11.11 deskontuak OUKITEL telefono guztietan | Androidea\nAprobetxatu 11.11 beherapenak OUKITEL telefonoetan\nEder Ferreno | | Telefono mugikorrak, Berri, Oukitel\n11.11 dendak deskontuekin betetzen diren data bihurtu da. Era berean, marka askok beherapenak gehitzen dituzte beren produktuetan, hala nola OUKITEL. Telefono fabrikatzaile ospetsuak egun honen kariaz uzten gaitu telefono aukera ugari batean. Aukera ona, horretan haien modeloetan% 50erainoko beherapenak aurkitzen ditugu.\nOUKITEL telefonoek bateria handia, zehaztapen onak eta prezio merkean bereizten dira. % 50eko beherapen hauei esker 11.11, haien prezioak eskuragarriagoak izango dira. Enpresak denda bat sortu du ekitaldia dela eta, zer ikus dezakezu hemen.\n1 OUKITEL WP2: 10000mAh telefono gogorra\n2 OUKITEL WP1: 5000mAh telefono malkartsua\n3 OUKITEL K7 Power: 10.000 mAh bateria telefono merkeena\n4 OUKITEL C11 Pro: Kalitate-prezio onena duen eredua\n5 OUKITEL C12 Pro: 6,18 hazbeteko telefonoa\n6 OUKITEL K3: Smartphone 6.000 mAh bateriarekin\n7 OUKITEL K6000 Plus: 6.080 mAh bateria\nOUKITEL WP2: 10000mAh telefono gogorra\nDeskontatutako lehen telefonoa WP2 da, telefono malkartsua, 10.000 mAh-ko bateria handiagatik nabarmentzen dena, erabiltzaileei autonomia handia emango diela agintzen duena. Gainera, IP68 ziurtagiria dugu, eta horrek ura, hautsa edo erorketak jasaten ditu. Eredu ona, aldez aurretik aztertu duguna. Bere zehaztapen nagusiak hauek dira:\n10.000 mAh bateria karga azkarrarekin\n6 hazbeteko pantaila 18: 9 erlazioarekin\n16 MP atzeko kamera eta 8 MP aurreko kamera\nMT6750T Octa-core prozesadorea\n4 GB RAM eta 64 GB barne biltegiratze (128 GBra zabal daiteke)\nAurpegi IDa eta hatz marken sentsorea\nOUKITEL WP2 hau 249,99 dolarreko prezioa duen modeloa da, baina 11.11. 216,99 dolarren truke lor dezakezu. Esteka honetan eskuragarri.\nOUKITEL WP1: 5000mAh telefono malkartsua\nMarkaren azken ereduetako bat, urriaren hasieran kontatu genizuna. Beste telefono malkartsu bat, 5.000 mAh-ko bateriarekin eta IP68 ziurtagiriarekin. Beraz, markaren funtsezko bi alderdi betetzen ditu, malkartsua eta bateria handia. Hauek dira bere zehaztapen nagusiak:\n5,5 hazbeteko pantaila 18: 9 erlazioarekin\n5.000 mAh-ko bateria kargatze bizkorrarekin eta haririk gabeko kargarekin\nMediaTek MT6763 okta-core prozesadorea\n4 GB RAM eta 64 GB ROM (128 GBra zabal daiteke)\n13 + 2 MP atzeko kamera bikoitza\nAurpegi IDa, hatz marken sentsorea\nOUKITEL WP1 honen txikizkako prezioa 179,99 $ -koa da, baina 11.11/XNUMX promozio honetan telefonoa izango da eskuragarri 159,09 dolarreko prezioan. Interesatuta? Esteka honetan erosi dezakezu.\nOUKITEL K7 Power: 10.000 mAh bateria telefono merkeena\nEredu hau, markak urrian aurkeztu zuela, prezioari dagokionez bateria handia duen modelo merkean da. OUKITEL hain marka ezaguna bihurtu duten alderdi asko konbinatzen dituen gailua. Zehaztapen onak, bateria handia eta prezio baxua, orain baxuagoa da promozio honetan. Hauek dira bere ezaugarri nagusiak:\n2 GB RAM eta 16 GB barne biltegiratze\nOUKITEL K7 Power honek txikizkako prezioa 129,99 $ -koa da. 11.11/98,26 promozioari esker, telefonoak XNUMX dolarreko prezioa du orain. Esteka honetan eros dezakezu.\nOUKITEL C11 Pro: Kalitate-prezio onena duen eredua\nFabrikatzailearen gama ertainera iristen den modeloa, baina hori primeran betetzen da zehaztapenen aldetik. Beraz, zalantzarik gabe, aukera ona da aurrekontu txikia baduzu edo telefonoan gehiegi gastatu nahi ez baduzu. Hauek dira bere zehaztapen nagusiak:\n8 + 2 MP atzeko kamera\n3 GB RAM eta 16 GB biltegiratze (64 GBra zabal daiteke)\nOUKITEL C11 Pro hau eredu eskuragarri gisa aurkezten da, zehaztapen bateragarriekin eta prezio onarekin. Ohiko prezioa 79,99 $ da, baina orain 62,39 dolarrean dago eskuragarri promozio honetan. Hemen eros dezakezu.\nOUKITEL C12 Pro: 6,18 hazbeteko telefonoa\nEredu honetan, uda honetaz ari gara, marka Notch modarekin bat egin zuen. Txinako fabrikatzailearen sarrerara iristen den telefonoa da, nahiz eta zehaztapen nahiko interesgarriak izan, oso modako diseinuaz gain. Beraz, ondo betetzen du. Hauek dira bere zehaztapen nagusiak:\n6,18 hazbeteko pantaila\n3.300 mAh bateria\nMediaTek MT6739 prozesadorea\n2 GB RAM eta 16 GB barne biltegiratze (64 GBra zabal daiteke)\nOUKITEL C12 Pro honen salmenta-prezioa 89,99 $ da, baina 67,99 dolarrera jaisten da beherapen horiek direla eta 11.11tik aurrera. Erosi ahal izateko, esteka honetan sartu behar duzu.\nOUKITEL K3: Smartphone 6.000 mAh bateriarekin\nMarkako telefono ezagunenetako bat, Frantziskok artikulu honetan aztertu zuena. Marka merkatu berrietan ezagutzera ematen lagundu duen gailua da eta enpresaren alderdi nagusiak betetzen ditu. batez ere, 6.000 mAh-ko bateriarekin edukiera. Hauek dira bere zehaztapen nagusiak:\n5,5 hazbeteko pantaila\nOcta-core MT6750 prozesadorea\nAurreko kamera: 13 + 2 MP\nAtzeko kamera: 13 + 2 MP\n6.000 mAh bateria\nOUKITEL K3 hau markaren enblematikoetako bat da. 11.11 promozio honetan zehar, telefonoa 129,99 dolarreko prezioan erosi ahal izango dugu. Esteka honetan eros dezakezu.\nOUKITEL K6000 Plus: 6.080 mAh bateria\nMarkaren ereduetako bat arrakasta gehiago lortzen ari da merkatura iritsi zenetik. Berriro ere, bateria handiagatik nabarmentzen den telefonoa da, eta horrek, zalantzarik gabe, autonomia handia eskaintzen digu. Maila teknikoan ere ez du hutsik egiten. Hauek dira bere zehaztapen nagusiak:\n5,5 hazbeteko pantaila FHD bereizmenarekin\n4 GB RAM eta 64 GB barne biltegiratze\n16 MP atzeko kamera\n8 MP kamera aurrean\n6.080 mAh bateria karga azkarrarekin\nOUKITEL K6000 Plus hau salgai dago promozio honetan 127,74 dolarreko prezioan. Bere prezio normala 179,99 $ -koa da, beraz, kontuan hartu beharreko deskontua da. Esteka honetan eskuragarri.\n11.11 hau dela eta OUKITEL telefono gehiago aurkitu nahi badituzu, dendan sar zaitezke eta guztiak deskubritu, esteka berean.\nArtikuluaren bide osoa: Androidea » Android gailuak » Telefono mugikorrak » Aprobetxatu 11.11 beherapenak OUKITEL telefonoetan


Xisterak hiru klub gehiago izango ditu\nBAC Biarritz, Kostakoak Bidart eta Sam Maule dira Xisterara, Euskal Herriko Xistera Kluben Klubera batu diren azkeneko hiru taldeak. Larunbatean Mutrikun egin zen batzar orkorrean horrela onartu baitzen. Bi klub lapurtarrek eta talde zuberotarrak proiektu honetan parte hartzeko eskaria egina zuten, eta batzarrean aho batez onartu zen beraien sarrera.\nUne honetan, Xisteraren barruan Euskal Herriko zazpi herrialdeetako ordezkariak daude, eta guztien helburua elkarri lagunduz aurrera egin, eta zesta indartzeko ahaleginean jarraitzea da. Euskal Herritik kanpoko klubek ere agertu dute proiektuan parte hartzeko nahia, eta hori ere aztertuko da datozen batzarretan.\n´´Berri oso ona da hau. Xisterak hazten joan behar du, eta horretarako pilotariak eta klubak behar ditugu. Beste hiru gehiago izatea oso garrantzitsua da´´, esan zuen erabakiaren ostean Ibon Urreistik, Xisterako Presidenteak. Batzarra jendetsua izan zen, Xisteraren barruan dauden klubik gehienak bertan izan baitziren, eta baita hainbat pilotari ere. Hartu beharreko erabakiak aho batez onartu ziren.\nKlubetako ordezkariek behin eta berriz adierazi zuten Xisteraren ekarpena garrantzitsua izan dela, horrek, zestari argia eta indarra eman diolako, lehiaketak ugarituz, eta baita partiden maila igoz ere.\nUrteko balantzea ere egin zen, izan ere Avia Zirkuitoaz gain, beste hainbat ekimen burutu baidira bai emakumezkoekin, eta baita umeekin ere. Egindako lan horrekin aurrera jarraitzea ere aho batez onartu zen. Kanpusak egin dira, eskoletara ere joan dira zesta gertutik umeei erakusteko asmoarekin, eta beste hainbat ekintza ere bai, beti ere zestaren etorkizuna bermatu ahal izateko.\n´´Xistera pilotariei zuzendatutako ekimena da. Kirol honek aurrera egin dezan, kirolariak behar ditu, bestela ezin da egin bide honetan aurrera, eta horretaz denak ari dira konturatzen´´ esan zuen Ibon Urreistik.\nDenboraldi berria ere prestatzen ari dira, egutegia zehaztu, eta guztia behar den moduan lotuta eta prestatuta dagoenean, egingo da aurkezpena.\nBatzarra amaitu ostean, denak, giro paregabean Mutrikuko pilotalekuan batu ziren, mokadutxo bat jan eta argazkiak ateratzeko.


Australiako banku batean 12 milioi bezeroren datu ihesa | BCSC - Zibersegurtasun Euskal Zentroa\nAustraliako banku batean 12 milioi bezeroren datu ihesa\nAustraliako Commonwealth Bank bankuak bere 12 milioi bezeroren historia finantzarioa galdu du. Australiako BuzzFeed News enpresaren arabera, bankuak erabaki zuen bere bezeroak ez informatzea datu ihes honi buruz, 2004. eta 2014. urteen artean gertatu zena, azpikontratista batek biltegiratze unitate batzuk galdu ondoren. Nolanahi ere, hasieran Informazioaren Australiako Komisionatuaren Bulegoa (OAIC) informatu zuen eta baita Australiako Zentzuzko Erregulazioko Agintaritza (APRA) ere.\nBankuko kontuen egoerek informazio pertsonal sentikorra zeukaten eta profil xehe bat osatzeko erabil liteke, erabiltzaile bakoitzaren informazio pertsonalarekin eta banku informazioarekin.\nCommonwealth Bankek konpromisoa hartu du ekintza batzuk gauzatzeko, bere barne kultura hobetzearren eta APRAk iradokitako gomendio guztiak abian jartzearren. Bere bezeroei ziurtatu die ez dutela ezer egin behar eta barkamena eskatu die.


Euskararen eta beste hizkuntza gutxitu batzuen arteko literatura itzulia — EIZIE Elkartea\nEuskararen eta beste hizkuntza gutxitu batzuen arteko literatura itzulia\nSintaxigintzaren norabide komunikativoa*\nArtikulu honek euskarak literatur itzulpenaren bidez beste hizkuntza gutxitu batzuekin izandako hartu-emana du aztergai. Fenomenoa modu deskriptiboan aztertu da horretarako bereziki prestatutako katalogo bat oinarri hartuta. Azterketan itzulpen mota horren atzean dagoen zergatiari eta funtzioari eman zaio garrantzia, bai eta itzulpenak zein testuingurutan egin diren eta horrek guztiak hizkuntzen arteko harremanez ezer adierazten ote duten argitzeari ere.\nEuskarak literatur itzulpenaren bidez beste hizkuntza gutxitu batzuekin izan duen hartu-emanari egin nahi izan nion begiratua Euskal Hizkuntzalaritza eta Filologia Masterraren amaierako lanean1. Euskararen eta beste hizkuntza gutxitu batzuen arteko literatura itzulpena deskribatzea eta itzulpen horien zioei erreparatzea izan zen hasierako asmoa. Fenomenoa deskribatzeko datuak eskuratze aldera, lan horretarako bereziki prestatutako literatur itzulpenen katalogo bat osatu zen, eta hura hartu zen azterketaren abiapuntutzat. Bi norabideetako itzulpenak hartu ziren kontuan katalogoan, bai erdaretatik euskararakoak, bai eta euskaratik erdaretarakoak ere; eta emaitzak ikuspegi deskriptibo batetik aztertu ziren, hizkuntza bikotekako hartu-emanean oinarrituta. Aldi berean, katalogoan bildutakoak bestelako informazio- iturrietatik eskuratutako datuekin elikatu ziren. Hala, euskararen eta beste hizkuntza gutxitu batzuen arteko itzulpen jardueraren argazki orokor bat aurkeztu nahi izan zen, harreman horiek nolakoak izan diren, zein testuingurutan gauzatu diren eta zein funtzio betetzen duten argitzeari arreta berezia jarrita. Hurbilketa horren bidez, hizkuntza gutxituen arteko itzulpenaren fenomenoaz hausnartu eta euskararekin lotuta etorkizunean ikertzeko leudekeenak azaleratu nahi izan ziren.\nItzulpengintzaren baitan, gutxiengoen inguruko ikerketa-arloan kokatzen da lana, hizkuntza gutxituak aztertzeak itzulpen ikasketei, oro har, eta hizkuntza gutxituei, bereziki, ekarpena egin diezaiokeelakoan. Orri hauetan aurkeztera goazena Euskararen eta beste hizkuntza gutxitu batzuen arteko literatura itzulia ikerlanaren emaitza da2.\nHizkuntzen arteko harremanak abiapuntu\nHizkuntza handietatik erruz itzuli ohi da beste hizkuntza handi zein ez hain handietara. Hizkuntza txikietatik besteetara egindako itzulpenak, ordea, askoz ere urriagoak izaten dira. Baina, orotara, hizkuntza txikien artean itzultzen da gutxien (Zabaleta 1991). Hizkuntza gutxituek askotariko harremanak izan ditzakete gainerako hizkuntzekin: harremanak hizkuntza nagusiarekin, beste hizkuntza handi edo ertain batzuekin, eta baita haien moduko hizkuntza txiki zein gutxituekin ere (García 2005).\nHizkuntza gutxituen lehenengo eta berezko joera prestigio eta ikusgarritasun bila hizkuntza nagusira jotzea izaten da. Hizkuntza gutxituaren eremuz kanpoko beste hizkuntza handi batzuekiko harremanak bigarren urrats modura uler litezke, eta hizkuntzen estatusari begira adierazle positiboa dira (ibid.). Hizkuntza gutxituen arteko literatur itzulpenaren bidezko harremanak, aldiz, ezohikoak izaten dira (García 2005; Grutman 2009 in Manterola 2012).\nIngurukoekiko menpekotasuna eta baliabide mugatuak direla medio, izatez ez da erraza hizkuntza gutxituek beste hizkuntza txiki batzuekin zuzeneko harremana izatea. Horregatik, ohikoa izaten zaie etxerako zein kanporako itzulpenetan zeharbidez aritzea. Horixe da, hain justu, euskararen egoera.\nEuskara hizkuntza gutxitua izanik gure literatura nazioartean ezagutzera emateko itzulpenaren bahetik pasa behar du nahi eta nahi ez. Itzulpen horiek hizkuntza handietara egin ohi dira gehienbat, gaztelaniara batez ere. Eginkizun zaila da itzulpenak hizkuntza gutxitu batetik antzeko estatusa duen beste hizkuntza batetara egitea hizkuntza handiren baten bitartez ez bada (Manterola 2010).\nPentsatzekoa da hizkuntza gutxituen arteko itzulpenetan hizkuntza nagusiarekiko menpekotasuna presente egongo dela, eta hizkuntza mota horien arteko itzulpena aztertzean botere- harremanak azaleratuko direla. Grutmanek (2009) gogorarazten digu hizkuntza menderatu batetik besterako itzulpena ez dela maiztasun handiz egiten, hain zuzen, hizkuntzen arteko botere-harreman asimetrikoak direla eta. Bazterreko hizkuntza batetik beste baterako bidea erdiguneetatik pasatuta egiten da, maiz, hizkuntza nagusiagoen bitartekaritzaren bidez.\n[La traducción de un idioma dominado a otro idioma dominado] no se da con tanta frecuencia, a causa precisamente de las relaciones de poder asimétricas en la galaxia de las lenguas, que canalizan el tráfico interlingüístico y lo hacen pasar por los varios centros (Grutman 2009 in Manterola 2012).\nGarcíaren arabera (2005), bi hizkuntza gutxituren arteko itzulpenak –izan herrialde bereko zein beste bateko– esanguratsuak izan daitezke oso. Itzulpena hizkuntza nagusia partekatzen duten bi hizkuntza gutxituren artekoa bada, itzulpenaren helburu nagusia ez da komunikatzea izango, eta, halakoetan, itzulpenak «bestetasuna» sustatzeko egindako keinutzat har genitzake:\nIf two minority communities sharing the same major language resort to translation, it is clear that they do not do it to understand each other, but as a way of promoting their otherness. From that perspective, the volume of translation activity between minority languages can be an important indicator of the language status, both at the institutional and at the social level (García 2005).\nHizkuntza gutxituen arteko itzulpen jardueraren bolumena, hizkuntzen estatusaren berri eman diezagukeen adierazle garrantzitsua da, beraz. Harreman horiek aztertzeak, itzulpenak egiteko arrazoietara eta horien testuingurura hurbiltzeak, itzulpenak hizkuntza gutxituetan izan dezakeen funtzioaren berri emango digu. Ezohiko gutxitu-gutxitu itzulpen joera horren atzean egon daiteke pareko estatusa duten hizkuntzen arteko hartu-emana bultzatzeko nahi inplizitu bat, hots, azpiratzen dituzten hizkuntza nagusien morrontzatik askatzeko eta harreman orekatuagoak sortzeko asmo bat. Aldi berean, pentsa liteke, ordea, parekoen arteko hartu-emanetan ere hizkuntzen arteko botere-harremanak agertu egingo direla nolabait, eta hizkuntza nagusiek, zeharka bada ere, zeresana izaten jarraituko dutela.\nEuskarazko literatur itzulpenean bada euskararen pareko estatusa duten hizkuntzekiko trukerik, eta ezohiko joera hori adierazgarria izan daitekeenez, fenomenoaren argazki orokor bat egin eta haren nondik norakoei erreparatuko diegu jarraian.\nGutxitasunaz bi hitz\nKultura eta hizkuntzak prozesu ireki eta aldakorrak diren heinean, gutxitasuna bera ere inguruarekiko harremanean zehazten den kontzeptu erlatibo eta dinamikoa da. Gutxitasun linguistikoa hizkuntzen arteko botere-harremanek baldintzatzen dute (Branchadell eta West 2004; Zubillaga 2013) eta horiek, halaber, itzulpena bera ere.\nDeitu geniezaieke hizkuntza txiki, periferiko, gutxitu edo azpiratu. Inguruko hizkuntzetan eta, oro har, literaturan, askotarikoak dira euskara bezalako hizkuntzak izendatzeko erabili izan diren izendapenak. Itzulpengintzaren ikuspegitik, hizkuntza nagusien aldean gutxiago itzultzen diren horiek ditugu, tamaina eta zenbakiei begira txikiagoak izan arren, bestelako itzulpen-joerak agertzen dituztelako eta itzulpena berebiziko zaielako traduktologiarako interesgarri zaizkigunak.\nLanerako aztergaia definitu beharretik, ezer baino lehen, gutxitasunaren kontzeptuari heldu genion eta hizkuntza gutxitua zehazteko hainbat irizpide proposatu genituen3. Irizpide horiek hartu dira kontuan euskararekin literatur itzulpenaren bidezko harremana izan duten hizkuntzen artean azterketan gutxitutzat hartu direnak identifikatzeko. Hamalau agertu dira, guztira: katalana, galegoa, asturiera, aragoiera, aranera, okzitaniera, bretoia, frisiera, galesa, Eskoziako gaelera, Irlandako gaelera, yiddisha, kirgizera eta kitxua. Errealitate soziolinguistiko desberdina bizi duten hizkuntzak dira, baina guztiek ere badute nolabaiteko antzekotasun bat euskararekin: hizkuntza nagusiagoekiko harremanean bizi diren hizkuntza gutxituak dira.\nKatalogoa osatzeko irizpideak\nHonako irizpide hauetara mugatu da, hasiera batean, katalogoa: kronologiari dagokionez, euskal literatura bere osotasunean hartu da, data mugarik gabe. Katalogoa osatu beharreko zerrenda irekia denez, ez zaio amaiera datarik jarri nahi izan, baina azterketa egin zen unean (2014an) bildutako datuekin ateratako ondorioak aurkeztuko ditugu jarraian.\nDatu-bilketarako erabili diren iturriak askotarikoak izan dira; batik bat, sarean eskuragarri dauden katalogo eta datu-baseak4. Bi norabideetako itzulpenak biltzen dira bertan, erdaretatik euskarara eta euskaratik erdaretara egindakoak. Literatur itzulpenetan jarri da arreta, literaturatik urruntzen diren datuak kanpoan utziz, baina ez da generoari dagokion bestelako mugarik ezarri: narratiba, poesia, antzerkia, saiakera, nobela grafikoa zein haur eta gazte literatura izan dira katalogoan bildu diren generoak.\nEuskarriari dagokionez, berriz, liburu argitaratuetara mugatu da hasiera batean zerrenda, baina ondorio orokorrak atera ahal izateko hori nahikoa ez zela ikusirik, bestelako euskarrietan ––aldizkarietan edota sareko argitalpen digitaletan–– argitaratutakoak bildu eta aintzat hartzen saiatu gara. Katalogoa, beraz, zerrenda ireki eta osatugabe bat bezala aurkeztu nahi izan da, datu berriekin eguneratu eta elikatu beharreko tresna modura.\n1. Irudia. Katalogoaren itxura\nKatalogotik abiatutako azterketa\nEuskarak hizkuntza hartzaile eta emaile gisa besteekiko duen harremana erakusteko asmotan, hizkuntza bikoteak hartu dira azterketarako unitatetzat.\nGuztira, bi norabideetako itzulpenak kontuan hartuta, 13 hizkuntza konbinazio agertu dira katalogoan, eta, orotara, 836 sarrera bildu5. Horietatik 551 sarrera beste hizkuntza gutxituetatik euskarara ekarritakoari dagozkio eta 285, berriz, euskarak kanporatutakoari. Beraz, euskarak emandakoa halako bi da ia euskarak beste hizkuntza gutxituetatik ekarri duena. Ehunekotan, itzulpen guztietatik %65,91 etxeratutako literaturari dagokio eta %34,09 kanporatutakoari. Begira diezaiogun orain noranzko bakoitzean bildu denari:\nEuskarara ekarritakoek itzulpen guztien bi heren hartzen dituzte. Zazpi hizkuntza konbinazio agertu zaizkigu, eta hauek dira, bakoitzari dagokion itzulpen kopuruarekin:\nEuskarak emandakoak kopuruz herena baino ez direla esan badugu ere, hizkuntza konbinazio gehiago bildu dira noranzko horretan, bederatzi guztira. Hauek dira agertutako hizkuntza pareak eta bakoitzari dagokion itzulpen kopurua:\nEranskinak: argitalpen eleanitzak, aldizkarietakoak eta sarekoak\nLiburu formatuan ez ezik aldizkako argitalpenetan, sarean eta bestelakoetan ere euskarazko literatura itzuli dezente dagoela kontuan hartuta, eskuragarri izan zaizkigunak zerrenda gehigarri modura bildu dira katalogoan.\nBi hizkuntza baino gehiagoko edizio eleanitzen artean 14 sarrera bildu ditugu guztira; aldizkarietan ateratako 21 eta sareko 30 argitalpen. Informazio gehigarri hori katalogoko emaitzak osatzeko baliatu da hizkuntza bikotekako azterketan.\nBildutako datuetatik ondorioztatutako joera nagusiei erreparatuz gero, hauexek dira nabarmentzekoak:\nGeneroa aintzat hartuta, handia da haur eta gazte literaturako (aurrerantzean HGL) itzulpen kopuruaren eta gainerako generoetakoen artean dagoen aldea. HGL da euskararen eta beste literatura txiki batzuen artean gehien itzuli den generoa; kopuru osoaren %84,57. Gero helduentzako narratiba letorke %10,29rekin; poesia %3,11rekin, antzerkia %0,72rekin eta saiakera beste %0,72rekin. Gainerakoa nobela grafikoari eta ez-fikzioari dagokio.\nBanaketa geografikoa irizpidetzat hartuta, nabarmena da Iberiar penintsulako eta Europako zein munduko hizkuntza gutxituen artean dagoen bereizketa: bolumenari begira, askozaz ere handiagoa da euskararen eta lehenengo multzoaren arteko itzulpen kopurua gainerakoekikoa baino. Bereizketa geografiko hori kontuan hartuta aurkeztuko ditugu emaitzak jarraian.\nEuskararen eta Iberiar penintsulako hizkuntza gutxituen arteko literatura itzulia\nKatalana, galegoa, asturiera, aragoiera eta aranera dira euskararekin literatur itzulpenak trukatu dituzten Iberiar penintsulako hizkuntza gutxituak. Lehen aztarnak 1930eko hamarkadakoak badira ere, hartu-eman horiek ez dira ugaritu XX. mendearen azken hamarkadetara arte. Hona hemen bilakaera kronologiko orokorra:\n1930-1939 1 (1934) 0\n1940-1959 0 0\n1960-1969 3 1 (1961)\n1970-1979 13 0\n1980-1989 128 23\n1990-1999 172 86\n2000-2009 212 156\n2010- 18 18\n1. Taula. Euskararen eta Iberiar penintsulako hizkuntza gutxituen arteko literatur itzulpenak: bilakaera\nEspainiar estatuko hizkuntza gutxituen arteko itzulpena fenomeno berri samarra dela esan daiteke. Euskarak katalanarekiko eta galegoarekiko izan dituen harremanak dira goiztiarrenak eta ugarienak. Norabideari dagokionez, lehenik eta behin, bi hizkuntza horietatik euskarara ekartzeko joera ageri da, 1960ko hamarkadatik aurrera; euskaratik haietarako itzulpenak, berriz, 1980ko hamarkadan hasten dira ugaritzen. Katalanaren zein galegoaren kasuan, euskaratutako literaturak bikoiztu egiten du ia euskarak haiei emanikoa. Hortik ondorioztatu daiteke, galegoa eta katalana eredu izan direla, nolabait, euskararentzat.\nBi hizkuntza horiek euskarazko itzulpenaren baitan duten pisua esanguratsua da hizkuntza nagusiak barne hartuta ere. Euskararen, galegoaren eta katalanaren arteko harremanak kulturaren eta gizartearen esparru ezberdinetan gertatzen dira, eta literaturaren eta literatur itzulpenaren bidezkoak ere hor barruan ulertu beharko lirateke. Hartu-eman berezi hori, gertutasun geografikoaz gain, historikoki, juridikoki eta linguistikoki izan ditzaketen parekotasunen ondorio ere bada. Gainera, pentsatzekoa da, hizkuntza eta literatur sistema nagusi berberaren inguruan egoteak erraztu egiten dituela haien arteko harremanak.\nAsturierarekiko, aragoierarekiko eta aranerarekiko harremanak askoz ere berantagoak eta urriagoak izan dira, eta horien kasuan euskara hartzaile baino emaile izan da. Horren arrazoia hiru hizkuntza txiki horien estatusean egon liteke: katalana, galegoa eta euskara Espainiar estatuan hizkuntza koofizial diren bitartean, asturierak, aragoierak eta aranerak ez dute oraindik halako aitortzarik lortu, eta egoera soziolinguistiko zailagoa bizi dute. Baliteke, beraz, euskarak haietan erreferentziak bilatu beharrean, gutxitasun egoera larriagoan dauden hizkuntzak izatea, kasu honetan, euskaran ereduak bilatu dituztenak.\nEspainiar estatuko hizkuntzen arteko hartu-emanetan, hain adierazgarri zaizkigun «itzulpen osagarri edo gehigarriak» agertzen dira6. Estatuko hizkuntza gutxituetako hiztunak elebidun direla kontuan hartuta, hizkuntza nagusiak bermatu egiten du hizkuntza txikietako hiztunen arteko komunikazioa: guztiak dira gai hizkuntza nagusian idatzita dagoen literatura ulertzeko. Horregatik, jadanik gaztelaniaz argitaraturik dauden lanak estatuko beste hizkuntza gutxitu batean argitaratzeak komunikazioaz haragoko arrazoiei erantzuten diela pentsa liteke.\nGeneroei dagokienez, nabarmena da multzo honetan HGLk duen nagusitasuna7. HGLri helduentzako narratibak jarraitzen dio atzetik; poesia-lanek ere badute nolabaiteko presentzia, baina antzerkia, saiakera eta nobela grafikoa oso isolatuki baino ez dira itzuli. Begira diezaiogun zehatzago hizkuntza bikote bakoitzari.\nKatalana eta euskara\nItzulpenak hasi zirenetik gaur arte, askoz ere gehiago inportatu izan da katalanetik euskarak esportatu duena baino, bikoiztu ez ezik ia hirukoizterainoko aldearekin (391 lan ekarri eta 183 kanporatu bildu dira katalogoan).\nKatalanetik euskaratutakoari begira, HGL gailentzen da 366 sarrerarekin; helduen literaturan narratibak 11 sarrera ditu, poesiak 9, antzerkiak 3 eta saiakerak 2. Lehen bi itzulpenak (1934koa bata eta 1967koa bigarrena) poesia liburuak izan ziren8, baina 1980ko hamarkadatik aurrera narratiba gailentzen zaio. XX. mendeko azken bi hamarkadetan hainbat idazle katalan ekarri zen euskarara, hala nola, Mercè Rodoreda (Ipuin hautatuak eta Diamantearen plaza), Manuel de Pedrolo (Bigarren jatorriko makinaizkribua), Jaume Fuster (Beirazko giltzak) eta Quim Monzó (Gauza guztien zergatia). Antologien artean, itzulpena jatorrizkoaren ondoan ematen duten bi edizio elebidun ere agertu ziren garai bertsuan: Joan Salvat-Papasseiten Antologiak (1995) eta Antologia: zenbait poeta katalan (1997). Azken urteotan ere argitaratu da hainbat titulu euskaraz: Albert Sanchez Piñolen Larrua hotz (2009), Sergi Pamiesen Limoi bat imintziorik egin gabe jaten baduzu (2011), Mercè Rodoredaren Ispilu hautsia (2013) edota Hobe kontatzen ez badidazu ipuin-antologia (2014)9. Azken hamarkadak bereziki emankorrak izan dira, gainera, poesia katalana euskarara ekartzen: XXI. mendean jaso ditu euskarak Joan Margariten Miserikordia etxea (2000), Miquel Martí i Pol literatura katalan garaikideko poeta ezagunaren Marta maitea (2011) eta Vicent Andrés i Estellésen lana biltzen duen Estelles euskaraz (2013). Gainera, 2014an, Maria Mercè Marçalen poema-bilduma bat ere argitaratu zen Susaren "Munduko poesia kaierak" bilduma sortu berrian, eta Poeta katalan garaikideak antologia poetikoa berrargitaratu zen Urrezko Biblioteka bilduman. Nabarmentzekoa da poesia katalana neurri handi batean behintzat antologien bidez heldu zaigula euskarara, eta azken urteetan poesia katalan garaikideko zenbait lan berri jaso dituela euskarak, gainera. Horiez gain, aldizkarietan ere argitaratu izan da han-hemenka literatura katalana euskaraz.\nAurkako noranzkoan, katalana da euskarak beste hizkuntza gutxituei emandako literatur itzulpenetan kopururik handiena jaso duen hizkuntza10. Generoka, HGL da nagusi 130 lanekin; helduen literaturan, narratibako 41 lan itzuli dira, poesian 5, ez-fikzioan 3, saiakeran 2, eta antzerkian eta nobela grafikoan bana. Euskal literaturan erdigunean dauden idazleen lanak dira, oro har, katalanera itzuli direnak. Bernardo Atxaga da alde handiarekin katalanez lan gehien argitaratu duen euskal idazlea. Atxagaz gain ere dezente dira euskaraz idatzi eta lanen bat itzuli duten idazleak, baina gehienen kasuan lan bat edo bi baino ez dira izan.\nGalegoa eta euskara\nEuskararen eta galegoaren arteko harremana ere oparoa izan da, eta hartu-eman horretan euskaratutako lanek bikoiztu eta pasa egiten dute kanporatutakoa11.\nKatalogoak galegotik euskaratutako 151 itzulpen biltzen ditu (1967koa lehena). Generoka, euskaratutako lanen artean HGL da nagusi 122 lanekin. Helduentzako narratibak jarraitzen dio 15 lanekin; poesiak gero 10ekin, eta saiakera eta antzerkia datoz atzetik, bina titulurekin. Hizkuntza bikote honetan, gainera, poesiako itzulpenen artean garrantzia berezia dute edizio antologikoek (hiru antologia elebidun agertu dira). Badira euskararako itzulpenetan nabarmendu diren idazle batzuk: gehien itzuli direnen artean Alfonso Rodriguez Castelao aipatu behar dugu, bost narrazio-lan, antzerki-lan bat eta saiakera batekin. Xosé Luis Méndez Ferrínen eta Uxio Novoreyra ere aipatzeko modukoak dira, lehena narratibako hiru lan itzulirekin eta bigarrena, berriz, poesiako birekin12.\nEuskaratik galegorako noranzkoan, 71 literatur lan bildu dira (1983koa da lehena). Hemen ere HGL da nagusi 54 lanekin, narratiba dator hurrena 15 sarrerarekin; eta poesia, azkenik, bi antologia-liburururekin. Narratiban, oro har, euskal literaturako idazle ezagunen lanak itzuli izan dira. Atxagarenak izan ziren 1990eko hamarkadan galegora itzultzen lehenak, eta mende berriarekin ekin zitzaion beste hainbat egile itzultzeari. Poesian bi antologia elebidun jaso dira, euskaraz eta galegoz batera emanak: A ponte das palabras / Hitzezko zubia eta Zazpi poeta euskaldun / Siete poetas vascos.\nGaztelaniaren esku-hartzea nabaria da euskaratik galegorako itzulpenetan; izan ere, horietatik gehienak gaztelania zubi-hizkuntzatzat erabilita eginak dira. Bestalde, galegora itzulitako euskarazko lan gehienak aurrez gaztelaniaz bazeuden jada, eta, beraz, «itzulpen osagarri edo gehigarriak» dira.\nAsturiera eta euskara\nAsturietatik ekarritako hiru lan jaso dira katalogoan. Bi haurrentzako liburuak dira ––Paco Abrilen Zuek al zarete errege magoak? (1998) eta Silvia Ugidosen Nire aita etxekoandrea da, eta zer? (2010)–– ; eta hirugarrena gazteei zuzendutako Pablo Antón Marín Estradaren Bizitzaren gesala (2000).\nEuskarak asturierari eman dizkionen artean, berriz, 12 bildu dira. Guztiak HGLko literatur lanak dira, salbuespen bakar batekin (Atxagaren Obabakoak).\nAragoiera eta euskara\nAragoieraren eta euskararen arteko harremana aldebakarrekoa izan da: aragoierak ez dio euskarari lanik eman.\nAlderantziz, aldiz, euskaraz idatzitako 9 HGLko lan jaso ditu aragoierak. Katalogoan bildutako horiez gain, aldizkarietan ere argitaratu izan da euskarazko poemaren bat edo beste: Gabriel Arestiren “Defenderé mi casa” (Fuellas 32, 1982); “Dos cantas tradizionals de Bal de Roncal y Zuberoa” (Fuellas 57, 1987); eta Bernart Etxepareren bi poema, “Contrapás/Sautrela” (Luenga & fablas 5-6, 2001-2002).\nAranera eta euskara\nAraneraren kasuan ere, aldebakarrekoa izan da itzulpen joera, euskaratik kanporanzkoa. Bi itzulpen bildu dira katalogoan, biak ere HGLren esparrukoak: Mariasun Landaren Izar berdea (1985) eta Aitonaren txalupan (1988), jatorrizkoak argitaratu ziren urte berean La Galerak Bartzelonan kaleratuak.\n1970eko hamarkadaren inguruan abiatu zenetik gaur egun arte, Espainiar estatuko hizkuntza gutxituen eta euskararen arteko HGL itzulpena etengabea izan da, goranzko joera argiarekin. HGLko itzulpenen gorakada, finean, irakaskuntzan zein tokian tokiko hizkuntzen errekonozimenduan izandako aldaketen eta hortik sortutako beharrei emandako erantzunaren ondorio izan zen. Euskara hezkuntza sisteman sartzeak eta helduen alfabetatze eta euskalduntzeak irakurle potentzialen hazkuntza ekarri zuen, eta argitaletxeek behar berrietara egokitu behar izan zuten. Estatuko argitaletxeen artean eginiko argitalpen bateratuek estatuko hizkuntzen arteko itzulpena bultzatu izan dute azken hamarkadetan. Horrela sortu zen Espainiar estatuko hizkuntzen arteko HGL itzulpen- eta argitalpen-sarea eta, gaur egun ere, hein handi batean, hezkuntza-sistemari loturik dagoen generoa dela esan daiteke.\nAzterketak erakutsi du Espainiar estatuko hizkuntza gutxituen arteko HGL itzulpenak berezitasunak dituela: kopuru aldetik genero nagusi izateaz gain, gaztelaniarekin batera itzulpen eta argitalpen zirkuitu bat osatzen dute estatuko hizkuntza gutxituek13. Gaztelania, hizkuntza nagusi gisa, Espainiar estatuko HGL zirkuituaren erdigunean dago. Polisistema zentraletik bazterreko literaturetara asko esportatzen da, baina hizkuntza nagusiko literaturak ere jasotzen ditu bazterreko literaturetako lanak. Era berean, hizkuntza nagusiarekiko hartu-emanak hizkuntza gutxituen arteko harremana ere bultzatzen du, zeharka.\nItzulpen moduari begira, hizkuntza gutxituen arteko HGL itzulpenak zuzenean ala zeharka eginak izan diren jakitea zail den arren, pentsatzekoa da sarritan hizkuntza nagusiak bitartekari lanak egiten dituela bazterreko hizkuntzen arteko hartu-emanean. Dena den, menpekotasun- harremanen zantzuak egonagatik ere, HGL desberdinen arteko itzulpen-sareak hizkuntza horietako literatur sistemak garatzen eta finkatzen lagundu izan du, eta hizkuntza gutxituen arteko geroz eta harreman orekatuagoa bultzatzen duela esan genezake.\nEn su conjunto, el amplio número de traducciones de LIJ está permitiendo desarrollar las literaturas periféricas y ampliar sus repertorios, al tiempo que las aproxima entre sí y establece una relación más intensa entre ellas. Con respecto a la literatura central, en cambio, las traducciones conducen a evitar las dependencias, a establecer unas relaciones menos directas, que es lo que permite crear unas literaturas periféricas autónomas (Domínguez 2008).\nDomínguezen arabera (ibid.), polisistema periferikoen joera zentrora hurbiltzea izango da, eta harreman intersistemiko ez hain asimetrikoak garatzea. Literatura nagusiarekiko harremanean ere eragiten du itzulpen-zirkuitu horrek: erdigunearen presentzia handia izan arren, literatura txikien arteko harremanak autonomoago egiten ditu bazterreko literaturak.\nEuskararen eta Europako zein munduko hizkuntza gutxituen arteko literatura itzulia\nHonako hauek izan dira Iberiar penintsulako hizkuntza gutxituez gain euskararekiko itzulpen-harremana izan duten hizkuntzak: okzitaniera, bretoiera, galesa, Eskoziako gaelera, Irlandako gaelera, frisiera, yiddisha, kirgizera eta kitxua. Kopuruari dagokionez, askoz ere urriagoak dira multzo honetakoak aurreko atalean bildutakoen aldean. Tartean geografikoki euskarari urruneko zaizkion hizkuntzak ere badiren arren, guztien artean Europako hizkuntzak dira euskararekin itzulpen gehien trukatu dutenak. Norabideari begira, euskarara ekarri direnak okzitaniera, bretoiera, Eskoziako gaelera, Irlandako gaelera, kirgizera, yiddisha eta kitxua dira; euskaraz idatzitako lanak jaso dituztenak, berriz, bretoiera, galesa, Irlandako gaelera, frisiera eta kitxua. Jarraian, bildutako datuak aurkeztuko ditugu hizkuntza bikoteka, geografikoki euskararentzat gertukoen direnetatik abiatu eta urrutiratuz.\nOkzitaniera eta euskara\nAipatu berri ditugun Europako eta mundu zabaleko hizkuntzen artean okzitanieratik itzuli da gehien euskarara. Katalogoan ez da liburu-formatuan argitaratutako lan bat besterik bildu, baina aldizkarietan agertuei erreparatuz gero, askoz ere zabalagoa da harremana. Okzitanieratik euskarara ekarritako bi idazle agertu zaizkigu bilaketan: Frederic Mistral idazle proventzarra eta Bernard Manciet poeta.\nOkzitanierazko literaturaren berpizkundearen sinbolo den Frederic Mistral (1830-1914) idazlearen hainbat lan itzuli izan da euskarara, baina haren lan nagusia izan zen Mireio poema epikoa da guztietan ezagunena. Orixeri egokitu zitzaion itzulpena egiteko ardura eta 1930ean eman zuten argitara Bilboko Verdes-Atxirika inprimategian, gerora Euskaltzaleak taldearen enkarguz onduko zuen Euskaldunak lanaren aurrekari gisa. Hizkuntza salbatuko zuen euskal Mistral baten esperoan zeuden garaian iritsi zen Mireio euskal letretara.\n1959an, berriz, Orixek berak itzulita, Maite mintzoa narrazioa argitaratu zen Egan aldizkarian. Aurrerantzean ere jarraitu egin zuten Mistral euskara ekartzeko saioek: Santi Onaindiak idazle proventzarraren hainbat poema euskaratu eta plazaratu zituen Olerti agerkarian 80ko hamarkadan: Eguzkiari abestia (1983), Itxas-ontzia (1983), Alestar neskatxa (1984), Gili-gila (1984) eta Orfeu-ren semeak (1985). Mistralena kasu esanguratsua da benetan, haren testuak itzultzeko nahia gaur egungo garaietaraino iritsi delako. 2014an bertan, Koldo Izagirrek itzulitako Gure herriari poema zintzilikatu zuten, esaterako, armiarma.eus atari digitalean.\nBernat Manciet (1923-2005) okzitanieraz idatzi duen idazlerik ezagunenetarikoaren lanak ere ezagutu ditu euskarak. Mancietek, frantsesez ez ezik, «gaskoi beltza» izeneko aldaeran idatzi zuen14, eta Jon Mirande izan zen hura euskaratzen lehena: Mancieten Burua narrazioa Euzko-Gogoa aldizkarian argitaratu zen 1957an. Idazle berberaren Lo Dider de Guernica poema da euskaraz argitaratu den bestea (Gernikako bonbardaketaren sarraskia salatzen duen poema). 1994an plazaratu zen Gernikaz erranak izenez (Maiatz 21) eta, Manciet hil zen urtean, 2005ean, berrargitaratu zuen Maiatz argitaletxeak Lo Dider de Guernica edizio eleanitza (okzitanieraz, frantsesez, euskaraz eta gaztelaniaz). 2011ko azaroan, Gernikako bonbardaketaren 75. urteurrenaren harira, beste berrargitalpen bat izan zuen Gernikarena izenarekin, eta hartan ingelesezko, bretoierazko eta katalanezko bertsioak gehitu zitzaizkion.\nEuskararen eta okzitanieraren arteko harremanak aldebakarrekoa dirudi, guk dakigula behintzat ez baita aurkako noranzkoan itzulpenik egin.\nBretoiera eta euskara\nBretoieratik euskararako jauzia Jon Mirandek egin zuen. Mirandek laguna zuen Pennaod bretoia, eta haren Lehen gauko kanta itzuli zuen euskarara15. Per Denez adiskidearen Lotazilak hamabi (Euzko-Gogoa 11-12, 1950) eta Leon Jassonen Goiztar txoriek kanta bezate (Euzko- Gogoa 5-6, 1951) olerkiak ere euskaratu zituen. Literaturaz gain, baina, bestelako itzulpen bat ere egin zuen Mirandek bretoieratik: Per Denez adiskideari hizkuntza horren egoeraren berri emango zuen artikulu bat idazteko eskatu zion, itzuli eta Euzko-Gogoan argitara emateko (Euzko-Gogoa 9-10, 1951).\nAurkako noranzkoan, euskarak bretoierari emandako bost lan bildu dira katalogoan, guztiak ere haur eta gazte literaturari dagozkionak: Mariasun Landaren Joxepi dendaria (1985), Izar berdea (1985), Elefante txori-bihotza (2001) eta Galtzerdi suizida (2001), eta Leire Salaberriaren Euria ari duenean (2011).\nEskoziako gaelera eta euskara\nKatalogoan hizkuntza gaelikotik euskaratutako lanik bildu ez bada ere, bada Mirandek Euzko-Gogoa aldizkarian argitaratutako itzulpen bat: Bi beleak eskoziar kanta zaharra (anonimoa, Euzko-Gogoa 3-4, 1950). Horrez gain, Ene Biotzeko Maite Argia (Hebrideetako maite-kanta) Eskoziako mendebaldeko uharteetako poema herrikoia ere ekarri zuen euskarara16.\nIrlandako gaelera eta euskara\nMirandek bi ipuin ekarri zituen irlanderatik garaiko agerkarietara: Bi fraideak = An dá bhráthair (S. O'Neill, Euzko-Gogoa 1-2, 1956) eta Gizon-zugaitza (Séamus ó Mainnin, Egan 1-3, 1969).\nKatalogoan euskarak Irlandako gaelerari emandako HGLko titulu bat jaso da: Takolo, Pirritx eta Porrotx hondartzan (M. Murua eta J. Tokero 2001). Jatorrizkoa eta itzulpena (itzul. Séamas MacAnnaidh) urte berean eman zituen argitara Garak. Gaelerarako itzulpen bakar hori, beraz, Euskal Herritik bertatik bultzatua eta bertako etxe batek argitaratua izan zen.\nGalesa eta euskara\nGalesaren eta euskararen artean ere itzulpen-lan bakar bat aurkitu dugu, kasu honetan, Bernardo Atxagaren Sugeak txoriari begiratzen dionean (1984) narrazio-liburua. Aelwyn Williamsek itzuli zuen eta 2000. urtean eman zuen argitara Taliesinek.\nFrisiera eta euskara\nAztertutako iturrien arabera, jatorrian euskaraz sortutako lan bat eman da frisieraz: Maite Gonzalezen Mari-Marietta (1996) HGLko lana. Albertina Soepboerrek itzulia da, eta Koperative Utjowerij-ek 1998an argitara emana.\nYiddisha eta euskara\nYiddishetik euskaratutako lan bat ageri da katalogoan: Isaac Bashevis Singerren Zortzi kontakizun, 2002an Koro Navarroren itzulpenean argitaratua17. Literatura Unibertsala bildumaren barruan Elkar eta Alberdania argitaletxeen eskutik iritsitako narrazio lana da. Literatur Itzulpenen Katalogoan jasotako datuen arabera, ingelesetik egina da euskararako itzulpena.\nKirgizera eta euskara\nKrigizeraren eta euskararen arteko literatur harremana hizkuntza gutxitu horretatik itzulitako Txingiz Aitmatov idazlearen bi lanen bidez gauzatu da: Jamila eta Lehenengo maisua. Katalogoan hiru argitalpen (baina bi titulu) bildu dira guztira: Jamila Juan Kruz Igerabidek ekarri zuen euskarara eta Elkar argitaletxeko Branka sailean argitaratu zen 1994an. Lehenengo maisua Jesus Mari Lasak itzuli zuen, eta sail horretan bertan bi argitalpen izan ditu gutxienez, 1991 eta 2000 urteetan. Biak ala biak 12 urtetik aurrerako gaztetxoei zuzenduriko irakurketak dira.\nJosé María Arguedasen Pongoq mosqoynin (1968) da katalogoaren arabera euskarak kitxuetarik jaso duen titulu bakarra. Jose Manuel Bujandak itzulia da, eta Pamiela argitaletxeak atera zuen 1991n Pongoren ametsa izenburupean, Ilargia Kondagintza sailean18. Edizio berezia dugu hau, kitxuaz eta euskaraz ezker-eskuin elebitan emana, eta poemak zein narrazio laburrak biltzen ditu bere baitan. Liburuaren hitzaurrean bertan idazlearen asmoen berri ematen da, eta botere-harremanean bizi diren bi kulturaren eta hizkuntzaren arteko tentsioa aipatzen da, nolabaiteko paralelismo bat eginez kitxuen eta euskaldunen artean.\nAurkako noranzkoan, 2013an, Linguae vasconum primitiae euskarazko obra fundazionala eman zen kitxuaz. Argitalpen eleanitz batean argitaratu zen, eta beste ezer baino gehiago pisu sinbolikoa duela esan daiteke.\nAtal honetan bildu ditugun itzulpenak oso jatorri, garai, testuinguru eta izaera desberdinetakoak izan dira, eta nekez atera dezakegu ondorio bateraturik. Oro har esan daiteke, baina, euskararen eta Europako zein munduko beste hizkuntza gutxitu batzuen arteko itzulpenak nahiko bakanak izan direla historian zehar. Azterketak erakutsi du, gainera, kasu batean baino gehiagotan aldebakarreko harremanak izan direla. Halere, etxeratutako zein kanporatutako lanak agertu dira.\nItzulpenen izaerari begira, askotarikoak aurkitu ditugu: batzuk liburu formatuan argitaratu dira; beste asko, berriz, aldizkarietan, eta izan da edizio eleanitzen baitan jasota eman den itzulpenen bat edo beste ere. Liburu formatuan argitaratutakoen artean, narratiba da euskarara gehien ekarri den generoa. Aldizkarietan ateratakoen artean, ostera, poema solteak dira nagusi, eta narrazioren bat edo beste ere agertu da tartean. Euskarak eman dituen literatur lanetan, berriz, HGLko liburuak gailentzen dira, baina itzulpen horiek ere oso bakanak izan dira.\nOndorio orokor gisa esango dugu, euskararen eta Europako nahiz munduko beste hizkuntza gutxi batzuen atalean aztertu diren hizkuntza bikoteen arteko harremanak urriak izan badira ere, egon direnek erakusten dutela beste hizkuntza gutxitu batzuetara hurbiltzeko ahalegina.\nHizkuntza menderatu batetik besterako itzulpenak ez dira maiztasun handiz egiten hizkuntzen arteko botere-harremanen indarrak direla medio. Euskal literaturan egon izan dira, ordea, itzulpenaren bidez beste hizkuntza gutxitu batzuetara hurbiltzeko saiakerak (bai haietatik euskarara ekarriz, bai eta kanporatuz ere), eta horiexek izan ditugu aipagai. Hizkuntza nagusiekiko itzulpenaren aldean oso bazterreko hartu-emana da, baina aldi berean itzulpen horiek erakusten dute egin dela pareko hizkuntzekiko harremanak bilatzeko ahalegina.\nIdentifikatutako hizkuntzak askotariko estatus eta errealitate soziolinguistikotakoak dira, eta horiek euskararekin izan dituzten hartu-emanak ere intentsitate eta norabide desberdinetakoak izan direla erakutsi du azterketak. Hasteko, alde nabarmena dago ––irizpide geografiko soiletik–– Iberiar penintsulako hizkuntzen, Europakoen eta gainerakoen artean. Euskarak beste hizkuntza gutxituekin dituen hartu-emanen artean sistematikoenak eta ugarienak, zalantzarik gabe, gurearen antzeko egoera bizi duten hizkuntzekin gertatzen dira; katalanarekin eta galegoarekin, bereziki. Geografikoki asturiera, aragoiera eta aranera ere gertuko zaizkigun arren, horiekiko harremanek ez dute zerikusirik katalanarekin eta galegoarekin ditugunekin; harremanak askoz ere urriagoak eta berantagoak izan dira. Ezin esan dezakegu gauza bera Frantziako hizkuntza gutxituez, haiekiko harremana ez baita inondik ere Espainiar estatuko hizkuntza gutxituekiko harremanaren parekoa. Nabarmen ikusten da ofizialtasun ezak hizkuntza txikien estatusean sekulako eragina duela eta halakoetan literatur sistemak berak ere ahulagoak izaten direla. Europako gainerako literatura txikiekiko harremanean okzitaniera eta bretoiera dira, azterketa honen arabera, euskararekin trukerik handiena izan dutenak. Urriagoa izan da orain arte Europako gainerako literatura txikiekiko harremana ––galesera, Eskoziako gaelera, Irlandako gaelera, frisiera eta yiddisha––, eta «munduko» izendapen zabalaren baitan utzi ditugun horiekikoak ––kirgizeraren eta kitxuaren kasua––, isolatuak eta oso bakanak izan dira. Oro har, esan daiteke Euskal Herriko errealitate linguistikoaren antzeko egoeran sorturiko testuen itzulpenak gailentzen direla.\nHizkuntza txikiak itzulpen hartzaile izan ohi dira gehienetan, euskararen kasuak ondo erakusten duenez. Azken urteetan kanporanzko joerak indarra hartu duen arren, etxera ekarritakoak gainditu egiten du kanporatutako literatura. Beste hizkuntza gutxitu batzuekin izandako hartu-emana aztertzean ere bi norabideetako itzulpenak agertu dira, baina adierazgarria da nola kasu batzuetan euskarak gehiago eman duen hartu baino. Joera hori, itxura guztien arabera, itzulpen hizkuntza bakoitzak bestearen aldean duen estatusari lotuta ageri da. Esaterako, aranera edo asturiera gertuko zaizkigun arren, haietatik apenas euskaratu izan da ezer; haiek, ordea, zertxobait gehiago hartu dute euskaratik. Euskararena baino egoera gutxituagoan dauden hizkuntzak direnez gero, euskara eredu izan daiteke haientzat. Beste kasu batzuetan, aldiz, aurkakoa gertatzen da: urrutira joan gabe, katalanetik eta galegotik gehiago ekarri da eman baino. Horrek pentsarazten du hizkuntza konbinazio jakinetan hizkuntza gutxitu bat «hartzaileago» edo «emaileago» izango dela bikote horretako hizkuntzen estatusaren arabera. Badirudi estatus egonkorragoa duena erreferente bilakatzen dela besteentzat, eta emaile bihurtzen dela hartzaile baino. Finean, azterketak erakutsi du gutxitu-gutxitu harremanetan ere hierarkiak egon badaudela, eta egoera gutxituena bizi duenak bera baino egoera hobean dagoena hartzen duela eredutzat.\nEuskarak beste hizkuntza gutxitu batzuekin harremanak izan dituela erakutsi du azterketak, baina, horretarako, hizkuntza gutxituetako literatur lanek hizkuntza nagusiko sistematik pasatu behar izaten dute maiz, ezinbestean. Gaztelaniaren presentzia han eta hemen antzeman dugu hizkuntza konbinaziokako azterketan: txikitik txikirako saltoan zubi-hizkuntza eta tranpolin modura funtzionatzen du hizkuntza nagusiak19. Erdiguneak garrantzia izaten jarraitzen du euskararen eta beste periferia batzuen arteko hartu-emanetan.\nAldebikoa da itzulpenak hizkuntza gutxituetan izan dezakeen eragina: arrisku eta mendekotasun adierazgarri ez ezik, eraikitzaile eta indargarri ere izan daiteke. Itzulpenak aldebiko izaten jarraitzen du gutxitu-gutxitu harremanetan: batetik, hartu-eman orekatuagoak botere- harreman asimetrikoei aurre egiteko saiakera gisa uler daitezke. Bestetik, ordea, azpiko menpekotasun eta hierarkiak azaleratu egiten dira antzeko estatusa duten hizkuntzen arteko harreman parekideagoetan ere.\nHalere, hizkuntza txikiek handiekiko hurbiltasuna eta azpiratzen dituzten indar horiek beroriek aldaketarako baliatu ditzakete. Hizkuntza azpiratuen eta bazterreko literaturen arteko zubiak hegemoniari emandako erantzuna dira eta, zentzu horretan, nork bere burua aldarrikatzeko balio dezakete.\nDifference does not have to result in the pathology of closure. A celebration of difference can lead to an embrace of other differences, the universalism lying not in the eradication of the other but in sharing a common condition of being a minor other (Cronin 1998).\nAmaitzeko, Croninen hitzak geure eginez, desberdintasunetik abiatuta besteekin harremanak izatea txikitasuna partekatu eta «bestetasun» hori ospatzeko modua ere bada, nolabait, hizkuntza eta kultura txikientzat. Euskararen kasuan, ezaugarritzen gaituen gutxitasunak sortzen duen sentsibilitatetik, beste hizkuntza/kultura gutxituekiko eta bazterreko literaturekiko itzulpenak komunikazioaz haraindiko interes bereziei erantzunez gauzatu izan dira; antzeko egoera bizi dutenak erreferente gisa hartu eta harreman orekatuagoak bilatzeko beharrak bultzatuta.\nBRANCHADELL, Albert. & WEST, Lovell Margaret (arg.) (2005). Less Translated Languages, Amsterdam & Philadelphia: Benjamis Translation Library.\nCRONIN, Michael (1995). “Altered States: Translation and Minority Languages”, TTR: traduction, terminologie, rédaction, 8. lib., 1. zk. 85-103 or.\n––––– (1998). “The Cracked Looking Glass Servants. Translation and Minority in a Global Age”, The Translator, 4. lib., 2. zk., 145-162 or.\nDOMÍNGUEZ, Mónica (2008). Las traducciones de literatura infantil y juvenil en el interior de la comunidad interliteraria específica española (1940-1980), Santiago de Compostela: Universidad de Santiago de Compostela.\n––––– (2010). “Fenómenos de traducción frecuentes entre literaturas de una misma comunidad interliteraria específica”. Gallén, E.; Lafarga, F. & Pegenaute, L. (arg.), Traducción y autotraducción en las literaturas ibéricas, Relaciones literarias en el ámbito hispánico: traducción, literatura y cultura, Bern: Peter Lang, 61-74 or.\nGARCÍA, Marta (2004). “Translation of minority languages in bilingual and multilingual communities”. Branchadell, Albert. & West, Lovell Margaret (arg.) (2005). Less Translated Languages, Amsterdam & Philadelphia: Benjamis Translation Library, 105-122 or.\nJAKA, Aiora (2010). “Miranderen itzulpen argitaragabe batzuk”, Senez 39, EIZIE, 247-299 or.\nMANTEROLA, Elizabete (2010).“Euskal literatura katalanera itzulia”. Agnès Toda i Bonet (arg.), Herrialde Katalanak-Euskal Herria: Elkarbidean nazioarteko kongresua / Congrés Internacional País Basc-Països Catalans: Camins de trobada. Tarragona: Publicacions URV, 103-109 or.\n––––– (2012). Euskal literatura beste hizkuntza batzuetara itzulia. Bernardo Atxagaren lanen itzulpen moten arteko alderaketa, EHU argitalpenak (http://www.ehu.es/argitalpenak/images/stories/tesis/Humanidades/ELIZABETE_MANTEROLA.pdf) (Kontsulta- data: 2014-02-10)\nVENUTI, Laurence (1998). "Introduction". The Translator, Studies in intercultural comunication: Translation and Minority, 4. lib., 2. zk., Manchester: St. Jerome Publishing, 135-144 or.\nZABALETA, Jesus M. (1991). “Hedadura txiki eta ertaineko hizkuntzetako itzulpena aztertzeko zenbait aldagai bakantzeko saioa”, Senez 12, EIZIE, 17-37 or.\nZUBILLAGA, Naroa (2013). Alemanetik euskaratutako haur- eta gazte-literatura: zuzeneko nahiz zeharkako itzulpenen azterketa corpus baten bidez, Vitoria-Gasteiz: EHU.\n1. Euskararen eta beste hizkuntza gutxitu batzuen arteko literatura itzulia Master Amaierako Lana 2014ko ekaienean aurkeztu zen Gasteizko Letren Fakultatean, Elizabete Manterola Agirrezabalaga, Aiora Jaka Irizar eta Ibon Manterola Garate epaimahaikideen aurrean. Eskerrak eman nahi nizkieke, bide batez, lana hobetzeko egin zizkidaten iruzkinengatik.\n2. Artikuluaren luze-laburra dela eta, orduko hartan ateratako ondorio orokorrak aurkeztera mugatuko gara oraingoan. Informazio zehatzagoa, argibideak edo lana bera eskuratu nahi duenak helbide honetara jo dezake: garaziugalde@gmail.com.\n3. Ez dugu hemen hizkuntza horiek gutxitutzat hartzeko aintzat hartutako irizpideetan sakontzerik izango, baina gutxitasuna inguruarekiko harremanean zehazten den egoera erlatibo eta dinamikoa denez gero, hemen aurkeztutako zerrenda eztabaidagarria eta osatzekoa da, zalantzarik gabe.\n4. Euskaraturako literatur lanak biltzeko EIZIEren Literatur Itzulpenen Katalogoa eta NorDaNor datu-basea izan dira oinarri, eta horiek Index Translationum eta ISBN datu-baseko sarrerekin erkatu dira. Euskarak beste hizkuntza gutxituetara kanporatutako lanak biltzeko, berriz, ELI katalogoa hartu da oinarri, eta informazio hori Index Translationum, ISBN, Bitraga (Biblioteca de taducción galega) eta TRAC (Traduccions del català) iturrietan eskuratutakoekin osatu da. Zalantzazko kasuak argitzeko eta informazio osagarria lortzeko bestelako iturriak ere erabili dira.\n5. Hemen aurkeztera goazen zenbakiak liburu formatuan argitaratutakoari dagozkio, baina, horiez gain, aldizkarietan zein sarean argitaratutakoak ere barne hartuta, zabalagoa da fenomenoa. Aldizkarietako itzulpenak kontuan hartuta, esaterako, Eskoziako gaelera gehitu beharko diogu hemen aurkeztutako zerrendari.\n6. Simonek (1992) eta Garcíak (2005) replacement eta supplement itzulpen motak bereizten dituzte. Lehenak, «ordezkapenezko itzulpenak», komunikatzea du lehen helburu. Bigarrena, berriz, «itzulpen osagarri» dei geniezaiokeena, aurrekoa osatzera dator, ez espresuki komunikazioa ahalbidetzera. Kontaktuan bizi diren hizkuntzen artean egiten dira, batik bat, itzulpen osagarri edo gehigarriak; esaterako, Espainiar estatuko literaturen artean.\n7. Espainiar estatuko hizkuntza gutxituen arteko HGLk, pisu nabarmena izateaz gain, helduen literaturako itzulpenen aldean joera bereziak erakusten ditu. Gauzak horrela, Espainiar estatuko hizkuntza gutxituen arteko HGL itzulia, hizkuntza bikoteka beharrean, osotasun bat bezala aipatuko da dagokion azpiatalean.\n8. Joaquim Cases-Carbóren Poesíes franciscano-moragallianes... oraingoa ta laistergerokoa (itzul. Agustin Zumalabe) eta Catalunya'ko olerkariak (arg. eta itzul. Juan Anjel Etxeberria).\n9. Azken hori Quim Monzó, Imma Monsó, Sergi Pàmies, Empar Moliner eta Francesc Serés idazleen ipuinak biltzen dituen antologia bat da (Ant. Aritz Galarraga; itzul. Gerardo Markuleta), Pasazaite argitaletxeak plazaratua.\n10. ELI katalogoko datuen arabera, katalana bigarren xede-hizkuntza nagusia da gaztelaniaren atzetik, eta itzulpen argitaratuen artean %15 hartzen du.\n11. ELI katalogoko datuen arabera, euskaratik beste hizkuntzetara itzulitako literatur lanen artean %7 dagokio galegoari; hau da, hura da gaztelaniaren eta katalanaren atzetik euskarazko lan gehien jaso duen hizkuntza.\n12. Helduen literaturan, Gabriel Aresti eta Koldo Izagirre nabarmendu dira, batik bat, galegotik euskararako itzultzaile gisa. Horiez gain, Andres Urrutiak, Bego Montoriok eta Ramon Etxezarretak ere hainbat lan euskaratu dute.\n13. Domínguezek (2008) «Comunidad Interliteraria Específica» deitzen dio Espainiar estatuko literatur polisistemek osatzen duten sareari.\n14. Gaskoia okzitanieraren dialektotzat hartzen dute hizkuntzalari gehienek, nahiz eta beste batzuek hizkuntza autonomotzat ere hartzen duten. Gaskoiniako lurraldean hitz egiten da (Frantzia hego-mendebaldean).\n15. Miranderen itzulpena Txema Larreak argitaratu zuen, 1984an, Poemak 1950-1966 liburuan, eta gero Patri Urkizuk, 1997an, Jon Mirande Orhoituz (1925-1972) liburuan (Jaka, 2010, 292).\n16. Txema Larreak (1984) Poemak 1950-1966 liburuan argitaratu zituen, eta Aiora Jakak (2010) berriro eman zuen argitara Senez aldizkarian, "Miranderen itzulpen argitaragabe batzuk" artikuluan.\n17. Isaac Bashevis Singer (1904, Polonia) poloniar-judutar amerikartuak Literaturako Nobel Saria eskuratu zuen yiddish hizkuntzan. Suediako Akademiak azpiratutako hizkuntza batean egindako literatura aintzat hartu izana aitortza handia izan zen hizkuntza gutxituarentzat.\n18. Eskuragarri dago sarean, Armiarmaren “Euskarari ekarriak” sailean.\n19. Zenbait kasutan erabilitako iturriek itzulpen moduaren inguruko informazioa eman badigute ere, bildutako datuak ez dira aski izan hizkuntza konbinazio bakoitzean itzulpenak zuzenean ala zeharka egin diren antzemateko. Hizkuntza bikote jakinen arteko itzulpenetan sakontzeko aukera zabalik geratzen da, beraz, etorkizunerako.


Aterki berriarena | begiradak | GAUR8 - mila leiho zabalik\nAterki bat erosi dut. Aterki familiar bat, bi-hiru lagun sartzeko modukoa, beltza, oihalari eusteko burdinazko adarrak eta eskua jartzeko egur bihurrituzko helduleku sendoa dauzkana. Lagunek aspaldi esan zidaten banuela aterki bat erosteko garaia, nekatu zirela ni arkupez arkupe lasterka ikusiz; errukitu egiten zirela euriaren umelak desordenatutako nire buru-gainari begira. Ez zela hainbesterako erantzuten nien nik: ilea motza daukadala eta berehala lehortzen zaidala, eta desordenarena ez dela euriaren kontua, odolean daramadala. Ez dela hain txarra norberak aterkirik ezean besteengan aterpe bila ibiltzea. Irriz begiratu, bizkarrean kolpe bat eman eta noizbait zentzatuko nintzela esaten zidaten.\nZentzatu beharrean obsesionatu egin nintzen. Nindoan lekura nindoala aterkiak ikusten hasi nintzen, aterki familiarrak. Eta bikoteak aterkipean, mundutik kanpoko aterpean, elkarri besotik pelikuletan bezala helduta, pausaje sinkronizatuz eta espaloien zabalera osoa hartuz, paseoan. Aterkiak bata bestearen atzean, bata bestearen aldamenean. Desiratzen egoten nintzen haize-kolperen batek noiz joko, aterkiei buelta noiz emango. Eta tarteka, gertatzen zenean, ezpain ertzetatik malezia zeridala ikusten nituen oihalezko aterpeen bat-bateko hausturaren ondorio dramatikoak: besoak elkar askatzen eta bi pertsona nor bere aldera eta, tartean, aterki puskatu bat, plastikozko poltsa bat balitz bezala, haizearen mende. Baina hasierako mendeku grinari halako enpatia batek gaina hartuko zion berehala, ezin azalduzko tristura batek. Eta, euripean, bustita, hutsune sentsazio batekin begiratuko nion hegan zihoan aterkiari.\nLatzagoa zitzaidan, ordea, arkupetik arkuperako nire ibili kaotikoan aterkien babes-eremutik adi neuzkan begi haiek sentitzea, udako sargorian gorputzera itsatsitako ezpak balira bezala. Haien epaiak, haien errukia eta haien isekak sentitzen nituen: “gizajoa”, edo “ez ote daki kalean zuzen ibiltzen?”, edo “zentzatuko haiz”. Bai, “zentzatuko haiz” hori berriro, obretako mailuen oihartzuna bezala garunean kolpeka, “zentzatuko haiz, zentzatuko haiz”.\nEta gaur zentzatu naiz. Aterki bat erosi dut, familiarra. Eta euria hasi du; euria goitik behera, ezker-eskuin; euria amorruz, erruki gabe. Euria San Martin kaleko hondeamakinetan, euria Bretxako merkatu ertzeko baserritarren postu apurtuetan. Euria Altsasun, euria Lesbosen, euria Santiagon, euria Bartzelonan. Hezetasuna zapatila-puntetatik sartu zait, haizeak bizkarra busti dit, sakela, hizkuntza. Nire aterpeari euria dario, itoginak dauzka eta ura hazita dator espaloi ertzetan; zapata-zolak gainditu eta orkatiletara iritsi zait, eta aterkiaren egurrezko heldulekuari galdera-ikur baten antza hartu diot. Zertarako dira aterkiak estoldek gainezka egiten dutenean? •


Etxeko sagar zukua egiteko sasoia hasi da Barrundian, protokolo eta txandekin - Lautada - Alea.eus\nEtxeko sagar zukua egiteko sasoia hasi da Barrundian, protokolo eta txandekin\nErredakzioa 2020-08-31 13:09\nAurten ere, etxeko sagar zukua egin ahal izango dute Ozaetako gunean. / OKT\nBarrundiak azaroaren 7ra arte luzatuko den sagar zukuaren kanpainari ekin dio. Sagarra zukutzeko Ozaetako faktorian protokolo bat eta txanda bidezko sistema ezarri dute, segurtasuna bermatzeko.\nGizartearen arlo guztietan gertatzen ari den bezala, Covid-19aren pandemiak eragin handia izan du Barrundiako sagar zukuaren kanpainan. Bi aukera zituzten: sasoia bertan behera uztea ala aurrera egitea, "gauzak ahalik eta txukunen" egiten.\nSagar zukuaren kanpainak urteotan zehar Barrundian bereganatu duen garrantzia dela eta, egoera berezira egokitu eta aurrera egitea erabaki dute: "Aurtengoa ez da berdina izango, baina izango da", azaldu dute.\nAurten txanda hartzeko zukuona@gmail.com helbide elektronikora idatzi beharko dute sagar zukua egin nahi duten herritarrek; baina Barrundiako OKT Ekonomatoan ere izena emateko aukera egongo da, paper bidez. Telefonoa bakarrik premiazko kasuetan erabiltzea eskatu dute.\nGutxienez astebeteko aurrerapenez eskatu beharko da txanda: eguna eta ordua proposatzeaz gain, izena, herria, telefonoa, sagar kopurua eta botila kopurua azaldu beharko dira; ondoren, arduradunak emailez edo telefonoz jarriko dira harremanetan, txanda konfirmatzeko. Barrundiarrek eta OKTko bazkideek lehentasuna izango dute.\nEkonomatua abuztuaren 31tik azaroaren 7ra arte -astelehenetik ostiralera goizez eta arratsaldez, eta larunbatetan goizez bakarrik- egongo da sagar zukua egiteko txanda eskatzeko aukera.\nHorrez gain, txanda egingo duten herritarrek protokolo bat jarraitu beharko dute:\nGehienez bi pertsona egongo dira txanda bakoitzean.\nMusukoa eta eskularruak norberak eraman beharko ditu etxetik.\nSegurtasun distantzia, ahal dela, errespetatu beharko da.\nBertako langilearen oharrei eta esanei kasu egitea, bereziki garbiketari dagokionez.\nPrintzipioz, inork ezin izango du bi txanda baino gehiago egin; beraz, ahal dela, erabiltzaileek dituzten sagar guztiak batera eramatea eskatu dute Ekonomatoko arduradunek.\nAurreko urteko prezioa mantenduko dira 2020ko kanpainan: euro bat litro zuku bakoitzeko (70 zentimo botilarik gabe), eta Ekonomatorako utzitako litro bakoitza 2 eurotan ordainduko da.


Barbara, iragan minik gabe\n–Arrastorik ere ez daukan hire bizitzako soinu banda osatzen duten doinu gehienak nork sortu ote zituen, askoren izenekin ere, antzera habil, zer demontre idatziko dun hik disko batez?\n–Bo, bo, barruan zeuzkanat musika horien oihartzunak, nire izatearen parte ditun… –Halaxe nire burua eta nire beste burua, alferreko demandan.\nGogora etorriko zitzaizkidan melodiak kokatzen jakingo ote nuen zalantzak ez zuen luzaroan iraun, aspaldiko lagun ditudan soinuen artean argi nabarmentzen hasi baitzen Barbararen ahotsa.\n–Ikusten? –nire buru harroxkoenak zuhurrenari– LParen azala ere gogoratzen dinat, hortxe egongo dun, egongelako armairuan, Barbara bera agertzen dun, Barbararen potreta, zuri-beltzean. Hoa bila, eta ikusiko dun.\nBarbara agertzen da diskoaren azalean, bai, eta diskoaren izena ere horixe da, Barbara, horrela, biluzik. Bilduma bat izan arren –1964-1968 bitartean grabatu zituen diskoetako kanten aukera bat–, Impact etxekoek le meilleur de…, greatest hits… edo tankera horretakorik ez jartzeko sentiberatasuna izan zuten. Barbara aurrez aurre, haren soako sakona azalean, haren ahots zirraragarria biniloan.\nNoiz entzun nuen lehen aldiz? Ideiarik ere ez. Dakidana da hogeita gutxi nituen garaitik datozkidala haren aurreneko oihartzunak, gerora Barbararen kantuek hainbatetan sorrarazi didaten zirrara –fisikoa– horrekin batera. Eta badakit, baita ere, ahotsak baduela horretan zeresanik, jakina, baina ez da Barbararen ahotsa gehien erakartzen nauena (maiz laztandu edo aztoratu banau ere). Ez eta haren kantatzeko modua (hain gustukoa dudana), ez eta kantuek diotena ere. Horren guztiaren batuketa da liluratzen nauena, dosi egokitan nahastutako elementu askoren emaitza.\n–Gogoan dun Mes hommes kantua? “…Ils marchent le regard fier, mes hommes, Moi devant, et eux derrière, mes hommes…”.\n–Eta hik, gogoratzen al dun nola kantatzen zuen? Ahots gozoaz, probokazio eta harrotasun neurtuaz… Ez, garai haietan, gure musika erreferentzia gertuenetan, emakumeek ez zitiztenan taula gainean horrelakoak horrela kantatzen –behingoagatik, adostasuna erabatekoa da nire buru barruan–. Guretzat berria zunan Barbara, iradokitzailea, erakargarria, oso.\nHarrezkeroztik, ez dugu harremana galdu, nire soinu bandaren parte bilakatu da Barbara. Ez da egunerokoa, baina lantzean-lantzean entzun ohi dut, eta beti zait erakargarri, egun ere lagun ditudan adiskide zaharrekin egotea gustagarri zaidan bezalaxe.\nGure harreman horretan badaude iraganeko oihartzunak –hark ere maite zinan Juliette Greco, Deshabillez-moi beti iruditu zaidan zoragarria, hiri ez?–, baita gertuagoko kezkak ere –”Le mal de vivre / Qu'il faut bien vivre / Vaille que vivre…”, lehengoan horren bideoa ikusten egon nindunan ordenagailuan, eta larrua laztu zitzaidanan!–. Eta badaude bestelako gozamenak ere: entzutea, besterik gabe, hitzei gehiegi erreparatu gabe, hitzei ere erreparatuta…; txinparta sortzen da beti, non edo non.\nMonique Andrée Serf Neuilly-sur-Seinen hil zen 1997an, baina Barbara gurera etortzen ohi da, noizik eta behin. Adiskidea dut-eta. Zelan ez, entzuten dudanero halako zirrara –baita fisikoa ere– sorrarazten badit!


Esparza: "Bidea ez da erraza izango, baina elkarrekin egonda eramangarriagoa da" | Politika | Berria\nEsparza: "Bidea ez da erraza izango, baina elkarrekin egonda eramangarriagoa da"\nUPNk Tuteran egin duen Alderdi Egunean parte hartu du. Esparza izango da foru hauteskundeetan UPNren lehendakarigaia. Barcinak babesa adierazi dio.\nEsparza eta Barcina gaur, UPNren Alderdi Egunean. / Jagoba Manterola/Argazki Press\nJose Javier Esparzak ez dio "beldurrik momentu zailetan lan egiteari". Alderdiko kargudun eta kide guztiekin gertutik lanean aritzeko konpromisoa hartu du UPNko zerrendaburuak; "beste behin ere", alderdiak "Nafarroaren etorkizuna" irabaz dezan nahi du.\n"Onerako eta txarrerako, UPN denok gara, hau guztion proiektua da eta behar zaituztet", esan du UPNk gaur Tuteran egin duen Alderdi Egunean. "Ohorea" izan da harentzat UPNren hautagaia izatea, eta alderdikideei ziurtatu die ez diela "hutsik" egingo.\nHorrez gain, kritikatu du batzuek krisia baliatu nahi dutela UPN Nafarroaren lematik kentzeko, eta gaineratu du ez dutela irtenbiderik proposatzen: "Akatsak egin ditugu, noski, ezinezkoa da ez egitea; baina, hala ere, ez zaie errealitatea ikusi nahi duten horiei jarraitu behar".\nNafarroan euskara "hizkuntza gisa" defenda dadila nahi du Esparzak, eta ez "nazionalismoa elikatzeko tresna modura". Kultura eta folklorea, berriz, "guztiena" izatea aldarrikatu du, "ez gutxi batzuena".\nYolanda Barcina egungo presidenteak "babesa eta zintzotasuna" adierazi dizkio Esparzari, eta UPNko kideei eskatu die "hausturarik gabe" babes dezatela. Barcinaren ustetan, Esparzak erakutsi du gaitasuna duela hauteskundeak irabazteko; kudeaketan duen esperientzia eta elkarrizketarako "prestasuna" nabarmendu ditu. Barcinak dio herritarrek alderdiei eskatzen dieten "freskotasuna" eta "eraberritzea" ekarriko duela Esparzak.\nAtzo UPNko Kontseilu Politikoan botoa emandako 208 kideetatik 128k (%61) eman zioten babesa Esparzari; Alberto Catalanek 79 boto lortu zituen (%39) -gaur ez da Alderdi Egunera joan-. Emaitza jakin eta berehala, txalo artean eta "presidentea, presidentea" oihuka hartu zuten Esparza UPNko ordezkariek. Ia denek zoriondu eta besarkatu zuten.\nJose Javier Esparza. Agoitz gaizki utzi du\nUPNren zerrendaburuak, urtez urte


Google Drive: Googleren hodeia | Consumer\nGoogle Drive: Googleren hodeia\nGoogle Drive, informazioa ordenagailutik kanpo gordetzeko plataforma berria, Googleren gainerako zerbitzuekin konbinatzen da\nEgilea: Antonio Delgado 2012-ko ekainak 4\nGooglek hodeian biltegiratzeko plataforma berria eskaintzen du apiriletik: Google Drivea . Zerbitzu honek sinkronizatzeko aukera ematen du fitxategiak ordenagailuen artean edo agiriak gailu desberdinen artean , beste sistema batzuk bezala: Dropbox, iCloud, SugarSync, Windows Live Mesh SkyDrive edo Amazonekin Cloud Drive. Artikulu honen helburua Googleren azken proposamenaren balizko abantailak haien aurrean lehiakideak; horien artean, Google Drive osatzen dela nabarmentzen da. honekin Google Dokumentuak , Picasa, Google CheckOut eta YouTube.\nGoogle ingurunearekin integratzea\nGoogleren indarguneetako bat Drive “ekosistemako” beste zerbitzu batzuekin integratzea da Google, adibidez, <ahref=”https://www.consumer.es/tecnologia/internet/google-la-alternativa-a-facebook.html”–Google+ , irudiak eta bideoak gordetzeko, edo Google Docs plataformarekin Googleren ofimatika. Horrela, Google Docs Google Drive, erabiltzaileak lehen aldiz Google-ren hodeian biltegiratzeko plataforma berria. Hala ere, oraingoz, Google Drive ez dago Gmail-ekin integratuta, erabiltzaileek plataforma hau erabil dezakete biltegiratu edo bidaltzeko bilatzaile ezagunaren posta elektronikoaren zerbitzuko fitxategiak.\n30 fitxategi-mota baino gehiago irakur ditzake Google Drivek\nGoogle Drivek 30 baino gehiago irakur ditzake fitxategi-motak; besteak beste, gehien erabiltzen eta erabiltzen direnak dokumentu ofimatikoak editatzeko etxeko inguruneak, eta irudiak ere bai.\nBestalde, Googlek hirugarrenen aplikazioek Google Drive erabil dezakete biltegiratzeko dokumentuak eta artxiboak. Horrela, garatzaileek funtzio hau bere aplikazioetan sartzea disko gogor birtuala, erabiltzaileen fitxategiak sinkronizatzeko.\nGainera, zure web bertsioan, Google bilatzailearena, hemen metatutako fitxategiak aurkitzeko: plataforma hau. Alde horretatik, irudi-bilatzailea nabarmentzen da. eta <ahref=”http://google-au.blogspot.com.es/2012/04/built-in-sydney-google-drive.html” target=”_blank” target=”_blank”“aintzatespena karaktere-optika (OCR), aurkitzen badira argazkiaren edukia deskribatzen du.\nGoogle Drivek bost gigabyte eman ditu disko-edukiera erabiltzaile guztientzat, doan, baina espazio hori handitu egin daiteke aparteko memoria erosiz. Drivek 2,49 dolar balio du hilean 25 gigabyteko, edo 4,99 dolar hilean 100 gigabyteko. Gainera, enpresa eta kontu korporatiboei esker, ahalmen handiagoa erants daiteke 16 <ahref=”https://www.consumer.es/tecnologia/hardware/unidades-de-medida-en-tecnologia-del-gigabyte-al-megapixel.html”–terabytes .\nAlde horretatik, Google zerbitzua erabiltzen dute Aplikazioak Google Drive-ren bertsio berezia ere badute ingurune korporatiboetara bideratua. Lehen, Googlek Gmail, Google Docs eta antzeko plataformetarako aparteko biltegiratze-plana eta Picasa, urtean bost dolar 25 gigabyteko. gune hau: <ahref=”http://support.google.com/drive/bin/answer.py?hl=en&answer=39567&p=butter_old_storage”– ez dago erabilgarri .\nGoogle Docs-ekin lan egin\nDropbox-ek bezala, Google Drive-k ere sortzen du karpeta berezi bat ordenagailuan, non sinkronizatu hodeiko artxiboak. Hau da, karpeta hau erabilgarri egongo da, halaber, hemendik sartzeko: Google Drive-ren webgunea edo zerbitzua aktibatzen den edozein gailu. Konfigurazio gisa aurreratua, erabiltzaileek ordenagailuko karpetak izan ditzakete sinkronizatzeko independenteak.\nDrivek bost gigabyteko edukiera emango die diskoan erabiltzaile guztiei, doan, baina eremu hori handitu egin daiteke.\nAktibatu edo desaktibatu ere egin daiteke Googleren dokumentu ofimatikoak automatikoki sinkronizatzea Dok. Horri dagokionez, Google Drive-n funtzio bat dago konektatuta egon beharrik gabe Google Docs-eko dokumentuak irakurtzeko Internetera ordenagailu batean. Horretarako, Google Chrome nabigatzailea instalatu eta erabili behar da .\nBestalde, artxibo ofimatikoak Google Docs-ekin eginak eta automatikoki biltegiratzen direnak erabiltzailearen ordenagailuan, plataforma horren web bertsioa. Gainera, “.gsheet” edo “.gdoc” luzapenek honako hauek baino ez dituzte: erakuslea, dokumentuaren web-helbidearekin, argitaratzeko. Hau da, eduki hau testua (“.gdoc”) edo kalkulu-orria (“.gsheet”) web-plataforman bakarrik dago erabilgarri. Dokumentuen kasuan ofimatikoak beste luzapen batzuekin, hala nola “.doc” edo “.xls”, dokumentu osoa duen fitxategia erabilgarri dago Google Drive karpetatik editatzea erabiltzailea.\nOraingoz, Androiderako bakarrik\nTestu baten argazkia mugikorrarekin egiteko eta Google Docs-eko dokumentu bihurtzeko aukera ematen du\nGoogle Drive Windows sistema eragilea duten ordenagailuetarako aplikazio ofiziala eta Mac Os X. Gailu eramangarrien kasuan mugikorrak eta tabletak, Google Drive <ahref=”https://play.google.com/store/apps/details?id=com.google.android.apps.docs” target=”_blank”–aplikazioa du Android-erako ofiziala eta, laster, iOSerako bertsio bat, Appleren sistema eragile mugikorra.\nEgia esan, Googleren aplikazioa Drive Androiderako aurreko aplikazio baten eguneratzea da Google Docs-erako dago. Aplikazio honen lehen bertsioa funtzio batzuk mugatuta zituen, karpetak ezin baitziren sinkronizatu gailuarena edo karpeta berriak sortzekoa, fitxategiak Google Drive sakelako telefonotik, eta dokumentuak editatzea, konexiorik gabe sartzea edo beste erabiltzaile batzuekin partekatzea. Besteak beste aplikazio honen funtzio aurreratuak OCR aukera nabarmentzen da. testu baten argazkia mugikorrarekin egiteko, eta Google Docs-en dokumentu bihurtu.\ncloud computing Dropbox fitxategiak gordetzea google drive-eu google-eu nube-eu


Obrak hasiko dira laster Bergarako UNEDen - Bergara - Goiena.eus\nObrak hasiko dira laster Bergarako UNEDen\nJokin Bereziartua Lizarazu 2017-03-31 17:37\nUNED Bergarak Errege Seminario barruan hainbat obra egingo ditu bere jarduera akademikoaren beharrak asetzeko; jarduera hori eten gabe, aurreikusten dute 20 hilabete eta 1,9 milio euroko inbertsioa beharko dutela lan guztiak amaitzeko.\n2016an 40 urte egin zituen UNED Urrutiko Hezkuntzarako Unibertsitate Nazionalak Bergaran. Errege Seminarioan egon da 40 urteotan eta Zuzendaritza Patronatuak –Gipuzkoako Foru Aldundiak, Kutxabankek eta Bergarako Udalak osatzen dute– bertan jarraituko duela erabaki ostean, eraikina unibertsitatearen jarduera akademikoaren beharretara egokitzeko obrak egingo dira laster.\nLanak, UNED-Bergarako zuzendari Iñaki Esparzak adierazi duenez, apirilean hasteko moduan egongo lirateke. Baina obren hasierarako egun zehatza jakiteko lan horiek gauzatzeaz arduratuko den enpresa zein izango den jakin beharra dago lehenago: "Enpresarekin bilera tekniko batzuk egin beharko ditugu obrak hasi aurretik".\nProiektuan hiru fase aurreikusten dira eta lehen fasea izango da astunena: "Lehen fasea udan gauzatzea espero dugu, gure jarduera akademikoa eteten denean. Izan ere, gure jarduera lehenetsiko dugu beti". Gaur egun 1.800 ikasle ofizial inguru ditu UNED-Bergarak eta beste 1.000 inguru dituzte titulazio propioetan. "Azken urteetan beherakada bat izan dugun arren, UNED-Bergaran 3.000 bat pertsona mugituko dira ikasturte honetan. Orain gutxi izan ditugu lehen lauhileko azterketak; presentzialak dira eta 2.000 lagun pasatu dira guretik. Kopuru hauekin jarraituz gero eta gure Plan Estrategikoetan jasotako helburuak betetzen baditugu beste 40 urterako baldintzak ezarriko ditugu, eta beste batzuek jarrai dezatela gure lanarekin".\n2010ean eraikinaren egokitzapen orokorra egin zen eta orain tokatzen dena da erabilerarako interbentzio batzuk egitea. Gainera, orain arte erabili ez den espazio handi bat irabaziko litzateke eta beste zenbait aldaketa aipagarri ere egongo dira. Laburbilduz, erabilerarako espazioak orain arte baino askoz hobeto aprobetxatuko dira, izan ere, azken 40 urteotan ezer gutxi aldatu da gai horretan. "2010ean egin ez zen konponketa integral bat egingo dugu datozen hilabeteetan", argitu du Esparzak.\nAgur eskailera historikoari\nEraiki zenetik Errege Seminarioak izan duen eskailera aldatu beharra dago goitik behera, segurtasun arauengatik. "Pena da, arkitektoentzat ere penagarria izan zen aldatu behar izateko erabakia hartzea; oso eskailera dotorea da, inperiala. Baina ez da egokitzen gaur egungo segurtasun neurrietara. Eskailerek jasan beharreko bolumenaren arabera kalkulu bat egin zuten eta ez du gaitasunik bolumen horri erantzuteko. Horregatik, segurtasun lege guztiak beteko dituen eskailera berria jarri beharko dugu", dio Esparzak. Garai baten aztertu zen kanpotik eskailera berri bat egokitzea, baina teknikoki ia ezinezkoa zen. Eskailera berriak hiru pasabide izan beharrean bi izango ditu, gaur egungoaren zabalera berberarekin.\nBarne antolamendu berria\nBestalde, areto nagusia apur bat handituko dute, atzealdean lekua dagoelako. Azterketa presentzialetarako behar izaten dute gela handi bat izatea. Obrak amaitu ostean, proiektu gidariak zehazten duenez, honako hau izango da UNED-Bergara berriaren barne antolamendua: semi-sotoan, liburutegia; beheko solairuan, dagoeneko egokitua dagoen San Martin plazako sarrera, harrera, idazkaritza eta liburu-denda besteak beste; lehen solairuan, zuzendaritza, koordinatzaileak eta irakasle gela; bigarren solairuan azterketetarako gela –areto nagusia dena egun–, bideokonferentzietarako zein tutoretzetarako gelak; hirugarren solairuan, hainbat ikasgela txiki eta, bukatzeko, estalki-behean ikasgela gehiago eta galdara-gela.\nKontuan hartu behar da Errege Seminarioak 3.180 metro koadroko azalera duela eta horietatik 2.350 metro koadro daudela erabilgarri. Eraikin barruko erreforma esanguratsu horretarako aurrekontu osoa da 1,9 milioi eurokoa, BEZ barne.


SSEE eta UUEE – medicusmundigipuzkoa.org\nMEDICUS MUNDI GIPUZKOAK MATAZAK 2021eko SARIA JASO DU\nJoan den larunbatean, urriak 16, medicusmundi gipuzkoak 2021eko Matazak Saria jaso zuen Astigarragan, Pentsamendu Feministaren IV. Topaketetan. Saria Inmaculada Vila Mendiburuk , medicusmundi gipuzkoa elkarteko lehendakariak, jaso zuen elkarte osoaren ordezkari gisa. Indarkeria sexistaren aurkako matazak, proiektu kolektiboa da, […]\n0 Gehiago irakurri\n“Sexualitatea, Generoa eta Garapena”-ri buruzko XXII. Ikastaroa: izena emateko epea zabalik!\nurteaz geroztik, eta UPV/EHUko Unibertsitatearekin lankidetzan, Medicusmundi gipuzkoak “Sexualitatea, Generoa eta Garapena” Ikastaroaren edizio berri bat antolatzen du urtero. Ikastaro honen helburu nagusiak hauek dira: Sexu-eskubideak eta ugalketa-eskubideak kritikoki ulertzeko beharrezkoak diren azterketa-tresnak ematea ikasleei, eskubide horien urraketen egiturazko problematika […]\n2000. urtetik aurrera, eta UPV/EHUko Erizaingo Eskolarekin lankidetzan, urtero Sexu eta Ugalketa Osasunari buruzko Ikastaroa antolatzen dugu. Unibertsitate-heziketaren eskaintzan ikastaro finkoa da eta UPV/EHUren Ibaetako Campusean egiten da, jende gehiagori tokia egiteko. Ikastaroak honako helburu nagusiak ditu: Ikasleei azterketa-tresnak ematea, […]\nMintegia (UPV/EHUko Hezkuntza graduetako ikasleentzat)(Donostiako Campusa) Helburua Jarrera diskriminatzaileak eta sexistak aurreikusi eta saihestea, eta hauei aurre egiteko estrategia eta eduki pedagogikoak identifikatzea. Programa 1 eta 2. Saioa: Sexualitatearen funtsezko alderdiak, berdintasunezko sexu-harremanak, sexuari buruz sortutako itxaropenak eta harreman afektibo-sexualak […]\nAurten ere LilatON\nHau ez da beste urte bat izan. Covid-19ren pandemiak dena inbaditu du, mundu osoan biktima ugari eraginez, eta Pobrezia eta bazterketa areagotuz. Covid larriki handitzen ari da desberdintasunak, eta are gehiago sakontzen ari da genero-arrakala: emakumeek lan-karga eta zaintza gehiago […]\n16 abendua, 2020\nErditu aurretik, bitartean eta ondorengo osasun-arretaren garrantzia Etiopian\nMohammed Abdi Ahmed, Pastoralist Concern-eko zuzendari exekutiboa elkarrizketatu dugu. Medicusmundi Guipuzkoak Somaliako ama-hilkortasuna murrizte aldera babesten duen, Amatasuna modu segururuan jarduteko programan egiten duten lanari buruz galdetu diogu. – Mohammed, zeinen garrantzitsua da erditu aurretik, bitartean eta ondorengo arreta ematea […]


Atzerriko euskal hiztunak bisitatuko ditu Pello Reparazek Euskalonski saioan | Euskalonski | EiTB\nAtzerriko euskal hiztunak bisitatuko ditu Pello Reparazek Euskalonski saioan\nAtzerriko euskal hiztunak bisitatuko ditu Pello Reparazek 'Euskalonski' saioan\nETBn irailean estreinatuko den saioa euskaldun horien bila dabil. Euskaraz badakizu, Euskal Herritik kanpora bizi bazara eta zure istorioa kontatu nahi baduzu, jarri harremanetan saioarekin.\nHar ezazu parte 'Euskalonski' saio berrian, laster, ETB1en!\n'Euskalonski' saioaren webgunea, eitb.eus-en\nAtzerrian bizi diren euskal hiztunen bila dabil ETB1eko 'Euskalonski' saio berria. Haiei bisita egitera joango da Pello Reparaz, Vendetta taldeko abeslari eta Euskal Telebistan irailean hasiko den saio berri honetako aurkezlea.\nEuskal Telebistako saio bateko aurkezle lanetan ikusiko dugu lehen aldiz Pello Reparaz nafarra. Musika munduan egindako lanagatik ezagutzen dugu orain arte, batik bat, Vendetta taldeko kidea delako. Hain zuzen ere, musikari esker, munduko hainbat toki ezagutzeko aukera izan du, eta horietan guztietan euskaldun asko topatu dituela aitortzen du; batzuk hemengoak eta beste batzuk atzerrikoak.\nBitxia da, Pello Reparazen ustez, baina "batzuek euskara eramaten dugu munduan barna, eta beste batzuk euskarara datoz, munduko edozein zokotatik". Hori dela eta, "mugak geografia mapetan egon beharrean, gure baitan daude", pentsatu izan du askotan, eta muga horiek apurtzen hasteko modua da telebista saio hau, "mugarik gabeko euskaldunak munduan" aurkituko dituen saioa.\nHala, Parisera, Bruselara eta Berlinera bidaiatzeko asmotan dabil 'Euskalonski' saioaren taldea. Baina ez horietara bakarrik; Pello Reparaz munduan zehar ibiliko da istorioak ezagutzen, musika bidelagun duela. Zurea kontatu nahi al duzu? Edo ezagutzen al duzu horrelako istorio bat atzetik duen norbait? Hala bada, jar zaitez harremanetan saiokoekin. Bi modu hauek dituzu: euskalonski@gmail.com helbide elektronikoa eta 943 24 97 00 telefono-zenbakia.\n*Oharra: Jasotako datu pertsonalak kudeatzeko arduraduna ON TIME ekoiztetxea da (IFK: B-20942769. Egoitza: Parque Empresarial Zuatzu, Edif. Donosti – Local 3 20012 Donostia. Telefonoa: 943 24 97 00). Datuak babesteko araudiak zehaztu bezala, datuak atzitzeko, zuzentzeko, ezerezteko eta aurka egiteko eskubidea erabiltzeko, enpresa horretara jo beharko da. Horretarako, eskariarekin batera, NAN agiriaren kopia bat bidali behar da helbide honetara: Info@i-ontime.net.\nLekeitioko abesbatzako castinga egitea pentsatu dute Anak eta Onintzak\nLekeitioko txoko batean izan dira Onintza eta Ana\nAna eta Onintza, kirola egiten, Jon Gallastegirekin eta Iñigo Vicensekin\nAmaia nutrizioan adituak gomendioak eman dizkie Anari eta Onintzari


Joserra Senperena: «Ibilitako bideak berriro ez ibiltzea bilatu dut» | Kultura | Berria\nJoserra Senperena. Musikaria\n«Hau da bakarrik egingo dudan lehen kontzertua». Joserra Senperenaren (Donostia, 1965) ibilbide profesional oparoari begiratu, eta esaldiak sinesten zaila dirudi lehenengoan. Musikari ugarirekin aritua da, baita beste diziplinetako kideekin ere —idazle eta zinemagileekin, batik bat—. Pianoko ikasketa klasikoak egin zituen, baina pop musikan ibili da maiz. Konposatze lanetan zentratuta dago azken boladan, ordea, eta horren erakusgarri da Existentzia minorrak diskoa, piano hutsez ondutako lana. Gaur aurkeztuko du, Donostiako Viktoria Eugenia antzokian, etxetik metro gutxira, kasik «bigarren egongelatzat» duen horretan.\nPiano hutsezko hirugarren diskoa duzu; aurreko biak, ordea, lan kolektiboak izan ziren. Zer argi-itzal ditu bakarrik aritzeak?\nAlde onik duen ez dakit. Nik nahiago nukeen ekoiztetxeren batek produzitu izana, baina ez da posible izan. Nire lehenengo diskoa autoekoizpena izan zen, [Joserra Senperena, 1998] eta hau da bigarrena, hogei urte pasatu eta gero. Horrek erakusten du nola aldatu diren gauzak. Ni arduratu behar izan naiz denaz: nahikoa lan ez kontu musikalekin, eta beste guztia ere egin behar. Hori oso nekagarria da.\nSortzerakoan topatu duzu alde onik bakarrik egotean?\nLan bakoitzak bere xarma du: zazpi musikariko talde batendako idazteak edo orkestra baterako idazteak, etxean sanplerrekin lan egiteak... Azken lanak talde handietarako izan dira, orkestra batentzako, Josu Martinezen Jainkoak ez dit barkatzen dokumentalerako... Tinbre askotako lanak ziren, instrumentazio askokoak, eta behar nuen berriro nire instrumentuarekin topo egitea eta tinbre bakar batekin lan egitea; hor bilatu ditut paisaia eta atmosfera soinudunak.\nDavid Lapujaderen Les existences moindres lanari zor dio diskoak izena. Nola egin zenuen lotura irakurketaren eta zure kantuen artean?\nDiskoa jada konposatuta zegoen hori topatu nuenean. [Enrique] Vila Matasen zutabe bat irakurri nuen, eta berak aipatzen zuen filosofo horren saiakera. Irakurri egin nuen, eta oso erakargarria egin zitzaidan. Laburbilduz, existentzia guztiak hainbat multzotan banatzen ditu, eta bati existentzia minorrak izena jartzen dio; agerian ez daudenak dira horiek, ikusten ez ditugunak, ezezagunak zaizkigunak. Horregatik, ezkutuan izateagatik, potentzialitate asko dute, ezagutzen ditugunek baino gehiago. Esaten zuen, gainera, sortzaileak, arrunta denetik harago joan, eta gauza ahul horien abokatu bilakatu behar duela. Modu egokia iruditu zitzaidan diskoa definitzeko, autoedizioa izan delako, zigilurik gabe, managerrik gabe, promoziorik gabe.\nHorrela ulertzen duzu zuk ere zure jarduna, arruntetik haragokoan arakatzearekin?\nUste dut denok bilatzen dugula hori. Sortzaileak beti joan behar du harago. Ezagutzen ditugun gauzak hor daude; ez dute interesik.\nMusikalki zeren bila joan zara diskoan?\nIbilitako bideak berriro ez ibiltzea bilatu dut. Inguru berrien bila joan naiz, ezezaguna den horrek liluratzen bainau. Bestalde, Mandarin Dotore diskotik [2003, piano hutsez egindako lehena] hasi nintzen popetik eta musika klasikoaren arauetatik irteten: harmonia irekitzen, erritmoaren metronomoaren kortsetik askatzen, malguagoa izan zedin, eta egitura aldetik simetriatik aldendu zedin. Doinuek, piezek, berezko ingurua eduki dezaten. Paisaia soinudunak kontzeptua oso erakargarria zait. Musika entzutean atmosfera batean sartzea, doinu edo erritmo jakin batean pentsatu beharrean. Existentzia minorrak diskoaren zenbait piezatan bide horretatik abiatu naiz. Piezak interpretatzerakoan ere, musika klasikoaren kodea berreskuratu eta baliatu dut.\nDiskoan bi hizkuntza hitz egiten ditut, klasikoa eta garaikidea. Musika garaikidea hainbat iturritatik ulertuta: musika klasikoak XX. mendean izan duen garapenetik, jazzetik, rock esperimentaletik edo folketik.\nMuga estilistikoak ez zaizkizula interesatzen nabarmendu zenuen diskoaren aurkezpenean.\nEz, eta are eta gutxiago XXI. mendean. Orain dena fusioa da, eta sortzen ari zarenean estiloaren mugetan pentsatzeak ez dauka inolako zentzurik niretzat.\nIpuin liburu batekin konparatu duzu diskoa; hamasei pieza, bakoitza bere istorioarekin. Nola joaten da istorio bat sortuz kantu baten barruan?\nEz dakit. Nobela bat izango litzateke sonata bat, ez? Nik pianorako beti egin ditut pieza laburrak, eta horregatik ikusten nituen pieza hauek ipuin liburu baten moduan. Konposatzen joan nintzen, eta 30etik gora pieza egin nituen. Hautaketa bat egin dut gero, eta oreka bilatzen saiatu naiz.\nSortzea trantze batean sartzea bezalakoa da niretzat. Ez dut ezertan pentsatzen. Linbo batean galduta nago; hankak ez ditut lurrean, eta ez dakit zer pasatzen den linbo horretan. Gero saiatzen naiz handik ideiak ekartzen eta ideia horiei forma ematen. Hori izango litzateke prozesua, baina momentuan ez naiz egoten pentsatzen sentimendu batean, ez. Enkarguetan bai: koadroaren markoa daukazu, eta badakizu zer kontatu behar duzun.\nIzenak ere gerora jarri dizkiezu piezei. Asko, Tabakalerako Buster Keatonen ziklorako egindako soinu bandaren harira.\nBai. Azken diskoan, 9 ganbera pieza-n  kantaren izenak ziren lehen pieza, bigarrena... Eta Cuentos para adultos-en  ere, Cuentos para adultos 1, Cuentos para adultos 2... Eta defendatzen nuen jarrera hura: pintoreek ere normalean ez diete titulurik jartzen koadroei, eta poeta askok ere ez olerkiei. Niretzat ez zen erraza titulua jartzea, baina oraingo honetan batzuek bazeuzkaten, eta gero Keatonena etorri zen [Euskadiko Filmategiaren deia jaso zuen Buster Keatonen zikloan parte hartzeko, The Navigator (1924) filmaren proiekzioan], eta titulua jarri nien.\nKeatonekin batera, bada aipatzeko beste izenik diskoaren atzean? Mikel Laboarena, esaterako, Haizegoa kantuan?\nEraginak beti daude. Batzuk buruan izaten dituzu, eta urteetara konturatzen zara zeintzuk diren. Musika garaikidearena bada eragin nagusietako bat. Baina kantu horretan Laboa badago, bai; Bat-Hiru diskoan badu Urtsua uda izeneko kantu instrumental bat, eta kantu horrek hartzen du oinarria Atahualpa Yupanquiren beste kantu batetik. Nik egindako pieza horri kodan —kantu baten azkeneko zatia da, kantuan zehar agertu ez dena, ez duena loturarik aurreko zatiekin— jarri nion Haizegoa-ren doinua, bereziki maite dudan doinu bat delako.\nGero badaude bospasei pieza Shubert, Chopin eta konpositore klasikoekin zerikusia dutenak. Eta badaude bi pieza, Heroitxorena eta Itzal antzerkia, haur munduarekin lotura dutenak.\nBai, kantu batzuetan giroa goibelagoa da, baina besteetan nabarmena da giro jostalaria.\nBai. Nik aspaldi Txirri, Mirri eta Txiribitonen disko asko egin nituen [barrez]. Eta Juanma Berasategiren hainbat pelikula ere bai; orain estreinatuko den Lur eta Amets pelikulan aritu naiz, eta Patxi Zubizarretarekin ere dezente lan egin dut, eta berak lotura handia dauka haur literaturarekin. Orduan, bi pieza horiek giro hori dakarte, bai. Gero, azken kantuak, Nomada, jakin gabe-k, badu kutsu kontenplatibo bat.\nHain zuzen, Ricardo Aldarondok diskoaren aurkezpen orrian idatzi du «30 urte luze hainbat ontzi kapitainentzat agertokietan lanean daramatzan nomada» zarela. Fito y los Fitipaldis, Duncan Dhu, Bide Ertzean, La Buena Vida, Rafa Berrio... Hala sentitu izan zara?\nEgia esan, bai, baina momentuan konturatu ere egin gabe. 25 urte bidaiatzen, diskoak grabatzen, biretan batarekin eta bestearekin... Gelditu nintzenean, orduan konturatu nintzen: «Nomada bat izan naiz». Kantu hori da disko osotik kutsu autobiografikoa duen bakarra. Musikariarena, aktoreena... haien bizitzak badu zerikusirik nomaden bizitzekin.\nDena den, itxitzat jo zenuen ziklo hori.\nBai, momentuz bai. Badaramatzat lau-bost urte bidaiarik egin gabe. Musikarekin beste harreman bat nahi nuen.\nKonposatzeari lotuago egongo zen harreman bat?\nHori da. Interprete izateko gogoa desagertuz joan zitzaidan urteak joan ahala, eta sortzearena, berriz, gero eta fuerteago agertzen. Eta horretan ari naiz.\nIrakurri dizut garai baten aldean jada ez zarela egunero jartzen pianoaren aurrean.\nAspalditxotik jada. Hautatu egin behar da: edo interpretea zara, edo konpositorea. Azken urteotan batez ere konposatzen ari naiz, idazten, eta ez daukat denborarik piano aurrean orduak igarotzeko. Kirolari bat bezala da, sasoiko egoteak etengabeko prestaketa bat eskatzen du. Eta, konposatu nahi baduzu, egunero jotzea ez da posible. Grabazio bat edo kontzertu bat daukadanean jotzen dut orain.\nAusardia ere azpimarratzen du Aldarondok idatzian. Hamaika proiektutan parte hartzea, musikatik bizitzeko erabakia, orain piano hutsezko disko bat autoekoiztea... Sentitzen duzu behar izan duzula ausardia hori?\nEz nuke esango. Bizitzan joaten zara pausoak emanez, askotan gehiegi pentsatu gabe. Iristen zaizkizu aukerak, erabaki txikiak hartuz joaten zara, eta orain atzera begiratzen dut eta ikusten dut gauza batzuk egin ditudala, bai. Baina iritsi zen jarrera aldatzeko momentu bat, eta orain sortzeari eskaintzen diot denbora gehiena. Baina ez nuke esango ausardia denik: gauzak horrela datoz, eta horrela hartu behar dira.\nAipatu duzu aukeran nahiago zenukeela autoekoitzi beharrik ez izatea.\nZuen sektorean lehen lerroan dagoen gaia da: bada denbora diskogintzaren industrian paradigma aldatzen ari dela, baina oraindik ere diskoa beharrezkotzat jotzen dute askok. Zeuk ere bai?\nAldaketaren erdian gaude, eta belaunaldi batekook oraindik behar dugu sortutakoa disko batean ikustea. Behar dugu. Hemendik bost urtera ez dakit gauzak nolakoak izango diren. Internet da etorkizuna, baina ni galdu egiten naiz hor. Moldatzen joatea da kontua, ahal dugun moduan.\nBitartean, diskoa plazaratu eta hilabete batzuetara, gaur aurkeztuko duzu lana Viktoria Eugeniako antzokian, bakarrik.\nBai. Eman izan ditut piano hutsezko kontzertuak aurretik, baina beti idazleekin, literatura eta musika emanaldietan; Harkaitzekin [Cano], Kirmenekin [Uribe], Patxirekin [Zubizarreta], Michel Gaztanbiderekin... Baina beti nengoen bigarren mailan; haiek eramaten zuten la tête de la course. Eta, bestelako kontzertuetan, beti aritu naiz beste musikari batzuekin. Beraz, hau da bakarrik egingo dudan lehen kontzertua. Bertigo pixka bat ematen dit, baina, bestalde, Viktoria Eugeniako antzokian kontzertu asko emandakoa naiz, batekin eta bestearekin, eta pianoa ezagutzen dut. Luxua da halako leku batean jotzea.\nGuk, beste musikari gehienek ez bezala, ezin dugu gure instrumentua dagokion lekura mugitu. Zuk zure pianoa duzu etxean; hor jotzen duzu, eta ezagutzen duzu zure instrumentuaren erantzuna zein den. Beste musikariak euren instrumentuarekin joaten dira grabatzera edo kontzertura, eta erantzun bera izaten dute jotzean. Pianistok, ez. Nik etxean Yamaha bat daukat, nahiko ona. Baina Viktoria Eugenian egongo da Steinway isatsdun bat, pianorik onena. Gozatu hutsa da piano horiekin jotzea, baina instrumentuaren erantzuna ez da etxekoarena bezalakoa. Fisikoki, mekanismoa ezberdina da, eta soinua ere ez da berdina. Aldaketa bat dago; kasu honetan, onerako. Gainera, kontzertua anplifikaziorik gabe izango da, pianoa bere hutsean, aparteko mikrofonorik gabe; ez da interferentzia teknikorik egongo. Teknikari bat eta monitore bat egongo dira, baina baflerik ez. Jendeak entzungo du pianoa nik jotzen dudan bezala.\nViktoria Eugenia kasik «bigarren egongelatzat» duzula esan izan duzu.\nBai, askotan joaten naiz. 1994an jo nuen aurrenekoz, Duncan Dhurekin zuzeneko disko bat grabatu nuenean. Orduan ezagutu nuen hango pianoa, baina gerora ere maiz jo izan dut.\nAinara Mendiolak Ricardo Arregiri buruz egin duen Zutik film laburrean ere erabiliko dituzte diskoko bi kantu.\nBai. 9 ganbera pieza ere Koldo Almandozek hartu zuen Sipo Phantasma pelikularako. Disko honekin ere gertatu da hori, eta kontentu nago horrekin. Beste bide bat ematen dio aurrera ateratzeko.\nEz da programatzen musika instrumentaleko kontzertu nahikoa?\nNik egingo nituzke gustura gehiago. Jaialdietan-eta izaten dira, baina aukera gutxi daude oro har, eta ohitura gutxi daukagu halako kontzertuetara joateko. Baina badakizu zer gertatzen den? Ez dudala gustuko sortzaileak beti kexaka entzutea. Hitz egingo nuke honetaz, prekaritateaz... baina ez dut gustuko. Artearen oihartzunaz hitz egiteko, soziologoak egokiagoak dira gu baino, nire ustez. Publikoak ere hautatu egiten du, eta hori oso errespetagarria da. Bernardo Atxagari aurrekoan zenbat kobratzen duen galdetu zioten elkarrizketa batean. Eta hori ere bada lantzekoa, ados, baina, egia esan, nik Atxagari literaturari buruz hitz egiten entzun nahi diot.


- Audientzia ikerkuntza eta big data - José Andrés Gabardo, Sandra Martinez, Jaime Agulló , Catalina Uzcanga, Elena Neira, Edorta Arana | Tabakalera - Donostia / San Sebastián\nHasiera Kultur proiektua Audientzia ikerkuntza eta big data\nKomunikabide tradizionalen eta berrien kontsumoari buruzko informazioa eskuratzea zeregin garrantzitsua da komunikazio politikak definitzen dituztenentzako, publizitatean ari direnentzako, komunikabideetako profesionalentzako eta, noski, audientzia ikerkuntzara dedikatzen diren enpresa eta erakundeentzako ere. Izan ere, digitalizazioaren aroan eta, bereziki, interneten etorrerarekin ugaritu egin dira jendeak informatzeko, entretenitzeko eta komunikatzeko erabiltzen dituen plataformak eta gailuak eta horrek zaildu egiten du herritarren kontsumoak aztertzeko prozedurak.\nUdako ikastaro honen bidez, Estatu espainiarrean zein Euskal Herrian martxan dauden audientzia-ikerketa nagusienen berri izango dugu, baita horien atzetik dauden enpresa eta erakundeena ere: AIMC, Kantar Media, Comscore, CIES, Kultur Behatokia…\n17:45-19:45 Mahai-ingurua: audientzia-ikerketaren etorkizuneko erronkak AIMC, Kantar Media, Comscore eta CIES-ekin.\nAudientzia ikerkuntzaren eremuan aldaketa handiak bizitzen ari dira azken urte hauetan. Digitalizazioak, konbergentzia teknologikoak, euskarri aniztasunak eta kontsumitzaileen portaera berriek gero eta beharrezkoagoa egiten dute audientzien ikerkuntza modu zabal eta sakonean egitea. Hori dela eta, gaur egun audientziaren azterketan ari diren enpresa, erakunde eta profesionalek hausnartu beharra dute zeintzuk izango diren haien zereginak eta lan modu berriak.\nMahainguru honetan, gaur egun, Estatu espainiarrean audientzia ikerkuntzan ari diren eragile garrantzitsuenak bilduko ditugu beraien iritziak komunean jarri eta eztabaidatzeko.\n15:45-17:45 Elkarrizketa: big data, streaming zerbitzuak eta programazioa Elena Neirarekin.\nInterneten etorrera eta VOD zerbitzuen hedapen azkarra izan dira azken urteetan ikus-entzunezkoen merkatuan gehien eragin duten aldaketak. Eskaerapeko zerbitzu hauen arrakastak erakusten du zein den ikus-entzunezkoetara hurbiltzeko jendeak daukan jarrera berria: nonahai, noiznahi eta zernahi izatea eskura. Baina, online zerbitzu berrien etorrerak beste inplikazio asko izan ditu, batzuk ikus-entzunezko industrian eragiten dutenak eta beste batzuk programaziogintzara dedikatzen diren profesionalen zereginean. Elena Neira da, zalantzarik gabe, VODn gaian Estatu espainiarrean dabilen aditu ezagunetarikoa eta bere “Streaming wars” liburua erreferentzia nagusietako bat. Autorearekin eginiko elkarrizketa publikoan, besteak beste, kontsumo portaera berriak, industriaren bilakaera eta ikus-entzunezko produkzioan suertatzen ari diren joera berriak aztertuko dira.\nAsteartea, 2021ko ekainak 29 > Asteazkena, 2021ko ekainak 30 - 15:45\nOrdutegia: As. 17:45 -19:45 / Az. 15:45 - 17:45\nZuzendari teknikoa AIMC\nKantar Mediako teknikoa. Madrid.\nCIESeko zuzendari teknikoa\nIkus-entzunezko Komunikazioan irakaslea EHU/UPV\nAudientzia-ikerketaren etorkizuneko erronkak\nElkarrizketa : big data, streaming zerbitzuak eta programazioa