Historiaurreko arrainen irudiak eta profilak\nEzagutu Paleozoiko, Mesozoiko eta Cenozoiko Erasen Arrainak\nPlanetako lehen ornodunek, historiaurreko arrainak animalia-eboluzioaren ehunka milioika urte daramatzate. Hurrengo diapositibetan 30 arrain fosil desberdin baino gehiagoko argazkiak eta profilak aurkituko dituzu, Acanthodes-etik Xiphactinus-era.\n"Tiburón espinosa" izendapena izan arren, Acanthodes arrain prehistoriorik ez zuen hortzik. Carboniferous vertebrate berandu honen "esteka falta" estatusa azaldu daiteke, arrain cartilaginoso eta hezurreko ezaugarriak dituztenak. Ikusi Acanthodes profil sakona\nArandaspis. Getty Images\nArandaspis ("Aranda ezkutu" grekoa); AH-ran-DASS-pis\nAustraliako itsaso itsaso zabala\nEarly Ordovician (duela 480-470 milioi urte)\nSei hazbeteko luzera eta ounces gutxi\nItsas organismo txikiak\nTamaina txikia; gorputz laua eta finkoa\nLurraren inguruan eboluzionatzen duten lehen ornodunetariko bat (hau da, bizkarrezurra duten animaliak), duela 500 milioi urte Ordoviziar garaiaren hasiera aldera, Arandaspis ez zen arrantza modernoaren arauek begiratzen; , gorputz laua eta hegats falta, historiaurreko arrain hau gosari erraldoi batek atun txiki bat baino gehiago gogorarazten zion. Arandaspisek ez zituen masailezurrak, plaka mugikorrak besterik ez zituen ahoan, ozeanoaren hondakinak eta bakar-zelulen organismoak behean jartzen zituena, eta sueztitutako armiarmak (eskala gogorra bere gorputzaren luzeran eta dozena bat txiki, Plaka konbektiboak bere buru handiaren babesa babesten du).\nAspidorhynchus ("ezkutuaren hatz" grekoa); nabarmenagoa ASP-id-oh-RINK-us\nEuropako itsaslabar txikiak\nJurassiko berantiarra (duela 150 milioi urte)\nBi metro luze eta kilo pare bat\nMutur luze eta zorrotza; buztana simetrikoa\nFosilen kopurua aintzat hartuta, Aspidorhynchus Jurasikoko garai hartako historiaurreko arrainak arrakasta izan du. Gorputz sleek eta mutur luze eta zorrotzarekin, izpiak findutako arrainak ezpata modernoaren bertsio eskalatuaren antzekoak ziren, urrunetik urrun zeudenak (antzekotasuna ziurrenik bilakaera konbergentearen ondorioz gertatzen da), izaki bizidunen joera ekosistema berberak gutxi gorabehera itxura bera bilaka ditzaten). Nolanahi ere, ez da argi eta garbi, Aspidorhynchus-ek harri malkartsua erabili zuen arrain txikiak ehizatzeko edo harrapari handiagoak mantentzeko.\nAstraspis ("izar armarria" grekoa); esan bezala TRASS-pis\nIpar Amerikako ertzean\nOrdovocian berandu (duela 450-440 milioi urte)\nTamaina txikia; aleak falta; buruan plater lodiak\nOrdoviziar garaiko beste historiaurreko arrainak bezala - lurrean agertzeko lehen benetako ornodunak bezala - Astraspis zapaburu erraldoi bat zen, buru handi bat, gorputz laua, buztana bustitzen eta hegats falta. Hala eta guztiz ere, Astraspis bere garaikideek baino armadura hobeak izan zirela dirudi, bere buruarekin plaka bereizgarriekin, eta bere begiak kranusaren bi aldeetan ezarri ziren, zuzenean baino. Antzinako izaki honen izena, "izar armarria" grekoa, proteina gogotsuen forma da.\nBonnerichthys. Robert Nicholls\nBonnerichthys ("Bonner-en arraina" grekoa); nabarmenagoa BONN-er-ICK-thiss\nIpar Amerikako itsaso itsusia\nErdialdeko Kretazoa (duela 100 milioi urte)\n20 metro luze eta 500-1.000 kilo inguru\nBegi handiak; zabaltzen den ahoa\nPaleontologian askotan gertatzen den moduan, Bonnerichthys-en fosilak (Kansas-ko fosilen guneetatik ateratako rock lauza handi batean gordeta) urtebetez ohartarazi dira ikertzaile ekintzaile batek begirada hurbilago bat egin eta aurkikuntza ikaragarria egin arte. Zer aurkitu zuen arrain handi batek (20 oin luze) arrain jatorriko arrainak ez zituela, baina planktona izan zen, lehen iragazkia-elikatzeko arrain hezurrak era Mesozoikoan identifikatu ahal izateko. Beste arrain fosil askoren antzera (esate baterako, plesiosauroak eta mosasaurs bezalako narrasti uharteetakoak), Bonnerichthysek ez zuen ozeano sakonean bizi, baizik eta Ipar Amerikako zati handi bat Kretazeo garaian estali baitzuen.\nBothriolepis. Wikimedia Commons\nPaleontologo batzuek espezifikatzen dute Bothriolepis izokina modernoaren baliokidea zela eta, ur gaziko ozeanoetan bizi izandako bizitza gehienak, baina ur arrantzaleen eta ibaien errekak berreskuratzeko. Ikusi Bothriolepis profil sakon bat\nCephalaspis. Wikimedia Commons\nCephalaspis ("buru ezkutu" grekoa); SEFF-ah-LASS-pis\nEurasiako uretan sakonak\nDevonian goiz (duela 400 milioi urte)\nTamaina txikia; estaldura armatua\nAlabaina, beste Devoniako garai bateko "-aspis" beste arrain batzuk (besteak beste, Arandaspis eta Astraspis), Cephalaspis izan zen beheko elikadura txikia, buru handia eta ondo blindatua, seguruenik uretako mikroorganismoak eta itsasoko beste izaki batzuen hondakinak. Historiaurreko arrain hau oso ezaguna da BBC-ren Walking with Monsters- en pasarte batean agertu baitzuten. Aurkeztutako agertokiak (Cephalaspis Bug bug erraldoia eta Brontoscorpio belaunaldiz belaunaldiz belaunaldiz belaunaldiz belaunaldiz belaunaldi) aire.\nCeratodus. H. Kyoht Luterman\nCeratodus ("hortz hornitua" grekoa); SEH-rah-TOE-duss nabarmenagoa\nUr sakona mundu osoan\nErdi Triásico-Cretácico Tardío (duela 230-70 milioi urte)\nHaserre txikiak; birikak primitiboak\nCeratodusek irabazi handia izan zuen eboluzioko zozketetan irabazle handia izan zuen: historiaurreko odoljario txikiak, inofensiboak eta historiaurrekoak 150 milioi urte baino gehiagoko mundu osoko banaketa lortu zuen, hala nola Triassiko erdialdean eta Kretazeoko garaietan. eta dozena espezietako ia fosilen erregistroan dago irudikatuta. Ceratodus ohikoa zen garai hartako historiaurreko garaietan. Hala ere, gaur egungo bizilagun hurbilena australiar Queensland biriketakoa da (horren generoaren izena Neoceratodusek omenaldia egiten dio bere arbaso hedatuari).\nCheirolepis. Wikimedia Commons\nCheirolepis ("eskuko alea" grekoa); nabarmenagoa CARE-oh-LEP-iss\nIpar hemisferioko lakuak\nErdi Devonian (duela 380 milioi urte)\nDiamond formako eskalak; hortzak zorrotz\nActinopterygii, edo "izpi-finnatutako arrainak", hegalariak babesten dituzten egitura eskeleto erradioaktiboak dira, eta itsaso eta laku modernoetan (sardinzarra, karpa eta arraina) barne hartzen dituzte. Paleontologoek esan dezaketenez, Cheirolepis actinopterygii familiako zuhaitzaren oinarrian dago; Historiaurreko arrain hau bereizgarri egin zen diamante formako eskala gogorretan, hurbilekoetan, hortz zorrotzetan eta dieta zoragarriak (noizean behin bere espezieko kideak barne). Cheirolepis devoniarrak zabalera handiak ere ireki zizkion, arrainak bere tamaina bi herenetara irentsi ahal izateko.\nCoccosteus (Wikimedia Commons).\nCoccosteus (greziar "hazia hezur"); aipatu coc-SOSS-tee-us\nEuropako eta Ipar Amerikako urmael laburrak\nErdi Aroko Devonia (duela 390-360 milioi urte)\n8-16 hazbeteko luze eta libra inguru\nBuru blindatua; big, beaked ahoa\nAlabaina, Coccosteusek garuneko burua eta (lehiakorragoa den ikuspuntu batetik ere garrantzitsuagoa), beste arrain batzuek baino zabalagoa zabaldu zuten Coccosteusek, Coccosteusek kontsumitzeko aukera eman zion. prey handiagoa duten barietate zabalagoa. Sinesgaitza izanik, arrain txikiak Devoniako garai hartako ornodunen erlatiboki hurbila izan zen, Dunkleosteus (30 oin luze eta 3 eta 4 tonako) erraldoia .\nKoelantxo bat. Wikimedia Commons\nCoelacanths duela 100 milioi urte desagertu ziren Kretazeo garaian, Latimeria generoko espezie batek 1938an Afrikako kostaldean harrapatu zuen arte, eta beste Indonesia Latimeriako espezie bat Indonesia inguruan 1998an. Ikusi 10 zeliakoen inguruko gertaerak\nDiplomystus. Wikimedia Commons\nDiplomystus (grekoa "bibote bikoitzak"); DIP-low-MY-stuss nabarmenagoa\nIpar Amerikako lakuak eta ibaiak\nEarly Eocene (duela 50 milioi urte)\n1 eta 2 metroko luzera eta kilo batzuk\nTamaina ertaina; gorantz seinalatuz\nPraktika praktiko guztietarako, 50 milioi urteko historiaurreko arrain Diplomystus Knightia erlatiboa handiagoa izan daiteke, eta horietako milaka fosilek Wyoming-en Green River Formation-en aurkitu dute. (Senide horiek ez ziren nahitaez joan behar, Diplomystusen aleek Knightia-ren aleetan aurkitu dituzte beren sabeletan!). Fosilak ez dira Knightia bezain arruntak izan arren, txikiagoa den Diplomystus inpresioa erostea posible da. diru zenbatekoa, batzuetan ehun dolar baino gutxiagotan.\nDipterus. Wikimedia Commons\nDipterus ("bi hegal" greziarra); DIP-teh-russ\nIbaiak eta lakuak mundu osoan\nErdi Aroko Devonia (duela 400-360 milioi urte)\nOinez luze eta bat edo bi kilo inguru\nLehenengo birikak; buruak hezurrak buruan\nBirikak - birikak rudimentarioz hornitutako arrainak, beren garagardoekin batera - arrainen eboluzioaren alboetako adar bat okupatzen dute, Devoniako garai hartan aniztasunaren gailurra iritsi zen orain dela 350 milioi urte inguru, eta gero garrantzia areagotu egin zen (gaur egun bakarrik daude birika espezie gutxi batzuk). Paleozoiko garaian , birikak birikak airean zehar airea gulping-ean zehar bizirik irauteko gai ziren bizkarreko uretarako eta giltzurruneko bizimodua berreskuratu zuten ur gezako ibaiek eta lakuek berriro urarekin bete zutenean. (Bitxikeria, Devoniako garai hartako arroka bat ez zen zuzenean lehen tetrapoden arbasoen antzera , hau da, lobo-finnatutako arrainen familiako kide izatetik).\nDevoniar garaiko beste historiaurreko arrain asko bezala ( Dunkleosteus erraldoi eta bizkindunarekin ), Dipteroren buruak harraparietatik babesten zuen harrizko armadura trinko eta zurrunbiloetan eta hortz-plakak goiko eta beheko masailetan egokitu ziren. Marraje birrintzea. Birika modernoak ez bezala, haien koloreak ia ezertarako balio ez dutenak, Dipterusek bere brankez eta birikak ere berdinak zirela dirudi, eta horrek esan nahi du denbora gutxiago eman zezakeen ur azpian bere ondorengo modernoetako batek baino.\nDoryaspis ("dardako armarria" grekoa); DOOR-ee-ASP-iss izenekoa\nOinez luze eta kiloko bati buruz\nPuntuzko rostruma; armadurak; tamaina txikia\nLehenik eta behin, Doryaspis-ek ez du zerikusirik Nemo aurkitzea (eta Dory-k bi izan zituen!) Dory-ren armarria "dardako armarria" izan zen. Duela 400 milioi urte inguru Devoniar goiztiarra izan zen, bere armadurak, hegatsak eta buztana apaindua eta (bereziki) bere buruaren aurreko burrunbada luzatu zuen "aurpegia" luzea eta sedimentuak nahastea zen. Ozeanoko janaria. Doryaspis "arrain asko" asko izan zen arrainen eboluzioaren hasieran, besteak beste, Astraspis eta Arandaspis, besteak beste.\nDrepanaspis. Wikimedia Commons\nDrepanaspis ("igitai ezkutu" grekoa); dreh-pan-ASP-iss nabarmenagoa\nEurasiako itsas bazterrak\nLate Devonian (duela 380-360 milioi urte)\n6 hazbeteko luzera eta ounces gutxi\nTamaina txikia; paddle-shaped head\nDrepanaspis-ek Devoniar garaiko beste historiaurreko arrainetatik bereizi zituen, hala nola, Astraspis eta Arandaspis, bere laua eta paddle-formako buruaren esker. Izan ere, bere ahotsa ahula ez zen gorantz beherantz egin, misterio bat. Bere forma lauan oinarrituta, ordea, argi dago Drepanaspis Devoniako itsasoaren beheko elikadura-mota bat zela, baso modernoaren antzekoa (seguruenik ez zaporetsua).\nDunkleosteus. Wikimedia Commons\nDunkleosteusek noizean behin kanibalizatu zituztela ebidentzia dugu frogatzen duten arrainak baxuak direnean, eta bere masailaren analisiak frogatzen du arrain izugarria zortzi milioi kilo kilo bakoitzeko indar ikusgarria dela. Ikusi Dunkleosteus profil sakona\nEnchodus. Dmitry Bogdanov\nInkodoren beste inertziaz gain, historiaurreko beste arrainetatik ere nabarmentzen zen, bere sabeleko zorrotz eta zorrotzez, "sable-sardinziarekin" ezizenarekin irabazi baitzuen (Enchodus izokina izerdiarekin lotzen zen arren). Ikusi Enchodus profil sakona\nEntelognathus ("jaw perfektua" grekoa); EN-tell-OG-nah-thuss izenarekin\nSilurio berantiarra (duela 420 milioi urte)\nTamaina txikia; armadurak; primitiboak\nOrdoviziar eta siluriar garaietan, orain dela 400 milioi urte baino gehiago, jawless arrainen bizkortasuna izan zen: Astraspis eta Arandaspis bezalako beheko elikagai txikiak, gehienak kaltegarriak. Silesia Entelognathus berantiarraren garrantzia, 2013ko irailean iragarri zitzaion munduari, lehenik plakodermoa (arrain armarria) oraindik fosilen erregistroan identifikatu zen eta primitibozko masailez hornitu zen, harrapari eraginkorragoa izan zedin. Hain zuzen ere, Entelognathus-en masailak "Rosetta Stone" paleontologiko mota bat izatera irits daitezke, eta horri esker, adituek arrain mahatsak biltzea ahalbidetzen dute, munduko lurreko ornodun guztien azken arbasoen bilakaera.\nEuphanerops. Wikimedia Commons\nEuphaneropsek historiaurreko arrain ugariak datorkio Donibaneko garaia (duela 370 milioi urte inguru), eta horrek hain nabarmena da "gorputz anizkoekin" lotzen duela bere gorputzaren amaieran, beste arrain batzuetan ikusi den ezaugarri bat garaia da. Ikusi Euphanerops profil sakon bat\nGyrodus. Wikimedia Commons\nGyrodus ("hortzak biratzea" grekoa); GUY-roe-duss izenarekin\nOzeanoak mundu osoan\nJurasikoa eta Kretazeoa (duela 150-140 milioi urte)\nKrustazeoak eta koralak\nGorputz zirkularra; hortz biribilak\nHistoriaurreko arrainak Gyrodus ezagunak ez direnez, gorputz ia-ia zirkularra ez zen ezagutzen, eskala angeluzuzen bidez estaltzen baitzen eta hezur txikien sarea izugarri ona denez, baina bere hortz biribilek, krustazeo txikiak edo koralak. Gyrodus ere nabarmentzekoa da (besteak beste) Alemaniako Solnhofen ohe fosilen ospetsuetan, Arkeopteryx dino-hegaztiak ere biltzen dituen sedimentuetan.\nHaikouichthys (Wikimedia Commons).\nHaikouichthys teknikoki historiaurreko arrainak eztabaidagai izaten jarraitzen duen ala ez. Zalantzarik gabe, craniates zaharrenetakoa zen (garezurrak dituzten organismoak), baina behin betiko fosil ebidentziarik ez izatea, "notokordea" primitiboa izan zitekeen, bizkarreko bizkarra baizik. Ikusi Haikouichthys profil sakona\nHeliobatis. Wikimedia Commons\nHeliobatikoak ("eguzki izpien" grekoa); Hitz egin HEEL-ee-oh-BAT-iss\nEarly Eocene (duela 55-50 milioi urte)\nDisko formako gorputza; buztana luzea\nHeliobatis XIX. Mendeko " Bone Wars " borrokalariaren aurkako borrokalari neketsu bat izan zen Heliobatis-en, Othniel C. Marsh eta Edward Drinker Cope-ren paleontologoen arteko feudoak luze iraun zuen bitartean (Marsh izan zen lehenengo historiaurreko arrain hau deskribatzeko , eta Cope-k bere aurkariak behin eta berriz azterketa bat egin nahi zuen. Heliobatis txiki-txiki eta biribilduak bizirik atera ziren Eocene Ipar Amerikako goizaldeko laku eta ibaien behearen ondoan, krustazeoak kiskaltzen zituen bitartean, itsaso luzeak, bortitzak eta presumiboki pozoitsuak harrapari handiagoak mantentzen zituzten bitartean.\nHypsocormus ("goi mailako" grekoa); HIP-so-CORE-Muss izenekoa\nErdi Triásico-Jurasikoa (duela 230-145 milioi urte)\nHiru metro luze eta 20-25 kilo inguru\nBlindatutako eskalak; bekain buztana; azkar jazartzeko abiadura\nDuela 200 milioi urte kirol arrantza izan bazen ere, Hypsocormus espezieak egongela mesozoiko ugarietan egongo lirateke. Buztinezko buztana eta berdela eraiki zutenean, Hypsocormus prehistoriako arrain guztien artean azkarrena izan zen, eta bere ziztadak indartsuak arrantza-lerroa desegin zezakeen. bere arintasuna orokorra kontuan hartuta, bere bizimodua lortu ahal izango du arrain txikiagoa ikasten eta eten. Hala eta guztiz ere, garrantzitsua da ez Hypsocormus-en kredentzialak gainbegiratzea, adibidez, hegalaburra modernoarekin alderatuta: gaur egun oraindik "primerakoa" teleskopioa zen arrainak, bere blindatu eta konparatiboki inflexibleak diren eskalak erakusten zituena.\nIschyodus. Wikimedia Commons\nIschyodus; ISS-kee-OH-duss nabarmenagoa\nErdi Jurassic (duela 180-160 milioi urte)\nBost metro luze eta 10-20 kilo inguru\nBegi handiak; látigo-like buztana; hortz plakak irteten\nAhaltsu guztietarako, Ischyodus zen untxi eta arrautza modernoaren jatorriko Jurassicoa , "buck-toothed" itxura dutenak (benetan, moluskuak eta krustazeoak zapaltzeko erabiltzen diren hortz-zuloak). Bere oinordeko modernoak bezala, historiaurreko arrain honek ohiz begi handiak zituen, buztana luzea, zurrunbilo bat, eta bere aurpegi dorsalaren erpin bat izan zen, seguruenik, harraparien beldurra izateko. Gainera, gizonezkoen Ischyodusen eranskin bitxi bat zeukan hanken artean jarrita, argi eta garbi hautatutako sexu-ezaugarri bat.\nHorren arrazoia Knightia fosil ugari da gaur egun, hain zuzen ere, Knightia hainbeste zetorren. Arrain hau bezalako arrainek Ipar Amerikako laku eta ibaiak zabaldu zituzten eskoletan, eta Eizeno garaian itsasoko elikagaien katearen ondoan zegoen. Ikusi Knightia profil sakona\nLeedsichthys. Dmitri Bogdanov\nLeedsichthys erraldoiak 40.000 hortz gorroto zituen, eta hori ez zen harrapatu arrainaren eta uretako narrastien jatorria eta Jurasikoko garai hartako harrapaketan, baina baleen balea modernoa bezalako plankton iragazi zuen. Ikusi Leedsichthys profil sakona\nLepidotes. Wikimedia Commons\nLepidotes; LEPP-ih-DOE-teez nabarmenagoa\nJurassic late-Cretaceous Early (duela 160-140 milioi urte)\nBuruz bat 6 oinak luzera eta batzuk 25 kilo\nDiamante formako eskala lodiak; hortzak peglike\nDinosauroen zale gehienek, Lepidotesek ospearen aldeko erreklamazioa dela diote, Baryonyx- eko urdaileko hondarrezko aztarnak aurkitu dituztela. Hala ere, historiaurreko arraina hau oso interesgarria izan zen bere buruarekin, elikadura-sistema aurreratuarekin (bere masailezurrak hodi bateko zulo malkartsuan moldatu ahal izan zezakeen eta urrunetik urrun dauden harrapakin zurrupatuetan) eta hortz-hanken errenkaden lerroetan. Erdi Aroko "toadstones" izenekoak, moluskuen maskorren azpian sartzen dena. Lepidotes karpa modernoaren arbasoetako bat da, modu berdinean eta modu txarretan elikatzen dena.\nMacropoma (Wikimedia Commons).\nMacropoma ("sagar handi" greziarra); Mack-roe-POE-ma nabarmenagoa\nKretazeo berantiarra (duela 100-65 milioi urte)\nTamaina moderatua; buru eta begi handiak\nJende gehienak " coelacanth " hitza erabiltzen du, ustez desagertuta dagoen arrainak, Indiako Ozeanoko sakonean ezkutatzen direnak. Izan ere, koelantxoek arrain ugari dituzte, eta horietako batzuk oraindik bizi dira eta horietako batzuk aspalditik desagertu dira. Kretazeoaren amaierako makropoma teknikoki koelantoa zen, eta, gehienetan, Latimeriko arrazaren biziaren antzekoa zen. Macropoma aurpegiko eta begi handieneko batezbestekoa zen eta kalifikatutako bainu maskuri bat, urak eta larreak azaleko azalera gertu flotatzen lagundu zituelarik. (Nola iritsi zen historiaurreko arrain honek izen hori - "sagar handi" greziarra - misterio bat izaten jarraitzen du!)\nMaterpiscis. Victoria Museoa\nDevoniako Materpiscis amaigabea da oraindik bizirik gabeko ornodunen antzinakoena, hau da, historiaurreko arrainak jaiotzez gazteak bizi direla baizik eta arrautzak errukitzea baino, arrain bizidunen (arraultzeak) gehienak ez bezala. Ikusi Materpiscis profil sakona\nPiranha, Megapriranaren ondorengoak. Wikimedia Commons\n10 milioi urteko Megapiranha "bakarrik" 20 eta 25 kilo bitarteko pisuak pisatu zituen, baina pentsatu behar duzu piranak modernoak bi edo hiru kilo eskalan jartzen dituztela, gehienez. Ikusi Megapiranha profil sakona\nMyllokunmingia. Wikimedia Commons\nMyllokunmingia ("Kunming millstone" grekoa); ME-loh-kun-MIN-gee-ah nabarmenagoa\nAsiako itsaso gutxi\nKanbriar goiztiarra (duela 530 milioi urte)\nHogeita hamar bat luze eta ontza baino gutxiago\nTiny tamaina; brankanak\nHaikouichthys eta Pikaia-rekin batera, Myllokunmingia Kanbriar aldeko "ia-ornodun" lehenetariko bat izan zen, bizirik iraunkorreko bizimodu bitxien ugaritasunarekin loturiko garai batean. Funtsean, Myllokunmingiak bulkada bat dirudi, Haikouitxthys gutxiago arrazionalizatua; Bere bizkarrean finkatutako bakar bat izan zuen, eta arrain-itxurako V-formako muskuluak eta brankanak aurkitu zituzten fosilen aurkikuntza batzuk ere badira (Haikouitxthys-en giltzadurak erabat desegokiak izan arren).\nMyllokunmingia benetan historiaurreko arrain bat zen? Teknikoki, ziurrenik ez da: izaki honek seguruenik "notochord" primitibo bat izan zuen, eta ez zen benetako bizkarrezurra baino, eta bere garezurra (egiturak benetako ornodun guztiak izendatzen dituen ezaugarri anatomiko beste) kartilagoa baino ez zen. Oraindik ere, bere forma arrainarekin, simetria aldeberdinarekin eta aurpegi begietara begira, Myllokunmingiak arrain "ohorezko" jotzen du, eta seguruenik garai geologiko arrakastatsuen arrainak (eta ornodun guztiak) antzinakoenak ziren.\n40ko 40. orrialdea\nPholidophorus (greziar "eskala eramaile"); esan zuen FOE-lih-doe-FOR-us\nErdi Triásico-Cretácico Antiguo (Duela 240-140 milioi urte)\nTamaina moderatua; sardinzar itxura\nPaleontologiaren ironia da bizimodu bizidunak eta izugarrizko izakiak prentsa guztiak hartzen dituztela, eta milioika urte daramatzaten genero aspergarriak askotan ahaztu egiten dira. Pholidophorus azken kategoria honetan sartzen da: prehistoriako arrain honen espezie desberdinak Triásiko erdialdean zehar bizirik irautea lortu zuten Kretazeoko garaiko garaietan, 100 milioi urte zituela, eta arrain desegokiak gutxiago egokitu ziren eta desagertu egin zen. . Pholidophorusek duen garrantzia telesailen lehenetariko bat izan zen, garai hartan Mesozoiko garaian eboluzionatutako arrain erradio finkoen klase garrantzitsua.\nPixka bat luzatzen ari da Pikaia historiaurreko arrain gisa deskribatzeko; baizik eta Kanbriar aldeko ozeano inofensiboa hau izan daiteke lehen egiazko kordata (hau da, bizkarrezurra baino bizkarrezurra ez den animalia bat). Ikusi Pikaia profil sakona\nPriscacara. Wikimedia Commons\nPriscacara (greziarrarentzat "primitiboaren burua"); nabarmenagoa PRISS-cah-CAR-ah\nGorputz txiki eta biribila. beheko masaila irteten\nKnightia-rekin batera, Priscacara Wyoming-eko Green River-ko eraketa famatuaren fosil ohikoena da. Euren sedimentuak Eizen garaiaren garairaino iritsi ziren (duela 50 milioi urte inguru). Garai modernoari dagokionez, historiaurreko arrainak gorputz erraldoi txiki eta ertaina izan zuen, buztana kezkatua eta beheko masailezkoa izateak, barraskiloak eta krustazeoak ibai eta lakuen behealdetik kuzkurtu eta hobetzeko. Priscacara fosilak asko kontserbatuta daudenez geroztik, oso merkeak dira, gutxi batzuk ehun dolar inguru saltzen baitituzte.\n36 guztira 40\nPteraspis. Wikimedia Commons\nPteraspis ("hegalen armarria" grekoa); nabarmenagoa teh-RASS-pis\nIpar Amerika eta Mendebaldeko Europan ur gezak\nDevonian goiz (duela 420-400 milioi urte)\nOinez luze eta kiloko baino gutxiago\nGorputz zikina; buru blindatua gorpuzkiak larruzkoak\nPteraspis-ek Ordoviziar garaiko "-aspis" arrainak (Astraspis, Arandaspis, eta abar) egindako bilakaera hobeak erakusten ditu praktiketarako. Historiaurreko arrain honek bertako arbasoen korapilatutako armarriak mantendu zituen, baina gorputza nabarmenagoa izan zen hidrodinamikan, eta bere arratoien atzealdetik kanpoko egitura bitxiak zituen, seguruenik denboraren arrantza gehienak baino azkarrago eta azkarrago igeri egiten baitzituen. Ez dakigu Pteraspis bere arbasoen bezalako beheko elikadura izan zela; Planktona igarotzean uraren gainazalaren ondoan egon daiteke.\nRebellatrix (greziar "rebel coelacanth"); nabarmenagoa reh-BELL-ah-trix\nIpar Amerikako ozeanoak\nGoiz Triásikoak (duela 250 milioi urte)\n4-5 oineko luzera eta 100 kilo inguru\nTamaina handia; bekoki buztana\n1938an bizi izan zen koelanta zurrun baten aurkikuntza arrazoi horri esker, primitiboek eta lobo-fineko arrainek igerian zuten Lurreko Itsasoak antzinako Mesozoiko garaian duela 200 milioi urte baino gehiago, eta odds zirudien edozeinek bizirik iraun zutela orain arte. Bat itxuraz ez zen bereganatutako koelantxo bat Rebellatrix zen, arrain triasiko goiztiarra (bere ezohiko buztana buztatzearengatik epaitzen zuena) harrapari azkarra izan zitekeen. Izan ere, Rebellatrixek mundu osoko ozeanoetan historiaurreko marrazoekin lehiatu izan zituela, nitxo ekologiko hori inbaditzeko lehenengo arrainetariko bat.\nSaurichthys. Wikimedia Commons\nSaurichthys ("lizard arrain" grekoa); nabarmenagoa sore-ICK-thiss\nTriásico (duela 250-200 milioi urte)\nHiru metroko luzera eta 20-30 kilo inguru\nBarracuda gorputz antzekoa; mutur luzea\nLehenengo gauza: Saurichthys ("musker arrain") Ichthyosaurus ("arrain musker") izaki erabat desberdina zen. Hauek izan ziren garai hartan harrapari handiak, baina Saurichthys izotz fin-fineko arrain bat izan zen. Iththosaurus (milioi bat urte geroago bizi izan zen), itsas narrasti bat (teknikoki, ichthyosaur bat) ur bizimodua egokitu zitzaion. Saurichthys-ek gaur egungo sturgeon-aren (bertako arrainena) edo barracuda modernoaren baliokidea den triásiko bat dela dirudi, eraikuntza hidrodinamiko estuarekin eta hatz zorrotzarekin, proportzio handia baitzegoen. Hiru metroko luzera du. Hau argi eta garbi zegoen igerilari bat izan zen, eta horrek ez zuen harrapatu bere presa pakete zurrunbiloetan.\nTitanichthys. Dmitri Bogdanov\nTitanichthys (greziar "arrain erraldoi"); TIE-tan-ICK-thiss izenekoa\nItsas gordinak mundu osoan\nTamaina handia; ahoko ahokadura plakak\nBadirudi garai historiko guztiek tamaina txikiko arrainak ez dituztela elikatzen duten azpibekaritza harraparirik, baizik eta uretako bizimodua askoz txikiagoak direnak (balearen marrazo modernoaren eta bere planktonaren dieta ikusten dute). Devoniko garaian, duela 370 milioi urte inguru, nitxo ekologikoa 20 minutuko historiaurreko arrain arrain Titanichthys-ek bete zuen, hau da, bere garaiko ornodun handienetako bat izan zen ( Dunkleosteus benetan erraldoi batek baino ez zuen agerian ). arraina eta bakarreko zelulen organismoetan bizi izan da. Nola dakigun hori? Arrain hau aho zabaleko plater dotoreen bidez, zentzua besterik ez dute prehistoriako iragazkia eta elikadura-aparatu modura.\nXiphactinus. Dmitry Bogdanov\nXiphactinus-eko fosilen espezie ospetsuena Kretazeo-arrain ilun eta 10 metroko luze baten aztarna da. Xiphactinus bere bazkariaren ondoren hil zen, ziurrenik, bere harrapakin geldiezinek urdaileko zuloa lortu baitzuten! Ikusi Xiphactinus profil sakona\nDinosauroak eta historiaurreko animaliak Wisconsin-n\nDinosauroak eta historiaurreko animaliak Maine-n\nVirginiako Dinosauroak eta Historiaurreko Animaliak\nOklahomaeko Dinosauroak eta Historiaurreko Animaliak\nNola dira dinosauroak sailkatuak?\nMinnesotako Dinosauroak eta Historiaurreko Animaliak\nZizare segmentedunak: Animalien Entziklopedia\nZer egin dinosauroek itxura benetan?\nNola dinosauroek borrokatu?\nDevonen garaia (416-360 milioi urte)\nNature Conservancy buruzko informazioa\nArrakastaren etiketatzea ez da lanean\nMini-Logo Skateboard Deck Iritzia\nEstatu Batuetako gaur egungo biztanleria\nMcNeese State University Onarpen\nHidoi japoniar hitzaren esanahia, ahoskera eta karaktereak\nFunikularrena Ted Cruz Memes\n7 Eskerrak emateko lehen urtean ez ziren tradizio popularrak\nEzkurrak eta haritzak\nArgazkigintza Historikoa: Pinholes eta Polaroideak irudi digitaletara\n2016 Estatu Batuetako Senatuko Hauteskundeak\nZer esan nahi du Erreklamazioa Argumentu batean?\nOrdena climactic (konposizioa eta hitzaldia)\nKostaldeko Carolina Unibertsitateko Onarpen Orokorrak\nZergatik ziren dinosauroak hain handia?\nQueen Anne Arkitektura AEBetan\nJanet Jacksonen 20 Greatest Hits


"Gaur egungo medikuntza modernoa integrala da eta osotasunean tratatzen ditu gaixoak" | Revista\n“Gaur egungo medikuntza modernoa integrala da eta osotasunean tratatzen ditu gaixoak”\nDr. Juan Jose Rodriguez Sendin. Espainiako Medikuen Elkargoko presidentea : "Gaur egungo medikuntza modernoa integrala da eta osotasunean tratatzen ditu gaixoak"\n2014ko otsaila-(e)ko papereko edizioan argitaratua\nIkusi 2014ko otsaila-(e)ko papereko edizioa\nMedikuntzako eta Kirurgiako lizentziaduna da Juan Jose Rodriguez Sendin (Salamancako Unibertsitatean egin zituen ikasketak), Familia Medikuntzan eta Medikuntza Komunitarioan espezializatua dago, eta Mediku Orokorren eta Familia Medikuen Espainiako Elkartearen sortzailea izan zen (SEMG), 1988an, eta lehendakaria 1995etik 2001era. 2009. urteaz geroztik, Espainiako medikuen organo nagusia gidatzen du, Espainiako Medikuen Elkargoko lehendakari baita (OMC). Rodriguezen iritziz, gaur egungo medikuntzak modu integralean artatzen ditu gaixoak, ezaugarri eta alderdi guztiak aintzat hartuta, eta azpimarratzen du medikuntzak baztertu egiten duela homeopatia, eta berdin beste teknika eta terapia ez-konbentzional batzuk ere, horien eraginkortasuna ez delako frogatu ausazko saio kontrolatuen bidez.\nZer alde dago sendagai konbentzional baten eta homeopatiko baten artean?\nMediku zientifiko konbentzional batentzat zaila da onartzea antzemateko baino diluituagoa dagoen partikula bat eraginkorragoa izan daitekeela gaixotasun bat tratatzeko, sendagai konbentzional baten printzipio aktibo bat baino. Plazeboak baino ez badira, izugarri garesti saltzen dituzte askotan, eta herritarrek ongi informatuta egon behar lukete. Konbentzionalek baldintza batzuk bete behar dituzte, Sendagaien eta Osasun Produktuen Espainiako Agentziak ezartzen dituenak, eta homeopatikoei, aldiz, ez diete halakorik eskatzen (kaltegabeak direla soilik frogatu behar dute); ondorioz, ez dute sendagaien kode nazionalik, eta libreki saldu daitezke. Gainera, medikuak behartuta daude, kode deontologikoak hala ezartzen dielako, zientifikoki frogatutako eraginkortasuna duten prozedurak eta botikak erabiltzera.\n‘The Lancet’, ‘BMJ’, ‘Pediatría’ eta ‘Chest’ aldizkarietan agertu diren ikerketek eragin positiboak aipatzen dituzte…\nKontraesan handiak daude ondorioetan, eta eraginkortasunari dagozkionak ez dira eztabaidaezinak. Osasunerako Mundu Erakundeak ohartarazten du terapia eta teknika ez-konbentzionalen segurtasunari eta eraginkortasunari buruzko datuen kantitatea eta kalitatea -tartean dago homeopatia- ez direla behar adinakoak eta, ondorioz, ez daitekeela horiek mundu mailan erabiltzearen alde egin. Ikerketa datuak falta zaizkigu, osasun politiken erruz eta ikerketa metodologia egoki bat falta delako. Nahiz eta ikerketa asko egin diren, ez dakigu zenbat esperimentu kontrolatu eta ebaluatu diren, ez baitago estatistikarik, edo ez dakigu zenbatek eman duten emaitza ona. Teoria homeopatikoak sendagaientzat erabiltzen dituen behatze datuak “ziurgabetasun estatistikoa” esaten zaion mugaren atzean geratzen dira, zeina plazebo efektuaren adierazleetako bat baita.\nEspainiako Osasun Ministerioak sendagai homeopatikoak arautzeko asmoa agertu du. Zer iruditzen zaizu?\nZentzuzkoa dirudi, zeren sendagaiei buruzko legeak eskatzen duen baimen administratiborik gabe saltzen baitira. Ezin onartuzkoa da, halaber, produktu homeopatikoentzat, inolako ohar terapeutikorik ez izan arren, medikuaren errezeta derrigorrezkoa izatea, zenbait arlotatik proposatu den bezala, eta, aldiz, baimena ematea eta bultzatzea sendagai ahaltsu batzuk errezetarik gabe har daitezen, aspirina adibidez.\nHomeopatiaren argudioetako bat zera da: gaixoa modu globalean artatzen duela, eta medikuntza konbentzionalak, aldiz, gaixotasunari soilik begiratzen diola.\nBaieztapen horren aurka nago. Gaur egungo medikuntza, modernoa eta oinarri zientifikoa duena, osasun sistema nazional sendoak dituzten herrialdeetan, integrala da, osotasunean artatzen du gaixoa. Ez ditugu artatzen gaixotasunak soilik, gaixoak baizik, eta horietako asko konplexuak dira, adinekoak, mendekotasunak dituztenak, sendagai asko hartzen dituztenak eta ahulak. Ezaugarri guztiak (sozio-ekonomikoak, lanekoak, pertsonalak) eta alderdi guztiak (prebentzioa, laguntza eta errehabilitazioa) hartu behar dira aintzat halako prozesu bati ekitean. Horrek ez du esan nahi langile batzuen jarduna hobetu ez daitekeenik.\nPertsona batzuek esaten dute haientzat balio duela. Ez bada frogatu eraginkorrak direla, zergatik saltzen dituzte botiketan?\nEz gara sartuko sinesteen munduan, herritarrak libre dira nahi dutena sinesteko. Gure kezka da informazioa izan dezatela. Edonola ere, farmazialariek erantzun behar diote horri. Terapia ez-konbentzionalek behar besteko oinarri zientifikorik lortzen ez duten bitartean, horiek erabiltzen dituzten osasun langile guztiak behartuta daude gaixoei informazio argia eta ulergarria ematera, zorrotza eta xehea: zer on egin dezaketen, baina baita zer arrisku duten ere, eta zer beste aukera terapeutiko dauden oinarri gehiagokoak.\nZer mezu emango zenieke homeopatia aukera gisa ikusten duten pertsonei?\nTerapia horiek badute eragozpen handi bat: tratamendu konbentzionalen ordez erabiltzen direla. Gaixoek jakinarazi egin behar diote medikuari horiek erabiltzen ari direla. Zenbaitek, ordea, ez dute egiten, beldur baitira horrek kalte egingo ote dion medikuarekin duten harremanari, baina kontuan hartu behar da terapia batzuek oztopatu egin ditzaketela tratamendu konbentzionalak.\nZenbait herrialdetan, Frantzian adibidez, urteak daramatza osasun sistema publikoaren barrenean. Izango dira emaitzak bermatzeko ikerketak, ezta? Ba al dakizu hemen antzekorik egin ote den?\nFrantzian, duela urte batzuk erakundeek utzi egin zioten zati bat ordaintzeari, baina berriz hasi dira behin-behinean, horien ebidentzia eta eraginkortasuna frogatzeko 2012tik 2017a bitartean. Ez bada frogatzen, kendu egingo dituzte prestazio publikoen ataletik (produktu homeopatikoen laborategi handienetakoa Frantziakoa da). Europako herrialde batzuek badute beren araudia, baina Espainiak ez. 2010. urteko otsailean, Erresuma Batuko Komunen Ganberako Zientzia eta Teknologia Batzordeak erabaki zuen, ikusiz ez zegoela oinarri zientifikorik plazeboarena besterik, utzi egin behar zitzaiola homeopatia sendagai gisa etiketatzeari. Administrazioen ardura izan behar du arretaz begiratzea horien erabilerak zer-nolako eraginak izan ditzakeen osasun zaintzan, arautzea zer osasun zentrotan erabili behar diren, eta identifikatzea bai nork eta nola egiten duen, eta bai publizitatearen egiazkotasuna ere.\nHiru menutatik bik gabeziak dituzte nutrizioaren ikuspegitik\nMarmelada eta konfitura: fruta eta azukrea, baina badago aldea\n"Homeopatian ez gara ari inoren kontra, medikuntzaren testuinguruan dagoen aukera bati helduta baizik"


Te reo Maori hezkuntza sisteman - Azkue Fundazioa- Euskara sustatzen\nHasiera • Euskararen Etxea • Hizkuntza Gutxituak • Berriak • Te reo Maori hezkuntza sisteman\nTe reo Maori hezkuntza sisteman\nGobernu maoriak Te Ahu o te Reo Maori programarekin hasi denaren berri eman du. Programa horren helburua te reo māori edo maoriera hizkuntza hezkuntza sisteman integratzea da, eta 2025 urterako maoriera ikasle guztien hezkuntzaren parte izango dela adierazi du.\nHezkuntzako ministro atxikia den Kelvin Davisek dio maoriera hezkuntzaren parte izateko lehenengo pausoa langileak hizkuntza ikasleekin erosotasunez eta zuzen erabiltzeko gaitasuna lortzea dela. Horregatik, programa hezkuntzan lanean dauden guztien maoriera maila hobetzeko diseinatuta dago. Murgiltze ikaskuntza programa da, hezkuntza langileek adituen laguntza izango dute prozesuan zehar, wānanga instituzioak (maori testuinguru kulturalean hezkuntza ematen duen hirugarren mailako instituzio publikoa) emango ditu klaseak, eta online plataforma bat egongo da eskuragarri.\nEsan behar da Te Ahu o te Reo Maori programan sartu direla jada Waikato, Taranaki-Whanganui, Kapiti-Horowhenua eta Te Waipounamu tribuak.\nDavisek dio etorkizunean programa eskuragarri egongo dela hezkuntza langile guztientzat haur hezkuntzatik bigarren hezkuntzara. Izan ere, irakasleak ez ezik, hezkuntzako beste langileek ere maorieraz egiteko gai izatea garrantzitsua da testuinguru osoa maorieraz izan dadin, eta ikasleekin, gurasoekin eta familiekin dauden interakzioak hobetzeko.\nProiektua garrantzi handikoa da, ez bakarrik hezkuntza langileentzat, baizik eta orain arte, haien hizkuntza ikasteko, eta hezkuntza maorieraz izateko aukera izan ez duten gazteentzat ere. Eskubide hori eskaini ez ezik, programak ona izan behar du aukera hori hartzen duten gazteek hezkuntzan arrakasta izan dezaten.\nMaorierari buruzko berri gehiago:\nTags: hezkuntzahizkuntza murgiltzeamaorímaorieraOzeaniako hizkuntzak


Jasone Agirre EH Bilduren hautagaiaren adierazpenak, Otegiren gainean\nAgirre: 'Otegi ezgaitzea herritarrak ezgaitzea da'\nAzken eguneratzea: 2016/08/21 15:27 (UTC+2)\nEH Bilduren Bizkaiko zerrendaburuaren apustua da "herrialde-mailako akordio handia, hezkuntzan, osasunean eta lan-eskubideetan aurrera egiteko".\nJasone Agirre, emandako prentsaurrekoan. Argazkia: EFE.\nLarrionek dio PP 'ustel' batek Otegi hautagai izatea ekidin nahi duela\nJasone Agirre EH Bilduren Bizkaiko zerrendaburuak adierazi duenez, Arnaldo Otegi koalizioaren zerrendaburua ezgaitzeak ekarriko luke "EAEko herritarrak ezgaitzea". Gainera, proposatu du "herrialde-mailako akordio handia", xede izanik "hezkuntzan, osasunean eta lan-eskubideetan aurrera egitea"; bere iritziz, Iñigo Urkullu lehendakariarekin ez da aurreratu, "balazta indarrean izan duelako".\nBilboko Areatzan kazetariei egindako adierazpenetan, Agirrek baieztatu du ikusteke dagoela ea inpugnatzen duten Otegiren hautagaitza, eta adierazi du "herritar guztiak" geratuko liratekeela ezgaituta azkenean inpugnazioa gauzatuko balitz: "Otegik eskubidea du aurkezteko, eta guztiok dugu hari botoa emateko eskubidea".\nKoalizioaren ordezkariak esan duenez, hurrengo hauteskundeak "desberdinak" izango dira, eta "nahiko interesgarri" ari dira jartzen: "Alderdi batzuk, dagoeneko, hasi dira hauteskundeen osteko balizko akordioak iradokitzen; guri hori oso osasungarria iruditzen zaigu; izan ere, herritarrek eskubidea dute jakiteko zer gertatuko den euren botoekin irailaren 25a igarota", gehitu du.\nEH Bilduko hautagaiak uste du ondorengo lau urteetan "jauzi handia eman behar da, beste estatu batera heltzeko". "Azken lau urteotan, apur bat etenda izan da dena, Urkullurekin balazta jarrita izan dugu eta ez dugu aurrera egin gizarte bezala", zehaztu du.\nAgirreren iritziz, ez da onargarria jarraitzea izaten "800 euroetako belaunaldia"; izan ere, euskal langileek, "argiketariek, ingeniariek, ile-apaintzaileek, medikuek edo kazetariek, Europako beste edozein langilek dituen aukerak izan beharko lituzke, bizitza pertsonala eta profesionala garatzeko".\n"Herrialde-mailako akordio handia"\nHori dela eta, apustua egin du erdiesteko akordio handi bat "hezkuntzan, osasunean eta lan-eskubideetan" aurrera egiteko: "Badakigu erabaki horiek hemen hartu behar direla, Madrilen ez dago zer eginik, eta, beraz, gure apustua da herrialde-mailako akordioak lortzea, interes alderdikoien gaineko akordioen alde, herritarren interesek izan dezaten lehentasuna".


Axeri-dantza inauterietan, berreskuratze lan baten kronika — dantzan.eus\nHemen zaude: Hasiera › Albisteak › Axeri-dantza inauterietan, berreskuratze lan baten kronika\nAxeri-dantza inauterietan, berreskuratze lan baten kronika\nAxeri puska-biltzaileak Mizpiradin (Argazkia: Xabier Lasa)\nAlde batetik bestera saltseatzen ibili eta Andoainen inauterietan axeri-dantza dantzatzen zela irakurri genuen zenbait tokitan. Inauterietan, inguru hauetan, puska-biltzea egitea ohikoa zela ere kontatu ziguten, baina, urteak ziren ohitura hau galdu zela. Axeri-dantza eta puska-biltzea, ez dirudite osagai txarrak. Biak uztartu eta aurten, urte askoren ostean, berriro ibili gara Andoaingo axeriak baserriz baserri dantzan. Jarraian duzue berreskuratze lan baten eta inauteri "berri" honen nondik norakoen berri.\nDuela bi urte hasi ziren inauteriak niretzat. Hogeita hiru urte ditudan arren, Andoain eta Tolosako inauteriak besterik ez nituen ezagutzen ordurarte. Entzuna nuen Lantz, Ituren eta beste zenbait tokiko neguko festen berri, sekula ez nuen ordea aratuste horiek ezagutzeko aukera izan. Hogei urterekin parrandaren aukera nahiago. 2011. urteko neguan, ordea, hamahiru karnabal bertatik bertara ezagutzeko pribilegioa izan nuen. Hainbeste gustatu zitzaidan inauteriak ospatzeko modua, gure herrian, Andoainen, horrelakorik izan ote zen bilatzen hasi nintzela, hala balitz, festa hori berreskuratzeko asmotan.\nNire amonarengana jo nuen lehendabizi eta hark esan zidan, haurrak zirenean, bazutela inauteri garai honetan, etxeko edozein trapu jantzi, aurpegiak estali eta baserriz baserri kopla kantari joateko ohitura: "Dios te salve, bakailu jale...". Kantuez ederki gogoratzen zen, dantzarik egiten ote zuten, aldiz, ez zekien. Herriko ezagun gehiagorekin hitz egin nuen orduan, eta gehienek amonak esandakoa berretsi zidaten: Baserriz baserri diru edo jaki eske ateratzen zirela inauterietan, baina dantzaren zantzurik ez alegia. Puska-biltzea, kuestazioa... Andoainen ere, Aranon, Zuberoan, Beran, Eibarren... ezagututako ihoteetan egiten duten antzera.\nKantari besterik ez zirela aritzen jakin nuenean, gaia aparkatu nuen. Andoainen bada bestela ere baserriz baserri zenbait auzotako festetan (Goiburu eta Buruntza) oilaskoak biltzen, eta Santa Agedan kantari, ateratzeko ohitura.\nGure herriko inauterienganako kezka hau piztu zitzaidan garai horretan, Andoaingo axeri-dantzako talde eragileko lagunak, San Juan egunean dantzatu ohi dugun soka-dantzaren inguruan eztabaidatzen genbiltzan ere. Perrexilaren antzera, saltsa guztietan egon behar neuk ere. 2012. urtea izan da emakumeek soka-dantza gizonekin batera dantzatu duten lehen urtea; gaurdaino, axeri-dantza amaitu ondoren, emakumeak plazatik ateratzen baiziren. Aldaketa hori nola eman aztertzen aritu gara ia bi urte.\nEztabaidan murgilduta, axeri-dantzaren inguruko zenbait idatzi irakurri ditut. Dantzariak aldizkariko 29.alean bada Adunako axeri-dantzaren inguruko artikulu bat eta bertan topatu nuen Iztuetak 1824.urtean Axeri-dantzaren inguruan idatzitakoa:\n"`[...]Al final de las fiestas a funciones y en los días de carnaval se representa ordinariamente la verdadera danza de zorros. Con ella sale la juventud a los caseríos y aldeas en busca de pollos, chorizos, lomo, huevos y otros alimentos que proporciona cada época del año. Bailan en los portales de los caseríos, y después de engullir parte de los regalos que recogen así, salen a la plaza pública danzando el mismo baile; traen una sarta grande de pollos, etc., etc., colgando de los palos, y al terminar el baile, allí mismo abren las huchas de las limosnas. La danza es muy graciosa y alegre, y excita el entusiasmo y alborozo. [...] Como en esta danza se modulan muchas y muy diferentes clases de aires y sonatas, suele ser extraordinaria la algarabía y ruido que se produce, desternillándose de risa. [...]"\nHau irakurrita banekien nora jo. Soka-dantzaren inguruko eztabaidak amaituta, behin baino gehiagotan jarri nuen postre gisa inauterietako puska-biltzea axerion mahaigainean. Ia inork ez zion koska egiten ordea kutixi horri. Soka-dantzarekin nahiko betekada izaten genuen. Kattok, aldiz, bai. Iragan den udaran mendi istripu batean joan zaigun axeri-buruzagia genuen Katto. Hark nire ideiak plazaratzen nituenean besteekin batera irribarre egiten zuen eta "aurreago hitzeingoyau" erantzun. Elkartetik atera eta etxerako bidean, ordea, batak besteari kaskoa berotzen genion. Euripean, hotzez, solasean aritutakoak gara, "berandu dek, seikoyau" elkarri esaten genion arte.\nBerandutu zaigu bai, espero ez genuenean joan zaigulako buruzagia eta laguna. Hobeki esanda, laguna eta buruzagia. Berandu da Kattorekin kontatzeko. Gizona ez zen isilik geratzekoa ordea, ur azpian ere hitz egingo zukeelako hark. Horrela, lagunartean zabaldua zuen gure asmoen berri.\nGalera honek beste eztabaida bat sortu du iragan den udazkenean Andoaingo axeri-dantzarion artean: "Eta orain, zein izango da geure buruzagi berria?" Ahobatez erabaki dugu Xatonio izendatzea. Xatonio edo Xato, Katto zenaren koadrilakoa da eta axeri-buruzagiaren lagunmina. Taldean ditugun helburu, betekizun eta nahiak primeran bete ditzakela ikusi dugu eta bera izan da geuretzat hain garrantzitsua den papera hartu duena.\nAxeri-dantzako talde eragileko bilera horietako batean berriro jarri nuen postrea mahaigainean, eta Xatoniok, geure buruzagi berriak, oso-osorik irentsi zuen. Hein handi batean, lagunartean Kattorekin izandako solasaldi horiei esker ibilbide handia egina zuelako. Horrela, gabonetan elkartzea erabaki genuen aurtengo inauterietan axeriak puska-biltzen atera zitezen.\nUrtarrilaren 7an, astelehenarekin elkartu ginen eta bertan mamitu genituen geure asmoak, denboraz larri genbiltzala jakitun. Bileratxo horretatik atera ziren baserrietan egin dugun errituala, puska-biltzen igarotako ibilbidea, erabilitako jantziak eta orain aipatzera noan beste zenbait kontu:\nJantziari dagokionez, oinarri gisa axeri-dantzarako ohikoa dugun jantzia erabiltzea erabaki genuen, bi salbuespen txikirekin. Alde batetik, nire amonak eta herriko beste zenbaitek kontatu moduan, betiko dantzari jantzi horri edozein trapu, larru, zintzarri, txapel... gehitzea bururatu zitzaigun, axeri-dantzaria mozorrotu eta pertsona, jantziaren atzean ezkutatu nahian. Bestetik, eskutan jendea zirikatzeko baliagarri izan zitezkeen tramankuluak (maskuriak, sardeak, etab.) eramatea pentsatu genuen, anonimotasunak berak, bihurrikeriak egiteko ziurtasuna emango zigula genekielako, beste zenbait inauteritan horrela ikusita.\nEguna eta ibilbideari dagokionez, iragan den larunbat honetan egitea erabaki genuen, aurten, urtarrilaren 26arekin. Arrazoia nahiko sinplea da, Andoainen inauteri data nagusietan hala nolako disfraz desfile bat egiten da Tolosako ihotea eredutzat hartuta, eta azken urteotan, parte-hartze handia izan du. Aurreko asteburuan egitea ere pentsatu genuen, baina, ohitura da kaldereroak herriko kaleetatik ateratzea (aurten kasualitatez ez) eta ez genuen batera izaterik nahi (datorren urtean akaso bai). Hori dela eta, inauteri data nagusiak hartu eta bi aste lehenago izatea erabaki genuen, hasiera batean, horrela mantentzeko asmoz. Bestalde, Andoainek lau auzo ditu, Leizotz, Sorabila, Buruntza eta Goiburu. Aurten Leizotz auzoko zenbait baserritatik igarotzea pentsatu genuen, datorren urtean auzoz aldatzeko asmoz.\nAzkenik, baserrietako errituala zehaztu genuen. Etxefero batekin hasiko zen dena. Baserri bakoitzera iristear geundela botatako kohete batekin alegia. Horrekin batera, kalejira baten doinupean korrika, saltoka, bazterrak nahastuz, etxe atarira hurbilduko ginen. Bertan, axeri-buruzagiak, axeri-dantza osatzen duten jolas edo irri-dantzetako bat (aitarena, zortzikoa, orratzakoa, ilentia edo txingoarena, korrika, perratzea, borroka eta dorrea) dantzatzea aginduko zien axeriei. Dantzatu ostean, baserrian eskainitakoa jan, edan edo ematen zigutena jasoko genuen. Azkenik, ondoko esker koplekin agurtuko genituen etxekoak eta kalejiran alde egingo genuen:\nOilasko faltan, Etxe honetan,\ngoazen hemendikan. ederki benetan.\nAxeri zaharra, behar bezala,\njoaten azkarra, gorde dezala,\nbeteta ardotan. datorren urtetan.\nGure proposamenak axeri-dantza osatzen dugun taldeari eta Andoaingo herriari zabalduta aurrera egin du. Aurtengoa froga gisa hartu dugu, baina, ziur gaude hau izan dela urte luzean iraungo duen ohitura "berri" baten hasiera. Euriak bakean utzi zigun bigarren baserrian dantzatu genuenerako, eta hasiera batean itxura txarra zuenak, sekulako amaiera izan zuen. Egun borobila. Gaurkoan, oraindik, segapotoa jo eta jo aritu da; atzoko erretratuak, zorion agurrak, inpresio onak eta abar jasoz.\nHire falta somatu bagenian ere, harro egongo hintzateke Katto, bazekiat. Bide onetik gabiltzala esaten badiat, ez nabilek oker. Elkarrekin hasitako bidetik segitzen baitiagu, hire izarrak, han goitik, argitzen ziguken bide horretatik. Laster arte axeri!\nAxerien puska-biltzeko zenbait argazki. (Aiurri aldizkaritik hartuak).


Zailtasun baxuko ibilbidea da, Gorlan hasi eta Pagola aldera doana. Ibilbidea hasiera puntuan amaitzen da, zirkularra da eta.\nIbilbidearen hasieran, antzina Deba eta Urola bailaren arteko igarobidea izan zen lurretan sartuko gara. Neolitoan eta Brontze Aroan, giza taldeek horrelako mendilerroak, paisaiaren mugarri nagusi zirenak, aukeratu zituzten hildakoak ehorzteko eta beren lurraldea seinalatzeko. Monumentu megalitikoen bidez utzi diguten ondare hori beren antzinako kulturako ehorzte-errituekin lotuta dago. Elosua-Soraluzeko estazio megalitikoa osatzen duten trikuharriak eta tumuluak ondaren horren zati dira, eta Karakateko, Irukurutzetako eta Agirreburuko tontorrek marrazten duten mendilerroan sakabanatuta daude. Gero eta interesgarriagoa egiten da ibilbidea, eskaintzen dizkigun ikuspegi izugarriei esker.\nEuskal Herriko arkeologia orokorra eta, bereziki, Deba haranekoa aztertzerakoan, garrantzi handia izan du estazio megalitiko honek. Estazio megalitiko honen historiaurreko ondarea Bergara, Azkoitia, Antzuola, Elgoibar eta Soraluze udalerrietan sakabanatuta dauden 16 monumentuk osatzen dute gaur egun (10 tumuluk eta 6 trikuharrik).\nPagolako Ubidea: SL-GI 44\nDistantzia: 6,2 km\nMalda: +155/-155 m\nIraupena: 1 ordu eta 55 min.\nMIDE: Pagolako Ubidea


Uberan - Euskal Idazleen Elkartea - Miren Gorrotxategiri elkarrizketa\n33 ezkil nobelak irakurle askoren arreta bereganatu duOstirala, 2017-01-27\nMiren Gorrotxategiren lehen nobela irakurle talde askotako agendan ageri da eta, kritikak ere, oso ondo hartu du. "Errespetu handia ematen zidan izan zezakeen harreran pentsatzeak", halaxe aitortu digu idazle azpeitiarrak. "Orain, emaitzarekin eta izaten ari den harrerarekin, ezin gusturago egon".\nNobelaren kontestua (maiorazgoa eta bere ondorioak, bereziki) ez da hain aspaldikoa. Gure gurasoen belaunaldiak ezagutu duen giroa dela esan daiteke. Akaso horregatik funtzionatzen du baita fikzioan ere? Kontestuaren oihartzuna ezaguna zaigulako, nolabait esatearren. Amama filmarekin ere antzeko gertatu zen. Bere arrakastaren gakoetako bat hori dela esango nuke, baserri girokoentzat zein kaletar garenontzat ere oso gertukoa egiten zaigulako.\nMaiorazko-sistemak berak baino, bizimodu horrek sortzen duelakoan nago interes hori, mendeetan aldagaitz mantendu den baserri-giroak, hain zuen. Amama filmean ere ikusten da nola aldatu den baserria, ulertuta baserria bere zentzu zabalean, bizimodu gisa. Oraindik bizimolde horren aztarren batzuk geratzen diren arren, gurasoen ahotik ezagutu dugun baserri horrek -eta hango ohiturek, balioek eta harreman-moduek-, ez dute jarraipenik. Baserrian hazitako aurreko belaunaldi horiek darabiltzaten hainbat hitz eta esamolde haiekin desagertuko dira, baita mintzaira, gauzak azaltzeko modua ere. Hiritartzearen ajeak.\nHerria/hiria, baserria/kalea dikotomiak pisu handia duela zenioen Hegats aldizkarian. Belaunaldi arteko talka ere agerikoa da. Akaso zuk zerorrek zure inguruan ikusi edo bizi izandakotik asko du nobela honek?\nNeu ez naiz baserrikoa, baina gertutik bizi izan dut giro hori, etxetik hasita. Herriotan, baserriko eta hiriko bi mundu horien artean bizi garela esango nuke, herrian eta herritarrongan egiten dutela topo bi bizimodu horiek. Beraz, irakurle horiei nobelan zehar agertzen diren hainbat pasarte edo egoera gertuko suertatuko zaizkie, eremu hiritarrago batean hazitakoei arrotz egingo zaizkien arren. Azkenean, kilometro gutxiren barruan errealitate ezberdin asko bizi dugu.\nEsan bezala, talkan dira iraganeko zein oraineko joerak. Talka horrek joko asko eman dezake fikziorako ere. Suspentse giroko nobela idaztera jarri zinen, ala idazketa prozesuan aurrera egin ahala nobela beltzaren gakoetara egokitzen joan zinen?\nHasieratik eginiko aukeraketa izan zen misterio-nobelarena. Abiaburua lurperaturiko hezur batzuen agerpena izanik, horrek berak eskatzen zuen suspense-giroa, hasieratik agertzen baitira nobela beltzaren elementu tipikoak: hezurrak, hilotzak, argitu gabeko kasuak… Hala, irakurlea tentsioan mantendu nahi nuen nobela amaitu arte; nolabait esateko, orriak bata bestearen atzetik “irentsi” zitzan nahi nuen. Eta irakurketa bizi hori lortzeko, elkarrizketaz beteriko kapitulu laburrak idatzi ditut, aparteko apaindurarik gabeak, betiere errazkerian erori gabe.\nLanda edo baserri kutsuko tramak ugaltzen ari dira beste literatura batzuetan ere. Landa eremuak, tradizioek... halako misterioa eragiten diolako kaleko jendeari?\n80ko hamarkadako euskal literaturan baditugu hainbat nobela landa-munduan girotuak. Orain, hainbat urteko ahanzturaren ostean, badirudi badela hor giroturiko literaturara itzultzeko joera bat. Ez dakit genero horren gorakadaren zergatiak modari erantzuten dion, errepikapen zikliko bati… Nire kasuan, sustraietara itzulera bat izan da, haurtzaroko oroitzapenetara bidaia bat. Naizenaren parte baten isla da baserri-giro hori.\nKontakizun nagusia kronologikoa da. Baina tartean, iraganeko pasarteak edota bestelako gakoak eskaintzen zaizkio irakurleari, tartekaturik eta dosi isolatuetan. Antolaketa honek kronologia apurtzen du baina suspentsea areagotzen du. Tentsio horrek mantentzen du, hain zuzen ere, nobela bizirik?\nInformazioa neurrian ematen da, dosifikatuz, denboran atzerakako saltoak eginez. Kontakizun nagusiko piezak osatzen laguntzen duten arren, askotan trama gehiago katramilatzen dute. Kontakizun nagusiarekiko eten horiekin misterioa eta irakurlearen jakin-mina amaierara arte bizirik mantentzea lortu nahi nuen, eta, horrez gain, iraganeko pasarte horiek pertsonaien profila osatzeko ere balio dute.\nPuzzle baten modukoa da 33 ezkil. Eta puzzleetan bezala, azken fitxa kokatu arte ez dugu argazkia osorik ikusiko.\nNobelan aurrera egin ahala piezak ematen joan naiz puzzle hori osatzeko. Badago piezaren bat edo beste irakurleak nahieran jar dezakeena, eta, beraz, azken irudi horrek ñabardura ezberdinak izan ditzake irakurlearen arabera. Sortzerakoan ere, ez naiz abiatu amaierako irudi horretatik: neu ere piezak jartzen joan naiz, batzuk aukeratuz, besteak albora utziz, azken irudi hori lortu arte. Nobela beltzetan diote prozesuak alderantzizkoa izan behar duela, bukaera ondo itxita abiatu behar dela eraikitzen. Esan bezala, nire kasuan ez da hala izan, baina zehazki non amaituko nuen ez jakite horrek sormenari bide guztiak irekita uztea ahalbidetu dit, eta horrekin asko gozatu dut sortze-prozesuan.\n"Harreman arruntak islatu nahi izan ditut"\nGazteak protagonista diren fikzio askotan, familia harremanak islatu ohi dira. Kasu honetan ere hala da. Oso nobeleskoak izan daitezke etxe barruko harremanak, eta are gehiago belaunaldi artekoak direnean, ezta?\nEz nuke esango kontakizun nagusiko protagonistak hain gazte direnik, 40 urteren bueltan dabiltza eta. Baina nobelan islatzen den gauzetako bat horixe da: helduaroan, oraindik norbere bizitzaren agintea hartu ezinik dabilen pertsonaia da Nestor, amak bere altzotik askatu nahi ez duena. Ama horrek pertsonaia nahiko estereotipatua dirudi, baina euskal gizartean nahiko erroturik dagoen ama-ereduari erantzuten diolakoan nago. Azken batean, harreman arruntak islatu nahi izan ditut, irakurleari gertukoak egingo zaizkionak. Nobela beltzari pertsonaia eta harreman errealen bidez saiatu naiz sinesgarritasuna ematen, bestela bide motza izango zukeen.\nNestor eta Berta gazteak aurkia eta infrentzua dira. Iragana ezin gainditu dabil Nestor. Kulparen zama ezin ganetik kendu, asmatu ezinean dabil. Bertak, Nestorren bikote ohiak ordea, kateak apurtzen jakin zuen. Kasu honetan, Berta izango da tramari argia ekarriko dion pertsonaia. Kontakizunaren amaiera argitzeko ez ezik, Nestorren profila osatzeko ere, ezta?\nTramari ez ezik, Nestorren bizimoduari argitasun pixka bat ekar diezaiokeen bakarra Berta dela dirudi, baina Nestor tematuta dago ilunpe horretan jarraitzearekin. Bertak kateak apurtzen jakin zuela zenion; Nestorrek, aldiz, kateak arrastaka eramatera kondenaturiko mamua dirudi. Bere zorigaitzaz kexatzen da, baina arrangurak erosotasuna eskaintzen dio. Hala, ingurukoek ematen dituzte aurrerapausoak berak eman ordez, eta konfort-zona horretan ez dauka bizitzari aurpegia eman beharrik.\nKontakizunaren motorra hala ere, Karmen dela esan daiteke. Pertsonaia guztien artean, Karmen da deigarriena. Gaztetatik herria txiki geratu zitzaiola dirudi. Normalean, horrelako giroan, gizonezkoak izan ohi dira rol durduzagarriaz jabetu ohi direnak. Ez da 33 ezkil-en kasua. Hori da akaso zure nobelaren ekarpenetako bat?\nHain zuzen, Karmenen pertsonaia da gehien eboluzionatzen duena nobelan zehar, eta ez da hasieran dirudien bezain sinplea eta laua. Ez dakit herria txiki geratzen zaion, baina bai aurreikusi nion papera, neuk ere ez bainuen uste pertsonaia hori halako pisua hartzen joango zenik.\nKarmen gaztetxotan neskame iristen da baserrira eta kartak ondo jokatzen ditu bertako etxekoandre izateraino. Baina ohartuko da gizonen munduan bizitzea tokatu zaiola maite ez duen senar mozkorti jokozalearekin, eta baserria aurrera atera beharko du haren laguntza handirik gabe, baita bi semeak ere. Bizitzak emandako zaplaztekoak etsi-etsian onartu beharko dituela dirudi, baina, azkenean, hogeita hamaika eskutik egingo du.\nEstanisen azalpenekin amaitu zitekeen nobela. Trama ulertzeko gako asko bertan azaltzen dira. Baina Ferminen heriotzaren pasartearekin itxi duzu 33 ezkil. Nobelako unerik gogorrena, ziurrenik. Idazketa prozesuan, hori izan al zen denbora gehien eskatu zizun atala?\nIstorioaren kontaketa Estanisen azalpenekin amaitutzat eman liteke, eta Ferminen suizidioa kontatzen den azken atal hori epilogoa litzateke. Atal horretan, suizidioa kontatu dut Ferminen perspektibatik: kanpai-hotsa bezalaxe, irakurlea ere suizidaren burmuinean sartu nahi izan dut. Ferminen azken une horietako egonezina irakurleari kutsatu nahi nion, eta amaieraren idazketa hori nahiko frenetikoa izan zen. Liburuko atalik kuttunenetakoa da niretzat, eta hala esan dit irakurle askok ere.\nOndarroako Udalak eta Elkar argitaletxeak antolatzen duten Augustin Zubikarai saria irabazi zuen nobela honekin.\n"33 ezkilen oihartzuna ozenegi dut oraindik buruan"\nNobelak oihartzuna izan du hedabideetan. Kritikak ere, ondo hartu du. Espero al zenuen horrelako harrerarik?\nEz. Lehenengo aldiz idatzi dut publikoarekin pentsatuta, eta idazketa-prozesuan zalantzak izan ditut askotan: nire buruan eraikitzen ari nintzen istorio hark handik kanpo funtzionatuko ote zuen, ea kalitatezkoa izango zen… Augustin Zubikarai sariaren bermea nuen atzean, eta horrek lagundu dit mamu horiek uxatzen. Baina errespetu handia ematen zidan izan zezakeen harreran pentsatzeak. Orain, emaitzarekin eta izaten ari den harrerarekin, ezin gusturago egon.\nBestelako egitasmorik baduzu buruan? Alegia, beste nobelaren bat idazten hasia al zaude?\n33 ezkilen oihartzuna ozenegi dut oraindik buruan beste halako proiektu handi batean sartzeko, baina sortzeari ez diot utzi. Oihalkiak besterik ez diren ideia eta pasarteak ditut eskuartean, haiek elkarri nola josi, nola konbinatu ikusi behar orain. Badut gogoa berriro ilusioz beteta halako proiektu bati heltzeko.\nZehazki non amaituko nuen ez jakite horrek sormenari bide guztiak irekita uztea ahalbidetu dit, eta horrekin asko gozatu dut sortze-prozesuan\nNaizenaren parte baten isla da baserri-giroa\nKarmenen pertsonaia da gehien eboluzionatzen duena nobelan zehar, eta ez da hasieran dirudien bezain sinplea eta laua\nFerminen azken une horietako egonezina irakurleari kutsatu nahi nion. Liburuko atalik kuttunenetakoa da niretzat


Euskararen Eguna, 'mozal legea' edota Emakume* Sortzaileen Azoka, hamabostekariko protagonista berriak - Aiaraldea - Aiaraldea.eus\nEuskararen Eguna, 'mozal legea' edota Emakume* Sortzaileen Azoka, hamabostekariko protagonista berriak\nErredakzioa 2021-11-24 07:00\nEuskararen Egunari buruzko gehigarri berezia dakar hamabostekariaren 152. zenbakiak. / Aiaraldea.eus\nKalean dago jadanik Aiaraldea Hemen hamabostekariaren 152. zenbakia. Ohikoan bezala, orotariko gaiak lantzen ditu agerkariak, tartean Emakume* Sortzaileen Azoka, animalien aurkako erasoak edota mozal legea. Abenduaren 4an Luiaondon ospatuko den Euskararen Egunak ere pisu nabaria hartu du hamabostekarian. Gaiari lotutako gehigarri berezia aurkituko du irakurleak.\nGaur argitaratu da Aiaraldea Hemen hamabostekariaren 152. zenbakia. Erreportaje mamitsuak ditu agerkariak bere orrialdeen artean. Horien artean mozal legea bezala ezagutu den 2005/4 Herritarren Segurtasunerako Lege Organikoaren inguruko erreportajea lantzen du zenbaki berri honek. Izan ere, lege honen erreforma mahai-gainean dagoen honetan, eskualdean zer nolako eragina izan duen aztertu du Aiaraldea Komunikabideak, datu esanguratsu bat argitara ekarriz: guztira 2.177 aldiz ezarri dituztela zigorrak Aiaraldean lege horretan oinarrituta.\nAnimalia erasotuen gaiari ere heltzen dio hamabostekariak. Azken urte eta hilabetetan ugariak izan dira pozoiarekin, tranpekin edota suzko armekin erasotutako animaliak. Iragan azaroak 21ean SOS Aiaraldea ekimenak aurkeztutako "emergentziazko puntuen" inguruko erreportajea ere jasotzen du agerkariak.\nEmakume* Sortzaileen Azoka\nAiaraldea Ekintzen Faktoriako Bor-Bor feminismo lantaldeak Aiaraldeko Emakume* Sortzaileen azoka antolatu zuen azaroaren 20an, eta eskualdeko 14 sortzaile eta ekoizle bildu zituen Faktorian. 152. ale honek azokari buruzko argazki erreportaje zabala dakar, protagonisten bizipenekin.\nAzkenik, abenduaren 4an Luiaondon Euskalgintza Kontseiluak antolatu duen Euskararen Egunaren inguruko gehigarri berezia aurkituko du irakurleak hamabostekarian. Egitarau zabala prestatu dute, eta gehigarriak eguneko kontu guzti horiek bildu ditu, Luiaondoko zita ahalik eta gehien zukutzeko.


UKUEk 9,3 milioi euroko aurrekontua izango du 2020an - Zarautz - Zarauzkohitza.eus\nZarauzko Hitza 2019-12-20 17:51\nIngurumena eta hondakinen kudeaketa dira aurrekontuaren zatirik handiena (4.861.725,71 euro, aurrekontuaren %70) hartuko duen arloa, “hondakinen bilketa, tratamendua, eta zabortegiaren kudeaketa zerbitzuak” egiteko. “Herritarrei bideratutako sentsibilizazio ekimenetarako eta komunikazio plana garatzeko aurrekontuko-partida” ere nabarmendu du sail horren barruan UKUEk (1.717.920,74 euro), GHKri hondakin organikoaren tratamenduagatik ordaindu beharreko kopuruarekin batera (1.717.920,74 euro hor ere).\n“Izan ere, eskualdeko sailkatze tasa hobetzearen ondorioz, iaz bezala, %30eko hobaria izango dugu. Hondakinak biltzeko zerbitzuen finantzaketari dagokionez, hondakinen tasaren bidez 4.571.000 euro jasotzea aurreikusten da. Gainontzeko %30a kanpo finantzaketari dagokio”, azaldu du mankomunitateak prentsa ohar bidez.\n“Zabor bilketa zerbitzua hobetzea eta eskualdeko hondakinen sailkatze indizea %70 eta %75 bitartean kokatzea” da UKUEren helburua datorren urterako, eta hori lortzeko “giza-baliabideen arloa indartzea”. Era berean, helburu hori lortzeko, enpresen, merkatarien eta ostalaritzako ordezkarien ekarpenak jasotzeko mahaia sortuko duela aurreratu du udal elkarteak.


ADARRAREN PUNTAN: GIRONA-TOULOUSE-BILBAO\nGironako aireportua. Kanpoaldean dagoen bus-geltokia. Abuztu amaiera. Oporrak amaituta. Goizeko 11:20ak ziren, eta Flixbuseko autobusa, Bilbora 9:50ean eraman behar ninduena, ez zen inondik ere ageri. Hots egin nion konpainiari, eta luzaroan saxo doinuak eta mezu grabatuak entzun ostean, ahots lehor samar batek «ez dakigu zer gertatzen den» eta «SMS bat bidaliko dizugu» zin egin zidan -oraindik zain nago-.\nEgun batzuk lehenago joaneko bidea egin nuen: Bilbao-Toulouse-Girona. Bidaia luzea, baina atsegina, Toulousen bi ordu eman nuen, bazkaltzeko eta buelta bat emateko nahikoa denbora. Ez nuen presarik.\nItzulera, antzeko zerbait izango zelakoan nengoen, baina ez zen hala izan. Patuak zerbait okerragoa zeukan prest niretzat. Nire ondoan zegoen emakume frantses batek Frantziako Flixbusera deitu zuen informazio eske: «12etan beste bat iritsiko da, baina gainezka dator». Emakumeak, maletak arrastaka, hanka egin zuen, frantsesez birao egiten zuen bitartean. Beraz, beste aukera bat bilatzea besterik ez nuen. Bartzelonarako autobusa hartu eta arratsaldean hegazkinez itzuli nintzen. Hori zen egunean iristeko modu bakarra, hurrengo egunean lan egin behar bainuen.\nHasieran, erreklamazio bat egitea erabaki nuen, txartelaren zenbatekoa itzul ziezadaten, eta halaxe egin nuen. Hilabeteak joan eta hilabeteak etorri, kasurik ez. Flixbuseko autobus bat ikusten nuen bakoitzean, zerbait bota nahi izaten nion. Beraz, Kontsumobiderekin harremanetan jarri nintzen kexa bat jartzeko eta kalte-ordaina eskatzeko. Bizitza osoa daramat egoera korapilatsuak saihesten eta abusu txikiak jasaten txintik esan gabe, baina autobusez bidaiatzea eta autoa aparkatuta uztea erabaki dudanean, tratu hori merezi al dut?\nBada, demanda bat jarri nien, eta egun batzuetan arbitraje telematiko batean ikusi nuen neure burua. Lehenago, hori bai, nire abokatuari -nire alaba Magaliri- galdetu nion, eta hark bi kontzeptu argi utzi zizkidan: «Informatua izateko eskubidearen» aurka egin zutela eta «kalte ekonomikoa» eragin zidatela. Nire pantailaren leihotxo batean arbitraje-mahaikoak ikusten nituen, eta bestean... nekatu aurpegiera zuen tipo alemaniar bat, bere konpanian horrelako marroiekin lehiatzeko ardura omen zuena.\nHasi bezain laster, nire eskaria irakurri eta «eskaintza ekonomikoa» egiteko eskatu zioten. «40 euro eskaintzeko prest nago» esan zidan aparteko eskuzabaltasuna erakutsiz edo. Egia esan, beste argudio batzuk espero nituen, ez dakit, autobusa atzeratu egin zela, edo ni ez nengoela geltoki egokian, baina ez zen halakorik. Ezetz esan nion. Jarraian, eta inongo azalpenik gehitu barik 90 euro eskaini zidan. Ezetz. Orduan gizonak txartelaren dirua itzuli zidatela argudiatu zuen -egia zen, salaketa jaso ondoren itzuli zidaten dirua, ez lehenago-, eta gehiegizkoa zela nik hegazkinez egindako bidaian ordaindutako 133 euroak eskatzea. Labur esanda, onar itzazu gure miseriak, eta ez gogaitu. Beraz, animatu nintzen -pixka bat- eta esan nien ez nuela ezer onartuko bidaiaren prezioaren azpitik, ez zelako diru kontu bat, duintasun kontua baizik.\nTipo horiek badakite beren bezeroak ez direla dirudunak izaten eta ez omen dute barkamenik eskatzeko ohiturarik. Azkenean auzitegiak arrazoia eman zidan.Tira, badakit ez dela mendeko auzia izan. Baina ez dakizue zein gustura geratu nintzen.\nEgilea: nineuk ordua: 03:26\nEtiketak: Flixbus, iritzia, Roberto Moso


Irekia Eusko Jaurlaritza - Gobierno Vasco :: Kultura eta Hizkuntza Politika Sailaren lankidetzari esker, euskal editoreek bi stand izan dituzte Frankfurteko Nazioarteko Liburu Azokan; 300 titulu ezberdin baino gehiago eraman dituzte hara\nKultura eta Hizkuntza Politika Sailaren…\n<img src="https://www.irekia.euskadi.eus/uploads/cover_photos/49126/original/Editoreak.jpg" style="max-width:100%" alt="" />\nEuskal argitaletxeak oso presente egon dira Frankfurteko Nazioarteko Liburu Azokaren 70. edizioan, Eusko Jaurlaritzaren lankidetzari esker. Kultura eta Hizkuntza Politika Sailaren babesarekin, Euskadiko Editoreen Elkarteak, Euskal Editoreen Elkarteak eta Euskal Irudigileak elkarteak bi stand izan dituzte nazioarteko azokan, eta euskarazko eta gaztelaniazko 300 titulu baino gehiago eraman dituzte bertara. Euskadiko Editoreen Elkarteak eta Euskal Editoreen Elkarteak stand bat partekatu dute eta 280 titulu eraman dituzte azokara, euskaraz zein gaztelaniaz. Euskal Irudigileak, halaber, beste stand bat izan du, eta 75 sortzaileren autoedizioak izan dituzte han. Frankfurteko liburu-azoka da eskubide-salerosketan eta mundu osoko argitaletxeen presentzian nazioarteko liburu-azokarik garrantzizkoena.\nIzen handiko azoka honek iragan ostegunean ireki zituen ateak eta atzo arte zabalik egon zen; Georgia izan da aurtengo herrialde gonbidatua. Euskal editoreen standean 14 argitaletxe bildu dira, eta guztira 280 titulu izan dira ikusgai. Hartara, stand hori Euskadiko liburuaren sektorearen informazio-puntu bihurtu da, eta euskal edizioaren sustapenerako erreferentzia izan da, beste hizkuntza batzuetara itzul dadin. Era berean, euskal editoreek egiten dituzten bileretarako topalekua izan da.\nBestalde, Euskal Irudigileak elkarteak stand bereizi bat izan du Frankfurten eta 75 sortzaileren autoedizioak zein 10 bat argitaletxe alternatibo izan dira han, fanzineak, album ilustratuak eta bestelako argitalpenak aurkeztuz.\nFrankfurteko azokak mundu osoko argitaletxeak ezagutzeko aukera ematen du, baita edizioaren arloko azken joerak ezagutzeko aukera ere, eta hori funtsezkoa da euskal argitaletxeek berrikuntzak eta negozio-aukera berriak ezagutzeko. Etxepare Institutuak presentzia adierazgarria izan du standean, euskararen esparruaz kanpoko itzulpenetarako Institutuak eskaintzen dituen laguntzen berri emateko.\nEditoreak.jpg 4 MB (jpg)


Basoaren gaueko oihartzunaren ulua: Urubia I — Elhuyar Zientzia azoka\nBasoaren gaueko oihartzunaren ulua: Urubia I\nBasoaren gaueko oihartzunaren ulua: Urubia I https://zientzia-azoka.elhuyar.eus/eu/zientzia-azoka-online/gazteen-proiektuak/basoaren-gaueko-oihartzunaren-ulua-urubia-i https://zientzia-azoka.elhuyar.eus/eu/zientzia-azoka-online/gazteen-proiektuak/basoaren-gaueko-oihartzunaren-ulua-urubia-i/@@download/image/219.png\nAiora Goienetxe Etxebarria\nEgoi Sancet Pena\nIzadi Velasko Sánchez\nLeire Serrano Sánchez\nMaria Del Puy Ziaurritz Jaso\nDeskargatu — 4032 KB\nOtsagabiako natura ulertzeko lan paregabea!\nEz naiz biologian edota zoologian aditua (hizkuntzalaria naiz), baina oso maite dut natura eta astebururo mendira joaten naizenean gustatzen zait basoko animaliek uzten dituzten aztarnei eta egiten dituzten soinuei erreparatzea. Izan ere, animalia asko ikusten zailak dira eta uzten dizkiguten arrastoetan oinarritu behar dugu haien jokabideak eta ohiturak aztertzeko.\nIkusten da prozedura ondo barneratu duzuela eta entzunketak egiteko metodo zientifikoa erabili duzuela. Ondorioak oso interesgarriak iruditu zaizkit. Urubiak Otsagabia inguruan noiz biltzen diren jakiteko denbora-esparrua apur bat gehiago mugatzeko aurrera pausua egin duzue! Zuek iradoki bezala, entzunketak inguruko herrietara zabaltzea ideia ona da, urubien mugimenduak aztertzekotan, adibidez.\nProiektua argi ulertzen bada ere, faltan bota dut txostenean Noctua fitxan bildutako informazioa. Bildutako datu guztiak (ordua, eguraldia, kokalekua, etab.) zientziarako ezinbestekoak dira eta prozedurarekin batera eman behar dira beti. Izan ere, gaur egun esperimentuak erreplikatu ahal izatea da zientziaren kalitatea neurtzeko bide onena, datuak asmatzea eta esperimentuak faltsutzea ekiditen delako horrela.


Onena Kashmir Tours paketeak\nIndiako koroa eta herrialdeko Iparraldeko estatuena, Kashmiri zuzenki esaten zaio "Lurrean zeruan" (Bhu-swarga). Kashmir Tour Paketeak eta Srinagar Paketeak naturan paradisu ederrak esploratzeko erraz aurki ditzakegu. Pahalgam-en turismo erakargarria Bollywood Filmak filmatzeko, bere Lidder ibaiarengatik, trekking-instalazio eder eta Amarnath Yatra famatuaren ataritik, ziur da udako berezia egitea. Aukeratu zure Kashmir Paketea onena nahi duzun bezala eta hainbat lekutan gozatu ahal izango dituzu Kashmiri, Srinagar, Sonamarg, Pahalgam eta Gulmarg bezalakoak.\nSrinagar - Sonamarg - Pahalgam - Gulmarg (05 gau / 06 egunak | Tour Kodea: 094)\nDAY 01: SARRERA\nJoera ez da zure denbora, eta ona da larrialdi dentistak Srinagar ere. Erosi Aurrea larria buruko mina eta estresa, erdiestea zure babesteko legeak egin eta behin kanpoan arazoak, lege hori ez dio bizi zurekin. Arratsaldez, Srinagar City-Shankaracharya Temple eta Mughal Gardens (Nishat Bagh eta Shalimar Bagh) monumentu garrantzitsuenetara bisita. Hotelean ostatu gaua.\nHotelean gosaldu ostean, goizean, Sonamarg-eko eguneko txangoaren bidaia osoa gidatuko zaizu. Sonnamarg (Urrezko belarra) - Edertasun liluragarria da, Sindh Valley-n dago, lorez betea dago, inguratuta. mendiak eta itsasoaren gaineko 2690 m-ko altueran kokatua. Turista gutxiagotan bisitatu du, zeru ilun baten aurrean, elurrak dituen mendiak ditu. Sopeo, zilarrezko urkia, izeia eta pinua inguratzen dituen erretiro alpino lasai bat da eta Kashmireko alde azkeneko geldialdia, Srinagarretik Lehera abiatzeko. Himalayako Lakuen altitudera oso interesgarriak egiteko oinarriak ere badira. Jatetxean jatetxean bazkaldu ostean, zure kamerak elikatu itzazu mendien ikuspegi bikaina. Ibilaldia Sonamarg-en (Opcional). Arratsaldez, Sonamarg-etik Srinagarera doa. Hotelean ostatu gaua.\nGoizean gosaldu ostean, bisitatu etxetik eta Pahalgam-era iristeko, bisitatu Paforako Saffron eremuak bisitatzeko. Ikus ezazu landa ederra, arroz-eremuak eta Awantipuraren hondakinak.\nGeroago, Pahalgam-en (Artzainen Harana) unitatean jarraitu, pinudiaren bidez, Lidder ibaiaren eta Sheshnag lakuaren errekak batzen dira.\nBazkaldu ostean jatetxean tokia jarrita, jarraitu bridle ibilaldiak eta zure kamerak elikatzeko mendien ikuspegi bikainarekin. Pahalgam-en zaldiz ibiltzea gustatuko zaizu. (Hautazkoa).\nGauean hotelean egonaldia gauean.\nGoizean gosaldu ostean, hoteletik begiratu eta Gulmarg-era eramango zaitu. Gulmarg (Urrezko belarra) - British 19 mendean turismo helmuga gisa aurkitu zen. Aurretik, Mughal enperadoreek Gulmarg bailaran oporretan ibili ziren, 03 kilometro luze eta XNUMx km-ko zabaleran.\nPir Panjal barrutiaren pinua inguratuta dago, itsas mailaren 2,730 metroko altueran eta Kashmiriko turismo helmuga ezagunenetakoa. Halaber, 18 zuloak dituen berdegune bereko golf ikastaro handienetako bat dauka, baita klub bat ere, eraikin historikoa baita. Gondola paseoan edo Gulmarg pasealekuetan gozatu ahal izango duzu. (Hautazkoa)\nGulmarg-en Gulmarg-en gaineko gondola igogailua eraiki berrian era guztietako ibilaldi atseginetarako, pinu-jantzitako hegaletan zehar, liluragarriak dira. Gulmargetik, poni bide bat Khilanmarg, Kangdori eta zazpi iturrietaraino igotzen da, ordu pare bat oinez zaldi gainean.\nGulmarg hoteleko gaua hotelean.\nEGUNA 05: GULMARG - SRINAGAR\nGoizean gosaldu ostean, begiratu hotelera eta iristeko Srinagarrera. Iristean, check-in sartu Houseboat-era eta gero Shikara ride atsegina (aukerakoa) lakuan gozatzeko - Kashmir-en oporretan alderdi lasaigarri eta lasaigarrienetako bat da.\nIgarotako egonaldia Srinagar etxean.\nGoizean gosaldu ostean, hoteletik begiratu eta gero, Srinagar aireportura eramango zaitu etxera itzultzeko.


Pablo Astrainek irabazi du Mendibile Jauregiko horma lehiaketaren 6. edizioa - leihoa.info\n2020 March 27, Friday adminKultura, Sarrera\nMendibile Jauregia Elkarteak, UPV/EHUren Arte Ederretako Fakultateko Pintura Masterrarekin elkarlanean, Pablo Astrainek Pablo Zabalarekin elkarlanean aurkeztutako proiektua aukeratu du horma lehiaketako 6. edizioaren irabazle I Bigarren aldia da Astrainek sari hau eskuratzen duena; sariaren lehen edizioa ere, 2015ean, lortu zuen lehen saria\nLeioako Mendibile Jauregia Elkarteak (Bizkaiko Foru Aldundiak, Leioako Udalak eta Bizkaiko Txakolina Jatorrizko Izendapenak osatua) Pablo Astrainen proposamena saritu du berriro ere horma lehiaketako 6. edizioan, aurten Pablo Zabalarekin elkarlanean garatuta. Bere lana, “Elkarrizketak tenpluan”, mitologia greziarreko historian oinarritua dago.\nAurkeztutako proiektuan Dionisio, ugalkortasun eta ardoaren jainkoa eta erotasun erritual eta extasiaren inspirazio, Sileno irakaslearekin hitz egiten ari da tenpluan. Gizonezko lizuna, gehiegizko alkoholak dohain profetikoak eta iragan eta etorkizun ezezaguna ikusteko gaitasuna ematen zion alkoholzalea zen Sileno. Elkarrizketa Midas erregeak Sileno harrapatuta izan duenean burutzen da, ikutzen duen guztia urre bilakatzeko ahalmena lortzeko helburuarekin.\nConversación en el templo, hormairudien 6. lehiaketaren saria. Argazkia: Mendibile Jauregia\nHiru aipamen berezi\nMendibile Jauregiko horma lehiaketako 6. edizioko aipamen bereziak Raquel del Val Ortegaren “Txakolinaren ametsa” proiektuarentzat; Itxaso Navarro Celestino “Amaren majas oihaca” obrarentzat; eta June Monroy Diaz de Isla eta Anna Pejo Iranzo “Esentzia” obrarentzat izan dira.\nMendibile Jauregiaren horma-irudi lehiaketa, 3.000 euroko saria duena, EHUren Arte Ederren Fakultatean 2019/2020 ikasturtean ofizialki matrikulatuak dauden ikasleei zuzenduta dago. Hala nola, haien ikasketak unibertsitate horretan beraien ikasketak azken 10 urteetan bukatu dituztenei ere.\nAurreko edizioak Javier Moure “Pisa con arte” (); Alba Rebollo “Etxeko Ain” proiektuarekin (2), Pablo Astrain “Huella” marogarekin eta Aritz Muguerza bi edizioetan “Mahatsa Bizirik” eta “Bizkaiko Urre Koloreko Sekretua” lanekin irabazi zituzten.


Brioche Buns Ortografia 250g (4x65g) – Biopanadería\nBrioche Buns Ortografia 250g (4x65g)\nGozogintza gozo gozoa, ama masa naturalarekin, oliba olio birjina, arrautzak, kanaber azukre integrala, ortografia osoko irina (bere germenarekin irinak).\n✔ Ama Masa Naturala:Landu Belaunaren ama masa naturalagure okindegileen irakasleek landu eta zaindua, horrekin lortu genuen muino Polita bai testura eta zapore bizietan.\nProduktua laktosarekiko intolerantzia duten pertsonentzat egokia da, eta garia alergikoa,% 100 laktosa gabe. Gantz osasuntsuen mono-insaturatuak ditu, oliba olio birjina gehiagori esker, haragirik gabe. Ortografia osoko irinarekin landua, bere germenarekin.\nSpelta irina *, arrautza *, Masa naturalaren zabortegia *, Oliba olio birjina *, kanabera azukre integrala *, Oatmeal integrala *, Sal, laranja ezinbesteko olioa * eta kanela *. (* ekoizpen biologikoa)


«Beste» indarkeria politikoa eta Autokritika | Iritzia | Berria\n«Beste» indarkeria politikoa eta Autokritika\nJon-Mirena Landa Gorostiza - Giza Eskubide eta Botere Publikoen EHUko Unesco Katedraren zuzendaria\n2021eko abenduak 11\nHasi bazara irakurtzen artikulu hau, ziurrenik, ulerterraza gertatu zaizu «beste» hitzak duen esanahia. Bai horixe: ez noa, ez, ETA desberdinek egindakoaz aritzera. Eta ez da izango hortaz esateko ez dudalako, baizik eta aspaldi honetan indarkeria politiko mota ezberdinen arteko tratamendu-asimetria handiagotu delako, hain zuzen ere, Estatu-biktimen kaltetan.\nETAren biktimak behar bezala tratatuz gero, poztekoa behar du izan. Aurrekoak ez du kentzen, aitzitik, tristatzekoa, ordea, behar duela izan, Estatuaren biktimak gizalegez tratatzen ez direnean. Giza eskubideen zatiezintasunak zera galdatzen du: giza eskubideen bortxaketa larri guztiak, guzti-guztiak, serio hartu eta justizia estandar parekideekin tratatu behar direla. Eta hori ez da gertatzen ari Estatuko biktimekin.\nEstatuko biktimaz ari naiz, funtzionario publikoek, autoritateek, edota haien estalduraz, pertsonak hil, lesionatu edo torturatu zituztelako. Zentzu hertsian hor giza eskubideen urraketa larriak gertatu dira eta horren aurrean egile indibidual jakin batzuez gain, Estatuak berak du erantzukizuna. Baina hemendik aurrera hasten dira arazoak. Nola jarri martxan justizia, poliziek eta talde paramilitarrek gure Herrian egindakoaz?\nLehenengo bide bat epaiketa penala izan liteke. Baina hura ez da erabili nahi izan. Hamarkadatan epaileek, fiskalek, auzi-medikuek, ofiziozko abokatuek, egunkari nagusiek, unibertsitateek, eta enparauek, alde batera begiratu zuten. Poliziek edo haien laguntzaileek hil, torturatu, lesionatu eta erasotu eta gero, ia dena estali egin zuten, eta horren kontrola egin behar zutenek ez zuten ia ezertxo ere egin, ez bazuten, besterik gabe, kontzientzia osoz estali, begi aurretik pasatzen zena. Denboraren poderioz egin ezak bide penala itxi du: horri deitzen diote, batzuetan, amnistia; batzuetan preskribatzea; beste batzuetan «ez zen frogatu» edo «ez zen existitu»; aspaldi honetan, «polizia-abusua».\nBigarren bidea legeen bitartez saiatzen ari da. Besterik ezean, merezi duen bidea: objektiboki adabakia, bigarren mailakoa. Euskadin 12/2016 eta Nafarroan 16/2019 legeen bitartez gauzatzen ari da, eta ikusteko dago Memoria Demokratikoaren Lege-egitasmo berriaren bitartez ere antzeko zeozer egiterik dagoen. Legeotan jada justizia-estandarra jaitsi egin da: ez da erantzukizun indibidualik egongo, justizia penala albo batera utzita. Beraz, biktimen tratamendu parekidea, justua, errotik desagertzen da, izan ere bakarrik kalte konponketa eta egia, zatikakoa, ezarri ahalko baitira. Gainera, legeok, berez mugatuak izan arren, bai Nafarroan bai Euskadin, oztopoz beterik daude. Bidean zangotraba etengabekoa izan da jaio aurretik ere. Alegia, legeen kontrako errekurtsoak tartekatu dira eta tartekatuko dira, beraien eginkizuna gelditzeko; espedienteak osatzeko informazioa ez da heltzen, ezkutaturik jarraitzen duelako, ilunpetik atera nahi ez delako. Askotan, herritar askoren ikuspegitik gainera, arrazoibide funtsatuez, ez du ematen, aipatu legeak aplikatzeko orduan «Herri»-politika baizik eta alderdikeria nagusitzen denik; ez du ematen bitarteko nahiko jartzen direnik; ez du ematen horren berri zabala herri-plazan benetan jarri nahi denik; ez du ematen, beraz, erabat serio eta lehentasun gorenez kudeatzen direnik.\nOztopoak oztopo, eta, gutxi batzuen borondate ona gorabehera, legeen emaitza objektiboki oso urria izaten ari da: ez daude biktima guztiak, horien oso ehuneko txikia baizik. Hain berandu iritsi ondoren eta konfiantza nahiko sortu ez denez gero, biktima gehienak ez dira hurbiltzen. Biktimak bidean galdu ditugu, biktimak hil zaizkigulako; biktimek konfiantza galdu dutelako; biktimek legeen zentzua eta zertarakoa ulertzen ez dutelako; biktimek alderdien arteko ika-mikarako gaia izan nahi ez dutelako.\nHurbildutako biktimen kasuan kalte-konponketa xumea da eta egia oso zatikatua heltzen ari da, oso motel. Tantaka. Apurka. Mila zatien puzzle amaigabean, desitxuratua. Eta, gainera, egia horren inguruan egon beharko lukeen estaldura politikoa bigarren mailako sentitzen da, nori erantzukizuna eskatu behar zaion desagerturik. Hau da: biktimen kaltea azalarazten da, baina erantzukizuna, norena da ba? Ez badago egilerik, nori eskatu behar zaio erantzukizuna? Estatuari? Zeinek eskatzen dio Estatuari indarrez, koherentziaz, irmotasunez, maiztasun nahikoz erantzukizun hori? Nork eskatzen die Guardia Zibilari, Polizia Nazionalari, Fiskaltzari, Epaileei, Auzi-medikuei, isilik egon diren Egunkariei, intelektualei, gobernuei... haien erantzukizuna hartzeko? Nork exijitzen die aldiro, behin eta berriro barkamena eskatzeko, hildakoen, lesionatuen, torturatuen erantzukizun penalak argitzeko? Nork altxatzen du abotsa erakunde publikoek lehentasun ez-zilegiak ezarri ezin diren kasuetan, hierarkia injustuak eraikitzen dituztenean? Horren guztiaren faltan indarkeria politikoen arteko asimetria, amildegia, ez da desagertzen. Eta desagertu ezean sinesgarritasuna galtzen da.\nEstatuko indarkeria politikoa serio hartzeak ez du botorik ematen. Estatuko indarkeria politikoa serio hartzeak ez du ematen realpolitik denik. Baina etengabeko diskurtso etiko-moral absolutuen izenean hainbeste aldiz entzuten dugunean ETAko biktimen kasuan, arrazoi osoz gainera kasu gehienetan, justizia ezin dela erlatibizatu, zergatik besteen kasuetan bai? Hildako guztiak ez al dira berdinak? Estatuko biktimen kasuan baimenduta dago Justizia indibidualari uko egitea? Baimenduta dago egia zatika eta astiro ematea, lausotzea? Baimenduta dago bitarteko urriekin aritzea? Baimenduta dago, laburbildurik, parekideak ez diren estandar ahulekin aritzea?\nGaur Euskadiko 12/2016ko legearen aurrean estatuko biktima bezala aitortua izan ahal izateko eskari-epea ixtekoa da. Biktima gehienak ez dira hor izango. Zergatik ez ba? Autokritika egin dezagun... eta ondorioak atera. Ezta?


Aniztasunean, aske bizi nahi dute : Oarsoaldeko Hitza\nAniztasunean, aske bizi nahi dute\nLau orduz, espazio segurua eta askea izango da eremu hori LGTBI+ kolektiboarentzat, beraiek baitaude, udalarekin elkarlanean, festa horren antolaketaren atzean. Kabaret festa, orain arte egindako lana sozializatzeko, eta mahaia bera jendaurrean aurkezteko ekitaldia izango da.\nKabaret festaren aurkezpena, Niessen Kulturgunean.\nKabaret festak hartuko du Niessen Kulturgunea datorren ostiralean. Lau orduz, espazio segurua eta askea izango da eremu hori LGTBI+ kolektiboarentzat, beraiek baitaude, udalarekin elkarlanean, festa horren antolaketaren atzean. Iazko ekainean Errenteria-Oreretako LGTBI+ pertsonen errealitateei —errealitateak, pluralean, ez delako bakarra— buruzko diagnostikoa aurkeztu zen (Eli Etxabeguren eta Zuriñe Rodriguez ikerlariek egin dute), eta geroztik LGTBI+ Mahaia biltzen ari da. Kabaret festa, orain arte egindako lana sozializatzeko, eta mahaia bera jendaurrean aurkezteko ekitaldia izango da.\nAtzo eman zituzten xehetasun guztiak, jaia hartuko duen Niessen Kulturgunean bertan, LGTBI+ Mahaiko kide diren Mikel Martin eta Naroa Zabala, Iñaki Queralt LGTBI+ zinegotzia, jaialdian parte hartuko duten Bittor Cuña DJ2ttor, eta Yogurinha Borovak, eta aurkezle lanak egingo dituen Nerea Izagirrek.\nEkainean aurkeztutako diagnostikoak biltzen dituen proposamenen artean, LGTBI+ pertsonei eta gainerako biztanleei partekatutako topaguneak eta gozamen guneak eskaintzea azaltzen dela nabarmendu zuen Queraltek, “kabaret festa, hori izango da”. Festarekin, gainera, amodio erromantikoaren ikurretako batekin puskatu nahi dutela erantsi zuen, “pertsonen arteko harreman afektiboan aukera askoz ere zabalagoa dagoela adierazteko”.\nJaia urrats bat gehiago da LGTBI+ politiken arduradun politikoak zehaztu zuenez, “diagnostikoa aintzat hartuta, ekintza plana zehazteko eta garatzeko konpromisoa hartu du udalak. Horretarako diagnostikoan proposatzen diren ekintzetatik abiatuta, heteroarauetan zentratzen ez diren politika publikoak garatzea izango dugu xede”. Horren harira 2019-2023 Agintaldi Planean ildo propioa izango duela LGTBI+ pertsonen ekintza plana garatzeak nabarmendu zuen Queraltek: “Lehenbiziko aldiz aurtengo udal aurrekontuetan partida bat onartu da estrategia berri horiek sortzeko”.\nDiagnostikoak jasotzen dituen proposamenen artean, LGTBI+ mugimenduarekin parte hartzeko prozesuak sustatzea dagozkien gaietan, komunikazio bideak indartzea, eta prozesu horren guztiaren ondorioz sortutako taldeari erakundearen laguntza eskaintzea daude, besteak beste. LGTBI+ kolektiboa eta udalaren arteko lankidetza horrek emankorra izaten jarraitzea eta aurrerantzean ekintza eta proiektu berriak iragarri ahal izango dituztela espero duela erantsi zuen zinegotziak, “berdintasunezko udalerria, fobiarik gabea lortzeko, eta biztanleei bizitza duinak bermatzeko”.\nAspaldikoa zela LGTBIQ+ siglen inguruan zer edo zer egiteko gogoa azaldu zuen Zabalak, “legeetan, dekretuetan, instituzio eta hedabideetan ikusgarritasuna eta gaiarekiko tratamendua azken urteetan hobetu bada ere, gure lagun arteetan, ikastetxeetan, familietan, lanean, eta orokorrean pertsonarteko harremanetan gauzak ez direla hainbeste aldatu konturatuta gaude”. Aurrera urratsak egin dituztela “aurpegia ematera duela lau hamarkada atera zirenetik” ukaezina dela esan zuen Martinek, bestalde, baina genero disidenteak, lesbianak, gayak, bollerak, transexualak, maritxuak, pertsona horien guztien aurkako indarkeria oraindik presente dagoela erantsi zuen, eta indarkeria horrek, baliabide, forma eta diskurtso berriak hartzen jarraitzen duela: “Seguruenik, gehiago onartuko zaigu, baina oraindik ibilbide luzea dugu gure gizartean errespetura iristeko”. Horregatik ekin ziotela orain hiru urte herri iniziatiba gisa lanari azaldu zuen, “zer egin genezakeen ikusteko; herritik hasi eta udalarekin harremanetan jarri ginen. 2018ko udazkenean zenbait pertsona udalarakin elkartzen hasi ziren herrian LGTBIQ+ diagnostiko bat egiteko. Orduan udalak ere ez zuen LGTBIQ+ politika publikorik martxan, eta ezertan hasi aurretik diagnostiko bat egiteko lanak abiatu zituen”.\nDiagnostiko hori egiteko unean sortu ziren topaketek eta sinergiek, LGTBI+ kolektiboko kide eta ekintzaileen talde motorraren sorrera ekarri zuen, gaur egun Errenteriako LGTBI+ Mahaia dena.\nKabaret Festaren aurkezpena. Izagirre, Queralt, Zabala, Martin, Borova eta Cuña.\nJaiarekin, udalaren konpromisoa irudikatuko da Queralten hitzetan, “irekiko dugu denona den espazioa jai honetarako bere kondizioa, zein sexu praktikatzen duten, nor maite duten kontuan hartu gabe, eta horrekin gure konpromisoa erakutsi nahi dugu, agerian utzi. Alaitasunez ospatu nahi dugu, horregatik festa, baina izango da ere mahaia sozializatzeko eta hortik aurrera jendea gonbidatzeko parte hartzera eta gauza berriak sustatzera”.\nBorovak bere aldetik bihotzez eskertu zuen Kabaret Festan berarekin kontatu izana: “Zoragarria da niretzat hona etortzea, musika munduan Oreretan hasi nitzen. Lagun minak ditut eta izugarri erraza izan da baietz esatea eta jaian parte hartzea. Nire laguntza izango dute beti, nire konpromisoa”. Erreferente ugari daudela gaur egun esan zuen Borovak, “euskaraz aritzen direnak aurkitzea erraza ez bada ere. Ostiralekoa festa izango da, baina baita jendearekin egotea, eta gauza askotaz hitz egitea”.\nCuñak ere hartu zuen hitza. Bere ustez “pena” da sortuko duten “eremu askeak” lau ordu baino ez dituela iraungo. Diagnostikora jo zuen gogoeta horren arrazoia azaltzeko: “Jendeak aipatu du ez duela LGTBI+ espazio askerik sumatzen herrian, orain urte batzuk izan zela bateren bat, baina galdu egin direla, eta horregatik halakoak sortzeko beharra. Diagnostikoa etxeko lanez beteta dugu”.\nAtentzioa eman ziotenen artean diagnostikoan, LGTBI+ pertsona batek baino gehiagok herri erdialdean aske sentitzen zela esan duela eta auzoetan berriz, ezetz, “erdialdean normaltasunez bizi dute, aske, baina auzoetara mugitzerakoan, gure herrian bertan, armairura itzultzen direla diote Alabergan, Beraunen, Iantzin… Jendeak ez duela bere izaera sexuala askatasunez bizi esan du, lanean jarraitu behar dugu, beraz. Ostiralean 20:00etatik 00:00etara lortuko dugu eremu hau askea izatea, jendea ongi sentitu eta gozatzeko eremu bihurtuko dugu”.\nLGTBIfobiarik eta indarkeria matxistarik gabeko herria\nEgiteko dagoen bide luzean emandako beste pausu bati aipamena egin zion Martinek. Gogora ekarri zuen udalak herriko lau sarreretan jarritako seinaleak: Errenterian eraso sexistei aurre egiten diegu. Lesbofobia, homofobia, transfobia, bifobia eta interfobiarik gabeko udalerria esaldia dute, more kolore biziko plakek; Beraun auzoan, San Marko etorbideko biribilgune parean, Gabierrotan, Olibeteko biribilgunean eta Kaputxinoetan, daude jarrita. “Garrantzitsua da pixkanaka-pixkanaka halakoak egiten joatea”, esan zuen Martinek.\nIzagirrek ere hartu zuen hitza. Bera ez da LGTBI+ Mahaiko kidea, baina jaia aurkeztuko du, eta argi utzi zuen ez dela soilik LGTBIQ+ kolektiboaren kontu bat, gizarte osarena baizik, “emakume bezala, feminista bezala, espazio seguruen kontu hori denok bizi izan dugu askotan, ni neu halako espazioetan, LGTBIQ+ espazioetan sentitu naiz askeen, eta uste dut denon lana dela benetan gizarte edo jendarte inklusibo bat nahi badugu, gauza hauekin amaitzea eta halako espazioak sortzea. Kezkagarria da, gure herrikideak diren askok, oraindik ere bere joera sexuala aske bizitzeko aukera ez izatea, edozeinek modu askean bizi beharko lukeena, eta guk geuk ere emakumeek ere bizi ez duguna; izugarria da nola oraindik ere auzoetan armarizatzen den jendea, nola jende askok Oreretatik alde egiten duen hiri handietara bere sexualitatea ez duelako aske bizi, ez duelako horretarako modurik bilatzen. Uste dut denon erronka dela konplize bihurtzea, eta horretarako festa egitea ezinbestekoa da; zerbait bada LGTBIQ+ kolektiboa, feministona bezala, alaia, festazalea eta borrokalaria da”.\nEkitaldiari dagokionean, Izagirrek gidatuko du eta Bazen Behin Clown taldearen Sexijentziaz askatuz ikuskizunarekin hasiko da Kabaret Festa, eta jarraian, Eneko Gil dantzariak egun horretarako espresuki sortutako dantza pieza aurkeztuko du. Yogurinha Borovaren txanda izango da ondoren, eta besteak beste, Sentipenak askatu abestia aurkeztuko du. Azkenik DJ2ttorek dantzan jarriko ditu bazterrak. Ekitaldiak gauerdira arte iraungo du.\nMezu argia helarazi dute Zabalak, Martinek eta Queraltek: “Ostiralekoa ez da soilik bolleren, gayen, transen, bisexualen… jaia. Lan hau guztioi dagokigu, ospatzea ere bai eta horregatik zaudete gonbidatuta herritar guztiak. Jaiak berriz elkartu, ezagutzeko, indarrak emateko elkarri balioko du; izan gaitezen denok protagonistak bide honetan, inor ez dagoelako soberan”.\nErlazionatutako edukiaAskatasunez bizitzeko bidean, urrats bat aurrera


Sortzearen edertasuna, Saizarbitoriarekin • ZUZEU\nInazio Usarralderen eskutik\nAtzo arratsean izan zen Lazkaoko Gerriko txokoan Ramon Saizarbitoria, Goierriko Euskal Eskola kultur elkarteak antolatutako Liluratura egitasmoaren barnean, Egunero hasten delako nobela irakurri eta egilearekin aztertu nahi zutela eta. Mikel Hernandez Abaitua izan zuen ondoan, bere iruzkinekin tertulia aberastuz, eta berak aitortu zuen txofer lanak baino gehiago eginez.\nSolasaldira 50 bat lagun elkartu ginen: 30 lazkaotar –horietatik 25 batxilergoko ikasleak- eta 20 maizpidetar (Lazkaoko Maizpide euskaltegian euskara ikasten ari diren ikasleak). Lazkaoz kanpotik ere inguratu ziren hiruzpalau ezagun.\nRamon Saizarbitoria eta Mikel H. Abaitua garaiz heldu ziren, patxadaz. Eta horrela, dena prest zegoenean gure gaia jorratzen hasi ginen : Egunero hasten delako argitaratu zuela 40 urte beteko dira hurrengo hilean. Hunkigarria izan zen nobelak jorratzen duen gai nagusia (beste batzuen artean, abortuarena), duela 40 urteko testuinguruan kokatzeko ariketa egitea aurrean batxilergoko neska-mutikoak genituela. Egia esan, hauek ez zuten gauza askorik kanporatu baina, atzo R. Saizarbitoriak esandakotik, zerbaitekin aterako ziren. Guk ideia hauek zirriborratu genituen geure paper zurian:\n-Egunero hasten delako nobela duela 40 urte plazaratua izan bazen ere, berebiziko indarra du gaur egun oraindik.\n-Heriotzaren gaiak gaztetan hunkitu zuen R. Saizarbitoriak. Txikitan Mutrikura sarri joaten zirela kontatu zigun, aita bertakoa izaki. Eta han behin jakin zuen emakume batek, haurdun geratu zela eta, bere buruari tiro jo ziola. Gerora, Suitzan zela, abortuaren gaia tratatzeko beste moduak bazeudela ikusi zuen. Hau da, dramatikoa den egoera bati nola eman irtenbidea beste era batera, dramatikoago bihurtu gabe.\n-Gainera, gai horri esperantza tonu bat eransten dio, izenburuak berak erakusten duen moduan, (bizitza) egunero hasten delako.\n-Abortuarenaz gain, giza harremanak, eta horien artean sexu harremanak nola jorratzen dituen azpimarratzekoa da. Oso ikuspegi aurrerakoitik hitz egiten du nobelako pertsonaia nagusiak, Gisélek. Ariketa polita da Gisèlek esaten dituenak bere garaiko giro ilun eta hits hartan kokatzea.\n-Giza harreman horietan, bakardadearen gaia da beste gai nagusi bat. Batean geltokian eta bestean telefonogune batean agertzen den agurearengan islatzen da ondoen bakardadearen gaia.\n-Nobela honek zentsuraren ataka nola gainditu zuen ere kontatu zigun. Euskarak zentsura mota bat pairatzen zuen 60ko hamarkada amaieran, politikoa. Hori dela eta, Europako beste edozein hizkuntzetan debekatua, zentsuratua izango zen nobela argitaratu ahal izan zuen Saizarbitoriak.\n-Kultura txikiek abantailak ere badituztela pentsatzen du R. Saizarbitoriak. Esaterako, beste kultura handi edo normalizatu batean idazle izatera iritsiko ez liratekeenak, kultura txiki batean iritsi egiten dira. Eta gainera, Saizarbitoriaren belaunaldikoei egokitu zitzaien garaian dena egiteke zegoenez, edozer gauza egiteko ausardiaz sentitzen ziren. Batik bat, une hartako giro itxi eta zurruna apurtu eta oxigeno apur bat ekarri asmo zuten euskaldunen mundura. Euskaraz idaztea bera, berariaz hartutako erabaki izan zen belaunaldi harentzat. Euskara merezi zuen gradura jasoko bazen, edozein gaiez jarduteko baliagarria izan behar zuen, literatura arloan aurreratuen zirenen hainbat lekutan egiten zen modura. Hori horrela, frantziar literatur aizan zen Saizarbitoria gehien erakartzen zuena.\n-Urte dezente lehenago idatzitako nobela hartu eta hura berridazteak sortu zizkion gorabeherak ere xeheki kontatu zizkigun. Hortxe azaleratu zizkigun Saizarbitoriak bere idazteko prozesuan bizi ohi dituen sufrikario handienak. Esan nahi duena esatea, baina mozorrotuta. Aitortu zigunez, bere nobelek beti ohi dute tesi argi bat. Baina, ez du nahi izaten esan nahi duen horri jendeak panfleto itxura hartzerik.\nAzken batean, Ramon Saizarbitoriak aitortu zuen gisan, ONDO PASATZEA zuten helburu. Eta horretarako, elkartu egiten ziren, afariak egiten zituzten, aldizkariak sortzen zituzten, argitaletxeak sortzen zituzten (nobela hau autoprodukzioa dela esan daiteke, orduan sortu baitzuten Lur argitaletxea)… Berrogei urte beranduago bagara ero batzuk oraindik ere ONDO PASATZEKO elkartzea atsegin dugula literaturaz hitz egiteko.\nAmaitzeko, eta hasierarekin lotuz, sortzaileek eurak esan beharko digute, azken emaitza ikusita, zenbateraino merezi izan duen sufritzeak. Argi utzi zigun Saizarbitoriak, oraindik ere sufritu egiten duela, zehatzago esanda, orain ere sufritzen ari dela. Baina sufritze horrek zer ekarriko duen ez zigun argitu. Nolanahi ere, ari bada zerbait etorriko den esperantza daukagu. Izan ere, bizitza egunero hasten baita!\nLazkao, literatura, Saizarbitoria


Alquiler de coches y furgonetas baratas Iurreta | Gaursa Rent a Car\nBerdin dio Eibarrera edo Iurretara lan egitera edo aisiaz gozatzera zatozen, Gaursa Rent a Car-en eskaintza zabala dugu, zure beharretara egokitzeko. Herri biak Euskal Herrian daude. Eibar herri txikia da, eta Gipuzkoako haran batean dago. Iurreta Bizkaiko probintzian dago.\nEibarrera edo Iurretara joateko, auto bat, furgoneta bat edo merkataritza-ibilgailu bat alokatu behar baduzu, zerbitzu ezin hobea eskainiko dizugu, prezio lehiakorrean. Egun erdirako, egun gutxi batzuetarako, asteburu baterako edo aste osorako behar duzu ibilgailua? Zer behar duzun, horixe ematen saiatuko gara; eta, gainera, prezio onean.\nAutoak alokatzeko zerbitzu estandarra dugu, baina, horrez gain, zenbait tamainako furgonetak ere baditugu: 1.500 kilo arteko karga-edukiera dutenak, bederatzi eserlekuko monobolumenak, bai eta erregaiari etekin handiagoa ateratzen dioten alokairuko auto txikiagoak ere.\nAuto bat alokatu nahi duzu Eibarretik edo Iurretatik?