Irekia Eusko Jaurlaritza - Gobierno Vasco :: Osalanek arrisku psikosozialei buruz egindako azterlan batek Laneko segurtasun eta osasunaren saria jaso du\nOsalanek arrisku psikosozialei buruz egindako …\nArrisku psikosozialen kudeaketari buruz Osalanek egindako proiektu batek Laneko segurtasun eta osasunaren 2010eko Saria jaso du, AESPAL-prebentzioaren arloko espezialisten elkartearen eskutik. Pilar Collantes prebentzioaren euskal institutuko zuzendariak jaso du saria gaur goizean, Bartzelonan egun hauetan egiten ari den Prebentzioaren arloko adituen III. Biltzar Nazionalaren barruan.\nHamabi lan aurkeztu ziren sari horietara, eta Saria emateko ekitaldiaren ondoren, Pilar Collantesek adierazi duenez, "saria, kanpotik datorkigun aintzatespen garrantzitsua izateaz gain, pizgarri handia izango da Euskal Administrazio Publikoan arrisku psikosozialak aztertzen dituen proiektu horretan lan egin duten pertsonen barne-motibaziorako".\nArrisku psikosozialak lan-baldintzen eta -antolaketaren zenbait alderdiren ondorioz sortzen dira, eta oro har, eragin handia izaten dute pertsonen osasunean (depresioa, antsietatea, bizkarreko mina, hezur-giharretako bestelako arazoak, arazo kardiobaskularrak, etab.).\nProiektu irabazleak "Barne komunikazio hobea eta autoerrealizazio pertsonal handiagoa Osalaneko langileen arrisku psikosozialen kudeaketarako eta osasuna hobetzeko oinarrizko tresna gisa" izenburua du, eta duela bi urte ezarri zen arrisku psikosozialen prebentziorako tresna moduan. Horren helburua langileen partaidetza hobetzea da, erakunde publikoaren helburuak ezagutu, kudeatu eta lortzeko prozesuan. "Giza baliabideen kudeaketan hobekuntzak ezarri beharra genuen, langileen motibazioa areagotzeko eta erakundearekiko jarrera proaktiboak sustatzeko", baieztatu du Collantesek.\nHorretarako, plantillako 10 boluntariok osatutako lan-talde batek laneko prebentzioaren inguruko berriak emateko buletina egiten du egunero, eta erakundeko langile guztien artean banatzen du. Horrez gain, erakundeak bere telebista-kate korporatiboa, Osalan TB, edukitzeak aukera ematen du eduki interaktiboak emateko; besteak beste, prebentzio-proiektuak, lekukotzak, praktika onen adibideak, korporazio-mezuak, eta berriak.\nGai horri buruz Osalaneko zuzendariak azpimarratu duenez, "lanaren prebentzio-planteamendua egokia izan dadin, beharrezkoa da giro zainduak, osasungarriak eta ondo antolatuak sortzea, langileak profesional eta pertsona gisa garatu eta errealizatu daitezen".\nOSALANen lanari errekonozimendua


Uberan - Euskal Idazleen Elkartea - “Idaztean, asko gozatzen dut errealitate-zati infinitesimalak hartuz, halako Frankenstein batzuk egin, eta ibiltzera bultzatuz”\n“Idaztean, asko gozatzen dut errealitate-zati infinitesimalak hartuz, halako Frankenstein batzuk egin, eta ibiltzera bultzatuz”\nZazpi urteren ostean itzuli da fikziora. Zain zeukan irakurlea eta hark gogoz hartu du Bihotz handiegia. Azaleko irudian nola, fikzioaren bidez begiratu die Eider Rodriguezek bizitzaren eta munduaren eremu zahar eta berriei.\nBihotz handiegia argitaratuko zenuela jakin eta berehala etorri zitzaidan burura Alice Munroren ipuin liburua: Zorion handiegia. Munro omendu nahi al zenuen?\nIzenburua jarri nuenean ez neukan hori buruan, batere. Lehenengo ipuinaren izenburua zen eta kardiopatia bati egiten dio erreferentzia. Baina izenburua jarri bezain pronto aipatu zidaten Gorkak [Arrese] eta Uxuek [Alberdi] Munrorena. Ni ez nintzen konturatu, kontzienteki behintzat ez nuen egin. Aldatzeko proposatu zidaten eta hor ibili nintzen bueltaka, baina ez nuen hoberik topatu eta orain arte beti egin izan dut horrela, ipuin baten izenburua ipini diot liburuari. Beraz horrela utzi nuen. Gainera iruditzen zitzaidan jaso zitzakeela hainbat gauza, ipuin horretatik apartekoak ere bai.\nBeste ipuinen izenburuak baino egokiagoa zen?\nNik uste dut baietz. Bihotz handiegiaren irudiak iradoki dezake eskuzabaltasuna edo oso emana den norbait, baina bigarren bueltan, badago baita ere gaitza: ongia, gaizkia… Atzizki horrek, -gia, beti dakar desegokitasun bat, neurriz kanpoko zerbait, eta hori gustatzen zitzaidan. Bihotzaren ideia ere gustatzen zitzaidan bildumarako. Gustatzen zitzaidan jasotzea organoa bera eta organo horrek sinbolizatzen duena.\nBehin baino gehiagotan entzun dizut Alice Munro dela ipuingile onena. Zer gustatzen zaizu zuri?\nMunrorena? Bueno, ipuingile on asko daude, baina Alice Munrok beste ez nau inork inoiz liluratu. Txekhov aipatzen dute; nire ustez Alice Munrok gainditu egiten du Txekhov, erraz gainera. Bueno beste garai bat da, diferentea da, baina… Zer daukan Munrok? Iruditzen zait gaitasun eta arte paregabea daukala ipuin bakar batekin esateko beste batzuek trilogia batekin esaten dutena. Distantzia nahiko laburretan gauza asko esateko, iradokitzeko, ikusarazteko, sentiarazteko gaitasuna dauka. Gero, erretratatzen du jendarte bat ez dena batere sofistikatua, baina azaleratzen dituen harremanak, sentimenduak eta elkarrizketak oso sofistikatuak izan daitezke, edo behintzat ez arruntak. Arruntak dira egoerak eta pertsonak, baina arrunta den horretatik gauza oso bereziak pizteko gai da, eta niretzat hori da bizitza bera, eta mundua. Paradoxa horretan bizi gara, gauzarik normalenetan daude azkenean ametsak edo liluragarriak diren gauzak. Berak literaturaren bidez lortzen du hori; fikzioaren bidez, gainera, eta nik asko estimatzen dut fikzioa oraindik, nahiz eta modan ez egon.\nKatu jendea liburuaren harira esan zenuen dirua, boterea eta edertasuna zirela, besteak beste, ipuinen ardatzak. Liburu honetan bazenerabilen gairik buruan?\nBeketan eskatzen dizute zerbait idazteko eta nik uste dut horrek eraman ninduela gai horiek aipatzera… [Igartza Saria irabazi zuen Rodriguezek Katu Jendea liburuaren proiektuari esker]. Orain, adibidez, selekzio bat egin behar nuen ipuin guztiena, eta begira ari nintzela ikusi dut badagoela dirua eta edertasuna, baina igual gehiago dagoela klasea, nahiz eta garai hartan ez nuen horrela formulatu. Liburu honekin gauza bera gertatu zait: aurkezpenean esan behar dituzu batzuk , eta dira a posteriori esandako hitzak, nik ez diot ekin ipuin-bildumari pentsatuz idatziko dut honi buruz, honi buruz eta honi buruz; izan dira guztiz istorio solteak eta gero hor aurkitu dute beren tokia. Loturak egon daitezke. Zaintza aipatu didate: zaintza agertzen da lehenengo ipuinean; ama-alaben arteko harremanak aipatu dizkidate: bai, baina nire aurreko liburuetan ere badaude ama-alaben arteko harremanak. Ez dakit. Egin dezaket teoriatxo bat baina ez da oso benetakoa, ez litzateke zintzoa izango…\nEz litzateke osoa izango.\nNire ustez ez daude nik propio bilatutako gaiak, bai ordea errepikatuko direnak: alabatasuna, amatasuna, identitatea, muga… gauza horiek. Baina bueno aurreko liburuetan ere uste dut bazeudela. Esango nuke hemen gehiago dagoela ama-alaba harremana.\nBai, lehenengo ipuinean dago, azkenengoan, sutearenean, Nigandik espero zena-n…\nBai, hori izango da agian gehien agertzen dena. Baina ez dut bilatu. Sutearena kontatzen dudanean, adibidez, kontatu nahi nuen erretako familia bat. Gero horrek non hartu duen bizitza, ba bai, harreman batzuetan, ama-alaba batzuk daude… Baina istorioa ez zen hori nahiz eta azkenean bere tokia daukan.\nZergatik interesatzen zaizkizu ama-alaben arteko harremanak?\nFamilia-harremanak, oro har, asko interesatzen zaizkit, zeren familia bada ekosistema edo komunitate bat, badauzka jendarteek dauzkaten figura asko, rol asko, eginkizun asko… Harrobi handia iruditzen zait, eta euskal familia zer esanik ez. Iruditzen zait, hemen, orokorrean –eta, orokorkeriatik esaten diren gauzak bezala, gaizki esanda–, iruditzen zait oso itxiak garela familia-kontu horietan, estali zaleak, itxura bat eman nahian, beste etxe horietan bezala, balkoia geranioz beteta eta, gero, etxetik kanpo… Hori oso interesantea iruditzen zait, etnografia bezala ere, gure burua ulertzeko.\nAma-alaben arteko harreman horretan badago genero-konponentea, emakumezkoak baitira amak eta alabak, eta gainera belaunaldi diferentetakoak. Orduan, ematen du aukera gure mundutxoaren historiaren parte bat idazteko, iradokitzeko, aldaketa hori erakusteko bi pertsonaia mota horien bitartez. Ama-alabekin, hartzen duzu urte-zerrenda handi bat: zer izan nahi zuen amak, zer espero duen zugandik, nola ikusten duen mundua, neskamea eduki nahi duen edo ez, eta gero haien alabak, alegia guk, guk zer jaso dugun beraiengandik eta nola egin diogun aurre horri eta munduari ere bai. Ipuin batean ama-alabak sartzen dituzunean jokoa ematen dizu bi denbora horiei buruzko zerbait islatzeko, trantsizio hori adierazteko. Gehi gero ama-alaben arteko neurosi-harreman guztiz arrunt eta denontzat ezagunak diren horiek.\nItzul gaitezen liburura. Lehenengo ipuina zein idatzi zenuen?\nUste dut Bihotz handiegia, baina ez daukat oso argi.\nZer egiten duzu: bat hasi eta bukatu arte ez duzu besterik hasten?\nEz, ez, ez. Oso poliki idazten dut, ikaragarri poliki, benetan.\nHau ere entzun dizut, denbora asko pasatzen duzula istorioa mamitzen… igual hori da poliki egiten duzuna?\nDena, dena. Oso motela naiz. Idaztera animatu arte, ja oharrak hartuta, eta zirriborroa eginda, denbora asko joaten zait. Ipuin guztien abiapuntuan dago ohar bat, guztietan. Badaukat koaderno bat eta joaten naiz apuntatzen etortzen zaizkidan gauzak-edo, tarteka. Gero bizitzan aurrera egin ahala, eta egunak pasa ahala, gelditzen baldin bazait bueltaka eta ideia hori edo irudi hori engantxatzen bada gero edukiko dudan beste zerbaitekin… Hor, batzuetan, piztu egiten da metxa bat, eta nire agendan ikusten baldin badut badudala espazioa, denbora, patxada heltzeko horri, ba heltzen diot. Zirriborroa beti eskuz egiten dut: pertsonaien inguruko gauzak, dialogo-zatiak, usain bat; edozer, istorio horrentzako zerbait apuntatzen dut. Tarteka. Egia da, behin hasten naizenean, zenbat eta gehiago jaten eman istorio horri, orduan eta gehiago eskatzen didala, eta hor nabilenean normalean irekitzen dut koadernotxo fin berri bat, ipuin bakoitzerako. Adibidez Bihotz handiegiarekin koaderno osoa bete nuen, aparte. Baina oso poliki idazten dut. Nik uste dut nire bizitzan gehien idatzi dudana izan direla bi orri egun batean, egun batean oso-oso produktiboa edo oso ona. Eta, gero, normalean, ba, paragrafo bat.\nBaina gero ez diozu hainbeste kentzen?\nBai, bai. Tira, asko moldatzen dut, lehenengo bertsiotik bukaerakora buelta asko ematen dizkiot.\nNoiz ikusi zenuen liburu zeneukala?\nLaugarren ipuina idazten ari nintzenean Gorkarekin egin nuen topo, izan zen Hasier Etxeberriaren hiletaren egunean, Elgoibarren, taberna batean. Galdetu zidan ea idazten ari ote nintzen eta nik oraindik ez nuen ikusten hain gertu publikazio-data, baina hasi ginen hizketan eta hor hasi nintzen ikusten bazegoela argitaragarria zen zerbait, bazegoela materiala. Baina liburu bakoitzak eduki du bere bidea.\nDenbora luzea joan da aurrekoa idatzi nuenetik, eta hau ere oso poliki idatzi dudanez… Okerren pasa dut bukaerako presa horrekin, presa-edo.\nPozik geratu zara?\nBai, pozik geratu naiz, lehenengo aldiz.\nBai, egia esan, izan da disfrutatu dudan liburu bat, aske sentitu naiz idazterakoan. Uste dut nire eroa gehiago atera dela, orain arte kastratuago eduki ditudan parte batzuk, literaturan dibertigarriak direnak, eman didatenak jolasteko aukera… Argitaratu nuenean sartu zitzaidan beldur hori, ez dakit, jendeari gustatuko ote zitzaion, baina egia da nahiko gustura nengoela hala ere.\nEta zer moduzko erantzuna jaso duzu?\nOna. Horrekin ere gustura geratu naiz. Ikusi dut, nolabait ere, konektatu dudala jende dezenterekin, gauza intimo batzuen eta fikzioaren bidez. Bestalde, lehenengo aldiz jaso egin dut, zeren orain arte esaten zidaten gustatzen zitzaiela, etortzen zitzaidan halako zera bat… Itxita egon naiz horretara, eta orain… Uste dut jende gehiagok esan didala hala ere, aurrekoetan baino gehiago, eta jasotzeko prest egon naizela ni ere. Polita izan da alde horretatik.\nIrakurri nizun jada ez zenuela egin nahi zainak mozteko literatura, pertsonaiekin ulerberagoa izan zarela…\nKonturatu nintzen gehien gustatzen zitzaidan literaturan pertsonaiek ertz asko zituztela, eta ez hori bakarrik, idazleak ere horrela hartzen dituela bere pertsonaiak, onartzen dizkiela ertz horiek guztiak nahiz eta askotan kontraesankorrak izan, edo itxuraz behintzat. Hori batetik.\nEsan izan didate, batez ere Haragia publikatu nuenean, nire literatura gordina dela, eta ez nengoen oso gustura etiketa horrekin. Konturatuta nengoen etiketa hori erabiltzen dela askotan emakumezkoen literatura jakin bat etiketatzeko, eta nahita erabiltzen dut hitz hori, zeren azkenean bada murrizteko modu bat. Azken urteetan horri buruz pentsatzen aritu naiz, auto-kritika eginez ere bai, zer punturaino ez dugun, ez dudan, nik neuk ere hori elikatu. Zer espero dute emakumezko idazle batengandik? Gordina izatea. Hori da modua, bestseller-etik aparten geratzen den literatur sistematxo txiki horretan peaje hori ordaindu behar bagenu bezala. Erreakzio bat da, azkenean idatzi behar dugu ama abandonikoei buruz, destroia den jendeari buruz, zergatik eta gugandik espero dutelako pastelak egitea, ulerberak izatea eternalki eta inolako aurreiritzirik gabe, eta lañoak izatea, eta light. Uste dut hori baino askoz gehiago daukagula emateko.\nGordintasun delako hori, orduan, ez litzateke norberaren hautua?\nGauza asko egiten ditugu modu inkontzientean, nik ez nuen hartzen ipuin bat pentsatuz sekulakoak idatziko nituela, baina agian badago inertzia bat, mundua ulertzeko modu bat, superbibentziagatik besterik ez bada ere, esaten dizuna bueno nahi baldin baduzu idatzi eta irakur diezazuten, ba, agian… Erreparatu diot gaiari, fijatu naiz elkarrizketetan zer esaten dieten emakumezko idazleei, eta zer gizonei, zer baloratzen den batzuengan eta zer besteengan… Haragia-n, adibidez, lehenengo ipuina dago kontatuta gizonezko baten ahotsetik, baina ez dago argi gizonezkoa den ala ez ipuinaren amaierara arte, badago jolas hori. Hainbeste hitz egiten zenez literatura femeninoaz eta beste, ba esan nuen, tori hau. Eta gustatzen zait ipuina, konforme nago egindakoarekin, baina badauka erreakzio-puntu bat. Baldintzatu egin zaitzake eta gainera oso ondo jakin gabe zenbateraino. Hori oso peligrosoa iruditzen zait zeren ez zait kasualitatea iruditzen hain gaizki pasa izana Haragiaren publikazioarekin.\nGaizki pasa zenuen?\nBueno, gaizki… Bai, jendaurrekoekin eta plazarekin, nolabait esateko. Iruditzen zait baditugula askatzeko korapilo asko eta erreakzio horretatik aparte gauza asko esan ditzakegula, idatz ditzakegula, eta horretan nabil. Ulerberatasunarena uste dut gehiago dela hori, ulerbera izatea bera baino, zeren nahiko intransigentea izan naiteke.\nIpuin askotan pertsonaiei buruz kontatzen duzuna bada istorioaren beraren parte bat, hori iruditu zait. Asko lantzen duzu?\nInportantea iruditzen zait esaldi bat esango duen horri buruzko datu asko edukitzea irakurleak, esaldi horrek eduki behar duen zentzua eduki dezan irakurlearen buruan, niretzat daukan zentzu bera alegia. Idaztean nik gauza asko asmatu dut pertsonaia horri buruz, bizitza dauka, beraz saiatzen naiz, xehetasun baten bitartez, beste aldean dagoen horrek uler dezan zein den pertsona hori eta esaldi horrekin zer esan nahi duen benetan. Izan daiteke detaile bat, janzteko modu bat, beraiei buruz esaten direnak… Ez badizut informaziorik ematen pertsonaiari buruz, esaldiak ez du berdin funtzionatuko. Ez da gauza bera Julio Iglesiasek esatea “me gustan las mujeres, me gusta el vino” edo Chavela Vargasek. Ez da bakarrik generoa, aldagai piiiilo bat daude, eta matiz horietan dago nire ustez ipuina, matiz horietan jokatzen da ipuina. Gauza txiki, hauskor horietan dago ipuin batekin gauzak esan edo ez esatearen arteko aldea edo, bueno, egon daiteke.\nIdaztearen zera dibertigarria ere bada hori, hartzea errealitate-zati infinitesimalak eta horrekin egitea Frankenstein batzuk, ibiltzera bultzatu eta… Nik horrekin asko disfrutatzen dut, eta hor, adibidez, asko kentzen dut.\nZera irakurri diot Siri Hustvedten idazleari: fikzio-egileak, teorian, istorio guztiak dituela eskura, ate guztiak zabalik. Hustvedten galdera: zergatik idazten ditugu istorio batzuk eta ez beste batzuk? Zer eduki behar du istorio batek zuk idazteko?\nNik erabiltzen dudan kotoiaren froga da ni jartzen nauten edo ez. Niretzat hori da. Eduki behar dut gogoa istorio horretan egoteko hiru hilabetez, pertsonaia horiekin egoteko nire inguruko pertsonekin baino are gehiago. Kitzikatu behar nau hor tokiren batean. Nahiko begi ona daukat horretarako, istorioarekin hasi eta normalean bai aurkitzen diot zera hori, gutxitan sartu naiz kale itsu batean. Baina gertatu zait hori ere. Galdera polita da Hustvedt honena: zergatik istorio horiek eta ez beste batzuk? Jakin badakit, ni nola nagoen, zer abiaduratan edo aldartetan, fijatzen naizela gauza batzuetan eta ez bestetan. Orain ari naiz fijatzen beste gauza batzuetan hankarenagatik [hanka hautsia du], eta ari naiz hartzen ohar pilo bat, baina seguru nago lehenago ez nituzkeela horiek hartuko, beste batzuk hartuko nituzkeen. Gero, nire ustez, badaude inkontzienteki literatur eremutzat ez dauzkagun eremuak. Ez dakit zeintzuk diren zehazki baina uste dut badirela.\nNahiko zenituzke horiek landu?\nNahiko nituzke horiek zabaldu, edo ahalik eta ate gehien zabaldu benetan askatasuna gehiago erabili ahal izateko. Azkenean nik aukeratzen ditut istorioak, istorioek aukeratzen naute ni… Ni mugatu batek aukeratzen ditu istorio horiek. Muga horiek zabalduz, seguru aski beste istorio batzuetara iritsiko nintzateke, beste gauza batzuk ikusiko nituzke edo beste gauzak batzuk kontatzeko gogoa edukiko nuke, eta hori, niretzat, idazle bezala, helburu bat litzateke.\nArgazkiak: Lander Garro.\nBadirudi emakume idazleok idatzi behar dugula ama abandonikoei buruz eta destroia den jendeari buruz, zergatik eta gugandik espero dutelako pastelak egitea eta ulerberak izatea betirako. Uste dut hori baino askoz gehiago daukagula emateko.\nInportantea iruditzen zait esaldi bat esango duen pertsonaiari buruzko datu asko edukitzea irakurleak, esaldi horrek eduki behar duen zentzua eduki dezan irakurlearen buruan. Nire ustez, matiz horietan jokatzen da ipuina.\nAma-alaben arteko harremanean badago genero-konponentea, emakumezkoak baitira biak, eta gainera belaunaldi diferentetakoak. Ama-alabek aukera ematen dute gure mundutxoaren historiaren parte bat idazteko, eta bi garairen arteko trantsizio hori erakusteko.\nKonturatu nintzen gehien gustatzen zitzaidan literaturan pertsonaiek ertz asko zituztela, eta idazleek ere ertz horiek guztiak onartzen zizkietela pertsonaiei, nahiz eta askotan kontraesankorrak izan edo iruditu.


Varicosity, pelbisa - Varicobooster\nSintomak barizeak pelbisa eta prebentzio-neurriak\nBarizeak pelbisa edo pelbiseko mina kronikoa sindromea da, oraindik ere, exotikoa gaixotasun argi diagnostiko mugak askotan medikuek.\nHorrek azaltzen du, hain zuzen, mediku batzuek, denbora luzez ez da "oharra" gaixotasun hau beren gaixoen, beste batzuk, berriz lortu du ia bigarren pertsona bakoitzak pairatzeko etengabeko azaldu mina sabelaldea.\nBien bitartean, goiz detektatzeko varicosity pelbiseko zainak araberakoa da, neurri handi batean, bizi-kalitatea gaixoak, bere gozatzeko gaitasuna intimo alde harreman maite bat eta ugaltzeko gaitasuna.\nFenomenoa pelbiseko mina kronikoa ezaguna da, medikuei, denbora luzez. Baina bakarrik nahiko duela gutxi ezaguna zen, gehien ziurrenik arrazoia da barizeak pelbisa. Gaixotasun hau izan zen lehen deskribatu 1975ean , eta oraindik ez da ongi ulertzen.\nZiurrenik, patologia hau eboluzionatzen arabera, honako algoritmoa:\nVenous plexus pelbisa konplexua da, eraikuntza, zein handiak osatzen dute hodietako enbor, eta hondakin horiek txikiagoak zainak. Horrela venous sistema txiki pelbisa gizon eta emakumeen desberdina arabera bere egitura, eta horrek sexu-zehaztapen gaixotasuna da askoz gehiago ohikoa bidezkoago sexua.\nOndorioz, konpresio-ontziak, osoa edo partziala ixtea venous ohe, aldaketak tonua hodietako horma-urritasuna isurketa odol-sakonetik pelbiseko zainak.\nEmaitza, zainak etena egiteko beren funtzio osoa: aurrera gutxiegitasuna, venous balbulak , eta normal isurketa odol -.\nPelbiseko zainak hasiko pilaketak lotutako atzera errefluxu odol bidez, ontzi – azkar zabaltzen den momentua dilatation eta varicosity garapena.\nSintomak varicose (varicosity) zainak barne-organo pelbisa da askoz gehiago ohikoa ugaltze-adinean dauden emakumeen gizonezkoetan baino. Berriz, gehienetan pairatzen ovarian ildo% 85 kasu.\nLiderra sintoma da mina, hau da, matrikulatutako% 90 baino gehiago gaixoen. Baina prebalentzia gaixotasun honen biztanleen artean, oraindik ez dago argi: hainbat azterlanen arabera da barrutiak 6% 80. Hala nola, diferentzia handi bat "irakurgaiak" besterik ezin da azaldu nahikoa titulazio mediku diagnosticians diagnostikoa.\nArrazoiak eta arrisku-faktoreak\nArrazoiak pelbiseko varicosity dira edozein aldaketa gorputza eragin dezake abian patologikoa mekanismo gaixotasun hau:\nAnatomo-fisiologikoak eragin varicosity Zer eragin dezake hau\nMekanikoa presio pelbiseko zainak\npresioa handitu sabelaldea dela idorreria\nginekologiako gaixotasunen (tilted umetokian, ovarian cysts)\nAldaketa tonua ontzi\nehun konektiboaren gaixotasunak, bereziki dysplasia\npilaketak ontzi du pelbisa, lotutako akastuna sexu-bizitza\njoera genetikoa eta sortzetiko ahulezia, venous hormak\nBlockage bat zainak pelbisa\nerabilera luzea ahozko contraceptivas\nHanditu arrisku-faktore varicosity, pelbisa dira:\nbizia lan fisikoa;\nez da nahikoa ohiko edo unsatisfactory sexu-bizitza;\nintimo batean tratu txarrak bizitza eten sexu;\nkopuru handi bat haurdunaldiak eta erditzeak;\nohikoena ginekologiako gaixotasunen;\nantisorgailuak bidez hormonal drogak;\nSailkapena eta etapa varicosity\nMediku zirkuluak da onartu baldintzapeko zatiketa varicosity, pelbisa izaera fluxua buruzko varicosity, zainak perineum eta kanpoko genitalian (adibidez, labia) eta sindrome venous plethoras txiki pelbisa. Sailkapen hau da, gutxi balio praktikoa, geroztik , kasu gehienetan, gaixoen betetzen horiek, bai forma gisa, aldi berean eragitea sorrera elkarrengandik.\nEre aurkitu ahal izango duzu, sailkapen gaixotasuna root kausa bere agerraldia. Zentzu honetan, varicosity, pelbisa banatzen da:\nlehen – eragindako errendimendu eskasa du venous balbula;\nbigarren – garatzen bezala, arau bat dagoen hanturazko, gynaecological edo gaixotasun onkologikoen barne-organoak.\nEz da, gainera, saiakera bat sailkapen gaixotasuna oinarritzen larritasuna patologia. Zentzu horretan esleitu 3 fase pelbiseko varicosity:\nEtapa Ezaugarri ezaugarri kaltetutako zainak\ndiametroa (mm) lokalizazio\nLehen baino gutxiago 5 edozein pelbiseko venous plexus\nBigarren 6 10 ovaries edo umetokian\nHirugarren 10 gehiago guztira porrota zainak pelbisa\nZer da arriskutsua eta ala ondorioak\nHau hodietako patologia ezin izeneko gaixotasun hilgarria. Aurkitu denbora da, baita mediku-zuzenketa. Baina arazoa da hori detektatzeko ez da hain erraza. Hau play rol bat, eta ez da nahikoa ezagutza gaixotasuna, eta behe kontzientzia mediku gehienak-diagnosticians.\nBihurtzen da, pazienteak gaixotasun hori pairatzeko nahiz eta jakin gabe. Eta bere gorputza, bien bitartean, multzo bat da, aldaketa atzeraezina:\nvaricosity aurrera egin ahala, prozesu patologiko bat sartzen lotutako eremu – ez dago dilatation ugaltze-organoak (adibidez, varicosity zakila), perineum eta beheko gorputz-adarrak.\nEz da iraunkorra disfuntzioa barne ugalketa organo hori sor ditzake antzutasuna edo imposibilidad eraman haurdunaldia emakumeen.\nErdian mina sindromea garatzen barietate bat psychoemotional nahasteak motaren arabera neurasthenia.\nDelako, mina kronikoa, areagotu intimitatea zehar, pertsona bat ezin erabat alde batera utzi sexuaren arabera.\nBitxi eta, aldi berean, gehien larria konplikazioak dira pelbiseko varicosity ildo tronbosia eta biriketako tronboenbolismoa. Dute gertatzen diren kasuen% 5 inguru, baina beti hilgarria.\nSintoma tipikoak barizeak eta pelbiseko ontziak eskatzen tratamendu mediku tratamendua, besteak beste:\nMina kronikoa. Mina da gehienetan lokalizatuta beheko sabelaldea, batzuetan, "eman", gurutzeria eta txikiagoa back. Azkartzeko bigarren erdian hilekoaren zikloa emakumeak, ondoren, elkarrizketa edo luzea zutik bere oinak.\nAlta batetik sexu-traktuko. Hau tipikoa da "emakume" sintomak. Kasu honetan, aukeratu normal itxura, eta ez dute atzerriko usaina. Gaixoaren kezkagarria da bakarrik beren ohiz handi kopurua.\nKanpoko seinaleak gaixotasun – armiarma zainak edo handitu venous eredua izterrak, crotch area – batean gertatzen da, gutxi gorabehera, erdiak gaixo. Gizon bat bizi ahal izango txiki barizeak zakila.\nHilekoaren nahasteak, emakumeen eta nahasteak urination gaixoen bi sexuen da arraroa, eta froga aurreratua forma gaixotasuna.\nNoiz medikuarengana joan eta zer?\nArrazoia medikuarengana joatea izan daiteke, batez ere, edozein sintomak. Procrastinate hau da, ezdelako kalkulatzen benetako arrazoiak ondoeza eta prescribe tratamendu eraginkorra izango da denbora hartu.\nProfila espezialista gaixotasun hau da, mediku-phlebologist, baina emakumeen hasierako bisita ginekologoa, nor izango konbentzitu eza baten ginekologiako gaixotasunen.\nArabera American ikertzaileek, hasieran, 2000-x urte% 2 bakarrik gaixoen varicosity, pelbisa, hasieran jarri diagnostiko zuzena egiteko. Batzuetan emaitza diagnostiko akatsak zen kentzea ugalketa organo emakumeak, nahiz eta hau izan daitezke saihestu erabiltzen bada zehatzena metodo diagnostiko pelbiseko varicosity:\nUltrasoinu eta Doppler azterketa zainak – aukera ematen susmoa varicosity;\nPhlebography bat da inbaditzaileak azterketa horrek aukera ematen du, zehaztasun handiko presentzia zehazteko eta neurri gaixotasuna;\nLaparoskopia ezinbestekoa da diferentziala diagnostikoa varicosity txiki pelbisa batetik antzeko sintomak ginekologiako gaixotasunen (endometriosia, fibroids, vaginitis).\nGaikako variography azterketa da baldintza zainak kontrastea agente, da gehien helburu diagnosi-metodoa.\nOrdenagailu edo magnetiko-oihartzun handiko tomografia definitzea ahalbidetzen xehetasunak gaixotasuna eta bereizten da beste patologia antzeko sintomak (gaixotasun joint, Crohn-en gaixotasuna, etab.).\nTratamenduan varicosity, pelbisa honako hauek dira:\nnormalizatzeko hodietako tonu;\npilaketak saihesteko eta ahalik eta konplikazioak.\nTratamendua varicosity pelbiseko ontzi batean, denbora joan daiteke hainbat norabide, berriz, interbentzio kirurgiko bakarrik da beharrezkoa 3. etapa gaixotasuna.\nMediku norabidea Jarduera zehatzak\nTerapia botikak gabe\nerregularra ariketa terapeutikoa\nthe varicosity konpresio denean jantzita lentzeria eta galtzerdiak\nthe epidural nonsteroid anti-hanturazko drogak\nerrezeta mantentzeko venomous (phlebotonics, angioprotectors)\ndrogen erabilera hobetzeko odol-zirkulazioa (Pentoxifylline)\nhormona-terapia, beharrezkoa bada, zuzenketa hormonal aurrekariak\nsintomatikoa tratatzeko lotutako patologia\nsclerotherapy da metodo eraginkorrena gutxieneko konplikazioak\nphlebectomy – zeharkaldia eta ligation, venous plexuses\nlaser edo irrati-frekuentzia koagulazio – moderno minime psidium metodoa\nTratamendu folk modu erabili belar remedia oinarritzen da, dandelion, chagas eta zaldiaren gaztaina\nIragarpenak eta prebentzio-neurriak\nErabat sendatzeko barizeak pelbisa kirurgia gabe ia ezinezkoa da. Erabiliz kontserbadorea medikuntza nabarmen arintzeko eta, nahiz eta desagerrarazi gehien desatsegina sintomak eta asko murrizteko arriskua konplikazioak gaixotasuna. Funtzionamendua ere ez du ematen absolutua bermatzen duten gaixotasuna izango da, ez itzultzeko.\nSaihesteko errepikatze, beti behar duzu atxikitzen egokia bizimodua:\nez erabili hormonal drogak kontrolik gabe;\ngehiago mugitzen eta gutxiago zutik bere oinak oraindik;\nbetetzen antisclerotic asko dieta freskoa landare elikagai;\neguneroko egiteko konplexua mediku gimnasia eta arnasketa ariketak mantentzeko osasuna odol -;\nondoren egindako kirurgia buruzko varicosity higadura behar konpresio galtzerdiak eta hartu prebentzio-dosi agindutako drogak-venotonics.\nPelbiseko varicosity – hau da, ezkutuko hondartza emakumeen osasun moduko bat, gaixotasuna Mamua, hau da, zaila antzemateko, baina jasaten du nahiko erreala da.\nSintoma nagusiak, gaixotasun kronikoak pelbiseko mina, eta horrek traba gaixoaren denbora luze bat eta iturri bat bihurtu errefusa asko, bizi-poz. Jasan behar, hala nola, ondoeza eta ez medikuarengana joateko, ezinezkoa da!\nItxura zehatz sintomak izan behar du, argi eta garbi ulertu, hori ez da normala eta berehala eskatu laguntza espezialista.


Joanes Urkixo: Â«Literaturak tarte on bat pasatzeko balio behar duÂ»\nJoanes Urkixo idazleak abentura oso gogoko zuen gaztetan. Bulegari, leiho-garbitzaile, egunkari banatzaile ibili zen, baita Europan barrena bidaiari ibili ere; Dinamarkan hiru urtez. 1978tik 1980ra bitartean Pott bandako kideekin ibili zen. Harrezkero, letren munduan aritu da etengabe. Abentura maite zuen eta abentura nahiz fantasia bizi ditu egun literaturaren bidez. Genero hori lantzen du bereziki.\nGeneroak genero, euskal literaturaren paisaiari buruzko bere ikuspegia, baita bere burua bertan nola ikusten duen azaldu digu hasteko: "Euskal literaturaren paisaia oparo eta nabarra ikusten dut, kolore askotarikoa. Paisaia anitz horretan nire burua ikusi soilarekin konformatzen naiz. Ez da gutxi. Fantasiazko edota abenturazko generoa lantzen dut, gazteentzako batez ere. Genero honek euskal literaturan esparru txikia du, baina gustura ari naiz. Ezaguna naiz. Ez dut gehiago eskatzen".\nGerlari zuria liburua hizpide. Nondik nora liburu hau? Zer da berau zure ibilbidean?\nKondaira edota historia zaharren zalea naiz. Liburuaren ideia, batetik, Jaun Zuriaren eta kondairaren liburu batetik sortu zitzaidan. Orain dela zortzi urte euskaraz argitaratua. Fikziozko istorio polit bat izango zelakoan erosi nuen. Pertsonaia honen inguruan istorio zatiak aurkitu nituen, baina elkarrekin lotura handirik gabe, uztartu gabe nolabait. Ez zegoen nik fikzio egingo nukeen moduan edo nik liburu honen istorioa fikzionatu nahi nuen legez. Alegia, Jaun Zuriari buruzko zerbait egiteko gogoa nuen eta hutsune moduko bat egin zitzaidan. Ideia horrekin ibili nintzen luzaroan, buruan bueltaka, harik eta behin batean, Interneten beste zerbaiten bila nenbilela, Irlandako kondaira batekin topo egin nuen arte. Irakurri eta berehala konturatu nintzen hura zela nire ideiari falta zitzaion hanka, istorioa osatzeko zatia nolabait.\nApirila Sarian euskaraz izan den lehen saritua. Zer-nolako prozesua izan zuen liburuak?\nEuskal Herritik aurkeztutako hautagaiak Ã»normalkiÃ» euskaraz idatzitako liburuak izaten dira. Ondoren erdaratu egiten dira epai-mahaikoek ulertu ditzaten. Nik argumentua edo sipnosia idazteko sei orrialde inguru behar izaten dut, ondo borobilduta eta zehazkizun guztiez. Hori da argitaletxeei aurkezten diedana. Liburu honekin horrela egin nuen eta argitaletxeak eta biok hautagai moduan aurkeztea erabaki genuen. Beraz, erabaki hori hartu genuenean liburua idatzi gabe zegoen. Gerora erdaratu egin behar zela jakinda, editoreak eta biok zuzenean erdaraz idaztea erabaki genuen. Alegia, nire bizitzan lehenengo aldiz gaztelaniaz idatzi nuen eta gero euskaraz. Euskaraz beste bertsio moduko bat egin nuen. Ez da itzulpena, ez da izaten ahal gainera.\nHistoria dramatiko eta fantastikoa. Irlanda eta Euskal Herrian Ã»Bizkaiko Urdaibai ibarreanÃ» kokatua.\nKomeni zaigu gogoratzea Jaun Zuria Bizkaiko kondaira dela. Oker ez banaiz, Bizkaian lehendabiziko Jauna edo buruzagia izandakoa. Jaun Zuriaren kondairek oinarri historiko bat dute bere baitan. Kondaira hau XIV.-XV. mendean sortu zen. Lope Garcia de Salazar egilearen Andanzas y fortunas liburutzarrean agertzen da. Bertan Europako hainbat leinuen jatorriak aipatzen dira, besteak beste, Jaun Zuriarena. Liburuan esaten denez, Jaun Zuria Eskoziako printzesa baten eta deabruaren semea zen.\nBestalde, istorioak badu sustrai historiko bat: Asturias eta Leon erresumak, XVII eta XVIII. mende aldean, Bizkaia okupatzen saiatu ziren. Hango demografia handitu bide zen eta erresuma hartako nagusiak lur berrien bila etorri ziren hona. Bi aldiz saiatu ziren, lehenengoz itsasoz heldu ziren, Bakiora, eta hurrengo urtean, lurrez. Araba aldetik, hegoaldetik, etorri eta Arrigorriagaraino igo ziren. Horrelako arrisku egoera batean, Jaun Zuriak bizkaitarrak asturiarren inbasioaren aurka batu omen zituen.\nZein bide landu zenuen berau idazteko?\nHasieran zalantza bat eduki nuen. Istorioa hautatu ostean zein generori ekin behar nion edo istorioarekin zein genero landu eta uztartu behar nuen zalantza izan nuen. Lehenik, bertsio honen lauzpabost orrialde idatzi nituen, abentura historikoa zen, edo aurre historikoa nahi baduzu. Baina ez zeukan fantasia heroikoaren ezaugarririk.\nGero, Madrilgo lagun bati eman nion irakurtzeko. Aurreneko bertsio hartan etsaiak asturiarrak ziren! Lagunak horrela esan zidan: "Hau argitaratzen baduzu ez irten istorio honekin Euskal Herritik kanpo. Nazionalista hauekin beti berdin, beti kanpokoaren kontra borrokatzen ari zaretela esango dizute". Zer pentsa eman zidan, eta aldez aurretik zalantza hori neukanez, berehala erabaki nuen. Fantasia heroikoaren generoa aukeratu nuen eta honek dituen ezaugarri konkretuak erabili ditut.\nIrlandako klanen izenak benetakoak al dira? Alegia kondairan azaltzen diren biscayne eta mornatar, kasu.\nIzen guztiak benetakoak dira, biscayne klanak badu berezitasuna. Nik dokumentatzeko joera handia daukat. Idazten dudan edozer gauza dokumentatzen dut eta kasu honetan erruz dokumentatu naiz. Pilo bat irakurri dut eta, hartara, hainbat testu antzinako irlandar errege eta leinuen izenekin aurkitu nuen Interneten. Hortik hartu ditut izen guztiak, baita biscayne ere. Fionne pertsonaia nagusiari buruz aurkitu ditudan kondairen artean bere klana Byscne zela esaten da eta hortik biscaynera pauso oso laburra dago. Hori aurkitu eta buruan neukan ideiarekin bat zetorrela ohartu nintzen.\nZein dira gakoak irakurlea harrapatzeko? Nola gainditzen da istorioaren hasieran izaten den anabasa hori?\nTeknika oso zorrotz erabili behar da. Badago egitura bat, erabiltzen ahal dena eta askotan erabiltzen ez dena. Nik, nire ofizioarengatik, argi daukat egiteko hori. Gazteentzat idazten dudan bitartean teknika honetaz baliatuko naiz zehatz-mehatz. Irakurlearen arreta harrapatzeko arau nagusi bat daukat: lehen kapituluko lehenengo bi orrietan bai generoa bai protagonista zein diren nabarmen geratu behar dira, baita istorioaren lehenengo zantzua zein den ere.\nGazteentzako abenturazko istorioek iniziazio bidea eta amaiera biribila behar omen dituzte.\nNonbait irakurria daukadanez, literaturan eta ahozko literaturan erabiltzen diren iniziazio bideak antzina-antzinako gizarteko erritoetan errotuta daude. Gaur egun oraindik ere, beste kultura batzuetan mantentzen dira errito horiek. Iniziazio erritoak benetako erritoak dira. Nerabezarotik heldutasunera pasatzeko errito bat gainditu behar dugu, eta hain zuzen ere, iniziazio bidea esaten dugunean horren lehen arrastoa aipatzen ari gara. Literaturan hori oso hedatuta dago, garai guztietan erabili da, eta azken batean, istorio honetan jatorrizko errito horretara nahiko hurbildu naizela uste dut.\nAbentura eta fikzioa. Fantasia heroikoa. Batzuek generoa indartsu dagola diote, beste askok muzin egiten diote, ez dela genero hau idazteko garaia diote.\nBada garaia. Noski, zeinek irakurtzen du genero hau? Gazte jendeak. Indartsu dago, baina hein batean. Asko ikusten den generoa da, baina detaile batzuk ezagutzen dituzunean, indartsu delako hori ez da hainbesterako. Espainia mailan gehien irakurtzen dena ingelesetik gaztelaniara itzulia da, eta tiradak nahiko txikiak izaten dira: 3.000 alekoak. Orduan, pentsa nirea. Gaztelerazko bertsioa ez dut uste asko saltzen ari denik. Beraz, nire itxaropen guztia euskarazko bertsioan jarrita daukat.\n"Gaizkia" eta "ongia" bitasuna. Batzuek gutxietsi izaten dute gaia.\nTira, nire uste apalean, literaturak tarte on bat pasatzeko balio behar du. Irakurleak goza dezan, entreteni dadin batez ere. Gero, jakina, idazleak idazten duen edozein gauzatan ezinbestekoa du bere barrutik zer edo zer ipintzea. Zentzu horretan, nire subkontzientetik zer edo zer adierazi dudala uste dut, lerro artean zerbait ipini dut, alegia. Tira, azken batez, gaizkia eta ongiaren arteko gatazka literatura bezain zaharra da, eta nik kontzienteki eta apropos iturri horretara jo nahi izan dut.\nAzkenik, genero hau hizpide. Zer iritzi duzu J.R.R. Tolkien-en Eraztunen jauna istorio fantastikoez?\nNi genero honen zale izan naiz betidanik, J.R.R. Tolkien-en lanak aspaldi irakurri nituen eta eztabaida nahiko ahaztuta daukat. Gaur egun, beste genero bat bezala onartzen bada ere, gehienbat bigarren genero bezala ikusia da beharbada. Gehienetan genero honetan idazten dena ez omen da literatura jasoa, ihesbideko literaturatzat joa da. Baina azken batean, zer behar dute gazteek irakurtzeko ihesbideko literatura ez bada?\nGerlari Zuria marrazki bizidunetan\nFilm bat egitea ametsa edo fikzioa da guretzat. Euskal Herrian bizi garela kontuan izanda, istorio hau pantailara eramatekotan marrazki bizidunetan egin liteke. Hala eta guztiz ere, liburu hau marrazki bizidunetan egitea garestiegia da Euskal Herrian. Saiatu gara, baina gurea bezalako industria txiki batean egitea ezinezkoa da. Espainia mailan ere zaila ikusten dut.\nEuskal gidoilarien patua\nEuskal Herrian ez dago ikus-entzunezkoaren industriarik eta horren arabera ez dago gidoigintzarako azpiegiturarik, ez sendoa behintzat. Gidoilariak hor gabiltza: Madrilen, BartzelonanÃ Euskal Herritik kanpo bizibidea atera nahian, alegia. Nik azken urteotan zorte ona eduki dut eta badut zer eginik. Euskal Herrian ere lan apur bat egiten dut, tarteka-marteka.


Blas de Otero plazako egoerari "konponbide integrala emateko" gogoeta egiteko eskatu du EH Bilduk : Irutxuloko Hitza\nEgiako Blas de Otero plaza. (Argazkia: Inaxio Esnaola)\nEgiako Blas de Otero plazan azkenaldian izandako gertakarien aurrean, Donostiako EH Bilduk bere balorazioa eta hausnarketa plazaratu du ohar baten bidez. Besteak beste, Eneko Goia alkateari eskatu diote “gogoeta” egiteko, eta “arazoari konponbide integrala emateko lehenbailehen neurriak hartzeko”.\nAdierazi dute “ukaezina” dela “arazo bat dagoela Mandasko Dukearen kalean, Blas de Otero plazan, Tabakalera inguruan eta abarrean. Eta erabat ulergarria dela bertako bizilagunen, dendarien eta ostalarien kezka eta haserrea”. Horregatik, “elkartasuna” adierazi diete “mehatxuak, eraso fisikoak, irainak edo lapurretak sufritu dituzten guztiei”. Horrez gain, “elkartasun bera” adierazi diete “duintasunez bizitzeko oinarrizko beharrak aseta ez dituzten herritarrei, duela urtebetetik, Donostiako Udal Gobernuak zein Gipuzkoako Foru Aldundiak eman beharko lizkieketen baliabide sozialak ematen ari zaizkien boluntarioei eta elkarteei (Harrera Sarea, Sos Arrazakeria, elikadura taldeak…)”. “Egian, segurtasun eta bizikidetza arazo baten aurrean gaude, eta herritar guztien premiak aseta eta eskubide guztiak bermatuta etorriko da irtenbidea (segurtasun eskubidea, elikadura eskubidea, bizitoki eskubidea…). Eta, horretarako, esku hartze soziala indartzea ezinbestekoa da. Ez dugu ulertzen, horregatik, zergatik ez dioten erantzuten arazo horri, era integral batean, Donostiako Udal Gobernuak eta Gipuzkoako Foru Aldundiak”, gehitu du.\nBestalde, udal gobernuak azkenaldian hartutako erabakiak ere kritikatu dituzte: “Eneko Goiaren gobernuak hartutako zenbait erabakik arazoa areagotu besterik ez du egin. Batetik, kale egoera arrisku nabarmenean dauden hainbat pertsona haien bizitokietatik inongo alternatibarik eskaini gabe kaleratu izana (Moraza, Infernua, Firestone…). Bestetik, Abiadura Handiko Trenaren geltokia egiteko lanetan, behin-behineko pasarela segurtasun aldetik edo puntu kritikorik ez sortzeko neurriak hartu gabe jarri izana (lurpeko pasabideak zituenak bezalakoak)”.\nEra berean, PPk azken egunotan izandako jarrera –Egian izan da Borja Corominas zinegotzia, bizilagunekin hitz egiten eta egoerari buruz hitz egiten– “erabat onartezina” dela deritzote, “eta are onartezinagoa, kolektibo osoak jomugan jartzeko eta mezu xenofoboak zabaltzeko erabiltzea, PP egiten ari den bezala”. “EAJ-PSE-EEren udal gobernuaren jarrera ere kezkagarria da, isil-isilik baitago PPren erabilera maltzur horren aurrean. Donostia xenofobiarik gabeko hiria izateko konpromisoa hartu dugu, behin baino gehiagotan, udal taldeok eta konpromiso horrekin koherenteak izatea eskatu nahi du EH Bilduk”, gaineratu dute, baita “bizikidetzarako” duten “konpromisoa berretsi” ere: “Gure prestutasun osoa adierazi nahi diegula eragile guztiei arazo hau, elkarbizitza parametroetan, konpontzen laguntzeko”.


Siziliera (u sicilianu) Sizilian mintzatzen den hizkuntza erromantze bat da, latin arruntetik eratortzen dena, eta greziera, arabiera, frantsesa, proventzera, katalana zein gaztelaniaren eragin handia duena. Hizkuntzak, historia zein literatura aberatsa izateaz gain, hiztegi oparoa ere badu, 250.000 hitz baino gehiagorekin. Siziliaz gain, siziliera Calabriako hegoaldean nahiz erdialdean eta Apuliako hegoaldean ere mintzatzen da. Sizilierak eragin handia izan zuen Maltako hizkuntzan, XVII. mendeko bukaera arte, batez ere.\nSiziliera (u sicilianu) Sizilian mintzatzen den hizkuntza erromantze bat da, latin arruntetik eratortzen dena, eta greziera, arabiera, frantsesa, proventzera, katalana zein gaztelaniaren eragin handia duena. Hizkuntzak, historia zein literatura aberatsa izateaz gain, hiztegi oparoa ere badu, 250.000 hitz baino gehiagorekin. Siziliaz gain, siziliera Calabriako hegoaldean nahiz erdialdean eta Apuliako hegoaldean ere mintzatzen da. Sizilierak eragin handia izan zuen Maltako hizkuntzan, XVII. mendeko bukaera arte, batez ere. UNESCOren Liburu Gorrian, galtzeko arriskurik ez duen hizkuntza gisa sailkaturik dago. Haren erabilera handia da familiaren baitan zein lagunen artean, ez baina arlo ofizialean edo idatzizkoan. Sizilierazko literaturaren idazle zein poetarik esanguratsuenak ondokoak dira: Giovanni Meli, Nino Martoglio, Domenico Tempio, Alessio Di Giovanni eta Ignazio Buttitta. (eu)\nSiziliera (u sicilianu) Sizilian mintzatzen den hizkuntza erromantze bat da, latin arruntetik eratortzen dena, eta greziera, arabiera, frantsesa, proventzera, katalana zein gaztelaniaren eragin handia duena. Hizkuntzak, historia zein literatura aberatsa izateaz gain, hiztegi oparoa ere badu, 250.000 hitz baino gehiagorekin. Siziliaz gain, siziliera Calabriako hegoaldean nahiz erdialdean eta Apuliako hegoaldean ere mintzatzen da. Sizilierak eragin handia izan zuen Maltako hizkuntzan, XVII. mendeko bukaera arte, batez ere. (eu)


Udara gatazkatsua berriro Bizkaiko Correosen, behar adina langilerik ez dagoelako | LAB SINDIKATUA\nZerbitzu Publikoak Posta Udara gatazkatsua berriro Bizkaiko Correosen, behar adina langilerik ez dagoelako\nAzken urteotan behin eta berriz salatu dugu Correos erabiltzen ari den gastuak aurrezteko politika; haren ondorioz, langile kopurua ikaragarri txikitu da. Behar beste beharginik ez izatearen eta oporraldiak, bajak,… bete ez izanaren ondorioz bertako beharginoi lan-zama handiagoa egokitu zaigu, eta hura banatzeko orduan atzerapenak izan ohi dira. Horrek berekin dakar beharginon lan-zama handiagoa izan ohi dela, eta EZINEZKOA JAZOTZEN ZAIGULA KORRESPONDENTZIA EGUNEAN EROAN AHAL IZATEA, eta ondorioz, korrespondentzia pilatzen zaigula, hura banatzeko garaian atzerapenak gertatzen direla, lan baldintzak kaskartzen direla eta biztanleriari eskaintzen zaion zerbitzua hondatzen dela. Honen guztiaren ondorioz jazotzen den egoeran banaketa-zerbitzua ez da ohikoa, eta behar adinako beharginik ez dagoelako bulegoetan, hiritarrak ez dira egokiro atenditzen; horrez gain, Posta Zerbitzu Orokorrak behartzen duenez, banaketa ez da burutzen astelehen eta barikua bitartean.


Susa literatura - Iturria\nAzala: Lander Garro\nEz dira gureak\npragako bigarren ipuina\nhungariako lehen ipuina\ndanimarkako lehen ipuina\nOrtozik eta zikin\nbudapesteko bigarren ipuina\nEgurra eta soka\nsuitzako bigarren ipuina\nvarsoviako lehen ipuina\nEhiza ez da erantzuna\nvarsoviako bigarren ipuina\nZuloa egin dute\nAtzo heldu ginen Varsoviara. Bidaian ez da arazorik izan, turbulentzia batzuk hegazkinean. Soro ez zen aireportuan biluztu, gogo handia zeukan arren, gero aitortu zidan, hoteleko afarian. Iruditzen zait Eszter gurekin datorrelako ez zela aireportuan biluztu, bestela dudarik gabe egingo zuen, motiborik gabe. Esango nuke Eszterrek ez zuela espantu handirik egingo Soro biluztu izan balitz ere, barre beharbada, barre seguru, txaloak ere joko zizkion. Hasi gara Eszter apur bat ezagutzen eta gehiago da barre egitekoa espantuka hastekoa baino.\nBudapesten Eszterrek atzera egingo zuela pentsatu genuen, ez zela Poloniara etorriko, baina hemen gaude orain hirurok, Varsoviako Sheraton hotelean, gela berean. Sorok bi gela hartu nahi zituen, guretzat bat, Eszterrentzat bestea, baina ez dio utzi. Ohituta dagoela esan du, lau neba dituela Rosarion, lehengusu bat ere bizi dela eurekin, ez dela beldurtuko orain, Sororekin eta nirekin. Iruditzen zait esan nahi zuela perretxiko siku bi garela gu, apur bat ustelduak ere bai... Erregutu digu ez gastatzeko, mesedez, diru gehiago beragatik, Sorok Sheraton osoa birritan hartzeko dirua daukan arren.\nGela nahiko handia da bestela, hiru ohe ditu, egongela txiki bat. Luxuzko gauzak barregarriak dira beti eta ez daukate usain neutroa. Usain horrek, gainera, komunera libratzera joateko gogoa ematen du... Iruditzen zait hori ere pentsatuta dagoela: hotelera sartu eta lehenengo bost minututan libratuz gero, ez du inork harrezkero beste hotelik nahi, beste komunik nahi, komun hori da haren etxea, haren txokoa... Eta hori guztia azaltzen ari naiz hirurok libratu genuelako hotelera sartu eta lehenengo ordu erdian, Eszterrek ere bai, tronu berean. Horri gure etxean esaten diogu “jarleku epelean libratzea” edo, besterik gabe, “epeletan libratzea”.\nPedro Iturria inoiz baino hurbilago daukagu orain. Sorok usaindu ere egin duela esan izan du... Poloniako lehenengo ipuina duela lau hilabete eta bost egun publikatu zuen, bigarrena orain hiru hilabete eskas. Inoiz ez ditu horren jarraian publikatu; presaz ibiliko da, hiltzen ariko da hura ere, desegiten, errausten bere ipuinean bezala. Kontua da gero eta hurbilago daukagula eta bere edadean ez dagoela esprintak egiteko, egun batetik bestera etxez aldatzeko, herrialdez. Harrapatzen utzi beharko digu, nekeagatik baino ez bada ere.\nEskura edukiko du orduan Soro Barturenek sasoi hori, Iturriarekin egon zenekoa, edade hori, unibertsitatekoa, Ingalaterrakoa, arrauna. Ez dakit zer egingo duen gero Iturriarekin, zertaz hitz egingo duten elkartzen direnean, ipuinak aipatuko dizkion... Inportanteak dira ipuinak? Ala arrastoak dira, Iturria topatzeko arrastoak, aitzakiak besterik ez? Ez dut uste... Oso kontu handiz irakurtzen ditu Sorok ipuinak, askotan... Zerbait ariko da Soro bilatzen.\nArratsaldeko laurak eta hogei dira. Eszter Roland P. Cohenen artikulu bat irakurtzen ari da eta Soro komandante karlista baten litografiaren gainean geratu da lo. Lokartu aurretik esan dit: Siesta pertsona tristeen geuza da. Foruei buruz ere hitz egin du ostean, legeak, arauak, bizimodua... Lokartu egin da gero litografiaren gainean eta aho-bazterreko adurraz komandante karlistaren jaka busti du.\n— Hasi baino lehenago, galdera inportante bat, Eszter: zenbat usain eros daiteke? Guztiak? Munduko usain guztiak... Erosi ahal dira? Pentsatu duzu inoiz, Eszter? Usain guztiak erosteko aukera dago?\n— Batzuk nahi ere ez...\n— Baina batzuk bai, batzuk eros daitezke. Hori da kontua: batzuk bai, batzuk ez. Baina zein da portzentajea? Kalkulatu duzu inoiz, eros daitezkeen usainen portzentajea? Dendetan, drogerietan, perfumerietan... Kalkulatzen aritu zara inoiz, Eszter?\n— Burutik pasatu ere ez.\n— Ehuneko 22-25 artean, hori kalkulatu dut nik, horiek eros daitezkeen usainak... Gutxi da, oso gutxi, asko dira erosi ezin direnak... Baina adi ipuinari: Iturriaren ipuinean ere obsesionatuta daude usainekin, baina txarrekin, hatsekin: “sunda” esaten diogu guk euskaraz, kiratsa. Horrela emango zuen Iturriak lehen bertsioan seguruena... Zuk gaztelaniazkoan nahastu egin dituzu apur bat, “buen olor, mal olor”, baina ez dio ardurarik, ulertu egiten da... “Ikusi” egiten da hatsa ipuinean, ospitale horretan... Esango zenuke usain txarreko ipuina dela hau, Eszter? Esango zenuke hori? Horrela esango zenuke?\n— Beharbada bai. Askotan esaten du Iturriak.\n— Esan bai, baina usaindu egin duzu zuk? Usaindu egin duzu ipuina? Tripa nahastu dizu? Zerena da usain txar hori? Hildakoena? Tripa ustelduena? Usaindu duzu inoiz hildakoren bat, Eszter? Ustelduta dagoenean esan nahi dut, usteltzen hasten denean... Neuk ere ez. Liburuetan irakurri ditut hildakoen usainak, kiratsak, jendeak ezin ditu jasan, hatsik jasanezinena da antza. Benetako hildakoak direnean batez ere: nazien Alemanian, Errusian... Ezin omen da jasan, leihoak zabaldu arren...\n— Erroman: esan gizon honi botaka egingo diodala praketan.\n— Leihoak zabaldu dituzte ipuinean, Eszter, baina ez da hatsa joan. Norbait ari da usteltzen. Edo gela osoa ari da usteltzen. Edo gelako guztiak. Alferrik leihoak... Edo beharbada ez: lanbroa sartu da. Zer da hori, Eszter, zer egin du lanbroak? Freskatu? Usteltzen ari dena freskatu? Bizitu? Izoztu? Errematatu?\n— Lanbroak ez dauka memoriarik, Eszter, ezin du ahaztu...\n— Ulertu didazu...\n— Zelan ez dizut ulertuko.\n— Eguzkia ere zikindu du. Lanbroak. Umeak ere itsusiak dira, gizonezkoak ikusteko desatseginak. Zer da hori, Eszter? Desarmonia hori guztia? Ume bat itsusia izan daiteke? Zenbat urtetik aurrera hasten da pertsona itsusia izaten? Zer da amorru hori, ospitalean dagoen andrearena? Hori da gaixoen gurutzerik handiena: amorrua. Amorrua daukate guztiaren kontra, umeen kontra ere bai. Nik foruen kontra ere hitz egingo dut beharbada benetan gaixotzen naizenean, hiltzeko gaixotzen naizenean, orain bezala baina ohean. Badakizu zer diren foruak, Eszter?\n— Berdin dio. Afarian azalduko dizut. Normala da ez jakitea, gero azalduko dizut. Baina amorrua da kontua, andre horrena. Gizonezkoak: desatseginak denak, ikusteko, traturako... Zer da hori, Eszter, zer da amorru hori?\n— Argi dago... Ipuinean argien dagoena beharbada.\n— Egia, egia... Erizainei baino ez die begiratzen, emakumezkoei. Emakumeekin nahi du tratua. Egia. Garbi esaten du: “Ez dut erizaina ukitu...” Non dago? Hemen: “Ez nion ezer esan, ez nuen ukitu, hemen ez ditut halako gauzak egiten”. Garbi esaten du... Ez dauka amorruarekin zerikusirik beharbada, bere foruak dira, andrearen foruak... Berdin dio... Gero azalduko dizut zer diren foruak...\n— Don Sororen misterioak...\n— Eszter, Eszter... Zeuk ere izango dituzu foru batzuk. Foru asko dituen pertsona zarela iruditzen zait. Neuk ere baditut batzuk...\n— Berdin dio, aurrera ipuinarekin. Konturatu zara gaixorik dagoela ipuin hau? Gaixorik dago andrea ospitalean, baina umetan gaixorik egon zenekoa ere kontatzen du: sukarra, eztula, aitak leihora eramaten zuenekoa... Eta protagonista gaixorik badago, ipuin osoa egongo da gaixorik, ezta, Eszter? Hori da logikoena, ezta?\n— Ez zait iruditzen, baina...\n— Oraindik erabiltzen da “protagonista” hitza? Nola esaten zaio bestela? Pertsonaia nagusia, printzipala? Egongo da ingelesez terminoren bat, main character, hero... Ingelesez seguru dagoela terminoren bat... Badakizu zer den “protos” grezieraz? Berdin dio. Gauza da gaixorik egon zela ospitaleko andre hori umetan ere, luzaro, hainbat hilabetez esaten du... Aitak ematen zion sosegu apur bat gaixorik zegoela, leihora eramaten zuen, kalea ikustera, autoak... Baina beste gauza bat hori baino lehenago: benetan da protagonista ohean dagoen andrea? Main character, printzipala, nagusia, hero? Zer da Rosa orduan, zer da gaixoaren ahizpa? Protagonista bakarra behar da beti? Zer da hori? Neuk esango dizut: egoismoa. Egoismotik irakurtzen dugu: irakurtzen dudan bitartean, neu naiz protagonista hori, hero hori, eta ni bakarra naizenez, bakarra da protagonista, ni heroi bakarra. Gezurra! Ge-zu-rra. Zer da hori, Eszter?\n— Ez egin burla agure siku bati, Eszter. Edo bai: egin burla lasai, merezi dut. Berriro galdu naizelako, horregatik merezi dut. Berriro aspertu zaitudalako. Non galdu naiz, Eszter, zer ari nintzen?\n— Oheko andrea, umetan gaixorik...\n— Hori da, eskerrik asko, Eszter, barre egin didazun arren... Absolbitu egingo zaitut, Nagy andrea, ahaztu egingo ditut zure irainak, baina jakin ezazu infernura bidean jarri zarela, Célinerekin batera, Borgesekin batera, hori argi izan behar duzu...\n— Argi daukat.\n— Begiratu berriro ipuinari: umetan gaixorik egon zenekoa kontatzen du oheko andreak... Eta gaixorik egon zen urte berean eraman zuten aita, kartzelara, fusilatzera, ez dakigu. Ez zen itzuli, hori argi esaten du, bakarrik egon zela ama gero beti. Baina zergatik gogoratzen du gaixoaldia? Luzea izan zelako, gogorra? Luzea izan zen bai, lau hilabetekoa, ume batentzat batez ere, ume batentzat lau ordu ere asko denean. Baina zergatik gogoratu du orain, ahizparen aurrean, ospitalean, hiltzeko dagoenean, usteltzen ari denean? Zergatik orain? Zertan ari da, Eszter? Zer nahi du?\n— Aita ekarri? Aita azaldu?\n— Aita azaldu, hori da, Eszter, gustatu egin zait: aita azaldu nahi du... Aitaren bila etorri ziren, fusilatzera eramateko, eta alabak ez zien “ezer” esan, ez zien “asko” esan. Hori esaten du. Horrek esan nahi du “guztia” esan ziela. Orduan ez zen ohartu, umea zen, baina guztia esan zien: zein zen aitaren denda, non zegoen almazena... Askotan esaten du almazenarena, handik eraman zuten aita. Hori da bere benetako gaixotasuna, andrearena, laurogei urteko gaixoaldia, horregatik dago gaixorik ipuin hau.\n— Aitarekin berdintzen ari da orain, orain konta dezake, orain kontatu behar du. Nahasten ari naiz, Eszter? Gaixotzen ari naiz neu ere? Egon zara inoiz laurogei urtez gaixorik, Eszter?\n— Ai Eszter, Eszter... Gaixoak, fusilatuak... Gizarte gaixoa da hori. Ez da?\n— Ahaztu, berdin dio, ez dut ezer esan... Orain artekoa, ipuinean gertatzen dena, guztia da normala: ospitalea, gaixotasuna, ahizpak... Batzuetan ohekoak ez du ahizpa ezagutzen, ez daki ahizpa dela, ez beti. Normala da, askotan gertatu izan da, munduko ospitale askotan, etxe askotan... Desorientatu egiten dira. Hori esaten zigun gure amak ere, aita gaixorik zegoenean, desorientatuta zegoela, ez gintuen ezagutzen. Hori bera gertatzen zaio oheko andreari, gaixorik dago, laurogei urtez egon da gaixorik; normala da beraz ahizpa ez ezagutzea, dena da normala ipuinean orain arte... Baina arrainak? Arrain laranjak? Arrainak lanbrotan? Zer da hori, Eszter?\n— Hori da ipuina. Hor hasten da ipuina. Hori iruditzen zait...\n— Hor hasten da ipuina? Ia amaieran hasten da ipuina orduan, zure ustez? Eta aurrekoak? Aurreko gaixotasunak eta?\n— Prestaketak. Gaixotasunak prestaketak dira beti. Hori esaten da gure etxean.\n— Gaixotasunak prestaketak dira beti... Ez dago txarto, pentsatu beharko dut... Baina arrainak, Eszter? Zer dira? Zer da kolore laranja hori, lanbrotan, lasai igerian? Zer da hori, Eszter?\n— Ez dakit. Ez diot antzik hartu. Pentsatu dut, baina ez diot antzik hartu.\n— Nik topatu dut zerbait... Beldurra da arraina nire ustez... Rosaren beldurra, ahizparena. Rosak ikusi ditu arrainak, Rosa da protagonista orain. Lehen ere esan dizut, ez da hain argia hori, protagonistena. Badakizu zer den “deuteragonista”? Ez? Berdin dio, ahaztu. Hasi naiz berriro galtzen...\n— Arrainekin ari ginen, arrain laranjekin... Barruan argia dutela ematen du, horrela dio ipuinak, arrain sosegatuak dira bestela. Hainbeste gauza izan daitezke arrainak: kristautasuna, sexua, usaina, hatsa, memoria, oroitzapen txikiak, txikiak beti, laranjak, barruan argia dutenak... Baina beldurra ere izan daiteke, memoriari beldurra, norbere buruari... Usteldu egin daiteke burua, sikatu, ondo daki Rosak, ondo dakigu guk...\n— Burua galtzeari beldurra, orduan?\n— Izan daiteke, baina hainbeste gauza izan daitezke arrainak, arrain laranjak... Inoiz ez dugu asmatuko arrainak zer diren esaten, zeuk esan duzu, ez diegu antzik hartuko... Merezi du? Jarraituko dugu?\n— Nahi duzun moduan...\n— Ez, ez du merezi, bertan utziko dugu; nahi duzuna pentsatu behar duzu, nahi dudana pentsatuko dut nik. Hori da ipuin hau, hori da arraina, arrain laranja, arrain guztiak, ipuin guztietan... Nahikoa. Zelan zan hori, Erroman? “Asko da berbarik!” Barkatu, Eszter, gure zozokeriak dira... Irakurri dituzu Suitzako ipuinak, Austriakoa?\n— Behin eta berriro. Suitzakoak batez ere.\n— Ondo. Bihar komentatuko dugu Suitzako lehenengoa. Bihar ez, etzi. Bihar libre. Merezi duzu. Merezidu deu Eszter koitadeak, ezta, Erroman? Erre egingo zaitut bestela, Eszter, egosi. Afarian foruak azalduko dizkizut, hortik ez zara libratuko. Nirekin egoteko jakin behar da zer diren foruak... Erroman, ataraizuz Poloniako antxoak.


Gizarte Erantzukizunaren Memoriarengatik Euskadiko Kutxa munduko 101. da - Laboral Kutxa Prentsa aretoa\nSeptember 26, 2008 -an argitaratua cajalaboral(e)k\nEuskadiko Kutxaren izaera juridikoa ez da batere ohikoa: kreditu-kooperatiba. Izan ere, bazkide jabeak langileak dira, eta baita MONDRAGON Korporazioko enpresak ere.\nJatorrizko izaera bereizgarri hori dela eta, Gizarte Erantzukizuna funtsezko ardatza da gure jardunean. Ondorioz, Gizarte Erantzukizunaren Memoriak edo Iraunkortasun Memoriak nazioarteko aitorpen gorenak lortu izanak garrantzi berezia du Euskadiko Kutxarentzat. Ildo horretan, A+ aplikazio maila aitortu digute, AENORek egiaztatua eta GRI (Global Reporting Initiative) erakundearen nazioarteko G3 estandarrak aztertua.\nHala da, aipatutako aitorpena lortu duen munduko 101. enpresa izan da gurea.\nAdierazi bezala, Euskadiko Kutxarentzat oso garrantzitsua da aitorpen hori lortu izana, gure Gizarte Erantzukizunari lotutako hiru ezaugarri bereizgarri kontuan hartuta, gainerako Kutxa eta bankuekiko desberdin bihurtzen gaituzte eta.\nProduktibitateari eta aberastasun-sorkuntzari dagokionez, gure efizientzia- eta produktibitate-ratioak lehiakideenak baino nabarmen handiagoak dira. Eta hori da, izan ere, lehen ezaugarri bereizgarria. Horrela, adibidez, guztizko aktiboekiko errentagarritasun-ratioaren arabera, 2007an Euskadiko Kutxari 8. postua zegokion Espainiako finantza-entitateen artean.\nGizarteari egindako ekarpenari dagokionez, irabazi-asmorik gabeko erakundea ez garen arren, soberakinak gizarteari itzultzen dizkiogu urtero, aberastasuna eta enplegua sortzeko, batik bat kooperatiba-lanpostuak, MONDRAGON Korporazioaren bidez. Jardunbide hori estatutu-aginduetan dago zehaztuta, eta Batzar Nagusiak berresten du urtero.\nAzkenik, pertsonez arduratzeari dagokionez, gure langileak bazkide jabeak dira, eta, beraz, jabetzan, kudeaketa-erabakietan eta enpresa-emaitzetan parte hartzen dute. Horra hor gure Gizarte Erantzukizunaren hirugarren ezaugarri bereizgarria, oso berezia benetan.


Klima-aldaketari egokitzeko Errenteriako Planaren osaketa\nKlima aldaketa, planetak gaur egun aurre egin behar duen erronkarik handiena da. Gaur egungo eta etorkizuneko klimaren inpaktuak eragozteko, egokitzapena sustatzen duten ekintzak inplementatzea, zein erresilientzia eta erantzuteko gaitasuna areagotzen duten ekintzak martxan jartzea garrantzitsua da.\nAnimaliak babesteari eta edukitzeari buruzko ordenantza jendaurreko entzunaldian\nAnimaliak edukitzeko eta babesteko udal-ordenantza bere onarpenerako azken fasean sartu da. Modu honetan, edozein pertsonek edo erakundek ordenantza honi ekarpenak egin diezazkioke otsailaren 26ra arte. Ekarpenok Udaleko ZU! Zure Udala arreta-zerbitzuaren bidez (astelehenetan 7:30etik 14:00etara; asteazken eta ostiraletan 7:30etik 15:00etara; eta astearte eta ostegunetan 7:30etik 19:00etara) edo telematikoki (https://uzt.gipuzkoa.eus/WAS/AYTO/USCServicioCiudadanoVer15WEB/segundaPag.do) egin daitezke.\nAHTaren eskualdeko ibilbidea eta ingurumen ikerketa\nMugikortasun, Garraio eta Hiri-agendako Ministerioaren Trenbide Plangintzako Zuzendariordetza Nagusiak, ekainaren 22ko Estatuko Aldizkari Ofizialean jakinarazi zuen Euskal Herriko trenbide sare berriaren informazio-azterlan osagarria: Astigarraga-Oiartzun-Lezo zatiari behin behineko onarpena jaso zuela eta, berau, jendaurrean jartzeko prozesuari hasiera ematen ziola.\nBabes Akustiko Bereziko Eremuak izendatzeko parte-hartze prozesua\nZarata eta kalitate akustikoari buruzko legedia betetzeko Errenteriako udalak hainbat pausu aurrera eraman ditu. 2017an Errenteriako Zarata Mapa onartu zen eta urte bat beranduago Errenteriako Soinu-Ingurua Hobetzeko Plana (2018). Oraingoan, eta aipatutako planaren ekintzen artean, udalerriko Eremuko Planak idazteari ekingo zaio. Plan honen xedea kalitate akustikoaren helburuak betetzen ez dituzten eremuetan hauek zuzentzeko neurri zehatzak proposatzen ditu.\nEkonomia zirkularreko lehen Ekintza-planaren Kontsulta Publikoa\nTrantsizio Ekologikorako eta Erronka Demografikorako Ministerioak (MITECO) otsailaren 26ra arte ireki du 2021-2023 aldiko Ekonomia Zirkularreko lehen Ekintza Plana jendaurrean jartzeko prozesua. Plan horren helburua Estatuko Administrazio Orokorrak garatu beharreko Ekonomia Zirkularreko Espainiako Estrategiako neurri zehatzak burutzea da, Espainian ekonomia zirkularreko jarduerak ezartzeko.


Mikel Landak 2021eko Italiako Giroa utzi du eroriko baten eraginez\nGiroko bosgarren etapa amaitzeko 3,9 kilometro falta zirenean erorikoa izan du Murgiako txirrindulariak eta lasterketa utzi behar izan du.\nMikel Landa, lurrean, 5. etapan erorikoa izan ostean. Argazkia: EITB Media\nDombrowskik lortu du etapa garaipena eta De Marchi da lider berria\nMikel Landak (Bahrain Victorious) agur esan dio Italiako Giroari, asteazken honetan egin den bosgarren etapan erorikoa izan ostean. Murgiako (Araba) txirrindularia erori egin da helmugarako 3,9 kilometro falta zirenean.\nEroriko latza izan du Landak, lasterketako seinaleztapen kartel baten aurka kolpea hartu eta lurrera joan ostean. Taldekide batzuk zain geratu dira, baina euskal txirrindulariak ezin izan du jarraitu, eta ospitalera eraman dute.\nLanda protagonista izan zen laugarren etapan, Sestolako igoeran erasoa jota, eta asteazken honetan erorikoa izan du, eta lurrera joan da laugarren etapa irabazi zuen Joe Dombrowskirekin (UAE Emirates) batera.\nItaliako Giroa 2021: Unerik onenak\nItaliako Giroa 2021: Unerik onenak (5. etapa: Mikel Landaren erorikoa)0:2:17 min.\nPello Bilbao, Bahrain Victoriouseko taldeburua\nFranco Pellizotti Bahrain Victorious taldeko kirol zuzendariak Mikel Landaren erorikoa nola gertatu den azaldu dio EITB Mediari. Gainera, italiarrak gogorarazi du Bahrain Victoriousentzat ez dela Giroa amaitu, eta Pello Bilbao izango dela taldeburua hemendik aurrera.


Internet bidezko apustuak 500 milioi euro baino gehiago mugitzen dira urtean | Consumer\nInternet bidezko apustuak 500 milioi euro baino gehiago mugitzen dira urtean\nJoko tradizionaleko enpresak kezkatuta daude, legez kanpokotzat jotzen baitute modalitate hori.\nInternet bidezko apustuak dira Espainian azkarren hazten ari den jokoa. Urtean 500 milioi baino gehiago mugitzen dituzte. 2006an, espainiarrek 413 milioi euroko “online” apustua egin zuten, 2005ean baino %65 gehiago, eta 2007aren amaierarako proiekzioen arabera, ia 600 milioi euro izango dira, %40 gehiago. Diru horretatik, Estatuak ez du zentimo bat ere jasotzen.\nInterneteko Kirol Apustularien Espainiako Elkarteak (AEDAPI) Internet bidezko apustuak eskaintzen dituzten enpresen interesak defendatzen ditu; enpresa horiek guztiak Espainiatik kanpo daude, eta, hein handi batean, “paradisu fiskaletan” daude.\nSektore horren gorakadak kezkatu egiten ditu joko tradizionaleko enpresak, bereziki txanpon-enpresak, haien ustez legez kanpoko negozioa baita. Horregatik, egoera salatu dute Arartekoari, Estatuko Fiskaltza Nagusiari, Barne Ministerioari, Estatuko Loteria eta Apustuei, autonomia-erkidegoei eta legebiltzar-taldeei.\n“Erabiltzaileen jokoetarako dirua mugatua da. Apustuetan gastatzen badute, ez dute legezko jokoetan gastatzen”, dio Miguel Ángel García Camposek, Espainiako Jolas Makinen Federazioko (Femara) idazkari nagusiak. Haren salaketek oraindik ez dute nahi bezalako fruiturik eman. “Ministerioek organismo batetik bestera bidaltzen gaituzte, esaten digute ez direla eskudunak, autonomia-erkidegoak direla”. “Taberna batean makina bat jartzeak urtean 3.600 euro suposatzen dizkio autonomia erkidegoari. Oro har, jolas-makinek ia mila milioi euro ordaintzen dituzte urtean, eta horiek ez dute ezer ordaintzen”, gaineratu du García Camposek, Espainiako Loterías y Apuestas del Estado erakundearen bidez Ogasun Ministerioak berak bategitea espero baitu.\nLoteriasek txosten bat egin du, eta Aduanen Zuzendaritza Nagusiari bidali dio, administrazio-zehapenak azter ditzan eta, dagokionean, Fiskaltzara pasa dadin, kontrabando-delituagatik prozedura penala has dezan. Baina kontua zaila da, enpresa horiek ez baitute egoitza soziala Espainian.\nFemararentzat, erregulazio egokiena Estatu Batuena da. “Estatu Batuetan debekatuta daude Internet bidezko apustuak. Uste dut bankuei debekatu egiten dietela jarduera horietarako kontuetan karguak onartzea”.\nEspainian, legezko tresna Kontrabandoaren Errepresioari buruzko Legea da, baimendu gabeko jokoak merkaturatzea eta inportatzea debekatzen duena.


GoiBerri 28. alea by Goierriko Hitza - issuu\n28. zenbakia. 2012ko irailaren 21a\nGaria lehengo erara Lekaio kultur elkarteak gariaren prozesu osoa garatu du. 6-7\nMaddi Alberdi 3 Iritzia 4-5 Mikel Balenziaga 8-9 Euskal Jai eguneko karrozak 10 Pedro Urretabizkaia 11 Ordiziako Eusko Abesbatza irratian 12 Asteburuko proposamenak 14\nGOI B ERRI Urretxuko Mendizabal baserriko lurretan ereindako garia igitaiarekin ebakitzen. LEKAIO ELKARTEA\nMaddi Alberdi Itsasondoko Jai batzordeko kidea\n«Itsasondoko jaietan egunero egiten dut parranda, motzak baitira» Asier Zaldua Itsasondo Maddi Alberdi (Itsasondo, 1993) Magisteritza ikasten ari da Donostian, eta Itsasondoko Jai batzordeko kidea da. Gainontzeko gazteekin batera, haurrentzako ekitaldiez arduratzen da. Parranda ere egiten du, noski. Festetako egunik gogokoena ostirala du, «lehena delako eta afarian herritar guztiak elkartzen garelako».\nPortugal. Umetan joan nintzen gurasoekin eta oroitzapen oso polita dut.\nJanari bat. Makarroiak tomatearekin.\nIrakurri dudan azkena Cometas en el cielo da. Gomendatzeko modukoa da.\nBerri Txarrak. Euren kontzertu askotan izan naiz.\nEz dago bereziki gorroto dudan ezer.\nAbesti bat. Ez dut abesti kuttunik.\nParranda egitea. Itsasondoko jaietan egunero egiten dut, motzak baitira.\nEz dut egun bat bereziki gogoratzen.\nEz dut amets zehatzik.\nEz dut opari bat bereziki gogoratzen. Guztiak dira onak.\n«Alkate izango banintz, gazteei zuzendutako ekimen gehiago antolatuko nituzke»\nGoierriko txoko bat. Larraitz. Sarritan joaten naiz bueltatxo bat ematera, edo besterik gabe, egotera. Herriko alkate bazina.... Gazteei zuzendutako ekimen gehiago antolatuko nituzke.\nDiruz laguntzen duten erakundeak: Udalak: Altzaga, Arama, Itsasondo, Olaberria, Urretxu, Zerain eta Zumarraga\n647 319 775 – azudaire@bidera.eu 902-82 02 01 – harpidetza@hitza.info\nAndoni Salamero Alberdi Irakaslea\nTxikituz, eraikiz izakiak beti izan du ingurua eraldatzeko beharra, horretarako bide desberdinez baliatu izan da. Jokabide eraikitzailea izan duen alditan, edozein taldetako kidek, edo taldeak berak, gizarteari ekarpen emankorrik eskaini izan dio, eta hala, gizateria zabal batek, bere jarraibidean, maitasunez eta era atseginez egindako proiektu asko bideratu izan ditu. Halere, badira jokabide eraikitzailea baino txikitzailezalea erakutsi dutenak, eta halako gizonemakumek, barruko gorrotoak eraginda, bazterrak hausteari eta xehetzeari denbora gehiago eskaini diote; haiek igaro diren tokitik arrasto makurra utziz, eta horrelaxe pasatu nahi izan dituzte orduak eta orduak. Eskerrak ez nahi adina, bestela denboraren orratzak puntak zorroztu balitu, gureak egina zuen aspaldian. Eraiki, txikitu bezalako aditzok beti dauzkagu buruan, etengabeko eraikitzaile edo txikitzaile gara gizakiok sentimenduen iparrak norabidetzen gaituen bakoitzean. Zer, nola, nori, zergatik eta bestelako hitzak adierazi nahian gabiltzan unetik, sentimenduaren menpe egun eta gau izanez ibiltzen gara, geure buruari makina lan emanez, geure errotaren hegalak gehiegitxo astinduz, burutazio kaskar ugari pentsatuz, eta irina gaitza eta eskasa sortuz geuretzat. Eraikitzearen haritik ekain, uztail aldean Fermin Goenaga Epelde urretxuarrak, Zumarraga-Urretxuko Udalek bultzatuta, taldetxo bati sendabelarrei\nburuz ikastaro polita eskaini die; eta elkarrekin lan polita egin dute gure bi herri hauetan. Talde horretantxe lagunak izan ditut, eta gustura ikusi ditut Ferminen irakaspenak entzuten eta beren irteeretan landareak, belarrak aurkitzen. Ziur nago bidegorrian zein bestelako tokietan ikusi izan dituzuela haiek eta hitz-aspertutxorik egin duzuela beraiekin. Gauza da sendabelarren, landareen eta zuhaitzen inguruko informazioa jaso eta sailkatu ondoren, ibiltarion erakusgarri eta irakasgarri txarteltxo batzuk jarri izan dituztela bidegorriko txoko desberdinetan. Horra Ferminen eta talde honen ekimen txalogarri-bikaina. Paseoan joaten den bidaria halako zuhaitzera edo landare ezezagunera hurbildu izan denean bere izena zein den jakiterik izan duela geure ezjakintasunaren sarrail herdoila irekiz, eta gutxi balitz, ibilbideari bestelako ukitu atsegina emanez. Hala eta guztiz ere, ekimen txalogarri guztiek badute bere alde zabar eta okerra. Hartutako lana batzuek ez dute gustuko izan eta, zer bururatuko? Besteek maitasun handiz egindako lana izorratzea. Hala, toki askotan txarteltxo lagungarri horiek desagertuta edo puskatuta ikusi ditut, zoritxarrez. Gauza antzeko bat gertatu zen oporretan konposta biltzen duen edukiontzi batekin, Urolako errekan agertu zenean. Bi adibideotan ikusten da ezertarako baliagarri zaizkigun jokabideak, herritar askoren lana eta izerdia zein modu anker eta krudelez zanpatuak eta zapalduak diren, jokabide eraikitzailea suspertu ordez, kostatako\nÂŤBazterrak hausteari eta xehetzeari denbora eskaini diote, igaro diren tokitik arrasto makurra utzizÂť\nlana era azkar eta makurrez txikituz. Ibaira edukiontzia botata, zuhaitzen eta landareen sailkapen horixe desagerraraziz zein jokabide aurrerakoi erakusten ari gara? Ekologistak deitu gaitezke eta halakoak egiten utzi? Heziketaren urratsak eta herrigintzan ematen ditugun aurrerapausoak ez dira une batean ematen. Ez dago lasterbiderik honetan guztian, bide estua da berori, eta ezinbestez aurrera joatea dagokigu. Guztioi iruditzen zaigu herrian ezer egiteko, askotan obra handiak bakarrik ikusi behar ditugula; baina erraturik gaudela iruditzen zait. Izan ere, harrizko herria eralda dezakegu nahi dugun bezala, baina haragizko beste herria, herritar bakoitzak osatzen duena, horixe da zaindu eta hezi beharrekoa. Ezinbestekoa da elkar hartze jatorrean irakatsi nahi digutenen lanak aintzakotzat hartzea eta iturri emaro horretatik edatea, benetako jakituriaren iturriko ura bizia eta jario bukaezinekoa delako. Beraz, horixe egin behar genuke: lehendabizi, elkarrengandik ikasi; bigarrenik, ikasitako horretatik norberak irakaspenaren hausnarketa egin; hirugarrenik, besteengandik ikasitakotik norberak dituen dohainak kontuan hartuz zein bestelako disziplinetan egoki ditzaken aztertu; eta, azkenik, ekin lanari, akatsetatik ikasiz, baina sortuz eta sortuz, emaitza guztion erakusgarri izan dadin. Hauek eginez sortzen eta eraikitzen jardungo dugu, herri sortzaile-eraikitzaileak izango gara, gizaki osatuagoak. Eta eraldatze hori ez da bakarrik guregan antzemango, baita besteongan ere. Edozein lanetan horretan ari zaretenok, zorionak bihotzez, zuongan loratzen ari da herri berri horren hazia, fruituak, zuon lanaren aleak, azkar izango ditugu ikusgai. Ordu horretan gustura zuenganatuko naiz aukera ematen badidazue. Bitartean, ondo izan eta eraiki!\nUrretxuko jaiak Gauza asko aldatu dira denboran zehar Urretxun, baina, bada zerbait urtez urte mantendu dena. Karrozak dira ziurrenik Urretxuko jaietako ardatz aeta bereizgarria. Ondo pasa Santa Anastasia festak!\nTxikitako kontuak. Lagunei erreparatu eta harrigarria duk, nola txikitako izaera, gutxi-asko, mantentzen den: txikitan lotsatia zena, nekez agertuko duk ausarta heldu-aroan, adibidez. Kasu guztietan ez dik honek balio, baina gehienetan bai. Herriek ere mantentzen ote diate lehen-lehengo, «aspaldiko» nortasuna? Hik ez huen ezagutu duela 40 urteko Lazkao. Asko aldatu duk herria. Haurtzaroan bizitako eta oso gogoan ditudan hainbat kontu kontatu nahi dizkiat, aldaketaren lekuko: Ikastolako aukera egindakook, batzuk ikasgela bihurtutako garajeetan, besteak Elizkriston eta beste batzuk ahal zen lekuan, ze material gutxirekin moldatzen ginen... Leku xelebretan, material gutxirekin, baina ikasten genian, horixe ikasten genuela! Plaza ingurua nola aldatu den Lazkaon! Udaletxea, anbulatorioa, postetxea, Eskola Nazionala eta gure etxebizitza eraikin berean hituen; plazan bertan aparkalekua, futbol-zelaia, idi-frogetako harria, harrizko bankuak... Karnizero Txikiaren harategia, Joanita-\nren ile-apaindegia, Jauregieneko elektratresnen denda, Eulaliren denda, Riojano taberna, Matxainen jolas-gela, Karmen-ene taberna... kale nagusian segida-segidan, Elosegi kalean. Horiek behintzat ezagutu dizkiagu. Untzindegiko soroak, lehen letxugak, porruak, tomateak... ematen zituztenak, orain etxe, aparkaleku, parke... bihurtuak dizkiagu.\n«Nola aldatzen diren gauzak, kamarada!» abesten zinan nire talde kuttunenetako batek. Eta hik Lazkaon aldaketarik sumatzen al dudan etorri nintzenetik galdetzen didan. Ba, horixe baietz! Majo aldatu ere, gainera! Gauza batzuetan hobera eta besteetan ez hainbeste, nire gusturako. Eta lazkaotarrok, neu tartean, ere bai, jakina! Hala ere, den-dena etengabeko den-dena aldatzen ari dela pentsatzen dinat nik. Begiratu inguru fisikoari, edota pertsonei ere. Ez ezer ez inor ez dun lehengoa. Errepara iezaion hizkuntzari bestela. Hori ere etengabe aldatzen ari dun. Atzo «egon hadi isilik bigarrena paretak emango dik/n bestela eta!» esanez egiten zigutenan mehatxu gure gurasoek eta gaur, berriz, «bi osti emango dizki(n)at!» zerabilten gure seme-alabek kasurik onenean, haserretutakoan espainolera pasatzen direnak ere ezagutzen baitizkinat. Edo, are okerragoa, euskaraz jakin eta zuzenean gazteleraz aritzen direnak lasai asko, haserre egon edo adiskide izan. Azken batean, aldaketa baten atzean erabakiak egon ohi ditun\neta horietan hankabiko gehienok batzuetan bale eta besteetan kale. Baina, hor zegon bizitzaren xarma ere. Niri, orain hogei urte, Usurbildik nora eta Lazkaora bizitzera etorri behar nuela esan balidate ez ninan sinetsiko, eta begiraion! Hamazortzi urte egin dizkinat jadanik. Eta ez nagon kexatzeko. Ez naun damutzen erabaki hori hartu izanaz. Egokitu zaidan herria, etxe ingurua eta lagunartea ez zeuzkanat saltzeko. Ez jatorrizkoa ez harrerakoa.\nGaria, lanaren haria Lekaio kultur elkarteak gariaren langintza berreskuratu du, Euskal Jairako. Ezagutu zutenen laguntzarekin, prozesu osoa garatu dute, azarotik, Urretxun. Aimar Maiz Urretxu Euskal Jaietako artisau azokan garia da aurten gaia. Lekaio kultur elkartearen inguruan, erakusketaz arduratzen den batzordeak gariaren prozesu osoa garatu du, iazko azaroan hasita. Lurra prestatu, garia erein, zaindu, alperra pasatu, ebaki, jo, eta errotan eho. Ogia ere egin dute. Urretxuko Mendizabal baserriko lurretan erein zuten garia. Lehenik, lurra laiarekin irauli zuen baserritar talde batek. Beste pusketa bat idi-goldeekin maneiatu zuten. Santu Guztietatik San Martinera bitartean ekin zioten prestaketa lanari, azaroaren 1etik\n11ra, ohiturak markatu bezala. ÂŤTaldeko baserritarrek eurek zaindu dute saila. Garbi esaten ziguten aurrez zer egin. Santa Lutzitarako erre egingo zela iragarri ziguten, eta bete zenÂť, dio Xabi Lasak, taldeko kideak. Otsailean alperra pasa zuten soroan. Martxotik maiatzera, ÂŤbakeanÂť utzi eta gero, burua erne zitzaion gariari. Ebaki igitaiekin eta segarekin egin zuten. Oloa eta garia bereizi, azaoak egin eta metatan pilatu, eta lehortzen utzi. Garia jo ondoren, alea Gabiriako Igeribar errotara eraman zuten. Han, Joxe Kruz Baztarrika errotariak esplikatu zien, bai errota-\nMendizabal baserrian ereindako haziak, alea eman ondoren, bertako labean amaitu du Bideoz eta argazkiz jaso dute prozesua; etzi, Euskal Jaiko artisau erakusketan azalduko dute lana\nren zatiak zeintzuk diren, bai funtzionamendua, eta, noski, baita alea eho ere. Azkenean, Mendizabal baserriko Ixiarrek ogia egin du, etxe ondoko sailean etorri den gariaren irinarekin.\nAntzinako gaiak bizituz Helburua, etnografia lana praktikan jartzea ez ezik, alderdi materiala eta ez materiala biltzea ere bada. Prozesu guztia bideoan grabatu dute, eta argazkiak ere egin dituzte. Maider Sudupek ikus-entzunezkoa muntatu du, 30 minutukoa. Urretxuko udaletxean aurkeztu zuten, ostiralean.\nGrabaketaz gain, parte hartu duten baserritarrei ahozko elkarrizketak egin dizkiete. Lanketa bakoitzaren xehetasunak, hiztegia eta jakingarriak erregistratu dituzte horrela. Nekazariek beraiek bizi izandako langintza izanda, eta gaur egun desagertuta egon arren, ahanzturatik berreskuratu diete haiei ere lana. Lekaio kultur elkartea artisau azokak antolatzen direnetik ari da urtero gai monografiko bat lantzen. 2004tik, plazan aurkezteaz gain, hiztegia atera izan dute. Ahozko grabaketak ere egin dituzte. Iaz artilea landu zuten, aurreko urteetan, sagardogintza, gaztainak, garo metak egin... «Konturatu ginen tresna zaharrak, hitzak eta ofizioak berreskuratzen ari ginela, horrelako ekimenekin hasi ginenean. Ondare materiala eta ez materiala jasotzen ari gara», dio Lasak. Artisau azoka eta erakusketa prestatzen duena «lan-talde ikaragarria» da, «indar handia» duena. Elkarteko kideez\ngain, baserritarrak eta parte hartu nahi duen oro ari da lanean. «Irekia da. Aurten bi lagun gehiago sartu dira. Balizko gaiak botatzen ditugu, eta baserritarrek edo adituek esaten dute egin litekeen ala ez, nola, zer fasetan...». Garai batean Gipuzkoan zen Zaharkinak proiektuan oinarritu ziren. Zerainen eta EzkioItsason, adibidez, burutu zituzten proiektuak. Baserrietatik tresna, erreminta eta osagai zaharrak jaso, katalogatu eta herriarentzat erakusketan jartzea zen Zaharkinaken helburua. «Guk, dena aldi berean bildu beharrean, urtean gai jakin bat hartzen dugu. Transmisio lan polita egin daiteke», argitu du Lasak. Euskal Jaietako goizean, etzi, gariaren prozesuaren laburpena azalduko dute, plazan. Urretxun eta Zumarragan, bertakoek gogoratzen dutenez, 1965ean erein zuten azkeneko aldiz garia. «Erratzuko Genarok erein zuela esan digute, orain 47 urte».\nMitologiatik eguneroko bizimodura, garia goierritarren oremahaian beti aundi banintzen, txikie banintzen, maiatzen buru nitzen; berrogeigarren egunerako oramahien ora nitzen», dio Goierriko esaera zahar batek. Gariari buruz ari da, zekale preziatuak sinesmen kolektiboan izan duen eraginaren adibide bat. Mitologian bertan aurki litezke erreferentziak. Ataunen, San Martin Txikik Muskiko kobara jo zuenean, Basajauni gari aleak galtzerdietan lapurtzeko asmoz, zera abestu omen zion begibakarrak: «Ja, jaaai! Baleekia artuko likenea: orr’irtete, arto eitte; orr’erorte, gari eitte; ta San Lorentzoota arbi eitte». Izan ere, San Lorentzok (abuztuaren 10a) «esku batean sua eta bestean ura» ditu, gari-buru helduak galsoroa galtzeko arriskua, uztailean ebaki, mutxirioetan metatxoak egin, eta bildu ezean. Eguneroko bizimodurako ere erreferentzia garrantzitsua zen garia. «Garia jaulki bage daukie oraindio neska gazteok», dio beste esaera zahar batek, eskarmentu edo ‘buru kantsaziorik’ ez dutela izan bizitzan, Julian Alustiza ‘Aztiri’-k jaso zuenez. «Guraso geranok, hemen garia eta oloa ondo jaulkita», gehitu zuen. Errotarako joan-etorriak eta labe-suen goxoa iradokitzen ditu, bestetik, gariaren prozesuak. «Gure errotak bederatzi kolpe kanporako egiten zituen, eta hamargarrena etxerako», zioen Gabiriako Igeribarko Angel Izagirrek. Errentak, lanak edo zerbitzuak ordaintzeko ere garia zuten diru, duela denbora asko ez, goierritarrek.\nLaiaketa, goldaketa, gari jotzea, ehotzea, ogia egitea... Pauso bakoitzaren testigantza biziak jaso dituzte Lekaiokoek ordu erdiko dokumentalean, bai argazki nahiz bide moduan, bai garigintzako laguntzaileei elkarrizketak grabatuta. ARGAZKIAK: LEKAIO ELKARTEA\nMikel Balenziaga Valladolid futbol taldeko jokalaria\n«Lehen Mailan jokatzea sekulakoa da: giroa, futbol zelaiak...» Asier Zaldua Zumarraga Mikel Balenziaga (Zumarraga, 1988) eliteko futbolera itzuli da. Realaren bigarren taldetik Athleticen lehenera salto egin zuen 2008an, eta denboraldi hartan dezente jokatu zuen. Baina ordutik, Bigarren Mailan aritu da batik bat. Ekainean Lehen Mailara igotzea lortu zuen Real Valladolid taldearekin, eta Gaztelako taldean jarraitzen du.\nNolatan halako futbol zaletasuna? Mutikoa nintzenean, gaur egun bezala, modako kirola zen. Pilotan ere aritu nintzen, lehenengo Urretxuko pilota eskolan, eta gero Zumarragakoan. Urte batzuetan bi kirolak uztartu nituen, baina aukeratu egin behar izan nuen, eta futbolaren aldeko hautua egin nuen.\ntaldekideen lesioak medio, eta aurreko denboraldian, eskuineko hegalean ezkerrekoan baino gehiago jokatu nuen.\nZer gertatu zen otsailetik aurrera?\nAurrelari hasi zinela kontuan izanik, oraindik ere gora joateko joera al duzu?\nFutbola halakoxea da. Otsailetik aurrera Caparrosek Koikili jarri zuen eta kito.\nBai, gustuko dut. Ahal dudan guztietan gora joaten naiz. Dena den, atzelaria naiz eta nire eginkizun nagusia defendatzea da. Dagoeneko garai batean baino errieta gutxiago egiten didate aurrera joateagatik. Realean nengoenean askotan egiten zidaten errieta.\nOndoren, Soriara joan zinen.\nZenbat urte egin zenituen Realean?\nHura ni baino hobea zen pilotan!\nBrunete txapelketa jokatu nuen 11 urterekin, baina ondoren, Urolara itzuli nintzen. 14 urterekin berriro Realera joan nintzen. Bigarren taldean denboraldi eta erdi egin nuen. Euren asmoa beste talde bati uztea zen, baina denboraldia hasteko astebete bakarrik falta zenean, Athletic nire bila etorri zen. Guztiontzat ona izan zen.\nBeti postu berean jokatu al duzu?\nAsko kosta al zitzaizun Lehen Mailara moldatzea?\nEz, Urolan aurrelaria nintzen. Realera joan nintzenean hegaleko erdilari jarri ninduten, eta handik bi urtera, hegaleko atzelari. Dena den, urtero jokatu ditut partida batzuk zelai erdian\nOrdura arte 2.B mailan jokatu nuen. Athleticek sekulako aukera eskaini zidan, baina 2.B mailatik Lehen Mailara salto handia dago. Dena den, otsailera arte partida guztiak jokatu\nXabi Castillo zure taldekide ohiak ere bi kirol horiek uztartu zituen...\nnituen. Lehen urtea ondo joan zen.\nNumancian igarotako urtea polita izan zen, nahiz eta ez genuen lehenengo mailara igotzea.\n2010-2011 denboraldia Athle-\n«Dagoeneko garai batean baino errieta gutxiago egiten didate aurrera egiteagatik» «Lehen Mailara oso gazte heldu nintzen, baina ez da erraza erregulartasuna lortzea» «Valladolideko zaletuak hemengoak baino zertxobait hotzagoak dira»\nticen egin zenuen. Caparrosek berarekin nahi ninduela esan zidan, baina 90 minutu bakarrik jokatu nituen. Kirol aldetik ez zen denboraldi ona izan, baina pertsona baikorra naiz. Aurrera begiratu beharra dago. Gaizki egon nintzen, baina familiaren eta lagunen babesarekin aurrera egin nuen.\nAzken denboraldia, berriz, sekulakoa izan zen. Numancia taldean eta Valladoliden egindako denboraldien arteko aldea hori da: Sorian ez nuen Lehen Mailara igotzea lortu eta Valladoliden bai.\nDagoeneko futbolari osoa zarela uste al duzu? Bai. Lehen Mailara oso gaztetan heldu nintzen, baina erregulartasuna lortzea ez da erraza. Aurten lortu dudala uste dut. Aurreko denboraldian 41 partida jokatu nituen, eta erregulartasunari eutsi nion. Saltoa eman dudala eta jokalari helduagoa naizela uste dut.\nValladolidera joatea erabaki ona izan zen, beraz. Las Palmas eta Cordoba taldeen eskaintzak ere izan nituen, besteak beste, baina eskaintza sendoena Valladolidena iruditu zitzaidan.\nLehen Mailara igotzea ez da egunero lortzen den gauza. Denboraldi osoan egindako la-\nnaren saria da. Egunak pasa ahala jabetu ginen lortutakoaren garrantziaz. Gainera, denboraldian zehar une txarrak ere pasa genituen: soldatak kobratzeko arazoak izan genituen, baina hori ahaztu, indarrak batu eta aurrera egitea lortu genuen. Valladoliden oso gustura nago. Bi aukera nituen, Athleticera itzultzea edo Valladoliden gelditzea, eta biak onak ziren. Athleticek hartzen ez baninduen, Valladoliden geratzeko aukera nuen.\nLehen Mailaz 2008-2009 denboraldian baino gehiago gozatzea espero al duzu? Lehen Mailan jokatzea sekulakoa da: giroa, futbol zelaiak... Ez dut arantza ateratzeko beharrik. Aurreko denboraldian oso gustura aritu nintzen, eta ez dut uste inori ezer erakusteko beharrik dudanik. Sekula ez dut nire ahalmena zalantzan jarri.\nEtorkizunera begira, non ikusten duzu zure burua? Denboraldi honen bukaeran Athleticera itzultzeko aukera dut, taldeak ez balu hala nahi, Valladoliden geldituko nintzateke. Ez dut etorkizunean pentsatzen. Inork ez daki zer gertatuko den eta futbolean gutxiago.\nNolakoa da Gaztelako zalegoa? Hemengoa baino zertxobait hotzagoa da. Gainera, han neguan hotz handia egiten du, eta futbol zelaira joatea ez da erraza. Bestelakoan, bizimodua hemengoaren antzekoa da. Oso ondo jaten da eta bizitza erosoa da. Valladolid etxetik gertu dago, eta ia hilero etortzen naiz. Gainera, gurasoak partida guztiak ikustera joaten dira. Lagunak, berriz, hilean behin joaten dira gutxi gorabehera.\nBakarrik bizi al zara? Bai. Realetik atera nintzenetik asko ikasi dut sukalde kontuetan. Premiazkoa egiteko adina bai, behintzat.\nZein da ezagutu duzun areriorik gogorrena?\nBi talde kide ohi aipatuko ditut: Xabi Prieto eta Fran Yeste. Sekulako maila dute, eta erraz jokatzen dute.\nÂŤKarrozagileok barrutik bizitzen dugu Euskal Jai eguneko festaÂť Itsaso Artolak 16 urte zituela egin zuen bere lehenengo karroza. Aurten, zazpigarrenez errepikatuko du. J. Zarandona Zumarraga Zoze kuadrillako kidea da Itsaso Artola (Zumarraga, 1990). Azken urteetan, Urretxuko Santa Anastasia jaietan Euskal Jai eguneko karrozen desfilean ateratzen den kuadrilletako bat da Zoze. Aurtengoa, desfilean parte hartuko duten zazpigarren urtea da, baina lehenengo aldiko ilusio bera dutela diote.\nNola oroitzen duzu karroza egin zenuten lehen urtea? Hasi ginenean ez genekien ezer. Arlote kuadrillako mutilak eta guk karroza elkarrekin egin ge-\nnuela oroitzen dut. Urte hartan Mikel Ibarzabalek, orain karroza ikastaroak ematen dituenetako batek, asko lagundu zigun. Izan ere, ez genekien oso ondo nondik hasi ere.\nEta orain, nola moldatzen zarete? Lehenengo urteko karroza, azkenean, ondo atera zen, baina urteekin esperientzian irabazi dugu, eta azken urteetakoak hobeak izan dira. Egia esan, urteetako jarduna nabaritzen da.\nNolakoa da karroza amaitu arteko prozesua?\nLehenengo lana, gaia zehaztea izaten da. Kuadrillan bederatzi gara guztira, eta denon artean gai bat zehaztea izaten da lanik zailena. Behin ideia zein den garbi daukagunean, paperera eramaten dugu. Hortik aurrera materialak aukeratu eta irudimena erabiliz karroza egiten hastea bakarrik geratzen da.\nLana, astuna al da? Egia esan, guk ordu asko sartzen ditugu, baina gustura egiten den lana da. Gainera, karro-\nÂŤKarroza egiten hasi aurretik, lehenengo lana gaia zehaztea izaten daÂť\nzagile guztien artean oso giro ona daukagu eta elkarri asko laguntzen diogu.\nKarrozen kalitateak behera egin omen du azken urteetan. Nik, hasierako karrozak nolakoak ziren ez dakit. Egia da, hasi berritan karrozak ez direla hain landuak, baina orokorrean lan asko egiten dela esango nuke.\nIaz, eta orain dela bi urte, zuena izan da karrozarik politena. Bai, bi urtetan jarraian irabazi dugu, eta ezin da hitzez azaldu sentitzen dena. Egindako lanaren aitortza da nolabait, eta izugarrizko ilusioa egiten du.\nZer da karrozagile batentzat Euskal Jaia? Festetako egunik onena da. Guk barrutik bizi dugu festa, besteek ez bezala.\nMUNDUTARRAK GOIERRIN N GOIERRITARRAK MUNDUAN\nZenbat lagun zaudete Bategite elkartean? 30 bat herrialdetako 200lagun inguru.\nZeintzuk dira zuen behar nagusiak? Lokal bat behar dugu eta udalarekin borrokan ari gara. Izan ere, etorkinen arazo handienetako bat bakardadea da, eta lokal bat izango bagenu jendeak elkar ezagutzeko aukera izango luke. Gainera, hilero 2.000 kilo janari banatzen dugu 200 lagunen artean. Egoitzarik ez dugunez, janaria nire etxean gordetzen dut.\nNolatan hasi zineten janaria banatzen?\nPedro Urretabizkaia, janariz gainezka duen bere etxeko egongelan. ASIER ZALDUA\nPedro Urretabizkaia Bategite elkarteko kidea\n«Lokal bat behar dugu, etorkinen arazo handienetako bat bakardadea baita» Asier Zaldua Beasain Bategite elkarteak Gipuzkoako Etorkinen Eguna antolatu du iganderako. Bultzatzaile nagusia Pedro Urretabizkaia Pitxu da (Beasain, 1957).\nNolatan otu zaizue festa hau antolatzea? SOS Arrazakeria elkarteko kideak gara eta festa hau antolatzea bururatu zitzaidan. Gipuzkoan lehenengoz antolatuko da halako egun bat, eta printzipioz, hurrengo edizioak ere Beasainen izango dira.\nNolakoa izango da ekitaldia? 18 herrialdetako ordezkarik 20 postu jarriko dituzte. Arrozaren Festa egingo da, eta zazpi he-\nrrialdetako arroza dastatzeko aukera izango da: Pakistan, Portugal, Ekuador, Nikaragua, Dominikar Errepublika, Nepal, Kolonbia eta Senegalgoa.\nFolkloreak ere bere tokia izango al du? Bai, 17:00etan Senegalgo talde batek kalejira egingo du, eta 18:30ean Nepalgo, Maroko eta Latinoamerikako musika entzuteko aukera izango da. Futbol txapelketako finala ere jokatuko dute 12:30ean.\nZuen helburua etorkinei laguntzea da. Zuenaren moduko elkarte asko al daude Gipuzkoan? Gipuzkoan gurea bezalako 4050 talde daude.\n«Iazko maiatzean etorkinek plazan akanpatzea erabaki zuten, janaririk ez zutelako»\nIazko maiatzean etorkinek plazan kanpatzeko asmoa zutela jakin nuen, janaririk ez zutelako. Halakorik ez egiteko eskatu nien. Alkatearengana jo nuen eta honek Bergarako Elikagai Bankuarengana bideratu ninduen.\nZer nolako egoera bizi dute Goierriko etorkinek? Egoera zaila bizi dute, hemengo txiroenak baitira. Euren artean langabezia tasa oso altua da.\nArrazakeria kasurik ezagutu al duzu? Hiru ezagutu ditut eta hiruetan administrazioa tartean zen. Behin, auto batek mutiko bat harrapatu zuen Beasainen, eta anbulatorioan ez zioten anbulantziarik eskaini Zumarragara joateko. Lazkaon Nikaraguako emakume bati ez zioten osasun txartela eman nahi. Hemen erroldatua zegoen eta lana zuen. Eta Perutik etorritako emakume bati Lanbiden ez zioten lan kontraturik egin nahi gure artean denbora gutxi zeramalako. Zorionez, hiru arazo horiei irtenbidea ematea lortu genuen.\nOrdiziar ahotsak uhinetan Duela laurogei urte, Donostiako Union Radio emisora euskarazko irratsaio bat emititzen hasi zen, astero. Euskal kulturgintzako pertsonaia eta kultur talde asko pasa ziren estudio hartatik, tartean, Ordiziako Eusko Abesbatza. Arkaitz Apalategi Ordizia Euskarazko irratsaio jarraituak ematen hasi zireneko 80. urtemuga bete da aurten. 36ko Gerra aurretik euskaraz eta euskal kulturaren eta folklorearen inguruko hainbat irratsaio egin zituzten. Aurrenekoak 1925 eta 1927 urteen artean egin bazituzten ere, 1932ko martxoan hasi ziren asteroko euskarazko emanaldi finkoak egiten Donostiako Union Radio irratian. Euskarazko irratsaio hori asteazkenetan ematen zuten eta ordubeteko iraupena izaten zuen. Bi urte eta erdi iraun zituen saioak eta 137 saio emititu zituzten, harik eta 1934ko urrian, Espainiako Errepublikako gobernuak irratsaioa debekatu zuen arte. Joseba Zubimendi Luzear zen saio haren zuzendaria eta Ander Arzelus speaker edo esataria; harekin batera aritzen zen bere alaba, Amale Arzelus, euskal irratigintzaren lehenengo emakumezko esataria eta aktorea. Irratsaio hartan, garaiko euskaltzaleek, kultur eragile eta\nOrdiziako Eusko Abesbatzako kideak, 1934an, Donostiako Union Radioren estudioan. RICARDO MARTIN\ntaldeek eta musikariek parte hartzen zuten. Tartean ziren, besteak beste, Joxe Ariztimu単o Aitzol, Xabier Lizardi, Telesforo Monzon, Orixe, Elbira Zipitria edota Basarri. Hitzak eta abestiak, denak zuzenean grabatzen zituzten, eta sarritan, jende asko biltzen zen estudioan.\nOrdiziarrak irratian Saio horretan parte hartu zuen taldeetako bat, Ordiziako Eusko Abesbatza izan zen. Gerra aurreko urteetan makina bat saio eta kontzertu egin zituen talde horrek, Garate jaunak zuzenduta. 1934ko martxoan, irratsaioa debekatu aurretik,\nUnion Radiok Donostian zuen estudioan izan ziren ordiziarrak, zuzeneko saio haietako batean zenbait kanta abesten. Esteban Aranburu piano jotzaileak gidatuta, Usabiaga andereinoak bakarlari lanak egin zituen, hainbat emakumezko ahotsek lagunduta.\nGoierriko armarriak (II)\nUrretxuko udaletxeko armarria.\nIdiazabalgo Eztenagatorre etxeko armarria, dragoi eta guzti. ANGEL URTEAGA\nIdiazabalgo Maugia dorretxeko (XVI.mendekoa) armarria.\nIdiazabalgo XVI. mendeko Oiarbide dorretxeko armarria.\nGoierriko armarrien argazkiak bidali, goiberri@hitza.info helbidera. Bidalitako argazkien artean kamiseta zozkatuko dugu.\nKultur astearen azken txanpa asteburuan Araman Gaur, hilak 21, arratsaldeko 18:00etan, Maite Arrese ipuin kontalari beasaindarraren saioa izango da kultur etxean. Bihar, hilak 22, Aramako II. Sagardo txapelketa jokatuko da Arrikutz elkartean, 20:30etik aurrera. Gaur, hilak 21, 18:00etan, Aramako kultur etxean.\nKaleko X. Pintura lehiaketa Legazpin Bihar egingo dute Legazpin kaleko X. Pintura lehiaketa. Goizeko 09:00etatik 10:00etara zigilatuko dituzte oihalak udaletxeko atarian, eta 14:00ak baino lehen aurkeztu beharko dira lanak. Bihar, hilak 22, Legazpin.\nGaur, arratsaldeko 18:00etan, buruhandiekin eta txistulariekin hasiko dituzte Beasainen Arana Bideluzeko festak. Ondoren, txokolate jana eta disko festa izango dira. Bihar, 17:30ean euskaraokea eta gauean Mystery Train taldearen kontzertua antolatu dituzte. Igandean, 12:00etan herri kirolak eta puzgarriak, eta arratsaldean Tatxin Tatxan haurrentzako ikuskizuna izango dira. Gaurtik igandera, Beasaingo Arana kalean.\nArana-Bideluzeko jaiak ospatuko dituzte asteburuan Beasainen\nUsakumea sagarrarekin. ASIER ZALDUA\nUsakumea sagarrarekin Osagaiak: - Usakume bat. - Tipula bat. - Porru bat. - Azenario bat. - Hiru sagar. - Haragi salda. - Oliba olioa. - Gatza. - Ardo txuria eta ardo beltza. - Ko単aka. - Pedro Ximenez ardoa. - Irina. - Azukrea.\nehenengo usakumea sueztituko dugu oliba oliotan. Ondoren, tipula, porrua, azenarioa eta sagarra, juliana eran moztuta, gehituko dizkiogu. Dena sueztitu eta flanbeatu ondoren, ardo beltza eta haragi salda botako dizkiogu. 30 minutuan egiten utziko dugu. Irin\npixka bat eta Pedro Xiemenez ardoa bota, eta dena birrinduko dugu. Bestetik, sagar bat puskatan egin eta salteatu egingo dugu. Beste bi sagarrak txikitu eta ardo txuritan egosi ondoren, birrindu egingo ditugu. Zerbitzatzeko, sagar salteatua jarriko dugu oinarrian, gainean usakumea eta laguntzeko, sagar purea.\nZumarragako Etxeberri jatetxea\nGoiBerri 28. alea\nGoiBerri aldizkariaren 28. alea


Europako funtsen aitzinean, programa sozioekonomikoa eta bi lege egitasmo eskaini ditu LABek | Ekonomia | Naiz\n2021 API. 07 - 12:49h\nEuropako funtsen aitzinean, programa sozioekonomikoa eta bi lege egitasmo eskaini ditu LABek\nGasteiz eta Iruñeko gobernuek Europako funtsetatik dirua jasotzeko aurkeztu dituzten proiektuekin bat egiten ez duela azpimarratu, eta bere eskaintza egin du LABek, enplegu, zerbitzu publiko, pentsio eta zaintza eredu desberdin baten alde borrokan ari diren langileekin batera egindako agerraldian.\nLABek enplegu, zerbitzu publiko, pentsio eta zaintza eredu desberdin baten alde borrokan ari diren langileekin batera egin du agerraldia Bilbon. (Marisol RAMIREZ/FOKU)\nEuropako funtsen izaera, norabidea eta kudeaketa salatu du LABek Bilbon. Baina kritikatik harago joanez, «garapen paradigma berri bat eraikitzeko ezkerretik, subiranismotik eta langileen lidergo argi batetik» urratsak egiteko proposamena luzatu dute Garbiñe Aranburu idazkari nagusiak eta Ekintza Sozialeko idazkari Endika Perezek. Hilabeteotan aurkeztutako Programa Sozioekonomikoa eta bi lege egitasmo, Lan Kodearena eta Gizarte Segurantzako Legearena; horra hor sindikatu abertzalearen eskaintza.\nLehenik eta behin, LABen iritziz, sektore publikoak izan behar du ekonomia jardueraren ardatza, eta horrek ekonomian duen papera berrikustera darama. Defendatu duenez, diru publikoa egoki erabili behar da eta horretarako lehentasunak berraztertu behar dira. Inbertsio publikoa handitu, tokiko ekonomiaren beharrak kontuan hartuz.\nPremiazko jotzen du «ekonomiaren gaineko kontrola» ere. «Diru publikoa jasotzen duten enpresek enplegua mantendu eta enplegu hori duina izateko bermeak eskaini behar dituzte, beraien lantokietan diskriminazio egoerarik ez dela ematen bermatu, ekosistemari kalterik ez egiteko konpromisoa hartu, inguruko hornigaiak edota produktuak erabili, hizkuntza eskubideak bermatu... Hori guztia arautu behar da».\nLanaren eta ondasunaren banaketari dagokionez, lan guztien aitortza eta zaintza lanen banaketa eta berrantolaketa proposatzen du, baita zerga erreforma ere, diru gehien duenak gehiago ordaintzeko eta enpresa batzuen neurri gabeko irabaziak mugatzeko, besteak beste.\nGarapen eredu jasangarria bultzatzeko, bestalde, garapen produktiboari beste norabide bat emateko plan bat behar dela uste du. Lanaldia murriztea eta gehiegizko kontsumoa mugatzea planteatzen ditu, adibidez.\nEuskal esparrua eta legea\nLan eta pentsio duinak bermatzeko, «Lan Harremanetarako eta Babes Sozialerako Euskal Esparruaren aldeko apustua egin eta Euskal Herriko Lan Kodea eta Gizarte Segurantzako lege propio bat borrokatu behar ditugu», aldarrikatu du LABek.\nNazio garapenari begira, ekonomiaren birlokalizaziaren alde egin behar da sindikatu honen arabera, tokian tokiko garapena bultzatuz.\nGarbiñe Aranburuk adierazi duenez, «herri honetako gehiengo sozial zabalak balio hauekin bat» egiten duela uste dute eta ekarpen bat egin dute egin behar den eztabaida sozial hori bultzatzeko. Datozen asteetan, eragile politiko, sindikal eta sozialekin eraldaketa sozialaren alde daudenen arteko sinergiak bilatu eta adostasunak eraikitzen saiatuko direla azaldu du. «Adostasun zabalagoak edo puntualagoak izan daitezke».\nLABeko idazkari nagusiaren esanetan, «trantsiziorako akordio sozialak lortzeko helburua» dute, baita horien aldeko aktibazio soziala bultzatzeko ere.\nSanidad, educación y economía verde, en los 148 millones de fondos europeos para Nafarroa