EUROMOSAIC, hizkuntza taldeen egoera europako batasunean | Soziolinguistika Klusterra\nAtarikoa » EUROMOSAIC, hizkuntza taldeen egoera europako batasunean\nEUROMOSAIC, hizkuntza taldeen egoera europako batasunean\nHautatutako zortzi hizkuntzak hiru multzotan bildu zituzten:\n1.- Egoera baikorrean daudenak: galiziera, ladinoa eta galesera.\n2.- Desagertzeko bidean daudenak: bretoiera eta sardiniera.\n3.- Erdibidean daudenak: Eskoziako gaelikoa, katalanera Aragoin eta sorbiera.\nEstatua eta gizarte zibilaren eragina aztertzeko, estatuaren eremuan kokatu ziren adierazleak honako hauek izan ziren: hizkuntzaren prestigioa, instituzionalizazioa, legitimazioa eta hezkuntza. Gizarte zibilaren eremuan kokatutakoak, berriz, familia, komunitatea eta kultur erreprodukzioa\nAzpimarratzekoa da askotan babes publikoa gizarteak duen aktibitatearen azpitik dagoela. Bereziki aipagarria da egoera hori honako kasu hauetan: turkiera Grezian (1,0/2,33); katalana Aragoin (1,0/2,67); euskara Nafarroan\nHonek agerian uzten du demografia talde baten bizi-indarrean laguntzen duten adierazleetako bat besterik ez dela, eta horri lehentasuna emateak okerrak eragin ditzakeela\nEgileek garrantzia berezia ematen diote jarduera ekonomikoari. Batez ere, egungo egoeran jarduera ekonomikoan atzenduta dabilenak lanak izaten baititu prestigioa eta ondasunak eskuratuz bere identitateari eutsi eta aldeko indarrak biltzeko\nEgileek gogoeta egiten dute Europaren garapen ekonomikoari buruz, batez ere, hau antolatzeko hizkuntza eremuko irizpideak aintzat hartu ez izateagatik. Hori esanda, uko egiten diote hizkuntzaren gainbehera hiztun taldearen utzikeriari leporatzeari\nNeoliberalismoak hizkuntza politikan ere berebiziko eragina duela diote, besteak beste, merkatuaren ikuspegiak hizkuntza plangintza indargabetzen baitu\nGeroari begira, beraz, egileek ezinbestekoa ikusten dute aniztasunak duen garrantzia eta eskaintzen dituen abantailei protagonismoa ematea. Horrela soilik lortuko baita estatuaren eginkizunetan eta ekonomiaren berrantolaketan hizkuntza gutxituek eta hauen taldeek garrantzia izaten jarraitzea\nOharra: Lan hau Euromosaic txostenaren laburpena da (P. Nelde; M. Strubell; G. Williams (1996): Euromosaic, producción y reproducción de los grupos lingüísticos minoritarios de la UE. Luxenburgo, Argitalpen Ofizialen Bulegoa.\n1992an Europako Komisioak, garai hartan Batasuneko kide ziren 12 estatuetako gutxitutako hizkuntza taldeei buruzko ikerketa esleitzeko deialdi publikoa egin zuen. Lehiaketaren ondoren egitasmoa lau zentroren eskutan gelditu zen.\nBi eginkizun nagusi bete behar zituen ikerketak:\n1.- Hizkuntza talde bakoitzari buruzko hainbat lan egitea: hizkuntza eta bere ezaugarri linguistiko eta literarioen deskripzioa; egoera juridikoa, politikoa, administratiboa eta sozio-ekonomikoa aztertzea; gizartean duen erabilera ikertzea (adin taldeen erabilera barne); haur eta gazteen eskola eta eskolaz kanpoko erabilerari buruzko datuak biltzea; hedabideetan duen erabilera; eta bizitza profesional eta komertzialean duena.\n2.- Ikerketaren emaitzak argi eta zehatz aurkeztea hizkuntza guztientzat irizpide berdinak erabiliaz.\nLan horrek Europan egoera minoritarioan dagoen hiztun talde bakoitzarekin txosten mardul bat egitea eskatu zuen, orotara 48 txosten izan ziren, talde bakoitzarekin bat.\nHemen jasotakoa ikerketaren txosten nagusian bildutakoa da. Eta sei ataletan antolaturik dator.\n1.- Lanaren norabidea. Atal honetan hizkuntza gutxituetako hiztun taldeon sorrera eragin duen prozesu historikoa aipatzen da.\n2.- Metodologia. Sei mailatako sistema baten bidez talde bakoitzaren egoera deskribatzeaz gain, azterketa guztiak elkarren artean alderatzeko moduan jartzen dira.\n3.- Emaitzen azterketa. Hizkuntzen erabilera (inkesten arabera) eta gainerako datuak sei mailatako eskala horretara biltzen dituzte.\n4.- Demografiaren araberako sailkapenari erreparatzen zaio, talde bakoitzak ekonomia arloan duen parte hartzea neurtzeko.\n5.- Ekonomia eta politika eremuko berrantolaketak taldeen egoera ulertzeko eskaintzen dituen elementu berriak aztertzen dituzte.\n6.- Ondorioak azken atalean biltzen dira, horiekin batera, ordea, Europaren eraikuntzan hizkuntza gutxituetako hiztun taldeek behar den lekua bete dezaten zenbait aholku ematen dira.\nAuziaren muinean estatua eta gizarte zibilaren arteko harremana dago. Familia eta taldea gizarte zibilaren eremuan daude, hezkuntza eta hedabideak, berriz, estatuak kontrolatzen ditu. Egileek bien arteko uztardura ezinbesteko ikusten dute taldeon biziraupena ziurtatzeko. Estatuaren asimilazio joerari (hizkuntza eta kultura eremuan), ordea, kezka handiz begiratzen diote. Europa mailako egitura politiko berri bat sortzeak norabide berri bat hartzeko aukera eskaintzen duelakoan daude.\nEstatu mailako auziez gain, gizarte eremukoak aztertzen ere ahalegintzen dira. Besteak beste, hizkuntza gutxituen hiztun taldeak talde sozialak ere badirelako, eta hori oso esanguratsua da. Izan ere, hiztunek gizartean betetzen duten lekuaren araberakoa izango da hizkuntza horren prestigioa. Hiztunen sexuari erreparatuz, gizon eta emakumeek merkatuan duten txertadura maila aztertzen dute.\nKultur erreprodukzioari dagokionez, hezkuntza eta hedabideak hartzen dituzte aztergai. Berebiziko garrantzia aitortzen diote talde batek bere identitatea eguneratzeko eta zaharberritzeko dituen baliabideei. Besteak beste, horrek ziurtatzen baitu taldearen identitatea era positiboan eraikitzea eta geroan iraupena ziurtatzea.\n48 talderen arteko alderaketa egin ahal izatea dute helburu. Horretarako, azterketa kuantitatiboa egiten dute. Alderdi kualitatiboaren garrantzia aitortu arren, denbora eta baliabide mugak alderdi kualitatiboa bazterrean uztera behartu zituela diote.\nBildutako datuak alderagarri izan zitezen hainbat iturri ustiatu zuten, estatuen erakundeek egindako inkestetatik hasi eta adituen iritzi edo tokian tokiko laguntzaileenganaino. Iturri hauen artean hizkuntzaren erabilerari buruzko inkestak ere badaude; baliabide mugagatik, ordea, inkesta horiek zortzi taldetan bakarrik egin ziren (talde bakoitzean 300 inkesta): bretoiera, katalana Aragoin, galesera, Eskoziako gaelikoa, sorbiera, sardiniera, ladinoa, eta galiziera.\nDatu horiek, ondoren sailkapen mailakatua egiteko erabili zituzten, horrela talde bakoitzaren egoera gainerakoekin alderagarria egiteko.\n3.- DATUEN AZTERKETA\nMailakako sailkapenaren azterketa.\nEredu honek zazpi aldagai ditu:\nTaldeon erreprodukzioan familiak betetzen duen funtzioa.\nTaldeon sorrera eta erreprodukzioan gertuko komunitateak betetzen duen funtzioa.\nTaldeon sorrera eta erreprodukzioan hezkuntzak betetzen duen funtzioa.\nMugikortasun sozialerako hizkuntzaren balioa: hizkuntzaren prestigioa.\nKulturaren garrantzia erreprodukzioan.\nHizkuntza erabileraren legitimazioa.\nHizkuntzaren erabileraren instituzionalizazioa.\nHonen bitartez honakoa bilatzen dute:\nKasuak sailkatu, lehenik aldagaien arabera eta, ondoren, bere puntuazio osoaren arabera.\nAntzeko puntuazioa duten taldeak multzotan elkartu ahal izatea\nKorrelazioak aztertu ahal izatea, elkarren arteko harremana duten aldagaiak zein diren zehazteko eta, aldi berean, harreman horren sendotasuna neurtzeko.\nTaldeak sailkatu eta taldekatzen hasita, bost multzo bereizten dituzte:\n1. Puntuazio altua dutenak (4): alemanera (B, Antzinako Belgika), luxenburgera, katalana Katalunian eta alemanera (I).\n2. Puntuazio orokorra aski altua dutenak eta zazpi adierazletako batean ere puntuazio baxurik ez dutenak (8): frantsesa (D), galesera, ladinoa, katalana Balearretan, katalana Valentzian, euskara EAEn, galiziera eta okzitaniera (E).\n3. Puntuazioan gora-behera handiagoak dituztenak (13): irlandera, gaelikoa, frisiera (NL), esloveniera (I), friulera, sorbiera, daniera (D), frantsesa (I), euskara (Nafarroan), alemanera (DK), katalana (Aragoin), turkiera (GR), katalana (F).\n4. Bitalitate txikia duten hizkuntzak (8): euskara (F), korsikera, katalanera (I), okzitaniera (I), alemanera (B, Belgika Berria), okzitaniera (F), bretoiera, albaniera (I).\n5. Jaso daitezkeen puntuen laurdena baino gutxiago jasotzen dituzten taldeak (13): mirandera (P), iparraldeko frisiera (D), kroaziera (I), irlandera (UK), berberera, nederlandera (F), grekoa (I), sardiniera, eslavo-mazedoniera (GR), bulgariera (GR), ekialdeko frisiera (D), portugesa (E), albaniera (GR), arumaniera (GR),, kornuallesera (UK).\nEstatua eta gizarte zibilaren eragina aztertzeko, estatuaren eremuan kokatu ziren adierazleak honako hauek izan ziren: hizkuntzaren prestigioa, instituzionalizazioa, legitimazioa eta hezkuntza. Gizarte zibilaren eremuan kokatutakoak, berriz, familia, komunitatea eta kultur erreprodukzioa.\nAdierazle horietan talde bakoitzak lortutako datuei erreparatuz, honako talde hauek egin zituzten:\nBi multzoetako adierazleetan puntuazio altua dutenak (9): alemanera Belgika Berrian, alemanera Italian, alemanera Frantzian, katalana Katalunian eta Valentzian, luxenburgera, ladinoa, galiziera, eta euskara EAEn.\nBi eremuotan puntuazio baxua eskuratu dutenak (18): kornuallesera, ekialdeko eta iparraldeko frisiera, grekoa Italian, arumanoa, albaniera Grezian nahiz Italian, portugesa Espainian, sardiniera, eslavo-mazedoniera eta bulgariera Grezian, nederlandera, okzitaniera, bretoiera, eta korsikera Frantzian, irlandera Erresuma Batuan, berberera Espainian, eta mirandera Portugalen.\nBi multzo horien artean, erdibidean daudenak (6): gaelikoa, frisiera Herbeheretan, esloveniera eta friulera Italian, sorbiera Alemanian eta alemanera Danimarkan.\nGalesera ez da hiru kategoria horietako batean ere sartzen, bi dimentsioetan puntuazio altua eskuratzen baitu.\nZazpi besterik ez dira bi dimentsioetan antzeko puntuazioa dutenak. Horiek guztiak sailkapen orokorrean puntuazio altuena eskuratu dutenen artean daude. Beste hamabi ere badira antzeko proportzioa erakusten dutenak eta horietako gehienak puntuazio orokor baxua dute. Kasu hauetan antzekoa da instituzioetatik jasotzen duten babesa eta gizartean duten aktibitatea. Gainerako 29etan alde handia dago dimentsio bat eta bestearen artean. Gehienetan, estatuaren babesa ez dago gizarteko aktibitatearen parean; irlandera Irlandan eta frantsesa Italian, esaterako. Bi horietan, estatuaren lana gizartean hizkuntzak duen indarra baino handiagoa da.\nAzpimarratzekoa da askotan babes publikoa gizarteak duen aktibitatearen azpitik dagoela. Bereziki aipagarria da egoera hori honako kasu hauetan: turkiera Grezian (1,0/2,33); katalana Aragoin (1,0/2,67); euskara Nafarroan eta daniera Alemanian (1,25/2,67), okzitaniera Italian (0,75/2,0) eta alemanera Antzinako Belgikan (0,5/2,0). Horren nabarmena ez bada ere, antzekoa gertatzen da kasu hauetan: katalana Balearretan (2,0/3,0) eta Frantzian (1,25/2,0); okzitaniera Espainian (2,25/3,0); euskara Frantzian (1,2/2,0); katalana Italian (1,0/1,5) eta kroaziera Italian (0,25/1,67).\nIkerketaren egileek azpimarratzen dute estatu bakoitzak desberdin jokatzen duela. Mutur batean Grezia ikusten dute, inolako babesik eskaintzen ez duena eta bestean Irlanda, estatuaren babesari esker hizkuntza bizirik duena. Erdibidean dauden estatuen artean, ordea, ez dago batasunik. Hauetako askok desberdin jokatzen dute bere baitan dituzten taldeekin. Egileek diote talde bakoitzaren osasuna hiztunen militantzia mailaren araberakoa dela (hizkuntzaren aldeko militantziak beti ondorio bera ez dakarrela onartzen dute).\nHezkuntza alorrean estatu beraren baitan dauden diferentziak ere azpimarratzen dituzte. Horien artean Bretainia Handia, Italia eta Frantziako Estatuen politikak aipatzen dituzte.\nGizabanakoaren mailako adierazleak\nHezkuntzari erreparatuz, honek hizkuntzaren prestigioarekin duen lotura azpimarratzen dute. Izan ere, hezkuntza lan merkatuarekin oso lotuta dago eta hori, hein berean, prestigio sozialarekin.\nEgileek hizkuntza gehienetan pareko erlazioa dagoela diote. Dena den, onartzen dute, arau hori ez dela beti betetzen. Horixe da sorbierarekin, Irlandako irlanderarekin, Holandako alemanerarekin, korsikerarekin, Frantziako katalanarekin eta ekialdeko frisierarekin gertatzen dena.\nItalia eta Grezian dagoen hizkuntza multzo batek ez du hezkuntza alorrean ia batere babesik, eta ez dute prestigiorik. Hiztunen aktibitate sozialak bakarrik mantentzen ditu bizirik.\nMugaz gaindi, hizkuntza bereko taldeen arteko harremanari ere garrantzia berezia aitortzen diote. Mugaz gaindiko aktibitatearen izarra hedabideak dira. Egileen aburuz, kasu zenbaitetan hedabideen indarrak eta mugaz gaindiko aktibitateak bertako prestigio sozialak baino eragin handiagoa izan du taldeak hizkuntzari eusteko. Egoera hori ikusten dute honako talde hauetan: Alemaniako daniera, Danimarkako alemanera, katalanera eta euskara Frantzian.\nFamilia eta taldeak ematen duten babesari begira, talde gehienetan familia eta taldearen babes maila antzekoak direla diote. 13 besterik ez dira hortik urruntzen direnak eta horietako gehienetan familiaren babesa taldearena baino handiagoa da. Egoera larriena bizi dutenak honako hauek dira: portugesa Espainian, alemanera Antzinako Belgikan, kroaziera Italian eta turkiera Grezian. Familia eremuan ere lekurik ez duten hizkuntzak, berriz, bi dira: kornuallesera eta ekialdeko frisiera. Dena den, taldearen babesik gabe hizkuntzaren galbidea ziurra da eta egoera horretan dago kasuen %15, horien artean irlandera Irlandan eta portugesa Espainian. Azken kasu hau bitxia dela deritzote, hizkuntza hori ofizialtzat duen estatua baitu auzoan.\nHiztun kopurua gainerako aldagaiekin alderatuz gero, kasu gehienetan lotura zuzena dagoela diote. Hots, zenbat eta hiztun gehiago orduan eta aktibitate sozial handiagoa. Dena den, egileak, salbuespenak ikusita, nahiko ezkor ageri dira hizkuntzaren osasuna hiztun kopuruaren arabera neurtzearekin. Taldearen neurriak bere bizi-indarrean eragiten baldin badu, Europan hiztun gutxien duten taldeek dute bizi-indar gutxien, eta handienek gehien. Aztergai diren taldeen bi herenek 300.000 hiztun baino gutxiago dute. Hiztun kopuru horretatik gora dabiltzan talde guztiek puntuazio altua dute korrelazio honetan, sardiniera eta bretoierak izan ezik. Dena den, txikiagoak izan arren, ladinoak, okzitanierak Espainian eta alemanerak Belgika Berrian, puntuazio altua dute. Bada, halaber, 100.000 eta 300.000 mila bitarteko hiztun kopurua duen zenbait talde puntuazio oso baxua duena: Erresuma Batuan irlandera, albaniera Grezian, arumanoa eta eslavo-mazedoniera Grezian.\nBeraz, emaitzon azterketak erakusten du zer nolako eragina duten eragile nagusiek talde baten sendotasunean, eta horren arabera, esan daiteke zein politika den kaltegarri edo komenigarri.\nHonek agerian uzten du demografia talde baten bizi-indarrean laguntzen duten adierazleetako bat besterik ez dela, eta horri lehentasuna emateak okerrak eragin ditzakeela. Adierazten du, halaber, estatuaren politika garrantzitsua bada ere, estatuek ez dutela berdin jokatzen bere lurralde eremuan dituzten taldeekin. Horra hor, esaterako, nola dagoen portugesa Espainian, edo alemanera nahiz frantsesa edozein estatutan.\nBeraz, konplexutasun handikoa da hizkuntzen bizi-indarrarena. Egileek ezinbestekoa ikusten dute, emaitza horiek hobeto ulertze aldera, prozesu orokorragoei erreparatzea, gizarte mailako aldaketa eta ekonomia eremukoei hain zuzen. Hurrengo atalak, beraz, kausak aztertzeari ekiten dio.\n4.- EREMU POLITIKO ETA EKONOMIKOAREN BERRANTOLAKETA\nAtal honetan, hizkuntza talde bakoitzaren tamaina eta aldagai horrek bere ekoizpen eta erreprodukzioan duen eragina aztertzen dute. Horren ondoan, halaber, Europaren berregituraketa politiko eta ekonomikoari erreparatzen diote, horrek hizkuntza talde gutxituentzat izan dezakeen eraginagatik.\nHiztun kopurua eta aktibitate ekonomikoaren arteko harremana dute aztergai. Kasu honetan, ordea, ikuspegia aurrekoan baino deskriptiboagoa da.\nEgileek garrantzia berezia ematen diote jarduera ekonomikoari. Batez ere, egungo egoeran jarduera ekonomikoan atzenduta dabilenak lanak izaten baititu prestigioa eta ondasunak eskuratuz bere identitateari eutsi eta aldeko indarrak biltzeko.\nHorretarako aurreko atalean egindako bost multzoak hartzen dituzte aztergai.\nA multzoa: Arlo guztietan puntuazio altua duten multzoak.\nHauetako bi Europa erdialdeko urrezko hirukian�» kokaturik daude eta estatu indartsu bateko hizkuntza ofizialak dira (Belgika Berriko alemanera eta Italiako alemanera). Hirugarrena estatu baten hizkuntza da, luxenburgera, eta laugarren katalana Katalunian, Europako ekonomiarik sendoenetakoa... Kasu hauetan ere, ordea, ez dira arazoak falta, burujabetza politiko osorik ez baitute eta etorkin multzo handiak bereganatu behar baitituzte.\nBigarren multzoan ezaugarri oso desberdineko taldeak daude, batzuk hiztun gutxi dituztenak, beste batzuk, berriz, ekonomia alorreko jardun txikia dutenak. Txikiak izan arren badira zenbait arlo ekonomikotan hobi emankorrak sortu dituzten hizkuntzak, ladinoa (56.000 hiztun) eta aranera (3.700 hiztun). Okzitaniera, askoz biziago dago Espainian (Aranera) Frantzian baino, nahiz eta azken honetan bizi hiztun gehienak.\nGalizierak (2.420.000 hiztun) ez du jarduera ekonomiko oso dibertsifikatua. Egileen aburuz, autonomia politikoa behar bezala kudeatuz behar den dibertsifikazio mailara iristeko indar egin behar litzateke.\nEuskara eta galesa antzeko egoeran daude zenbait alderditan (alboko hizkuntzarekiko distantzia handia, antzeko dentsitate linguistikoa eta antzeko hiztun kopurua). Ekonomiaren aldaketak eta inmigrazioak eragin handia izan dute eta horrek hizkuntza sustatu eta sortzeko bide berri eta berritzaileak indarrean jartzea ekarri du.\nMultzo honetan estatu edo autonomiaren batena den hizkuntzak daude: katalana Balearretan, katalana Valentzian eta alemanera Frantzian. Lehen biak ekonomikoki indartsuak diren arren, kanpotik etorritakoen presiopean bizi dira. Frantzian alemanera Alemania edo Suitzan duen egoeraren babesaz balia daiteke nahiz eta Frantziako Estatuak berariaz laguntzarik ez eman.\nMultzo honetan hamahiru talde biltzen dira. Beren ezaugarri nagusia erreprodukzio egoera aldatzeko duten gaitasuna da, beti ere aldagai ekonomiko eta demografikoen eraginaren arabera. Hauetako gehienek kultur erreprodukziorako baliabideak eskura dituzte, bai eta nolabaiteko hezkuntza alorreko babesa ere. Hala eta guztiz ere, hauetako batzuk 100.000 hiztun baino gutxiago dituzte. Friulera eta frisiera dira hiztun gehien dituzten taldeak multzo honetan (400.000 inguru) eta tartean sartzen dute Nafarroan euskarak bizi duen egoera (53.000 inguru garela diote).\nTalde honentzat eraginik handiena lan merkatuaren liberalizazioak duela deritzote, beste lurralde eremuetako hiztunen etorrera eragingo baitu (egoera honen aurrean arrisku gehien duten taldeak: Frantziako katalanak, Danimarkakon alemanak eta Alemanian danieradunak, batez ere).\nIrlanderak eta Eskoziako gaelikoak mugaz gaindiko harremanetan indarturik ateratzeko aukera handiak dituztela deritzote, besteak beste, baliabide berriak eta kanpoko eraginak orain arte hilzorian egondako hizkuntza indartzera etorriko direlakoan.\nMultzo honetako hizkuntza askok turista atzerritarren etorrera nozitzen dute. Horien artean daude katalana Frantzian, euskara Nafarroan eta Aostako bailara.\nAlpeetan bizi diren eslovenieradun eta friuleradunak ez dute aurrekoek bizi izan duten aktibitate ekonomiko edo demografikorik jasan. Hauetan enpresa txikiak eta nekazaritzari lotutako jarduera da nagusi, langabezia askorik ez eta bizitza maila altua dute. Horrek hizkuntzari berebiziko lehentasuna ematen dio bere taldean.\nItalian okzitanieraz mintzo den taldea bi eremu desberdinetan kokaturik dago: Aostako bailaran eta Piamonten. Bi eremuon artean dagoen aldea ikusita, ezin esan talde bakarra eta batua osatzen dutenik. Arestian esan dugu Aostako bailarak inmigrazio handia jaso duela azken urteotan, eta frantsesa ari da nagusitzen. Piamonten, berriz, garapen ekonomikoa txikia izan da eta hizkuntzaren prestigioa oso baxua da.\nFrisiak, berriz, azken urteotan garapen ekonomikoa bizi izan baldin badu ere, garapen hori estatuko erdigunearekin loturikoa izan da. Zerbitzuen arloa nagusi den lurraldea izanik, ekonomia berrantolaketa betean bizi da.\nMultzo honetan zortzi hizkuntza talde biltzen dira: Frantzian euskaldunak, korsikeradunak, bretoieradunak eta okzitanoak; Italian katalanak, okzitanoak, eta albaneradunak; eta alemaneradunak Antzinako Beljikan.\nFrantziako kasuan, egileek, alde batetik, okzitanieraren eta bretoieraren gainbeherari begiratzen diote. Ondorio garbia ateratzen dute, bataren eta bestearen kasuan, identitatea hedatu eta berritzeko baliabiderik ezak, estatuaren babesik ezak eta homogeneizazio politikak, ekonomiaren berrantolaketa prozesuarekin batera, hizkuntza hauen transmisioa eten dute.\nKorsikera eta euskararen kasua parekatu egiten dituzte. Bietan aipatzen dute turismoaren etorrerak eragindako aldaketa. Aipagarriak dira datuak. Ipar Euskal Herrian 1961 eta 1991 bitartean hazkunde demografikoa %25 izan zen eta Lapurdiko biztanleen %43 etorkinak dira.\nOkzitaniera eta albaniera antzeko egoeran daude Italian: lurralde eremu txiroak dira, indargune ekonomikoetatik urrun gelditzen dira eta sentimendu negatiboa dute bere identitateaz. Albanieraren kasuan, batasun eza aldaera dialektalen sorrera eta indartzea eragiten ari da.\nItalian katalanez mintzo den taldea aurrekoak baino egoera ahulagoan dago oraindik. Emigrazio eta inmigrazio indartsuak nozitu ditu eta oso inguru txiroa da. Gehienak Alghero hiriaren inguruan bizi dira (15.000 hiztun).\nAntzinako Belgikan alemanera gainbehera doa. Gaur egun nekazaritza eta turismoaz bizi den lurralde eremua da eta frantsesa da hizkuntza ofizial bakarra. Familiako erabilera informaletara mugatuta dauka erabilera eremua.\nHamabost talde biltzen dira multzo honetan. Denek egoera bera dute: estatus juridikorik ez, babeserako azpiegitura ofizialik ez, eta gutxi hedatutako erabilera familia eta talde eremuan. Hauetako hamarrek 30.000 hiztun baino gutxiago dituzte (grekoa Italian, kornuallesera, portugesa Espainian, ekialdeko eta iparraldeko frisiera, nederlandera Frantzian, berberera, mirandera, bulgariera eta kroaziera. Gainerakoetan sardiniera da hiztun gehien duena, 1.250.000 hiztun; Ipar Irlandan irlanderak 142.000 hiztun ditu, eta Grezian arumanoak, albanierak, eslavo-mazedonierak 50.000 eta 80.000 bitartean.\nHauetako zenbait eremu periferikoetan daude, aktibitate ekonomiko txikikoak dira. Egoera honetan daude Greziako taldeak, mirandera Portugalen, portugesa Espainian, eta Italian grekoz mintzo direnak. Emigrazioa handia da eta autoestimu maila baxua dute.\nSardiniera eta nederlanderaren egoera hori ez baldin bada ere, (ez baitira txikiak, ez baitaude gune ekonomikoetatik urrun\n) taldeak ez dira erreproduzitu eta belaunaldien arteko gainbehera nabarmena da erabilera gaitasun erlatiboari dagokionez.\nMultzoka jartzeak, beraz, erakusten du hiztun kopurua eta jarduera ekonomikoari ere erreparatu behar zaiola talde bakoitzaren egoera azaltzeko eta ulertzeko orduan. Bistan da zenbat eta hiztun gehiago izan estatuentzat are nabarmenagoa dela talde horren beharrei erantzuteko ardura, nahiz eta ez dagoen kasu guztietan jarrera bera.\nJarduera ekonomikoari erreparatuz, egoera aski konplexua da, izan ere, taldearen bestelako ezaugarriei loturik joan ohi da: taldearen jarrera, estatuaren babesa\nEgileek gogoeta egiten dute Europaren garapen ekonomikoari buruz, batez ere, hau antolatzeko hizkuntza eremuko irizpideak aintzat hartu ez izateagatik. Hori esanda, uko egiten diote hizkuntzaren gainbehera hiztun taldearen utzikeriari leporatzeari.\n5.- ANIZTASUNA ETA GARAPENA\nAtal honetan Europaren geroari begiratzen diote. Izan ere, Europaren hedapenak eta jarduera ekonomikoaren bilakaerak aldaketa sakonak eragingo ditu. Aldaketa horiek, besteak beste, Europa mailako araudiak ugaritzea eta indartzea ekarriko du, horrek hiztun taldeetan eragingo duelarik, batez ere estatuaren aldetik babes handirik jasotzen ez duten horietan. Egileen aburuz, Europak daraman prozesuaren barruan, estatuen eskumenak berrantolatu egingo dira Europa mailako erabakiguneekin bateragarri gerta daitezen. Bilakaera berri honek aniztasunarekin uztargarri izan behar duelakoan daude.\nKapital finantzierotik kapital humanora\nEgileek zaharkitutzat jotzen dute XIX. mendean sortutako ekoizpen eredua; eredu horretan nagusiak erabakitako antolaketaren arabera ekoizten dute langileek. XX. mendean filosofiak eta ekonomiak izandako bilakaeraren adierazpena neoliberalismoa da; bertan, gizabanakoaren protagonismoari nagusitasun osoa ematen zaio eta estatuaren interbentzioa oinarrizko mailara jaisten da. Ikuspegi horrek, besteak beste, merkatuari eta kapital humanoari berebiziko lehentasuna aitortzen dio. Honela, merkatuaren ordenak arautzen ditu gizabanakoen, giza taldeen eta estatuaren joerak.\nNeoliberalismoak hizkuntza politikan ere berebiziko eragina duela diote, besteak beste, merkatuaren ikuspegiak hizkuntza plangintza indargabetzen baitu. Hots, talde bat babesteko xedea duen estatuaren plangintza kontraesanean ikusten dute merkatuaren ideiarekin. Hori dela eta, merkatu ikuspegia aintzat hartuko duten estrategia malguak diseinatzeko premia dagoela deritzote.\nGarapen eredu periferiko baterantz\nZein da, ordea, hizkuntza aniztasunak duen garrantzia Europako prozesuaren garapena eta gorpuztea lortzeko, bide batez, garapenak kultur homogeneizazioa esan nahi duela ulertu gabe? Egileen ustez orain arteko eredu ekonomikoa ez da bideragarria, gainbehera ekonomiko eta kulturala berarekin dakartzalako. Horren ordez, ekonomiaren premia berriei erantzuteko askoz egokiago ikusten dute sareetan oinarritutako ekonomia deszentralizatua, maila lokaleko ekimenetan oinarritua eta aniztasun sozial eta kulturalaren aukerez baliatzen dena. Eredu horretan giza baliabideak, kapital humanoak, berebiziko garrantzia hartzen du. Izan ere, sareak eraiki behar dira, kooperazioa bilatu, heziketa sustatu\neta dimentsio horretan aritzeko maila lokalak lehentasun handia hartzen du.\nGarapenak periferikoa izan behar baldin badu, egileek, hizkuntza eta kultura aniztasunean lehen mailako baliabidea ikusten dute. Hizkuntza eta kulturak taldetasuna sortzen dute eta taldetasun horrek hamaika ekimen kolektibo jartzen ditu abian. Enpresen sorrera nahiz sareen sorreran oinarrizkoa dela deritzote.\nNeoliberalismoak bultzatzen duen ikuspegian, gaur egun nagusi den horretan, estatua sendotu eta garapen ekonomikoa errazteko kultur homogeneizazioa beharrezkoa da. Geroari begira, beraz, egileek ezinbestekoa ikusten dute aniztasunak duen garrantzia eta eskaintzen dituen abantailei protagonismoa ematea. Horrela soilik lortuko baita estatuaren eginkizunetan eta ekonomiaren berrantolaketan hizkuntza gutxituek eta hauen taldeek garrantzia izaten jarraitzea. Hori lortzen ez bada, neoliberalismoaren tesiak inposatzeko arriskua dago, alegia, estatu mailako hizkuntzek bere lurralde eremuan homogeneizazioa bultzatzea gainerakoen lekua bere eginez merkatuaren izenean.\nLanaren azken atalak ikerketak utzitako ondorioak laburbiltzen ditu. Hona hemen puntu nagusiak:\nHizkuntza talde minoritarioak estatuaren arautik baztertzen diren kultur akats moduan ikusi ordez, beste talde sozial batzuekin batera bizi eta elkar gainjartzen diren taldeak dira.\nHizkuntza taldeen egoeran aniztasun handia dago, estatu mailakoak ez diren hizkuntzak eta estatutik kanpo dauden hizkuntzen arteko bereizketaren azpian aniztasun handia dago.\nIkerketa honetan hizkuntza taldeen iraupenerako eta sustapenerako funtsezkoak diren egoerekin harremanetan jartzeko modua egin dute.\nAzaldutako datuek erakusten dute hizkuntza talde hauetako asko ez direla gai talde sozial moduan funtzionatzeko ez baitituzte agertzen talde baten memoria kolektiboa eta interesak sortzeko moduan.\nHizkuntza talde gutxitu gehienak periferian kokaturik daude eta hauek dira marjinazio arriskua gehien nozitzen dutenak.\nIkerketa honek agerian utzi du Europako periferiaren garapenerako horrenbesteko garrantzia aitortzen zaion giza kapitala zer nolakoa den.\nAniztasuna Europari aitortzen zaion abantaila denez, horrekin baliatu beharra dago.\nHizkuntza eta kulturaren bidetik, hizkuntza talde minoritarioak sustatzeko ekintza egitasmo zehatza behar da. Sustapen honen arrazonamenduan hizkuntza talde minoritarioak Europaren ekonomia eta politikaren garapenari lotuta ikusten dira.\nNeoliberalismoaren baitan bizi garenez, esandako guztiak agerian jartzen du zeinen zaila den politika eraginkor bat egitea. Zorroztasun handiz ikertu behar da talde mailako garapena eta hizkuntza plangintzaren arteko lotura, kasu gehienek prebentziozko politika eskatzen baitute.\nBeraz, bi arlori erreparatu zaio: 1.- Hizkuntza taldeen garapena zerk bultzatu eta zerk eragozten duen. 2.- Aniztasuna sustatzeko ekimen politika indarrean jartzeak duen premia.\nEuropako politika sozial eta ekonomikoa zehazteko informazioz hornituko duen datu gorputz bat osatu beharra dago.\nLan enpirikoa ikerketa kualitatiboarekin uztartu beharra dago. Honakoak argitzeko balio izan behar du: ezagutza, gaitasuna, jarioa eta erabileraren arteko lotura; taldea sortu eta kohesionatzeko hizkuntzak nola egiten duen; esanahiaren eraikuntzan formak hartzen dituen itxurak; sareen eraikuntzak hizkuntza taldeen kohesioa nola laguntzen duen eta horrek elkar garatzen nola lagun ditzakeen; diskurtso-era heterogeneotan oinarritutako adiera sistemek aniztasuna eta berrikuntza nola pizten dituzten; etab.\nJarraian duzuen taulan, hizkuntza taldeen sailkapena jasotzen da, aldagaietan jasotako puntuazioaren arabera:\n1. taula: Aldagaietan jasotako puntuazioaren arabera hizkuntza taldeen sailkapena\nEst. = Europako Batasuneko estatuak dira, ohiko beren laburdurez adierazita daude.\nFam. = Familia\nKult. = Kultur erreprodukzioa\nKom = Taldea\nPrest. = Prestigioa\nInstit. = Instituzionalizazioa\nLegit. = Legitimazioa\nHezk. = Hezkuntza\n Hiru egileok erakunde hauetako kide gisa parte hartu zuten:\nPeter Nelde (Onderzoeks Centruum voor Meertaligheid, KU University, Brusela)\nMiquel Strubell (Direcció General de Política Lingüística, Bartzelona)\nGlyn Williams (Research Centre Wales, University of Wales, Bangor)\n Lau erakunde hauek hartu zuten ikerketa egiteko lana bere gain:\nInstitut de Sociolingüística Catalana, Kataluniako Generalitatea\nCentre de Recherche sur le Plurilinguisme, KUB, Bruselas\nResearch Centre Wales, Galesko Unibertsitatea, Bangor\nFédération National des Foyers Ruraux, Paris\n Europako Komisioa (arg.) (1996) Euromosaic, producción y reproducción de los grupos lingüísticos minoritarios de la UE. Luxenburgo.\n Lan honetan Talde�» hitza aipatzen da. Termino honen bitartez, estatu batean ofizialtasuna duten hizkuntzen taldeak nahiz inongo estatutan ez dutenak izendatzen dira. Guk lanaren izendapenari eutsiko diogu, nahiz eta ez deritzogun egokia termino bakarra erabiltzea bi errealitate horiek izendatzeko. Euskararen kasuan ederki uler daiteke esandakoa. Euskal Herriak ez duenez nazioartean onartutako estatu izaerarik, izendapen honen arabera ez dago euskaldunen hizkuntza talde bakar bat, hiru talde baizik, eremu administratiboen arabera banatuak. Bistan da ikerketaren arduradunek zorrotz jarraitu behar izan diotela Europaren osaketa politikoari, bestelako iritziak albo batera utzita. Korsikerak, berriz, Frantziaren menpeko lurralde eremu batean besterik ez dagoenez, hiztun taldea ala hizkuntza taldea osatzen dutela esan beharko dugu?\n Lehen indizeak estatuak egiten duen aldeko lana ebaluatzen du eta bigarrenak gizarte zibilarena.


Helena Trujillo, psikoanalista | Consumer\nHelena Trujillo, psikoanalista\nPsikoanalisiak prozesu inkontzienteetan, hala nola fobietan, jatorria duten patologiak tratatzen ditu\nEgilea: José Andrés Rodríguez 2010-ko irailak 21\nPsikoanalisia giza psikismoa aztertzeaz arduratzen den diziplina da. Sigmund Freud-ek sortu zuen XIX. mendearen amaieran, eta mito eta aurreiritzi ugari ditu. Urte askoan egin behar al da terapia sendatzeko? Psikoanalisia egiteko nolabaiteko hezkuntza-maila izan behar da? Helena Trujillo psikoanalista da duela zenbait urtetik, hainbat komunikabiderekin elkarlanean aritzen da eta gai horri buruzko ikastaroak eta hitzaldiak ematen ditu. Elkarrizketa honetan, gizartearen psikoanalisia urruntzen duten mitoetako batzuk desmontatzen ditu, eta oso ezaguna ez den zientzia praktiko baten indarra defendatzen du.\nZer arazo izan ditzake psikoanalisiak?\nZientzia guztiek dituzte mugak. Psikoanalisia prozesu inkontzienteetan (neurosia, hipokondria, fobiak, obsesioak edo gaixotasun psikosomatikoak, besteak beste) jatorria duten patologiez arduratu daiteke. Ezin du autismoa, sortzetiko gaixotasunak edo lesio organiko baten ondoriozko beste batzuk tratatu.\nZein da psikoanalistaren lana?\nItzultzaile baten antzekoa da. Pazientearen ekarpenak interpretatzeko behar diren tresna teoriko eta teknikoak ditu. Izan ere, eduki inkontzienteak ez dira inoiz kontzientziara zuzenean iristen, zeharka baizik, lapsus, sintoma, huts egindako egintza eta abarren bidez.\nZer da inkontzientea?\n“Inkontzientean oroitzapenak, afektuak, sentimenduak eta oroimena aurkitzen dira”\nAparatu psikikoak bi atal ditu: kontzientea eta inkontzientea. Inkontzientean oroitzapenak, afektuak, sentimenduak eta oroimena aurkitzen dira. Aparatu psikikoaren motorra da. Freud-en inkontziente kontzeptua sortu arte, ezin zen ohartu nola eta zergatik sentitzen zuen subjektu psikikoak desioa, maitasuna, mina, tristezia edo gorrotoa, eta nondik zetozen, batzuetan, hain paradoxikoak ziren estatu horiek. Orain, badakigu inkontzientetik datozela.\nZer eginkizun du sexualitateak psikoanalisian?\nHori da gai polemikoenetako bat, teoria psikoanalitikoa onartzean gaitzespen handiena eragin duena. Antzina, sexuala eta genitala nahasten ziren. Uste zen haurrek ez zutela sexualitaterik. Bizitzako urte batzuetan bakarrik gertatzen zela uste zen. Psikoanalisiak zeregin nabarmena ematen dio sexualitateari gure garapen psikikoan, jaiotzen garenetik hasten baita. Ulertu behar da ez dela sexualitatearen kontzeptua eguneroko bizitzan ulertzen dugun bezala, zentzu zabalagoan baizik. Kanpoaldearekin erlazionatzeko moduarekin du zerikusia, plazer-desatsegina etengabe bilatzearekin…\nZergatik laguntzen du hainbeste entzuten eta entzuten?\nFantasiak ozenki ahoskatzeak berak ere hobetu egiten du pertsona. Jakin behar da, halaber, psikoanalistak gehiago sendatzen duela bere hitzengatik baino. Pazienteak ez du aholkurik behar, kontsulta batera joan behar du zer gertatzen zaion esatera, orain arte inork ez bezala entzun diezaioten eta gertatzen zaizkion gertaerei zentzu desberdina eman ahal izateko.\nTerapia psikoanalitiko batek urte asko iraun behar du?\n“Pazienteak zer gertatzen zaion hitz egin behar du, eta gertatzen zaizkion gertakariei zentzu desberdina eman behar die”\nUrte asko edo gutxi iraun dezake. Tratamendu baten denbora aldez aurretik zehaztuta dagoela pentsatzea mito bat da eta psikoanalisiari aurre egitea, banakako prozesua baita. Bestalde, bereizi egin behar dira emaitza terapeutikoak lortzen diren denbora (sendatzeko), bederatzi hilabete eta urtebete bitartekoa izan daitekeena, eta psikoanalizatzeko denbora (norberaren bizitzan sakonago sartzeko, biografian bertan), luzeagoa izango dena edo bizitza osoa.\nPsikoanalisiaren oinarria da lehenengo harreman eta esperientziek psikea baldintzatzen dutela. Iraganak behin betiko markatzen du?\nGure lehen ikaskuntzek baldintzatzen dute zer garen, giza gizartera pasatzea baitakarte. Baina iragana aldaezina eta gure etorkizunaren erabakigarria dela pentsatzea urrunegi iristea da. Psikoanalisiaren erabilgarritasun terapeutikoa da pertsonarengan prozesu patologiko bat eragiten duten pentsamendu eta esperientziak alda ditzakegula. Etorkizuna aldatu egin daiteke horri buruzko desira inkontzienteak aldatzen baditugu.\n30 urtetik gorako pertsona bat nola itzul daiteke iraganera orainaldian konpontzeko?\n“Diziplina horrek errealitatearekin elkarreragiteko, errealitatera egokitzeko eta hobeto bizitzeko behar diren aldaketak egiteko gaitasuna ematen du”\nIraganera ezin da itzuli. Beste akats bat da psikoanalisia pertsonen iraganaz arduratzen dela pentsatzea. Paziente bat kontsultara joaten denean, iragana izan duen pertsona baten aurrean gaude, baina pertsona hori orain den bezala bakarrik dago gaixoan. Gure garapen psikikoaren hurrengo urratsak ez dira ezabatzen hurrengo pausoa uzteko, batu baizik. Bost urteko neskato bat dago, hamar urtekoa, nerabe bat… baina ez dago 50 urteko emakume bat, hori oraindik ere gertatzen ari baita. Terapia horrek etorkizuna lantzen du, etorkizuna alda daitekeelako. Hala ere, gure iragana ere aldatu egiten da; izan ere, desberdina pentsatzen badugu, iraganeko esperientzien ikuspegi desberdina izango dugu.\nZer espero dezake terapia psikoanalitiko batera joaten den pertsona batek?\nFreud-ek esan zuen psikoanalisiaren helburua pertsonari maitatzeko eta lan egiteko gaitasuna itzultzea dela. Errealitatearekin elkarreraginean aritzeko, errealitatera egokitzeko eta egoki diren aldaketak egiteko gaitasuna itzultzen du. Pazienteak terapiatik espero duen emaitza bere nahiaren eta lanerako gaitasunaren araberakoa da.\nPsikoanalisia jende kultuarentzat erreserbatuta dago?\nNahi duen pazienteak, edozein maila sozial edo intelektualetakoak, has dezake terapia.\nAsko aldatu da psikoanalisia Freudetik?\nFreud eta Jacques Lacan aztertuko ditugu, eta esan dezakegu ez dela aldatu tratamenduaren funtsezko elementuak. Beste eskola batzuek tratamendua egiteko beste modu bat dute, baina agian hori psikoanalisiaren antzekoa ez izateko nahia da.\nZer ideia gainditu ditu Freud-ek?\n“Psikoanalisia enpresetan, medikuetan edo hainbat prestakuntza esparrutan aplika daiteke, arazo asko detektatzeko eta haietan esku hartzeko”.\nMende bat baino gehixeago du, eta oraindik ez da erabat aztertu eta barneratu pentsamendu psikoanalitikoa. Ezin izan da gainditu oraindik iritsi ez den zerbait. Oso zientzia gaztea da, oso baztertua, eta beste diziplina batzuek ez dute oraindik sartu. Pertsona gehienen bizitzekin bat egiteko dagoela esan dezakegu.\nZer beste psikoanalista handi nabarmenduko zenituzke?\nJacques Lacan psikoanalisi freudianoaren ikertzailea izan zen. Eskola itxi zuen, bere ikasleek Freud irakurtzeari utzi ziotelako. Gure eskola, Miguel Óscar Menassak sortua, Freud eta Lacan zorroztasunez aztertzen ditu eta diziplina horren transmisioaz eta hedapenaz arduratzen da. Menassak Freud-ek bere lanean erakutsi zuen ideia jaso zuen: poesia eta psikoanalisia batzeko beharra.\nZinemak distortsionatu al du, neurri batean, psikoanalisia?\nKasu tipiko bat Woody Allen da, zinema-zuzendaria, ez psikoanalista. Zinemagile gisa gustatuko litzaiguke, baina horrek ez du esan nahi psikoanalisiaren hedatzailea denik. Beste askok bezala, tratamendu bat zer den adierazten du. Denok gogoratuko ditugu psikoanalistaren txisteak, pazientearen saioan lo egin edo barre egiten diotenak. Hori ez da profesional baten eguneroko lana.\nPsikoanalisia jainkotik haratago aplikatzen da?\n“Psikoanalisiaren arabera, osasuna ez da aurreko egoera bat berreraikitzea, berria sortzea baizik”\nJakina, jainkoa tresna bat da, baina aspalditik erabiltzen da psikoanalisia enpresetan, profesionaletan, medikuntzan edo bestelako prestakuntza esparruetan, besteak beste. Subjektu psikikoari buruzko teoria psikoanalitikoa kontuan hartzeak lagundu eta indartu egiten du profesional horien lana. Arazo asko antzematen, horietan esku hartzen eta eguneroko lan harremanetan esku hartzen duten berezko afektuak ezagutzen laguntzen die.\nBuru-osasunaren definizioa eman nahi duzu?\nPsikoanalisia osasun psikikoaz arduratzen den diziplina da. Osasun psikikoak depresioa, antsietatea, arazo obsesiboak edo sexu-asaldurak bezalako gaixotasun arruntak tratatzen ditu, tratamendua eta sendabidea dute, eta ez da haiekin bizi behar. Garestiena sufrimenduarekin bizitzea eta norberaren gaitasunak urrituta ikustea da. Aldendu egin behar dira zenbait ideia, hala nola tratamendu psikoanalitikoa oso garestia edo oso luzea dela edo iraganaz eta traumez hitz egin behar dela. Gaixotasuna da beti konponbiderik okerrena. Psikoanalisiaren bidez, osasuna ez da aurreko egoera bat berreraikitzea, baizik eta egoera berri bat sortzea, subjektu berri bat.\nFREUD, PSIKOANALISIAREN AITA\nPsikoanalisiaz hitz egitea Sigmund Freudez hitz egitea da. Friburgon jaio zen, 1856an (Austriako Inperioaren hiri zaharra, gaur egun Txekian dagoena), eta Freud medikuntzan lizentziatu zen. Pariserako bidaia erabakigarria izan zen bere ibilbide profesionalean. 1886an Jean Martin Charcot-en zuzendaritzapean lan egin zuen Parisko Salpêtrière-ren neurologia-zerbitzu entzutetsuan. Bertatik bertara ezagutu ahal izan zituen histeria eta hipnosian eta sugestioan oinarritutako tratamenduak. Vienara itzultzean, Freud ezkondu egin zen eta kontsulta pribatua ireki zuen.\nEgunero pazienteekin izandako harremanari esker, psikoanalisiaren oinarriak ezarri zituen. Lehen urte horietan, sendagile gisa, zenbait liburu eta artikulu argitaratu zituen, interesik ezaren eta haserrearen artean jasotzen zirenak, haiengan planteatzen baitzituen ideiarik berritzaileenak, hala nola haurren sexualitatea. 1906an, Vienako jarraitzaileen zirkulu txikia zabaldu egin zen. 1908an, Lehen Kongresu Psikoanalitikoa egin zen, eta, hurrengo urtean, hainbat hitzaldi eman zituen AEBn. munduko ospea ematen lagundu zuten.\nBere liburuetako batzuk “best-seller” bihurtu ziren, komunikabideak atzetik zituen eta paziente asko joaten ziren kontsultara. Psikoanalisia munduan zehar zabaltzen hasi zen eta hurrengo hamarkadetan bere urrezko garaia ezagutuko zuen. Freud-en tragedia handia bere arrakasta profesionala osasun arazo larriekin bat etortzea izan zen, eta horrek ez zuen eragotzi energia handiz jarraitzea. 1923an, masailezurreko minbizia diagnostikatu zioten, eta ebakuntza ugari egin zizkioten. Londresen hil zen 1939an.\nfreud-eu inconsciente-eu psikoanalisi\nFreud eta psikoanalisiaren indarraldia


Begiak irekitzeko gonbitea - Diario de Noticias de Navarra\naimar arrese-igor etxeburua 17.07.2020 | 01:26\nJakina dira Nafarroako euskaldunak (euskaraz dakitenak) hizkuntza horretan bizitzeko dituzten oztopoak ugari direla. (Baita euskaraz ez jakin arren beraien seme alabei hezkuntza euskaraz eskeini nahi dietenak aurkitzen dituzten eragozpenak). Adibidez D ereduan ikasteko ikasle kopuru mini mo bat beharrezkoa da. Baldintza hori ez da eskatzen euskararik gabeko ereduan zein A ereduan.\nDemagun euskaraz ez dakien nafar batek (adibidez Navarra summako euskarafobiko batek edo edota Nafarroako UGT goi mandatari batek) EAEko hiruburu batera joan direla(adibidez Donostiara) eta nahi ta nahi ez joan behar izan dute udaltzaingora haiek Donostian galdutako giltza batzuk berreskuratzea ( galdutako objetuen sailara, hain zuzen ere) Euskara fobiko horiek gaztelaniaz egingo lukete bere gestio guztiak, departamentu horretan beraien giltzak dauden edo ez jakiteko) Beste adibide bat: Demagun euskaraz ez dakien beste euskarafobiko batek, erabakitzen duela ikastea zuzenbidea gradua Donostian (edo nahi baduzue beste edozein unibertsitateko gradua, adibidez, Ekonomia Bilbon, bi kasuetan EHUn). Pertsona honek lortzen badu matrikulatzea unibertitateko gradu batean, ikasketak osoki gaztelaniaz egin ditzake. Baita matrikulazio pro-tzesu osoa ere, alegia paperak gaztelaniaz idatzi, aukeratu duen fakultateko idazkaritzako langileekin gaztelaniaz hitzegin€\nDemagun Iruñeako euskaldun batek (euskaraz dakien batek) kotxeko gitzak galdu dituela Iruñean eta nahi ta nahi ez joan behar izan duela bera jaiotako hiriko udaltzaingora. Honek egin beharreko gestioak burutzeko (alegia ea giltza horiek udaltzaingoan dauden edo ez jakiteko) , udaletxeko funtzionario bat(zue)kin solastu beharko da. Kasu honetan,zoritxarrez, legez funtzionarioak ez du zertan euskaraz erantzun behar Iruñeako pertsona horri.\nDemagun Iruñeako beste euskaldun batzuk Nafarroako unibertsitate publikoan Ekonomia edota zuzenbidea ikasi nahi dutela euskaraz.Hauek ezingo dute ikasketa hauek euskaraz egin.\nKuriosoa da , arestian aipatutako euskarafobiko horiek bere zergak ez dituztela EAEn ordaintzen. Aldiz, Iruñeako euskaldunak bere zergak Nafarroan ordaintzen dituzte.\nAgian Navarra summako euskarafobikoek gogoz ari dira euskara Nafarroatik desagertzeko.( ez dezagun ahaztu koalizio horretan dagoen PP-ko estatu buruak, Casado jaun txit masterdun ilustratuak Nafarroako hauteskundeko kanpainan adierazi zuela euskara ez duela zer ikusririk Nafarroarekin). Egitazko nafarrek euskara behar bezala sustatu beharko lukete. Ez da onargarria euskara inglesa edota alemana balitz bezala (edo hainbat kasutan okerrago) tratatzea.Nafarroako euskarafobikoek diote euskara inposatu nahi dutela bakar batzuk. Gezurra izateaz gain, oso inkohrenteak dira. Nire ustez Nafarroako euskaltzaleek nahi dutena beraien eskubideak egunero erabili ahal izatea.\nKuriosoa da, adibidez ,estatu espainoleko edozein unibertsitatean gradu ikasketak bukatzeko(beraz titulu unibetsitarioa erdiesteko) gutxienez ikasleek inglesa hizkuntzaren B1 maila akreditatu behar dutela eta hainbat unibertsitatetan inglesako B2 maila. Ni ez nago inglesa ikastearen aurka.Alderantziz, eleaniztasunaren alde nago. Hala ere, Nafarroako euskarafobiko horiek ez dute inglesa maila hori lortzea inposiziotzat hartzen, unibertsitatetik tituluarekin aterako den pertsonen artean batzuk lan egingo duten arren erakunde publikoetan eta beste batzuk pribatuetan. Aldiz, euskarafobikoen ustez Nafarroako erakunde publikoetan euskara maila bat eskatzeak langile batzuei inposizioa omen da. Azala eduki behar da ! Haiek, esukarafobikoek, EAEko edozein erakundetan gestio bat egin behar izanez gero gaztelaniaz egitea bermaturik izanda, Nafarroako euskaldunak horrela diskriminatzea.\nHala ere, Nafarroako euskalduneei animatu nahi nieke euskararen alde jarduteko. Ahal duten guztietan euskaraz solasteko. Julian Gayarre abeslari nafarrak , ahal zuenean bere ahaideekin Erronkariko uskaraz(euskaraz) solasten zuen. Bere talentuak garatu zuen pertsona honek, euskarari eutsiz hainbat momentutan. Ziur aski euskarafobiko askok Gayarre-ri buruz kantu alorreko laudorio anitz lau haizetara zabalduko diutzte. Hori ongi dago. Hala ere, euskarafobiko horiek ez dute jakingo pertsona honek euskaraz hitzegiten zuela , edo baldin badakite abeslari horren alderdi hau izkutatuko dute, hori bai, euskara Nafarroan ? Ez da pentsatu ere! aldarrikatuko dute.\nEmpezamos a tener un escenario de brotes y rebrotes, pero no dejo de pensar en la mochila de muertos que llevamos en la espalda. Detrás de las cifras hay personas, familias, vidas...\nPero tenemos otra pandemia que también nos afecta globalmente, el calentamiento de nuestro querido planeta, de consecuencias terroríficas y sobre el que ya llegamos tarde


Gurutzaontzien kutsadura aztertzeko ingurumen-txostena eskatu du Getxoko EH Bilduk\nuzt 18 Getxo\nGetxoko EH Bilduk mozioa aurkeztuko du uztailaren 24ko osoko bilkuran gurutzaontziek sortzen duten kutsadurarekin lotuta. EH Bilduk honakoa eskatuko dio Getxoko Udalari: gurutzaontziek kostaldean s...\n"Juan Sebastián Elcano" Armadako ontziari ez!\nuzt 05 Getxo\neka 28 Getxo\nGetxoko osoko bilkurak alkate, zinegotzi eta aholkularien neurriz gabeko soldatak oanrtu ditu gaur, EAJ, PP eta PSEren aldeko botoekin. Zehazki, soldatak honakoak izango dira: alkatea (83.000 euro)...\nSurfa egiten ikasi nahi?\nUdako giro epela aprobetxatuz, SURF ikastaroa egingo dugu uztailaren 29tik abuztuaren 1era. Aurten ere, Arrietara hondartzan egingo dugu Peña Txuri Surf eskolako lagunekin. Noiz: uztailaren 29tik a...\nUrtero bezala, apirila, maiatza eta ekainean Toponimia ibilbideak egingo ditugu Getxoko Udalarekin elkarlanean. Apirilaren 23tik aurrera eskatu daitezke ibilbideak. Urrian ere eskainiko ditug...\nAzken lekuak Romon eta Aldain\nmai 17 Getxo\nBapiruke Udalekuetan izena eman nahi baduzu, gaur, maiatzaren 17an 13:00etatik 14:00etara hartuko dugu hitzordurik ez duen jendea. Oraindik lekuak geratzen zaigu 2. eta 3. txandan Aldai patronatuan...\nItxas Argia Dantza Taldearen azken bidaiak\nuzt 03 Getxo\nXXVI. Herrien Jaialdia\nmai 08 Getxo\nUMEEN DANTZALDIA 2019\napi 28 Getxo\nEuskaltzaleon kuadrilla lotzen gara urtero Aixerrotako paelletan Bizarra Lepoan elkartearen 365 toldoan. Berbalagunak, bizikleta-taldeko kideak, Egizuko kontsumo-taldekoak… talde irekia da gurea et...\n19.Umeen San Juan Sua- Milesker guztioi!\nAtzo, ekainaren 23an, igandea, San Juan bezperan elkartu ginen urtero bezala San Nikolas plazan. Algortako hainbat eragileren artean egitarau oparoa prestatu genuen. Gorputza mugitzeko, BIHOTZAK di...\nBerbalagunon ikasturte amaierako topaketa\nEkainaren 21ean elkartu ginen Getxoko Berbalagunok Azebarri Kultur Elkartean, ikasturte honi amaiera borobila emateko eta Udako berbalagunei ongi etorria emateko ???? 19:00ak inguru hasi ziren berb...\nBeharsarea.eus/Getxo guneko lan eskaintzak eta eskaerak\nuzt 01 Getxo\nUztailari hasiera emateko www.beharsarea.eus/Getxo atarian dauden lan eskaintza eta eskari berriei eman begirada bat!\nmai 28 Getxo\nMaiatzeko Beharsarea.eus/Getxo atarian lan eskaintza eta eskaera berriak dituzu! Eman begirada bat eta kuxkuxeatu!\nBeharsarea.eus/Getxo guneko lan eskaerak\nmar 28 Getxo\nBeharsarea.eus / Getxo atarian\n2019/20 ikasturtean, euskara ikasten jarraitu edo euskara ikasten hasi nahi baduzue, ez itxaron. Orain izena emanez gero hainbat abantaila izango dituzu eta! Ekainaren 19a baino lehen aurrematrikul...\nAzken urteetan bezala, aurten ere Uribe Kostako AEK-k ekainean batxilergoko ikasleentzako ikastaro trinkoak antolatuko ditu. Ikastaroen helburua HABEren B2 eta C1 mailak egiaztatzeko proben prestak...\nTailerra: Iniciación a la caligrafía\neka 26 Uribe Kosta\nTailerra: Paseos fotográficos por el Bilbao literario\nTailerra: Teknikatik narraziora (II)\nSopelako Alkatetza EAJren ESKU, PSE eta DB-TUri esker: AURRERA BEGIRA, ZER?\neka 21 Sopela\nLegegintzaldi berrian sartu gara. Dagoeneko bukatu dira alkatetza eskuratzeko negoziazioak. EAJak eskuratu du Sopelako alkatetza, PSE eta DB-TUren babesa jaso ondoren. Hain zuzen ere, hiru indar ho...\nSopelako alkatetza: dena erabakitzeko dago!\neka 13 Sopela\nEH Bildu Sopelako beste alderdiekin biltzen hasi da, udal-gobernu aurrerakoi bat eratzeko asmoarekin\neka 05 Sopela\nEkainaren 8an Miarritzera joateko autobusa\nmai 03 Getxo


'Margotu ala marraztu?' - Kulturklik\n"Margotu ala marraztu?"\nVitoria-Gasteiz 2021(e)ko abenduaren 3(e)tik 2022(e)ko otsailaren 6(e)ra\nVital Fundazioak eta Espainiako Kultura Ekintzak 'Margotu ala marraztu?' erakusketa ekarri dute Vitoria-Gasteizera, komikiaren eskutik artearen arlotik egiten den ibilaldi bat. Gaurtik otsailaren 6ra arte izango da ikusgai El Boulevard merkataritza gunearen sarreran (Zaramaga, 1).\nErakusketaren komisario Jorge Diezen arabera honako hauek dira proiektuaren xehetasun nagusiak: erakusketak istorio edo komikirik berrienaren artea hurbiltzen dio bisitariari, askotarikoa eta hizkuntza propioa duena. Ibilbide ezaguneko hamaika egilek hartzen dute parte bertan, eta euren lanetan arte klasikoa eta garaikidea jorratzen dituzte, zuzenean edo El Bosco, Velázquez, Buñuel, Frida Kahlo, Duchamp edo Picasso bezalako artisten bidez.\nEgileak Ana Galvañ, Antonio Altarriba, Keko -José Antonio Godoy-, Fermín Solís, Laura Pérez Vernetti, María Hesse, Mauro Entrialgo, Max, Pablo Auladell eta Santiago García/Javier Olivares dira. Erakusketa-ibilbidean zehar, arlo artistikoko hainbat esparruri buruz duten begirada islatzen dute: erakusketak, museoak, azokak, biurtekoak, artistak, komisarioak, kritikariak, erakundeak, publikoa.\nLagin kolektibo honen edukia Espainiako autore garrantzitsuenetako batzuen binetek, istorioek eta album-zatiek osatzen dute. Jatorrizko edo laneko hainbat foku geografikotatik (Murtzia, Extremadura, Madril, Katalunia, Andaluzia, Euskadi, Balear Uharteak eta Valentzia), trazu propio eta askotarikoaren bidez, komikiaren eta ilustrazioaren egungo panorama marrazten dute, estatuko eta nazioarteko eszenaren barruan. 'Margotu ala marraztu?' lanean hainbat hari tematiko elkarlotu eta sakabanatzen dira, eta bertara hurbiltzen direnak euren ibilbidea eraikitzera gonbidatzen dituzte, bat egiten duten proposamenak ulertzeko eta gozatzeko modu pertsonalaren arabera.\nErakusketa espazio irekietan eta bide publikoetan jartzeko sortu da, eta ikusleen eta obren arteko elkarreragina errazten duen diseinu erakargarria du. Euskarriek berek ibilbide ireki baterako trazadura diseinatzen laguntzen dute. Erakusketak El Boulevard merkataritza gunearen eta Atiza Elkartearen laguntza izan du.\nKomikia eguneroko prentsari lotutako masa-bitarteko gisa sortu zen XIX. mendearen amaieran, eta eraldaketa sakona izan du. Denbora luzez, sektore hori erabat integratuta egon zen haur eta gazteei zuzendutako kultura-industrietan, eta helduentzako argitalpen-merkatuaren nolabaiteko kuota izan zuen umore- edo satira-arloan. Ipar Amerikako underground komikiaren proposamenen eta joan den mendeko hirurogeiko hamarkadako europar autore eta argitaletxe batzuen bizitasunaren ondoren, independente, alternatibo edo abangoardiako izeneko komikigileen belaunaldi bat sortu zen laurogeiko hamarkadan, gure herrialdean. Mende berriarekin batera, eleberri grafikoa iritsi zen, baita egileen belaunaldi berri bat ere, horien artean, azkenik, emakumeen presentzia gero eta handiagoa edo komikia arte-museo handietara iritsi izana nabarmenduz.\nAna Galvañ (Murtzia, 1980). Komikigilea eta ilustratzailea. Valentzian Arte Ederrak ikasi ondoren, Madrilen finkatu zen, eta bertan lan egiten du bere estudiotik. Bere istorioak Fantagraphics, Nobrow, Ultrarradio, Vertigo DC, Off Life, Autsáider, Apa-Apa eta Fosfatina argitaletxeetan agertu dira.\n2017 eta 2019 artean, La Ciudad en Viñetas erakusketa-zikloaren komisarioa izan da Cibeles zentroan. Gaur egun, Tris Tras online komikien proiektua koordinatzen du, nazioko eta hispaniar hizkuntzako emakumezko egile berriei babesa eta ikusgarritasuna emateko. Besteak beste, Gráffica Saria (2016) eta Epaimahaiaren Sari Berezia Creacómic-en (2010) jaso ditu.\nAntonio Altarriba (Zaragoza, 1952). Idazle emankorra da, eta kritikari, eleberrigile, argazki-gidoilari edo komiki-gidoilari argitaratu du. Sari ugari jaso ditu, besteak beste,\nLa Sonrisa Vertical, Euskadi Literatura Saria, Cálamo, Bartzelonako Saloia, Komiki Sari Nazionala (Espainia), Komiki Sari Nazionala (Katalunia), Comic-Con (Porto eta Madril), Splash eta Aragoiko Arteak eta Letrak.\nKeko (José Antonio Godoy Cazorla / Madril, 1963). Madrilgo Arte eta Ofizio Eskolan ikasi zuen, eta 80ko hamarkadaren erdialdean hasi zen Madriz aldizkarian argitaratzen. Ilustratzaile lan egin du El Pais, El Mundo eta ABC aldizkarietako gehigarrietan eta Rolling Stone, Revista 40 edo Fhm aldizkarietan. Komikigile argitaratu du, gidoilariekin kolaboratu du eta, 2003an, Bartzelonako Saloiak lan onenari ematen dion saria jaso zuen, bera egile bakarra duen '4 bota' lanagatik.\nFermín Solís (Madroñera, Cáceres, 1972). Komikigilea eta ilustratzailea. Bere lehen orriak, besteak beste, Subterfuge edo Cabezabajo fanzineetan argitaratu ziren, eta horiei, bide luzeagoa izan zuten lanak jarraitu zitzaizkien. Etorkizun eta nazioarteko proiekzio handiena izan zuen espainiar egileetako bat izan zen ‘Buñuel en el laberinto de las tortugas’ (2008) eleberri grafikoaren argitalpenari esker, jatorrian zuri-beltzean argitaratua eta Komiki Sari Nazionaleko finalista. Haurrentzako hainbat liburu idatzi eta ilustratu ditu, eta ilustrazio-lan ugari egin ditu mundu osoko argitaletxeetarako. Besteak beste, honako sari hauek jaso ditu: Extremeño de Hoy saria, Pop-eye eleberri grafikorik onenari, Komikiaren Bartzelonako Nazioarteko Saloiko Errebelazio Egilea izan zen, eta Komiki Sari Nazionaleko finalista, ‘Buñuel en el laberinto de las tortugas’ lanari esker.\nLaura Pérez Vernetti (Bartzelona, 1958). Komikigilea eta ilustratzailea, 1981ean El Víbora aldizkarian eman zion hasiera bere ibilbideari, Onliyú, Sampayo eta J.M. lo Duca bezalako gidoilariekin elkarlanean, erotismoaren eta literaturaren gaiak jorratuz. Laurogeita hamarreko hamarkadan komiki esperimentalean aritu zen batez ere. 2000ko hamarkadan Maupassant, Thomas De Quincey, Dylan Thomas edo Kafka bezalako idazleak komikietara egokitu zituen eta Antonio Altarriba gidoilariarekin bi album erotiko marraztu zituen. Azken hamarkadan arreta berezia eskaini dio poesia grafikoari, komikiak poesiaren irakurketa berria aurkezten duen genero berriari. 2018an, Ibilbideari ematen zaion Sari Nagusia jaso zuen Komisioaren Bartzelonako Nazioarteko 36. Saloian.\nMaría Hesse (Sevillarra adopzioz, 1982). Sei urte zituela ilustratzaile bihurtu zen, nahi gabe. Urte batzuk geroago, Hezkuntza Bereziko ikasketak amaitu ondoren, arkatzak hartu eta ilustrazioari ekin zion modu profesionalean. Edelvives argitaletxerako lan egin du, testuliburuak egiten. Aldizkarietarako ere ilustratu eta Louise Boutin, Brugal, Compañía Fantástica eta Martini bezalako markekin kolaboratu du. Hainbat argitaletxerekin argitaratu du eta bere lana hainbat erakusketatan erakutsi da. Bere lanean sentsibilitatea eta emakumea dira protagonista nagusiak.\nMauro Entrialgo (Vitoria-Gasteiz, 1965). Komikiak marraztu eta idatzi ditu egunkarietarako (El País, Diario 16, Diario Vasco, Egin, Gaceta del Norte, Público...), aldizkarietarako (El Víbora, Makoki, El Gran Musical, Playboy, Primera Linea, Cinemanía, M21…) eta Interneteko guneetarako. Berrogeita hamar bat liburu argitaratu ditu, duela hogei urtetik hona astero orrialde bat izaten du El Jueves aldizkarian eta TMEO aldizkari satirikoaren bazkide sortzailea da.\nMarrazkilari lanetan, argitalpen ugari ilustratzeaz gain, spotak eta animaziozko bideoklipak, dozenaka kartel, hogeita hamar bat disko-azal eta era guztietako objektu inprimatuak egin ditu. Gidoilari lanetan, beste marrazkilari batzuentzako komikiak, marrazki bizidunak, antzerkia, telebista eta zinema idatzi ditu.\nHorrez gain, kontsumo, herri kultura eta gizarte komentarista ere hartu du parte telebistako eta irratiko programetan, eta arte garaikidearekin lotutako proiektuak garatu ditu (instalazio, bideo-joko, bideo-sortze lanak edo kontzertu marraztuen bidez). Herri musikako taldeen gitarrista eta konpositorea izan da, eta horiekin diskoak eta soinu-bandak grabatu ditu.\nMax (Bartzelona, 1956). Sineu-n bizi eta lan egiten du, Mallorcan. Komikigile eta ilustratzailea, bere karrera hirurogeita hamarreko hamarkadako undergroundean hasi zuen. Hurrengo hamarkadan bere lana El Víbora aldizkari mitikoan garatu zen. Hogeita hamar bat komiki-album idatzi eta marraztu ditu, eta hainbat hizkuntzatara itzuli dira. Laurogeita hamarreko hamarkadatik aurrera, kartelak, diskoen azalak, prentsarako marrazkiak eta haurrentzako liburuak ilustratzen ere aritu da.\n2014tik Trampantojo argitaratzen du, El Pais egunkariaren Babelia gehigarrian asteroko tira. Besteak beste, Graffice Saria jaso du, Komiki Sari Nazionala, Espainiako Kultura Ministerioa, Junceda Iberia edo Sari Nagusia, Saló Internacional del Còmic de Barcelona.\nPablo Auladell (Alacant, 1972). Komikigilea eta ilustratzailea. La Taberna del Ñú Azul egile-taldearekin fanzine ezberdinetan kolaboratu ondoren, bere ibilbide profesionala Injuve Komiki Saria (2000) jaso ondoren hasi zuen. Bere lana, batez ere, liburuaren esparruan garatzen da, non marrazketa eta literatura liburu ilustratu, album eta eleberri grafikoetan batera landu ditzakeen, nahiz eta berriki zineman ere sartu den, Gonzalo Suárez zuzendari ospetsuak El sueño de Malinche bere azken filma marrazteko eskatu zion.\nMacerata-ko (Italia) Ars in Fabula Masterreko irakaslea da eta Ilustratzaileen Valentziako Elkarte Profesionaleko presidentea izan zen 2009 eta 2013 artean. Une honetan, proiektu berrian ari da lanean, komiki eta album ilustratuaren hibridoan, El domingo en la Plaza de la División. Komiki Sari nazionala da (Espainiako Kultura Ministerioa); Bartzelonako Komiki Saloiaren Errebelazio Egilea; Haur eta Gazte Liburuen Ilustrazio Onenen Saria (Espainiako Kultura Ministerioa); eta Komiki Injuve Saria (Espainiako Lan eta Gizarte Gaietarako Ministerioa).\nSantiago García (Madril, 1968). Pepo Pérezekin hasi zen komikiak egiten, eta berarekin egin zuen 2004an hasitako El vecino saila. Netflix-ek sail horren pantailarako egokitzapena estreinatu zuen 2020an. Azken urteetan hainbat marrazkilari espainiarrekin lan egin du. Kritikari eta teorialari ere aritu da komikigintzan.\nJavier Olivares (Madril, 1964). Laurogeiko hamarkadan hasi zen lanean Madriz aldizkarian, eta ordutik ibilbide luzea egin du komikigile eta ilustratzaile, haurrentzako eta helduentzako liburu ugariri irudiak jarriz. Besteak beste, El País, Público eta El Mundo egunkarietako ohiko kolaboratzailea da. Ilustrazio Masterreko irakaslea izan da eta tailer profesionalak eman ditu Espainian zein atzerrian. Komiki Sari Nazionala izan da (Espainiako Kultura Ministerioa); Espainiako obra onenaren saria Komiki Bartzelonako Nazioarteko Saloian; eta 2014ko Nobela Grafiko Onenaren Saria (Splash Sagunt Festival).\nErakusketaren katalogoa eskuratu nahi dutenek doan jaso dezakete Vital Fundazioaren egoitzan (Kordoi Etxea, Aiztogile kalea, 24), Vital Fundazioaren erakusketa-zentroan (Posta kalea, 13-15) eta Vital Fundazioa Kulturunean (Bakea kalea, 5 - Dendarabako 1. solairua). Izakinak agortu arte.\nData 2021(e)ko abenduaren 3(e)tik 2022(e)ko otsailaren 6(e)ra\nLekuaEl Boulevard merkataritza gunearen sarrera (Zaramaga, 1)


Koldo Mitxelena Ikerketa Beka\nUdal Artxiboak bi urtez behin oro har euskal kulturari buruzko ikerlanak sustatzeko helburua duen beka edo diru-laguntza deialdia egiten du.\n2020ko deialdian, Errenteriako Udalak, Udako Euskal Unibertsitatearen (UEU) laguntzarekin, euskarazko ikerketa bultzatzeko, emakumezkoen ikerketa sustatzeko, Errenteriaren inguruko ezagutza areagotzeko eta Koldo Mitxelena errenteriar filologoa omentzeko, honen izena duen ikerketa bekarako deialdia egiten du.\nXV. edizio honetan, honako ikerketa esparruak sartuko dira: ARKITEKTURA eta HIRIGINTZA.\nIkerketa lana jatorrizkoa eta argitara eman gabea izango da, nahiz oso osorik izan, nahiz lan horren atal bat izan, ez hitzez hitz ezta laburpena ere. Era berean, ez da inolako lan akademiko, tesi, tesina, ikas lan, edota txosten baten zati izango.\nProiektua, azterlana eta memoria euskaraz burutuko dira.\nBekaren iraupena gehienez 18 hilabetekoa izango da, beka esleitzen den egunetik hasita.\nBeka honen diru zenbatekoa 15.000 eurokoa izango da.\nEskaerak eta gainontzeko agiriak aurkezteko epea 2020ko irailaren 1etik urriaren 31 arte egongo da zabalik, biak barne.\nBeka norbanakoek (edo bere ordezkariak) zein horretarako osatutako lantaldeek eskatu ahal izango dute. Bigarren kasu horretan, Udalaren aurrean ordezkari izango den ikerlanaren zuzendari arduradun bat izendatu beharko da.\nE00633 Koldo Mitxelena ikerketa beka eskaera\nC00633 KOLDO MITXELENA IKERKETA BEKA: Curriculum vitaea\nEuskarako gaitasuna frogatzen duen dokumentua\nEskatzailearen curriculum vitaea.\n* Lantaldeen kasuan partaide guztien espediente akademiko, EGA edo baliokidea eta CV)\nZU! Zure Udala - Arreta Zerbitzua (Udaleko behe solairuan). Astelehena: 7:30-14:00; asteazkena eta ostirala: 7:30-15:00; asteartea eta osteguna: 7:30-19:00. Hitzordua: arratsaldez beharrezkoa da, goizean aukerazkoa. 010 edo 943 449 600 deituz,zein udalean\nUrriak 1eko 39/2015 legearen 2.1 artikuluak aipatzen dituen administrazioetako edozeinen gainerako erregistro elektronikoetan. (Errenteriako udalaren SIR kodea: L01200678)\nZU! Zure Udala - Arreta Zerbitzua\n943 44 96 00 - 010\nArtxibo telefono zenbakian 943 44 96 10\nArgibide gehiago behar izanez gero, artxiboa@errenteria.eus korreo helbidera idatzi daiteke.\nAurreikusitako epea: 6 hilabete.\nDeialdia 2020/07/29 GAO\nEuskal kulturaren munduko adituek osatutako epaimahai kalifikatzaileak, aukeratuko du lan irabazlea.\nKultura, Agiritegia eta Argitarapenak eta Liburutegia - Agiritegia eta Argitalpenak\nLanen jabea Errenteriako Udala izango da. Udalak berarentzat gordetzen du ikerketak osoki edo/eta partzialki erreproduzitu, argitaratu eta plazaratzeko eskubidea, bere kabuz edo beste erakunderen baten hitzarmenez, lehentasunez Udako Euskal Unibertsitatearekin (UEU), egoki deritzonean. Betiere, lanaren egilea edo egileak aipatu beharko ditu.\nSortutako materiala aurkeztu eta urte biko epean Udalak argitaratu ez badu, egileak edo egileek Udalari baimena eskatu beharko lioke(te) material hori erabili ahal izateko. Egileak edo egileek, Udalak oniritzia jakinarazita, jasotako bekaren aipamena egin beharko du(te) (bekaren eta beka eman duen erakundearen eta laguntzailearen izenak jarriz) eta Udalari argitaratutako lanaren 20 ale eman beharko dizkio(te).


Artze, Mirande, 'Dendaostekoak', zientzia fikzioa eta 'Habiak' Hi(ZKI)bridoak zikloaren bigarren edizioan | 111 Akademia\nAurten Euskarazko kultur ekitaldien sorkuntzarako Hi(ZKI)bridoak laguntza jarri dute martxan estreinakoz\nHi(ZKI)bridoak. Literatura Mutanteak kultur zikloaren bigarren edizioa ospatuko da udazken honetan Bilboko Euskararen Etxean. Literaturaren eta ahozkotasunaren inguruan ardazten den ekimen honek bost ekitaldi biltzen ditu bigarren edizio honetan:\nJoxan Artzeri omenaldia egiteko asmoz, 2018ko udazkenean hasi ziren IbonRG eta Enrike Hurtado, ohiko dituzten lanabesekin lanean. Ibonek Artzeren hainbat olerki abiapuntu hartuta sortutako kantuak Enrikek berak sortutako software esperimentalekin uztartu ziren. Txalaparta interaktiboa, autotxalaparta eta soinua eraldatzeko programa horiek ahotsa, piano eta txalapartaren egurrak bat egiten dute lan honetan. IbonRG (ahotsa eta pianoa) eta Enrike Hurtado (txalaparta).\nAnariren ‘Habiak’ diskoan oinarritutako arte erakusketa kolektiboa; Anarik disko horretako zenbait kantu joko ditu.\nEkitaldietarako gonbidapenak eskuratzeko bideak hemen.\nEuskarazko kultur ekitaldien sorkuntzarako laguntza\nAipaturiko egitarauarekin batera, aurten Euskarazko kultur ekitaldien sorkuntzarako Hi(ZKI)bridoak laguntza jarri dute martxan estreinakoz. Laguntza horrek 3.000 euroko saria bideratuko du 2022ko Hi(ZKI)bridoak zikloan estreinatuko den ekitaldi bat garatzeko.\nLaguntzari buruzko xehetasunak hemen.


“Abestiak berreskuratzea da Kuttuneren helburua, ahanzturan erori ez daitezen” - Artziniega - Aiaraldea.eus\n“Abestiak berreskuratzea da Kuttuneren helburua, ahanzturan erori ez daitezen”\nTxabi Alvarado Bañares 2021-01-31 07:00\nPerkusioaz arduratzen da Nerea Quincoces Ochoa. / Kuttune\nNEREA QUINCOCES OCHOAk (Artziniega, 1993) Kuttune taldea sortu du beste hainbat musikarirekin batera. ‘Crowdfunding’ kanpaina abiatu dute lehen diskoa plazaratzeko.\n'Crowdfunding'-a abiatu zenuten Kuttune taldearen lehen diskoa plazaratzeko, eta gutxieneko diru kopurua eskuratu duzue dagoeneko. Nola baloratzen duzue ekimenak izandako harrera?\nOso harrera ona izan du, oso pozik gaude. Jende ezagun zein ez horren ezagunak jarri du dirua. Proiektuarekiko atxikimendua dutenen kontaktu sare bat egiteko balioko digu. 'Crowdfunding'-a diskoa aurretik erosteko modu bat da, eta era honetan denek izango dute diskoa kaleratu bezain laster. Pozik gaude, beraz.\nOtsailaren amaieran amaituko da dirua biltzeko ekimena. Zer egingo duzue orduan?\nEntseatzen hasiko gara, diskoaren grabaketari begira. Apirilean sartuko gara estudioan. Bi hilabete ditugu dena prestatzeko. Diskoaren azala Paula La Fuentek egingo du.\n“Zaila izan da horren lengoaia musikal ezberdinetako pertsonak batzea, baina lortu dugu elkarrekin bide bat osatzea”\nBadakizue noiz argitaratuko duzuen?\nEz dugu datarik zehaztu, inoiz ez dakizulako zer gertatu daitekeen. Baina grabaketak apirilean egingo ditugu, hori ziur. Diskoaren nahasketa eta kopiak egiteko behar den denboraren arabera, lehenago edo beranduago izango dugu emaitza. Espero dugu 'crowdfunding'-aren bidez aurreikusita genuen kopia kopurua ateratzeko haina diru eskuratzea.\nDuela urtebete sortu zenuten taldea. Nola batu zineten eta zer nolako ibilbidea izan duzue orain arte? Pandemia bat izan duzue erdian...\nTaldearen ideia duela bi urte inguru sortu zen, orduan hasi ginen grabatzera goazen errepertorioaren gaineko ikerketa egiten. Taldea duela urtebete eratu genuen, gutxi gorabehera. Entseatzeari ekin genion, eta pandemiaren erdian aukera izan genuen kontzertu bat eskaintzeko, Bilbon. Oso harrera ona izan zuen emanaldiak. Ondoren geldialdia izan dugu, mugikortasun aldetik egon diren neurri guztien ondorioz. Baina orain entseguak modu profesionalean egingo ditugu, diskoari begira. Normaltasunen jardun ahal izatea espero dugu.\nZer topatu ahalko du entzuleak diskoan?\nErrepertorio guztia musika tradizionala da. Abestietako asko ez dira oso ezagunak, kantutegi edota artxiboetatik berreskuratu ditugulako. Kanta horietako asko jada ez dira jotzen. Taldearen helburua da abesti folkloriko horiek berreskuratzea, ahanzturan erori ez daitezen.\nErrepertorioaren beste zati bat apur bat ezagunagoa da, baina dena oinarritzen da folklorean. Kantu asko Euskal Herrikoak dira, gu hemengoak garelako. Erritmo tradizional asko nahastu ditugu: Euskal Herrikoak, Afrikakoak, Kubakoak... toki horietako instrumentuak hartu eta hemengo panderoekin uztartu ditugu. Taldekide bat aditua da Mediterraneoko hari-pultsatua jotzean, adibidez. Laburbilduz: Iberiar Penintsulako kantak bildu ditugu, Euskal Herrikoak batez ere, eta beste folklore batzuekin uztartu ditugu.\nIkerketa lan handia egin duzue, beraz.\nHori da. Azkue Fundazioaren artxiboan egon gara, adibidez. Urueñan ere egon gara, Joaquin Diazen artxibategian. Hala ere, ez gara horretara mugatu, taldearentzako konponketa eta konposizio propioak ere egin ditugulako. Jada existitzen diren melodien gainekoak dira gehienak, baina badaude taldearen konposaketa propioak ere.\nErritmoaz arduratzen zara zu. Nondik datorkizu musika tradizionalarekiko interesa?\nMusika afro-kubatarra jotzen hasi nintzen ni. Hortik abiatuta, toki askotako folklorea interesatzen hasi zitzaidan. Bide hori hartu nuen. Beste artista eta folklorista batzuen lana ikusi nuen eta oso jardun interesgarria iruditu zitzaidan, abestiak topatu eta berreskuratzearena, tradizioa galdu ez dadin. Asko interesatzen zitzaidan Iberiar Penintsulan dagoen ondarea, eta baita hemengo, penintsulako eta Kubako kulturen artean dagoen hartu-emana ere.\n“Abestietako asko ez dira oso ezagunak, kantutegi edota artxiboetatik berreskuratu ditugulako”\nAfrikako perkusioa ere ikasten ari naiz, eta nire irakaslea ere taldearen parte da, eta kultura hori irakatsi dit. Guztiaren arteko nahasketa bat izan da Kuttune proiektua.\nMusikari asko batu zarete proiektuan.\nBai, oso musikari ezberdinak gara. Batzuk perkusioaren munduan murgilduta gaude, baina badaude baita beste musika estilo batzuetatik datozen kideak ere: jazza, musika klasikoa... batzuk partiturekin lan egiten dute lan, eta beste batzuk ez.\nHamar kide gara guztira. Jon Andoni Perez musika afrikar irakaslea da. Aritz Mugartegik hari pultsatuko instrumentuak menperatzen ditu, taldeko ahotsetako bat da eta euskal zein iberiar perkusio instrumentuak jotzen ditu. Jordi Arcusak baxua jotzen du, Tania Lozak piano klasikoa, Irene Gilek txirula eta Aingeru Torrek saxofoia. Pablo Davilak, berriz, klarinetea gehitu dio bandari, eta duela gutxi hasi da alboka ikasten, eta abesti konplexuak atontzeko gai da dagoeneko, izugarria da.\nAmaia Arrieta da abeslaria. Rock talde batean kantatzen zuen, bertan ezagutu nuen. Soul eta gospela ditu gogoko batez ere. Nik perkusioa jo, konponketak prestatu eta abestu egiten dut.\nZaila izan da horren musika hizkuntza ezberdinetako pertsonak batzea, baina lortu egin dugu elkarrekin bidea osatzea. Taldearen beste berezitasun bat izango da hori, oso arlo ezberdinetako kideez osatua egotea.\nHau da zure lehen proiektu propioa?\nGuztiak egon gara hainbat proiektutan. Ni perkusio klasikotik nator, eta hainbat orkestra eta taldetan egon naiz. Orain hemengo folklorean eta musika afro-kubatarrean murgildu naiz. Hau da nire lehen proiektu propioa konposizio eta konponketei dagokionez, baina pila bat proiektutan egon naiz.\n“Zuzeneko bat izango balitz bezala grabatuko dugu diskoa, denak batera joz”\nBaduzue kontzerturik eskaintzeko asmorik?\nDiskoa zuzeneko bat izango balitz bezala grabatuko dugu, denak batera jota. Natural entzutea nahi dugu, kontzertu bat izango balitz bezala. Horregatik, ez da alde askorik egongo grabaketaren eta zuzeneko baten artean.\nProiektua ahal bezain beste zabaldu nahi dugu. Bira bat egin, sortzen diren kontzertu guztiak gozatuz.


Genoa Cricket & Football Club - Wikipedia, entziklopedia askea.\n1.1Hasierako urte bikainak\n1.2Genova 1893 Circolo del Calcio\n1.3Gerra ostean Alpeetako Kopak\nI Rossoblu ("gorri-urdinak")\nedukiera: 36.536 lagun\n1898ko Italiako aurreneko futbol liga irabazi zuen taldea.\n1902an Italiako txapelduna izan zen taldea.\n1924ko taldea, azken liga lortu zuena.\nZaleak Genovako plazan 2007ko lehen mailarako igoera ospatzen.\nGenoa Cricket & Football Club Italiako futbol talde zaharrenetakoa da. Genova hirian sortu zen 1893an eta XX mende hasieran Italiako futbol indartsuena izan zen bederatzi Liga irabaziz, azkenengoa 1924ean. Italiako Kopa bet ere badu. Azken hamarkadetan hiriko beste taldea den UC Sampdoriaren itzalean egon da.\nEtxeko partidak Stadio Luigi Ferraris berriztuan jokatzen ditu.\n1.1 Hasierako urte bikainak\n1.2 Genova 1893 Circolo del Calcio\n1.3 Gerra ostean Alpeetako Kopak\nHasierako urte bikainak[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nTaldea Genoa Cricket & Athletic Club izenarekin sortu zen 1893ko irailaren 7an eta batez ere kriketean eta atletismoan aritzen zen, futbola bigarren mailako kirola zen. Futbolaren arrakasta igotzen ari zenez 1897rako kirol garrantzitsuena bihurtu zen eta 1898an Genoa Cricket & Football Club bihurtu zen. Hori nabariagoa izan zen 1898 eta 1904 artean Italiako liga guztiak (bat ezik) irabazi zituenean. Genoa atzerrian partida jokatu zuen lehen taldea izan zen, 1903ko apirilaren 27an FVC Nice-ri 0-3 irabazi zion.\n1905erako jadanik beste talde batzuen maila asko igo zen, Juventus FC, AC Milan edo USC Pro Vercelli eta Genoak puntako taldea izaten jarraitzen bazuen ere hamar urte behar izan zituen titulu berri bat eskuratzeko. Azkenengo Ligak 1923 eta 1924 urteetan lortu zituen.\nGenova 1893 Circolo del Calcio[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nGobernu faxistak ez zuen Genoaren izen ingelesa gustuko eta 1928an izena aldatu arazi zioten eta Genova 1893 Circolo del Calcio bihurtu zen. 30. hamarkadan ordea nahiko pattal ibili zen, eta 1934. urtean bigarren mailara jaitsi zen lehen aldiz. 1936an lehen mailara itzuli eta 1937an Italiako Kopa irabazi zuen, bere azken titulua.\nGerra ostean Alpeetako Kopak[aldatu | aldatu iturburu kodea]\n1945 urtean Bigarren Mundu gerra bukatu eta lehenengo hartu zuen neurria Genoa Cricket & Football Club izena berreskuratzea izan zen. Maila ordea ez zuen berreskuratu eta ordutik aurrera talde apala izan zen.\n1959-60 denboraldian bigarren mailara jaitsi zen, baina hurrengo urtean berri igo eta 1962an Alpeetako Kopa irabazi zuen, garai hartan txapelketa garrantzitsua zen italiarrentzat. 1964 urtean berriz lortu zuen Alpeetako Kopa. Pozakl ordea ez zuen asko iraun eta hurrengo urtean berriz jaitsi zen bigarren mailara.\nMende berria Serie C1 (3. mailan) hasi zuen eta 2007 arte ez zuen lortu lehen mailara itzultzerik. Ordutik bertan ari da, pare bat aldiz jaistear ibili bada ere.\nGenoa Cricket & Football Club klub britainiarra zen eta Ingalaterrako futbol selekzio nazionalaren uniformea izan zuen sorreran. 1899an kolore zuri-urdinak hartu zituen, Genoa portu hiria zela irudikatuz. 1901 urtean hartu zituen kolore gorri eta urdin klasikoak.\nItalian: 10[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nItaliako futbol liga (9): 1898, 1899, 1900, 1902, 1903, 1904, 1914–15, 1922–23, 1923–24\nItaliako futbol kopa (1): 1937\nAlpeetako Kopa (2): 1962, 1964.\nMultimedia: Genoa CFC\nOrriaren azken aldaketa: 31 urria 2021, 17:30.


Erromatar imperioa | Filosofía y ética | Xuletas, chuletas para exámenes, apuntes y trabajos\nEscrito el 2 de Abril de 2019 en vasco con un tamaño de 5,4 KB\nDATU BIOGRAFIKOAK ETA IDAZLANAK\nIpar Afrikako Tagaste hirian (Erromatar Inperioko Numidia Probintzian) jaio zen 354.\nAita paganoa zen; ama, Monika, kristaua. Azken honek kristautasunean hezi zuen Agustin. Oinarrizko ikasketak egin Ondoren, 370. Urtean Kartago hirira joan zen erretorika ikastera, eta urte Batzuk geroago erretorika irakasle gisa jardungo du hainbat hiritan: Kartago bertan, Erroma, Milan. Ospea eta arrakasta ezagutuko ditu, eta plazerrez eta luxuz Beteriko bizitzaz gozatuko du. Hala ere, bilakuntz espiritualari ekingo zion Bere bizitza osoan zehar:erlijio Kristauak ezin zituen bere kezkak asetu, eta 373. Urtean manikeismoari lotu zen. Aurretik, Zizeron idazle latindarraren Hortensius Izeneko obraren irakurketak filosofiara eraman zuen.\n383. Urtean Erroman zelarik, krisialdi espiritual handi batean murgildu Zen. Manikeismoari uko egin zion, eta eszeptizismo filosofikoaren postulatuetara Alboratu zen. Urte bat geroago Erromatik Milanera aldatu zen, eta bertan hiri Horretako apezpikua ezagutu zuen: San Anbrosio, alegia. Agustinek bizitza Kristauarekin bat egiteko dei indartsu bat sentitzen hasi zen, eta azkenik kristau-\nFedera bihurtu zen. Erabaki honetan Anbrosio eta bere ama Monikaren Eragina bezain garrantzitsuak izan ziren Agustinek filosofia platonikoaren Inguruan egindako irakurketak.\nIrakaskuntza eta berarekin bizi zen emakumea utziko ditu, bataiatuko da eta Bizimodu bakartua eta aszetikoa eramango du hemendik aurrera. Afrikara bueltatu Eta 391. Urtean apaiztu zen Hiponan, eta 396an Hiponako gotzain izendatu zuten. Hiri horretan bertan hilko da 430. Urtean, bandaloek Hiponako hiriaren inguruan Ezarritako setioan.\nBere obrari dagokionez, Hainbat motatako lanak idatzi zituen: filosofikoak (Contra Academicos, De Libero Arbitrio…), teologikoak (De Trinitate, De Civitas Dei edo “Jainkoaren Hiria”, etab.), autobiografikoak (Confessiones edo “Aitorkizunak”)… ahaztu Gabe garaiko mugimendu heretikoen kontra burututako lan apologetiko oparoa. Bere obrarekin batera, Agustinen estiloak, sutsua eta dotorea aldi berean, beti Iradokigarria, egundoko eragina izango zuen ondorengo pentsalari kristauengan, Baita gaur egungo irakurleengan ere.\nBi dira Agustin Hiponakoaren garaian nabarmendu beharreko gertakari Historiko nagusiak: Erromatar Inperioaren gainbehera eta kristau erlijioaren Hedapen eta nagusitasuna.\nAgustin Erromatar Inperio handiaren gainbeheraren lekuko zuzena izan zen: gertakari Honek eragin izugarriak izan zituen mundu osoan, eta zirrara handi horrek Eraginda gure filosofoak Jainkoaren Hiria obra idatzi zuen. Inperioaren Erromatarraren krisia III. Mendean hasi zen, Mota askotako arrazoiak egon zirela tarteko: arrazoi politikoak (ezegonkortasun Politikoa), ekonomikoak (krisialdi ekonomikoa), militarrak (Inperioa handiegia Zen, eta beren mugak hain zabalak izanda Germaniar barbaroek egoera honi Etekina ateratzen hasi ziren) eta sozialak (erromatar gizartea zatituta zegoen paganoen Eta kristauen artean, komunitate bakoitzak balore eta ikuspuntu ezberdinak Zituelarik). IV. Mendean egoera gehiago okertu zen. Teodosio Enperadorearen heriotzaren Ostean (395) haren bi semeek elkarbanatu zuten Inperioa, eta ondorioz, Inperioa behin betiko bananduta Geratu zen. 406. Urtean germaniarrek Rhin ibaia zeharkatu zuten, eta 410. Urtean Alarikoren godoek Erroma arpilatu zuten.\nBestalde, kristautasunaren Hedapen arrakastatsua dugu aztergai. San Pauloren lanari esker nagusiki, Jatorri juduko talde txiki bat zen hura –kristautasuna–, izugarri hedatu zen Gure aroko I. Mendean, eta Erromatar Inperioko eskualde guztietara zabaldu zen, Gizarte-klase askotako jendearengana iritsiz. K.O. II. Menderako, kristau Gehienak ez ziren juduak. Beren doktrina azkar hedatu zen arren, kristauen Egoera ez zen batere samurra: jazartuak izan ziren autoritate Erromatarrengatik, euren mezu iraultzaileak mehatxu gisa interpretatu Baitzuten. Baina apurka-apurka, Inperioa kristautasunarekiko eta Eliza Berarekiko zuen jarrera aldatuz joan zen, haren eragin gero eta nabarmenagoak Eta aberastasun ugariek ordain politiko handiak ekarriko zizkiolakoan. 313. Urteko Milango Ediktuaren bidez euren jainkoa askatasunez gurtzeko eskubidea Lortu zuten kristauek, eta 380. Urtean Teodosio Enperadorearen eskutik Kristautasuna Erromatar Inperioaren erlijio ofiziala bilakatu zen. Dena den, Kristau asko ez zeuden erabat konforme, eta erruz mendekatu ziren: 385. Urtean, Teodosiok kredo nizearra ezarri zuen Inperio osoan, eta gogor zigortu zituen Hereseak. Hurrengo urteetan ere erruz ugaritu ziren jentilen aurkako neurri Politikoak, haien gurtzak eta zeremoniak debekatu baitzituzten. Horrenbestez, Esan liteke kristautasuna nagusi bihurtu zela, eta filosofian ere garai berri Bati ekin zitzaiola.\nHiponako San Agustin San agustin jainkoaren hiria Hiponako agustin Erromatar historia


erronka | Kilometroak 2020, urriak 4 - Amasa, Villabona, Zizurki\neditorea, 2020, Uztaila 15 - 12:58\nIrakurri gehiago Erronkatik Euskarajolasera-i buruz\n#KPTetxean erronkako eskulanak\nIrakurri gehiago #KPTetxean erronkako eskulanak-i buruz\nKILOMETROAK ERE #BERTSOVID19 BERTSOKATEAN\nMartxoaren 16an jarri zuen martxan Aiurri hedabideak #BertsoVid19 bertsokatea, eta dagoeneko 500 lagunetik gora izan dira bata besteari jarritako puntua erantzunez erronkan parte hartu dutenak. Kilometroak taldeari ere bota diote erronka, eta gu ere animatu gara bertsokatea egitera!\nIrakurri gehiago KILOMETROAK ERE #BERTSOVID19 BERTSOKATEAN-i buruz\nZubimusu ikastolak erronka jaurti du: zaudeten tokian zaudetela, atera argazki bat 2020ko kilometroak-eko arropak edota osagarriak soinean dituzuela edo grabatu bideo bat “Korri, punpa, ttak” esanez, pilota jaurtitzen ariko bazinete bezala. Zabaldu irudiak sare sozialetan ##KMKIbiltaria eta #KorriPunpaTtak hastag-ak erabilita eta @kilometroak aipatuta.\nIrakurri gehiago KMK IBILTARIA-i buruz


Álvaro de Rújula - Wikipedia, entziklopedia askea.\nÁlvaro de Rújula Galardón (Madril, Espainia, 1944) zientzialaria, ikertzailea eta fisikaria da.\nMadril, 1944ko urtarrilaren  29a (75 urte)\nFilosofia eta fisikako ikasketak bere sorterrian egin ondoren, Triestera eta Parisa joan zen bere ezagutzak sakontzera. Espainiara itzuli zelarik, ikertzaile gisa jardun zuen Espainiako Energia Nuklearreko Batzordean. Geroago, Harvard Unibertsitatera aldatu zen, eta oinarrizko partikulei (quark) buruzko ikerketak egin zituen, arrakasta handiz; hainbesteraino, bera izan zen 1970eko hamarraldian energia garaien fisikan gertaturiko iraultzaren eragileetako bat. 1978. urtean, Partikulen Fisikaren Europako Laborategian (CERN) sartu zen, eta Fisikako Nobel saridun Carlo Rubbiaren zuzendaritzapean lan egin zuen. Gaur egun, CERNeko hamar teorialari iraunkorretako bat da Rújula, eta aldi berean eskolak ematen ditu Bostongo Unibertsitatean, irakasle titular gisa.\nÁlvaro de Rújularen proiektuen artean, aipagarriak dira gainerako partikulen masaren erantzule den Higgs bosoi partikulari buruzko ikerketa, eta Espainian partikula azeleragailu bat ezartzearen bideragarritasunari buruzko txostena. Ospe handiko ikertzailea da nazioartean, bai bere metodoen originaltasunagatik, eta baita Europako eta Amerikako aldizkari, egunkari eta liburuetan argitara emandako artikulu eta marrazkiengatik ere.\nAzken aldaketa 10 abendua 2016(e)an, 13:12(e)tan


Amonaren galeper erreak –\nGaurkoan hainbeste gustatzen zaigun Amonaren galeper erreak RZ, oroitzapen gozo asko eta aproposa ama eta izeba bisitan datozenerako, ligatzen laguntzeko, parranda osterako ere bai… Gure eskuetara iritsi diren orri zahar koipetsu batzuetatik Amonaren errezetak berreskuratu ditugu eta hemen dakarzkizugu, edonorena izan litekeen amonaren jakintza, eskua, maitasun eta goxotasunaz… Izan gozo, gozatu eta on egin! 🙂\ngaleperrak, pertsonako 2 (tamainaren arabera)\ncognac-a (tanta batzuk)\nhirugihar tira batzuk\nOndo garbitu galeperrak, eta pasa trapu bat barrenetik lehortzeko.\nZipriztindu barrenak cognac tanta batzuekin eta ondu gatz eta piperrautsarekin.\nBildu hirugihar tira batzuekin eta lotu.\nErre ondoren, 20 minutuz edo, kendu soka.\nPatata, piper gorri zein berdeekin zerbitzatu.\nPiper gorri zein berdeekin zerbitzatu daiteke. Saltsa fin bat ere egin daiteke, tipulekin eta galeperren zukuarekin.\nGaleper Phasianidae eta Odontophoridae familietako zenbait kideen (Coturnix eta Lophortyx generokoak) izen arrunta. Faisaiaren familiako hegaztia da, eperra baino txikiagoa, sukaldaritzan oso aintzat hartua. Hona hemen espezie batzuk: Galeper arrunta (Coturnix coturnix), Galeper arlekina (Coturnix delegorguei), Kaliforniar galeperra (Lophortyx californica).\nAmonaren galeper erreak


“Sartu II Sustapen eta Garapenerako Unitatea – Unidad de Promoción y Desarrollo” unitateak (“SGU-UPD Sartu II”), Erroak Elkarteak bultzatuta sortutakoak, Estatuko Enplegu Zerbitzu Publikoak eta Europako Gizarte Fondoak finantzatuta egongo den laguntza teknikorako kabinete bihurtzea du helburu, hala ezartzen baitu 2001eko azaroaren 14an Ministerioak emandako Aginduak, eta “Gipuzkoako lurraldeari aurrera egiten eta garatzen laguntzea” izango da bere xedea.\nMinisterioaren Agindu horren arabera, “SGU-UPD Sartu II” unitatea “Lantegi Eskola, Lanbide Etxe eta Enplegu Tailerretako (LE/LET/ET) proiektuen prestaketan, laguntzan eta ebaluazioan kolaboratzen diharduen modulu gisa egituratzen da, beren lurraldeko garapen eta enplegurako potentzialtasunak deskubrituz, LE/LET/ETetan eta garapen proiektuetan esku hartzeko plan integralak landuz, eta, hala zuzenean nola Enpleguko Institutu Nazionalarekin nahiz erakunde sustatzaileekin lankidetzan, proiektuotan parte hartzen dutenen lan munduratzea sustatuz.”\n“SGU-UPD Sartu II” unitateak egiten dituen zerbitzuak eta jarduketak bi JARDUTE ILDOtan barruan sartzen dira:\nLantegi Eskoletako eta Enplegu Tailerretako programak, bai eta formaziorako eta enplegurako beste proiektu batzuena ere, prestatu, lagundu eta ebaluatzea.\nGipuzkoako lurraldean enplegurako eta garapenerako dauden aukerak aurkitzea.\n1. SGU-UPD SARTU II UNITATEAREN HELBURU ESPEZIFIKOAK\nUdal, eskualde eta probintzia mailan enpleguaren garapenerako dauden aukerak ikertzea eta aztertzea.\nLE/LET/ETen programak eta biztanleen enplegagarritasuna hobetzen lagunduko duten formaziorako eta enplegurako beste programa batzuk garatzea, bideratzea eta teknikoki laguntzea.\nAholkuak eta laguntza teknikoa ematea jendea lan munduan besteren kontura edo norbere kontura sar dadin LE/LET/ETek egiten dituzten programetan edo gizarte ekonomiaren alorrean enpresak sortzen.\nLaneratze prozesuen jarraipena egiten laguntzea, bai eta LE/LET/ETek antolatzen dituzten formazio saioak, egiten dituzten lanak eta gizartean duten eraginaren kalitatea ebaluatzen ere.\nBere helburuak lortzeko, “SGU-UPD Sartu II” unitateak honako lan estrategiak proposatzen ditu:\nLantegi Eskola, Enplegu Tailer eta “SGU–UPD Sartu” unitateak antolatzen dituzten programak, bai eta enplegu politika aktibo honen unibertsaltasuna eta berdintasuna bermatuko duten formaziorako eta enplegurako beste proiektu batzuk ere, hedatzea eta bultzatzea lanik gabe dauden pertsonen eta enpresen artean eta gizartean oro har.\nLantegi Eskoletako eta Enplegu Tailerretako formazio eskaintzaren zein formaziorako eta enplegurako beste programa batzuen etengabeko hobekuntza eta dibertsifikazioa.\nLanik eduki ez eta enplegu bila ari diren pertsonek profesional gisan lanean hasteko dituzten gaitasunak hobetzea, gazteen eta emakumeen langabeziaren aurka eginda eta, bereziki, luzaroan lanik gabe dauden eta, oro har, gizartean baztertuta egoteko arriskuan dauden pertsonez arduratuta.\nGaitasun eta kualifikazioak identifikatu, onartu eta baliozkotzearekin lotutako guztia eta etengabeko ikaskuntzari buruzko informazioa, laguntzak eta orientabideak bultzatzea, edozein jardute eremutik edo parte hartzeko edozein eremutan.\nDiskriminazio mota guztien aurka egitea, zeharka jardute ildo guztietan gizarteratzea eta aukera berdintasuna bultzatuta. Lagundutako programak optimizatzea, poliki-poliki kalitatearekin lotutako emaitzak eta laneratzeak hobetuta, lurraldean duten eragina etengabe ebaluatuz.\nLurraldean garapenerako eta enplegurako dauden aukerak aurkitzea, bereziki gizarte ekonomia bultzatuta eta ekonomia horri laguntza teknikoa emanda.\nEkintzaile izatera eta enplegu sortzera bultzatzea.\nFormaziorako eta enplegurako programen artean praktika onen transferentzia.\nSinergiak eta sarean lan egiteko aukerak sortzea eta bultzatzea Gipuzkoako lurralde eremu guztietan formazioaren eta enpleguaren alorrean ari diren erakundeetan eta pertsonengan.\n3. GIZA TALDEA\n“SGU-UPD Sartu II” unitateak, planteatutako zerbitzuei erantzuteko, disziplina anitzeko lantalde bat dauka, 5 pertsonak osatuta. Pertsona horiek profesionalak dira eta proiektuak helburu dituen jardute eremuetako lan alorretan adituak dira.\nLantalde hori bi arlo nagusitan egituratzen da (Ikerketa eta Proiektuen Garapena) eta arlo nagusi horiek, zeharka, beste bi lan ildo hartzen dituzte beren baitan (Gizarteratzea eta Ebaluazioa). Administrazio gaietan laguntzeko pertsona bat daukate.\n4. PROIEKTUAREN HISTORIKOA\n2008ko martxoko deialdian Erroak Elkarteak Gipuzkoako zein Euskal Herriko Sustapen eta Garapenerako Unitatearen lehen proiektua aurkeztu zuen. Proiektua onartu egin zen, eta “SGU-UPD Sartu” unitatea garatu zen bi urtetan zehar 4 pertsonak osatutako lantalde batekin.\n2010eko martxoko deialdian, berriz, Erroak Elkarteak SGU unitatearen beste proiektu bat aurkeztu zuen. Estatuko Enplegu Zerbitzu Publikoak (SEPE) proiektua onartu zuen eta 2010eko ekainaren 7an “SGU-UPD Sartu II” abian jarri zen, urtebeteko iraupenarekin. Unitate horri beste osagai bat gehitu zaio proiektuen garapenaren alorrean.


Tristuraz hil? –\nGure familiaren esperientzia da. Gure amak 99 urte ditu. Ez dago Kovid19z kutsatua. Baina hori baino zerbait larriagoa du. Tristuraz hiltzen ari zaigu. Bakardadez joaten ari zaigu.\nEsaten digute konstante bitalak ondo dituela. Animoz baju dagoela. Baina ezin izan dugu hilabetetan bisitatu. Telefonoz hitzegiteko ez da gai. Ez dugu pantaila handirik erabiltzeko modurik. Ezin gaitu ikusi. Okada eta kakari suabe bategatik bi egunetan isolatua egon da Egoitzaren barruan, kutsatua ote zegoen jakin arte. Negatiboa eman dio.\nBaina sentitzen dugu trisuraz ari zaiola bere azken denbora joaten. Eta hauxe da, tristuraz eta bakardadean, hiltzeko modurik txarrena. Soporta ezina da bisitarik gabe egotea. Urgentziaz eskatu dugunean bisitak egitea, erantzuna burokratikoa izan da.\nHau ohiu bat da. Zahar etxeetako egoiliarren senideen elkarte guztiak gauza bera ari dira esaten. Geriatriako elkarteek gauza bera diote. Gobernariek esan esaten dute arazo emozionalak, bakardadea, gorputz ariketak beharrezkoak direla, baina gero isolamendu larria jartzen diete aiton-amonei eta ahaideei.\nLangileen lan baldintzak ez dira onak, langile kopurua zeharo eskasa, borondate eta empatia duten langileek barne ezinegona sufritzen dute, ahaideei ateak ixten zaizkigu (ez dago arropa egokirik? Test egiterik, neurri guztiak gordetzerik?). Atzetik dagorren egoera ari gara orain sakon sufritzen. Zaharren egoera negozio bihurtu nahi dute batzuk eta gobernuek ez dute eskubidetzat hartzen atentzio duina eta kalitatezkoa… Gobernuentzat lehena da “ekonomia”, hau da, aberatsen ongi-izatea.\nEz, zahar egoitza ez da kotxe matxuratu eta zaharkituen gordeleku bezalakoa.\nEz. Ez dugu tristuraz hil nahi. Ez dugu onartzen gure gurasoak tristuraz eta bakardadean bizitzea.\nJosune Gambra eta Joseba Barriola\nberrogeialdia, harreman sozialak, konfinamendua, koronabirusa, pandemia, Tristuraz hil?, zahar-etxeak


Bortxazko lanak behe bidasoan archivos - Txingudi online - Hondarribia, Irun y Hendaia desde otro punto de vista\nBortxazko lanak behe bidasoan/\nMiguel Usabiaga idazleak Hondarribia babes-portutik bere aitak, Marcelo Usabiagak, bortxazko lanen inguruan izandako bizipenak kontatu ditu. Marcelo Usabiaga Errepublikaren erorketan atxilotua izan zen Espainiako Alderdi Komunistako kide gisa eta Valentziako Gerra Kontseiluan 30 urteko espetxe zigorra jaso zuen. Ondarretako kartzelan atxilotuta zegoela, presoei Gipuzkoako toki ezberdinetan egitekoak ziren errepideen eraikuntza lanetan parte hartu zuen. Irun […]\nLezoko bortxazko lanak landu dituen Etxetxo elkarteko Joxe Luix Agirretxeri elkarrizketa. Etxetxo elkarteko Jose Luis Agirretxek azaldu duenez, 1939ko udan iritsi ziren lehen “trabajadoreak” Lezora eta lehen kanpalekua Lezo eta Pasai Donibane arteko Erroteta eremuan izan zuten. Jazikibelgo errepidearen eraikun- tza lanek aurrera egin ahala barrakoi berriak eraiki zituzten presoek. Horrelaxe egin zen egun Lezotik […]


Irekia Eusko Jaurlaritza - Gobierno Vasco :: Enpresen eskaerek proiektu estrategiko berrietarako % 48,8 gora egin dute 2012an\nEnpresen eskaerek proiektu estrategiko…\n\nEnpresen eskaerek proiektu estrategiko berrietarako % 48,8 gora egin dute 2012an Iturria: Irekia\n\nEusko Jaurlaritzaren Etorgai programak industria-ikerketa estrategikorako proiektuak bultzatzen ditu, eta 2012an 64 eskaera jaso ditu; kopuru handiena sortu zenetik.\nEtorgai programaren 2012ko deialdiak 42 milioi euroko zuzkidura du.\nEtorgairen 2012ko deialdiak guztira 151 milioi eurotik gorako inbertsio ekarriko du I+G industrial estrategikoan datorren 2012-2014 hirurtekorako, eta 256 enpresei diruz lagunduko die.\nProgramak kate-efektu positiboa sorrarazten du atxikitzen zaien sektoreetan, eta enplegua eta aberastasuna dakartza Euskadirentzat.\nI+Gari laguntzeko Eusko Jaurlaritzak bultzatutako Etorgai programa 42 milioi euroz zuzkitu da 2012an. Industria, Berrikuntza, Merkataritza eta Turismo Sailak 64 eskaera jaso ditu; hau da, iaz aurkeztutakoak baino % 48,8 gehiago.\nProgramak aukera eman du enpresek I+Gko inbertsioa areagotzeko. Izan ere, 2008an sortu zenetik, 20 milioi euroko aurrekontu-zuzkidura % 110,5 igo da, 2012an 42 milioi eurora iritsi arte. Aurrekontua igotzeak Euskadiko enpresa gehiagori aukerak zabaldu dizkie. Hala, eskaerek % 326,66 gora egin dute (2008ko 15etik, 2012ko 64ra). Euskadin industriak garapen teknologikoaren eta, ondorioz, lehiakortasunaren ildotik lan egiten duenaren adierazgarri da hori.\n2012ko ebazpenaren bidez, I+Gko jardueretan 151 M €-tik gorako inbertsioa egingo duten 256 enpresei diruz lagunduko zaie (zuzkidura publikoa barne dela). Euro publiko bakoitzeko, inbertsio pribatuko 2,5 euro mugituko dira.\nAurten aurkeztutako eskaeren artean, fabrikazio aurreratuko teknologietako inbertsioarekin lotutako proposamenak eta horien kopurua nabarmentzen dira, % 42 baitira. Ildo beretik, garraioaren, IKTen eta energiaren merkatuak, batera, eskararen % 70 dira. Hori argiro bat dator euskal enpresa-sarearen errealitatearekin, eta gure enpresek berrikuntzaren eta dibertsifikazioaren alde egiten ari diren apustuarekin.\nOnartutako proposamenak ZTBP 2015 planean ezarritako alor zientifiko-teknologikoetan biltzen dira, eta honako ardatz-esparru eta -merkatu hauei dagozkie:\nAurrekontu osoaren %\nGarraioa eta iraunkortasuna\nEtorgai programak enpresa-ekimen estrategikoak garatzearen alde egiten du. Horiek enpresa-lidergotik abiatuta sortuak, eta lankidetzan eta Euskal Herriaren ahalmen zientifiko-teknologikoetan oinarrituak izan behar dute. Euskal ekonomiaren proiektu traktoreak dira, eta enplegua sortzera, euskal enpresa-sarea dibertsifikatzera eta lehiakortasuna hobetzera daude bideratuta.\nOnuradunak enpresak dira soilik (fundazioak eta enpresa-elkarteak barne direla). Enpresek gutxienez 3 enpresako partzuergo batean parte hartu behar dute. Horietako batek, gutxienez, ETEa izan behar du, eta besteak handia edo ertaina.\nEtorgai proiektuen bereizgarriak dira planteatutako berrikuntzaren alderdi globala eta I+G+b-ko inbertsioaren intentsitatea. Euskal Herriko enpresen banako helburuak lortzeko eta bertako ekonomiaren gainean trakzio-ahalegina egiteko nahikoak izan behar dute, nazioarteko bihurtzen laguntzeko. Proiektu horiek gehienez 3 urte iraun dezakete eta aurkeztutako aurrekontuak, guztira, 4 milioi eurotik gorakoa izan behar du. Eusko Jaurlaritzaren diru-laguntza ez da itzulgarria, eta aurrekontu galdagarriaren % 30 eta % 45 bitartekoa da.\nEtorgai programa Eusko Jaurlaritzak duela hiru urte abian jarritako lankidetza publiko-pribatuko politikan sartzen da, eta 2010-2013 aldirako lehiakortasun-planean ezarritako helburu komun bati ekiteko bidea ematen du. Helburu hori da Euskadi berritzaile, lehiakor, ireki, iraunkor eta solidario bihurtzea.\nAurrekontuaren murrizketa-egoera gorabehera, Etorgaik % 22tik gora igo du bere aurrekontua 2012an. 2009. urtearekin alderatuta, aurrekontua % 83 handiagoa da, eta ezohikoa izan zen 2010ak besterik ez du gainditzen. Urte horretan, +Euskadi Planean jasotako aparteko apustuari esker, aurrekaririk gabeko ETORGAI deialdia egin zen, 55 milioi eurokoa, hain zuzen.\nHorrelako programek Euskadin bidea eman dute 2010ean erregistratutako BPGaren gainean % 2,08ko I+Gko inbertsio-datura iristeko.\nintervencion_integra_edorta... behera kargatu (20 MB)\nEuskotrenek datozen abuztuaren 14an, 15ean 17an tren zerbitzu bereziak eskainiko ditu, Gernikako jaiak direla eta


Mapa fisiko baten simulagailua, bereziki garrantzitsuak diren elementu batzuk nabarmenduz: non dauden mendirik altuenak edo ibairik luzeenak, eta abar. (The Rocky Mountains, The Himalayas, The Nile, The Andes, The Amazon, etc.).\nHelburu orokorrak: Bere eskura dauden baliabide guztiak erabiltzen ikastea, gero eta autonomia handiagoaz, teknologia berriak barne, informazioa lortu eta atzerriko hizkuntzan komunikatzeko. Ereduen laguntzarekin eta gelan aurrez tratatutako gaien inguruan, helburu ezberdina duten testu tipo ezberdinak idaztea. Espezifikoak: Zenbait estrategia erabili ikasken ikasteko. Lurrari eta bere irudikapenei buruzko ezagutzak berrikustea: lur-globoa, kontinenteen mapak, lehen mailako elementu geografikoak. Lan-ohiturak hartzea, banaka zein bikote edo taldeka, lankideekin behar bezala lan eginez jarduerak egoki burutzeko. Ingeleseza hitz egiten duten herrialdeetako alderdi soziokulturalak. Edukiak - Ezagutza kontzeptualak (adierazpenezkoak): Lurraren geografia fisikoaren oinarrizko aspektuak lantzea, kokapena, kontinenteak, ozeanoak, hemisferioak, klimak, eta abar. Prozedura-mailakoak: Mezuetan informazio espezifikoaren ulermena: kontinenteen, ozeanoen, klimen, eta abarren identifikazioa. Hitzak eta irudiak elkartzea. Idazkera ortografikoki zuzena. Elkarrizketak osatzea. Kokatu mapan kontinenteak, ozeanoak, klimak, eta abar, dagozkion argibideak jarraituz. Jarrera-mailakoa: Zuzentasuna balioestea testu errazen interpertazio eta ekoizpenean. Jarrera positiboa eta baikorra, atzerriko hizkuntza ikasteko norberaren ahalmenari dagokionez. Beste hizkuntza batean irakurtzen eta idazten jakiteak duen garrantzia aitortzea eta balioestea. Hitz guztien ahoskatzea arretas entzutea. Aurretiazko Ezagutzak: Lehen Hezkuntzako Bigarren Zikloko ingeles ezagutzak. Oinarrizko geografia fisikoari dagokion hiztegia ingelesez: Lurra, lur-globoa. Kontinenteak, ozeanoak. Mapak. Eguraldia eta klima, egoera aldaketak, uraren zikloa. Objektuaren gida didaktikora jotzea.\nPalabras clave: mapa herrialdeak ibaiak kontinenteak ozeanoak mendikatea gailurra hemisferioak lur-globoa\nURL repositorio: /repositorio/25032010/57/es_2009051932_7350155