Ekintzailetzarako diru laguntzen berri emango du Bidasoa Bizirik-ek : Bidasoko Hitza\nEkintzailetzaren inguruko diru laguntzen berri emango du Bidasoa Bizirik-ek\nJardunaldia antolatu du Bidasoa Bizirik garapen agentziak abenduaren 1erako, ekintzailetzaren inguruko diru laguntzez informatzeko.\nEkintzailetzara bideratutako diru laguntzen berri emateko jardunaldia antolatu du Bidasoa Bizirik-ek abenduaren 1erako. Agentziak ohar baten bidez zabaldu duenez, Lanbidek enpresa ideien garapena zein jarduera ekonomiko berriak diruz laguntzeko abiatuako lerroez informatuko dute bertan. Horietara iristeko baldintzak zeintzuk diren ere azalduko dute Bidasoa Bizirik-eko teknikariek.\nDiru laguntzak eskatu ahal izateko, halaber, garapen agentziarekin aholkularitza prozesua hasita izan beharko du interesdunak, bai eta abenduaren 1eko bilerara joan ere. Zehaztutakoaren arabera, enpresa ideia bat gorpuzteko 1.000 euro jasoko dituzte eskatzaileek, eta 1.500 euro enpresa bat martxan jartzeko. Diru laguntza horiek %15 handituko dira eskatzaileak 18 eta 30 urte artean baldin badituzte. Emakumeen kasuan ere %15 handituko da laguntza.\nInformazio gehiagorako Bidasoa Bizirik-en webgunera jo dezakete interesdunek.


Nola agurtu - Noticias de Gipuzkoa\nrikardo arregi 21.10.2020 | 01:04\nBadirudi ukondoka agurtzearen ohitura hori desagertzen ari dela. Gaitz erdi. Pandemia ekarri dituen gaitzen artean handiena ez bada (egia esan, gertu dago txikiena izatetik), ez zait inoiz gustatu. Nolanahi ere, itsusiagoa zen oraindik oinak elkar ukituz batzuek saiatu zuten agur hura. Ados. Orain beste agur keinu bat modan jar-tzen ari da, antza: eskuineko eskua bularraren ezkerreko aldera, bihotz aldera edo, eramatea, estatubatuarrek ereserkia entzutean egiten duten bezalaxe. Ez dakit gehiegi gustatzen zaidan. Erosoa al da hori egitea ezkerrentzat? Baztertzailea izan al daiteke haientzat?\nAgurraren arazoak (arazoa baldin bada) hor segitzen du. Nik lagunen artean proposatu dut ekialdean erabiltzen dituzten agurrak hemen erabiltzen hastea: eskuak bularraren parean elkartzearena Indian bezala edo Japonian egiten dituzten buru eta gorputz makurtze horiek, biak ala biak ezin dotoreagoak. Proposamenaren porrota lagunen aurpegietan ikusi nuen berehala: batek hori beste kulturetan lapurtzen ibiltzea zela aurpegiratu zidan, nik erantzun nion agian bazela garaia mendebaldekoek ekialdekoen ohituraren bat hartzekoa, orain arte beti alderantziz gertatu dela kontuan harturik; beste batek, ekialdeko hori gure (euskal?) adierazkortasun mailarekin ondoegi ez zihoala (benetan?); beste bat marik... bat zela hasi zen esaten (ulertzen didazu).\nItxaropena galdu nuen guztiz asteburuan. Telebistan bi euskal entrenatzaile edo bi euskal taldetako entrenatzaileak (gizonezko futbola, jakina) elkar agurtzen ikusi nuen zelaian partida hasi edo bukatzean: besarkadak, bizkarreko sendoak, ukitu handik, ukitu hemendik. "Hauei PCR proba ia-ia egunero egiten dietenez, edozer egin dezakete", bota zuen ondoan nuenak. Bitartean, besteok "kaixo" urrun eta zurrun batekin konformatuko gara. Edo "hepa" batekin, hatxe eta guzti.


Eguraldi eskasa baina giro ona eduki dute Markina-Xemeingo Teresa Donearen jaietan - Lea-Artibai eta Mutrikuko Hitza : Lea-Artibai eta Mutrikuko Hitza\nUmeak jolasten Beheko Arrabaletako jaietan. Argazkia: Markina-Xemeingo Guraso Elkartea\nAtxondoa auzoko Beheko Arrabaleko jaietako margo lehiaketako artelan guztiak ikusgai daude egunotan, Bikale tabernan. Asteburuan ospatu zuten 25. Margo Lehiaketa eta 47 umek parte hartu zuten bertan. Eguraldi eskasa, baina giro ona eduki zuten Teresa Donearen jaietan. Eguraldi hotz eta iluna, hala ere, asko izan ziren jaietara hurreratu ziren ume eta helduak.\nGoizean egin zituzten margolanak artista txikiek, eta arratsaldean banatu zituzten sariak. Aurtengo sarituak ondorengoak izan dira:\n3-4 urte bitarteko kategorian: Aimar Ormaza (3 urte), Gaia Unanua (4 urte), Naroa Egurrola (3 urte) eta Iraia Egaña (4 urte).\n5-6 urte bitarteko kategorian: Elene Ormaza (6 urte), Elaia Arriaga (6 urte), Jule Egia (5 urte) eta Izar Ormaetxe (6 urte).\n7-8-9 urte bitarteko kategorian: Iñaki Izagirre (9 urte), Ane Uberuaga (8 urte), Mikele Idoeta (9 urte) eta Izaro Barinagarrementeria (8 urte).\nEskolako materialagaz gainera, garaikurrak eta dominak ere eraman zituzten sari modura, eta “ilusio handiagaz” jaso zituzten.\nJolasak eta musika. Arratsalde polita igaro zuten jaietara hurbildu zirenek. 18:30 ingurura arte Markina-Xemeingo Guraso Elkarteak antolatutako egurrezko jolasekin jostatzeko aukera eduki zuten, baina ordu horretan euria hasi eta aterpean batu zen jende guztia. Bertan kokatu ziren Gari eta Amaia musikariak ere, eta aterpea dantzagune bihurtu zuten. Hantxe ibili ziren dantzan jo eta ke gaztetxoen kuadrillak. Hotza zegoenez, txokolatea ere “gustura” hartu zuten ume eta nagusiek. 30 litro prestatu zituzten auzotarrek, eta dena amaitu zen.\nEuria zela eta, zapatuan [urriak 19] barruan geratu ziren, baina domeka goizean [urriak 20] kalean egon ziren buruhandiak. Auzoko aterpea hesi horiekin itxi eta bertan batu ziren umeak eta buruhandiak. Ordu eta erdi inguruan jaietako ekintza kuttunetako bategaz gozatu zuten umeek.\nAuzoko andreeri, Guraso Elkarteari eta Markina-Xemeingo Udalari eskerrak eman dizkiote antolatzaileek, jaiak aurrera eramateko eskainitako laguntzagatik. “Laguntza horiek barik ezingo litzateke jairik egon. Eskerrak bai eta ere etorri ziren guztiei euren parte hartzeagatik”.


Ipuinez beteta dator Liburutegiaren Eguna Elgetan - Elgeta - Goiena.eus\nIpuinez beteta dator Liburutegiaren Eguna Elgetan\nLarraitz Zeberio Lekuona 2016-10-21 09:47\nHerriko neska-mutikoak ipuin kontalari saio batean. (Elgetako liburutegia)\nLiburutegiaren Nazioarteko Eguna ospatzeko hainbat ekintza gertatu ditu udal liburutegiak. Gaur, esaterako, bi urtetik gorako neska-mutikoendako ipuin kontaketa saio berezia egingo du Geaxi Ezpeletak, 17:20an.\nErrotuta daude, Elgetan, herriko boluntario talde baten eskutik udal liburutegian hamabostean behin egiten diren Ipuinen Ordua izeneko saioak. Ikasturte berria martxan da, eta aste honetako saioa berezia izango da, Liburutegiaren Nazioarteko Eguna aitzakia hartuta.\nLiburutegiko arduradun Geaxi Ezpeletak gidatuko du. Haurrak adinaren arabera banatu beharrean, saio bakarra izango da bi urtetik gorako neska-mutiko guztiendako, eta 17:20etik 18:00etara izango da. "Liburutegiarekin zerikusia duen ipuinen bat egongo da modu berezian kontatuta, pare bat liburu zozketatuko ditugu, eta irakur puntu txiki bat egingo dugu", azaldu du Ezpeletak.\nAstelehenean, urriak 24, bost liburu zozketatuko dituzte liburutegian. Zozketa horretan sartuko dira urrian zehar Elgetako liburutegian maileguren bat egin duten erabiltzaileak. Bost taldetan banatu dituzte erabiltzaileak: 0-4 urte, 5-8 urte, 9-11 urte, 12-16 urte eta 16 urtetik gorakoak. Talde bakoitzeko liburu bat zozketatuko dute. Zozketa 18:00etan egingo dute.\nEgun berean, Liburutegiaren Nazioarteko Egunean, emango dituzte liburutegiko liburu irakurrienak asmatzeko lehiaketarako azken pistak.\nLehiaketa martxan da urriaren 3tik, eta 10 urtetik gorako erabiltzaileei dago zabalik. Helburua da asmatzea zeintzuk diren azken hamabi hilabeteotan liburutegian mailegu gehien izan dituzten liburuak. Lau izenburu eman behar dira: helduendako euskarazko eleberrietan mailegatuena, helduendako gaztelerazko eleberrietan mailegatuena, gazte literaturan euskarazko eleberri mailegatuena eta gazte literaturan gaztelerazko eleberri mailegatuena. Astelehenean emango dituzte azken pistak liburutegitik, eta barikua izango da erantzunak bidaltzeko azken eguna. Pista guztiak udal liburutegiko blogean daude ikusgai. Asmatzaileak liburu elektroniko bat irabazteko aukera izango dute. Bat baino gehiago egonez gero zozketatu egingo dute saria.\nEneritz Artetxeren saioa hurrengo barikuan\nHurrengo barikuan Eneritz Artetxek egingo du ipuin kontalari saioa Elgetan. 4 eta 9 urte bitarteko haurrei zuzendutako Zenbat gurari! ikuskizuna egingo du. Amaieran umeek, beraien nahiak margotu edo idatzi ahal izango dituzte eta kutxa magikoan sartu.


Bakea eraikitzeko euskal esperientzia aztergai Colombian, ALC-ren eskutik — Agirre Lehendakaria Center\nAurreko Maiatzaren 25ean, Agirre Lehendakaria Centereko laguntzaile den Paul Riosek, “No volver a la Guerra” nazioarteko jaurdunaldian parte hartu zuen Kolonbian\nMedellineko Unibertsitateak eta “Avanza Colombia” Fundazioak- eraldaketa sozialak bultzaltzen dituen giza–entitateak gogor aritu da bakegintzan eta bizikidetza eta adizkidetze lanetan aritutakoak-, jaurdunaldiaren bultzatzaileak izan zirelarik.\nAzkenengo hamarkadetan, Euskadiren aparteko eraldaketak, berdintasun kota handiak ahalbidetu ditu; bakengintza, giltzarri izanik. Paul Riosek esperientzia hori partekatu zuen kongresura bertaratutako 2000 lagunekin, bai eta, euskal bake prozesuan ikasitako esperientziak ere. Indarkeriaren eta konponbide- espazioen alternatibak eskaintzen dituzten ekimen sozialak bideratzeko, printzipio etikoek, errespetuak eta elkarrizketarako guneak zabaltzea, elkarbizitzaren eraikuntzan duten berezko garrantzia azpimarratuz.\nAldi berean, Riosek, Euskal bake- prozesuaren berrikuntza maila handia nabarmendu zuen, gobernu eta erakunde armatuen arteko negoziazio-eskema klasikoei erantzun ez dien heinean. Prozesuaren indarrak eta, aldi berean, iraunkortasunak, herritargoaren eta euskal erakundeek irtenbideak bilatzeko eskuratutako lidergo- gaitasunean oinarritu dela nabarmenduz.\nKongresuan ere, une magikoak bizitu ziren. FARCeko, ELNeko eta beste talde paramilitar armatu batzuen kideek parte hartu zuten, hala nola, “Autodefensas Unidas de Colombia”ek: benetan hunkigarria izan zelarik, FARCeko eta AUCren ordezkariek beren hitzaldien amaieran elkarri emandako besarkada.\nKolonbiako bake prozesua ez da erreza. Une konplikatuak ematen ari dira Bake- Akordioak inplementatzeko, urte luzeko gerra eta gorrotoaren eraginez ondorioztutako zailtasunengatik. Ordea, Medellinen bizi izandakoak, bakea eraikitzeko gai izango direlaren itxaropenaren adierazgarri da.\nBien bitartean, Agirre Lehendakaria Centeretik euskal esperientzia partekatzen jarraituko du, Kolonbian egiten ari diren berradiskidetze – eta bake – ahaleginetan laguntzekoa gertatu daitekeen artean.


Nantesko uhartea - Wikipedia, entziklopedia askea.\nLoira ibaiaren erdian dago uhartea\nFrantzia - Bretainia\n13.110 (2008. urtea)\nNantesko uhartea (bretainieraz: Enez Naoned, frantsesez: Île de Nantes) Bretainiako Nantes hirian dagoen uhartea da.\nNantes hiriaren erdigunean dago, Loira ibaiaren erdian. Ibaia bitan banatzen da, iparraldean bras de la Madeleine (Madalenaren besoa) eta hegoaldean bras de Pirmil (Pirmilen besoa), eta bien artean kokatzen da uhartea. 4'9 kilometroko luzera dauka eta kilometro bateko zabalera.\nAintzina hainbat uharte izan ziren, hala nola; "île Beaulieu", "île Sainte-Anne", "prairie au Duc", "prairie d'Aval", "prairie d'Amont", "prairie de Balagué", "prairie de Pré-Joli", "île de Petite Biesse" eta "île de Grande Biesse". XX mendearen hasieran erreka batzuk lehortu zituzten eta uharte bakarra osatu zen.\n13 zubik elkartzen dute uhartea hiriko gainerako auzoekin, zortzik iparraldean dagoen alde zaharrarekin eta gainerako bostak hegoaldeko auzoekin.\nNantesko uharteko makinak: Karrusela.\nOrriaren azken aldaketa: 8 urria 2021, 02:26.


ETXE ZAHAR HANDIEN BIZIGARRITASUNA ARAUTZEKO DEKRETUA ALDATZEKO ESKATU DIO PARLAMENTUAK NAFARROAKO GOBERNUARI\nData: abenduak 18, 2018\nAbenduaren 4ko Nafarroako Parlamentuko Eskubide Sozialean batzordeak etxe zahar eta handien bizigarritasun baldintzak arautzen dituen 5/2006 Foru Dekretua berrikusi eta egokitzeko erabakia hartu eta hala egiteko eskatu zion Nafarroako Gobernuari. Etxe handien zaharberritzea errazteko Baztango Udalak abiaturiko ekinbide politiko eta instituzionalari erantzuten dio erabakiak eta azaroaren 14an parlamentuan egindako lan-saioaren segida da. Mozioak ere landa eremuetako etxebizitza tradizionalen diagnosi eta azterketa teknikoa egiteko eskatzen du, azterketa hori bortz hilabeteko epean egiteko eskatu bidenabar.\nModu berean, joan den asteazkenean, abenduaren 12an, Baztango Udaleko ordezkaritza,. Joseba Otondo alkatea, Florentino Goñi zinegotzia eta udalaren hirigintzako aholkulariak Miguel Laparra Eskubide Sozialetako kontseilariarekin eta bere taldearekin bildu ziren gaiari buruz solastatzeko. Bilera luzearen ondotik, Otondok jakinarazi duenez bizigarritasuna arautzen duen dekretua aztertzeko konpromisoa hartu du Laparra buru duen etxebizitza departamentuak eta konpromisoa agertu dute Nafarroako Parlamentuak hartutako akordioa betetzeko.


Ezagutza sortzaileak – HarituLab\n2022-04-04Artikuluaezagutza, sortzaileby HarituLab\nEsteka // https://www.argia.eus/argia-astekaria/2773/teknologia\nEzagutzak –tartean teknologiak– eta kulturak oso harremanduta daude, eta sortzen diren lekuei eta han dauden harreman moduei lotuta daude. Belaunaldiz belaunaldi saiatzen gara gure bizitzetan esanguratsua izan dena eta gizakion ongizaterako beharrezko bezala ulertu duguna jasotzen hurrengo belaunaldiei eskaintzeko, oparia bailitzan. Ezagutza norbereganatzea, ordea, ez da soilik memoria kontua, memoria oso garrantzitsua bada ere. Paulo Freire pedagogoak hezkuntza bankarioa deitzen zion informazioa buruetan sartzeko saiakerari, bankuekin eta diru gordailuekin analogia eginez. Haurren buruetan informazio deposituak sartzea bilatzen duten hezkuntza ereduek ez dute sortzen ezagutza bereganatzeko prozesu bat.\nEzagutza norbereganatzea eraldaketa prozesu bat da, esperientzia kontu bat. Datuetatik informaziora, eta informaziotik ezagutzara igarotzea ez da solik eduki kontua. Saiakera dakar berarekin.\n90eko hamarkadan, enpresa munduan oso famatuak egin ziren enpresen ezagutza kudeatzeko ahaleginetan Nonaka eta Takeuchi, SECI ereduarekin: Socialization, Externalization, Convination, Internalization (Gizarteratzea, Sistematizazioa, Nahasketa, Barneratzea). SECI ereduarekin honako ideia jaso zuten: pertsona batzuk sistematizatu eta gizarteratu duten ezagutza geureganatzeko, esperimentatzea da bide bakarra. Esperientziaren bidez, geure izaerarekin eta aurreko ezagutzekin nahastuko dugu informazio berria, eta orduan, informazioa izatetik ezagutza izateko bidean izango gara, ezagutza barneratzeko bidean.\nOrain dela zenbait urte, Tabakalerako Hirikilabs-en hartu nuen parte hainbat irakaslerekin batera. Landu genuen zelan bihurtu hezkuntza espazioak esperimentatzeko, saiatzeko eta ezagutza sortzeko espazio, zelan igaro hezkuntza bankariotik beste eredu batera. Ez da erantzun erraza, aldagai asko daude bidean, baina orduz geroztik ikasleak ezagutza sortzaile gisa ikusten ditut, eta irakasleak euren bidai-lagun onen moduan, prozesu horretan.\nIrudia // haur bat haritulab laborategian material ezberdinak esploratzen


Hagatxo inklinatu bat nola erortzen den, mutur finko batekin\nPartikula bat nola erortzen den\nHagatxoa eta partikula konparatzea\nHagatxoak bere mutur finkoan jasaten dituen indarrak: Fx eta Fy\nOrri honetan ikertuko da hagatxo bat nola erortzen den, beheko muturra finko eta artikulatuta duenean, beraz, mutur horren inguruan aske biratzen du. Hasieran θ angelua osatzen du norabide bertikalarekiko eta bere masa eta luzera m eta L dira hurrenez hurren.\nGainera, erorketa hori konparatuko da partikula baten erorketarekin, eta partikula kokatzen da hagatxoaren gainean honako posizio erlatiboan: γL (0<γ≤1). Beraz partikula erortzen da honako altueratik: y0 = γL·cosθ. Ikusi alboko irudia.\nGainera ikertuko dugu zein posiziotan askatu behar den hagatxoa (zein angelutan, θ0) eta zein posiziotan kokatu behar den partikula bere gainean (γL distantzia), lurreraino lehenago iristeko hagatxoa edo partikula. Ikusiko dugunez, zenbait kasutan, hagatxoa partikula baino lehenago iristen da lurrera, alegia, itxuraz, hagatxoa grabitatea baino bizkorrago mugitzen da.\nPartikula nola erortzen den\nPartikula baten erorketa kasu sinplea da, eta aztertuta dago dagoeneko Zinematikaren gaian, gorputz baten erorketan. Partikula erortzen uzten da pausagunetik eta honako altueratik: y0=γLcos θ0. Hona hemen partikularen posizioa denboraren menpe:\nHortik kalkula daiteke partikulak lurrera iristeko (y=0) behar duen denbora (dei diezaiogun Pp, partikularen periodoari):\nPartikularen energia potentziala (E=mg·y0) energia zinetiko bilakatzen doa lurrerantz hurbiltzen den heinean. Energiaren kontserbazio-printzipioa aplikatuz:\nHagatxoa solido zurrun bat da eta O puntu finkoaren ingurua biratzen du ardatz perpendikular batekiko.\nHagatxoak jasaten dituen indarrak bi dira:\nMutur finkoko loturak eragiten dion indarra: F. Indar horren modulua eta norabidea ezezagunak dira, baina bi osagaietan deskonposa daiteke: Fx eta Fy.\nHagatxoaren errotazioaren dinamikaren ekuazioa ardatz finko baten inguruan:\nIo · α=M\nIO , hagatxoaren inertzia-momentua da, baina O puntutik pasatzen den ardatz perpendikularrarekiko.\nM , hagatxoak jasaten dituen indarren momentu totala, O puntuarekiko, eta α azelerazio angeluarraren norabide bera du.\nErrotazioaren ekuaziotik azelerazio angeluarra kalkulatzen da (α), eta ateratzen da, ez dela konstantea, baizik eta hagatxoaren posizioarekin (θ-rekin) aldatuz doala:\nKalkulatu nahi bada, hagatxoak zein posizio osatzen duen denboraren menpe, θ(t), ekuazio diferentziala integratu behar da (bi aldiz denborarekiko):\nEta ekuazio horrek koefiziente aldakorrak dituenez, numerikoki ebatzi behar da. Hasierako baldintzak honakoak dira: t=0 aldiunean, hagatxoaren posizioa θ=θ0 eta pausagunean dago, ω=dθ/dt=0\nHagatxoaren energia potentziala da bere masa-zentroak duena, alegia, bere masa-zentroaren altueran dagoen partikula batek izango lukeena, hagatxo osoaren masa izango balu: E=mg(L/2)·cosθ0. Energia potentzial hori bilakatuz doa errotaziozko energia zinetiko. Energiaren kontserbazioaren printzipioa honela idatz daiteke:\nEkuazio horrekin hagatxoaren ω abiadura angeluarra kalkula daiteke bere θ posizioaren menpe, baina ez digu informaziorik ematen t denboraz. Horretarako, abiadura angeluarra honela berridatz daiteke:\nHagatxoak lurrera erortzen tardatzen duen denbora\nAdierazpen hori integra daiteke θ0-tik π/2-raino, eta lortzen da hagatxoak zenbat tardatzen duen lurrera erortzen (dei diezaiogun Pv, gaztelerazko "periodo varilla").\nIntegral hori ebazteko, berridatz daiteke honako erlazioak erabiliz: "angelu bikoitzaren kosinua": cos2A=cos2A-sin2A, eta bestalde sin2A+cos2A=1. Honela geratzen da:\nEta aldagaia alda daiteke:\nAzkenik, lortzen da Pv denbora, alegia, hagatxoak tardatzen duena lurrera iristeko, hasieran θ0 angelutik askatzen bada. Izan ere, integralaren adierazpen hori pendulu baten periodoaren antzekoa da, penduluaren anplitudea handia denean:\nIntegral hori numerikoki kalkula daiteke edo tauletan aurki daiteke. Horretarako, komeni da berridaztea bi integralen kenketa gisa: batetik, integral eliptiko osoa 0-tik π/2-raino, eta bestetik lehen espezieko integral eliptikoa 0-tik φ0-raino.\nOndorengo programa interaktiboak, hagatxoaren hasierako angelua ematen bazaio (θ0: norabide bertikalarekiko), integral eliptiko biak kalkulatzen ditu (Carlson-en metodo numerikoaz) eta ondoren, integral bien arteko kenketa (dei diezaiogun Ie integral eliptiko bien kenketari). Ikus bedi Numerical Recipes in C, Special functions, seigarren kapitulua.\nHagatxoaren hasierako angelua emanda (bertikalarekiko),\nprograma honek integral eliptiko bien arteko kenketa kalkulatzen du, Ie.\nOndoren Pv kalkulatzeko, alegia, hagatxoak lurrera iristeko zenbat denbora tardatzen duen, bidertu behar da programan lortutako Ie bider √(2L/3g).\nKonpara ditzagun, alde batetik aske erortzen den partikularen azelerazioa P posizioan dagoenean, mutur finkotik γL distantziara, eta bestetik hagatxoan dagoen P puntuaren hasierako azelerazioa. Irudiak bi azelerazioak erakusten ditu, partikularena urdinez eta hagatxoaren puntuarena gorriz.\nAske erortzen den partikularen azelerazioa, grabitatearena, konstantea da bidaia osoan, baina hagatxoan dagoen puntuak zirkunferentzia bat deskribatzen du, γL erradioduna, eta honako azelerazio tangentziala du:\nNorabide horretan, grabitatearen azelerazioak honako osagaia du: g·sinθ\nLehen azelerazioa (hagatxoarena) bigarrena baino handiagoa bada, orduan hagatxoa partikula baino bizkorrago eroriko da lurrera.\nBaldintza hori, beharrezkoa da hagatxoa partikula baino lehenago iristeko lurrera, baina ez da baldintza nahikoa, geroago ikusiko dugunez.\nErorketen iraupenak konparatzea\nKonpara dezagun zenbat denbora tardatzen duten lurrera iristeko, alde batetik aske erortzen den partikulak eta bestetik hagatxoak.\nPartikula honako altueratik abiatzen da: y0=γLcosθ0 eta lurrera iristeko tardatzen duen denbora, lehenago kalkulatu dugu (Pp):\nHagatxoa θ0 posizio angeluarretik abiatzen da, eta lurrera iristeko tardatzen duen denbora Pv da:\nHemen Ie da, aurreko atalean aipatu diren integral eliptiko bien arteko kenketa, izan ere, lehengo programatxoak kalkulatzen duena, hagatxoaren hasierako posizioa emanda.\nHagatxoa lurrera heltzen bada partikula baino lehen: Pp>Pv , edo bestela esanda:\nIe funtzioa ez da sinplea, eta gainera, hagatxoaren hasierako θ0 posizio angeluarrarekin erlazionatuta dago.\nIdatz ditzagun taula batean parametro guztiak, hau da:\nθ0: hagatxoaren hasierako posizio angeluarra, norabide bertikalarekiko.\nIe: integral eliptikoen kenketa, izan ere, aurreko ataleko programatxoak kalkulatzen duena.\nDesberdintzaren eskumako terminoari, dei diezaiogun γc=Ie2/(3·cosθ0)\nTaula horretako zenbakiek ematen dute, hagatxoaren hasierako posizio angeluar ezberdinetarako, zein iristen den lehenago lurrera, hagatxoa ala partikula, honela:\nBaldin γ< γc partikula iristen da lurrera lehenago.\nBaldin γ>γc hagatxoa iristen da lurrera lehenago.\nγ beti da unitatea baino txikiagoa, definizioz (γ<1), partikularen posizioa γL delako, beraz, hasierako posizioa bada θ0=40º edo 30º, edo txikiagoa, orduan beti γc>1eta beraz, γ< γc: orduan partikula beti iritsiko da hagatxoa baino lehenago. Ondorengo programa interaktiboan hori egiazta daiteke.\nLehengo ataleko programatxoan kalkula daiteke θ0≈42º bada, orduan Ie=1.4944, eta γc=1. Horrek esan nahi du hori dela hasierako angeluaren balio minimoa hagatxoa partikula baino lehenago iristeko eta horretarako γ=1, partikula justu hagatxoaren muturrean kokatuta.\nAldiz, hagatxoaren hasierako posizioa bada θ0=42º baino handiagoa, orduan beti γc<1eta beraz lor daiteke γ> γc izatea. Hau da, posiblea da hagatxoa lurrera iristea partikula baino lehenago. Horretarako partikula hagatxoan kokatu beharko da O puntutik γcL distantzia baino urrutiago, alegia muturretik hurbilago. Eta partikula kokatzen bada O puntutik γcL distantzia baino hurbilago orduan bera iritsiko da lurrera hagatxoa baino lehenago.\nBadago taula horretan, γc-rentzako beste balio mugatzaile bat: γc=0.666…=2/3. Alegia, γc ez dela inoiz 2/3 baino txikiagoa. Orduan, partikula kokatzen bada O puntutik 2L/3 distantzia baino hurbilago (γ< γc) orduan bera iritsiko da lurrera hagatxoa baino lehenago, beti, hagatxoaren hasierako θ0 angelua edozein izanda ere.\nHagatxoaren hasierako angelua, θ0, norabide bertikalarekiko osatzen duena (gradutan), desplazamendu-barrari saguaz eragiten.\nPartikularen posizioa hagatxoaren gainean eta hagatxoaren luzerarekiko erlatiboa, hau da, γL baina γ≤1. Desplazamendu-barrari saguaz eragiten edo laukian zuzenean γ zenbakia idatziz.\nHagatxoaren luzera finkotzat hartu da: L=2 m.\nHagatxoaren masa eta partikularena biak berdinak eta finkoak hartu dira: m=1 kg.\nHagatxoa erortzen ikusten da, beheko muturra finkoa du eta beraren inguruan biratzen ari da. Partikula ere erortzen ikusten da, baina aske, norabide zuzen eta bertikalean.\nLeihatilaren ezkerreko eta goiko erpinean programak uneoro erakusten ditu idatziz, t denbora (segundotan), hagatxoaren q angelua (gradutan) eta mutur finkoak eragiten dion indarraren bi osagaiak: Fx eta Fy.\nAukera bitez konbinazio ezberdinak, hasierako angeluarekin (θ0) eta partikularen hagatxoaren gaineko posizio erlatiboarekin (g) eta konpara bedi ea zein iristen den lehenago lurrera: hagatxoa ala partikula.\nHagatxoak mutur finkoan lotura bat duenez ezin da aske mugitu, loturak indarra egiten diolako. Hagatxoaren masa-zentroak ibilbide zirkularra deskribatzen du, L/2 erradioduna. Beraz, masa-zentroaren azelerazioak bi osagai izango ditu:\nIrudiaren ezkerraldean erakusten da masa-zentroaren higidura zirkularra dela, eta bere azelerazioaren bi osagaiak, bere posizio angeluarra edozein denean, θ . Aldiz, irudiaren eskumako aldean azelerazioaren osagai cartesiarrak erakusten dira, alegia bertikala eta horizontala.\nNewton-en bigarren legea aplikatzen badiogu hagatxoari (masa-zentroari) osagai cartesiarretan:\nAzelerazioaren osagai intrintsekoak (normala eta tangentziala) ezagunak dira lehendik:\nOrduan, ekuazio cartesiarretatik kalkula daitezke Fx eta Fy , θ angeluaren menpe:\nDemagun, esaterako, hagatxoaren masa, m=1 kg\neta hasierako angelua, θ0=45º\nKalkula bitez Fx eta Fy, esaterako, hagatxoaren posizio honetan: θ=60º.\nKalkula ditzagun lehenik azelerazioaren osagai intrintsekoak:\nOndoren, kalkulatzen dira loturak hagatxoari eragiten dion F indarraren bi osagaiak:\n"Hagatxoak lurrera erortzen tardatzen duen denbora" artikulu honetan azaltzen da zehazki:\nTheron W. The "faster than gravity" demostration revisted. Am. J. Phys. 56 (8) August 1988, pp. 736-739


Bordesac - Wikipedia, entziklopedia askea.\n(«Bordezac» orritik birbideratua)\nJosiane ROURE (2014-2020)\n44° 18′ 53″ N, 4° 04′ 36″ E / 44.314722222222°N,4.0766666666667°E / 44.314722222222; 4.0766666666667Koordenatuak: 44° 18′ 53″ N, 4° 04′ 36″ E / 44.314722222222°N,4.0766666666667°E / 44.314722222222; 4.0766666666667\nBordesac (okzitanieraz Bordesac, frantsesez eta ofizialki: Bordezac) Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Gard departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an 382 biztanle zituen.\n2007an Bordezac udalerrian erroldatutako biztanleak 390 ziren. Familiak 184 ziren, horien artean 60 pertsona bakarrekoak ziren (26 bakarrik bizi ziren gizonak eta 34 bakarrik bizi ziren emakumeak), 64 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 34 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 26 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.\n2007an 267 etxebizitza zeuden, 192 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 59 bigarren erresidentzia ziren eta 17 hutsik zeuden. 190 etxeak ziren eta 76 apartamentuak ziren. 192 etxebizitza nagusietatik 132 bere jabearen bizilekua ziren eta 60 alokairuan okupaturik zeuden; 1ek gela bat zuen, 9 etxek bi zituzten, 58 etxek hiru zituzten, 70 etxek lau zituzten eta 54 etxek bost zituzten. 140 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 91 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 77 etxetan bat baino gehiago zituzten.\nBordezac udalerriko biztanleria-piramidea 2009an .\n2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 212 ziren, horien artean 140 aktiboak ziren eta 72 inaktiboak ziren. 140 pertsona aktiboetatik 121 lanean zeuden (67 gizon eta 54 emakume) eta 18 langabezian zeuden (6 gizon eta 12 emakume). 72 pertsona inaktiboetatik 33 erretiraturik zeuden, 10 ikasten zeuden eta 29 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.\n2009an Bordezac udalerrian 175 unitate fiskal zeuden, 364 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.024 euro zen.\n2007an zeuden 15 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 6 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 3 zerbitzu enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.\n2009an zeuden norbanakoentzako 9 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 3 igeltseroak, 3 zurginak, 1 argiketaria eta 1 jatetxe.\nPeyremale (2,0 km)\nBessèges (2,9 km)\nMalbosc (3,5 km)\nSénéchas (4,1 km)\nRobiac-Rochessadoule (4,1 km)\nGagnières (4,3 km)\nChambon (5,8 km)\nWikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Bordesac\nOrriaren azken aldaketa: 20 uztaila 2016, 18:10.


Sai arreen kopurua kontrolatzea eskatu du EHNEk, erditze garaian aziendei eraso egiten dietelako\nNafarroako EHNE nekazari sindikatuak eskatu du Nafarroako Gobernuko Ingurumen Departamentuak neurriak har ditzala “gure lurraldean putreen populazio neurrigabea konpontzeko”.\nSindikatuaren esanetan, espezie honek bere ohitura naturalak aldatu ditu “hegazti sarraskijale gisa eta jarrera oldarkorragoak hartu ditu”. Horren ondorioz, “aziendei eraso egiten diete eta abeltzain asko erditze garaian euren animaliak ia modu iraunkorrean ukuiluratzera” behartzen dituzte. Afiliatu batek bidalitako argazkia erakutsi dute egoeraren erakusgarri.\nDuela egun gutxi Pablo Muñoz Nafarroako Gobernuko Ingurumeneko zuzendariari egoeraren berri eman diotela adierazi du EHNEk oharrean, eta hark arazoa badagoela onartu zuela, baina irtenbiderik eman gabe. Laguntza ekonomikoak eskaini zizkiela erasoak daudenerako. Hala ere, jarraitzen du sindikatuak, “ordain horiek jasotzeko, albaitari baten aldeko txostena behar da, aberea hil aurretik erasotua izan dela aitortuz, baina askotan ez da erraza hau frogatzea, putreek osorik jaten dutelako azienda”.\nHorregatik guztiagatik, kalte-ordainen kudeatzea arintzea eskatzen dute eta bestelako neurriak ere hartzea: “Hegazti sarraskijaleek funtsezko eginkizuna betetzen dute kate trofikoan, eta gure azienden erabilera tradizionalarekin batera bizi izan dira historikoki. Hala ere, uste dugu hegaztien ugaltzea arazo bihurtu dela, eta aurre egiteko garaia dela, haien kontserbazioa kudeatzen duten erakundeen eta erasoen eraginpean daudenen artean adostutako konponbideak bilatuz”.\nKanal honetan artxibatua: Abeltzaintza\nAbeltzaintza kanaletik interesatuko zaizu...


1937. Gernikari buruz. Gerra eta civitasa\nAzken egunak 16|09|30 • 17|01|09\nSantiago Erasoren ideia batetik abiarazitako Bake-ituna proiektuak, Pedro G. Romero komisarioa dela, barne hartzen ditu artearen historian, kulturan eta eskubideetan bakea errepresentatzeko izan diren moduei buruzko erakusketak, ekoizpen artistiko garaikideak eta argitalpenak. Iaz eta aurten, proiektuari lotutako hainbat jarduera ari dira egiten hogei bat tokitan, Bilbotik Bartzelonaraino, eta Baionatik Salamancaraino.\n1516-2016. Bake-itunak erakusketa nagusiaz gain (Donostiako San Telmo Museoaren eta Koldo Mitxelena Kulturunearen artean dago banatuta, eta Bilboko Arte Ederren Museoak ere bertan kolaboratu du, bere bildumako hogei artelan inguru lagata), gertakari historikoei buruzko Azterketarako kasuak jasotzen ditu, zazpi hain justu; kasu horietako bakoitzean, aditu bat aritu izan da komisario lanetan. Era berean, José María Serti buruzko azterketa monografikoa eta Kanpoaldeak izeneko zazpi ekoizpen artistiko garaikide ere jaso dira bertan.\nAzterketarako kasuen artean, Picassoren Guernica lanari buruzko erakusketa hau nabarmentzen da, eta, datorren urteko urtarrilaren 9ra arte, Bilboko Arte Ederren Museoan egongo da ikusgai. Mota askotako berrogeita sei pieza daude bertan –batez ere, margolanak eta grabatuak; baina eskulturak, maketa bat eta txanponak ere bai–, denak ere hainbat instituziok lagatakoak: Centro de Arte Reina Sofía Museo Nazionala (Madril), Museu Nacional d'Art de Catalunya eta Fundació Antoni Tàpies (Bartzelona), Museu Fundación Juan March (Palma Mallorcakoa), Fundación Pablo Ruiz Picasso Museo Casa Natal (Málaga) edo Kaliforniako Unibertsitateko liburutegia (UCLA) dira aipatutako erakundeak, besteak beste. Bilboko Arte Ederren Museoko liburutegiko zenbait dokumentu ere gehitu dira.\nErakusketaren komisarioak, Valentín Roma arte-historialariak, honela laburbiltzen du erakusketaren edukia: "Museo modernorik handienean (MoMA-n, alegia) kanonizatua izan ostean, Guernica lanaren inflazio sinbolikoko prozesuak, alegoria albo batera utzi izanak, eta munduko bakearen 'agente' bihurtu izanak bat egiten dute gerra modernoaren bilakaerarekin, eta ez gara ari gerra apokaliptikoaz, ez biblikoaz, ez zibilaz, baizik eta bizitzeko moduen eta arlo politikoen arteko gerraz".\nErakusketa hiru ataletan dago artikulatuta, eta, bakoitzean, gai bat aztertzen da: Parisko 1937ko Nazioarteko Erakusketako Espainiar Pabiloia, Picasso eta Guernica, eta Guernica obrak garai hartako beste artista batzuengan izandako eragina. Lehenengo atalean, Bigarren Errepublikako gobernuak enkargatutako koadroa zein testuingurutan erakutsi zen irudikatzen du: Espainiar Pabiloiaren arkitektura, aipagai dugun artelanarekin batera ikusgai jarritako beste zenbait obra, eta Espainiak Nazioarteko Erakusketan izan zuen parte-hartzeari buruzko garai hartako materialak. Bigarren atalean, Guernica lana egiteko prozesua errepasatzen da: batetik, Picassoren aurretiazko marrazki eta olioak daude ikusgai, eta, bestetik, Dora Maarrek margolariaren Parisko estudioan ateratako argazkiak, zeintzuen bitartez koadroa osatzeko prozesua dokumentatu baitzuen.\nAzken atalean, nazioarteko artisten obrak daude ikusgai, denak ere Guernica lanaren eraginpean egindakoak; izan ere, mihiseak hiru bira egin zituen Europako eta Amerikako hirietatik, Espainiako Errefuxiatuentzako Laguntza Batzorde Nazionalari zuzendutako dirua biltzeko asmoz.\n1937. Gernikari buruz. Gerra eta civitas\n1937an, Parisko Nazioarteko Erakusketako Espainiar Pabiloian aurkeztu eta berehala, Guernica obra alde batetik bestera ibili zen; izan ere, Europako iparraldeko zenbait hiritara eta Estatu Batuetara eraman zuten, Espainiako Errefuxiatuentzako Laguntza Batzorde Nazionalerako dirua biltzeko erakargarri antifaxista gisa. Lehenengo bira 1938an antolatu zuen Paul Rosenberg galeristak, eta, Matisse, Braque eta Laurensen beste zenbait obrarekin batera, Guernica koadroa Oslora, Stockholmera eta Kopenhagera eraman zuten. Bigarrena, aipatutako Batzordearen ekimenez antolatutakoa eta Juan Larrea poeta bilbotarrak koordinatutakoa, Ingalaterrako zenbait hiritara joan zen: Londres, Oxford, Leeds eta Manchesterrera, hain zuzen ere. Hirugarrena New Yorken hasi zen 1939an, eta, handik, Los Angeles, San Frantzisko eta Chicago bisitatu zituen; ondoren, MoMAra bueltatu zen, Picasso. Forty Years of His Art erakusketan parte hartzeko. Erakusketa hori, gero, Estatu Batuetako hamaika hiritan ikusi ahal izan zen. Ondoren, 1944an, Guernica Mexikora, Milanera eta Stockholmera eraman zuten, bai eta Sao Pauloko II. Bienalera ere. 1958an, koadroa eta berau prestatzeko marrazkiak MoMAn gorde zituzten, Picassoren borondatea betez; izan ere, lanok hantxe egotea nahi zuen, demokrazia berriz ere itzuli arte Espainiara. 1981ean, artelana berriz ere bueltatu ahal izan zen –joan den irailaren 10ean, 35 urte bete ziren–, eta Madrilgo Casón del Buen Retiro aretoan jarri zen ikusgai. 1992tik, koadroa eta bere zirriborroak Centro de Arte Reina Sofía Museo Nazionalean daude gordeta.\nJoan-etorri horiek ondorioak izan zituen, lehenengo eta behin, artearen historian, koadroak eragin handia izan zuelako zuzenean ikusi ahal izan zuten hainbat artistarengan. Bigarrenik, Picassoren prestigioan, zeren MoMAk, modernitatearen museo handiak, erabateko gailurrera eraman zuen margolaria. Azkenik, Guernica obran bertan; izan ere, tour haren ostean, eta gaur egunera arte, artelanak bi arlo uztartzen ditu: bakezaletasunaren ikono izatearena, eta souvenir demokratizatua izatearena, baldintzarik gabeko mirespenaren eta koadroak duen karga sinbolikoaren balio-galeraren arteko bidean.\nFuntsezko interes horien bitartez artikulatutako erakusketak zenbait arlo aztertzen ditu: koadroaren hasierako urteetako paradoxak, eta indarkeria ezaren sinbolo bihurtzeko prozesua, gerraren basakerian oinarritutako narrazio batetik abiatuta.\nParisko 1937ko Nazioarteko Erakusketako Espainiar Pabiloia\nGune honetan, Guernica koadroa aurkezteko erabili zen pabiloia dago irudikatuta, zeinetan kritika zorrotzak eta atxikimendu sutsuak bizi izan ziren. Bertan, Francisco Mateos González, Santiago Pelegrín, Arturo Souto eta Eduardo Vicente Pérezen zenbait margolan daude ikusgai, milizianoek gerra-garaian izaten zuten eguneroko bizimoduaren berri ematen dutenak eta garai hartan ere ikusgai jarri zirenak. Era berean, beste hainbat pieza ikus daitezke: Josep Lluís Sert eta Luis Lacasaren proiektuaren arabera egindako pabiloiaren maketa, kartel adierazgarriak, Joan Miró eta Alexander Calderren obrak, eta Bigarren Errepublikan egindako pezeta, zeina «ilehoria» izenarekin egin baitzen ezaguna, zeukan koloreagatik eta aurrealdean agertzen zen emakumeagatik.\nPicasso eta Guernica\nKoadroari eskainitako gune honetan, elkarrekin agertzen dira Picassoren aurretiko eraginak eta muralaren prestaketarako balio izan zuten aurreko zenbait obra: pintoreak korrelatu zuzentzat hartutako Peter Paul Rubensen Gerraren izugarrikeriak (1637) obraren erreprodukziotik Minotauromakia (1935) eta Francoren ametsa eta gezurra (1937) akuaforteetara, prestaketako lau marrazkitara (1937) eta zaldi baten burua irudikatzen duen mihise gaineko olio batera (1937). Horiek guztiak Centro de Arte Reina Sofía Museo Nazionaleko pieza bikainak dira –Museu Fundación Juan March museoko (Palma Mallorcakoa) eta Fundación Pablo Ruiz Picasso Museo Casa Natal (Málaga) fundazioko bi akuaforteak kenduta–, eta Picassok gauzatutako lan-prozesua berreraikitzea ahalbidetzen dute, hala nola, artista baztertzen edo berresten joan zen ahalegin ikonografikoak eta konposiziokoak. Azkenik, Dora Maar argazkilariaren erreportaje ospetsuak Guernicaren bilakaeraren etapa guztiak dokumentatzen du. Parisko rue des Grands-Augustins kalean zegoen tailerrean egin zen erreportajea, 1937ko maiatzaren eta ekainaren bitartean, koadroa zazpi astean baino ez baitzen egin. Argazkiak Cahiers d'Art aldizkarian argitaratu ziren, eta Picassok koadroa sortzeko izandako arrazoiak ulertzeko ezinbesteko dokumentu historikoa da.\nHirugarren gune hau murala zuzenean ikusi zuten edo jasotako eraginetik obrak egin zituzten artistengan muralak izan zuen garrantzian oinarritzen da; besteak beste, Asger Jorn, Jackson Pollock, Jorge Oteiza –Bogotáko Guernica parkerako 1945ean egindako plaka bat eta Gernika deitzen zen herri baketsurako estela (1937) eskultura– eta Luis Fernándezen mailako artistak, Oskar Kokoschkaz gain –Euskal umeei lagundu! (1937) gouachearekin, Gernikako bonbardaketak\nkaltetutako umeentzako funtsak biltzeko egindakoarekin–. Berria denez, bereziki esanguratsua da New Yorkeko Greenwich Village auzoan 30eko hamarkadan garatutako dantza garaikidearen agertokiarengan Guernicak izan zuen eraginaren berreraikuntza, dantzan espezializatutako Barbara Morgan argazkilariak egindako askotariko irudien bitartez. Koreografo oso politizatuen (besteak beste, Anna Sokolow, Sophia Delza, Lily Mehlman eta Martha Graham) obrarengan izandako eraginetik abiatuta, koadroaren sinbologia dantzaren mugimenduaren eta keinuaren bitartez erreproduzitu zen. Hain zuzen ere, Martha Graham dantzari eta koreografo estatubatuar garrantzitsuak Deep Song (1937) egin zuen, Isamo Noguchiren eszenografiarekin eta Henry Cowellen musikarekin, Picassoren lanean modu zuzenean inspirazioa hartuta.\nMano con espada rota. Dibujo preparatorio para «Guernica», 1937\nGrafito paperean. 23,9 x 45,4 cm\nERAKUSKETAREN EDUKIA: 1937. Gernikari buruz. Gerra eta civitasa\nPerformancea Carmelo Ortiz de Elgea


Toka eta herri-kirolak Gazteluko jaien egun nagusian | El Diario Vasco\nTolosa GoierriToka eta herri-kirolak Gazteluko jaien egun nagusian\nToka eta herri-kirolak Gazteluko jaien egun nagusian\nIkusle ugari izan ziren gaztetxoen sega erakustaldirako. / YARZA\nYARZAGAZTELU. Viernes, 16 agosto 2019, 00:19\nGazteluko Andra Mariaren Jasokundeko jaiek beren egun handia bizi izan zuten atzo. Goizean herriko gaztetxoen arteko pilota-partiduak jokatu ziren frontoian, eta jarraian, toka txapelketa plazan. Parte hartzaile ugari izan ziren tokan. Amaieran, Arkaitz Gabirondo izan zen txapelduna lau jo eta gero, eta bigarren Jokin Aranalde.\nArratsaldean, berriz, herri-kirol jaialdia izan zen . Segan aritzen diren herriko haurrak eta gazteak, baita Belauntzako, Berueteko edota Uitzikoak ere izan ziren protagonistak. Segan lan ezberdinak egin behar izan zituzten, eta trontzan eta aizkoran ere aritu ziren erakustaldia eskaintzen.\nHasi dira Albizturko jaiak Gurpil gainean ospatu zituzten Andre Mari jaiak


Home / Zabalkundea / Qué sabemos de… 2020\nLaugarren urtez, Materialen Fisikako Zentroak (mistoa UPV/EHU eta CSIC), Kutxakultur fundazioarekin lankidetzan, Donostian aurkeztuko du Qué sabemos de… zikloa. Ikerketa Zientifikoen Kontseilu Gorenak (CSIC) sustatutako dibulgazio-hitzaldi sorta berezi hau gizakiaren berezko jakin-minean oinarrituta dago, eta zientziako eta haren dibulgazioko profesionalak ditu bidelagun.\n2020an, jasan dugun pandemiaren aurrean, inoiz baino argiago geratu da zientziaren garrantzia, era berean gizarte zientifikoki garatua izatea ezin bestekoa dela. Horregatik, inoiz baino ilusio handiagoarekin, edizio hau aurkezten dugu. 4 hitzordu izango dira, non egungo punta puntako Zientzia garatuz etorkizunari forma emango dioten gaiak aurkeztuko diren.\nSEGURTASUNA: Hitzaldiak online ikusteko aukera egongo da beti. Unean indarrean dagoen egoeraren arabera, presentzialak eta/edo erdipresentzialak izan daitezke. Presentzialki parte hartzeko ezin bestekoa izango da izena ematea azpian dagoen linkean. Izena eman eta gero, edozein aldakertarik balego, emailez jakinaraziko genizueke. Informazio guztia CFMren eta kutxa kutur gelakeko orrietan eguneratuko da.\nAzaroak 27, 19:00\n* Hizlaria ez da plazan bertan egongo, bideoz baizik\nEdizio genetikoko CRISPR tresnek, bakterioek eta arkeek duela milaka urtetik garatu dituzten defentsa-sistema egokitzaileetatik sortuak, bioteknologia irauli dute duela 7 urtetik. 2013az geroztik, biologia-alor guztien proposamen berritzaileenetan CRISPR teknikak topatzen ditugu.\nJakina, aplikazio akademikoek, biologian edo kliniketan, biomedikuntzan, hedabideen arreta bereganatu dute, eta gaiari buruz abian dauden proiektuen eta metatutako argitalpenen bolumenaren zati handiena adierazi dute. Hala ere, hazkuntza handiko eremuetako bat bioteknologiarena da, CRISPR sistemen propietateren bat material genetikoarekin elkarreragiteko erabiltzen duten ekimen esperimentalak diseinatzeko aukera ematen duena. Horrek barne hartzen ditu COVID-19k eragindako osasun-krisi globalari emandako erantzunak. CRISPR unibertsotik ere diagnostiko aplikazio berritzaileak eta SARS-CoV-2 koronabirusaren RNA genoma erasotzeko eta suntsitzeko proposamen terapeutikoak egin dira. Horretaz guztiaz eta askoz gehiagoz hitz egingo du Lluisek hitzaldi honetan.\nLluís Montoliu (Bartzelona, 1963) Biologian lizentziatua eta doktorea da Bartzelonako Unibertsitatean, Ikerketa Zientifikoen Kontseilu Goreneko (CSIC) eta Gaixotasun Arraroen Sareko Ikerketa Biomedikoen Zentroko (CIBERER-Carlos III.a Osasun Institutua) ikertzailea Madrilgo Bioteknologiaren Zentro Nazionalean. Gaixotasun arraroak ikertzen ditu, albinismoa kasu, genetikoki eraldatutako animalia ereduak (saguak) edizio genetikoko CRISPR tresnekin erabiliz. Ikerketaz gain, bioetika eta dibulgazio zientifikoa ere maite ditu.\nIZEN EMATE PRESENTZIALA\nKoronabirusak potentzial pandemikoa duten birus emergenteak dira. Naturan daude, giza espeziera salto egin dezaketen animalia-gordailuetan, eta ustekabeko ondorioak dituzten epidemiak sortzen dituzte, hala nola SARS-CoV-2k eragindako pandemia. Coronabirusek kutsatutako pertsonengan gaixotasuna sortzeko eta ugaltzeko erabiltzen dituzten mekanismoak ezagutzea funtsezkoa da haiengandik babesteko estrategiak diseinatzeko, txertoak eta antibirusak esateko.\nIsabel Sola Gurpegui San Adrianen (Nafarroa) jaio zen. Biologia ikasi zuen Nafarroako Unibertsitatean eta Biologia Molekularrean doktoratu zen Madrilgo Unibertsitate Autonomoan. 25 urte baino gehiago daramatza koronabirusak ikertzen. Gaur egun, CNB-CSIC Bioteknologiako Zentro Nazionaleko Coronavirus laborategiko zuzendarikidea da, Luis Enjuanes doktorearekin batera. Bertan, birusaren patogenizitate-mekanismoak aztertzen dituzte, txertoak garatzeko eta antibirusak identifikatzeko.\nMaterial berriak sortzen nanoeskalan\nMaterialek giza historiari forma eman diote zibilizazioaren hastapenetatik. Horietako batzuek nabarmen aldatu dute gure bizimodua. Gizarte modernoaren erronkei erantzuteko eta teknologia berriak garatzeko, funtzionalitate aurreratuagoak dituzten materialak bilaketa etengabea da. Ikerketa zientifikoaren helburua propietate fisiko eta kimiko berriak dituzten materialak sortzea da, aplikazio garrantzitsuetan erabil daitezkeenak, hala nola gailu elektroniko adimendunen garapenean edo energia gordetzeko, bihurtzeko eta biltzeko. Eskala nanometrikoan, propietate horiek fintzeko gaitasuna maila atomikoan egitura eta konposizio kimiko zehatzak dituzten materialak sortuz lortzen da.\nHitzaldi honetan, zehaztapen atomiko hori lortzea ahalbidetzen duten hainbat estrategia aztertuko ditugu. Ikusiko dugun bezala, nanomaterialak nahierara prestatzeko, atomo bakoitzak du zer esana!\nMartina Corso, italiarra jatorriz, Zientzia Ikerketen Kontseilu Gorenaren (CSIC) zientzialari titularra da 2017tik, eta Donostiako Materialen Fisika Zentroan (CSIC eta UPV/EHUko zentro mixtoa) garatzen du ikerketa-jarduera, azaleren fisikaren arloan. Fisikako doktore titulua lortu zuen Zuricheko Unibertsitatean 2006an, eta Europako hainbat laborategitan lan egin zuen bere karrera zientifikoan. Bere interes zientifikoa tamaina nanometrikoko sistemen egitura elektroniko eta atomikoaren azterketan zentratzen da, erresoluzio handiko ekortze-zundaren mikroskopiarekin, ultra-hutsean garatzen diren esperimentuetan. 50 argitalpen baino gehiago argitaratu ditu nazioarteko aldizkarietan.\nAlberto Casas (CSIC-UAM)\nIZEN EMATE PRESENTZIALA *\nNahiz eta azken aldian naturari buruz dugun ulermena izugarri handitu den, badira oraindik argitu ez diren misterio liluragarriak. Misterio eta espekulazio horietako batzuk errepasatuko ditugu hitzaldi honetan. Era berean, egunen batean erantzun guztiak ezagutzeko aukera teorikoaz ere hitz egingo dugu, “Guztiaren teoria” deitutakoa.\nFisika teorikoan doktorea eta Ikerketa irakaslea Fisika Teorikoaren Institutuan (CSIC-UAM), Madrilen. Bere ikerketa-arloak oinarrizko partikulen fisika eta kosmologia dira, eta 100 artikulu zientifiko baino gehiago argitaratu ditu nazioarteko aldizkarietan. Urte luzez lan egin du Oxford eta Kaliforniako unibertsitateetan, Genevako CERNen (Partikulen Fisikaren Europako Zentroa), eta, egonaldi laburragoetan, mundu osoko zentro eta erakundeetan. Bere dibulgazio jardueraren artean, El LHC y el límite de la física, El lado oscuro del universo eta El bosón de Higgs liburuak nabarmentzen dira, guztiak “¿qué sabemos de?” Bilduman.


San Martin Mendi Lasterketa bosgarrenez, zapatuan - Maxixatzen.eus\nSan Martin Mendi Lasterketa bosgarrenez, zapatuan\nMaxixatzen.eus 2018-11-08 09:52\nDatorren zapatuan, azaroak 10, V. San Martin Mendi Lasterketa egingo dute San Martin auzoan. Auzoko Mikologi Elkarteak antolatu du mendi lasterketa. 11:00etan hasita, zortzi kilometroko ibilbidea burutu beharko dute korrikalariek auzoaren inguruko mendietan.\nMikologi Elkartearen aurrean hasiko da lasterketa, eta parte hartzaileek ermitako kanpaia jotzearekin batera amaituko dute proba. Izen-ematea ordubete lehenago irekiko dute antolatzaileek. Hori horrela, parte hartu nahi dutenek 10:00etatik aurrera eman ahal izango dute izena elkartean, sei eurotan.\nSan Martin eguna, igandean\nIgandean kanpai hotsa izango da nagusi Azkoitiko herrian. Usadioari jarraituz, ehunka lagun igoko dira San Martin auzoko ermitara kanpaia jotzera. 12:00etan meza izango da eta eguna ospatzeko, bertako Ondaregunean edo arkeologia museoan bisita gidatuak eskainiko dira 13:00ean eta 17:00etan, Juan Bautista Mendizabalen eskutik. Gunea bisitatu nahi dutenentzat zabalik egongo da 11:00etatik 14:00etara eta 16:00etatik 19:00etara.


Lantz Zuriain-Saio-Okolin Belate monasterioa 2019-10-27 | Ruta Lantz, Navarra (España)- GPS track\nLantz Zuriain-Saio-Okolin Belate monasterioa 2019-10-27\nGEHIAGO IRAKURTZEKO: https://mendikosterak.blogspot.com/2019/12/lantzetik-zuriain-eta-saioa.html\nLantzetik Iturrondo, Zuriain, Saioa, Okolin eta Belateko Monasteriotik itzulia aurkeztuko dut gaurko ibilbide ederrean. Baso mardul, aztarna historiko eta megalitikoak eta lau gailur bisitatzeko aukera eskaintzen duena. Antzinaroko meak eta basoetan murgilduz, eremu naturaletik igarota, gailurretara iristean zelaiak eta ikuspegi zabalak eskainiko dizkiguna, Pirinioen pare parekoak eta ondoren bertze bide historiko batetatik itzuliz, Belateko Monasterioa bisitatzeko aukera ere izanik.\nInguruko natura baliabideen aberastasunaren lekuko meatokiak, ikaztegiak eta zura izango ditugu. Antzin arotik erabilitako meak ezagutuko ditugu, zura ustiatzeko kablearen aztarnak ikusi, txondorren aztarnak basoan nonahi topatu, bide zaharrak, monasterioa eta naturak eskintzen dizkigun landare eta fauna anitza begia prest izaten badugu.\nBeraz ibilbide luzetxoa izan arren, oso gomendagarria. Hori bai kontutan izan 23 km inguruko luzera duela eta gailur ezberdinak direla eta 1.600 metroko desnibelekoa.\nAbiapuntua Lantzeko herriko plazan dugu. Lantzeko herria bere ihauteriarengatik ezaguna da. Iribarrenek gerra ostean behin antolatu zuen, dokumentatu ahal izateko baina bereziki Baroja anaiek 60. hamarkadan filmazio bat burutzeko berrezkuraturikoa eta hedatua. Interes Kulturaleko Ondasuna aldarrikatua.\nKotxea herriko taberna edo posadan utzi eta motxila prestatu ondoren ibiltzen hasiko naiz.\nHerritik pista nagusia zuzen jarraituz.\nZubitxo bat igaro ondoren bidegurutze bat izango dugu, baina ezkerretik Elzarrain erreka jarraitu beharko dugu.\nBertze zubi bat gainditu eta borda eta soro batzuetara iritsiko gara.\nAurrerago bihurgune batean bertze bidegurutze bat dago. Oraingoan Elzarrain erreka jarraitzeko eskuinaldetik eta errekatxo bat gaindituz, bordan dauden aldera jo beharko da.\nGaztainondo eder batzuk ikusgai ditugu bidean.\nZura menditik ateratzeko kableak erabiltzen ziren, normalean zenbait kilometrotako ibilbidekoak. Bertan ikusgai dugu kable baten amaierarako tokia. Oraindik ikusgai da zutoin batean kablearen zati bat ere.\nBi errekak elkartzen diren puntura iritsiko gara. Bertan zubiaren bitartez Elzarrain erreka gaindituko dugu eta zuzenean, Txorrostarri errekaren trokatik gora ekingo dugu.\nAldapa hasi eta apur bat geroago bidegurutze bat izango da, gaurkoan zuzenean igotzen jarraituko dugu. Eskuinetik errekara joaterik dago eta bertze magalean Lantzeko kobazulo ospetsura joaterik dago.\nIgotzen jarraitu eta handik gutxira meatz batzuetara iritsiko gara. Hauek ere antzinarotik ustiatutakoak izango dira, nahiz eta Ayerdi kobak izan ez.\nBidetik eta basoan murgildurik igoera jarraitu. Bide ederra eta xarmaz beterikoa, udazkeneko koloreek argi berezia eskaintzen diotelarik.\nUdalen arteko mugarria bide berean topatuko dugu.\nTroka batzuk igaro beharko dira ere.\nPista batetara iritsiko gara eta eskuin aldetik jarraitu beharko dugu.\nLantz herriko plaza\nPosadaren parean kotxea utzi eta ibilbidearen hasiera izango dugu.\nGRa utzi eta zuzen jarraitu Saioa mendiko magaletik gora.\nOkolineko mendi-lepoa. Zuzen jarraitu mendi-ertzetik tontorrera iristeko.\nPistara iritsi eta ezkerretik Belateko Monasteriorantz jaitsi.\nMendi-lepotik gertu topatuko dugun aska eta iturria, Gartzagaren magalean.\nAterpearen aldamenean ataka hau gainditu beharko dugu beherantz egiteko.\nAtaka gainditu eta zuzen pistatik jarraitu.\nBelateko mendi-lepoan eta bide zaharraren aldamenean berreraiki duten aterpea.\nBorda hauen aldamenetik igaro.\nIturritik apur bat beherago dagoen ehiztarien borda.\nBidetik beherago bertze borda bat ikusgai da.\nPista berriarekin topo egin eta ezkerretik Elzarrain errekarantz.\nBihurgunean eskuineko aldetik segi, errekatxoa gaindituz. Ura nahiko etortzekotan zurezko zubitxo bat dago. Borden alderantz abiatu, pista nagusia utziz.\nBidea zuzen jarraitu, ez hartu eskuinekoa, Txorrostarri errekara eramaten bai du. Igotzen segi.\nPista nagusira iritsi eta ezkerretik jarraitu.\nBidegurutze 06 Erdikoa\nBihurgunean eskuinetik bi pista abiatzen dira, erdikoa eta gora doanetik segi.\nEzkerretik gorantz doan pista segi.\nBidegurutze 11 Zuzen\nBihurgunean zuzen jarraitu Donajakue bidetik, pista nagusia utziz.\nIturrondo mendiaren tontorra.\nMendi-lepora iritsi. Mendi-lepoan gaudelarik ezkerretik jarraitu.\nSagardegi mendi-lepoa Zuriain eta Saioa mendien artekoa da.\nMendi-ertzean leze bat ageri da.\nMeatzak. Ayerdi meatze ospetsuak ez izan arren ikusgarriak eta antzinaroan mendi hauen aberastasunak ustiatzeko lekuko.\nBidean topatuko dugun mugarria.\nOkolin mendiko tontorra.\nZura menditik eta basotik ateratzeko kableen bitartez egiten zen. Bertan ikusgai dago kable horietako baten bukaerako zutoina.\nSaioa mendiko tontorra.\nZubia igaro eta baserrien aldera jo.\nElzarrain gainetik igarotzeko zubia. Txorrostarri trokarantz bideratuz.\nZuriain mendiko tontorra.\nKaixo, zure lagunak ibilbide interesgarri hau topatu du Lantz Zuriain-Saio-Okolin Belate monasterioa 2019-10-27 https://eu.wikiloc.com/ibilbide-senderismo/lantz-zuriain-saio-okolin-belate-monasterioa-2019-10-27-44670186 Ondo izan, Wikiloc | Rutas del Mundo


Epigenetika: inguruneak geneak aldatzen ditu | Consumer\nEpigenetika: inguruneak geneak aldatzen ditu\nEpigenetikaren azterketa gero eta garrantzitsuagoa da, baita botika berriak garatzeko ere.\nGizakia geneen eta giroaren nahasketa da. Organismo bakoitza eraikitzeko orduan, zenbait faktorek, hala nola dietak, familiako maitasunak, tabakoak, estimulu intelektualek eta higieneak, agian, jatorrizko egitura genetikoak adina edo gehiago pisatzen dute. Baina ez da hain ezaguna ingurumen-eragileek geneei eragiten dietela eta geneen funtzionamenduan eragiten dutela. Horregatik, gene berak dituzten klonak ere ez dira berdinak; haien DNA, gutako bakoitzarena, ingurumeneko faktore desberdinek aldatu dute.\nHau da galdera: nola gertatzen da zehazki kanpo-faktoreen eta geneen arteko elkarreragina? Ikertzaileak hori argitzen hasi dira, eta aurkitzen dutena, besteak beste, minbizia bezalako gaixotasunak sortzen dituzten mekanismo berrietara bideratzen ari da. Epigenetikaren azterketa, “genetikaz gain”, gero eta garrantzitsuagoa da, baita botika berriak garatzeko ere. Hain zuzen, eman ditu lehen urratsak Giza Proiektu Epigenetikoak.\n«Duela 25 urte onkogeneak aurkitu zirenean, pentsatu zen bazela minbiziaren arrazoia. Gero ikusi zen ez zela hala», dio Manuel Esteller-ek, Ikerketa Onkologikoen Zentro Nazionaleko (CNIO) Epigenetika Laborategiko zuzendariak. Geneak eta haien mutazioak minbiziaren historiaren parte baino ez dira. «Beste aldeari aldaketa epigenetikoak deitzen diogu», azaltzen du Esteller-ek. Aldaketa horiek azaltzen dute biki homozigotikoetan, gene berekin, batek minbizi bat garatzen duela eta besteak ez.\n«Izan ere, aldaketak gertatzen dira bizitzan zehar gure geneetan ingurumenaren eraginez. Gure proteinak aldatu egiten dira», dio Esteller-ek. «Beste adibide bat animalia klonatuak dira. Teorian, klonatutako animaliak berdina izan behar du, baina badakigu ez dela hala, DNA transferitu dugun arren, markatzaile epigenetikoen ondorioz DNA horri eragiten dioten aldaketa kimikoak transferitzeko gai izan ez garelako», dio adituak. Horregatik ez da segurua egungo klonazio-mekanismoa. Horregatik, Dolly ardiak obesitatea eta diabetea zituen, eta ama, berriz, osasuntsu zegoen.\nErnaldutako obuluaren DNAk, zigotoak, jada ‘marka’ biokimikoak ditu, genetikoak ez direnak baina garapena zehazten dutenak. Marka epigenetikoak dira. Tximeleta baten larbaren DNA eratuta dagoen tximeletaren DNA bera da, eta aldaketa epigenetiko ugari ditu. Pertsona beraren DNAk ere, urte askoko aldearekin aztertuta, desberdintasun epigenetiko gehiago izango ditu genetikoak baino.\nAldaketa epigenetiko horietako asko ‘onak’ dira, ‘normalak’ direlako: emakumeek dituzten X kromosometako bat desaktibatzea, adibidez, mekanismo epigenetiko baten bidez gertatzen da. Haurdunaldian fetua haztearekin zerikusia duten zenbait prozesutan aldaketa epigenetikoak ere funtsezkoak dira. Baina epigenetikak ere badu zerikusia gaixotasunean.\nMetilazioa, funtsezko aldaketa biokimikoa\nTabakoaren kasuan izan ezik, ez da erraza ingurumen-agenteen artean erlazio argia ezartzea, hala nola dieta eta epigenetika.\nGaur, hainbat alterazio epigenetiko mota ezagutuko ditugu.' Garrantzitsuenetako bat metilazio izeneko DNAren aldaketa biokimikoa da. Bost urte inguru igaro ondoren, metilazioa minbiziaren mekanismo giltzarria dela jakin zen. «Aldaketa epigenetikoak asaldatuta daude minbizian, desoreka bat dago», dio Esteller-ek. «Badira tumoreak atzematen dituzten geneak, hala nola erretinoblastoma edo P53, zeinak ez baitute ongi funtzionatzen, ez baitute minbizia inhibitzen, metilatuta baitaude behar ez dutenean».\nHorregatik, ospitaleetan bularreko minbizien% 90 ez dira jarauntsi. Hau da, pazienteak ez dira jaio mutazio genetiko batekin; kontua da bularreko minbizian giltzarri den gene bat gaizki metilatuta dagoela. «Minbizitik babesten gaituzten geneen metilazio aberrantea gene horiek desaktibatzeko mekanismo berria da. Ikusi da giza tumore guztiek osagai genetikoa eta epigenetikoa dutela», dio Esteller-ek.\nZergatik gertatzen da metilazio aberrante hori? Erantzunak bizitza osoko ‘ingurumen-faktoreetara’ garamatza: «Arrazoi asko daude», dio Esteller-ek. «Tabakoak geneak neurtzen ditu, baina geneen metilazioa ere eragiten du; erradiazio indartsu batek gure RNA kateak hausten ditu, baina behar ez dituen metilazioak ere eragiten ditu». Ikerketa epidemiologikoa konplexua da, eta epigenetikaren pisua onartzeak ez du esan nahi desoreka eragiten duten eragileekin erraza denik. Bularreko minbiziaren kasua adibide bat da: herrialde garatuetan du eragina, baina ‘ohiko susmagarriak’ egon arren dieta, seme-alaba kopurua, bularra, inor ezin da oraindik errudun deitu.\nOro har, tabakoa bezalako kasuetan izan ezik, ez da erraza ingurumen-eragileen artean erlazio argia ezartzea, hala nola dieta eta epigenetika. Baina «egia da badirela epigenetikan eragina duten elikadura-arazoak», dio Esteller-ek. «Alkoholikoek, adibidez, metil taldeak ematen dituzten bitaminen urritasuna dute, eta, ondorioz, DNA hipometilatua dute. Ondorioz, gaixotasun gehiago izateko joera handiagoa dute, hala nola minbizia. Bestalde, bitamina gehiegi hartzeak oreka galtzea eragin dezake, gehiegizko metilazioa eragin dezake», azaldu du espezialistak.\nMetilazio aberranteaz gain, pisuaren beste aldaketa epigenetiko bat ere badago. Histonekin du zerikusia, zelulan DNA paketatzen laguntzen duten proteinekin. «DNA hiru dimentsioko egitura bat da, histonaz egindako bola batzuen inguruan bildua, perla-lepokoa bezala», azaltzen du Esteller-ek. «Gure zeluletan DNA ‘sar’ dadin modu bat da, baina gene-adierazpena erregulatzeko ere balio du. Oso bola barruan dauden geneak ez dira adierazten, eta kanpoan daudenak bai, eskuragarriagoak direlako. Duela hiru urte inguru badakigu histonen aldaketa kimikoek ere minbizia dutela. Tumore mota guztietan, ez dago ihes egiten duen inor", dio adituak.\nOrain dela gutxi, beste aldaketa epigenetiko bat aurkitu da tumoreetan: RNA ez-kodetzailea. RNA askok DNAren eta proteinen arteko molekula bitartekari gisa funtzionatzen dute, eta horien sintesiak geneak ordenatzen ditu. Hala ere, badira beste RNA mota batzuk, proteinentzat kodetzen ez direnak, baizik eta proteinentzat jarduten dutenak. Jakina da uste baino funtzio garrantzitsuagoak dituztela, eta aldaketa epigenetikoak ere izaten dituztela.\nEpigenetikaren balioa aurkitzeak botika berriak ikertzeko eremu berri bat ireki du. Epigenomics enpresa alemanak, berriz, bularreko eta prostatako minbiziari buruzko diagnosi-probak egiten ditu, epigenetikan oinarrituta -prostatako minbiziari dagokionez, metilazioa gernuan hauteman daiteke.\nGIZA EPIGENOMA PROIEKTUA\nIkertzaileak aspaldi konturatu dira ez dela nahikoa organismo baten gene-sekuentzia ezagutzea nola funtzionatzen duen ulertzeko. Gene horiek nola funtzionatzen duten eta nola funtzionatzen duten ere jakin behar da. Hau da, beharrezkoa da aldaketa epigenetikoak ezagutzea, geneak gehiago edo gutxiago adierazteko (aktibatu ala ez). Horixe nahi du Giza Epigenoma Proiektuak, begi hutsez Giza Genoma Proiektua baino askoz konplexuagoa baita.\nHasi berria den eta oraindik finantzaketa bilatzen duen proiektua erakunde publiko eta pribatuen arteko lankidetza da. Metilazio-erreakzioa gertatzen den DNA kate osoko lekuak identifikatu eta katalogatu behar dira, gene askoren aktibazioan edo inhibizioan eginkizun erabakigarria baitute. Giza ehun nagusietan bilatuko da hori. Lortzen den informazioa funtsezkoa da gaixotasun asko, hala nola minbizia, eskizofrenia edo alzheimerra, hobeto ulertzeko.\nepigenetika esteller genes-eu metilación-eu minbizi


Bertako hazi-motak - Cristina Enea Fundazioa\nLan labur honek hazi banku honen funtzionamenduaren ikuspegi bat eman nahi du, asmoa izanik haziak berreskuratzen eta gordetzen izandako hainbat urtetako esperientzia transmititzea antzeko esperientzia bat hasi eta bere bankua sortu nahi duen edozein pertsona edo talderi.\nDossier “Red de Semillas”\nDokumentu honen helburua da interesa duten guztiei transmititu ahal izatea “Resembrando e Intercambiando” hazi sareak azken urteotan jokatu duen papera ahaleginak biltzen nekazal bioaniztasunaren erabilera eta kontserbazioaren inguruan tokiko, nazio zein nazioarteko testuinguruan.\nVariedades Locales de Cultivo Y Agricultura Ecológica\nDokumentu honek erakusten digu zein diren nekazariek mendeetan landatu dituzten aldaeren ezaugarriak, erabilera tradizionaleko beren guneetako egoerari egokitu direnak eta denboraren joanaz bizirik iraun dutenak ereintza materiala gurasoengandik seme-alabengana transferituz.\nAndaluziako Hazi Sarea\nBoletim Informativo sobre Biodiversidade Agrícola (portugesez).\nTomatearen tokiko barietateei buruzko azterketa\nEuskal Herriko tomate barietate ezberdinen arteko ikerketa konparatibo batean lortutako emaitzak biltzen ditu dokumentu honek. Ikerketa Karabeleko Etxalde Agroekologikoak (Hernani) egin du.


FOROA – KONTALAIAK\n"Vivir del cuento" lehiaketaren webguea\nHona hemen kontalaiak.eus webguneko foroa! Bertan beste erabiltzaileekin interaktuatzeko aukera izango duzue, adibidez, zuen zalantzak argitzeko, ideiak partekatzeko, edota edonolako arazoei aurre egiteko.\nNOLA BIDALTZEN DIRA MEZUAK FOROAN?\nForoan idatzi ahal izateko, hiru foro ezberdin aurkituko dituzu, “ARAZOAK”,”ZALANTZAK” eta “IDEIAK”,beraz, zuzenean horra joan eta hiruretako batean klik egin. Ondoren, beste erabiltzaileen mezuak aterako zaizkizue, eta zuena idazteko “NEW POST” botoian klik egin beharko duzue. Hortik aurrerakoa zuen esku.\nProgramatuta zegoen sorpresatako bat, baina ez bakarra, Ibon Martin, La danza de los tulipanes, idazlearen presentzia zen. Gauzak horrela eta gauden egoera kontutan izanda, zer iruditzen zaizue galdera sorta bat bidaltzen badiogu eta berak bideotxo bat egiten badigu?\nHorretarako, foroan “GALDERAK” izeneko atal bat izango duzue, eta bertan idazleari egingo zenizkien galderak edo aholkuak idatz ditzazkezue.\nForum breadcrumbs - You are here:FOROA\nARAZOAKGure webgunean arazoak edukiz gero, foro hau erabili dezakezue zuen arazoa guri jakinarazteko edota beste erabiltzaileei jakinarazteko.0 Topics · 0 PostsNo topics yet!\nGALDERAKForo honetan Ibon Martin idazleari egin nahiko zenizkien galderak idatz ditzazkezue0 Topics · 0 PostsNo topics yet!\nIDEIAKForo honetan zuen istorioekin hasteko ideiak jar ditzazkezue, beste erabiltzaileekin elkarri lagunduz eta idazteko ahalmena erraztuz.0 Topics · 0 PostsNo topics yet!\nZALANTZAKZuen istorioekin zalantzak edukiz gero, foro hau erabili dezakezue.0 Topics · 0 PostsNo topics yet!\nNewest Member: hodeiunaimarcos · Currently Online: 1 Guest


Sanferminak: bederatzi eguneko bestaren abiatzea | Basque Country | KAZETA\nSanferminak: bederatzi eguneko bestaren abiatzea\nJada zartatu da besta Iruñean. Hemendik aitzina, bederatzi egunez jai giroa hedatuko da hiri osoan. Eguerditan iragan den txupinazoak hasiera eman dio milaka pertsona bilduko dituen bestari.\nKazeta|06/07/2018 14:30|0 commment Updated at:\nEguerditan, Motxila 21 Down sindromea duten gaztez osatutako rock taldeak hasiera eman die ofizialki Sanferminei. Herriko etxeko balkoian ikurrinaren falta sumatu dute plazara hurbildu diren milaka bestazaleek. Joseba Asiron auzapezak mehatxu juridikoak direla eta ikurrinarik ez duela jarriko iragarri du. Horren ordez, "debekatutako identitateak" daudela erakusteko, hutsik utziko du mastetako bat. Hala ere, plaza erdian herritarrek atxiki duten bandera xuri-berde-gorri handi bat zegoen.\nAurtengo edizioan 490 ekitaldi inguru izanen dira. Adin eta gustu guzientzat zuzenduriko animazioak izanen dira hainbat tokitan. Iruñeko Herriko Etxeak 1.336.000 euro bideratuko ditu bestetarako. Egitarau osoa hiriko 58 erakunde eta elkarteren laguntzaz osatu du.\nBerritasunen artean, gazteentzat prestatutako gune berri bat atzematen ahalko da: Kirol Ari.\nGaueko 22.30ak arte, 12 eta 17 urte bitarteko gazteei zuzenduriko animazioak proposatuko ditu Foruen Plazan. Ondotik, Euskal Herri zein nazioarte mailan ezagututako artistak oholtza gainera igoko dira. Hala nola, Berri Txarrak, La Pegatina, l'Iseo & Dodosound with The Mousehunters eta Nathy Peluso. Gainera, uztailaren 8tik 14ra herri kirolen erakusleihoa bilakatuko da plaza.\nBeste urte batez, Gaztelu plazan ere hainbat kontzertu antolatu ditu Herriko Etxeak: DJ Oihan Vega, DJ Pablito Mix, Puro Relajo eta ABBA The New Expérience.\nEraso sexisten kontra\n"EraStop" sexu erasoak salatzeko aplikazioa aurkeztu du Herriko Etxe nafarrak. Sakelekoan deskargatzen den euskarriari esker edonork alarma helarazten ahalko dio Udaltzaingoari. Honek abisua eman duen oro non dagoen ikusi eta hari laguntza eskaintzen ahalko dio.\nHiru botoi izanen ditu aplikazioak: "Eraso bat sufritzen ari naiz", "Eraso bat salatu nahi dut" eta "Lagundu nazazu". Lehen aukeraren bidez, udaltzaina berehala mobilizatuko da pertsona dagoen lekura. Bigarrena, sexu erasoen lekukoek erabiltzen ahalko dute. Azken aukeraren bidez, erabiltzaileek beren sakeleko agendako kontaktu bat hautatu eta etxeraino "birtualki" laguntzeko eskaera bidaltzen ahalko diote.


Charles Freger argazkilariak Europako maskaradei buruz egindako lanak aurkeztuko ditu Bilboko Euskal Museoak\nActualizado 12/03/2012 13:47 CET\nFoto: BILBOKO EUSKAL MUSEOA\nBilboko Euskal Museoak, Dichroma-Photographyren eskutik eta "Inauteria Europako Erregea" proiektuaren barruan, Charles Freger argazkilari frantsesak Europako 19tik gora herrialdetan maskaradei buruz egin duen lana aurkeztuko du asteazkenean, martxoaren 14an.\nEgileak aukeratutako 60 argazkiren bitartez, 'wilder mann' basapiztiaren itxurako gizonaren ideiaz jabetuko dira bisitariak, eta, era berean, Europako hainbat herrialdetako inauterietan izan ohi duen errepresentazioa ezagutuko dute, museo bilbotarreko iturriek jakinarazi dutenez.\nBatzuetan, protagonista nagusiak larruak izango dira; beste batzuetan adarrak edo lastoa, beti direlako naturako eta inguruko elementuak; baina pertsonaiak koloretsuak zein ilunak izan, beti dira beldurgarriak. Horretarako, adarrak, zintzarriak edo mozorroak erabiltzen dituzte, eta modu erritmikoan mugitzen dira, batzuetan figura bakarti gisa, eta beste batzuetan taldean, animalia-saldoa balira bezala.\nErakusketa hainbat argazkiz dago osatuta: formatu handiko lau argazki (101 x 145 cm), 101 x 77 cm-ko 36 argazki, eta 37 x 47 cm-ko 20. Argazkiak benetan ikusgarriak dira.\nCharles Freger Rouenen (Frantzia) jaio zen, 1975ean, eta Arte Ederretan diplomatu zen Rouengo Arte Ederren Eskualdeko Eskolan. Gizarte-taldeen errepresentazio poetiko eta antropologikoan aritu izan da, eta bere lanek gazte garaikideen itxurari buruzko hausnarketa proposatzen dute.\nPiece of Cake (www.pocproject.com) sarearen eta POC argitaletxearen sortzailea da, eta bere lanak Frantzia, Suitza, Japonia, Luxenburgo eta Italiako museoetan ikusi ahal izan dira, bai eta Frantzia, Belgika, Finlandia, Suitza, Portugal, Holanda, Ingalaterra, Italia, Alemania, AEB, Luxenburgo eta Hungariako arte-galerietan ere.\nErakusketaren aurkezpena eta inaugurazioa asteazkenean izango da, 19:30ean, eta han izango dira Gonzalo Olabarria Bizkaiko Foru Aldundiko Kultura zuzendaria, Iñaki Lopez de Agileta Bilboko Udaleko Kultura zuzendaria, Amaia Basterretxea Bilboko Euskal Museoaren zuzendaria, Boris Izaguirre telebistako aurkezle, idazle, gidoigile eta artikulu-egilea eta Charles Freger lanaren egilea bera.\nErakusketaren inaugurazioan Altsasuko Inauteriak kolektiboa ere egongo da, Charles Fregerren argazki-erreportajean parte hartu zuten sei pertsonaiarekin: Estandartea, Momotxorroa, Juantranposo, Maskarita, Akerra eta Sorgina. Eurekin batera, Mececerreyesko (Burgos) inauteri ikusgarriko ordezkariak ere izango dira.


Iragarkiak hil du telebistako izarra | Superbai\nIragarkiak hil du telebistako izarra\nItxuraz, gero eta gutxiago ikusten da telebista. Internetak eta enparauak sekulako kaltea egin omen diote orain arte telebistak zuen monopolioari.\nEgongelaren ondoko geletako pantailetatik etorri omen zaio lehia handia telebistari baina, telebistak berak (edo, hobeto esanda arduradunek eta programatzaileek) izango du (dute) galera horretan erru zatiren bat, ala?\nPrograma txar asko eta publizitate larregi: nahaste inposiblea!\nEz da, segurutik, bakarra izango baina, publizitatea da, gaur egun, telebistak duen etsairik handi eta arriskutsuenetariko bat. Guztien artean, jakina, iragarki ugari dago ikusteko modukoak baina, hainbeste jarraian (eta hainbestetan) botata!\nSaio interesgarria bada ere zaila egiten da publizitateak eta kateen auto-publizitateek etengabe egiten dituzten mozketa horiek eramatea, atera kontuak programa txarra izanda!\nBitxikeri bat. Gutxi es mucho euskararen aldeko kanpainako iragarkiak ez ditut behin ere telebistan ikusi. Iragarki horiek Interneten ikusi ditut, nik nahi izan dudalako eta nik nahi izan dudan unean.\nAitortu beharrean nago Ukan birusaren kontra hamaika eta bi bota eta gero, asko gustatu zaizkidala kanpaina horretarako egindako spot-ak. Antzera gertatu zaio aspaldiko lagun honi.\nHorrelako zer edo zer behar du telebistak: “Iragarki gutxi es mucho”. Publizitatea gozatzeko gogoa piztu. Bestela, bereak egin du.\nKategoria Sailkatugabeak, etiketak birusa, publizitatea, telebista, ukan, 2007(e)ko azaroaren 27a egilea admin.\n← Zure irribarrea ezaguna egiten zait… “El País” izan behar zuena →\n1 thought on “Iragarkiak hil du telebistako izarra”\nJuan Luis Azkarate 2007(e)ko azaroaren 28a 10:27\nLehen, neurri handi batean, behintzat, telebistak gidatzen zituen publizitatearen nondik norakoak. 20 segundoko spota, soilik telebistarako pentsatuta, zen publizitatearen paradigma, piezarik definitiboena. Baina orain asko aldatzen ari dira gauzak.\nOrain spot asko interneten estreinatzen dira (youtube bezalako plataformetan, biral moduan e-mailez bidez zabaldurik, banner bezala, eta abar) eta gero hortik telebistara egiten dute salto. Batzutan, alderantziz; baina aurrekontuak asko murriztuta, difusioan diru gutxiago gastatu behar delako zabalkuntza minimo bat ziurtatzeko, TBko garaiarekin konparatuz gero.\nNik, esaterako, “pixkabatesmucho” telebistan behin bakarrik ikusi dut; jende gehienak interneten bidez bakarrik jasoko du bere mezua. Askotan, halako retroelikadura bat ematen da TBren eta internetaren artean.\nIzan ere, orain kreatibitatean eta estrategian dago koska: piezaren kontzeptualizazioaz gain, bere biralitatea (‘ahotik belarrira’ lortzen den promozio espontaneo eta, teorian behintzat, debaldekoa) lortzeko bideak planifikatu behar dira.\nHala ere, TB ere mugitzen ari da publizitatearen eraginkortasuna hobetzeko:\ngero eta maizago ikusten dugu mezu hau: “volvemos en 30 segundos”.\nproduct placement gero eta zabalagoa dago: hau da, serie batean “Pascual” esne kaxa bat oso modu agerian ikusten dugunean.\nmorphing: esaterako, eguraldiaren iragarpenaren bukaeran, enpresa baten logotipoa bat-batean agertzen denean (eta ez da patrozinioa, beste kontzeptu bat da)\nHau da, telebistako estrategiak eta moduak publizitatea zabaltzeko ere, poliki poliki aldatzen ari dira; eta 10 minutuko iragarkien tarteak laster batean desagertuko direlakoan nago. Ez ahaztu ere, internetez gain, hor daudela kanal tematikoak eta enparauak, telebista ikusteko beste modu bat ezarriko direnak.\nAh! Eskerrik asko zure lotura eta aipamenagatik.\nUtzi erantzuna Juan Luis Azkarate(r)i Utzi erantzuna


Emakumeak hobeak omen — Eibar.ORG | Eibarko peoria\nHemen zaude: Hasiera / Blogak / Amatiño / Emakumeak hobeak omen\nEmakumeak hobeak omen\namat 2007/11/05 18:27\nEnpresa-zuzendarien kongresua izan da Bilbon eta gizon eta emakumeen arteko buruzagitza aztertu. Baita eztabaida eragin ere, Daniel Innerarity filosofoak esan ostean, emakumeek euren alde darabiltzaten hainbat arrazoi kontra bihurtuko zaizkiela uste baino lehen.\nFilosofo bilbotarraren ustez, emakumeak gizartearen erdia dira eta datu zehatz hau aski da, besterik gabe, gizartearen erdia ere emakumeen ardurapean lagatzeko. Innerarityren iritziz, zenbait emakumek euren defentsan azaltzen dituzten arrazoiak "emakumeen seigarren zentzumena, intuizioa, sentiberatasuna, harremanak, enpatia, sedukzioa etab." tranpa hutsak besterik ez omen dira, euren kontra bihurtuko direnak. Innerarityren ustez, eztabaidan dagoena ez omen da emakumeen gaitasuna, zor zaien jarrera demokratikoa baizik. Justizia kontua alegia, ez gaitasun kontua.\nHau entzun bezain laster, Espainiako Emakume Enpresari eta Zuzendarien ordezkariak lepora egin zion esanez, nahiz-eta filosofo handia izan igartzen zitzaiola, bai, gizonezkoa baino ez zela, eta Innerarityk berak besterik uste izan arren, garbi dagoela emakumeak gizonezkoak ez dituen baloreak eskaintzen dizkiola enpresa-zuzendaritzari.\nAuskalo... Auskalo gero, nork duen arrazoia.\nOndo dago, bai, sexuen arteko parekotasuna aldarrikatzea, baina ez dakit ba nik zenbaiteraino sinesgarri ote den behin eta berriz berdintasuna aipatzea eta ondoren, berehala, gehitzea: "Eta, gainera, emakumeak hobeak gara".\nBaina... norgehiagoka aritzea ez al zen ba matxismo merkea?


Iruñeak bidegorrietan segurtasuna hobetu du 166 elkargunetan seinale horizontalak indartuta | Ayuntamiento de Pamplona\nIruñeak bidegorrietan segurtasuna hobetu du 166 elkargunetan seinale horizontalak indartuta\nBizikleten pasabideak margotu dira hiri guztian barna, ibilgailu motordunen gidariei bizikletek lehentasuna dutela ohartarazten dietenak\n2021ko Urria 7a\nIruñeko Udala pintura gorriz egindako seinaleztapen-lanak amaitzen ari da 166 bizikletendako pasabidetan, horiek errepideren batekin gurutzatzen diren puntuetan. Segurtasun-neurri pasibo bat da, ibilgailu motordunen gidariei toki horretatik bidegorri bat igarotzen dela ohartarazteko. Pasabide horiek oinezkoen pasabideekin batera joan ohi dira, eta modu horretan, pintura gorria seinaleztapen horizontalaren diseinuan bertan sartzen da, sistema hori martxan jartzeak dituen eragina eta kostuak murriztuta.\nUrriaren amaierarako, bizikleta-espaloiak edo bidegorriak elkartu eta semafororik ez duten hiriko bizikleten pasabide guztiek kolore gorriz nabarmendutako seinale horizontalak izanen dituzte. 110 puntu horiek martxan jartzeko lanek 50.000 euroko aurrekontua dute. Ondoren, seinaleztapen lanak eginen dira semaforoz erregulatutako pasabideetan.\nLehenengo fase honetan pasabide gehien seinaleztatuko diren auzoa Lezkairu izanen da; izan ere, duela gutxi eraiki eta bidegorria asko garatu denez, ezaugarri horietako 47 elkargune ditu. Horiez gain, 15 pasabide margotzen ari dira Buztintxurin, 9 Iturrama eta Arrotxapea auzoetan eta 8 Txantrean. Mota horietako pasabideak ere badituzten eta hilabete amaierarako seinaleztatuta izanen dituzten beste auzo batzuk honako hauek dira: Milagrosa, Azpilagaña, Ermitagaña, Mendebaldea eta Sanduzelai.\nIruñeko Udaleko Mugikortasun Zerbitzuak seinale mota horien alde egin duen apustuak segurtasun emaitzak lortzen ditu koste baxuan, eta hirian martxan jartzen ari diren bidegorri-tarte berri guztietan dauden pasabideetara ere hedatzen ari da. Hori horrela, irtenbide hori topatu daiteke Pío XII.aren etorbideko hogei puntutan, Armadako eta Baionako etorbideetako ziklo-sarearen tarteko hamalautan, Yanguas y Miranda kaleko hirutan, Santa Engraziako bidegorriko bitan, eta Julián Gayarre kaleko beste batean. Egun, Arrotxapeko Bernardino Tirapu kaleko bidegorria garatzen eta egokitzen ari da, zeinak pintura gorriz horizontalki seinaleztutako hamaika pasabide izanen baititu, eta Barañaingo etorbideko etorkizuneko bidegorriak, Europako plazaren eta Nafarroako etorbidearen artean, beste bost izanen ditu.\nKostu baxuan eta obrarik gabe segurtasuna hobetzeko irtenbidea\nIrtenbide horrek bizikleten eta motordun ibilgailuen ibilbideak elkartzen diren eremuetan segurtasuna hobetzea ahalbidetzen du, kostu handirik gabe. Pasabideak pintura berezi batekin pintatzean datza, ez-labaingarria, denbora luzez irauten duena eta poliuretanozkoa, zeinak itsasteko baldintza egokiak eskaintzen baititu, hala ziklistendako nola ibilgailuendako, bizikleten pasabideko azalera guztian. Ondoren, pintura akrilikoz, bide-markak –geziak eta ziklistaren piktograma– zuriz margotzen dira.\nErrepideen eta bidegorrien arteko elkarguneetan segurtasuna hobetzeko esku-hartze mota horietan ez da inongo obra zibil motarik egin behar. Pintura lehenengo geruza baten bidez aplikatzen da eta horren gainean, lehortu aurretik, itsaspena indartuko duten agregakinak zabaltzen dira. Ondoren, bigarren geruza bat jartzen da. Jarduketa horrek eragiten duen zailtasun bakarra da pintura horrek lehortzeko denbora luzea behar duela, eta horrek bizikleten pasabide bakoitza tarteka pintatu beharra dakar, kalea moztu behar ez izateko. Gainera, pintura tenperatura eta hezetasun egoera egokietan jarri behar da, ondorioz mota horretako pasabide berriak apiriletik urrira bitarte soilik egin daitezke.\nHiriko ziklo-sarearen hedapena eta hobekuntza, segurtasun handiagoa ematen dioten horrelako ekintzen bidez, Iruñeko Udalak garraio jasangarria sustatzearen alde egin duen apustuaren parte dira. Hau, Go Green Estrategiak ardatz dituen puntuetako bat da, zeinak hirian klima-aldaketaren aurka egiten diren esku-hartze guztiak biltzen baititu.


Omar Jayyam: bozkario eta amorrurik gabe - Lazzaretto vecchio | Lazzaretto vecchio\nHasiera » bAst » Omar Jayyam: bozkario eta amorrurik gabe\nOmar Jayyam: bozkario eta amorrurik gabe\nEz nion bizitza inori eskatu. Ahaleginak egiten ditut onartzen, bozkario eta amorrurik gabe, bizitzak eskaintzen duen oro. Eta aldamenekoari nire mundualdi bitxi honetaz galdetu gabe alde egingo dut hemendik.\nPlatera, Neishabur. Iran, IX-X. gizaldia.\nZein gutxi den maitatzen ez dakien bihotza,\nmaitasunez horditu ezin dena! Ez baduzu maitatzen,\nnola esplika dezakezu eguzkiaren argi itsugarria\neta ilargiak dakarren argitasunik sotilena?\nUdaberriko brisak arrosen gorputza freskatzen du.\nEta lorategiko itzal urdinxkak ere freskatzen du\nene maitearen gorputza. Gozatzen ari garen\norotasunaren gainetik, gure iragana ahanzten dut.\nHain baita erakargarria Orainaren fereka!\nNeyshabur da Omar Jayyam olerkariaren jaioterria.\nNoiz jaio nintzen? Noiz hilko naiz? Inork ez du\ngogoan jaio zen eguna eta ezin du inork aurrez\njakin heriotzarena. Zatoz, ene maite otzana !\nHorditasunean nahi dut ahantzi gure ezjakintasunaren samina.\nEdan ezazu zeure ardoa! Bizitza eternala\nerdietsiko duzu. Ardoa da gaztetasuna berpiztuko\ndizun gauza bakarra. Arrosen, ardoaren eta lagun\nonen garai zorionekoa!\nZure bizitza den une iheskor horrekintxe goza ezazu!\nLorategi bat, neskato zinbel bat, txarro bat\nardo, ene desira eta ene samintasuna: hona\nhemen nire Paradisu eta Infernua. Baina nork\nditu ibiliak Paradisua eta Infernua?\nEsaten didate: “Khayyam, utziok edateari!”\nEta nik erantzuten dut: “Edaten dudanean arrosak,\ntulipak eta jasminak entzuten ditut. Entzuten dut,\nbaita ere, nire maiteak ezin esan diezadakeena”.\nNeishaburko zeramika, X. gizaldia.\nMatematikari eta astronomoa, poeta izateaz gainera, bere garaian aski ezaguna izan zen egin zituen aurkikuntza zientifikoei esker. Bera izan zen astronomoen artetik Isfahaneko behatokia eraikitzeko sultanak aukeratu zuenetako bat. Hura izan zen bere Izar Etxea. Mekara ere egin zuen joan-etorria eta ondoren ez zen Nishapurretik mugitu. Gizon argia eta oso azkarra, maisu bilakatu zen filosofia, jurisprudentzia, historia, matematika, medikuntza eta astronomia zientzietan. Zoritxarrez, idazki horietatik oso gutxi iritsi zaizkigu (horien artean metafisikaz idazki batzuk eta Euklidesi buruzko tratatu bat). 1131. urtean hil zen eta Nishapur jaioterrian du hilobia.\nHitzaurrea (J. Iturralde)\nHiltzen naizenean, nirekin hilko dira arrosak, zipresak, ezpain gorriak eta ardo lurrinduna.\nEz da orduan izango goiz-argirik ezta iluntzerik ere, ez penarik ezta pozik ere.\nMundua ez da existituko orduan.\nMundua gogoaren arabera baizik ez da benetakoa.\nOlerki hauek guztiak Joxe Mari Iturraldek\neman ditu euskaraz, hiru hizkuntzatako itzulpenak aintzat hartuta.\nHitzaurrean hala dio:\nMila urte igarota ere, Omar Khayyamen kezka guztiak, haren zalantza eta larritasunak oro, haren poz, alaitasun eta gozamenak, gure-gureak ditugu gaur egun. Garai hartako lurrin zantzua iritsi zaigu nolabait poema eder eta zoragarri hauen bitartez, eta orain, irakurtzen eta dastatzen ditugun une honetan, ohartzen gara literatura dela mundu honetan gizakiak sortu duen gauzarik paregabeenetakoa, Omar Khayyam sortzaile bikain eta aparta gure ondoan adiskide kutun gisa eser dadin uzten digulako. Bere ahoa gure belarriraino inguratu du eta hasi zaigu bere jakinduria poetikoa, apaltasunez, xuxurlatzen: “Begira! Entzun! Brisaren eraginez arrosa dardari…”


eProwin SATmovil, mugikortasun aplikazioa\nSoldata Orria eta Giza Baliabideak (1)\nLaguntza teknikoa zerbitzua\nSATMovil-ekin teknikariak datuak kontsultatu eta lan-orduak/matxurak egotzi dezakete edozein dispositibo mugikorretik Internet-a duen bitartean. Momentuan uneko esku-hartzearen jarraipena egin, zerbitzu teknikoa hobetuz. Matxurak eta teknikariak geo-kokatuta daude, erantzun azkarrago bat eman izateko gertutasunaren arabera esleitu ditzakegu lanak.\nTeknikariak edozein momentutan bere telefono mugikorrean esleitutako oharrak ikusi, bezeroaren datuak bilatu bere kokapenera joateko, han instalatutako elementuak begiratu eta mantentze kontratuak ikusi dezake.\nEsku-hartzearen ondoren, teknikariak txosten bat osatuko luke leku berbera, non gastuen laburpena sortuko du ordu eta materialak egotziz. Bezeroak tablet-eko pantailan edo xakeleko telefonoan digitalki sinatuz txostena onartuko du. Bezeroak txostena PDF formatuan automatikoki bere posta elektronikoan jasoko du.\nHalaber QR eta barra kodeak sortu ditzakegu instalatutako elementutan itsasteko, eta gero kode irakurlearekin elementuaren informazioa eta historia kontsultatu ahal izateko.\nAplikazioak gure bezeroak ohar berriak sortu eta beste datu batzuk kontsultatu ahal izateko atari bat ere ematen du.\nGainera SATMovil-ek Google Maps, Google Calendar, Dropbox eta Waze Navigator integratzen du.\nHori guztia, laguntza teknikariak oharrak jarraitzeko mugikortasun osoz programa perfektua bilakatzen du.


Ekintzailetzaren Etorkizuna, Astelehena, 2017ko ekainak 19 Tabakaleran - Donostia - SPRI\nEkintzailetzaren Etorkizuna, Astelehena, 2017ko ekainak 19 Tabakaleran – Donostia\nAKTION Arizmendiarrietaren Lagunen Elkarteak (ALE) eta Lidergo Ekintzaile eta Berrikuntzako (LEINN) ikasleek belaundaldi arteko eta nazioarteko ekintzailetza komunitate baten sustapenerako sortutako proiektua da.\nInterakzio guneak eta aukerak sortuz, non, esperientziak trukatu, batzuk besteotaz ikasi, konplizitateak jaio, aliantzak esploratu, eta baliabideak partekatu, elkarrekin gizarte aldaketa eragiteko ideiak eta balioak eragingo ditugu. Aldaketa hau, ekimen ekintzaile eta berritzaileen bidez burutuko dugu, lankidetza, elkarrekikotasun eta bata bestearekiko onura lortzean funtsatuz.\nEkintzailetzaren sustapenerako hainbat ekimen garatzen ditugu. Coworking/lanerako guneen sorkuntzatik, sare barnean Gradu Amaierako Lanetan parte hartu edo egiteko aukera, laguntza, mentoring-a, nazioarteko komunitatean sarrera, ekimen egutegia eta birthgiving-ak (erronka ebazpenerako dinamikak).\nEKITALDIA Ekintzailetzaren etorkizuna\nNOIZ: Astelehena, 2017ko ekainak 19.\nNON: Kutxa Kultur, Tabakalera, Donostia/San Sebastián.\nGAIA: Ekintzailetzaren etorkizuna.\nEDUKIERA: Mugatua (izen eman beharra).\nEkitaldia hiru gai zehatzen inguruko hitzaldien, (Amara Berri, Noysí, Gik y Amarenak) parte-hartzaileen interesen araberako mentoring gune baten eta eguneko gaia lantzeko dinamiketarako denboraren inguruan egitaratuko da:\n-Tradizioa + Berrikuntza\nDesestali eta esploratu itzazu tradizioa eta berrikuntzaren elkarguneak. Etorkizuneruntz begirada eta sustrai sakonak dituzten proiektuak.\n-Belaunaldi arteko erronka\nBelaunaldi arteko aniztasuna lan-munduko esparru askotan errealitate bihurtu da. Nola kudeatzen dira bizi-ibilbide hain desberdinak dituzten pertsonen arteko elkartze guneak?\n-Aldaketa eragileak hezitzen\nEtengabe aldatzen ari den munduan bizi gera. Gure neska eta mutilak etorkizunak aurkezten dituen erronketarako prestatzen ari diren erankunde batzuen kasuak ezagutuko ditugu.\n¿Informazio gehiago nahi?\nEgin ezazu click hemen AKTION 2017ri buruz informazio gehiago jasotzeko eta ekitaldian parte hartzeko.


Hauek dira ezarritako neurriak:\nGaueko 22:00etatik goizeko 06:00etara pertsonen zirkulazio-askatasuna mugatu da.\nJarduera sozioekonomikoak 21:00etatik aurrera mugatzen dira. Merkataritza-establezimendu guztiei eragingo die; farmaziei eta gasolindegiei izan ezik.\nKultu jardueretan aforoa %35ekoa izango da.\nOstalaritzako eta jatetxeetako establezimenduak itxi egingo dira. Jatorduak etxez etxe prestatu eta zerbitzatu ahal izango dira, aldez aurretik hitzordua eskatuta, 21:00ak arte. Gasolindegietan, osasun-zentroetan, zentro soziosanitarioetan, eskola-jantokietan, lantegi eta jantoki sozialetako zerbitzu-guneetan sartzen diren jatetxe-zerbitzuak kanpoan geratzen dira.\nTaldeko edozein kirol-jarduera etetea, lehiaketa profesionala edo erdi-profesionala izan ezik. Debekatuta dago kirol-ekitaldietara joatea. Nahitaezkoa da maskara erabiltzea jarduera fisikoa edo kirola hiri-inguruneetan egiten denean. Ikastaroak edo programatutako jarduerak gimnasioetan, kirol klubetan, igerilekuetan eta kiroldegietan egin daitezke; betiere maskararekin egiten badira, gehienez sei laguneko taldeetan eta gehienez %40ko aforoarekin.\nJoko- eta apustu-establezimenduak eta -lokalak itxi egingo dira.


Neandertalen arnasketa sistema argitu dute, toraxaren berreraiketari esker - Zientzia Kaiera\n1. irudia: Neandertalek zuten itxura eta ohiturei buruz gero eta adostasun gehiago badago ere, oraindik eztabaida handia dago haien desagerketaren arrazoiei buruz. ( Argazkia: Wikipedia / UNiesert / Frank Vincentz / Abuk SABUK)\nOndorio horretara iristeko, Asier Gómez-Olivencia eta Ella Been ikertzaileek gidatutako zientzialari talde batek duela 60.000 urteko neandertal baten toraxaren berreraiketa egin du. Ikertzaileek Kebara leizeko (Israel) fosilak izan dituzte abiapuntu, zehazki, Kebara 2 izenarekin ezagutzen den norbanakoarenak.\nHorietan abiatuta, toraxaren eredu birtuala osatu dute. Horretarako, egun Tel Aviveko unibertsitatean gordeta dauden fosilak baliatu dituzte, eta erabili dituzte ere Ordenagailu Bidezko Tomografia bitartez ornoei, saihetsei eta hezur pelbikoei egindako eskanerrak. Zeregin honetarako beren-beregi prestatutako softwarea erabili dute.\n2. irudia: Kebara 2 izeneko fosila baliatu dute berreraiketa egiteko (Argazkia: © Javier Trueba / Madrid Scientific Films)\nOrduan ikusi ahal izan dute beheko saihetsen orientazioa gaur egungo gizakiena baina horizontalagoa zela, eta, horretan abiatuta, ikertzaileek ondorioztatu dute neandertalen arnasketa bereziki diafragmari lotuta zegoela. Gizaki modernoetan, aldiz, arnasketa bai diafragmari zein kaxa torazikori lotuta dago.\nProzesu luzea eta konplikatua izan arren, behin puzzlearen piezak eskura izanda aukera ugari izan dituztela azaldu du EHUko Ikerbasque ikertzaile Asier Gómez-Olivenciak. “Ordenagailu bidezko tomografiaren bidez eredu birtual bat lor dezakezu, nahi duzuna errepikatzeko edo mozteko, eta ispilu-irudi bat lortzea ere baduzu. Adibidez, saihets bat apurtuta egonez gero, beste aldeko saihetsa onik bada, horren ispilua egin dezakezu. Edo lekuz kanpo dagoen pieza bat dagokion kokapen anatomiko egokian jartzeko modua duzu”. Prozesuan, egon daitezkeen deformazioak zuzentzeko aukera ere aipatu du adituak.\nAurretik orno eta saihetsak banan-banan eta modu tradizionalean ikertuak zituztela argitu du paleoantropologoak. Oraingoan, Haifako (Israel) ospitale batean egin dute fosilaren tomografia, eta ornoak berreraikitzea izan zen lehen egitekoa. “Aldez aurretik ikusi genuen ornoek kurbadura txikiagoa zutela, batez ere eremu lunbarrean. Joan den urtean argitaratu genituen horri buruzko emaitzak. Baina ereduan saihetsak sartzea falta zitzaigun. Bidean ere ikusi genuen berreraikitzean akats batzuk bazirela, eta horiek ere zuzendu genituen”\nBehin puzzlea osatuta, interpretazioaren ordua iritsi da. “Gure lehenengo ezustekoa izan da uste genuela toraxa tamaina handiagokoa izango zela, baina ez da horrela izan”. Ikusi dute ornoen arteko tartea txikiagoa dela, baina toraxaren beheko aldea askoz zabalagoa dela. “Ezaguna da neandertalek pelbis zabalagoa zutela, eta pelbis horri egokitzen zaio toraxa, hain zuzen”.\n3. irudia: Berreraikitako toraxaren ikuspegia. Beheko aldean agertzen den barraren eskalak 5 zentimetroko luzera du. (Irudia: A. Gómez-Olivencia, A. Barash eta E. Been)\nAurrean aipatu bezala, atentzioa eman dieten hurrengo berezitasuna izan da saihetsen horizontaltasuna. “Berez horrek ez lioke mugikortasun handirik emango neandertalari arnas egoteko orduan. Aldiz, toraxaren beheko partean, diafragma dagoen lekuan, azalera handiagoa du toraxak”. Egoera horrek zer pentsa eman die. “Nahiz eta orokorrean hezurduraren tamaina antzekoa izan, toraxaren beheko partea handiago izateak eragin handiagoa du biriken bolumen osoan”, azaldu du Gómez-Olivenciak.\nBehin baino gehiagotan aipatu izan da neandertalek arnasten zuten airea berotzeko ahalmen gehiago izan zezaketela. Azken aurkikuntza honek sustatu lezake ideia hori? Berezitasun horiek nolabaiteko eragina izan al zezaketen neandertalek egokitzeko zuten gaitasunean? Zuhur azaldu da aditua halako hipotesi baten aurrean, kontua guztiz argi ez dagoelako. “Tira, garaiera berdina izanda, normalean gorputza zabalagoa zuten neandertalek, eta pisu handiagoa izango zuten. Muskulu-masa gehiago izatean, kaloria kopuru gehiago beharko zuten bizitzeko, eta kaloria horiek erretzeko oxigeno gehiago beharko zuten ere. Dena dela, askotan desberdintasun anatomiko guztiak modu funtzionalean ikusi nahi ditugu, baina batzuetan ez da horrela. Dibertsitate genetiko txikiagoko espeziea izanda, gizaki modernoek ere fenotipo-plastikotasun handia dugu”.\nHorregatik, neandertalen kasua ez dela desberdina izan behar babestu du adituak. “Neandertalak ekosistema eta tenperatura desberdinetan aritu ziren, eta, beraz, ehiza desberdina izango zuten eskura. Gizaki horiek oso klima hotzetan irudikatzeko joera dago, baina gaur egungo egoera klimatikoarekin antza handia zuten eremuetan ere bizi izan ziren, eta milaka urtez ederki moldatu ziren, gainera”.\nGómez-Olivencia, A., Barash, A., García-Martínez, D., Arlegi, M.,Kramer, P., Bastir, M., Been, E., (2018). 3D virtual reconstruction of the Kebara 2 Neandertal thorax. Nature Communications, 9 Article number: 4387. DOI: 10.1038/s41467-018-06803-z\nArgitalpen-data: 2018/10/31 · Atala: Dibulgazioa, Kolaborazioak\nEbakidura markak dituzten hegazti eta haragijaleen fosilak topatu dituzte Axlor aztarnategi mousteriarrean (Dima, Bizkaia), neandertalak euren inguruarekin harreman konplexua izan […]\n[…] Asier Gómez-Olivencia eta Ella Been ikertzaileek gidatu dute lan hau. Hiru dimentsiotan berreraiki dute toraxa. Horretarako, egun Tel Aviveko unibertsitatean gordeta dauden fosilak baliatu dituzte, eta erabili dituzte ere Ordenagailu Bidezko Tomografia bitartez ornoei, saihetsei eta hezur pelbikoei egindako […]


Bihar, astelehena, hasiko da erosketa-bonoen salmenta - etakitto.eus\nBihar, astelehena, hasiko da erosketa-bonoen salmenta\nETA KITTO 2020, Eka 07\nBihar, astelehena, abiatuko du EIbarko Udalak merkataritza, ostalaritza eta beste establezimenduetarako erosketa-bonoen ekimen berria. “Nik Eibarren erosten dot” kanpainaren baitan. Kanpainaren helburua merkataritza, ostalaritza eta zerbitzuen sektoreko tokiko kontsumoa bultzatzea da.\nKoordinazioa eta antolaketaz Eibarko Merkataritza Gune Irekiaren (EMGI) bulegoa arduratuko da, baina oraingoan parte hartu nahi duten establezimendu guztiek (EMGI-ko kide ez direnak ere) izango dute horretarako aukera.\nBonoak www.nikeibarrenerostendot.eus webgunean eskuratu ahal izango dira eta, 65 urtetik gorakoek bakarrik, Eibarko Txikito, 1 – ACn bereziki prestatuako bulegoan.\nKanpainara atxikitutako enpresak hemen dituzue ikusgai:\n« Gaur goizean Untzaga plaza aldarriz betetzera deitu du Hamaika Gara mugimenduak Julian Gonzalo Iroz, bizitza berrira ikasbidaia »


Max 2013 sariak | Irabazleak: Mario Gas, Patxo Telleria\nMario Gasen 'Follies' musikalak 6 Max sari eskuratu ditu\nSei hautagaitza zituen eta sei sari jaso ditu. Patxo Telleriak euskarazko antzerkigile onenaren saria eskuratu du "Lingua Nabajorum"engatik.\nEuskaraz idatzitako lan onenaren Max Saria, Patxo Telleriarentzat\nPatxo Telleriak euskarazko antzelan onenaren Max saria jaso du\nSteve Sondheimen "Follies" musikal klasikoaren bertsioa egin du Mario Gasek eta Max sarietako XVI. edizioaren irabazle suertatu da. Sei hautagaitza zituen eta sei sari jaso ditu. Miguel del Arcok, bere aldetik, 16 hautagaitza zituen eta bi jaso ditu bakarrik.\nPatxo Telleriak euskarazko antzerkigile onenaren saria eskuratu du, "Lingua Nabajorum"engatik. Hitzaldi optimista egitea eskatu omen zioten, baina bere ustez, ez da beharrezkoa, berak antzerkia euskaraz idazten duelako.\nMax sarien aurtengo galak izaera erreibindikatzailea izan du. Zergek, diru laguntza faltak eta kulturaren inguruko politikak antzerkia itotzen ari direla dio Patxo Telleriak, baina hala ere euskarazko antzerkiak azken urteotan susperraldia bizi duela uste du.\n"Lingua Nabajorum" lanarekin dagoeneko bere hirugarren Max saria jaso baitu.\nArte Eszenikoen Max Sarien XVI. edizioko irabazleen zerrenda -Ohorezkoa, Iberoamerikarra, Tendentzia Berriak, Amateurra, Egile berriak eta Kritikaren sariak kenduta, aurretik eman zituztela- hurrengo da:\nAntzezlan onenaren saria: - "En la luna". Teatro de la Abadía eta Teatro Lliure.\nMusikal onenaren saria: - "Follies". Teatro Español.\nDantza ikuskizun onenaren saria: - "Tacita a tacita". Teresa Nieto en Compañía.\nUmeentzako ikuskizun onenaren saria: - "Alegría, palabras de Gloria Fuertes", Teatro de Malta.\nGaztelaniazko antzerkigile onenaren saria: - Alfredo Sanzol por "En la luna".\nKatalanez edo valentzieraz egindako antzerkigile onenaren saria: - Marta Buchaca, Carol López, Mercé Sarrias eta Victoria Szpunberg, "L'any que ve sera millor".\nEuskarazko antzerkigile onenaren saria: - Patxo Tellería, "Lingua Nabajorum".\nGalegozko antzerkigile onenaren saria: - Eduardo Alonso, "Último cowboy".\nAntzezlan baten moldaketa onenaren saria: - Juan Mayorga, "La vida es sueño".\nIkuskizun baterako konposizio musikal onenaren saria: - Albert Guinovart, "La vampira del Raval".\nKoreografia onenaren saria: - Teresa Nieto, "Tacita a Tacita".\nAgertokiko zuzendari onenaren saria: - Mario Gas,"Follies".\nMusikal bateko zuzendari onenaren saria: - Pep Pladellorens, "Follies".\nEszenografia onenaren saria: - Eduardo Moreno, "De ratones y hombres".\nFigurinista onenaren saria: - Antonio Belart, "Follies".\nIluminazio diseinu onenaren saria: - Juanjo Llorens, "De ratones y hombres".\nEmakumezko aktore onenaren saria: - Amparo Baró, "Agosto".\nGizonezko aktore onenaren saria: - Carlos Hipólito, "Follies".\nAktore-zerrendako emakumezko aktore onenaren saria: - Asunción Balaguer, "Follies".\nAktore-zerrendako gizonezko aktore onenaren saria: - Juan Codina, "En la luna".\nEmakumezko dantza interpretazio onenaren saria: - Teresa Nieto, "Tacita a Tacita".\nGizonezko dantza interpretazio onenaren saria: - Manuel Liñán por "Tacita a Tacita".\nEnpresari edo Arte Eszenikoen ekoizle pribatu onenaren saria: - Ron Lalá Teatro, "Siglo de Oro, Siglo de Ahora (Folía)".\nOhorezko Max saria: - Ana Diosdado.\nKritikaren Max saria: - Jornadas de Teatro del Siglo de Oro. Almería.\nIberoamerikako Max saria: - Daniel Veronese.\nTendentzia berrien MAx Saria: - Muestra de Teatro Español de Autores Contemporáneos. Alicante\nEgil berri onenaren saria: - "Carta de las Golondrinas", de Escena Miriñaque. Cantabria\nArte Eszenikoen talde amateur onenaren saria: -Grupos de Teatro de la ONCE.


Karoo - Wikipedia, entziklopedia askea.\nHegoafrikako probintziak Lurmutur Iparraldea\nKaroo (khoisan hizkuntzan jatorria duen hitza) hegoaldeko Afrikako goi-ordokia da, itsasertzaren eta Lurmutur Mendebaldeko probintziako barnealdearen artean bi ordoki mailakatu eratzen dituena.\nLehendabiziko maila (Karoo Txikia) 300-600 metroko garaieran dago batez beste, eta Zederberg mendiek mugatzen dute iparraldetik. Bigarren mailak (Karoo Handia) 600-900 metro bitarteko garaiera du, eta aipatu mendien iparraldean dago.\nOso leku lehorra da sasoi idorrean, eta akazia batzuk besterik ez da hazten. Euri sasoian, berriz, landarez betetzen da. Ureztaturik dauden sailak Afrikako lurralderik emankorrenetakoak dira.\nOrriaren azken aldaketa: 1 urtarrila 2022, 18:59.