HTA - HTA - Osasun Eskola - Osakidetza\nAtaria / Osasun Eskola/ Gaixotasunak / Kardiobaskularrak/ HTA\nHipertentsio arterialari buruz\nTratamenduak eta zainketak\nTentsio arteriala odolak arterietatik zirkulatzeko egiten duen indarra da.Tentsio arterial hori akordioz normaltzat jotako balioetatik gora modu jarraituan egotea da hipertentsio arteriala.\nLehenengo zifrakbihotza uzkurtzen denean (taupadak egiten dituenean) odolak arterietan egiten duen indarra neurtzen du. Presio sistolikoa deitzen zaio horri, eta 140 mmHg-tik behera egon behar du.Bigarren zifrak bihotza erlaxatuta dagoenean odolak arterietan egiten duen indarra neurtzen du.Presio diastolikoa deitzen zaio horri, eta 90 mmHg-tik behera egon behar du.\nPresio arterialaren balioak helduetan\nHipertentsio Arterialari buruzko Europako Akordioa 2009\nPresio arterial sistolikoa (mmHg)\nPresio arterial diastolikoa (mmHg)\nOptimoa 120tik behera 80tik behera\nNormala 130tik behera 85tik behera\nNormal - altua 130 - 139 85 - 89\nAltua 139tik gora 89tik gora\nPresio arterial altua duen pertsonaren arterietan presioa areagotu egiten da (auto baten pneumatikoetan gertatzen den moduan) eta bihotzak ahalegin handiagoa egin behar du.\nKasurik gehienetan –kasuen % 90-95etan– ez da izaten tentsio arterial altua justifikatzen duen kausa espezifikorik.Pertsona horiek hipertentsio primarioa edo esentziala deitzen dena dute.Dena den, badira hipertentsioa izateko joera eragiten duten hainbat egoera:\nFamiliartekoren batek presio altua izatea.\nGatz asko kontsumitzea.\nAlkohola kontsumitzea, emakumeen kasuan egunean edalontzi bat ardo edo edalontzi bat garagardo baino gehiago eta gizonen kasuan bi edalontzi ardo edo bi edalontzi garagardo baino gehiago.\nZenbat eta egoera horietako gehiago eduki pertsona batek, orduan eta aukera handiagoa du orain edo etorkizunean hipertentsioa garatzeko.\nPresio arterial altua duten pertsonen % 5-10ek baino ez dute hipertentsio sekundarioa.Horrek esan nahi du badirela presio arterial altua eragiten duten beste arrazoi edo gaixotasun batzuk, hala nola, giltzurrunetako edo giltzurrun gaineko guruinetako nahasmenduak edo sendagai jakin batzuk hartzea (pilula antisorgailuak, hotzeriaren aurkako hainbat sendagai eta migrainarako sendagaiak). Garrantzizkoa da paziente horiek identifikatzea; izan ere, hipertentsio arteriala eragiten duen arazoa tratatzen bada, tentsioa normaldu egiten da.\nHorren inguruan informazioa\nPresio arterialaren bariazioak\nHipertentsio arteriala emakumeetan\nHipertentsio arteriala eta diabetesa\nHipertentsio arteriala zahartzaroan\nDieta sosa (hiposódica)Atención primaria en la red\nEl club del hipertensoEspainiako Hipertentsio Elkartea\nEspainiako Hipertentsio Elkartea\nAlfonso Casi Casanellas. Arabako ESIa\nOrokorrean, eta oso larria ez bada behintzat, hipertentsioak ez du sintomarik, eta arrisku-faktore isiltzat jotzen da, beraz.Oso ohikoa da mundu osoan; 40 eta 65 urte arteko helduen % 20ri eragiten die, eta 65 urtetik gorakoen % 60ri.\nGauza jakina da tentsio arterialaren zifrak behar bezala kontrolatzea onuragarria dela pertsonen osasunarentzat, eta presio arterial sistolikoa 10 mmHg jaistearekin eta diastolikoa 5 mmHg jaistearekin urtean % 20 murrizten da gaixotasun koronario bat izateko arriskua eta % 32 iktusa (istripu zerebrobaskularra) izateko arriskua. Hipertentsioa diagnostikatuta eta tratatuta, beraz, nabarmen hobetzen da pertsonen bizi-kalitatea.\nhipertentsioak eragin ditzakeen ondorioak\nOdolean presio gehiegi izateak hondatu egin ditzake, urteek aurrera egin ahala, arteriak (buruko isuria – iktusa eta, luzarora, dementzia), bihotza (bihotzekoa, angina edo bihotz-gutxiegitasuna) eta beste organo batzuk (giltzurrunetako gutxiegitasuna), batez ere arterioesklerosiaren garapena dela eta.\nIktusa gertatzen da odol-hodi batek odola isurtzen badu edo odolbildu baten ondorioz odol-hodia itxita geratzen bada. Ondorioz, garuneko zati batera ez da behar adina oxigeno iristen. Horrek garunean eragin dezakeen kaltea iraunkorra izan daiteke, eta jasan duenaren bizitza goitik behera alda dezake.Presio arteriala jaisteak iktusari aurrea hartzen lagundu dezake.\nHori dela eta, ongi egonda ere tentsio arteriala kontrolatzeko neurriak hartu behar dira.Tratamendu zuzen eta jarraitu batek gutxitu egiten du adierazitako kalteak jasateko arriskua.\nPresio arteriala etxean neurtzea\nPresio arteriala etxean edo osasun-zentroan har daiteke. Etxean hartzea erabakiz gero, tentsiometro bat erosi behar da farmazian edo ortopedian.Garrantzizkoa da erosi aurretik medikuari galdetzea zein diren gailurik egokienak.Kontsultatu presio arteriala neurtzeko gailu homologatuei buruzko esteka interesgarriak.\nAhalegindu presio arteriala ordu berean hartzen beti, eta jarraitu behar bezala neurtu ahal izateko ondorengo aholkuak.\nPresio arteriala hartu aurretik\nEz erre, ez kafeinarik hartu edo ez egin ariketarik aurreko 30 minutuetan.\nGosaldu aurretik (6:00etatik 9:00etara bitartean) eta afaldu aurretik (18:00etatik 21:00etara bitartean) hartu, zure medikuak edo erizainak esandako maiztasunez.\nEseri eta erlaxatu gutxienez 5 minutuan zure etxeko leku lasai batean eta tenperatura atseginean.Horrela egiten ez baduzu, presio arterialaren balioak ez dira benetakoak izango.\nTentsiometroko mahuka-zorroak (besorakoak) tamaina egokia izan behar du, eta behar bezala egokitu behar zaio zeure besoari.\nNola hartu presio arteriala?\nEser zaitez bi oinak lurrean dituzula (hankak gurutzatu gabe) eta bizkarra aulkiaren kontra jarrita.\nErantzi besoa estutu diezazukeen arropa.\nJarri besoa mahai gainean.Besoaren goiko aldeak bihotzaren parean egon behar du.\nJarri tentsiometroaren mahuka besoan bilduta, ukondotik 1 edo 2 zentimetrora.\nEz mugitu eta ez hitz egin presio arteriala hartzen ari zaren bitartean.\nJarraitu tentsiometroak dakartzan jarraibideak.\nTentsioa 3 aldiz hartu, neurketa batetik bestera 2 edo 3 minutu utzita, eta idatzi emaitzak.\nJaso datuak neurketaren eguna eta ordua zehaztuta, zure medikuak edo erizainak esandakoari jarraituz.\nEman neurketa horien berri zure medikuari edo erizainari haiekin hitzartutako hitzorduetan.\nBizitza osasungarria presio arteriala jaisteko\nZure medikuak eta erizainak proposatutako hainbat neurrik presio arterialaren zifrak kontrolatzen eta hipertentsioak eragin ditzakeen ondorio larriak saihesten lagunduko dizute.\nTentsio arteriala altu samarra denean, sendagaiekin tratatzen hasi aurretik agian nahikoa izan daiteke ohitura osasungarri batzuk hartzea kontrolpean eduki ahal izateko.Hemen dituzu presio arteriala jaisten lagundu diezazuketen eta elikadurarekin eta bizitzeko erarekin lotuta dauden zenbait ohitura:\nJarraitu elikadura-plan osasuntsua.Kontsultatu elikadura eta bizimodu osasuntsuari buruzko esteka interesgarriak.\nLortu pisu egokia, eta mantendu.Galdetu zure medikuari edo erizainari nola lor dezakezun zuretzat egokia den pisua izatea.\nGatz gutxiago kontsumitu.Irakurri elikagaien etiketak, egunean zenbat sodio (gatza) hartzen duzun jakiteko.Saiatu egunean 1,5 gatz-gramo baino gehiago ez hartzen (titare batean sartzen den gatza).Kontsultatu gatz gutxiko dietari (hiposodikoa) buruzko esteka interesgarriak.\nAriketa egin.Saiatu egunero 30 minutuz ariketa fisikoa egiten. Ahalik eta gehien ibili.\nErretzen baduzu, utzi.Erretzeari uzteko laguntza eska dezakezu\nSaia zaitez neurri horiek guztiak betetzen.Zenbat eta ohitura osasungarri gehiago hartu, orduan eta hobea izango da zure presio arterialerako eta zure osasunerako.Eskatu laguntza zure medikuari eta erizainari aldaketa horiek guztiak egin ahal izateko.\nHipertentsioa duten pertsona guztiek hartu behar al dituzte medikamentuak?\nLehen aipatutako ohitura-aldaketa horiek nahikoa ez badira zure presio arteriala ondo kontrolatzeko, neurri horiek osatzeko medikamentu ugari dago. Zure medikuak presio arteriala kontrolatzeko sendagai bat edo gehiago errezetatu diezazkizuke. Tentsioa jaisteko medikamentu-mota asko daude.Batzuek gorputzean sobera dauden likidoak eta gatza botatzen laguntzen dute, hain zuzen ere, presio arteriala jaisteko.Beste batzuek bihotzaren taupaden abiadura murrizten dute eta odol-hodiak dilatatzen dituzte.\nZure medikuak erabakiko du zein medikamentu-mota den egokiena zuretzat, eta zer dosi hartu behar duzun.Hitz egin ezazu zure medikuarekin gomendatutako medikamentu-motak behar bezala ezagutzeko.\nDena den, gogoan izan zure hipertentsiorako “pastillak” hartzeak ez duela esan nahi bizi-ohitura osasungarriak alde batera utzi behar dituzunik.\nPresio arteriala kontrolatzeko medikamentuak\nMedikamentuekin tratamendua duela gutxi hasi baduzu, gerta liteke oraindik ere denbora batez presio arteriala altua izatea.Izan ere, medikamentu hipotentsoreek pixkanaka egiten dute eragina; kasu batzuetan, egun batzuk behar izaten dituztelako eraginkorrak izateko eta beste batzuetan, agian, dosia pixkanaka handitu behar duzulako.\nProzesu horretan, bada, zuretzat egokienak diren medikamentuak eta dosia aurkitu beharko dira.Presio arteriala kontrolatu ahal izateko, zure medikuak eta zuk zeuk denbora eta konstantzia beharko dituzue, medikamentuen konbinazio egokia aurkitu ahal izateko.Presio arterial altua duten pertsonen erdiek, gutxi gorabehera, bi medikamentu edo gehiago hartzen dituzte hura kontrolatzeko.\nGarrantzizkoa da presio arterialari aurre egiteko medikamentuak egunero hartzea.Medikamentuak hartzeari uzten badiozu, presio arterialak berriro egingo du gora.Gogoan izan presio arterial altua izanez gero, aukera gehiago dituzula bihotzean eta odol-hodietan kalteak jasateko.Medikamentuei buruzko honako aholkuek presio arteriala kontrolatzen lagunduko dizute, baina ez ahaztu bizimodu osasungarria egitea komeni dela.Onurak handiagoak izan daitezen, aholku guztiak betetzen saia zaitez.Zure medikuak eta erizainak lagunduko dizute aldaketa horiek guztiak egiten.\nEgin medikuak eta erizainak esandakoa, baina ez ahaztu bizi-ohitura osasungarriak, besteak beste: pisua kontrolatzea, gatz gutxiago kontsumitzea eta ariketa fisikoa egitea.Hipertentsiorako medikamentuak hartzeak ez du esan nahi pisua har dezakezunik edo ariketa fisikoa egiteari utzi behar diozunik.Zenbat eta gutxiago mugitu eta zenbat eta gehiago gizendu, orduan eta pastilla gehiago beharko dituzu tentsioa kontrolatzeko.\nBetiko hartu beharko duzu medikazioa, 140mmHg-tik (sistolikoa) eta 90 mmHG-tik (diastolikoa) beherako presio arteriala eduki ahal izateko.\nMedikamentu batzuk garestiak dira.Galdetu zure medikuari zein diren zure aurrekontura doitzen diren medikamentuak.\nEz aldatu hartzen ari zaren medikamentuaren dosia.Medikamentuak kalte egiten badizu edo zalantzaren bat sortzen badizu, galdetu zure medikuari.Hark emango dizkizu beharrezko azalpenak edo aldatuko dizu tratamendua, harik eta ongi sentitzen zaren arte eta zure hipertentsioa behar bezala kontrolatuta egon arte.\nZehaztu errutina bat medikazioa hartzeko, eta irmo jarraitu.\nSaiatu alkohol gehiegi ez edaten (ez zenuke edalontzi bat ardo edo garagardo baino gehiago edan behar emakumea bazara, eta 2 edalontzi baino gehiago gizonezkoa bazara).\nIzan jarrera positiboa bizitzaren aurrean.Egin gauzak, horietaz kezkatu ordez.\nZaindu presio arteriala aldizka.Ongi egonda ere, joan zaitez medikuarengana edo erizainarengana hitzordua jarrita duzun guztietan.\nHipertentsio arteriala hereditarioa al da?\nHipertentsio arterialaren herentzia faktore askoren mende dago, eta herentzian jasotzen dena, beraz, tentsio arterial altua garatzeko joera baino ez da. Oro har, lehen adierazitako beste faktore horietako batzuk ere behar dira azkenean hipertentsio arteriala garatzeko.\nMekanismoa zein den zehatz-mehatz ez dakigun arren, jakin badakigu gurasoetako bat edo biak hipertentsoak badira, gehiago direla hipertensioa garatzeko aukerak.Horrela, gurasoetako batek 50 urte bete aurretik hipertentsioa badu edo bihotzekoa izan badu (miokardioko infartua), gutxienez urtean behin hartu beharko duzu tentsioa.


Berriak Archives - 97.0 Irrati Librea\nPosts Tagged “Berriak”\nTesla ordua: 62 irratsaioa\nKaixo Danubioko txalupatxook! Gaurkoan, aurreko asteetan bezala, Mazedoniarekin hasi dugu eguna. Izan ere, Greziako eta Mazedoniako kanpo ministroak, Nikos Kotzias eta Nikola Dimitrov, Matthew Nimetz bitartekariarekin bildu dira eta izena adosteko “markoa” adostu dutela esan dute; hala ere, zienaren inguruan ez dute argibiderik eman. “Ilinden Mazedonia” izena agertu izan da azken asteotan Mazedoniako Gobernuaren aldetik,…\nIrratsaioak Berriak , Bosnia , Futbola , gatazka nazionalak , Gaurkotasuna , Grezia , Mazedonia , Serbia\nDesmontando a Babylon: d@b radio berriro ere Bilbo-ko uhinetan\nDe nuevo en la 97 y de nuevo d@b radio en la fm bilbaina, ya sabes en el 97.0 de tu dial, eskerrik asko denoi https://97irratia.info/es/\nBerriak, Irratsaioak Berriak , d@bradio\nTesla ordua: Tesla Ordua, 53 irratsaioa\nKaixo, Balkanzaleok! Gaur, gure irratsaioan, Kosovoko Estatuak bere independentzia aldarrikatu zuenetik 10 urte pasatu diren honetan, honi buruz esan ditugu berririk gehienak. Adibidez, Oliver Ivanovićen hilketari buruz agertu diren adierazpenak, Aleksandar Vučić Serbiako presidentearen arabera, hilketa honek mafian izan du bere iturburua (Hashim Thacik esan du hilketak ez duela “etnia-arazoekin zerikusirik”). Komentatu dugun beste berri…\nIrratsaioak Albania , Berriak , Espioitza militarra , gatazka nazionalak , Kosovo , politika , Serbia\nTesla ordua: 33 irratsaioa\nKaixo rakija edaleok!! Gaurkoan, batez ere Kosovoko hauteskundeak izan ditugu mintzagai. Vetëvendosje alderdi erradikalak “anti-kasta” diskurtsu batekin bigarren postua lortu du bozen %26 lortuta; eta alderdi honen programa eta proposamenak aztertu nahi izan ditugu. Alderdi honek alde batetik Kosovo independente denetik gobernatu dituen “eliteen” kontrako samina, eta beste batetik Albania Handiaren nahia uztartu nahi izan…\nIrratsaioak Albania , Belgrad , Belgrade Beer Festival , Berriak , Bidaiak , hauteskundeak , Hizkuntzalaritza , Kosovo , Mazedonia , politika


Askotariko hondakin ez arriskutsuak kudeatzeko gune bat eraikiko dute Azkoitian - Azkoitia - Maxixatzen.eus\nMaxixatzen.eus 2020-04-07 11:13\nGunearen eraikuntza lanek ez dute oraindik datarik; urtean 200.000 tona hondakin inguru jasotzea aurreikusi dute. Jaurlaritzak dagoeneko eman dio lanak egiteko baimena Larke 360 enpresari. Azkaraten kokatutako gunean askotariko hondakinak bilduko, sailkatuko eta tratatuko dituzte.\nZabaltzeko data zehatzik ez bada ere, askotariko hondakin ez arriskutsuak kudeatzeko gune bat eraikiko dute Azkoitian. Hain zuzen ere, era askotako hondakinak bilduko, sailkatuko eta tratatuko dituzte Azkarate gainaren ondoan egokituko duten eremuan. Eusko Jaurlaritzaren Ingurumen Sailak baimendu du gunea egokitzea dagoneko; izan ere, atzoko Euskal Herriko Agintaritzaren Aldizkarian argitaratu zuen baimen hori.\nLarke 360 SL enpresak kudeatuko du Azkoititik Elgoibarrera bidean, Azkarate mendatearen gainaldean, dagoen tunelaren ondoan eraikiko duten eremua. Lursailak, guztira, 36.898 metro karratuko azalera izango du, eta urtean, gehienez, 183.390 tona hondakin kudeatuko dituzte bertan.\nAldizkarian gune horren inguruko hainbat xehetasun jaso dituzte, hala nola zer motatako hondakinak bilduko dituzten han. Besteak beste, eraikuntza materialak, produktu zeramikoak —adreiluak, teilak eta eraikuntza materiala fabrikatzean sortutako hondakinak—, plastikoak, kautxu sintetikoak eta zuntz artifizialak ekoiztean sortutako hondakinak, metalak eta horien aleazioak nahiz amiantoa duten isolamendu eta eraikuntza materialak.\nAzkaraten kokatutako lur sail hori betelanetarako erabiltzen dute gaur egun. Dena den, Larke 360 enpresak dagoeneko jaso du gunea hondakin ez arrikutsuentzat egokitzeko lanak egiteko baimena, eta orain udalari dagokio lan horien izapideak egitea. Eraikuntza lanak, bi fasetan egingo dituzte. Lehen fasean, lursailaren mendebaldeko zatia egokituko dute: sarbideko errepidea, bulegoak, baskula eta komun kimikoa (3.685 m2). Bigarrenean, berriz, mendebaldeko zatia egokituko dute (21.517 m2).\nAzkoitiko Udalak Maxixatzen.eus-i azaldu dionez, Jaurlaritzak baimena emanda, udalaren egitekoa da gune horren izapideak egitea “beste aktibitate ekonomiko bat bezala”.


Ikergazte2017: NUPeko ikasleentzat prestatutako TAILERREN ESKAINTZA | UEU365\nIkergazte2017: NUPeko ikasleentzat prestatutako TAILERREN ESKAINTZA\n2017/04/25 -n ueu365-kargitaratuta\nIkerGazte 2017 ate joka dugu. Oraingoan Iruñean izango da IkerGazte, Nafarroako Unibertsitate Publikoko (NUP) campusean maiatzaren 10etik 12ra.\nErronka honi eutsirik Nafarroako Unibertsitate Publikoan dabiltzaten ikasle euskaldunei ateak ireki nahi dizkiegu eta maiatzaren 11an sare horren parte izateko aukera izango dute.\nHori horrela, goizean bi tailerretan parte hartzeko aukera izango dute:\n1. tailerra: EUSKARAZ IDAZTEAN ZALANTZAK DITUT: Hobeto idazteko tailerra\nIrakaslea: Ander Altuna Gabiola (Euskal Filologian lizentziatua. UEUko argitalpenen hizkuntza-arduraduna).\nAzalpena: Kalitatezko testuak sortzeko ez da nahikoa akats ortografikoak eta tipografikoak zuzentzea. Horrez gain, testuak hiru ezaugarri izan behar ditu: zuzena izan behar du (gramatika aldetik), dagokion esparrurako egokia izan behar du, eta komunikatiboa izan behar du. Euskarazko testuen hizkuntza-kalitatea hobetzeko pista batzuk emango ditugu tailer honetan.\nMetodologia: Azalpenak eta adibideak tartekatuko dira. Zenbait gai sareko kontsulten bidez landuko edo azalduko dira zuzenean.\n2. tailerra: NATIBO DIGITALA NI?: Zer dira gaitasun digitalak?\nIrakasleak: Amaia Arroyo Sagasta (Hezkuntza Berezia Magisteritzan diplomaduna eta IKTak formazioan aplikatuta eta Komunikazioa eta Hezkuntza Sarean masterduna. Komunikazioa eta Hezkuntza ingurune birtualetan doktoregoa egiten ari da. IKT on hezkuntza-aholkularitzan arduradun pedagogikoa) eta Rakel Gamito Gomez (Informatikaria, Haur Hezkuntzan graduatua eta Psikodidaktikan aditua. Adingabeak, Interneteko arriskuak eta nortasun digitala arloan doktoregaia UPV/EHUn).\nAzalpena: Egungo gizartea digitala dela esaten denean, gazteak natibo digitalak direla esan ohi dugu. Baina zer da natibo digitala izatea? Nola erabiltzen ditugu IKTak ikaskuntzan, lanean eta eguneroko bizitzan? Zer da gaitasun digitala? Zer gaitasun garatu behar ditugu IKTak modu eraginkorrean erabiltzeko?\nMetodologia: Metodologiak izaera praktikoa izango du, lan kooperatiboa oinarri izanda eta hausnarketa pertsonala indartuz.\nIkasleek kafe etena izango dute kongresuko beste kideekin batera (11:00-11:30)\nTailerra egiten duten ikasleei ziurtagiria egingo zaie\nIzen ematea maiatzaren 5era arte zabalik egongo da\nZalantzarik edukitzekotan a.latatu@ueu.eus helbidera idatzi


Ahizpatasunean ahalduntzeko Gasteizko jardunaldian ehunka emakume elkartu dira | El Correo\nZurekinAhizpatasunean ahalduntzeko Gasteizko jardunaldian ehunka emakume elkartu dira\nAhizpatasunean ahalduntzeko Gasteizko jardunaldian ehunka emakume elkartu dira\n«Elkarteetan sarean sortutako estrategiek emakumeen ahotsa entzunarazten laguntzen dutela» azpimarratu dute Emakundek urtero antolatzen duen emakumeen elkarteen bileran\nAMALIA IBARGUTXI Jueves, 14 junio 2018, 23:18\nEhunka emakume elkartu dira aste honetan sororitatearen (ahizpatasunaren) eta ahalduntze kolektiboaren alde egiteko Gasteizko Europa Jauregian. Emakundek antolatu du jardunaldia, urtero egiten duen bezala, emakumeen elkarteen ordezkariekin.\n'Ahizpatasuna, kolektiboki eta generoaren ikuspuntutik ahalduntzeko bide gisa' izenburupean, sororitatea «tresna politiko» gisa erabiltzearen garrantzia azpimarratu du Pilar Careaga editore, filólogo eta aktibista feministak, «elkarteetan sarean sortutako estrategiek emakumeen ahotsa entzunarazten laguntzen dute eta».\nIzaskun Landaidak, Emakundeko zuzendariak, eta Maite Bilbaok, Arabako Aholku-azpibatzordeko presidenteak ireki dute jardunaldia. Emakumeen ahalduntzerik gabe ez dagoela berdintasunik adierazi du Landaidak, eta elkarteek urtean zehar egiten duen lana goraipatu. Espazioak irabaztearen «garrantzia» ere adierazi du, «emakumeen ahotsa entzunarazteko eta emakumeen erabakiak errespetatuak izan daitezen».\nBestetik, Marina Subirats-ek, soziologian katedraduna eta feminismoan adituak, hitzaldia egingo du Pilar Careaga editorearekin batera. Arabako aholku-azpibatzordeko kidea den Nuria Sáez de Jauregik aurkeztu ditu Subirats eta Careagaren hitzaldiak. Subiratsek aurtengo martxoaren 8ko manifestazio eta herri-mugimendua gogoratu ditu eta gaineratu duenez, «jada beste une batean gaude. Emakumeak aldatu egin gara azken hamarkadotan, eta orain kolektiboa dena nola aldatzen dugun ikusiko da». Arauak aldatu eta aurrera egiteko beharra aldarrikatu du.\nJardunaldiaren bigarren partean lantegia egin dute elkarteetako ordezkariekin ahizpatasunean oinarrituta.\n'Birziklatu-Revolucionamos' kanpaina aurkeztu dute, Gasteizen gehiago birzikla dadin .eus domeinuaren 5. urteurrenean, 8.400 dira erregistratutako webguneak


Warning: fopen(http://fagorederlan50.com/wp-cron.php?doing_wp_cron=1571579141.9848930835723876953125): failed to open stream: HTTP request failed! in /var/www/vhosts/ederlan50/httpdocs/wp-includes/class-http.php on line 929 Fagor Ederlan 50 urte | Historia\nFagor Ederlaneko lehendakaria\nFagor Ederlanek bere 50 urtemugan burutuko dituen ekitaldi ezberdinak dokumentu grafikotan jaso nahi ditugu eta denontzat eskuragarri jarri hemen aurkezten dugun webgune honetan. Bertan argazki, bideo, idatzi eta dokumentu ezberdinak gehituz, guztion artean pasatako uneak guztiokin konpartitzeko helburua dugu. Zuok sortutako dokumentuak izanez gero gustura jasoko ditugu hemen publikatu ahal izateko. Denon artean hainbat momentu onen oroitgarri izango den txoko atsegina sortuko dugu; zuen gustukoa izago den esperantzan…jaso besarkada bat.\n1963ko ekainaren 28an sortu zen kooperatiba\n“On Jose Maria Arizmendiarrietak fundizio bat sortu nahi zuen, eta Mondragoneko linea zuriko azpiegituretatik atera”\nArizmendiarrietaren ahaleginak bere fruitua eman zuen Eskoriatzan. Ederlan (1966) proiektua izango zen Comet Sociedad Cooperativa sortu zuten Esteibar Fundizioak, Comet Industriak eta Talleres Uribesalgo enpresak batuta. Fundizioan eta injekzioan egindako produktuetara dedikatu ziren, eta lehenengo etapa hartan egin zuten automozioko sektoretik industria sektorerako jauzia.\n“Sortzaileen artean, nagusienak 25 bat urte zituen; gainerakoak 17, 18, 19... urteko mutikoak ginen. Oso gutxi genekien baina gogo handia jartzen genuen”\n“Talde oso batua ginen, beharbada, ez ginen egiten ari ginen guztiaz jabe, baina erronka baten aurrean geunden”\nUlgorren babesean aurrera egin zen urte zail batzuen ostean, Ederlan hazi egin zen eta merkatu berriak sortu zituen. Automozio sektorerako osagaien hornitzaile moduan posizionamendua indartu zuen. Gainera, merkatuko ibilgailuen fabrikatzaile gehienek homologatu zuten. Espezializatutako produktu baten aldeko aldaketak enpresaren hazkundea eta esportazioa ahalbidetu zuen.\nEskoriatzako lantegia handitu egin zuten, kooperatiban AMAT sartu zen –gaur egungo Uribarri Fundizioa– eta Fagor taldeak Tafallako fundizioak eta Usurbilgo Victorio Luzuriaga erosi zituen. Mekanizazioarekin espezializazioan pauso bat gehiago eman zuten.\nFagor Ederlan Taldearen sorrera\nGaur egun ere, Fagor Ederlan taldearen sorrera gure ibilbideko mugarri garrantzitsuena izan da. Prozesu horrek Fagor Ederlanen proiektua bultzatu zuen. Inbertsioetan intentsuak eta balio erantsiko hazkundean gorakada izan zuten urteetan muntaia jarduerak sortu ziren; besteak beste, FIT Automocion, Fagor Ederlan Borja eta Automodulos. Merkatu berrietara zabaltzeko urteak izan ziren, eta baita nazioartekotzerako urteak ere. Erronka sozial garrantzitsuak izan genituen, adibidez, Victoriano Luzuriagako langile-bazkideak taldera integratzea.\n“Oso harro gaude Tafalla eta Usurbilgo langileak gure kooperatiban sartu izanaz”.\nFagor Ederlan taldearen oraina eta etorkizuna\nFagor Ederlan Group enpresak ia mundu guztian ditu ekoizpen plantak eta presentzia komertziala. Sektoreko auto fabrikatzaile handienentzat lehentasunezko parthnerra da. Azkeneko urteetan posizionatze hori lortzeko lan egin du. Nazioartean hainbat planta berri sortu dituzte: besteak beste, Eslovakian, Txinan, AEBekin eta Korearekin ekoizpen aliantzak, eta Edertek zentro teknologikoa. Azken hori erreferente da sektoreko teknologia erronkak betetzeko produktuen, prozesuen eta materialen berrikuntzan. Erronka berrietara irizpidez egokitzen jakitea izango da etorkizuna. Automozioa bezalako arlo aldakor eta zirraragarrian erronkak garatzen lagunduko diguten beste 50 urte etorriko dira. Erronka horiek izango dira: nazioartean gure presentzia areagotzea, produktu berriak garatzeko dimentsionatzea eta kooperatiba baloreen aldeko apustua. Azken horrek gure kooperatibaren etorkizuna markatu eta markatuko du.\nFagor Ederlan, Koop.E


Basurdea (Sus scrofa)\nIa mundu osoan zabalduta dagoen ugaztun hau txerriaren senide basatitzat har dezakegu. Leku batzuetan desagertuta dago gizakiak akabatu duelako (Britainiar Irletan XIX. mendean desagertu zen); beste batzuetan, aldiz, gizakiak berak eraman du (Ameriketara eta Ozeaniara). Euskal Herriko basoetako animaliarik sinbolikoenetakoa dugu, animalia ederra izateaz gain, zinez basatia baita basurdea.\nagence rencontre outaouais Ordena\nfollow url Deskribatzailea\nTxerriaren gertuko ahaidea dugu basurdea. Ugaztun ertaina da buru luze eta handia duena. Begiak txikiak dira oso (ikusmena ez da animalia honen zentzumenik garatuena) eta lepo lodia erakusten du. Aipagarria da bere azpiko baraileko letaginen luzera, 20 cm-rainoko izatera hel daitekeena. Gorputza ere sendoa du eta hanka motzek are eta sendoagoa egiten dute. Txerriaren kasuan ez bezala, aurreko hankak zertxobait luzeagoak dira, bere ahaidea hain desiragarri egin duten atzeko hankak ez baititu hain garaturik. Ilaje trinkoa du, kolore gorri, marroi eta grisetatik erabateko beltza izaterainoko kolore aniztasuna erakusten duena.\nEntzumen eta usaimen fineko animalia da, giza entzumenaren ahalmenetik at geratzen diren uhinak eta 100 metrotik gorako distantziara lurpean egon daitezkeen elikagaien (trufak eta bestelako fruituak) usainak hautematen baititu.\nArestian esan bezala, munduko lau haizeetara joz gero basurdearen berri izan dezakegu. Salbuespenak salbuespen, oso hedaturik dagoen espeziea dela esan daiteke. Salbuespenak aipatzekotan, Afrikako zona ekuatoriala eta hegoaldea aipatuko genuke basurderik gabeko gune zabal nabarmen gisa. Hala ere, aipatzekoa da bertan basurdearen ahaideak (fakokeroak) topa daitezkeela. Siberia iparraldeko muturreko klimari aurre egiteko ere ez da gai.\nEuropa mailan mendialdeetan dago hedatuen, eta Eskandinaviar penintsula eta Britainiar Irlak salbu, hedapen zabala du kontinente osoan zehar. Euskal Herriari gagozkiolarik, mendialde eta basoetan oso hedatua da, baserri inguruetako baratzak ugari diren zonetan ingurune aberats eta segurua topatu duelarik. Gauetik egunera basurde eraso baten ondorioz makina bat baserritar gelditu da uztarik gabe!\nBaso eta ingurune sastrakatsuak ditu gogoko basurdeak. Egunez animalia ezkutaria izan ohi da, eta beharrezko zaio ingurune itxi eta babestu samarra. Hala ere, itsasotik gertu eta ingurune irekietara osteratxoak egiteko zale ere bada.\nBasurdea animalia hagitz orojalea da, denetarik jateko gai. Belarrak, sustraiak, fruituak,tuberkuluak, onddoak … bere dietaren parte dira. Batzuetan ehiztari ere bada eta zizareak, intsektuak, karakolak, narrasti txikiak, hegaztiak, ugaztun txikiak… atzeman eta jateko abila da oso. Azkenik, ez dio sarraskiari muzin egiten.\nAraldia azaro eta abenduan zehar izaten da, arren arteko hika-mikak ugariak diren garaian. Hiru lau hilabete inguruko kumaldia izaten du emeak eta gaztaroan zehar hiruzpalau basurde-kume izango ditu. Adinean aurrera doazen heinean kume kopurua jaitsiz joango da. Kume jaioberriek astebete ezkutalekuan pasako dute eta amaren esnea 3 hilabetez hartuko dute.\nBasurde gazte emeak heldutasuna lortuko du 8 – 20 hilabete pasa ondoren. Arren kasuan heldutasun sexuala 10 hilabeteren ondoren heltzen da. Gatibutasunean 20 urtez bizi daitekeen arren, askatasunean 10 – 12 urte bizi dira.\nOso animalia soziala da eta ez du lurraldetasunarengatiko edota bestela mugarekiko inolako lehiaketarik burutzen. Egunez sedentario samarrak izaten dira, gauez, aldiz, 2 – 15 km burutzeko gai dira. Trosta arinez mugitzen dira normalean eta larrialdi kasuan abiadura azkartzeko gai diren arren, ez dira esprinta luzaroan mantentzeko gai.\nTalde txikitan migratzeko joera dute, eme eta kumeez osatuak. Taldeok 20 aletarainokoak izatera iritsi daitezke, baina orokorrean ez da dozena erdi basurde baino talde handiagorik topatzen. Arrak taldeen periferian bizi dira, araldian taldera jotzen dutelarik. Osterantzean bakartiak izaten dira, nahiz eta batzuetan ar zaharrak beste ar gazte baten konpainian ikusi izan diren arren.\nOrokorrean behin-behineko ezkutalekuez baliatzen den izakia dugu. Hala eta guztiz ere, kumaldiaren amaieran pertz erako oheak osatzen ditu zuhaitz edota sastraken gerizpean. Bertan izaten ditu kumeak, bizitzako lehen egunetan ezkutatuta eta amaren begirada zorrozpean biziko direnak.\nBasurdeak basoko ekosisteman ez du inolako etsai naturalik, are gehiago, ekosistemaren dominatzaileetako bat dela esan daiteke. Basurdea mugagabe hedatu da eta leku askotan gehiegizko populazioa dela eta arazoak eragin ditu baratz eta flora basatian. Horrexegatik ehizaldiak antolatu izan dira, ekosistemaren orekarako beharrezkoa gertatzen baita basurde populazioa kontrolatzea.\nAsier Uribeetxeberria ( 2012/11/17 )\npiattaforme trading forex binario Egilea: Mikel Irastorza | follow url Sorrera: 2012/01/27 | http://lokoli.com/?rtyt=rencontrer-son-ame-soeur-trop-tard&808=89 Azken eguneraketa: 2014/09/12 | enter site Bisita-kopurua: 3367 | Argazki nagusia: Jerzystrzelecki\nhttp://a4lions.ca/?iyted=come-si-fa-a-fare-il-broker&52b=0e Mugikorra: 667498730


Gaztelako Konderria - Wikipedia, entziklopedia askea.\n(«Gaztelako konderria» orritik birbideratua)\nGaztelako Konderria (gaztelaniaz: Condado de Castilla; latinez: Comitatus Castellae) Leongo Erresumako konderrietako bat izan zen. 1065ean independizatu zen, Gaztelako Erresuma eratuz.\n850 – 1065\nLeongo Erresumako feudoa\nGaztelako Konderria, 1000 inguruan\nKristautasuna, paganismoa, judaismoa eta islama\n2 Gaztelako kondeen zerrenda\n2.1 Asturiasko Erresumako ekialdeko marka (hauteskunde bidezkoak)\n2.2 Gaztelako Konderria (oinordetza bidezkoak)\n2.2.1 Lara leinua\n2.2.2 Ximeno leinua\nMusulmanak Iberiar penintsulako erresuma bisigodoaz jabetu zirenean, iparraldeko mendialdeetara jo zuten godoek, eta Asturias eta Kantabriako lurretan finkatu ziren. Musulmanen erasoari aurre egiteko, konderri batzuk sortu zituen Asturiasko Erresuma godoak ekialdeko lurretan, euskal lurraldeekiko mugetan. Gaztela izena eman zitzaion godoen lurraldeari (latinez castella, «gazteluak edo gotorlekuak»).\nBoterea finkatu zuen lehendabiziko erregea, Alfontso II.a (759-842) izan zen, Karlomagnoren espedizioak aprobetxatuz. Ramiro I.a (791-850) al-Andalusi irabazitako lurraldeak atxiki eta zabaldu zituen. Ramiro hil ondoren, Ordoño I.a (821-866) oinordekoak ezin izan zuen eskualdea kontrolatu, eta haren sasianaia Rodrigok (?-873) Gaztelako Konderria sortu, eta Arabarantz hedatu zuen. Autonomia handiz jardun zuten hasieratik Gaztelako kondeek, Asturiasko erregearengandik urrun, eta IX. mendean berean hasi ziren Gaztelako kondeen eta Asturiasko Koroaren arteko gatazkak. Gisa berean, IX. mendean hasi ziren Gaztelako lurrak hegoaldera zabaltzen, eta 884. urtean sortu zuten Burgosko hiria.\nAsturiasko erregeen mendean zeuden oraindik Gaztelako kondeak. X. mendean sortu zen Gaztelako konderri independentea, Fernan Gonzalez kondearen eskutik (930-970). Fernan Gonzalezek bildu zituen Gaztelako konderri guztiak eta garaipen handiak lortu zituen arabiarren aurka (Simancasko gudua, 939; San Esteban de Gormazko gudua, 955). IX. mende bukaeran areagotu zen Leongo Erresumaren, Gaztelako Konderriaren eta Nafarroako Erresumaren arteko liskar giroa, eta 1029. urtean geratu zen Gaztela Nafarroako Koroaren esku, Gartzia Santxitz Gaztelakoa Leónen hil zutenean.\nGaztelako kondeen zerrendaAldatu\nAsturiasko Erresumako ekialdeko marka (hauteskunde bidezkoak)Aldatu\nRodrigo Gaztelakoa (762-800)\nDiego Porcelos (800 - ?)\nUrraka Paterna (? - 861)\nRodrigo II.a Gaztelakoa (861 - 873)\nNuño Nunes Castrogerizkoa (889 - 909)\nNuño Nunes Amaiakoa (909 - 915)\nFernando Diaz (909 - 923)\nGontzalo Fernandez Larakoa (912)-(920), Lara leinuaren sortzailea.\nNuño Fernandez (920 - 929)\nGaztelako Konderria (oinordetza bidezkoak)Aldatu\nFernando Ansurez (929 - 930)\nFernan Gonzalez (930-944)\nAnsur Fernandez (944-947), hautatua\nFernan Gonzalez (947-970)\nGartzia Fernandez, (970-995)\nAntso Gartzia I.a, (995-1017)\nGartzia Antso Gaztelakoa, (1017-1029)\nMunia Gaztelakoa (1029-1032), Antso III.a Garzeitz Nagusiaren emaztea\nFernando I.a Leon eta Gaztelakoa (1029-1065)\nArtikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2017/11/7 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.\nAzken aldaketa 22 ekaina 2021(e)an, 19:47(e)tan


Azaroa Igartubeitin — Igartubeiti Baserria\nAzaroak negu usaina dakar, baratzea, ingurunea eta baserria bera neguko hotzaldirako prest egon behar dute. Azaroa hitzak berak, gure historian zehar eta batez ere landa eremuetan adiera ezberdinak hartu izan ditu. Batetik azaroa hazi aroa dela esan ohi da. Historikoki zenbait zereal edo zekaleen haziak orain ereiten baitziren. Bestalde, lurrari lotutako egoera bat da, lurra ongarritzeko garaia esan nahi du. Eta azkenik aza-aroa ere esan nahi du, azakien sasoia dela, neguari aurre egiteko. Baina aldi berean, hilabete honek lotura estua du sinesmenen munduarekin, azaroko lehen egunean hildakoen arimak bisitan etortzen zirela pentsatu izan baita Euskal Herrian.\nEsan bezala, azaroan baratzea negurako prestatuko dugu, horretarako sasoia baita, eta hauxe bera eginez nekazari komunitateek historian zehar negu gogorrei aurre egitea lortu izan dute, gureganaino iritsi den jakintza eta ondarea sortuz eta zainduz.\nLehenik eta behin, negu osorako etxerako ezinbestekoa zen arto uzta jasotzeko garaia da. Euskal Herriko landa eremuari dagokionean, batez ere ipar isurialdean, historia asko gorde duen laborea izan da artoa, nahiz eta gaur egun ahanzturan erori. XVI.en mendean zehar sartu zen artoa Euskal Herrietan, nahiz eta beste mende luze bat behar izan artoa baserrietako sukaldeetako jaki bihurtzeko. Izan ere, lehenik abereentzako bazak bezala erabili zen, eta ondoren nekazarien jaki preziatu bihurtu zen. Artoa iritsi aurretik ordea, Euskal Herriko nekazariek beste zereal batzuk lantzen zituzten (oloa, garagarra, garia, artatxikia…) Hauetatik ezagunena garia zen. Euskal Herriko hegoaldean ugari zen baina ez ipar isurialdean eta ondorioz gari kantitate asko inportatu behar izaten zen Gaztela aldetik. Gainera garia jauntxoei errentak ordaintzeko eta elizari hamarrena ordaintzeko erabiltzen zen eta ondorioz, etxerako beste zereal bat zuten, artatxikia bezala ezagutzen dena. Baina ameriketako artoa iristen denean, lehenik borona bezala ezagutzen zena ondoren arto izena hartuko du, lehengo artatxikiari izena kenduz. Artoaren etorreraren garrantzia etxearen arkitekturan bertan ikusi dezageku, izan ere artoa ongi jasotzeko etxeaurreak handitu zituzten, lehortegia etxeari erantsiz.\nHonela urrian eta azaroan zehar soroan artoa ebaki eta ganbarara jasoko dugu. Lehenengo, artatxuriketa egin behar da. Azarotik aurrera eguna mozten doanez, garai ezinhobea zen artazuriketan jarduteko. Kanpoan hotz eta iluna zegoenez, baserrietan elkartzen ziren artaburuei hostoak kentzeko. Askotan gainera, hosto bakan batzuk uzten zitzaizkion elkarren artean lotu, trentzatu modukoak eginez, eta ganbaretako sabaian edo baita etxe atarietan zintzilikatzeko. Lehortu ondoren aletzea geratzen zen. Artoaren inguruko bilkura hauetan, hainbat idazlek eta baserritarren oroitzapenek adierazten diguten bezala, ez zen abesti eta kontakizunik falta izaten. Nekazal komunitateetan ahozko trasmisioa oinarrizko ohitura zen, eta kasu askotan kantu forma hartzen zuen. Azkenik arto aleak errotara eramatea gelditzen zen, etxera irina ekarri eta arto-opil eta taloak egin ahal izateko. Negu hotzean sabela berotu ahal izateko.\nEta zerealekin jarraituz, azaroan jada udarako uztari begira ere jarri ohi ziren nekazariak. Izan ere, lehen esan dugun moduan, azaroa hazi-aroa bezala ere ulertu izan da, eta badu bere zergatia gainera. Azaroan zehar egin izan baita Euskal Herrian zerealen hazien ereitea. Hau da, Ameriketatik artoa etorri aurretik soroetan lantzen ziren labore garrantzitsuenak ere orain erein behar ziren, besteak beste garia, oloa edota garagarra.\nBaina azaroko lanak ez dira soilik uzta jasotzea. Datozen hilabeteei begira, hotza datorrela jakinda, landaketaren bat edo beste egiteko aukera badugu. Hilabete honen izaerari jarraiki egin dezakegu aukeraketa, aza-aroa denez, azak landatuko ditugu baratzean. Aza familiaren baitan aukera asko eta asko ditugu, Igartubeitin aza bera landatuko dugu gaztelerazko “berza” alegia.\nBaserrietan negu sasoirako, jaki ezberdinen artean aza zabalduenetakoa izan da, eta gainera gure lurretan oso ondo etortzen den landarea da. Gainera oso janari osasungarria eta aberatsa da gure gorputzerako. Baina egia esan, azken urteetan ordea izan duen ospea galdu du eta ez da hain jaki estimatua. Hala ere, negurako plater ezin hobea da, bakarrik edo babarrun eta odolkiekin jan izan da. Izan ere Azaroa odolki garaia ere bada eta.\nLandaketari dagokionean, batetik leku dezente beharko du, hostoak zabaltzean lekua behar baitu. Gainera batetik bestera uzten dugun tartearen araberako tamaina hartuko du. Bestetik, aza ezingo dugu edozein lurretan landatu. Lur egonkortua gustatzen zaio. Hau da, ez lur irauli berria, ezta oso lur azidoa ere, beraz karea edo errautsa erruz bota. Aldi berean simaur zaleak dira eta erruz bota beldurrik gabe. Landatu aurretik, komenigarria da landaretxoaren sustraiei ura botatzea, eta ondoren landatu. Landare batetik bestera 45-50 zm-tako tartetxoa utziko dugu, lehen esan bezela lekua behar du eta. Behin landatu ondoren, lurra ongi estutu behar da, hotz garaian gaude eta. Berez azak ez dute hotzaren beldurrik eta izotzei ere ongi aurre egiten die. Hala eta guztiz ere izozte handiko negua bada, aza erre aurretik moztu eta kanpoko hostoak kenduta lasto gainean gorde, ongi iraungo du eta. Babarruna edo lekaleak egon diren lekuan landatzea ez legoke gaizki, nitrogenoa aprobetxatuko baitu.\nUrria amaitzearekin batera gelditu dira baserrietako dolareak datorren urteko sagar uztara arte. Dolareen deskantsurako garaia bezalaxe, gure ingurunea ere bide berean jarri da. Azarotik aurrera, ingurunea begiratzen badugu, piskanaka piskanaka aldaketak nabarituko ditugu eta negurako joera hartuko du. Esaterako lehen elurren aurretik goi larretan zebiltzan artaldeak beheko larreetara jaitsiko dira, neguko transhumantziari ekinez, leku epelago eta babesagoen bila. Aldi berean, udazken koloreak gutxitzen joango dira, eguzki argia bezalaxe, eta gure bazterrak orbelez beteko dira. Orbela bera ez da baratzerako lagun txarra, ongarri organikoa egiteko lagungarri izango baitugu.\nBaina azaroan, basoetako orbelen artean ezkutaturik, Euskal Herriko historian iragan urrunetik gaur arte lagun izan dugun altxor bat aurkituko dugu, eta ez gara ondoez ari, gaztaina alajaina. Gaztaina, gaztainondoaren fruitua da. Zuhaitz hau oso zaharra dugu Euskal Herrian, k.a.V. mendetik aurrerakoa gutxi gora behera. Beraz, oso antzinakoa da euskal gizarteak gaur arte gaztainondoarekin eta gaztainarekin duen harremana. Hortik letozke gaztain erroa duten abizen eta leku izenak. Hau neurri handi batean, antzinatik nekazal komunitatean izan duen garrantziagatik izanen da. Batetik gaztainondoaren zura estimatua izan da esaterako eraikuntzarako. Antzina erlauntzak ustutako gaztaina enborrak izaten ziren. Edota antzina, gaztainondoaren egur-ikatz zati bat aldean eramaten omen zen begizkoetatik babesteko. Bestetik berriz gaztaina funtsezko elikagaia izan da historian zehar. Izan ere, garia urria zenez, salerosketa eta abar egiteko erabiltzen zenez, eta gainera artorik ezean gaztaina ezinbestekoa zen nekazalgoaren artean. Gaztaina gordinak, gaztaina erreak, gaztaina egosiak, irin moduko bat egin eta gaztaina opila ere bai... Era askotan jateko ohitura egon da. Baina gaztainak ez ziren soilik etxerako. Harrigarria badirudi ere, lau mende atzera Euskal Herriko gaztainak Alemania, Ingalaterra edota Herbereetara saltzen ziren. Baserritarrek gaztainak bildu eta kirikiñausi deritzon harrizko gordailuetan gordetzen zituzten, kontserbatzeko, eta ondoren itsasoz merkaturatu. Gaztainaren merkatu honek batez ere Araban izan zuen garrantzi handiena, Aiara aldean batez ere.\nGaztainak morkotx eta guzti\nGaur egun negu garaian kaleetan topa ditzakegu gaztaina erreak, edota bestela Azaroak 1eko egunean jaten dira, arimen eguna ospatuz. Izan ere, azaroko lehen egunek gure kulturako sinesmenei dagokionean misterio handia gordetzen dute. Nahiz eta uste dugun Halloween ospakizuna zerbait berria dela gure artean, ez da horrela. Gure aitona-amonek ere ospatzen zuten eta etxeetan, hilerrietan edota bide ertzetan jartzen zituzten aurpegi itxurako kalabazak kandela argi batekin. Esan nahia ordea ezberdina zen. Ospatzen zena Arimen Gaua edo Gau Beltza zen, eta gau horretan hildako lagun eta familikoen arimak bisitan etortzen zirela sinesten zen. Aipatzen denez, honek antzinako mundu ikuskera bat adierazten du, eta bertan heriotza eguneroko bizitzaren parte zen, ez zen arrotza zen zerbait edota bizitzarekiko haustura iradokitzen zuen zerbait. Bizitzaren ikuspegi zikliko baten parte zen, eta egun hori ikuspegi honen adierazle da, hildakoen arimak bizidunen mundura etortzen direneko eguna. Eta besteak beste gaztaina erreak janez ospatzen zen. Askoren ustez gainera, egun honekin Euskal Herrian neguko festei hasiera ematen zitzaien udaberrira arte. Azarotik aurrera neguko eskeari ekin izan zaio Euskal Herrian, negurako jakiak biltzeko eskeak zirenak.\nIgartubeiti negurako prestatzen


Free chat Jaguaruana. Ausazko arrotz doan txateatu berehala Jaguaruana tik.\nOngi etorri Chatroulette JaguaruanaEdozein lekutan, munduko pertsona aleatory bat konektatzeko. Chatroulette Jaguaruana dezakezu honako aukeren artean aukeratu:- Guztiak pertsona mota Jaguaruana doan Txata. Zehaztu behar du, eta 'Ezarpenak' joan.- The 'bideo' moduan webcam Txateatu.- The 'mikro' moduan mikrofono Txateatu.- Txata ez mikro eta 'testua' moduan bideo gabe anonimoki.- Spy beste anonimoki onartzen bada hizketaldiak.- Ez baduzu nahi spied beharreko aldatu 'ezarpenak' atalean.Sakatu 'F2' hasteko, edo egin klik 'start'.\nJaguaruana hirien zerrenda:


Hori nobedadea!! | Jose Ramon Belokiren bloga\n“Arnasik gabe gelditu ote garen, dio EAJren ordezkariak. Hala eta guztiz, konfiantzarako aldi bat uzten digu, eta eskertzen diot. Esan nahi diot beste zerbait ere: arnas falta hori gugan sumatzen duenean, gogora ekarri diezagula beste behin, Industri Ministroak esan zuen bezala, guztiz bat bai gatoz gai honetan Euskal Taldeak agertzen duen filosofiarekin”.\nHitz hauek 2006ko Ekainaren 27an esaten zituen, PSOEren izenean, garai hartan Madrilgo Parlamentuan zegoen Arantxa Mendizabal PSE-PSOEko andereak. Eta erantsi zuen, gainera: “Espero dut ez zaigula gerora ere arnasik faltako, eta, faltan botako balu, gogora ekartzeko eskatzen diot Beloki jaunari”.\n“Gogora ekartzera etorri naiz, esaten nien, aurreko astean, PSOEren talde parlamentariko kide guztiei, eta, bereziki, beren izenean hitz egiten jarri zen beste behin PSE-PSOEko kideari, Pilar Unzaluri oraingoan.\nDena den, bigarren aldiz, nola ez, ezezko bera jaso nuen. Filosofia “partekatuak” filosofi, eta hitzak hitz, CNEren (Comisión Nacional de la Energía-ren) egoitza nagusia ez dute Euskadin jartzeko asmorik. Ez dute horretarako ez borondaterik, ez adorerik. Are gutxiago, planik. Arnasa falta zaie beraz, guztiz.\nAurreko Legealdiaren hasieran, zenbaitek Zapaterorengan hainbat amets egin zueneko hartan, holako gertakizunak –eta handiagoak ere- posible ote zirenaren itxurak zabaldu ziren, gutxi gehiago, lau haizeetara. Ekarri gogora: Maragallekin bildu Moncloan, eta, bileraren ostean, biek handiki aldarrikatu zuten hura. CMT (Comisión del Mercado de las Telecomunicaciones) delakoaren egoitza nagusia Madrildik Bartzelonara aldatuko zuten. Eta hala egin zuten, PP kontra zela, besteak beste gure botoarekin. “Holako gehiago egiteko prest gaude”, esango zidan 2006ko urte horretan orduko Industri Ministroak, Montilla jaunak. “Legealdi honetan bertan egiteko prest, gainera”, erantsiz.\nBaina legealdia hura hala joan zen, hanka-hutsik. Antzekorik ezer gehiago ez zuten egin, eskatuak eskatu guk, Lehendakariak berak barne. “Eta legealdi berri honetan, zeintzuk dira zuen asmo, borondate eta planak?”, galdetu nion, horregatik, Sebastian Ministro berriari orain hamabost egun. Ihesizko erantzuna izan zen gehien bat berea, hitza eta pitza, benetako itxaropenerako aukera gutxi uzten duten horietakoa.\nHorren ondoren etorri zitzaidan Pilar Unzalu, berriro ere filosofia partekatuaz hitz eginaz, baina berriro, baita, ezetz esanez (papera da, bestalde, “euskal” sozialistei jokarazten diena Madrilen, EAJkooi ezetz esan behar zaigun gehienetan eszenategira igoaraziz).\nPasadizo hau gogora ekartzen dut gaurkoan, motibo birengatik. Bata, lehena, aste honetan bertan gertatu den zerbait delako. Bigarrena, ahaztu behar ez delako inoiz ere, berdin Aurrekontuetan hitzarmena egin ala ez, sozialistengan, (Zapatero eta zer esanik ez “euskal” sozialistak, barne), izan dezakegun itxaropenaren hegoak noraino diren mugatuak eta motzak Euskadiren etorkizuna lantzeko orduan. Zure beharrean badaude, orduan agian, zerbait iritsiko duzu, 2009ko Aurrekontuen inguruan gertatu den bezala. Gainontzean, jai dago.\nHori nobedadea!, esan dezake norbaitek. Horixe da nik neure buruari esaten diodana: bai tratua egiten dugunean, bai ezetza jasotzeko orduan. Bietan, jakinaren gainean eman behar dira pausoak, eman ditugun bezala.\nThis entry was posted on 2008(e)ko azaroak 4, Asteartea at 4:23 pm\tand posted in Madriltik datorren.\tYou can follow any responses to this entry through the RSS 2.0 feed.


Txinako lau beirazko erakusleiho komertzialak fabrikatzaile eta hornitzaileak - JIAHAO APPLIANCE\nHasiera > Produktuak > Hozkailu komertziala > Erakusleiho Komertziala Hozkailua > Lau beirazko erakusleiho komertziala\n218-280 litroko lau beirazko erakusleiho komertzial hauek kolore zuri-beltzean, altzairuzko materialarekin, aproposa da ikuskizun komertzialetarako, txikizkako, negozioetarako edo hoteletarako, baita diseinu pertsonalizatu bakar bat ere logotipoa sustatzeko. Erakusleiho txikiko hozkailuek eranskailu marka eskaintzen dute, logotipo akriliko grabatua beiran etab.\n1.commercial lau beira erakusleiho freskoa Sarrera\n218-278L-ko lau beirazko erakusleiho komertziala, lau geruza garden bikoitzarekin, 4 aldetan. Beirazko erakusleihoak edozein aldetatik barneko edarien esposizioa hobe dezake. Erakusleiho komertzialen hozkailuek ere lau aldetan 4 led distiratsuz eraiki dituzte. Egokitzeko apalategiarekin, lata edo botila desberdinetara egokituko da.\n2.commercial lau beira erakusleiho freskoaren Zehaztapena\nZuria, beltza, xafla\n3.commercial lau beira erakusleiho freskoa Ezaugarriak\n4.lau beirazko erakusleiho komertziala Xehetasunak\n5.merkataritza lau beira erakusleiho hozkailu Kalifikazioa\nJiahao lau beira erakusleihoko hozkailu komertzialak CE, CUL ziurtagiria lortu du, produktu guztiek ikuskapen zorrotza gainditu dute, hozte proba, segurtasun proba bidali aurretik. 10 urrats baino gehiago probatzeko modua tresna bakoitzak errendimendu egonkorra eta kalitate bikaina duela ziurtatzeko.\nHot Tags: Lau beirazko erakusleiho komertziala, Txina, pertsonalizatua, merkea, fabrikatzaileak, hornitzaileak, fabrika, berriena, dotorea, dotorea, markak, prezioa


Nekazaritza Sailak antxoa gazteen biomasa aztertuko du irailean Bizkaiko Golkoan | Consumer\nNekazaritza Sailak antxoa gazteen biomasa aztertuko du irailean Bizkaiko Golkoan\nEspezie honetako aleak zergatik jaitsi diren ikertzen saiatuko dira ikertzaileak.'\nNekazaritza, Arrantza eta Elikadura Ministerioaren mendeko Itsas Arrantzako Idazkaritza Nagusiak azterketa bat egingo du irailetik aurrera Bizkaiko Golkoko uretan harrapaketarik ez dagoenez antxoa gazteen biomasa kalkulatzeko. Horren ondorioz, arrantza itxi egin da urte honetan.\nAzterketa irailaren 21etik urriaren 16ra bitartean egingo da, “Emma Bardán” arrantza-jarduerari laguntzeko eta hura sustatzeko ontzian. Bizkaiko arrantza-lekuan zenbat antxoa gazte dagoen ikertzea da helburua, urteko indizea kalkulatzeko.\nGainera, espezie horren banaketa espaziala eta gazteen hazkunde egoera aztertu nahi dira. Horretarako, Bizkaiko Golkoaren baldintza hidrografikoak eta meteorologikoak aztertuko dira, baita antxoa gazteen espazio-banaketan duen eragina ere.\nIkertzaileak aleak jaistearen arrazoiak ikertzen saiatuko dira, nahiz eta Norvegiako zientzialariek ohartarazi duten antxoa eta sardina bezalako espezieak Ipar Itsasora joan daitezkeela, planetaren berotzeak uraren tenperatura ia gradu bat igotzea eragin baitu.\nantxoa azterketa juveniles-eu


Jazarpenaren normaltasuna - Irutxuloko Hitza : Irutxuloko Hitza\nAtzo arratsaldean somatu nuen lehenengo aldiz iskanbila. Gaur berriz ere gertatu da.\n12 urte inguruko mutil talde bat (6-8ko taldea) Donostiako Parte Zaharrean oso ezaguna den emakume ilehori baten kontrako jazarpena egiten ikusi dut berriz ere. Gazteluan, Urgullen, ibili ohi da emakume hau, katuei jaten ematen. Egia da, ez dauka burua bere onenean, baina ez dio inori kalterik egiten. Hona gaztetxo hauen denbora-pasa: korrika bere ondotik pasa, eta “Eroa!” eta antzeko oihuak botatzen dizkiote gazteleraz, eta denak barrez. 20 metro aurrerago gelditu eta berriz, beste lasterketa bat bere ondotik, berriz ere oihuak botatzera. Behin eta berriz horrela. Emakumea, larrituta, oihuka azkenean: “Laguntza!”.\nMutilekin batera edo, adin bereko neskatila talde bat, urrutiago, begira, mutilen jazarpenari barre egiten…\n20 urte inguruko bi mutil ere bazeuden han ondoan, portal baten koxkan eserita, begira. Ni zain, gaztetxoei zerbait esango zietelakoan. Hauek ere barrez hasi dira emakumea oihuka hasi denean!\n(Azkenean kalera jaitsi naiz, jazarpena gelditzera. Baina hau ez da inportanteena…)


Aniztasun Eguneko ekitaldiak primeran txertatu dira herrian - Bergara - Goiena.eus\nAniztasun Eguneko ekitaldiak primeran txertatu dira herrian\nGoiatz Arana 2010-01-25 10:41\nBukatu da Aniztasun Astea; zapatuan eman zioten amaiera Aniztasun Egunarekin. Askotariko ekintzak jasotzen zituen egitarauak egun horretarako, eta guztiak egin ziren bakarra izan ezik: Jon Maia egitekoa zen Riomundo liburuaren gaztelerazko bertsioaren aurkezpena bertan behera geratu zen. Afrikarrek bete zuten sortutako hutsunea, euren musikarekin.\nGaztetxean egindako perkusio eta txalaparta tailerrarekin abiarazi zuten Aniztasun Eguna. Artatse elkartean zen hurrengo hitzordua: herri bazkaria. Eta horixe izan zen, hain justu, arrakasta handiena izan zuten ekintzetako bat: 70 bat pertsona batu ziren.\nEgunak agintzen zuen moduan, berezia izan zen egun horretako bazkaria, noski: senegaldarrek arroza arrainarekin prestatu zuten eta pakistandarrek oilaskoa saltsa pikante batekin. Horixe izan zen menua eta gustura jan zuten bertan batutakoek. Baina bada beste arrazoi bat gehiago bazkari berezia izan zela esateko: bukaera aldera arte ez ziren eseri. Izan ere, zutik egin zituzten mokadurik gehienak, elkar ezagutu, mugak apurtu eta harremanak sendotzeko helburuarekin.\nEuskal eta afrikar doinuak\nNahasketa platerean, eta nahasketa musikan, arratsalde-iluntze partean trikitiak eta Afrikako perkusioek bat egin zutelako herriko kaleetan. Musikariek bikain uztartu zituzten etxeko eta atzerriko instrumentuak, eta bergararrek gozatu egin zuten emaitzarekin. Herriko plazatik abiatu ziren eta geldialdiak egin zituzten, besteak beste, Domingo Iralan eta Simon Arrietan; eta bergararrek dantzan egin zuten.\nSenegal, Pakistan, Maroko, Txile edo Holandako jendeak parte hartu du, toki horietako eta gehiagotako jendea bizi delako herrian. Errealitate hori plazaratu nahi izan dute bultzatzaileek, kanpotik etorritako eta bertan jaiotakoen arteko harremanak sortzeko. Aurreikuspenak bete egin dira eta udal ordezkariak pozik daude oso emaitzarekin.


Elkarretaratzea Baxoa euskaraz egiteko eskubidea aldarrikatzeko | El Diario Vasco\nSociedadElkarretaratzea Baxoa euskaraz egiteko eskubidea aldarrikatzeko\nElkarretaratzea Baxoa euskaraz egiteko eskubidea aldarrikatzeko\nUrteak daramatzate Seaskako ikasleak protesta egiten azterketak hurbiltzen direnean. / IKASTOLA\n2019ko Baxoaren azterketak hastear direla, protesta egingo dute astelehen honetan Seaskak, Etxepare Lizeoak eta Baxoa Euskaraz! elkarteak\nDomingo, 16 junio 2019, 10:35\nHego Euskal Herriko ikasleek selektibitatea bukatu berritan, Iparraldekoak unibertsitatean ikasi ahal izateko gainditu behar dituzten azterketak hastear dira. Zehazki, astelehen honetan, ekainaren 17an, hasiko dira 2019ko Baxoaren azterketa idatziak, Filologiako frogarekin.\nEta azken urteetan gertatu ohi den bezala, bat egingo dute protestek azterketen hasierarekin. Seaskak ohar baten bidez gogoratu duenez, «beste behin ere, Ipar Euskal Herriko ikasleei azterketak euskaraz pasatzea debekatuko zaie, historia-geografia eta matematiketaz haratago».\nArazoa ez denez urte batetik bestera aldatzen, argudioak ere antzekoak dira urtez urte: «Baxoa euskaraz egiteko aukera izatea, euskarari zor zaion ezagutza ematea litzateke eta eskolatze guzia euskaraz egin duten ikasleen ibilbidearen ezagutza ere. Urteak dira Hezkunde Ministeritzak Euskararen Erakunde Publikoaren bidez azterketak euskaraz egiteko urratsak hitzeman dituela. Baina orain arte ez dute inolako borondaterik ageri egoera aldatzeko».\nHala ere, kasu honetan ez dago lege aldetiko eragozpenik, «Hezkuntza kodeak argiki baimentzen baitu azterketak lurralde hizkuntzetan egiteko aukera», esaten duenean irakaskuntza eta azterketetarako hizkuntza frantsesa izan arren posible dela, besteak beste, «eskualdeetako hizkuntza eta kulturen irakaskuntzaren beharrei» lotutako salbuespenak egitea.\nUnibertsitatera bitarteko ikasketa guztiak euskaraz egin dituzten gazteek, bi azterketa horiek kenduta, gainerako guztiak frantsesez egiten dituzte, baita emaitza bikainak lortu ere, frantsesa ez beste hizkuntza bateko murgiltze ereduan eskolaratzeari zenbaitek jartzen dizkioten erreparoak deuseztatuz.\nUrtez urte errepikatzen den egoera salatzeko, Seaskak, Etxepare Lizeoak eta Baxoa Euskaraz ! ikasle kolektiboak elkarretaratze batera deitu dute astelehen honetarako, Etxepare lizeoaren aurrealdean, 12:00etan.


Hatsaren Poesia olerki bildumaren ale berria - Nontzeberri\nHasiera/LITERATURA/Hatsaren Poesia olerki bildumaren ale berria\nHatsaren Poesia olerki bildumaren ale berria\nDatorren urterako, Hatsaren Poesia olerki bildumaren ale berria (17.) atera nahi dute Hatsa Elkartekoek, eta horretarako idazleen lanak eskatu nahi dituzte.\nOhikoa denez, bertatik ohar hau bidali digute: “Aldi oroz bezala itxaropen haundi batekin pentsatzen dugu, olerkari askoren parte-hartzeak ez digula huts egingo. Iaz, 110 bat olerkariek bederazka, bai 150 haurrek, taldeka parte hartu zuten.\nEskatua da igortzea, olerki bat bederen, edo bizpahiru (lau gehienik) eta norberaren aurpegiaren argazki bat. Olerki guziak, apirilaren 12an, Hatsaren Poesia egunean publikatuak izanen dira. Zure inguruan diren olerki idazleeri mezu hau, otoi, zabaldu! Urteko bideo poetikoaren hornitzeko, nahi duenak, zonbait argazki artistiko bidali ere ditzazke.”\nLanak entregatzeko epea, urtarrilaren 15a izango da, eta lanak bidaltzeko helbidea: Hatsa elkartea. Oxtikenea Fr 64310 Eh Senpere (olerkibilduma@sfr.fr)\nBeste aldetik, Hatsaren Poesia 2015 eguna apirilaren 12an izango da Senpere Larraldean. “Egun hortan, Euskal herri osoan edo beste edozoin tokitan ere, olerki idazle edo olerkizale norberak aukeratu dezake: gune bat, antzoki bat, taberna bat, berdin enparantza bat, hots, nahi duen gune bat, bakarrik edo beste pertsona batzuekin, maite dituen euskarazko olerki edo testu poetiko zonbaiten aurkezteko (eta hori, nahi duen modura, irakurriz, abestuz, antzeztuz edo abar…)”.\nAurtengo ekimena nolakoa izan den, hemen ikusi ahal duzue.\nGabonetarako, rock eztandak\nOrganik eta Kepa Junkeraren “Txapeldun” Leioan


Urte berri bat: erronka eta asmo berriak - Arduratu\nHasiera » Blog » Urte berri bat: erronka eta asmo berriak\nUrte berri bat: erronka eta asmo berriak\nEtiketak: celebraciones, educación, familia\nUrte bat bukatu eta beste bat hasten dugu. Atzera begiratu eta azken hilabeteak nolakoak izan diren errepasatzeko sasoia da; baina aurrera begiratzeko unea ere bada, asmo, helburu eta erronka berriei aurpegi emanez.\nUrte berri honetan izan daitezkeen helburu on guztien artean, guraso askok seme-alaben zoriontasuna ziurtatzeko beraien esku dagoen guztia egitea edukiko dute buruan, seme-alabak ahalik hobeen hezteko helburua, pertsona autonomoak, arduratsuak, zintzoak eta balore sendoak dituztenak izan daitezan.\nErronka berri hauei optimismoarekin, gogo handiz eta itxaropenez beteta eman beharko zaie aurre; baina baita sen onarekin ere, hau baita, azken finean, gurasoek seme-alabak hezteko duten tresnarik baliotsuena.\nHelburu errealista eta zehatzek arrakasta izaten lagunduko digute, baina hala ere, konstanteak eta tinkoak izatea guztiz beharrezkoa da. Egunero egin beharreko lana da hau, gure esku dauden baliabide guztiak erabilita, eta egindako sakrifizioak, emandako denbora, izandako zailtasunak eta nahitaezko porrotak ez digute axola behar.\nBenetan garrantzizkoak diren gauzetaz arduratzen erakutsi behar zaie, zer dudan barik, zer naizen kontuan hartzen. Azalean dagoena da beti deigarriena, baina oinarri etiko eta emozional sendorik gabe, eraiki nahi dugun guztia apurtu egingo zaigu; beraz, funtsezkoa da oinarri sendo hori lantzea.\nHorretarako, eredu izan behar gara: esaten eta egiten dugunaren arteko koherentziak gehiago erakutsiko die gure hitzek bakarrik baino.\nBai ala Ez, hauen arteko oreka lortzea guraso askoren zerrendan egongo da aurton ere ziur asko.\nBizitzan gertatzen zaigun guztia ez da beti ona, “zorionez”. Frustrazioa ikastearen eta heltzearen parte garrantzitsua da eta horregatik, seme-alabek beraien frustrazioak jasaten eta onartzen eta bizitzan aurkituko dituzten zailtasunak gainditzen ikasi behar dute.\nSeme-alaben heziketan ezetza erabiltzen jakitea ezinbestekoa da. Gehienetan baietzkoaren alde egingo badugu ere, batzuetan beharrezkoa izango da beraien ageriko esker onari uko egitea eta ezetz esaten jakitea.\nErrealitatearekin kritikoak izaten eta berientzat kaltegarria denari ezetz esaten ere erakutsi behar zaie.\nGure diskurtsoaren sendotasuna ere, urte berrirako asmo onen zerrendara gehitu dezakegu.\nFamiliak eta eskolak, agente hezitzaile eta sozializatzaile nagusiak diren heinean, batera joan behar dute, helburu bateratuak adostu beharko dituzte batzuetan irizpide ezberdinak izan arren.\nLaburbilduz, hastera doan urte berri hau barrez eta negarrez beteta egongo da, eztabaidaz eta musus, arazoz eta maitasunez, momentu onez eta txarrez, eta batez ere lanez, heziketa lan gogorrez: txarto ulertutako maitasunak ez gaitzan erabateko permisibitatean edo gainprotekzioan erori arazi.\n2 comments to “Urte berri bat: erronka eta asmo berriak”


168 proiektuk jaso dituzte ekonomiaren sustapenerako dirulaguntzak - Azpeitia - uztarria.eus\n168 proiektuk jaso dituzte ekonomiaren sustapenerako dirulaguntzak\nJulene Frantzesena 2022-01-14 09:56\nAzpeitiko Udaleko eta Iraurgi Berritzeneko ordezkariak herriko enpresa batera egindako bisitan. (Azpeitiko Udala)\nOrotara, 500.000 euro bideratu ditu erakundeak dirulaguntza horietara. Lehen sektoreko, zerbitzuen arloko eta industria eremuko proiektuak ez ezik, ekintzailetasun egitasmoak zein kontratazioak ere lagundu ditu diruz udalak.\nEkonomia sustatzeko 2021eko deialdian 168 proiektu lagundu ditu diruz Azpeitiko Udalak. "Herriaren garapena eta ekonomia sustatzeko eta langabeziari aurre egiteko", orotara, 500.000 euro bideratu ditu erakundeak. Zehazki, lau diru laguntza lerro ezarri ditu: lehen sektorea eta zerbitzuak; industria proiektu estrategikoak edo berritzaileak; ekintzailetasuna; eta azpeitiarren kontratazioak. Hain zuzen ere, lerro horietakoren batekin lotura duten proiektuek jaso dute dirulaguntza.\nLehen sektoreari eta zerbitzuei lotutako 103 enpresa edo negozio lagundu ditu diruz udalak, eta 117.64o euro bideratu ditu lerro horretara. Erakundeak azaldu duenez, laguntzak hainbat eginkizunetarako eman dituzte, hala nola Ticketbai sistema ezartzeko (25 dirulaguntza), inbertsioetarako (28), COVID-19aren prebentzio gastuetarako (27), alokairurako (26), jarduera berriak martxan jartzeko (7), lehen sektorea indartzeko (4) nahiz bertako produktuen kontsumoa sustatzeko (2).\nIndustria proiektu estrategikoak edo berritzaileak dituzten, enplegua sortzen edo mantentzen duten, garapen jasangarria bultzatzen duten inbertsio proiektuak dituzten eta genero berdintasuna sustatzen duten 26 enpresak ere jaso dute dirulaguntza. Guztira, 257.258 euro bideratu ditu proiektu horietara udalak. Zehazki, hemezortzi idustria proiektu sustatu ditu, inbertsioetarako zazpi laguntza eman ditu, eta gainera, enpresa berri baten sorrera ere lagundu du diruz.\nIzaera ekintzailea duten proiektuetara 50.000 euro bideratu ditu erakundeak, eta guztira, hamahiru proiektu lagundu ditu. Bestalde, Azpeitiko 26 langaberen kontratazioan ere eragin du udalak, dirulaguntza bidez. 66.350 euro banatu ditu udalak, batez ere, emakumeak eta 45 urtetik gorako herritarrak kontratatzeko.\nLangabe kopuruak behera\nEkonomiaren Sustapeneko dirulaguntzen emaitzak jakinaraztearekin batera, herriko langabezia tasan erreparatu du udalak. Izan ere, iaztik jaitsi egin da langabetuen kopurua. Gaur-gaurkoz, Azpeitiko langabezia tasa %7,5 da (547 herritar daude lanik gabe).\nDena den, alde nabarmena dago gizon eta emakume langabetuen tasen artean: gizonen artean %5,3 da langabezia tasa, eta emakumeena %9,8. Eskualdeko, Gipuzkoako eta EAEko tasaren azpitik dago Azpeitiko langabezia tasa: %7,9, %8,7 eta %10,7 dira tasa horiek hurrenez hurren.


Macronek ezustekoa eman du Miarritzen, Irango Atzerri ministroa gonbidatuta | Mundua | Berria\nJavad Zarif Irango Atzerri ministroa, artxiboko irudi batean EFE\nEmmanuel Macron Frantziako presidenteak bere eremura eraman du G7ko goi bileraren bigarren eguneko agenda. Ezustean izan zen: zurrumurruak ugaritu egin ziren atzoko bazkalostean, eta arratsalde aldera Irango Atzerri Ministerioaren eledun Seyyed Abbas Musavik eta Frantziako presidentetzak baieztatu zuten Mohamed Javad Zarif Irango Atzerri ministroa Miarritzen (Lapurdi) zegoela; Txinara zen joatekoa, baina hara bidaiatu aurretik Lapurdin izan zen, Frantziako presidente Emmanuel Macronekin eta Atzerri ministro Jean-Yves Le Drianek batzartzeko. Biekin izan zen G7koen bileraren aitzakia baliatuta, eta mahai gainean jarri zuten Irango akordio nuklearra, Europako sinatzaileak salbatzea helburu duten ituna.\nMugimendu politiko horri esker, Zarifen bisitak eta Irango akordio nuklearrak berebiziko garrantzia hartu zuten goi bileraren bigarren egunean, eta Donald Trump Ameriketako Estatu Batuetako (AEB) presidentea jokoz kanpo harrapatu zuen, Etxe Zuriak adierazi baitzuen "ezustekoa" izan zela Irango Atzerri ministroaren bisita; alegia, ez zutela espero eta ez zekitela ezer horri buruz.\nAEBetako presidentearen kasuan, gaur goizean adierazi du babesa eman ziola Frantziako presidenteari, eta, hortaz, ados zegoela bilera hori egitearekin: "Niretzat goizegi da Irango Atzerri ministroarekin batzartzeko. Ez dugu nahi erregimen aldaketarik Iranen". Aldaketa txiki bat izan zen atzo esan zuenarekin konparatuz gero, adierazi baitzuen ez dutela "hori negoziatu"; Frantziako presidenteak berehala erantzun behar izan zion G7a bilera informala dela, eta hitzordu horietan agintariek ez dutela agindurik jasotzen, horren ordez "iniziatibak" proposatzen baitituzte. Bi agintariek prentsaurrekoa izango dute gaur, 15:30ean.\nBi aldeek ez dute xehetasunik eman Miarritzen izandako bilerari buruz. Eliseoak atzo adierazi zuen bilkura "positiboa" izan zela, eta Irango Atzerri ministroak gaineratu zuen, Twitter sare sozialaren bidez, "bidea gogorra" dela, baina "merezi" duela "saiatzea".\nZarifek Erresuma Batuarekin eta Alemaniarekin ere izan zituen bilkurak, negoziazioen egoeraren berri emateko, Irango Atzerri ministroak berak baieztatu zuenez; aldiz, ez zuen izan bilerarik AEBetako ordezkaritzarekin. Izan ere, hilaren hasieran Washingtonek zigor ekonomikoak ezarri zizkion Irango Atzerri ministroari, azken urteko estrategiari jarraituz. Horregatik atera zuen Trumpek iaz herrialdea itun nuklearretik, Irani eta hango agintariei zein herritarrei zigorrak jartzeko.\nAEBen eta Iranen arteko harremana oso tirabiratsua da egun, eta, testuinguru horretan, Frantzia izan da Teheranek izan duen solaskidea itunaren Europako sinatzaileen artean; horren erakusle da atzoko gonbidapena eta iragan astean Zarif bera Macronekin batzartu izana.\nFrantziako presidenteak mugimendu diplomatiko indartsua egin du Irango Atzerri ministroa Miarritzera ekarrita, eta frogatu du egunotako goi bilerak arrakasta izatea nahi duela, proposamen eta irtenbide zehatzak adostuta. Halere, G7koek aurten ez dute adierazpen komunik adosteko asmorik; iazko bileran, ez zuten halakorik adostu, Trumpen boikotaren ondorioz.\nG7ko zazpi agintariek Irango akordio nuklearraren egoerari eutsi zioten larunbat gaueko afari informalean eta igande goizean egin zuten lehen bilera formalean. AEBek iazko maiatzean jakinarazi zutenetik itun horretatik aterako zirela, Iranek hainbat konpromiso eskatu dizkie Europako sinatzaileei, hori egin ezean hura ere testutik aterako dela mehatxatuta.\nPixkanaka, mehatxua betetzen ari da Teheran, eta akordioan adosturikoa urratzen ari da: uztail hasieran, esaterako, uranio biltegiratze muga eta uranio aberaste muga gainditu zituen. Hala ere, Teheranek adierazia du prozesua "itzulgarria" dela, Europako sinatzaileek "haien hitza betetzen badute". Hortaz, G7ko agintariek Macroni eskatu diote Iranekin akordio nuklearraz hitz egiteko, eta "mezu bat helarazteko"; zeregin horrekin, Frantziako presidenteak nazioartean duen pisua sendotuta ikusi du.\nTrump-Johnson lehen bilera\nZarifen bisitaren aurretik, beste arretagune garrantzitsu bat izan zen atzo Miarritzen. Izan ere, igande goizean aspaldian espero zen argazki bat egin izan ahal zuten argazkilariek: Boris Johnson Erresuma Batuko lehen ministroaren eta Trumpen arteko lehen bilerarena.\nErresuma Batua urriaren 31n da Europako Batasunetik (EB) ateratzekoa, eta, horretarako bederatzi bat aste falta direla, oraindik ez dago batere argi nolakoa izango den irteera. Sky News kateari igandean emandako elkarrizketan, Johnsonek atzo errepikatu zuen Bruselak eta Londresek adosturiko irteera akordioa "hilda" dagoela, baina beste itun bat adosteko aukerak "handitu" direla; iragan astean kontrakoa adierazi zuen, ez zegoela ia aukerarik akordio berri bat sinatzeko.\nHorrelakorik adostu ezean, herritarrak lasaitu nahi izan zituen: "Ez dugu sufrituko itunik gabeko irteeragatik. Prest gaude testuinguru horretarako".\nToday I met @eucopresident Donald Tusk at the #G7 summit. We discussed the UK's exit from the EU and foreign policy issues #G7Biarritz #TeamUKðÂÂÂÂÂÂÂÂÂÂÂÂÂÂÂÂÂÂÂÂÂÂÂÂÂÂÂÂÂÂÂÂÂÂÂÂÂÂÂÂÂÂÂÂÂÂÂÂÂÂÂÂÂÂÂÂÂÂÂÂÂÂÂÂ¬ðÂÂÂÂÂÂÂÂÂÂÂÂÂÂÂÂÂÂÂÂÂÂÂÂÂÂÂÂÂÂÂÂÂÂÂÂÂÂÂÂÂÂÂÂÂÂÂÂÂÂÂÂÂÂÂÂÂÂÂÂÂÂÂÂ§ pic.twitter.com/tCV8yTf8vK\nOrain arte bezala, Johnsonek defendatu zuen nahiago duela akordio batekin atera, baina gogorarazi zuen ez duela beldurrik itunik gabe joateko. Horren inguruan, Tuskek ohartarazi zion "pilotak Erresuma Batuaren teilatuan jarraitzen" duela, eta Londresi dagokiola proposamenak egitea, egungo akordioa ez bazaio gustatzen.\nIrtenbiderik adostu gabe, bi agintariak erabaki zuten datorren hilabetean berriz elkartzea, New Yorken, Nazio Batuen Erakundearen Batzar Nagusian.\nAEB-Txina negoziazioak, "laster"\nBrexit-aren inguruan adostasun handia islatu duten arren, Trumpek eta Johnsonek jarrera desberdinak dituztela erakutsi zuten AEBen eta Txinaren arteko gerra komertzialaz aritu zirenean. Erresuma Batuko lehen ministroak kezka agertu zuen Trumpek Txinari ezarri dizkion muga zergengatik: "Ez zaizkigu gustatzen. Bake komertzialaren alde gaude".\nAEBetako presidenteari galdetu ziotenean muga zergak ezartzeari buruzko erabakiaz damutzen ote den, agintariak erantzun zuen mugimendu ekonomiko horretaz "berriz pentsatzen aritu" dela: "Bai, batzuetan beste iritzi bat izan dut". Ostera, iritzia aldatu, eta honako hau adierazi zuen: "Bai, berriz pentsatzen dut: muga zergak ez ote diren handiagoak izan behar".\nTrumpen arabera, Txinako agintariek negoziazio mahaira itzultzeko eskaria egin diote: "Laster hasiko dira berriz merkataritzari buruzko hizketak. Positiboa da denontzat hori egitea". Hori eginda, AEBetako presidenteak uste du Xi Jinping Txinako presidenteak frogatu duela "lider handi bat" dela. Ohartarazpena ere egin du: "Orain [Txinarekin] egiten ari naizena aspaldi egin behar izan zuten AEBetako presidenteek, duela 25 urteko kontua izan behar luke".\nGerra komertziala da egunotako G7aren eztabaidagaietako bat. Macronek berak jarri zuen mahai gainean auzi hori, goi bilera hasi aurretik: "Agintariei ohartaraziko diet tentsio komertzialak txarrak direla denontzat, eta egoera egonkortzeko beharra dagoela". AEBetako presidenteak, ordea, ziurtatu zuen gainontzeko agintariek ez diotela ezer esan auzi horri buruz: "Inork ez dit ezer esan [gerra komertziala] amaitzeari buruz. Auziak ez du tentsiorik sortzen".\nTrumpen mugimendu ekonomiko horren ondorioz, munduko hazkundea moteldu egin da, eta Frantziako presidenteak kezka agertu du gertakari horren inguruan. G7koek irtenbide komunak adostu nahi dituzte eztabaidagaien inguruan, baina hitzorduan protagonista izaten ari diren zatiketek eta ziurgabetasunak zaildu egingo dute helburu hori.\nAEBen eta Txinaren arteko gerra komertzialaren itzalpean, Trumpek atzo jakinarazi zuen merkataritza itun berriari buruzko negoziazioak amaitu zituela Shinzo Abe Japoniako lehen ministroarekin, besteak beste, nekazaritza produktuen esportazioak handitzeko. Halere, bi agintariek ohartarazi zuten "oraindik xehetasun batzuk" daudela "fintzeko", baina espero dutela akordioa datorren hilabetean sinatzea, ziurrenik Nazio Batuen Erakundearen Biltzan Nagusiaren urteroko bilkura baliatuta.\nBrasilgoa funtsaren "porrota"\nG7ko agintariek Amazoniako suteen auziari ere eutsi diote egunotan, Macronek nahi bezala. Agintaria kritiko agertu da Brasilgo presidente Jair Bolsonaroren jarrerarekin, eta goi bileran alboan izan dituen gobernuburuek eta estatuburuek ere kezka agertu dute basoaren egoeraz.\nIrtenbide gisa, Frantziako Itsason Gaindiko ministro Annick Girardinek atzo proposatu zuen nazioarteko funts bat osatzea Amazoniarako, haren iritziz Brasilgo Gobernuarenak "porrot" egin duelako. Macronek prentsaren aurrean gehitu zuen sutearen mehatxua jasaten ari diren herrialdeei "ahalik eta azkarrena" lagunduko dietela, xehetasun gehiagorik eman gabe.\nEtxeko eta kanpoko presioen ondorioz, Bolsonarok erabaki du armada erabiltzea suteen aurkako lanetan, eta larunbatean bertan hasi ziren soldaduak laguntzen. Fernando Azevedo de Silva Brasilgo Defentsa ministroak azaldu zuenez, jada eremuan bertan ezarrita dauden 44.000 soldadu horiek baino ez dira izango babesa, beste tokietatik tropak bertaratzea baztertu egin baitu. Egoera hori ikusirik, Brasilgo sei estatuk laguntza gehiago eskatu zioten gobernuari.\nLe Journal du Dimanche astekarian atzo publikaturiko artikulu batean, Girardinek azaldu du funtsean bilduriko kopuruaren arabera “ekintza zehatzak eta puntualak” sustatuko dituztela Amazonia babesteko.\nTrump G7aren lehen bi egunetan mintzatu da Errusiaren itzuleraren gaiaz. Herrialde hori 2014an bota zuten garai hartan G8a zen taldetik, Ukrainako Krimea eremua anexionatu zuelakoan: "Posible da [Errusia] itzultzea". Macron Vladimir Putin Errusiako presidentearekin batzartu da asteon, eta prest agertu da Europa ekialdeko estatuaren itzulera aztertzeko, baina ez du oraingoz baiezkorik eman. Trump, aldiz, hori egitearen alde da iaztik.\nG7koak zatitzen dituen gaietako bat Errusiaren itzulera, eta horrek agerian utzi du AEBetako presidenteak zail izanen duela bere asmoa lortzea. EBk, esaterako, jada adierazi du horren aurka agertuko dela; Tuskek herenegun argi utzi zuen hura oztopo izango dela zeregin horretan, eta, Mosku berriz sartu beharrean, proposatu zuen Ukraina gonbidatzea datorren urteko G7koen goi bilerara.


2050. urtean zer jango dugu? | Reportajes | 7K\nelikagai berrien iraultza (I)\n2050. urtean zer jango dugu?\nIntsektuak, onddoak, algak eta laborategietan sortutako jaki sintetiko batzuek osatzen dute, besteak beste, Europar Batasunean indarrean jarri den elikagai berrien edo «novel food»-en zerrenda berria. Berotze globalaren eta ondasun banaketa eskasaren eraginez, etorkizunaren zerumugan ikusten diren murrizketei aurre egiteko prestatzen hasiak dira merkatuak, ekoizleak eta ikertzaileak. Eta gu, kontsumitzaileok? Hamarkada batzuk barru nola elikatuko gara? Galdera horri erantzun nahian, gaur eta hurrengo astean argitaratuko dugun erreportaje sortan zenbait eragile eta ekintzaile ekarriko ditugu orrialdeotara. Dagoeneko punta-puntako proposamen berritzaileak egiten ari baitira, isilean, gurean. Etorkizuna gaur baita.\nGosearen aurkako nazioarteko ekimenak bideratzen dituen erakundeak, FAOk (Nazio Batuen Elikadura eta Nekazaritza Erakundea), epemuga finkatu zion aspaldi planetako baliabideen iraupenari. Hortik aurrera, akabo, kolapsatu egingo gara. Antza, 2050. urterako, hots, XXI. mendearen erdirako, munduko biztanle kopurua 9.000 milioira iritsiko da eta elikagai, pentsu eta zuntzen nazioarteko eskaria bikoiztu egingo da. Tira, munduaren bilakaera ikusirik, batzuoi data hori jartzea baikorregi jokatzea iruditzen zaigu, egia esan. Auskalo, batek daki. Gauzak aldatzen ez badira, eta gaur-gaurkoz ez da horren zantzurik antzematen, aurreikusten den panorama ez da batere goxoa, hazkunde demografikoari berotze globala eta jabetzaren berdintasunik eza gehitzen bazaizkio, ekuazioaren erantzuna beti kontra aterako baitzaio Lurrari eta bertan bizi direnei.\nDena den, etorkizunean hain argi begiztatzen diren behar ugari eta zehatz horiei –ura, energia eta proteina eskasia, batik bat; haragia dirudun bakar batzuek erosi ahal izango dute– nola aurre egin ikertzen ari dira nekazaritza eta elikagai-industriari lotutako hainbat ekintzaile, han eta hemen, munduan sakabanatuta. Gurean punta-puntako ekimenak lantzen ari direla ohartu gara, erabateko garrantzia izango duten sektore hauei lotuta.\nNerBreen: Tilapiak eta barazkiak egiteko akuaponia sistema. Hondarribiko Zimizarga auzoko gainerako nekazaritza-ustiategietatik ez da ezertan bereizten NerBreen izeneko enpresaren egoitza edo lantegia. Kanpotik, behinik behin. Baserrien albotik sigi-saga igarotzen den bidetik so egin dugunean, aurrean daukaguna negutegiz osaturiko multzo arrunta iruditu zaigu. Handia da, hori bai, guztira 6.000 metro karratu hartzen baititu. Barnean egiten dutena, ordea, ez da ohikoa; akuaponia sistema berritzaile eta jasangarri bat garatzen ari dira bioteknologia enpresa aitzindari honetan. Berrien artean berritzaileena da, Europako akuaponia sistemarik handiena.... eta, gainera, Euskal Herrian sortua. Arrain eta barazkiekin I+G egiten dihardute baserri eremu honetan. Orain merkatura jauzi egiteko prest daude.\nBaina zer da akuaponia? Funtsean, arrainak eta barazkiak modu jasangarrian ekoizteko sistema dela esan daiteke, akuikultura tradizionala (arrainen hazkuntza) eta hidroponia (landareak uretan haztea) elkartzen dituena. Plastikozko estalpe handi horren barnetik atera da Fernando Sustaeta, NerBreenen “zutabeetako” bat. Bestea Iñaki Mujika da. Bazkide biek Breen sortu zuten orain bederatzi bat urte, eta orain, Ner Group taldearekin elkartu ondoren, NerBreen bilakatu da. «Hemen egiten dugunaren oinarria zera da, behin eta berriz ustiatzen ditugula guk sortzen ditugun baliabide guztiak. Guk geuk garatu dugu sistema hau akuakultura jasangarria egiteko», argitu digu Sustaetak. Ura, energia, osagaiak... behin eta berriz erabiltzen dituzte, sistema osoak zirkuitu itxi baten gisan funtzionatuko balu bezala.\nNerBreenen hastapena Gipuzkoako kostaldeko beste herri batean dago, Mutrikun, portuko Akuakultura Eskolan. Lanbide Heziketako eta Etengabeko Heziketako sailburuorde zen garaian Iñaki Mujikak bultzatutako eskola horretatik pasatu zen Fernando Susaeta. Orain Errenteriako Tknika zentroko zuzendaria da Mujika, hau da, LHIri aplikatutako ikerketa eta berrikuntzako zentroko burua. «Arrantza Sailak zalantzak zituen Mutrikuko eskolarekin: zertarako egin akuakultura zentro bat, hemen horrelako industriarik ez badago? Baina, noski, nola egongo da instalaziorik, ezagutzarik ez badago? Iñaki Gobernutik atera zenean, nik hangoa bukatu nuen; 2009. urtea izango zen, eta zera pentsatu genuen: ‘Orain frogatu behar dugu ahal dugula egin’. Eta paper zuri baten aurrean jarri ginen. Kontuan izan ezazue orain arte egin den akuakultura prehistorikoa dela. Guk garatu dugun sistema %100 gurea da, zerotik hasita, beste arlo batzuetan erabiltzen den teknologia hemen sartuta. Hasieratik argi ikusi genuen jasangarria izateko hiru ardatz behar zituela: uraren kudeaketa jasangarria behar zuen izan (hemen ur asko dugu, baina halere ezin dugu edonola xahutu), energia kudeaketarekin berdin (bestela kostuak izugarri handitzen dira) eta arrainaren elikadura landu behar zen (ezin ditugu itsasoan arrainak hil hemengoak hazteko)».\nNegutegian barneratu orduko bertako arrain usain sarkorrak astindu gaitu. Pentsua da, bertan hazten ari diren milaka tilapiak elikatzeko erabiltzen dutena. «Tknikan garatu dugun formula bat da. Arrain irina ahalik eta gehien kendu diogu eta beste proteina batzuk sartu. Oilo odola erabiltzen dugu, adibidez, proteina ekarpen bezala». Hemen tilapiak hazten dituzte, etengabe, urte osoan zehar. Nazioarte mailan, afrikar jatorriko arrain hau da akuikulturan gehien lantzen dena, erraz hazten delako, orojalea delako eta dentsitate handian bizi daitekeelako. Munduan gehien kontsumitzen den arraina da, ados, baina aitor dezagun, tilapiak ez du oso izen ona. Batez ere, leporatzen zaiona arrain “zikina” izatea da, jateko ematen dioten zikinkeriengatik... «Guk hemen ez dugu tilapia saltzen, saltzen duguna segurtasun alimentarioa da –erantzun digu Sustaetak–. Gure arrainak ez du anisakisik, ez du metal astunik, xerratzean ez dauka hezurrik... Egokia da haurrentzako, jangeletarako, ospitaleetarako, adinekoentzat... Pentsa, Donostiako Ospitalearekin akordioa sinatu dugu, interes handia dutelako».\nErrenteriako Tknika zentroan oinarrizko ugalketa egiten dute eta, ondoren, Hondarribira ekartzen dituzte hor sortutako arrainkumeak. Baina, ur beroko arraina izanik, beharrezko dituen 25-29 graduak nola lortu eta mantendu? Energiarik ez galtzea izan zen lehen xedea eta, hori dela-eta, kudeaketa sistema orokor bat osatu dute. Laburbilduz, biomasa galdara batzuetan pellet-ak erre eta hor sortzen den energiak tilapiak dauden hormigoizko tankeak berotzen ditu. Arrainak isolamenduz babestutako hainbat tanketan daude eta sistemak antzematen duenean –hemen dena informatizatuta dago– tamaina finko batzuetara iritsi direla (bi motatakoak egiten dituzte: 400-600 gramokoak eta 800-900 gramokoak, xerratzeko), beste tanke batera pasatzen dira. «Hau ez da ura berotzeko sistema bat, tenperatura kudeaketa sistema bat baizik: udan, negutegian gaudenez, ura bere kabuz berotzen da erradiazioagatik. Bero larregi egiten duenean (29 gradutik gora), sistemak automatikoki hozten ditu tankeak kanpoko euri urarekin».\nTilapien tanke horietan sortzen den materia organikoa garbiketa sisteman tratatu egiten dute, eta handik solidoak negutegiaren ondoko zizare-haztegi batera bideratzen dira, non osagai kutsagarri horiek humus bihurtzen baitituzte. Humusa arrainen pentsurako erabiltzen dute proteina-gehigarri bezala. Era berean, arrainek sortutako amonioa –materia kutsagarria hau ere– tratatu eta garbitu egiten da eta ur hori, solidorik gabe eta nitrifikatuta, ondoko negutegira bidaltzen da bertan barazkiek nitrato hori xurga dezaten. Horrela, ur hori, beste garbiketa ziklo baten ondoren, arrainen tankeetara bidali ahal izango da.\nBarazkien negutegian, beraz, hidroponia sistema erabiltzen dute. Informatikaren bitartez erabat kontrolpean daukaten negutegi honetan bitxia suertatu zaigu zein itxura mardula duten lurrik gabe, uretan, flotatzen duten baratxuri freskoek (oso zaporetsuak direla hitzeman dezakegu), letxugek (lau mota lantzen dituzte), tomateek (cherryak jarriko dituzte aurten)... eta marrubiek. Bretainiako Mara de Bois, “marrubien kabiarra” esaten zaiona, hemengo altxorra dela esan genezake: «Zenbat ekoizle daude Euskal Herrian marrubia egiten dutenak? Bi edo hiru direla uste dut, eta barietate hau egiten, geu bakarrak», esan du harro Fernandok. Iaz zazpi tona saldu zituzten. Eta letxugak? Bizirik eraman daitezke etxera! Ur baso batean sartu eta kito.\nUrtean 600.000 edo 800.000 kilo tilapia atera ditzakete, «akuakulturarako gutxi, akuaponiari dagokionez asko», Sustaetak dioenez. Orain, udaberriarekin, merkaturatzeko txanda iritsi zaie, oso une garrantzitsua. Behingoz sistema orokorra orekan jartzen dutenean, azken doitze lanak eginik, beraien teknologia kanpoan saltzen hasiko dira aldi berean. Dagoeneko saiakera batzuk egin dituzte Islandian, non arazoa ez den ura edo beroa, lurra baizik (hor karpak haziko dituzte; arrainak baino barazkiak lortu nahi dituzte). «Danimarkan, adibidez, Acuaponic Urban System izeneko proiektua garatzen ari dira, supermerkatu baten teilatuan: bezeroek ikusi ahal izango dituzte zuzenean behean salgai egongo diren tilapiak eta barazkiak», kontatu du Sustaetak.\nLeartiker: Etorkizuneko joerak eta gaur egungo ekoizle txikiak. Markina-Xemeingo berrikuntza-zentroan kokatuta dago Leartiker, polimeroen eta elikagaien teknologian espezializatutako ikertzaile-taldearen egoitza. Ez dago Azti-Tecnalia teknologia-zentroaren maila berean, tamainagatik eta funtsengatik batik bat –itsasoaren eta elikagaien ikerketan aditua da Azti, eta Sukarrietan, Pasaian eta Derion ditu egoitzak–, baina Markinakoa rara avis horietako bat kontsidera daiteke. «Beraien eskala desberdina da gurearen aldean. Gu txikiak gara eta ekoizle txikiei zuzendutakoak, eta Azti enpresa handiei zuzenduta dago, baina niri ez dit inolako konplexurik ematen. Euskal Autonomia Erkidegoan dauden 1.200 ekoizleetatik %90 inguru ekoizle txikiak dira», argitu digu Naia Andonegik, Leartikerreko zuzendariak. Elikagai berrien mundu honetan murgiltzen hasi ginenean, zentro honen jarduerak interesa piztu zigun, xumeagoa izanik, hainbat ikerketa eta jardunaldi bultzatu dituelako. Hasieran inguruko ekoizleekin hasi ziren, orain Euskal Herri osoan ari dira lanean, baita nazioarte mailan, Txilen, esaterako. Naiak berak eman digu NerBreen-en eta jarraian ezagutuko dugun Ekonek-en sortzaileen berri.\nParean dagoen Lea-Artibai ikastetxeko irakaslea izan da Andonegi, hango elikagaien ikasketetan kokatzen baita zentro honen hastapena. Arrasateko Mondragon Korporazioaren proiektuaren barnean dago Leartiker, eta behar praktiko batetik sortu zen: inguruko ekoizleek irakasleengana jotzen zuten laguntza bila. Hortik espezializaziora jauzi bat besterik ez dago. «Gure eredua berritzailea da guztiz, ez baitago ikastetxerik; nik ez dut ezagutzen behintzat Euskal Autonomia Erkidegoan ikerkuntza-zentro bilakatu den hezkuntza zentrorik», esan du. Ia bi hamarkada daramatzate lanean, eta, hori kontuan izanik, esango al digu nondik nora dabiltzan elikagai berrien joerak? «Gero eta naturalagoak izango dira. Guri hurbiltzen zaizkigun ekoizleak erreformulazioa eskatzen dute batik bat, beraien produktuak osasungarriak bihur ahal daitezen (etiketetan agertzen den E hizkia kenduz, adibidez). Kontsumitzaileei egokitutako joera bat ere badago indarrean. Guri banaketa enpresa desberdinetik deitu digute, target eta biztanleria mota zehatz bati bideratutako produktuak ateratzea nahi dutelako. Eta biztanleria zahartzen ari dela ikusita, seniorrei zuzendutako formulazioak erabateko tendentzia bihurtu dira. Nutrizionalki egokitutako produktuak behar dute izan, jaten duten gutxi horretan elikagai guztiak sartu behar dituzulako. Lanketa bat egin behar da testura atsegina izan dadin... Gutxi jaten dute, baina jaten dutena atsegina suertatu behar zaie».\nHurrengo joerak zer-nolakoak izango diren buruan bueltaka darabilgun bitartean, Errenteriarantz jo dugu. Galdera ugari ditugu zorroan; esaterako, proteina falta haragi sintetikoarekin ordezkatu ahalko da? Gutxik uste dute hori; garestia da oso. Aurki, kapsulen kafe-makinak bezala, 3D inprimagailuak sukaldeko tresna arrunt bihurtuko zaizkigu? Zaila. Leartikerreko polimeroen saileko Mymat izeneko proiektua datorkit gogora, 3D inprimagailuentzako filamentu plastikoak sortzen baitituzte elikagai-sektorerako.\nEkonek: Hondakin organikoak hauts bihurtuta. Errenterian Aritz Lekuonarekin egin dugu hitzordua. Beste bazkide batzuekin batera, 2009an Ekonek sortu zuen, teknologia eta filosofia aitzindari batean oinarritutako enpresa berritzailea. Gaur egun sei bazkide dira. Ez dago gaizki, hirukoiztu egin baitute langile taldea. Ondoan bi makina ditugu, jakiak lehortzeko erabiltzen diren handi horien antzekoak, baina hauen berezitasuna erabiltzen duten teknologian datza: “errekuntza pultsukari bidezko gas-erregailua” izenekoa. Alegia, segundo bakar batean gasa ehun bat aldiz pizten denean, konbustioa beste horrenbeste aldiz burutzen da. Piztea hain azkarra denez, eragiten den bakoitzean, uhin edo pultsu bat sortzen du eta erregailuaren irteeran, konbustioaren berotasunaz aparte, ehun bat talka uhin edo pultsu lortuko ditugu. Orduan lehortu nahi dugun elikagaia mikro tantetan apurtuko da, eta gero lehorketa ganberan hauts fin-fina bihurtuko da.\n«Sortzen duen beroa handia da, baina hain azkarra denez, ez ditugu proteinak hondatzen. Piztuta dagoen kandela batetik hatza azkar pasatzea bezala da, horrelako zerbait izango litzateke», argitu digu Aritz Lekuonak. Bi makina mota egiten dituzte, Pulse Combustion Dying, elikagaien munduan erabiltzen dutena, eta Spouted Bed Dying izenekoa, hondakin organikoak ongarri komertzialen formatura moldatzen dituena. Dagoeneko saldu izan diete Mundaka ondoan dagoen arrain irin fabrika bati eta Madriletik gertu dagoen pentsu fabrika handi bati, zeinak inguruko garagardofabriketatik jasotako legamia likidoa lehenik hauts bihurtu eta ondoren hori pentsu bihurtzen duen, proteina ugari dituelako.\nErretiroa hartu aurretik, Hegoafrikako ingeniari batek berak asmatutako teknologia opari egin zien euskaldun hauei, xede “berezia” emango ziotelakoan. Eta horrela suertatu da: elikagaien sektoreko azpiproduktuei bigarren erabilera ematen espezializatu baitira. «Mundu mailan gure konpetentzia hurbilena AEBetan dago», esan du Lekuonak.\n«Elikagai sektorean botatzen dena ia-ia ekoizten dena baino gehiago dela esan daiteke. Gehienbat likidoak dira, proteinak, koipeak eta denetik daukatenak, eta horiek hauts bihurtzean aukera ematen dizu elikagai berriak sortzeko, bai pentsurako bai gizakion elikadurarako osagai berri bezala. Gizakioi dagokigunez, bi erabilera nagusi izan ditzake; elikadura sektoreko azpiproduktuekin jaki berriak sortzeko, birziklatuko bagenu bezala, edota ohiko elikagaiak hartu eta hauts bihurtuz formatu berriak sortzeko. Bestalde, goi mailako gastronomian erabilera argi bat izan dezakete, baita industrian ere, osagai naturalak bezala. Adibidez, A-4 itsaski lurrina jarri beharrean, benetako itsaskia sar dezakezu zopa batean eta kito».\nApaletan txipiroi-tinta hautsa, bakailao hautsa... mota guztietako hondakin organikoak sartu al dituzte hauek makinetan, ala? «Bakailao hautsa Hondarribiko bakailao enpresa baten ebakinekin egin dugu: xerrak egiten dituztenean, zati txiki asko bota egiten dira. Guk horiek hauts bihurtu ditugu». Orduan, esaterako, supermerkatuetako zaborretan bukatzen duten jogurt mordoek ba al dute beste erabilera bat? «Txerrien pentsuan nahasirik, noski».\nFinantziazioa bilatzen duten bitartean, hainbat proiektutan dabiltza. Horietako bi Markina-Xemeingo Leartikerrekin batera lantzen dihardute; lehena, AEBetan zabaldu den moda bati jarraiki, zorro batean janari oso bat hauts formatuan kaleratzeko –ura nahasita, irabiatu bihurtzen da; kirolarientzat eta dietaren bat egiten ari direnentzat oso egokia–; bigarrena, hirugarren munduan desnutrizioa pairatzen duten haurrei laguntzeko Unicefek eta antzeko GKEk erabiltzen dituzten zorroen ingurukoa. Errezeta finko bat izaten dute; funtsean esne hauts eta kakahuete-gantza dute batez ere, kaloria eta proteina ekarpen handia behar izaten baitute, baina euskaldun hauek beste osagai batzuk gehitzen ari dira, sagarra, banana edota ekilore olioa, kasu (7k honetako azaleko argazkian agertzen den janari-zorroa da).\n... eta datorren astean\nAZTI: Zientzia berritzailea.\nPlazera, egokitasuna eta jasangarritasuna dira, besteak beste, elikagai berrien ardatzak. Etorkizunean joerak nondik norakoak izango diren jakiteko, elikagaien alorreko ikerketan lehen mailako zentroa den honetara jo du 7K-k. «Batzuetan berritzaileegiak izaten gara gauden unerako», aitortu digu umorez Sofia Rocak, arlo honetako koordinatzaileak.\nKARABELEKO LAGUNAK: Ikerketa baratzeetan.\nHernanin dituzten negutegietan bertako barazkien barietateak berreskuratzen dituzte eta kanpokoak sartu. Euskal Herriko lehen sektoreak, iraun ahal izateko, filosofia aldatu behar duela dio Oier Lurramendik. Etorkizuneko baratzeetan porruen ondoan, japoniar azak, Txileko tupinamboak eta antzeko landare «exotikoak» ikusiko al ditugu?\nMUGARITZ JATETXEA: I+G goi mailako sukaldaritzan.\nHogei urte betetzen dituen jatetxe honetako I+G eta sormen zuzendaria da Dani Lasa, bere burua «ikerkuntzako sukaldari» gisa definitzen duena. Goi mailako sukaldaritzan etorkizunean ezarriko diren joerak zer-nolakoak izango diren jakiteko esparru ezin aproposagoa da. •


MAC Negokioetako Gas Plana Plus - IBERDROLA\nZure negoziorako planik onena\nGarrantzitsuena zure bezeroak dira. Plan honen bidez, bezeroek zure negozioaz gozatuko dute eta zuk, bitartean, prezio baxuagoak izango dituzu gasaren fakturan. Zure negozioan urtean 50.000 kWh baino gutxiago kontsumitzen baduzu, hau da zure plana.\nEskaintza hau 15/09/2021 arte egongo da indarrean\n*Prezioa zergak barne. Barnean hartzen ditu: Elektrizitatearen gaineko zerga berezia (% 5,11269632) edo hidrokarburoen gaineko zerga berezia: etxe-erabilerarako gas naturala (% 0,002338 €/kWh); eta aurrekoaren ondoriozko zenbatekoan zeharkako zergak aplikatzen dira: BEZ-a (% 21) penintsula eta Balearretan. Kanarietan IGIC (% 7) aplikatzen da eta Ceuta eta Melillan IPSI (% 1) aplikatzen da.\nBertan gelditzeko konpromisorik ez\nUne oro zure beharretara eta zure etxebizitza edo negoziora ondoen egokitzen den eskaintza aukeratu ahal izan dezazun.\nOnline kontsulta azkarra, ekologikoa eta doakoa.\nIzan ere, gure eskaintzak ez daude lotuta Energia, Turismo eta Agenda Digitalaren Ministerioak ezarritako prezio aldakorraren mekanismoekin.


GABONAK 2021-22 | Astixa\nHasiera » Albisteak » GABONAK 2021-22\nLehenengo jarduera Eibarko ikastetxeetako Haur Hezkuntzako eta Lehen Hezkuntzako ikasleei Olentzero eta Mari Domingiren bisita eginez egingo da, abenduaren 20tik 23ra.\nOlentzero eta Mari Domingiren bisita abenduaren 24an izango da Udaletxean, 11:00etatik 14:00etara. Aldez aurretik, abenduaren 20ean, astelehenean, 17:00etatik 19:00etara, eta txandak agortzen ez diren bitartean, aldez aurreko hitzorduak banatuko dira Kultura sailean, Portalean, hilaren 24ko harrerara joateko. Txandak familia-unitateen arabera banatuko dira, eta gehienez 6 pertsonak osatu ahal izango dituzte.\nBestalde, eta 2021-2022 Gabonetako kanpainaren barruan, Udaleko Gazteria Sailak, Eibar Merkataritza Gune Irekiarekin elkarlanean, “Negulekuak” ekimena antolatu du. Gabonetako haur parkea da, eta aurten, iaz bezala, hiru ekipamendutan banatuko da: Errebal Plazia, San Andres eskola eta Astelena pilotalekua. Ekipamendu bakoitza haurren adin jakin bati zuzenduta egongo da. Haur eta txanda bakoitzeko sarrera kostua 3 eurokoa izango da. Hala ere, Eibarko dendetan banatuko diren bonoekin sarrera doakoa izango da.\nErrebal Plazia 2016, 2017 eta 2018an jaiotako haurrentzat prestatuko da, eta txanda bakoitzean 30 plaza egongo dira. Sarrera El Casco eraikinaren parean dagoen atetik izango da eta irteera Muzategi kalera ematen duen atetik (eskilara mekanikoen ondoan). Nahiz eta adin tarte honetako haurrek muxukoa ez erabiltzeko eskubidea izan, muxukoarekin etortzea gomendatzen dugu.\nAipatutako hiru kokaguneetan (Errebal Plazia, San Andres eta Astelena pilotalekua) honako ordutegia izango dute: 11:00 – 12:20; 12:30 – 13:50; 16:30 – 17:50; 18:00 – 19:20; eta 19:30 – 20:30 (azken ordutegi hau ez da Errebal Plazian egongo)\nHiru guneak abenduaren 27, 28, 29, 30 eta 31n eta 2022ko urtarrilaren 3, 4 eta 8an irekiko dira haurrentzat.\nBertara joateko, aldez aurretik hitzordua eskatu beharko da horretarako prestatutako webgunean:\nTxandetan hitzordua aukeratzeko, era honetan irekiko dira:\nAbenduaren 22an eguerdi aldera, abenduak 27 eta 28 txandak irekiko dira\nAbenduaren 27an eguerdi aldera, abenduak 29, 30 eta 31ko txandak zabalduko dira\nAbenduaren 30ean eguerdi aldera, urtarrilak 3, 4 eta 8ko txandak irekiko dira.\nFamiliek ezingo dute ekipamenduetan sartu\nAzkenik, Errege Magoek ere protagonismo berezia izango dute aurtengo egitarauan.\nErrege Magoen bisita urtarrilaren 5ean izango da, 17:00etatik 20:00etara, Udaletxeko patioan. Aldez aurretik, abenduaren 20tik, 17:00etatik 19:00etara, Kultura sailean, Portalean, hitzordua eskatu beharko da ekitaldira joateko. Kasu horretan, txandak familia-unitatearen arabera ere banatuko dira, eta gehienez ere sei pertsonak osatu beharko dute. Familia bakoitzaren bisita bi minutukoa izango da, gutxi gorabehera.


Hasi da maiatza. Buleria eta solea garaia. Hasi da arrakasta handiko 2011ko BBK Flamenko zikloa.\nBost hitzordu ezberdin izango dira, guztiak Fernando Terremoto kantariaren oroitzapenari eskainitakoak. Goi mailako omenaldia, Flamenkoa ikuspegi ezberdinetatik aztertzeko. Oholtza gainean egungo kantearen, tokearen eta dantza flamenkoaren ordezkari ezagunenak, generoko kazetari eta ikertzaileek egingo dituzten aurkezpenak aberasteko.\nMaiatzaren 4an, asteazkena: José María Velázquez-Gaztelu idazleak Antonio Fernández Díaz “Fosforito” maisuaren aurkezpena gidatuko du. Elkarrizketa eta musika emanaldi bakar batean uztartuta. Aukera bakarra flamenkoaren mitoa bertatik bertara ikusteko. Mundu mailan ospe handiena duten sariak jaso dituen mitoa da, hogeita hamar disko baino gehiago plazaratu dituena.\nMaiatzaren 18an, asteazkena, Tere Peña kazetariak “Kanteko Sendien” ikuspegitik arte flamenkoa nola ikusten den azalduko du. Etxe flamenkoak deiturikoetan heldutasunera iritsi zen kantea, eta etxe bakoitzak bere nortasuna eman zion. Kontserbatorio modukoak ziren, hauetan gazteenek melodien eta erritmoen oinarriak ikasten zituzten, sendiko giroan. Musika flamenkoaren historia sakonetik datoz “los Peña Lebrija”. Esanikoaren erakusle nagusienetakoa. Pedro Peña gitarra jotzaile eta kantaorea, Inés Bacán kantaorea eta Concha Vargas dantzan. Hirurak buru direla, taula gainean jarriko dute “lehengusuak eta anaiak” ikuskizuna.\nEta ekainaren 1ean, asteazkena, dantzarekin urteroko hitzordua duzu. Dantza flamenkoak mundu erdia nola zoratu duen jakin ahal izango duzu. Hauek eta bestelako azalpenak emango ditu Juan Pinilla kantaore eta kazetari granadarrak, Manuel Liñan erkidea lagun duela.\nEkainaren 15ean, asteazkena, bere jaiotzaren mendeurrena eta “Cien Años de Tío Gregorio El Borrico” diskoaren argitalpena ospatzeko, egileek – José María Castaño eta Alfredo Benítezek, Luís El Zambo eta Manuel Carpio “Juanillorro” kantaoreen laguntzarekin-, irratsaioa balitz bezala errepasatuko dute Jerezko kantari ospetsuaren ibilbidea.\nEta amaitzeko, ekainaren 29an, Fernando Terremotori aipatutako omenaldi handia egingo diote bere lankide, lagun eta familiartekoek. Hauen artean izango dira flamenkoaren zerrendetan punta-puntakoak diren artistak, hala nola Israel Galván, Alfredo Lagos edo Miguel Poveda. Guztiek 40 urterekin zendu zen kantaorea omenduko dute, ziklo honekin hasiera-hasieratik harreman handia izan baitzuen.\nHitzordu guztiak BBK ARETOAN izango dira (Kale Nagusia 19), eta 20:00etan hasiko dira. Sarrerak Aretoko txartel-leihatilan, BBKren orotarako kutxazainetan, archivo.salabbk.es webgunean edo 944 310 310 telefono-zenbakian eskuratu daitezke. Lehenengo lau saioetarako, sarrerek 6 euroko prezioa izango dute, eta BBK txartelek %50eko deskontua izango dute (2 sarrera, txartel bakoitzeko). “Omenaldia Fernando Terremotori” saioak 12 euroko sarrera bakarra izango du; bildutako diru guztia Fernando Terremoto Lagunarte Flamenkoaren jardueretarako bideratuko da.\nData: 2011ko maiatzaren 4tik ekainaren 29ra


Euskal Herria Bildu - Nafarroako herritarren interesen defentsan parte hartuko du EH Bilduk Negoziaketa Batzordearen bileran\nNafarroako herritarren interesen defentsan parte hartuko du EH Bilduk Negoziaketa Batzordearen bileran\nNafarroa eta estautuaren hitzarmen ekonomikoaren Negoziaketarako Batzordea bilduko da bihar asteartea Madrilen. Negoziaketarako jarraitutako prozedura zuzenena izan ez den arren, behingoz Parlamentuan hainbatetan eskatutako Negoziazio Batzordea eratuko da.\nUPNk estatuarekin negoziatu du eta gerora, aldaketarik onartzen ez duen akordioa planteatu die talde parlamentarioei. Argi dago UPNk Madrilen interesekiko duen menpekotasuna, bai kasu honetan eta baita beste hainbat adibideetan ere. Estatuak, gure subiranotasunaren ondarrak epaitzen dituenean, UPNk herritar guztion batasuna eta babesa bilatu beharrean, beren interesen alde bizkarrra ematen dio gizarteari.\nBileran landuko diren gaien garrantziagatik eta UPNk egoera kudeatzeko izan duen modu okerraren gainetik, EH Bilduk Negoziaketa Batzordean parte hartuko du nafar gizartearen erabakitze eskubidea defendatzeko.\nNafarroako herritar guztiak ordezkatzen dituzten alderdi politiko guztiak presente egotea garrantzitsua da, Estatuak eskatzen dituen 1.500milioi euroak ez ordaintzearen alde Parlamentuak onartutako ebazpena defendatzeko. Nafarroako Parlamentuak aho batez onartutakoa bete behar du Estatuak. Proposatzen dugun konponbidea, Estatuak jarritako helegitea kentzea da.\nBestalde, ulertzen dugu, proposatzen diren beste erreformak, azken aldian izan diren sententziak ekiditeko, Nafarroari ahalmen fiskala kentzen diotela. Zalantza sortzen du guregan eta dudarik gabe, ez dira gure herriarentzako konponbiderik onenak. Ikusi beharko da denborarekin eta adostutako testuaren aplikazioan, zerga armonizazioari dagozkion berrikuntza hauek ez ote diren gure eskumen fiskalen kontrako erasoak. Momentuz berrikuntza hauek ez ditugu argi ikusten, bainan Volkswagenen BEZaren mehatxua zen erasoengatik gure Ogasuna defendatzeko helburutik ez gaituzte aldenduko.\nEgungo egoerak, subiranotasunaren galerak herritarrengan dituen ondorioak argi utzi du. Estatuak, Nafarroako eskuinaren laguntzarekin, ez du etsiko dagozkigun eskubide guztiak kendu arte. Egoerak hala ere, jarraitu beharreko bidea markatzen digu, Nafarroako herritarrengan ondorioak dituzten gai guztiengan erabakitze eskubidea berreskuratu behar dugum, gure etorkizunaz nafarrok erabaki dezagun.