'Amama' eta 'Muros / Walls' lanak saritu ditue Nantesen - bizkaie.biz\nFenêtre basque (Euskal leihoa) Nantesko Festival du Cinéma Espagnol jaialdiak bere barruan hartzen dauen euskal zinema programazinoa da; aurten 16. urtez zabaldu da leihoa, egun Etxepare Euskal Institutuak sustatzen dauena, Euskadiko Filmategiaren laguntzinoagaz. Atal honek euskal produkzinorik nabarmenenak, eta, oro har, euskal zinemagile garrantzitsuenak jasoten ditu. Julio Verneren jaioterria Frantziako kritikari profesionalen eta zinema-industriaren uria be bihurtzen da urtero 26.000 bat ikusle batzen dituan Nanteseko Zinemaldian, eta Fenêtre Basque atalaren ondorioz guztiak ohituta dagoz honezkero euskal zinemea ikusten.\nAurten, Nanteseko 26. Zinemaldian, Fenêtre Basque programako zenbait film lehiatu dira, hain zuzen be, Amama (Asier Altuna) eta Lejos del mar (Imanol Uribe).\nOpera Prima sailean bi euskal film gehiago lehiatu dira, igaz Mikel Rueda bilbotarrak eskuratu eban garaikurra eroateko esperantzeagaz: Un otoño sin Berlín Lara Izagirre zuzendariaren eta Gorka Izagirre produktorearen eskutik eta Pikadero (Ben Sharrock). Euskerea lehiaketako bi atal nagusietan entzun da, beraz.\nFilm laburren atalean, 2015eko Kimuak programako film guztiak eskaini ditue, eta horreetatik Tucker Dávila Wooden Duellum izango da ikusleen sariaren bila joango dana.\nGainera, Donostiako San Telmo Museoagaz lankidetzan, zinemaldiak Elías Querejeta produktore hernaniarra omendu dau, Pedro Usabiaga donostiar argazkilari ospetsuak komisario izan dauen Elías vida mía erakusketearen bitartez. Querejeta gogoan izan da jaialdi osoan, izan be, Fernando León de Aranoak Un día perfecto pelikuleagaz zabaldu dau programea, eta Gracia Querejeta haren alabeak zarratu dauelako, Felices 140 filmagaz.\nNantesen euskaldunen partaidetzea zabalagoa be izan da: Olivier Masset-Depasse zuzendariaren Santuario eta Mikel Ruedaren A escondidas be ikusgai izan dira zinemaldian; Ricardo Aldarondo donostiar kazetaria dokumentalen epaimahai buru lanetan ibili da eta Etxepare Euskal Institutuko zuzendari Aizpea Goenagak amaiera ekitaldian parte hartu dau herenegun.\nAstegoienean, Grenobleko Ojoloco zinema jaialdiak emoten dauen sari bakarra be jaso dau Asier Altunaren Amama lanak, ikuslearena, hain zuzen be.\nIgazko Donostiako Zinemaldian estreinau, nazinoarteko hogei zinemaldi baino gehiagotan parte hartu eta orain arte makinatxu bat sari irabazi ostean, datozen asteotan Asier Altunak Puerto Rico, Manchester, Teheran eta Italian aurkeztuko dau filma.


Bestalde, Normalizazio eta Administrazio Publikoen batzordean garatutako lanari buruzko ebaluaketa ere guztiz ezezkorra izan dela.\nBakarrik Administrazio Publikoetako lanpostuen hizkuntza eskakizunak arautzen dituen Foru Dekretu baten zirriborroa informatzeko deitua izan zen.\nBaina batzordearen ekarpenek errespetugabeko tratamendua soilik jaso zuten eta zegozkien Aktetan inskribaturiko testua ez zetorren bat, ez letraz ezta izpirituz ere, batzordekide gehienek bozketaz erabakitakoarekin.\nHoriek izan dira Kontseiluko gehienek azaldu dituzten argudioak.\nArgitasunaren aldetik begiraturik, oso zentzuzkoak, alegia.\nEta ondorioak hor daude, aurtengo (1999) urtarrilaren 22an, kontseilukide gehienek beraien dimisioa aurkeztean.\nAusart bezain bikain salatu ditu azken joerak J .M. Jimeno Jurío historiagileak Bai Euskarari Euskalherri osoan zeritzan artikuluarekin (ikus Diario de Noticias, 1999ko urtarrilaren 15ekoan).\nBaina bere herriaren alde gizontasunez begiak iratzarririk adi egon nahi duenak, Arturo Campionen Navarra en su vida histórica (1929) eta El Genio de Navarra (1936) deritzaien liburuei berrirakurketa ematea komeni zaie.\nGainera, Campioni, gizon zuzen guztiei bezala, jakintza gogoaren eraginak, adinean sartuz geroztik, bidezko iruditu zitzaion Lingua Navarrorum eredugarri har eta, ikasi ez ezik, euskaraz idaztea ere.


Genero identitate eta adierazpena ardatz\nZinegoak otsaileko ezinbesteko hitzordua bilakatu da aspalditik. Gaylesbotrans nazioarteko zinema eta arte eszenikoen jaialdiaren 14. edizioa da aurtengoa eta inoiz baino indartsuago dator. Bi asteko iraupena izango du, izan ere, garrantzia berezia emango diete dokumentalei. Joao Pedro Rodrigues zinemagile portugaldarrak eta Ugandako Queer Kampala jaialdiak izango dira aurtengo sarituak.\nIgelen iraultza, Patxo Telleriaren eskutik\nAbenduaren 2an estreinatuko da "Igelak" filma zinema aretoetan. Komedia soziala egin nahi izan du Patxo Telleria zuzendariak eta puri-purian dauden gaiak landu ditu filmean, ustelkeria zein etxe kaleratzeak, besteak beste. Telleriarekin izan gara pelikularen inguruan solasean.\nEuskaldunako emakumeen borroka gogoratuz\nEuskalduna ontziolaren gatazkan emakumeek aurrera eraman zuten borroka jasotzen du "Nosotras, mujeres de Euskalduna" dokumentalak. Larraitz Zuazo zuzendariaren eskutik, 80ko hamarkadan jazotako gertakari horiek protestetan egondako emakumeen ikuspuntutik biziko ditugu. Zinema dokumentalaren eta film laburren Zinebi jaialdiaren 58. edizioaren baitan emitituko da lana azaroaren 19an eta Arriaga antzokian azaroaren 26an.\nEuskarazko zinemaren gordailua\nEuskarazko zinemagintzaren argazki historikoa egiteko asmoarekin dator Ganbara proiektua. Artxibo digitalean dagoen hutsuneaz konturatuta, euskaraz egindako film guztiei buruzko informazioa bildu eta eskura jartzeko helburuarekin sortu da. Maialen Goñik eskaini dizkigu xehetasunak.\n"Maila teknikoa eta artistikoa daukagu nazioartean ibiltzeko"\nEuskal film laburren inguruan aritu gara Txema Muñoz "Kimuak" egitasmoaren arduradunarekin eta Xabier Arrate Euskal Zine Bilerako lantaldeko kidearekin. Adierazi dutenez, Euskal Herrian zinegile harrobi oparoa dago, eta nazioartean lehiatzeko maila tekniko eta artistiko nahikoa. Halere, maila hori mantendu ahal izateko ikusentzunezko sektorearen egonkortasun beharra aldarrikatu dute.\nZurriolako Butaka #08 Euskaldunon Goia\nDonostiako Zinemaldiaren zortzigarren eta azken saioan, Berriako lagunek egin eta aurkeztu duten "Euskaldunon Goia" erreportajea eskaini dugu. Urtzi Urkizuk eman dizkigu xehetasunak. Bestalde, Izaskun Arandia (H)Emen Her(e) elkarteko presidentearekin hitz egin dugu.


Bertsolaritzaren erakaskuntza lehen mailako 2. eta 3. zikloan - Gaiak - Euskonews\n2016 / 03-02 / 04 - 06\nBertsolaritzaren erakaskuntza lehen mailako 2. eta 3. zikloan\nBertsolaritza, tradizio zaharreko ahozko poesia kantatua da, luzaz euskal literaturaren azpigenerotzat hartu dena bere ahozkotasunaren izaeragatik. Euskal gizarteak, komunikazio eta errepresentazio molde hori mendeetan zehar mantendu du. Transmititzen den kultura adierazle azkarra da. Gure ikerketan, bertsolaritzaren transmisioan interesatu gara eskolaren bitartez, ikasleek bertsolaritza hasten dutenetik 2. urtean 5. urtera arte, eskola publikoan zein pribatuan.\nGure azterketa, didaktikan eta linguistikan eraman dugu. Erakutsi nahi izan dugu bertsolaritzaren erakaskuntzak euskara diziplinako programekin bat egiten duela eta edozein erakasle bertsolaritzaren erakaskuntzaz arduratzen ahal dela. Bertsoaren sorkuntza prozesua ikasleei nola transmititzen ahal den erakutsi dugu, baita ere zein neurritan bertsolaritza erabiltzen ahal den euskal linguistika lantzeko klasean, bertsolaritzaren erakaskuntzarako pistak proposatuz.\nManuel Lekuonak, bertsolaritzaren lehen espezialistak, mito bat sortu zuen, bertsolaritza euskara bezain zaharra» zela aurreratu zuen, bere izaera neolitiko edo prehistorikoa azpimarratuz. Beste ikertzaileek, haren teoria auzitan jarri zuten. Funtsean, bertsolaritzaren lehen aipamena, 1452ko Bizkaiko foruan agertzen da. Foruak debekatzen zituen ehorzketetan emazteek sortzen zituzten koplak. XVI. mendean, Garibayk (1533-1595) gipuzkoar historialariak, XV. mendeko dama inprobisatzaileak aipatu zituen ere. Aldiz, lehen bertso korpusak XVIII. Mende bukaerakoak dira, epikoak, baina ez dute bertso inprobisatuaren ezaugarriak ezagutzea ahalbidetzen, idatziak baitziren. Juan Mari Lekuona edo Jean Haritshchelhar bezalako bertsolaritzaren espezialistek, bertso jarriak idazten zituzten poetekin probisatzen zutela ere pentsatzen zuten. XX. mendean, grabaketa teknikei esker bat-bateko paperak nagusitu dira, fidagarritasun handikoak.\nBertsolaritzak, garrantzi sozio kulturala handia du Euskal Herrian. Funtzio ezberdinak baditu, funtzio komunikatiboa eta soziala besteak beste. Bertsolariak nolabait memoria kolektiboa agerrarazten du. Bertsolaritzaren erakaskuntzari esker ondare hori transmititzen da. Kanpoko laguntzaileek eramaten dute eskolan gehienetan bertsolaritza proiektua sortu zenetik ipar Euskal Herrian.\nBertsolaritzak, garrantzi sozio kulturala handia du Euskal Herrian. Funtzio ezberdinak baditu, funtzio komunikatiboa eta soziala besteak beste.\nArgazkia: CC BY - Herri Bizia\nHezkunde nazionalaren programen helburuen arabera, eskola elebidunetako haurrek Europar kuadroaren A2 maila lortu behar dute 3. zikloaren bukaeran, maila aski apala. Iduritzen zaigu eskola elebidunetako ikasleekin bereziki ikaslotetako haurrekin frantsesarentzat eskatua den maila berdina lortzen ahal dugula (B1eta C1 mailen artean). Horretarako, pedagogía bat proposatu nahi izan dugu, guk sortutako eduki berezituekin, hau da, ikasleei transmititzeko aukeratutako cultura modu eta jakintzak. Tradizionalki, bertsolaritza eskolan lantzen delarik, ikasleei bertsoak sortzeko gakoak ematen zaizkie, hau da, aspektu teknikoari garrantzia ematen zaio baita balore, kontzeptu batzuen trasmititzeari gaien bitartez.\nBertsolaritzaren erakaskuntzak helburu ezberdinak ditu orduan, baina gure ikerketan, helburu linguistikoak aztertzea erabaki dugu batez ere. Bertsolaritzatik abiatuz, euskal linguistika landu daiteke ikasleekin. Honela, gramatikan izen sintagma lantzen ahalko dugu: izena, izenordaina, determinatzaileak, adjektiboak; baita aditz sintagma: adberbioa, aditza, aditz jokadurak, denborak; deklinabidea: zer da deklinazioa, kasu markak: kasu gramatikalak, leku denborazkoak... (deklinabidea, errimaren bitartez landuko da adibidez euskaraz, deklinazioa hitzaren bukaeran egiten baita). Perpausa landuko dugu ere: perpausaren egitura, perpaus bakunak, elkartuak, jokatuak ala ez jokatuak, baiezko eta ezezko perpausak. Gramatikarekin bukatzeko, puntuazio markak ikusiko ditugu: hoien erabilpenak, baina bereziki hoien kokapena esaldian.\nOrtografian, letren eta soinuen arteko korrespondentzia errespetatzen ikasiko da, testu laburrak akatsik gabe arrakopiatzen, hitz memorizatuak akatsik gabe idazten eta euskara batuaren arau nagusienak ezagutzen.\nLexikologiari doakionez, hitzekin jolasten ahalko dugu oinen bitartez, eremu lexikalak landu, errepertorioa erabiltzen ikasi (hitz berrientzat frantsesezko itzulpena emanez, bereziki eskola publikoko ikasleekin) eta hiztegiarekin familiarizatu, nola erabiltzen den ulertu.\nSemantikan, hitzen zentzua landuko da (sinonimoak, antonimoak…). Bukatzeko, sintaxia lantzen ahalko dugu klasean, hau da, hitzen lekua esaldian eta esaldien zuzentasuna.\nBestalde, bertsolaritzaren erakaskuntzarako didaktika bat proposatu dugu ere, erran nahi baita instrukzio prozesua edo prestakuntza, planifikazioa, ebaluazio prozesua, akatsen analisia eta erremediazioa.\nOrduan, bertsogintzak, komunikazio ekintza eta transmisiobidea dala ulerturik, eskola eta hezkuntza munduan badu bere tokia, hizkuntza alorreko ikasgaia baita. Bertsolaritzaren erakaskuntzaz izan dugun esperientziarekin ariketa honen ludikotasuna azpimarratu nahi genuke. Ikasleek gogo onetik parte hartzen dute proposatutako lanetan. Haurrei inprobisatzeko gakoak ematen dizkiegu ondotik nahi dutenek bat-batekotasunean aritzen segi dezaten eta bertsolaritzaz goza dezaten eskola kanpoko emanaldietan.\nBigarren hezkuntzan, bertsolaritza gutxiago praktikatzen da. Alta, 2005. urtean Joserra Garcia ikerlariak eta bere pedagogo taldeak bigarren hezkuntzan bertsolaritzaren erakaskuntzarako metodología bat argitaratu zuen, bertsogintza eremu honetan garatzeko. Konstatazio hori eginik, interesgarria litzateke kolegioan, bertsolaritzaren erakaskuntza zein egoeratan den ikustea; baita ere ikasleek bertsolaritzaz dituzten errepresentazioak aztertzea.\nIraunkortasunerako Kultura gure etxe komuna zaintzeko (Jatorrizko bertsioa euskaraz)\nCultura de la Sostenibilidad para cuidar nuestra casa común (Versión original en español)\nKorres. Un castillo que sigue peleando 800 años después de su conquista\nConvenio navarro o Ley paccionada de 1841


Añanako Kuadrilla - Escuela Taller - Orgaztarren Jauregi-Dorrearen birgaitzea\nLanbide Heziketa Eskola Heziketa Prestakuntza Tekniko Osagarria Orgaztarren Jauregi-Dorrearen birgaitzea Kokapena eta kontaktua\nOrgaztarren Jauregi-Dorrearen birgaitzea\nOrgaztarren Dorrearen Historia\nPrestakuntza prozesuan zehar ikasleek birgaitze lanak burutzen dituzte armatzeko arotza, igeltserotza eta hargintza tekniketan trebatuz eta erabiliz, beti ere begiraleen kontrolpean eta DFA.\nProiektua burutzeko erabilitako metodologia dorrearen ezagutza sakonean oinarritzen da, bai egungo eraikitze errealitatearen ikuspegitik zein dorrearen ezagutza arkeologiko eta historikoaren aldetik.\nEHUko arkeologia sailak egindako aurretiko lanetatik abiatu da, lehenengo hegaldi fotogrametikoari buruzkoa eta ondoren eraikinen irakurketa estratigrafikoari buruzkoa.\nHegaldi fotogrametrikoa oinarri bihurtu da hiru dimentsioko eredua sortu ahal izateko eta hartan oinarriturik egungo egoeraren planoak garatu ahal izan dira, bai oin-planoa zein altxaera eta sekzio planoak.\nIrakurketa estratigrafikoa eraikinaren eraikitze unitate ezberdinen burutze ordena ezagutzeko balio izan du.\nZenbait prospekzio arkeologiko burutu dira aurretiaz zehaztutako lekuetan zalantza gehien eragiten zuten dorrearen aldeen ezagutzan sakondu nahian.\nProiektua burutu baino lehen hainbat bisitaldi burutu da obrara, tokian bertan eraikina konplexutasun osoarekin ezagutzeko.\nBurutze proiektu hau garatu deneko egitura, kanpoko itxiera eta komunikazio guneak hartzen dituen fase osoaren oinarrizko proiektua garatu da.\nJauregia eta arma patioa banatzen zituen logia berreraikiko da, barneko bi murruetan oraindik mantentzen diren pilastratan oinarrituz, muturretako arkuen abiapuntuak direnak, eta eraikinaren alde ezberdinetan agertu diren pieza ezberdinetan oinarrituz, logiaren aztarna gutxieneko egiantzarekin berreraikitzea ahalbidetu dutenak hain zuzen ere.\nInterbentzio irizpideak alde bi ditu: lehena oraindik zutik dauden, edo erorita egonik, eraikinaren parteen berreraikitze leiala egiteko datu nahiko ematen dituzten parteen berreraikitze leiala egitea da. Berreraikitze leiala, askatasunez proiektatuz, dagoen eraikinarekiko errespetutik abiatuz eta haren parteak ezabatu edo distortsio itzulezinak eragitea saihestuz; baina edozein kasutan berreraikitze historizistarik eta nahasgarririk ekarriko ez dituzten material, forma eta teknologiak erabiliz eraikina noiz birgaitu den argi utziz.\nDorrearen bilbadurari dagokionez datu nahiko dago forjatuen egituraren inguruan, estalkiarena kenduta. Kanpo eskaileraren marraketaren inguruko datu nahiko ere badago, ez ordea barneko eskailerarena, haren marraketaren aztarna gutxi gelditu baita.


BATZEN PROIa BATUn | Arizmendi ikastola\nBATZEN PROIa BATUn\nBATU egitasmoaren barruan ere, DBH 1ekoak BATZEN izeneko PROIa lantzen ari dira. Kasu honetan ikasleek “Nola lortu genezake benetako arrakasta dominen olinpiadetan osasuna kaltetu gabe?” dute galdera gidari, eta bertan landuko diztuzten gaiak honakoak dira:\nHerrialdeen maila sozioekonomikoa eta osasunaren arteko erlazioak eta konparaketak egitea.\nGiza gorputzaren ezagutza.\nOsasuna bere osotasunean definitzea.\nOsasun ohituretan oinarrituz, plan pertsonal bat diseinatu eta aurrera eramatea, ekintza plan baten bitartez.\nHurrengo irudietan BATZEN PROIari erantzuten dioten ekintzak lantzen ikus ditzakegu ikasleak. Hemen, Gazteluondokoak giza gorputza ezagutzen eta osasun mota ezberdinak (fisikoa, emozionala, intimoa, soziala eta mentala) lantzen ari dira, aurtengo ikasturtean estreinatu berri dituzten espazioetan. Hauetan, berriz, Almenekoak ariketa fisiko ezberdinak praktikatzen.


EUS ZINELEKU 2019 | zineleku-2018\nKalakaLabek Euskadin burutzen duen ikus-entzunezkoen arloan trebatzeko, horiek ekoiztu eta erakusteko programa da ZINELEKU, Arabako Gazteriaren Foru Erakundeak antolatuta eta Vitoria-Gasteizko Udalaren Gazteria Zerbitzuaren laguntzarekin.\nIkus-entzunezkoen sortzaile berriei, ikuspuntu komunitariotik abiatuta, diziplinarteko trebakuntza eskaintzea du helburu.\nMurgiltze proiektu hau Gasteizko Alde Zaharrean gauzatzen da nagusiki, elkarrekintza eta hartu-emana sustatzen dituen eremu batean, eta horri esker, prestakuntza eta sorkuntza partekatzen diren esperientzia ezin hobea bizi daiteke.\nProiektuaren parte-hartzaileak Gasteizko Santa Maria Aterpean (Araban) biziko dira elkarrekin, hamabi egunez, 2019ko uztailaren 16tik 27ra. Egun horietan, zinema lantegi, eta zinemagintzako edota beste arte batzuetako profesionalen eskola magistraletara joango dira, eta proiekzio, performance eta kontzertuetan parte hartu ahal izango dute.\nInformazio gehiago nahi izanez gero, klick egizu hemen.\nSra Polaroiska “Eszenaratzeko lehen zirriborroak”\nMaider Oleaga "Gorputzetik idaztea"\nOskar Alegría "Generoaren dislokazioak"\nAlfredo Costa Monteiro "Soinu kartografia berri batetarako praktiak"\nIdoia Zabaleta "Joan etorriak"\nDiana Toucedo "Begirada documentala"\nTxubio Fdez de J. “Hiri deribak”\nMaite Arroitajauregi “Gorputza eta soinuak”\nTxubio Fernandez de Jauregi


Aurrera doa, arin, Erriberriko Antzerki Jaialdiko ikuskizunetarako sarreren salmenta\n2021ko ekainaren 29, asteartea\nOraindik bada lekurik Juan Carlos Rubio zuzendari gonbidatuak emanen duen “De la realidad a la ficción” (“Errealitatetikk fikziora”) lantegirako.\nEkainaren 1ean hasi zenetik, uztailaren 16tik abuztuaren 1era bitartean eginen den Erriberriko Antzerki Jaialdiko ikuskizunetako sarreren salmenta erritmo azkarrean doa aurrera emanaldi gehienetan. Pandemiak eragindako murrizketa sanitarioen ondorioz, edukiera % 60ra murriztu da (aurtengo jaialdirako 236 eserleku jarri dira salgai). Zinemaldia hasteko ia hilabete falta denean, La Cavako agertokian programatutako obra gehienetarako 100 eserleku baino gehiago saldu dira eta batzuetarako 200 sarrera baino gehiago saldu dira dagoeneko.\nErriberriko Antzerki Jaialdiaren hogeita bigarren ediziorako sarrerak online eros daitezke www.festivalteatroolite.com eta www.baluarte.com helbideetan. Bestalde, Baluarteko leihatilan ere jaso daitezke, aurrez aurre, uztailaren 2ra arte, 11:00etatik 14:00etara eta 17:00etatik 20:00etara, astelehenetik larunbatera. Uztailaren 15etik 31ra sarrerak 11:00etatik 14:00etara jaso ahal izanen dira, astelehenetik larunbatera.\nErriberriko Turismo Bulegoa-Ardoaren Museoko leihatilak (Teobaldoen plaza, 4) asteburuetan dago zabalik. Jaialdian zehar, zabalik egonen da 17:00etatik 19:00etara ostiraletan, 10:00etatik 14:00etara larunbat eta igandeetan, eta 19:00etatik 22:00etara ikuskizun-egunetan.\nTafalla Kulturgunean programatu diren obretarako sarrerak soilik zentroko leihatilan eta online (https://es.patronbase.com/_Tafalla/Productions) salduko dira.\nErriberriko Kultur Etxean izanen diren emanaldiei dagokienez, sarrerak 012 zenbakian soilik eros daitezke, uztailaren 5etik aurrera eta Erriberriko Kultur Etxean emanaldiaren egunean bertan.\nBeireko Ezpeleta Jauregian eginen den Antzerki Poetika zikloko ikuskizunetarako sarrera librea izanen da lekua bete arte.\n“De la realidad a la ficción” (“Errealitatetik fikziora”), Juan Carlos Rubiorekin\nAurrera erritmo onean joanagatik, oraindik plaza batzuk libre daude Juan Carlos Rubio antzerkigile, gidoilari eta aktoreak emanen duen “De la realidad a la ficción” (“Errealitatetik fikziora”) dramagintza-tailer praktikorako.\nIkastaroak 20 orduko iraupena izanen du, eta uztailaren 19tik 23ra bitartean izanen da, Erriberriko Kultur Etxean.\nParte-hartzaileek antzezlan labur bat idatziko dute, ikasleek eskolako lehen egunean eramanen dute egunkari batetik ateratako albiste bat abiapuntu hartuta. Ikasleek ordenagailu pertsonala eta denbora-tarte bat izan beharko dute, obra hori lantegitik kanpo idazteko.\nIkastaroa 16 urtetik gorako aktore, zuzendari eta antzerkigileei zuzenduta dago. Ikastaroan gehienez ere 15 lagunek har dezakete parte.\nMatrikulak uztailaren 18an La Cavan taularatuko den “La Isla” (“Uhartea”) ikuskizunerako sarrera hartzen du barne. Mintegiak gai praktikoak jorratuko ditu; besteak beste, errealitatearen eta fikzioaren arteko harremana, antzerkiaren dimentsio morala eta soziala, egitura eta bilbea, generoak, tonua, elkarrizketak, iraupena, testu baten edizioa, publikoa edo lanbidea.\nInteresatuek izena emateko moduari buruzko argibide gehiago jaso dezakete programasydifusion@navarra.es helbide elektronikoan.


Masterplan Centro « Prentsa oharrak\nHirigunea biziberritzeko plana da Hirigintza Sailaren egitasmo nagusia, zeina 2019rako aurrekontua gehien handitzen duenetako bat baita\nKategoriak: Prentsa oharrak — Etiketak: Masterplan Centro — Komunikazio Zerbitzua / Servicio de Comunicación — 12 azaroa 2018 10:08\nUdal gobernuaren planak Beti Jai pilotalekua berritzea, Astronomoen kaleko, Adurtzako eta Abetxukoko futbol zelaiak hobetzea, Gasteiz Antzokia, Lakua-Arriagako adinekoentzako zentroa handitzea, Olarizuko eguneko arreta-zentroren bigarren fasea eta trenbidea lurperatzea aurreikusten ditu.\nHirigunea biziberritzeko plana da Hirigintza Sailaren egitasmo nagusia, Erdialdeko Masterplana; izan ere, udal gobernuak datorren urterako prestatu duen aurrekontuan partidak gehien handitzen duen arloetako bat da. Kontuen arabera, gobernuak milioi erdi euro baino gehiago erabiliko du agintaldi honetan aktibatutako plan horren barruko ekintzak garatzeko, zeinean dagoeneko zenbait proiektu jarri baitira martxan.\nOrotara, Sailak 6,4 milioi euroko aurrekontua izango du, eta jarduera hauek barne hartuko ditu, besteak beste:\nHiri Antolamenduko Plan Orokorraren berrikuspenerako 300.000 euro erreserbatu dira; agintaldi honetan jarri da martxan hori, hainbat urtetatik ez baita eguneratu. Beti Jai pilotalekua berritzeko eta Astronomoen kaleko, Adurtzako eta Abetxukoko futbol zelaiak hobetzeko, 2,5 milioi euro jarriko dira; hirigune historikoko plan berezia berrikusteko, 100.000 euro, eta Gasteiz Antzokirako, 800.000 euro. Gainera,Lakua-Arriagako adinekoentzako zentroa handitzea, Olarizuko eguneko arreta-zentroaren bigarren fasea eta trenbidea lurperatzea jaso dira aurrekontuan.\nKategoriak: Prentsa oharrak — Etiketak: Alcalde Gorka Urtaran, Alkate Gorka Urtaran, Araba Jeneralaren kalearen eta San Prudentzio kalearen arteko etxadia, Eduardo Dato kalearen, Masterplan Centro — Komunikazio Zerbitzua / Servicio de Comunicación — 7 azaroa 2018 13:20\nKategoriak: Prentsa oharrak — Etiketak: 'erdialdeko masterplana', lanak, Masterplan Centro, obras, Santa Barbara plaza — Komunikazio Zerbitzua / Servicio de Comunicación — 30 uztaila 2018 13:35\nLuzatu egin da Zulueta jauregia mahastizaintzaren eta ardogintzaren zentro bihurtzeko proposamenak aurkezteko epea\nKategoriak: Prentsa oharrak — Etiketak: Masterplan Centro — Komunikazio Zerbitzua / Servicio de Comunicación — 20 uztaila 2018 14:04\nZulueta jauregiko mahastizaintzaren eta ardogintzaren zentroaren proiektua gauzatzeko lehiaketara proposamenak aurkezteko epea luzatzea erabaki du Tokiko Gobernu Batzarrak —Gasteiz Arabako Errioxako sarrerako atea bihurtzea da zentroaren xedea—. Hartara, 15 egun gehiago izango dituzte proposamenak aurkezteko interesa dutenek horiek erregistratzeko. Gaur onetsitako akordioa Arabako Lurralde Historikoaren Aldizkari Ofizialean argitaratzen denetik kontatuko da epe hori.\nHasiera batean, uztailaren 22a finkatu zen lehiaketara eskaintzak aurkezteko azken eguntzat. Proposamenak aurkezteko epean eraikinaren baldintzen inguruko alderdi teknikoen gaineko kontsulta bat jaso denez, eta horri behar bezala erantzuteko udal zerbitzu teknikoek txostena egin beharra daukatenez, Administrazio Publikoen Administrazio Prozedura Erkidearen Legearen 32. artikuluan halakoetarako aurreikusia dagoen epe-luzapena baliatu da.\nPlanteatzen diren jarduera-programen kalitatea hartuko da kontuan, bereziki, mahastizaintzaren eta ardogintzaren zentroaren proiektua gauzatzeko lehiaketara aurkezten diren proposamenak balioesteko orduan Orobat hartuko da kontuan eskaintzen den kanona —urtean gutxienez 34.532 eurokoa izan behar du—.\nKategoriak: Prentsa oharrak — Etiketak: Akate Gorka Urtaran, Alcalde Gorka Urtaran, Erdigunerako Masterplanean, Gasteizko 2025 Estrategia, Masterplan Centro, Zulueta jauregia — Komunikazio Zerbitzua / Servicio de Comunicación — 8 ekaina 2018 11:42\nOso modu positiboan baloratu du alkateak garai bateko Goya gasolindegia eskuratzeko akordioa\nKategoriak: Prentsa oharrak — Etiketak: Alkate Gorka Urtaran, Goya gasolindegia, Masterplan Centro — Komunikazio Zerbitzua / Servicio de Comunicación — 10 azaroa 2017 16:23\nGorka Urtaran alkateak positibotzat jo du hiriak Goya gasolindegia zegoen eraikin enblematikoa bereganatu dezan atzo 21 Zabalgunearen kontseiluan lortu zen akordioa. Udal Gobernuak akordioa lortua zuen REPSOLekin, eraikin hori merkataritza-lokal baten truke eskuratu zezan Udalak, eta hala egitea erabaki zen atzo hirigintza-sozietatean egindako bozketan. “EH Bildu Gasteiz taldeak atzo agertu zuen jarrera txalotu beharrekoa da”; izan ere, akordio hau “ona da hiriarentzat, eta bat egiten du Erdialdeko Masterplanaren filosofiarekin, zein baita erabiltzen ez diren eraikinak berreskuratuz bizitza soziala eta ekonomikoa biziberritzea, eta espazio urbanoak bergaitzea.”\nTaldeek eraikin horren erabileraren inguruan plantea ditzaketen proposamenak aztertzeko konpromisoa berretsi du alkateak, nahiz eta gogorarazi duen oraingoz proiektu bakarra bere gobernuak agintaldiaren hasieran aurkeztutakoa dela: bertan turismo-informaziorako bulego bat jartzea, eta orobat Schommerri eskainitako espazio nagusi bat, ibilgailu elektrikoak kargatzeko lekua eta beste zenbait zerbitzu.


GJ3512b du izena, eta planeten eraketari buruzko teoria kolokan jar lezake - Zientzia Kaiera\nDuela hamar bat urte gertatu zen. Kazetari honen alboan bizitzaren une onak eta ez hain onak elkarrekin bizitzea erabaki zuen laguna txantxa berdina egiten hasi zen. Sakelakoan edo tabletan jakinarazpen bat pizten zen aldiro besoak altxatzen zituen: “Hara, beste exoplaneta bat!”. Berdin zion dei galdu bat, SMS bat edo posta elektroniko bat ote zen. Ding horiek guztiak planeta berri bati leporatzen zizkion. Exoplaneta berri bat aurkitzen zenean jakinarazpen bat bidaltzen zuen aplikazio bat zen ding horien jatorria, eta planeta aurkitu berriari buruzko xehetasunak eskaintzen zituen. Gutxi ziren hasieran, baina denborarekin aplikazio horrek bere zentzua galdu zuen. Hain zen handia exoplaneta berrien jarioa ezen ez baitzegoen horiei guztiei arretaz erreparatzeko modurik.\nGalaxia –eta unibertsoa, seguruenera- munduez beterik dagoela badakigu orain, eta dagoeneko soilik lurraren antzekoak izan daitezkeenak eta bizigarritasun eremuan daudenak dira atentzioa ematen dutenak. Jupiterren antzezko erraldoiek, adibidez, ez dute apenas arretarik erakartzen. Joan den astean aurkeztutako batek, berriz, bai. Atentzio eman ez ezik, hautsak harrotu ditu. Eta normala da: planeta hori aurkitu duten astronomoen arabera, aurkikuntzak orain arte ondo errotutako teoria bat kolokan jar lezakeelako. Science aldizkarian argitaratutako artikulu batean eman dituzte xehetasun guztiak.\n1. irudia: 30 argi urtera dagoen GJ3512 izarraren inguruan gutxienez bi planeta daudela ondorioztatu dute, eta horietako bat izarretik oso gertu dagoen gasezko erraldoi bat dela ikusi dute. (Irudia: ICE)\nGJ3512b da planetaren izena, eta GJ3512 izarraren inguruan orbitatzen du. Bikotea 30 argi urtera dago. Hortaz, eskura ez; baina urrunegi ere ez. Izarra nano gorri bat da, eta gure eguzkiaren masaren hamarren bat izango du. Honaino, dena normala. Arazoa da alboan duen planeta hori gasezko erraldoi bat dela, Jupiterren tamainaren erdikoa edo, eta, izarretik nahiko gertu dagoela gainera.\nZientzialariek azaldu dute izarra Proxima Centauri ospetsuaren antzekoa dela, eta Teegarden zein TRAPPIST-1 izarrak baino zertxobait masiboagoa, baina horietan guztietan izarretik gertu daudenak arrokazko planetak direla, eta ez gasezko planeta erraldoiak.\nHorregatik, hasiera batean pentsatu zuen izarraren gaineko eragina beste izar batetik zetorrela. IEEC Kataluniako Espazio Ikerketarako Institutuko Joan Oro teleskopioaren bitartez kalkulatu ahal izan dute sistemaren errotazio-periodoa, eta modu horretan baieztatu ahal izan dute planeta bat dela, eta ez beste izar bat.\nBeste izar baten aukera alboratuta, planeta dela egiaztatu ahal izan dute. Zientzialariek uste dute planeta horren jatorria izarra oraindik gaztea zela gertatu zela. Izarraren inguruan sortutako disko ezegonkor baten zatiketatik sortu zelakoan daude. Baina planeta erraldoien eraketari buruz zabalduen dauden teoriek diote planeta horiek oso pixkanaka eratzen direla, nukleo solido baten inguruan gasa biltzen denean. Lehenik arrokazko nukleoak sortzen dira disko protoplanetarioan, baina masa kritiko batera iristean gasa ere biltzen hasten dira, eta hortik sortuko dira gasezko erraldoiak. Masa txikiko izarren kasuan, disko arinagoak izango lituzkete inguruan, eta, ondorioz, hor dagoen masa kopurua txikiagoa litzateke. Gasezko planeta erraldoi bat izar txiki batetik gertu dagoenez, horrek eskatzen du hasierako disko hori askoz dentsoagoa izatea edota orain arte kontuan hartu ez den mekanismo bat egotea atzean.\nZehazki, nukleoaren akrezioaren eredua da kolokan jarri dutena. Eredu horren bitartez azaldu daitezke gure eguzki sistemaren eraketa, eta baita txikiagoak diren izarren inguruan sortzen diren sistemenena. Baina, ikerketa hau egin duten zientzialarien irudikoz, ez du balio azaltzeko orain aurkitu berri duten planeta hau.\nOrain artekoak balio ez badu, zer proposatu dute, bada? Diskoaren ezegonkortasunaren eredura jo dute, azalpen bat eman nahian. Eredu horren arabera, posible litzateke arrokazko nukleorik gabeko planetak eratzea, orbita eta tenperatura egokian egonez gero, gasaren pilaketa soilean oinarrituta. Baina momentuz hipotesi honek ez du babes askorik jaso, arlo teorikoan besterik ez zegoelako; eta, neurri handi batean, grabitazioaren inguruan ditugun ezagutzen arabera, intuizioaren kontra doalako. Orain arte, beraz, Ockhamen labana atera da nagusi, hipotesi errazenaren alde eginez. Azken aurkikuntza honek, ordea, eztabaida hauspotuko du seguruenera.\nAurkikuntzan erabilitako bideari dagokienez, Doppler teknika baliatu dute. Teknika honen bidez, izar batek aurrera eta atzera egiten duen mugimendua neurtzen dute, mugimendu horrek inguruko planetek eragindakoa baita. Orotara 140 behaketa egin dituzte, eta horien bitartez egiaztatu ahal izan dute izarrak inguruan lagun bat izan behar zuela.\n2. irudia: Calar Altoko behatokian (Almeria) CARMENES tresnaren bitartez egindako azterketetan oinarritu dira aurkikuntza egiteko, infragorriaren eremuan egindako espektrografia baliatuta. (Argazkia: Pedro Amado – Marco Azzaro / IAA-CSIC)\nDetekzio mota honekin, ez da beharrezkoa planeta izarraren aurrean pasatzea horren existentziaz jabetzeko. Baina planetak izarrari eragindako mugimendu hori bereziki infragorrian ikusten da hoberen, eta horregatik kasu honetan erabakigarria izan da CARMENES izeneko tresnaren erabilpena. 2016. urtetik martxan dago nazioarteko kolaborazio hori, eta Calar Altoko behatokian (Almeria) kokatuta dago. Bertan duten espektrografoaren bitartez atzeman dute planeta, bi espektrotan: ikusgaian eta infragorrian.\nHarrigarria bada ere, gaur egungo teoria kolokan jar dezakeen objektibo hau behaketen zerrendatik kanpo egotear egon zen, ikertzaileek aitortu dutenez. Horren arrazoia zen izarra ahulegia zela, eta CARMENES egitasmoan izar txiki baina argitsuak dituztela jomugan. Behaketarako laginean izar txiki nahiko ez zeudela jabetuta, azken orduan sartu zituzten halako izar batzuk, tartean GJ3512 bera.\nLehen behaketak hasita, izar horrek ikertzaileen arreta ekarri zuen, portaera bitxia zuelako. “Bere abiadura oso azkar aldatzen zen tresnaren bi kanaletan, eta horrek adierazten zuen oso masiboa zen lagun bat zuela alboan; izar nano gorri batean hau nahiko anomaloa da”, azaldu du prentsa ohar batean zientzia artikuluaren egile nagusi Juan Carlos Moralesek.\nBestetik, planetak duen orbita eszentrikoagatik ondorioztatu dute ere iraganean beste planeta erraldoi bat zegoela sistema horretan, baina botata izan zela, eta orain izarrik gabeko planeta alderraia izan daitekeela. Sisteman ondorioztatu duten bigarren planeta baten atzean ari dira orain, hori ere behar bezala ezaugarritzeko.\nMorales, J. C. et al. (2019). A giant exoplanet orbiting a very-low-mass star challenges planet formation models. Science, 365 (6460), 1441-1445. DOI: 10.1126/science.aax3198\nArgitalpen-data: 2019/10/02 · Atala: Dibulgazioa, Kolaborazioak\nAsteon zientzia begi-bistan #271 – Zientzia Kaiera\n[…] batek aurkitu du izar nano gorri baten inguruan orbitatzen. Ez da edonolako aurkikuntza. Izan ere, planeten eraketari buruzko teoria kolokan jar lezake. Zientzialariek azalpen berri bat proposatu dute: diskoaren ezegonkortasunaren eredua. Teoria honen […]


Formakuntza archivos | Tatum\nIkasi, Xurxo Cobelasen eskutik, zure kasuak sortzen, lehendik daudenak editatzen eta zure ikerketak konfiguratzen, ikuspegi oso praktikoa duten bi saiotan.\nLara Meanak, liburuzaina eta haur eta gazte literaturan aditua denak, ‘onlineko’ prestakuntza programa honetan irakurketa sustatzeko duen esperientzia zabala partekatuko du.\nJarri martxan Ta-tum DBHn ‘webinar’ honekin\nJosé María Valpuesta Ruizek, ‘onlineko’ mintegi honetan, itxura baten irakur dezaten motibatzea zailagoa dirudien etapa batekin izan duen esperientzia zabala kontatuko dizu.\nMintegi honetan, Elisa Beltrán Garcíak, Lehen Hezkuntzako irakasleak, Ta-tumekin izandako esperientzia erakutsiko dizu, eta irakurketako eta jarduerak egiteko gomendioak egingo dizkizu oraindik azkar irakurtzen ez duten lehen mailetako ikasleekin lantzeko.\nWeb mintegia: Ta-tum Lehen Hezkuntzako lehen ikasmailetan\nEuskaraz izango den saio honetan, gure hizlariak Ta-tum, gamifikazioko proposamen berritzailea, aurkeztuko dizu. Ta-tumeko narratibaren bidez, liburu bakoitza zuen ikasleek argitu beharko duten misterio bihurtzen da.\nHasi Ta-tum erabiltzen ‘webinar’ honekin\nWebinar honetan, Sergio Sánchez Garcíak lehen saioetarako gomendio batzuk azalduko ditu. Gainera, lehen aldiz kasu bat nola sortu eta zuen ikasleek (zure detektibeak) horiek argitu ahal izan ditzaten lehen jarduerak nola argitaratu erakutsiko dizu. Bestalde, gelakideen lana nola berrikusi, ikasleei feedbacka nola itzuli eta kalifikazioak nola kudeatu azalduko dizu.


Organikoa jasotzeko poltsak eskuragarri daude Ondarroan, Lekeition eta Markina-Xemeinen - Lea-Artibai eta Mutrikuko Hitza : Lea-Artibai eta Mutrikuko Hitza\nOrganikoa jasotzeko poltsak eskuragarri daude Ondarroan, Lekeition eta Markina-Xemeinen\nLea-Artibai Amankomunazgoak gaur bete ditu organikoa jasotzeko poltsen makinak.\nEmakume bat organikoa birziklatzen Ondarroan\nUrriaren 11rako iragarri zuen Lea-Artibai Amankomunazgoak beteko zituela eskualdean sakabanatuta dauden makinak, eta gaur [urriak 4] bete dituzte.\nAsteon jakitera eman dutenez, Bolsas Castresana SL enpresari esleitu dio Amankomunazgoak etxebizitzetarako 10 litroko poltsen hornikuntza. Moheda & Rañal SL arduratuko da zabor sortzaile handientzako 40 litroko poltsen hornikuntzaz, Amtevo Medio Ambiental 10 litroko ontzi marroien hornikuntzaz, eta azkenik, ID-Waste SL izango da 40 litroko ontziak kudeatuko dituena.\nEnpresa hornitzailea aldatu behar izan du Amankomunazgoak, eta kontratu berria esleitu bitartean egon dira makinak poltsa barik Ondarroan, Lekeition eta Markina-Xemeinen.\nOrganikoa birziklatzeko poltsak eta txartela.


Denboraldi-aurreko partidak zehaztu ditu Osasuna Magnak - Sakana - Guaixe.eus\nDenboraldi-aurreko partidak zehaztu ditu Osasuna Magnak\nGuaixe 2017-08-17 09:28\nAgorrilaren 19tik irailaren 2ra bitartean Nafarroako Kopa eta denboraldi-aurreko partidak jokatuko ditu talde berdeak\nC.A. Osasuna Magnak talde berdearen denboraldi-aurrea zehaztu du. Makina bat lagunarteko partida jokatuko dituzte Imanol Arregiren mutilek agorrilaren 19tik irailaren 2ra bitartean. 2017/2018 ligari irailaren 15ean ekingo dio Osasuna Magnak, Santiago Futsalen kontra.\nBestalde, denboraldi-aurrearekin batera Nafarroako Kopa jokatuko du Osasuna Magnak. Agorrilaren 30ean, 20:00etan, Orkoienen, Nafarroako Kopako finalerdia izanen du jokoan, Kirol Sporten kontra. Beste finalerdian Aspil Vidal Riberak eta San Juanek jokatuko dute. Irabazleak irailaren 8an Erriberrin jokatuko den Nafarroako Kopako final handirako sailkatuko dira.\nDenboraldi-aurreko lagunarteko partidak\nAgorrilaren 19an, Anaitasunan, Catgas Energia Santa Colomaren kontra.\nAgorrilaren 22an, Figueruelasen, Rios Renovales Zaragozaren kontra.\nAgorrilaren 25ean, Segovian, Segovia Futsalen kontra.\nIrailaren 1ean, Sabadellen, Club Natación Sabadellen kontra.\nIrailaren 2an, Manresan, Catgas Energia Santa Colomaren kontra.


Emakumeen arteko babesak eta ahalduntzeak jantzi du martxoaren 8a - Laudio - Aiaraldea.eus\nEmakumeen arteko babesak eta ahalduntzeak jantzi du martxoaren 8a\nIzar Mendiguren Cosgaya 2020-03-08 19:27\nEgun osoko egitaraua prestatu du Laudioko Mugimendu Feministak martxoaren 8a dela eta. Ehunka emakume batu dira ekimenetara.\nFeminismoak hartu du kalea. Goizeko lehen ordutik antolatu ditu ekintzak Mugimendu Feministak. 10:00etan gosaria prestatu dute, eta 11:00etan Eguneroko indarkeriak solasaldia eskaini dute herriko plazan, hainbat eremutako emakumeen lekukotzekin. Ondoren, Akelarre taldearen koreografia erakustaldia eta dantza egon dira.\n13:00etan Solastiar elkartearen urteroko Emakumeen Nazioarteko Eguneko elkarretaratzea izan da nagusi, eta ehunka lagun bildu dira. Jarraian atera da kalejira, neska trikitilarien atzetik. "Zaintza lanetan edota zerbitzuak eskaintzen dauden ahizpei babesa emateko" taberna eta okindegietatik igaro da ibilbidea, eta edadetuen egoitza izan du hurrengo geltoki. Izan ere, bertako langile gehienak emakumezkoak dira.\nLaudioko nagusien egoitzara heldu da kalejira, bertako emakume langileei babesa adieratzeko #M8Aiaraldean pic.twitter.com/YUWGRjwVgZ\n— Aiaraldea.eus (@aiaraldea) March 8, 2020\nHerriko plazan burutu dute emakumeen bazkaria, eta kantu-giroan igaro dute arratsaren lehen zatia. 18:00etan abiatu da manifestazioa. Egunari amaiera emateko, eskualdeko mobilizaziora bertaratzeko deia luzatu dute.


Hizkuntza baten jabekuntza, ume kontua, edadetuentzako laguntza - Zientzia Kaiera\nAskok dute hizkuntzak jakiteko irrika, baina gehienetan, grina amets hutsal modura gelditzen da, gauzatu gabe. Dela diru falta, dela denbora falta, dela borondate falta, gehienek alde batera uzten dute asmoa, kontuari urte berrian berriz ekiteko. Ziur aski hau gertatzen da lelo ezagun horrek eraginda “txikitan ez bada, jai duzu”.\n1. irudia: Ez dago adin-mugarik hizkuntzak ikasten hasteko.\nEz da ordea erabat egiazkoa leloa, zeren eta nagusi izanda ere posible baita hizkuntza bat ikastea. Hala ere, egia da haurren burmuina plastikoagoa dela, hau da, errazago sortzen ditu neurona-lotura berriak. Horrela, umetan oharkabean ikasten dugu hizkuntza. Berez ingurutik hartzen ditugun hizkuntz datuez elikatzen dugu gure burmuinaren berezko hizkuntz ahalmena.\nHainbat estrategiak hartzen dute parte jabekuntza honetan, eta besteak beste, nagusien aurpegiari erreparatzen diote haurrek. Berriki frogatu da gainera ume elebidunek azkarrago eta luzeago irakurtzen dituztela nagusien ezpainak.\nHaurrak, zortzi bat hilabete dituztela, zezelka hasten dira, eta horrekin batera nagusien ahoari erreparatzen hasten dira, ezpainetan informazio oparoa erdiets daitekeelako. Zer esanik ez, elebidunek ere erabiltzen dute estrategia hau, eta izan ere, informazio gehigarria behar da hizkuntzen arteko desberdintasunak ikusteko edota inguruan hizkuntza bat baino gehiago daudela ikusi ahal izateko.\nIkerketa honek lagundu dezake garapenaren aldi goiztiarretan gertatzen diren hizkuntz jabekuntzako zailtasunak ulertzen. Burmuinean gertatzen diren aldaketei dagokienez, elebidunen eta elebakarren artean ez bide dago alderik beren ama-hizkuntza entzuten dutenean. Bada ordea aldea ama-hizkuntza duten horretaz mintzatzen direnean. Zehazki, frogatu da elebakarrek eta elebidunek burmuinaren ale desberdinak aktibatzen dituztela, jarduera jakin batzuk egiteko unean. Era berean, agerian geratu da elebakarrek azkarrago egiten dituztela jarduera jakin batzuk.\nEmaitza hauek plazaratu dituen ikerketaren arabera, hizkuntza bakarra erabiltzen dutenek, elebidunek baino gehiago erabiltzen dituzte lengoaiarekin zuzenean uztartuta dauden burmuin aldeak. Horrela, elebakarrek gehiago erabiltzen dituzte ezkerreko zirkunboluzio tenporala. Elebidunek aldiz, gehiago erabiltzen dituzte lengoaiaren kontrolarekin uztartuta dauden aldeak. Horrelakoa da adibidez atzeko zinguluaren zirkunboluzioa. Hala ere, hitzak entzutean ez da alderik sumatzen elebakarren eta elebidunen artean.\nBaina adi!! Hau entzunda elebakarrak ez lirateke poztu beharko, azkarragoak izanda hobeak direlakoan. Burmuina tartean dagoela, gehien erabiltzen duena gertatzen da irabazle, eta kasu honetan, elebidunak gailentzen dira, ez baita beti kontua zerbait azkarrago egitea, ondo egitea baizik.\nBadakigu gizaki gehienek ondo eta luze bizi nahi dutela, eta hori kontuan hartuta, ez litzateke txarra, ez, norberak hizkuntza bat baino gehiago jakitea. Gaixotasun neurodegeneratiboak dira XXI. mendeko “izurriteetako” bat, eta bizi-itxaropena gora doala, tankera horretako gaitzek gero eta gehiago jotzen dute gure gizartea. Zientziak ordea, agerian utzi du hizkuntz kontrol exekutiboerako burmuin alde berean kokatzen direla Parkinson gaixotasuna eta elebiduntasuna. Ikusi dute bada hizkuntza batetik bestera aldatzeko, edo hizkuntzak elkarrekin ez nahasteko trebetasuna harremanetan dagoela bekoki aurreko garun-azalarekin eta kortex azpiko egitura batzuekin. Izan ere, zonalde hauetan kontrolatzen dira jarduera-aldaketa guztiak, hizkuntzazkoak zein gainerakoak.\nGarbi dago beraz elebiduntasunak kontrol berezi bat behar duela, eta bestetik Parkinson gaixotasunak hain zuzen ere kontrol-trebetasun hauei eragiten diela.\n2. irudia: Egindako ikerketen arabera, mielina-estalkia hobea da elebidunetan eta baita ere helduaroan hizkuntza bat ikasten duenengan.\nElebidunek pentsa lezakete “eta?”. Horra: Jared Diamondek iritzi-artikulu batean adierazi zuen duela bost bat urte eleaniztasuna oso onuragarria dela gure burmuinerako. Amerikako Estatu Batuetako zientzialari honek “Kolapsoa” eta “Armak, germenak eta altzairua” bezalako obra bikainak plazaratu ditu, eta aditzera eman izan du hainbat ikerketatan ikusi izan dela elebidunek hainbat kognizio-abantaila dituztela, eta zahartzaroan babes handiagoa dutela Alzheimer gaixotasunaren aurka. Diamondek, Papuako Goi Zonaldeetan landa-lan egiten ari zela, oso komunitate bitxia ezagutu zuen: banako bakoitzak bost hizkuntza erabiltzen zituen, eta gizon bat hamabost hizkuntzatan mintzatzen zen.\nIkerketa hauek agerian utzi zuten elebidunek lau urte eta erdi beranduago garatzen zutela dementzia, eta gainera, zientzialariek egiaztatu zuten sexuak, adinak, lanbideak edo jatorriak ez dutela inongo eragina horretan. Baliteke beraz buru-entrenamendu hau ariketa oso onuragarria izatea burmuinarentzat, zeren eta hiztun elebidunak eten gabe aktibatu behar baititu selektiboki hizkuntza desberdinetako soinuak, hitzak, kontzeptuak eta gizarte-arauak.\nOraindik ere batzuek pentsatuko dute ez duela merezi lau urte eta erdiko etekin hori ateratzeko hizkuntza bat ikasteko ahalegina egitea. Hala ere, pentsa: jo dezagun (burmuina ondo mantenduta ala ez) 90 betetzen ditugunean hilko garela. Nola bizi nahi zenituzkete azkeneko lau urte eta erdi horiek?\nEta batzuek pentsatzen badute helduaroan egonda beranduegi dela, berriz esan behar dut ez dagoela adin-mugarik honetan hasteko. Izan ere, zientzialari talde batek frogatu du parean daudela elebiduntasunak eragiten duen onura eta helduaroan ikasitako hizkuntza batek eragiten duen onura. Hori bai, helduaroan ikasten den hizkuntza hori, murgiltze metodo baten bidez erdietsi behar da, hots, ama-hizkuntza ikasteko prozesuaren antzeko zerbait izan behar da.\nMateria zuriaren funtzioa aztertu dute eta ikusi dute mielina-estalkia hobea dela, bai elebidunetan, bai eta helduaroan hizkuntza bat ikasten duenengan ere. Materia zuria delako honek neuronen luzapen diren axoiek estaltzen dituzte. Mielina izeneko gantz-geruza bat dira izatez. Substantzia honek isolamendu funtzio bat betetzen du, eta berari esker informazioa ez da galtzen, eta neuronen arteko komunikazioa hobea da.\nHorrela ba, mielina-hobekuntza hori berdin lortzen da ama-hizkuntza bitaz jabetuta zein helduaroan hizkuntza batez jabetuta: bietan ere aktiboki erabiltzen dira bi hizkuntza, eta gainera, antzerako eragina gertatzen da hizkuntza horiek bizitza osoan erabilita, zein bizitzako une jakin batean bakarrik erabilita.\nBestela esanda, murgiltze sistema goiztiarrak zein berantiarrak egitura-aldaketak eragiten ditu, eta ondorioz, zahartzaroan burmuineko materia zuria hobeto manten daiteke.\nGauzak horrela, what are you waiting for?\nGabriele Cattaneo, Marco Calabria, Paula Marne, Alexandre Gironell, Jubin Abutalebi, Albert Costa (2014), ” The role of executive control in bilingual language production: A study with Parkinson’s disease individuals“, Neuropsychologia, volumen 66, enero 2015, pp. 99-110. doi:10.1016/j.neuropsychologia.2014.11.006\nDiamond J. “The Benefits of Multilingualism”, Science, octubre 2010, pp. 332-333. doi:10.1126/science.1195067\nArgitalpen-data: 2015/07/02 · Atala: Dibulgazioa, Mugaldea


Minna Canth - Wikipedia, entziklopedia askea.\nTampere, 1844ko martxoaren 19a\nKuopio, 1897ko maiatzaren 12a (53 urte)\nJohan Ferdinand Canth (en) (1865eko iraila - 1879ko uztailaren 13a)\nJyväskylä Teacher Seminary (en)\nidazlea, kazetaria, antzerkigilea, enpresaburua eta editorea\nMinna Canth (Jaiotza-izena: Ulrika Wilhelmina Johansson) finlandiar eleberrigile eta antzerkigilea izan zen (Tampere, 1844ko martxoaren 19a - Kuopio, 1897ko maiatzaren 12a). Alargun geratu zen, zazpi seme-alabaren ama, 35 urterekin. Borroka feministari ekin zion; xede horretan idazki eta antzezlan ugari prestatu zuen: Langile baten emaztea (1885), Sylvi (1893). Sozialismo humanistaren aldekoa izaki, langileriaren neke eta miseriak azaldu zituen bere lanetan: Patu Latza antzezlana (1889), Legearen arabera eleberria (1889). Kritikaren gupidagabeko erasoen ondoren, gizabanakoaren arazoak landu zituen Agnes eleberrian (1892) eta Anna-Liisa antzezlanean (1895).\nWikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Minna Canth\nMultimedia: Minna Canth\nISNI: 0000 0000 8156 6583\nBNF: 12572765r (data)\nOpen Library: OL5986543A\nGutenberg proiektua: 3553\nOrriaren azken aldaketa: 1 martxoa 2019, 06:47.


2016an jaiotako haurren izenean, zuhaitz landatzea - Eskoriatza - Goiena.eus\n2016an jaiotako haurren izenean, zuhaitz landatzea\nImanol Beloki 2017-01-26 17:00\n2016an, 29 haur jaio ziren Eskoriatzan, eta 2006a ezkero datorren ohiturari jarraituz, zuhaitzak landatuko dituzte gurasoek haurren izenean.\nGuztira, hamabost zuhaitz landatuko dituzte, Ibarraundi museoko teknikarien laguntzarekin; lizarrak eta haltzak izango dira. Arbiñoste inguruan landatuko dituzte, baina Ibarraundin izango dute lehenbiziko hitzordua, goizeko hamaiketan, gero, handik, zuhaitzak landatuko dituzten eremura joan daitezen guztiak batera.\nSaioa Altzua Ibarraundi museoko teknikariak adierazi duenez, ekimen horrek euskal herritarrokin lotura handia dauka: "Zuhaitzek gure bizitzan duten garrantzia azpimarratu nahi dugu ekimen honekin. Euskaldunentzat sinbolikoak dira…".\nAzken hamar urteetan, hainbat txokotan landatu dira zuhaitzak herrian: Ibarraundi museo ondoan, Aingeru Guardan, Elorretan, Dorleta auzoan… eta, ekimen polita izateaz gain, familiarekin egun ederra pasatzeko aukera ematen du.


Lezamak 25.000 euro inbertitu ditu hobekuntzetan. Noticias de Navarra\nLezamak 25.000 euro inbertitu ditu hobekuntzetan\nDomingo, 3 de Septiembre de 2017 - Actualizado a las 20:30h\nLezama- Aurten egindako hobekuntzekin jarraituz, Lezamako Udalak, hiru ekimen aipagarri bete ditu 2017ko urte honetan. Honela, 24.980 euroko inbertsioarekin, herriko zenbait zerbitzu eta instalazio hobetu ditu.\nBurututako lan hauen artean, metalezko itxidura berri bat jarri da haurreskolako jolas gunean, Udaletxeko plazako burdinezko barandetan segurtasun itxidura bat ipini da eta frontoiako komunak ere berriztatu egin dira, udalak plazaratu duenez.\nHaurreskolako lanei dagokionez, metalezko hesi bat jarri da, egurrezko aurreko itxiduraren ordez, kanpoaldeko jolas gunean. Udalalaren esanetan, aurreko itxiduraren narriadura ikusita, “beharrezkoa” zen konponketa lanak “premiaz egitea”.\n“Konponketa horrekin, umeak jolasteko eta egoteko leku horrek segurtasun eta erosotasun gehiago izango du eta, horrek, jakina, lasaitasun handiagoa emango die gurasoei”, adierazi du, Jon Ander Aurrekoetxea alkateak.\nObra honen kostu osoa, 8.624,88 eurokoa izan da. Bigarren ekimenari dagokionez, Udaletxeko plazaren aurreko barandetan segurtasuneko burdinezko xaflak jarri dira. “Plazako jolasgunean dabiltzaten umeak arrisku barik ibili daitezen ipini dira xafla hauek”, adierazi dute.\n“Iradokizun hau, plazako jolasgune honetan dabiltzaten umeen gurasoek egin digute eta, guk, Udaletxetik, auzokideen elkarbizitza hobetzen duten proposamendak jasotzeko zabalik gaudela erakutsi izan nahi egin diegu”, dio Aurrekoetxeak. Ekimen honi dagokion gastua 3.861,11 eurokoa izan da.\nAzkenik, Udal frontoiko taberna guneko komunak barriztu egin dira. Berrizta-tze lan honek, lehenengo bi komun zaharren aldaketa ekarri dute eta hiru komun berri egin dira, hauen ordez. “Oraingoek, txizatoki eta konketa berriak izango ditu.\nGizon eta emakumentzat, komunak egin dira eta honekin batera, mobilidade gutxiko elbarrituentzat pentsatutako komun berri bat ere egin da”, diote Udaletxetik. Lan honen barruan, frontoiko taberna ere berriz margotu egin da.\nEkimen honen diru-kopurua 12.494,78 eurokoa izan da. Jon Ander Aurrekoetxea alkatearen esanetan, inbertsio berri hauen helburua Lezamako auzokideei “segurtasun eta zerbi-tzu hobeago bat eskeintzea izan da”.


Gipuzkoako gazteen artean STEM bokazioak sustatzeko estrategia interaktibo berritzaile baten diseinua, garapena eta inplementazioa\nChat bidezko formazio metodoak haurren ikaskuntza errazten du, elkarrizketan modu natural batean parte-hartzera bultzatuz\nGaur egungo gizartearen erronka handienetariko bat ondorengo belaunaldiak berdintasunean heztea da. Haurrek genero estereotipoei aurre egiten ikasiko dute eta zientzia eta teknologian emakumezko erreferenteak ezagutuko dituzte\nIkasleek jolasten ikasiko dute. Elkarrizketa bitartean ikaskideekin jolastuko dute, bideoak ikusiko dituzte, pertsona ezberdinekin hitz egingo dute eta modu dibertigarri eta interaktiboan ikasiko dute\nBegira zer egiteko gai den EMEZTIM\nBerdintasunean eta modu erraz batean hezteko aukera. Elkarrizketa natural baten bidez, bot-ak ikasketa eta lanbideekin lotutako estereotipoak aztertu eta baztertzeko joko eta istorio ezberdinetatik eramango ditu haurrak\nEMEZTIM proiektua gipuzkoako ikasleen artean, eta batez ere nesken artean, bokazio zientifiko eta teknologikoa sustatzeko beharretik sortu da. Formazio teknologikoa aukeratzen duten ikasle kopurua urtero jaisten ari da. Gainera, emakumezkoen kasuan datuak are eta larriagoak dira\nEmakumezkoek STEM lanbideen %25a besterik ez dute betetzen\nEmakumeen %15ak STEM ikasketak egiten ditu (gizonezkoen %38ak)\n2018an Formazio Profesionalean (STEM) matrikulatutakoen %9a besterik ez zen emakumezkoa (%14a 2009an)\nUnibertsitatean (STEM) matrikulatutakoen %23,5a besterik ez ziren emakumezkoak (%29a 2009an)\nSTEM ikasketetan abandonu tendentzia handia dago (neska zein mutiletan), baina batez ere nesken artean\nSTEM = ETORKIZUNEKO lanbideak (pertsonak) ETORKIZUNERAKO (gizartea)\nEMEZTIM proiektuaren helburu nagusia gipuzkoako gazteen artean, eta batez ere nesken artean, STEM botakzioak sustatzen dituen Estrategia Interaktibo berritzaile bat diseinatu, garatu ta inplementatzea da\nEMEZTIM gipuzkoako ikasleen artean, eta batez ere nesken artean, bokazio zientifiko eta teknologikoak sustatzeko beharretik sortu da. Formazio teknologikoa aukeratzen duten ikasle kopurua urtero jaisten ari da. Gainera, emakumezkoen kasuan datuak are eta larriagoak dira\nEMEZTIM proiektuaren estrategia azken teknologia tendentzietan, multimendian, txatbot eta mezu kanaletan oinarritzea da. Horrela, eredu interaktibo eta motibatzaile bat garatu nahi du, ondorengo helburuetara bideratuta:\nIkasketak aukeratzerako prozesuan emakumeek jasaten dituzten estereotipoak ikustarazi eta ezagutu, baldintzaze bat ekiditeko\nHistorian zehar emakume teknologoen garrantzia eta lorpenak ikustarazi eta hauen garrantzia azpimarratu\nBeraien esperientzia erreala kontatuko duten gertuko (Gipuzkoako) emakume erreferenteen berri eman\nIkertzaile, zientifiko, ingeniari eta STEM inguruko profesionalen bidez STEM ikasketa eta lanbide zehatz batzuen inguruko informazioa eman eta orientatu\nEmakumeen arteam STEM bokazioak ezagutarazi eta sustatu\nNeska gazteak inspiratu eta ahaldundu, beraien talentua garatzeko eta Zientzia, Teknologia, Ingeniaritza eta Matematiketan ibilbide profesional bikaina izateko\nNori zuzenduta dago EMEZTIM\nEMEZTIM proiektuko eduki eta erremintak 11-13 urte arteko haurrei (L.H.6 / D.B.H. 1 eta D.B.H. 2) bideratuta daude\nZergatik adin tarte hau?\nSTEM ikasketa eta profesionetan emakume falta aztertzeko ikerketa gehienak Derrigorrezko Bigarren Hezkuntzan edo unibertsitate aurreko ikasketa garaian egin dira. Analisi horiek ondorioztatu dute garai horietarako zaletasunak, lehentasunak eta interesak oso markatuta daudela jada, eta erronka aurreko urteetan estereotipo horiek nola transmititu eta indartzen diren aztertzean dagoela\nGustatzen zaiena, gustatzen ez zaiena, zertarako balio duten, zertarako ez duten balio… erabaki horiek 10-13 urte artean ematen dira. Neskak orokorrean matematika edo zientziatan trebetasun gehiago dutela aztertu da, baina beraien inguruak arlo horiek “beraientzat ez direla” transmititzen dielaren sentsazioa dute eta azkenean beste arlo batzuetarantz jotzen dute\nTEKNOLOGIA eta METODOLOGIA fusioaren bitartez\nHizkuntza natural baten bitartez haur eta gazteekin elkarrizketa ezberdinak izango dituen Elkarrizketa Sistema (chatbot). Zertarako?\nEstereotipoak identifikatzen lagundu\nSTEM gaiak sustatu, beraien zalantzak argituz eta horien inguruko informazioa emanez\nHistorian zehar izandako emakume zientifiko eta teknologikoak aurkeztu\nGipuzkoako emakumeen esperientzia errealak kontatu\nNeskei eragiten dieten estereotipoak identifikatzeko eta gainditzeko (hizkuntza, edukia, mezuak, etab.) oinarri metodologikoa\nGipuzkoako emakume zientifiko eta teknologikoek beraien esperientzia kontatuko duten eduki multimedia (bideoak)\nEMEZTIM akzio plana\n1. FASEA: Analisia eta autokontzientzia\nSTEM-en inguruan egon daitezkeen genero estereotipoak neurtu. Estereotipo hauen inguruko autokontzientzia eta hauek nola baldintzatzen gaituzten\n2. FASEA: Emakumeak zientzian duen garrantzia ikustarazi\nZientziara ekarpen handiak egin dituzten emakumeak existitzen direla eta beti existitu direla nabarmendu. Emakumearen papera beti ezkutuan egon delaren autokontzientzia eta izan dituzten zailtasun eta bidegabekerien azaleratzea\n3. FASEA: Esperientziak eta hurbileko erreferenteak\nSTEM gaietan lan egiten duten edo egin duten emakume gipuzkoarrak. Beraien esperientzia kontatuko dutenak, ahalduntze helburuarekin\n4. FASEA: Orientatu eta argitu\nEtorkizuneko lanen inguruan hitz egin. STEM lan / ikasketa ezberdinak aurkeztu. Beharrezko konpetentziak, etab. Beraien burua prest ikusten duten aztertu, autoestima...\nKlik bakar batekin EMEZTIM proiektua probatu dezakezu eta modu natural eta dibertigarri batean hezten hasi\nKaixo! Norekin hitz egiten ari naiz? Elkarrizketa hasieran identifikatzeko eskatuko dizut, modu natural batean zurekin elkarrizketa bat izateko\nLau fasetan banatuta dagoen joko honetan nirekin hitz egingo duzu, ikaskideekin jolastuko duzu, bideoak ikusiko ditugu eta inoiz ezagutu ez dituzun emakumeen inguruan hitz egingo dugu\nEMEZTIM-ek talde bakoitzaren analisi global bat egin ahal izateko informazioa jasoko du. Horrela, prozesuan zehar talde bakoitzak ikasitakoa ikusteko aukera izango dugu, baita berdintasunera begira landu beharreko gaiak zeintzuk diren ere\nZer diote ikasleek?\nOso dibertigarria da. Ezagutzen ez genituen emakume zientzialariak ezagutu ditugu, baita egin dituzten gauza asko ere\nGelakideekin egindako jokoak izan dira onena! Nire ikaskideen pentsatzen dutena jakitea gustatu zait gehien\nGehien gustatu zaidana bideoen zatia izan da. Ez nekien lanbide horiek existitzen zirenik eta galdera asko egiteko aukera izan dugu\nGauza asko ikasi ditugu ia konturatu gabe. Ikasteko eta jolasteko modu ezberdina da\nNola probatu dezaket aplikazioa?\nApliazioa doan probatu daiteke “probatu” botoian sakatuta. Demo honekin aplikazioak nola funtzionatzen duen ikusiko duzu eta joko guztiaren zati txiki bat probatuko duzu. Hala ere, proba indibiduala da, beraz ezingo dituzu talde jokoak probatu eta ez duzu estadistikarik jasoko\nZein adinetarako pentsatuta dago EMEZTIM?\nEMEZTIM 11-13 urte arteko gazteentzat pentsatuta dago. Gainera, berezki egokia da D.B.H.1 eta D.B.H.2-ko ikasleentzat, garai horretan “zer ikasi nahi dut?” galderari bueltak ematen hasten dira eta\nIkasleen zein datu jasoko ditut?\nModu anonimoan ikasleek erantzun dituzten galderei buruzko datuak jasoko dituzu. Bertan ikasleek neska-mutilen inguruan dituzten iritziak ikusiko dituzu, baita modu orokor batean genero bakoitzak erantzun duena. Datu hauekin ikasleekin landu beharreko gaiak identifikatuko dituzu\nKudeaketa erremintarik existitzen da?\nIrakasleei emango zaien erremintaren bitartez jolasaren jarraipen bat egiteko aukera izango dute Plataforma honen bidez erabiltzaile bakoitzaren egoera ikus daiteke eta gazteak erantzuten doazen heinean sortzen ari diren estatistiketara ere sarbidea izango dute\nNeskei bakarrik zuzenduta dago?\nEz. EMEZTIM-en helburua ikasketa eta lanbideetan dauden estereotipoak apurtzea da, horregatik, gelakide guztiek egiteko ariketa da, neska zein mutil\nZenbat denbora irauten du jolasak?\nJolasa lau fasetan banatuta dago eta egun ezberdinetan egiteko pentsatuta dago. Fase bakoitzak ordubeteko iraupena du guxti gora behera\nGurekin harremanetan jartzeko, iradokizunak bidaltzeko edo informazio gehiago eskatzeko, bete hurrengo orria\nGipuzkoako Ekonomia Sustapeneko Turismoko eta Landa Inguruneko Departamentuak enpresen ikasketarako eta talentuaren promoziorako Programak finantzatutako proiektua\nCOPYRIGHT © 2020. ESKUBIDE GUZTIAK ERRESERBATUAK EMEZTIM


Informazio-jardunaldia: Energia Ekoizteko Zentralak Araban\n8 ekaina 2021by Delaguardia0 comments\nBa al dakizu energia eolikoa ekoizteko zentral bat sortzea aurreikusita dagoela Labrazan? Proiektu honek gure eskualdean izan ditzakeen ondorioek kezkatzen zaituzte? Nola aldatuko da gure paisaia?\nABRA elkarteak, Arabako Mendiak Aske eta DELA elkarteekin batera, “Energia Ekoizteko Zentralak Araban” izeneko jardunaldia antolatu du, eolikoen helburua defendatzeko, bai, baina ez horrela. Hori lortzeko, informazio-jardunaldi bat antolatu da Laguardian, mendiak industrializatzea saihesteko eta naturaren defentsa kontuan hartzeko.\nZalantza guztiak argitzeko, larunbatean, uztailaren 12an, 10:00etan, Laguardia-Arabako Errioxako Kuadrilan egingo den jardunaldi informatiboan parte har dezakezu. Aldez aurretik parte hartuko dutela baieztatu behar da Tel.: 945 600 278 / adela@riojalavesa.com\nEkintzaileentzako laguntzen 2021 Lanbide programa\n11 maiatza 2021by Delaguardia0 comments\nLangabezian zaude? Ba al duzu negozio ideiarik? Laguntza behar duzu garatzeko edo martxan jartzeko?\nLaguardia-Arabako Errioxako Kuadrillak, Lanbiderekin lankidetzan, beren negozioari ekin nahi dioten langabeentzako laguntza-programa bat jarri du abian. Laguntzak bi motatako ekintzaileei zuzenduta daude:\n1) Ekintzaile izan daitezkeen pertsonak, negozio edo enpresa-ideia dutenak, ideia hori garatzen laguntzeko.\n2) Negozio-ideia argia duten eta bideragarritasun-plana eginda duten ekintzaileak, datozen hilabeteetan martxan jarri nahi dutenak eta jarduera ekonomikoen gaineko zergan alta emango dutenak.\nLaguntza teknikoaz gain, laguntza ekonomikoa jaso ahal izango dute.\nArabako Errioxan bizi bazara eta horietakoren batean garatu beharreko proiekturen bat baduzu, Laguardia-Arabako Errioxako Kuadrillan eska ditzakezu laguntza horiek.\nIzena emateko epea 2021eko maiatzaren 18an amaituko da.\nLaguardia-Arabako Errioxako Kuadrilla\nGasteizko erre., 2 Laguardia\nOrdutegia: 08:00etatik 15:00etara.\nTelefonoa: 945 600 252 (galdetu Alicerengatik)


Etxeko lanak: zer egin ez gogaitzeko | Consumer\nEtxeko lanak: zer egin ez gogaitzeko\nArauak ez betetzeak kalte-ordaina ordaintzea ekar dezake, baita etxebizitza edo lokala erabiltzeko eskubidea kentzea ere.\nEgilea: Egilea LAURA SALI\n/imgs/2008/01/tabique.artikulo.jpgTrenkadak botatzea, espazio handi bat bitan banatzea, bainugelak eta sukaldea erabat berritzea… Zaila da etxean obrarik egin ez duen norbait aurkitzea. Horretarako, jabekideen komunitatearen adostasuna behar da, bereziki erreforma handiak direnean. Etxebizitza baten jabeek edo horien errentariek hainbat lege-urrats eman behar dituzte gatazkak saihesteko, bizikidetza errespetatzeko; izan ere, obrek eragindako eragozpenak direla eta, bizilagunek komunitatearen batzarrera edo presidentearengana jo dezakete, arazoak sortzen dituztenak lanak bertan behera uztera behartzeko, edo araudiak betez egitera behartzeko. Gainera, kontuan hartu behar da mota horretako gatazkak epaitegietara irits daitezkeela, eta, are gehiago, kasu larrietan, kalte-ordain bat ordaintzea edo jabeari etxebizitza edo lokala ez erabiltzea.\nEraikin batean obra bat egin nahi denean, lehenik eta behin kontuan hartu behar da ez dagoela araudi "unibertsal" bat, baizik eta obra egiten duenak bete behar duen lege-esparrua udal bakoitzeko ordenantzei lotuta dagoela. Hala ere, jabetza horizontaleko etxebizitzetan, familia bakarreko etxebizitzetan edo lokaletan oinarrizko parametro orokor batzuk aipa daitezke. Horrela, jabe bakoitzak obrak egin ditzake elementu arkitektonikoak, instalazioak edo zerbitzuak aldatuz, baldin eta:\nEz murriztu edo aldatu eraikinaren segurtasuna, haren konfigurazioa eta egitura orokorra edo kanpoko egoera.\nBeste jabe baten eskubideak ez kaltetzea.\nObra horien berri eman aldez aurretik komunitateko lehendakariari.\nHau da, lanak ezin dira izan gogaikarriak, osasungaitzak, arriskutsuak edo legez kanpokoak, ezta eraikinaren edo ondoko finken segurtasuna arriskuan jarri ere. Hutsegite horietakoren bat egin zela atzemanez gero, erantzulea ohartu egin daiteke, obrak amaitzeko, eta, kasurik egiten ez badu, epaiketan amaitzeko. Jabe batek ezin du inola ere eraikinaren edo gune komunen egitura aldatu; eta premiazko konponketen beharra atzemanez gero, "komunitateko presidenteari edo administratzaileari jakinarazi beharko dio", iAbogado.com bulegoko abokatuak dioen bezala.\nUdalerri bakoitzak ezarritako ordutegi-tarteetan bakarrik egin daitezke obrak.\nZaratak dira obren ondorio gogaikarrienetako bat; beraz, ordutegi zorrotza bete behar da lanak egiteko. Baimendutako tarteak udalerri batetik bestera alda daitezkeen arren, normalean astelehenetik ostiralera 10:00etatik 14:00etara eta 16:00etatik 20:00etara egin daitezke obrak, eta larunbatetan 10:00etatik 14:00etara. Igandeak debekatuta egoten dira.\nJoan hurrengo orrira: Baimenak eta lizentziak »\netxebizitza komunitate obras-eu presidente-eu propietario-eu


BIDAIAKO LAGUNTZA | Seguros Goiena\nLana, plazera edo ikasketak direla-eta bidaiatzen dugunean, bidaia zapuztuko digun ezusteko baten aukera hor egoten da; hori dela eta, lasai bidaiatzea eta gure eta gure familiaren ongizatea behar bezala babestea funtsezko lehentasuna izaten da.\nZuri laguntzeko modurik onena, zure beharrei aurrea hartzea da.\nBidaietarako asegurua, berez, ikasketa, aisia eta lanagatik bidaiatzen duten pertsonei egokituta dago, eta berme ugari eskaintzen ditu ohiko bizilekutik kanpoko desplazamendu batean jazo litekeen ustekabeko gertaera baten aurrean. Desplazamenduaren estaldurak izango duen eremu geografikoa aukeratu egin daiteke, izan Europa edo izan munduaren gainerako zatia.\nBidaiako laguntza aseguruak modalitate eta estaldura ugari barne hartzen ditu.\nNeurrira egindako bidaia aseguru hau partikularrei nahiz taldeei zuzenduta dago. Aseguru honetan sartzen dira negozio desplazamenduak, biltzarrak, aisia bidaiak eta atzerriko egonaldiak munduko edozein lekutan.\nZaurituak, gaixoak eta hildakoak aberriratu eta garraiatzeko gastuak\nGastu mediko, kirurgiko eta farmazeutikoak\nHoteleko egonaldiaren luzapena\nEkipajeen atzerapena, lapurreta edo galera\nHeriotza eta ezintasunagatiko estaldura\nBidaiak bertan behera uztea\nKontratatutako bidaia bat deuseztatzeagatik egindako gastuak itzultzea eskaintzen dio asegurudunari.\nIkasketak – Erasmus\nAseguru hau, besteak beste, ikasbidaia, hizkuntza bidaia, udako atzerri bidaia eta prestakuntza bidaietara egokituta dago, bai norbanakoei bai taldeei zuzenduta.\nEspainia eta Europan zehar bidaiatzen duten haur, gazte talde eta elkartekideentzat antolaturiko txango, kanpaldi, kultura eta prestakuntza jardunaldietarako diseinatuta dago.\nEspainia, Andorra, Europa eta munduaren gainerako zatian eskia eta snowboarda olgetarako edo modu amateurrean egiteko asegururik osoena da.\nGozatu elurraz arrisku barik:\nErreskate gastua pistetan\nEski eskolen gastuen ordainketa\nErabili gabeko forfaitaren itzulketa\nZaurituak, gaixoak eta hildakoak aberriratu eta garraiatzea\nEhiza eta safaria\nEhiza bidaiak erabateko lasaitasunez antolatzea eta safariez bermerik onenekin gozatzea ahalbidetzen du.\nEspainian, Europan, Mediterraneoko itsasertzean eta gainerako munduan egiten den edozein abentura kiroletan jarduteko.\nEski eta snowboard aseguruak aukera ematen dizu Europako edozein tokitan, denboraldi osoan, gehieneko segurtasunarekin eta berme guztiekin babestuta egoteko.\nEzerezteko asegurua eraginkorra da kasu hauetan:\nTartean familia eta osasun arrazoiak daudenean.\nTartean errekerimendu ofizialak daudenean.\nTartean laneko arrazoiak daudenean.\nEta tartean ezohiko beste arrazoi batzuk daudenean.\nBidaian zure ekipajea galtzen baduzu, zure dokumentuak galtzen badituzu edo lapurtzen badizkizute, Goienak horien bilaketa eta indemnizazioa kudeatzen lagunduko dizu, behar izanez gero.


EGUZKI AUTOEKOIZPENA | Mercado Social | Mercado social\nOrain inoiz baino gehiago!\nEredu energetiko eraginkorragoa nahi dugun pertsonek, berriztagarrietan oinarritua eta hiritarren eskuetan, elektrizitatearen autoekoizpenean ikusten dugu eredu aldaketari errazago laguntzeko aukera, geure etxeetatik bertatik, ingurumen-inpaktu gutxiagorekin, kanpoko baliabide fosilen gure dependentzia gutxitzen laguntzen duena.\nBaina orain bertan autoekoizpena ez da saritzen ezta errazten Espainian. Kontrakoa baizik!\nGobernuaren erregulazio elektrikoak eraginkortasuna, energia aurreztea eta berriztagarriak galgatzen ditu.\nAutoekoizpena erregulatzeko proposamenak planteatzen du, adibidez, ekoiztu ahal izateko, gure kontsumoaren zati txiki bat bada ere, tramitazio administratibo konplexu eta zentzugabe batetik pasatu behar dugula. Sarera inoiz aterako ez den energiaren gaineko ordainsaria planteatu ere egiten du.\nGainera, eguzkiaren erabilera libre batengatik ordainaraztea injustizia dela jakinda, autoekoizpenaren kontrako galga borobiltzen du zigorrak ezarriz erreforma horri desobedientzia egitea planteatzen dutenentzat.\nAzkenean eguzkiaren erabilera egin ahal izateko ordainsaria onartzen bada, Som Energia kooperatibak intsumisioa egiteko deia eginen du eta, beste entitate batzuekin batera, behar diren baliabideak jarriko ditu noizbait kaltetuak izan daitezkeen pertsonei laguntza juridikoa emateko.\nHemen ikus dezakezue Som Energiaren erantzuna Erreforma energetikoari\nArtikulua autoekoizpena erregulatzeko proposamena.\nAnalisia autoekoizpenaren oraingo egoera legala.\nArtikulua eguzki desobedientziarako zigorrak.\nAutoekoizpena eta autokontsumoa.\nArrazoi horiengatik, Som Energian eguzki elektrizitatea autoekoizteko aukera bultzatzeko beharrean sinisten dugu orain inoiz baino gehiago.\nZer proposatzen dugu Som Energiatik?\nBazkideei babesa eman eta erraztu nahi diegu autoekoizleak izan daitezen eta eredu %100 berriztagarri eta eraginkor baten aldeko bidean ez gelditzeko borondate kolektiboa ager dezaten .\nHorretarako kit banatzaile batzuekin lan egiten dugu abantailazko baldintzetan guri ekipamendua eman diezaguketen.\nHORRELA HASTEN DUGU GURE KANPAINA AUTOEKOIZPENAREN ALDE!\nSar zaitez Kooperatiban eta gauza dezagun eguzkiaren erabilera librea egiteko eskubidea eredu energetiko eta sozial zuzenago eta jasangarriago baten alde.


Amnistia? Ez, eskerrik asko - Aberriberri bloga\nAsteazkena, 1 otsaila, 2012\nAmnistia? Ez, eskerrik asko\nAberriberri Martín Agirrezabal\n1 otsaila, 2012 1 otsaila, 2012\nAskatasuna gizabanakoari berez atxikitzen zaion ezaugarria da. Baldintza hori nork hautsi duen frogatu ezkero, zigortzeko betebeharra dauka “ustezko” Estatu demokratikoak. Logika ximple hori ENAM-eko kideen kontrako epaikeetan erabili dute Estatu frantsesak eta espainolak. Indarkeriaren bidez giza bakoitzak duen libertatea puskatu dutenez, kartzeletatik pasatzea suertatu zaie ENAM-eko zenbait kideei. Egia da baldintza eta epaiketa bereziak pairatu dituztela, bainan gehieneetan ez da kondenaren oinarria izan; baizik eta “gehigarri” bat.\nEuskalerrian bizi dugun egoera bereziak eztabaida hedatu du. Egoera bereziari baldintza bereziak ezartzea dagokio? Galderak ez dauka erantzun ximplerik. Zer dela eta jarraitzen du Otegik ziega batean? Hainbatek, politika egitearren diote, beste batzuk, ostera, egitura politiko-militarraren burua dela erantzun diete. Baina nork dauka arrazoia? Nik uste biek. Halere, bigarren baldintza juridikoki demostratzea ezinezkoa zait, izan ere, ENAM legalitatearen ertzean ederki mugitzen delako. Gainera, Otegirekin erabili den irizpideari eutsiz, ENAM-eko militante guztiak giltzapetu beharko lituzkete español eta frantses estatuek.\nENAMeko kideak eragin dituzten sarraskien arabera epaituak izan direla argi dago. “Gehigarriak” egon arren, kondenaren zutabeak parte hartu dituzteen ekintzeetan oinarrituta daude. Nahiz eta batzuk “gatazkaren” ospelean ostontzen saiatu diren, hilketa eta mehatxu bakoitzaren erantzuleak eta biktimak pertsonak izan dira eta “gatazka” deritzon horrek ez du pistolarik hartu eta enpresaburu bat tirokatu. Alta, pertsonak izan dira ekintzak horiek antolatu eta gauzatu egin dituztenak, baita sofritu dutenak; euskaldunak, gainera. Are ageriagoa izan zen “sofrimenduaren sozializazioa”-ren garaian, ENAM-ek “populazio zibila” delako hori jopuntuan izan zuenean. Naziek Gernikan egin zuten bezala, ENAM-ek “jende arrunta” instituzioei presio egiteko baliabide eraginkorratzat hartu zuen. Bide batez, herrietan bizi ziren alderdieetako militante eta zinegotziak. Horren ondorioz, Batzokiak, Herriko Etxeak edo Alkartetxeek erasoak jasan dituzten.\nHau guztia dela eta, ENAM-eko presoeei “preso politikoak” deitzea gehiegikeria dela deritzot. Baliteke preso egon behar ez zen jendeak giltzapean jarraitzea eta kondena luzeegiak paraitzea, baina preso politikoak izan? Inondik inora! Nik era ezberdinean izendatu nituzke; ENAM-ek berak sustatu duen dinamikaren biktimak dira, hain zuzen ere. Izan ere, “Parot Dotrina” edo presoen sakabanaketa, ENAM-en biolentziaren ondorioak dira. Injustuak eta giza eskubideen kontrako neurriak dira, baina politikoak inola ez. Politikoak besterik ez balira, bestelako abertzaleak ere paraituko genituzkeen.\nHorrexegatik, Aministiari ezetz esaten diot. Badakit antipopulista izan litekeela, joan den urtarrilaren zazpiko manifestazio jendetsuaren ondoren, batez ere. “egoera berrian” murgilduta garen arren, Euskalerrian gertatutakoari ezin zaio “tabula rassa”-rik aplikatu, “puntu eta amaierako” legea bailitzan. Hil berri den Fraga-ri franquista zela oroitu izan zaion heinean, hemen ere geure totalitarioei berdina gogoratu behar diegu. Ez dadila egoera bera errepikatu eta Miguel Ángel Blanco edo Hiperkor atentatueen eragileak “demokraziaren adibide” bihurtuz eta arroilatan utzitako gorpuak ahaztuz.\n09:08 1 otsaila, 2012\nNik uste ENAMen bertan ere amnistiaren asuntoa mobilizazio puntua dela, baina ez dut uste esperantzarik dutenik. Ikusi al du norbaitek Rajoyk garrantzirik ematen dionik “bake prozesuari”?\n11:13 1 otsaila, 2012\nPresoen arazoa lehen leheneko prioridadea da baina ez presoak askatuko diren aldetik baizik eta jendea mobilizatua mantendu behar delako eta noski negoziaketaren agendaren lehen puntua delako, behin ETAk behinbetiko suetena izango dela esanda gero.\nKontuan izan dezagun orain hauteskundeak datozela. ENAMeko ekintza eta mobilizazio guztiak, pake prozesua dela medio, ez doazte espainiar gobernuaren jarrera aldatzera, oraindik denbora ez dela baidakite, baizik eta Bilduk lortu duen indar metaketa elektoralki haunditzera.\nBeraz gu abertzaleok azti ibili behar dugu ze etorriko baizaizkigu ENAMen aldetik beren lamien kantak beraiekin ez dakit zer egiteko eta ez dakit nora joateko.\nKriston poza hartu nuen Urkulluk esan zuenean ETAko presoei buruz: “hauek ez dira gure gudariak,ez diegu ezer zor”. Hori da bidea eta bide horretatik jarrai dezagun gure etsaia, bai, gu gorroto gaituzten horiek, ENAMekoak, lagundu beharrik gabe.\nMartín A.(e)k dio:\n12:27 1 otsaila, 2012\nAdos nago zuek biekin. Argi dago joan den urtarrillaren zazpiko manifak jendea mobilizatzeko helburua zeukala. Gainera, ENAM eta Bildu-Amaiur-ren barruan egon litezkeen tirabirak hozteko ere baliagarria izan zela uste dut. Dena den, Amnistiarekin bueltaka ibiltzea arrisku handia sor lezake euskal memorian. Izan ere, amnistia lortu ez arren, Euskalerriko gizarteak ENAM-ek suspertu duen indarkeria ahanztea lekarke, Espanan frankismoarekin gertatu den bezala. Otegiri Nobel saria emanez, horri bidea egingo litzaioke, ENAM-eko buruaren ibilbide politikoa zurituz.\nHau guztia dela eta, idatzi dut artikulu hau. Borroka politiko berria suertatu zaigu: memoriarena. Kontakuzina anitza izan arren, ez dadila ipuin bihurtu. Horregatik, “bake” hau nondik datorren gogorarazi behar dugu etengabe. ENAM-ek bere burua salbatzeko besterik ez du gaur dugun egoera politikoa sustatu. Memoria ez da sakrifikatu behar pakearen truke.\nLaboaren hitzeei buelta bi emanez, “Bainan, honela, ez zen geyago pakerik izango”.\n11:25 2 otsaila, 2012\nK preokupado estara Rajoy kon los boltxes, k Gallardon propone carcel permanente revisable, usease, kadena perpetua si no hay arrepentimiento.\nMe da k el tema lo llevan krudo.\n11:40 2 otsaila, 2012\nOrain dela denbora asko aipatu zenuten PPk bakegintzan izango zuen jarrera. Nik uste nuen PPren jarrera gogorra ENAMek bere onerako erabiliko zuela ofentsiba justifikatzeko edo, baina benetan harrituta nago ENAMeko hainbat kidetan somatzen dudan ezinegonaz.\nETAren “erabaki historikoaren” ordainetan ezer ez jasotzea benetan oso etekin antzua da. Antzua baina bidezkoa.\n11:52 2 otsaila, 2012\nKonforme zurekin, Ahotx, izparringiak letu eta nonnhai ikusten dugu ENAMen interlokuzio lanen arrastua, han ageri da Lokarriko Paul Rios, Egiguren azaltzen da ere erdi-ero edo, EAJren baitan ere presio peko adierazpenak ageri dira (nahiz eta Urkulluk argi esan ETAko presoek egin duten gaitzaren aitorpena egin behar dutela)… Nazioarteko txorimaloak dira nik uste aktiboenak. Eta PPk, antza denez, oraindik ez dio ENAMi inongo interlokuzio bereizirik eskaini.\nDocumental sobre el terrorismo de ETA en los 80(e)k dio:\n22:01 13 otsaila, 2012\nNecesitamos vuestra colaboración para sacar adelante un documental:\nPrevious post GBB: Cambio sin ruptura\nGBB: Cambio sin ruptura


Euskal Herria Txile urrunetik - Euskonews\nImajinario hitzak badu xarma berezi bat, edo behintzat xarma sorrarazi egiten digu batzuei. Imajinatu, pentsatu, amets egin, irudikatu, buruan ikusi, bihotzean sentitu edo iradoki egiten dugun guzti hori, gure barnean, horixe da imajinarioa, lerro hauetan aztertzen saiatuko garen gaia, alegia. Txilen kokatuko dugu artikulu honetan jorratuko dugun gaiaren leku geografikoa eta Euskal Herrian alegiazko lekua. Hau da, euskal-txiletarrak Txiletik Euskal Herriari buruz duten imajinarioak aztertuko ditugu. Metodologia oso baliotsu bat erabiliko dugu horretarako, ahozko historia, euskal-txiletarren hitzen eta kontakizunen bitartez, zelan hain urruti eta, era berean, hain gertu duten Euskal Herria imajinatzen duten ikusteko. Urruti distantzia aldetik, eta gertu bihotz eta buruan. Gizaldiz gizaldi, belaunaldiz belaunaldi, euskal imajinarioa, gomuta, ideia, sentimendua igaro egiten da eta galdu ezean, oraindik dirau XXI. mende honetan. Madariaga-Aguirre sendia Chimbarongon (Txile) 1940. urte aldera.\nBenedict Andersonek honela definitzen du imajinatutako erkidegoa: “Nazioa bada politikoki imajinatutako erkidegoa, mugatua eta subiranoa” eta “nazionalismoaren magia, zoria patu bihurtzean datza”1. Hau da, gizateriak pentsatu izan badu nazioak denboraren hasieran sortu egin zirela, ohar gaitezke, ez dela horrela izan, nazioak ez direla horrela historikoki, ez datozela eginda, baizik eta etengabe sortzen ditugula, nortasunak bezala, etengabe taxutu eta historikoki eraiki egiten ditugu, bukatu gabe dagoen prozesu baten barnean. “Kontzientziaren aldaketa sakon guztiak, natura beragatik, badakartzate amnesia bereizgarriak. Ahazte hauetatik jalgi egiten dira, egoera historiko berezietan, narratibak”, ideia hau Homi K. Bhabha, ikertzaile postkolonialistak esaten duenarekin lotzen dugu, berak baieztatzen baitu, nazioak kulturen arteko konpetentzia edo borrokaren arteko elkarrekintza hibridoaren eraikuntza narratiboak direla. Berak “Hirugarren Espazioa” (Third Space) deitzen dio, kultura hibrido edo nahasteari; migrazioak, hain zuzen, bere jatorrizko lekuko tradizioak ekartzen dute beraiekin eta kultura hartzailearekin aurkitzen direnean, hor mestizajea martxan jartzen da. Euskaldunak eta beraien ondorengoak Txilera heltzean, emigratu edo erbesteratu bezala, Txileko kultura eta tradizioekin nahastu egiten dira eta hor jartzen da martxan mestizajea, Bhabhak deitzen duen hibridajea (Hibridity). Gloria Totoricagüenak izatez, holaxe deitzen ditu diasporako nortasunak, euskalduna barne, identitate hibridoak edo nortasun oro dimentsionatuak (multidimensional identyties). Euskaldunari, diaspora deitu ahal bazaio, bere euskal nortasuna bilatzen du eta hau imajinatu egiten du, munduko puntu guztietatik, migrazio-lekualdatzetik.\nHorrelako migrazio-lekualdatze bat Txileko Errepublika da. Txilek, euskal presentzia izan du XVI. mendetik. Mende horretan eta hurrengoan badirudi euskal presentzia ehuneko hogeita zazpian kalkulatzen dela, Hegoaldeko euskaldunena behintzat. XVIII. mendean, esaten omen da, euskaldunak aristokrazia sortu zutela edo Txileko aristokrazia euskaldunetatik datorrela, horregatik ezagutzen da aristocracia castellano-vasca bezala. Ez da arraroa holakoak entzutea, Unamunoren esaldi famatua “Euskaldunek bi gauza egin dute: Jesusen Lagundia eta Txile”, ia doktrina bezala erabiltzen denean Txilen bertan. Txileko inmigrazioak orokorrean, historian zehar, ez du ehuneko bosta gainditu, baina inmigrazio hau kuantitatiboki neurtu beharrean, kualitatiboki balioztatu behar dugu eta orduan ohartuko gara, euskal presentzia Txilen garrantzi handikoa izan dela eta honen aztarna edonon aurki dezakegula, izen toponimikoetan, abizenetan, kaleetan2 eta askok esaten duten bezala, Txileko izatean bertan. Trinidad Zaldivar txiletarrak, euskal jatorria duena, bere arbasoak XVII. mendera atzera egiten dute, bi komunitate bereizten ditu euskal-txiletarrentzat, Koloniarekin heldutakoak eta XX. mendean heldutakoak. Berarekin izandako elkarrizketan, hurrengoa esaten du: “Sentitzen dut, etorri egin zen lehenengo komunitate hura, txiletarra izan zela, Txileko hezurra da, badago zerbait, Euskal Herriak ondare iraunkor bat utzi izan balu bezala, ni nonbait, beti pentsatu izan dut etorri egin zen jendea, Euskal Herriaren luzapen geografiko bat bezala izan zela, Txile lurralde horren luzapen bat izango balitz bezala”. Trinidad, Euskal Herria bisitatzean, Txileko ispilu bat ikusi zuen bertan. Txilen Euskal Herria ikustea, euskal-txiletar askori gertatzen zaie. Drina Urdangarin, euskaldunen alaba, Euskal Herria definitzeko, Txileren bitartez egiten du: “Hemen Txilen antzeko lekuak daude, Chiloe hain zuzen, oso polita da ere, leku berde bat da ardiekin, euriarekin, hodeiekin, hodei loditsuak bezala, hain antzekoa da, eta itsasoa, itsasoa esatea falta izan zait”3. Drinak euskera ikasten du, aitarekin eta Santiago de Txileko eusko etxean, berarentzat euskera bada: “Niri euskera gustatzen zait ikastea gustatzen zaidalako, hain desberdina denez, gauzen beste aldea ikusten lagunarazten dit”. Maite Camus txiletarra, euskaldunen biloba, honela gogoratzen du Euskal Herriarekin izandako lehenengo kontaktua, hamalau urte zituenean: “Algortara ailegatu nintzen eta…nire etxera heltzea bezalakoa zen. Berdina jaten zuten, ohitura berak, azturak berdinak ziren. Janaria nire etxean bezala prestatzen zen. Nire oroitzapenik politenak, han bizi izandako hiru hilabeteenak dira, nire etxean bizitzea bezala izan zen, izeko-osaba, lehengusu eta senitartekoekin, oso gertu sentitu izan ditudanak beti, gutun, Gabonetako posta-txartelen bitartez, baina inoiz ez ikusi ez nituenak”. Lehenengo bisita hori baino lehen, Euskal Herriari buruz zuen irudia honela definitzen du: “Hori baino lehen, oroitzapena, edo irudia, agian bazen urrutiago zegoen zerbaitena, nahiz eta oso barnean dagoen irudia izan da beti nire familian, ez zen bizipena, baina hara heldu eta beti kontatu izan zidatena bizitzea bezala izan zen”. Tere Zumalde, Bilbon jaioa eta 1961tik Txilen bizi dena, honela gogoratzen du Euskal Herria: “Nik agian haurra bezala gogoratzen dut, aiton-amonak, baserria, oporrak. Agian ditudan gomutak haurtzaroarenak dira. Nik hamazortzi urterekin laga egin nuen Bilbo eta Oñati, udak igaro egiten genuen lekua, ditudan gomutak nerabezaroarenak dira, haurtzaroarenak, erromantikoak, agian inozoak”. Euskal Herritik zuzenean Txilera heldutakoak, oso azalean dute beraien nortasuna, euskaldunak direla hain zuzen, txiletarrak diren heinean baita ere. Gehitze honetan sortu egiten da hidridaje edo nahasketa hori, euskal kutsua eta txiletar kutsua duten pertsonak eratzen dira, euskal-txiletarrak. Castor Narvarte filosofoak, Txilera erbesteratu zena 1939an, honako hau esaten du bere egoerari buruz: “Inoiz ez naiz txiletarra sentitu. Euskalduna sentitzen naiz. Iragaitzaz nago hemen Txilen, nire aberria Euskal Herria da. Bidasoa da, Jaizkibel, Nafarroa, nire amarekin udak igarotzera joaten ginen lekua”. Bere Euskal Herri minaren irudia Nafarroa da, Gipuzkoa, Irun, Hendaia, Aiako Haitza, Ultzamako Harana, Baztan, Belate dira, “Aberriari buruz dugun irudia sentikorra da” Txiletik behintzat eta gehitzen du: “Irudi intelektuala, ez da irudi bat besterik, nire gomutetan, interpretazio bat baizik”. Antonio Andres Urbieta, Plentzian jaioa 1918an eta 1945tik Txilen bizi dena, dudarik ez du esatean, bera ehuneko mila dela euskalduna eta bere terapiarik hoberena gaur egun, Santiago de Txileko euskal abesbatzaren parte izatea dela. Malen Letamendi, Txilen jaioa, euskaldunen alaba, Andres Urbieta bezala, ehuneko ehun euskalduna dela esaten du.\nBadaude Baztanetik emigratu zuten bi emakume eta gaur egun Txilen bizi direnak, oso euskaltzaleak direnak eta nortasunez, euskaldunak, baina hainbeste urte Txilen eman ostean eta beraien sendia Txileko errepublikan osatu ostean, gaur egun Txilen dutela burua; hauxe komentatzen dute: Euskal Herria “zerbait beti faltan botatzen da, nik adibidez orain noanean, oso pozik noa, baina itzultzen naizenean (Txilera) alaiago itzultzen naiz” esaten du Eustakia Etcheverrigaray, Etxalarren jaiotako anderea 1917an. Gauza bera esaten digu Dominica Etchartek, Erratzun jaiotakoa 1927an, Euskal Herrira itzuliko balitz bizitzera: “Ez, hain ondo nago hemen, ez dudala espero han hobeto egotea. Ez, adibidez, nire semeak hara joango balira, orduan ni joango nintzateke, baina bestela, hara, zertara?”. Bi baztandar hauek, beraien herri minetik gehien faltan sentitzen dutena igandeak dira: “Batez ere igandeak, han lagunekin ematen nituela, astean zehar ez nuen hainbeste falta sumatzen, zeren ni makina bezala, lana, okindegia, erosketak, arropa garbitu eta horrena ezer ez. Igandeak baziren, jolasa eta jolasa, meza, elizan abestu, batek harmoniuma jotzen zuen, nik abesten nuen”. Eustakiak antzekoa esaten du igandeei buruz: “Oso ondo igarotzen genuen, plazan dantza egiten genuen, hori da gehien faltan sumatzen dena behin Txilera helduta, han igande egunetan bata bestearekin dantza egiten genuen, emakumeen artean, hemen ez da dantzarik egiten, beraz hobeto igarotzen genuen”. Emakume hauek Santiago de Txilen bizi dira, hiri handi bat, non sozializazio lekuetariko bat eusko etxea dute, baina ez da Baztaneko herri txikietan bezalako giroa errepikatzen, horregatik igandeetako falta sumatze hori. Euskal abestiak entzutean ere herri mina sentitzen dute, Dominicak esaten du: “Asko gogoratzen naiz Euskal Herriaz batez ere abestiak entzuten ditudanean, oilo azala jartzen zait. Hasieran asko sumatzen nuen faltan etxea, bazkariak, adibidez chocloa, nik esaten nien, ez eman gauzatxo hori”. Euskaldunak Txilen asko dira, ez badira zuzenean Euskal Herritik emigratutakoak edo erbesteratuak, hauen ondorengoak dira, baina euskaldun sentitzen diren pertsona asko ditugu gaur egun Txilen. Badaude beste asko ere, euskaldun abizen bat dutela edo beraien arbasoren bat Euskal Herritik heldu zela eta ez daude jakinaren gainean. Baina jakin badakitenak euskal kutsuren bat dutela beraien barnean, horiek Euskal Herria imajinatzen, irudikatzen dute etengabe, guk, euskaldunok, egiten dugun bezala. Batzuk euskal lurren kanpotik egiten dute eta besteak barrutik, baina Euskal Herria etengabe irudikatzen da, imajinario desberdin eta anitzak eratuz. Zein da gaur egungo benetako Euskal Herria? Iraganeko zatiak, orainaldia eta geroaldiko ametsak dituena baino? Zein da euskal nortasuna? Euskal Herritik eta munduko edozein txokotik etengabe, denon artean, birsortu eta eraiki egiten duguna baino? 1 Benedict ANDERSON: Imagined Communities. Reflections on the origin and spread of nationalism, Verso, London, 1991 (revised edition, first edition 1983). 2 Miguel Labordek laurehun kale baino gehiago zenbatu ditu euskal izenekin Santiago de Txilen. 3 Elkarrizketa hauek Txilen bizi diren euskaldunei egindakoak dira, 2004ko urria eta 2005eko urtarrila artean. Bai Euskal Herritik heldutakoei, zein Txilen jaiotakoei, adin, giro, ideologia eta genero desberdinetako pertsonei, euskal munduaren zerikusia dutelarik.\nUNAMUNO Y JUGO, Miguel de NARVARTE ARREGUI, Cástor Martín