da funtzionamnduan.\nEkimen honek honako herraminta hauek eskaini nahi ditu:\nOrdenagailu mailegua : beharrean dauden familiei ordenagailu mailegua errazteko eskaera aukera zabaltzen dugu (eskakizunak eskaera ordena eta baliabideak agortu arte ekingo da).\nIkasketa liburu mailegua.\nDerrigorrezko hezkuntzako gaien dudak argitzea.\nDUDAK ARGITZEA ETA AHOLKULARITZA\nZerbitzu hau jaso nahi baldin baduzue, jarri kontaktuan gurekin zarrak@zarrak.net helbidean honako informazio hau adieraziz:\nAtal zehatza gaiaren barruan\nIkasketarako tresna telematikoen inguruan laguntza\nEmaila jasotzen dugunean zuekin jarriko gara kontaktuan gai eta mailaren arabera SKYPE hitzordu bat eman eta azalpenak eta nondik norakoak emateko.\nIKASKETA/IRAKURKETA LIBURU MAILEGUA\nGure liburutegiko liburu mailegua zabaldu nahi dugu. Horretarako, bidli emial bat zarrak@zarrak.net helbidera eskakizun zehatza eginaz eta disponibilitate eta kopuruearen arabera erantzun bat emango zaio eskakizunari.\nEkimen honetan bultzatu nahi degun beste zerbitzu bat ordenagailu mailegua da. Ekainak 5erarteko epe barruan (data hori luzatzeko eskakizun bereziak aztertuko dira) ordenagilu baten mailegua erraztuko da eskaera egiten dutenei (eskerak hurrenkeran aztertuko dira eta mailegu egoeran dauden ordenagailu kopurua agortu arte egongo da martxan).\nMailegu hau aurrera eramateko idatzi Email bat helbide honetara:\nEskaera egiterakoan, ikaslearen izen abizenak, adina, auzoa-udalerria, kurtsoa eta eskola adierazi.\nHonetaz gain eskatzailearen datuak: izena, telefonoa eta emaila adierazi behar dira kontaktuan jarri gaitezen.\nEskaera jaso bezain laister aztertu eta erantzun bat emango zaio.\nEkimen hau era pribatuan sortu zen eta Donostiako Sustapenaren laguntzaren bidez zabaldu ahalizan dugu. Zerbitzu eta mailegu guztiak errekurtsoen araberakoak dira eta eskeren arabera eta jasotze ordenaren arabera erantzungo zaie, beti ere errekurtsoak agortu arte.


GuraSOSek Europan aurkezturiko salaketari erregistroa eman dio Bruselak - Noaua.eus\nNoaua Aldizkaria 2018-06-26 13:55\nHondakinen kudeaketarekin dugun gatazka konponbide adosturantz eramateko etenik gabe lanean segitzen du GuraSOSek. Aurrerantzean herriari hitza eman nahi dion Zero Zona ikus-entzunezko kanal propioa estreinatu zuen GuraSOSek Youtuben ekainaren 15ean. Aurrerantzean, ostegunero 19:30etan albistegi, elkarrizketa edota dokumentalen bat eskainiko dute bertan. Aurreko asteko emisioa, albiste honi atxikitako bideoan duzue.\nErronka bat betetzen laguntzera animatzen gaituzte. "Baietz 50.000!". Zero Zona Kanaleko 50.000 harpidedun eta ikuskapen izatera heldu nahi dute. Bideo hauek ahal bezain beste zabaldu eta partekatzeko gonbita luzatu dute.\nErraustegiaren kolapsoa ekar dezake\nBestalde, erraustegiaren eta haren finantza ereduaren kolapsoa ekar dezaketen hainbat ekimen juridiko aurkeztu ditu asteotan GuraSOSek Europan. “Bruselan erregistroa eman diote gure salaketari”, guraso taldetik NOAUA!ri berri eman diotenez. “Zure salaketa batzordeko zerbitzuek aztertuko dute”, erantzun diote, Europako Batzordeko Ingurumen Sailetik.\nZubietako erraustegia ez da atzera bueltarik gabeko proiektua. "Bere etorkizuna ez dago guztiz erabakia", nabarmendu zuen GuraSOSek ekainaren 11n Donostiako Koldo Mitxelena Kulturunean egindako agerraldian. Gipuzkoako Foru Aldundiak 2019ko udazkenerako martxan izatea aurreikusten duen Zubieta gaineko plantaren eta haren finantza ereduaren kolapsoa ekar dezaketen ekimen juridikoak aurkeztu zituen astebete lehenago GuraSOSek, Europako erakundeetan.\nEkimenon gaineko xehetasunak plazaratu zituzten aipatu agerraldian. Segidan aipatzen diren kexak Europar Parlamentuko Eskaeretako Batzordera igorri dituzte. Batetik, Eurostat-i "defizita eta zorpetze publikoa kontrolatzeko eta zuzentzeko mekanismoak aktibatzea" eskatu dio GuraSOSek, "salatutako arau-hauste eta iruzurrak direla eta". Horrekin batera, erakunde berari Espainiako kontu nazionalen komisio teknikoaren 2017ko apirilaren 18ko txostena aztertzea galdegin diote. "Txosten honek, kontratutik eratorritako operazio ekonomikoei kontabilitate nazionalean emandako trataera du aztergai". Zenbait zuzenketa jasoko dituen txosten berri bat igortzea eskatzen dio GuraSOS-ek. Gogorarazten dutenez, "ez da egia, azpiegiturak erabiltzearekin lotutako arriskuen gehiengoa kontratistari behar bezala transferitzen zaiola".\nBestalde, "ez da erregistratu behar bazkide pribatuaren kapital finkoaren eraketa gordin gisa". Azkenik, GuraSOSetik ohartarazten dutenez, "Europar Batasuneko gehiegizko defizitaren protokoloaren testuinguruan, inbertsioaren kostuak eragin negatiboa izango du kontratua egin duen administrazio publikoaren defizit eta zor publikoan".


MB- LATZA GARAIA, BADATOR JAIA! - Arrosa\nZure burua udazkeneraino bizirik mantendu nahi? Udara jaien ohianean bizirauteko einbestekoa den eskuliburua prestatu dugu.\nXoxik ez baduzu jaiak antolatzeko, entzun irratsaio hau:\n– Kolzklap doktoreak gure inguruan zabaldu den futbolzale-gañanismoaren izurriteaz arituko zaigu.\nMusika: Urko Behin kantautore depresiboa.\nPosted in Matxura buruan eta ibili munduanTagged #buruan #edaria nola lortu gaupasan #gomendioak #jai batzorde #jaia #matxura #parranda #txupinazoa #udara\naz. Uzt 4 , 2012


Web gune baten edukia modu eraginkorrean erakusteko aukera ematen duen zerbitzari-multzo bat da, erabiltzailearen kokapen geografikoa edozein dela ere.\nKontrol-panel bat da, ostatu-zerbitzariak administratzeko eta automatizazio-tresnak eta web-orrietan oinarritutako interfaze grafikoak erabiltzen dituena.\nGoogle My Business Googleren doako plataforma bat da, eta negozioei bezeroak lortzen eta Interneten modu lokalean kokatzen laguntzea du helburu. Tresna horrek Googleren espazio bat lokal fisiko baten kokapenarekin lotzen du, negozioari buruzko informazioa eskainiz eta haren presentzia digitala hobetuz.\nEuskarri tekniko guztia autokudeatuta duen hosting-a da; bezeroa bere webgunearen edukiaz baino ez da arduratu behar.\nHosting-modalitatea, espazioa zerbitzari berean partekatzen da.\nIN: webgune bat beste batekin lotzen duen esteka; webgune baten barne-estekak dira, webguneko beste atal batera eramaten dutenak.\nOUT: webgune batetik kanpoko beste gune batera eramaten duten estekak.\nJabetza Google Analytics-en\nID jakin bati lotutako webgune edo aplikazio baten datuak aztertzeko balio duen Google Analytics-en baliabidea.\nJarraipen-kodea Google Analytics-en\nWebgune edo aplikazio jakin baten datuak biltzea eta Google Analytics-era bidaltzea helburu duen kodea.\nMailchimp zure posta elektronikoko marketig-kanpainak diseinatu, bidali eta inpaktua kalkulatzeko antomatizazio-tresna bat da.\nMetadeskribapena HTML etiketa bat da, bilatzaileei webguneko edukiaren deskribapen bat emateko balio duena. Ezin da nabigatzailetik ikusi baina orriaren kodearenatalaren barnean aurkitu daiteke.\nDesplazamendua web orrialdeetan.\nSMP marka edo enpresa batek sare sozialetan dituen marketin-helburuak lortzeko egingo diren estrategiak eta ekintzak biltzen dituen dokumentua da.\nSSL (Secure Sockets Layer edo konexio seguruko geruza) nabigatzaile baten eta web zerbitzari baten artean zifratutako datuak transferitzea ahalbidetzen duen segurtasun globaleko estandar bat da. Milioika enpresak eta norbanakok erabiltzen dute, informazio konfidentziala lapurtzeko eta manipulatzeko arriskua murrizteko helburua duena.\nWebguneak bisita asko eta fitxategi asko kargatu behar dituenean makinak duen erantzuteko gaitasuna da; idealki, %99 baino handiagoa izan behar da.\nEdukien kudeatzailea, doan edozein web-orri edo blog sortzeko bideratua.


AGERraldi ESKAERA Uliako aterpetxe berriaren eraikitze-lanetan ustez izan diren aldaketei buruzko informazioa eman dezan | Donostiako Eusko Alkartasuna\nwebmaster 2008-11-07 2010-04-07 No hay comentarios en AGERraldi ESKAERA Uliako aterpetxe berriaren eraikitze-lanetan ustez izan diren aldaketei buruzko informazioa eman dezan\nEusko Alkartasuna taldeko bozeramaile Ricardo Burutaran Ferrek, Udalbatzaren Organo Araudiko 136. artikulua oinarri, Pertsonentzako Zerbitzuetako Batzordean AGERTZEKO ESKAERA hau egin dio Gazteria eta Giza Eskubideetako zinegotzi ordezkari eta gazteriaren aterpetxe eta kanpinen udal patronatuko arduradun politiko Arritokieta Marañón Basarteri, Uliako aterpetxe berriaren eraikitze-lanetan ustez izan diren aldaketei buruzko informazioa eman dezan.\nGazteriaren Aterpetxe eta Kanpinen Udal Patronatuko Zuzendaritza Batzordeak aho batez onartu zuen 2007ko abenduaren 18an egindako bileran Jose Ignacio Zubiarrain Cortazar arkitektoak idatzitako “Uliako aterpetxe berriaren proiektua” 2.602.769,44 €-ko aurrekontuarekin. Era berean, Proiektuak barne hartzen dituen Xedapen Teknikoekin batera, lanak egiteko kontratua eta ohiko izapideei jarraiki lehiaketa irekiko sistemaren bidezko lizitazioa arautuko dituen Baldintza Ekonomiko-Administratiboen Plegua onartu zen Zuzendaritza Batzordearen bilera hartan.\nKontratazio- eta Erosketa-mahaiak, 2008ko otsailaren 27ko batzarraldian, oniritzia eman zion Uliako aterpetxe berriaren eraikuntza-proiektua GUILLERMO IBARGOYEN S.A. enpresak 2.251.246,30€-tan eta bederatzi hilabeteko epean gauzatzeko esleipenari. Aipatutako lanak kontratazio-mahaiak proposatutako lehiaketaren irabazleari esleitzea erabaki zuen aterpetxe eta kanpinen udal patronatuko Zuzendaritza Batzordeak aurtengo martxoaren 7an egin zuen bileran.\nAurtengo urriaren 22an, berriz, idatzizko komunikabide batek berri hau eman zuen: “Uliako aterpetxeak bungalow gutxiago izango ditu tranbiaren antzinako ibilbidea berreskuratzearren”; informazio horrek dioenez, proiektua nabarmen aldatu da pentsatu zenetik, hasiera batean aurreikusten ziren zortzi bungalowetatik eraikitzen ari diren bostetara urritu baita kopurua.\nBerri horrek honela jarraitzen du: “aldaketa horren arrazoia tranbiaren antzinako ibilbidea mantentzea da, eta ekimen hori Uliako plan bereziaren eta mendiko zedarriak, Basollua zenaren instalazioak barne, berreskuratzeko planaren barruan dago.\nAterpetxe eta kanpinen udal patronatuko Zuzendaritza Batzordeari ez zaio informaziorik eman Uliako aterpetxearen proiektuan aldaketak egin izanaz, eta udaleko talde politikoei ere ez zaie inolako aldaketen ezta horiek egiteko balizko arrazoien berri eman.\nHorregatik guztiagatik, beharrezkoa iruditzen zaigu Arritokieta Marañón Basarte Pertsonentzako Zerbitzuetako Batzordean agertzea, azalpenak eman ditzan Uliako proiektuaren gauzatzeari buruz hala nola proiektuan egindako balizko aldaketei eta horiek egiteko arrazoiei buruz.


Gurutzeta eta Arteagabeitiako eskolen aterpeak laster estreinatuko dira | El Correo\nZurekinGurutzeta eta Arteagabeitiako eskolen aterpeak laster estreinatuko dira\nGurutzeta eta Arteagabeitiako eskolen aterpeak laster estreinatuko dira\nBukatu dira dagoeneko lanak, eta asteburu honetan erretiratuko dituzte egitura bietako hesiak\nELCORREO.COM Viernes, 8 junio 2018, 23:34\nBukatu dira dagoeneko Gurutzeta eta Arteagabeitiako eskoletako aterpeak egiteko lanak. Ostegunean berretsi zuen Hirigintza, Azpiegitura eta Udal Zerbitzu Arloak estalkia ordezteko lanak bukatuta daudela; asteburu honetan kenduko dituzte hesiak, eta datorren astelehenean izango dira erabiltzeko moduan.\nIkastetxe bietako familiei agindutako konpromisoa bete du horrela Amaia del Camporen gobernu taldeak, urte luzez aritu baitira eskari bera egiten.\nLanak bukatuta daudenez, astelehenean bertan gozatu ahal izango dute Gurutzeta eta Arteagabeitiako ikasleek egitura berria. «Barkamena eskatu nahi diegu familiei, hilotan jasan behar izan dituzten eragozpenengatik. Lanak bukatuta daude, eta orain, haietaz gozatzea tokatzen da: familiek aspaldian egina zuten eskariaerrealitate bihurtu da» esan du Hirigintza, Azpiegitura eta Udal Zerbitzu Arloko zinegotzi Jon Andoni Uriak.\n634.000 euroko inbertsioa\nGurutzetako ikastetxe publikoaren obra 220.654,05 eurokoa izan da; Arteagabeitiakoa, berriz, 313.967,76 eurokoa.\nArratiako Udalen Mankomunitateak udako jaietarako doako gaueko autobus zerbitzua eskainiko du 'Sagartu' kale-antzerkia bihar, Gasteizen


Basagoiti (PP): �Hauteskundeetan ez badaude, sinesgarriagoak izango dira� - GARA\nSortu alderdiaren aurkezpenak argudiorik gabe utzi ditu ilegalizazioaren alde dauden alderdiak. Horren adibide da atzo PPko Antonio Basagoiti buruza- giak adierazitakoa. Bere ustez, hobe da ezker abertzalea hurrengo hauteskundeetan parte hartu gabe uztea, horren ondoren «bakea nahi duela esaten duenean, sinesgarritasun handiagoa izango baitu».\n«Betikoak dira; hauteskun- deak baino bi hilabete lehenago aurkeztu dira eta beren iragana ez dute gaitzesten», argudiatu zuen Basagoitik. Ondorioz, «ez diegu eskua luzatu behar», aipatu zuen, «hori egin dugun guzti-guztietan okertu gara».\nRadio Euskadin egin zioten elkarrizketa Basagoitiri, eta ezker abertzalea mugitzen ari dela behintzat onartu zuen PPko buruak: «Gu zorrotzak izan garenean eta estutu ditugunean, orduan mugimenduak egitera behartuta ikusi dute euren burua. Bidea egokia dela frogatzen du honek», gaineratu zuen.\nHorrekin batera, deseroso ageri zen Basagoiti, Rodolfo Ares Lakuako Barne sailburuak PPk Sortu-rekiko hartu duen jarrera kritikatu duelako. Zehazki, alderdi berriaren estatutuetan aldaketarik ikusten ez al duten galdetu die Aresek Basagoitiren alderdikideei. Horren aurrean, beraiek ere ETA desagertzeko gogoa dutela esan du PPko agintariak, baina ez daudela «edozein gauza» sinesteko prest.\nBien bitartean, berriz, onartuko duten gauza bakarra Sortu ez legeztatzea izango dela berretsi zuen PPko idazkari nagusi Maria Dolores de Cospedalek Madrilen.\nJosu Erkoreka EAJko diputatua ere mintzatu zen atzo alderdi berriaz. Aurreko astean, Auzitegi Konstituzionalak Sortu onetsiko duela aurreikusi zuen eta, atzoko adierazpenetan, berriz, hori aurretik gerta daitekeela zehaztu zuen, Auzitegi Gorenean hain zuzen ere.\nKontraesankorra badirudi ere, galdera zuzena egin zioten Erkorekari Radio Euskadin, hots, Sortu hauteskundeetarako baimendua izango ote den, eta berak baietz uste duela esan zuen. Hori gerta dadin, azkar erabaki beharko luke Gorenak.\nAlfredo Perez Rubalcaba Barne ministroak ageri duen mesfidantzak ez duela zentzurik gaineratu zuen Erkorekak. Izan ere, azken lege aldaketen bitartez, hautetsiek etorkizunean ETAren indarkeriari buruz izango duten iritziaren gaineko kontrola bermatuta dagoela gogora ekarri zuen jeltzaleak.\nEl movimiento pro-amnistía también se adhiere a la marcha con un mensaje que recuerda las afecciones de la ilegalización en esta década y califica de «paso imprescindible» la legalización de Sortu.


ESKOLA ETA IKTak by Ibmalalah Ibmalalah - issuu\nU.P.V. / E.H.U.\nEskola eta IKTak Zer dira IKTak eta zertarako balio dute eskola testuinguruan? Ibmalalah Taldea\nIKTen inguruko hiru laburpen txiki aurkituko dituzu txosten honetan, guztiak, eskola eta IKTen ingurukoak. Lehenengoa IKT-ak gizarteko edonorentzako baliabideak izateaz gain, hezkuntza esparruan, irakasleek daukaten baliabideetako garrantzitsuenetako bat da; bere helburua, komunikatzea eta informatzea izanik. Honela beraz, hezkuntzan ikasleek komunikatzen ikasteko ezinbestekoak dira. Azken mende honetan, gure gizartean aldaketa ugari eman dira teknologiek eraginda; alor desberdinetan eman diren arren, hezkuntzaren eman direnek sakontzera joko dut. Izan ere, gaur egun ikastetxeak teknologikoki oso ondo hornituak daude, ordenagailuak, arbel digitalak, proiektoreak eskuragarri baititugu besteak beste. Beraz argi dago, garai batean horrelako baliabidearen hutsunea edukitzean, hezkuntzak beste antolaketa bat jarraitzen zuela, non irakasleek paper aktiboago bat zeukaten eta ikasleek ordea, pasiboa. Gaur egun aldiz, IKT-ak gure gizartean indar handia hartu duten aldetik, hau hezkuntza eremura zabaldu dela begi-bistakoa da. Horren da nabarmena gaur egungo ikasleak IKT-ekin batera hezten ari direla, ezagutza honek, natibo digitalak izatera bideratzen dituztela. Honen aurrean, hezkuntza honen parte izan ez direnak imigrante digitalak dira, ez baitute teknologiarik ezagutu honen hedapena eman den arte; halere, ikaskuntza honen beharra ikustean, pixkanaka doaz familiarizatzen IKT munduan. Gaur egungo irakasleek kasua hain zuzen honekin hertsiki loturik dago, izan ere, txikitatik formakuntza teknologiakoa jaso ez duten aldetik, orain pixkanaka ikasten joatea tokatzen zaie, tpack ideiaren funtsa barneratuz; hots, irakasleek teknologiarekiko ikaskuntza barneratzea.Beraz, lehenagoko ikasleak pasiboak zirela aipatu badugu, egun eman den aldaketak, rol aldaketa ere ekarri du. Hau da, egungo hezkuntzan parte hartzen duten haurrak aktiboago jokatzen dute, sistemak horrela bideratzen duelarik; era berean, irakasleak paper pasiboagoa bereganatu dute. Hau dela eta, sistema honek lankidetza ikaskuntza sustatzen du, hots, talde lanean oinarritzen den sistema da, non bakoitzak bere ideiak eta ezagutzak adierazi ondoren talde adostasun batetara iristen den.\nSistema hau aurrera eraman ahal izateko, IKT-en funtsa aztertzea beharrezkoa da. Hain zuzen, IKT-ak hiru osagai ezberdinez daude osatuta; batetik, hardware-a, ordenagailuaren elementu fisikoak dira, beste hitz batzuetan, informazio datuak fisikoki biltegiratu\ninprimagailuaâ€Ś). Bestetik, software-a dago, programak, aplikazio informatikoak eta instrukzio multzoa biltzen dituena (ofimatika, sistema eragileakâ€Ś). Azkenik, internet ezinbesteko osagaia da IKT-etan (markatzaile sozialak, sare sozialak, bideo nahiz irudi partekatzaileakâ€Ś).\nazpimarratzeka da, lankidetza sustatzen duena filosofia bat izanik (esan beharrik ez dut ikusten, aktibotasuna bultzatzen duela). Modu honetara, web 1.0 alde batera utzi da, erabiltzaile pasiboa ukatuz eta iritzia elkarbanatzeko eskubidea emanez. Era berean, web\nerabilgarritasuna, talde inteligentziaren garapena eta komunikazioa (nabarmenenak aipatzearren). Hain zuzen, filosofi hau oso erabilgarria da gaur egungo hezkuntzan, azken batean, biek berdina sustatzen dutelako, lankidetza ikaskuntza. Azken hau, eskola esparruan benetan emateko, hainbat aplikazio nahiz zerbitzu daude eskuragarri; eraginkorrenak: blogak, wikiak, sare sozialak, markatzaile sozialak, google eta bideo, soinu nahiz irudi partekatzaileak. Azkenik aipatu nahiko genuke XXI. mende honetan, hezkuntzan indar handia hartu duen proiektua, Eskola 2.0 dela, non irakasleak ezagutza teknologiko, diziplinar eta pedagogikoa garatzeko beharrezkoak diren materialak eta baliabideak dituen. Honela beraz, gaur egungo hezkuntzan teknologikoki konpetenteak izateko baliabide ugari ditugu, lankidetza moduan emateko sustatzen dutenak. Bestalde, honen erabilera egoki bat bultzatzea komeni da, teknologiak ez ditugularik erabiliko edozein ariketa mota egiteko. Bigarrena XXI. mendeko gizarte honetan, teknologiek gure eguneroko bizitzarengan duten eragina begi bistakoa da bai etxean, lanean nahiz ikastolan IKT ugariz inguraturik baikaude. Bestalde teknologia hauek pixkanaka bilakatzen joan dira eta bakoitzaren bizitzarengan modu ezberdinean izan dute eragina. Erabiltzaileen artean batzuk, 3\njaiotzetik IKT-en inguruan hezi dira eta erraz ulertzen dute hauen erabilera, NATIBO DIGITALAK deitzen dira. Beste batzuk berriz, hauen erabilerara moldatu egin behar izaten dira eta ez dute jaiotzatik hauek ezagutzeko aukerarik izan, eta zailtasunak dituzte hauek ulertu eta menperatzeko. Azken hauei INMIGRANTE DIGITALAK deitzen zaie. Halaber, gaur egun informazio gizarte batean gaudenez, hauen ezagutza minimo bat izatera behartzen gaitu. Hortaz hiritarrek gailu teknologikoei erabilpen egoki bat eman behar diete eta horretarako beraien arteko lotura ezinbestekoa den hiru alfabetizazio moten multzoa beharrezkoa dute. Hau da, ikus-entzunezko alfabetizazioa (gauzak ikusi eta entzun ahal izatea), teknologikoa (informatika eta gailuen erabilera) eta\nmultialfabetizazioa. Ezer baino lehen, IKT hitzak, Informazio eta komunikazio teknologiak esan nahi du eta gure gizarterako orokorrean, nahiz hezkuntza munduko irakasleentzako baliabideak dira. Horrela, ba, IKT-ak hainbat baliabide mota ezberdinetan sailka ditzakegu, software, hardware eta internet hain zuzen ere. Lehenik eta behin softwarea ukaezinak diren datu eta programa informatiboen multzoak osatzen dute. Bere barnean batetik sistema eragileak hala nola Android edo Linucks, bestetik hezkuntza munduan sarri erabiltzen diren Open Office edota Microsoft Office besteak beste, eta azkenik, hezkuntzarako aplikazioak Ikasys nahiz Eskola 2.0 proiektuak aurki ditzakegu. Bigarrenik Hardwarea dugu eta hau sistema informatiko baten atal fisikoa da. Bertan, hainbat gailu ezberdin aurki ditzakegu;teklatua, inprimagailua edota eskanerra besteak beste. Azkenik, IKT-en baliabideen artean, internet ezin daiteke aipatu gabe utzi. Ordenadore arteko komunikazio-sare erraldoia da, gaur egungo liburutegi nagusia den eta baliabide ugari ematen dizkigun trena. Teknologia hauen erabilgarritasunari so eginez gero, izenak dioen bezala alde batetik, informatzeko balio dute, bai informazioa aurkitu, analizatu, aukeratu, eraldatu nahiz zabaltzeko. Beste batetik, komunikatzeko funtzioa ere betetzen dute. Izan ere, espazio eta denbora hautsi dira hauei esker. Hau da, munduko beste puntan dagoen pertsona batekin harremanetan jartzeko, zauden tokian egonda ere ez duzu inolako 4\narazorik izango, hori ahalbideratzen duten sistemen artean email-a, blog-ak nahiz sare sozialak aurkitzen direlarik. Horretaz gain, aipatzekoa da ere IKTak erabiliz elkarlana ere bermatzen dela, hots lankidetza, hortaz batez ere irakaskuntzan oso baliagarriak izango dira, beranduago azalduko dudan moduan. Esan bezala, informazioaren gizartea bilakatu denez IKT-en erabilera testuinguru ezberdinetan ematen da bai lanean, aisialdian nahiz hezkuntza arloan besteak beste. Guri interesatzen zaigun eremua eskola dela kontuan izanik, azken honetan IKT-en eragina aztertzeari ekingo diot. Horrela, ba, Teknologiek gizartean duten ondorioak ikusirik eskolak ere IkT-etan murgiltzeko beharra dauka. Hortaz, bai irakasleek konpetentzia digitalaren eskuratzea nahiz kideen arteko lankidetza ikaskuntza bat beharrezkoa suertatzen da. Eskolaren helburua beraz, ikasle konpetente bat garatzea izango da, IKT-ak erabiliz informatzeko gai izango dena. Ildo horretatik, egungo eskoletan ikasgelan lan egin eta ikaskuntza modu digital bat aurrera eramateko erremintak eskaintzen dituen web 2.0 proiektua martxan dago. Filosofia berri honek aukera anitzak eskaintzen ditu hezkuntza munduaren hobekuntzarako nahiz modernizaziorako eta era berean,\nerabiltzeko eta pentsatzeko moduan aldaketa bat suposatu du. Azken finean, erabiltzaileen parte hartzean eta informazio trukaketan oinarritzen diren Interneteko web-zerbitzuak definitzeko sortu den terminoa da. Web 2.0k online aplikazio ugari ditu eskuragarri bai bilatzaileak(katria), informazio gune ezberdinak sortu eta elkarbanatzeko (wikiak eta blogak) aukera ematen dutenak, mapei buruzko aplikazioak (google maps), multimedia aurkezpenak egiteko programak (slideshare), argazkiak partekatzeko aplikazioak (flickr) nahiz elkar komunikatzeko sare sozialak(tuenti eta facebook) besteak beste. Dena den, web 2.0 proiektuak baditu bere alde negatiboak. Izan ere, informazioaren saturazioa, analfabetismo teknologikoa edota IKT-ekiko prestakuntzaren beharra bezalako arazoak dakarzki. Historikoki hezkuntza teknozentrikoa izan da ikasleetan baino teknologietan gehiago\n(alumnozentrikoa) hizkuntza proiektu bat abian da, eskola 2.0 proiektua alegia. Ekimen 5\nhonen helburu nagusia ikasgelak digitalizatzea izango da, ikaskuntza-irakaskuntza digitala eskainiz, bai eskolak gizartera hurbiltzea zein hezkuntzako aldaketa lortu nahian. Hortaz, IKT-ak ikasgelara eramateko, ikastetxearen azpiegitura egokiak, irakasleen formakuntza nahiz IKT-ekiko jarrera egokia beharrezkoa da. IKT hauen artean aipagarrienak arbel digitalak, ordenagailuak nahiz interneterako konexioa beti ere software libreak erabiliz.\nGainera, Eskola 2.0 proiektua aipatzearekin batera, Tpack eredu teorikoa ezin da aipatu gabe utzi. Modelo honen arabera, eskola 2.0ren filosofiaren antzera planifikazio didaktikoak irakatsiko diegun pertsonengan jarri beharra dago atentzio, hots alumnozentrikoa izan behar da. Eduki Teknologiko Pedagogikoen Ezagutza (tpack) irakasleek euren ikaskuntzan izan beharreko integrazio-teknologikoa identifikatzen saiatuko da, teknologiez baliatuz ariketa didaktikoak diseinatzen lagunduz. Modelo honek irakasle batek bere lana garatzeko izan beharreko ezagutzak azaltzen ditu, hiru eremu nagusitan banatuta. Lehenik eta behin bere diziplina ezagutu beharra dauka, hura maneiatzen ez badaki ezingo baitie haurrei erakutsi, hots ezagutza disziplinarra (edukiak). Bigarrenik, Ezagutza pedagogikoa (metodoa) izan beharra dauka, hots, nola erakutsi behar duen\njakin beharko du eta azkenik, ezagutza\nteknologikoa (ordenagailuak) egongo litzateke, IKT-ak maneiatzen jakitea ere ezinbestekoa baita. Azken finean, hiru eremu hauen artean ezagutza teknologikopedagogiko-disziplinarra osatzen dute. Horrenbestez, IKT-en nondik-norakoak ongi ezagutu ondoren bere alde onak nahiz txarrak dituztela ondoriozta daiteke. Izan ere alde batetik IkTekiko menpekotasuna, pertsona eta talde sozialen kontrola, uniformismo soziala nahiz desberdintasun sozial, kultural eta ekonomikoak areagotu ditzake zoritxarrez. Bestalde, ez dago zalantzarik zerbitzuen kalitatea eta eraginkortasuna hobetzea, komunikazio sinkronoa eta asinkronoa (instantaneo) edota pertsonen arteko komunikazioa erraztea bezalako alderdi oso mesedegarriak dituztela. Hirugarrena IKTak makinen eta pertsonen arteko komunikazioa ahalbidetzen duten baliabide informatikoak dira. Hauek zati fisikoa duten bezala, hardwarea deritzona, zati ukiezina 6\nere badute, softwarea, alegia. Lehenengoaren adibide ditugu ordenagailua, arbela digitala eta eskanerra. Bigarrenean, hezkuntza programak (steck objektu digitalak), sistema eragileak (Windows, android) eta Ofimatika (datu base, aurkezpen eta kalkulu orriak) sartzen dira. Terminal hauek INTERNET erabiltzen dute interkomunikatzeko, konexio ezberdinen bidez. Hau egunerokotasunean erabiltzen dugun liburutegi nagusia da. Interneteko filosofia aldatu egin da, erabiltzailea pasibo izatetik aktibo izatera pasa den arte. Web 2.0 izena eman zaio filosofia berri honi. Honek online zerbitzuak eskaintzen ditu. Hona hemen ematen dituen aukera desberdinak: Bilatzaileak: katria Sortu eta elkarbanatzeko: wiki edo blogak Mapak egiteko: google maps Multimedia aurkezpenak: slideshare Poadcasting: last.fm Argazkiak partekatu: flickr Sare sozialak: tuenti, facebook Bideoak partekatu: youtube Markatzaile sozialak: delicious Hala ere, arazoak ere ematen ditu: informazioaren saturazioa, analfabetismo teknologikoa edo hauekiko prestakuntza beharra, esaterako. IKTak gizartean (smartphone, bideo jokoâ€Ś) eta hezkuntza sisteman aurki ditzakegu. Azken honetan, aldaketak (web 1.0tik 2.0ra), prestakuntza, lankidetza eta proiektu desberdinak eskaintzen dira. Proiektu ezagunena, ESKOLA 2.0 da. Ekimen honek helburutzat IKTak ikasgelara eramatea du. Horretarako, ikastetxeen azpiegiturak prestatuak egon behar dira, irakasleak prestakuntza izan behar dute eta hauekiko jarrera egokia izatea ezinbestekoa da (teknofobiari ihes eginda). Proiektu honen planifikazio didaktikoa ikaslean zentratzen da (teknozentrikoa izatetik alumnozentrikoa izatera pasa da) eta honetarako Tpack modeloa aurkezten da. Batetik, irakasleak bere diziplina 7\nezagutu behar du (edukiak). Bestetik, ezagutza pedagogikoa barneratua izan beharra dauka (metodoa), hau da, nola irakatsi jakin behar du. Azkenik, teknologiak ezagutu behar ditu. Honen aurrean, irakasleen planifikazioa honakoa izan behar da: Egonkorra: ikasle zehatz batzuentzat egina eta pentsatua Kontextura moldatua Ariketetan oinarritua Errutinizatua Planifikazio didaktikoa lortzeko, prozesu hau jarraitu beharra dago: Curriculumeko edukia aukeratu, eta helburu eta konpetentziak begiratu Era praktikorako erabakiak hartu Jarduera motak hautatu Ebaluazio estrategiak zehaztu Jarduera burutzeko erabiliko den tresna aukeratu IKTak komunikatzeko, informazioa zabaldu, aurkitu edota eraldatzeko, eta lankidetzarako balio dute bereziki. Hauek konpetentzia batzuk barneratzen laguntzen digute: sozializazioa, kritikotasuna\nbeharrezkoa dugu; batetik, IKTekiko jarrera egokia izan behar da (natibo eta emigrante digitalen aldetik) eta bestetik, multialfabetizazioa eskatzen du (ikusentzunezkoa, informala eta teknologiko digitala). Amaitzeko, alde on eta txarrak azalduko ditut. Komunikazioa errazten dutela argi dago, baita zerbitzuen kalitatea eta eraginkortasuna hobetzen dutela ere. Baina ez dugu ahaztu behar, mepenkotasunaz gain pertsonekiko kontrola eta uniformismo kulturala sortzen dutela. Eta baita desberdintasun sozial, kultural eta ekonomikoa areagotu.\nESKOLA ETA IKTak\nZer dira IKT-ak eta zertarako balio dute eskola testuinguruan?


Iñaki Atrian zumaiarra egileen artean duen bideoa Beldur Barik lehiaketarako hautatua izan da - Zumaia - Baleike.eus\nBaleike 2015-11-24 15:06\nBeldur Barik programaren baitan, aurten ere bideo lehiaketa antolatu da. Hautatuen artean Iñaki Atrian zumaiarra egileen artean duen Shhilencio / Ishhiltasuna dago. Epaimahaiaren sariaz gain, sari herrikoia ere badago eta horretarako botoa emateko aukera dago http://beldurbarik.org/ web gunean.\nBeldur Barik ikus-entzunezkoen lehiaketa antolatzen da programaren baitan, 12 eta 26 urte bitarteko gazteei zuzendutakoa. Lehiaketaren xedea da ikus-entzunezko produkzioen bidez erakustea neska eta mutilek nola erantzuten duten desberdintasun egoeren aurrean eta nola egiten dioten aurre indarkeria sexistaren adierazpenei Beldur Barik jarrerarekin.\nIñakiren bideoa (albiste honekin batera ikus dazakezue) bozkatu nahi bada, honako pausoak eman behar dira:\n"Inicio" orrian sartu.\nIzena eta korrea sartu beheko zutabean.\nPosta bidez iristen den lotura klikatu.\nBideoa aurkitu (Shhilencio / Ishhiltasuna)\nBideoaren azpian agertzen den errektangelu morean klikatu.\nAzaroaren 25eko 23:59ak arte izango duzue epea zuen botoa emateko.


Haurdunaldiko zortzi akats dietetiko ohikoenak | Consumer\nHaurdunaldiko zortzi akats dietetiko ohikoenak\nHaurdun dauden emakumeen elikadurari buruzko mito asko arriskutsuak izan daitezke beren osasunerako eta haurtxoarentzat\narabera: Astelehena, 2015eko urriaren 26a\nGutxitan jaten da, haurdunaldian bezala. Hala ere, etapa horretan egiten dira dieta-akats asko. Batzuetan zuhurtzia handiagoaren ondorioz, batzuetan konfiantza gehiegiagatik eta gehienetan mitoen pisuagatik, asmo oneko aholkuengatik (eta okerrekoak) eta informaziorik ez izateagatik, haurdun dauden emakumeak oker bihurtzen dira elikadura-erabaki batzuetan. Aldi horretako emakumearen nutrizio-egoera funtsezkoa da aldaketa fisiologikoak fetuan inolako eraginik gabe gerta daitezen. Artikulu honetan zortzi akats ohikoenak berrikusten dira.\n1. Haurdunaldian bi aldiz jan behar da\nAdituen gomendioen arabera, haurdunaldiaren energia-kostua haurdunaldiko bigarren hiruhilekotik aurrera banatuko da batez ere. Nola? Bigarren hiruhilekotik aurrera, 300 kcal/eguneko hartune gehigarria, eta hirugarrenean, 450 kcal/egun. Aparteko energia-ekarpen horrek ez du zertan bikoiztu haurdun dagoen emakumearen energia-kontsumoa, baizik eta energia-kontsumoa modu moderatuan handitzea. Bigarren eta hirugarren hiruhilekoko energia-hazkundea lortzeko, dietaren elikadura-oreka mantendu behar da.\n2. Haurdunaldian 12 kg irabazi behar dira gehienez\nAdituek aholkaturiko pisu-igoera aldatu egiten da, ikuspenaren aurreko nutrizio-egoeraren arabera. Beraz, AEBen IOMA (Institute of Medicine). 2009an, haurdunaldian pisua gehitzeko gomendioak berrikusi zituen, eta ondorengoak eman zituen, haurdunaldiaren aurreko GMiren oinarrituta.\nAurretiko egoera haztatua: pisu txikia (GMI 18,5 kg/m2 baino txikiagoa). Gomendatutako pisua handitzea: 12,5-18 kg.\nAurretiko egoera ponderatua: normopeso (18,5 kg/m2-ko GMI). Gomendatutako pisua handitzea: 11,5-16 kg.\nAurretiko egoera ponderala: gehiegizko pisua (25 – 29,9 kg / m2). Gomendatutako pisua handitzea: 7-11,5 kg\nAurretiko egoera ponderala: obesitatea (30 kg/m2 edo gehiagoko GMI). Gomendatutako pisua handitzea: 7-11,5 kg\nGMI kalkulatzeko, pisatzen diren kiloak altueraz zatitu behar dira, metrotan eta karratuaren gainean (hau da, bere buruaz biderkatuta). Horrela: GMI (gorputz-masaren indizea) = Pisua (kg) / Altuera (m) 2.\nBeraz, haurdunaldiaren aurretik pisu baxua duen emakume batek 18 kg gehiago izatera irits liteke, inolako arriskurik gabe; obesitatea duen emakume batek, berriz, 5 eta 9 kg arteko pisua pisatuko luke fetua behar bezala garatzeko.\n3. Betaurrekoak errespetatu behar dira beti.\nHaurdunaren elikadurak askotarikoa izan behar du, egokia eguneko errazioetan eta janariak ondo banatuta egunean zehar. Haurdunen elikadura-eredua ez da asko aldatzen ohiko kontsumoarekin alderatuta; beraz, garrantzitsua da oreka dietetikoa errazten duten aldez aurreko akats dietetikoak zuzentzea, fruta, barazki, lekale eta esneki gehiago hartzea sustatzeaz gain. Ez dira kontuan hartu behar noizbehinkako antojuak, baina ez da komeni oso maiz betetzea dieta; izan ere, askotan, bertakoak elikagai hiperkalorikoetan eta gantz ugariko elikagaietan oinarritzen dira (izozkiak, pipak, krispetak, gailetak, etab.).\n4. Urdaiazpikoa arazorik gabe har daiteke, kalitate-kontrol nahikoa dago\nGaur egun elikagaien kontrol mikrobiologikoak handiak diren arren, Toxoplasma gondii kutsatzeko arriskua dago, haragi gordina edo ez prestatua kontsumitzeagatik. Haurdunaldian, toxoplasmosiak ondorio larriak eragin ditzake fetuan. Hori dela eta, garrantzitsua da haragia ongi prestatzea eta prestatu gabeko haragiarekin egindako hestebeteak saihestea, adibidez, urdaiazpiko ondua.\n5. Alkohola neurriz baimenduta dago\nAlkohol-kontsumoa saihestu egin behar da haurdunaldian, fetuarentzat kaltegarria izan baitaiteke. Haurtxoak abortuak, pisu eta altuera txikiak, ikaskuntzan alterazioak, hizketa eta mintzaira edo bihotzeko arazoak, giltzurrunak eta hezurretako arazoak eragin ditzake, besteak beste. Hori dela eta, adituek gomendatzen dute haurdunaldian inoiz alkoholik ez edatea.\n6. Arrain urdina saihestu behar da\nAdituen artean eztabaida handia dago arrain urdinaren kontsumoari buruz eman beharreko gomendioei buruz. Batetik, omega 3 gantz azidoak ematen laguntzen duten elikagaietako bat da; bestetik, kutsatzaile toxikoak metatzeko gaitasun handia duen elikagaietako bat da, besteak beste, merkurioa (batez ere, arrain urdin handiak, hala nola atuna edo ezpata-arraina).\nOro har, ez dago arrain urdina jatea gomendatzen duen nahikoa ebidentziarik, baina gomendio ona da tamaina handiko arrain urdin gutxiago jatea edo jatea. Arrain urdina jaten ez duten biztanleek, adibidez, begetarianoek, omega 3 ekarpena egin dezakete gantz-azido horietan aberatsak diren beste elikagai batzuen bidez (adibidez, fruitu lehorrak).\n7. Esnekiak eta deribatuak saihestu behar dira\nEsne gordinak (feta, camembert, mascarpone, brie, gaztanbera edo burgosko gazta) esne gordinak (feta, camembert, mascarpone edo burgos-gazta) egin behar ditu esne gordinarekin eginak. Esne gordinez egindako gaztak Listeria monocytogenes-en infekzio-iturri izan daitezke, eta fetuari kalte larriak eragin.\nEsnekiak, ordea, kaltzio-iturri eta proteina garrantzitsuak dira haurdunaldian. Esne pasteurizatua edo tenperatura altuan tratatutako esnea (UHT) arazorik gabe kontsumi daiteke, eta esne pasteurizatuarekin edo UHTarekin prestatutako gainerako esnekiak ere bai.\n8. Haurdun dagoen emakume batek ez luke dieta begetarianorik egin beharko\nBegetarianismoak dakarren murrizketa dietetikoa erabat bateragarria izan daiteke ernaldi osasungarri batekin. Baina haurdun dagoen emakumea begetariano edo begetariano bada, dietista-nutrizionista batengana edo nutrizioan aditua den sendagilearengana jo behar du, fetuarentzat edo bere buruarentzat arriskutsua izan daitekeen nutrizio-gabeziak saihesteko.\nDieta haurduntza imc-eu