Prentsa, irratia eta telebista/Egunkariak eta aldizkariak/Egunkariak — Wikibooks\nPrentsa, irratia eta telebista/Egunkariak eta aldizkariak/Egunkariak\n1 Errotariaren aurretik. XIX. mendea euskal kazetagintzaren historia laburra\n1.1 Euskal prentsaren hastapenak\n1.2 Absolutistak eta liberalak\n2 Euskal kazetaritzaren aldi gorena. 1900-1936\n2.2 Testuinguru soziopolitikoa\n2.3 Aldi gogoangarria\n2.4 Informazioaren eta hausnarketaren artean\n4 Euskal prentsa. 1977tik aurrera\n4.1 MCSE-aren desagerpena\n4.1.1 La Voz de Españaren kasua\n4.1.2 Hierroren kasua\n4.2 Hiru egunkari tradizionalista\n4.3 La Hoja del Lunes\n4.4 Hiru egunkari handiak\n4.5 Prentsa nazionalista berria\n4.6 Iraupen laburrekoak\n4.7 XXI. mendeko egunkariak\n4.7.1 Diario de Navarra\n4.7.2 El Correo Español–El Pueblo Vasco\n4.7.3 El Diario Vasco\n4.7.5 Egin / Gara\n4.7.6 Euskaldunon Egunkaria / Berria\n4.7.7 Diario de Noticias\n4.7.8 El Periódico de Álava\n4.8 Eskualdeko edizioak dituzten Estatu mailako egunkariak\n4.8.1 El Mundo del País Vasco\n4.8.2 El País\n4.9 Iparraldeko egunkariak\n4.9.1 Sud Ouest\n4.9.2 Le Journal du Pays Basque\n4.11 Ondorioak: itxaropenetik kezkatara\n5 Euskara prentsan\n5.1 Konplitutako asmoa\n5.2 XX. mendeko aldizkari eta egunkariak\n5.3 Euskarazko egunkari baterantz\n5.3.1 Gerra eta debekua\n5.3.2 Normaltze bidean\n6.1 Bilakaera tekniko baten mugarriak\n6.1.1 Kazetaritza klasikoa euskarri futuristetan\n6.1.2 Ekoizpen eta erabilera elektronikoaren erronka\n6.1.3 Prentsako kazetaritzaren heriotza?\n6.2 Euskarri berriaren ezaugarriak\n6.2.1 Egunkariaren amaiera\n6.2.2 Informazio Multimedia\n6.3 Informazio hautatua\n6.4 Gaur egungo egoera\n6.5 Ziberkazetaritza ordaindua\n7 Euskal kazetaritzaren zenbait pertsona ospetsu\n7.1 Antonio Trueba (1819‑1889)\n7.2 Miguel Unamuno (1864‑1936)\n7.3 Kirikiño (1866‑1929)\n7.4 Frantzisko Grandmontagne (1866‑1936)\n7.5 José Mª Salaberría (1873‑1940)\n7.6 Ramiro Maeztu (1874‑1936)\n7.7 Aureliano López Becerra, «Desperdicios» (1880‑1955)\n7.8 Indalecio Prieto (1883‑1962)\n7.9 Raimundo García, « Garcilaso» (1884‑1962)\n7.10 Pedro Mourlane Mitxelena (1885‑1955)\n7.11 Manuel Aznar (1894‑1975)\n7.12 Rafael Sánchez Mazas (1894‑1966)\n7.13 Xabier Lizardi (1896‑1933)\n7.14 Lauaxeta (1905‑1937)\n7.15 Jose Artetxe (1906‑1973)\n7.16 Manuel Leginetxe (1941‑2014)\n7.17 Manuel Hidalgo (1953)\nErrotariaren aurretik. XIX. mendea euskal kazetagintzaren historia laburra[aldatu]\nAurreko mendeetan ezohiko gertakariei buruzko kronikak eta idatziak argitaratu baziren ere, eta aldizka gaurkotasun-argitalpenak, besteak beste, Pedro Ugarte inprimatzaile donostiarraren Noticias verdaderas del Norte ateratzen ziren arren, orokorrean onartuta dago Hego Euskal Herrian kazetaritzaren generoa Napoleondar Gerran zehar, Bizkaia, Nafarroa eta Gasteizko gobernadoreek ateratako aldizkari ofizial (gacetas oficiales) haiekin hasi zela. Aldizkari horiek, eduki politiko eta informatiboak zituztenak, aldizkakotasun finkoa zuten, baina iraupen ezberdina 1808 eta 1813 bitartean.\nGipuzkoan, Vicente Lardizabal doktoreak Periódico de San Sebastián y Pasajes argitaratu zuen, baina behin baino ez zen inprimatu, eta Papeleta de Oyarzun eta Papeleta de Irún ere argitara eman ziren.\nAlderdi ideologiko eta materialak[aldatu]\nLehen Karlistadari amaiera eman zion 1839ko abuztuko Bergarako Itunak euskal eta nafar foruak nabarmen murriztu zituen. Auzi horri dagokionez, euskal liberalismoa moderatuen eta progresisten artean zatitu zen: lehenek erregimen tradizionala defendatzen zuten, eta bigarrenek, aldiz, konstituzioaren ondoriozko berdintasuna.\nEuskal Herrian 840eko eta 1850eko hamarkadetan sortu ziren aldizkari eta egunkarien norabidea foruen gaineko jarrerak markatu zuen. Garaiko prentsa helduago eta iraunkorragoa zen, aurreko gerran ikusitako panfleto tankerako gehiegikeriarik gabea, eta editore eta langileen jarduera bateratuari esker mantentzen zen; nahiz eta, aldi hartan, egunkariak zuzendariak berak pertsonalki idazten zituen, gehienez ere erredaktore laguntzaile batekin.\nEredu horri lotu zitzaion El Observador Navarro, 1842koa, eta haren segidako La Opinión Nacional, biak ere foruzaleak ziren, Bilboko El Vascongado-rekin. Azken hori Bizkaiko prentsaren historian abizen sonatuko Delmas familiarena zen.\nLehen karlistadaren ondorengo urteetan euskal prentsa asko hazi zen, bai egunkari kopuruari bai horien hedapenari dagokienez. Hazkunde horretan zerikusi handia izan zuen papera merkatzeak, paper jarraituko lehen fabrikak ezartzearen ondorioz. Izan ere, egunkariak inprimatzeko paper jarraituak erabiltzeak harizkoa ordezkatu zuen.\nPrentsa burgesetik doktrinalera[aldatu]\nIsabel II.a Espainiakoaren erregealdi luzeari 1868ko Iraultzak eman zion amaiera eta Espainia nahasi eta gobernu gabeko egoeran utzirik, prentsa ideologikoari eta satirari bazka oparoa izan zen. Alabaina, 1872an Bigarren Karlistada hasi zenean, Espainia bien, Euskal Herria bien arteko liskar doktrinal zaharrak gogotik indarberritu ziren: batetik, Erregegaiaren gorteak Lizarran argitaratutako El Cuartel Real egunkari karlistak; bestetik, Iruñeko Hoja Volante, Bilboko La Guerra eta El Noticiero Bilbaíno edo Donostiako Diario de San Sebastián egunkari liberalak.\nKontrol horri ihes egiteko, 1876ko maiatzean intelektual-multzo handi batek La Paz izeneko arratsaldeko egunkaria sortu zuen. Portugaleteko Miguel Loredok zuzendutako egunkari hori aitzindari izan zen geroxeago agertu ziren eta eusko ikaskuntzen berpizkunde handiaren oinarrian zeuden aldizkari euskaltzale ugariena, adibidez, Nafarroako Sociedad Euskara de Navarra elkarteak argitaratutako Revista Euskara, Arabako Revista de las Provincias Euskaras edo Euskal-Erria gipuzkoarra).\nKazetaritza modernoaren jaiotza[aldatu]\nBilbon, 1875eko urtarrilaren 8an El Noticiero Bilbaíno sortu zen, kaleko oihularien bidez saldutako lehena –ordura arte etxez etxe baino ez zen banatzen prentsa, harpidetzaz. Hori ez zen izango, ordea, Etxebarria familiak ekarritako berrikuntza bakarra. Izan ere, dinamismoagatik eta egokitzeko ahalmenagatik ezaguna zen honek garaiko aurrerapen nagusiak bereganatu zituen, hala nola telefonoa eta errotatiba, azken hori euskal prentsan erabilitako lehena izan zelarik, 1896an.\nHirugarren Karlistadaren ostean, gainerako hirietan beste egunkari batzuk agertu ziren, El Noticiero Bilbaíno egunkariaren garaikideak baina askoz apalagoak. 1875ean karlistak Iruñea jazartzen ari zirela El Eco de Navarra jaio zen. Egunkari hori joera sektario eskasekoa bazen ere, beti integrismoaren eta karlismoaren aurkari gogor agertu zen, eta bere indargune nagusiak Iruñeko eguneroko bizitza xeheki islatzea –azokako prezioak, gertakariak, ikuskizunak, eguraldia, solas lekuetako zurrumurruak…– eta publizitate ugaria ziren. Diario de Navarra sortu zen arte –orduan irentsi baitzuen– El Eco de Navarra egunkariari itzal egingo zion egunkaririk ez zen izan, 1880ko hamarkadan Nafarroan berrogei argitalpen baino gehiago zeuden arren.\nMende amaierako krisi betean, prentsa nazionalista eta sozialistaren nahiz errepublikar erradikalaren agerpenak erne jarri zituzten alderdi kontserbadoreenak. Eliztarrei pulpituetatik komunikabide jakin batzuen irakurketa galaraztea eta horien zuzendariak elizaren aurkako ideiak sustatzeagatik eskumikatzea nahikoa ez zirudielarik, 1898an Sevillan Asociación de la «Buena Prensa» (Prentsa Onaren Elkartea) sortu zen, egunkari katolikoen sorrera bultzatzeko. Bi hamarkada geroago, hiriburu guztiek egunkari konfesional bat zuten. Euskal Herria ez zen salbuespena izan. Baina hori beste historia baten zatia da: XX. mendeko kazetaritzaren historiarena.\nEuskal kazetaritzaren aldi gorena. 1900-1936[aldatu]\nEuskal kazetaritzaren aldi gorena. 1900-1936.\nHogeigarren mendearen hasieran, Euskal Herriko biztanleriaren %60a zen ia-ia egunkari bat irakurtzeko adinako prestaketa-mailarik gabea. Hala ere, ideologiak gero eta pisu handiagoa zuen gizarte batean, komunikabide publiko bakarra idatzizko argitalpenak ziren. Izan ere, gizartea pixkanaka jabetzen joan zen, telefonoa eta telegrafoa medio, eta garraioen arintasun handiagoaz, gertaerek espazioan eta denboran zuten loturaz eta horiek eguneroko bizitzan duten oihartzunaz.\nGerra Zibila baino lehenago ere baziren Euskal Herrian egitura kapitalista sendo batean oinarritutako egunkariak.\nAzken koloniak 1898an galdu ostean, Espainia krisialdi soziopolitiko sakon batean murgildurik geratu zen. Errestaurazioaren eredua, alderdi liberalaren eta kontserbadorearen arteko alternatibetan oinarritua, ahitu egin zen, eraberritze mugimenduak sortu ziren, nazionalismo periferikoak indartu ziren eta ezkerreko alternatiba apurtzaileak suspertu, errepublikanismoaren antzera.\nGertatzen ari zen gizarte bilakaera, mende berriarekin politikan garbiro islatu zirenak, euskal herrialdeetan ere igarri ziren, eskuin dinastikoen (kontserbadoreak eta liberalak) nagusitasunak –Gipuzkoa eta Arabako integrismoaren eta Nafarroako karlismoaren aurkaritzak orekatua– egonkortasun erlatiboa ekarri arren.\nEuskal sozialismoa, 1886an Bilboko taldea sortu zenetik ahuleziak jota, indarrak biltzen jardun zuen, batik bat Bizkaian eta Gipuzkoako lantegi-guneetan, eta 1918an Gorteetara lehen diputatua bidali ahal izan zen; hain zuzen ere, kazetari bat: Indalecio Prieto.\nUrte horretan nazionalistek aurrerapen handia egin zuten hauteskundeetan, lehian ziren 20 aulkietatik 7 lortu, eta horrekin lehenengo aldiz euskal politikaren ardatz bilakatuz.\nHauteskundeetako emaitzak islatuz, garai hartako euskal prentsa gehienbat eskuinekoa eta katolikoa zen, nazionalista, monarkiko alfontsotarra, integrista edo karlista, ezkerreko komunikabide gutxi ziren, baina ez bazterrekoak, batzuk izan ezik. Beste behin, errotatibek gizarteak markaturiko erritmoan egiten zuten bira.\nHogeigarren mendearen hasieran, Euskal Herriko biztanleriaren %60 zen kasik egunkari bat irakurtzeko adinako prestaketa mailarik gabea. Hala ere, ideologiak gero eta pisu handiagoa zuen gizarte batean, komunikabide publiko bakarra idatzizko argitalpenak ziren. Izan ere, gizartea pixkanaka jabetzen joan zen, telefonoa eta telegrafoa medio, eta garraioen abiada handiagoaz, gertaerek espazioan eta denboran zuten loturaz eta horiek eguneroko bizitzan duten oihartzunaz.\nPolitikak eta kazetaritzak bikote biribila osatzen zuten. Prentsak iritzietan eragiteko zuen ahalmenagatik, egunkariak uneoro bultzatzen edo jazartzen ziren, boterearekiko edo, hobeki esanda, botereekiko, zuten jarreraren arabera.\nGobernu ezberdinek adierazpen askatasuna murrizteko erabili zituzten bide guztiekin –elizaren zentsura mende hasieran, aldez aurreko zentsura Primo de Riveraren diktaduran, eta Errepublikaren Defentsarako Legea ezarri ondorengo galarazpenak 30eko hamarkadan–, euskal egunkariek –batzuek eskuinak eta besteek ezkerrak defendatzeagatik– iritzia askatasunez adierazteko orotariko oztopo eta eragozpenak jasan zituzten.\nHala ere, euskal kazetaritzak ez zuen sekula, ez aurretik ez ondoren, tamaina horretako bizitasunik ezagutu. Bilboko erredakzioetan batik bat, baina baita gainerako euskal hiriburuetakoetan ere, gaztelaniazko kazetaritzaren historian kapitulu aparta, epikoa, idatzi zuten eta euskarazko informazio-estiloaren oinarriak ezarri zituzten profesional handiak jardun zuten.\nIzan ere, XX. mendearen lehenengo hiru hamarkadetan, herri hau kazetari bikain eta idazle zolien haztegi izan zen. Paregabeko belaunaldi bat izan zen, arrazoi politikoak medio, sarritan egunkarietan liskarrean aritzen zena, baina ia beti, erredakzioetako eta kafetegietako tertulietako lagun giroan, kazetaritzarekiko grinak lotzen zuena. Hiru hamarkada horietan, egunkariek iritzi publikoan eragin handia izan zuten, eta profesionalak egunero forma aldetik kazetaritza modernoa, ekonomikoki lehiakorra eta politikoki zorrotza egiten ahalegintzen ziren. Hitz batean, aldi gogoangarria izan zen hura.\nInformazioaren eta hausnarketaren artean[aldatu]\nAurreko orrialdeetan ikusi dugunez, Gerra Zibilaren ostetik baziren Euskal Herrian egitura kapitalista sendo batean oinarritutako egunkariak. Askotan, argitaletxeak partzuergoetan elkarturik zeuden, eta paper industrian akzioak zituzten.\nJose Mª Salaverria 98ko belaunaldiko kazetari ospetsuak bizirik zegoela argitaratu zuen azkenetako artikulu baten izenburua El arte del artículo izan zen, eta han bere esperientzia kontatzen zuen: «1900 inguruan, egunkariak, alderdi politiko baten edo pertsona itzaltsu baten zerbitzura egon ordez, beren baliabideekin bizitzen eta enpresa industrialak sortzen hasi ziren, eta idazlearen lana dirutan ordaindu ahal zuten. Garai hartan hezi ziren saiogile eta artikulugile libre handiak, Primo de Rivera jeneralaren Diktaduran gorenera iritsi zirenak».\nKanpotik begira, egunkariaren erredakzioa aldatuz joan zen, pixkanaka baina ezinbestean. Aurreko mendeko tailer zaharrak, erdi artisauak artean, nostalgiaren mende geratu ziren, eta orduko teknologiak eskaintzen zituen makineria berriak sartu ziren –tirada handiko egunkariek errotatibak zituzten, gero etorriko ziren linotipiak, telefonoak, posta zerbitzuak, argazki-erreproduzitzaile sistemak; 1909an, La Gaceta del Norte egunkariak lehen orrialdean argazki-grabatua sartu zuen, egunkarietako argazkiek nolabaiteko kalitatea I. Mundu Gerra bukatu ondorenean lortu zuten arren. Horrenbestez, erredakzio eta inprimategiak lantegi itxura hartzen ari ziren, eta beti zeuden afanean aritzen ziren ofizial, idazle, argazkilari eta irudigile proletarioak, borroka sindikalen abangoardiako tipografoak.\nAlabaina, joera horren aurkariak ere baziren. Adibidez, Miguel Unamunok «hutsala» irizten zion, eta sakontasun nahiz pentsamendu gehiagoko prentsa bat amesten zuen. Nieblaren egilea ez zen bakarra: 1913an, lehen alean, Euzkadi egunkari nazionalista irakurleen aurrean aurkeztu zen garaiko informazioa deitoratuz, argudiatuz bereak «helburu jasoagoa zuela, albiste-emate hutsala baino askoz prestuagoa».\nII. Errepublikara bitartean, Bilbo espainiar kazetaritzaren hiriburua izan zen. Hiriaren gizarte eta kultur bizitasunak, garapen ekonomiko handiarekin batera, Bilbo arrago bihurtu zuten, non galdatu baitzen gaztelaniazko nahiz euskarazko kazetarien belaunaldi nahikoa garrantzitsua.\n«Prentsa bilbotarrak El Liberali ezer zor badio, lozorrotik esnatzea eta dialektika zorroztea zor zen, horrek eman ziolarik hiriari Espainiako kazetaritza girorik interesgarriena», dio Alfonso Carlos Saiz Valdivielsok. El Liberal Madrilgo «trust» batek sortu zuen, ordurako Estatu osoan barrena zenbait egunkari zituelarik, denak ere joera demokratiko eta erregezaleak. Bere ibilbidean, alabaina, errepublika aldera lerratu zen, eta Indalecio Prietok erosi zuenean, 1923an, sozialista bihurtu zen, eta Pablo Iglesiasek sortutako alderdia Bizkaiko Aldundian sartzean eragin handia izan zuen. El Liberalek egunero 8.000 10.000 ale saltzen zituen, eta grebako egun gatazkatsuetan bi halako.\nEl Liberalen sorrerak Bizkaiko sektore kontserbadoreenetan kezka piztu zuen. Loiolako jesulagunen gomendioz, burgesia katolikoaren zenbait gizon itzaltsuk, Jose Mª Urkijo eta Luis Lezama Leguizamón buru zituztela, La Gaceta del Norte sortu zuten hilabete batzuk geroago, 1901eko urrian.\nLa Gaceta, bizialdi luze baten ondoren laurogeiko hamarkadan modu penagarrian zendua, «Prentsa Ona» delakoaren printzipioetan oinarrituta jaio zen. Vatikanoaren doktrina jarraituz, politikaren alorrean eskuineko indar guztien batasuna bultzatu zuen, ezkerrari eusteko, eta joera euskaltzalea agertu zuen. Komunikabide berria zuzentzeko, talentu handiko Irungo kazetari gazte bat izendatu zuten: Aureliano López Becerra, prentsaren historian «Desperdicios» ezizenaz sartua.\nAntonio Mauraren gobernuaren politika leheneratzailea defendatzeko, 1909an Alderdi Kontserbadorea sortu zen Bilbon. Alderdiaren buru Fernando de Ybarra jarri zen, bi urte lehenagotik Gorte Nagusian Bizkaiko ordezkari zena. Ybarratarrek uste zuten iritziak hedatzeko euskarri bat behar zutela, beren ekimen politikoekin aurrera egiteko, hots, egunkari bat.\nDonostiako El Pueblo Vasco hautatu zuten, Rafael Pikabeak hain egoki editatua, ezen 1903az geroztik katoliko tradizionalistek eta kontserbadoreek hauteskundeetan bat egin zezaten aurrerabide handiak egin baitzituen. Hortaz, Ybarra anaiek Pikabeari Bilboko El Pueblo Vasco editatzeko eskubideak erosi zizkioten, eta zuzendaria fitxatu zuten, Juan de la Cruz Elizondo, López Becerra bezala irundarra eta kazetari handia. Ybarratarren egunkaria Bilborentzat gauza handia izan zen, egunero Eugenio d’Ors, Ramiro Maeztu edo Azorínen eskuz idatzitako orriak iristen eta argitaratzen ziren, El Pueblo Vascoko ko beste artikulugileekin batera, hala nola Jose Mª Salaberria, Mourlane Mitxelena eta Lyon d’Or kafetegiko –letra espainiarretan mito bihurtua– zenbait solaskide.\nGaur egun, El Pueblo Vasco Bizkaiko egunkari zaharrena da, Gerra Zibiletik eta El Correo Español falangistarekin eginiko fusiotik bizirik irten ondoren. Hurrengo orrietan gai honi buruz arituko gara.\nEuzkadi eta prentsa nazionalista\nPrentsa nazionalistak une gogorrak bizi izan zituen, 1899ko El Correo Vasco iragankorraren ondoren, ideia aranistak hedatzeko komunikabide bat bermatu nahi eta ezinean. Paradoxikoki, Euzkadi azkenik Bilbon tirada handienetakoa zuen egunkaria bihurtu zenean, Engrazio Aranzadi «Kiskitzak» zuzendutako argitalpenak aberrikoen kritika gordinak jaso zituen, sektore honek ez baitzuen gogo onez ikusten Comunión Nacionalistaren –mugimenduaren alderdi moderatu eta posibilista– ideien aldeko egunkari bat.\nEuzkadiko irakurleen idazle maiteenetako bat «Imanol» zen, Manuel Aznar Zubigarairen ezizena. Kazetari nafarra nazionalismo sutsuenetik kastizismo zaharkituenera pasa zen, eta erregimen frankistaren arrimuan bukatu zuen, eta gero idazle eta diplomatiko gisa egunkaria gailurrera eraman baitzuen. Azterlan honen azken kapituluan «Imanol»en bizitza eta ibilbidea jasoko dira. Haren biloba Jose Maria Aznar Espainiako gobernuko presidente izan zen XX. mendearen amaieran eta XXI.aren hasieran.\nNazionalismoak, halaber, La Tarde arratsaldeko egunkaria bereganatu zuen. «Diario independiente» bezala 1914an sortu zen, baina 1927az geroztik Euzkadiren argitaletxe Euzko Pizkundiak hartu zuen, Javier Gortazar editorearen bidez, Euskal Herriko lehenengo kirol egunkaria ere sortu zuena: Excelsior. Jazinto Mikelarena kazetari bizkaitarraren zuzendaritzapean, egunero 20.000 ale saltzen zituen. Nazionalismoaren baitako liskar gogorrek 1931n, egunkariaren jabegoa aldaketa ekarri zuten, eta Excelsius izenaz jarraitu zuen.\nEuskal kazetaritzan, XIX. mendearen amaiera arte Gipuzkoa izan zen herrialderik aktiboena, bi ekoizpen gune zituelarik: Donostia eta Irun. Mugako hirian joera eta korronte orotako astekariak –El Bidasoa kasu, 1880 eta 1963 bitartean aldizka argitaratua– eta egunkariak argitaratzen ziren, eta erredakzioetan idazle bikainak bildu ziren: Aureliano López Becerra «Desperdicios», Juan de la Cruz Elizondo edo Mourlane Mitxelena, «el cisne del Bidasoa», besteak beste.\nKontxako badiaren inguruan, laurogeiko hamarkadaz geroztik prentsaren alorrean La Voz de Guipúzcoa egunkaria izan zen nagusi. Irakurle gehien izanik ere, ez zen El Pueblo Vasco –Ibarra anaiek Bilboko egunkari homonimoa sortzeko eredutzat hartu zutena– bezain eragin politiko handikoa, eta ezta profesionalki hura bezain itzaltsua ere. Alfonso C. Saiz Valdivielsok begi onez «joeraz eskuinekoa, erredakzioan ezkerrekoa» definitutako egunkariaren historian Pikabea y Leguía editorea eta Juan de la Cruz Elizondo eta Felipe Urkola lehen bi zuzendariak sartu dira.\nAgidanez, Madrilgo tertulietan El Pueblo Vasco irakurri eta eskatu ohi zen –izan ere, egunkariko idazle ziren Azorín, Maeztu, Baroja edo Grandmontagne–, eta kazetaritzan ziharduten euskal idazleen gogokoena zen.\nLa Voz de Guipúzcoa eta El Pueblo Vascoren inguruan beste egunkari txiki asko zebiltzan, denak ere ideologiaz eskuinekoak eta errentagarritasun urrikoak: 1897 eta 1936 bitartean galerak pilatuz joan zen La Constancia integrista eta foruzalea; El Correo de Guipúzcoa, tradizionalista (1898 1911), eta haren ondorengo El Correo del Norte (1912 1916), edo Gipuzkoako lehenengo arratsaldeko egunkaria, Crónica (1910 1915).\nEuzkadik Gipuzkoan izan zuen oihartzun apala kontuan izanik, 1930ean El Día sortu zen, «erlijio-joerakoa eta euskaltzalea» egunkari nazionalista, «irizpide katoliko zuzen eta hertsi batek eta sentimendu zintzo eta euskaltzale leial batek» gidatua.\nEgunkari interesgarri haren lumarik zoliena Jose Ariztimuño «Aitzol» apaizarena zen, Gerra Zibilean fusilatu zutena.\nAzkenik, 1934an jaio zen El Diario Vasco, gaur egun Gipuzkoako prentsan egunkari zaharrena. Egungo kazetaritzari buruzko kapituluan arituko gara hartaz.\n«Liberala eta foruzalea» zen eta 1890az geroztik La Libertad «herriaren interes sakratuak babestera» irten zen, eta Espainia zein Euskal Herriko arazoak konpontzeko irtenbide demokratikoak sustatu zituen, jarrera foruzale integratzailetik. Gasteizen aurrerapen materialaren defendatzailea, La Libertadek Elizarekiko begirunea erakutsi zuen, baina haren gehiegikerien aurrean jarrera kritikoa agertu zuen, eta komunikabide errepublikar suharra bilakatu zen, iraganeko Primo de Riveraren populismoaren, Lerrouxen erradikalismoaren edo Canalejasen liberalismoaren aldeko jarrerak alde batera utzita.\nArerio zuen El Pensamiento Alavések bezala, egunkariak jarrera koherentea erakusten zuen «noren aurka borrokatzen zuen, eta ez noren alde zegoen», Antonio Rivera adituaren hitzetan.\nBi egunkarien eragina berdintsua zen. Egunero 3.000 ale inguru saltzen zituzten, baina La Libertadeko irakurleak gehienbat hiritarrak ziren, eta El Heraldo/El Pensamientok, berriz, harrera hobea zuen Arabako landako bizilagunen artean.\nArabako eskuinaren bozeramailea 1901ean sortu zen, El Alavés karlistaren zuzeneko oinordea zen, baina planteamendu moderno eta erakargarriago batekin. «Katoliko independente» etiketaz, Arabako eskuin osoa biltzea lortu zuen: karlistak, nazionalistak eta kontserbadoreak.\nEgunkaria Jose Luis Oriolek erosi zuen, eta 1932az geroztik, El Pensamiento Alavés izen berriarekin Oriolen alderdiaren –La Hermandad Alavesa– zerbitzura zegoen egunkari tradizionalista zaratatsu bihurtu zen. Nazionalistek, aurreko etapan erredakzioan ugariak, egunkaria utzi zuten, eta 1933tik aurrera Euzkadi bilbotarraren herri mailako edizio bat bultzatu zuten (Euzkadi en Araba), emaitza bikainak lortuz. Beraz, Heraldo zaharretik Pensamiento berrirako aldaketan, egunkariak bere ondasun nagusia galdu zuen: Arabako eskuin guztien atxikimendua.\nErrepublikak, gehiegikeriak zirela-eta, aldi baterako geldiarazi zuen El Pensamiento, baina Araban Oriolen egunkariak baino ez zuen biziraun Gerra Zibilean. Hala, 1967an birsortu zen, Norte Expréss bezala.\nEl Eco de Navarra nagusitu zen, XIX. mendeko azken laurdenean, Nafarroako prentsaren merkatuan. Egunkari antikarlista eta moderatua, Alderdi Kontserbadorearen inguruko jarreretatik liberalismo doktrinal apal baina, paradoxikoki, molde zaharretan ainguratua zen batera jo zuen –hainbesteraino, ezen egunkaria errealetan jartzen zuen. Eskuinaren aldetik, integristek La Tradición Navarra «egunkari katoliko politikoa» argitaratzen zuten (1894tik 1932ra), zeinak karlismoari, eta batik bat haren bozeramaile El Pensamiento Navarro egunkariari, garbitasun doktrinalik eza leporatzen baitzion.\nEgoera zurrun samar hartan, Diario de Navarra egunkaria agertzeak, 1903an, giroa freskatu eta berritzeaz gain, irakurleen banaketa nabarmen aldatu zuen: lehenengo urtean, Diario de Navarrak 2.000 ale saltzen zituen, El Ecok 3.000, El Pensamiento Navarrok 1.800 eta La Tradiciónek mila ale eskas. Diario de Navarrak xurgatu zuen El Eco, 1913an, gaurdaino sendo mantendu duen nagusigoari hasiera emanez.\n«Garcilaso»k zuzendutako egunkariak, jarrera liberal kontserbadoretik eta maurismoarekin bat eginik, Nafarroan langile mugimenduaren hazkundea eta ideia sozialisten hedapena geldiaraztea zuen xede. Nazionalismoari uko egin ondoren, 1918an, Zapateria kaleko egunkaria erradikalizatu egin zen, jarrera antieuskaldun eta nabarristak, eskuin mesianikoaren parekoak, agertuz. II. Errepublikan, Diario de Navarra eta El Pensamiento egunkariek Errepublikaren Defentsarako Legearen eztenkadak pairatu zituzte, galarazpenak jasanez. Biek ala biek, 1936ko uztailean, bozkarioz hartu zuten Mola jeneralaren altxamendua. Izan ere, bi egunkariek, ideologikoki eta materialki, altxamendua bultzatu zuten.\nMende hasierako Nafarroako prentsaren gainbegiratu azkar hau osatugabea litzateke prentsa liberal bat bermatzeko ahaleginak aipatuko ez bagenitu. Aldi hartako egunkari garrantzitsuena izan zen 1904ko El Demócrata Navarra, duina eta enpresako jarraibideez eratua, baina bizialdi laburrekoa. Halaber, nazionalistek 1923an La Voz de Navarra sortu zuten, 1936ko uztailean Falangeak indar-gabetua.1900-1936 Euskal kazetaritzaren gailurra.\nMozala prentsarentzat. 1936-1976[aldatu]\nGerra hastean, 1936ko udaran, mende oso batez kostata ezartzea lortutako informazio-aniztasuna erabat galdu zen. Euskal kazetaritzarenak egin zuen: arrakastatik tragediara igaro zen. Diktadurak iraun zuen bitartean, 40 urtez, egunkariak bi prentsa-legeren mozalpean bizi ziren. Zentsurak isiltasun politikoa, soziala eta, zenbaitetan, baita kulturala ere, ezarri zuen eta, ondorioz, egunkari guztiek gutxi gorabehera gauza bera modu berean kontatzen zuten.\nMarokoko indar armatua, 1936ko uztailaren 17an, Errepublikako gobernuaren aurka matxinatu zen. Hurrengo egunean, Nafarroako gobernadore Mola jeneralak probintzian gerra egoera deklaratu zuen, eta ordu gutxitan boterearen baliabide guztiak bereganatu zituen, komunikabideak barne, jakina. Altxamenduak arrakasta zuen Espainiako probintzi guztietan, falangistek konfiskatuko dituzte ezkerreko, nazionalista edo errepublikarrak ziren egunkarietako errotatibak, eta kideko propaganda organoak martxan jarri zituzten. Lehena Iruñeko Arriba España izan zen, 1936ko abuztuaren 1ean, La Voz de Navarra nazionalista indarrez kendu ondoren.\nAldi berean, kolpeak porrot egin zuen lekuetan, Errepublikaren aldeko indarrek eskuineko komunikabideak itxi, eta haiek alderdiko egunkariekin ordezkatu zituzten.\nDonostian, La Constancia eta El Diario Vasco galaraziak izan ziren, eta bigarrenaren tailerretan Frente Popular hirian argitaratutako egunkari bakarra inprimatu zen, nazionalek hartu zuten arte. Nazionalek, era berean, El Día, La Prensa, La Voz de Guipúzcoa eta Guipúzcoa Obrera egunkarien instalazioak hartu zituzten, eta 1936ko irailaren 16tik aurrera arratsaldeko Unidad egunkaria eta goizeko La Voz de España, tradizionalista, atera zituzten.\nPrentsako zuzendaritza nagusiaren mendean[aldatu]\nGerra aurreko euskal egunkari gehienak bata eta bestearen intolerantziak erailda zendu ziren; beste batzuk, nekatu eta akituak, katastrofeak garaitu zituen, ez baitzuten ostera altxatzerik lortu. Alde batean zein bestean, gerrak iraun zuen hiru urteetan kazetarien jazarpena eta fusilamendua obsesio tragiko bat izan zen. Borreroaren begietan egunkari baten amaierak edo kazetari baten heriotzak haien ideien amaiera sinbolizatuko balu bezala.\nZentsura eta autozentsura[aldatu]\nDiktaduraren 40 urteetan, egunkariak bi prentsa legearen mozalpean bizi ziren: 1938ko Serrano Suñer ena, jada azaldua, eta 1966ko Manuel Fragarena, zeinak zentsura komunikabideetako zuzendarien esku utzi baitzuen. Zuzendariak, erregimenak onar zezakeenaren muga asmatu ezinean, etengabeko kezkarekin bizi ziren, beti zutabeen barrena labain zitekeen edozein xehetasunengatik espediente zigortzaile bat jasotzeko beldur. Jose Jabier Uranga, «Ollarra», 1962 eta 1990 bitartean Diario de Navarrako zuzendari izanak gogoratu bezala, «Inork ez zekien askatasuna noraino tenka zitekeen. Pozik eta seguruen zeundenean, sokatik tira eta... to espedientea».\nHautabidea hain murritza izaki, lehia alderdi tekniko eta formaletan zegoen. Alor horretan, Movimientoko egunkariak oso atzera geratu ziren, askoz arinagoak ziren argitaletxe pribatuen aldean. Horregatik izan zuen prentsa ofizial-zaleak barneratze maila hain apala, eta galera izugarriak pilatu zituen. Ondorioz, pixkanaka egunkariak itxiz joan ziren, 1975ean Arriba Españaren itxieraz hasi, eta 1983ko otsailean Hierro desagertu zen arte. Bi data horien artean, 1978ko Konstituzioak, 20. artikuluan, adierazpen eta informazio askatasuna bermatu zuen.\nEuskal prentsa. 1977tik aurrera[aldatu]\nDiktaduraren gau luzean zehar, oro har gizartearen eta zehazki kazetaritzaren ilusiorik handienetako bat adierazpen-askatasuna berreskuratzea izan zen. Xede hori, pixkanaka eta aldizka ikaraldiak jasanez, 1976az geroztik betetzen joan zen. Euskal kazetaritzaren merkatuak, 1977tik, hiru aldi kronologikotan azter daitekeen eraldaketa sakona ezagutu du. Lehen aldian, 1977 eta 1984 bitartean, egunkari zahar asko –erakunde-prentsan nahiz prentsa pribatuan– itxi eta beste batzuk jaio ziren. Bigarren aldian, laurogeiko hamarkadaren erdialdean hasia, euskal egunkarien egoera egonkortu egin zen, eta irakurleen merkatuan birbanatze prozesu bat gertatu zen. Hirugarren aldian, laurogeita hamarreko hamarkadaz geroztik, gerra aurreko urteetatik aurrera sortutako euskarazko lehen egunkariarekin, eskaintza ugaldu egin zen.\n«Prentsarik gabeko gobernu baten eta gobernurik gabeko prentsa baten artean aukeratu beharko balitz, zalantzarik gabe azkena aukeratuko nuke». Duela bi mende idatzitako Thomas Jeffersonen adierazpen horrek gaur egun ere, segurtasuna edo guztion interesa aitzaki harturik, askatasuna eta informazioa kontrolatuta legokeen erregimen bat bateragarriak direla sinestarazi nahi diguten politikariengandik gordetzen gaitu. Ez dago demokraziarik prentsa librerik gabe, eta ezta prentsa librerik ere demokraziarik gabe. Adierazpen-askatasuna, mugagabea izan ez daitekeen arren, hiritarren burujabetzan oinarritutako gizarteetako zutabe eta funtsa da.\nDiktadura amaitzean, penintsula aldeko lau euskal herrialdeetan hamaika egunkari inprimatzen ziren: Araban, Norte Expréss; Bizkaian, El Correo Español‑El Pueblo Vasco, La Gaceta del Norte, Hierro arratsaldeko egunkaria eta La Hoja del Lunes; Gipuzkoan, La Voz de España, Unidad, El Diario Vasco eta La Hoja del Lunes; Diario de Navarra eta El Pensamiento Navarro erresuma zaharrean.\nHorretarako, «tardofranquismo» deritzon garaian Mugimenduko Prentsari eskainitako baliabideak apur bat arrazionalizatu ziren, laguntza horietan dirutza izugarria xahutzen baitzen. Traidoretzat hartua izateko arriskua beregain hartuz, Emilio Romerok, prentsako ordezkari nazionala zenean, komunikabide garestienentzako diru-laguntzak kendu zituen. Horien artean zegoen prentsa falangistaren dekanoa, Iruñeko Arriba España, 1975ean desagertua.\nLa Voz de Españaren kasua[aldatu]\nMCSEren tirada handieneko egunkaria 1977an kiroletako Marca zen, 92.000 alerekin, eta segidan ziren Oviedoko La Nueva España, Valentziako Levante eta Donostiako La Voz de España, hiruak errentagarritasun maila dezenteaz. Horrek ez zituen, ordea, La Voz de España eta Unidad egunkarien itxierak eragotzi, 1980an, ustekabean. Arrazoi ekonomikoek arratsaldeko egunkari kaudimengabearen itxiera justifika dezakete, baina La Vozen kasuan arrazoiak politikoak izan ziren. Orduan erabaki haren zioez asko eztabaidatu zen. Batetik, susmagarria da Gipuzkoako lehen egunkaria aurreneko legebiltzar autonomikoa eratzeko bezperan desagertzea; izan ere, legebiltzarrak, zalantzarik gabe, euskal instituzioak komunikabide publikoez hornitu nahi zituen, horien artean egunkari falangista zaharrak. Beste arrazoi bat, agerikoa hau ere, Donostiako egunkarietako langileria Ricardo de la Cierva Kultura Ministroaren ildoaren aurka publikoki manifestatzea izan zitekeen, Donostian pertsonalki jakinarazi zioten moduan, ministro historialariak egunkaria itxi baino egun batzuk lehenago.\nHortaz, 1980tik aurrera garai batean boteretsu izandako estatuko prentsa katetik Hierro baino ez zen geratzen, Bilboko arratsaldeko egunkari pobrea, bere bizitzako azken hamar urteetan 300 milioi pezeta inguruko zorra pilatu zuena, Begoña Zalbidea Bengoa irakaslearen kalkuluen arabera. Zaharkitua eta akitua, 1983an hiltzen utzi zioten. Bere epitafioan, gogoratu beharko litzateke hiru hamarkadetan egunero literaturako orri bat mantendu zuen euskal egunkari bakarra izan zela.\nHiru egunkari tradizionalista[aldatu]\nIkusi dugu Euskal Herrian, XIX. mendeko lehen libelo karlista edo antiliberalen garaitik, prentsa tradizionalista errotuta zegoela. Caudilloa eta haren erregimen autokratikoa desagertzeko unean, joera tradizionalistako hiru kazetaritza‑enpresa pribatuen lanak argitaratzen ziren: Iruñeko El Pensamiento Navarro, Gasteizko Norte Expréss eta Bilboko La Gaceta del Norte. Hiruak ia aldi berean zendu ziren, 1981 eta 1984 bitartean, Trantsizioak ekarri zituen aldaketa sozial eta politikoetara egokitzeko gai izan ez zirelako.\nAlabaina, euskal prentsarentzat galerarik mingarriena La Gaceta del Norte egunkariarena izan zen, 1984an jaio eta 83 urte pasa ondoren. Euskal Herrian hedapen handiena izandako egunkariak –hirurogeiko hamarkadan 100.000 ale inguru saltzen zituen, eta Araba zein Nafarroako argitalpenak ere arrakastatsuak ziren– izen bereko Iruñea eta Gasteizkoen autismo bera pairatu zuen, eta ultramontanismo zaharkitu batean ainguratuta geratu zen, hain muturrekoan ezen, adibidez, zinemako ikuskizun sailari ez ikusiarena egiten zion, argitaratzaileen moralarekin bat ez zetozen filmak ageri zirelako, ikurriña hitza galarazi zuen edo katolizismoa nahiz nazioaren batasuna aldarrikatzen ez zituzten alderdi politikoen iritziak isilarazten zituen; ondorioz, egunkariaren orrialdeetan Democracia Cristiana Vasca eta Alianza Popular baino ez ziren agertzen. Hala, bada, 1975 eta 1980 bitartean 40.000 irakurle galdu zituen.\nLa Hoja del Lunes[aldatu]\nTrantsizioak, normala denez, ofizioaren egitura instituzionaletan ere eragin zuen, eta boterearen itzalpean patxadan bizi izan ziren kazetari gazteak Prentsa Elkarteen aurka altxatu ziren. Testuinguru hartan, Madrilgo Diario 16 izan zen astelehenetako bijilia hausten lehena, eta gurean Deia izan zen, 1982ko irailean. Hilzorian, Prentsako Elkarteak banan‑banan desagertuz joan ziren: Donostiako La Hoja del Lunes 1983ko ekainean, eta Bilbokoa 1984ko urtarrilean. Horrela amaitu zen 50 urteko bizialdi erosoa.\nHiru egunkari handiak[aldatu]\nJose Mª Caminos irakasleak enpresa horiek xeheki aztertu ditu, eta atera dituen ondorioen artean hauxe dago: «eredu propio bat garatu dute, eta bertako gauzei arreta handia eskaintzen dion probintziako prentsa-mota bat bermatu». Politikoki eklektikoak eta ideologikoki orekatuak –Diario de Navarra ez hainbeste–, beste egunkari batzuek agortutako ideiak gogor defendatzen zituzten urte erabakigarrietan aldaketarako gogoarekin bat egin zuten, eta gizartearen berrikuntzarako nahiaren isla bihurtu ziren.\nPrentsa nazionalista berria[aldatu]\nBi egunkari sortu ziren 1977ko hiru hilabete eskasetan: Deia eta Egin, prentsa nazionalistaren baitan, berrogei urteko nahitaezko etenaren ondoren.\nKonkurrentziaren kontserbadorismoaren aurrean, bi komunikabide horiek nolabaiteko haustura zekarten, hala barneko egituraketan nola kanpora begira, euskal prentsan gaztetze interesgarri bat eraginez.\nEgituraketari dagokionez, Deiak eta Eginek inbertitzaile txikien partaidetza bultzatu zuten, joera nazionalistaz baina alderdi jakinei lotu gabe. Informazioa euskal geografiaren testuinguruan jorratzen zuten, Euskal Herria batasun politiko eta identitate kulturaleko eremu balitz bezala hartuz, errotatiban landutako berriak lehenetsiz, agentzia eta iturri ofizialen kaltetan. Bi egunkarien jaiotzarekin, euskara informazio-ataletan sartu zen, eta euskal politikak eta kulturak pisu handiagoa hartu zuten.\nBi egunkari nazionalisten bermea ez zen samurra izan, eta independentziari uko eginda baino ez zuten lortu euskal prentsan bidea egitea. Gaur egun, Eginen –1999ko itxieraren ostean Gara bihurtuta– eta Deiaren bermea ziurra da, nahiz eta salmentak jakitea erraza ez den, biak ala biak OJD (Oficina de Justificación de la Difusión) prentsa espainiarreko erakunde independentearen kontroletik kanpo baitaude.\nLaurogeiko hamarkadan, lau herrialde kulturalki euskaldunetan iraupen laburreko zenbait egunkari sortu ziren, hemen aipatzea merezi dutenak.\nNavarra Hoy maiatzean jaio zen, 1982an halaber, «trantsizio demokratikoan sortutako prentsaren eredua, merkatuan iraun zuena baina proiektuaren iraunkortasuna bermatuko zion behin betiko hazkundea lortuko ez zuena» (J.Mª Caminos). Diario de Navarra kontserbadorearekin bat ez datozen balizko irakurle-multzo bat erakartzeko planteamendu ezagunaz, orduan Foru Erkidego agintean zegoen sozialismora hurbilduz joan zen. Alabaina, 1986tik aurrera abiatutako berritze eta berregituratze ahaleginek porrot egin zuten, eta azkenean enpresaren jabetza aldatu zen, langileen esku geratuz. Zeroa Multimedia elkarteak, 1994an, Navarra Hoy itxi eta errautsetatik egunkari berri bat, Diario de Navarra, sortzeko erabakia hartu zuen.\nLa Voz de España gobernuaren aldeko egunkaria itxi ondoren, langile batzuek elkar hartu zuten, Gipuzkoako lehen egunkaria izandakoak utzitako hutsunea bete nahian. La Voz de Euskadi euskal esparruko egunkari independente bat zen, 1983ko maiatzetik 1985eko martxora, profesionalek egina eta Jose Reyk zuzendua. Autogestioak eta estutasun ekonomikoek kudeaketa eragotzi zuten, egunkariak ausardia eta irudimena falta ez zituen arren.\nGaur Expréss egunkariaren patua ez zen oparoagoa izan. Eusko Alkartasunaren ideiak zabaltzeko sortutako egunkaria Navarra Hoy-ko tailerretan inprimatu zen, 1989ko apirila eta azaroa bitartean. Hasieran 25.000 ale inguru saltzen zituen, baina ixteko garaian, ez zuen 15.000 aleko tirada baino.\nXXI. mendeko egunkariak[aldatu]\nDiario de Navarra[aldatu]\nMende bateko adinarekin, Diario de Navarra euskal esparru kulturaleko egunkari zaharrena da. Nafarroako prentsari bultzada handia eman zion bere sorrerak, 1903ko otsailaren 25ean, enpresako kazetaritza, ez alderdikoia eta xede ekonomikoa zuen bat, ezartzean. Ezaugarri horiek El Eco de Navarra bere lehiakide nagusian ere ageri ziren, baina Diario de Navarran sorrerako ideia funtsezkoen zati ziren, zazpi adjektibotan laburbilduak: egunkari «batik bat hezigarria» eta informatiboa, katolikoa, alderdi politikoekiko independentea, moralari dagokionez kontserbadorea, foralista eta iritzietan inpartziala.\nEl Correo Español–El Pueblo Vasco[aldatu]\nEuskal prentsan duen nagusitasuna 1982an islatu zen, erredakzioa informatizatzeko eta errotatiba aldatzeko berrikuntza teknologiko sakon bat eginez, eta Ezkerralde eta Eskuinaldean, Kostaldean eta Durangaldean eskualdeko edizioak atereaz.\nEl Diario Vasco[aldatu]\nEgin / Gara[aldatu]\nArazo ekonomikoei barne gatazkak gaineratu zitzaizkien, nazionalismo gogor bati atxikitako zuzendaritza batzordearen eta Euskadiko Ezkerrako ideietatik hurbilago zegoen erredakzioaren artean. Oihartzun publikoa izan zuen lehen gatazka egunkaria agertu eta hilabetera sortu zen, Augusto Unceta Bizkaiko Aldundiko presidentearen hilketa salatu zuen editorial baten ondorioz; horrek zuzendariaren kargugabetzea ekarri zuen. Urtebete geroago, 1978ko abenduan, sektore moderatuenak Egin utzi zuen, eta harrezkero egunkaria Herri Batasunaren inguruan bildutako ezker abertzalearen bozeramaile nagusia izan zen, 1998ko uztailean Baltasar Garzón Entzutegi Nazionaleko epaileak itxi zuen arte, ETA talde terroristaren egitura finantzarioarekin zerikusia zuelakoan. Urtebete geroago kautelazko itxiera kendu zen, baina bost urte pasa ondoren bista ez da oraindik burutu.\nEuskaldunon Egunkaria / Berria[aldatu]\nEuskaldunon Egunkaria muga ekonomiko, tekniko eta informatibo handiekin jaio zen, instituzioen laguntza eskasaz, baina euskal merkatuan tarte bat hartzeko gai izan zen. 2001eko kontrolak 14.396 aleko eguneroko hedapena eman zion, aleen erdiak Gipuzkoan saltzen zirelarik.\nDiario de Noticias[aldatu]\nEl Periódico de Álava[aldatu]\nEskualdeko edizioak dituzten Estatu mailako egunkariak[aldatu]\nEl Mundo del País Vasco[aldatu]\nEuskal merkatuan ere indartsu sartu zen, eta horrek egunkaria 1991ko maiatzean eskualdeko edizio bat sortzera bultzatu zuen, El Mundo del País Vasco, jabea Editora del Pueblo Vasco duelarik. Madrilgo egunkariak eskainitako sostengu teknikoaz eta orrialdeen horniketaz, El Mundoren Bilboko erredakzioak lehen orrialdeko berriak eta atal nagusietan orrialde egokituak eransten ditu, eta baita zutabegile propioak ere. Lehen urtean edizio bakarra bazen ere, geroago herrialdekako edizioak moldatu ziren.\nTrantsizio politikoa martxan zegoela adierazten zuen sinboloetako bat, demokraziako lehen egunkari moduan, El Paísen aurkezpena izan zen. Bere kalitate materialak eta argitasun ideologikoak lidergora eraman zuten, eta gaur egun ere nagusitasun hori eroso mantentzen du. Euskal edizioa zabaldu zuen 1997ko maiatzaren 29an. Hiru hiriburuetan du erredakzioa, non 8 edo 12 orrialdeko erdiguneko koaderno bat egiten baita.\nEuskal Autonomia Erkidegoan emaitza interesgarriak agertzen ditu: batez beste 20.722 erosle eta 92.000 irakurle. Hortaz, laugarren egunkari irakurriena da, aurretik El Correo, El Diario Vasco eta Gara dituela. Nafarroan 4.000 ale inguruko eskaria du. Azken urteetan edizio bat Lehen Mailako euskal taldeei eskaintzen die, lehen orrialdea eta hasierako orrialdeekin.\nLe Journal du Pays Basque[aldatu]\nLe Journal du Pays Basque 2001eko udazkenean jaio zen. Frantsesez argitaratu baina euskaraz eta gaskoiez kolaborazioak dituen egunkaria Donostian inprimatzen da.\nEgunkaria krisi sakon batean murgilduta zegoen 2003ko hasieran, etorkizuneko bideragarritasuna arriskuan jarririk. Desagertu ez zedin, harpidetza kanpaina bat burutu zen, hileko 20 eurotan, gutxienez 1.000 harpide lortzeko. «Pertsona orori zabaldutako egunkari bat egin dugu; pertsona orok ahal duena egin dezala, Le Journalek zabalik jarraitzeko», eskatu dute editoreek.\nEFE albiste-agentzia ofiziala Euskadin 1985az geroztik modu autonomoan ezarrita dago, eta horrek Bilboko lotunetik informazioa sorturik, Espainia osora banatzeko ahalmena ematen dio. Beraz, euskal jabetzako agentzia izan gabe, Euskal Herrian informazioa hedatzeko gune nagusienetako bat da.\nOndorioak: itxaropenetik kezkatara[aldatu]\nEuskal kazetaritzaren merkatuak 1977tik, eraldaketa sakona ezagutu du, hiru aldi kronologikoetan azter daitekeena.\nErabat euskaraz argitaraturiko bi egunkari baino ez dira izan eguneroko euskal prentsaren historian: Eguna, 1037ko urtarrilaren 1etik ekainaren 17ra argitaratua, eta Euskaldunon Egunkaria, 1990ko abenduaren 6an atera zena, eta epailearen aginduz 2003ko otsailean itxi zena. Euskarazko prentsaz aritzeko, beraz, esparrua egunero atera ez diren argitalpenetara zabaldu behar da; izan ere, horiek izan dira euskarazko kazetaritzaren ohiko euskarriak.\nErabat euskaraz argitaratutako bi egunkari baino ez ziren izan eguneroko euskal prentsaren historian: Eguna, 1037ko urtarrilaren 1etik ekainaren 17ra, eta Euskaldunon Egunkaria, 1990ko abenduaren 6an plazaratu, eta epailearen aginduz 2003ko otsailean itxi zena. Euskarazko prentsaz aritzeko, beraz, esparrua egunero atera ez diren argitalpenetara zabaldu behar da; izan ere, horiek izan dira euskarazko kazetaritzaren ohiko euskarriak.\nEuskal kazetaritzan aditua den Javier Díaz Noci irakaslearen arabera, euskarazko kazetaritza 1834an hasi zen. Urte horretan Correo del Norte argitaratu zen Donostian, egunkari liberal bat, bi zenbakitan euskarazko testu bana sartu zituena.\nBaina erabat euskaraz ateratako lehen argitalpena Uscal Herrico Gaseta izan zen, 1948ko udaran, Jose Augustin Xaho erromantikoak idatzi zuen, hauteskundeetan diputatu aukera zezaten sustatzeko.\nXX. mendeko aldizkari eta egunkariak[aldatu]\nBigarren Karlistadaren ondoren euskara berpiztu egin zen, astekari eta aldizkari ezberdinen eskutik. Horietako gehienak elebidunak edo hirueledunak ziren, eta bertako ikerlanen eta kultur sustapenaren oinarriak ezarri zituzten: Baionako Eskualduna, Iruñeko Revista Euskara, Donostiako Euskal Erria eta Gasteizko Revista de las Provincias Vascongadas.\nMendearen bueltan, Euskalzale eta Ibaizabal astekariek, Resurrección Mª Azkuek argitaratuek, «euskarazko argitalpen batek lehenengo aldiz kazetaritza modernoari dagozkion baliabideak erabili zituzten (argazkiak, zutabeak, tartekiak, tituluak, eta abar)».\nDonostiako La Unión Vascongada katoliku eta erregezale alfontsotarra (1891‑1903) egunkarien historian sartu zen euskarazko artikuluak, erregularki ez izan arren, argitaratzen lehena izan zelako, baina Euzkadi nazionalista izan zen 1913az geroztik atal egonkor bat zabaldu zuen aurrenekoa, Evaristo Bustinza, «Kirikiño»ren zuzendaritzapean.\nEuskarazko egunkari baterantz[aldatu]\nGerra eta debekua[aldatu]\nEgunkari nazionalistek orduan ibilian ziren aldizkari euskaldunetatik kolaboratzaile eta erredaktoreak erakarri zituzten, eta horiek euskaraz berezko estilo bat sortzera animatu zituzten. Denbora joan ahala, gaur egun onartu beharra dago Deia eta Egin elebidunek –garai hartan lehiakideek kontuan hartu ez zutena, ez ikusiarena eginez, eta zenbait euskaltzale zorrotzegik nahikoa ez zelakoan kritikatua– euskal prentsak euskararen normalizazioaren alde egin zuela.\nEuskal prentsak euskarazko egunkari elebakar bat izan du, Euskaldunon Egunkaria, itxi zuten arte hedapen dezentekoa. Egunkaria ixtean, langileek beste egunkari bat martxan jarri zuten, Egunero izenekoa, egunkari berri bat sortzea deliberatu artekoa. Azkenean, 2003ko ekainaren 21ean Berria atera zen.\nBilakaera tekniko baten mugarriak[aldatu]\nKazetaritza klasikoa euskarri futuristetan[aldatu]\nEgoera hori azaltzeko lau arrazoi daude: lehen arrazoia, erreferentziazko eredu baten falta, edozein komunikabide jaioberriren sortzetiko muga; bigarren arrazoia, etxeko ekipamenduen muga teknikoak, segundo batzuetan bereizmen txikiko testu eta irudiak deskargatzeko baino gai ez direnak; hirugarren arrazoia, komunikabideen jabetza, gaur egun hainbat eskutan daudenak, hau da, egunkari inprimatuen argitaratzaileenetan, horiek egunkarietan jasotako informazioa Interneten jartzera mugatzen direlako; eta laugarren arrazoia, kazetari eta profesionalen inertzia bera, gehienak ziberinformazioaren berezko eskakizunetara gutxi egokituta baitaude.\nEkoizpen eta erabilera elektronikoaren erronka[aldatu]\nPrentsako kazetaritzaren heriotza?[aldatu]\nEuskarri berriaren ezaugarriak[aldatu]\nGaur egungo egoera[aldatu]\nKataluniatik kanpo, Donostiako El Diario Vasco egunkariak estatu mailako komunikabide guztiei aurrea hartu zien, eta 1995eko urte berean euskal prentsa digitala abian jarri zuen.\nEstatu mailan, lehen komunikabide erabat elektronikoa, La Estrella Digital, Bilbao Bizkaia Kutxarekin elkartu zen, 2001eko urtarrilean Euskadi Digital sortzeko. Bi urte bete gabe zituela itxi zen, galera ekonomiko handiak metatu ondoren. Egunkari hura desagertu ondoren, euskal kazetaritza telematikoa kioskoetako egunkarien mende egon zen, eskualde mailako zenbait komunikabide salbu, hala nola Uribe Kosta Digitala edo Bilbao Información.\nEgunkarietako wedguneak XXI. mendearen hasieran, ziberespazioko bisitatuenak dira.\nEuskal kazetaritzaren zenbait pertsona ospetsu[aldatu]\nAntonio Trueba (1819‑1889)[aldatu]\nEuskal kazetarien lehen belaunaldian, Antonio Truebak, ezizenez «Antón el de los Cantares», ofizioaren patriarka gisa begirune berezia merezi du, bere idazkiak, mende bat baino gehiago igaro den honetan, negartiak eta melengak iruditu arren, bigarren mailako erromantizismoaren estilo jori eta apainegian. Madrilera joandako bizkaitarraren idazkerak, XIX. mendearen erdialdetik, ospea lortu zuen hiriburuko aldizkari eta egunkarietan argitaratutako poesia, ipuin eta artikuluengatik. «Probintziako Aita» izenarekin ezin konta ahala lan argitaratu zuen literatur ataleko zuzendari izan zen El Noticiero Bilbaínoko orrialdeetan, 1876tik hil zen arte.\nMiguel Unamuno (1864‑1936)[aldatu]\nAdiera hertsian euskal kazetaritzako profesionalen artean sartzea guztiz egokia ez bada ere, ezin da ahaztu Unamuno mende arteko Espainiako prentsaren artikulugile garrantzitsuenetako bat izan zela. 1880an El Noticiero Bilbaínok bere lehen artikulua, «La unión hace la fuerza» izenburukoa, argitaratu zuenetik, Unamunoren obraren zati dezente bat jatorrian prentsarentzat idatzia izan zen. Izan ere, pentsaera adierazteko eta arimaren gatazketan sakontzeko, saiakerak aurkeztu, paisaiak deskribatu eta gizarteko kronikak egiteko euskarri aproposa zela uste zuen, beti ere ikuspegi «unamunotar» batetik, hau da, bitxitik. Horrek eraman zuen nagusitzen hasi zen korrontearen kontra igeri egitera.\nFrantzisko Grandmontagne (1866‑1936)[aldatu]\nJosé Mª Salaberría (1873‑1940)[aldatu]\nRamiro Maeztu (1874‑1936)[aldatu]\nAureliano López Becerra, «Desperdicios» (1880‑1955)[aldatu]\nIndalecio Prieto (1883‑1962)[aldatu]\nRaimundo García, « Garcilaso» (1884‑1962)[aldatu]\nPedro Mourlane Mitxelena (1885‑1955)[aldatu]\nManuel Aznar (1894‑1975)[aldatu]\nRafael Sánchez Mazas (1894‑1966)[aldatu]\nXabier Lizardi (1896‑1933)[aldatu]\nEsteban Urkiagak hazi zen Mungiako baserritik hartu zuen bere kazetaritzako ezizena: “Lauaxeta”. Jesulagunekin hezi zen eta nobiziotza hasi zuen, hura 1928an utzi, eta politikari, kazetaritzari eta hezkuntzaren sustapenari heldu zion. Euzkadi astekari nazionalistarekiko kolaborazioak areagotuz joan ziren, eta 1931n bere gain hartu zuen euskararen atala, garai hartan hizkuntzaren aldetik zalantzarik gabe euskal prentsaren orrialde garrantzitsuena zena. Aldizkarian iritzi‑testuak hartu, eta eguneroko gaiak, kulturalak eta artistikoak sartu zituen. Lauaxeta etorkizun oparoko euskal letren izen adierazgarrienetako bat zen, baina gerrak bortizki eraman zuen.\nJose Artetxe (1906‑1973)[aldatu]\nManuel Leginetxe (1941‑2014)[aldatu]\nManuel Hidalgo (1953)[aldatu]\nOrrialdearen azken aldaketa: 12 urtarrila 2016, 04:59.


Larragaingo abaritza ez galtzeko 300 kimu landatu dituzte Bedoñan - Arrasate - Goiena.eus\nLarragaingo abaritza ez galtzeko 300 kimu landatu dituzte Bedoñan\nXabi Gorostidi 2020-02-24 16:26\nEzkurrak ematen dituen zuhaitza da abaritza, eta Gipuzkoan, orain arte, Udalatx magalean aurkitu izan dute. Espeziea ez galtzeko, Udalatxen hartutako ezkur batzuk eraman zituzten Urnietako Arizmendi mintegira, eta handik atera dituzte aipatutako 300 kimuak. Bedoñan landatu dituzte, udal jabetzakoa den Uringain eremuan; Sologaizto baserri alboan dago eta 1.700 metro koadro ditu.\nDuela lau urte eraman zituzten ezkurrak Aldundiaren jabetzakoan den Arizmendi mintegira, eta orain landatzeko unea iritsi da. "Ez dakigu nola moldatuko diren kimuak lursail berri honetara, baina uste dugu ondo egokituko direla. Bertako espezie bat da, bioaniztasuna ahalbidetuko duena , eta oso pozik gaude esku-hartze honekin" azaldu du Maria Ubarretxena alkateak.\nUdaleko ingurumen teknikari Pello Garaik, abaritzak berezko dituen propietate batzuk zerrendatu ditu. "Gero eta gutxiago erabiltzen ditugu baliabide naturalak osasunarekin lotutako gaitzak sendatzeko. Zentzu horretan abaritzak erabilpen bat baino gehiago eskaintzen ditu. Adibidez, beherakoa geratzeko erabili izan da betidanik. Abaritzaren azalak taninoak ditu, eta horrek ahalbidetzen du beherakoa gelditzea. Gipuzkoan Udalatx inguruan dago soilik zuhaitz hau, eta erabilera hori ia desagertuta dago. Baina Araban eta Nafarroan ugaria da zuhaitz honen presentzia, eta medikuntza naturalerako erabiltzen jarraitzen dute". Narrua ontzeko eta gorri biziko tindagaiak egiteko ere erabiltzen da abaritza.\nAipatutako Bedoñako Uringain eremuan makil ilara bat jarri dute, abaritzarekin egindako heskai bat lortzeko. Lehen lursailak heskaiekin –seto– banantzen ziren, eta zuhaitz mota honekin heskaiak egin daitezkeen ikusi nahi dute. "Aplikazio posible izan daiteke abaritzarekin egindako heskaiak Arrasate erdiguneko parkeetan erabiltzea, barandak erabili beharrean" azaldu du Garaik.


'Game of Thrones' Errege Bardea | Telesailaren eragin turistikoa\nIrailaren 20tik 25era\nI.L / Erredakzioa | eitb.eus\nTelesailaren zein zati grabatuko duten jakinarazi ez badute ere, inguruko herrietan talde teknikoko 300 bat pertsona daude.\nIrailaren 20tik 25era filmatuko dute 'Game of Thrones' Bardean\nGame of Thrones-ek, azken hamarkadako telesail arrakastatsuenak, Europako mapa turistikoan kokatuko ditu Errege Bardea, irailaren 20tik 25era seigarren denboraldia grabatuko baitu Nafarroako natur parke horretan.\nHBO, telesailaren telebista-kate sortzailea, dagoeneko hasi da denboraldi berriko eszenak grabatzen; Gironan, hain zuzen ere. Dirudienez, El Barri Vell Braavosen hiria izango da.\nBardeako Parke Naturalari dagokionez, erdi-basamortu horrek oso egokia dirudi Daenerys Targaryenekin, 'herensugeen erregina'rekin, lotutako zatiak grabatzeko. Hala balitz, ezin dugu baztertu etorkizunean Castildeterran edo Amildegi Handian gizaki mitologikoak ikustea.\n800 gizonezkok eta emakumezkok parte hartuko dute filma grabatzeko lanetan, estra moduan. Gutxienez 1,75 eta 1,7 metroko altuera, hurrenez hurren, itxura "mediterraniarra" eta, "kulturista izan gabe", egoera fisiko ona izatea eskatu zieten hautagaiei.\nNatur parkearen inguruko herrietan dagoeneko 300dik gora pertsona daude, telesailaren talde teknikokoak. Filmatzeko lanak ikusmin handia piztu du bertako herritarren artean, baina orain arte ez da ia informaziorik zabaldu horren inguruan.\nTelesailean agertu ostean Bardeara turista gehiago etortzea espero dute, Nafarroan antzeko beste kasu batzuetan gertatu den bezalaxe. "Gertuen dagoen eremuan nabarituko dela espero dugu, Erriberan. Garrantzitsua da denon inplikazioa, bertako enpresa eta zerbitzuena, jarduera horrek ekonomian eragina izan dezan", adierazi du Maitena Ezkutari Nafarroako Gobernuaren Turismo eta Merkataritza zuzendariak.\nAipatu iturrien arabera, Foru Gobernuak 13 udalerritan garatu duten Zinemaren Ibilbidearen bigarren fasea sustatu nahi du. Ekimen horren helburua Nafarroan grabatutako 23 pelikularen kokalekuak bisitariei erakustea da, tartean Ocho apellidos vascos, Las Brujas de Zugarramurdi eta Patton lanak grabatzeko erabilitakoak. Kokaleku bakoitzean kartel bat jarri dute, eta, errealitate areagotuaren bidez, filmaren zatiak ikus daitezke, horiek grabatu ziren lekuan bertan.\nDolores Redondoren Baztan trilogiari esker, eleberrian aipatzen dituen leku esanguratsuenak bisitatzeko ibilbideak antolatu dituzte, eta ibarrean jaso duten turisten kopuruak gora egin du. "Baztanaldeko herritarrek badakite trilogiari esker jende andana etortzen dela. Ostalaritza eta merkataritza enpresetako eragin zuzenaz gain, bada zenbaezina den beste eragin bat, Baztanen izena asko zabaldu delako", Maite Ezkutariren esanetan.


Sekeko gaztetxea - Wikipedia, entziklopedia askea.\nSekeko gaztetxea Bizkaiko Sopela udalerrian dagoen gaztetxea da, 2010eko apirilaren 13an okupatu zena. Eraikina errota zaharra izanik Gazte Asanblada Sopeloztarrak obrak egin zituen eraikina egokitzeko.\nEraikinak 3 solairu ditu eta Gobela ibaiaren parean dago kokatuta. Besteak beste, kontzertuak egiteko bi gune, hiru biltegi, bilera gela, sukaldea, barra, jangela, musika taldeentzako entsegu lokala, eta terraza ditu.\nHainbat ekintzen artean, gaztetxean, txalaparta eta sukaldaritza ikastaroak eskaintzen dira, eta aldizkako beste ikastaro, kontzertu eta ekitaldiak ere antolatzen dira. Azpimarragarriena igandero burutzen den "Domeka beroak" ekimena da, hanburgesa ezberdinak egiten dituztelarik.\n↑ ukberri.net. «Argazkigintza tailerra egingo dute asteburuan Sopelako Sekeko gaztetxean» Noiz kontsultatua: 2013/04/18.\nGazte Asanblada Sopeloztarraren bloga\nOrriaren azken aldaketa: 5 abendua 2019, 20:19.


Klima aldaketarekin lotutakoak - - Goiena.eus\nKlima aldaketarekin lotutakoak\nMiguel Lazpiur 2019-12-13 08:27\nMadrilen milaka lagun irten ziren kalera, buruzagi politikoei hainbat gauza eskatzeko: igorpenak geldiaraztea, berotze globalaren kontra egitea... Igorpen horien ondorioz, planeta berotzen ari da, eta, ez bada azkar eta garaiz ezer egiten, ondorioak konponezinak izan daitezke.\nHor dugu automobilen sektoreak kutsatzen duena. Prentsak eta politikariek mezu nahasiak botatzen dituzte, eta automobil elektrikoa erabili behar dela diote. Baina hau ez da bete; izan ere, biztanleak eta erabiltzaileak ez dira mezu horietaz fidatzen. Ez daude berotegi efektua jaistearen kontra, baina hainbat galdera dituzte: atmosferara igortzen den CO2 guztitik, ze portzentaje sortzen du automobilen sektoreak? Zein dira kaltegarriagoak: dieselaren igorpenak ala gasolinarenak? Auto elektrikoetarako nola sortu energia elektrikoa, erregai garbietatik ala fosiletatik?\nHeldu zaidan informazio batek dio azken belaunaldiko dieselek gas garbiagoak igor ditzaketela atmosferara auto elektrikoek baino. Hortaz, zein da ondorioa? Kontsumitzaileak informazio gehiago eta hobea behar du erabakiak hartzeko.


Iridoyk EAJ-PNV eta Korrokoitzeko bizilagunekiko errespetua exijitu dio Santanori\n22 URT 18\nBozeramaile nazionalistak beregain isuri diren akusazioak ukatu ditu eta politika egiteko gezurra ezin duela erabili adierazi dio alkateari\nXabier Iridoyk, Hirigintzako ordezkaria eta Irungo EAJ-PNVko bozeramaileak, gaur goizean Jose Antonio Santano alkateari, izan dituen azken adierazpenenak direla eta, EAJ-PNVrekiko eta Korrokoitzeko bizilagunekiko errespetua exijitu dio. Bozeramaile jeltzaleak, Alkateak bere interes politikorako gezurra erabiltzea "onartezina" dela adierazi du, eta jokabide honek egoera bideratu beharrean, Irungo Udal Gobernuak bizi duen ezegonkortasunean sakontzen duela.\nKomunikabideen aurreko agertzean, Iridoyk berretsi du Korrokoitz eremua antolatzeko akordioa badagoela, "akordio baikorra, alde desberdinekin landutakoa eta Alde Zaharrari garapen garrantzitsuak ekarriko dizkiona" ziurtatu du. Plan Bereziaren onespenak behar dituen tramitazio legalen ezagutzaile izanik, ordezkari jeltzaleak argi eskatu dio Alkateari, bere interes politikoak eta pertsonalak ezin zaizkiola eremu honen garapen urbanistikoari lehenetsi.\nHalaber, Hirigintzako ordezkariak guztiz ukatu ditu Alkateak udal taldeko beste zinegotzi batekiko Iridoyk izandako tratu bereizlearen inguruan esandakoak, "ezin da onartu Santanok matxismoa bezalako gai larria demagogia egiteko erabili izana, ezta bere gobernukidea gutxiesteko helburuarekin gezurra esatea ere. Horrelako gaia arma politiko gisa erabiltzea deitoragarria da, eta gainera ez mesederik egiten Udalaren funtzionamendu egokiari ezta erlazio pertsonalei ere" adierazi du Iridoyk.\nHonen harira, Iridoyk beste Udal taldeek eta jendarte eragileek adierazi dioten babesa eskertu du. Eta Santanori gogorarazi dio EAJ-PNV dela Irungo Udal Gobernuari egonkortasuna eskaintzen diona, are gehiago, jakinarazi dio jarrera hau eta egindako adierazpenak, egun bizi dugun egoera birbideratzearen kontrako zentzuan doazela.\nGainera, Iridoyk "Alkateak jokabide honekin lortzen duen bakarra, irundarrontzat garrantzitsuak eta beharrezkoak diren proiektuak arriskuan jartzea da; beste erakundeen agendetan daudenak barne" esan du.\nAzkenik, ordezkari jeltzaleak Alkateari egoera hau beraiek eragin dutela gogorarazi dio, desadostasunak, Gobernu Itunak dioen bezala, Jarraipen Batzordean, desberdintasunak eztabaidatzeko eta ebazteko sortutako baliabidean, jorratu beharrean komunikabideetan argitaratu izanagatik.


Erramu igandea | El Diario Vasco\nAurtengoan ez da haurren Gurutz Biderik izango Galbaixoko ermitara. / GORRITIBEREA\nGORRITIBEREA MUTRIKU. Domingo, 14 abril 2019, 01:02\nAste Santuari gaurkoarekin emango zaio hasiera, hasteko gaur goizeko 11:00etan parrokian ospatuko den meza nagusian, Erramuen Bedeinkapena izango da eta horretarako erramu sorta parrokiaren atarian jarriko dute bakoitzak bere sortatxoa har dezan. Bestalde bihar astelehena, goizeko 11:00etan, katekesiko haurrek eta hauen monitoreek Gurutz Bidea burutuko dute, baina aurtengoan parrokia barruan egingo dute, ez dira aurreko urteetan bezala Galbaixoko baselizara joango. Guztien buru Txomin Zabaleta erretorea arituko da.\nJauja-Sagarmiña eskubaloi taldeko infantil neskek partida izango dute gaur goizeko 12:15ean, Donostiako Pako Yoldi kiroldegian, Irauli taldearen aurka. Aurreko asteburuan etxean jokatu zuten, eta 10 eta 21 galdu Ordizia Enirio taldearen aurka, baina beraien bidea gogoz burutzen dihardute. Bestalde, kadete nesken taldeak atsedena du gaurkoan eta baita hurrengoan ere.\nEnetz Ezenarro, Bildu alderdiaren alkatetzarako hautagai «La estabilidad es el gran secreto del crecimiento de nuestro club»


Zugastieta lurrun tren makina\nOndarea 27 de uztaila de 2007\nAzpeitiako museoan dagoen beste lurrun tren makina aurkezten dizuegu oran: Zugastieta lurrun lokomotorra.\nEuskal Herriko burdinbide museoa\n0-6-0T (030T) errailen arteko metro batekoa. Lurrun tren makina hauek 1888. urtean eginak izan ziren ingalaterrako Sharp Steward Konpainiagatik. Amorebietatik Gernikara Trenbidean egin zuen lan diesel trakzioa alde batera utzi zion ondoren arte. Lokomotorren izenak ibilbideak igarotzen zituen herriak ziren; hau da, Zugastieta, Múgica, Guernica y Lumo.\nAnitzak dira lurrun tren makina honen ikus ditzakegu irudirik baina agian kuttunena izango litzateke hau Oka izugarri polita den trenbidetik igarotzen.\n(Gernikazaharra Historia Taldearen argazkia).\nBaina ez pentsa beti izan da horrela lokomotorra. Begira nola zeuden zaharberritu baino lehen.\nOso ezaguna zen bere garaian tren makina hau, Isabelita koipeztoa ezizenez ezaguna. Esaten omen zuten koipe asko botatzen baitzuelako bere ibilbidean.\n,  Euskadiko burdinbide ondarea; Gobierno Vasco. Juanjo Olaizola, 1990\nRocket lurrun lokomotorra\nDD – 1RM herbeheretar automotorra


TRF prentsan 2016 | The Reward Foundation egunkariak eta linean\nHasiera TRF Prentsa 2016-n\nKomunikabideek The Reward Foundation ezagutu dute eta gure lanari buruzko hitza zabaltzen dute: kontzientzia porno kontzertuak; sexu heziketa eraginkorra eta burmuinaren deialdia ikastetxe guztietan; NHS osasun laguntzaileen hornitzaileen beharra pornografia mendekotasuna eta gure ekarpena egiteko ikerketa pornoak eragindako sexu disfuntzioetan. Orrialde honetan prentsan izandako arrakasta batzuk nabarmentzen dira.\nEgunkariak eta Online\n2016ko urria. Mary Sharpe Linda Hatch doktorearen iruzkin honetan agertzen da Erresuma Batuko pornoaren eta sexuaren mendekotasunari buruz.\nThe Sunday Times - Scotland Edition, 21ko abuztuaren 2016a\nEskozia kanpoan erabilitako bertsioa linean ikus daiteke hemen. Harpidetza eskatzen du, nahiz eta astean bi doako istorioetan izena eman dezakezu. Izenburupean kroazierazko albiste honetan ere erabili zen NAVUČENI NA PORNIĆE DjNUMX edo bere hurrengo mezua zurekin Ana Muharrek idatzia.\nEskoziako Daily Mail-ek Times istorioa bi aldiz jarraitu zuen. Lehenik eta behin honako pieza eskaintzen zuen ...\nHurrengo egunean Reward Foundation-en hainbat ideia erabili zituen bere liderra ...\nKapitaleko ikastetxe pribatu esklusiboetako batean "porn kontzientzia" klaseak jasoko dituzte, mendekotasunaren beldurrez.\nFettes College-k, Tony Blair ministro ohi ohiak bere ikasle ohien artean, Internet aditu bat gonbidatu du aurten ikasleei erantzuteko.\nIkerketaren gero eta handiagoa den ikerketa baten ondoren, pornoaren esposizio luzea estaltzen du, osasun mentalarekin eta inpotentziarekin.\nEra berean, mendekotasunak ikasketak, karrera-ikuspegiak eta harremanak kaltetu ditzakeen erreklamazioak ere izan ditu, abisu gehiago izan ditzakeen haurren tratu txarrak salbuespenezko irudiak ikusteko.\nMary Sharpe, The Reward Fundazioaren abokatua eta sortzailea, harreman osasuntsuak sustatzen dituen ongintzazko lanak, George Herioten eta Dollar Academy-n Stirling-en egindako kontzientziazio saioak eman ditu dagoeneko.\nIkastetxeetako iturri batek esan zuen saioak «zentzugabekoak eta zuzenak» izan zirela pornoaren mendekotasunaren ondorioei buruz, "interesgarria eta baliotsua" gisa deskribatzen duten beste iturri batekin.\nEta metodoa oso erabilgarria izan da Fettes-ek, hau da, £ 32,200 urteko kuotak kobratzen dituena.\nSharpe esan zuen gonbidatu zuten klase emateko aurten geroago. "Ikastetxe horiek konturatzen dira kaltegarriak diren hard-core pornografiak beren ikasleei, osasun mentalari eta ikasketei dagokienez", gehitu du Sharpe.\nBere fundazioak Britainia Handiko eta atzerriko gizon gazte batzuen milaka xehetasunak biltzen ditu, beren menpekotasunaren eragin debilitatingaz mintzo direnak.\nDroga-bilketari dagokionez, Sharpe ohartarazi du pornoaren gehiegizko tolerantzia-mailak etengabeko esposizioa areagotzea eta ohiturak areagotzea, erabiltzaileek gero eta grafiko gehiago bilatzen dutela.\n"Gazteek azkar soft-core porno hard-core porno, pornografia fetitxeak eta gaiztoak pornoa eskalatzen dute, shock-faktorea behar duten asetzeko", gehitu du.\nGeorge Heriot-en zuzendari Cameron Wyllie-k esan zuen: "Benetan garrantzitsua da gazteek pornografia ikustea arriskutsuena dela pornografiaren gehiegizko erabilera psikologikoki eta mentalki kaltegarria dela erakusten duten ikerketa zientifikoen bidez.\n"Evidence Internet bidezko pornografia esposizio aurrekaririk gabekoena da, sarritan smartphones eta pilulak bidez iristen direnak, gizonezko gazteak desintegratzea eta sexu bazkide batekin piztu ezin izateak".\nEkainean, NHS Lothian-ek Sharpe deitu zuen, Chalmers Street sexu-osasuneko klinikako langileekin elkartzeko, porno eragindako inpotentzia kontzientziatzeko.\nErresuma Batuko Huffington Posteko armak honako hau argitaratu zuen istorioa 22ko abuztuaren 2016an. AEBetako irakurle baten iruzkin polita nabarmendu dugu.\nIndependentea Sunday Times-ko istorioari ekin zion, neurri handi batean, eskuragarri hemen.\nIpuina ere zabaldu zen nazioarteko hedabideetan, oso urrun Vietnamgo Indonesia.\nKomunikabideek sortutako ongizatea pornografia-ondorio latzak argitaratzen ditu\nAbokatu batek sortutako karitate batek Interneteko pornografia konpultsiboaren erabileraren efektuak argitaratu ditu.\nMaria Sharpe, kide ez-praktikatzaile bat Defendatzaileak de Fakultatea, ezkerreko praktika ezartzeko Saritutako Fundazioa, garapenaren zirkuituaren sariketa publikoa hobeto ulertzeko eta ingurumena nola elkarreragiten den eta osasun hobetzen laguntzen duen karitatea, eraikuntzaren erresistentzia estresarekiko ulermen publikoa areagotzeko.\nPaper berri baten arabera AEBetako Armadako medikuak eta sariaren fundazioa, izenburua "Internet Pornografia da sexu-disfuntzioak eragiten? Iritzia batera Txosten klinikoak"Internet pornoren erabilerak sexu-zailtasunak sor ditzake, nahiz eta ikusle osasuntsuetan garatzen diren garuneko mekanismoak proposatu. Nerabezaroa eta adoleszentziaren giltzarri aldietan garatzen ari direnak bereziki ahulak dira.\nHainbat sheriffek eta abokatu penal nagusiek pornografiaren eragina gazteen portaeran eragiten duten beldurrak bereziki adierazi dituzte Eskoziako Lege Berriak.\nSharpek esan du sexu krimenaren gorakadak "pornografiaren erabilera konpultsiboa erabiltzeak gehitzea ekarriko lukeela".\nGehitu zuen: "Zalantzarik gabe, tratu txarrak eta sexu erasoak salatzeko beste pertsona batzuk parte hartzen dutenean, polizia batek hobeto detektatzen du, baina horren azpian, pornografia-adikzio guztiak eta garunaren desintegrazioaren ondorioak indarkeriaren eta bestelako adikzioen artean daude. erlazionatutako garuneko aldaketak ere parte hartu behar dute.\n"Zigor arloko agintariek, hezkuntza eta osasuneko agintariekin batera, krimenaren alorrean edozein murrizketarik ikusten badute".\nAugust 22, 2016. Eskolak hobetzeko\nMary Sharpe abokatua izenburuetara iritsi da duela gutxi Tony Blairren eskola ohiak "pornoari buruzko kontzientzia" eskolak emango dituela, ikasleengan sexualki esplizituak diren materialek izan ditzaketen efektu negatiboen beldurren artean.\nEdinburgoko Fettes College-k, Erresuma Batuko eskola publiko esklusiboenetakoak, Reward Foundation ongintzako fundatzailea den Sharpe andrea gonbidatu du datorren urte hasieran ikasleei zuzentzeko.\nGaur egun, planak sortu dira klaseak aurkeztea hemen, pornografia deskonposatzen dituzten ikasleei ahultzeko, adikzioaren ondorio potentzialei buruz hausnartzeko.\nBelfast Telegraph-ekin hizketan, Darryl Mead, Sharpe andreak senarrak eta harreman osasuntsuak sustatzen dituen Reward Foundation-eko presidenteak, esan zuen Belfast Telegraph-i Ipar Irlanda agendan zegoela.\n"Mary eta biok aurkezpen bateratuak egiten ditugu eskoletan eta oso interesatuta gaude probintzia osoan zehar entrenamendu saioak egitea", esan zuen Mead doktoreak.\n"Oraindik ez dugu erakunde zehatzik buruan, baina Ipar Irlanda dago egitekoen zerrendan eta oso irekita gaude eskolak lehen hezkuntzan, bigarren hezkuntzan eta ikastetxeetan ematen.\n"Gainera, pozik gaude neska-mutikoei saio desberdinak ematean, pornografia ezagutzeko orduan baldintza desberdinak dituztelako."\nSharpe andreak Radio Ulsterreko Nolan Showi atzo esan zionez, gaur egun batez ere 16 eta 17 urteko gazteekin tratatzen duten arren, lehen hezkuntzako azken urtean haurrak hezten hasteko asmoa zuten.\n"Ikerketek erakusten dutenez, batez besteko adina haurrek biluzik dauden argazkiak bilatzen dituzte eta antzekoak 10 urtekoak dira", esan zuen.\n"Gaur egun Internetek dena ematen die saguaren klikarekin edo hatz batekin mugituta, beraz, haurren garuna malgua denean babestu nahi badugu, orain ohartarazi behar dugu".\nAbokatu jeltzaleak esan du "pornoari eta biluztasunari begiratzeak kalterik egingo ez lukeen arren", arriskutsua dela material esplizituagoa eta kaltegarria izan daitekeenaren atea bihurtzeko.\n"Burmuina aspertuta dago zerbaitekin zenbait aldiz ikusi ondoren, berritasuna eskatzen du eta oso erraza da hardcore pornoera eta porno bortitzera igotzea eta haurrak horregatik pizten dira", esan zuen. "Internetetik gauza oker guztiak ikasten ari dira eta horrek kalte egiten die".\nDepresioa eta ADHD (arreta-defizitaren hiperaktibitatea nahastea), Sharpe-rekin erlazionatutako pornografia-arloko osasun mentaleko bi gai izan ziren.\n20 urteko gizonezkoen artean zutitzearen disfuntzioaren arazo gero eta handiagoa aipatu zuen "nerabezaroan pornoari begira egon direlako".\n"Bikotekideek edo sexu kitzikapen arruntek hunkituta uzteari uzten diote, beren garunak Interneten estimuluak hiper-pizteko ohituta daudelako", esan zuen.\n"Neskekin berriketan eta eskutik helduta eta pauso leun normal guztiak egin beharrean ikasi beharrean, muturreko materiala jasaten ari dira".\nNelson McCausland DUPeko legebiltzarkideak begi onez ikusi du klaseak bertako haurren eskura jartzeko aukera, "zuzena dela" gazteak pornografiaren arriskuez heztea "dela.\n"Gaur egun kontzientzia handia dago material horren izaera kaltegarriaz eta gizakiaren garunean eragiten duen moduaz", esan zuen. "Gazteei bizimodu osasuntsuagoa izaten eta horrelako arriskuez jabetzen laguntzen duen edozer gauza ona da".


Dia saltokietako langileak, greban : Goierriko Hitza\nDia saltokietako langileak, greban\nDia-k Ordizian duen saltokia itxita, gaur goizean. // Argazkiak: ELA sindikatua\nDia supermerkatu kateak Goierrin dituen lau saltokiak itxita daude gaur, langileak greban baitaude. Beasain, Legazpi, Ordizia eta Urretxuko lokaletan “Dia a Dia explotadas, prekarietaterik ez” lema irakur zitekeen gaur goizean.\nEnpresa komiteak “abuztuan 12 langile kaleratuak” izan zirela salatu du, eta horietako batzuk “gaixotasun bajan” zeudela. Gainera, dendetan “pertsonal faltan” daudela eta “lan karga gehitzen” ari dela diote, eta langileen “lan osasuna eta segurtasuna” ez daudela bermatuta. Enpresa zabaltzen hasi den Dia&Go denden eredua ere salatu due, ez duelako “langileen kontziliazio pertsonala kontuan” hartzen.\nEgun osoko grebaz gain, mobilizazioak ere egingo dituzte, lurraldeka. Gipuzkoari dagokiona, 12:30ean izango da, Donostiako Artzain Onaren Katedralaren aurrean.


Covid-19 koronabirusa: positiboak Euskadin, 2021eko martxoaren 26an\nEuskadik 600 positibotik gora atzeman ditu azken orduetan\nPandemiaren bilakaeraren adierazle guztiak gorriz daude ostiral honetan eta goranzko bilakaera dute. Birsorkuntza-indizea 1,15era igo da, eta 14 eguneko intzidentzia metatuak 10 puntu gehitu ditu.\nOstalaritzako kontratazioa % 60 jaitsi da uztailetik EAEn\nEAEk sei udalerri ditu gorrian, Ondarroa batu baita azken orduetan\nHauek dira 400 kasu baino gehiago pilatzen dituzten udalerriak\nPositiboen igoera nabarmena Nafarroan: 205 kasu atzeman dituzte\nGora egin dute pandemiaren adierazleek EAEn\nEuskadiko egoerak okerrera egiten jarraitzen du, pandemiaren bilakaeraren adierazle guztiak gorriz baitaude, eta azken orduetan 604 positibo berri atzeman dituzte, aurreko egunean baino 75 kasu gehiago.\nAtzo 10.040 proba diagnostiko egin zituzten, aurreko egunean egindako 9.973 proben gainetik, eta positibotasun tasa % 5,3tik % 6ra igo da, Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailak ostiral honetan emandako datuen arabera.\n604 kutsaduretatik 293 (239 egun bat lehenago) Bizkaian detektatu zituzten, 199 (151 aurreko egunean) Gipuzkoan, 104 (136 asteazkenean) Araban eta zortzi Autonomia Erkidegotik kanpo bizi diren pertsonen artean.\nAzken datu horiekin, hamalau eguneko epean covidaren intzidentzia-tasa metatuak gora egiten jarraitzen du Euskadin, eta hamar puntu igo da 253,76raino. Indize horrek gorakadarik handiena izan du hilaren erdialdetik, joera aldatu zenetik.\nHiriburuen artean, Gasteizen 341 kasu daude pilatuta, eta, beraz, 400dik gertu daude; egoera horretan, Eusko Jaurlaritzak ostiral honetan berretsi behar duen proposamenaren arabera, murrizketa gehiago izango ditu, hala nola perimetroaren itxiera.\nBilbok 326,4 kasu ditu eta Donostiak 160,6 kasu 100.000 biztanleko.\nZure interesekoa izan daiteke baita ere: EAEk sei udalerri ditu gorrian, Ondarroa batu baita azken orduetan\nTxarra da, halaber, birsorkuntza-tasaren bilakaera; izan ere, covida duen gaixo batek zenbat pertsona infektatu ditzakeen adierazten duenak, berriz ere gora egin du, eta 1,15ean dago.\nGainera, intzidentzia-tasen arrazoia (egungo 14 egunetan metatutako intzidentzia-tasa duela astebetekoarekin alderatzen du) hazten jarraitzen du, eta 1,17an dago Euskadi osoan (1,16 zen ostegunean).\nBigarren egunez jarraian, zainketa intentsiboetako unitateetan dauden gaixoen kopuruak gora egin du: lau gehiago dira (87 guztira). Hala ere, presio asistentzial orokorra jaitsi egin da; izan ere, ospitaleratutakoak 241 izatetik 227 izatera pasa dira ostegun honetan, egun horretan 37 pertsona ospitaleratu baitzituzten (bezperan baino 10 gutxiago).\nKutsadurek gora egin dute ikastetxeetan ere; Hezkuntza Sailak ostiral honetan jakinarazi duenez, 71 gela itxi baitituzte, atzo baino 13 gehiago 46 ikastetxetan, bezperan baino sei gehiago.\nEz dago ikastetxerik aurrez aurreko jarduera erabat eten duenik, eta koronabirus kasuengatik itxitako eskolen ehunekoa % 0,40 da.


Aiarako emakumeak, udalerriko historian euren lekukoa egiten - Aiaraldea - Aiaraldea.eus\nAiarako emakumeak, udalerriko historian euren lekukoa egiten\nAitor Aspuru Saez 2021-06-29 10:35\nAiarako emakumeei buruzko liburua aurkeztu zuten Luiaondoko kirol pista estalian igandean. Herriko emakumezkoek eurek hartu zuten hitza, historian euren ahotsa jartzeko.\nGorabehera ugariren ostean, Aiarako emakumeak; memoria, aztarnak eta errealitateak liburua aurkeztu zuten igande eguerdian. Hasierako asmoa Etxaurrengo baselizan egitea bazen ere, Luiaondon gauzatu zuten azkenean ekitaldia, eguraldiaren ondorioz.\nEkitaldia bertsolariekin hasi zen, baina berehala hartu zuten hitza liburuaren protagonistek. Inma Roiz idazleak eta euren lekukotza eman duten emakumezko askok partekatu zituzten euren esperientziak: emakume elkarteko kideak, talde feministetako ekintzaileak, Etxaurren Ikastolako Guraso Elkartea, Administrazio Batzarreko ordezkariek... guztiek azaldu zuten euren ibilbidea eta borroka.\nLiburuaren sustatzaileek azpimarratu dute testua sortzeko prozesua ere balioan jarri behar dela. Udalerriko emakumeen sare morea osatzeko urrats bat gehiago izan da eta hainbat herri eta esparruetako emakumeak jarri dira elkarren artean harremanetan.\nZentzu horretan, Aiarako Udalak goraipatu du 35 lagunek parte hartu dutela proiektuan eta norbanakoen ahotsez gain, ahalegin kolektiboa mahaigaineratu beharra dagoela.\nEmakumeen Etxea kalera\nAurkezpenerako elkarrizketa eredua baliatu zuten. Aiarako Udaleko Berdintasun zinegotziak eta Luiaondoko Administrazio Batzarreko kideek hitz egin zuten lehenbizi, eta liburuan agertzen diren hainbat emakumek hartu zuten hitza jarraian.\nHorretarako, Emakumeen Etxeko sofa erabili zuten. Izan ere, udalak aitortu nahi izan du toki horrek duen garrantzia udalerrian emakumezkoak saretzeko eta indarrak metatzeko. Ez zen bide beretik egikaritutako ekintza sinboliko bakarra izan, Aiarako mapa osatu baitzuten Administrazio Batzar guztiekin.\nProtagonisten zuzeneko lekukotzak entzun ostean, argazki kolektiboa egin zuten bertaratutakoek.


Pasa den astean My Mad Fat diary telesailari buruz hitzegingo genuela esan genizuen... Norbaitek ikusi al du? Zer iritzi duzue telesail honen inguruan?\nGazteen telesailen gidoilariek protagonista papera neska lodi bati ematen dioten lehen aldia da, eta hemen dugu Rae. Azkena ez izatea ere espero dugu.\nJakin badakigu institutua infernu txiki bat bihurtu daitekeela edozein gaztearentzat, baina horretaz aparte, Raek bere praken kremailerak lehertzen ditu eta lortu ezin den mutil-puskaz maitemindu egiten da. Agintari irudia den bere amari aurre egiten dio (askotan bidegabeko modu batean, dena esan behar dugu) eta bere burua ez gorrotatzearen aldeko borroka bat eramaten du aurrera; bere arazoei aurre egin bere buruari minik egin gabe.\nTelesailak zeri buruz hitzegiten duen? Gizarte gordofobo batek gazte sentikor bati eragin dezakeen hauskortasun eta estigma edo marka. Baina nahiz eta ohiko lekuetan lurreratu, ez da batere demagogoa. Rae amildegiaren ertzean egoteak hamasei urterekin ez du esan nahi Oasis entzuteari uko egin behar dioenik, edota laguntasuna zure burua salbatzeko zerbait benetazkoa dela.\nEta zergaitik egiten dizuegu proposamen hau?\n- Telesailaren protagonista lodia dago, lodia da. Beste telesaileekin alderatzen badugu, besteetan gai honi buruz hitzegiten saihesten da. Baina telesail honetan, ez. Hemen gaia narrazioaren ardatz nagusia bilakatzen da. Ezin dugu Rae-ren bizitza ezagutu loditasunak gizartean kokatzen duen lekua ulertu gabe. Mundua Rae-ren begiradarekin begiratzearen abantaila dugu.\n- Telesailean buru osasunari buruz hitzegiten du. Beste gai tabu bat. Ondo dakizue gaztea izatea ez dela bakarrik ligoteoak, argazkiez betetako karpetak… edo behintzat, ez hori bakarrik. Eta argi dago ez dela guztiontzako berdina.\n- Baikorrak eta toxikoak diren harremanei buruz hitzegiten duelako. Baita etsipen, porrot, zauri eta borroeki buruz.\n- Rae bezalako heroi bat behar genuelako. estropezu egiten duen hoietakoa.\nBakarrik falta zaigu ikusten animatzera, Rae-ren bizitzaren zati horretan bidailagun izatea. Eta musikaz ere gozatzea... 90. hamarkadan entzun zen musikaz gozatu nahi? Spotify-n badute bere playlist-a! Abestiren bat gure #BBplaylist-era pasatuko zenuke?\nOstegunean aktibismoari buruz hitzegin dugu. Bakarrik lagun lodi bat behar dut nere alboan iraultzari ekiteko! Edota bere gorputza eta besteen gorputzekiko Beldur Barik Jarrera agertzen duen norbait! Zuen inguruan begiratu... Pentsatu... eztabaidatu... eta ekin Beldur Barik Jarrerakin!!!


NOAUA! "Diyo" ere izan zitekeen - Usurbil - Noaua.eus\nNOAUA! "Diyo" ere izan zitekeen\nNoaua Aldizkaria 2021-10-22 10:16\n25 urte bete dituen kultur elkarte honek gordean zuen istorio eder bat segidan. 1996. urtean proiektu hau abiarazi zutenek oso gogoan izango dute.\nNoaua! herritik sortu zen proiektua izan zela argi adierazten duen beste zantzu bat dugu honakoa: izenarena. Aldizkariari, kultur elkarteari izena jarri behar eta parte hartze prozesu berezi bat abiaraztea erabaki zuten sortzaileek. Herritarren proposamenak biltzeko zerrendak jarri zituzten establezimenduetan. Prozesu hartako dokumentazioa eskuratu dugu.\nItzela izan zen erantzuna; 675 proposamen bildu zituzten. Denetariko izenak, asko herri hizkeran ahotan sarritan hartutako hitzak, edota udalerri honetako leku izenak. Txiribogako zerrendan herritarrek eginiko ia 200 ekarpenen artean aurki ditzakegu, “Entzun hi!”, “Zizabila”, “Dayola”, “Banitxiek”, “Ezinkaitua”, “Txirikorda”, “Dema”, “Txaramunto”.\nEhunetik gora proposamen bildu zituzten baita Aitzagan; tartean, prozesu honen azken txanpara heldu eta lehia bizia eragingo zuten bi hautagai; “Diyo”, eta “Noaua!”. Zerrenda berean artean aurkitu ditugu baita, “Irisasi”, “Lamaitz”,”Udarregi”, “Baldeu!”, “Nahikuaiu!”, “Lotsik ez”, “Eamangoaue”.\nPatri tabernan, “Puela”, “Urbil”, “Urdaiaga”. Zendoian (garai hartan “Sunbeltz”) “Puntax”, “Herri berri”, “Noa Hua!”, “Majera”. Udaletxe azpian kokatua zegoen liburutegian “Usurbil aldizkaria” besteak beste. Udaletxean “Hika mika”, “Berriketan”. Parrokian “Kupela”, “Auskalo”. Kale Nagusian kokatua zegoen Sagasti tabernan, “Hemendik”, “Hika mika”, “Ttaka-tteko”. Aizpurua okindegian “Abaraska”. Etxebeste kaleko “Laxoa” kafetegian “Iñurkiña” eta “Iñaurkiña”. Labe-Txiki okindegian “Irakurtzan/k” edota azken faserako sailkatu zen “Learritz”. Egungo Benta tabernan (garai hartan K2), “Bota Pinuee”, “Zer esaten didazu?”, “Ahaldeu”. Antxetan “Usurbilko”. “Usurbil”, “Belmont”, hemen ere “Noaua!”, “Tximist”, ondoan kokatua zuen “Usurbil” izeneko tabernan. Egun NOAUA! K.E. kokatua dagoen egoitza orduan Gure Pakea elkartea zegoen; “Bordatxo” edota “Distira” proposamenak bildu zituzten bertan.\nSegidan hiru soziedadeetan jasotako ekarpenak. Andatzpen, “Usurbil mintzo”, “Ttakatteko”, “Gaude”, “Usurbilen”... Aginagakoan “Andatza”, “Laiaketan”... Kalezarko Peña Pagolan, “Belmonte”, “Puntapax”, “Kontakatilu”, “Ana-erreka”, “Gazi-gozo-geza”. Sagardotegietan ere ipini zituzten zerrendak. Saizarren “Hitzurbil”, “Putzurbil” esaterako. Araetan “Kitto”, “Hemendik”, “Herri berri”, “Usurbiltxo”. Begira zer zioten jatetxeetan. Zubietako Iruinen “Sagar-zulo”, “Tolare azpi”, “Irrintzi”. Txokoaldeko Zumetan, “Oso hurbil”, “U.H.A. Usurbilgo Herri Aldizkaria”...\nAdibide batzuk baino ez dira. Aipaturikoez gain, establezimendu gehiagotan ere jarri zituzten zerrendak. Orduko aktetan irakurri ahal izan dugunez, gune batzuetan orrialdeak desagertu ziren, beste zenbaitetan ez zen proposamenik bildu, edota orrialde batzuk jaso gabe ere utzi zituzten.\nHalere, bistan denez, bazuten non aukeratua. Ez zuten lan erraza izan. 675 hautagai eta bakarra aukeratu behar. Lau fasetan banatu zuten bozketa prozesua. Lehenbizikorako 8 izen sailkatu ziren, hurrengora lau, gero hiru, eta azken bozketa saiora berdinduta igaro ziren bi hautagai; “Noahoa” eta Diyo”. Esan beharrik ez da zein izan zen hautatua, baina egokitzea erabaki zuten; “Noahoa”, ezaguna dugun “Noaua!” bilakatu zuten. Bildutako hainbat izen gainera, gerora aldizkari barruko atalak izendatzeko ere baliatu zituzten.\n-Fase irekia: 675 izen proposamen bildu zituzten herriko establezimenduetan jarri zituzten orrialdeetan.\n“Noahoa” : 10 bozka.\n“Lamaitz”: 7 bozka.\n“Itzurbil”: 5 bozka.\n“Diyo”: 6 bozka.\n“Irisasi”: 3 bozka.\n“Eramangohaue”: 3 bozka.\n“Legarritz”: bozka bat.\n“Tolare”: bozka bat.\n“Noahoa”: 6 bozka.\n“Diyo”: 5 bozka.\n“Lamaitz”: 4 bozka.\n“Itzurbil”: 2 bozka.\n“Noahoa”: 7 bozka.\n“Diyo”: 7 bozka.\n“Lamaitz”: 3 bozka.\n“Noahoa”: 10 bozka.\n“Noahoa” hautatu eta Noaua! izenean bilakatu zuten.


Maiatzaren 3an “Matxismoak hil eta pobretu egiten du, ergeldu egiten duelako. Indarkeria sinbolikoa eta errepresio patriarkala” Online Tailerraren edizio berria martxan jarriko da. Irantzu Varela-rekin batera (kazetari feminista eta Faktoria Lilaren koordinatzalea dena) indarkeria sinbolikoaren mekanismoak ulertzen, hauen identifikatzeko tresnak garatzen eta indarkeria matxistari aurre egiteko kontakizun berriak sortzen aritu gara. IZENA EMAN apirilaren 28a […]\n[ELKARRIZKETA] ANGEL SORTO: “Nire bizitzako esperientzia hoberena daramat, izan ere pertsona moduan trebatu naiz, truke kulturala… Angel Sorto oso ezberdin bat daramat”\nÁngel Sorto ingenilari agronomoa da lanbidez, baina 17 urtez jardun da kooperazio lanetan medicusmundi Bizkaiak Hondurasen egin dituen proiektuetan. Gaur, erakundeari agur esaten dio urte hauek nola izan diren kontatzen digularik.\nFiled Under: Actualidad, Gaur Egun, Giza ezkubideak, Honduras eu, Ingurumen osasuna, Osasunerako eskubidea, Sexu eta ugalketa osasuna Tagged With: elkarrizketa, medicusmundi


Pazientziaren biltzeaz eta azturen hezteaz.\n1. ARIMAK. Jainko Jauna, pazientziaren behar handitan nizala ikusten dut; ezen, bizi huntan, hanitz nahigabe gertatzen da. Bakeaz jabetzeko nahi dutana eginik ere, nere bizia ez ditake gudurik eta bihozminik gabe izan.\n2. JESUSEK. Hala da, nere haurra. Ez dut nahi gudurik edo bihozminik gabeko bakearen ondotik ibil ziten, bainan sinets dezazun, atsegabeek ezarriko zituztenean iraulirik eta nahigabeek porroskaturik, orduan duzula zu baitan bakea. Ez dezakezula hanitz jasan balin baderasazu, purgatorioko sua nola jasanen duzu bada?\nBi gaitzetarik ttipiena hautatu hehar bethi: bethiereko oinhazetarat ez erortzekotz beraz, lehia zite oraiko gaitzen gogo onez jasaiterat Jainkoaren gatik. Zer uste duzu, mundutiarrek deusik ez dutela edo deus guti dutela jasaiteko? Holakorik ez duzu ikusiren, atseginean igerika dabiltzanen artean ere.\n3. Bainan, diozu, hanitz atseginen jabe dira, nahi dutena egiten dute, eta hola arintzen zaizkote beren nahigabeak.\n4. Hala biz; eman dezagun nahi dutena badutela. Bainan noiz arte uste duzu iraunen duela? Lur huntan atseginez okituak daudenak, khea bezala dira itzaliko eta heien mukurruaz batere ez orhoituko. Bizi direno ere, heien atseginek ez dute kirestasun, beldur ez ilhundura eskasik.\nAlabainan zertan ere baitute kausitzen atsegin, hartan ere dute ardura nasaiki biltzen bihozmin.\nZuzen da, beren atseginak bilhatu ondoan negurririk gabe hartzen-eta, nahasdurarik eta ilhundurarik gabe ez ditzaten goza. Oi zoin laburrak, zoin gezurrezkoak, zoin makurrak, zoin ahalgegarriak diren heien atsegin guziak! Bizkitartean, hordi eta itsu direlakotz, ez dira ohartzen. Abere basak iduri, beren arima gal-bidean ezartzen dute atsegin ezdeus eta galgarri baten gatik.\nZu beraz, nere haurra, zure azturer ez jarra¡; zure nahikerier egin uko zuk. Bozkaria zite Jauna baitan eta hak emanen dauzkitzu bihotzak galdatu guziak.\n5. Alabainan egiazki atsegin hartu nahi baduzu eta nere kontsolamenduez nasaikiago jabetu, egin uko lurreko atsegin galgarri guzier; orduan ditutzu egiazki kausituren zoriona eta kontsolamendu ezin agortuzkoak. Zonbat ere baitzira munduko atseginetarik urrunduren, hanbatenaz ditutzu nereak indardunago aurkituren eta gozoago.\nOrobat ez zira gudu ez nekerik gabe hortarat helduko: erro gaitzeko aztura bat edo bertzek poxelu egin dezazukete, bainan ohidura on batek garaituren ditu hek. Gorputza erranguraturen zaitzu, bihotzeko kharrak hezi artean. Ohiko suge tzarrak enganatu eta galdu nahiko zitu: othoitzaz da ihes igortzekoa hura, zerbait lan onetan ariz, bihotzeko athea hetsirik datxikozula.


Vietnameko lantegi handietako langileek ez dute itzuli nahi | atzerria | GAUR8 - mila leiho zabalik\nITZULI EZ DIREN LANGILEEN ZAIN\nVietnameko lantegi handietako langileek ez dute itzuli nahi\nPandemiak Ho Chi Minh megahiriko lantegiak gelditu zituen eta ehunka mila langilek euren jatorrizko landa eremura alde egin zuten. Orain ez dute itzuli nahi, birusaren beldur direlako, baina baita hiriko bizimoduaren kostu altuagatik ere. Enpresek gehienez langileen %80 berreskuratzea espero dute «munduko fabrika» bihurtu den herrialdean.\nGeldirik egon ziren lantegiek urrian berriro ekin zioten jarduerari, baina ekoizpenean metatutako atzerapena Gabonei begira gainditzea ezinezkoa izango dela dirudi\n«Zuzenean joan direnek esaten dute ez direla itzuliko, familiarekin geratuko direla eta arroza landatu dutela. Arazo larriak izaten ari gara langileak aurkitzeko»\nOrain arte izan duen covid-19aren krisirik larriena gainditu ondoren, Vietnamek, “munduko fabrika” den herrialdeetako batek, arazoak ditu industria suspertzeko bere hiruburu ekonomikoaren inguruan. Izan ere, azken hilabeteetan, ehunka mila langilek ihes egin dute Ho Chi Minhetik, birusaren beldur, eta ez dira itzuli.\nGobernuaren datuen arabera, 1,3 milioi langilek utzi zuten Ho Chi Minh megahiria uztaila eta iraila bitartean, herrialdeko hiririk jendetsuenak Vietnamek ezagutu duen koronabirus olderik larriena pairatu zuenean.\nTeo da langile horietako bat. Irailera arte ezin izan zuen alde egin, lau hilabetez soldatarik gabe egon ondoren (4,7 milioi vietnamdarrek lana galdu zuten udan), baina An Giang landa probintziatik ez du hiri handira itzuli nahi pandemia atzean geratu dela jakin arte.\n«Nekazaritzan eta beste lan batzuetan arituko naiz. Otsaila edo martxoa arte itxarongo dut (Ilargiaren Urte Berriaren ospakizun handiaren ondoren) egoerak hobera egin duen ikusteko. Oraintxe bertan edozer gerta daiteke hirian», esan dio Efe-ri.\nUztaila eta iraila bitartean Ho Chi Minh inguruko lantegi handienetan nahitaezko geldialdia izan zen. Txikienetako batzuek aste batzuetan zehar funtzionatzea lortu zuten, langileak lantokian geratzen ziren lo egiten. Urrian berriro ekin zioten jarduerari, baina ekoizpenean metatutako atzerapenak berreskuraezina dirudi Gabonei begira.\nEgoera horrek ehungintzari eta oinetakoen industriari eragiten die neurri handi batean, baina baita Vietnam punta-puntakoa den beste sektore batzuei ere, hala nola altzariei edo elektronikari.\nGainera, azken urteetan atzerriko enpresa askok Txinatik hara eraman zuten produkzioaren zati bat, soldata kostu txikiagoak zirela eta, eta Txinaren eta Ameriketako Estatu Batuen arteko merkataritza gerragatik.\nHo Chi Minh inguruan, Nike eta Adidas bezalako marketako milioika kirol zapatila eta beste produktu edo altzari fabrikatzen dira, azkenean Europan eta AEBetan saltzen direnak; Samsung eta Apple bezalako marken ekoizpen zentro garrantzitsu ere bihurtu da Vietnam.\n«Normaltasun berria langileen %70 edo %80 izatea izango da. Zuzenean joan direnek esaten dute ez direla itzuliko, familiarekin geratuko direla eta arroza landatu dutela. Arazo larriak izaten ari gara langileak aurkitzeko», esan dio Eferi oinetakoen alorreko enpresaburu batek.\nEhungintzako eta oinetakogintzako enpresariek –Vietnamgo industriaren motor handienetako bi–, asko jota, lanpostuen %80 beteta izatea espero dute datozen asteetan, eta ziurtzat jotzen dute %15-20 ez direla itzuliko.\n«Ez dut uste langile migratzaile gehienek hiriguneetan berriz lan egingo dutenik Ilargiaren Urte Berriko oporren aurretik (otsailean)», zioen berriki Nguyen Hong Ha-n, Vietnamgo Lanaren Nazioarteko Erakundeko (OIT) arduradunak “VnExpress”-eko artikulu batean.\nUko egiteko arrazoien artean, honako hauek nabarmendu ditu adituak: langileek pandemiarekiko duten segurtasunik ezaren sentsazioa –batez ere Ho Chi Minhen inguruko probintzietan, txertaketa tasa baxua baita oraindik–; nahitaezko itxialdian jasandako hondamen psikologikoa eta hiriko bizimoduaren kostu handia landa eremukoarekin alderatuta.\nHiriaren gerriko industrialean (batez ere Binh Duong eta Dong Nai probintziak) bizi diren langileak ere ez daude beti eskuragarri enpresentzat, pandemiari lotutako murrizketengatik.\nLangile bat azken zazpi egunetan kutsatuta egon den eskualde batean bizi bada, ezingo da lanera joan. Txertoa hartu ez dutenek ere ezin dute lantokira itzuli, oraindik ugari baitira probintzia horietako gazteen artean txertoa jaso ez dutenak. Izan ere, hornidurarik ezagatik txertatze tasa hirian baino askoz ere baxuagoa dute.\nBestalde, ekoizpen kostuak handitzen ari dira enpresentzat, jarraitzeko prest dauden langile askok egoera horretan soldata handiagoak eskatzeko eta lan baldintzak hobetzeko aukera ikusi dutelako (gutxieneko soldata 200 dolar ingurukoa da hilean Ho Chi Minh-en, baina esperientzia handiko teknikari batek 600 inguru jaso ditzake).\nArazo horiek gorabehera, enpresaburuek ez dute uste horrek Vietnamek produkzio zentro gisa duen posizioari eragingo dionik, arazo puntuala baita, eta datozen hilabeteotan konponduko baita txertaketak aurrera egin ahala eta herritarrek birusari dioten beldurra murriztu ahala.\nPandemiaren lehenengo urtean, herrialdeak 35 heriotza eta ehunka kutsatze baino ez zituen izan, mugak azkar ixteari esker, besteak beste, eta BPGa %2,9 handitzea lortu zuen, atzeraldi globalaren erdian.\nAurreikuspenen arabera, aurten %6ko hazkundea gainditu behar zen, baina birusaren delta aldaeraren agerpenak egoera aldatu du: milioi bat kutsatze baino gehiago izan dira guztira, eta 23.000 hildako baino gehiago, %75 baino gehiago Ho Chi Minh eta inguruetan, eta horrek eragin ekonomikoa biderkatu du.


Martxan dago Blogetan! lehiaketa - Txorierri - Aikor.eus\nMartxan dago Blogetan! lehiaketa\nAikor aldizkaria 2019-02-13 13:27\nAzkue Fundazioak eta Argia aldizkariak Blogetan! lehiaketa antolatu dute hirugarren aldiz. Horrek euskarazko blogak eta euskal blogarien lana sustatzea eta saritzea du helburu, baita blogak ezagutzera ematea ere, euskara sustatzeko. Txapelketan parte hartzeko epea otsailaren 24ra arte izango da. Apirilaren 4an sariak banatzeko ekitaldia egingo da Bilbon, Euskararen Etxean.\nLehiaketan parte-hartu nahi dutenek euren blogak aurkeztu ahal dituzte. Gainera, antolatzaileek hirugarren batzuen blogak proposatzeko aukera eskaini dute. Blogak lau kategoriatan banatuko dituzte: kultura (zinema, literatura, artea, moda, diseinua, sukaldaritza, enologia, musika…); gizartea eta politika (kazetaritza, historia, ekonomia, hezkuntza, zuzenbidea, humanitateak…); aisialdia (zaletasunak, kirola, bidaiak...); eta zientzia eta teknologia (natura, osasuna, arkitektura, informatika…).\nLanak aurkeztu eta gero, bozketaren txanda izango da. Publikoak eta epaimahaiak otsailaren 25etik martxoaren 24ra bitartean emango dituzte puntuak. Publikoaren botoek erdia balioko dute eta epaimahaikoek, beste erdia. Bien artean, kategoria bakoitzeko hiru blog finalistak –guztira 12– aukeratuko dituzte. Ostean, adituek irabazleak hautatuko dituzte martxoaren 26tik apirilaren 2ra bitartean. Epaimahaian hauek izango dira adituak: Azkue Fundazioko kideak; Zuzeu orainkari digitaleko Urko Uranga; June Fernandez, Pikara Magazine aldizkariaren sortzailea eta blogari ohia; Joxe Rojas, Internet ekintzaile euskalduna eta Teknopataren txokoa blogaren sortzaile eta egilea; eta Argiako kideak.\nIrabazleek sari hauek jasoko dituzte: Bernat Vidal artistak Azkue Fundazioarentzat diseinatutako garaikurra eta Fnac dendan gastatzeko 200 euro. Hirugarren saria Argia aldizkariak emango du eta bikoitza izango da: aldizkarian kolaboratzeko aukera eta urtebeteko harpidetza.


'Indarkeria matxistarik ez' aldarrikatzeko eguna badator - Aretxabaleta - Goiena.eus\n'Indarkeria matxistarik ez' aldarrikatzeko eguna badator\nMirari Altube 2014-11-21 08:00\n'Indarkeria matxistarik ez' leloarekin kartela.\nEmakumeen aurkako edozein eratako indarkeria salatzeko eguna izango da martitzena, azaroak 25, eta Udalak deituta Aretxabaletan elkarretaratzea egingo dute Indarkeria matxistarik ez leloarekin; 19:00etan izango da Herriko Plazan.\nUdal ordezkariek aldarrikatuko dute emakumeen aurkako indarkeriarik ez duela onartuko ez herrian, ezta beste inon ere, eta herritarrak ere horretara animatu gura dituzte: "Herritar guztiak gonbidatu gura ditugu martitzenean, plazara. Eta ondoren, asmoa da, ikus-entzunezko bat eskaintzea bertan", jakinarazi du Maider Aizkorbek, Berdintasun zinegotziak.\nHerriko hainbat emakume, gainera, afaltzeko elkartuko dira, martitzenean, udaletxe zaharrean. Afari horretarako txartelak salgai dituzte Loramendin, Orlyn eta Urbaltzen, 5 eurotan.\nMaitasunaren ostean, maitasuna antzezlana\nAdos teatroaren antzezlana izango da elkarretaratzearen ostean Arkupen, 19:30ean (sarrera, 4 euro). Maitasunaren ostean, maitasuna eskainiko dute, Dora Salazar eskulturagile euskaldunaren bizitzan oinarrituta Garbi Losadak sortutako antzezlana. Salazar bera arduratu da lan plastikoarekin, eta diote eskulturagilearen lanen "berrinterpretazioa" dela. Izan ere, antzezlana bi sortzaileek, Salazarrek eta Losadak, elkarlanean egindako lana da. Hala, hiru ahotsetan planteatu du Losadak maitasun istorioa, eta panpina errusiarrak balira bezala istorio batek beste istorio bat dauka gordeta, eta horrek beste bat. Sortzaileak luxuzkoak eta taula gainean izango diren protagonistak ere bai: Ane Gabarain, Sara Cozar eta Dorleta Urretabizkaia.\nBestalde, astean hasi da lanean Berdintasun teknikaria hainbat azterketa eta proba pasatu ostean. Amets Beltran de Gebara arrasatearra da bera eta egun erdiko lan jarduna izango du (ordutegia zehazteko du oraindik).