Hijos de Juan M. Sarasola enpresa | Itsasondoko Udala\nHasiera » Arbelaren erauzketa eta manufaktura » Arbelaren meatzaritzaren eta eraldaketa-jardueraren historia Itsasondon » Arbel-enpresak Itsasondon » Hijos de Juan M. Sarasola enpresa\nEnpresa hori 1870eko hamarraldian hasi zen martxan, Juan Martín Sarasola Goitia, sortzailea, Larregi baserriaren inguruan arbela ustiatzen hasi zenean. Haren ondorengoek diotenaren arabera, Juan Martín Sarasolak bere kasa ikasi zuen lanbidea, Echeverría, Luluaga y C.ª enpresakoek, bere baserriaren parean, Oria ibaiaren beste aldean, nola lan egiten zuten aztertuz. Era horretara, 1877. urte inguruan, arbela erauzteko lehenengo lanak egiten hasi ziren Malkorra inguruan, eta Echeverríako bi langile elkartu zitzaizkion.\nJuan Martín Sarasola oso enpresaburu aktiboa izan zen; XIX. mendearen azken hamarraldietan oso maiz agertzen da dokumentuetan, Itsasondoko hainbat bazterretan arbela bilatzeko eta ustiatzeko lanetarako baimenen eske, bereziki. Era horretara, 1886an San Juan ermitatik ehun metro ingurura eta errepide nagusitik sei metrora proba bat egiteko baimena eskatu zuen, bertan egon zitekeen arbela ustiatzeko asmoz. Proba egin ondoren, urte bereko irailaren 10ean, San Juan aldeko ustiapenari ekin zitzaion, eta bertatik ateratzen ziren harlauzak eskoletako arbelak eta bestelako produktuak egiteko erabili ziren73. Ustiategi hura errepide nagusitik hurbil zegoenez, arazo ugari sortu ziren, izan ere, meategietan sortzen ziren hondakinak Oria ibaira botatzen ziren, eta, askotan, errepidea gurutzatu behar izaten zen hondakinak erauzketa-eremutik ibai bazterrera eramateko74. Arrazoi horregatik, seguru asko, ustiategi haren ekoizpena ez zen garrantzi handikoa izan, eta 1890eko hamarraldian jadanik ez zen hari buruzko erreferentziarik.\nSan Juan aldeko ustiategi horrekin batera beste bat jarri zen martxan 1895. urte inguruan, hain zuzen ere, Arrubizarreko lursailetan, errepide nagusitik hurbil horiek ere75. San Juango eta Arrubizarreko lan horiek dira, beharbada, Izarreko eremuko ustiapenaren jatorria; hasieran, eremu hori alde batera utzi bazen ere, ustiatzeko arazoak baitzeuden, Sarasolatarrek, Malkorrako zainak ahitzen hasi zirenean, haren ustiapenari ekin zioten.\nXIX. mendearen amaierako urte haietan, enpresaburu ospetsua zen Juan Martín Sarasola, eta 1888ko Bartzelonako Erakusketa Unibertsalean parte hartu zuen bere produktuekin. Nicolás de Bustinduyk, Erakusketa hari buruz idatzi zuenean, Sarasolak egindako eskoletarako arbelen, altzarien eta billar-mahaien kalitatea goresteaz gainera, enpresaren industria-instalazioak aipatu zituen, garrantzizkoak baitziren garai hartan. Aipatu zituen bertako harrobiak, baina baita arbela eraldatzeko, ebakitzeko eta leuntzeko tailerrak ere; instalazio haien artean zegoen, gainera, eskoletako arbelen markoak zerratzeko aroztegi bat76. Bustinduyk aipatzen dituen instalazio horiek, seguru asko, enpresak Beheko Kalen izan zituenak izango ziren –gaur egun desagertuak–; 1895. urteaz geroztik, instalazio haiek Malkorrako harrobietatik hornitzen ziren77.\nEnpresak hazkunde urteak izan zituen XIX. mendearen amaieran, eta izugarri hazi zen bertan lan egiten zuten langileen kopurua78. Juan Martín Sarasola, 1901ean Itsasondoko industria-kontribuzioan alta emanda agertzen dena79, udalerriko enpresaburu garrantzitsuena izatera iritsi zen. Haren harrobi eta tailerretan jardun zuten Itsasondoko eta inguruko herrietako langile gehienek.\nOparotasun-garai horretan, XX. mendearen hasieran, hartu zuten Juan Martín Sarasola Goitiaren bi semeek, Juan Bautista eta José Manuel Sarasola Zalacaínek hain zuzen, enpresaren zuzendaritza, eta, horrela, ibilbide berri bati ekin zioten Hijos de Juan M. Sarasola izenarekin. 1924an erregistratu ziren izen berriarekin Merkataritza Erregistroan80. Garai horretan bertan, enpresa hura Sozietate Erregular Kolektibo gisa erregistratuta zegoen, 250.000 pezetako kapitalarekin; arbelaren harrobiak eta arbela lantzeko tailerrak ziren enpresaren jarduera-eremuak, eta bertako ekoizpen gehiena Gipuzkoatik kanpo eramaten zen, bai Espainiara bai atzerrira81. Familia-enpresa hark izan zuen garrantziaren erakusgarri da 1920ko hamarraldian enpresak zituen instalazioak: arbela eraldatzeko helburua zuten 700 metro koadroko eraikinak, 250 metro koadroko lursailak, eta bulegoak Itsasondoko Kale Nagusian. Garai horretan, Sarasolatarren enpresan 80 langile zeuden, 77 gizonezko eta 3 emakumezko, eta horien soldatak 115.000 pezetakoak ziren, urteko82; kopuru horrek erakusten du, halaber, zenbateko hazkundea eta garrantzia izan zuen arbelaren ustiapenak aurreko mendearen hasieran.\nHijos de Juan M. Sarasola enpresak berebiziko garrantzia izan zuen Itsasondoko garapenean, udalerriaren motor eragile izateagatik ez ezik –Itsasondoko eta inguruko biztanle aktibo gehienak bertan lan egiten zuten, Echeverría y C.ª enpresako langile kopuruaren oso gainetik, azken horretan 10 edo 12 langile baino ez baitzeuden–, energia elektrikoaren erabileraren sustatzaile ere izan zelako. 1925. urtetik aurrera, sozietate hura izan zen Ribera eta Goierri (Itsasondon) auzoetako energia elektrikoaren banatzailea83, eta, horretarako, bere fabrikak hornitzeko ur-jauzian –geroago meategiak ere hornituko zituena– soberan gelditzen zen energiaz baliatzen zen84. Energia elektrikoa ekoizteko, lau turbina izan zituen enpresak: Ordizian bat, “Tximista” izenaz ezaguna, Jazinta-Enean beste bat, Goiko Errotan, Beheko Errotan beste bat, eta laugarrena, gaur egun Jaso garabi-enpresak dituen lurretatik hurbil. Turbina horiek elikatzeko, bi presa zituen Itsasondoko udalerrian, Beheko Errotan bata eta Goiko Errotan bestea85. Instalazio horien guztien artetik, Tximista zentrala (Ordizian) izan zen garrantzi handien izan zuena, bertan ekoizten zena Sarasolatarren arbel-ustiategiak hornitzeko baino ez baitzen erabiltzen. Horretarako, 3.500 metro luze zen linea bat zuen, eta zentraletik irteten bazen ere, arbelen lantegira ez ezik, Izarreko –El Ángel de la Guarda kontzesiokoak– eta Malkorrako –Santa Bárbarako kontzesiokoak– meatzeetara ere iristen zen, eta era horretara, ustiapen osoaren hornidura elektrikoa bermatzen zuen86.\nXX. mendearen lehenengo hamarraldiak, beraz, oparotasun handiko urteak izan ziren, eta enpresa hazi eta sendotu egin zen. Edonola ere, 1934. urteaz geroztik, krisi ekonomikoarekin batera eta arbelak amerikar merkatuan saltzeko ezintasunaren ondorioz, zailtasunak hasi ziren Hijos de Juan M. Sarasola enpresan. Gerra Zibilean, José Manuel espetxeratu egin zuten, eta oztopo handia izan zen egoera hura enpresaren garapenarentzat, galera ekonomiko handiak jasan baitzituen.\nEnpresaren langile kopurua aztertuta oso ondo uler daiteke zenbatekoa izan zen Itsasondoko arbelaren industriari horrenbesteko kalteak eragin zizkion krisia. Ikusi dugunez, 1934. urteaz geroztik, langileen lanaldia murriztu egin zen, eta astean lau egun baino ez zituzten lan egiten. Hala eta guztiz ere, 1935ean enpresak 148 langile zituen87, eta 1936an, gerrak eztanda egin baino lehentxeago, 96ra murriztu zen kopuru hori; denak gizonezkoak ziren, eta horiei bulegoetako bi enplegatu erantsi behar zaizkie. 1936ko uztailaren 18tik 1939ko abuztuak 12ra, hau da, Gerra Zibilaren urteetan, langile kopurua gehiago murriztu zen: hiru enplegatu eta 40 langile, horietatik 19 gizonezkoak eta 21 emakumezkoak88.\nZailtasun horien guztien ondorioz, beharbada, 1940ko hamarraldian, Juan Martín Sarasolaren oinordekoek banantzea erabaki zuten, zein bere aldetik hasteko. Juan Bautista eta haren oinordekoak aire zabaleko ustiategi batean hasi ziren, Arriaranen (Beasain), Pizarrerías Mendizabal enpresaren sorburu89; José Manuel eta haren semeek, aldiz, Itsasondon jarraitu zuten, eta 1943an Icharrialde, Malkorra eta El Ángel de la Guardako harrobiak erregistratu zituzten90.\nGarai horretan, nolabaiteko egonkortasun ekonomikoko aldia hasi zen enpresarentzat, eta instalazioak eta arbela erauzteko teknikak berritu zituzten. Enpresak berreskuratu egin zuen aurreko urteetako ekoizpen-gaitasuna, eta 65 langile edukitzera iritsi zen (50 gizonezko eta 15 emakumezko)91, langile espezializatuak gehienak. Edonola ere, 50eko hamarraldiaren amaieran, krisi ekonomiko berri batek eragin zion Itsasondoko arbelen negozioari, eta behin betikoa izan zen hura; 50eko hamarraldiko azken urteetan, Malkorrako meatzeetan, esate baterako, garai batean 90 langilek lan egin zuten hartan, hamabost langile baino ez ziren gelditzen92.\n1969an José Manuel Sarasola hil ondoren, haren semeek, Sarasola Martínez anaiek, enpresaburuak bere testamentuan adierazitakoari jarraituz, Elkarte Anonimo bihurtu zuten enpresa, arbelaren harrobiak eta hobiak ustiatzen, industrializatzen eta merkaturatzenjarraitzeko helburuarekin93. Edonola ere, 1970eko hamarraldiaren hasieran, behin betiko itxi zen enpresa, eta arbelaren ustiapena amaitu egin zen Itsasondon, hainbat faktore erabakigarriren ondorioz94: azken urteetan, inbertsio izugarri handiak egin behar izan zituen; arbelaren merkatua mugatuta gelditu zen, plastikoa eta beste material isolagarriak sortu zirenean; eskoletako arbelak zaharkituta gelditu ziren, material sintetikoen mesedetan; Pizarrerías Mendizabal enpresaren lehia, aire zabalean ustiatzen zutenez, errentagarritasun handiagoa lortzen baitzuten.\nSarasolatarren meategiak. ITSASONDOKO UDAL ARTXIBOA, sig. 329\nHijos de Juan M. Sarasola sozietateak hainbat meatze mugatu zituen Oria ibaiaren ezkerraldean. Zaharrenak Malkorra inguruan ustiatu ziren, eta familiaren baserriaren inguruan hasi zen jarduera, Larregin hain zuzen ere. Horrela mugatu ziren Santa Bárbara eta San Gregorio meatzeak. Gero, Izarreko ingurua ustiatu zen, eta enpresa itxi zen bitartean egon zen zabalik. Izarreko kontzesio garrantzitsuena El Ángel del a Guarda meatzea izan zen, nahiz eta aurretik beste batzuk ere mugatu zituzten, hala nola Arrubizarrekoak, San Juan inguruan. Gainera, badakigu, Sarasolatarren dokumentuei esker, Oria ibaiaren eskuinaldean, Azubian eta Tunelalden ere izan zutela kontzesioren bat, hala nola Santa Ana edo Asunción meatzeak.\nSanta Bárbara eta San Gregorio meatzeen mugapea. Malkorra.\nEremu horretan ekin zionJuan Martín Sarasola Goitiak meatzaritzako jarduerari, 1877. urte inguruan95; hasieran, Larregi baserriaren inguruak ustiatu zituen. Lehenengo lan haiek ez zuten, itxuraz, garrantzi handirik izan, 1880an inguru hartako herritar gehienek ez baitzekiten han inguruan arbel-hobiak zeudenik ere. Are gehiago, agirietan, Malkorrako ingurua “serbal, otadi eta haitzez”96 beteriko lurra zela esaten da, eta ez da bertako meatzeei buruzko erreferentziarik egiten.\nXIX. mendearen azken urteetan, Malkorra inguruko jarduera izugarri hazi zen, eta XX. mendearen hasieran, laurogeita hamar langilek baino gehiagok lan egiten zuten meatzeetan97.\nHala ere, Malkorrako meatzeak ez ziren Santa Bárbara eta San Gregorio izenekin erregistratu hainbat urte igaro ziren arte, José Manuel Sarasola Zalacaín, sortzailearen semea, enpresaren zuzendaria zela. Zehazki, Santa Bárbara 1940ko urtarrilaren 10ean erregistratu zen98, eta San Gregorio handik egun batzuetara, urte bereko urtarrilaren 26an99. Bi meatze horietatik bigarrena zen txikiena, 250.000 m2 baino ez zituen. Bestalde, Santa Bárbarakoak 410.000 m2-ko eremua hartzen zuen100, eta hori izan zen Malkorra inguruko kontzesiorik garrantzitsuena.\nSanta Bárbarako meatzea ustiatzeko makina ugari erabili ziren: motorrak, konpresoreak eta ustiategirako energia elektrikoa lortzeko transformadoreak –meatze-sarbide bateko eraikin txiki batean gordetzen ziren–, zerrak eta mailuak –arbel-blokeak erauzteko erabiltzen zirenak–, dibidietak eta polipastoak, blokeak mugitzeko, eta bagonetak eta garraiorako bideak101.\nMalkorrako ustiategietako produktibitatea XX. mendearen erdialdean nabarmen jaitsi bazen ere –arbel-zain onenak ahitu egin baitziren–, enpresa erabat itxi arte iraun zuten zabalik, hau da, 1971. urtea arte. Santa Bárbarako kontzesioa 1981eko apirilaren 3an iraungi zen behin betiko102.\nArrubi–zar–aldea meatzearen mugapea. San Juan.\nMalkorrako meatzeez gainera, Juan Martín Sarasolak arbel-harrobi eta -meatze berriak zabaltzeko lekuak bilatu zituen, XIX. mendearen amaieraz geroztik. Larregi baserri inguruko harrobiak 1877an jarri ziren martxan, eta 1895ean Sarasolak berak Arrubi–zar–aldea izeneko gunean arbela ustiatzeko baimena eskatu zuen. Gune hori San Juan ermitatik hurbil eta Madrildik Irunerako errepide zaharraren alboan zegoen103, oso gune aldapatsuan.\nUstiategi horri buruzko datu gehiagorik ez dago, izan ere, berehala baliogabetu bide zen, ezin baitzen ustiatu bide publikoa hartu gabe104. Edonola ere, arbel-ustiategi berriak bilatzeko eta ustiatzeko kudeaketa horiek izan bide ziren Izarreko meategi eta harrobien sorburua; Sarasolatarrak 1925. urte inguruan hasi ziren inguru hartan lanean.\nEl Ángel de la Guarda meatzearen mugapea. Izarre.\nIzarreko eremua Oria ibaiaren ezkerraldean dago, Itsasondo eta Ordizia arteko mugatik hurbil. Sarasolatarrek Izarren zituzten ustiategi batzuetako meatzaritza-lanetarako guneak Ordiziako lurretan zeuden.\n1927. urteaz geroztik dugu Izarreko harrobien berri, urte horretan agertzen baita agirietan meatzeetako poliziek ustiategira egindako lehenengo bisita105; beraz, pentsatzekoa da inguru horretan, 1920ko hamarraldiaren hasieran hasi zituztela lanak, arbelaren industriak goraldia izan zuen garaian hain zuzen ere. Goraldi haren ondorioz, hobi berriak bilatu zituzten Sarasolatarrek.\nMalkorran bezala Izarren ere, galerien bidez ustiatzen zen arbela, hau da, lurpean lan egiten zen. 1927an hiru galeria zeuden inguru hartan: goikoa 400 m zen luze, eta 14 langilek egiten zuten lan bertan; tartekoa, 380 metrokoa zen, eta 12 langilek ziharduten; eta behekoa txikiagoa zen, eta langile kopurua aldakorra zen. Erauzketa garestiena azken galeria horretakoa zen, arbel-blokeak errepidearen mailara eramateko garabiak behar baitziren. Hilean 80 tona arbel erabilgarri baino gehiago ekoizten zen106, eta Gerra Zibilak eztanda egin arte egon zen martxan107.\nGerra amaitu zenean, Izarreko paraje horretan El Ángel de la Guarda meatzea erregistratu zen; edonola ere, seguru asko ustiategia legeztatzeko erregistratu zen berriro meatzea. 1940ko urtarrilaren 8an izendatu zuen José Manuel Sarasola Zalacaínek; 40.000 metro koadroko azalera zuen108.\nMalkorrako meatzeetan gertatu bezala, Izarreko ustiategiek arbela erauzteko behar zen guztia zuten, baita hormigoizko bi etxola ere, konpresorearentzat bata eta transformadorearentzat bestea; azken horri esker, meatzearen barruraino iristen zen elektrizitatea109.\nKontzesioa enpresa itxi zen arte egon zen zabalik, hau da, 1971. urtea arte, eta 1980ko urriaren 31n itxi zen behin betiko110.\nSanta Ana eta Asunción meatzeen mugapea. Azubia.\nAurretik esan bezala, Sarasolatarren meatzaritza-lanak ez ziren Oria ibaiaren ezkerraldera mugatu, ibaiaren beste aldean ere izan zituzten ustiategiak, Azubia eta Tunelalde guneetan, hain zuzen ere.\nLan horiei buruzko lehenengo erreferentziak 1909. urteaz geroztikoak dira, hain zuzen ere, Juan Martín Sarasola saiatu zenean Oria ibaian, Errentarialde izeneko gunean, burdinbidearen tunelaren sarreraren parean, zubi bat egiten, bagonetak igaro zitezen111.\nHala eta guztiz ere, Sarasolatarren izenean zeuden eremu horretako meategien mugapeak ez ziren Gerra Zibila amaitu arte hasi, eta ez zuten asko iraun, Echeverría y C.ª enpresaren salaketen ondorioz kontzesioak baliogabetu egin baitziren 1941ean112.\nSarasolatarrek Azubian inskribatu zuten lehenengo meategia Asunción izan zen, eta haren erregistroa 1939ko abenduaren 26an eskatu zen. Lurpeko galeria bidezko ustiategia zen, eta 40.000 m2-ko eremua hartzen zuen113. Handik bi urtera, 1941eko otsailaren 27an, Santa Anako meategia erregistratu zen, 260.000 m2-ko eremuarekin, Itsasondo eta Altzaga artean.\nSarasolatarren lantegietako bat. ITSASONDOKO UDAL ARTXIBOA, sig. 329\nHijos de Juan M. Sarasola izan zen Itsasondoko arbelgintzaren eremuko enpresa garrantzitsuena, bai langile kopuruari dagokionez bai ekoizpen-bolumenari dagokionez. Haien instalazioak Echeverría, Luluaga y C.ª enpresari buruz aipatutako tailer sakabanatuen ereduaren araberakoak ziren, eta ekoizpen-prozesuari buruzko atalean azaltzen da zehatz-mehatz: udalerrian lursail gutxi zeudenez, arbela eraldatzeko jarduerak hainbat gunetan sakabanatuta gelditzen ziren, bai harrobian bertan bai Oria ibaian zehar eraikitako guneetan. Enpresak lau tailer izan zituen guztira, eta horietan ekoizpen-prozesuko hainbat fase egiten ziren, eta denak Hijos de Juan M. Sarasola enpresaren menpe bazeuden ere, ez zuten izen bera. Tailer zaharrena Pizarrerías Sarasola izenez ezaguna zen, gaur egun desagertua, eta Beheko Kalen zegoen, Sarasola Enea etxearen alboan; ia garai berekoa da Fabrika Zaharra, Izarren. Hura izan zen arbel-zirien jatorrizko lantegia, eta gaur egun haren hondakinak baino ez dira gelditzen. Ekoizpen-premiak handitu ahala, instalazioak ere osatu egin ziren tailer berriekin; Ibarra errota zaharra erabili zuten berriro, eta Pizarrerías Ibarra izeneko gunea sortu zen, gaur egungo frontoia dagoen leku berean zegoena. Azkenik, zenbait lan osagarri Jaso garabi-enpresa gaur egun dagoen lekuan zeuden tailerretan egin ziren –gaur egun jadanik desagertuak–, eta Pizarrería Guipuzcoana izena hartu zuten. Jarduera sakabanatzeko eredu hori, Itsasondoko arbelgintzan ohikoa izan zena, aurreko mendeko 50eko hamarraldia arte egon zen martxan; urte horietan, ordea, eraldaketaren inguruko jarduera osoa leku bakar batean jartzea erabaki zen, eta, horretarako, eraikin berri bat egin zen Ibarran, arbelgintzako tailerra eta zerrategia kokatzeko. Gaur egun, tailer horrek zutik dirau, nahiz eta beste erabilera industrial batzuk dituen.\nInstalazio horiek bi eraikin osagarrirekin osatu ziren, Kale Nagusian biak: batetik, Fernando Eneako bulegoak, Izaskun Ostatuan berrerabili zirenak gero, eta, bestetik, zentral elektrikoa, Zentral Etxea izenaz ezaguna, enpresako makinak konpontzeko tailer bihurtu zena eta, gaur egun, Gureak Taldeak erabiltzen duena.\nMeategietan eta lantegietan energia edukitzeko, hainbat presa izan zituzten Oria ibaian, eta baita zentral elektriko bat ere Ordizian, Tximist izenez ezaguna114; gaur egun, osagai horiek guztiak desagertu dira.\nSarasolatarrek arbela eraldatzeko izan zuten lehenengo tailerra –Pizarrerías Sarasola izenekoa eta gaur egun desagertua– Beheko Kalen zegoen, hainbat etxebizitzen alboan. Atzeko fatxada Oria ibaira begira zegoen, eta fatxada nagusiak, berriz, Beheko Kalera ematen zuen; fatxada nagusitik sartzen zen instalazioetara. Seguru asko, gune horretan 1877an enpresa sortu zenetik beretik egongo zen han tailer bat, baina ez da 1924. urtea arte haren egiaztapenik izan, Hijos de Juan M. Sarasola enpresak Merkataritza Erregistroan izena eman zuen arte, alegia; ordurako, sortzailearen oinordekoek zuzentzen zuten enpresa. Garai horretan, tailerra modernoa zen, ezin hobeto atondua arbela eraldatzeko; bertan egiten zituzten eskoletarako arbelen taulak zein markoak. Lan horietarako, lantegian bi turbina zeuden, 25 HP-koak, eta horien bitartez mugitzen ziren makinak, era honetara atonduak: lau zerra biribil, arbela lantzeko lau makina, beste bi zerra biribil, zintako zerra bat, biribiltzeko bi makina, buruxkari bat, eta bi tupi, egurrezko markoak egiteko115. Makina horiek guztiak eraikin berean zeuden. Eraikinak egurrezko egitura zuen, eta harri lanezko hormak; soto batez –turbinak zeuden bertan–, etxabeaz eta solairu altu batez –makinak zeuden bertan– osatua zen.\nUrteen joanean, noski, instalazioak berritzen joan ziren, eta gero eta tresna gehiago eta hobeak jarri ziren arbel-blokeak eraldatzeko. Pizarrerías Sarasolaren tailerrean 35 langile edukitzera iritsi ziren116, eta 1957an makina gehiago eta askoz ere konplexuagoak erabiltzen zituzten. Era horretara, data horretarako lantegian makina hauek zeuden: bederatzi zerra arbela ebakitzeko, bi guraize lan hori bera egiteko, bi makina arbela lantzeko, bi makina automatiko zerrak zorrozteko, arrabotatzeko sei makina, bost zulagailu, bost leungailu, bi zulagailu elektriko, esmeril makina bat, bolazko bi errota, eskuko bi garabi, orga bat esmeril diskoarekin eta ehungailu bat, arbel-blokeak ebakitzeko. Makina horiek guztiak martxan jartzeko, tailerrak transformadore bat, motor bat eta hiru transmisio zituen117.\nSarasolatarren fabrikaren alboan zegoen ur-aprobetxamendua. ITSASONDOKO UDAL ARTXIBOA, sig. 329\nMotor horientzako indar eragilea bi ur-aprobetxamendutatik zetorren, Oria ibaian: lantegiaren alboan zegoen bat, eta 34 m luze eta 1 m altu zen presa bat zuen; eta bestea, lehenengotik 44 m-ra zegoen, ibaian behera, 34 m luze eta 1 m altu zen eta 1,90 m-ko jauziko presa zuen118.\nGaur egun, Pizarrerías Sarasola enpresaren instalazio horiek desagertuta daude, eta etxebizitzak eraiki dira horien lekuan. Oria ibaia desbideratzearen ondorioz, desagertu egin dira lantegian baliatzen ziren presen eta ur-jauzien hondakinak; beraz, horien oroitzapena baino ez da gelditzen gaur egun.\nEnpresaren lehenengo instalazioetako bat Fabrika Zaharra izenaz ezagutzen zen (ikus 1. fitxa). Izarren zegoen, eta bertan egiten ziren arbel-ziriak, eskolatako arbeletan idazteko erabiltzen ziren arkatzak, eta baita arbela txikiak ere. Leku ezin hobean zeuden horretarako, El Ángel de la Guarda kontzesioko meatze-sarbidean, ustiategiaren mailarik baxuenean.\nLantegia, tailer txiki baten erakoa, solairu bakarreko eraikin bakun bat zen, eta ez zuen 200 m2-ko eremua baino gehiago hartzen. Egurrezko egitura zuen, hormak harlanduzkoak eta estalkia arbelezkoa.\nSarasolatarren Fabrika Zaharra, Izarren. ITSASONDOKO UDAL ARTXIBOA, sig. 329\nTailer hori Izarreko gunea ustiatzen hasi zirenean hasi zen martxan, seguru asko, enpresaren zuzendaritza Juan Martín Sarasolarengandik haren oinordekoen esku gelditu zenean, 1924. urtean, hain zuzen ere. Hala adierazten dute eraikinaren ezaugarriek, eta baita haren kokalekuak eta ekoizpenak ere, Sarasolatarrekin enpresa abian jarri zenetik egiten baitzituzten arbel-ziriak. Edonola ere, lantegi horri buruzko dokumentu bakarra 1957. urtekoa da, eraikina Ondasunaren Erregistroan inskribatu zenekoa, alegia119.\nAipatutako dokumentu horretan bertan azaltzen da zer makina zituen tailerrak. 50eko hamarraldiaren amaieran honako makina hauek zeuden tailerrean: bost zerra biribil, hainbat neurritako arbel-blokeak ebakitzeko, 3 tonako diferentzial bat –T habearekin–, eskoletako arbela lantzeko bi makina, arbelak ebakitzeko guraize bat, arbel-ziriei forma zilindrikoa emateko bi makina, zerra biribilak zorrozteko makina bat, eta ardatz-transmisio bat, txirrika eta motorrarekin, aipatutako makina guztiak mugiarazteko120.\nGaur egun, Fabrika Zaharra erabat abandonatuta dago. Enpresa itxi zenean erabat galdu zuen baliagarritasuna, eta kanpoko hormak baino ez dira gelditzen, Izarreko meatze zaharren sarbidearen alboan.\nSarasolatarrek ekoizpenerako erabiltzen zuten instalazio garrantzitsuena Pizarrerías Ibarra izenekoa izan zen (ikus 58. fitxa). Enpresaren hasieratik bertatik kokatu ziren bertan eskoletako arbelen zurezko markoak egiteko tailerrak eta zerrategiak. Geroago, 1955. urte inguruan, leku horretan bertan hormigoi armatuko eraikin berriak eraiki ziren. Gaur egun oraindik zutik dirauten eraikin haietan bildu zen enpresaren ekoizpen-jarduera osoa, ordu arte hainbat kokalekutan sakabanatuta zegoena.\nJatorriz, Pizarrerías Ibarra enpresaren instalazioak gaur egun Itsasondoko frontoia dagoen lekuan zeuden, N-I errepide zaharraren eta Oria ibaiaren artean. Orube horretan, antzina, errota bat zegoen, Ibarra errota, eta hortik datorkio, hain zuzen ere, lantegiari izena. Errota hori XX. mendearen hasieran bihurtu zen Pizarrería Ibarra, 1904. urte inguruan. Lantegia, hasieran, 34 akzioz osatutako sozietate bat izan zen, eta akzio horietatik 18 Juan Martín Sarasolarenak ziren, 9 Juan Martín Echeverríarenak eta 7 José Manuel Izaguirrerenak. 1914an, J. M. Sarasolaren partaidetzak haren semeei eman zitzaizkien, eta 1917an Hijos de Juan M. Sarasola sozietatean jarri ziren. Haren oinordekoek gainerako akzioak erosi zituzten hurrengo urteetan, eta, era horretara, 1919an Hijos de J. M. Sarasola sozietatearen esku gelditu zen lantegia osorik121; aurrerantzean, hark ustiatu zuen, 1971. urtean behin betiko itxi zen arte.\nAipatu bezala, instalazio horietan egiten ziren Pizarrerías Sarasola enpresak, Beheko Kaleko tailerrean, lantzen zituen arbelentzako egurrezko markoak. Lan hori egiteko, Pizarrerías Ibarraren tailerrean arrabotatzeko hiru makina eta zerra biribil bat zeuden, 1924an; turbina batek eragiten zituen horiek guztiak122. Instalazio horiei atxikita, zerratoki bat zegoen, eta han, zerrendako beste bi zerra zeuden, turbina batek eta korronte jarraituko dinamo batek mugiarazten zituenak123.\nInstalazio haiek energia elektrikoa izan zezaten, arbeldegiak 2,15 m-ko ur-jauzi bat zuen Oria ibaian, Ibarra errotaren azpiegitura hidraulikoaz baliatzen zena. Ura ibaitik hartzen zen, harrizko presa baten bitartez: 32 m luze, 2 m altu eta 1,60 m lodi zen urtegia. Presa horren ezkerraldeko horma-bularretik abiatzen zen ura, zuzeneko hargune baten bitartez, turbina zegoen tresnen esparrura; era horretara, ehotzeko harri zaharrak ordeztu ziren. Energia elektrikoa ekoizteko erabiltzen zen ura Oria ibaira isurtzen zen berriro ere, ezkerraldetik, ubide gangadun baten bitartez. Ubidea 50 m luze eta 3,3 m zabal zen124.\nArbeldegiko tailerra garrantzizko industria-instalazio bat zen, eta 1.265 m2-ko eremua hartzen zuen. Solairuan, lau nabe elkarri atxikiak zituen, hormak harlanduzkoak ziren, eta habe nagusiak hormigoizkoak; horien gainean bermatzen zen teilatuko egurra eta arbelezko estalkia. Gainera, bazegoen oin baxuko pabiloi bat, 1.086 m2-ko eremu estali bat hartzen zuena. Egurraren zerrategia eta tailer mekanikoa edo konponketen tailerra zeuden bertan, eta baita eraikin txiki bat ere, makinak konpontzeko. Azken horrek etxabe bat eta ganbara txiki bat zituen; harlanduzkoa zen, egitura egurrezkoa zuen, eta estalkia, berriz, arbelezkoa125.\nInstalazioak osatzeko, etxebizitza-etxe zahar bat zegoen, sotoa, etxabea, bi solairu eta ganbara zituena. Azkenik, zaintzailearen etxea zegoen, antzinako errotaren eta ura husteko ubidearen gainean; sotoa eta logela bat zituen, harlanduz eraikia zen, egurrezko egitura zuen eta arbelezko estalkia126.\nEraikin horiek guztiak elkarri lotuta zeuden, unitate bat osatzen zutela; tailerrek helburu industrialak zituzten, eta etxebizitzak enpresako langileentzako ziren.\nJatorrizko lantegi hura, egurrezko egitura zuena, 1955eko azaroaren 12an erre zen127. Haren lekuan, lehen aipatu bezala, instalazio berriak eraiki ziren, eta haietan, egurrezko markoak egiteaz gainera, ordu arte sakabanaturik zeuden tailerretan egiten ziren jarduera guztiak bateratu ziren.\nInstalazio berriak 1960ko hamarraldian eraiki ziren. Eraikin horiek, beraz, aurretik zeudenen oso bestelakoak ziren, gehienak XX. mendearen hasieran eraiki baitziren. Su-garrak erabat kiskalitako jatorrizko egurrezko egituraren ordez, hormigoi armatuko beste eraikin batzuk jarri ziren, estalki lauarekin eta itxitura-hormak hargin-lan igeltsuztatukoak. Egitura hobetzeaz gainera, lantegiko instalazioen baldintzak ere hobetu ziren, eta arreta berezia jarri zen barrualdeko argietan eta aireztapen-sisteman; hori dela eta, leiho handiak izan ziren eraikin berrietako fatxaden protagonistak128.\nHoriek dira Sarasolatarren bost arbel-lantegiei dagokienez oraindik zutik dirauten instalazio bakarrak. Erabilera industriala dute, gaur egun, eta hainbat tailerrek erabiltzen dituzte. Itsasondoko frontoi berriak, 1989an jatorrizko Ibarra lantegiaren leku berean eraiki zenak, “errota” toponimoari eutsi dio, garai batean han egon zen errotaren eta bertan egurrezko markoak egiten zituen lantegiari eman zitzaion izenaren oroitzapenez.\nSarasolatarrek arbela eraldatzeko Itsasondon zituzten instalazioak Pizarrería Guipuzcoana lantegi desagertuarekin osatzen ziren, eta gaur egun JASO garabi-enpresak hartzen dituen orubeetan zegoen129. Pizarrería Guipuzcoana ez zen jatorriz Hijos de Juan M. Sarasola enpresarena izan, José Manuel Sarasola Zalacaínek erosi zuen XX. mendearen erdialdean130, eta une horretan iritsi zuen enpresak ekoizpen-mailarik handiena.\nInstalazio haietan gordetzen ziren arbel-lauzak garraiatzeko meategietan erabiliko ziren kableak. Kable horiei “estropu” esaten zieten langileek, eta txatarraren prezioan erosten ziren, portuetan, itsasontzietan bazterrera utzitakoak izaten baitziren. Pizarrería Guipuzcoana enpresaren tailer zaharretan estropuak konpondu eta harrobi eta meatzeetan erabiltzeko behar ziren neurrira ebakitzen ziren131.\nMultzoak zentral elektriko bat eta biltegi bat zituen, eta inguruan 510 m2-ko orube bat. Eraikina 770 m2-koa zen; etxabe bat besterik ez zuen, hormak harlanduzkoak ziren, eta estalkia arbelezkoa. Oso eraikin bakuna zen, Itsasondoko gainerako arbel-lantegien oso antzekoa, beraz.\nEnergia elektrikoa lortzeko, tailer hartan 800 litro ur lortzen ziren segundoko, Oria ibaitik, 2,90 m altu zen ur-jauzi baten bitartez.\nEraikina bera zein ur-jauzia desagertu egin ziren 90eko hamarraldian, Oria ibaia bideratzeko lanen ondorioz. Gaur egun, aurretik esan bezala, orube haiek JASO enpresaren jabetzakoak dira.\n1940ko hamarraldian, Sarasolatarrek zentral elektrikoa jartzeko eraikin bat egitea erabaki zuten: Zentral Etxea (ikus 59. fitxa). Bertan zeuden enpresaren lantegi eta tailerretara elektrizitatea eramateko gasogenoak; hiru langilek jarduten zuten lan horretan132. Denboraren joanean, jatorrizko gas-motor handien ordez, motor eraginkorragoak eta trinkoagoak jarri ziren, eta konponketak egiteko tailer mekaniko bat jarri zen eraikin hartan bertan.\nN-I errepide zaharraren eta Oria ibaiaren artean dago eraikina, eta hartara ematen du eraikinaren atzealdeko fatxadak. Eraikin horrek etxabe bat zuen, eta harlanduzko hormak eta hormigoi armatuko sabaiak zituen; bertan jarri ziren, hasieran, gas pobreko bi multzo –energia sortzeko, markoak egitetik sobratzen zen egurraz baliatzen ziren–, zegozkien motor alternadoreekin, eta indarra banatzeko koadroa, transformadorearekin133. Solairu horren gainean beste bi solairu zeuden, enpresako langileentzat; adreiluzko hormak, egurrezko egitura eta arbelezko estalkia zituen. Hari itsatsita, solairu bakarreko biltegia zegoen, hormigoi armatuko estalki lauarekin, eta haren azpian zeuden gasogenoak eta zerrauts-biltegiak. Biltegi hori ibaia bideratzeko horma baten gainean zegoen bermatuta, Oria ibaiaren ertzean, hain zuzen ere.\nZentral Etxea. ITSASONDOKO UDAL ARTXIBOA, sig. 329\nGerraondoko urteetan, zentral gisa erabili zen eraikina, erregaiak lortzea oso zaila zenez, gas pobreko multzoak ezinbestekoak ziren energia sortzeko. Urritasun garaien ondoren, gasogenoak oso handiak zirenez, ez ziren oso eraginkorrak, eta haiek erabiltzeari utzi zitzaion; orduan, zentralaren eraikina tailer mekaniko gisa erabiltzen hasi zen, eta han konpontzen ziren Sarasolatarren lantegi eta meatzeetako makinak.\nGaur egun, enpresa itxi ondoren, Gureak Taldeak erabiltzen du zentral zaharra.\n1950eko hamarraldian Fernando Enea etxea eraiki zen (ikus 60. fitxa), eta bertan jarri ziren bulegoak eta zuzendariaren etxebizitza134. Itsasondoko hirigunean dago, N-I errepide zaharraren alboan; Legorreta aldera horixe da udalerriko azken eraikuntzetako bat.\nEraikinak 200 m2-ko eremua hartzen du, eta hormigoi armatuz egina da. Etxabe bat, haren gainean beste bi solairu eta ganbara bat ditu, eta lau isurkiko estalkia du, arbelezko teilaz egina135. Enpresako gainerako eraikinetan bezala, material hori aukeratzeko irizpidea enpresa-estrategia zela esan liteke, izan ere, bulego haiek enpresaren irudia baitziren Itsasondon.\nEnpresa itxi zenean, Fernando Eneako bulego eta etxebizitza zaharrek galdu egin zuten beren funtzioa; saldu eta Izaskun Ostatua bihurtu ziren, eta horrela ezagutzen dira gaur egun oraindik ere.\nMeatzeetako eta lantegietako instalazioez gainera, Hijos de Juan M. Sarasola enpresak hainbat etxebizitza-eraikin zituen, Itsasondoko udalerrian banatuta, eta haietan bizi ziren enpresako langileak.\nHaien artean nabarmentzekoa zen Sarasola Enea (ikus 44. fitxa). Etxebizitza-eraikina bat zen, eta bere garaian Sarasola Arbeldegiari atxikita zegoen, hau da, enpresaren lehenengo arbel-fabrikari atxikita; Beheko Kalen zegoen, eta, gaur egun, ia-ia jatorrizko itxura bera duen etxebizitza-eraikina dago bertan. Etxabean enpresaren hainbat areto zeuden, eta goiko solairuetan langileak bizitzeko etxebizitzak zeuden. Eraikitzeko, Sarasola Enea etxeari solairu bat erantsi zitzaion, lantegia eraiki aurretikoa baitzen, eta horrez gainera, Intxaurrondo etxeari beste bi solairu erantsi zitzaizkion; era horretara, etxabea eta 3 solairu zituen eraikin berri bat egin zen, etxe haren ondoko baratzean. Era horretara, 3 atal atxikiz osatutako eraikin bakar bat osatu zen; estalkia uniformea zen, multzo osoa hartzen zuen, eta sarrerako atariak eta Beheko Kalera joateko eskailerak estaltzen zituen. Eraikina harlanduz egina zen, egitura egurrezkoa zuen, eta estalkia teilazkoa. Etxabea eta 3 solairu zituen erakinak, eta solairu bakoitzean 4 gela zeuden, lehen esan bezala, enpresako langileek erabiltzen zituztenak. Etxearen lehenengo solairua eta errepide nagusi berria lotzen dituen hormigoi armatuko bi igarobide ditu, Oria ibaia hazten denerako eraikiak.\nSarasola Arbeldegiaren beste aldean, hainbat solairuko eraikin bat zegoen atxikita, hura ere enpresako langileentzat eraikia (ikus 45. fitxa). 400 m2-ko eraikina da, eta bi etxebizitza ditu. Hari itsatsita beste eraikin bat dago, funtzio hori bera betetzen duena. 80 m2 ditu solairuko, eta, jatorrian, etxabea –animalien korta gisa erabiltzen zena– eta solairu altu bat –etxebizitza batekin, enpresako langileentzat– zituen.\nHelburu hori bera izan zuen Zelatxo izenaz ezagutzen zen etxeak; errepidearen alboan zegoen, harlanduz egina zen, egitura egurrezkoa zuen eta estalkia teilazkoa; etxabea, lehen solairua eta ganbara zituen.\nItsasondoko zenbait baserri ere, hala nola Otamendi Garaikoa, Otamendi Azpikoa eta Otamendi Ondoa, enpresarenak izan ziren, eta enpresako langileentzako etxebizitzak prestatu ziren haietan guztietan.\nAzkenik, badaude bi etxebizitza-eraikin aipatzeko modukoak, 50eko hamarraldian eraikiarazi zirenak eta gaur egun oraindik dirautenak, jatorrizko ia itxura berarekin: Arbeletxe (ikus 56. fitxa) eta Pakeleku (ikus 55. fitxa). Horietako bakoitzak lau etxebizitza zituen, eta inguruan, lursail txiki bat, baratza edo lorategia jartzeko.\n‹ EcheverrÃa, Luluaga y C.Âª, gero Altuna y C.Âª izango zena gora Ekoizpen-prozesua: arbelaren erauzketa eta eraldaketa, Itsasondon ›


Finlandia Suomi - Berria.eus\n"Finlandia Suomi" bezala etiketatutako albisteen zerrenda\nNATOn sartzeko betoa kendu die Turkiak Finlandiari eta Suediari\nIgor Susaeta - Mikel O. Iribar\nAnkararen arabera, Stockholmek eta Helsinkik «PKKren aurkako borrokan» lagunduko diote. Mendebaldeko aliantza militarrak goi bilera egingo du gaur eta bihar Madrilen\nIgor Susaeta-Mikel O. Iribar\nAnkararen arabera, Stockholmek eta Helsinkik «PKKren aurkako borrokan» lagunduko diote. Mendebaldeko aliantza militarrak goi bilera egingo du, bihar eta etzi, Madrilen\nNATO: «Defentsa eredu berriak gure segurtasuna indartuko du ekialdean»\nTurkiaren segurtasuna ere bermatzen lagunduko du Suediak, NATOn sartuz gero\nAtzerri ministroak esan du «aurrerapausoak» eman nahi dituela Ankarak planteatutako auzietan, eta «ezin irmoago» gaitzesten duela «terrorismoa»\nSuediak mugimendu kurduaren aldeko akordioei eutsiko die\nTurkiak ziurtatu du ez dutela NATOko bileran erabakiko\nTurkiak esan du Suediak eta Finlandiak «jarrera ona» erakutsi dutela\nAnkarak Helsinkiri eta Stockholmi eskatu die PPK-ko eta YPGko kideak ez babesteko. Hiru herrialdeek negoziatzen «jarraituko» dute\nStoltenbergen esanetan, Putinek «hutsegite handi bat» egin du\nNATOko idazkari nagusiak esan du Errusiak ez duela lortu aliantza militarra bere mugetatik aldentzea. Ukrainaren arabera, Errusiaren «operazio militarra» bere faserik «aktiboenean» sartu da. Hungariak larrialdi egoera ezarri du.\nFinlandiako Parlamentuak ere NATOn sartzeko eskaera berretsi du\nDiputatuen ia %95ek aliantza militarrera atxikitzearen alde bozkatu dute. Erdoganek ohartarazi du Ankarak betoa jarriko diela Suedia eta Finlandia erakundean sartzeko eskaerei, baldin eta bi herrialdeek politikari erbesteratuak hartzeko asmoari eusten badiote.


Vía Verde del Plazaola en BTT (Andoain - Lekunberri) en 360º y VR\nHasiera/MTB/Plazaolako Bide Berdea\nPlazaolako Bide Berdea, pasadan mendearen erdialdean itxi zen Plazaolako Trenbidearen bidea jarraitzen du. Trenbide hau, Tren-Txiki izenez ezagutu ohi zena ere, Donostia eta Iruñea elkartzen zituen.\nProposatutako bidea Andoaingo (Gipuzkoa) herritik hasten da eta Lekunberrin (Nafarroa) bukatzen den ia 40km-ko luzera duen eta guztiz bizikletaren gainean egin daitekeen bidea izanik. Jenderik bizi ez den eta Naturaren Biotopo deklaratutako Leitzarango bailaratik gora egingo dugu, Larraungo bailararen zati bat ere ezagutuz.\nIgaroko ditugun harizti eta pagadi handien artean, antzinako meategi, burdindegi, ikaztegi, errota eta historiaurreko zenbait monumentu ezkutatzen dira, zubi eta ia 40 tunelez gain. Azken hau dela eta, indar handiko argia eramatea gomendagarria da, tunel gehienek ez baitute argi-indar nahikorik.\nBaimendutako ibilgailuak soilik igaro daitezke bidetik, hortaz, astean zehar, zur-industriarekin zer ikusia duten kamioi eta makinariarekin topo egin dezakegu. Arrazoi honengatik, badira bidearen atal batzuk zuloz beteak daudenak, eta euriteen ondorioz, putzu eta lokaztiak izango dira. Gutxi balitz, lokatza tunel batzuen barruan egoteaz gain, itoginak ere topatuko ditugu bertan.\nAipatutakoak ez dira inolaz ere akats larriak, baina kontutan hartzeko modukoak izango dira baldin eta bide hau zeharkaldi luzeetarako erabiliko dugun, errepiderako gurpilik badugu, zama gainean eramaten dugun, umeekin bagoaz edo lokatzetan ez sartzea gustuko dugun. Are gutxiago, eroriren bat jasateko prest ez bagaude.\nHala eta guztiz ere, Plazaolako bideak askoz birtute gehiago dauzka defektuak baino, eta dudarik ez izan, asko merezi duen bide honek eskeintzen duen gozamena erabatekoa dela diogunean.\nAndoain - Otita\nOtita - Ollokiegi\nOllokiegi - Plazaola\nPlazaola - Leitza\nLeitza - Lekunberri\nAndoaingo Plazaola kaletik abiatuko gara HE-tik abiatzen den zolatutako bidetik. Bide honek herria alde batera utziko du Otitako noranzkoa hartuz, Leizotz auzoa igarotzen duen bitartean. Andoaindarrek paseatzeko eta kirola egiteko erabiltzen dituzten bideen artean, kuttunetakoa dute honakoa.\nZubi bat iragan ondoren tunel batek Otitako ateak irekiko dizkigu. Behin Otitan, bailarako sekretu guztiak ezagutu nahi duen orok, Leitzarango Bisitarien Zentroa bisitatzeko aukera izango du. Hortik gertu ere, Unanibiako Zubi edo etxekoen esanetan, Sorginen Zubia kokatzen da\nTRIKUHARRI ETA BURDUNDEGIEN ARTEAN\nHormigoizko eta tarteka lurrezko atalak dituen bidetik aurrera jarraitzen dugu, Munttoko tontorra bere HE-tik igaro arte, eskuinetara eta gure koka-puntutik metro batzuk beherago dagoen Leitzarango zentral elektrikoa atzean utzita. Zentraletik abiatzen diren mila eskailerak jaitsi eta zubi gainetik kanala igaroz, Oinddolarreko trikuharriak ezagutu daitezke.\nGure bidea jarraitzen dugu Matxinbarrenako Basoan barrena, iparrera jotzen duen meandro bat aurkitu arte. Puntu honetan, Inturiako Burdindegira eramaten duen zubi bat kokatzen da. Bideak, ordea, aurrera jarraitzen du zubiari jaramonik egin gabe.\nTunel eta zubi sorta bat iragan ondoren, Ollokiegira helduko gara.\nIbaia zubi baten gainetik gurutzatu ondoren eskuinean mantenduko gara Lizarraundi igarotzen dugun bitartean. Gutxira, berriro ere ibaiaren beste aldera jo beharko dugu hegoalderantz goazen heinean, Ollaz Txiki eta Uitzigain atzean uzteko asmoz.\nBideak ekialderantz egingo du Aparrain inguruan, eta jarraian dauden tunel batzuk iragan ondoren HHE-rantz abiatuko gara Ameraunera iritsi arte. Bertan, zentral elektriko txiki bat kokatzen da eta hortik gutxira, antzinako burdinola bat. Aurrera jarraitzen dugu bihurka ekialderantz dabilen bidetik, zubi baten azpitik igaro eta Ostotxarretara helduz IE-tik.\nEn pocos minutos llegamos a la antigua estación de Plazaola.\nLEITZAKO JABETZAREN BARNEAN\nGipuzkoa atzean uzten dugu Leitzako norabidea aurrean dugularik. Oraingo honetan, Arramiako basoa alde batetara utziko dugu, eta bere ekialdeko ertzetik joango gara asfaltaturiko bidea jarraituz. A15 errepidearen azpitik jarraituko dugu, jadanik basotik kanpo, hegoalderantz bira eginez.\nMetro batzuen ondoren Ekialdera joko dugu berriro ere, eta konpaktaturiko lurdun adar-bidea hartuko dugu, asfaltoak hegoaldera jarraitzen duelarik. Berriro ere zuhaitzen artean ibiliko gara, Aresoko errepidearen ondotik, beste azken aldiz Leitzarango Autobidearen azpitik igarotzeko.\nZuhaiztiak atzean utzita, tunelen bat eta zubi baten ondoren Leitzako antzinako tren geltokira iritsiko gara.\nLeitzako hegoaldetik jarraituko dugu Larraungo bailaran sartzeko asmoarekin. Bidetik hainbat zuhaizti eta belardi ikusiko ditugu. Honekin batera, inguruko beso eta mendi-hegalekiko daukagun ikuspuntuak, gora egiten duen bidea atsegin bilakatzen du.\nLarraungo Bailarako sarbidea Uitziko Tunel ospetsuan dago, 2680m-ko luzerarekin, Europako bide berdeen artean dagoen luzeena, alegia. Hori bai, nahiz eta barnean argi-indarra egon, bizikleta baten gainean igarotzeko ez dago nahiko argitasunik, lurraren erliebea erabat galduz. Horren ondorioz, desorientazio sentsazioa suertatu daiteke. Indar handiko linternak ez dira soberan egongo. Honekin batera, kontutan izan barruan hotz egiten duela, beraz, berokiren bat ere soinean eraman beharko dugu.\nTunelaren irteeraren ondoren, errepidea hartu beharko dugu Uitziko Geltokiaren ondotik igarotzeko. Plazaolako bideak bere ohiko pistara egingo du metro gutxitara ezkerretara doan bihurgune baten ondoren. Hemen adi ibili beharko dugu, pista errepidearen ezkerretatik doa, eta bertara heltzeko, errepidearen beste aldera gurutzatu beharko dugu.\nLekunberrira iritsi aurretik, pista utzi beharko dugu Etxarriko Bordetatik behera datorren bidea hartzeko, ezkerretara dagoen zubirantz. Honakoa igaro bezain laster, bideak ezkerretara egiten du, hormigoizko aldapa batetik gora, beste tunel batetan sartzeko.\nLekunberriko herria altueran dagoen ekialdeko bide batetik igaroko dugu ia bere osotasunean, geltokira iritsi arte. Plazaolako bidea bere osotasunean bukatu eta Iruñeara iristen denean, orain artekoa baino ahaztezinagoa den esperientzia eskainiko duen ibilbidea izango da, zalantza izpirik gabe.\nPLAZAOLAKO BIDEA 360º ETA EB-N\nAndoain, Leitza eta Lekunberrin hainbat leku daude\nEdateko urez hornitzeko guneak: errekak, iturriak...\nIturri gutxi daude. Ura eramatea komeni da.\nLokaztutako eremu asko. Argi gutxi tuneletan\nBESTE MTB IBILBIDEAK\nMontgarri Beret ingurutik\nErrege Bardeak - Poligonoari bira MTB 3. ibilbidea


Bakioko Udala - Aldundiak urte amaierara arte itxi du Ermu eta Gaztelugatxe arteko bidea, sarbide hori hobetzeko lanak gauzatzeko\nAldundiak urte amaierara arte itxi du Ermu eta Gaztelugatxe arteko bidea, sarbide hori hobetzeko lanak gauzatzeko\nObretan (250.000 eurokoak), besteak beste, kilometro bateko tarte bat egokitu eta naturalizatuko da Doniene baselizara igotzen diren eskaileren ondoan; horretarako, gaur egun bidea estaltzen duen asfaltoa kenduko da, drainatze-sistema hobetuko da eta bideko zeharkako aldapa longitudinala zuzenduko da. Tarte horretan lanean dauden bitartean, Urizarretako ingurutik sartu ahalko da bakarrik.\nBizkaiko Foru Aldundiak Gaztelugatxera Ermutik sartzeko azkenengo kilometroa egokitu eta naturalizatzeko obrak abiaraziko ditu datorren osteguna (irailaren 26an). Lan horien ondorioz, bide hori urteko amaierara arte itxi beharko da. Lanen hasierako aurrekontua 250.000 eurokoa da. Konponketak dirauen bitartean, bisitariek Urizarretako bidea erabili ahalko dute.\nForu erakundeak lan horiek gauzatu nahi ditu Ermu eta Gaztelugatxeko Donieneko baselizaraino igotzen diren eskaileren oinarriaren arteko bidearen tartea oso hondatuta dagoelako, eremu oso ezegonkorrean baitago eta mendi-hegalean irristatzeak gerta daitezke. Bide hori oso ezegonkorra da eta zoru desberdinak dituzten tarteak daude (asfaltoa, hormigoia, harrobiko agregakinak), azken urteetan egin izan diren segidako lan partzialen ondorioz. Hori dela eta, beharrezkoa da tarte hori egokitzea bideari uniformetasuna emango dion, bere estetika eta erabilgarritasuna hobetuko duen eta inguruko balio naturalekin bat etorriko den eta esparrura hurbiltzen diren pertsonei zein biotopo babestu hau zaintzen duten langileen eta mantentze- eta larrialdi-zerbitzuen langileen ibilgailuei segurtasuna eta erosotasuna eskainiko dien irtenbide batekin.\nHelburu hori lortzeko, Bizkaiko Foru Aldundiak hormigoizko arekan gaur egun dagoen asfalto-geruza kenduko du. Lanen fase honetan sortzen diren obra-hondakinak baimendutako kudeatzaile batengana eramango dira, tratatu ditzan.\nEra berean, lubeta egonkortuko da eta bideko zelaigunea erregularizatu, berdindu eta errepasatuko da aldapa zuzentzeko; aldi berean, drainatze-sistema hobetuko da (hodiak, kutxatilak eta zeharkako drainatzeak). Agregakin lodien eta lur naturalaren nahasketa homogeneo bat jarriko da. Tarte horren egokitzapena belardiko espezie autoktonoen landaketarekin osatuko da.\nJarduketa hori zuzenean lotuta dago naturagune babestuaren kudeaketarekin eta bere kontserbazio-balioen eta helburuekin.\nTarte horren konponketarekin, gainera, inguru babestu horri erabilera publiko iraunkor bat emateko segurtasun-baldintzak hobetuko dira.


Neurrira egindako hortz-haria hautatzeko fabrikatzaileak eta hornitzaileak - OraTek\nEtxea > Hortz-haria hautatzea > Helduak haria hautatzea > Neurrira egindako hortz-haria hautatzea\nNeurrira egindako hortz-haria biltegian hornitzen dugu stockean. 20 urtez ahozko zainketarako produktuak eskaini genituen, Europa, Asia eta Amerikako merkatu gehienak estaltzen. Txinan epe luzerako zure bazkide izatea espero dugu.\nNeurrira egindako hortz-haria biltegian hornitzen dugu stockean. 20 urtez ahozko zainketarako produktuak eskaini genituen, Europa, Asia eta Amerikako merkatu gehienak estaltzen. Txinan zure epe luzeko bazkide izatea espero dugu.\n1. Neurrira egindako hortz-haria sartzea\n2. Neurrira egindako hari hautaren parametroa (zehaztapena)\nElementuaren izena GT0198D Neurrira egindako hortz-haria biltegian\n3. Pertsonalizatutako Hortz-haria hautatzeko ezaugarria eta aplikazioa\n4. Neurrira egindako hortz-haria hautatzeko xehetasunak\nHot Tags: Neurrira egindako Hortz Haria, Fabrikatzaileak, Hornitzaileak, Fabrika, Neurrira egindakoa, Ontziratutakoa, Doako Lagina, Txina, Txinan egindakoa, Deskontua, Erosi Deskontua, Prezioa, Prezioen zerrenda, Aurrekontua, CE, FDA, ISO9001, SGS, Kalitatea


«Pertsonala politikoa eta betiko alardea babestea matxismoa», irakurtzen da STEILASek Uriarteren dimisioa eskatzeko deitu duen kontzentrazioa iragartzeko kartelean. Urriaren 22rako deitu dute protesta, 9:00etan EAEko Legebiltzarraren ateetan. Egun horretan hezkuntzari buruzko pleno monografikoa egitekoak dira Araba, Bizkaia eta Gipuzkoako parlamentuan.\nSindikatuak, deialdi honen bidez, segida emango dio duela hilabete egin zuen salaketari. Hezkuntza sailburua Hondarribiko desfile diskriminatzailea antolatzen duen Alarde Fundazioaren argitalpen batean azaldu ostean, STEILASek larritzat jo zuen «edozein kargu publikok bere presentziaz alarde tradizionalaren praktika baztertzaileen alde egitea». Gainera, jarrera horrekin Uriartek hezkuntza komunitateari zer mezu bidali nahi ote zion galdetu zuen.\njoakin2018-10-10T13:51:23+02:0010 octubre 2018|CAPV, Movimientos sociales, Mujer, Noticias, Pública CAPV|


GR 323 Bernoa Ibilbide kultural eta naturalistikoa, sakanako bihotzean kokatua. Urdiaingo, Iturmendiko, Bakaikuko eta Etxarri Aranatzeko udalak dira ibilbide horren sustatzaileak. Ibilbide honek Berrenoa edo Bernoako Erdi Aroko galtzadari balioa ematen dio. XIX.mendera arte erabilia. Mandazainek lehengaiak eta elikagaiak barnealdetik kostaldera eta alderantziz garraiatzeko. 64km bidezidor balizatuak ditu, bi etapa


Asteartea, 2019ko azaroak 12\nBidaxune, Akamarreko portua, Agramondarren gaztelua\nTontor eta leku izenak: Bidaxune, Akamarreko portua, Agramondarren gaztelua\nDistantzia: 11 km. 3 ordu eta 10 mn.\nIngurunea: Eragin handiko familia izan zen agramondarrena, bai inguruko lurraldeetan, bai Nafarroako erresumaren bilakaeran.\nEragin handiko familia izan zen agramondarrena, bai inguruko lurraldeetan, bai Nafarroako erresumaren bilakaeran.\nAgramondarren gaztelua. Bidaxunen dago (Nafarroa Beherea). MIKEL ARRIZABALAGA\n2019-03-12 / Mikel Arrizabalaga\nAgramondarren nafar leinua Nafarroako Erreinuari lotuta egon zen XII. mendetik XVI.era ,eta, politikoki, XV. mendean eragin handia izan zuen. Agramondarren jatorrizko etxea Burgue-Erreitin zegoen, baina Aturri ibaiak itxasorantz zuen irteeragatik, agramondarrak sortetxea utzi eta XIV. mendean Bidaxuneko gaztelura etorri ziren bizitzera, eta, harrezkero, agramondarren leinu nagusiaren egoitza bihurtu zen. Eragin handiko familia izan zen, bai inguruko lurraldeetan bai Nafarroako Erreinuaren bilakaeran ere. Bibiano, Agramonteko jauna, Antso VII.a Azkarraren basailu izan zen; hura eta bere leinua beti Nafarroako erregearen zerbitzura egongo zirela zin egin zuen, 1203an.\nElizaren atari nagusiaren paretik Jondoki Jakobe kale nagusian zehar abiatuko gara. Etxe bikainen artean egingo ditugu lehen urratsak, eta, biribilgunera iristean, eskuinera joko dugu Gixune eta Samatze aldera doan errepidea bilatuz. Bide bazterretik segi eta berehala, juduen hilerriarekin egingo dugu topo. Irekita dago, eta gazteleraz eta hebreeraz idatzitako hilarriak ikusiko ditugu. Beherago, errepide nagusia utzi eta eskuinera ateratzen den bidetik, Bidaxuneko portura iritsiko gara. Biduzeren paraleloan doan pistatik barna, erraz helduko gara ibaia zeharkatzen duen zubiaren ondora.\nGertu agramondarren gaztelua eta atsedenleku bat ikusiko ditugu. Gaztelurako bisita azkenerako utzi, eta aurrean dugun zubia gurutzatuko dugu. Berehala, eskuinaldera ateratzen den hartxintxarrezko bideari jarraituko diogu. Etxeak atzean utzi ondoren, Biduze ibaiaren paraleloan doan bidea belarrezko bihurtuko da, gorabeherarik gabe bost kilometroz hedatuko Akamarreko porturaino. Garai batean, ibaian zehar merkantziak garraiatzen zituzten gabarrak tiratzeko idiek bide hori erabiltzen zuten. Alde batean, arto sail handiak ikusiko ditugu eta ibaiaren ertzean makal, lizar eta beste zuhaitz mota asko. Tarteka, atsedenerako mahairen bat edo beste aurkituko dugu, eta, aurrerago, Lihuri ibaiak bere urak Biduzera isurtzen dituen lekua. Kiwi landaketa handi bat atzean utzi, eta Akamarreko portura iritsiko gara.\nHerrira igotzeko seinale horiak ikusiko ditugu, baina guk ibaia gurutzatzen duen zubia bilatu, hori gurutzatu, eta aurrera joko dugu. Bidaxunera doan errepidean barna metro batzuk bete, eta, berehala, lehen bidegurutzean, ezkerrera hartuko dugu. Abiapuntura iritsi arte, marka horiak bidelagun izango ditugu, eta, zalantzarik izanez gero, beti zuzen doan bidea aukeratu behar dugu. Arto sail handien artean irekitzen den errepide txiki horretatik aurrera egingo dugu, eta, noizean behin, baserri batzuen ondotik pasatuko gara. Pixkanaka jaisten hasi, eta eskualdearen ikuspegi zabalaz gozatzeko aukera izango dugu. Etxe multzo bat atzean utzi, eta bidegurutze batera ailegatuko gara, gurutze eder baten ondora.\nBide seinaleei jarraituz, eskuinetik aldapa jaisten hasiko gara eta, bihurgune pare bat pasatu ondoren, ezkerretik Bidaxuneko lehen etxeetara helduko gara. Elizaren dorrea erreferentzia puntu gisa hartuz, Lihuri ibaiaren ondora jaitsi, eta, zubi zaharra gurutzatuz, Robyren errota ikusiko dugu. Herritik gertu, maldan gora abiatuko gara, eta eskuinera ateratzen den edozein kaletatik Jondoki Jakue kale nagusira igoko gara. Orain, bakarrik gaztelua bisitatzea falta zaigu. Horretarako, elizara itzuliko gara, eta gertu dagoen atsedenlekua bilatuko dugu. Parez pare, Euskal Herriko historiaren zati bat izan dena ikusiko dugu: agramondarren gaztelua.


Eskutitz hau presaz idazten ari naiz, nere gorpua aurkitzean hilketa baten aurrean dagoenik inork pentsa ez dezan.\nAsasinatze baten normaltasunari buruz hitzegitea erotzeko modukoa dela edonork uste lezake, baina Herioaren alboan ari garenok, gai sakratuenak ere errespetu gabe eta ironiaz jotzen ditugu nahiz eta, batzuentzat, ulertezina izan jokabide hau. Heriotzaren hurbiltasunak (eta poliziok beti haren biraka gabiltza) eszeptiko huts bilakatzen gaitu.\nLogikaki, krimen politiko bat izan dela usteko da: interrogatorioetan nire eskuetatik pasatutako gixajo baten mendekua besterik ez dela pentsatuko. Inbestigazioak, oposizio erradikala edo biolentzian ari diren taldeengana jo egingo du. Agintari judizialeen ohar ofizialak ez du, eskutitz honen bidez emanen dizuedan adierazpenik, sekula onartuko. Burutik jota zebilen txotxolo baten azken lelokeritzat hartuko da, neurotiko baten aluzinazioa... Baina, zuek guttienez, lagun horiek, ez galdu denbora inora eramango ez zaituzten inbestigazio alferrikakoetan. Horregatik eskuz idazten ari natzaizue, nere grafia egiazta dezazuen. Ez da froga makala, e?\nNere abotsaz grabatuko dizuet, areago, magnetofoia pizturik utziko, neronen heriotza grabatzeko. Hor doakizue gertaera bitxi honen berri zehatza:\nBa duela hogeiren bat egun, istilu honen hasiera. "Buena vista" langile hauzoan, Nikanor Goñiren etxea arakatzen genuelarik. Hi Ponchito, gogoratzen al haiz? Hi ere nerekin hentorren... Txorbi Celaya, terrorista alu borren atzetikan genbiltzan. Txosten konfidentziala zela medio, hiri alde hartan Txorbiren presentzia somatzen genuen eta bi tipo hoiek oso elkarren ezagunak izanez (aspaldi lan sindikalako burkideak) ez zen harritzekoa Nikanoren etxera abiatu izatea aterpe bila.\nEtxeko atea hondatu bezain laster, itomen ezezagun batek nere lepoa hestutu zuen. Holako jendearen etxetari darion malko eta miseria usaina izanen ote? Etxe horren giroan zerbait esplikagaitz zegoen. Negarra agian? Beharbada. Nikanorren semeren batek (zenbat ziren 5-7... auskalo!) negarrari ekin zion, baina ez zen haur kexa, irrintzia baizik. Muinetatik sortutako alaraua, narraztien ziztua, anfibioen krispazioa, intsektuen orroea.. batek daki...\nNere nerbio erresistentzia frogatu dizuet. "Cuarteliyo"ko sotanoetan aldi ederrak eman ditut. Berruegiko komando kasuan hamabost egunetan zehar etengabeko torturaldian egon nintzen eta fresku freskue irten nintzen. Hori marka! Koarteletan kamioneta kamuflatuetan baino gusto ta erosoagoa lan egiten da. Etxean gaituk eta.\nBaina non nengoen? A, bai. Geroxeago, interrogatorioetan, Nikanorrek ez zuen ahorik zabaldu. (Egia esan, ez zen gure errua, profesionalki moldatu baikinen, ni batez ere). Puta seme horrek ezpainak ez iriki arren, nik, behin eta berriro, karraxi urragarri hura, bere etxean aditua, entzuten nuen. Bere ahoak sortua, zihur nengoen hortaz. Atsedenaldietan, lagunekin solasean, Nikanoren kurrinkadarena (nola deitu bestela oihu basati horri?) aipatu nien, baina inork ez zuen ezer entzuten. Gormutua ematen zuela eta oso gutxitan ikusten diren tipo gogor hoietakoa zela erantzun zidaten. Ez nuen deus ulertzen. Haiek niri adarra jotzen ari? Fonseka komisarioak bi opor egun hartzeko aukera eskeini zidan. Dudarik gabe neke nekea eginda nengoen, stresatua edo. Argi zegoen, nik ezik, inork ez zuela marraska mindua entzuten (egunero betetzen dugun lanfitxan, baja honen arrazioa duzue).\nLasaitasun ta relax bila zinera joatea erabaki nuen. "Foolie" aretoan "lengüita de terciopelo" izenburuko pelikula entretenigarri bat botatzen zen eta, luzaro pentsatu gabe, iluntasun goxoan murgildu nintzen.\nZinean sartu eta larritzen ninduen amesgaizto hura, oihuz itxuratua, agudo desagertu zen. Une batez, fellatio eta coitus akrobatiko prozesioari erne, ahaztu zitzaidan inzidente nazkagarria.\nSupituki, inpernutako karraxi berak bultzatuta, eserlekutik altxatu nintzen. Pantailatik zetorkidala ikusiz, entzunez hobe, (orgasmo multiple baten haspereekin nahasia) burua galdu nuen. Ikusleen irain eta beste hitz galantez lagundurik, iluntasunean zirkun-zarkun, ihesari eman nion. Arima suntsitua, gogoa beldurrez hunkitua, belarrietan alarau ikaragarria dantzan.\nAnkan ari baina oihua pire gainean hegaka. Kalez-kale arpas hestuka baina oihua nire itzalari erantsita. Izkinatik izkinara, parkerik parke nire atzetikan beti. Sospetxosoak kontrolatu eta obserbatzeko, sarritan erabilitako teknikak, praktikan jarri nituen: taxi ta autobus aldaketak, "txino" hauzoetako karriketan (gaueko orduetan jendez josirik) eta kaiaren tugurio guztietan sartu nintzen. Metrotuneletatik lasterka atzera begira gabe. "Luxo" almazen haundietako 24garren pisuan datzan jantetxetaraino igo... baina inolaz ezin despistatu.\nOhiua Etorbidearen zuhaitzetako adarretan makurturik zegoen, teilatuetako iragarki argidunetan kirimildua, ni mehatxatuz, ikusten nuen. Etxera ailegatu eta eskilaretatik abiada biziaz igo nintzen. Nola sartu aszensorean? Eta kasualitatez elkarrekin hertsirik geldituko bagina?\nNire parean zebilen. Nik orpoia altxatu eta berak urratsa zapaltzen zuen. Etxeko atea irikitzen bere arpas justizieroak hatzak erre zizkidan, giltzatartean ezkutaturik ba zegoen eta. Zoratua, itsu itsua, pasabidea zekarkatu nuen.\nOraintxe, despatxo txiki batean sarturik nauzue. Ateari giltza eman diot. Lehio ta atearen ondoan hainbat altzari, mahai eta apal, ezarri dut. Azkar idazten ari. Ikarak okertzen du nere idazkera, baina eskutitza bukatu beharko du bera nitaz jabetu baino lehen.\nAtez beste aldean somatzen, entzuten dut. Hortxe dago, xirritu bila, irikidura minuskula trepanatuz niregana ailegatzeko.\nSartuko da eta soportatu ezin dudan horrore osoa aurpegira botako dit. Hilko naiz. Nire esku torturatzaileek sortu duten pizti ezgizakorra ikustean hilko naiz. Nola sinistu oihu aberrante ta hiltzaile hori nire lanaren fruitua, ondorioa denik? Neuk sortutako piztiak ondatuko nau.\nBukatzera noakizue. Sarraila zulotik haize izoztu bat filtratzen ari da. Hazituz doan karraxi entzunezina nire gelatxoan burrunbatzen da.\nBukatzera noa. Oihua dato...


Langabezia-tasa % 9,6koa da eta biztanleria okupatua hazi egin da, % 1,2, 2019ko bigarren hiruhilekoan, Euskal Autonomia Erkidegoan\nHomeGaiakBiztanleriaren jardueraren arabera sailkatzeko inkesta (BJA)Prentsa Oharrak Langabezia-tasa % 9,6koa...\nBIZTANLERIA JARDUERAREN ARABERA SAILKATZEKO INKESTA. II/2019\nLangabezia-tasak, azken urtean, % 10,2tik % 9,6ra egin du behera\nEuskal Autonomia Erkidegoko lan-merkatuaren gaineko 2019ko bigarren hiruhilekoko datuen arabera, 947.900 dira okupatuak, alegia, 11.700 pertsona okupatu gehiago daude, aurreko hiruhilekoaren aldean (+% 1,2), Eustaten datuen arabera. Bestalde, Euskadiko langabezia-tasa % 9,6koa da, 2019ko lehen hiruhilekoan baino ehuneko % 0,7 baxuagoa. Biztanleria okupatuaren eta langabearen bilakaeraren emaitza gisa, jarduera-tasa % 56,7koa da 2019ko bigarren hiruhilekoan, aurreko hiruhilekokoaren ehuneko hamarren bat handiagoa.\nLurraldeen arabera eta aurreko hiruhilekoarekin alderatuta, Gipuzkoan hazi da gehien okupazioa; 6.400 pertsona okupatu gehiago daude. Gero Araban; 3.900 okupatu gehiago daude. Eta, azkenik, Bizkaian; 1.400 okupatu gehiago daude. Hiriburuei dagokienez, Vitoria-Gasteiz da okupazioa gehien areagotu duen hiriburua (2.800 pertsona okupatu gehiago); ondoren Donostia (200 gehiago) eta Bilbon, ordea, okupazioak behera egin du (1.000 gutxiago).\nGeneroa dela eta, okupazioaren gorakada handiena emakumeetan izan da, 8.700 okupatu gehiago aurreko hiruhilekoan baino; gizonetan, 3.000 okupatu gehiago dira.\nNazionalitatea dela eta, nazionalitate espainiarra duten pertsona okupatuen kopurua hazi egin da, 9.400 gehiago dira, eta atzerriko nazionalitatea dutenen artean 2.300 gehiago dira.\nOkupazioak gora egin du zerbitzuen sektorean eta eraikuntzan, eta behera industrian eta lehen sektorean\nEAEko biztanleria okupatuak gora egin du zerbitzuen sektorean (12.900 okupatu gehiago dira) eta eraikuntzan (500 gehiago). Industrian, ordea, okupatuen kopuruak behera egin du (800 gutxiago), bai eta lehen sektorean ere (1.000 pertsona gutxiago dira).\nOkupazio-tasak, 16 eta 64 urte bitarteko pertsona okupatuen ehunekotan kalkulatuta adin horien guztizkoaren gainean, ehuneko bat egin du gora, aurreko hiruhilekoaren aldean, eta % 68,6an kokatzen da. Tasa hori % 72,6ra iritsi da gizonetan, eta % 64,6koa da emakumeetan.\nNazionalitatea dela eta, okupazio-tasa altuena nazionalitate espainiarra duten pertsonen artean dago (% 69,7), eta atzerriko nazionalitatea dutenen artean % 56,8koa da.\nLurralde historikoen arabera, okupazio-tasa altuena Gipuzkoakoa da, % 70,6koa, eta aurreko hiruhilekoaren aldean ehuneko 1,5 puntu gehiago. Gero, Arabakoa, % 69,3koa, aurreko hiruhilekoaren aldean ehuneko 1,9 puntu gehiago. Eta, azkenik, Bizkaikoa; bertan, okupazio-tasak 0,3 puntu egin du gora (% 67,1).\n8.300 etxe gehiago daude kide aktibo guztiak okupatuta dituztenak\n2019ko bigarren hiruhilekoan kalkulatzen da Euskal AEn 892.700 etxe inguru daudela eta horietatik laurden batek pertsona aktiborik ez duela: hamar etxetik seitan pertsona aktibo guztiak daude okupatuta, aurreko hiruhilekoan baino 8.300 familia gehiago; gainera, etxeko pertsona aktibo guztiak langabezian dituzten etxeak 28.000 dira, aurreko hiruhilekoan baino 2.000 gutxiago.\n2019ko bigarren hiruhilekoak % 9,6ko langabezia-tasa du, aurreko hiruhilekoan baino 0,7 puntu gutxiago\nEAEko langabe-kopurua, alegia, enplegua bilatzen ari den, bilaketarako kudeaketa aktiboak egiten dituen eta, gainera, lan egiteko disponibilitatea duen pertsona-kopurua, urteko bigarren hiruhilekoan, 100.300 dela kalkulatzen da, aurreko hiruhilekoan baino 6.700 pertsona gutxiago. Gizon langabeen kolektiboa 47.800 pertsona dira, 1.800 pertsonatan egin du behera, eta, emakume langabeen kopuruak 5.000 egin du behera, guztira 52.400era arte hiruhilekoan.\n2019ko bigarren hiruhilekoko datuen arabera, langabezia-tasa % 9,6koa da, aurreko hiruhilekoan baino ehuneko 0,7 puntu gutxiago. Gizonezkoen langabezia-tasa % 8,7koa da (ehuneko 0,4 puntu gutxiago) eta emakumezkoenak ehuneko puntu bat egin du behera, % 10,5era arte. Adinen arabera, gazteen langabezia-tasak jarraitzen du altuena izaten, % 20,6rekin, ehuneko 0,7 puntu gehiago aurreko hiruhilekoan baino.\nLangabeziaren beherakada ere egon da atzerriko nazionalitatea duten pertsonen artean (aurreko hiruhilekoan baino 1.100 gutxiago), eta langabe-kopurua 20.700koa izan da. Kolektibo horren langabezia-tasa altuena da, % 23,2koa, baina 1,5 puntu egin du behera.\nLurralde historikoen arabera, langabe-kopuruan egon den beherakada handiena Gipuzkoan izan da (-3.900 pertsona); bertan, langabezia-tasa % 6,7koa da, aurreko hiruhilekoan baino 1,2 puntu gutxiago. Arabak 15.800 langabe ditu, eta, bertan, langabeziak behera egin du (2.300 gutxiago) eta langabezia-tasak ehuneko 1,6 puntu egin du behera, % 9,8ra arte. Bizkaian langabeziak behera egin du, 500 pertsona gutxiago daude, aurreko hiruhilekoan baino, eta langabezia-tasak ehuneko 0,1 puntu egin du behera, % 11,3ra arte.\nHiriburuak direla eta, langabeziak Vitoria-Gasteizen egin du gehien behera (1.300 langabe gutxiago), gero Bilbon (-500) eta, Donostian, 100 pertsona gehiago daude langabezian.\nEUROSTATen –Europar Batasuneko Estatistikako Bulegoa– datuen arabera, 2019ko maiatzean, Europar Batasuna-28ko langabezia-tasa % 6,3koa izan zen eta, Espainiakoa, % 13,6koa.\nAzken urtean, pertsona okupatuen kopuruak % 0,6 egin du gora eta langabezia-tasak % 10,2tik % 9,6ra egin du behera\nEuskal AEn okupatutako biztanleria hazi egin da, 2018ko bigarren seihilekoaren aldean, eta 5.600 pertsona gehiago dira (% 0,6). Nabarmentzekoa da zerbitzuen sektoreko okupazioaren gorakada (9.700 pertsona gehiago); ondoren, eraikuntzarena (2.800 pertsona). Ordea, lehen sektorean eta industrian okupazioak behera egin du (1.400 eta 5.600 pertsona, hurrenez hurren).\nLangabezia-tasak ehuneko 0,6 puntu egin du behera (% 10,2tik % 9,6ra); beraz, 6.300 pertsona gutxiago daude langabezia-egoeran Euskadin, 2018ko bigarren hiruhilekoarekin alderatuta.\nHiruhilekoko batez besteko afiliatuen % 98,7 okupatuta dago, NLEren irizpideen arabera.\nEAEn hiruhilekoan, batez beste, 879.500 afiliatu daudela zenbatesten da, inkesta garaian EAEko biztanle eta Gizarte Segurantzako afiliatu. Horietatik, %98,7 okupatuak dira, Nazioarteko Lan Erakundearen (NLE) irizpideen arabera, zeinak baitira BJAk darabiltzanak; 867.800 lagun.\nBJAren NLE okupatuen artean, % 7,4 ez dira Gizarte Segurantzako afiliatu (70.200), ez baitaude EAEn kokatutako enpresetan edo funtzionarioen mutualitate publikoetakoak direlako edo beste egoera batzuetan daudelako.\nLangabeen % 34,8 ez dago Lanbiden langabe erregistratu gisa\nEAEn zenbatesten da 99.200 langabe daudela Lanbiden erregistratuta hiruhilekoan, batez beste, alegia, EAEn bizi eta inkesta egin den unean langabeziako kategoria kalifikaturen batean daudela Lanbiden erregistratuta. Horietatik, % 64,5 langabea da, NLEren definizioaren arabera (64.000 pertsona). BJAren NLE langabeen artean, % 34,8 ez dago langabe moduan erregistratuta Lanbiden (34.900 pertsona), baina enplegu-eskatzaileen beste kategoria batzuetan egon daiteke.\nEustat - Euskal Estatistika Erakundea / Instituto Vasco de Estadística C/ Donostia-San Sebastián, 1 01010 Vitoria-Gasteiz Prentsa Zerbitzua: servicioprensa@eustat.eus Tel.: 945 01 75 62


Aurkeztu beharreko dokumentazioa - Etxebideko informazioa - Etxebide - Eusko Jaurlaritza - Euskadi.eus\nA) Betekizun orokorrak egiaztatzeko dokumentazioa\nB) Mugikortasun urria edo adimen-ezintasuna duten pertsonek aurkeztu beharreko dokumentazioa\nC) Banandutako edo dibortziatutako pertsonak eta amaitutako izatezko bikoteak aurkeztu beharreko dokumentazioa\nD) Etxebizitza baten titular diren 70 urteko edo gehiagoko pertsonak\nE) Genero-indarkeriaren biktima diren emakumeak\nAtzerritarren kasuan, bizikidetza-unitateko 14 urtetik gorakoen egoiliar-txartela, indarrean dagoena.\nEuropar Erkidegoko atzerritarren kasuan, Atzerritarren Erregistro Zentralean izena ematearen egiaztagiria, atzerritarren identitate zenbakia (AIZ) erakusten duena.\nSeme-alaba adingaberik egonez gero Familia-liburuaren fotokopia.\nBanantze edo dibortzio kasuetan, hitzarmen arauemailea, eta, hala behar denean, seme-alaba adingabeen zaintza frogatzen duen epaia.\nORDEZKARITZA (Izapidetze elektronikorako bakarrik aurkeztea)\nEskabideak titular bat baino gehiago badu, ordezkaritza-dokumentua, beteta eta titular guztiek sinatutako ordezkaritza-dokumentua, ordezkari gisa eskaera bidaltzen duen pertsona esleituta. Deskargatu (PDF, 1 MB) *(Adobe Acrobat Reader-ekin irekitzea gomendatzen da)\nEuskal elkarteetako pertsonak atzerrian Egoiliartasuna frogatzeko: Titulargairen bat atzerrian bizi diren euskal kolektiboetako kidea dela frogatzen duen agiria.\nETXEBIZITZA-PREMIA BALDINTZAREN SALBUESPENAK\n1go kasua: Etxebizitzak sarrera eta igogailuei buruzko arauak betetzen ez dituela eta hutsuneak eraikuntza-konponbideak onartzen ez dituztela frogatzen duen ziurtagiri teknikoa.\n2. kasua: Ebazpen judizialaren eta hitzarmen arauemailearen fotokopia.\n3. kasua: ohiko bizileku iraunkorra zen etxebizitza esleitzeko dokumentu judizialaren edo notarialaren kopia aurkeztuko da, baita etxebizitza hori hirugarren maila arteko odolkidetasunez edo kidetasunez ahaidetasunik ez duen pertsona bati esleitu zaiolako zinpeko adierazpena ere.\n4. kasua: Etxebizitzak irisgarritasun baldintzak betetzen ez dituela frogatzen duen ziurtagiri teknikoa.\n6. kasua: Etxebizitzak, eraikinak, edo biek, sarrera eta igogailuei buruzko arauak betetzen ez dituela frogatzen duen ziurtagiri teknikoa.\n%50 edo gutxiagoko etxebizitzaren titulartasuna: Zinpeko aitorpena, etxebizitzako partaidetzaren balioak 75.000 euro gainditzen ez dituela dioena eta bertan egoitza duten pertsonen errolda-agiria.\nOrohar, diru-sarrerak ez dira aurkeztu behar. Beharrezkoa izanez gero, eskatu egingo dira. Hala ere, ordaindutakoaren araberakoak ez diren prestazioak edota antzekoak (diru-laguntzak, bekak…) jasoko balira, dagozkien egiaztagiriak aurkeztu beharko dira.\nPertsona fisikoen errentaren gaineko aitorpena aurkeztera behartuta ez dauden etxeko enplegatuek lanari dagozkion diru-sarrerak egiaztatu beharko dituzte, babes ofizialeko etxebizitza bat eskuratzeko baldintza gisa; horretarako, PFEZren atxikipenei buruzko ziurtagiri ofiziala aurkeztu beharko dute. 10 T eredua joko da PFEZren ziurtagiri ofizialtzat eta atxikipenei buruzko ziurtagiri ofizialik ezean, honako hauek froga-balio bereko dokumentutzat hartuko dira:\na) Lan-kontratuaren kopia, non soldata zein den jasotzen baita, kontratu hori geroago idatziz egin edo formalizatu bada.\nb) Soldaten sarrera edo ordainketa jasotzen duten banku-agirien kopia, enplegatzailearen izena jasotzen duena.\nc) Soldaten ordainagirien (nominen) kopia, enplegu-emaileak sinatuta.\nd) Enplegu-emailearen edo emaileen zinpeko aitorpena, soldaten kopuruari buruzkoa.\nBetekizun orokorrak egiaztatzeko dokumentazioaz gainera:\nMUGIKORTASUN URRIKO EZINTASUNA\nForu Aldundiak emandako mugikortasun urriko ezintasunaren baldintza eta izaera egiaztatzeko agiria; gurpil-aulkia, bastoi bi erabili beharra edo 7 eta 15 punturen bitartean izatea.\nAraban edo Bizkaian erroldatuta egonez gero, Foru Aldundiak emandako ziurtagiri eta txostena; horiek adimen-ezintasuna egiaztatu beharko dute, abenduaren 23ko 1971/1999 Errege Dekretuaren I. eranskinaren 15. eta/edo 16. kapituluetan ezarritakoaren arabera.\nGipuzkoan erroldatuta egonez gero, Foru Aldundiak emandako ebazpena; horrek adimen-ezintasunaren diagnostikoa jasotzen du, abenduaren 23ko 1971/1999 Errege Dekretuaren I. eranskinaren 15. eta/edo 16. kapituluetan ezarritakoaren arabera.\nC) Banatutako edo dibortziatutako pertsonak eta amaitutako izatezko bikoteak aurkeztu beharreko dokumentazioa\nSeme-alaba adingaberik badago: bananduta edo dibortziatuta egonez gero, edota amaitutako izatezko bikote baten kide izanez gero, hitzarmen arautzailea, eta seme-alaba adingabeen zaintza justifikatzen duen epai judiziala, hala badagokio.\nEtxebizitza baten titularra bazara, notario batek edo judizialki beste aldearen familia-helbide gisa izendatua izan dena: ebazpen judizialaren edo notario-dokumentuaren fotokopia, baita hitzarmen arautzailearen fotokopia ere.\nBaldin eta Euskal Autonomia Erkidegoan dagoen eta aplika daitekeen araudiaren arabera irisgarritasun-baldintzak betetzen ez dituen etxebizitza baten titularra bazara.\nEtxebizitzaren irisgarritasun-baldintzak betetzen ez dituela egiaztatzen duen agiria.\nKasu guztietan: Dagokion inprimakia; Zuzenean – Herritarrentzako Zerbitzuan eskatu ahalko da.\nHonako agirietako bat:\nGenero-indarkeria egon dela egiaztatzen duen epai judiziala.\nBiktimaren alde emandako babes-agindua.\nOinarrizko gizarte-zerbitzuen edo espezializatuen gaineko txostena; bertan, genero-indarkeria egon dela egiaztatu beharko da. Txosten hori aginduan ezarritako ekintza positiborako neurriak aplikatzeko interesdunak egindako eskabidearen egunaren aurreko bi urteetan zehar egin behar izan da, eta, bertan, arretarako plan indibiduala jaso beharko da, eta erakunde informatzaileak egin beharko du; bertan, emakume horientzako laguntzak zehaztu beharko dira.\nBaldin eta ezkondu edo izatezko bikote egin bazara:\nBanantze- edo dibortzio-epaia edo Izatezko Bikoteen Erregistroan baja ematea.\nSalbuespen gisa, nahikoa izango da banantze- edo dibortzio-demanda jarri dela egiaztatzea, epaiketa eskudunaren aurrean.\nLurralde Ordezkaritza egokiak bizikidetza-ziurtagiria aurkezteko eskatu ahalko du, egokitzat jotzen dituen kasuetan.\nBaldin eta ezkondu edo izatezko bikote egin EZ bazara:\nErrolda-agiria, ekintza positiborako neurriaren gaineko eskabidearen egunean; horren bidez, eskatzailearekin bizi diren edo erroldatuta dauden pertsonak egoera horretan daudela egiaztatu beharko da.\nAzken aldaketako data: 2021/11/05


María Jesús Egido (PSE) eta Eider Mendoza (PNV) batzarkideei gutun irekia – IRPH Stop Gipuzkoa\nMaría Jesús Egido (PSE) eta Eider Mendoza (PNV) batzarkideei gutun irekia\nMaría Jesús, Eider,\nAzaroaren 5ean Batzar Nagusitako bilkuran gu egon izanarekin deseroso zeundetela eta saioa grabatu ahal izanak gogaitu egin zintuztela ikusi genuen. Egun hartan PNV eta PSE-k, PP-rekin batera, IRPHaren biktima guztiei justizia egitearen aurka bozkatu zenuten. Zuen bozkak lotsarazten zaituztela dirudi, eta zoriondu egin nahi zaituztegu. Badakizue modu desegoki eta gaitzesgarrian ari zaretela, eta ona da hori onartzea, modu inplizituan bada ere. Aurrerapausoa da.\nBestalde, zuen hitzalditan esandako batzuk ezin ditugu komentatu gabe utzi.\nZuk, María Jesús, Batzar Nagusiek onarturiko 90/2013 ebazpena aipatu zenuen, 2013ko azaroaren 1etik aurrera IRPH Cajas indizea Euribor+1-ekin ordezkatzeko eskatzen zuena, «legeak ezarririko epean». Zein lotsa gutxi duzun!\nKaltedunok ez dugu ahazten ebazpen hori, 2013ko azaroaren 6an onartua izan zela, PSE eta PNV-k elkarrekin idatzi zenutela, eta zuk azaldu zenuela, azpimarratuaz helburua «presioa egitea» zela, ordezkatzea berehala izan zedin, errebisioari itxaron gabe.\nEgun batzuk geroago, Kutxaren Administrazio Kontseiluan ohikoa errepikatu zen: EH Bilduk IRPH Cajas Euribor+1 indizearekin berehala ordezkatzea proposatu zuen, eta PNV, PSE, PP, CCOO eta Pixkanakak aurka egin zuten.\nHori dela eta, 2014ko urtarrilaren 15eko Batzar Nagusien osoko bilkurak gaia berriz ere aztertu zuen, eta Eider Mendozak (PNV) argitu zuen 90/2013 ebazpenak zuk azaldu zenuenaren aurkakoa esan nahi zuela. Eiderren arabera, IRPHa hurrengo errebisioan ordezkatzea eskatzen zen, eta ez lehenago.\nModu honetan PNV-k zuk esandakoak erabat ezeztatu zituen, eta zuk ez duzu ezertxo ere esateko duintasunik izan. Kutxak ebazpen hori bete ez izanaren berririk ez zenuela esatera iritsi zinen.\nBaina atzerago joan eta 2013ko ekainaren 14ean aurkeztu zenuen ebazpen proposamena gogora dezakegu, non Kutxabanki eskatzen zenion «IRPHa berehala ordezkatzeko». Beraz 2013ko ekainean berehala ordezkatzea eskatzen duzu, azaroan ere bai, baina 2014ko urtarrilean jadanik ez. Gidoiak hala eskatuta, PNVren memelo baliagarria zara.\nIzan duintasun apur bat. Eman dimisioa eta zoaz etxera.\nZuk, Eider, esan zenuen Kutxabanki IRPH Entidades indizea aplikatzeari uzteko eskatzeak ez zuela zentzurik, legezkoa delako (eztabaidagarria da), eta indarrean jarraitzen duelako (egia da).\nKutxabankek baliogabetua dagoen edota legez kanpokoa den indize bat aplikatuko balu ez genuke zuregana joko, epaitegietara baizik (eta hori ere egin dugu). Zuri itxura batean legezkoak diruditen bidegabekeriak konpontzen saiatzeko ordaintzen dizugu. Gogoratu adibidez nola 2013ko uztailaren 4ean zure batzarkide taldeak testu bat erregistratu zuen IRPH Cajas berehala ordezkatzeko eskatuaz, orduan oraindik legezkoa izan eta indarrean egon arren… Baina jakina, beste garai batzuk ziren. Hipokrisia eta paripearen garaiak. IRPHaren aurkako borroka babestearen itxura egiten zenuten Kutxabanken barruan IRPHa aplikatzen jarraitzearen errudun zineten (eta zareten) bitartean. Orain, azkenean, mozorroa kendu duzue.\nEsan zenuen baita ere IRPHa aplikatzeak ez dakarrela derrigorrean hipoteka ordaintzeko arazoak izatea. Eta zer? Kreditu-txartela lapurtuko balizute, eta hilean 300 euro atera, suposatzen dugu ez zinela goseak akabatuko, baina ez zenuke onartuko, ala? Ba horixe.\nAzkenik, esan zenuen IRPHak hilero ematen diren hipoteken bataz besteko interesa irudikatzen duela, eta barregarri geratu zinela esan behar dizugu.\n2014ko uztailaren 4ean gure elkarteko abokatu batek Batzar Nagusitan agerraldia egin zuen eta oso argi azaldu zuen IRPHaren gabezia hau, beste askoren artean. Baina zu ez zinen saioan izan, nahiz eta lehendakari lanak egitea zegokizun, eta egun hartan piper egin izanagatik orain barregarri geratu zara. Baina lasai, azalduko dizugu zergatik IRPHak ez duen ordezkatu beharko lukeen bataz bestekoa ordezkatzen. Hori bai, saio harri dagokion zure soldataren zatia itzuli iezaguzu mesedez.\nHasteko, begira Espainiako Bankuaren datuekin eginiko grafiko honetan nola IRPHa beti hipoteken interesen bataz bestekoaren gainetik dagoen.\nZergatik uste duzu izan daitekeela? IRPHa ez da bataz besteko haztatu edo ponderatua, eta ez du merkatuaren errealitatea jasotzen. Tori adibide bat: demagun hilabete bat non hipoteken %70a %2an ematen den, %20a %2,5ean eta gainontzekoa interes handiagotan. Bataz bestekoa %2,29koa litzateke.\nAdibide horretan, 7 entitate baldin baditugu, bakoitza kolore batetan, bataz besteko haztatuak %2,29 izaten jarraitzen du.\nBaina IRPHak ez du entitate bakoitzaren pisua neurtzen, eta guztiei pisu berdina ematen die. Gure adibidean, ondorengo hau da argazkia, eta bataz bestekoaren emaitza %3,93 litzateke.\nBistan denez, %3,93 batek ez du merkatuaren errealitatea adierazten, hipoteken %97a interes tipo baxuagoetan baitago.\nIRPHa haztatu gabeko bataz bestekoa baino altuagoa dela azaltzen jarrai genezake, kaltetuok birritan ordaintzen ditugun komisioak barne dituelako. Eta bere kalkuluak beste irregulartasun batzuk ere badituela edota entitateek emaitzan oso erraz eragin dezaketela ere azaldu genezake. Baina ez dizuegu denbora gehiago kendu nahi, azken finean guk ordaintzen dizuegu eta.\nPosted on 2014 November 20, Thursday 2017 November 21, Tuesday by adminPosted in IRPH, JJGG, PNV, PSE\nPrevious Previous post: IRPH aplikatzeagatik Kutxabanken aurkako sei zigor berri\nNext Next post: Dagoeneko 20 dira IRPHa baliogabetzen duten epaiak\nOne thought on “María Jesús Egido (PSE) eta Eider Mendoza (PNV) batzarkideei gutun irekia”\n17:41 2014 December 2, Tuesday\nPor el mismo argumento, puede acabar siendo artificialmente bajo.


Ikasgelara bueltan? Eskoletan Instagram erabiltzeko ideiak | Azkue Fundazioaren Egunkaria\nIkasgelara bueltan? Eskoletan Instagram erabiltzeko zenbait ideia\n2016(e)ko irailak 30\nIrakasle eta ikasleak ikasgelara bueltan daude. Gaztetxoen irakasle direnen kexka nabarmenetako bat telefono mugikorra da. Ikasleak pantailara begira dabiltza etengabean eta edozein aitzakia ona da telefonoa eskutan izateko. Baina… zergatik ez arazoari beste modu batez aurre egin eta eskolaren dinamikaren zati bat bilakatzea mugikorra erabiltzearen aukera? Instagram eskola eta ikasgaietan sormenez erabiltzeko zenbait ideia emango dizkizugu.\nEgun, ikasle gazte bat ikusten dugunean, zuzenean horrek daroan gailua ikusiko dugu baita ere; hori gabe, ez doa inora. Sakelako telefonoaz ari gara. Eskutan beti. Berdin dio ikasgelan gailua erabiltzeko debekua. Instagram eta Snapchat dira beraien komunikazio bideak. Honek hainbat arazo sortzen ditu ikastetxeetan eta eskoletako dinamika eta elkarren arteko harremanetan.\nBaina, zergatik ez noizbait debeku hori kendu eta sormenez erabili telefono mugikorra eskoletako dinamikan? Horretarako Instagram sare soziala aproposa da: erraza erabiltzeko, azkarra edukiak berehala argitaratzeko, ikusgarritasuna ematen du, aukera desberdinak dauzka eta, garrantzitsuena, gazteen gustukoa.\nHemen Instagram ikasgelan erabiltzeko zenbait ideia:\nGai baten inguruan istorio bat kontatzea argazki eta azalpenen bidez.\nGai bat proposatzea eta irizpide batzuk finkatuta, argazkiak egitea eskatu.\nBeraien egunerokoa kontatzea, ikasle baten ikuspegitik.\nIkastetxea eta horretan burutzen dituzten jarduerak zabaltzea.\nArgazki bat proposatzea eta horretan ikasleek, iruzkinen bidez, argazkian agertzen den egoera deskribatzea, iritzia ematea eta abar.\nAurrekoaren antzekoa, argazki bat erakustea eta hori abiapuntutzat hartuta, idazlan bat egitea.\nEguneko efemerideari buruzko argazkiak argitaratzea.\nEguneko mundu mailan eman diren berrien kronika egitea argazkien bidez.\nIkasgaiko blogeko argazkiak eurek ateratakoak izatea.\nDenbora-lerroa sortzea gai baten inguruan, Instagram bidez egindako irudien bidez. Denbora-lerroak sortzeko Tiki-Toki bezalako baliabideak erabiltzeko errazak dira.\nHemendik ideia gehiago sor daitezke.\nZelan ikusten duzu Instagram eskoletan erabiltzeko aukera?\nikasleak instagram instagram eskolan erabiltzeko ideiak sakelako telefonoa sare sozialak\nTxio batek zuri buruz dioen guztia\nEuskadiko gazteak sare sozialetan


Wifi-konexioa hobetzeko gomendioak | Euskaltel Blog\nWifi-konexioa hobetzeko gomendioak\n#NiEtxeanGelditukoNaiz: horretan gaude denok, eta, beraz, sutan duzu etxeko wifia. Etxean prestatu behar izan duzu bulegoa, txikiek tabletari lotuta ematen dute eguna marrazki bizidunak ikusteko, eta gaztetxoak, berriz, etengabe daude konektatuta, etxeko lanak egiteko eta kontsolarekin jokatzeko. Gainera, txanda eskatu beharra dago ia taldeko bideo-deiak egiteko, lagunekin edo familiakoekin hitz egiteko.\nAparatu asko daude batera konektatuta, eta horrek wifi-konexioari eragin diezaioke. Beraz, garrantzitsua da gomendio hauei jarraitzea, denek behar adinako konexioa izateko:\nWifia erabili behar baduzu, aukeratu lehenik “_5G” wifi-sarea, eskuragarri baduzu. Wifi-sare horretan, abiadurarik handiena lortuko duzu, eta beste wifi-sare batzuen interferentzia gutxiago izango duzu.\nIkusten baduzu etxeko wifia mantso dabilela, aldatu emisio-kanala aplikazioaren (Android eta iOS) bitartez. Horrela, eragotziko duzu bizilagunen wifi-sareen eraginez zurea mantsoago ibiltzea. Pentsatu wifia errepide bat bezala dela: auto gutxiago dabilen erreitik joaten bazara, azkarrago joan ahal izango zara. Aukeratu okupaziorik txikiena duen kanala.\nEzin bazara Internetera konektatu, ez kable bidez eta ez wifi bidez, deitu baino lehen, eduki zure kable-modemaren edo bideratzailearen entxufea aterata segundo batzuez, eta piztu berriro. Egun hauetan asko eskatzen ari gara makinei; batzuetan, atsedenaldi bat behar dute eta berritik hasi, besterik ez ?.\nWifi-ekipo berezia, zure etxea handia baldin bada edo solairu bat baino gehiago baldin badu. Entxufatu WiFi-errepikagailu bat edo PLC Wifi kit bat estaldura hobea behar duzun lekuan, edo MIFI bat, aukera izan dezazun zure PCak, tabletak, kontsolak, SmartTVa edo smartphoneak konektatzeko bideratzailetik urruti zaudenean.\nHoriexek, beraz, etxean ondo konektatuta gelditzeko behar dituzun gomendio guztiak; besterik behar baduzu, jarri gurekin harremanetan.


Salazar, 'Katrina'-ren arrastoan | Kultura | Berria\nSalazar, 'Katrina'-ren arrastoan\nDolores Redondoren nobela berria euskaratu du Danele Sarriugartek: 'Bihotzaren ipar aldea'\nDolores Redondo idazlea, bere azken lanaren euskarazko itzulpena eskuetan hartuta, Donostian. JON URBE / FOKU Tamaina handiagoan ikusi\n«Liburu honek bertute bat du: irakurle berriak sortuko ditu; Durangon frogatu dugu». Azokako egunak igaro berritan aurkeztu du Ereinek Dolores Redondo idazlearen lan berria euskaraz, eta, Inazio Mujika editoreak berretsi duenez, Durangon ikusi ahal izan dute handituz doala Redondoren nobela beltzak euskaraz bilatzen dituztenen kopurua. Duela bi hilabete eskas eman zuen jatorrizko gaztelaniazko lan berria Redondok, La cara norte del corazón izenpean, eta Danele Sarriugartek ekarri du euskarara: Bihotzaren ipar aldea. Idazlea oraindik azken zuzenketekin ari zen bitartean, itzultzen hasita zegoen jada Sarriugarte.\nBaztango trilogia da idazlearen obretan ezagunena —Hezurren ondarea (2013), Eskaintza ekaitzari (2014) eta Zaindari ikusezina (2017)—, eta haren «aurrekaria» da nobela berria, Mujikaren esanetan. Trilogian kontatutako krimen sortaren aurretik kokatzen baitira nobela honetako gertakariak. Irakurleari euria baldin badatorkio akordura Baztango istorioak gogoratzean, euria topatuko du honetan ere, baina oso bestelako eran. 2005. urtea da, eta New Orleansen (AEB) dago Amaia Salazar, FBIko akademiak Europoleko poliziei ematen dien ikastaro batean. Serieko hiltzaile baten atzetik dabil, baina, bien bitartean, baita haurtzaroko pasadizo baten arrastoari segika ere; editorearen hitzetan, «amarekin izandako erlazio toxiko baten argitze lanetan».\n2005. urtean gertatu zen Katrina urakanaren hondamendia New Orleansen, eta horregatik kokatu du garai eta leku hartan kontakizuna Redondok. Iltzatuta geratu zitzaizkion handik heldutako berriak, eta ordutik izan du haren inguruan idazteko gogoa, urakana igaro osteko egunetan bizi izan zen «giza hondamendia» ikusi zuenetik. «Munduko herrialde boteretsuena dela harro esaten duen horrek, 48 ordutan munduko beste muturrean armada oso bat mugitzeko gai den horrek, biztanleriaren parte handi bat utzi zuen hiltzen, bere azaleraren %80 ur azpian zuen hiri batean», ekarri du gogora.\nAurreko lanetan agertzen diren pertsonaia batzuk ere ageri dira nobela berrian. Horien artean, Nana. «Haren bidez kontatu dut zein tragedia bizi izan zuen estadioetan-eta babes hartu behar izan zuen jendeak. Figura sufrituena ordezkatzen du, gainera: atso beltz bat, pobrea. Klasismo eta arrazismo kasu oso argia izan zen, biztanleriaren parte bat abandonatu zutelako, agintariei inolaz ere inporta ez zitzaien zati bat».\nIzenburura eramandako «ipar aldearen» ideiak garrantzia izan du idazlearentzat. «Mendiaren ipar aldea gogorarazten du, eskalatzen zailena dena», azaldu du. Eta nobelan ipar alde hori igotzen ikasiko du Salazarrek, Aloisius Dupree bere irakaslearen bitartez. «Bere minari habia egiten utzi, edo horrekin ahaldundu erabaki beharko du; alde iluna baloratzen ikasi. Dohain berezia du gaizkia jarraitzeko, eta hori bakarrik egin daiteke aurrez aurre ikusi baduzu». Aipatu du, halaber, nobela hau idatzi ostean konturatu dela bere nobela guztiak daudela «ipar aldean» ardaztuta. «Hari eroalea da, alderik zailenaren bilaketan daude beti pertsonaiak». Hala izango da jada idazten hasi den eleberrian ere. Aurreratu duenez, protagonista ez da Salazar izango.\nRedondoren aurreko eleberri guztiak argitaratu ditu euskaraz Ereinek —trilogiako hiruaz gain, baita Hori guztia emango dizut (2017) Espainiako Planeta saria jaso zuen eleberria ere—, eta eskertuta agertu da idazlea. «Hasieratik hartu dut konpromisoa nire nobela guztiak lehenbailehen atera daitezen euskaraz, katalanez eta galegoz».\nHiru hilabete, 700 orrialde\nEleberri luzea den arren —700 orritik gora ditu—, «erraz» irakurtzen dela nabarmendu du Mujikak. «Giro estu batean sartu, eta lotuta eramaten zaitu amaieraraino». Abuztuan jaso zuen hura itzultzeko enkargua Sarriugartek, eta hiru hileko «lan intentsua» izan dela adierazi du. Euskal irakurleari ere testu «irakurterraza» itzultzen saiatu da: «Bide guztia irakurlearen eskutik tiraka egiten». Luzeragatik beragatik izan da itzulpena erronka Sarriugarterentzat; baina baita FBIaren giroa euskaraz emateagatik ere.\nAholku «on» bat eman zioten itzultzen hasi aurretik, eta denboraz estu ibilita, kontuan izan du itzultzaileak: «Ez nuen gaztelaniazko bertsioa irakurri itzuli aurretik. Bai Doloresen euskarazko aurreko itzulpenak, kokatzeko. Baina jatorrizkoa ez. Egunero bulegora joaten nintzenean, ez nekien zer tokatzen zen. Irakurlea bezala joan naiz ni ere, itzultzailea irakurle bat gehiago delako azken batean, misterioa argitzen».


Epaileak behin-behineko espetxealdia erabaki du Strauss-Kahnentzat, bortxaketa saioa eta sexu gehiegikeria leporatuta - Mundua - Berria\nEpaileak behin-behineko espetxealdia erabaki du Strauss-Kahnentzat, bortxaketa saioa eta sexu gehiegikeria leporatuta\nMelissa Jackson epaileak ostiralerako beste auzi saio bat jarri du. Nazioarteko Diru Funtseko zuzendaria New Yorken atxilotu zuten atzo, hotel batean langile bati jazarri ziolakoan. Akusatuak dio errugabea dela eta bere burua "irmotasunez" defendatuko duela. PSren Frantziako presidentegai izateko hautagai nagusietakoa da Strauss-Kahn.\nDominique Strauss-Kahn —erdian—, atxilotuta zeramatela.\n2011ko maiatzak 16\nDominique Strauss-Kahn (Frantzia, 62 urte) Nazioarteko Diru Funtseko presidentearentzat behin-behineko espetxealdia erabaki du gaur arratsaldean Melissa Jackson New Yorkeko epaileak, sexu erasoa egotzita. Strauss-Kahn atzo atzeman zuten, New Yorken, hotel bateko zerbitzari bat ustez bortxatzen saiatu zelakoan, eta gaur —Euskal Herriko— 17:00ak aldera eraman dute epailearengana; ordu eta erdi pasatxora jakinarazi du erabakia Jacksonek. Beste auzi bat jarri du datorren ostiralerako.\nCyrus Vance fiskalak esan du epaileak bortxaketa saioa eta lehen graduko sexu gehiegikeria leporatu dizkiola, eta delitu horiengatik 25 urteko kartzela zigorra jaso dezakeela.\nDefentsa abokatuak milioi bat dolarreko bermea eskatu du Strauss-Kahn libre uzteko, baina epaileak atzera bota du eskaera. Akusatuak haren bidez adierazi du errugabea dela eta bere burua "irmotasunez" defendatuko duela.\nFrantziara itzultzekoa zela atzeman zuten\nFrantziara itzultzeko hegazkinean zegoela atxilotu zuten, eta hiru sexu delituri egin beharko die aurre. Zerbitzariaren lekukotzaren arabera, hoteleko gela hutsik zegoelakoan erasotu zuen. Ihes egin, salaketa jarri eta Polizia hotelera joan zenerako, aireportuan zegoen Strauss-Kahn, itxuraz hotela presaka utzita.\nAtxiloketak eskandalua sortu du. Izan ere, Nazioarteko Diru Funtseko zuzendaria izateaz gain, datorren urteko Frantziako hauteskundeetarako presidentetzara aurkezteko hautagaietako bat zen. Alderdi Sozialistaren kide da Strauss-Kahn, eta alderdi horrek hilabete eta erdi barru hasiko du hautagaia aurkezteko prozesua. Le Parisien egunkariaren arabera, alderdi horretako jarraitzaileen %41ek babesten zuen bere hautagaitza. Sexu delitua frogatzen bada, hogei urteko espetxe zigorra bete dezake AEBetan.\nPolitikan eragiteaz gain, ekonomian ere eragin du. Izan ere Nazioarteko Diru Funtsa Greziaren eta Portugalen erreskateetan parte hartzen ari da. Atzo bertan Strauss-Kahn Angela Merkel Alemaniako kantzilerrarekin biltzekoa zen. Frantziako presidentetzara aurkeztekoa zenez, bere hutsunea betetzeko prest zen Nazioarteko Diru Funtsa, baina atxiloketak zenbait erabaki atzeratu egingo ditu oraingoz.


Larunbat goizeko 8:00etan, artean argitu gabe zegoela, murgildu zen Ganboa bere erronkan Sakana Bizirik mendi taldeko beste dozena bat korrikalariren babesean. Gainera, Iker Karrera mendi korrikalaria ere hasieratik bukaera arte bidelagun izan zuen artzainak. Arruazutik abiatu eta lehenengo parada Aralarko San Migelen Santutegia izan zuten, zailtasunik gabe heldu zirelarik. Besteak beste, Aitor Zubieta eta Iosu Bergera pilotariak zituzten bertan zain. Handik Madotz aldera atera ziren eta aldapan behera erritmo polita hartuta uste baino lehenago iritsi ziren Latasara, bidean Goldaratz ere zeharkatuta. Behin Imotzen sartuta, Zarrantz aldera jo eta bide ertzean Irurtzungo Iskidi taldeko artalde sinpatiko batek harrera egin zien musikaz alaituta.\nEguerdirako Olaguen ziren korrikalariak; espero baino ordubete lehenago. Herritar ugari eta Hegoalde Ikastolako haurrak bildu ziren bertan, aniztasunaren aldeko pankarta eta guzti. Gainera, herriko haurrek gogotsu ekin zioten erronkari ziztu bizian erronkako protagonistak aurreratuaz. Egozkue, Iragi, Usetxi, Saigots, Lintzoain... Iragin geldiunea egin eta hornidura puntua izan zen; Idiazabal Jatorri Izendapeneko artzainek egin zioten harrera Ganboari artzain baserri batean. Erritmoari jarraituz arazorik gabe iritsi ziren Bizkarreta-Gerendiainera aurreikusitakoa baino azkarrago. Handik Aurizperri eta Auritzera bidea hartu eta Orbaizetako Olan ziren korrikalariak gau sartzen hasi zenerako. Ibilbideko zati horretan Unai Ugartemendia korrikalaria eta kazetaria ere bidelagun izan zuten.\nDenboraz ongi zihoazela probestuz, atsedenerako garaia heldu zen. Orbaizetako “Lorentxoina” etxean zituzten zain prestatzaile eta laguntzaileak, masaje batzuk emateko prest. Bertan ere salda beroa hartzeko aukera izan zuten Ganboak eta konpainiak. Etxeko familiak eskuzabaltasun handiz jaso zuen Bideak-eko talde guztia eta oso giro goxoa eskaini zieten. Behin berotuta eta deskantsatuta, 1:30ean berriro ekin zioten abenturari, oraingoan Iratiko Oihanean barrena murgilduz.\nGaua Iratiko parajeetan zehar eman ondoren, igande goizeko ordu txikietan, 6:30ean, egin dute Orhiko (2.017m) gailurra: zailena eginda, azken txanpa baino ez da gelditzen. Martxa politean ekin diote jaitsierari eta, Larraulgo Tunela zeharkatuta, Lazako Bordara iritsi dira goizean goiz. Han zituen zain Ganboak familiako kideak eta harrera beroa jaso du. Azken kilometroetan, besteak beste, Oihana Azkorbebeitia eta Laura Sola korrikalariak izan ditu lagun. Erronkariko Bailaran, Uztarrotzen txalaparta doinuekin jaso dituzte eta azken kilometroak bereziki hunkigarriak izan dira. 30 korrikalariren babesean heldu da Ganboa Izabara, joaldun kuadrilla batek inguratuta: Zaraitzu ibaiaren defentsarako Zain Elkartekoak, inguruko korrikalariak, ADI Elkartekoak, mendi taldeetakoak, etab. Cipriano Barace Plazan, artzainari eskainitako monumentuaren ondoan, hainbat artzainek zubia egin diete Ganboa eta Karrerari euren makilekin eta alfonbra gorri baten gainetik burutu dituzte azken metroak, jendetzak inguraturik. 170 kilometro egin eta gero, goizeko 11:00etan helburua bete du Ganboak: bera eta Idiazabal gazta Izabara iritsi dira.\nErronka osoan zehar Bideak proiektuko lan talde oso bat gertutik jarraika izan dute korrikalariek. Uneoro ondoan zituzten fisioterapeuta, nutrizionista eta dokumentala grabatzen ziharduten kamerariak, besteak beste. Haiekin zegoen ere Iker Martinez, ibilbidearen arduraduna. Talde osoaren lana izugarria izan da: gau eta egun gelditu gabe.\nIzaban jai eguna izan da. Erronka bukaerak bat egin du “Enaren Jaia”-rekin. Lehenik, Idiazabal gazta Erronkariko eta Ossau-Iratyko gaztekin trukatu dute helmugan eta ondoren bazkaria egon da pilotalekuan. Bazkaltzeko, bestela ezin izan zitekeenez, artzain ogi-apurrak, txistorra eta gazta. Arratsaldean, aldiz, parte- hartzaile eta kolaboratzaile guztiek omenaldia jaso dute eta Txema Goldaratz artistaren artelan bat banatu zaie. Arratsaldean zehar musika egon da bertaratutako guztien gozamenerako. Horrekin bukaera eman zaio asteburu osoko festari.\nDena den, proiektua oraindik ez da bere amaierara iritsi. Hemendik aurrera Bideak Dokumentalari forma eman eta 2020an argia ikusiko duela aurreikusten da. Oraindik ere ekarpen ekonomikoa egiteko aukera dago www.bideakdokumentala.eus atarian.


Euskal kooperatiba talde industrialetan handiena eta euskal enpresa taldea | Euskal kooperatiba talde industrialetan handiena\nHasi berri dugun hamarkada honek aro berri bat abiatuko du, giza garapen iraunkorrak ezaugarrituko duen aroa, hain zuzen ere. Iraunkortasuna, hau da, ekonomia, gizartea eta ingurugiroa modu orekatu eta errentagarrian gure kooperatiben gobernantza eta estrategian txertatzea erronka handia da, eta Fagorren, erronka hau aukera moduan ikusten dugu gure sustraiekin berriro konektatu eta esperientziaren garapenean jauzi kualitatibo bat emateko.\nIraganean izan ginena moduan, aitzindari izan nahi dugu aldaketa aro honi erantzun berritzaile bat eman eta kooperatibismoa iraunkortasunak ezaugarritutako garai berrira egokitzeko.\nFagor enpresa eredu demokratikoa da\nDemokrazia enpresaren esparrura hedatu zuen esperientzia da gurea, bazkide bat bozka bat printzipioaren arabera jarduten duena. Gure bazkide-langileek jabetzan, irabazien banaketan eta kudeaketan parte hartzen dute. Garapen Iraunkorrerako Helburuekin konprometituako gobernantza eredu kooperatibo bat garatzen dihardugu eta Batzar Nagusiak dira gure organo gorena, bertan hartzen ditugu gure etorkizuna marrazten duten erabaki garrantzitsu guztiak.\nFagorren pertsonak gaude erdigunean\nFagorren pertsonak gaude erdigunean, pertsonak gara proiektu partekatuarekiko erantzunkidetasunez etorkizuna eraikitzen dugunak, belaunaldi berriei guk jaso duguna baino kooperatiba hobe bat uzteko konpromisoarekin. Pertsonek beraien onena eman dezaten, enpresa kultura aurreratu bat eraikitzeko lanean dihardugu; talde lana sustatzen duena, aniztasuna kudeatzen dakiena, pertsonen osasuna zaintzen duena eta lana eta familia uztartzeko aukera ematen duena.\nEkitatean eta pertsonen zein erakundeen arteko elkartasunean sinisten dugu, eta horregatik, gure kooperatibetan eskala retributiboa 1-6ra mugatua dago eta elkarri laguntzen diogu denok batera aurrera egin dezagun.\nFagorren berrikuntza irekian sinisten dugu\nIraunkortasunak eta ekonomiaren digitalizazioak ezaugarritutako aro berrira garaiz egokitzeko berrikuntza gakoa izango da. Berrikuntza eredu irekian sinisten dugu, eta elkarlanean dihardugu inguruko erakundeekin batera gure kooperatiben eraldaketa azkartzea helburu duen berrikuntza ekosistema ireki baten eraikuntzan.\nFagorren soluzioaren parte izan nahi dugu\nKrisi klimatikoak ingurune naturalarekin daukagun harremana berrasmatzera eraman behar gaitu. Erregai fosiletan oinarritutako ekonomia eredu lineala alde batera utzi eta energia berriztagarrietan oinarritutako ekonomia eredu zirkular baterantz bidea egitera behartuta gaude. Fagorren, arazoaren parte garen heinean, soluzioaren parte ere izan nahi dugu. Horregatik, karbono aztarna murriztu eta gure prozesu produktiboetan erabiltzen ditugun materialeen erabilera efizienteago bat egiteko lanean dihardugu.\nFagorren gizartearekin konprometituta gaude\nKomunitateak zituen beharrei erantzuna emateko jaio ginen orain dela 60 urte baino gehiago, eta beraz, komunitatean ditugu gure sustraiak. Gizarteak dituen erronkak gureak ere badira eta elkarlanean dihardugu gainontzeko kooperatiba, gizarte eragile eta administrazio publikoekin batera XXI. mendeak parez parez jarri dizkigun erronka zahar eta berriei erantzunak bilatzeko ahaleginean.\nHauek dira Fagorretik sustatu nahiz sostengantzen ditugun ekimen nagusiak: