India in 500 Haas AstraZeneca Vaccine Ukraine ah\nއިންޑިއާއިން 500 ހާސް އެސްޓްރަޒެނެކާ ވެކްސިން ޔުކްރޭނަށް\nއިންޑިއާއިން 500 ހާސް އެސްޓްރަޒެނެކާ ވެކްސިން ޔުކްރޭނަށް ފޮނުވާނެ\nއެސްޓްރްޒެނެކާ-އޮކްސްފޯޑްގެ 500 ހާސް ޑޯޒް ވެކްސިން އިންޑިއާއިން ޔުކްރޭންއަށް ފޮނުވައިފި އެވެ. ޔުކުރޭނުގެ މިނިސްޓާ އޮފް ހެލްތު، މެކްސިމް ސްޓެޕަނޯ ވަނީ މިކަން ކަށަވަރުކޮށްދީފަ އެވެ.\nހެލްތު މިނިސްޓަރު ސްޓެޕަނޯ އޭނާގެ ފޭސްބުކް ޕޭޖްގައި ފޮޓޯއަކާއެކު ވިދާޅުވެފައިވާ ގޮތުން އިންޑިއާ ޕޫނޭ ފެކްޓަރީން ވެކްސިން ޝިޕްމަންޓް ގެން ދިއުމަށްޓަކައި ހުރިހާ އިރުޝާދެއް ދެއްވީ އޭނާ އެވެ. އޭނާ ވިދާޅުވީ ޔުކްރޭންއަށް ވެކްސިން ޝިޕްމަންޓް ގެންދާނީ މުމްބާއިން ކަމަށެވެ.\nސްޓެޕަނޯ ވިދާޅުވީ ވެކްސިން ޝިޕްމަންޓް އުފުލާ މަތިންދާބޯޓް ތުރުކީއަށް ވެސް ޖައްސާނެ ކަމަށާއި ޖެހިގެން އަންނަ ދުވަހު ޔުކްރޭނަށް ދާނެ ކަމަށެވެ.\nޔުކްރޭނުން ވަނީ ފެބްރުއަރީ 16 އިން ފެށިގެން އިދާރާތަކުގައި ވެކްސިން ރެޖިސްޓްރީ ކުރަން މަސައްކަތް ފަށާފަ އެވެ. އެގޮތުން ހެލްތު މިނިސްޓްރީން ދަށުން ހިންގާ ސްޓޭޓް އެކްސްޕާޓް ސެންޓަރަށް ވަނީ ބޭނުންވާ ލިޔުންތައް ވެސް ހުށަހަޅާފަ އެވެ.\nއިންޑިއާއިން ދަނީ އެސްޓްރަޒެނެކާ ވެކްސިން ވަރަށް ގިނަ ގައުމުތަކަށް ހަދިޔާވެސް ކުރަމުންނެވެ. ދިވެހިރާއްޖެ އަދި މިސަރަހައްދުގެ ގިނަ ގައުމުތަކަށް ވެކްސިން ފޯރުކޮށްދިނުމުގައި އިންޑިއާ ބޮޑު ދައުރެއް އަދާ ކުރެ އެވެ.\nއިންޑިއާގެ އާބާދީއަށް ވެކްސިންދިނުމަށް ބިޔަ ޕްރޮގްރާމެއް ކުރިއަށް ދާއިރު، އެގައުމުގައި ކޮވިޑް ޖެހޭ އަދަދު ވެސް ބޮޑުތަން ވަނީ މަދުވެފަ އެވެ. އެހެން ނަމަވެސް، ޔޫކޭއާ ސައުތު އެފްރިކާ އަދި ބްރެޒިލް ފަދަ ގައުމުތަކުން ފެނިފައިވާ ކޮވިޑްގެ އާ ވައްތަރުތައް އިންޑިއާއަށް އެެތެރެވެ ހާލަތަށް މިހާރު ކޮންމެވެސް ބަދަލެއް އައިސްފައިވާ ކަމަށް ޚަބަރުތައް ބުނެ އެވެ. އެހެން ނަމަވެސް، އިންޑިއާ އަކީ ކޮވިޑް ބަލީގައި މީހުން މަރުވުން މަދު ގައުމެއްކަން ވެސް ފާހަގަކުރަން ޖެހެ އެވެ.\nއިންޑިއާ ކޮވިޑް-19 ޔުކްރެއިން + ކޮވިޑް ވެކްސިން


Fiththun kurimathi kurias maruge hukum thanfeezu kurumah badhaleh naadhey: Sirisena | Mihaaru\nފިއްތުން ކުރިމަތި ކުރިއަސް މަރުގެ ހުކުމް ތަންފީޒު ކުރުން ބަދަލެއް ނުކުރާނަން: ސިރިސޭނާ\n22 ޖުލައި 2018 - 12:024comments\nނޯތު ސެންޓްރަލް ޕްރޮވިންސްގެ ޕޮލޮންނަރުވާގައި ވާހަކަ ދައްކަވަމުން ސިރިސޭނާ ވިދާޅުވީ މަރުގެ އަދަބު ތަންފީޒް ނުކުރުމަށް އެކި ފަރާތްތަކުން ވަރަށް ބޮޑަށް ފިއްތުންތައް ކުރިމަތިކުރާ ކަމަށާއި އެކަމަކު ކޮންމެ ފިއްތުމެއް ކުރިމަތި ކުރި ނަމަވެސް ސަރުކާރުގެ ނިންމުން ބަދަލު ނުކުރާނެ ކަމަށެވެ.\nމަރުގެ އަދަބު ތަންފީޒް ކުރުމާ ގުޅޭ ގޮތުން ސަރުކާރުގެ ނިންމުން ބަދަލުކޮށްފި ކަމަށް ނޫހެއްގައި ލިޔެފައިވާ މައްސަލައެއް އިޝާރާތް ކުރައްވައި ސިރިސޭނާ ވިދާޅުވީ އެއީ ދޮގެއް ކަމަށެވެ. އަދި ޑްރަގުގެ ކުށްވެރިންނަށް މަރުގެ އަދަބު ތަންފީޒް ކުރުމުގެ ތައްޔާރީތައް ކުރިއަށްދާ ކަމަށް ވިދާޅުވި އެވެ.\nސިރިސޭނާ ވިދާޅުވީ ކޯޓުތަކާއި ޖަލުތަކާ އަދި ގާނޫނު ތަންފީޒް ކުރާ ފަރާތްތަކުގެ އިސް ބޭފުޅުން އަންނަ އަންގާރަ ދުވަހު ހާޒިރު ކުރާނެ ކަމަށާއި އޭގެ ފަހުން އެކަމާ ގުޅޭ ކޮމިޓީއެއް އުފައްދާނެ ކަމަށެވެ.\n"އެ ކޮމިޓީގައި ކަމާ ގުޅޭ ހުރިހާ ދާއިރާތަކުގެ މީހުން ތިބޭނެ. އަދި މަރުގެ އަދަބު ތަންފީޒް ކުރާނެ މީހުން ކަނޑައަޅާނީ އެ ކޮމިޓީން،" ސިރިސޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.\nޑްރަގު ބޭނުންކޮށްގެން ކުށްވެރިވެ މަރުގެ ހުކުމް އިއްވާފައިވާ މީހުންގެ ހުކުމް ތަންފީޒް ކުރަން ލަންކާގެ ކެބިނެޓުން ނިންމީ މި މަހު 10 ވަނަ ދުވަހު އެވެ. ބޮޑެތި ކުށްތަކުގައި ލަންކާގައި މަރުގެ ހުކުމް އިއްވާފައިވީ ނަމަވެސް 1976 ވަނަ އަހަރުގެ ފަހުން މަރުގެ ހުކުމް ތަންފީޒް ކޮށްފައެއް ނުވެ އެވެ.\nމަރުގެ ހުކުމް ތަންފީޒް ކުރުމަށް ނިންމި ނިންމުން ބަދަލުކޮށްދިނުމަށް އެދި ލަންކާގެ ހިއުމަން ރައިޓްސް ކޮމިޝަނުން ވަނީ ސިރިސޭނާ އަށް ސިޓީ ފޮނުވައިފަ އެވެ.\nޔޫރަޕިއަން ޔޫނިއަން އިން ވަނީ ލަންކާގައި މަރުގެ އަދަބު ތަންފީޒް ކުރާ ނަމަ ވިޔަފާރީގައި އެ ގައުމަށް ދޭ އިނާޔަތްތައް ކަނޑާލާނެ ކަމުގެ އިންޒާރު ދީފަ އެވެ.


Hudhu thin giraffe ge therein dheythi maraalaifi\nހުދު ތިން ޖިރާފުގެ ތެރެއިން ދޭތި މަރާލައިފި\nދުނިޔޭގައި ތިބި ހުދު ތިން ޖިރާފްގެ ތެރެއިން ދެ ޖިރާފެއް ކެންޔާގައި ޖަނަވާރުން މަރާ އޭގެ ވިޔަފާރި ކުރާ ބަޔަކު މަރާލައިފި އެވެ. އެމީހުން މަރާލާފައިވަނީ ދުނިޔޭގައިވާ ހަމައެކަނި ހުދު އަންހެން ޖިރާފް އާއި އެސޮރުގެ ދަރި އެވެ. ވަރަށް މަދުން ނޫނީ ނުފެންނަ މި ޖަނަވާރު ދުނިޔޭގެ އެހެން އެއްވެސް ހިސާބެއްގައި އުޅޭކަމެއް ރެކޯޑް ތަކަކުން ނޭނގެ އެވެ.\nމަންމަ ޖިރާފް އާއި އެ ސޮރުގެ ދަރީގެ މަރުވެ ވީރާނާވެފައިވާ ހަށިގަނޑު ފެނިފައިވަނީ ކެންޔާގެ އިރުމަތިގައިވާ ގަރިއްސާ ކިޔާ ހިސާބަކުންނެވެ. މި ޖަނަވާރުތައް ތިބި ތަނުގެ ފަރާތުން ނެރުނު ބަޔާނެއްގައި ބުނެފައިވާ ގޮތުގައި ހުދު ދެ ޖިރާފް މަރާލުމުން މިހާރު ދެން ދުނިޔޭގައި އޮތީ ހަމައެކަނި ފިރިހެން އެންމެ ޖިރާފެކެވެ. މިއީ މަރާލި އަންހެން ޖިރާފްގެ ދަރިއެކެވެ.\nމި ދެ ޖިރާފް މަރާލުމަކީ އެ ސޮރުމެން ގެންގުޅު ކޮންޒަވޭޓިވްގެ މުވައްޒަފުންނަށް ލިބުނު ވަރަށް ބޮޑު ޝޮކެއް ކަމަށް އެ ތަން ބަލަހައްޓާ އިސް މީހާ ވަނީ ބުނެފަ އެވެ.\nމި ހުދު ޖިރާފްއަށް މުޅި ދުނިޔޭގެ ސަމާލުކަން ލިބުނީ 2017 ގައި މި ސޮރު ކޮންޒަވޭޓަރީގައި އޮއްވާ ނަގާފައިވާ ވީޑިއޯއެއް ސޯޝަލް މީޑިއާގައި ދައުރުވުމުންނެވެ. އަދި އޭގެ ފަހުން މިދިޔަ އަހަރުގެ އޮގަސްޓްމަހު މި އަންހެން ޖިރާފް އިތުރު ދެ ޖިރާފް ވިހެއުމާ ގުޅިގެން ވެސް ވަރަށް ގިނަ ބަޔެއްގެ ސަމާލުކަން މި ޖިރާފް އަށް ލިބުނެވެ.\nއަންހެން ޖިރާފް މަރުވެފައި އޮއްވާ ފެނުނުއިރުވެސް އެ ސޮރު މަރުވިތާ ތިން ހަތަރު މަހެއް ވެދާނެކަމަށް ވަނީ އެ ސޮރު ބެލި ތަޖުރިބާކާރުން ލަފާ ކުރެ އެވެ. އެ ޖިރާފް ކައިރީގައި އެސޮރުގެ ދަރި ވެސް މަރުވެފައި އޮއްވާ ވަނީ ފެނިފަ އެވެ. ލަފާ ކުރެވެނީ މަންމަ މަރުވީމަ ކާން ނުލިބިގެން ކުޑަ ޖިރާފް މަރުވީ ކަމަށެވެ.\nމި ޖިރާފް ބަލަން ދުނިޔޭގެ އެކި ކަންކޮޅުތަކުން ޓޫރިސްޓުން އެ ކޮންޒަވޭޓިވް އަށް ޒިޔާރަތް ކުރެ އެވެ. ދުނިޔޭން މުޅިން ހުސްވުމުގެ ބިރު ހީވެފައިވާ މިފަދަ ޖަނަވާރުން މަރައިގެން މީހުންނަށް ލިބޭނީ ކޮން ފައިދާއެއްތޯ ވަރަށް ގިނަ ބަޔަކު ސުވާލު އުފައްދަ އެވެ.


ބަށި | ކާނާ | ޞިއްޙަތު\nBack ކަވާސާ ޞިއްޙަތު ޞިއްޙަތުގެ ބައިތައް ކާނާ ބަށި\n- ބަށީގެ ތަފާތު ވައްތަރުތައް ހުރެއެވެ. ހުދު، ކަޅު، އަދި ރަތް ކުލައިގައި ވެސް ބަށިހުރެއެވެ. ކަޅު ކުލައިގެ ބަށީގައި ޕްރޮޓީން މަތީ އަދަދަކަށް އެކުލެވޭ އިރު، ހުދު ކުލައިގެ ބަށީގައި މަތީ އަދަދަކަށް ހުންނަނީ ކާބޯ ހައިޑްރޭޓް އެވެ. ކަޅު ބަށީގެ ބޭރުގައިވާ ތޮށި ފަށަލައިގައި ވިޓަމިން އޭ، ވިޓަމިން ބީ އަދި ވިޓަމިން ސީ އެކުލެވިގެންވެއެވެ. އެހެން ކަމުން ބަށި ކައްކާއިރު ބޮޑަށް ރަގަޅުވާނީ ތޮށި ނުމަށައި ކައްކާނަމަ އެވެ.\n- ބަށީގައި ''ސެލިއުލޯޒް'' އޭ ކިޔޭ ފައިބަރު ގެ ބާވަތެއް ވެއެވެ. މީގެ ސަބަބުން ގޮހޮރު ގައި ހުންނަ ނަޖިސް ބޭރުވެގެން ދިއުމަށް ފަސޭހަ ވެއެވެ. އެހެން ކަމުން ބަނޑުހިކުން ކުރިމަތިވެފައި ވާނަމަ ބަށި ބޭނުންކުރުން ރަގަޅު ވާނެއެވެ. ބަށީގައި ހަށިގަނޑަށް ބޭނުންވާ މިނޫނަސް ތަފާތު މައުދަންތަކާއި ވިޓަމިންތައް އެކުލެވިގެން ވެއެވެ.\n- ހުޅުތަކުގެ ރިހުން އަދި ހިތުގެ ބަލި، އަދި މާބޮޑަށް ފަލަ މީހުން ބަށި ބޭނުންކުރުމަކީ ރަގަޅު ކަމެއް ކަމުގައި ބުނެވެއެވެ. މައިދާގެ ފާރު ކުޑަކޮށްދީ، އެކިއެކި ރިހުންތައް ލުއިކޮށްދެއެވެ. ހަށިގަނޑުގެ ކޮލެސްޓީރޯލް މިންވަރު ދަށްކޮށް ހަޖަމު ރަގަޅު ކުރުމުގައި އެހީތެރި ވެދެއެވެ.


SunOnline: Palestine gai inthihaabuthah beyvumah Hamas, Fatah ebbasvumakah\nފަލަސްތީނުގައި އިންތިހާބުތައް ބޭއްވުމަށް ހަމާސް، ފަތަހަ އެއްބަސްވުމަކަށް\nރުގިއްޔާ މުހައްމަދު މޫސާ 25 Sep 2020, 10:53\nފަލަސްތީނުގައި އިންތިހާބުތައް ބާއްވަން އެއްބަސްވުމަކަށް އާދެވިއްޖެ ކަން ހާމަ ކުރުމުން ފަލަސްތީނުގެ ރައްޔިތުން އުފާ ފާޅު ކުރަނީ -- ފޮޓޯ: އަނަދޮލޫ\nގުދުސް (ސެޕްޓެމްބަރު 25): ފަލަސްތީނުގައި 2006ގެ ފަހުން ފުރަތަމަ ފަހަރަށް އިންތިހާބުތައް ބޭއްވުމާ ބެހޭ ގޮތުން އެސަރަހައްދުގައި ވެރިކަން ކުރާ ހަމާސް އާއި ފަތަހަ އަށް އެއްބަސްވުމަކަށް އާދެވިއްޖެ ކަމަށް ދެ ފަރާތުގެ އޮފިޝަލުން ވިދާޅުވެއްޖެ އެވެ.\nފަތަހައިގެ އިސް އޮފިޝަލަކު ވިދާޅުވި ގޮތުގައި ފަލަސްތީން އޮތޯރިޓީގެ ލީޑަރު މަހުމޫދު އައްބާސް އާއި ހަމާސް ޕޮލިޓިކަލް ޗީފް އިސްމާއީލް ހަނިއްޔާއާ ދެމެދުގެ ހެދި އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން އިންތިހާބުތައް ބާއްވަން ހަމަޖެހިފައި ވަނީ ހަ މަސް ފަހުންނެވެ. އަދި ފުރަތަމަ ގާނޫނު ހަދާ މަޖިލީހަށް މެމްބަރުން ހޮވުމަށާއި ރައީސަކު ހޮވުމަށް އިންތިހާބު ބޭއްވުމަށް ފަހު، ފަލަސްތީން ލިބަރޭޝަން އޯގަނައިޒޭޝަންގެ ސެންޓްރަލް ކައުންސިލުގެ އިންތިހާބު ބާއްވާނެ އެވެ.\nހަމާސްގެ އިސް އޮފިޝަލެއް ކަމަށްވާ ސާލި އަލް އަރޫރީ ވިދާޅުވި ގޮތުގައި ދެ ފަރާތުން އެއްބަސްވުމެއް ހަދާފައި ވަނީ ތުރުކީގައި ބޭއްވި މަޝްވަރާ ބައްދަލުވުންތަކެއްގަ އެވެ. އަދި އިންތިހާބުގައި ގާޒާ އާއި ގުދުސްގެ ރައްޔިތުންނަށްވެސް ވޯޓު ދެވޭނެ ގޮތް ހަދަން ވާނެ ކަމަށް ފަތަހަ ސެންޓްރަލް ކޮމިޓީން ފާހަގަ ކުރި އެވެ.\nފަލަސްތީނުގައި އެންމެ ފަހުން ބޭއްވި އިންތިހާބަކީ 2006 ވަނަ އަހަރު ބޭއްވި ޕާލިމެންޓު އިންތިހާބެވެ. އެ އިންތިހާބު ހަމާސްއިން ކާމިޔާބު ކޮށް، ފަތަހައާ އެކު ގުޅިފައިވާ ސަރުކާރެއް ގާއިމު ކުރި އެވެ. ނަމަވެސް އޭގެ ޖެހިގެން އައި އަހަރު އެ ސަރުކާރު ރޫޅި، ހަމާސް އިން ގާޒާގައި އަދި ފަތަހައިން ހުޅަނގު އައްސޭރީގައި ސަރުކާރު ގާއިމު ކުރި އެވެ. އަދި ދެ ފަރާތުގެ މެދުގައި އޮތް އަރާރުންތައް ނިމުމަކަށް ގެނައުމަށް މިހާތަނަށް ކުރި މަސައްކަތްތައް ވަނީ ނާކާމިޔާބުވެފަ އެވެ.\nނަމަވެސް ހަމާސް އާއި ފަތަހައާ ދެމެދު އާ މަޝްވަރާތައް ބާއްވާފައި ވަނީ އެމެރިކާގެ 'މެދުއިރުމަތީގެ ރޭވުން' ހާމަކޮށް، ޔުނައިޓެޑް އެރެބް އެމިރޭޓްސް (ޔޫއޭއީ) އާއި ބަހުރައިން އިން އިސްރާއީލާ ގުޅުން ގާއިމު ކުރި ފަހުންނެވެ. އެ ރޭވުމުގެ ސަބަބުންނާއި އަރަބި ގައުމުތަކުން އިސްރާއީލާ އެކު ގުޅުން ބަދަހި ކުރަން ނިންމުމުން، ފަލަސްތީން ވަކި ދައުލަތަކަށް ހެދުމަށް ކުރަމުންދާ މަސައްކަތަށް ހުރަސް އެޅޭ ކަމަށް ފަލަސްތީނުގެ ރައްޔިތުން ބުންޏެވެ.\nއިސްރާއީލް ސިފައިން އަނިޔާކުރި ފަލަސްތީން މީހަކު މަރުވެއްޖެ\nދުނިޔެ ސިއްސުވާލި ވީޑިއޯއަށް 20 އަހަރު!\n"އިސްރައިލާ ގުޅުން ގާއިމްކުރީ ސުލްހައަށް ޖާގަދޭން"


Jinni Akaai Hithaave Faahish Amalu Hinngun - Vaguthu\nޖިންނިއަކާއި ހިތާވެ ފާޙިޝް ޢަމަލު ހިންގުން\nއިންސި އަކާއިވެސް އަދި ޖިންނި އަކާއިވެސް އަދި ޙައިވާނަކާއެކުވެސް ﷲ ޙަރާމް ކުރެއްވި ފާޙިޝް ޢަމަލު ކުރުމަކީ ބޮޑުވެގެންވާ ޙަރާމް ކަމެކެވެ. އިންސާނުންގެ ހަށިގަނޑުގެ ތެރެއަށް ޖިންނި ވަންނަ ކަމީ ގުރްއާނާއި ސުންނަތުން އަދި ސުންނަތުގެ ޖަމާޢަތުގެ އަހްލުވެރިންގެ އިއްތިފާގުންނާއި ފެންނަން ހުރިހެކިތަކުން ޘާބިތު މައްސަލައެކެވެ.\nތިރީގައި ހިމަނާލާފައި މިވަނީ މިކަމުގެ ބައެއް ދަލީލުތަކެވެ.\n1. ﷲ ވަޙީ ކުރެއްވިއެވެ. (الذين يأكلون الربا لا يقومون إلا كما يقوم الذي يتخبطه الشيطان من المس ذلك بأنهم قالوا إنما البيع مثل الربا)\nމާނައަކީ: "ރިބާ ކާމީހުން ޤިޔާމަތްދުވަހު ކަށްވަޅުން ތެދުވެގެން ދާހުށީ ޖިންނި މޮޔަވެފައިވާމީހަކު ތެދުވެގެންދާ ފަދައިންނެވެ. އެޢުޤޫބާތް އެބައިމީހުންނަށް ޙައްޤުވީ ރިބާއަކީ ހަމަ ވިޔަފާރިއާ އެއްފަދަ އެއްޗެކޭ އެބައިމީހުން ބުނެއުޅުމުގެ ސަބަބުންނެވެ." (ސޫރަތުލް ބަގަރާ ގެ 275 ވަނަ އާޔަތް)\nމިއާޔަތުގެ ތަފްސީރުގައި އަލް އިމާމް އަލްގުރްޠުބީ -ރަޙިމަހުﷲ- ވިދާޅުވިއެވެ. "އިންސާނުންގެ ހަށިގަނޑުގެ ތެރެއަށް ޖިންނި ނުވަންނާނެ ކަމަށް ބުނާމީހުންނަށް މިއާޔަތުން ރައްދުލިބެއެވެ".\nއިބްނުކަޘީރު -ރަޙިމަހުﷲ- ވިދާޅުވިއެވެ. "މިއާޔަތުގެ މާނައަކީ ރިބާކާމީހުން ގިޔާމަތް ދުވަހުން ކަށްވަޅުން ތެދުވާނީ ޖިންނި މޮޔަވެފައިހުންނަ މީހަކު ތެދުވާހެންނެވެ".\nއިބްނު ޢައްބާސް -ރަޟިޔަﷲ ޢަންހު- ވިދާޅުވިއެވެ. "ރިބާކާމީހުން ގިޔާމަތް ދުވަހުން މަޙްޝަރު ކުރެއްވޭ ހުށީ ދަންޖެހިފައިވާ މޮޔައެއްގެ ޞިފާގައެވެ".\n2. ރަސޫލުﷲ -ޞައްލަﷲ ޢަލައިހިވަސައްލަމަ- ކުރެއްވި ދުޢާ އެއްގައި އައިސްފައިވެއެވެ. (وأعوذ بك أن يتخبطني الشيطان عند الموت)\nމާނައަކީ: "މަރުވާ ގަޑީގައި ޝައިޠާނާ ގަޔަށްވަދެ ބުއްދި ހަލާކުކޮށްލާ ކޮށްލުމުން މިއަޅާ ދުރުހެލި ކުރައްވަފާންދޭވެ". ބައެއްފަހަރު އިންސާނުން މަރުވާ ގަޑީގައި ޖިންނި ޝައިޠާނުން އިންސާނުންގެ ހަށިގަޑުގެ ތެރެއަށްވަދެ ތައުބާވިޔަނުދީ ހިފަހައްޓައެވެ. އެހެންކަމުން މިފަދަ ކަންތަކުން ސަލާމަތް ކޮށް ދެއްވުން އެދި ކީރިތި ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހިވަސައްލަމަ ދުޢާ ކުރައްވައެވެ.\n3. ކީރިތި ރަސޫލާ -ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ- ގެ ޙަދީޘެއްގެ މާނާގައިވެއެވެ. "އިންސާނުންގެ ހަށިގަޑުގައި ލޭދަތުރުކުރާ ފަދައިން ޝައިޠާނުން ވެސް ދަތުރު ކުރެއެވެ".\nޢަބްދުﷲ ބިން އަޙްމަދު ބިން ޙަންބަލް -ރަޙިމަހުﷲ- ވިދާޅުވިއެވެ. "ތިމަންނާގެ ބައްޕަ އަށް ދެންނެވީމެވެ. މީސްތަކުންގެ ހަށިގަޑުގެ ތެރެއަށް ޖިންނީންނަށް ނުވަދެވޭނެކަމަށް މީހުން ބުނެ އުޅެއެވެ. ބައްޕާފުޅު ޖަވާބުގައި ދެންނެވިއެވެ. ދަރިފުޅާއެވެ. އެމީހުން އެދައްކަނީ ރަގަޅުވާހަކަ އެއް ނޫނެވެ. ޖިންނި އިންސާނާގެ ހަށިގަޑަށް ވަދެފައި ހުންނަ ގަޑީގައި އިންސާނާގެ ދުލުން ވާހަކަ ދައްކަނީ ޖިންނި އެވެ"\nކޮންމެއަކަސް އިސްވެދިޔަ ދަލީލުތަކުންނާއި ޢިލްމުވެރިން ގެ ވާހަކަތަކުން ޖިންނީން އިންސާނުން ގެ ހަށިގަޑުގެ ތެރެއަށް ވަންނަ ކަން ވަރަށް ރަގަޅަށް ޘާބިތުވެއެވެ.\nމިކަމުގެ ފަރުވާޔަކީ ރުޤްޔާ ޝަރްޢިއްޔާ ނުވަތަ ޤުރުއާނުގެ އާޔަތްތައްކިޔަވާ މެތުރުމެވެ. އަދި ޖިންނިއަށް މިކަމުން އުނދަގުވާން ފެށުމުން އެސޮރާމެދު މުޢާމަލާތުކުރުމަށް މިފަންނުގެ ޚާއްޞަ ފަރާތްތަކުން ކަނޑައަޅާފައިވާ ބައެއް ގޮތަތައް ތިރީގައި މިވަނީއެވެ.\nއިންސާނެއްގެ ހަށިގަޑުގެ ތެރެއަށް ޖިންނިއެއް ވަދެ ގޯނާ ކުރަން ފަށައިފިނަމަ، ފުރަތަމަ ކަމަކަށް އޭއްޗަށް (ޖިންނިއަށް) ނަޞޭޙަތްދޭން ޖެހެއެވެ. މީސްތަކުންނަށް ހެޔޮކަންތަކަށް އަމުރުކޮށް ނުބައިކަންތައް ނަހީ ކުރާ ފަދައިން އެތަކެއްޗަށް ވެސް ހެޔޮކަންތަކަށް އަމުރުކޮށް ނުބައިކަންތައް ނަހީ ކުރަންވާނެއެވެ. އަދި ޙުއްޖަތް ގާއިމް ކުރަންވާނެއެވެ.\nﷲ ގެ ވަޙީ ބަސްފުޅުގެ މާނާގައިވަނީ "ރަސޫލުބޭކަލުން ފޮނުއްވުމަށްފަހު ނޫނީ އެއްވެސް ގައުމެއްގެ މައްޗަށް ތިމަން ﷲ ޢަޛާބެއް ނުފޮނުއްވަމުއެވެ". (ސޫރަތުލް އިސްރާ ގެ 15 ވަނަ އާޔަތް).\nއެހެންކަމުން، ފުރަތަމަ ކަމަކަށް ޖިންނިއަށް ނަޞޭޙަތް ލައިދޭން ޖެހޭނެއެވެ. މިގޮތުންވެސް ޖިންނި ގަބޫލުނުކޮށްފި ނަމަ ޖިންނި އާއި ދިމާލަށް ހަރުކަށި ބަހުން ވާހަކަ ދައްކާ ކަލެއަށް ލަޢުނަތް ހުއްޓޭ ބުނެ ހަދާނީ އެވެ. އަދި ގުރްއާން ކިޔަވާނީ އެވެ. ޚާއްޞަކޮށް އާޔަތުލް ކުރްސި ކިޔަވާނީ އެވެ. މިކަމުގައި މިފަންނަށް ޚާއްޞަމީހުންގެ ފަރާތުން އެހީތެރިކަން ހޯދުން ހުއްޓެވެ.\n-އެމްވީ އިސްލާމް ކިޔުއޭ-\nގޮނޑީގައި ނަމާދު ކުރާނީ ކިހިނެތް؟\nމިސްކިތުގެ އަޑުގަދަ ކުރާއިން އިތުރު އެނައުންސްމެންޓެއް ކުރެވޭނެތަ؟\nއޭޕްރީލް 14, 2018 23:15\nއޭޕްރީލް 15, 2018 00:57


SunOnline: Fushaai handoo bandhu kuraa factory ge massakaiy mi aharu fashanee\nފުށާއި ހަނޑޫ ބަންދުކުރާ ފެކްޓްރީގެ މަސައްކަތް މިއަހަރު ފަށަނީ\nމުއާވިޔަތު އަންވަރު 12 Apr 2022, 22:15\nކުޅުދުއްފުށި ސިޓީގައި ފުށާއި ހަނޑޫ ބަންދުކުރާ ފެކްޓްރީއަޅާ ބިން މިއަދު ވަނީ ހަމަޖައްސާފައި ---\nކުޅުދުއްފުށި ސިޓީގައި ގާއިމްކުރަން ނިންމާފައިވާ ފުށާއި ހަނޑޫ ބަންދުކުރާ ފެކްޓްރީގެ އަމަލީ މަސައްކަތް މިއަހަރު ފެށުމަށް އެސްޓީއޯއިން ނިންމައިފިއެވެ.\nމިކަމާ ގުޅޭގޮތުން ކުޅުދުއްފުށީ ސިޓީ ކައުންސިލުން މިއަދު ވަނީ އެމްޕީއެލްގެ ސީއީއޯ ޝާހިދު އަލީ އާއި އެސްޓީއޯގެ މެނޭޖިން ޑިރެކްޓަރު ޙުސައިން އަމްރު މުޙައްމަދު ރަޝާދާއި ކުޅުދުއްފުށީ އުތުރު ދާއިރާގެ މެމްބަރު ޔާސިރު ޢަބްދުއްލަތީފާއި ދެކުނު ދާއިރާގެ މެމްބަރު ޖަމްޝީދު މުޙައްމަދާއެކު ބައްދަލުވުމެއް ބާއްވާފައެވެ.\nމި ބައްދަލުވުމަށްފަހު "ސަން"އާ ވާހަކަދައްކަވަމުން ކުޅުދުއްފުށީގެ މޭޔަރު މުޙައްމަދު އާތިފް ވިދާޅުވީ ފުޑް ފެކްޓަރީ އަޅަން ބޭނުންވާ ބިން އެސްޓީއޯއަށް ދިނުމަށް މިއަދު ނިންމާފައިވާ ކަމަށެވެ. އަދި މަދު ދުވަސްކޮޅެއްގެ ތެރޭގައި އެސްޓީއޯއާ އެ ބިން ހަވާލުކުރާނެ ކަމަށް ވެސް މޭޔަރު ވިދާޅުވިއެވެ.\n"މިކަމުގެ އަމަލީ މަސައްކަތް މިއަހަރު ތެރޭ ފެށުމަށް މި މަސައްކަތް ކުރަނީ. ކުރިއަށް އޮތް މަދު ދުވަސްކޮޅެއްގެ ތެރޭގައި އެގްރީމެންޓް ހަދާފަ އެސްޓީއޯއާ ބިން ހަވާލު ކުރެވޭނެ. ހަވާލުކުރުމާއެކު އެސްޓީއޯއިން މަސައްކަތް ފަށާގޮތަށް އެ އޮތީ ނިންމާފަ،" މޭޔަރު ވިދާޅުވިއެވެ.\nފުޑް ފެކްޓްރީ ގާއިމްކުރަން ބިން ހަމަޖައްސާފައި ވަނީ ކުޅުދުއްފުށީ ޕޯޓް ސަރަހައްދުންނެވެ.\nއެ ފެކްޓްރީގެ ސަބަބުން ކުޅުދުއްފުއްޓަށް އިކޮނޮމިކް ޖަންޕެއް ޖެހޭނެ ކަމަށް މޭޔަރު ވިދާޅުވިއެވެ.\nއެކަމުގެ ސަބަބުން އެ ސިޓީގައި އިތުރު ވަޒީފާތައް އުފެދި އަލަށް ވިޔަފާރިއަށް ވަންނަން ބޭނުންވާ މީހުންނަށް ވެސް ފުރުސަތުތަކެއް ލިބޭނެ ކަމަށް މޭޔަރު ވިދާޅުވިއެވެ.\n"އެސްޓީއޯއިން މި ފެކްޓްރީ ގާއިމްކުރުމަށް ކުޅުދުއްފުށި ހިޔާރުކުރުމަކީ މި ސިޓީ ވިޔަފާރީގެ ހަބެއްގެ ގޮތުގައި ތަރައްގީވުމަށް އަޅުގަނޑުމެން މިކުރާ މަސައްކަތަށް ލިބުނު ވަރަށް ބޮޑު އުންމީދެއް. އެކަމަށްޓަކައި އެސްޓީއޯގެ ސީއީއޯ އަދި އެމްޑީ ހުސައިން އަމްރުއަށް ނިހާޔަތަށް ޝުކުރު ދަންނަވަން،" މޭޔަރު ވިދާޅުވިއެވެ.


Usooluthakaai hilaafah hingaa viyafaarithakuge mahsala hahlu kurumah dhanee masahkaikuramun: Shifaa – Iru\nމިއީ ކޮވިޑް-19 ގެ އެންމެ ނުރައްކާ ރާޅު: ޑރ.ނަޒްލާ\nއުސޫލުތަކާއި ހިލާފަށް ހިންގާ ވިޔަފާރިތަކުގެ މައްސަލަ ހައްލު ކުރުމަށް ދަނީ މަސައްކަތްކުރަމުން: ޝިފާ\nމާލޭގެ އެކި ތަންތަނުގައި އުސޫލުތަކާއި ހިލާފަށް ހިންގާ ވިޔަފާރިތަކުގެ މައްސަލަ ހައްލުކުރުމަށް ކަމާބެހޭ އިދާރާތަކާއެކު މަސައްކަތް ކުރަމުންދާކަމަށް މާލެ ސިޓީގެ މޭޔަރ ސިފާ މުހައްމަދު ވިދާޅުވެއްޖެއެވެ.\nޕީއެސްއެމްގެ ޕްރޮގްރާމެއްގައި ވާހަކަދައްކަވަމުން މޭޔަރ ވިދާޅުވީ ކުރިން މާލޭގައި ވިޔަފާރިއެއް ކުރާނަމަ އެފަދަ ކަމެއް ކުރަން އިކޮނޮމިކް މިނިސްޓްރީން ހުއްދަދެނީ ސިޓީ ކައުންސިލުން ފާސްކުރުމަށްފަހު ވަކި ޝަރުތުތަކެއް ހަމަވާނަމައެވެ. ނަމަވެސް މިފަހުން ވިޔަފާރި ރަޖިސްޓަރ ކުރުމަށް އޮންނަ އުސޫލަށް އިކޮނޮމިކް މިނިސްޓްރީން ގެނައި ބަދަލާއިއެކު ސިޓީކައުންސިލްގެ އެއްވެސް ހުއްދައެއް ނެތި ވިޔަފާރިތައް ހުޅުވަމުންދާކަމަށް ސިފާ ވިދާޅުވިއެވެ.\nއަދި މިފަދަ ވިޔަފާރިތައް ހިންގުމުގައި ޤާނޫނާއި ހިލާފަށް ބޭރު މީހުން ކޭޝިއަރުންގެ ގޮތުގައިވެސް ބައިތިއްބާފައި ތިބޭކަމަށް ސިފާ ވިދާޅުވިއެވެ. އަދި މިފަދަ ތަންތަނުގައި ސިއްހީ ގޮތުންނާއި އެހެން ގޮތްގޮތުން ގިނަ މައްސަލަ ހުރިކަން ފާހަގަވެފައިވާކަމަށެވެ.\nމޭޔަރ ވިދާޅުވީ ކައުންސިލްގެ ބޭނުމަކީ ތަންތަން ބަންދުކުރުން ނޫންކަމަށާއި ނަމަވެސް މިފަދަ ތަންތަނުގައި ހުރި މައްސަލަތައް ހައްލުކުރުން ކަމަށެވެ. ސިފާ ވިދާޅުވީ ކޯވިޑް-19އާ ގުޅިގެން ކަމާބެހޭ އެކި އިދާރާތަކުން ތަންތަން ބަލާ ފާސްކުރުމަށް ކުރި މަސައްކަތުގެ ދަށުން އެއްވެސް ގޮތަކަށް ވިޔަފާރި ރަޖިސްޓަރނުކޮށް ހިންގަމުންދާ ތަންތަންވެސް ފާހަގަވެފައިވާކަމަށެވެ. އަދި މިގޮތުން ސިއްހީ ގޮތުންނާއި، އެހެން ގޮތް ގޮތުން އުސޫލުތަކަށް ނުފެތޭ 116 ތަނެއް އެބަހުރިކަން ފާހަގަވެފައިވާކަމަށް ސިފާ ވިދާޅުވިއެވެ.\nމޭޔަރ ވިދާޅުވީ މާލޭގެ އެކި ސަރަހައްދުތަކުގައި ކުދި މާރުކޭޓާއި އެފަދަ ތަންތަން ހުރުމުން އާންމުނަށް ފަސޭހަތަކެއް ވާކަމަށެވެ.


ޕިކްޕޯސްޓުގެ ސްޓޭޝަނެއް ގްރޭޓާ މާލޭ ބަސް ޓާމިނަލްގައި! - Sandhaanu\nޕިކްޕޯސްޓުގެ ސްޓޭޝަނެއް ގްރޭޓާ މާލޭ ބަސް ޓާމިނަލްގައި!\nޑިސެމްބަރ 20, 2020\nމޯލްޑިވްސް ޕޯސްޓް ލިމިޓެޑް އިން އެކުންފުނީގެ ސެލްފް ސާވިސް ޑެލިވަރީ ސްޓޭޝަން ކަމަށްވާ “ޕިކްޕޯސްޓު”ގެ ސްޓޭޝަނެއް ގްރޭޓާ މާލޭ ބަސް ޓާމިނަލްގައި ހުޅުވައިފި އެވެ.\nމޯލްޑިވްސް ޕޯސްޓް އިން ބުނިގޮތުގައި އެޙިދުމަތަކީ އިތުބާރާއެކު ޕޯސްޓަލް ޕެކޭޖް ރައްދުކުރުމަށްޓަކައި ގާއިމުކޮށްފައިވާ ސެލްފް ސާވިސް ސްޓޭޝަންތަކެއް ކަމަށެވެ.\nއަލަށް ޤާއިމް ކުރި މިޕިކްޕޯސްޓު ސްޓޭޝަން އާއެކު ޖުމުލަ4ސްޓޭޝަން އެއް މިހާރު ވަނީ ގާއިމް ކޮށްފައި ކަމަށް ޕޯސްޓް އިން ބުނެއެވެ. އެއީ ވެލާނާގެ، ޕޯސްޓް އޮފީސް، ހުޅުމާލޭގެ އިތުރުން އަލަށް ހުޅުވުނު ގްރޭޓާ މާލޭ ބަސް ޓާމިނަލްގައި ހުންނަ ޕިކްޕޯސްޓް ސްޓޭޝަނެވެ.\nގިނަ ރައްޔިތުންގެ ޕޯސްޓުގެ ހިދުމަތް ބޭނުންކުރާތީ އާންމުންގެ ބޭނުމާ އެއްގޮތަށް ހިދުމަތް ފުޅާކުރުމަށް ގިނަ މަސައްކަތްތަކެއް ކުރަމުން އަންނަ ކަމަށް ވަނީ ބުނެފަ އެވެ. އެގޮތުން މާލޭގެ އިތުރު ދެ ސަރަހައްދެއްގައި ޕިކްޕޯސްޓުގެ ހިދުމަތް ތައާރަފުކުރުމަށްޓަކައި މަސައްކަތް ކުރަމުން ގެންދާ ކަމަށް އެ ކުންފުނިން ބުންޏެވެ.\nޕިކްޕޯސްޓްގެ ޙިދުމަތް ފުޅާވެ މުޅި ރާއްޖޭގެ އެކި ކަންކޮޅުތަކުން އަންނަނީ މި ޙިދުމަތް ބޭނުން ކުރަމުންނެވެ. މިޚިދުމަތް ރާއްޖޭގައި ތަޢާރަފް ކޮށްފައިވަނީ 2017 ވަނަ އަހަރުގައެވެ.


Jamiyyathaku Ge Registrar Kandaelhumu Ge Baaru Raees Ah Dhenee - Vaguthu\nޖަމިއްޔާތަކުގެ ރަޖިސްޓްރާ ކަނޑައެޅުމުގެ ބާރު ރައީސަށް ދެނީ\nރައީސް އިބްރާހިމް މުހައްމަދު ސޯލިހު -- ފޓޯ: ރައީސް އޮފީސް\nޖަމިއްޔާތައް ރަޖިސްޓްރާ ކުރުމުގެ ބާރު ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ އަށް ދޭގޮތަށް، ޖަމިއްޔާ ޖަމާތްތަކާއި ބެހޭ ބިލަށް އިސްލާހުގެނައުމަށް ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް ހުށަހަޅައިފިއެވެ.\nޖަމިއްޔާ ޖަމާތްތަކާއި ބެހޭ ބިލަށް މިއަދު މަޖިލީހުގައި ބަހުސްކުރައްވަމުން ހޮޅުދޫ ދާއިރާގެ މެންބަރު ޔޫނުސް އަލީ ވިދާޅުވީ ޖަމިއްޔާ ތަކުގެ ރަޖިސްޓްރާ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ކަންޑައެޅި ނަމަވެސް، އެކަން އިއުލާނު ކުރަން ޖެހޭނީ މިނިސްޓަރެއް ކަމުގައެެވެ. އަދި ޖަމިއްޔާތަކުގެ ރަޖިސްޓްރާ ކަނޑައެޅުމުގެ ޒިންމާ އޮތީ ޔޫތް މިނިސްޓްރީ އަށް މަތިކޮށްފައެވެ. އެހެން ނަަމަވެސް އެ ގާނޫނަށް ގެންނަ އިސްލާހާއި އެކު ޖަމިއްޔާ ރަޖިސްޓްރާ ކަނޑައެޅުމުގެ ބާރު މަތިކުރާނީ ރައީސް އާއެވެ.\nމިހާރު އަލަށް ޖަމިއްޔާތަކާއި ބެހޭ ބިލަށް ހުށަހަޅައިފައިވާ އިސްލާހުގައިވެސް ޖަމިއްޔާ ޖަމާތްތައް އުވާލެވޭނެ ގޮތް ވަނީ ބަޔާން ކޮށްފައެެވެ. އެހެން ނަމަވެސް މިހާރު އަމަލު ކުރަމުންދާ ގާނޫނާއި އެއްގޮތް ކަންކަން ވެސް އެބިލުގައި ހިމަނާފައި ވެއެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ޖަމިއްޔާ ރަޖިސްޓްރީ ކުރުމަށް ހުށަހަޅާ ނަމަ، އެ ޖަމިއްޔާއެއްގެ ގަވައިދުތައް ހިމަނަން ޖެހެއެވެ.\nޖަމިއްޔާތަކުން ކުރުމަށް މަނާކޮށްފައިވާ ކަންކަމުގެ ތެރޭގައި އެއްވެސް ބާވަތެއްގެ ޖިނާއީ ކުށެއް ކުރުމާއި، އެއްވެސް ކަހަލަ އަސްކަރީ ތަމްރީނެއް ހިންގުމާއި، އެއްވެސް މީހެއްގެ ހައްގަކަށް އުނިކަމެއް ލިބޭފަދަ އަމަލެއް ކުރުން ހިމެނެއެވެ.\nމިހާރު އަލަށް އެކުލަވާލުމަށް ހަމަޖެހިފައިވާ އިސްލާހުގެ ތެރެއިން ޖަމިއްޔާތައް ރަޖިސްޓްރީ ނުކޮށްވެސް ހިންގިދާނެއެވެ. ސަރުކާރުގެ ފަރާތުން ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް މިއަހަރުގެ މާޗްމަހުގެ ތިން ވަނަ ދުވަހު ހުށަހަޅާފައިވާ ބިލުގެ 8 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައި ވަނީ ދިވެހި ރާއްޖޭގައި ރަޖިސްޓްރީ ނުކޮށް ޖަމިއްޔާ ހިންގިދާނެ ކަމަށެވެ. އެހެން ނަމަވެސް އެ ގާނޫނުގެ ދަށުން ރަޖިސްޓްރީ ނުކޮށް ހިންގާ ޖަމިއްޔާ ޖަމާތްތަކަށް ނުކުރެވޭނެ ކަންކަން ހުރެއެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި މުދާ މިލްކު ކުރުމާއި، ޖަމިއްޔާގެ ނަމުގައި ދައުވާ ހުށަހެޅުން އަދި ދައުވާ ލިބިގަތުން ހިމެނެއެވެ.\nހަމައެކަނި ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ބެންޗު ބަދަލުކޮށްގެން އިންސާފެއް ނުލިބޭނެ - ރައީސް\nނޮވެމްބަރު 19, 2019 13:12\nމިކަމުގެ ސަބަބުން ވަރަށް ނުބައި ކަންކަން އާންމު ވާނެ ރަޖިސްޓަރީ ނުކޮށް ޖަމުއިއްޔާ ހިންގާނަމަ ލާދީނީ ފިކުރު ފަތުރަން ފަސޭހަވާނެ ރަޖިސްޓްރީ ނުކުރާ ބަޔަކު ކިހިނެއް އުވާލާނީ އެމީހުން ތިބެނީ ގާނޫނަށް ވުރެ މަތީގައި ވަރަށް ދެރަ ކަމެއް މީ... ވަރަށް ނުބައި ދިމާލަކަށް މިސްރާބު ޖަހާފައި މިވަނީ\nނޮވެމްބަރު 19, 2019 14:14\nއެމްޑީއެން އަލުން ރަޖިސްޓްރީ ނުކޮށް ހިންގާނެ މަގެއް ފަހިކޮށް ދިނީތާދޯ. ސަރުކާރާއި އެމްޑީޕީ މިއޮތީ އެމްޑީއެންގެ ދަށުވެ ފިސްވެފަދޯ.\nނޮވެމްބަރު 19, 2019 15:14\nމިހާރުވެސް ރަޖިސްޓަރ ކަނޑަ އަޅުއްވަނީ ހަމަ ރައީސް ދެން އެހެން ބަދަލެއް ވިދާލުވެދެއްވާ


SunOnline: Column: Navaaravana majilihuge Yaumiyyaa in safuhaa akah kalhieh 2\nނަވާރަވަނަ މަޖިލިހުގެ ޔައުމިއްޔާއިން ޞަފުޙާޔަކަށް ކަޅިއެއް 2\nއަޙުމަދު މާޖިދު 08 Dec 2020, 14:04\nމި ކޮލަމުގެ ފުރަތަމަ ބައިގައި ދަންނަވައިލެވިފައި ވާނީ، 19 ޖޫން 2019ގައި ބޭއްވުނު 19 ވަނަ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިހުގެ ދިހަ ވަނަ ޖަލްސާގައި ފާސް ކުރެއްވި ޤަރާރާ ބެހޭގޮތުން ބައެއް ވާހަކަތަކެވެ. މިއީ މި މައުޟޫޢުގައި އަޅުގަނޑު ލިޔާ ކޮލަމުގެ ދެވަނަ ބައެވެ. މި ބައިގައި އަލި އަޅުވައިލެވިފައި ވާނީ، މަޖިލިހުގެ ޤަރާރާ ބެހޭ އިތުރު ނުކުތާތަކަށެވެ. މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 88 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގއި އޮންނަ ޢިބާރާތުގެ މާނަޔަށެވެ.\nރައްޔިތުންގެ މަޖިލިހުން ކުރާ ކަމެއް ނުވަތަ ނިންމާ ނިންމުމެއް ބާޠިލު ކުރުމުގެ އެއްވެސް ބާރެއް ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓަށް ވެސް ނޯންނާނެ ކަމަށް ވިދާޅުވެ، ޤާނޫނީ ވަކީލު މުޙައްމަދު ނަޝީދު އޭނާގެ ބްލޮގުގައި 2012 ހައިތަނުގައި މަޒުމޫނެއް ލިޔުއްވި ވާހަކަ ކުރީގެ ބައިގައި ދަންނަވައިފައި ވާނެއެވެ. މި ދަންނަވާ މަޒުމޫނަކީ، ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިހުގެ މެންބަރުކަމާއި އެ މަޖިލިހުގެ މިނިވަން މުއައްސަސާތަކާ ބެހޭ ކޮމިޓީގެ މުޤައްރިރުކަމުގައި ނަޝީދު ހުންނެވި ދުވަސްވަރު ލިޔުއްވި މަޒުމޫނެކެވެ. އެ ދުވަސްވަރު ނަޝީދުގެ އެންމެ ބޮޑު ސަމާލުކަމެއް ދޫ ކުރެއްވި އެއް ކަމަކީ، އެއިރު ސިވިލް ސަރވިސް ކޮމިޝަނުގެ ރައީސްކަމުގެ މަޤާމުގައި ހުންނެވި އަލްފާޟިލް މުޙައްމަދު ފަހުމީ ޙަސަން އެ ކޮމިޝަނުން ބޭރު ކުރެއްވުމުގެ ކަންތައްތަކެވެ. ފަހުމީ މަޤާމުން ވަކި ކުރެވުނީ 20 ނޮވެންބަރު 2012ވީ އަންގާރަ ދުވަހު ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިހުގައި ނެގުނު ވޯޓަކުންނެވެ. އެޔާއެކު، ފަހުމީ އެ މައްސަލަ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓަށް ހުށައެޅުއްވިއެވެ. މި ދަންނަވާ ވާޤިޢީ ފަސްމަންޒަރުގައި ނަޝީދުގެ ބްލޮގުގައި ޝާއިޢު ކުރެއްވި މަޒުމޫނުގައި، ބަރުލަމާނީ ސިޔާދަތުގެ މަބްދައަށް އިޝާރާތް ކުރައްވައި ވިދާޅުވެފައި ވަނީ ބަރުލަމާނަކުން ކުރާ އެއްވެސް ކަމެއް ނުވަތަ ނިންމާ އެއްވެސް ނިންމުމެއް އެއްވެސް ކޯޓަކުން ބާޠިލު ނުކުރެވޭނެ ކަމަށާއި، ބަރުލަމާނުގެ ނިންމުމަކަށް ޤަޟާއީ ގޮތުން ޗެލެންޖު ނުކުރެވޭނެ ކަމުގައެވެ. އަދި ބަރުލަމާނުގެ ނިންމުންތަކަށް ޤަޟާއީ ނިޒާމުގެ ތެރެއިން ވިޔަސް ތަޢުނު ނުކުރެވުމަކީ "އިންޓަރނޭޝަނަލް ޕްރިންސިޕްލް" އެއް ކަމުގައެވެ. އޭނާގެ މަޤްޞަދަކީ ފަހުމީ މަޤާމުން ވަކި ކުރުމަށް މަޖިލިހުން ނިންމެވި ނިންމެވުން ސުޕްރީމް ކޯޓުން ބާޠިލު ކުރެއްވުމުގެ އިޙުތިމާލު އުފެދުމުން، ކުރީބައިގައި އެކަމަށް ހުރަސް އެޅުއްވުން ކަމަށް މެނުވީ މާނައެއް ނުކުރެވެއެވެ. ކޮންމެ ގޮތެއްގައި ވިޔަސް، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުއަސާސީން އެކަށައަޅަނީ މަބްދައުއް ދުސްތޫރިއްޔަތާއި، މަބްދައުލް މަޝްރޫޢިއްޔަތާއ، ޤާނޫނުގެ ޙުކުމުގެ މަބްދައާއި، މަބްދައު ސުމުއްވުއް ދުސްތޫރު ކަމާއި، ދިވެހިރާއްޖޭގައި ބަރުލަމާނުގެ ނިންމުންތައް ވެސް ކޯޓުތަކުން ރަޤާބާ ޤަޟާއިއްޔާގެ ނިޒާމުން މުރާޖަޢާ ކުރެވި، ބާޠިލު ވެސް ކުރެވިދާނެކަން ނަޝީދަށް އެނގިވަޑައިގަންނަވާނެ ކަމަށް، އަދި ލިޔުއްވި އެއްޗެއް ލިޔުއްވީ އެކަން އެނގިވަޑައިގެން ހުންނަވައި ކަމަށް މެނުވީ އަޅުގަނޑު ނުދެކެމެވެ.\nބަރުލަމާނުން ނިންމާ ނިންމުންތައް، ކޯޓަކުން ބާޠިލު ނުކުރެވޭނެކަމުގެ ވިސްނުމަކީ އަޅުގަނޑުމެންގެ ތެރޭގައި އެހެން ބައެއް ބެއިފުޅުން ވެސް އެކި ގޮތްގޮތަށް ފައުޅު ކުރައްވައިފައި ވާ ވިސްނުމެކެވެ. ޤާނޫނީ ވަކީލު، އަދި މިހާރު ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ފަނޑިޔާރުންގެ ބެންޗުގެ ގޮނޑިއެއްގައި އިށީނދެވަޑައިގަންނަވާ އަލްއުސްތާޛު ޙުސްނުއްސުޢޫދު އިނގިރޭސި ބަހުން ލިޔުއްވި "ދަ މޯލްޑިވިއަން ލީގަލް ސިސްޓަމް" މި ފޮތުގެ 103 ވަނަ ޞަފުޙާ ބައްލަވައިލައްވާށެވެ! ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓުން، ޤާނޫނެއްގެ މާއްދާއެއް ބާޠިލު ކުރެއްވި ޤަޟިއްޔާއަކާ ބެހޭގޮތުން ވާހަކަ ދައްކަވަމުން ޙުސްނުއް ސުޢޫދު ވިދާޅުވެފައި ވަނީ "ސުޕްރީމް ކޯޓުން، ރައްޔިތުން އިންތިޚާބު ކޮށްފައި އޮތް ޤާނޫނު ހަދާ މަޖިލިހެއްގެ މެޖޯރިޓީން ފާސް ކުރި ޤާނޫނެއް ބާޠިލު ކުރީ" ކަމުގައެވެ. "ފަނޑިޔާރުން އަޣްލަބިއްޔަތުގެ ވެރިކަން ނަފީ ކުރީ" ކަމުގައެވެ. މި މޭރުމުން ވާހަކަ ދައްކަވަމުން "ފަނޑިޔާރުންނަކީ ރައްޔިތުންގެ ވޯޓަކުން އިންތިޚާބު ކުރެވޭ ބައެއް ނޫން" ކަމަށާއި، "ރައްޔިތުންނަށް އެއްވެސް މަސްއޫލިއްޔަތެއް އަދާ ކުރާން ޖެހޭ ބައެއް ނޫން" ކަމަށް ވިދާޅުވެ، ސުޕްރީމް ކޯޓުން މަޖިލިހުގެ ނިންމުންތަކާއި މަޖިލިހުން ފާސް ކުރާ ޤާނޫނުތައް ބާޠިލު ކުރުމުގެ އުޞޫލަށް ސުޢޫދު ފާޑު ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ. ސުޢޫދުގެ ވާހަކައިގައި "މަބްދައު ސުމުއްވުއް ދުސްތޫރު" ގެ އުޞޫލުގެ ވާހަކަ ޒިކުރު ކުރައްވަނީ، އެއީ ފަނޑިޔާރުން އެ ބެއިފުޅުން ކަން ކުރައްވާ ގޮތް "ޖަސްޓިފައި" ކުރައްވާން ބޭނުންފުޅު ކުރައްވާ މަގެއް ނުވަތަ ގޮތެއް ކަމަށް ވިދާޅުވެ އެ އުޞޫލުގެ އަހައްމިއްޔަތާއި ޢިލްމީ އަދި "ޖުރިސްޕްރޫޑެންޝަލް" ބުރަދަން ކުޑަ ކުރެއްވުމުގެ ގޮތުންނެވެ. އެއްގޮތަކަށް ވެސް، އެ މަބްދައަކީ ދިވެހި ދުސްތޫރުގެ ޞަރީޙު އަދި ޤަޠުޢީ ނައްޞުތަކުން ކަނޑައަޅައިފައި އޮތް، ދިވެހި ދުސްތޫރީ ނިޒާމުގެ މައިގަނޑު އެއް މަބްދައުކަން ހާމަ ކުރައްވައިފައެއް ނުވެއެވެ.\nޝައުޤުވެރި ކުރުވަނިވި ކަމަކީ، މި ދެންނެވި ދެ ބެއިފުޅުން ވެސް، ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިހުގެ ނިންމުމެއް ބާޠިލު ކުރުމަށް ޓަކައި ސުޕްރީމް ކޯޓަށް ވަޑައިގަތްކަމެވެ. 05 ޖަނަވަރީ 2009 ގައި ޙުސްނުއް ސުޢޫދާއި މުޙައްމަދު ނަޝީދާއި އަދިވެސް ދެ ބެއިފުޅަކު ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓަށް މައްސަލައެއް ހުށައެޅުއްވިއެވެ. 2008 ވަނަ އަހަރުގެ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިހުގެ ތިންވަނަ ދައުރުގެ 33 ވަނަ ޖަލްސާގައި ނިންމެވި ނިންމެވުމެއް ޤާނޫނުއަސާސީއާ ޚިލާފު ކަމަށް ވިދާޅުވެ، އެ ނިންމުން ބާޠިލު ކޮށްދެއްވުން އެދިވަޑައިގެންނެވެ. މި މައްސަލައިގެ ތަފްޞީލުތައް ބައްލަވައިލައްވާން ޝައުޤުވެރި ވެވަޑައިގަންނަވާ ބެއިފުޅުން، ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ވެބްސައިޓަށް ވަދެވަޑައިގެން، 2009 ވަނަ އަހަރުގެ ޖަނަވަރީ މަހުގެ 13 ވަނަ ދުވަހު ނިންމެވި ނަންބަރު 2009/SC-C/02 ޤަޟިއްޔާގެ ޝަރީޢަތް ނިމުނު ގޮތުގެ ޚުލާޞާ ބައްލަވައިލައްވާށެވެ! މި ބެއިބެއިފުޅުން އެއް ދުވަހު ތިއްބަވާ މައުޤިފާއި ދައްކަވާ ވާހަކަ، އެހެން ދުވަހެއް އައުމުން ބަދަލު ވަނީ ޢިލްމީ ގޮތުން ޚިޔާލު ބަދަލު ވެގެން ކަމެއް، ނުވަތަ އެއިރަކު މަޞްލަޙަތު ނިޔާ ކުރާ ގޮތަކަށް ބަދަލު ކުރައްވަނީ ކަމެއް، އަޅުގަނޑަކަށެއް ނޭނގެއެވެ.\n88 (ށ) އަށް ބަލައިލުން\nރައްޔިތުންގެ މަޖިލިހުގެ ނިންމުންތަކަށް އެއްވެސް ކޯޓެއްގައި ތަޢުނު ނުކުރެވޭނެ ކަމަށް، އަދި މަޖިލިހުގެ ނިންމުމެއް ކޯޓަކުން ބާޠިލު ނުކުރެވޭނެ ކަމަށް ބުނާ ފަރާތްތަކުން އަބަދުވެސް އެންމެ ފަރިތަކޮށް އެ އެއްޗަކާ ދިމާޔަށް އިނގިލި ދިއް ކޮށްލާ އެކައްޗަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 88 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) އެވެ. އިސްވެ ޙަވާލާ ދެވުނު ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2009/SC-C/02 ޤަޟިއްޔާގައި، ބަންޑާރަ ނާއިބުގެ އޮފީހުން އިޖުރާއީ ގޮތުން ފާހަގަ ކުރި ނުކުތާ ބައްލަވާށެވެ! ހަމައެހެންމެ، މުޙައްމަދު ފަހުމީ ޙަސަން ސިވިލް ސަރވިސް ކޮމިޝަނުގެ މެންބަރުކަމުންނާއި ރައީސްކަމުން ވަކި ކުރުމަށް މަޖިލިހުން ނިންމި ނިންމުން ބާޠިލު ކުރި ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2012/SC-C/35 ޤަޟިއްޔާގެ ރިޕޯޓު ބައްލަވާށެވެ! މި ދެ ޤަޟިއްޔާގައި ވެސް، ބަންޑާރަ ނާއިބުގެ އޮފީހުން، އަދި ދެވަނަ ޤަޟިއްޔާގައި ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިހުގެ ކައުންސެލް ޖެނެރަލް ވަނީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 88 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) އާ ޙަވާލާ ދެއްވައި، ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިހުން ނިންމާ އެއްވެސް ނިންމުމެއް ކޯޓަކުން މުރާޖަޢާ ކޮށް، ރަޤާބާ ޤަޟާއިއްޔާގެ ނިޒާމުން ބަލައި، އެ ނިންމުން ބާޠިލު ކުރުން އެ މާއްދާއިން މަނާ ކުރާ ކަމަށް ބުނެ ޒުވާބު ހުށައަޅުއްވައިފައެވެ. 2009 ގެ ޤަޟިއްގައި، ސުޕްރީމް ކޯޓުން އެ މާއްދާ ތަފްސީރު ކޮށް، އެ މާއްދާއަކީ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިހުގެ ނިންމުންތަކާއި އެ މަޖިލިހުން ކުރާ ކަންކަން ރަޤާބާ ޤަޟާއިއްޔާގެ ނިޒާމުން ބެލުން މަނާ ކުރާ މާއްދާއެއް ނޫން ކަމަށް ކަނޑައަޅުއްވައިފައި އޮއްވައި ވެސް، ބަންޑާރަ ނާއިބުގެ އޮފީހުންނާއި ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިހުގެ ކައުންސެލް ޖެނެރަލް 2012 ވަނަ އަހަރު އަނެއްކާވެސް ހަމަ އެ ޒުވާބު ހިއްޕަވައިގެން ކޯޓަށް ވަޑައިގަތީއެވެ. މިއީ އަޅުގަނޑުމެންގެ މުއައްސަސާތައް ހިނގާ ގޮތެވެ. އުޞޫލަކަށް، ފޮތަކަށް، ގޮތަކަށް ކަންކަން ކުރުމެއް ނޯންނާނެއެވެ. އަބަދުވެސް އޮންނާނީ އެއިރަކު ބާރުގައި ތިއްބެވި ބެއިފުޅުންނަށް، އެ ވަގުތަކަށް ފެނިވަޑައިގަތް ގޮތެކެވެ. ބަނޑަށޭ ވިދާޅުވިއްޔާ ބަނޑަށް، މެޔަށޭ ވިދާޅުވިއްޔާ މެޔަށް، ސުވާލެއް ކަލާމެއް ނެތް، ގޮތެވެ.\nދެން އައީ 19 ޖޫން 2019 އެވެ. ޙިޞާން ޙުސައިންގެ "ބޮޑު ޤަރާރު" ފާސް ކުރެވުނު ޖަލްސާއެވެ. 19 ވަނަ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިހުގެ ދިހަވަނަ ޖަލްސާއެވެ. މި ޖަލްސާގައި ޙިޞާން ޙުސައިން އޭނާގެ ޤަރާރު މަޖިލިހަށް އިއްވަވައި ހުށައެޅުއްވެވި އިރު، އޭގައި ވެސް ޤާނޫނުއަސާސީގެ 88 (ށ) އަށް ޙަވާލާ ދެއްވައި، އެ މާއްދާޔަކީ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިހުން ކުރާ އެއްވެސް ކަމެއް ނުވަތަ ނިންމާ އެއްވެސް ނިންމުމެއްގެ ދުސްތޫރިއްޔަތު ބަލައި ވަޒަން ކުރުމުގެ މައްސަލައެއް ކޯޓަކަށް ހުށައެޅުން، އަދި ޣައިރުދުސްތޫރީ ވިޔަސް މަޖިލިހުން ނިންމާ ނިންމުންތަކާއި ކުރާ ކަންކަން ކޯޓަކުން ބާޠިލު ކުރުން މަނާ ކުރާ މާއްދާއެއް ކަމަށް ވިދާޅުވެފައި އޮތެވެ. "ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިހުން ކުރާ ކަމެއްގެ ޞައްޙަކަން ބަލައި، އެއާމެދު ފައިސަލާ ކުރުމަށް އެއްވެސް ކޯޓަކަށް ލިބިގެންވާ ބާރެއް ނޫންކަން ޤާނޫނުއަސާސީގެ 88 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) އިން އެނގޭން އޮތް" މި ޢިބާރާތުންނެވެ. ޖަލްސާގެ ޔައުމިއްޔާގެ 40 ވަނަ ޞަފުޙާގެ 21 އަދި 22 ވަނަ ފޮޅުވަތް ބައްލަވާށެވެ!\nއެންމެ ފުރަތަމަ ކުރު ޖަވާބެވެ.\nނޫނެކެވެ! ޙިޞާނުގެ ނުވަތަ މަޖިލިހުގެ ޤަރާރުގައި އޮތީ މުޅީން ނުބައިކޮށެވެ. ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިހުން ކުރާ ކަމެއްގެ ޞައްޙަކަން ބަލައި އެއާ މެދު ފައިޞަލާ ކުރުމަށް އެއްވެސް ކޯޓަކަށް ބާރެއް ލިބިގެން ނުވާ ކަމަކަށް ޤާނޫނުއަސާސީގެ 88 (ށ) އަކު ވެސް، އަދި ޤާނޫނުއަސާސީގެ އެހެން މާއްދާޔަކު ވެސް ނޯންނާނެއެވެ. އަދި ކިޔެއްތަ، މަޖިލިހުން ވިޔަސް އަދި އެހެން ފަރާތަކުން ވިޔަސް ޤާނޫނުއަސާސީއާ ޚިލާފު ވެއްޖެ ކޮންމެ ޙާލަތެއްގައި، ޤާނޫނުއަސާސީއާ ޚިލާފަށް ކޮށްފައި އޮތް ކަމެއް ބާޠިލު ކަމަށް ކަނޑައެޅުމުގެ ބާރު ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓާއި ހައިކޯޓަށް ލިބިގެން ވާކަން ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 ވަނަ މާއްދާ އާއި، 145 ވަނަ މާއްދާ އާއި، 8 ވަނަ މާއްދާ އާއި، 268 ވަނަ މާއްދާ އާއި 299 ވަނަ މާއްދާ ފަދަ މާއްދާތަކުން ޞަރީޙަކޮށް އެނގޭން އެބައޮތެވެ.\nދެން ދިގު ޖަވާބަށް ދަމާ ހިންގަވާށެވެ.\n"ދިގު ޖަވާބު" ދަންނަވައިލާނީ ހަތަރު ނުކުތާޔަކުންނެވެ.\nދިވެހި ބަހުގެ ޤަވާޢިދުގެ އުސްތާޛުން "ފުށަތު ފިލި ޖެހެވުނު ގަވިޔަންޏެއްގެ" ވާހަކަ ވިދާޅުވެއެވެ.\nބެލެވޭ ގޮތުގައި މި "ގަވިޔަންޏެއްގެ" ވާހަކަ އެންމެ ފުރަތަމަ ޤަވާޢިދުގެ ފޮތްތަކުގައި ލިޔުއްވެވީ ފަޟީލަތުއްޝައިޚް ޙުސައިން ޞަލާޙުއްދީނެވެ. "ފުށަތު ފިލި ޖެހެވުނު ގަވިޔަނި" އަކީ ކޮބައިކަމާއި، ދިވެހި ބަހުގެ ޤަވާޢިދުގައި އެ "ގަވިޔަނީ" ގެ ދައުރަކީ ކޮބައިކަން، ފަޟީލަތުއްޝައިޚް މުޙައްމަދު ޖަމީލު ދީދީ ލިޔުއްވި "ފިޔަވަޅު" ސިލްސިލާގެ ތިންވަނަ ފޮތުގެ 13 ވަނަ ޞަފުޙާގައި ވެސް ބަޔާން ކޮށްދެއްވައިފައި ވެއެވެ. މި "ގަވިޔަނި" އަންނާނީ އިސްމެއް ނުވަތަ ނަމެއްގެ ފަހަތަށް، އެ ނަމަކާ ގުޅިގެންނެވެ. މި "ގަވިޔަނީ" ގެ އޮންނަނީ ދެ ދައުރެކެވެ. އެއް ދައުރަކީ މިލްކުވެރިކަން އޮތްކަން ބަޔާން ކުރުމެވެ. ދެވަނަ ދައުރަކީ މިލްކުވެރިކަމުގެ ގޮތުން ނޫނަސް، ނިސްބަތް ވެގެން ވާކަން ބަޔާން ކުރުމެވެ. އިނގިރޭސި ބަހުގައި ބޭނުން ކުރާ އިޞްޠިލާޙަކުން މި ދެންނެވި "ގަވިޔަނި" ސިފަ ކުރާ ނަމަ، އެއީ "ޕުޒެސިވް ކޭސް" އެވެ. މި "ގަވިޔަނި" މިލްކުވެރިކަން އޮތްކަން ބަޔާން ކޮށްދިނުމުގެ ގޮތުން ބޭނުން ކުރެވޭ ގޮތް ދެއްކެވުމަށް ޝައިޚް ޖަމީލްދީދީ ގެންނަވައިފައި ވާ މިސާލަކީ "ދޮންތުއްތުގެ ގަލަން" މިއެވެ. ނިސްބަތް ވެގެންވާ ކަން ބަޔާން ކޮށްދޭ ގޮތް ދައްކަވައިދެއްވައިފައި ވަނީ "ގަލަމުގެ ތުނޑު" އާއި، "ބޮލުގެ އިސްތަށި" އާއި، "މަލުގެ ފިޔަ" އާއި، "ހަބަރުގެ ރަހަ" މި މިސާލުތަކުންނެވެ. އިތުރު މިސާލުތަކެއް ދަންނަވަނީ ނަމަ، "ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް" އާއި "ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ އިޚްތިޞާޞް" އާއި "ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިހުގެ ކަންކަން" މި ހުރިހައި މިސާލުތަކެއްގައި ވެސް އިސްމުގެ ފަހަތަށް "ގަވިޔަނި" ގެނެވިފައި އެވަނީ މި އުޞޫލުންނެވެ. މިއިން ކޮންމެ ތަނެއްގައި ވެސް، އެ "ގަވިޔަނީ" ގެ ދައުރަކީ، އެ އަކުރު އެ އިސްމަކާ ގުޅުވައިލެވޭ އިސްމަށް އެއްޗެއް ނުވަތަ ކަމެއް ނިސްބަތް ކުރުން ނުވަތަ މިލްކުވެރިކަން ބަޔާން ކޮށްދިނުމެވެ.\n"ފުށަތު ފިލި ޖެހެވުނު ގަވިޔަނި" އިން ކުރާ އެންމެ މުހިއްމު ކަމަކީ، އެ "ގަވިޔަނި" ގުޅޭ އިސްމު ފިޔަވައި އެހެން ފަރާތަކަށް އެ ނިސްބަތް ކުރެވޭ ނުވަތަ މިލްކު ވެގެންވާ އެތި ނުވަތަ ކަން ނިސްބަތް ނުކުރެވޭނެކަން އަދި މިލްކު ވެގެން ނުވާކަން ބަޔާން ކުރުމެވެ. މިސާލަކަށް، "އަޙުމަދުގެ ގެ" މިހެން ބުނުމުން، އެ ގެޔަކީ އަޙުމަދުގެ ގެ ކަމާއި، އެއީ އެހެން މިހެއްގެ ގެއެއް ނޫންކަން ސާފު ވެއެވެ. "އަޙްމަދުގެ ގެ" އަކީ އިބްރާހީމް، ނުވަތަ މުޙައްމަދު، ނުވަތަ ޙަސަންގެ ގެއެއް ނޫނެވެ. އެއީ ހަމައެކަނި އަޙްމަދުގެ ގެއެވެ. އެ ގޭގެ ކަންކަމަކީ އަޙްމަދުގެ ކަންކަމެވެ. އެހެން މީހެއްގެ ކަމެއް ނޫނެވެ. ހަމަ އެފަދައިން، އަޙްމަދު ކުރާ ކަންކަމުގެ ތެރެއިން "ގޭގެ" ކަންކަމަކީ ހަމައެކަނި ގޭގެ ކަންކަމެވެ. އަޙްމަދު ދުނިޔެމަތީގައި ކުރާހައި ކަންކަމަކީ އަޙްމަދުގެ "ގޭގެ ކަންކަމެއް" ނޫނެވެ. އަޙުމަދަކީ މުދައްރިސެއް ނަމަ، އަޙްމަދު މަދަރުސާގައި މުދައްރިސެއްގެ ޙައިޘިއްޔަތުން އަދާ ކުރާ ވާޖިބުތަކަކީ އަޙްމަދުގެ "ގޭގެ ކަންކަމެއް" ނޫނެވެ. އަޙްމަދަކީ ޕާޓްޓައިމްކޮށް ނޫހަކަށް ލިޔާ ލިޔުންތެރިޔެއް ނަމަ، އެ ނޫހާއި ނޫހަށް ލިޔުމުގެ މަސައްކަތްތަކަކީ ވެސް "ގޭގެ ކަމެއް" ނޫނެވެ. އަޙްމަދު އޭނާގެ "ކޮއްކޮގެ ގޭގެ ފެންހޮޅިއެއް މަރާމާތު ކުރުމުގެ މަސައްކަތުގައި" އެހީތެރި ވެދިނަސް، އެއީ "އަޙްމަދުގެ ގޭގެ ކަމެއް" ކަމުގައެއް ނުވާނެއެވެ. އަޙްމަދު "މިއަދު މި އުޅެނީ ގޭގެ ކަމެއްގައި ވަރަށް ބުރަކޮށޭ" ބުނީމާ، އެއިގެ މާނަޔަކީ މަދަރުސާގެ ނުވަތަ އޭނާގެ މުދައްރިސުކަމުގެ ވަޒީފާޔާ ބެހޭ އެއްވެސް ކަމެއް ނުހިމެނޭ ގޮތުން، އަދި ލިޔުންތެރިޔެއްގެ ގޮތުން ކުރާ އެއްވެސް ކަމެއް ނުހިމެނޭ ގޮތުން، އޭނާގެ ގޭގެ ކަންކަމެވެ. އަޙްމަދުގެ ގޭގެ ފުރާޅުން ފެން ލީކު ވާތީ ފުރާޅު މަރާމާތު ކުރުން، ނުވަތަ ގޭގެ ކުލަ އާ ކުރުން، ނުވަތަ ގޭގެ ގޯތިތެރޭގައި މާ ގިނައިން ކުނި އޮތީތީ ސާފު ކުރުން، ނުވަތަ ގެއަށް ބޭނުންވާ ތަކެތި ގަންނާން ބާޒާރަށް ދިޔުން ފަދަ ކަންކަމެވެ. އަޙުމަދު "ގޭގެ ކަންކަން" ކުރަނީއޭ ބުނުމުން، އަޙްމަދު ކުރާ ހުރިހައި ކަންކަމެއް އޭގެ ތެރެޔަކަށް ނުވަދެއެވެ. އޭގެ ތެރެޔަށް ވަންނަނީ ހަމައެކަނި ސީދާ ގޮތެއްގައި އަޙްމަދުގެ ގޭގެ ކަންކަމެވެ. މި ދަންނަވާ އެއްޗެއް ސާފު ނޫންތޯއެވެ؟ މިއީ ދިވެހި ބަހުގައި "ފުށަތު ފިލި ޖެހެވުނު ގަވިޔަނީގެ" ޤަވާޢިދު އޮތް ގޮތެވެ. ހަމަ އެ އުޞޫލުން، "ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކޭ" ބުނީމާ، އެއިގެ މާނަޔަކީ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ ވާޖިބުތަކާއި މަސްއޫލިއްޔަތުތަކެވެ. އެއީ އެހެން އެއްވެސް ފަރާތެއްގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކެއް ނުވަތަ ވާޖިބުތަކެއް ނޫނެވެ. "ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިހުގެ ކަންކަން" މިހެން ބުނާ ޢިބާރާތް ވެސް، މާނަ ކުރެވޭނީ ހަމަ މި އުޞޫލުންނެވެ. ޔަޢުނީ، އެ ޢިބާރާތުން އެ ބުނަނީ އެހެން ފަރާތެއްގެ ކަންކަން ކަމުގައި ނުހިމެނޭ، ހަމައެކަނި ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިހުގެ އަމިއްލަ ކަންކަމުގެ ވާހަކައެވެ. މަޖިލިހުގެ އިދާރީ ކަންކަމާއި، މަޖިލިހުގެ އެތެރޭގެ ނިޒާމު ހިންގުމާ ބެހޭ، މަޖިލިހުގެ "އިންޓަރނަލް އެފެއަރޒް" ގެ ވާހަކައެވެ.\nދެން ޤާނޫނުއަސާސީގެ 88 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ބައްލަވައިލައްވާށެވެ! އެ މާއްދާގައި އޮންނާނީ "މި ޤާނޫނުއަސާސީގައި އެހެން ގޮތަކަށް ބަޔާން ކޮށްފައި ނުވާހައި ހިނދަކު، ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ އެއްވެސް ކަމެއް ހިނގިގޮތުގެ ޞައްޙަކަން ބެލުމަށް ޓަކައި އެއްވެސް ކޯޓަކަށް މައްސަލައެއް ހުށައެއްނޭޅޭނެއެވެ" މިހެންނެވެ. އާދެ، "މަޖިލީހުގެ އެއްވެސް ކަމެއް" މިހެންނެވެ. 88 (ށ) ރަނގަޅަށް ބައްލަވައިލެއްވުމަށް ފަހު، ދެން އެއްކަލަ ޙިޞާނު ޙުސައިން ހުށައަޅުއްވައިގެން، 19 ޖޫންގައި މަޖިލިހުން ފާސް ކުރެއްވި ޤަރާރު ބައްލަވައިލައްވާށެވެ! ޤަރާރުގައި އޮންނާނީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ މާއްދާގައި އޮތް ގޮތަކަށް ނޫނެވެ. "ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިހުން ކުރާ ކަމެއްގެ" މި ގޮތަށެވެ. ޤާނޫނުއަސާސީ ނުބައިކޮށް ކޯޓު ކޮށްފައެވެ. ޤާނޫނުއަސާސީގައި ނެތް ޢިބާރާތެއް، ޤާނޫނުއަސާސީގައި އޮތް ކަމަށް ބުނެފައެވެ. ޤާނޫނުއަސާސީގައި އޮތް ގޮތޭ ބުނެ ދޮގެއް ހަދައިފައެވެ. ޤާނޫނުއަސާސީގެ ޢިބާރާތެއްގެ ލަފުޒެއްގައި އޮތް "ފުށަތު ފިލި ޖެހެވުނު ގަވިޔަނި" ނަގައި އެއްލައިލައިފައެވެ. އެ "ގަވިޔަނީގެ" މަޤާމަށް "އިން" ގެނެސް، "މަޖިލިހުގެ" މިހެން އޮތް ތަން، "މަޖިލިހުން" މި ގޮތަށް ބަދަލު ކޮށްފައެވެ.\nކީއްވެގެންތޯ މި ސުވާލަށް ޖަވާބެއް ބޭނުންފުޅުތޯއެވެ؟\nޖަވާބު ބޭނުންފުޅު ބެއިފުޅުންނަށް ދަންނަވައިލާން އޮތީ، ޖަވާބު ވަރަށް ސާފޭއެވެ.\nއާދޭހެވެ! ލިޔުމެއްގައި އޮތް ޢިބާރާތެއް ނުވަތަ ޖުމުލައެއް، ނުވަތަ މީހަކު ބުނި އެއްޗެއް، އޮޅުވައިލައި، އޭގައި ބުނާ ވާހަކަ ފޮރުވައި، އޭގައި ނުބުނާ ވާހަކަތަކެއް އެޔަށް ނިސްބަތް ކުރާން ބޭނުންވާ މީހަކު އެންމެ ފުރަތަމަ ކުރާނެ ކަމަކީ، އަޞްލު ޢިބާރާތް ނުވަތަ ޖުމުލަޔަށް ބަދަލުތައް ގެނައުމެވެ. އޭގައި ހުރި ކޮމާތަކާއި، ކޮމާކޯޅިތަކާއި، އެ ބާވަތުގެ އެހެނިހެން ފާހަގަތަކާއި، އޭގައި ބޭނުން ކޮށްފައި ހުރި ލަފުޒުތަކާއި، ޢިބާރާތް ކޮށްފައި އޮންނަ ގޮތް ބަދަލު ކޮށް އޮޅުވައިލުން ފަދަ ކަންކަމެވެ. ޙިޞާނުގެ ޤަރާރުގައި ވެސް ހައްދަވައިފައި އޮތް އެއްޗަކީ މިއެވެ. ޤާނޫނުއަސާސީގައި "ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިހުގެ އެއްވެސް ކަމެއް" މިހެން އޮތް ތަން، "ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިހުން ކުރާ އެއްވެސް ކަމެއް" މި ގޮތަށް ބަދަލު ކުރައްވައި އޮޅުވައިލެއްވީއެވެ. މި ދެ ގޮތުގެ މާނަ ތަފާތު ވާތީއެވެ. ފުރަތަމަ ގޮތުގައި، "ފުށަތު ފިލި ޖެހެވުނުނު ގަވިޔަނީ" ގެ ގްރެމެޓިކަލް ދައުރުގެ ސަބަބުން ނެރެވޭ މާނަޔަކީ ހަމައެކަނި "މަޖިލިހުގެ" ކަންކަމެވެ. އާދެ، މަޖިލިހުގެ އަމިއްލަ ކަންކަމެވެ. މަޖިލިހުގެ އިދާރީ ކަންކަމާއި، މަޖިލިހުގެ ނިޒާމު ހިންގުމާ ބެހޭ އެތެރޭގެ ކަންކަމެވެ. މަޖިލިހުގެ "އިންޓަރނަލް އެފެއަރޒް" އެވެ. މަޖިލިހުގެ ދައުރު ފަށާ ދުވަހާއި ނިންމާ ދުވަހެވެ. މަޖިލިހުގެ ޖަލްސާތައް ބާއްވާ ދުވަސްތަކެވެ. މަޖިލިހުގެ ޖަލްސާތައް ފަށައި، ކުރިޔަށް ގެންގޮސް، ނިންމުމާ ބެހޭ އިޖުރާއާތުތަކެވެ. މަޖިލިހުގެ މަސައްކަތުގައި ތަބަޢަ ވާނޭ އެތެރޭގެ ޤަވާޢިދުތަކެވެ. މެންބަރުންނަށް ޗުއްޓީ ދޭ ގޮތެވެ. މެންބަރުންގެ މުސާރައިގެ ކަންކަމެވެ. މެންބަރުންގެ ހާޒިރީގެ ކަންކަމެވެ. މަޖިލިހުގައި ވޯޓު ދިނުމާއި ވޯޓު ރިކޯޑު ކުރުން ފަދަ ކަންކަމެވެ. މަޖިލިހުގެ ޔައުމިއްޔާ ލިޔުމާއި ރިކޯޑުތައް ބެލެހެއްޓުމުގެ ކަންކަމެވެ. މަޖިލިހުގެ ޖަލްސާތައް ފަށާ އަދި ނިންމާ ވަގުތެވެ. ޖަލްސާތައް ލައިވް ކުރުމާއި ނުކުރުމުގެ ކަންކަމެވެ. ޖަލްސާތައް ކުރިޔަށް ގެންދިޔުމާއި، ޖަލްސާތަކުގައި ނިންމުންތައް ނިންމުމުގައި ޢަމަލު ކުރާނޭ އިޖުރާއާތުތަކެވެ. މެންބަރުންގެ ސުލޫކީ މިންގަނޑާއި، މެންބަރުންނާ މެދު ސުލޫކީ ފިޔަވަޅު އެޅުމާއި، މަޖިލިހުގެ އެތެރޭގައި ހެދުން އެޅުމުގެ އަދަބުތައް ފަދަ ކަންކަމެވެ. މެންބަރުން އެކަކު އަނެކަކަށް މުޚާޠަބު ކުރުމުގައި ގެންގުޅޭން ވީ ހަމަތަކެވެ. މަޖިލިހުގެ މުއައްޒަފުންގެ އޮނިގަނޑާއި މަސްއޫލިއްޔަތުތައް ކަނޑައެޅުމެވެ. މަޖިލިހުގެ އިދާރާ ހުޅުވުމާއި ލެއްޕުމެވެ. މިއީ ހައްތަހާ ވެސް "މަޖިލިހުގެ" ކަންކަމެވެ.\nއެއާ ޚިލާފަށް، "ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިހުން ކުރާ ކަންކަން" މިހެން ބުނީމާ، މާނަ އެތައް ތަނެއް ފުޅާ ވެގެން ދެއެވެ. މަޖލިހުން މަޖިލިހުގެ އެތެރޭގެ، މަޖިލިހުގެ އިދާރީ، މަޖިލިހުގެ އަމިއްލަ ނިޒާމުގެ ކަންކަން ވެސް ކުރާނެއެވެ. ހަމައެހެންމެ، މަޖިލިހުން މަޖިލިހުގެ ކަންކަން ކަމުގައި ނުހިމެނޭ ކަންކަން ވެސް ކުރާނެއެވެ. މިސާލަކަށް، މަޖިލިހުން ކޯޓުތަކުގެ ކަންކަމާ ބެހޭ ޤާނޫނު ހަދާނެއެވެ. އެޓަރނީ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހާއި، ޕްރޮސިކިޔުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހާއި، ސިވިލް ސަރވިސް ކޮމިޝަނާއި، ޖުޑީޝަލް ސަރވިސް ކޮމިޝަން ފަދަ މިނިވަން މުއައްސަސާތަކުގެ ކަންކަމާ ބެހޭ ޤާނޫނުތައް ހަދައި ނިންމުންތައް ނިންމާނެއެވެ. ސިފައިންގެ ކަންކަމާ ބެހޭ ޤާނޫނުތައް ހަދާނެއެވެ. މުޅި ދައުލަތުގެ ބަޖެޓާ ބެހޭ ޤާނޫނުތައް ހަދައި ނިންމުންތައް ނިންމާނެއެވެ. ވަޒީރުންގެ މަޖިލިހާއި ތަންފީޛީ ބާރުގެ ކަންކަމާ ބެހޭ ޤާނޫނުތައް ހަދައި ނިންމުންތައް ނިންމާނެއެވެ. މިހެން ގޮސް، މަޖިލިހުން މުޅި ދައުލަތާއި ޤައުމާ ގުޅޭ އެތައް ކަމެއް ކުރާ އިރު، އެ ހުރިހައި ކަންތައްތަކަކީ ނުވަތަ މަޖިލިހުގެ ހުރިހައި މަސައްކަތްތަކަކީ "މަޖިލިހުން" ކުރިޔަސް، "މަޖިލިހުގެ" ކަންކަމެއް ނޫނެވެ. މަޖިލިހުގެ ކަންކަން ކަމުގައި ވާނީ، ދިވެހި ބަހުގައި ފުށަތު ފިލި ޖެހެވުނު ގަވިޔަނީގެ ހަމައިގެ ދަށުން، އެހެން ފަރާތަކާ ގުޅުމެއް ނެތް ކަންކަމެވެ. އެހެން ފަރާތެއްގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާއި ވާޖިބުތަކާއި ޙައްޤުތައް އެކަށައެޅުމުގެ ބަދަލުގައި ސީދާ މަޖިލިހުގެ އަމިއްލަ އިދާރީ ނިޒާމާއި، މަޖިލިހުގެ ނިޒާމު ހިންގުމާއި، މަޖިލިހުގެ މަސައްކަތްތައް ރާވައި އިންތިޒާމު ކުރުމާ ބެހޭ ކަންކަން އެކަންޏެވެ. އަޙްމަދުގެ ގޭގެ މިސާލުގެ އެހީގައި ވިސްނައިލަމާތޯއެވެ! އަޙްމަދު އޭނާގެ ކޮއްކޮގެ ގޭގެ ފެންހޮޅި މަރާމާތު ކުރުމަށް ކުރާ މަސައްކަތަކީ "އަޙްމަދުގެ ގޭގެ ކަމެއް" ކަމުގައި ވާނެތޯއެވެ؟\nބަހަވިއްޔާތާއި ދިވެހި ބަހުގެ ޤަވާޢިދުގެ އަލީގައި ޤާނޫނުއަސާސީގެ 88 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) މާނަ ކުރުމުން، ނުކުންނަ ނަތީޖާ ވަރަށް ސާފެވެ. އެ މާއްދާއިން މަނާ ކުރަނީ ހަމައެކަނި ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިހުގެ އިދާރީ ކަންކަމާއި، މަޖިލިހުގެ އެތެރޭގެ ނިޒާމީ ކަންކަމާއި، މަޖިލިހުގެ "އިންޓަރނަލް އެފެއަރޒް" ގެ ކަންކަން ހިނގާ ގޮތާ މެދު ކޯޓުތަކަށް މައްސަލަތައް އުފުލުމެވެ. އެފަދަ މައްސަލަތައް ކޯޓުތަކުން ބަލައިގަނެ، ހިންގުމެވެ.\nމި ވާހަކަ ދައްކާ އިރު، 88 (ށ) ގައި އޮންނަ "ހިނގި ގޮތުގެ" މި ޢިބާރާތާއި، "މި ޤާނޫނުއަސާސީގައި އެހެން ގޮތަކަށް ބަޔާން ކޮށްފައި ނުވާހައި ހިނދަކު" މި ޢިބާރާތަށް ވެސް ބަލައިލުން މުހިއްމު ޢިބާރާތްތަކެކެވެ.\n"ހިނގި ގޮތުގެ" މި ޢިބާރާތުން ވެސް އިތުރަށް ސާފު ކޮށްދެނީ، 88 (ށ) ގެ ބާރުގައި ޤަޟާއީ މުރާޖަޢާ އާއި ރަޤާބާ ޤަޟާއިއްޔާގެ ދާއިރާއިން ބޭރުގައި ބާއްވައިދެނީ މަޖިލިހުގެ ނިޒާމީ އަދި އިދާރީ ކަންކަން އެކަނިކަމެވެ. އެހެނީ، މަޖިލިހުން ފާސް ކުރާ ޤާނޫނުތަކާއި، ދައުލަތުގެ އެހެން ގުނަންތަކާއި މިނިވަން މުއައްސަސާތަކާއި ޢާއްމު ރައްޔިތުންނާއި ޖުމުލަ ގޮތެއްގައި މުޅި ދައުލަތުގެ ކަންކަމާ ބެހޭގޮތުން މަޖިލިހުން ނިންމާ ނިންމުންތަކަކީ "މަޖިލިހުގެ ކަންތައްތައް ހިނގި ގޮތް" މި ޢިބާރާތުން ސިފަ ކުރެވޭނެ ކަންކަމެއް ނޫނެވެ. މި ޢިބާރާތުން ސިފަ ކުރެވޭނީ، ޤާނޫނު ހެދުމާއި ނިންމުންތައް ނިންމުމަށް ޓަކައި މަޖިލިހުން ކުރާ މަސައްކަތުގައި، މަޖިލިހުގެ އިންޓަރނަލް އެފެއަރޒް – މަޖިލިހުގެ އެތެރޭގެ އިދާރީ އަދި ނިޒާމީ ކަންކަން – ރާވައި އިންތިޒާމު ކޮށް ހިންގާ ގޮތެވެ.\n"މި ޤާނޫނުއަސާސީގައި އެހެން ގޮތަކަށް ބަޔާން ކޮށްފައި ނުވާހައި ހިނދަކު" މި ޢިބާރާތުން ސާފުކަން ބޮޑު ގޮތެއްގައި އެނގިގެން ދަނީ، މަޖިލިހުގެ ކަންކަން ވެސް، ކޯޓުތަކުން ބެލިދާނެ ޙާލަތުތަކެއް، ޤާނޫނުއަސާސީގެ އެހެން މާއްދާތަކުގެ އަސާސުގައި އުފެދިދާނެކަމެވެ. އެހެންކަމުން، މި ޢިބާރާތް އިޝާރާތް ކުރަނީ މަޖިލިހުގެ އެތެރޭގެ އިދާރީ އަދި ނިޒާމީ ކަންކަމަށް "ޤަޟާއީ ޕްރޮސީޑިންގްސް" އިން ނުވަތަ "ރަޤާބާ ޤަޟާއިއްޔާ" ގެ ނިޒާމުން ލިބިދޭ ރައްކައުތެރިކަމަކީ ވެސް މުޠުލަޤު ރައްކައުތެރިކަމެއް ނޫންކަމެވެ.\nކީރިތި ޤުރްއާނުގެ އާޔަތެއް ކަމުގައި ވިޔަސް، ކީރިތި މާތް ނަބިއްޔާގެ ބަސްފުޅަކަށް ވިޔަސް، ޤާނޫނުއަސާސީއެއް ނުވަތަ ޤާނޫނެއްގައި ލިޔެފައި އޮތް އެއްޗަކަށް ވިޔަސް، އަދި މީހަކު ބުނެލާ ބަހެއް ކަމުގައި ވިޔަސް، އޭގެ ޙަޤީޤީ އަދި ފުރިހަމަ މާނަ ދެނެގަނެވޭނީ އޭގެ "ސިޔާގު" ނުވަތަ "ކޮންޓެކްސްޓް" ފުރިހަމަޔަށް އެނގިގެންނެވެ. އެހެންކަމުން، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 88 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ ޙަޤީޤީ މާނަ ދެނެގަތުމަށް ޓަކައި، އެ މާއްދާގެ ސިޔާގަށް ބަލައިލުމަކީ ވެސް ކޮންމެހެން ކުރާން ޖެހޭ ކަމެކެވެ. އެ މާއްދާގެ މަޤްޞަދާއި ރޫޙު ވެސް އެނގޭނީ ސިޔާގަށް ތަޙްލީލީ ވިސްނުމަކުން ބަލައިގެން ކަމަށް ވާތީއެވެ.\n88 (ށ) ގެ ސިޔާގަށް ބަލާ އިރު، އެންމެ މުހިއްމީ އެ މާއްދާގެ އަރިމަތީ ސުރުޚީ އާއި، އެ މާއްދާގެ އަނެއް ބައި ކަމުގައި ހިމެނޭ 88 (ހ) އެވެ.\nމި ޙާލަތުގައި އަޅުގަނޑުމެން އަރިމަތީ ސުރުޚީޔަށް ބަލާނީ، އެއީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ ބައެއް ކަމުގައި ވާތީއެއް ނޫނެވެ. އެހެނީ، ޤާނޫނެއްގެ އަރިމަތީ ސުރުޚީތަކަކީ ޤާނޫނުގެ ބައެއް ނޫން ކަމީ، ޤާނޫނު މާނަ ކުރުމުގައި ގެންގުޅޭ އެއް ހަމައެވެ. އެހެން ނަމަވެސް، އަރިމަތީ ސުރުޚީ އަކީ ސިޔާގުގެ ބައެއް ކަމުގައި ވާތީ، އެއަށް ވެސް ބަލައިލާން ޖެހެނީއެވެ. 88 ވަނަ މާއްދާގެ އަރިމަތީ ސުރުޚީގައި އޮންނަނީ "ހިންގުމުގެ ޤަވާޢިދު ކަނޑައެޅުން" މިހެންނެވެ. މި ސުރުޚީ އިޝާރާތް ކުރަނީ ކޮން ކަމަކަށްތޯއެވެ؟ އާދޭހެވެ! މި ސުރުޚީން ބުނާ ވާހަކަޔަކީ، 88 ވަނަ މާއްދާޔަކީ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިހުގެ ހިންގުމުގެ – އެ މަޖިލިސް ދައުލަތުގެ ގުނަނެއް ނުވަތަ ކިޔާނެއްގެ ގޮތުގައި ދުވަހުން ދުވަހަށް ހިންގައި "އެޑްމިނިސްޓަރ" ކުރުން – ކަންކަމާ ބެހޭ މާއްދާއެކޭ މިއެވެ. މި ހިސާބުން ވެސް، މި މާއްދާއިން ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިހަކީ ކޯޓުތަކަށް އަތް ނުލެވޭ ހިސާބުގައި އޮންނަ، ޤާނޫނުއަސާސީއަށް ވުރެ މަތީގައި އޮންނަ ފަރާތެކޭ ބުނާ ބުނުމެއް މި މާއްދާގައި އޮވެދާނެކަން ޤަބޫލު ކުރާން ދަތި ވެއެވެ. އެހެނީ، އެފަދަ ބޮޑު ވާހަކައެއް ޤާނޫނުއަސާސީގައި ބުނަންޏާ ބުނާން ވާނީ، މަޖިލިހުގެ އިދާރީ ނިޒާމާއި ހިންގުމާ ބެހޭގޮތުން އޮންނަ މާއްދާއެއްގެ ފަހު ޖުމުލައިގައި ނުވަތަ ނިންމާ ބައިގައިކަމަށް ވެދާނެ ކަމަށް ހަމަބުއްދި ޤަބޫލެއް ނުކުރެއެވެ.\nދެން، 88 (ހ) އަށް ބަލައިލަމާ ހިންގަވާށެވެ! އެ މާއްދާގައި ދެ ނަންބަރެއް އޮވެއެވެ. 1 އަދި2އެވެ. 1 ވަނަ ނަންބަރުގައި ވެސް އޮންނަނީ، މަޖިލިހުގެ އިދާރީ ކަންކަމުގެ ވާހަކައެވެ. މުއައްޒަފުން ލެއްވުމާއި، މުއައްޒަފުން ވަކި ކުރުމާއި، މުއައްޒަފުންގެ މުސާރަ ކަނޑައެޅުމާއި، މަޖިލިހުގެ ޖަލްސާތަކާ ބެހޭ ކަންކަން ބެލެހެއްޓުމުގެ ވާހަކައެވެ. މި ކަންކަން ކުރާނީ މަޖިލިހުންނޭއެވެ. މި ކަންކަމާ ބެހޭ ޤަވާޢިދުތައް ހަދާނީ ވެސް މަޖިލިހުންނޭއެވެ.2ވަނަ ނަންބަރަށް ބަލައިލާ އިރު، ބުނާ ވާހަކަތައް ތަފާތު ވިޔަސް، އެ ވާހަކަތަކުގެ ވެސް ދާއިރާޔަކީ ހަމަ މަޖިލިހުގެ ހިންގުމުގެ ނިޒާމާއި އިދާރީ ކަންކަމާއި، "އިންޓަރނަލް އެފެއަރޒް" އެވެ. މަޖިލިހުގައި ހަރުދަނާ، ދެފުށް ފެންނަ، ދީމިޤްރާޠީ އުޞޫލުތަކަށް ފެތޭ، ޖަވާބުދާރީ ވަނިވި ނިޒާމެއް ޤާއިމު ކުރުމާއި، މަޖިލިހުގެ މެންބަރުންގެ ސުލޫކީ މިންގަނޑުތައް ކަނޑައެޅުމާއި، މެންބަރުންގެ ހާޒިރީއާ ގުޅޭ އުޞޫލުތައް އެކުލަވައިލުމާއި، މެންބަރުންގެ މުސާރަޔާއި ޢިނާޔަތްތައް ކެނޑޭނެ ގޮތްތައް ކަނޑައެޅުން ފަދަ ކަންކަމެވެ. އެހެން ފަރާތަކާ ގުޅުމެއް ނެތް، އަދި ސީދާ މަޖިލިހުގެ އަމިއްލަ ނިޒާމީ އަދި އިދާރީ ކަންތައްތައް ފިޔަވައި އެހެން ކަމެއް މި މާއްދާޔަކު ނެތެވެ.\nދެން އަންނަނީ 88 (ށ) އެވެ. "މި ޤާނޫނުއަސާސީގައި އެހެން ގޮތަކަށް ބަޔާން ކޮށްފައި ނުވާހައި ހިނދަކު، ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިހުގެ އެއްވެސް ކަމެއް ހިނގި ގޮތުގެ ޞައްޙަކަން ބެލުމަށް ޓަކައި އެއްވެސް ކޯޓަކަށް މައްސަލައެއް ހުށައެއްނޭޅޭނެއެވެ" މި ޢިބާރާތުންނެވެ. 88 ވަނަ މާއްދާގެ މުޅި ނައްޞުގެ ސިޔާގުން މި ޢިބާރާތް މާނަ ކުރުމުން، މި ޢިބާރާތުން ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިހުގެ އިދާރީ އަދި ނިޒާމީ ކަންކަމާއި "އިންޓަރނަލް އެފެއަރޒް" ގެ ކަންކަން ފިޔަވައި އެހެން އެއްވެސް ކަމެއް މާނަ ކުރެވޭނެ އެއްވެސް ގޮތެއް ނުފެނެއެވެ.\nދެން، މިފަދައިން މާއްދާއެއް އޮތުމުގެ މަޤްޞަދަށް ބަލައިލަމާތޯއެވެ! އެއްވެސް އޮޅުމެއް ނެތް ގޮތުގައި، އެ މަޤްޞަދަކީ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިހަށް ޤާނޫނުއަސާސީއާ ޚިލާފަށް ޤާނޫނު ހެދުމާއި، ނިންމުންތައް ނިންމުމާއި، ޢަމަލުތައް ކުރުމުގެ ލައިސަންސެއް ދިނުން ކަމުގައެއް ނުވާނެއެވެ. މަޖިލިސް ޤާނޫނުއަސާސީއަށް ވުރެ މައްޗަށް އުފުލައި، ދިވެހި ދައުލަތުގައި "ޤާނޫނުގެ ވެރިކަން" ނެތިކޮށްލުން ކަމުގައެއް ނުވާނެއެވެ. މަޖިލިހުން ޤާނޫނުއަސާސީއާ ޚިލާފަށް ކުރާ ޢަމަލަކުން ނުވަތަ ނިންމާ ނިންމުމަކުން ނުވަތަ ހަދާ ޤާނޫނަކުން، ޤާނޫނުއަސާސީގެ ބާރު ކެނޑި، މީހުންގެ ޙައްޤުތައް ގެއްލި، ދައުލަތުގެ ނިޒާމު ހަލާކު ވެގެން ދާ ޙާލަތުގައި ވެސް އެކަން ހުއްޓުވޭނެ ދޮރު ބަންދު ކުރުން ކަމުގައެއް ނުވާނެއެވެ. ޝައްކެއް ނެތް ގޮތުގައި، 88 (ށ) ގެ މަޤްޞަދަކީ، ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިހަކީ ރާއްޖޭގެ ދައުލަތުގެ ސިޔާދަތު ތަޖުސީމު ކުރާ އެންމެ މަތީ ފަރާތް ކަމުގައި ހެދުމެއް ނޫނެވެ. ރާއްޖޭގައި "ބަރުލަމާނީ ސިޔާދަތު" ގެ މަބްދައު ޤާއިމު ކުޅައުން ނުވަތަ ޤަރާރު ކުޅައުމެއް ނޫނެވެ. މިއިން ކަމެއް ކުރުމަކީ އެ މާއްދާގެ މަޤްޞަދު ކަމުގައި ބަލައިގެން އެ މާއްދާ ތަރުޖަމާ ކޮށްފި ނަމަ، އެ މާއްދާ އާއި ޤާނޫނުއަސާސީގެ 4، 5، 6، 7، 8، 143، 268، އަދި 299 ވަނަ މާއްދާ ފަދަ އެތައް މާއްދާތަކަކާ ފުށު އަރާނެއެވެ. ވީއިރު، 88 (ށ) ގެ މަޤްޞަދަކީ ކޮބައިބާވައެވެ!\nއަމިއްލަ އެޖެންޑާތަކާއި، ކުރީއްސުރެ ކަނޑައަޅައިފައި ހުންނަ "ލަނޑުދަނޑިތައް" އެއްފަރާތް ކޮށްފައި، އިޚްލާޞްތެރި ހިތަކާ އެކު، ހެޔޮ ވިސްނުމަކުން، އަދި ދުނިޔޭގެ އެހެން ދުސްތޫރީ ނިޒާމުތަކުގައި މިފަދަ ނައްޞުތައް ހިމަނާ ސަބަބުތަކުގެ މައްޗަށް ބަލައި ދިރާސާ ކުރުމަށް ފަހު، ވިސްނައިލައިފި ނަމަ ސާފު ވެގެން ދާނެ ފަދައިން، 88 (ށ) ފްރޭމު ކުރެވިފައި ވަނީ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިހުގެ އިދާރީ އަދި އެތެރޭގެ ނިޒާމުގެ ކަންކަން ހިނގާނުހިނގާ ގޮތާ މެދު ކޯޓުތަކަށް މައްސަލަ ހުށައަޅައިގެން، އެ ނިޒާމު ހިންގުމަށް ދަތި ކުރުން ހުއްޓުވުމުގެ މުހިއްމު މަޤްޞަދުގައެވެ. ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިހުގެ އިދާރީ އަދި ނިޒާމީ ކަންކަން ހިނގާ ގޮތާ މެދުގައި، ކޯޓުތަކަށް މައްސަލަ ހުށައެޅުމުގެ ފުރުޞަތު އޮންނަ ނަމަ، ދެން ހިނގައިފާނެ ނުވަތަ ހިނގާނޭ ކަންކަން ތަޞައްވުރު ކޮށްލުމީ އުނދަގޫ ކަމެއް ނޫނެވެ. މިސާލަކަށް، މަޖިލިހުން ބަންދު ދުވަހެއްގައި ނުވަތަ ދައުރުން ބޭރުގެ ތާރީޚެއްގައި ޖަލްސާއެއް ބާއްވާން ނިންމައިފާނެއެވެ. ދެން، އެ ޖަލްސާ ބޭއްވުމަށް ހުރަސް އަޅާން ސިޔާސީ މަޤްޞަދުތަކެއްގައި އުޅޭ ބަޔަކު، ޖަލްސާ ބާއްވައިގެން ނުވާނެޔޭ ބުނެ ކޯޓަށް މައްސަލަ ހުށައަޅައިފާނެއެވެ. އަދި ޖަލްސާ ބޭއްވުން ހުއްޓުވުމަށް އަމުރުތަކާއި ވަގުތީ އަމުރުތަކަށް އެދި ހުށައަޅައިފާނެއެވެ. ނުވަތަ، މަޖިލިހުގެ ރިޔާސަތުން ޖަލްސާއެއް ހިނގަމުންދާ ވަގުތު މެންބަރަކު ޖަލްސާއިން ބޭރު ކުރުމުން، ދެން އެ މެންބަރު އެ ޖަލްސާގެ ބާކީ ބަޔަކީ ޤަވާޢިދާ ޚިލާފަށް ބޭއްވި، ޤާނޫނުއަސާސީން އޭނާގެ ދާއިރާގެ ރައްޔިތުންނަށް ލިބިދޭ ރިޕްރެޒެންޓޭޝަނުގެ ޙައްޤު ނިގުޅައިގަނެގެން ޣައިރުދުސްތޫރީ ގޮތެއްގައި ކުރިޔަށް ގެންދިޔަ ޖަލްސާއެއް ކަމަށް ވިދާޅުވެ ކޯޓަށް މައްސަލަ ހުށައަޅުއްވައިފާނެއެވެ. އެ ޖަލްސާއިން އޭނާ ބޭރު ކުރުމަށް ފަހު ޤާނޫނެއް އެއްޗެއް ފާސް ކުރެވުނު ނަމަ، އެ ޤާނޫނަކީ ވެސް ޣައިރުދުސްތޫރީ ޤާނޫނެއް ކަމަށް ވިދާޅުވެ ކޯޓުގައި ދަޢުވާ އުފުއްލަވައިފާނެއެވެ. މިފަދަ މައްސަލަތައް ކޯޓަށް ހުށައެޅުމުން، ދެން ކޯޓުން ޖެހޭނީ ޝަރީޢަތް ކުރާށެވެ. ވަގުތީ އަމުރުތައް ނެރެދޭނެތޯ ނުވަތަ ނޫންތޯ މި ކަންކަމުގައި ނިންމުންތައް ނިންމާށެވެ. މަޖިލިހުން އިންތިޒާމު ކޮށްފައި އޮންނަ ޖަލްސާ ބޭއްވިދާނެތޯ ނުވަތަ ނޫންތޯ، ނުވަތަ ކުރިޔަށް ގެންދިޔަ ޖަލްސާއެއް ކުރިޔަށް ގެންދިޔައީ ދުސްތޫރީ އިންތަކުގެ ތެރޭގައިތޯ ކަނޑައަޅާށެވެ. އެފަދަ ޖަލްސާއެއްގައި ޤާނޫނެއް ފާސް ކުރެވުނު ނަމަ، އެ ޤާނޫނަކީ ޞައްޙަ ޤާނޫނެއްތޯ ނުވަތަ ނޫންތޯ ކަނޑައަޅާށެވެ. މި ސުވާލުތަކަށް ޤަޟާއީ ގޮތުން ޖަވާބު ހޯދުމަށް ޓަކައި އެތައް ދުވަހެއް ފާއިތު ވެގެން ހިނގައިދާނެއެވެ. އެތައް އަޑު އެހުމެއްގައި، އެތައް ބަޔަކުގެ ވާހަކަ އަޑު އަހާން ޖެހިދާނެއެވެ. ވަކީލުން އެތައް ބަޔާންތަކެއް ލިޔެ ކޯޓަށް ހުށައަޅައި، ފަނޑިޔާރުން އެ ބަޔާންތަކާއި، ކަމާގުޅޭ ދިރާސާތައް ކުރެއްވުމުގައި އެތައް ވަގުތެއް ހޭދަ ކުރައްވާން ޖެހޭނެއެވެ. މި އިޖުރާއާތުތައް ހިންގުމުގައި، ކޯޓުގެ ފަނޑިޔާރުންނާއި މުއައްޒަފުންގެ އެތައް ވަގުތެއް ވެސް ބޭކާރު ވެގެން ދާނެއެވެ. ބަންޑާރަ ނާއިބުގެ އޮފީހުގެ ވަކީލުންނާއި، މަޖިލިހުގެ ޤާނޫނީ މުއައްޒަފުންނާއި، އިތުރު އެތައް ބަޔަކުގެ ވަގުތު ބޭކާރު ވަމުން ދާނެއެވެ. މިފަދަ މައްސަލައެއް ހައިކޯޓުން ބަލައިފި ނަމަ، އޭގެ މައްޗަށް، ސުޕްރީމް ކޯޓުގައި ހިންގާ އިސްތިއުނާފުގެ މަރުޙަލާ ވެސް އޮންނާނެއެވެ. ދެން ވިސްނަވާށެވެ! މިފަދައިން ކަންކަން ހިނގާ ނަމަ، މަޖިލިހުގެ ޖަލްސާތައް ބޭއްވުމަށް ދަތި ނުވާނެތޯއެވެ! މުޅި ނިޒާމު ހިންގުމަށް ދަތި ނުވާނެތޯއެވެ؟ މަޖިލިހުން ކުރާން ޖެހޭ ކަންކަން ކުރުމުގެ ބަދަލުގައި، މަޖިލިހުގެ އިދާރީ އަދި ނިޒާމީ ކަންކަމާ ގުޅޭގޮތުން ހުށައެޅޭ މައްސަލަތަކާއި އެ މައްސަލަތަކުގައި ކޯޓުން ނިންމާ ނިންމުންތަކަށް މަޖިލިހުގެ ސަމާލުކަން ދޫ ކުރާން ޖެހުމުގެ ސަބަބުން މަޖިލިހުގެ ޙަޤީޤީ ދުސްތޫރީ މަސްއޫލިއްޔަތު އަދާ ނުކުރެވޭތަން ނާންނާނެތޯއެވެ؟ މިފަދަ މައްސަލަތަކުގެ ސަބަބުން ކޯޓުތަކާއި މަޖިލިހާ ދެމެދު "ކޫސަނި އަރައިރުންގަނޑެއް" ނުފެށި ދާނެތޯއެވެ؟ އިރުއިރުކޮޅާ، މަޖިލިހުގެ މި ބާވަތުގެ ކަންކަމާ މެދު ކޯޓުތަކަށް ހުށައެޅޭހައި މައްސަލަތައް ހިންގާން ޖެހޭ ނަމަ، ކޯޓުން އެހެން މަސައްކަތެއް ކުރެވޭނެތޯއެވެ؟ މިއީ ދައުލަތް ހިނގާނޭ ގޮތެއްތޯއެވެ؟\nމި ދެންނެވި ބަޔާނުން ސާފު ވެގެން ދާނެ ފަދައިން، ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ އަމިއްލަ އިދާރީ އަދި ނިޒާމީ ކަންކަމާއި މަޖިލިހުގެ "އިންޓަރނަލް އެފެއަރޒް" ތަކާ ބެހޭ ކަންކަން ހުއްޓުވުމަށާއި އެކަންކަން ހިނގާގޮތަށް ތަޢުނު ކުރުމުގެ ގޮތުން ކޯޓުތަކަށް މައްސަލަ ހުށައެޅުން މަނާ ކުރެވެނީ، އެފަދަ މައްސަލަތައް ކޯޓުތަކަށް ހުށައެޅުމާއި އެ މައްސަލަތައް ކޯޓުތަކުން ބެލުމުގެ ފުރުޞަތު އޮންނަ ނަމަ، އެފަދަ މައްސަލަތަކާ ހުރެ މަޖިލިހުގެ ނިޒާމު ހިންގުމަށް ދަތި ވާނެތީއެވެ. މަޖިލިހުގެ ދުސްތޫރީ ޒިންމާތައް އަދާ ކުރުމަށް ދަތި ވާ ޙާލަތު އަތުވެދާނެތީއެވެ. އެއީ މަޖިލިހުގެ މަސައްކަތްތައް ބުރުލެއް ނާރައި އޮމާންކަމާއެކު ކުރިޔަށް ގެންދިޔުމުގެ މަޤްޞަދުގައި ދެވޭ ރައްކައުތެރިކަމެކެވެ. މި ނުކުތާގައި އަޅުގަނޑުމެން ފާހަގަ ކުރާން ޖެހޭ އިތުރު ދެ ކަމެއް ވެސް އެބައޮތެވެ. އެއް ކަމަކީ، ދައުލަތުގެ ބާރުތައް ވަކި ކުރެވި، އެއް ދަރަޖައެއްގެ ތިން ގުނަން ދުސްތޫރީ ގޮތުން ޤާއިމު ކުރެވިފައި އޮންނަ ނިޒާމެއްގައި، އެއްވެސް ގުނަނެއްގެ އެތެރޭގެ ކަންކަމަށް އަތް ބާނައި، ގޮތް ކިޔައި ހެދުމުގެ ބާރު އެހެން ގުނަންތަކަށް ދިނުމަކީ ހަމަޖެހޭ އަދި ހަރުދަނާ ގޮތަކަށް ނުވާކަމެވެ. ދެވަނަ ކަމަކީ، މަޖިލިހުން އެތެރޭގެ ނިޒާމީ އަދި އިދާރީ ކަންކަމުގައި މަޖިލިހުގެ އަމިއްލަ ބާރާއި އިޚްތިޔާރުގެ ތެރެއިން ކަންކަން ކުރުމަށް ފުރިހަމަ މިނިވަންކަމާއި މުސްތަޤިއްލުކަން ދުސްތޫރީ ގޮތުން ދީފައި އޮތަސް، އެ ނިޒާމުގެ ތެރެއިން ކުރާ މަސައްކަތުން ފާސް ކުރާ ޤާނޫނު، ނުވަތަ މަޖިލިސް ފިޔަވައި އެހެން ފަރާތްތަކުގެ ޤާނޫނީ ޙާލަތު ނުވަތަ ޙައްޤުތައް ނުވަތަ ވާޖިބުތަކާ ގުޅޭގޮތުން ނިންމާ ނިންމުންތައް، ޤާނޫނުއަސާސީއާ ޚިލާފު ވެއްޖެ ޙާލަތެއްގައި، އެކަން ކޯޓުތަކުން ބެލޭނެތީ، މަޖިލިހުން އެ ޤާނޫނެއް ފާސް ކުރުމަށް ނުވަތަ އެ ނިންމުމެއް ނިންމުމަށް ކުރާ މަސައްކަތް ނުވަތަ ހިންގާ އިޖުރާއާތުތައް ހިންގަމުން ގެންދާ ވަގުތު، ކޯޓުތައް އެ ދޭތެރެޔަށް ވައްދައި، މަޖިލިހުގެ މަސައްކަތަށް ހުރަސް އަޅައި، ޖަލްސާތައް ބޭއްވިޔަނުދީ، މެންބަރުން ބޭރު ކުރާ ގޮތް ގޯސް ކޮށް، މެންބަރަކު ބޭރު ކުރީތީ ޖަލްސާ ކެންސަލް ކޮށް އަލުން ޖަލްސާ ބޭއްވުމަށް އެންގުން ފަދަ ކަންކަން ކުރުމުގެ އެއްވެސް ޟަރޫރަތެއް ވެސް ނޯންނަކަމެވެ.\nޤާނޫނުއަސާސީގެ 88 (ށ) އަކީ ކޮން ސިޔާގެއްގައި، ކޮން މަޤްޞަދެއްގައި އޮންނަ މާއްދާއެއްކަން ސާފު ނޫންތޯއެވެ! އެއީ އެއްވެސް ޙާލެއްގައި، މަޖިލިހުން ޣައިރުދުސްތޫރީ ޢަމަލުތައް ހިންގުމަށް ލައިސަންސް ދޭ މާއްދާއެއް ނޫންކަން ވެސް ސާފު ނޫންތޯއެވެ!\nރައްޔިތުންގެ މަޖިލިހުން ޤާނޫނުއަސާސީއާ ޚިލާފަށް ނުވަތަ ޤާނޫނުއަސާސީގެ ބާރު ކެނޑޭ ގޮތަށް ކަމެއް ކުރާ ޙާލަތުގައި ވެސް އެ ކަމެއް ބާޠިލު ކަމަށް ކަނޑައެޅުމުގެ ބާރު އެއްވެސް ކޯޓަކަށް ނޯންނާނެ ކަމަށް ބަލައިގެން ޢަމަލު ކޮށްފި ނަމަ، އަދި އެފަދައިން ބުނާ މާއްދާއެއްގެ ގޮތުގައި 88 (ށ) މާނަ ކޮށް ތަޠުބީޤު ކޮށްފި ނަމަ، ޤާނޫނުއަސާސީގެ އެހެން އެތައް މާއްދާއެއްގެ ބާރު ކެނޑިގެން ދާނެއެވެ. އެތައް މާއްދާޔަކާ ޚިލާފު ވެވޭނެއެވެ. ހަމައެހެންމެ، އެފަދައިން 88 (ށ) މާނަ ކުރުމަކީ ދުސްތޫރީ ފިޤްހާއި، އަދި ހަމަބުއްދިޔާ ވެސް މުޅީން އަރައިރުން ވާ، ތާކުންތާކު ނުޖެހޭ، އެއްވެސް ގޮތަކުން ދެކޮޅު ޖެއްސޭން ނެތް ވާހަކައެކެވެ.\nދިވެހި ޤާނޫނުއަސާސީގެ ޞަރީޙަ ނައްޞުން ކަނޑައަޅައިފައި ވަނީ، ދިވެހި ދައުލަތަކީ "މަބްދައުއް ދުސްތޫރިއްޔަތު" އާއި، "މަބްދައުލް މަޝްރޫޢިއްޔަތު" އާއި، "މަބްދައު ސުމުއްވުއް ދުސްތޫރު" ގެ އުޞޫލުތަކާއި ހަމަތަކުގެ މަތީން، "ކޮންސްޓިޓިޔުޝަނަލް ސުޕްރެމަސީ" އޮންނަ ދައުލަތެއް ކަމަށެވެ. ޤާނޫނުއަސާސީގެ 8 ވަނަ މާއްދާޔާއި، 268 ވަނަ މާއްދާޔާއި، 299 ވަނަ މާއްދާއިން އެކަން އެނގެއެވެ. އެހެންކަމުން، ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިސް ވެސް ހިނގާން ވާނީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ ސިޔާދަތީ ބާރުވެރިކަމުގެ ދަށުންނެވެ. ޤާނޫނުއަސާސީއަށް ފުރިހަމަޔަށް ކިޔަމަންވެ، ބޯލަނބައި، ތަބަޢަ ވެ، ޤާނޫނުއަސާސީން ކަނޑައަޅާ އިންތަކުގެ ތެރޭގައެވެ. މަޖިލިހުން ވިޔަސް، ޤާނޫނުއަސާސީއާ ޚިލާފަށް ކަމެއް ކޮށްފި ނަމަ، އެ ކަމެއް ވާނީ ޣައިރުދުސްތޫރީ ވުމުގެ ސަބަބުން އެއިގެ ޒާތުގައި ވެސް ބާޠިލު ކަމެއް ކަމުގައެވެ. ފެށުމުގައި ވެސް ބާޠިލު ކަމެއް ކަމުގައެވެ. އެއީ ޤާނޫނެއް ފާސް ކުރުން ކަމުގައި ވިޔަސް، އަދި މަޖިލިހުން ނިންމާ އެހެން ކޮންމެ ނިންމުމެއް ކަމުގައި ވިޔަސްވެހެވެ. މި މައުޟޫޢުގައި އަޅުގަނޑު ލިޔުނު ފުރަތަމަ ކޮލަމުގައި ދެންނެވި ފަދައިން، "ބަރުލަމާނީ ސިޔާދަތުގެ މަބްދައު" އޮންނަ މަދު ދައުލަތްތަކެއްގައި، ބަރުލަމާނަކީ ދައުލަތުގެ އެންމެ މަތީ ޤާނޫނީ އޮތޯރިޓީ، އަދި ސިޔާދަތީ ބާރު ތަޖްސީމު ކުރާ ފަރާތް ކަމުގައި، ބަލައިގެންފައި އޮންނާތީ، އެފަދަ ދައުލަތްތަކުގައި ބަރުލަމާނުން ނިންމާ ނިންމުންތައް ތަދުވީނު ވެގެންވާ ދުސްތޫރަކުން ބަނދެވިފައެއް ނޯވެއެވެ. ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން، އެ ދައުލަތްތަކުގައި ބަރުލަމާނުން ކުރާ ކަމެއް ނުވަތަ ނިންމާ ނިންމުމެއް ބާޠިލު ކުރުމުގެ ބާރު އެއްވެސް ކޯޓަކަށް ނުވަތަ އެހެން ފަރާތަކަށް ވިޔަސް ދެވިފައެއް ނޯވެއެވެ. އެހެން ފަރާތަކުން، ބަރުލަމާނުގެ ޢަމަލުތަކާއި ނިންމުންތައް ބާޠިލު ކުރުމަށް ޓަކައި އަސާސަކަށް ބަލާނެ ޤާނޫނީ އަޞްލެއް – އެބަހީ ދުސްތޫރެއް – އެފަދަ ދައުލަތްތަކުގައި ނެތުމަކީ މީގެ އެންމެ ބޮޑު ސަބަބެވެ. އިނގިރޭސި ވިލާތާއި ނިއު ޒިލޭންޑް ފަދަ ޤައުމުތަކުގައި، ބަރުލަމާނުގެ ނިންމުންތަކާއި ޢަމަލުތަކަށް އެއްވެސް ގޮތަކުން ޤާނޫނީ ޗެލެންޖެއް ކުރެވޭނެ ގޮތެއް ނެތަސް، ދިވެހި ދައުލަތުގައި ކަން އޮތިއްޔަކީ އެހެންނެއް ނޫނެވެ. ދިވެހި ދައުލަތުގައި އޮންނަ "މަބްދައުއް ދުސްތޫރިއްޔަތު" އާއި، "މަބްދައުލް މަޝްރޫޢިއްޔަތު" އާއި، "މަބްދައު ސުމުއްވުއް ދުސްތޫރު" ގެ އުޞޫލުތަކުގެ ދަށުން، ބަރުލަމާނުން ވެސް ޤާނޫނުއަސާސީއާ ޚިލާފު ވެއްޖެއްޔާ، ޚިލާފު ވެގެން ކުރި ކަމެއް ނުވަތަ ނިންމި ނިންމުމެއް ވާނީ ހަމަ ބާޠިލެވެ.\nޤާނޫނުއަސާސީއާ ޚިލާފަށް ބަރުލަމާނުން ވިޔަސް އެއްވެސް ކަމެއް ކޮށްފި ޙާލަތެއްގައި، އެ ކަމެއް ވާނީ ޣައިރުދުސްތޫރީ ވުމުގެ ސަބަބުން ބާޠިލު ކަމެއް ކަން ސާފު ވެއްޖެ ހިނދު، ދެން އޮތް ސުވާލަކީ އެކަން ކަނޑައަޅައި، މަޖިލިހުގެ އެވަނި ޢަމަލެއް ނުވަތަ މިވަނި ނިންމުމެއް ބާޠިލޭ ބުނުމުގެ ބާރު ލިބިގެން ވަނީ ކޮން ފަރާތަކަށްތޯ، މިއެވެ. މި ސުވާލަށް ވެސް ޤާނޫނުއަސާސީގެ ޞަރީޙު ނައްޞުތަކާއި، އަދި އިސްތިޤްރާރު ވެގެންވާ، ތަހުޒީބީ އެންމެހައި މުޖުތަމަޢުތަކުން ބަލައިގަނެފައި ވާ، އަދި އިސްލާމީ ޝަރީޢަތާއި ދުނިޔޭގެ ބޮޑެތި ޤާނޫނީ ނިޒާމުތަކުން ޤަބޫލު ކުރާ އުޞޫލުތަކުން ފުރިހަމަ އަދި އެއްވެސް ޝައްކަކަށް ނުވަތަ ވަހުމަކަށް ހުށަނޭޅޭނޭ ފަދަ ސާފު ޖަވާބު ލިބެއެވެ. އާދޭހެވެ! އެ ބާރު އޮންނާނީ މިނިވަން އަދި މުސްތަޤިއްލު ފަނޑިޔާރުގެޔަށެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ7ވަނަ މާއްދާޔާއި، 43 ވަނަ މާއްދާޔާއި، 143 ވަނަ މާއްދާޔާއި، 145 ވަނަ މާއްދާ ބައްލަވާށެވެ! މި މާއްދާތަކުން ދިވެހިރާއްޖެޔަކީ ދައުލަތުގެ ތިން ގުނަނުގެ ތެރެއިން އެއް ގުނަނުގެ ގޮތުގައި މިނިވަން އަދި މުސްތަޤިއްލު ޖުޑީޝަރީއެއް އޮންނަ ދައުލަތެއްކަމާއި، ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިހުން ޤާނޫނުއަސާސީއާ ޚިލާފަށް ހަދާ ޤާނޫނުތައް ބާޠިލު ކަމަށް ރަޤާބާ ޤަޟާއިއްޔާގެ ނިޒާމުން، ކޯޓުން އިއްވާ ޙުކުމުން، ކަނޑައެޅުމުގެ ބާރު ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓަށާއި ސުޕްރީމް ކޯޓަށް އޮންނާނެކަމާއި، މިފަދަ ހުރިހައި ކަމެއްގައިމެ، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓުން ޤާނޫނުއަސާސީގެ ލަފުޒުތަކާއި ޢިބާރާތްތަކާއި މާއްދާތައް މާނަކުރާ ކުރުމާއި ނިންމާ ނިންމުންތަކަކީ މުޅި ދައުލަތުގެ އެންމެހައި ފަރާތްތަކުން – ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިސް ވެސް ހިމެނޭ ގޮތުން – ތަބަޢަ ވާން ޖެހޭ ނިންމުންތަކެއްކަން އެނގެއެވެ.\nކަން މިހެން އޮތް އިރު، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 88 (ށ) ގެ ބާރުގައޭ ބުނެ، ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިސް ދުސްތޫރީ ޤައިދުތަކުން މިނިވަން ކޮށް، އެ މަޖިލިހުން ޤާނޫނުއަސާސީއާ ޚިލާފަށް ޤާނޫނުތައް ހަދައި ނިންމުންތައް ނިންމަމުން ގެންދިޔަޔަސް އެއްވެސް ފަރާތަކަށް އެކަން ނުބެލޭނެ ކަމަށް ކަނޑައަޅައި، އެ މަޖިލިހަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ މާއްދާޔަކުން ނުވަތަ ދުސްތޫރީ އެއްވެސް އިމަކުން ބަނދެވި މަޙްދޫދު ވެގެން ނުވާ އަދި ޙައްދެއް ނެތް ބާރުތަކާއި އިޚްތިޔާރުތައް ލިބިގެންވާ ފަރާތެއް ކަމަށް ބެލުމަކީ، އިސްވެ ދެންނެވި ދުސްތޫރީ މާއްދާތަކާ އަރައިރުންވާ ގޮތެއް ކަމުގައި ނުވާނޭ އެއްވެސް ގޮތެއް އެބައޮތްތޯއެވެ!\nހަމަބުއްދިޔާއި ޢަޤްލީ އުޞޫލުތަކުގެ މަތީގައި – ރޭޝަނަލް ވިސްނުމަކުން – ވިސްނައިވަޑައިގަންނަވާށެވެ! ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިހުން ޤާނޫނުއަސާސީއާ ޚިލާފު ވެގަންނަ ހިނދު، އެކަން ބަލައި، ހުއްޓުވައި، އެއީ ޣައިރުދުސްތޫރީ ވުމުގެ ސަބަބުން ބާޠިލު ޢަމަލެއް ނުވަތަ ކަމެއް ކަމުގައި ކަނޑައަޅާނެ މިނިވަން އަދި މުސްތަޤިއްލު ފަނޑިޔާރުގެއެއް ނެތް ނަމަ، ދެން ވާނީ ކިހިނެއްތޯއެވެ؟ އެއިރުން، މަޖިލިހުން މިއަދު ޤާނޫނުއަސާސީއާ ޚިލާފަށް އެއް ކަންތައް ކުރާނީއެވެ. މާދަމާ އެފަދަ ދެ ކަންތައް ކުރާނީއެވެ. ޖެހިގެން އަންނަ ދުވަހު އެފަދަ ތިން ޢަމަލެވެ. މި ގޮތުގައި ގޮސް، މަޖިލިހުގެ ދައުރު ފުރިހަމަ ވާއިރު، ޣައިރުދުސްތޫރީކޮށް ފާސް ކުރެވި ހިންގޭ ޤާނޫނުތަކާއި، އެފަދަ ބަރުލަމާނީ ނިންމުންތަކާއި ޢަމަލުތަކުގެ ކޮޅެއް މެދެއް މައްޗެއް ތިރިޔެއް ނޭނގޭ ބޮޑު ފުންޏެއްގެ ދަށުގައި ޤާނޫނުއަސާސީ ގެއްލިގެން ނުދާނެ ގޮތެއް އޮންނާނެތޯއެވެ؟ އެފަދަ ޙާލަތެއްގައި، ޤައުމުގައި އޮންނާނީ ދުސްތޫރީ ވެރިކަމެއްތޯއެވެ! ނުވަތަ މަޖިލިހުގައި ބާރުވެރިކަން އޮތް ބަޔަކު ހިންގާ ޚުދުމުޚްތާރު، ލާޤާނޫނީ، އިސްތިބްދާދީ، އަދި ޒުލްމުވެރި ވެރިކަމެއް ތޯއެވެ! އެފަދަ ޙާލަތެއްގައި، އަޅުގަނޑުމެންގެ ދައުލަތް ސިފަ ކުރެވޭނީ "ގަވަރންމަންޓް އޮފް ލޯވ" އޮންނަ ދައުލަތެއްގެ ގޮތުގައިތޯއެވެ! ނުވަތަ "ގަވަރންމަންޓް އޮފް މެން" އޮންނަ ދައުލަތެއްގެ ގޮތުގައިތޯއެވެ! ވިސްނަވާށެވެ!\nމި ކޮލަމުގެ ފުރަތަމަ ބަޔާއި، އަދި މި ބައިގެ ފުރަތަމަ ޞަފުޙާތަކުގައި ވެސް ވާނީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓުން ބެއްލެވި ނަންބަރު 2009/SC-C/02 ޤަޟިއްޔާއަށް އިޝާރާތް ކުރެވިފައެވެ.\nކުރީންވެސް ދެންނެވި ފަދައިން، މި ޤަޟިއްޔާއަކީ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިހުގެ 2008 ވަނަ އަހަރުގެ ތިންވަނަ ދައުރުގެ 33 ވަނަ ޖަލްސާއިން ނިންމެވި ނިންމެވުމެއް އެއީ ޤާނޫނުއަސާސީއާ ތަޢާރުޟު ވާ، އެހެންކަމުން ޣައިރުދުސްތޫރީ އަދި ބާޠިލު ނިންމެވުމެއް ކަމަށް ވިދާޅުވެ ޤާނޫނީ ވަކީލު އަލްއުސްތާޛު މުޙައްމަދު ނަޝީދާއި، ޤާނޫނީ ވަކީލު އަލްއުސްތާޛު ޙުސްނުއްސުޢޫދާއި، ކުރީގެ މަޖިލިސް މެންބަރު "ކާނަލް" މުޙައްމަދު ނަޝީދާއި، ކުރީގެ ބަންޑާރަ ނާއިބު އަލްއުސްތާޛު މުޙައްމަދު އަނިލް ހުށައެޅުއްވި މައްސަލައެއް ބެއްލެވި ޤަޟިއްޔާއެވެ. މި ޤަޟިއްޔާއާ ބެހޭގޮތުން ފާހަގަ ކުރާން ޖެހޭ އެއް ކަމަކީ، މި ޤަޟިއްޔާގައި ދަޢުވާ ކުރެއްވި ބެއިފުޅުން، ޤާނޫނުއަސާސީއާ ޚިލާފު ވެގެން ބާޠިލޭ ވިދާޅުވި މަޖިލިހުގެ ނިންމުމަކީ ސީދާ މަޖިލިހުގެ އަމިއްލަ އިދާރީ އަދި ނިޒާމީ ކަމަކާ ގުޅޭ ގޮތުން ނިންމި ނިންމުމެއް ކަމެވެ. "މަޖިލިހުގެ ކަމެއް" ގައި ނިންމި ނިންމުމެއް ކަމެވެ. އެ ނިންމުމަކީ، މަޖިލިސް ޗުއްޓީއަށް ދިޔުމަށް ނިންމެވި ނިންމެވުމެކެވެ.\nމި ދެންނެވި ޤަޟިއްޔާއަށް ދައުލަތުން ޖަވާބުދާރީ ވުމުގައި، ބަންޑާރަ ނާއިބުގެ އޮފީހުން ނެންގެވި ފުރަތަމަ ނުކުތާޔަކީ، އެ ދަޢުވާ ސުޕްރީމް ކޯޓަށް ބަލައިގަނެ އެ ދަޢުވާގެ މައްސަލަ ހިންގުން ޤާނޫނީ ގޮތުން ހުއްދަ ނޫން ކަމަށް ވިދާޅުވެ ނެންގެވި އިޖުރާއީ ނުކުތާއެވެ. ބަންޑާރަ ނާއިބުގެ އޮފީހުން ވިދާޅުވީ، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 88 (ށ) ގައި "މި ޤާނޫނުއަސާސީގައި އެހެން ގޮތަކަށް ބަޔާން ކޮށްފައި ނުވާހައި ހިނދަކު ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިހުގެ އެއްވެސް ކަމެއް ހިނގި ގޮތުގެ ޞައްޙަކަން ބެލުމަށް ޓަކައި އެއްވެސް ކޯޓަކަށް މައްސަލައެއް ހުށައެއްނޭޅޭނެޔޭ" އޮންނާތީ، މަޖިލިހުގެ ކަންކަމާ ގުޅޭ އެއްވެސް މައްސަލައެއް ކޯޓުގައި ނުހިންގޭނެ ވާހަކައެވެ. ނަމަވެސް ސުޕްރީމް ކޯޓުން މި ޒުވާބު ޤަބޫލެއް ނުކުރެއްވިއެވެ. މި ނުކުތާޔާ ބެހޭގޮތުން ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ފަނޑިޔާރުން ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ.\n"... ބަންޑާރަ ނާއިބުގެ ފަރާތުން ދައްކައިފައިވާ ވާހަކަތަކުގެ މައްޗަށް ޤާނޫނީ ނަޒަރަކުން ބަލާއިރު މި ޤާނޫނުއަސާސީގައި އެހެން ގޮތަކަށް ބަޔާން ކޮށްފައި ނުވާހާ ހިނދަކު ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިހުގެ އެއްވެސް ކަމެއް ހިނގި ގޮތުގެ ޞައްޙަކަން ބެލުމަށް ޓަކައި އެއްވެސް ކޯޓަކަށް މައްސަލައެއް ހުށަނޭޅޭނެކަމަށް ޤާނޫނުއަސާސީގެ 88 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގައި ކަނޑައެޅި ބަޔާން ވެފައިވާ އިރު، ދިވެހިދައުލަތުގެ އެންމެހައި ބާރުތައް ހިންގާން ވާނީ މި ޤާނޫނުއަސާސީގައި ވާ ގޮތުގެ މަތިންނެވެ މި ފަދައިން ޤާނޫނުއަސާސީގެ 8 ވަނަ މާއްދާގައި ބުނުމަށް ފަހު، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 299 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގައި، ވެރިކަން ހިންގާ ފަރާތުންނާއި ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިހުންނާއި ޢަދުލުއިންޞާފުގެ ބާރުންނާއި މުސްތަޤިއްލު ކޮމިޝަންތަކުންނާއި މުސްތަޤިއްލު މަޤާމުތަކުގައި ތިބި މީހުންނާއި ދައުލަތުގެ މުއައްސަސާތަކުންނާއި ދައުލަތުގެ މަޤާމުތަކާ ޙަވާލުވެ ތިބި މީހުންނާއި އެންމެހައި ރައްޔިތުން މި ޤާނޫނުއަސާސީއަށް ޢަމަލު ކުރާން ފެށުމާއެކު މި ޤާނޫނުއަސާސީގައިވާ އެންމެހައި ކަންތައްތަކަށް ފުރިހަމަޔަށް ކިޔަމަންވެ، ޢަމަލު ކުރާންވާނެކަމަށް ކަނޑައެޅި ބަޔާންވެފައި އޮތުމުން އެއްވެސް އިސްތިސްނާއެއް ނެތި ދިވެހި ދައުލަތުގެ އެންމެހައި މުއައްސަސާތަކުންނާއި ދައުލަތުގެ އެކި ކަންކަމާ ޙަވާލުވެތިބި ފަރާތްތަކުން ޤާނޫނުއަސާސީއަސް ފުރިހަމަޔަށް ބޯލަނބައި ކިޔަމަންތެރިކަން އަދާ ކުރާންޖެހޭނެކަމާއި ހުރިހާ ފަރާތްތަކެއްގެ ޢަމަލުތަކާއި ނިންމުންތަކަކީވެސް ޤާނޫނުއަސާސީގައި ކަނޑައެޅި ބަޔާންވެފައިވާ އިންތަކުގެ ތެރޭގައި އެކަންކަން ބަލައި ޤާނޫނުއަސާސީގެ މީޒާނުން ވަޒަންކުރެވޭނެ ކަންކަމާއި އަދި އެފަދަ ޢަމަލުތަކުގެ ތެރެއިން ޞައްޙަކަމަށް ޤާނޫނީގޮތުން ބެލެވޭނީ ހަމައެކަނި ޤާނޫނުއަސާސީގައި ކަނޑައެޅިފައިވާ އިންތަކުގެ ތެރޭގައި ޤާނޫނުއަސާސީއަށް ފެތޭ ޢަމަލުތައްކަމާއި ޤާނޫނުއަސާސީގައި ވަކި ގޮތަކަށް ކަމެއް ކުރުން ލާޒިމު ކޮށްފައިވާ ޙާލަތުތަކުގައި އެނޫން ގޮތަކަށް ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިހުގެ މެންބަރަކު ނުވަތަ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިހުން ވިޔަސް ކަމެއް ކޮށްފައިވާނަމަ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 88 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގައި ކަނޑައެޅި ބަޔާންވެފައިވާ ނައްޞަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގައި ކަނޑައެޅިފައިވާ ގޮތާ ޚިލާފަށް އެއްވެސް ފަރާތަކުން ކުރާ ކަމެއް ނުވަތަ ނިންމާ ނިންމެވުމެއް ހުއްދަ ކުރާ ޤާނޫނީ ނައްޞެއް ކަމަށް ޤާނޫނީގޮތުން ބެލެވެންޖެހޭނެ ހަމަ އެއްވެސް ހަމައެއް ނެތުމެވެ"\nސުޕްރީމް ކޯޓުގެ މި ނިންމެވުމުން ވަނީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 88 (ށ) ގެ މާނަޔަކީ ކޮބައިކަން ސާފުކޮށް ކަނޑައެޅިފައެވެ. އެ މާއްދާޔަކީ، ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިސް ޤާނޫނުއަސާސީއާ ޚިލާފު ވިޔަސް އެކަން ނުބެލޭނެކަމަށް، އަދި މަޖިލިހުން ނިންމާ ކޮންމެ ނިންމުމަކީ އަދި ކުރާ ކޮންމެ ކަމަކީ "ނޮންޖަސްޓިޝިއެބަލް" ނިންމުމެއް ނުވަތަ ކަމެއް ކަމަށް 88 (ށ) ގައި ނުބުނާ ކަމަށް ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ޙުކުމުން އެއޮތީ ސާފުކޮށް ކަނޑައަޅުއްވައިފައެވެ. އެހެންކަމުން، ދިވެހި ދުސްތޫރީ ޤާނޫނުގައި 88 (ށ) ގެ މާނަ މިހާރު އޮތީ އިސްތިޤްރާރު ވެފައެވެ. ދިވެހި ދުސްތޫރީ ޤާނޫނުގައި 88 (ށ) މާނަ ކުރުމާ ބެހޭގޮތުން އޮތް "އެސްޓޭބްލިޝްޑް ލޯވ" އަކީ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ މި ނިންމެވުމުން ކުރެއްވެވި މާނައެވެ. ވީމާ، 88 (ށ) އިން، މަޖިލިހުން ކުރާހައި ކަމެއް "ޖުޑީޝަލް ޕްރޮސީޑިންގްސް" އިން ދަފަޢަ ކޮށްދޭ ކަމަށް ބަންޑާރަ ނާއިބުގެ އޮފީހުން ވިޔަސް، އަދި ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިހުން ފާސް ކުރާ ޤަރާރެއްގައި ވިޔަސް، ބުނުމަކީ ދުސްތޫރީ ގޮތުން ރާއްޖޭގެ "އެސްޓޭބްލިޝްޑް ލޯވ" އަށް ގޮން ޖެހުމެވެ. އެއީ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނިންމުމަކަށް ގޮން ޖަހައި، ކޯޓުގެ ޙުރުމަތް ކަނޑައި، އިސްތިޤްރާރު ވެގެންވާ ދުސްތޫރީ ހަމަތަކާ ޚިލާފަށް ހިންގާ ޣައިރުޤާނޫނީ ޢަމަލެއް ކަމުގައި މެނުވީ ނުވެއެވެ. 2012 ވަނަ އަހަރު ބަންޑާރަ ނާއިބުގެ އޮފީހާއި މަޖިލިހުގެ ކައުންސެލް ޖެނެރަލް، މުޙައްމަދު ފަހުމީ ޙަސަންގެ މައްސަލައިގައި ސުޕްރީމް ކޯޓުގައި ދެއްކެވި ވާހަކަތައް ވެސް ފެތެނީ މި ގޮޅިޔަށެވެ. 19 ޖޫން 2019 ވަނަ ދުވަހު، 19 ވަނަ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިހުގެ 10 ވަނަ ޖަލްސާއިން ފާސް ކުރި "ބޮޑު ޤަރާރު" ވެސް ފެތެނީ މި ގޮޅިޔަށެވެ.\nމި ދެންނެވީ 19 ޖޫން 2019 ވީ ބުދަ ދުވަހު އޮތް، 19 ވަނަ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިހުގެ ދިހަވަނަ ޖަލްސާގެ ޔައުމިއްޔާގެ ޞަފުޙާޔަކަށް ކަޅިއެއް އެއްލައި ނަޒަރު ހިންގައިލުމުން، އަޅުގަނޑަށް ފާހަގަ ކުރެވުނު ކަންކަމެވެ. ޚާއްޞަކޮށް، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 88 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) މާނަ ކުރުމާ މެދު އަޅުގަނޑަށް ފެންނަ ގޮތެވެ.\nޚުލާޞާ ކޮށްލަމާ ހިންގަވާށެވެ!\n19 ޖޫން 2019 ގެ ޤަރާރަކީ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2009/SC-C/02 ޤަޟިއްޔާގެ ޙުކުމާ ގުޅިގެން އިސްތިޤްރާރު ވެފައި ވާ ދުސްތޫރީ ހަމަޔަކާ ޚިލާފަށް، ސުޕްރީމް ކޯޓުން ޤާނޫނުއަސާސީ މާނަ ކުރައްވައި ޤާނޫނުއަސާސީގެ 145 (ނ) ގެ ދަށުން ފަހުބަސް ވިދާޅުވެފައި ވާ ކަމެއްގައި، 145 (ނ) އަށް ގޮން ޖަހައި، ކޯޓުގެ ޙުރުމަތް ކަނޑައިލައިގެން ފާސް ކޮށްފައި ވާ ޣައިރުދުސްތޫރީ އަދި ޣައިރުޤާނޫނީ ޤަރާރެކެވެ. އެ ޤަރާރުގައި، އިނގިރޭސި ވިލާތުގެ ޕްރިވީ ކައުންސިލުގެ ޖުޑީޝަލް ކޮމިޓީން ކޮށްފައި ވާ ޙުކުމެއްގެ ވާހަކަ ދައްކައިފައި ވަނީ އެންމެ ކުޑަމިނުން އެ ކައުންސިލާއި ކޮމިޓީގެ ނަންތަކާއި ޤަޟިއްޔާގެ ނަން ވެސް ނުބައިކޮށް ލިޔެ، ޤަޟިއްޔާގައި ކޮމިޓީގެ މެންބަރުން ދެއްކެވި ވާހަކަތައް މުޅީން އޮޅުވައިލައްވައިގެންނެވެ. އެ ޤަރާރުގައި، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 88 (ށ) މާނަ ކުރައްވައިފައި ވަނީ ދިވެހި ބަހުގެ ޤަވާޢިދާ ޚިލާފަށް، އެ މާއްދާގެ ސިޔާގު އޮޅުވައިލައްވައި، އެއްވެސް ގޮތަކުން ތަބްރީރު ނުކުރެވޭނޭ ފަދަ ގޯސް ގޮތަކަށް، މާއްދާގެ ޙަޤީޤީ މާނަޔާއި މަޤްޞަދާއި ރޫޙު މުޅީން އޮޅުވައިލައްވައިގެންނެވެ. އެ ޤަރާރު ފާސް ކުރުމުގައި މަޖިލިހުން ވަނީ ސުޕްރީމް ކޯޓުން ނެރުއްވައިފައި ވާ އަމުރުތަކަކަށް ގޮން ޖައްސަވައި، ޤާނޫނުއަސާސީގެ7ވަނަ މާއްދާޔާއި، 141 ވަނަ މާއްދާޔާއި، 145 ވަނަ މާއްދާގެ ބާރު ކަނޑުއްވައިލައްވައި، ދިވެހި ދައުލަތުގެ އެންމެ މަތީ ކޯޓުގެ ޙުރުމަތަށް އަރައިގަނެ، މިނިވަން ޖުޑީޝަރީގެ ބާރު ކަނޑުވައިލައްވައިފައެވެ. އެ ޤަރާރުގައި ވަނީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ދުސްތޫރީ ނިޒާމަކީ މަބްދައުއް ދުސްތޫރިއްޔަތާއި، މަބްދައުލް މަޝްރޫޢިއްޔަތާއި، މަބްދައު ސުމުއްވުއް ދުސްތޫރު ހިނގާ ދައުލަތެއް ކަމުގައި ކަނޑައަޅާ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 4، 8، 268 އަދި 299 ވަނަ މާއްދާގެ ބާރު ކަނޑުއްވައިލައްވައި، ދިވެހި ދުސްތޫރުގެ ޙުރުމަތާއި ބާރަށް އަރައިގެންފައެވެ. އެ ޤަރާރުގައި ވަނީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 އަދި 144 ވަނަ މާއްދާޔާ ޚިލާފަށް، ރަޤާބާ ޤަޟާއިއްޔާގެ ނިޒާމަށް ހުރަސް އަޅުއްވައި، ސުޕްރީމް ކޯޓުން ޤާނޫނުއަސާސީ ނެގެހެއްޓުމަށް ހުރަސް އަޅުއްވައިފައެވެ. އެ ޤަރާރުގައި ވަނީ މަޖިލިހަށް އޮންނާނީ ހަމައެކަނި ޤާނޫނު ހެދުމުގެ ބާރު ކަމަށް ކަނޑައަޅާ5ވަނަ މާއްދާޔާއި، މަޖިލިހުގެ ބާރުތަކާއި އިޚްތިޔާރުތައް ކަނޑައަޅާ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 70 ވަނަ މާއްދާގެ ބޭރުން، ޤާނޫނުއަސާސީން ނުދޭ ބާރުތަކެއް އަމިއްލަޔަށް "އެޒިޔުމް" ކޮށް "ޔުސާރޕް" ކޮށްގެން، މިނިވަން ޖުޑީޝަރީގެ ނިންމުންތަކަށް ގޮން ޖަހައި، ޤާނޫނުއަސާސީ ތަޞައްވުރު ކުރާ ދުސްތޫރީ ނިޒާމު ގަޑުބަޑު ކޮށްފައެވެ.\n19 ވަނަ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިހަކީ ޤާބިލު، އިޚްލާޞްތެރި، އަދި ހަރުދަނާ މެންބަރުންގެ މައްޗަށް އެކުލެވޭ ޤާނޫނު ހަދާ މަޖިލިހެއްތޯ، ނުވަތަ ދިވެހި ޤައުމަށް ލައިގަތް ބޮޑުވެގެންވާ ބަދުނަޞީބެއްތޯ، މި ސުވާލުގެ ޖަވާބާ މެދުގައި ބަޙުޘް ކުރާކަށް ޖާގައެއް އޮތް ކަމަކަށް އަޅުގަނޑު ނުދެކެމެވެ. މައްސަލަ އެޔަށްވުރެ ސާފެވެ. 19 ޖޫން 2019 ގެ ޤަރާރުން ފެށިގެން މިއަދާ ހަމަޔަށް، މަޖިލިހުން ކުރައްވަމުން ގެންދަވާ ކަންކަމާއި ނިންމަވަމުން ގެންދަވާ ނިންމެވުންތަކާއި، މަޖިލިހުގެ "ސުޕަރމެޖޯރިޓީ" ގެ ދޫތަކުން ހުށައަޅަމުން ގެންދާ ހުށައެޅުންތަކާއި ދައްކަމުން ގެންދާ ވާހަކަތަކުން ފެންނަނީ ހަމަ އެއް މަންޒަރެކެވެ. މި ކޮލަމުގެ ފުރަތަމަ ބައިގައި، މަޖިލިހުގެ މެންބަރުންގެ ގޮތުގައި ތިބި ދެ މީހަކު މަޖިލިހުގެ ޙުރުމަތާއި، ދިވެހި ދައުލަތާއި ދިވެހި ޤައުމުގެ ޙުރުމަތާއި، މާތްވެގެންވާ އިސްލާމް ދީނާއި، ދިވެހި ރައްޔިތުންގެ ދީނީ ޝަޚްޞިއްޔަތުގެ ޙުރުމަތް ކަނޑައި، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރައްޔިތުންގެ ގޮވަތިގެދޮރުގެ ރިވެލިފަށުގައި، އަޅުގަނޑުމެންގެ ޅަދަރީންގެ ކުރިމަތީގައި، ﷲ ތަޢާލާ އެ އެއްޗެއްގެ ބޭނުން އެއްވެސް ގޮތަކުން ކުރުން ޙަރާމް ކުރައްވައި، އެއީ ލަޢުނަތް ލެއްވި ޝައިޠާނާގެ އަތުމަސައްކަތުގެ ތެރެއިން ހިމެނޭ އެއްޗެއް ކަމަށް ކަނޑައަޅުއްވައި އެންގެވި ބަނގުރަލުގެ ވިޔަފާރި ކޮށް މީސްމީހުންނަށް ބަނގުރާ ބޯން ދޭން ޖެހޭނެޔޭ ކިޔައިގެން އިހަކަށް ދުވަހު މަޖިލިހުގެ ތަޅުމުގައި ދެއްކި ވާހަކަ އަޅުގަނޑު ޒިކުރު ކުރީމެއް ނޫންތޯއެވެ!\nއާދޭހެވެ! އެ އެއްޗެއްގެ ހުރި ދިޔައެއް މެނުވީ އެ އެއްޗަކުން ނުފެލޭނެއެވެ. ފޮނި ރަހަ ދޭ ދިޔައެއް ނުކުންނާނީ އުއްދަނޑިބުރިއެއް ފެލައިލުމުންނެވެ. ހަބަރުގަނޑެއް ގާނައިލުމުން ނުވަތަ އަހިފަތް ބޮނޑިއެއް ފެލައިލުމުން އަންނަ ދިޔައިގައި ހިތިރަހަ ނޫން އެހެން ރަހައެއް ނުދޭނެއެވެ.


E-council software ah mauloomaathu badhalukuran LGA aa DNR in ebbasvejje | Mihaaru\nއީ ކައުންސިލް ސޮފްޓްވެއާ އަށް ބޭނުންވާ މައުލޫމާތު ބަދަލު ކުރުމުގެ އެއްބަސްވުމުގައި އެލްޖީއޭ އާއި ޑީއެންއާރާ ދެމެދު ސޮއި ކުރުމަށް ފަހު އަޒްލީން އާއި ފަރީދާ ސަލާމް ކުރައްވަނީ.\nއީ ކައުންސިލް ސޮފްޓްވެއާ އަށް މައުލޫމާތު ބަދަލުކުރަން އެލްޖީއޭ އާއި ޑީއެންއާރުން އެއްބަސްވެއްޖެ\n24 އޮކްޓޯބަރ 2016 - 18:013comments\nއީ ކައުންސިލް ސޮފްޓްވެއާ އަށް ބޭނުންވާ މައުލޫމާތު ބަދަލު ކުރުމަށް ލޯކަލް ގަވަމަންޓް އޮތޯރިޓީ އާއި ޑިޕާޓްމަންޓް އޮފް ނެޝަނަލް ރެޖިސްޓްރޭޝަން (ޑީއެންއާރު)އާ ދެމެދު މިއަދު އެއްބަސްވުމެއްގައި ސޮއިކޮށްފި އެވެ.\nއެލްޖީއޭގައި ބޭއްވި ރަސްމިއްޔާތެއްގައި މި އެއްބަސްވުމުގައި އެ ތަނުގެ ރައީސް އަދި ހޯމް މިނިސްޓަރު އަޒްލީން އަހުމަދު ސޮއިކުރެއްވިއިރު، ޑީއެންއާރުން ސޮއިކުރެއްވީ ޑިރެކްޓަރު ފާތުމަތު ފަރީދާ އެވެ.\nމި އެއްބަސްވުމުގައި ސޮއިކުރެއްވުމަށް ފަހު، އަޒްލީން ވިދާޅުވި ގޮތުގައި މިއީ ރަށްތަކުގައި ދިރިއުޅޭ މީހުންނަށް ވީހާ ވެސް ގާތުން ހިދުމަތް ދީ، އެލްޖީއޭގެ ނިޒާމު އިތުރަށް ހަރުދަނާ ކުރަން ވެވުނު އެއްބަސްވުމެކެވެ. އަދި މި އެއްބަސްވުމުގެ ސަބަބުން ރަށްރަށުގައި ދެވޭ ހިދުމަތްތައް ކާމިޔާބުކަމާ އެކު އެލްޖީއޭ މެދުވެރިކޮށް ދިނުމަށް މަގުފަހިވެގެން ދާނެ ކަމަށް ވެސް މިނިސްޓަރު ވިދާޅުވި އެވެ.\nއަޒްލީން ވިދާޅުވީ މި އެއްބަސްވުމާ އެކު، އުފަންވާ ކުދިންގެ އުފަން ދުވަހުގެ ސެޓްފިކެޓްތަކުގެ ނަންބަރު ޖެނެރޭޓްކޮށް، އުފަންވުމަށް ފަހު ކޮންމެވެސް އެއް ރަށެއްގައި ރަޖިސްޓްރީވެގެން އެ މައުލޫމާތު ވަގުތުން ޑީއެންއާރަށާއި ކައުންސިލްތަކަށް ފެންނަ ނިޒާމެއްގެ ތެރެއިން ސޮފްޓްވެއާ ތައްޔާރުކޮށް ހިދުމަތް ދެވޭނެ ކަމަށެވެ.\n"އީ ކައުންސިލްގެ ތެރެއިން ކަންކަން ކުރެވި ލާމަރުކަޒީ ނިޒާމު ހަރުދަނާ ވާނެ،" އަޒްލީން ވިދާޅުވި އެވެ.\nޑީއެންއާރުގެ ޑިރެކްޓަރު ފަރީދާ ވިދާޅުވީ ރަށްރަށުން މައުލޫމާތު ލިބެނީ ވަރަށް ގިނަ ދުވަސްތަކެއް ވަންދެން ކުރާ މަސައްކަތުން ކަމަށެވެ. ރައްޔިތުންނަށް ވީހާ ވެސް އަވަހަކަށް ހިދުމަތް ދިނުމަށް ބޭނުންވާއިރު އެ ފުރުސަތު މިހާރު އޮތް ގޮތުން ވަރަށް ކުޑަ ކަމަށް ވެސް އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.\n"ޓެކްނޮލޮޖީގެ ޒަރިއްޔާ އިން މަސައްކަތް ކުރާ ނަމަ، ހިދުމަތް ހޯދަން އަންނަ މީހާ އަށް ހިދުމަތް ލިބުމުގައި އަވަސް ވެ، ފުރިހަމަވާނެ،" ފަރީދާ ވިދާޅުވި އެވެ.\nއިތުރު ލިޔުންތައް ހޯމް މިނިސްޓަރު އެލްޖީއޭ ކުރީގެ މިނިސްޓަރު އަޒްލީން އަހުމަދު\nސަރުކާރާއެކު މަސައްކަތް ކުރާނެ ކައުންސިލަރުން ހޮވައިދީ


Vishka gai Rishmyge character aky The Good | Mihaaru\n14 ޖުލައި 2016 - 09:11\nފިލްމުގެ ފުރަތަމަ ޓްރެއިލާ ވެސް މިހާރު ވަނީ ދައްކާލައިފަ އެވެ.\nކްރައިމް ތުރިލާ "ވިޝްކާ" އަކީ މައިގަނޑު ތިން ކެރެކްޓާއަކަށް ބިނާވާ ފިލްމެކެވެ. ޓައިޓްލް ރޯލުން ފިލްމުގެ ޕްރޮޑިއުސަރު ރިޝްމީ ރަމީޒް ފެނިގެންދާ އިރު، އޭނާ އާ އެކު ދެން ފެނިގެން ދާނީ ރަވީ ފާރޫގައި އަހުމަދު ސައީދެވެ.\nއެ ތިން ތަރިންގެ ކެރެކްޓާތައް ބެލުންތެރިންނަށް ތައާރަފުކޮށް ދޭން މިހާރު ވަނީ ހާއްސަ ޕޯސްޓަރުތަކެއް ގެނެސް ދޭން ފަށައިފަ އެވެ. މި ފަހަރު މިއޮތީ ރިޝްމީގެ ކެރެކްޓާ ތައާރަފުކޮށްދޭ ޕޯސްޓަރެކެވެ.\n"ވިޝްކާ" ގައި ރިޝްމީ ފެނިގެން ދާނީ ވަރަށް އިންޑެޕެންޑެންޓް، ވަރަށް މައުސޫމް އަންހެން ކުއްޖެއްގެ ރޯލުންނެވެ. އެކަމަކު އޭނާގެ ހަޔާތް ވަރަށް އަނދިރި އެވެ. ލޯބިވެވޭ މީހެއްގެ ސަބަބުން ހަޔާތުގެ ވަރަށް އަނދިރި ގޮޅިއަކަށް އޭނާ ފެތެ އެވެ.\nރިޝްމީގެ ތައާރަފުކޮށްދޭ ޕޯސްޓަރުގައި އޭނާ ސިފަކޮށް ދެނީ "ދަ ގުޑް" ގެ ގޮތުގަ އެވެ. ޓްރެއިލާ އަށް ބަލާލުމުން ރިޝްމީގެ "ވިޝްކާ" ގެ ކެރެކްޓާއަކި އޭނާ އަށް ޖެހޭ ހާލާ ހެދި ބެލުންތެރިންގެ ހަމްދަރުދީ އާއި ލޯބި ވަރަށް ބޮޑަށް ދަމައިގަންނާނެ ކަހަލަ ކެރެކްޓާއެއް ކަމަށް ގަބޫލު ކުރެވެ އެވެ.\nރިޝްމީ ބުނީ ފިލްމް ރިލީޒް ކުރުމާ ހަމައަށް އަންނަ އިރު "ވިޝްކާ" ގެ މައިގަނޑު ތިން ކެރެކްޓާގެ ތަފާތު ތިން ލުކެެއް ބެލުންތެރިންނާ ހަމައަށް ގެނެސް ދޭނެ ކަމަށެވެ.\nމި ފިލްމުގެ ވާހަކަ ލިޔެފައި ވަނީ އަބްދުﷲ ވިޝާމެވެ. އަދި ސްކްރީންޕްލޭ ލިޔެފައި ވަނީ މަހުދީ އަހުމަދެވެ.\nރަވީ ޑައިރެކްޓްކޮށްފައިވާ "ވިޝްކާ" އަންނަ މަހު އަޅުވަން ނިންމި ނަމަވެސް، އަދި ވަކި ތާރީހެއް އިއުލާނެއް ނުކުރެ އެވެ.\nއެހެން ނަމަވެސް އަންނަ މަހުގެ ކުރީކޮޅު ޝްވެކް ސިނަމާގައި ފިލްމް އަޅުވާނެ އެވެ.\nދިވެހި ފިލްމް އިންޑަސްޓްރީ ރަވީ ފާރޫގު އައިޝަތު ރިޝްމީ


މިނިސްޓަރ މުއިއްޒުގެ ގޭގައި މަރުވި ބިދޭސީ މީހާގެ މައްސަލަ ފުރިހަމައަށް ތަހުގީގުކުރަންޖެހޭ - MV Times\nމިނިސްޓަރ މުއިއްޒުގެ ގޭގައި މަރުވި ބިދޭސީ މީހާގެ މައްސަލަ ފުރިހަމައަށް ތަހުގީގުކުރަންޖެހޭ\n2 December 24th, 2012 - 2:42 AM\nހައުސިން މިނިސްޓަރ ޑރ. މުހައްމަދު މުއިއްޒުގެ ގޭގައި މަރުވެފައި އޮއްވާ ފެނުނު ބިދޭސީ މީހާގެ މައްސަލަ ފުރިހަމައަށް ތަހުގީގު ކުރަންޖެހޭކަމަށް ރައީސް މުހައްމަދު ނަޝީދު ވިދާޅުވެއްޖެ އެވެ.\nރައީސް ނަޝީދުގެ ފޭސްބުކް ޕޭޖުގެ ސްޓޭޓަސްގައި އަދި ޓްވިޓަރގައި ވިދާޅުވެފައިވަނީ، ހިއުމަން ޓްރެފިކިންއަކީ ބައިނަލްއަގުވާމީ މައްސަލައެއް ކަމަށާއި، މިމަހު 22 ވަނަ ދުވަހު މަރުވެފައިވާ ޒުވާން ބިދޭސީ މީހާގެ މަރާމެދު ސުވާލުއުފެދޭކަމަށާއި، އޭނާގެ ހަށިގަނޑު ޕޯސްޓު މޯޓަމާއި ޑިއެންއޭ ފަދަ ޓެސްޓުތައް ހަދައިގެން ތަހުގީގުކުރަންޖެހޭކަމަށެވެ.\nHuman Trafficking isaglobal issue. The suspicious death of expatriate young worker on 22/12 shud be investigated with postmortem, DNA, etc\n— Mohamed Nasheed (@MohamedNasheed) December 23, 2012\nޓައިމްސް އަށް މައުލޫމާތު ލިބިފައިވާ ގޮތުގައި މިދިއަ ހޮނިހިރު ދުވަހު ހައުސިން މިނިސްޓަރ މުއިއްޒު ދިރިއުޅުއްވާ މ. ޗާނދަނީގޭ ނުވަ ވަނަ ފަންގިލައިން މަރުވެފައި އޮއްވާ ފެނިފައިވަނީ އުމުރުން 24 އަހަރުގެ ޖޭސްމީން ކިއާ ބަންގުލަދޭޝް އަންހެނެ ކެވެ.\nމިކަމާގުޅިގެން ކޮމިޝަނަރ އޮފް ޕޮލިސް އަބްދުﷲ ރިއާޒް ވިދާޅުވެފައިވަނީ އަމިއްލައަށް މަރުވި މީހާގެ މައްސަލަ ފުލުހުން ތަހުގީގު ކުރަމުންދާކަމަށެވެ.\nPolice is investigating the suicide case. sun.mv/25391\n— Abdulla Riyaz (@riyazabdulla) December 22, 2012\nއެމީހާ މަރުވެފައިވަނީ އަމިއްލައަށް ކަމަށް ކޮމިޝަނަރ ރިއާޒު ވިދާޅުވި ކަމުގައިވިއަސް ބައެއް ސިއާސީ ބޭފުޅުން ދަނީ އެމީހާ މަރުވެފައިވާ ގޮތާމެދު ސުވާލު އުފައްދަމުންނެވެ.\nމިދެން ކާކު؟ ނުދަންނަ ކަމެއްވެސް ނޯވޭ! އަފްރާޝީމް މަރާލީ ކާކުކަންވެސް ދަނޭ! މީދެން މިގައުމުގެ ޑޮންތަ؟ ކޮންމެ އެއްޗެއް ކިއަސް ކަލޭ ދާންޖެހޭނީ ޖަލަށް! 2013 އަކަށް ކަލޭއަށް ކުރިމައްޗެއް ނުލެވޭނެ! ދެން ލަލަލާ!!\nހަގީގަތުގަވެސް ވަރަށް ބުއްދިވެރިކަމެއް. މިކަން ތަހުގީގުކުރަން އިބަޖެހޭ


EPL: Thashi dhifaaukurumah City'in kuri ummeedhu United'in...\nމި މެޗުން ޔުނައިޓެޑް މޮޅުވީ 2-1 ގެ ނަތީޖާއަކުން\nމި މޮޅާއެކު ޔުނައިޓެޑް ވަނީ ލީގު ތާވަލުގެ ފަސްވަނައަށް ޖެހިލާފައި\nސިޓީއާއި އެއްވަނައިގައި އޮތް ލިވަރޕޫލާ ދެމެދު އޮތް ފަރަގު ވަނީ 14 ޕޮއިންޓަށް އިތުރުވެފައި\nކ. މާލެ | 8 ޑިސެންބަރ 2019 | އާދީއްތަ 20:24 | 2,288\nޔުނައިޓެޑުގެ ފުރަތަމަ ލަނޑު ޖެހުމަށް ފަހު އެ ޓީމުން އުފާ ފާޅުކުރަނީ - ގެޓީ އިމޭޖާސް\nމެންޗެސްޓަރ ޔުނައިޓެޑް އަތުން ބަލިވެ، އިނގިރޭސި ޕްރިމިއަރ ލީގު ތަށި ދިފާއުކުރުމަށް މެންޗެސްޓަރ ސިޓީއަށް އޮތް ފުރުސަތު ހަނިވެއްޖެއެވެ.\nހޮނިހިރު ދުވަހުގެރޭ، ސިޓީގެ އިއްތިހާދު ސްޓޭޑިއަމްގައި ކުޅުނު މެޗުން ޔުނައިޓެޑް މޮޅުވެފައިވަނީ، 2-1 ގެ ނަތީޖާއަކުންނެވެ. މި މެޗުގައި ޔުނައިޓެޑަށް ލަނޑު ޖަހައިދިނީ ޒުވާން ފޯވާޑުން ކަމުގައިވާ މާޝިއާލް އާއި ރަޝްފޯޑެވެ. އަދި ސިޓީގެ ލަނޑު ކާމިޔާބު ކޮށްދިނީ އޮޓަމެންޑީއެވެ.\nޔުނައިޓެޑުގެ ފުރަތަމަ ލަނޑު، ލިބުނު ޕެނަލްޓީއަކުން ކާމިޔާބު ކޮށްދިނީ ރަޝްފޯޑެވެ. މި ޕެނަލްޓީއަކީ ވީއޭއާރް ރިވިއުއަކަށް ފަހު އެ ޓީމަށް ލިބުނު ޕެނަލްޓީއެކެވެ. މި ލަނޑު ޖެހުމުގެ ކުރިންވެސް އެ ޓީމުން ވަނީ ނުރައްކާތެރި ހަމަލާތަކެއް ސިޓީގެ ގޯލަށް އަމާޒުކޮށް ފޮނުވާލާފައެވެ. ނަމަވެސް، ސިޓީގެ ކީޕަރު އެޑަރސަން ވަނީ ހުށިޔާރު ކަމާއިއެކު އެ ހުރިހާ ހަމަލާތަކެއް ދިފާއުކޮށްފައެވެ.\nޔުނައިޓެޑުން ވަނީ މި ލަނޑު ޖެހުމަށް ފަހުވެސް، ސިޓީގެ ފަހަތަށް ނުރައްކާ ކޮށްފައެވެ. އެގޮތުން އެ ޓީމުގެ ކުރިޔަށް ކުޅެމުންދިޔަ ޖޭމްސް، ލިންގަރޑް، މާޝިއާލް އަދި ރަޝްފޯޑް ވަނީ އެ ކުޅުންތެރިންގެ ހަލުވި ދުވެލީގެ ބޭނުންކޮށް ސިޓީއަށް ނުރައްކާކޮށްފައެވެ. އެގޮތުން ރަޝްފޯޑަށް ދެ ފުރުސަތެއް ލިބިގެން ދިޔައިރު، އެތަނުން އެއް ފުރުސަތުގައި އޭނާގެ ހަމަލާއެއް ވަނީ ގޯލުގެ ހުރަސް ދަނޑިއަށް ވެސް އަމާޒުވެފައެވެ.\nހުއްޓާނުލާ ޔުނައިޓެޑުން ދެމުންގެންދިޔަ ހަމަލާތަކުގެ ނަތީޖާއަކަށްވީ، މެޗުގެ 29 ވަނަ މިނިޓުގައި ލިބުނު ފުރުސަތަކުން މާޝިއާލް އެ ޓީމުގެ ލީޑު ފުޅާ ކުރުމެވެ. އޭރިޔާ ތެރޭގައި ހުރެފައި މާޝިއާލް ފޮނުވާލި ބޯޅަ ގޯލަށް ވަނީ، ގޯލުގެ ކަނާތު އަރިމަތީ ދަނޑީގައި ޖެހިފައެވެ.\nމި ލަނޑާއެކު ޔުނައިޓެޑް މަސައްކަތް ކުރީ ބޮޑަށް ޑިފެންސިވް ކުޅުމެއް ކުޅެ، ލީޑު ދިފާއުކުރެވޭތޯއެވެ. އަދި ސިޓީއިން ވަނީ ހިންދެމިލުމަށް ފަހު އެ ޓީމުގެ ޕާސިންގް ގޭމް ކުޅެ، ޔުނައިޓެޑަށް ނުރައްކާ ކޮށްފައެވެ. މެޗުގެ ފުރަތަމަ ހާފު ނިމުމުގެ ކުރިން ސިޓީގެ ގެބްރިއަލް ހޭސޫސްއަށް ރަނުގެ ފުރުސަތުތައް ލިބުނު ނަމަވެސް، އޭނާ ފޮނުވާލި ބޯޅަ ގޯލަށް އަމާޒުވާ ވަރެއް ނުވިއެވެ.\nމެޗުގެ ދެވަނަ ހާފުގައި ކުޅެން ނިކުމެ، ސިޓީއިން ކުޅުން އިތުރަށް ރަނގަޅުކޮށް ޔުނައިޓެޑަށް ނުރައްކާ ކުރިއެވެ. މި ހުރިހާ ހަމަލާތަކެއް، ޔުނައިޓެޑުގެ ޑިފެންސުން ވަނީ ދިފާއުކޮށްފައެވެ. މި މެޗުގައި ސިޓީއަށް ލަނޑެއް ޖެހޭ ވަރުވީ، މެޗުގެ 85 ވަނަ މިނެޓުގައެވެ. އެ ލަނޑު އެ ޓީމަށް ކާމިޔާބު ކޮށްދިނީ، ބަދަލު ކުޅުންތެރިޔެއްގެ ގޮތުގައި ކުޅެން އެރި އޮޓަމެންޑީއެވެ.\nމި މޮޅާއެކު، ޔުނައިޓެޑް ވަނީ ލީގު ތާވަލުގެ ފަސްވަނައަށް ޖެހިލާފައެވެ. މިއީ އެ ޓީމުން މިދިޔަ މާޗް މަހުގެ ފަހުން ވިދިވިދިގެން ދެ މެޗު ކާމިޔާބު ކުރެވުނު ފުރަތަމަ ފަހަރު ކަންވެސް ފާހަގަކޮށްލަން ޖެހެއެވެ. އަދި މި މޮޅާއެކު، އެ ޓީމުގެ ކޯޗް ސޯލްޝަޔާއަށް ވަނީ ކޯޗު ކަމުގައި ދެމި ހުރުމުގެ ފުރުސަތުވެސް އިތުރުވެފައެވެ.\nމި މެޗުގެ ނަތީޖާއާއެކު ސިޓީ އާއި އެއްވަނައިގައި އޮތް ލިވަރޕޫލާ ދެމެދު ޕޮއިންޓުގެ ގޮތުން އޮތް ފަރަގު ވަނީ 14 ޕޮއިންޓަށް އިތުރުވެފައެވެ. އަދި މިއާއިއެކު އެ ޓީމުން ތަށި ދިފާއުކުރުމަށް ކުރަމުން އައި އުއްމީދުވެސް މިވަނީ އެއްކޮށް ކަހަލަ ގޮތަކަށް ނިމިފައެވެ. އިނގިރޭސީ ލީގުގެ ތާރިހުގައިވެސް، މިހާ ބޮޑު ފަރަގެއް އޮތް ޓީމަކުން ދުވަހަކުވެސް ތަށި ކާމިޔާބު ކޮށްފައެއް ނުވެއެވެ.


HPA ge usoolah badhaleh, Monitoring ga othas ‘Haassa kan kamuga’ quarantaine nuve dhathuru kureveyne! ވެކްސިން ފުރިހަމަކޮށްފައި ވާނަމަ މޮނިޓަރިންގ ގައި އޮންނަ ރަށްރަށަށް ‘ހާއްސަ ކަންކަމުގައި’ ކަރަންޓީނު ނުވެ ދެވޭނެ! – Meedhoo Times HPA ge usoolah badhaleh, Monitoring ga othas ‘Haassa kan kamuga’ quarantaine nuve dhathuru kureveyne!\nވެކްސިން ފުރިހަމަކޮށްފައި ވާނަމަ މޮނިޓަރިންގ ގައި އޮންނަ ރަށްރަށަށް ‘ހާއްސަ ކަންކަމުގައި’ ކަރަންޓީނު ނުވެ ދެވޭނެ!\nކޯވިޑް 19 އާއި ގުޅިގެން މޮނިޓަރިންގ ހާލަތުގައި އޮންނަ ރަށްރަށްވެސް ކޯވިޑް 19 ވެކްސިން2ޑޯޒް ފުރިހަމަކޮށް 14 ދުވަސް ވެފައިވާ ފަރާތްތަކަށް ކަރަންޓީނުވުމާއި ނުލާ ދަތުރު ކުރެވޭނެކަމަށް ހެލްތު ޕްރޮޓެކްޝަން އޭޖެންސީން އަންގައިފިއެވެ.\nއެޗް.ޕީ.އޭއިން ފޮނުވާފައިވާ ސާކިއުލަރ އެއްގައި ބުނެފައިވަނީ މޮނިޓަރިންގައި އޮންނަ ރަށްރަށަށް ދަތުރު ކުރެވޭނީ ކަނޑައަޅާފައިވާ ‘ހާއްސަ ކަންކަމުގައި’ ކަމަށެވެ. އަދި މިގޮތަށް އަންނަ ފަރާތްތަކުން 72 ގަޑިއިރު ނުވާ ޕީ.ސީ.އާރު ޓެސްޓުގެ ނެގެޓިވް ނަތީޖާއެއް އޮންނަން ވާނެކަމަށްވެސް އެ ސާކިއުލަރގައި ބުނެފައިވެއެވެ.\nމީގެ އިތުރުން، އެކުގައި ދަތުރު ކުރާ ވެކްސިން ނުޖެހޭ އުމުރުގެ ކުދިންވެސް 72 ގަޑިއިރު ނުވާ ޕީ.ސީ.އާރު ނެގެޓިވް ނަތީޖާއެއް އޮވެއްޖެ ކަރަންޓީނުވާން ނުޖެހޭނަކަމަށް އެ ސާކިއުލަރގައި ބުނެފައިވެއެވެ.


Gellunu Bulhaa Hoadhamundhanikoh Fenunee Maa Nurakka Eche - Vaguthu\nގެއްލުނު ބުޅާ ހޯދަމުންދަނިކޮށް ފެނުނީ މާ ނުރައްކާ އެއްޗެއް\nގޭގައި އޮޅުކޮށްގެން ގެންގުޅޭ ބުޅާ ގެއްލިގެން ހޯދުމުގެ މަސަައްކަތް ކުރަމުންދިޔަ އާއިލާއަކާއި ދިމާވި ނުރައްކާތެރި ޖަނަވާރެއްެގެ ވާހަަކަދައްކާލަމާ ހިނގާށެވެ.\nއެމެރިކާގެ މިސިއްސިއްޕީގައި މިދިޔަ އަންގާރަ ދުވަހު ބުޅާ ހޯދުމުގެ މަސައްކަތުގައި އުޅުނު އާއިލާއަކަށް ފެނުނީ އެ މީހުން ދިރިއުޅޭ ސަރަހައްދުގެ ކާނުގަނޑު ތެރެއިން ވަރަށް ބޮޑު ކިނބުލެކެވެ. އެ ކިނބޫ ފެނުމުން ފުރަތަމަ އެމީހުން ހީކުރީ އެހެން އެއްޗެއް ކަމަށެވެ.\nއެހެން ނަމަވެސް އިރުކޮޅެއް ފަހުުން އެއީ ބޮޑު ކިނބުލެއްކަން އެ މީހުންނަށް އެނގިގެން ދިޔައެވެ.\nސްނޯ ނަމަކަށް ކިޔާ އެ އަންހެން މީހާ އާއި އޭނާގެ ދޮން ދަރަފުޅު އެ މީހުންގެ ބުޅާ ހޯދަން އުޅުމުގެ ތެރޭގައި އެ ކިނބޫ ފެނުނުއިރު، އެކަން އެ މީހުން ވަނީ ޖަނަވާރުން ހިފާ އުޅޭ މީހުންގެ ސަމާލުކަަމަށް ގެނެސްފައެެވެ.\nއެ ކިނބުލުގައި7 ފޫޓް ހުންނާނެ ކަމަށް ވެއެވެ. ޖަނަވާރުން ކޮންޓްރޯލް ކުރާ ޓީމުންް އެ ކިނބޫ ބޮޑުކަމުން އެއަށް އެއްވެސް ކަމެއް ނުކޮށް އެ ގައުމުގެ ނުރައްކާތެރި ޖަނަވާރުންތަކާއި ބެހޭ ޑިޕާޓްމެންޓަށް ގުޅާ އެކަން އެ މީހުންގެ ސަމާލުކަމަށް ގެނައެވެ.\nއަދި ފަހުން އެ ޑިޕާޓްމެންޓުން އައިސް އެ ކިނބޫ އަތުލައިގަނެފައި ވެއެވެ. އަދި އޭތި ފަހުން ވަނީ މޫދަކަށް ދޫކޮށްލާފައެވެ.\nހަމަ އަސްލުތަ! މަ ހަމަ ހައިރާން ވެއްޖެ.!!


Raajje aai India aai dhemedhu hafthaaaku5dhathuru kuraagothah hamajahsaaifi – Iru\n27 ސެޕްޓެމްބަރު 2020\nމޫނު ތެޔޮވަނީ މިކަންކަން ކުރާތީ، އަވަހަށް ހުއްޓާލަން އުޅޭ!\nޑްރަގް ޗެޓު ލީކުކޮށްލުުމުގެ ތުހުމަތު ދީޕިކާ ކުރަނީ އޭނާގެ މެނޭޖަރަށް\nސްވިޓްޒަލޭންޑާއި ރާއްޖެއާ ދެމެދު ސީދާ ދަތުރުތައް ފަށައިފި\nއުރީދޫއިން އެއަރޕޯޓުގައި ސެލްފް ސަރވިސް ކިއޮސްކްގެ ޚިދުމަތް ދޭން ފަށައިފި\nއާސަންދައިގެ މޯބައިލް އެޕް ލޯންޗުކޮށްފި\nވެކްސިން ލިބުމުގެ ކުރިން ދެ މިލިއަން މީހުން މަރުވެދާނެ\nއެޗްއައިވީ އާއި ކެންސަރު ޖެހި ރަނގަޅުވި ފުރަތަމަ މީހާއަށް އަނެއްކާވެސް ކެންސަރު ޖެހިއްޖެ\nޗައިނާގެ އެންމެ މުއްސަނދި މީހާގެ މަޤާމް ޖެކް މާއަށް ގެއްލިއްޖެ\nކަނޑުއޮތްގިރީގައި އަލުން މަސް ބަންދު ކުރަން ފަށަނީ\nކާގޯ ފެރީއަކީ އުތުރު ތަރައްގީގެ ފެށުން: މިނިސްޓަރ ޝާހިދު\nކޮޗިން ފެރީ ކުޅުދުއްފުށީގައި ބަނދަރުކޮށްފި\nޑްރަގް ޗެޓުތަކަށް ދިޕިކާ އެއްބަސްވެއްޖެ!\nކަރަން ޖޯހަރްގެ ޕާޓީގައި މަސްތުވާތަކެތި ފޯރުކޮށްދިން ކަމަށްބުނާ ވާހަކައާ ބެހޭގޮތުން ވަރުގަދަ ބަޔާނެއް ނެރެފި\nރާއްޖެއާ އިންޑިޔާއާ ދެމެދު ހަފްތާއަކު5ދަތުރު ކުރާގޮތަށް ހަމަޖައްސަައިފި\nލަހޫ·7ސެޕްޓެމްބަރު 2020\nރާއްޖެއާއި އިންޑިޔާއާއި ދެމެދު ގާއިމްކޮށްފައިވާ “ޓްރެވަލް ބަބަލް” އާއެކު ހަފްތާއަކު ފަސް ފްލައިޓު ދެގައުމުގެ ދެމެދުގައި ދަތުރުކުރާނެ ކަމަށް ރާއްޖޭގައި ހުންނަ އިންޑިއާގެ ހައި ކޮމިޝަނުން ވިދާޅުވެއްޖެއެވެ.\nރާއްޖޭގައި ހުންނަ އިންޑިއާގެ ހައިކޮމިޝަނުން ނެރުނު ނޫސްބަޔާނެއްގައި ވިދާޅުވީ، މިމަހުގެ3ވަނަ ދުވަހުން ފެށިގެން އިންޑިގޯ އެއާލައިންސް އިން އިންޑިއާގެ ކޮޗިންއާއި މާލެއާއި ދެމެދު ހަފްތާއަކު2ދަތުރު ކުރާގޮތަށް ހަމަޖެހިފައިވާކަމަށެވެ. އަދި މިމަހުގެ 10 ވަނަ ދުވަހުން ފެށީގެން މާލެއާއި ޓްރިވެންޑްރަމް ދެމެދުގެ އިތުރު2ފްލައިޓެއް އޮޕަރޭޓްކުރަން ފެށުމަށް މޯލްޑިވިއަންއިން ތާވަލުކޮށްފައިވާކަމަށެވެ. މިއާއެކު އިންޑިއާއާއި ދިވެހިރާއްޖެއާއި ދެމެދު ހަފްތާއަކު5ދަތުރު ކުރެވޭނެކަމަށް އިންޑިއާގެ ހައިކޮމިޝަނުން ވިދާޅުވެއެވެ.\nއިންޑިއާއާއި ރާއްޖެއާއި ދެމެދު އެއަރ ޓްރެވަލް ބަބަލް ޤާއިމްކުރުމަށް ހަމަޖެހިފައިވާކަން އިއުލާނުކޮށްފައިވަނީ މިދިޔަ އޮގަސްޓްމަހުގެ 13 ވަނަ ދުވަހު އިންޑިއާގެ އެކްސްޓާނަލް އެފެއާޒް މިނިސްޓަރ ޑރ. އެސް. ޖެއިޝަންކަރްއާއި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ފޮރިން މިނިސްޓަރު އަބްދުﷲ ޝާހިދުގެ މެދުގައި ބޭއްވުނު ވާޗުއަލް ބައްދަލުވުމުގައެވެ


ހެޔޮމީހަކު މަޖިލީހަށް ގެނެވެން އޮތިއްޔާ އެ ބާރުގެ ބޭނުން ހިފަންޖެހޭނެ: އައްޝައިޚް އަޙްމަދު ސަމީރު – ޖަމްޢިއްޔަތުއް ސަލަފް\nހެޔޮމީހަކު މަޖިލީހަށް ގެނެވެން އޮތިއްޔާ އެ ބާރުގެ ބޭނުން ހިފަންޖެހޭނެ: އައްޝައިޚް އަޙްމަދު ސަމީރު\nތާރީޚް: 0:13 06 އޭޕްރިލް 2019\nހެޔޮ މީހަކު މަޖިލީހަށް ގެނެވެން އޮތީ ތިމާ ލާ ވޯޓަކުން ކަމުގައިވާނަމަ އެ ބާރުގެ ބޭނުން ހިފަން ޖެހޭނެކަމަށް ޖަމްޢިއްޔަތުއްސަލަފުގެ ޢިލްމުވެރިންގެ މަޖިލީހުގެ ރައީސް އައްޝައިޚް އަޙްމަދު ސަމީރު ބިން އިބްރާހީމް ވިދާޅުވެއްޖެއެވެ.\nޝައިޚް ސަމީރު މިއަދު ކުރެއްވި ޓްވީޓެއްގައި ވިދާޅުވެފައިވަނީ އިސްލާމީ ޝަރީޢަތުގެ ޙުކުމްފުޅުތަކާއި ދެކޮޅުހަދާ މީހަކު އިސްލާމީ ޤައުމެއްގެ ޤާނޫނު ހަދާ މަޖިލިހަށް ވަނަނުދީ ހިފަހައްޓަން ޖެހޭނެކަމަށާއި އަދި އޭގެބަދަލުގައި ހެޔޮ މީހަކު މަޖިލީހަށް ގެނެވެން އޮތީ ތިމާ ލާ ވޯޓަކުން ކަމުގައިވާނަމަ އެ ބާރުގެ ބޭނުން ހިފަން ޖެހޭނެކަމަށެވެ.\n”އިސްލާމީ ޝަރީޢަތުގެ ޙުކުމްފުޅުތަކާއި ދެކޮޅުހަދާ މީހަކު އިސްލާމީ ޤައުމެއްގެ ޤާނޫނު ހަދާ މަޖިލިހަށް ވަނަނުދީ ހިފަހައްޓައި، އޭގެބަދަލުގައި ހެޔޮ މީހަކު މަޖިލީހަށް ގެނެވެން އޮތީ ތިމާ ލާ ވޯޓަކުން ކަމުގައިވާނަމަ އެ ބާރުގެ ބޭނުން ހިފަން ޖެހޭނެއެވެ.“\nIslaamee shareeàthuge hukumfulhu thakaa dhekolhu hadhaa meehaku islaamee Qaumegge Qaanoonu hadhaa majleehah vana nudhee hifihattai , eyge badhalugai heyo meehaku majleehah geneven othee thimaa laa vote akun kamugai vaanamaebaaruge beynun hifan jeheyne eve.\n— Ahmed Sameer (@Ahmadhsameer) April 5, 2019\nކުރިއަށްއޮތް ދައުރުގެ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގައި ތިބޭނީ ކޮން މެންބަރުންނެއްކަން ކަނޑައެޅިގެންދާނީ ރައްޔިތުންގެ ވޯޓުންނެވެ. ކަންމިހެން އޮތުމާއެކު، އިސްލާމްދީނަށް ބަދުބަސްބުނާ، އަދި އެ ދީން ނޫން އެހެން އިޚްތިޔާރުތަކެއް ދިވެހިރައްޔިތުންނަށް އޮންނަންޖެހޭނެކަމުގައި ދެކޭ ސެކިއުލާ ލިބަރަލް ވިސްނުމުގެ އެތައް ބަޔަކުވަނީ މަޖިލީހުގެ ގޮޑިތަކަށް ވާދަކޮށްފައެވެ. މިފަދަ ޙާލަތެއްގައި އަޅުގަނޑުމެންގެ މުޖްތަމަޢު އޮތްއިރު، އިސްލާމް ދީންދެކެ ލޯބިވާ، އިސްލާމީ ޝަރީޢަތް ނަގަހައްޓަން މަސައްކަތްކުރާނެ ފަރާތެއް، ކެނޑިޑޭޓުންގެ ތެރެއިން ހުރިނަމަ އެފަރާތެއް ހޮވުމަކީ އެދާއިރާއެއްގެ ރައްޔިތުންގެ ބޮލުގައި އެޅިފައިވާ ދީނީ މަސްއޫލިއްޔަތެކެވެ. އެފަދަ ޙާލަތެއްގައި ދީނާ ދުރުމީހާ، ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިހަށް ވަނުން ހުއްޓުވުމުގައި ރައްޔިތުން ލާ ވޯޓަކީ މުހިންމު އެއްޗަކަށްވެގެން ދެއެވެ.\nއަޅުގަނޑުމެންގެ ތެރެއިން ކޮންމެ މީހަކުމެ، އެމީހަކަށް ކުރެވުނު މިންވަރަކުން، އިސްލާމްދީނަށް ނަޞްރު ދިނުމަކީ ކޮންމެހެން ކުރަންޖެހޭނެ ކަމެކެވެ. ރައްޔިތުން ތަމްސީލު ކުރުމަށް ހެޔޮލަފާ މީހަކު އިޚްތިޔާރު ކުރުމަކީ ތިމާގެ ދީނަށް ރައްކާތެރިވުމުގެ ތެރެއިން ހިމެނޭ ކަމެކެވެ. އެފަދަ މީހަކު ނެތްނަމަ، އިސްލާމް ދީނާ ދުރު، ޝަރީޢަތާ ޚިލާފު ވާހަކަތައް ދައްކާ މީހަކު މަޖިލީހާ ދުރުކުރުމަށްވެސް މަސައްކަތް ކުރަންޖެހޭނެއެވެ.


އެލަވެންސްތައް އިތުރުކޮށް އުރީދޫ "އެކު" ޕޯސްޓްޕެއިޑް ޕެކޭޖުތައް ތަޢާރަފް ކޮށްފި | Jazeera\tއެލަވެންސްތައް އިތުރުކޮށް އުރީދޫ "އެކު" ޕޯސްޓްޕެއިޑް ޕެކޭޖުތައް ތަޢާރަފް ކޮށްފި - Jazeera\nއެލަވެންސްތައް އިތުރުކޮށް އުރީދޫ "އެކު" ޕޯސްޓްޕެއިޑް ޕެކޭޖުތައް ތަޢާރަފް ކޮށްފި\nޢަލީ ޔާމީން December 4, 2019 39 views0\nއުރީދޫއިން މުޅިން އައު ޕޯސްޓްޕެއިޑް ޕެލޭންތައް ތައާރަފްކޮށްފިއެވެ.\n"އެކު"ގެ ނަމުގައި ތައާރަފްކުރެވުނު މި ޕޯސްޓްޕެއިޑް ޑް ޕްލޭންތަކާއި އެކު، ބޭނުންކުރައްވާ ކަސްޓަމަރުންނަށް ޑޭޓާ އެލަވަންސް އިތުރުވެ، އެންމެ ފަހުގެ މޮބައިލް ފޯންތައް އިންސްޓޯލްމަންޓް ޕްލޭންތަކުގެ ދަށުން ބައްލަވައިގަތުމުގެ ފުރުސަތު ލިބުންފަދަ،ދިރިއުޅުމަށް އިތުރު ފުރިހަމަކަމެއް ގެނެސްދޭ ތަފާތު އެކި ފައިދާތައް ލިބިގެންދާނެއެވެ.\nއުރީދޫ ޕޯސްޓްޕެއިޑް ބިޒްނަސް މެނޭޖަރ ދިޔާނާ އަފީފް ވިދާޅުވީ، އަލަށް ތައާރަފް ކުރެވުނު ޕޯސްޓްޕެއިޑް ޕެކޭޖުތަކާއި އެކު ކަސްޓަމަރުންނަށް ގިނަ ލުއިފަސޭހަތަކެއް ލިބިގެންދާނެ ކަމަށެވެ.\n"ރާއްޖޭގެ އެންމެ މަގްބޫލު ޕޯސްޓްޕެއިޑް ޕެކޭޖްތަކަށް އިތުރު ފުރިހަމަކަމެއް މިހާރު މިވަނީ ގެނެވިފައި. ކަސްޓަމަރުންގެ ތަފާތު އެކި ބޭނުންތަކަށް ބެލުމަށް ފަހު، އެންމެ ގުޅޭގޮތަށް އެކުލަވާލެވިފައިވާ ޕޯސްޓްޕެއިޑް ޕެކޭޖްތައް މެދުވެރިކޮށް، ކުރިޔަށް ވުރެ ގިނައިން ޑޭޓާ އެލަވަންސް ލިބި، ގިނަގުނަ ފައިދާތަކެއް ލިބިގެންދާނެ. "އެކު" ޕޯސްޓްޕެއިޑް ކަސްޓަމަރުންނަށް އުރީދޫ މޫލީ ބޭނުންކުރައްވައިގެން ޑިޖިޓަލްކޮށް ބާޒާރުކުރުމުގެ ޚިދުމަތާއި، އުރީދޫ އެޕް މެދުވެރިކޮށް ފަސޭހަކަމާއި އެކު ބިލް ދެއްކުމާއި، އުރީދޫ ނެކްސްޓް، ސޯޝަލް މީޑިޔާ އަދި ޗެޓްއިން ކަސްޓަމަރުންނަށް ބޭނުންވާ އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދެވޭނެ." އުރީދޫގެ ޕޯސްޓްޕެއިޑް ބިޒްނަސް މެނޭޖަރ، ދިޔާނާ އަފީފް ވިދާޅުވިއެވެ.\n"އެކު" ޕޯސްޓްޕެއިޑް ޕެކޭޖްތަކާއި އެކު ކަސްޓަމަރުންނަށް ލިބިގެންދާ ތަފާތު ގިނަގުނަ ފައިދާތަކުގައި ހިމެނެނީ:\n-\tރާއްޖޭގެ އެންމެ ބޮޑު ޑޭޓާ އެލަވަންސްތައް\n-\tއޮޕްޓިމައިޒް ކުރެވިފައިވާ ވީޑީއޯ ސްޓްރީމިންގ\n-\tވައިފައި ކޯލިންގ\n-\tއެޗްޑީ ވޮއިސް މެދުވެރިކޮށް ކުރެވޭ އެންމެ ސާފުކޮށް އަޑު ފޯރުކޮށްދެވޭ ވޮއިސް ކޯލްތައް\n-\tއީ-ސިމްގެ ޚިދުމަތް\n-\tއެންމެ ފަހުގެ ފޯންތައް އިންސްޓޯލްމަންޓް ޕްލޭންތައް މެދުވެރިކޮށް\n-\tތަފާތު އެކި ކަސްޓަމަރުންގެ ބޭނުންތަކާ ގުޅޭގޮތަށް އެކުލަވާލެވިފައިވާ ޕްލޭންތައް\n"އެކު" ޕޯސްޓްޕެއިޑް 1000 ޕްލޭން އާއި މަތީގެ ޕްލޭންތައް އިޚްތިޔާރުކުރައްވާ ކަސްޓަމަރުންނަށް، އިތުރު ފަސޭހަކަމާއި އެކު ގިނަގުނަ ޚިދުމަތްތަކެއް ލިބިގެންދާ ކްލަބް ޕްރިމިއަރގެ ފައިދާތައްވެސް ލިބިގެންދާނެ ކަމަށް އުރީދޫން ބުނެއެވެ.\n-\tކްލަބް ޕްރެމިއަރ ކަސްޓަމަރުންނަށް ހިލޭ ފޯރުކޮށްދެވޭ ލައިފް އިންޝުއަރެންސް\n-\tދުނިޔޭގެ އެކިކަންކޮޅުތަކުން 1300 އަށްވުރެ ގިނަ އެއަރޕޯޓްތަކުގައިވާ ލައުންޖްތަކުން ޚިދުމަތް ހޯދުމަށް ބޭނުންކުރެވޭ ޕްރަޔޮރިޓީ ޕާސް\n-\tރާއްޖެ އާއި ރާއްޖޭން ބޭރުގެ ޕާޓްނަރުން ދެއްވާ ހާއްސަ ޑިސްކައުންޓްތައް\n-\tކްލަބް ޕްރިމިއަރ ލައުންޖްގެ ޕްރީމިއަމް ޚިދުމަތްތައް\n-\tކްލަބް ޕްރިމިއަރ ކަސްޓަމަރުންނަށް ޚާއްސަކުރެވިފައިވާ ހެލްޕްލައިން\n-\tއުރީދޫ އިން ފޯރުކޮށްދޭ ޚިދުމަތްތަކާއި ހިންގާ ޕްރޮމޯޝަންތަކާއި ގުޅޭ ޚާއްސަ އޮފަރތައް\nއުރީދޫ 'އެކު' ޕޯސްޓްޕެއިޑްގެ ޚިދުމަތްތަކާއި ފައިދާތައް ހޯއްދެވުމަށް ބޭނުންފުޅުވާ ފަރާތްތަކުން އިތުރު މަޢުލޫމާތު ހޯއްދެވުމަށް ore.do/postpaidއަށް ޒިޔާރަތްކުރެއްވުމުން އުރީދޫ ޕޯސްޓްޕެއިޑް ޚިދުމަތްތަކާއި ގުޅޭ ތަފްސީލްތައް ލިބިވަޑައިގަންނަވާނެއެވެ.


Footboalha ah faadukiyaigen libunu ehves halleh neiy: Mohan | Mihaaru\nއީގަލްސްގެ ކޯޗު މުހައްމަދު ޝިޔާޒް (މޯހަން).-- ފޮޓޯ: ނިޝާން އަލީ/ މިހާރު\nފުޓްބޯޅަ އަށް ފާޑުކިޔައިގެން ލިބުނު އެއްވެސް ހައްލެއް ނެތް: މޯހަން\n27 ޑިސެމްބަރ 2019 - 14:103comments\nރާއްޖޭގެ ފުޓްބޯޅަ ސީޒަނުގެ ކަލަންޑަރަށް ބޮޑު ބަދަލެއް ގެނެސްގެން މިދިޔަ ޖޫން މަހު ސީޒަން ފަށައި ގައުމީ ޓީމަށް ވަގުތު ދޭން ކަމަށް ބުނެ، މިހާތަނަށް ގިނަ ބްރޭކްތަކެއް ނަގައި ފުޓްބޯޅައިގެ ހާލަތު އޮތީ ވަރަށް ބޮޑަށް ދަށަށް ގޮސްފަ އެވެ. ނޫސްވެރިންގެ ބައްދަލުވުންތަކުގައި ގިނަ ކޯޗުން ވެސް އެފްއޭއެމާއި އެކި ފަރާތްތަކަށް ފާޑުކިޔައި ކަންކަން ރަނގަޅުކުރަން އެކި ލަފާދީ އެކި ކަންކަމަށް އިލްތިމާސްވެސް ކުރެ އެވެ. އެކަމަކު ކަންތައްތައް ރަނގަޅު މިސްރާބަކަށް ދާ ކަމުގެ އަލިމަގެއް އަދި ފެންނަން ނެތެވެ. ކުޅުންތެރިންނަށް މުސާރަ ނުދެވުމާއި މާލީ މައްސަލަތަކާ ހުރެ އެކި ގޮންޖެހުންތައް ކްލަބްތަކުން އަންނަނީ ކުރިމަތިލަމުންނެވެ.\nލީގުގައި ޔުނައިޓެޑް ވިކްޓްރީ (ޔޫވީ)އާ ދެކޮޅަށް ކުޅުނު މެޗުގެ ކުރިން މޯހަން ބުނީ "ފާޑުކިޔައިގެން ލިބުނު މޮޅެއް އަދި ހައްލެއް" ނެތް ކަމަށާއި މީގެ ހައްލެއް އޮތީ އެންމެން ވެސް ދައްކާ ވާހަކަ އަޑުއެހުމުގެ ގާބިލުކަން އިސްކޮށް ކަންތައްތައް ރަނގަޅުކުރަން މަސައްކަތްކޮށްގެން ކަމަށެވެ.\n"އެފްއޭއެމުން ވެސް އެކަން ބޭނުންވެގެން އެއް މޭޒެއް ދަށަށް އައިސް މިކަމާ ބަހުސްކޮށް ދައްކާ ވާހަކަތައް ދައްކަންވީ. އަޑު އެހުމުގެ ގާބިލްކަން ހުރިހާ ފަރާތެއްގެ ތިބެގެން އެކަމާ ވާހަކަތަކެއް ދައްކައި ހަނގުރާމަތައް ކޮށް ކިޔަން ޖެހޭ އެއްޗެއް ކިޔައިގެން ދެން ފުޓްބޯޅަ އަށް ކީއްތޯ ކޮށްދެވޭނީ ކޮންމެ މީހެއްގެ ފަރާތުން ވެސް. ބަލަންވީ. އެކަމަށް ވާހަކަ ދައްކައިގެން އޭގެ އަށް ޕްލޭނެއް ހަދައިގެން ކުރިއަށް ދިއުން އޮތީ،" ކުރިން އެފްއޭއެމްގެ ޓެކްނިކަލް ޑިރެކްޓަރުގެ މަގާމު ފުރި މޯހަން ބުންޏެވެ.\nއޭނާ ބުނީ ގިނަ ކޯޗުންތަކެއް ރަނގަޅު ފާޑުކިޔުންތަކެއް ކިޔާފައިވާ ކަމަށާއި ހާއްސަކޮށް ގްރީން ސްޓްރީޓްސްގެ ކޯޗު އަލީ ސުޒޭން ވަރަށް ހަރުދަނާ ފާޑުކިޔުންތައް ކިޔާފައިވާ ކަމަށެވެ. އެކަމަކު މި ކަން ރަނގަޅުކުރަން އިސްނަގާނީ ކާކު ކަމެއް އެެއްވެސް މީހަކަށް ނުވިސްނުނު ކަމަށް މޯހަން ބުންޏެވެ.\nމޯހަން ބުނީ ކަންތައްތައް މިހާރު ގޮސްފައިވާ ހިސާބުން އޭނާ އަށް ދެން ކަންތައް ކުރަންވީ ގޮތް ނޭނގިފައި ހުންނަން ޖެހޭ ފަދަ ހާލަތްތައް ވެސް ކުރިމަތިވާ ކަމަށެވެ.\n"ނޭނގޭ ކިހިނެއް ކަމެއް ވަނީކީ. ކިހިނެއްކަމެއް ވާންވީކީ. މިހާރު ދެވަނަ ބުރުގެ މެޗުތަކުގެ ޓޭބަލެއް ލިބިފައި މި އޮތީ. ތިން ވަނަ ބުރު ކިހިނެއް ކަމެއް ނޭނގެ. ސީޒަން ނިމެނީ ކޮން ދުވަހަކު ކަމެއް ނޭނގޭ. މި ކަހަލަ އެއްޗެއް ނުލިބޭތީ ވަރަށް އުނދަގޫ އެއްޗެއް ޕްލޭން ކޮށްގެން ކުރިއަށްދާން. ދެން މިއާ އެކީ ކުޅުންތެރިންނަށް ވެސް ވާނުވާ ނޭނގި ދިޔައީމަ ކުޅުންތެރިން ސެލްފް މޯޓިވޭޓް ކުރެވޭނެ ގޮތެއް ވެސް ނެތް. ދަނޑަށް މީހުން ނުވަންނާތީ ކުޅުންތެރިން އެގޮތުން މޯޓިވޭޓް ކުރެވޭނެ ގޮތެއް ނެތް. މުސާރަ ގަވާއިދުން ނުލިބޭތީ އެވެސް މޯޓިވޭޓް ކުރެވޭނެ ގޮތެއް ނެތް. ހުރިހާ ކަމެއް މި ދަނީ މުޅިން ޑީމޯޓިވޭޓް ވާ ގޮތަށް،" މޯހަން ބުންޏެވެ.\nކުރިން ނިއު ރޭޑިއަންޓާއި ވެލެންސިއާ އަދި މަހިބަދޫ ސްޕޯޓްސް ކްލަބްގެ އިތުރުން ކުޑަހުވަދޫ ގޮވައިގެން ވެސް ލީގުގައި ވާދަކުރި މޯހަން ބުނީ ކަންތައްތައް ގޮސްފައިވާ ހިސާބުން އޭނާ އަށް ވެސް ގޮތް ހުސްވާ ދަނޑިވަޅުތައް އަންނަ ކަމަށެވެ.\n"ތެދަށް ދަންނަވަންޏާ އަޅުގަނޑަށް ވެސް މޯޓިވޭޓް ނުވެ އެއްބައި ދުވަސް ދުވަހު ޕްރެކްޓިހަށް އެބަދޭ. އެއީ މާޔޫސްކަމާ އެކީ އަންނަ ދުވަސް އެބަދޭ. އަމިއްލަ އަށް ސިކުނޑި ތައްޔާރުކުރަން އުޅުނަސް ނުވެ އެބަދޭ. ކިހިނެއްބާއޭ ފުޓްބޯޅަ އެ ވަނީ ކިހިނެއްބާއޭ ފުޓްބޯޅަ ވާނީ. ކޮބައިތޯ މީގެ މުސްތަގުބަަލަކީ ކިހިނެއްތޯ ދެން މިކަން އޮތީ. ކިހިނެއްތޯ ދެން އަންނަ އަހަރުގެ ސީޒަން އޮތީ. މި ކަހަލަ ކަންތައްތަކާ ވިސްނި ވިސްނި މިހުންނަނީ. އެއްވެސް ވަރަކަށް ޕްލޭނެއް ނެތި ދާހެން މި ދަނީ،" މޯހަން ބުންޏެވެ.\nމި އަހަރުގެ ސީޒަން ދިގުލައިގެންދާތީ ފުރަތަމަ ޑިވިޝަނުގެ ބައެއް ކްލަބްތަކުން މިހާރު ކުރިއަށްދާ ދެ ވަނަ ބުރަށް ފަހު ލީގު ނިންމާލަން ބޭނުންވާ ކަމަށް އަޑުފެތުރުނެވެ. މޯހަން ބުނީ މުހިއްމީ އަވަހަށް ލީގު ނިންމާލުން ނޫން ކަމަށާއި މީގެ ފުޓްބޯޅަ އަށް ރަނގަޅު ގޮތެއް ހޯދުން ކަމަށެވެ. އަދި ޕްލޭނެއް ނެތި ކިތަންމެ ގޮތެއް ހެދި ކަމުގައި ވިޔަސް އެންމެ ފަހުން ހުރިހާ ގެއްލުމެއް ލިބޭނީ ކުޅުންތެރިންނަށްކަން މޯހަން ފާހަގަކުރި އެވެ.\n"ސީޒަން މި އަހަރު ނިމޭނީ ކޮން އިރަކުތޯ ބަލަންވީ. ދެން ވިސްނަންވީ ތިން ވަނަ ބުރު ކުޅެންވީތޯ ނުކުޅުންތޯ ބުއްދިވެރީ. ސީޒަން ނިމުމޭ މި ދަންނަވަނީ. މި އަހަރު ނިންމާފައި އަންނަ އަހަރު ފެށުމާ ދެމެދު ވެސް އެބަޖެހޭ ވަގުތު ކޮޅެއް ދޭން. އެ ހުރިހާ ކަމަކަށް ޕްލޭން މި ކުރަން ޖެހެނީ. އަންނަ ސީޒަން ވަގުތު ދީގެން ނިންމާލެވެންޏާ މަޖުބޫރެެއް ނޫން ތިން ވަނަ ބުރު ނުކުޅެ ދޫކޮށްލުމެއް. ކުޅުން ބުއްދިވެރީ،" މޯހަން ބުންޏެވެ.\nލީގުގައި އެންމެ ފަހުން ނިލަންދޫ އަތުން ބަލިވި މެޗަށް ފަހު ގްރީން ސްޓްރީޓްސްގެ ކޯޗު ސުޒޭން ބުނީ މިހާރު ފުޓްބޯޅައިގެ ހާލަތު އޮތްގޮތުން ކަންތައްތައް ރަނގަޅުކުރަން ވާހަކަތަކެއް ދައްކަން ތިބި ބަޔަކީ ކޯޗުން ކަމަށާއި ފުޓްބޯޅަ އަށް މި ވަރުގެ ގެއްލުމެއްދިން މީހުންގެ ތެރެއިން އެއް ބަޔަކު މަގާމުން ވަކިވެ ދުރުގައި އެބަތިބި ކަމަށެވެ. އަދި ޓެކްނިކަލް ޑިރެކްޓަރުން އެފްއޭއެމުން އައްޔަނުކުރާއިރު ކަންތައްތައް ދަނީ ވަރަށް ފުރިހަމަކޮށް ކަމަށާއި އެ މަގާމު ދޫކޮށް ދަނީ ކޮން ސަބަބަކާ ހުރެ ކަމެއް ނޭނގުމަކީ ސުވާލު އުފެދޭ ކަމެއް ކަމަށް ސުޒޭން ބުންޏެވެ.\nއިތުރު ލިޔުންތައް ކްލަބް އީގަލްސް އެފްއޭއެމް މުހައްމަދު ޝިޔާޒު (މޯހަން)


Kuda Kudhinnah Ihumaalu Vumuge Massalathah Hahlu Kureveynee Enmen Gulhigen Massaiykaiy Kohgen: Raees – Iru\nކުޑަކުދިންނަށް އިހުމާލުވުމުގެ މައްސަލަތައް ހައްލު ކުރެވޭނީ އެންމެން ގުޅިގެން މަސައްކަތް ކޮށްގެން: ރައީސް\nކުޑަކުދިންނަށް އަނިޔާ ކުރުމާއި ތަފާތު ބާވަތުގެ ގޯނާތައް ކުރުމާއި އިހުމާލުވުމުގެ މައްސަލައަކީ، އެކަންކަމުން ލިބޭ ގެއްލުމުގެ ނުރަނގަޅު އަސަރު އެ ކުދީންގެ މުޅި ހަޔާތަށް ދެމިގެންދާ ބޮޑެތި މައްސަލަތަކެއް ކަމަށާއި، އެންމެން ގުޅިގެން މަސައްކަތް ކޮށްގެން ނޫނީ މިފަދަ ކަންބޮޑުވާ މައްސަލަތައް ހައްލު ނުކުރެވޭނެކަމަށް ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ އިބްރާހީމް މުހައްމަދު ސޯލިހު ވިދާޅުވެއްޖެއެވެ.\nއެމަނިކުފާނު މިހެން ވިދާޅުވީ “ސެލެބްރޭޓިންގ އަ ޑިކޭޑް އޮފް ޑިފަރެންސް” ގެ ނަމުގައި ކުޑަކުދިންގެ ހައްގުތައް ހިމާޔަތްކުރަން މަސައްކަތްކުރާ ޖަމްއިއްޔާއެއް ކަމަށްވާ އެޑްވޮކޭޓިންގ ދަ ރައިޓްސް އޮފް ޗިލްޑްރަން (އާރކް) ގެ 10 ވަނަ އަހަރީ ދުވަސް ފާހަގަކުރުމަށް ބޭއްވެވި ރަސްމިއްޔާތުގައި ވާހަކަފުޅު ދައްކަވަމުންނެވެ.\nބުރާސްފަތި ދުވަހު ކުރުނބާ މޯލްޑިވްސްގައި ބޭއްވު މިރަސްމިއްޔާތުގައި ވާހަކަފުޅު ދައްކަވަމުން ރައީސް ސޯލިހު ވަނީ ކުޑަކުދިންނަށް ދިމާވާ މައްސަލަތައް ހައްލުކުރުމުގައި މިހާރަށްވުރެ ހަރުދަނާކަމާއެކު މަސައްކަތް ކުރެއްވުމަށް ދައުލަތުގެ މުއައްސަސާތަކާއި އިދާރާތަކަށް ގޮވައިލައްވާފައެވެ. އަދި، ކަމާއިބެހޭ އިދާރާތަކަށް ކުރިމަތިވާ ބައެއް ގޮންޖެހުންތަކަށް އަލިއަޅުއްވައިލައްވާ ވާހަކަފުޅު ދައްކަވަމުން އެމަނިކުފާނު ވިދާޅުވީ، މިދާއިރާގެ ފަންނީ ބޭފުޅުން މަދުވުމަކީ އެއް މައްސަލަ ކަމަށެވެ. އެގޮތުން އިޖްތިމާއީ ކުރިއެރުމަށް މަސައްކަތްކުރާ ޖަމްއިއްޔާ އަދި ޖަމާއަތްތަކުގެ ދައުރު އިތުރަށް ފުޅާކޮށް، އެ ފަރާތްތަކުގެ މަސައްކަތްތައް ހަރުދަނާ ކުރެއްވުމަށް ރައީސް ސޯލިހު ވަނީ އެދިވަޑައިގަންނަވާފައެވެ.\nކުޑަކުދިންނަށް އަނިޔާ ކުރުމާއި ތަފާތު ބާވަތުގެ ގޯނާތައް ކުރުމާއި އިހުމާލުވުމުގެ މައްސަލަތައް ހައްލު ކުރެއްވުމަށް ސަރުކާރުން ކުރައްވަމުން ގެންދަވާ މަސައްކަތްތަކުގެ މައްޗަށްވެސް އަލިއަޅުއްވައިލައްވާ ރައީސް ސޯލިހު ވާހަކަފުޅު ދެއްކެވިއެވެ. އެގޮތުން މިފަދަ މައްސަލަތައް ބެލުމަށް ޚާއްސަ ކޮމިޝަނެއް އުފައްދަވާފައިވާ ކަމަށާއި، އެ ކޮމިޝަނުގެ މަސައްކަތަކީ، ކުޑަކުދިންގެ ހައްގުތައް ރައްކާތެރިކުރުމުގެ ގާނޫނާއި އެހެނިހެން ގަވާއިދުތަކުގެ ދަށުން، ޖިނާއީ ދައުވާކުރުން ނުވަތަ އިދާރީ ފިޔަވަޅު އެޅުމަށް ބޭނުންވާ މައުލޫމާތު ހޯދައި އެކަމުގެ ފުރިހަމަ ދިރާސާއެއް ހެދުން ކަމުގައި އެމަނިކުފާނު ވިދާޅުވިއެވެ.\nމި މޭރުމުން ވާހަކަފުޅު ދައްކަވަމުން އެމަނިކުފާނު ވަނީ ކުޑަކުދިންގެ ހައްގުތައް ރައްކާތެރިކުރުމުގެ ގާނޫނު މިދިޔަ އަހަރުގެ ތެރޭގައި ތަޞްދީގުކޮށް، މިހާރު އަމަލުކުރަން ފަށާފައިވާކަން ފާހަގަކުރައްވާފައެވެ. އަދި ހަމައެއާއެކު ކުޑަކުދިންގެ ޢަދުލުގެ ޤާނޫނު ތަޞްދީގުކޮށްފައިވާ ކަމާއި، އަންހެނުންނާއި މެދު ގެންގުޅޭ ތަފާތުކުރުންތައް ނައްތައިލުމާއި ބެހޭ ބައިނަލްއަޤްވާމީ މުއާހަދާ (ސީޑޯ) ގެ 16 ވަނަ މާއްދާއަށް، ދިވެހި ދައުލަތުގެ ފަރާތުން މީގެ ކުރިން ކޮށްފައި ހުރި ބައެއް އިޢުތިރާޟްތައް، އަނބުރާ ނަގައިފައިވާކަންވެސް އެމަނިކުފާނު ފާހަގަކުރެއްވެވިއެވެ.\nމި ރަސްމިއްޔާތުގައި 2019 ވަނަ އަހަރު އެޑްވޮކޭޓިންގ ދަ ރައިޓްސް އޮފް ޗިލްޑްރަންގެ ކޯޕަރޭޓް އެމްބަސެޑަރުންގެ ގޮތުގައި މަސައްކަތް ކުރައްވާފައިވާ ފަރާތްތަކަށް އެޖަމްއިއްޔާގެ ފަރާތުންވަނީ ހަނދާނީ ފިލާދެއްވާފައެވެ.


City akah hedhumun nufudhey, avaha tharahgee geney: Idhikolhu\nސިޓީއަކަށް ހެދުމުން ނުފުދޭ، އަވަހަށް ތަރައްގީ ގެނޭ: އިދިކޮޅު\nކުޅުދުއްފުށި ސިޓީގެ އެއާޕޯޓަށް ޓެސްޓް ފްލައިޓް ޖެއްސި ދުވަސް: އެ ރަށައް އިއްޔެ ވަނީ ސިޓީއެއްގެ ދަރަޖަ ދީފައި --\nކުޅުދުއްފުއްޓަށް ސިޓީއެއްގެ ދަރަޖަ ދިނުމުން ނުފުދޭ ކަމަށާ ސިޓީއެއްގެ ދަރަޖަައާއެކު އަންނަން ޖެހޭ ތަރައްގީ ވަގުތުން ފެށުމަށް އިދިިކޮޅު ޕްރޮގްރެސިވް ކޯލިޝަނުން ގޮވާލައިފި އެވެ.\nޕީޕީއެމް/ޕީއެންސީ ކޯލިޝަނުން މިކަމަށް ގޮވާލާފައިވަނީ ކުޅުދުއްފުއްޓަށް ސިޓީއެއްގެ ދަރަޖަ ސަރުކާރުން ދިނުމާއި ގުޅިގެން ނެރެފައިވާ ނޫސްބަޔާނެއްގައެވެ.\nއެ ބަޔާނުގައި ބުނެފައިވަނީ ކުޅުއްފުއްޓަށް ސިޓީއެއްގެ ދަރަޖަ ލިބުނީ ރަށުގެ ރައްޔިތުން ކުރި ބުރަ މަސައްކަތުން ކަމަށެވެ. އެ ރަށަކީ ތަރައްގީއަށް ލޯބިކުރާ ރައްޔިތުންތަކެއް ދިިރިއުޅޭ ރަށެއް ކަމަށާ ދިވެހި ގައުމުގެ މިނިވަންކަމުގެ ދިފާއުގައި އަބަދުވެސް ތެދުވާ، ގައުމުގެ މިނިވަންކަން ގެއްލުމުގެ ބިރު ހިީވާ ވަގުތުތަކުގައި ކުޅުދުއްފުށި ރައްޔިތުން ފާހަގަ ކުރެވެނީ އެންމެ ކުރީ ސަފަށް ނިކުމެ މަގުދައްކާ ބައެއްގެ ގޮތުގައި ކަމަށް އެ ބަޔާނުގައި ވަނީ ބުނެފައެވެ.\n"ރައީސް ޔާމީން ކުޅުދުއްފުއްޓަށް ގެނެސްދެއްވި ތަރައްގީގެ މިސްރާބަކީ ފުއްދުންތެރި އަދި ވިޔަފާރީގެ މަރުކަޒަކަށް ކުޅުދުއްފުށި ހެއްދެވުން. އެ ތަސައްވުރު ޕީޕީއެމް އަދި ޕީއެންސީން އަބަދުވެސް ދަމަހައްޓާނެ ކަން މި ފުުރުސަތުގައިވެސް ކަށަވަރުކޮށްދެން." އިދިކޮޅުން ނެރުުނު ބަޔާނުގައިވެއެވެ.\nކުޅުދުއްފުއްޓަށް ސިޓީއެއްގެ ދަރަޖަ ދިނުމުން ނުފުދޭ ކަމަށާ ސިޓީއެއްގެ ދަރަޖަައާއެކު އަންނަން ޖެހޭ ތަރައްގީ ވަގުތުން ފެށުމަށްވެސް ވަނީ ގޮވާލާފައެވެ. އަދި ރައްޔިތުންނަށް ލިބެންޖެހޭ ހިދުމަތްތައް ފުރިހަމަކޮށް، ހަލުވި ސްޕީޑްގައި ކުރިއަށް ގެންގޮސް، ރައްޔިތުން އެދޭ ތަރައްގީ އަވަހަށް ފޯރުކޮށްދިނުމަށް އެ ކޯލިޝަނުން ވަނީ ގޮވާލާފައެވެ.\nކުޅުދުއްފުށި ސިޓީއަކަށް ބަދަލުކުރެއްވީ އިއްޔެއެވެ.\nކުޅުދުއްފުށި، ސިޓީއެއްގެ ގޮތުގައި ހަމަޖައްސާފައިވަނީ އެ ރަށުގެ ރައްޔިތުން އެ ރަށް ސިޓީއަކަށް ބަދަލުކުރުން ލަސްވެގެންދާތީ ވަރަށް ބޮޑަށް ކަންބޮޑުވުން ފާޅުކުރަމުން ދަނިކޮށެވެ.\nކުޅުދުއްފުއްޓަކީ ސިޓީއެއް ކަމަށް ކަނޑައެޅުމާއެކު އަންނަ އަހަރުގެ އޭޕްރީލް މަހުގެ ހަތަރުވަނަ ދުވަހު ބާއްވާ ކައުންސިލް އިންތިހާބުގައި ހަތަރު ސިޓީ ކައުންސިލެއް އިންތިހާބު ކުރާނެ އެވެ.\nޕީޕީއެމް ކުޅުދުއްފުށި އިދިކޮޅު ފަރާތްތައް + ޕީޕަލްސް ނޭޝަނަލް ކޮންގްރެސް - ޕީއެންސީ\nމުޒާހަރާ ދެން އޮންނާނީ އީދަށްފަހު: އިދިކޮޅު


India aaeku soikuraa ehbasvunthakuge thafseelu haamakurey\n"އިންޑިއާއެކު ސޮއިކުރާ އެއްބަސްވުންތަކުގެ ތަފްސީލު ހާމަކުރޭ"\n0 June 7th, 2019 - 1:57 PM\nއިންޑިއާގެ ބޮޑުވަޒީރު ނަރެންދުރަ މޯޑީ ރާއްޖެއަށް ކުރައްވާ ދަތުރުފުޅު ގައި ރާއްޖެއާއެކު ސޮއިކުރައްވާ އެއްބަސްވުންތަކުގެ ތަފްސީލު ހާމަކުރުމަށް ޕީޕަލްސް ނެޝަނަލް އެލަޔަންސް ، ޕީއެންސީ އިން ގޮވާލައިފިއެވެ.\nޕީއެންސީން ނެރުނު ނޫސްބަޔާނުގައި ބުނެފައިވަނީ "އެމްޑީޕީގެ ވެރިކަމުގައި އޮތް އިރު ދިވެހި އިގްސާދައް ގެއްލުންވާގޮތަށް ދިވެހިރާއްޖޭގެ މައި ދޮރާށި ވިއްކާލާފައި" ވާކަމަށެވެ. އަދި މިހާރު އޮތް ސަރުކާރުން ވެސް އެފަދަ ކަމެއް ކޮށްފާނެކަމަށް ބެލެވޭ ކަމަށް އެޕާޓީން ބުނެއެވެ.\nމައިދޮރާށި ވިއްކާލިކަމަށް އެޕާޓީން ބުނަނީ ރައީސް މުހައްމަދު ނަޝީދުގެ ވެރިކަމުގައި އިންޑިއާގެ ޖީއެމްއާރު ކުންފުންޏަށް ހުޅުލޭ އެއާޕޯޓު ކުއްޔަށް ދޫކުރުމުންނެވެ.\nމީގެ އިތުރުން ދެ ނަމާދު ވަގުތުގައި މޯޑީ ތަގުރީރު ކުރައްވާތީވެސް އެ ޕާޓީން ވަނީ ކަންބޮޑުވުން ފާޅު ކޮށްފައެވެ.\nއިންޑިއާގެ އެހީތެރިކަމާ އެކު، ރާއްޖޭގައި 14 މަޝްރޫއެއް ކުރިއަށް ގެންދަން މިހާތަނަށް އެއްބަސްވެފައިވާ ކަމަށް އެ ގައުމުގެ ސަރުކާރުން ބުނެއެވެ. ނަމަވެސް އެ ޕްރޮޖެކްޓުތަކުގެ ތަފްސީލު ދިވެހި ސަރުކާރުން އަދި ހާމައެއްނުކުރެއެވެ.


ލެކްޗަރަރ (ކޮންޓްރެކްޓް، އެކައުންޓިންގ)\nމަޤާމް :ލެކްޗަރަރ (ކޮންޓްރެކްޓް، އެކައުންޓިންގ)\nއެމް.އެން.ޔޫ ބިޒްނަސް ސްކޫލް\nކޮންޓްރެކްޓް (ވަޒީފާ ހަމަޖެހޭ ތާރީޚުން ފެށިގެން 1 އަހަރު ދުވަހުގެ ނިޔަލަށް)\nމިނޫނަސް މަޤާމާއި ގުޅޭގޮތުން ފެކަލްޓީ އިން ޙަވާލުކުރާ ކަންތައް ކުރުން.\n2019 ފެބުރުވަރީ 20 ވާ ބުދަ ދުވަހުގެ މެންދުރު 12:00 ގެ ކުރިން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤައުމީ ޔުނިވަރސިޓީ / އިދާރީ މަރުކަޒަށް\nމަސައްކަތުގެ ދާއިރާ ކަމުގައި ބަލާނީ، ފައިނޭންޝަލް އެކައުންޓިންގ، މެނޭޖްމަންޓް އެކައުންޓިންގ، އޯޑިޓް، ޓެކްސޭޝަން އަދި ފައިނޭންސްއެވެ.\nދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤައުމީ ޔުނިވަރސިޓީގެ ކޯހެއް ފުރިހަމަ ކޮށްފައިވާ ފަރާތްތައް ތަޢުލީމީ ސެޓުފިކެޓު ނުލިބެނީސް ޔުނިވަރސިޓީގެ ވަޒީފާއަކަށް ކުރިމަތިލާނަމަ، ކޯހުން ފާސްވިކަމުގެ ލިޔުމަކަށް ހުށަހަޅަންވާނީ، ރެޖިސްޓްރާރ އޮފީހުގެ ލިޔުމެކެވެ.\nމަޢުލޫމާތު ސާފުކުރެއްވުމަށް ގުޅުއްވާނީ 3345408 ނަންބަރު ފޯނަށެވެ.\nސުންގަޑި: 20 ފެބުރުވަރީ 2019 1200


Bangladesh Gai Nirubaveri Hamalaa Dhinkan Saabithuve,7Meehaku Dhan Jassan Hukum Koffi - Vaguthu\nބަންގްލަދޭޝްގައި ނިރުބަވެރި ހަމަލާދިންކަން ސާބިތުވެ،7މީހަކު ދަންޖައްސަން ޙުކުމް ކޮށްފި\nބަންގްލަދޭޝްގެ ތާރީޙުގައިވެސް އެ ޤައުމުގައި ދިން އެންމެ ނުރައްކާތެރި އެއް ނިރުބަވެރި ހަމަލާދިން ކަން ސާބިތުވެ،7މީހެއްގެ މައްޗަށް އެޤައުމުގެ ކޯޓަކުން މަރުގެ ޙުކުމް އިއްވައިފިއެވެ. އެމީހުން މަރަން ޙުކުމް ކޮށްފައިވަނީ ދަން ޖައްސައިގެންނެވެ.\nނިރުބަވެރިންނަށް މަރުގެ ޙުކުމް އިއްވާފައިވަނީ ވެރިރަށް ދާކާގެ 'އެންޓި-ޓެރަރިޒަމް' ކޯޓަކުންނެވެ. މަރުގެ ޙުކުމް އެމީހުންގެ މައްޗަށް އިއްވީ އެމްޑީ މަޖީބުރް ރަހްމާން އެވެ.7މީހުންގެ މައްޗަށް މަރުގެ ޙުކުމް އިއްވިއިރު، އެމީހުން ﷲ އަކްބަރު އޭ ގޮވި ކަމަށް ބަންގްލަދޭޝްގެ ބޭރުގެ ބައެއް ނޫސްތަކުން ވަނީ ރިޕޯޓު ކޮށްފައެވެ.\nއެ މައްސަލައިގައި ދަޢުވާ ކޮށްފައިވާ އެކަކުގެ މައްޗަށް ދަޢުވާ ސާބިތުނުވެ، އޭނާ ވަނީ ކޯޓުން ދޫކޮށްލާފައެވެ. ނިރުބަވެރިންނަށް މިއަދު ޙުކުމް ކުރިއިރު، ކޯޓުގެ ސަރަޙައްދުގެ ސެކިއުރިޓީ ވަނީ ވަރަށް ވަރުގަދަ ކޮށްފައެވެ. ކޯޓުގެ ޢިމާރާތާއި، އެ މަގު ހިމެނޭ ގޮތަށް އެތައް ސަތޭކަ ސިފައިންނެއް ފޯރިމަރަން ތިއްބެވެ.\n2016 ވަނަ އަހަރުގެ ތެރޭގައި ބަންގްލަދޭޝްގެ ވަރަށް މަޝްހޫރު ރެސްޓޯރެންޓެއް ކަމަށްވާ 'ހޯލޭ އާޓިސަން' ރެސްޓޯރެންޓަށް ދިން ހަމަލާތަކުގައި 22 މީހަކު ވަނީ މަރާލާފައެވެ. އެންމެ ފުރަތަމަ ބަޑި އާއި އެހެނިހެން ހަތިޔާރުތަކާއެކު ނިރުބަވެރި ހަނގުރާމަވެރިންތަކެއް އެ ރެސްޓޯރެންޓަށް ވަދެ، 12 ގަޑިއިރެއްހާ އިރު ވަންދެން، ބަޔަކު ރަހީނުކޮށްގެން ވަނީ އެމީހުންނަށް ބިރު ދައްކާފައެވެ.\nނިރުބަވެރިން ރެސްޓޯރެންޓު ތެރޭގައި ތިބި މީހުންނަށް ހަމަލާދިނީ ބަންގްލަދޭޝްގެ ސިފައިން އެ ރެސްޓޯރެންޓަށް ވަދެގެން އައުމުންނެވެ. އެ ހަމަލާތަކުގެ ޒިންމާ އައިސިސް ޖަމާޢަތުން ވަނީ ނަގާފައެވެ. އެ ހަމަލާތަކުގެ ފަހަތުގައިވާ2މީހަކު އަދިވެސް އަތުލައިގަނެފައިނުވާ ކަމަށް ބަންގްލަދޭޝްގެ ކައުންޓަރ-ޓެރަރިޒަމް ޔުނިޓުން ހާމަކުރެއެވެ.


ދީނާ ހިލާފު އަމަލު ހިންގާ މީހުންގެ މައްސަލަތައް ބޮޑު އިސްކަމެއް ދީގެން ބަލަން: ފުލުހުން\nސީޕީ މުހައްމަދު ހަމީދު ޖަލްސާއެއްގައި ބައިވެރިވެވަޑައިގަންނަވަނީ -- ފޮޓޯ: އަވަސް\nއިސްލާމް ދީނާ ހިލާފު އަމަލުތައް ހިންގާ މީހުންގެ މައްސަލަތައް ނުވަތަ މިސްކިތްތަކުގެ ހުރުމަތް ކެނޑިގެންދާފަދަ ކަންތައްތައް ކުރާ މީހުންގެ މައްސަލަތަކަކީ ފުލުހުންގެ ހިދުމަތުން ބޮޑު އިސްކަމެއް ދީގެން ތަހުގީގު ކުރަމުންދާ މައްސަލަތަކެއް ކަމަށް މޯލްޑިވްސް ޕޮލިސް ސާވިސް އިން ބުނެފި އެވެ.\nފުލުހުން މިހެން ބުނީ އިސްލާމީ މަރުކަޒާއި ހުކުރު މިސްކިތް އަދި ރައީސް އޮފީސް ކުރިމައްޗަށް ކުޑަކަމުދިޔަ މީހަކީ ނުކުޅެދުންތެރިކަން ހުންނަ މީހެއްކަން ފާހަގަވެފައިވާ ކަމަށް ބުނުމުން އެކަމަށް އަމާޒުވި ފާޑުކިޔުންތަކާއި ގުޅިގެންނެވެ.\nފުލުހުން ބުނީ ވަކި ބާވަތެއްގެ މައްސަލައެއްގައި ހިމެނޭ ކޮންމެ މީހަކީ ނުކުޅޭދެ މީހެއް ކަމަށް ކަނޑައެޅުމަކީ ދިވެހި ފުލުހުންގެ ހިދުމަތުން ކުރާކަމެއް ނޫން ކަމަށެވެ. އަދި ކުރާނެ ކަމެއްވެސް ނޫން ކަމަށެވެ. ފުލުހުން ބަލަމުންދާ މައްސަލައެއްގައި ހިމެނޭ މީހަކީ ނުކުޅެދުންތެރިކަން ހުންނަ މީހެއް ކަމަށް ބެލެވޭ ކަމަށް ފާހަގަ ކުރުމުން އެފަދަ ކޮންމެ މައްސަލައެއްގައިވެސް ފުލުހުން އަމަލު ކުރަނީ އެގޮތަށް ކަމަށް ދޭހަވާ ގޮތަށް ސުވާލު އުފައްދާ އަދި ފާޅުކުރަމުންދާ ޝުއޫރުތަކަކީ ނުކުޅެދުންތެރިކަން ހުންނަ މީހުންގެ ކަރާމާތަށް އުނިކަން އަންނަ ފަދަ ކަންކަން ކަމުގައި ދެކޭ ހާލު އެކަން ކުށްވެރި ކުރާ ކަމަށްވެސް ބުންޏެވެ.\nއަދި ގާނޫނު އަސާސީ އާއި ގާނޫނުލްއުގޫބާތުގައިވާ ފަދައިން ނުކުޅެދުންތެރިކަން ހުންނަ މީހުންނަށް ދޭންޖެހޭ އެންމެހައި ރައްކާތެރިކަމާއި ހިމާޔަތަށް އުނިކަން އަންނާނެ އެއްވެސް ކަމެއް ނުކުރުމަށް އިލްތިމާސް ކުރާ ކަމަށެވެ.