މާފެއްނެތް – Esfiya\nލޮލަށް ޖަމާވަމުންއައި ކަރުނަތައް އަހަރެންނަކަށް ހިފަހައްޓައެއް ނުލެވުނެވެ. ފަސްއަހަރުވީ ކައިވެނި ރޫޅިގެންދިޔައީ އަހަރެން އެކަމަކަށް ތައްޔާރުވެގެން ހުއްޓައެއް ނޫނެވެ. އެހެނަސް އިތުރުގޮތެއް އަހަންނަށް ނެތީއެވެ. ރޫމާން އަހަރެން ވަރިކޮއްލީ އެވެ. އަހަރެންގެ އެއްވެސް ކުށަކާއިނުލައެވެ. ހަމަހުގެ ދަރިފުޅު މޭގައި ފޮރުވާލަމުން އަހަރެން ދިޔައީ ރަށަށް ދާންވެގެންނެވެ. މާލޭގައި އިތުރައް މަޑުކުރުމުގެ ބޭނުމެއް ނެތީތީއެވެ.\nމަގުމަތިން ކާރެއް ހުއްޓުވާ ކާރަށް އެރީމެވެ. އަހަރެންގެ ދަބަހާއި ފޮށިގަނޑު ކާރުގެ ޑިކީ އަށް ލުމަށްފަހު އަހަރެން ދަތުރުފެށީ ރަށަށްދާ ބޯޓުތައް ތިބޭ ސަރަހައްދަށް ދިޔުމަަށެވެ. ޑުރައިވަރު ކާރުމަޑުކޮއްލީ ބޯޓުތައް ތިބޭ ސަރަހައްދާއި ދިމާލަށްކަމުން ދަރިފުޅު ސާރާ އުރާލަމުން އަހަރެން ކާރުން ފޭބީމެވެ. އަހަރެންގެ ދަބަހާއި ފޮށި ޑުރައިވަރު ކާރުން ބާލަދިނެވެ.\nއަހަރެން ބޯޓަށް އެރީމެވެ. ހަތަރުގަޑިއިރުގެ ދަތުރަކަށްފަހު ރަށަށް ދެވޭނެތީ އަހަރެން ހުރީ ހިސާބަކަށް ހިންހަމަޖެހިފައެވެ. ބޯޓުން ދަތުރުކުރާ އެންމެހާ ދަތުރުވެރިން ހަމަވުމުން ބޯޓު މާލޭގެ ފަޅުން ނުކުމެ ދަތުރުފެށި އެވެ. ކަނޑުގެ ލޮނުގަނޑު ކަފަމުން ބޯޓު ދަތުރުކުރަމުން ދިޔައެވެ. ޖެހެމުންދިޔަ މަޑުމަޑު ހިމޭން ވައިރޯޅި އާއިއެކު ވެސް އަހަރެންގެ ހިތުގަ ހެދިފައިވީ ފާރުގަނޑުގަ އަޅާ ރިހުމަކަށް ކުޑަނަމަވެސް ލުޔެއް ނުލިބުނެވެ.\nހަނދާނުގެ ރާޑަރައް އެރީ ރޫމާން އާއި ކައިވެނި ކުރުމަށްފަހު އަހަރެން މާލެ އައި ހަނދާނެވެ. ރޫމާން އާއި އަހަރެންގެ ކައިވެނި ކުރެވިގެންދިޔައީ އެއްގޮތަކަށްވެސް ލޯބިވެގެނެއްނޫނެވެ. އަހަރެންގެ ބައްޕަ ރޫމާންގެ ބައްޕަ އާއި ކޮއްފައިވާ ވައުދަކަށް ހުރުމަތްތެރިވުމަށްޓަކައި ކުރެވިގެންދިޔަ ކައިވެންޏެކެވެ. ކައިވެނީގެ ކުރީކޮޅު ރޫމާން އަހަންނަށް ވަރަށް ރަނގަޅެވެ. އަހަރެންނަށް ލޮތްބާއި އަޅާލުމާއި އޯގާތެރިކަން އޭގެ އެންމެފުރިހަމަ ގޮތުގައި ލިބިގެންދިޔައެވެ.\nކައިވެންޏަށް ތިން އަހަރު ވެގެންދިޔަ އިރުވެސް ރޫމާންގެ ފަރާތުން ރަނގަޅު ސިފައެއް ނޫނީ އަހަންނަށް ފެނިފައިނުވެއެވެ. ހިނިތުންވުމާ އެކުގައި ނޫނީ އަހަންނާއި ވާހަކަ ނުދައްކާނެއެވެ. އަހަރެންގެ ހެޔޮނަސީބާއިމެދު އަހަރެން އުފާކުރީމެވެ. ނަމަވެސް ކަންތައްތައް ބަދަލުވެގެންދިޔައީ ކުއްލިއަކަށެވެ. ރޫމާން އޮފީހުން ނިމިގެން ގެއައް އައުން ލަސްވި އެވެ. އަހަރެން ކިތަންމެ ވާހަކައެއް ދެއްކިޔަސް މަދުފަހަރަކުނޫނީ އަނގައިން ބުނެނުލާނެއެވެ. ރޫމާންގެ އުޅުމަށް ބަަދަލުއައި ސަބަބު އެނގެން އަހަރެން މަސައްކަތް ފެށީމެވެ.\nނަމަވެސް އަހަރެންނަކީ އެކަނި ގެއިން ބޭރަށް ދާމީހެއް ނޫނެވެ. ވުމާއެކު ރޫމާން އަށް ފާރަލުން އަހަންނަށްވީ ދަތިކަމަކަށެވެ. އެއްރެއެއްގެ ދަންވަރުގެ ވަގުތެވެ. އަހަރެން ރޫމާންއަށް ކާންހަަދައިގެން ރޫމާން ގެޔަށް އަންނާނެ ވަގުތަކަށް ބަލަބަލައި އިނީމެވެ. ގަޑިން ތިނެއް ޖަހަން ކައިރިވެފައި ވަނިކޮށް ރޫމާން ގެއައް އައެވެ.”ރޫމާން ހާދަލަހަކުން އޮފީހުން ނިމުނު ރެއެކޭ ދޯ?…ކާންހަދައިގެން މިއިނީ ހިނގާކާން. ރޫމާންއަށް އެންމެމީރު އަލުވި ރިހަޔާއި ރޮއްޓާއި މިރޭ ކާން ތައްޔާރު ކުރީވެސް. އެއްޗެހި ބަދަލްކޮއްގެން ކާން އާދޭ..” އަހަރެން ލޮތްބާއެކު ބުނީމެވެ.\nއަހަރެން ގެޔަށް އަންނާނެ ގަޑި އިނގޭނީ ހަމަ އަހަންނަށް. ހައިފާ ނުޖެހޭނެ ބަލާކަށް. ގެއައް އައިސް ވަންތަނާ ހަމަފެށީ އޭދޯ?.. އަހަރެންގެ މިނިވަންކަމާ ހައިފާ ނުޖެހޭނެ ބެހޭކަށް. އަހަރެންގެ ކުރިމަތީ ޒުވާބުކުރަން ހިތައްވެސް ނާރުވާތި. އަހަރެންގެ ނުބައިކަން ނޭނގިގެން އަދި ތިއުޅެނީ” ރޫމާން އަދި އެވަރަކުން ނިއްމާލީއެއް ނޫނެވެ. އަހަރެންގެ ކޮނޑުގައި ހިފައި ސިޓިންރޫމް ޓައިލްސް މައްޗައް އަހަރެން ކޮއްޕާލި އެވެ. ވިއްސަ އިގެންގޮސް އަހަރެންގެ ބޯޖެހުނީ ސިޓިންރޫމުގެ ހަރުކޮއްފައި ހުރި ޓީވީ ރެކުގައެވެ. އަހަރެންގެ ނިތުން ލޭ އައެވެ. ލޮލުން އައި ކަރުނަތައް އަހަރެން ފޮހެލީމެވެ. އެހެނަސް ކަރުނަ އައުން ހުއްޓިގެން ނުދިޔަ އެވެ.\nއެރެ އަށްފަހު ރޫމާން އަހަރެންނާއި އެއްގޮތަކަށްވެސް އަނގަޔަކުން ނުބުނެއެވެ. ގެއައް އަންނަގޮތައް ފޯނުކަންފަތުގައި ޖަހައިގެން ރޭހަތަރުދަމު ހުންނަނީ ހޭލައެވެ. އަހަރެންގެ ކެތްތެރިކަން ކޮޅުންލައިގެން ދިޔައެވެ. ރޫމާންގެ އުޅުމަށްއައި ކުއްލި ބަދަލް ރޫމާންގެ މަންމަ ފަރުޒީނާއާއި ހިއްސާކުރީމެވެ. ރޫމާންގެ އުޅުމަށް ހެޔޮބަދަލު އަންނާނެކަމުގެ ފޮނި އުއްމީދުގައެވެ. އެހެނަސް ކަންތައްތައް ވެގެންދިޔައީ ދިމާ އިދިކޮޅަށެވެ. ރޫމާން އަހަންނަށް އަނިޔާކުރަން ފެށި އެވެ. ކައްކާ އެއްޗެހީގެ ރަހަ ކަމުނުދާކަމަށްބުނެ ތަށިތަކާއި ކާއެއްޗެހި ވަރައި ކާގޭތެރޭގައިވެސް އަހަރެންނަށް އެތިވަރުގޮވައިލަ އެވެ.\nއަހަރެންނާއި ރޫމާންގެ ކައިވެންޏަށް ފަސް އަހަރުގައި އަހަރެން ބަލިވެއިނެވެ. އަހަރެން އުއްމީދުކުރީ ދަރިޔަކު ލިބުމުން ނޫމާންގެ އުޅުން އިސްލާހުވާނެ ކަމަށެވެ. އެހެނަސް ރޫމާންގެ ފަރާތުން ލިބެންޖެހޭ ލޮތްބާއި އޯގާތެރިކަމުގެ ޒަރެއްގެ މިންވަރުވެސް އަހަންނަކަށް ލިބިގެންނުދިޔައެވެ. ބަނޑުގައި ރިއްސާވަރުން ނުނިދިގެން އަހަރެން އުޅޭއިރުވެސް ރޫމާން އޮންނާނީ ފޯނުނަގައިގެން ގޭމް ކުޅޭށެވެ. ޑޮކުޓަރަށް ދައްކަން ދާންޖެހެނީ ރޫމާންގެ މަންމަ ފަރުޒީނާއާއި އެކުގައެވެ. ރޫމާން އަހަރެންނާއި އެކުގަދާން އެއްބަހެއް ނުވުމުންނެވެ.\nއަހަރެން ބޯއަނބުރައި ހޮޑުލައި ހަދާއިރު ރޫމާން އަށް ކަމެއް ވާހެންވެސް ހީނުވެ އެވެ. އަހަރެންގެ ހިތްފަޅައިގެން ދާވަރުވެ އެވެ. ފާހާނާޔަށްވަދެ ސިއްރުން ރޯލަމެވެ. ރޫމާންގެ ކުރިމަތީ ރުޔަސް ވާނެ ފައިދާއެއް ނެތީމައެވެ. އަހަރެން ވިހަން ބަނޑުގައި ރިއްސުމުން ރޫމާން އަށް ގުޅީމެވެ. ފޯނެއް ނުނެގިއެވެ. އެންމެފަހުން ހަދާނެގޮތް ހުސްވެ ރޫމާންގެ މަންމައަށް ގޮވީމެވެ. ކުޑަމިނުން އަހަރެން ވިހައިގެން ދަރިފުޅު ދެކިލުމަށްވެސް ރޫމާންއަށް އާދެވުނު ކަމަކަށްނުވި އެވެ. އަހަރެންގެ ހިތުގައި ޖެހުނެވެ. ދަރިފުޅުގެ މޫނުފެނުމުން ރޫމާން ސިފަވެގެންދިޔަ އެވެ. އެބޮޑު ދެލޮލެވެ. އެފަން އިސްތަށިގަނޑެވެ. އެލޯބި މޫނެވެ. ރޫމާން އާއި އެއްވެސް ތަފާތެއްނެތެވެ. އެހެނަސް ރޫމާން ދަރިފުޅު ދެކިލުމަށް އެންމެ ފަހަަރަކުވެސް ހޮސްޕިޓަލަކަށް ނާދެއެވެ.\nދެދުވަސް ހޮސްޕިޓަލުގައި ހޭދަކުރުމަށްފަހު އަހަރެން ގެއައް ދޫކޮއްލިއެވެ. ރޫމާންގެ މަންމައާއި ބައްޕަގެ އެހީތެރިކަން ނުލިބުނުނަމަ އަހަރެން އުޅޭނެހާލު ހިތައް ގެންނަންވެސް ދައްޗެވެ. ދަރިފުޅު އުރާލައިގެން އަހަރެން ކޮޓަރިޔަށް ވަނީމެވެ. އެނދުގައި ރޫމާން ނިދާފައި އޮތެވެ. ދަރިފުޅަށް ހަމަސްވެގެން ދިޔަ އިރުވެސް ރޫމާން ދެތިން ފަހަރަކުނޫނީ ދަރިފުޅުގައިގަ އަތްލާފައިވެސް ނުވެއެވެ. އަހަރެން ދުނިޔޭގައި ހުއްޓެ އްކަމަކު އަހަރެންގެ ރޫހުވަނީ މަރުވެފަ އެވެ. ރޫމާން އަހަންނާއިމެދު ކަންތައް ކުރާގޮތުން ދުނިޔެމަތިންވެސް ފޫހިވެއްޖެއެވެ.\nކޮންމެގޮތަކަށް ކަންތައްވިޔަސް ވަރިހަމަކަމަށް ނިއްމައި އަހަރެން ރޫމާން އާއި ވާހަކަދައްކަން ނިއްމީމެވެ. އަހަރެންގެ ކުށެއްނެެތި ރޫމާން އަހަންނާ އިމެދު އިހާނެތިކޮށް ކަންތައް ކުރަންޖެހުނު ސަބަބެއްބަލަން އަހަރެން ބޭނުމެވެ. ދަރިފުޅު ސާރާ ނިންދެވުމަށްފަހު ދާނުގައި ބޭއްވީމެވެ. ރޫމާން ކޮޓަރިޔަށް ވަނީ އަހަރެން ފާހާނާއިން ނުކުތްތަނާ ހެންނެވެ. “ރޫމާން. އަހަރެން ބޭނުން ވާހަކައެއް ދައްކާލަން. ވަގުތު އޮތިއްޔާ މަޑުކޮއްލަދެވިދާނެތަ އިހަށް.” ރޫމާންގެ ޖަވާބު އަންނާނެގޮތެއް އަހަންނަކަށް ނޭނގެއެވެ.\n“ހޫމް.. ތިކިޔަން އުޅޭއެއްޗެ އް ކިޔާބަލަ. ބޭރައްދާން އެބަޖެހޭ މިރޭ.” ރޫމާންގެ ޖަވާބުލިބުމުން ލަސްނުކޮށް އަހަރެން ވާހަކަދައްކަން ފެށީމެވެ. “ރޫމާން… ބުނެދީފާނަންތަ ރޫމާން އަހަންނާއިމެދު އިހާނެތިކޮށް ކަންތައް ކުރަންޖެހުނު ސަބަބު. އަހަރެންމީ ރޫމާންގެ ހަލާލު އަނބިމީހާ. އަހަންނަށް ކޮންކުށެއް ކުރެވުނީ. ބުނެދީބަލަ. އަހަރެން ރޫމާން ދެކެ އިންތިހާޔަށް ލޯބިވަން. ރޫމާން… ބުނެދީބަލަ އަހަރެންގެ ކުށް. ހާދަ ހިތުގައިޖެހެޔޭ. ހާދަކަރުނަޔެއް ލޮލުން އާދެޔޭ. އަހަރެންނަށް ތިހެން ހަދަން ހެޔޮވާނެތަ. މިރޭ މިތަނުން ނުކުމެގެން ރޫމާން ދާންޖެހޭނީ މިހުރިހާކަމެށް އަހަންނަށް ރޫމާން ކުރަންޖެހުނު ސަބަބު ސާފުކޮއްދީފަ.” ލޮލަށް ޖަމާވި ހޫނުކަރުތައް އަތުގެނުފުށުން ފޮހެލަމުން އަހަރެން ބުނީމެވެ.\n” ސަބަބު އެނގެންދޯ ބޭނުމީ. މައްސަލައެއްނެތް މިކިޔަ އިދެނީ ސަބަބު. އަހަރެން ހައިފާ އާއި ކައިވެނިކުރީ ލޯތްބަކުންނެއްނޫން. މަޖުބޫރުވެގެން. ހައިފާގެ ސަބަބުން އަހަރެންގެ ލޯބިވެރިޔާއި އަހަރެން ހިތާދެކޮޅަށް ވަކިވާންޖެހުނީ. ހައިފާ އަށް ލޯބިދީގެން ރަނގަޅު ދިރިއުޅުމެއް އުޅެވޭތޯ އަހަރެން މަސައްކަތްކުރިން. އެކަމެއްނުވި އަހަންނަކަށް. ހައިފާއެކު ދިރިއުޅުން ވޭތުކުރަން ދެން އަހަރެންނެތިން. އަހަރެންގެ ލޯބިވެރިޔާ އަހަރެންގެ ހަޔާތައް ގެންނަން މިއުޅެނީ. ހައިފާ ތިހިރީ ވަރިކޮއްފަ. ސަބަބު އެނގިއްޖެކަމަށް މިބަލަނީ .” ރޫމާންގެ ވާހަކަ ނިމުނުހިނދު އަހަންނަށް ހީވީމީހަކު އަހަރެންގެ މޭގައި ބާރުބޮޑިއެއް އަޅާލިހެންނެވެ. ހުރިތަނަށް ތިރިވެވުނެވެ. އަނޑުން އަޑުނަގައި ރޯންފެށުނީ އަމިއްލަ އިހުތިޔާރުން ބޭރުގައެވެ. ފަޅިސިކުންތުކޮޅެއްގެ ތެރޭ އަހަރެންގެ ހަޔާތް ވިއްސިވިހާލިވެގެން ދިޔައީ އެވެ.\nއެހެނަސް ރޫމާންގެ ދެފައިގައިހިފައި އާދޭސް ކުރާކައް އަހަރެން ނެތީމެވެ. ” އެކޮއި މިއާދެވުނީ ރަށަށް.” އަހަރެން ހިޔާލީދުނިޔެން ނެރެލީ ބޯޓުގެ ވެރިމީހާާ ތައްހާނުގެ އަޑުންނެވެ. ރޫމާންގެ ނަންސިކުނޑިން ފޮހެލައި ދަރިފުޅު ސާރާ އަށްޓަކައި އަހަރެން ދިރިއުޅުމާއިގެން ކުރިޔަށް ދާނަމެވެ. ހިތްކުދިކުދިވިޔަސް ދިރިއުޅުމުގެ ދަތުރުގައި ހިތްވަރާއެކު ކުރިޔަށް ދާނަމެވެ. ރޫމާން ގާތަށް އަނބުރާދިޔުމީ އަހަރެން ކުރާނޭކަމެއް ނޫނެވެ. އަހަރެންގެ ހިތުގައި ރޫމާން ލައްވާލި ލަކުނުތައް ދުވަހަކު ފިލައިގެން ދިޔުމެއް ނުވެއެވެ. އަހަރެންގެ މާފެށް ދުވަހަކުވެސް ރޫމާން އަކަށް ނުލިބޭނެއެވެ. އަހަރެންނާމެދު ރޫމާން ކަންތައްކުރި އިހާނެތިގޮތް ހަދާންނައްތާލެވުމަކީ ދުވަހެއްގެ ކޮޅުންވެސް ވާނޭކަމެއް ނޫނެވެ. ދަރިފުޅު އުރާލައިގެން އަހަރެން ބޯޓުން ފޭބީމެވެ. އާފެށުމަކުން ދިރިއުޅުން ފެށުމަށް ހިތުންނިޔަތް ގަނެގެންނެވެ.\nހިތާމަ މަޖާ ލޯބި July 15, 2020\nކުރުވާހަކަ އެހެނިހެން February 20, 2019\nހިތާމަ އެހެނިހެން ލޯބި April 21, 2020\nހަޤީޤީ ކުރުވާހަކަ ދީނީ June 14, 2018\nލޯބި April 5, 2017\nލޯބި November 30, 2018


Hulhumalé in masthuvaathakehchaai ban'guralaa eku2meehaku hayyaru kohfi - AO News\nހުޅުމާލެއިން އަތުލައިގަތް ބަނގުރަލާއި މަސްތުވާތަކެތި - ފޮޓޯ: ޕޮލިސް\nފުލުހުން ބުނީ ހުޅުމާލޭގައި ބަނގުރަލާއި މަސްތުވާތަކެތި ރައްކާކޮށް ވިޔަފާރިކުރާކަމަށް ލިބުނު މައުލޫމާތަކާ ގުޅިގެން ފުލުހުންގެ އިންޓެލިޖެންސާއި ހުޅުމާލެ ޕޮލިސް އަދި ސްޕެޝަލިސްޓް އޮޕަރޭޝަންސްގެ ފުލުހުން ގުޅިގެން ހިންގި އެ އޮޕަރޭޝަނުގައި ހައްޔަރުކޮށްފައިވަނީ 30 އަހަރުގެ ދެ ފިރިހެނުން ކަމަށާއި، އެ ދެމީހުންނަކީވެސް ދިވެހިންނެ ކަމަށެވެ.\nމީގެ އިތުރުން އެ އޮޕަރޭޝަނުގައި ހުޅުމާލޭގެ ދެ ފްލެޓެއް ބަލައިފާސްކޮށްފައިވާއިރު އެތަނުން އެއް ފްލެޓަކުން މަސްތުވާތަކެތީގެ ބާވަތެއްކަމަށްވާ ހެރޮއިންކަމަށް ބެލެވޭ އެއްޗެއް ހޭކިފަައިހުރި 8 ރަބަރު ޕެކެޓާއި ހުސް ރަބަރު ޕެކެޓްތަކެއް ފެނިފައިވާ ކަމަށް ފުލުހުން ބުންޏެވެ.\nއަދި އެ އޮޕަރޭޝަނުގައި ފަސް ކާރެއް ބަލައިފާސްކޮށްފައިވާ ކަމަށާއި، ބަލައިފާސްކުރި ފަސް ކާރުގެ ތެރެއިން އެއްކާރު ތެރެއިން ގިނަ އަދަދެއްގެ ބަނގުރާލާއި މަސްތުވާތަކެތި ފެނިފައިވާ ކަމަށް ފުލުހުން ހާމަކޮށްފައި ވެއެވެ.\nއެގޮތުން ފުލުހުން ބުނީ އެކާރުން 34 ދަޅު ބިޔަރާއި ބޮގަރުކަމަށް ބެލެވޭ އެއްޗެއްހުރި 33 ފުޅިއާއި 58 ފުޅި ބަނގުރަލާއި މަސްތުވާތަކެތީގެ ބާވަތެއްކަމަށްވާ ކެނަބިސްކަމަށް ބެލެވޭ އެއްޗެއްހުރި 51 ސެލޯފިންކޮޅު ފެނިފައިވާ ކަމަށެވެ.\nފުލުހުން ބުނީ އެ މައްސަލަ ހުޅުމާލެ ޕޮލިސް ސްޓޭޝަނުން ތަހުގީގު ކުރަމުންދާ ކަމަށެވެ.


Thilafushi Kunigondaai Eku BBC Ge Faadukiyun Raajje Ah - Vaguthu\nތިލަފުށީގައި ކުނި ނައްތާލުމަށް ކުރަމުން އަންނަ މަސައްކަތުގެ ވީޑިއޯއެއް ބީބީސީ އިން ގެނެސްދީ، އެވީޑިއޯގައި ދިވެހިރާއްޖެއަށް ވަރަށް ބޮޑަށް ފާޑުކިޔައިފިއެވެ.\nއިނގިރޭސިވިލާތުގެ ސައިމޮން ރީވް ރާއްޖެ އައިސް ތިލަފުށީގައި ނަގާފައިވާ ވީޑިއޯ އިން ފެންނަނީ ތިލަފުއްޓަށް ކުނި ބާލާ މަންޒަރާއި ލޮރީއެއްގައި ކުނިގޮނޑަށް ކުނި ހުރަސްކުރާ މަންޒަރެވެ.\nރީވް ބުނީ ރާއްޖެއަށް ޒިޔާރަތްކުރާ ފަތުރުވެރިން ވެސް ރާއްޖޭގެ ކަނޑުގެ ދިރުންތައް ހިމާޔަތް ކުރަން ހޭދަކުރާ ކަމަށެވެ. "ރާއްޖޭގެ ނުފެންނަ ފަރާތް" ކަމަށް ބުނެ ރީވް ގެނެސްދިން ވީޑިއޯގައި އޭނާ ބުނީ މިފަދަ މަންޒަރެއް ރާއްޖެ ފިޔަވައި ދުނިޔޭގެ އެހެން އެއްވެސް ތަނަކުން އޭނާ އަށް ނުފެންނަ ކަމަށެވެ.\n"ބޮޑެތި ކުނިފުނިތަކެއް މިހުރީ މޫދުތެރޭގައި. މުޅި ސަރަހައްދުގައި މިއޮންނަނީ މެހި. 300 ވަރަކަށް ޓަނުގެ ކުނި ކޮންމެ ދުވަހަކު މިރަށަށް އަޅަމުން ގެންދޭ." ރީވް ބުންޏެވެ.\nރީވް ބުނީ ކުނިގޮނޑުތަކުން އަރަމުންދާ ވިހަ ދުމުގެ ސަބަބުން ވަރަށް އުނދަގޫވާ ކަމަށެވެ.\nމާލެ އާއި ގިނަ ރިސޯޓްތަކުގައި އުފެދޭ ކުނި ނައްތާލަން ގެންނަނީ ތިލަފުއްޓަށެވެ.\nރާއްޖެއަށް ޒިޔާރަތް ކުރާ ބްލޮގަރުން ދޭތެރެ ދޭތެރެއިން ތިލަފުއްޓަށް ޒިޔާރަތްކޮށް ތިލަފުށީގެ ކުނީގެ ހާލަތާއި ގުޅޭ ގޮތުން ކަންބޮޑުވުން ފާޅުކޮށް ތިލަފުށީގެ ހާލަތު ދުނިޔޭގެ ސަމާލުކަމަށް ގެނެއެވެ.\nތިލަފުއްޓަކީ ރައްކާތެރި، ސާފު، ދިރިއުޅެވޭނެ ފަދަ މާހައުލަކަށް ހެދުމަށްޓަކައި ކުނި މެނޭޖްކުރުމުގެ ހާއްސަ މަޝްރޫއެއް ކުރީގެ ރައީސް އަބްދުﷲ ޔާމީންގެ ވެރިކަމުގައި ފެށިއެވެ. އެމަޝްރޫއު ހިންގީ ތިލަފުށީގައި ކުނި އެންދުން ހުއްޓާލުމަށްޓަކައެވެ. އެމަޝްރޫއުގައި ފަސް އިންސިނެރާޓާއި ދެ ބެއިލިން މެޝިން ބެހެއްޓިއެވެ. ދެ ބެއިލިން މެޝިނަކީ ކުނި އެންދުން ހުއްޓާލުމުގެ ސަބަބުން މެއްސާއި މަދިރި އާއި މީދަލުގެ އުނދަގޫ ދިމާވެދާނެތީ އެކަން ހައްލު ކުރަން ބެހެއްޓި ދެމެޝިނެވެ.\nނަމަވެސް ވެރިކަން ބަދަލުވިފަހުން ތިލަފުށީގައި ކުނި ނައްތާލުމުގެ މަސައްކަތައް އަނެއްކާވެސް ތަފާތު މައްސަލަތައް ދިމާވެގެން ގިނަ ބަޔަކު އެކިފަހަރުމަތިން ޝަކުވާ ކޮށްފައި ވެއެވެ.\nފެބުރުއަރީ 26, 2021 11:23\nދިވެހިންނާއި ދިވެހި ސަރުކާރުން ވަރައް ނައްޓާނެ ތިފާޑައް ކަނޑައެޅިގެން ހަގީގަތް ހާމަކުރާ ފަރަޖީ މީހުންދެކެ. ދިވެހިން އަބަދުވެސް ފަރައްޖީ މީހުން ކައިރީ ކިޔަނީ ފަރައްޖީ ގައިމުތަކުން ޖައްވައް ވިހަގޭސް ބޭރުކުރާތީ، މިރާއްޖޭގެ ތިމާވެށި ވީރާނާވަނީޔޭ، ރައްތައް ގިރިހުސްވަނިއްޔޭ، ތިމަންނަމެން މިއޮއް މަރުވަނިއްޔޭ. ދިވެހިން އަބަދު އުޅޭނީ ބުޑައް ގުއިލަިއގެން އެފޮރުވައިގެން.\nފެބުރުއަރީ 26, 2021 11:25\nމަ ހީކުރީ އިބޫސަރުކާރުން\nފެބުރުއަރީ 26, 2021 11:32\nމިސަރުކާރުގެ ކުނި މިނިސްޓަރު ބުނި ތިލަފުށީ ގޮނޑުން ދުންނާރާގޮތް ހަދާނަމޯ! ރީތިވެއްޖެއެއްނު! ތިއޮތީ އެކަމަށް ކަނޑައެޅި ލާރިކޮޅު ކާލާފަ! އަދި އުޅޭނެ އައިލެންޑް ޕްރެޒިޑެންޓޭ ކިޔާ ބޯބުރާންޗެއް! ބުއްޅަބޭގެ ހަޤީޤީ ސިފަ ބީބީސީއިން ތި ދެއްކީ!\nފެބުރުއަރީ 26, 2021 11:34\nސަޅިބައިސާ ކަޑާ މީހުން ގިނަ ސަރުކާރެއް.\nގައުމާ ނުބައްދަލު ގިނަ މިނިސްޓްރީ އެބަހުރި.\nނަސީބެއްނުން މާލެތެރެ ވީޑިއޯ ނުކުރިކަން.\nފެބުރުއަރީ 26, 2021 11:35\nމަ ހީކުރީ އިބޫސަރުކާރުން ކުނިން އާމްދަނީ ހޯދާތީ އެވާހަކަ އިބޫސަރުކާރަށް ތައުރީފްކޮށް ބީބީސީން ދުނިޔެކުރިމަތީ ހާމަކުރީކަމަށް. އެކަމަކު މިވީ ގޮތަކީ އިބޫގެ ސޯޓް ބޭލުނީ. އިބޫ ފެއިލްވެފައިވާވަރު ދުނިޔެއަށް ހާމަވީ. އަދި ސަޅިވީސް ކ. މާފުށީގެ ކުނިގޮނޑު އޮތްގޮތް ދައްކާލާ މޫދު ކުނިވެފައިވާމަންޒަރު ގެނެސްދިންނަމަ. އޭރުން އެމްޑީޕީއަށް ރައްވެހިފަތިސް ދޭންޖެހޭވަރު ރައްޔިތުންނަށް ސާފުވީސް. އަދި އީޕީއާއި، އެންވައިރުމަންޓް މިނިސްޓަރާ ރައީސް އިބޫއާ މާލޭ މޭޔަރު ޝިފާއަށް ބީބީސިން މެޑެލްވެސް ދިނީސް.\nފެބުރުއަރީ 26, 2021 11:36\nކުނި ނައްތާ މެޝިނުވެސް ޖަލުގަ، އިސްލާމް ދީންވެސް ޖަލުގަ، ކޮވިޑް ވެކްސިންވެސް ޖަލުގަ، އަޖައބެއް\nފެބުރުއަރީ 26, 2021 11:38\nއިނގިރޭސި ދައުލަތުގެ ޕުރޮޕެގެންޑާ ފަތުރާ ސްޓޭޓް ޓީވީ މިތަނަށް ފޮނުވައިގެން ރާއްޖެއާބެހޭ ގޯސް ޕުރޮޕެގެންޑާ ފަތުރާކަމުގައިވާނަމަ އިނގިރޭސި ސަފީރު ވަގުތުން ޑިޕޯޓުކުރަން އެބަޖެހޭ، އިނގިރޭސިންނަކީ މިއަދުގެ ދުނިޔޭގަ މާ މުހިއްމު ބައެއްނޫން.\nފެބުރުއަރީ 26, 2021 11:46\nސައިމޮން ކައިރީ ބުނެބަލަ ދުނިޔޭގެ އެހެހ ހެން ގައުމެއްގެ ގޮނޑަށް ތިގޮތަށް ވަދެބަލާށޭ، އޭނައަށް އެތަންތަނުން ފެންނާނީ ލަގްޒަރީ ހޮޓަލެއްގެ ލޮބީތޯ ބަލަން.\nފެބުރުއަރީ 26, 2021 12:45\nގްރީންޓެކްސް ނަގައިގެން ކުރި އެއްވެސްކަމެއްނެތް.\nފެބުރުއަރީ 26, 2021 12:55\nތިލަފުއްޓައް ނުދިޔަނަމަ ދުމުގެ އަސަރު ނުކުރީސްދޯ..\nކުނިގޮނޑުތަކުން އަރަމުންދާ ވިހަ ދުމުގެ ސަބަބުން ވަރަށް އުނދަގޫނުވާނެ ތިލަފުއްޓައް ނުދިޔަނަމަ\nފެބުރުއަރީ 26, 2021 13:49\nޥަރަށް ކުރީގެ ވިޑިއޯ އެއް.\nފެބުރުއަރީ 26, 2021 14:21\nކޮބާތަ ތިމާވެޝީގެ ރައީސް ކަނޑުއަޑީގަ ކެބިނެޓް މީޓިންގް ބާއްވާ ސޮޓަންޓްމޭން ނަޝީދު.\nފެބުރުއަރީ 26, 2021 15:21\n2012 ވަނައަހަރު ސައިމޮން ރީވް ރާއްޖެ އައިސް ތިލަފުށްޓަށް ގޮސް ހެދި ރިޕޯޓެއް އަށެއްކަ އަހަރުން މިއަދު ނުވަތަ އިއްޔެ މިވާހަކަ ދެއްކުމެކޭ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނު އަސާސީ އިސްލާހުކުރަން ފެށިތާ ސަތާރައަހަރުން ތަސްދީގުކުރުމެކޭ ތަފާތެއް އެބަހުރި ތޯއެވެ؟\nފެބުރުއަރީ 26, 2021 15:22\nގޭގައި .ގެންގުޅޭހާ ގޮނޑިއެއްވެސް މިފަހަރު އެމްޑީޕީ ދޭންވާނެ. އޭރުން މައްސަލަތައް ހައްލުވާނީ\nފެބުރުއަރީ 26, 2021 15:48\nއަހަރެމެން ބަހައްޓަނީ އެއްތާކަށް އެއްކޮށްފައޭ އިންޑިއާހެން ފެންގަނޑުތައް ކުނިއަޅާ ފުރާ ކިލަނބު ކޮށްފައެއް ނޫނޭ.\nފެބުރުއަރީ 26, 2021 19:40\nޔާމީން ފޯ ޕްރެޒިޑެންޓް 2023\nފެބުރުއަރީ 26, 2021 19:53\nތިމާވެށްޓޭ މިކިޔަނީ ބުރާންތިތަކެއް! މި ހުޅަނގު މީހުން ދުނިޔޭގެ މީހުން މޮޔަކުރުވައިގެން ދައްކާ ވާހަކައެއް. ކުނި އުފެދުނީ ދުނިޔޭގައި. ކުނި އުފެއްދެވީ ދުނިޔޭގައި. މި ކުނިތައް ދުނިޔެ ފިޔަވައި ގެންދަން އޮތީ ކޮންތަނެއް! ދުނިޔެއިން މިކުނިތައް ފަޒާއަށް ގެންދަންވީނު. އޭރުން ފަޒާއަށްވާނީ ކިހިނެތް؟ މަރުމޯލަ މޮޔަ ބަޔަކު ބަޔަކު މޮޔަ ހައްދަން ދެއްކި ވާހަކައެއްގައި ޖެހިގެން ސަލާމަތްނުވެވިގެން މިއުޅެނީ. އެހެން ނޫނަސް ހުޅަނގުގެ މީހުން ތިންވަނަ ދުނިޔޭގެ މީހުން ހައިޖެކްކުރަން ދައްކާނީ ދެވާހަކަ. އެއް ވާހަކައަކީ ހިއުމަން ރައިޓްސް އަނެއް ވާހަކައަކީ ތިމާވެށި.\nތިޔާ ބޮޑައް ވައްތަރީ ކޮވިޑުގައި ރާއްޖޭގެ ޓޫރިޒަމައް ލިބުނު އެޓެންޝަން ހަލާކުކޮއްލަން އެކަމުން ގެއްލުން ލިބުނު ބަޔަކު ރާވާގެން ހިންގި ޕުރޮޕަގަންޑާ އެޕިސޯޑެއްހެން.\nފެބުރުއަރީ 26, 2021 22:36\nތިލަފުށިވެސް އިންޑިމީހަކައް ވިއްކާލާފައި ދެން ތިބޭ އިންޑިޔާ އެމްބަސީ ބޭރުގައި ކިއޫ ހަދައިގެން ވިސާހޯދަން\nފެބުރުއަރީ 27, 2021 00:30\n99.7% ކަނޑު އޮންނަ ހުރިހާ އެއްޗެއް އިންޕޯޓް ކުރާ މި ކުޑަ ގައުމުންވީ ކުުނި އިގިރޭސި ވިލާތަށް އެކްސްޕޯޓް ކުރަންތަ؟ ގުދޯ ގުދޯ ނުގޮވާ. ކަލޭމެން ތިމާވެއްޓަށް ދޭ ގެއްލުމާ ބޭރުކުރާ ކެމިކަލް ތަކުގެ ވާހަކަ ދެއްކުން އައުލާކަން މާ ބޮޑު ކަމަށް ފެނޭ. ްްްްްްްްްްްްްްްްްްްްްްްްްްްްްްްްްްް


Mohamed Shafiu: ތައުޙީދު - ފުރަތަމަ އަދި ފަހުގެވެސް ވާޖިބިއްޔާތު\nތައުޙީދު - ފުރަތަމަ އަދި ފަހުގެވެސް ވާޖިބިއްޔާތު\nއަލްއުޚްތު އުއްމު ޢީޝަލް\nދަންނާށެވެ! رسول الله صلى الله عليه وسلم، އެންމެ ފުރަތަމަ ވެސް ގޮވާލެއްވީ ތައުޙީދަށެވެ. އަދި الله سبحانه وتعالى ގެ މަގު، ޙައްޤުވެގެންވާ މަގު ހޯދާމީހަކަށްވާ ފުރަތަމަ މަރުޙަލާއަކީ ވެސް އެއީ އެވެ. އެހެންކަމުން އިސްލާމް ވާން ބޭނުން މީހާ އެންމެ ފުރަތަމަ ވެސް ދެނެގަންނަންވީ ތައުޙީދެވެ. އަދި އިސްލާމް ދީނަށް ގޮވައިލާ މީހާގެވެސް އެންމެ އިސްވާޖިބަކީ އެއީއެވެ. الله سبحانه وتعالى، ފޮނުއްވި ރަސޫލުންގެ ވެސް ޢަމަލުތަށް ބެހެއްޓެވީ އެގޮތުގެ މަތިންނެވެ. އެބޭބޭކަލުންގެ ވިދާޅުވަމުން ގެންދެވިއެވެ. ”ތިޔަބައިމީހުން ﷲ ތަޢާލާއަށް އަޅުކަން ކުރާށެވެ. އެއިލާހު ފިޔަވައި އެހެން އިލާހަކު ތިޔަބައިމީހުންނަކަށް ނުވެއެވެ.“\nނޫޙް عليه السلام، އާއި މެދު الله سبحانه وتعالى ވަޙީ ކުރައްވާފައިވެއެވެ.\n”لَقَدْ أَرْسَلْنَا نُوحًا إِلَى قَوْمِهِ فَقَالَ يَا قَوْمِ اعْبُدُوا اللَّهَ مَا لَكُمْ مِنْ إِلَهٍ غَيْرُهُ إِنِّي أَخَافُ عَلَيْكُمْ عَذَابَ يَوْمٍ عَظِيمٍ“\n”ހަމަކަށަވަރުން ތިމަން ﷲ ނޫޙު (عليه السلام) އެކަލޭގެފާނުގެ ޤައުމުގެ މީސްތަކުންގެ ގާތަށް ފޮނުއްވީމެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. އޭ ޤައުމުގެ މީސްތަކުންނޭވެ! ﷲ ތަޢާލާ އަށް އަޅުކަން ކުރާށެވެ. އެއިލާހު ފިޔަވައި އެހެން އިލާހަކު ތިޔަބައިމީހުންނަކަށް ނުވެއެވެ.“ [ސޫރަތުލް އަޢުރާފު: 59]\nއަދި ހޫދު عليه السلام، އެކަލޭގެފާނުގެ ޤައުމުގެ މީސްތަކުންނަށް ވިދާޅުވިއެވެ.\n”قَالَ يَا قَوْمِ اعْبُدُوا اللَّهَ مَا لَكُمْ مِنْ إِلَهٍ غَيْرُهُ أَفَلا تَتَّقُونَ“\n”އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. އޭ ޤައުމުގެ މީސްތަކުންނޭވެ! ﷲއަށް އަޅުކަން ކުރާށެވެ! އެއިލާހު ފިޔަވައި އެހެން އިލާހަކު ތިޔަބައިމީހުންނަކަށް ނުވެއެވެ.“ [ސޫރަތުލް އަޢުރާފު: 65]\nއަދި ޞާލިޙް عليه السلام، އެކަލޭގެފާނުގެ ޤައުމަށް ވިދާޅުވިއެވެ.\n”قَالَ يَا قَوْمِ اعْبُدُوا اللَّهَ مَا لَكُمْ مِنْ إِلَهٍ غَيْرُهُ... “\n”އޭ ޤައުމުގެ މީސްތަކުންނޭވެ! ތިޔަބައިމީހުން ﷲ އަށް އަޅުކަން ކުރާށެވެ! އެއިލާހު ފިޔަވައި އެހެން އިލާހަކު ތިޔަބައިމީހުންނަކަށް ނުވެއެވެ.“ [ސޫރަތުލް އަޢްރާފު: 73]\nއަދިވެސް (މިބީދައިން) الله سبحانه وتعالى، ވަޙީ ކުރައްވާފައި ވެއެވެ.\n”وَمَا أَرْسَلْنَا مِنْ قَبْلِكَ مِنْ رَسُولٍ إِلا نُوحِي إِلَيْهِ أَنَّهُ لا إِلَهَ إِلا أَنَا فَاعْبُدُونِ“\n”އަދި ތިމަން ﷲ ކަލޭގެފާނުގެ ކުރިންވެސް އެއްވެސް ރަސޫލަކަށް މިފަދައިން ވަޙީ ނުކުރައްވާ ނުފޮނުއްވަމެވެ. ތިމަން ﷲ ފިޔަވައި ޙައްޤުވެގެން އަޅުކަންކުރެވޭ އެހެން ފަރާތެއް ނުވެއެވެ. އެހެންކަމުން ތިމަން ﷲ އަށް އަޅުކަންކުރާށެވެ.“ [ސޫރަތުލް އަންބިޔާ: 25]\nއަދި رسول الله صلى الله عليه وسلم، ޙަދީޘް ކުރައްވާފައި ވެއެވެ.\n. ”ތިމަންކަލޭގެފާނަށް އަމުރު ކުރެވިގެންވަނީ މީސްތަކުންނާއި ހަނގުރާމަކުރުމަށެވެ. އެއީ ﷲ ތަޢާލާ ފިޔަވައި އެހެން އިލާހަކު ނުވާކަމަށާއި އަދި މުޙައްމަދުގެފާނަކީ ﷲ ގެ ރަސޫލާ ކަމަށް ހެކިވަންދެނެވެ.“ (ރަވާހު ބުޚާރީ ވަ މުސްލިމް)\nއަދި އެހެންކަމުން، މީސްތަކުންގެ މައްޗަށްވާ ފުރަތަމަ ވާޖިބަކީ މިއީ އެވެ. އަދި މިއީ ކޮންމެ މުކައްލަފެއް (ޝަރީޢަތުގެ ކަނޑައެޅިފައި ކަންތައް ކުރުން ވާޖިބުވާ މީހުން (އެބަހީ: ބުއްދިސަލާމަތުން ހުރުން، ބާލިޣުވެފައިވުން) ގެ މައްޗަށްވެސް ވާ ވާޖިބެކެވެ. އެހެންކަމުން ﷲ ފިޔަވައި އެހެން އިލާހަކު ނުވާކަމަށް ހެކިވުމަކީ މީސްތަކުންގެ މައްޗަށްވާ ފުރަތަމަ ވާޖިބެވެ. އަދި އެންމެ ފަހުގެވެސް ވާޖިބަކީ އެއީ އެވެ. رسول الله صلى الله عليه وسلم، ީޙަދީޘް ކުރައްވާ ފައިވެއެވެ. ”އެމީހެއްގެ އެންމެ ފަހުބަހަކީ لا اله الا الله ކަމުގައި ވާ މީހާ، ޖަންނަތަށް ވަންނާނެއެވެ.“(ރަވާހު އަބޫދާއޫދު، އިރްވާ އަލްޤަލީލްގައި ޝައިޚް އަލްބާނީ، މިޙަދީޘަކީ ޙަސަން ޙަދީޘެއްކަމަށް ވިދާޅުވެފައިވޭ)\nނޯޓް: މިލިޔުމަކީ ދީން.އިންފޮރ އިން ނަގާފައިވާ ލިޔުމެއް\nPosted by Mohamed Shafiu at 10:12 PM\nLabels: އުއްމު ޢީޝަލް, ޢަޤީދާ, ތައުޙީދަކީ ކޮބާ, ތަޥްޙީދު


Local council inthihaabun5candidate ge nann unikohfi\n2018 ވަނަ އަހަރުގެ ރިޔާސީ އިންތިހާބުގެ ވޯޓުލުން--\nލޯކަލް ކައުންސިލް އިންތިހާބުގެ ލިސްޓުން5ކެންޑިޑޭޓެއްގެ ނަން އުނިކޮށްފި\nލޯކަލް ކައުންސިލް އިންތިހާބަށް ކުރިމަތިލި ކެންޑިޑޭޓުންގެ ތެރެއިން5ކެންޑިޑޭޓެއްގެ ނަން ލިސްޓުން އުނިކޮށްފި އެވެ.\nމި މެންބަރުންގެ ތެރެއިން 1 ކެންޑިޑޭޓުގެ ނަން ޔުނިކޮށްފައި ވަނީ އެ ކެންޑިޑޭޓް ނިޔާވުމާއި ގުޅިގެންނެވެ. އަނެއް4ކެންޑިޑޭޓުންގެ ގެ ނަން އުނިކުރީ ނަން އަނބުރާ ގެންގޮސްފައިވާތީ އެވެ.\nއިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަނުން ބުނި ގޮތުގައި ހަނިމާދޫ ކައުންސިލަށް އެމްޑީޕީގެ ޓިކެޓުގައި ކުރިމަތިލެއްވި ހުސްނުބާން އަބްދުލްރަހްމާން 1 މެއި 2020 ވަނަ ދުވަހު ނިޔާވެފައިވާތީ އޭނާގެ ނަން މިހާރު ވަނީ އުނިކޮށްފައެވެ.\nހުސްނުބާން ކުރިމަތިލެއްވީ ހަނިމާދޫ ކައުންސިލުގައި އަންހެނުންނަށް ހާއްސަކޮށްފައިވާ ގޮނޑީގެ މެމްބަރުކަމަށެވެ.\nމީގެ އިތުރުން ދެން އުނިކޮށްފައިވާ ނަންތަކަކީ ހދ. ނޭކުރެންދޫ ކައުންސިލުގެ މެމްބަރުކަމަށް އަމިއްލަގޮތުން ކުރިމަތިލެއްވި ކެންޑިޑޭޓު އަހްމަދު އާސިފް (ކެންޑިޑޭޓު 23)، ށ. މިލަންދޫ ކައުންސިލުގެ ރައީސްކަމަށް ޖުމްހޫރީ ޕާޓީގެ ޓިކެޓުގައި ކުރިމަތިލެއްވި އިބްރާހިމް ސާއިލް (ކެންޑިޑޭޓު 4)، ނ. ފޮއްދޫ ކައުންސިލުގައި އަންހެނުންނަށް ހާއްސަ ދެ ގޮނޑިން އެއް ގޮނޑިއަށް ކުރިމަތިލެއްވި ޕީޕީއެމް ކެންޑިޑޭޓު ހަލީމަތު ފިއުނާ (ކެންޑިޑޭޓު 8)ގެ އިތުން ނ. މަގޫދޫ ކައުންސިލުގެ ރައީސްކަމަށް ޕީޕީއެމްގެ ޓިކެޓުގައި ކުރިމަތިލެއްވި ސައުދު މުހައްމަދު (ކެންޑިޑޭޓު 3) އެވެ.\nމިދިޔަ އަހަރުގެ އޭޕްރިލް މަހު ބާއްވަން ތާވަލުކޮށްފައި އޮތް ލޯކަލް ކައުންސިލްތަކާއި އަންހެނުންގެ ތަރައްގީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީތަކުގެ އިންތިހާބު، ކޮވިޑް19 އާ ގުޅިގެން ވަނީ އަންނަ އަހަރަށް ފަސްކޮށްފައެވެ.


Kuru vaahaka: Roadh ah fahu\nދުން ގުޑުގުޑާ ހިފައިގެން ހަފީޒާ ޖޯލިފަތީގައި އިނެވެ. އުމުރުން ދުވަސްވެ ރޫތައް ގިނަވެފައިވާ މޫނުން ފެންނަމުންދަނީ ހިތާމަޔާއި އެކަނިވެރިކަމާއި ހިތްދަތިކަމުގެ ކުލަވަރެވެ. ލައިގެންހުރި ފޮތިބޯވަޅު އެޅި ކަނޑުނޫ ކުލައިގެ ލިބާހާއި ބޮލުގައި އަޅާފައިވާ ތުނިފޮތީގެ ނަލަ ބުރުގާއިން ދިވެހި ވަންތަކަން އޭނާގެ ކިބައިން ފާޅުވެއެވެ. އުމުރުން ދުވަސްވެފައިވިޔަސް އޭނާއަކީ ގެވެހި ކެތްތެރި އަންހެނެކެވެ. ހީވާގި މުރާލިމީހެކެވެ.\nހިމޭން އެމާހައުލުގެ ހިމޭންކަން ފޫދުއްވާލަނީ ދޭތެރެ ދޭތެރެއިން އޭނާ ގުޑުގުޑާ ދަމާލާއަޑާއި ގޭތެރޭން ކުޑަކުއްޖަކު ހީލާ ނުވަތަ ރޯލާ އަޑުންނެވެ. ކުދިންގެ އަޑު އިވޭ ކޮންމެ ފަހަރަކު ހަފީޒާއަށް ގެއާއި ދިމާއަށް ބަލާލެވެއެވެ. އޭނާގެ އެކަނިވެރި ހަޔާތުގެ ދަތުރުގައި ކޮންމެ އަހަރަކުވެސް އުފާވެރިކަމެއް އަންނަނީ އީދަށް ނުވަތަ ރޯދައަށެވެ. ކުދީން ގެއަށް އައުމުންނެވެ. ޗުއްޓީއަށެވެ. އެހެން ހުރިހާ ދުވަހެއް އޭނާ މިގޭގައި ހޭދަކުރަނީ އެކަނިވެރިކަމާއި ހިތްދަތިކަމާއި އެކުގައެވެ.\nގޭތެރެއިން ދުވެފައި ނުކުމެގެން އައީ ހަފީޒާގެ މާމަދަރިފުޅު ފަޒްލާއެވެ. ބަނބުކެޔޮ ގަސްދަށުގައި ހުރި ދަގަނޑު ޖޯލިފަތީގައި ހަފީޒާއިނެވެ. ފަޒްލާ ހަފީޒާގެ ކުރިމަތީގައި ހުއްޓުމަށްފަހު އޭނާގެ ޅަ އަޑުން ކުރީ ޝަކުވާއެވެ.\n"މާމާ! އަހަރެން ނުދާނަން މާލެއަކަށް!"\n"ކީއްވެ ދަރިފުޅާ!" ހައަހަރުގެ ފަޒްލާ ގެނެސް ކައިރީގައި ޖޯލިފަތީގައި ބައިންދަމުން ހަފީޒާއެހިއެވެ.\n"އަހަރެން ދިޔައިމާ މާމަ އެކަނިވާނެނު. ބުޅާތައްވެސް ދެރަވާނެ އެއްނު. ކޮތަރުތަކަށް ކާކު ކާންދޭނީ" ގޯތިތެރޭގައި ހުރި ބޮޑު ކުންނާރު ގަސްދަށުގައި ތިބި ކޮތަރު ބައިގަނޑަށް އިޝާރާތްކޮށްފައި ފަޒްލާ ބުންޏެވެ.\nހަފީޒާގެ ހިތުގައި ޖެހުނެވެ. ހައަހަރުގެ ކުޑަކުޑަ މާމަ ދަރިފުޅަށް އެކަން ވިސްނޭއިރު އޭނާގެ ދަރީންނަށް އެކަން ނުވިސްނޭތީއެވެ. ހަފީޒާ ބަލާލިއެވެ. މާސިންގާ ގޯއްޗެކެވެ. ވައިށައިގެން އިންފާރު ރާނައި ބައްދައި ބޮޑު ދެ ދޮރާށިލާފައެވެ. ރުކާއި ކެޔޮގަސްތަކާއި ބަނބުކެޔޮގަހާއި ކުންނާރުގަހެއްގެ އިތުރުން އަނބުގަހަކާއި ބޮޑު އަންނާރުގަހެއްވެސް ހުއްޓެވެ. ބަދިގެ އާއި ކާގެ އަދި ގުދަނާއި އުނދޯލިގެ އެއްފައްޗަކަށް ހުރި އިރު އެތާނގެ ކުރިމަތީގައިވަނީ ބަގީޗާހައްދައި ރީތި ކުރެވިފައެވެ. ކުލަކުލައިގެ ފިނިފެންމާ ގަހާއި މަލިކުރުވާ ގަސްތަކެވެ. މަތަރެސްމާ ގަސްތަކާއި ސަނދުބަރަކަ ގަސްތަކެވެ. ކޮންމެ ގަހެއްގައިވެސް މާތައް އަޅާފުރިފައެވެ. މޭވާ ގަސްތަކުގައި މޭވާ އަޅާ ބަރާވެފައެވެ. ސުވަރުގެއެއް ފަދަ ރީތި ކަމެކެވެ. ވަށައިގެން ފެންނަންހުރީ ފާގަތިކަމާއި ތިޔާގި ކަމާއި އާރޯކަމެވެ. ހިތްއުފާވާ މަންޒަރުތަކެވެ.\nއިރުކޮޅަކުން ގޭތެރެއިން ނުކުމެގެން އައީ ހަފީޒާގެ ދަރިފުޅު މުއީނެވެ. އޭނާވެސް އައިސް އިށީނީ ޖޯލިފަތީގައެވެ.\n"މަންމާ! ނުވައެއް ޖަހާއިރު ލޯންޗު އަންނާނީ. ދޮންތަޔާއި ދޮންބޭބެވެސް އަހަރެމެންނާއި އެކު ދާނެ. މަންމަ ހަމަ ނުދާނަންތަ؟" މުއީން އެހިއެވެ.\n"ދަރިފުޅާ! މިގެ ފަޅަށްލާފައި މަންމަ އަކަށް ނުދެވޭނެ." ހަފީޒާ ހިންދިރުވާލަމުން ބުންޏެވެ. މުއީންވެސް އިތުރަށް އެވާހަކައެއް ނުދެއްކިއެވެ. މަންމަ ގޮތް ދޫނުކުރާނެކަން އެނގޭތީއެވެ.\nރައްޓެއްސަކަށް ގުޅައިގެން މުއީނު ޕިކަޕެއް ގެނުވައިފިއެވެ. ހުރިހާ އެންމެންގެ ފޮށިތަންމައްޗާއި ހަފީޒާ ކުދީންނަށް މާލެ ގެންދަން ތައްޔާރުކޮށްދީފައި ހުރި ހަދިޔާ ޑަބިޔާތަކާއި އަނބާއި ބަބުކެޔޮ ފޮށިގަނޑުތައް ދޮންކެޔޮ ގަނޑުތައް ޕިކަޕަށް އަރުވާފައި މަންޒަރު ފެނުމުން ދެކޭ މީހަކަށް ހީވާނީ ކުޑަވަރެއްގެ ވިޔަފާރިއެއް ފަށަން ބަޔަކު ގެންދާ އެއްޗެހި ހެންނެވެ. ވާނީވެސް އެހެންނެވެ. ހަފީޒާ އާއި އިބްރާހިމްގެ ފަސްދަރިންނާއި މާމަކިޔާ ބާރަ ކުދިންނާއި މުނިމާމަކިޔާ ދެކުދިންނާއި، ކުދިންގެ އަބިން ފިރިންނާއި އެކު އެއާއިލާގައި ޖުމުލަ 27 މީހުން އެބަތިއްބެވެ. ކޮންމެ އަހަރަކުވެސް ރޯދައަށް އީދަށް އެމީހުން ރަށަށް އަންނާނެއެވެ. އެމީހުން އެނބުރި މާލެ ދިޔުމުން މުޅިގެއާއި ގޯތިތެރެއަށް ވެރިވެފައި އޮންނާނީ މަރުގެ ހަމަހިމޭން ކަމެވެ.\nކުދިން ފުރުވަން އެމީހުންނާއި އެކު ހަފީޒާވެސް ބަނދަރަށް ނުކުތެވެ. ދޮށީ ދަރިފުޅު މުފީދު ކުއްޔަށް ހިފާފައިވާ ލޯންޗުގައި އާއިލާގެ ހުރިހާ އެންމެން ރޯދައަށްފަހު އީދުވެސް ނިންމާފައި މާލެދަނީއެވެ. ދެން އަނެއްކާވެސް އެމީހުން އަންނާނީ އަނެއް އަހަރު ރޯދައަށެވެ. ހަފީޒާގެ ކަމަކަށް އޮންނާނީ ދަރީންނަށް އިންތިޒާރު ކުރުމުމެވެ.\nކުދިވެރީން މާލެ ނުދާންވެގެން ބޮޑާހޭކިއެވެ. ރުޔެވެ. މާލޭގައި ބަންދުވެފައިވާ ޖަލެއް ކަހަލަ ކުޑަ ތަންކޮޅެއްގެ ތެރޭގައި އުޅެފައި އަންނަ ކުއްޖަކު ރަށްފުށުގެ މާސިންގާ ގޯއްޗެއްގެ ތެރޭގައި ރީތި ބަގީޗާ ގަސްތަކާއި ދޫނިތަކާއި ކޮކާތަކުގެ ތެރޭގައި އުޅެފައި އަނެއްކާވެސް ކުރިން އުޅުނު ޖަލެއްފަދަ ތަނަކަށް ދާންރުހޭނީ ކިހިނެއްހެއްޔެވެ؟ އެކަން ހަފީޒާގެ ބޮޑެތިވެފައިތިބި ދަރީންނަށްވެސް އެނގެއެވެ. އެކަމަކު ކިޔަވަން މާލެ ފޭބިގޮތަށް އެއިން ކޮންމެ ކުއްޖަކުވެސް ފައިހަރުކޮއްލީ މާލޭގައެވެ. އެކުދީންގެ އުފަން ވަޒަނަށް އެކުދީންނަށްޓަކައި ބައްޕަ ބިނާކުރި ދިރިއުޅުން ދަމަހައްޓާކަށް ނޫޅެވުނެވެ.\nފަޒްލާވެސް ލޯންޗަށް އެރުވީ ރޮއެ ރޮއެ އޮއްވައެވެ. ނުދާން ބޮޑާހާކައިގެން މާމަގެ ފަސްބައިގައި އެލިގަނެގެން އެދަރިފުޅު އެތައް އިރަކު އޮތެވެ. މުއީން އައިސް އޭނާގެ މުށުތެރެއިން ހަފީޒާގެ ލިބާހުގެ ފަސްބައި ނެރެ ގަދަކަމުން ގެންގޮސް ލޯންޗަށް އެރުވި އިރުވެސް "މާމާއޭ އަހަރެން ނުދާނަމޭ!" ފަޒްލާ ގޮވައެވެ. ހަފީޒާގެ ހިތަށް ތަދުވިއެވެ. ލޮލުން ކަރުނަ ހިލުނެވެ. އޭނާގެ މޭގެ އެތިކޮޅެއް ގަދަ ކަމުން މީހަކު ވީދައި ނައްޓައިގެން ގެންދަނީހެން ހީވިއެވެ. އެތަދު އިހްސާސްވިއެވެ.\nހުރިހާ ކުދިންވެސް ހަފީޒާއާއި ސަލާމްކުރި އެވެ. އަނެއްކާވެސް ރޯދައަށް އަންނާނަމޭ ބުންޏެވެ. އެކަމަކު ހަފީޒާ ބޭނުމީ އެކުދިން ތާއަބަދަށް އޭނާގެ ގާތުގައި އެގޭގައި ދިރިއުޅުމަށެވެ. މާސިންގާ ގޯއްޗެކެވެ. ކިއްލާއެއްފަދަ ބޮޑު ގެއެކެވެ. ކޮންމެ ކުއްޖަކަށް ތަނަވަސް ބޮޑު ކޮޓަރިއެއް އެބަހުއްޓެވެ. އިތުރަށްވެސް ކޮޓަރި ހަދާނެވަރަކަށް ހަދާން ތަން އެބައޮތެވެ. އެކަމަކުވެސް ހަފީޒާގެ ދަރީން ދިރިއުޅެން ބޭނުންވަނީ މާލޭގައެވެ. ތައުލީމާއި ސިއްޙަތާއި ވަޒީފާގެ ފުރުޞަތުތައް އޮތީ އެތާނގައި ކަމަށްވާތީއެވެ.\nލޯންޗު ރަށުގެ ފަޅުން ނުކުމެ ކަނޑު އޮޅިން މާކަނޑަށް ނުކުންނަންދެން ހަފީޒާ ބަލަން ހުއްޓެވެ. އެލޯންޗް އެދަނީ އޭނާގެ އުފާތަކާއި ހިތްހަމަޖެހުން ހިފައިގެންނެވެ. މަހެއްހާދުވަހުގެ އުފާވެރި ދިރިއުޅުމަށްފަހު އަނެއްކާވެސް އެކަނިވެރި ރޭތައް ފެށުނީއެވެ. ހަފީޒާ އެއްގަމަށް ހިނގައިގަތެވެ. މަގުމަތިން ބައްދަލުވާ މީހުން ކުދިން ފުރީތޯ އަހާލުމުން ހިނިތުންވެލާފައި ހަފީޒާ އާނއެކޭ ބުނެވެ.\nގެއަށް ވަންނަން އުޅެފައިވެސް ހަފީޒާއަށް ބަލާލެވުނީ އިބްރާހިމް ދުނިޔޭގައި ގޯތިތެރޭގައި މަގަށްވާގޮތަށް އަޅާފައިހުރި ފިހާރައަށެވެ. އެތަން ހުރީ ފަޅުވެފައެވެ. ވީރާނާވާން ކައިރިވެފައެވެ. ހަރުތަކަށް ހިރަފުސް އަރާ ބޯވެފައެވެ. ފުރާޅުން ފެންފައިބާތީ ސީލިންގ ގެ ބައެއްވެސް ހަލާކުވެފައެވެ. ކޮންމެ އެއްޗަކާއި މަންޒަރެއް ދޭހަކޮށްދެނީ ވީރާނާކަމާއި ނާއުންމީދުގެ ކުލަވަރެވެ. އެއީ އެއްއިރެއްގައި އެރަށުގައި ހުރި އެންމެ ބޮޑު ފިހާރައެވެ. އެކަމަކު އިބްރާހީމަށްފަހު އެވިޔަފާރި ދަމަހައްޓާނޭ ފިރިހެން ދަރިޔަކު ނުވުމުން ހުލިވެގެން ދިޔައީއެވެ.\nހަފީޒާ ދޮރާށި ހުޅުވާލާފައި ގޯތިތެރެއަށް ވަނެވެ. ކޮތަރުތަކާއި އިރުވާހުދުތައް އުދުހި އުދުހި އުޅެއެވެ. ކޮކާކަތާއި ބަޅިނދުތައް މާތަކުގެ ވަށައިގެން އެނބުރެމުން ދެއެވެ. ކުދިން ދުއްވަން ގެންގުޅުނު ކުޑަ ދެ ބައިސްކަލު ކުންނާރު ގަސްދަށުގައި ހުއްޓެވެ. ހަފީޒާ އެތަކެތި ގެންގޮސް ގުދަނަށް ވެއްދިއެވެ. އަދި ކާގެއަށް ވަދެ ތަށިތަކާއި ބޯތަށިތަކާއި ޖޯޑުތައްވެސް ނަގައި ފޮށިފޮށިގަނޑުގައި ބަންދުކޮށް ގުދަނަށް ވެއްދިއެވެ. އެހެނީ އެތަކެތީގެ ބޭނުމެއްދެން ޖެހޭނީ އަންނަ އަހަރުގެ ރޯދައަށެވެ. އީދަށެވެ. ދަރިންނާއި މާމަދަރިންނާއި މުނިމާމަދަރިން އެނބުރި އައުމުންނެވެ.\nހަފީޒާ ގޭތެރެއަށްވަނެވެ. ސިޓިންގ ރޫމުގެ ސޯފާތަކާއި އެނދުތަކާއި ޓީވީއާއި ކޮމްޕިއުޓަރ ފަދަ ތަކެތީގައިވެސް ފޮތިތައް އަޅައި ނިވާކުރިއެވެ. ކުދީން އުޅުނު ކޮޓަރިތަކަށް ވަދެ އެތަންތަން ތަރުތީބުކޮށް ތަޅުލުމަށް ފަހު އޭނާގެ ކޮޓަރިއަށް އައެވެ. "ކުދިން ދިޔައީދޯ" އޭ މީހަކު ބުނިއަޑަށް ހަފީޒާއަށް ކޮޓަރީގެ ދޮރާއި ދިމާއަށް ބަލާލެވުނެވެ. އެކަމަކު އެކަކުވެސް ފެންނާކަށް ނެތެވެ. ހަފީޒާއަށް ހީވީ ފިރިމީހާ އިބްރާހިމްގެ އަޑު އިވުނު ހެންނެވެ. ކޮޓަރީގެ ފާރުގައި ހުރި އިބްރާހިމްއާއި ހަފީޒާ ކުދިންނާއި އެކު ނަގާފައިވާ ފޮޓޯއަށް ހަފީޒާ ބަލާލިއެވެ. އެއަށްފަހު ފުންނޭވާއެއް ލިއެވެ.\nއެގެ ދޫކޮށް މާލެދާން ދަރީން އެދުނަސް އޭނާ ދާންބޭނުންނުވާ އެތައް ސަބަބެއް އެބަހުއްޓެވެ. އެއްކަމަކީ އެކަނި ވަދާ ނުކުމެ އުޅެނިކޮށް ވީގޮތެއް ނޭނގި ގެއްލުނު ފިރިމީހާގެ ހަނދާންތައް މިގޭގައި ވާކަމެވެ. އަދި މިގެއަކީ ހަފީޒާއާއި އިބްރާހިމް ބިނާކުރި އެމީހުންގެ ދުނިޔެ ކަމެވެ. އެހެން ނޫނަސް މާލޭގައި ކުއްޔަށް އުޅޭ ދަރީން ހާލެއްގައި ޖެހޭ ދުވަހު އެނބުރިއައިސް ވަންނަން އޮތްތަނަކީވެސް މިއެވެ. މިތަން ވީރާނާވާން ފަޅަށް ދޫކޮށްލާފައި ހަފީޒާ ނުދާނީ އެހެންވެއެވެ.\nއަހަރުގެ އެގާރަމަސް ހަފީޒާ ހޭދަކުރާނީ ގިނަ ފަހަރަށް އެކަނިވެރިކަމުގައެވެ. ސްކޫލުތައް ރޯދައަށް ބަންދުވާތީއާއި އަހަރަކު ޗުއްޓީ ލިބެނީ އެންމެ މަހެއްހާ ދުވަހުގައި ކަމަށްވާތީ ހުރިހާ ކުދިން އެކުގައި އަބަދުވެސް ރޯދައަށް ރަށަށް އާދެއެވެ. ހަފީޒާގެ އެބޮޑުގެއަށް ދިރުން އަންނަ މަހަކީއެއީއެވެ. ހަފީޒާގެ ހަޔާތުގެ ބަހާރު މޫސުމަކީ އެއީއެވެ. ރޯދައަށް ފަހު ދެން ހަފީޒާ ގުނަންޖެހޭނީ އަނެއްކާވެސް އެކަނިވެރި ހިތާމަވެރި ދުވަސްތަކެވެ. އެކަމަކު އެކަމުގައި އޭނާގެ ޝަކުވާއެއް ނެތެވެ.


ދަރިފަންޏަށް އެލާޖީވުމަކީ ކޮބާ؟ އަދި އެކަން ދިމާވެފައިވާކަން އެނގޭނީ ކިހިނެއް؟ އެހެން ދިމާވާނަމަ ޖިންސީ ގުޅުން ހިންގުމަށް ފަހު ކަހާނެތަ؟ | ބަލިވެއިނުމުގެކުރިން | މަންމާއިދަރިފުޅު | ޞިއްޙަތު\nBack ކަވާސާ ޞިއްޙަތު ޞިއްޙަތުގެ ބައިތައް މަންމާއިދަރިފުޅު ބަލިވެއިނުމުގެކުރިން ދަރިފަންޏަށް އެލާޖީވުމަކީ ކޮބާ؟ އަދި އެކަން ދިމާވެފައިވާކަން އެނގޭނީ ކިހިނެއް؟ އެހެން ދިމާވާނަމަ ޖިންސީ ގުޅުން ހިންގުމަށް ފަހު ކަހާނެތަ؟\nއަންހެނުންގެ އަދި ފިރިހެނުންގެ ހަށިގަނޑުގައި ވެސް ދަރިފަންޏާއި ދެކޮޅަށް ހަމަލާ ދިނުމަށްޓަކައި ދިފާއީ ނިޒާމުން ހާއްސަ މާއްދާއެއް އުފެއްދުމަކީ އެކަށީގެންވާ ކަމެކެވެ. މިމާއްދާއިން ދަރިފަނި މަރާލުމަށްޓަކައި ކުރާ ހަގުރާމައަށް ކިޔަނީ ދަރިފަންޏަށް އެލާޖީ ވުމެވެ. މިގޮތަށް އެލާޖީވަނީ ދަރިފަނި އުފައްދާ ފިރިމީހާގެ އަމިއްލަ ހަށިގަނޑުން ކަމުގައިވާނަމަ ރަހިމަށް ދަރިފަނި ދިޔުމުގެ ކުރިން މަރުވެއެވެ. ނުވަތަ ބަލިކަށިވެއެވެ. ވުމާއެކު އަނބިމީހާ ބަލިވެ އިނުމުގެ ފުރުޞަތު ވަރަށް ކުޑަވެގެންދެއެވެ.\nހަމައެފަދައިން ދަރިފަންޏަށް އެލާޖީވަނީ އަނބިމީހާގެ ސަބަބުންނަމަ އަނބިމީހާގެ ރަހިމަށް ދަރިފަނި ދިޔުމާއެކު އެ މަރާލުމަށް އަނބިމީހާގެ ދިފާއި ނިޒާމުން މަސައްކަތް ފަށައެވެ. ވުމާއެކު ބަލިވެ އިނުމުގެ ފުރުޞަތު ކުޑަވެގެން ދެއެވެ. ދިރާސާތަކުން ދައްކާގޮތުގައި ބަލިވެއިންނަ ދަމަފިރިންގެ ތެރެއިން %2 މީހުން ދަރިފަންޏަށް އެލާޖީވެއެވެ. މާނައަކީ އެލާޖީވުމާއި އެކުވެސް ބަލިވެ އިންނަ މީހުން ތިބެއެވެ. އަދި ބަލިވެ އިނުން ލަސްވާ މީހުންގެތެރެއިން %20- %40 މީހުންނަކީ ދަރިފަންޏަށް އެލާޖީވާ މީހުންނެވެ.\nދަރިފަންޏަށް އެލާޖީވާކަން އެނގޭނެ ހާއްސަ އަލާމާތެއް ނުހުރެއެވެ. ޖިންސީ ގުޅުން ހިންގުމަށްފަހު ކަހާ ކެހުމަކީ މިކަމާއި އެއްވެސް ގުޅުމެއް ހުރި ކަމެއް ނޫނެވެ. އާއްމު ގޮތެއްގައި ޖިންސީ ގުޅުން ހިންގުމަށްފަހު ކަހާ ކެހުމަކީ ފަންގަހުގެ ސަބަބުން ދިމާވާ ކަމެކެވެ. ހާއްސަކޮށް ކެންޑިޑާ އަލްބިކަންސްގެ ސަބަބުންނެވެ.


ފިރިމީހާގެ ހައްޤުގައި (16) | Esfiya - Dhivehi Vaahaka Site\nހިތާމަ ލޯބި February 1, 2017\nފިރިމީހާގެ ހައްޤުގައި (16)\n” އާހިލް އަ..އަހަރެން ވެސް ވަރަށް ލޯބިވޭ އާހިލް ދެކެ. އަހަންނަކަށް ވެސް އާހިލް އާއި ނުލާ ކެތެއް ނުވާނެ. މެހެކް ފެންކަޅިވެފައި ހުރެ ބުނެލިއެެވެ. “ތި ދުވަސް ދެކެން އަހަރެން ވެސް ވަރަށް ބޭނުން”.\nއެކަމަކު.. މެހެކް ލޯމަރާލިއެވެ. އަހަރެން..އަހަރެން ބޭނުން މަންމަ މެންނާ އިހަށް ވާހަކަ ދައްކާލަން” ބުނާނެ އިތުރު އެއްޗެއް މެހެކް އަކަށް ނުވިސްނުނެވެ. އާހިލްގެ ހާލާއި މެދު ވިސްނާފައި އިވާން ގެ ވާހަކަ ބުނާކަށް މެހެކް ގެ ހިތެއް ނޭދުނެވެ.\n” އެންމެ ރަނގަޅު މެހެކް ބޭނުން ގޮތެއް. އަހަރެން ހަމަ އުފަލުން އެއްބަސް. އާހިލް ހިނިތުންވަމުން އިސްޖަހާލިއެވެ.\n” އާހިލް ބޭސް ކައިފިންތަ؟ ކާފަ ކޮބާ؟ މެހެކް މަޢުލޫޢު ބަދަލު ކޮއްލިއެވެ.\n” އާ ބޭސް ކައިފިން. ކާފަ އެބައުޅޭ ގޭގަ އަހަރެން އައި އިރު”. ހިނިތުންވެފައި ހުރެ ވާހަކަ ދައްކަމުން ދިޔަ ނަމަވެސް އާހިލް ހުރީ ދެރަވެފައި ކަން މެހެކް އަށް އެނގުނެވެ. ކައިވެންޏަށް ސީދާ އާ އެކޭ ނުބުނީމަ ކަންވެސް އޭނާ އަށް ވިސްނުނެވެ. ނަމަވެސް އޭނާ އަށް އެވަގުތު އެގޮތަށް ޖަވާބުދޭން މަޖްބޫރު ވީއެވެ.\n“އަހަރެން ދެން ދަނީ އިނގޭ ރާނީ” އިރުގަނޑަކު އެހެން ހުރެފައި މެހެކް ގެ އަތުގައި ހިފާލަމުން އާހިލް ބުނެލިއެވެ.\n” އާން، ކާފަ އަހަރެން ނާންނަހާ ހިނދަކު ނުނިދާނެ. އެހެންވެ”\n” ވަރަށް ވަރަށް ލޯބިވޭ އިނގޭ. އަހަރެން ގުޅާނަން” އާހިލް ދަމުން ބުނެލިއެވެ.\nއާހިލް ދިއުމުން މެހެކް އަށް ރޮވެން ފެށުނެވެ. އޭނާ އަށް އާހިލް ދެރަކޮއްލެވުނީތީ އެވެ. ހިތަށް ކުރި އަސަރުން ބާރުބާރަށް ސިޑިން އަރައިގެން ގޮސް އޭނާ ގެއަށް ވަނެވެ.\nކޮޓަރިއަށް ވަދެވުމާއެކު ހިތަށް ކެތް ނުވުމުން މޫނު މަތީގައި ބާލީހެއް އަޅާފައި އޭނާ ރޯން ފެށިއެވެ. އޭނާގެ ހިތް ބުނަމުން ދިޔައެވެ.\n” އާހިލް އެއައީ ކިހާ އުންމީދާ އެކު ހެއްޔެވެ؟. ނަމަވެސް އޭނާގެ ހާލަތު ހުރިގޮތުން މަންމަ އަދި އިވާން އާއި ވާހަކަ ނުދައްކާ އާހިލް އަށް ޖަވާބެއް ދޭން އޭނާ އަށް ނުކެރުނީއެވެ.\n” އާހިލް ދެކެ އަހަރެން ވަރަށް ވަރަށް ލޯބިވޭ” ރޮމުން ރޮމުން މެހެކް މަޑުމަޑުން ބުނެލިއެވެ.\nއެހެންއޮއްވާ އޭނާ އަށް ނިދުނު އިރެއް ނޭންގުނެވެ.\nއޭނާ އަށް ހޭލެވުނީ މަންމަ ގޮވާ އަޑަށެވެ. ” ދަރިފުޅާ ތެދުވޭ ނަމާދު ކުރަން”. މަންމަ ގޮވާލުމާއެކު އޭނާ ތެދުވިއެވެ. ރޭގައި އެވަރަށް ރުއިމުގެ ސަބަބުން އޭނާގެ ލޮލުގައި މަޑު ރިހުމެއް ހުއްޓެވެ.\nނަމާދުކޮށް ނިމިގެން މެހެކް ބެލަކަންޏަށް ނުކުމެލިއެވެ. މަންމަ އާއިއެކުއެވެ. “މަންމާ” މެހެކް ގޮވާލިއެވެ. އެވަގުތު އޭނާ ގެ ހިތުގެ ވިންދް އަވަސް ވިއެވެ. ނަމަވެސް ފުންނޭވާ އެއް ދޫކޮއްލަމުން އޭނާ ހިތްވަރުކުރިއެވެ.\n” އެއްޗެއް ބުނަން ބޭނުން ވަނީތަ ދަރިފުޅާ. މަންމަ ގާތުގައި ހުންނަ އިރުވެސް ހާދަވަރަކަށޭ މަންމަ އަށް ތި ގޮވަނީ؟” މަންމަ އަހާލިއެވެ. މެހެކްގެ މޫނުފެނި ކުޑަކޮށް ހާސްވެފައި ހުރެގެންނެވެ. އެވަގުތު އޭނާ އަށް ހަމަ ރަނގަޅަށް ވެސް ރޮވިއްޖެއެވެ.\n” މަންމާ އަ..އަހަންނަކަށް މި ކައިވެންޏެއް ނުކުރެވޭނެ” ދުރަށް ނަޒަރު ހިންގާލަމުން މެހެކް ބުނެލިއެވެ.\n” ކީކޭ، ކީކޭ ދަރިފުޅު ތި ކިޔަނީ؟ މަންމަ ހައިރާން ވެ އަނގަ މެޅުނެވެ.\n” އާ މަންމާ. ހަމަ ރަނގަޅަށް މިބުނީ އަހަންނަކަށް ނުވާނެ” ހަޤީޤަތް އިތުރަށް ހާމަކުރަން މެހެކް އަށް ހިތްވަރު ލިބެމުން ދިޔައެވެ.\n” މަންމާ އަހަރެން ލޯބިވާ އެހެން މީހަކު އެބަހުރި……”\n“އަހަރެން ކިޔަވަން ދިއުމުގެ މާ ކުރިން ވެސް އަހަރެން އޭނަ ދެކެ ވަރަށް ލޯބިވޭ. މަންމަ ގާތު އޭރު އެވާހަކަ ބުނަން ނުކެރުނީ. މަންމާ! އަހަރުމެން ދެމީހުން ދުރުކުރީ ބައެއްގެ ރޭވުމުން. އެކަމަކު..އެކަމަކު މިހާރު އަހަންނަށް ހަޤީޤަތް އެނގިއްޖެ. އެހެންވެ.” އިސްޖަހާލައިގެން ހުރެ ވާހަަކަ ދައްކަމުން އޭނާ ކަރުނަތައް ފޮހެލިއެވެ.\n” އޭނާ އަހަންނަށް ޓަކައި ހުއްޓައި އެހެން މީހެއްގެ ހައްޤަކަށް ވާކަށް އަހަންނަކަށް ކެތެއް ނުވާނެ” މެހެކް އަށް މާ ބޮޑަށް ރޮވެން ފެށުމުން އޭނާ ވަނީ ކޮޓަރިއަށެވެ.\nއޭރުވެސް މަންމަ ހުއްޓުން އަރާފައި ހުރީއެވެ. ފަހަރުގައި އެއީ ހަޤީޤަތެއްކަން މަންމަ އަށް ޤަބޫލު ނުކުރެވުނީ ކަންނޭނގެއެވެ.\n” ދަރިފުޅާ، ދެން އިވާން އަށް ވާނީ ކިހިނެތް؟ އިވާން ވެސް ދަރިފުޅު ދެކެ ނުލާހިކު ލޯބި ވެއެއްނު. އަނެއްކޮޅުން ޝިޔާމައްތަ އާއި ނަސީރުބެގެ އިތުރުން މަންމަ ގެ ބައެއް ރައްޓެހިން ގާތުވެސް އެވާހަކަ ދެއްކިއްޖެ. މަންމަ މެހެކް ގެ ފަހަތުން އައިސް ކޮޓަރިއަށް ވަނެވެ.\n” އެކަމަކު..މަންމާ” ހިތުގައި އަޅަމުން ދިޔަ ވޭނަށް ކެތްނުވުމުން، ރޮމުން އޭނާ މަންމަ ގެ އުނގުގައި ބޯ އަޅާލިއެވެ. ” ދަރިފުޅު ދެން އެވަރަށް ނުރޯ ބުނެބަލަ. ކޮންތާކު އުޅޭ ކުއްޖެއް ދެކެތަ މާ ލޯބިވެގެން ތިއުޅެނީ” މެހެކް ރޯ އަޑު އަހަން ކެތް ނުވުމުން އެންމެފަހުން މަންމަ އަހާލިއެވެ.\nއެއަޑަށް މަންމަ ގެ އުނގުން އޭނާ ތެދުވިއެވެ. ދެން މަންމަ ގެ މޫނަށް ބަލާލިއެވެ. އޭރު އޭނާގެ ދޮން މޫނު ވަނީ ރޮއިރޮއި ރަތް ވެފައެވެ.\n” މަންމާ އޭނާގެ ނަމަކީ އާހިލް. މާލޭގަ އުޅެނީ”.\n” އާހިލް އޭ. އެހެންތަ؟ ދަރިފުޅަށް ޔަޤީންތަ އާހިލް އަކީ ރަނގަޅު ކުއްޖެއްކަން. ”\nމަންމަ އެހެން އަހާލުމުން އާ އެކޭ ބުނުމުގެ ގޮތުން މެހެކް ބޯ ޖަހާލިއެވެ.\n” މަންމާ، އަހަރެން ކައިވެނި ކުރަން ބޭނުން ވަނީ އާހިލް އާ”\n” އެކަމަކު ދަރިފުޅާ އިވާން ދެރަވާނެ ވަރު ހިތަށް އަރާފަ މަންމަ ހާދަހާ ދެރައެއް އެބަވެޔޭ. އެހެނަސް މަންމަ ގެ އުފަލަކީ ދަރިފުޅުގެ އުފާ. ލޯބި ނުވާ މީހަކާއެކު ދިރުއުޅުމެއް އުޅެން ވަރަށް އުނދަގޫވާނެ. ދަރިފުޅު ކުރިން ތިހެން ބުނި ނަމަ ދޯ. މަންމަ މިއަދު މިހާ ދެރައެއް ނުވިސްް” މެހެކް ގެ ބޮލުގައި ފިރުމަމުން ފެންކަޅިވެފައި އިނދެ މަންމަ ވާހަކަ ދެއްކިއެވެ.\n” މަންމާ، އިވާން އާއި ވާހަކަ ދައްކަން ވީތަ؟” މެހެކް އެހެން އަހާލުމުން މަންމަ ފުންނޭވާއެއް ދޫކޮއްލިއެވެ. ” ދެން އިވާން އާއި ވާހަކަ ނުދައްކައެއް ނުވާނެއެއްނު”\n“މަންމަ ވާހަކަ ދައްކަ ދޭން ވީނު؟” މެހެކް މަންމަ ގާތުން އެދުނެވެ.\n” މަންމަ އަށް ހީވަނީ ދަރިފުޅު ވާހަކަ ދެއްކިއްޔާ ހެން އެންމެ ރަނގަޅުވާނީ” މަންމަ ބުނެލިއެވެ.\nއެދުވަހު އޮތީ މެހެކް ގެ ހެނދުނު ޑިއުޓީ ކަމުން އޭނާ ތައްޔާރުވެލައިގެން ޑިއުޓީއަށް ދިއައެވެ.\nމެންދުރުގެ ވަގުތެވެ. ބްރޭކް ވާން ކުޑައިރުކޮޅަކަށް ވެފައި ވަނިކޮށް އޭނާގެ ފޯން ރިންގް ވިއެވެ. ” ހެލޯ މެހެކް، ދެމީހުން އެކީގަ ލަންޗަށް ދަމާ” އިވާން ގެ ކޯލެކެވެ.\nއެވަގުތު މެހެކް ވިސްނާލިއެވެ. މީ އިވާން ގާތުގައި ހަޤީޤަތް ބުނެދޭން ރަނގަޅު ވަގުތެއް ކަމަށް އޭނާގެ ހިތް ބުނަމުން ދިޔައެވެ. ” އާ އޯކޭ” މެހެކް އެއްބަސްވިއެވެ.\nދެމީހުން އެކުގައި ދިޔައީ އައި.ޖީ އެމް އެޗާ މާ ދުރުނޫން ހިސާބެއްގައި ހުރި ރެސްޓޯރެންޓަކަށެވެ.\nއެތެރެއަށް ވަދެގެން ދިޔައިރު ރެސްޓޯރެންޓް ތެރޭގައި ތިބީ ވަރަށް މަދުބައެކެވެ. ހުސް މޭޒުތައް ބައިވަރެވެެ. ދެމީހުން ގޮސް ހަމަޖެހުނީ ތަންކޮޅެން އެތެރޭގައި ހުރި މޭޒެއްގައެވެ. އެވަގުތު ވެއިޓާރ މެނޫ ގެނައެވެ.\n” އަހަންނަށް ގެނޭ ކޯކެއް. މެހެކް އަށް ކޮން އެއްޗެއް ގެންނާނީ” ވަރަށް ލޯބިން އިވާން އަހާލިއެވެ.\n” އަހަަންނަށް ވެސް ގެނޭ ދެން ކޯކެއް” މެހެކް ބުނެލިއެވެ.\n” މެހެކް އަހަރެން ބުނީ..އަހަރެން ބޭނުމޭ ވީހާވެސް އަވަހަށް މެރީ ކުރަން. މިއަދު މީ ކޮން ޑޭޓެއް؟ އިވާން ފޯނުން ޓޭޑް ބަލާލިއެވެ. “ހުމްމް. މިއަދު މީ ފަސްޓް ޑިސެމްބާރ، ސޯ ޖެނުއަރީ ފިފްޓީން އަށް ހަދަމާ”. އިވާން ޚިޔާލު ދިނެވެ. އެވަގުތު މެހެކް އަށް ކުރެވެމުން ދިޔައީ އޭނާގެ ގައިން ވަރުދޫވާ ކަހަލަ އިޚްސާސެކެވެ. މުޅި މީހާ ދާހިއްލަން ފެށިއެވެ. ނަމަވެސް އެ ސިކުންތުގައި ލޯ މަރާލަމުން އޭނާ އާހިލް މަތިން ހަނދާން ކޮއްލިއެވެ. އޭނާ ގެ ހިތްވަރަކީ އާހިލް ދެކެ އޭނާ ވާ ލޯތްބެވެ.\n” އިވާން ” މެހެކް ހިންދިރުވާލަމުން ގޮވާލިއެވެ.\n“ކިހިނެއް ފައްޓާނީ…” މެހެކް ފަސްޖެހެމުން ދިޔައެވެ.\n” އިވާން އަހަރެން ބުނީމެއްނު ދޯ އަހަރެން.. ކުރިން މީހަކު ދެކެ ވަރަށް ލޯބިވި ވާހަކަ” އެހިސާބަށް ބުނެވުނު އިރު މެހެކް ގެ ލޮލަށް ކަރުނަތައް ޖަމާވަމުން އައެވެ. ނަމަވެސް އޭނާ އަށް އިތުރު ގޮތެއް ނެތެވެ. އޭނާ ދުނިޔޭގައި އުފަލެއް ބޭނުން ނަމަ ހިތުގެ ގޮވުމަށް އިޖާބަ ދޭން އޭނާ އަށް މަޖްބޫރެވެ.\n” ހުމްމް” މެހެކް ބުނަން އުޅޭ އެއްޗެއް ނޭނގިގެން އިވާން އިނީ އަޖާއިބުވެފައެވެ. އޭނާ މަޑުމަޑުން ކޯކު ތަށި ތުނބުގައި ޖައްސާލިއެވެ.\n” އޭނަ އެނބުރި އަތުވެއްޖެ. އޭނަގެ އެއްވެސް ކުށެއް ނެތް. އަހަރެން އޭނަ ދެކެ ވަރަށް ލޯބިވޭ. މެހެކް ދެލޯ މަރާލަމުން އަވަސް އަވަހަށް ކިޔާލިއެވެ.\nއިވާން ބަސް ހުއްޓިފައި އިރުކޮޅަކު އިނީއެވެ. ދެން ފުންނޭވާއެއް ދޫކޮއްލަމުން ދެފަރާތަށް ބޯ ހޫރުވާލިއެވެ. ފަހަރުގައި މެހެކް ބުނަން އެއުޅެނީ ކީކޭ ކަން އިވާން އަށް ވިސްނުނީ ކަންނޭނގެއެވެ.\n” މެހެކް އަހަރެން ވެސް މެހެކް ދެކެ ވަަރަށް ލޯބިވޭ. ދެން އަހަންނަށް ވާނީ ކިހިނެއް؟. އަހަންނަށް ލޯބި ނުދެވުނީތަ؟ އިވާން އަހާލިއެވެ.\n” އެވަގުތު މެހެކް ރޮމުން ބޯ ހޫރުވާލީ ނޫނެކޭ ބުނާ ފަދަ ގޮތަކަށެވެ. އޭރު އޭނާ އިނީ އިސްދަށަށް ޖަހައިގެންނެވެ. އިސްއުފުލާފައި އިވާންގެ މޫނަށް ބަލާކަށް އޭނާ އަކަށް ނުކެރުނެވެ.\nއިރުކޮޅެއް ނުވެ އިވާން އިންތަނުން ތެދުވިއެވެ. ” އަހަރެން ބޭނުން ވަނީ އެކަނިވެލަން. އަހަރެން…އަހަރެން ދަނީ”\nކައުންޓަރަށް ބިލް ދައްކާލުމަށް ފަހު އޭނާ ލޮލުގައި އައިނު އަޅާލަމުން އަވަސް އަވަހަށް ބޭރަށް ނުކުތެވެ. އޭރުވެސް މެހެކް އިނީ ހަމަ އެއިން ގޮތަށެވެ.\nމިއަދު މެހެކް ޤުރުބާން ވަމުން އެދަނީ އާހިލް އަށް ޓަކައެވެ. އޭނާ އާހިލް ދެކެ އިންތިހާ އަށް ލޯބިވާތީއެވެ.\nއިވާން އަށް ދެރައެއް ދޭކަށް އޭނާ ދުވަހަކުވެސް ނުވިސްނައެވެ. ނަމަވެސް މިއަދު އޭނާގެ ލޯތްބައްޓަކާ އޭނާ އަށް އެކަން ކުރެވިއްޖެއެވެ. އިވާން އޭނާ އަށް މަޢާފް ކުރާނެބާއެވެ؟\nއެދުވަހުގެ ހަވީރުގެ ވަގުތެވެ. ކޮޓަރިތެރޭގައި ހިނގާލަ ހިނގާލަ ހުރެފައި މެހެކް އިރުއިރުކޮޅުން އޭނާގެ ފޯނަށް ބަލާލައެވެ. އޭރު އާހިލް ގުޅިތާ އިރުކޮޅެއް ވެއްޖެއެވެ. ނަމަވެސް މެހެކް އެ އިންތިޒާރު ކުރަނީ އިވާން ގެ ކޯލަކަށެވެ. އޭނާ ބޭނުންވަނީ އިވާންގެ ފަރާތުން މަޢާފަށް އެދޭށެވެ. އިވާން އަށް ގުޅާކަށް އަދި މެސެޖެއް ކުރާކަށް ވެސް މެހެކް އަކަށް ނުކެރުނެވެ. އިވާން އަށް ދެވުނީ ދެރައެއް ކަމަށް އޭނާ އަށް ޤަބޫލުކުރެވޭތީއެވެ.\nއެހެން ހުއްޓައި އޭނާގެ ފޯނަށް މެސެޖެއް އައެވެ. މެހެކް އަވަސް އަވަހަށް ބަލާލިއިރު އެއީ އިވާން ގެ މެސެޖެކެވެ.\n“މެހެކް އަހަރެން މެހެކް ދެކެ ވަރަށް ލޯބިވޭ. އެކަމަކު އަހަންނާއި ދޭތެރޭ ހިތުގައި އެއްވެސް އިޚްސާސެއް ނެތް މީހަކާއި އެކު ދިރިއުޅުން ވެއަތު ކުރާކަށް އަހަރެން ވެސް ބޭނުމެއް ނޫން. މިހާރު އަހަރެން ވިސްނައިފިން. މެހެކް ލޯބިވާ މީހާ އާއި އެކު ކުރިއަށް ދޭ. އުފާވެރި ޚަޔާތަކަށް އެދެން.” އިވާން ގެ މެސެޖް ކިޔާލެވުމުން މެހެކް ގެ ހިތުގައި އަޅަމުން ދިޔަ ވޭނަށް ލުޔެއް ލިބުނުހެން ހީވިއެވެ.\n” އިވާން ޕްލީޒް އަހަންނަށް މަޢާފް ކޮއްދެއްޗޭ” މެހެކް ދެރަވެފައި އިނދެ އިވާން އަށް މެސެޖެއް ފޮނުވިއެވެ.\n“އިޓްސް އޯކޭ މެހެކް. މި ހިތުގައި މެހެކް އާއި މެދު ޝަކުވާއެއް ނެތް”.\nއިވާން ގެ މެސެޖް ފެނި މެހެކް އަށް ހިނިތުންވެވުނެވެ. ” އަލްޚަމްދްﷲ. އިރާދަކުރެއްވިއްޔާ ހުރިހާ ކަމެއް ރަނގަޅުވީ” މެހެކް މަޑުމަޑުން ބުނެލިއެވެ. އޭނާ ބޭނުންވީ އިވާން އޭނާއަށް މަޢާފް ކުރާށެވެ. އެކަން އޭނާ އަށް އިވާން އެކޮއްދިނީ އެވެ. އޭނާ އަށް ހީވީ މުޅި ދުވަހު ނޭވާ ނުލާ ހުރެފައި، ނޭވާ ލެވެން ފެށި ހެންނެވެ.\nދިޔަގޮތަށް ގޮސް އޭނާ މަންމަ އަށް ހުރިހާ ވާހަކައެއް ކިޔާދިނެވެ. ” ދެން ދަރިފުޅު ބުނޭ އާހިލް ގާތު އެންމެންނާ ބައްދަލުކޮއްލަން އަންނާށޭ ކައިވެނީ ގެ ވާހަކަ ދައްކަން” މަންމަ ކުޑަކޮށް ހިނިތުންވެފައި ހުރި ނަމަވެސް މޫނު މަތިން ފެންނަނީ މާޔޫސް ކަމެވެ. އިވާން ދެރަވާނެ ވަރު ހިތަށް އަރާފައި މަންމަ ވެސް ދެރަވަނީކަން މެހެކް އަށް ވިސްނުނެވެ.\n” މަންމަ އުފަލެއް ނުވޭ ދޯ؟” މެހެކް ދެރަވެލާފައި އަހާލިއެެވެ. ” ނޫން. ދަރިފުޅު އުފަލުގައި ހުރިއްޔާ މަންމަ އުފާވޭ. ބޮޑުބޭބެ އާ ވާހަކަ ދައްކަން މިދަނީ އިނގޭ ތި ކަމާ”. އެހެން ބުނުމަށް ފަހު މަންމަ ހިނގައިގަތީ ބޮޑުބޭބެގެ ކޮޓަރި އާއި ދިމާއަަށެވެ.\nދެ ދުވަސް ފަހެވެ. ރޭގަނޑުގެ ވަގުތެވެ. އާހިލް އާއި ކާފަ ތިބީ އެގޭގައެވެ. ކައިވެނީގެ ވާހަކަ ދެއްކުމަށްޓަކައި އައިހެވެ.\nއޭރު ބޮޑުބޭބެ އާއި މަންމަ ގެ އިތުރުން ނަފީސާ ވެސް އިނެވެ.\n” ކޮން މަސައްކަތެއް އާހިލް ކުރަނީ؟ ” ބޮޑުބޭބެ އަހާލިއެވެ.\nބޮޑުބޭބެގެ ސުވާލުން އާހިލް ބަލާލީ މެހެކް ގެ މޫނަށެވެ. އޭރު އާހިލް ގެ މޫނު މަތިން ފެންނަމުން ދިޔައީ ހާސްކަމެވެ.\n” މިވަގުތު އެއްވެސް މަސައްކަތެއް ނުކުރަން. އެކަމަކު ތަނަކަށް ވަޒީފާ ހޯދަން ސިޓީ ލައިފިން އިއްޔެ. އިރާދަކުރެއްވިއްޔަ މެހެކް އާއި ކައިވެނި ކުރުމުގެ ކުރިން ވަޒީފާ އެއް ހޯދާނަން”. އާހިލް ބުންޏެވެ.\n” އެހެންތަ؟ ކުޑަކޮށް ހިތްހަމަ ނުޖެހިފައި އިނދެ ބޮޑުބޭބެ އަހާލިއެވެ.\n“އެންމެންގެ މޫނަށް ވަކިވަކިން މެހެކް ބަލާލިއެވެ. ބޮޑުބޭބެ އާއި މަންމަގެ މޫނު މަތިން އުފާވެރިކަމެއް ފެންނަން ނެތް އިރު ނަފީސާ އިނީ މޫނު ކުނިކޮއްގެންނެވެ. ކީއްވެގެން ހެއްޔެވެ؟ އާހިލް އަކީ ނިކަމެއްޗަކަށް ވީ މަ ބާއެވެ. އެކަހަލަ ވިސްނުންތައް އައިސް އޭނާ ހިތަށް ތަދުވިއެވެ. ނަމަވެސް މޫނުމަތިން އެ އަސަރު ނުދެއްކޭތޯ އޭނާ މަސައްކަތް ކުރަމުން ދިޔައެވެ.\nކައިވެނި ކުރާނެ ދުވަހެއް ހަމަޖެއްސުމަށް ފަހު އާހިލް އާއި ކާފަ ދިޔައެވެ.\n” މަންމަ ކީއްވެ ހިތް ހަމަ ނުޖެހިފަ އިނީ؟ ” ކޮޓަރިއަށް ވަދެވުމާއެކު މެހެކް ދެރަވެލާފައި މަންމަ ގާތު ޝަކުވާ ކުރިއެވެ.\n” ދަރިފުޅާ، އާހިލް ކިތަންމެ ރަނގަޅު ނަމަވެސް ދަރިފުޅު ގެންގުޅޭނެ ފެންވަރު އާހިލް ގައިގައި އެބަހުރިބާ އޭ މަންމަ ހިތަށް އެރީ. މާދަމާ ވެސް ކުއްޖަކު ލިބިދާނެ. ދަރިފުޅު ވަޒީފާ ދޫކޮއްލަން މަޖުބޫރުވެދާނެ. އެފަދަ ހާލަތުގައި އާހިލް އަށް ދަރިފުޅު ގޮވައިގެން އުޅެވޭނެތަ؟ ” މަންމަ ސުވާލު ކުރިއެވެ.\nއެ ސުވާލަށް މެހެކް ދޭނީ ކޮން ޖަވާބެއް ހެއްޔެވެ؟ އޭނާ ވިސްނާލިއެވެ. މަންމާ މާދަމާ ވާނެ ގޮތެއް ނޭނގެ އެއްނު. މާތް ރަސްކަލާންގެ ކިތަންމެ ރަނގަޅު ގޮތެއްވެސް މެދުވެރި ކުރައްވަފާނެ. ތިހެން ނުވިސްނާ މަންމާ”. މެހެކް ފެންކަޅިވިއެވެ.\nދެހަފްތާ ފަހެވެ. މިއަދަކީ އުފާވެރި ދުވަހެކެވެ. އެތައް ހިތާމައަކުން އަރައިގަނެ މެހެކް އަށް އޭނާގެ ހަޤީޤީ ލޯބި ހާސިލްވީ އެވެ. ލޯބިވާ މީހާ މި ދުނިޔޭގައި ލިބޭނީ މަދު ބަޔަކަށެވެ. އެ މަދު ނަސީބުވެރިންގެ ތެރޭގައި އޭނާ ހިމެނުނީއެވެ. އާއެކެވެ. މިއަދަކީ އާހިލް އާއި މެހެކް ގެ ކައިވެނި ކުރެވޭ ދުވަހެވެ.\nލޯގަނޑު ކުރިމައްޗަށް އޭނާ ހުއްޓިލިއެވެ. ގަދަ ފިޔާތޮށި ކުލައިގެ ރީތި ލޭސް ހެދުމުގައި އޭނާ ހުރިއިރު ހީވަނީ ފިނިފެންމަލެއް ހެންނެވެ. ކުޑަކޮށް މޭކަޕް ކޮއްލާފައި ހުރިއިރު އިސްތަށިގަނޑު ހުރީ އެއްކޮށް ދޫކޮއްލާފައެވެ.\nއިރުކޮޅަކު ލޯގަނޑުން ބަލަން ހުރެފައި މޫނުމައްޗަށް ކުޑަ އިސްތަށިކޮޅެއް އޭނާ ވައްޓާލިއެވެ. ދެން ހިނިތުންވެލިއެވެ.\n“ދަރިފުޅާ އެންމެން އަތުވެއްޖެ. ދެން އަވަހަށް ނުކުމެލާ”. މަންމަ ކޮޓަރި ދޮރު މައްޗަށް އަރާފައި ގޮވާލިއެވެ.\nމެހެކް ބޭރަށް ނުކުމެލި އިރު އާހިލް އާއި ކާފަގެ އިތުރުން ގާޒީވެސް ހުއްޓެވެ. އާހިލް ފެނުމުން އޭނާގެ ހިތުގެ ވިންދް އަވަސް ވާން ފެށިއެވެ. ލަދުން ގޮސް އޭނާއަށް އިސްޖަހާލެވުނެވެ. ހުދު ގަމީހާއި ކަޅު ޖިންސް ގައި އާހިލް ވެސް އިންތިހާ އަށް ރީއްޗެވެ. މެހެކް ފެނުމާއެކު އާހިލް ވެސް ހިނިތުންވެލިއެވެ.\n“އަވަހަށް އިށީ އިންނަވާ” ބޮޑުބޭބެ އައިސް އެންމެން އިށީ އިނުމަށް އެދުނެވެ.\n” އަނބި ޤަބޫލު ކޮއްފިން” އާހިލް ބުނެލުމާއެކު މެހެކް ގެ މޫނު މައްޗަށް ވެރިވީ ލުއި ހިނިތުންވުމެކެވެ.\nކައިވެންޏަށް ފަހު ބޮޑުބޭބެ މެން ގޭގައި އޮތީ ކުޑަ ސައެކެވެ. ޕާޓީ އެއް ނުބާއްވައެވެ. ބޮޑުބޭބެ ޚަރަދުގައި ހުރިހާ ކަމެއް ކުރަން އާހިލް ލަދުވެތިވީއެވެ. އޮފީހަކުން އާހިލް އަށް ވަޒީފާ ހަމަޖެހިފައި އޮތް ނަމަވެސް އެތަނަށް ނިކުންނަން އަންގާފައި އޮތީ ހަފްތާއެއް ފަހުންނެވެ.\nކަވެންޏަށް ފަހު ދިރިއުޅުމަށް ދެމީހުން ހިފީ ދެ ކޮޓަރީގެ އެޕާރޓްމެންޓެކެވެ. އެއީ ކާފަ އާހިލް ގެ ގާތުގައި ހުންނާތީއެވެ. މަންމަ ބޮޑުބޭބެ މެން ގެއިން އެހެން ތާކަށް ދާކަށް ޤަބޫލެއް ނުވިއެވެ. ސަބަބަކީ މަންމަ ގޮސްފި ނަމަ ބޮޑުބޭބެ މެންނަށް އުނދަގޫ ވާނެތީއެވެ.\nކައިވެނި ކުރިތާ އިރުކޮޅެއް ނުވެ ބޮޑުބޭބެ ދިނީ ސަރޕްރައިޒެކެވެ. ދެމަފިރިން އެކީގައި ރިސޯޓެއްގައި ހަފްތާއެއް ހޭދަކޮއްލުމުގެ ހުރިހާ ޚަރަދެއް ބޮޑުބޭބެ ވަނީ ދައްކާ ނިންމާފައެވެ.\nސަޔަށް ފަހު އާހިލް އާއި މެހެކް ދިޔައީ އެ ރިސޯޓަށެވެ.\nމެހެކް އިނީ ހިތްގައިމު ބޮޑު ކޮޓަރީގެ އެނދުމަތީގައި އިށީއިނދެލައިގެންނެވެ. އޭނާގެ ޚަޔާތަަށް ކުރިމަިވި ހިތާމަވެރި ދުވަސްތަކަށް ފަހު ލިބުނު ފުރަތަމަ އުފާވެރިކަމުގައި، ހިތްހަމަޖެހިގެންނެވެ. ޚަޔާތާއި މެދު އޭނާގެ އުންމީދުތައް ގިނައެވެ. އަދި ހުވަފެންތައް ރީއްޗެވެ.\nއިރުކޮޅަކުން ފާހާނާ އިން ނުކުމެގެން އާހިލް އައިސް މެހެކް ގާތުގައި އިށީއިނދެލިއެވެ. ދެމީހުންގެ ހަތަރުކަޅި ބައްދަލްވީ ވަގުތު އާހިލް ގެ މޫނުގައިވި މަސްތީކަން ފެނި މެހެކް އަށް އިސްޖަހާލެވުނެވެ.\nއެވަގުތު އާހިލް މެހެކްގެ ގައިގައި ބައްދާލިއެވެ. މީ ކައިވެނީގެ ފުރަތަމަ ރެއެވެ. މެހެކް ގެ ލޯބިވާ ފިރިމީހާ އެވެ. އޭނާ އަށް ލިބުނު ސުވާލެއް ނެތް ފަދަ ނަސީބެވެ. ހިތްހެޔޮ މާތް ސިފަތަކެއް ހުރި އިންސާނެކެވެ.\nއާހިލް ގެ ގައިގައި މެހެކް ވެސް ބާރަށް ބައްދާލިއެވެ. ދެމީހުންވެސް ތިބީ ވާހަކަ ނުދައްކައެވެ. ހުރިހާ ވާހަކައެއް ކިޔާދެމުން ދިޔައީ ހަމަހިމޭން ކަމެވެ.\n” ވަރަށް ލޯބިވޭ އިނގޭ” މަޑުމަޑުން އާހިލް ބުނެލިއެވެ. މެހެކް ގެ މޫނު މައްޗަށް ހިނިތުންވުމެއް ވެރި ކުރުވިއެވެ.\nލޯބިވާ ދެމީހަކު ވިއްޔާ އެގޮތަށް ތިއްބަސް ލިބޭނީ އުފަލާ ހިތްހަމަޖެހުމެވެ.\nމެހެކް ގެ ހިތަށް ލިބެމުން އައީ ބަޔާން ކޮއްދެން ނޭނގޭ ފަދަ އަރާމާއި އުފަލެވެ.\nއާހިލް އޭނާ އަށް އެލިބުނީ އެތައް ހިތާމައަކަށް ފަހުއެވެ. އޭނާ އެވަރަށް ރޮއިފިއެވެ. އެތައް އުފަލަކުން އޭނާ މަހްރޫމް ވިއެވެ. ދެން އިރާދަކުރެއްވިއްޔާ އެހެނެއް ނުވާނެއެވެ.\n“ހާދަ އުފާވެޔޭ” ވައި އަޑަކުން އާހިލް ބުނެލިއެވެ.\nފިރިމީހާގެ ބީހިލުމާއި، ހޫނުކަމުގެ އުފާވެރި އިޚްސާސްތައް މެހެކްއަށް ކުރެވެމުން ދިޔައެވެ. އެތައްއިރަކު ދެމީހުން އެގޮތުގައި ތިއްބެވެ.\nއާ ދުވަހަކަށް އިރުއެރިއެވެ. މެހެކް އަށް މަޑުމަޑުން ލޯ ހުޅުވާލެވުނެވެ. އޭރު އާހިލް އޭނާގެ ގައިގައި ބައްދާލައިގެން އޮތް ތަން ފެނި ރޭގެ ހުރިހާ ކަމެއް ހަނދާނަށް އައެވެ. އެވަގުތު އޭނާ އާހިލްގެ މޫނުގައި ބޮސް ދިނެވެ.\nމަޑުމަޑުން ތެދުވެގެން ގޮސް ފާހާނާ އަށް ވަދެ ފެންވަރާލއިގެން އޭނާ ނުކުތެވެ. އަނެއްކާވެސް އައިސް އާހިލް ގާތުގައި އިށީއިނދެލިއެވެ. އެވަގުތު އާހިލް މެހެކް ގެ އަތުގައި ހިފާފައި ދަމައިގަތެވެ. މެހެކް ވެއްޓުނީ އާހިލްގެ ގައި މައްޗަށެވެ. އޭރު އާހިލްގެ މޫނުމަތީގައި ވަނީ ހިނިތުން ވުމެވެ.\n” ނިދާފަކަ ނޫން ދޯ” މެހެކް ދެ ލޯ ބޮޑު ކޮއްލަމުން އަހާލިއެވެ. އެވަގުތު އާހިލް ލާނެއް ގޮތަކަށް ހޭންފެށިއެވެ. ” ދެން އާދެބަލަ” ލޯތްބާ އެކު އާހިލް ގޮވާލިއެވެ.\nކޮޓަރީގައި އެތަށް އިރެއް ހޭދަ ކުރުމަށް ފަހު ދެމީހުން ބޭރަށް ނުކުމެލިއެވެ. އެ ހިތްގައިމު މާހައުލުގައި ދެމީހުން އެތައް މަޖަލެއް ކުރިއެވެ. އެވަރަށް ލޯބިކުރިއެވެ.\nމުޅި އެހަފްތާ އުފާވެރިކަމާއި ހިތްހަމަޖެހުމުގައި ފާއިތު ވެގެން ދިޔައީ އެއްވެސް ޚިޔާލެއް ފިކުރެއް ނެތިއެވެ.\nއުފާވެރި ދުވަސްކޮޅެއް ހޭދަ ކޮއްލުމަށް ފަހު މެހެކް އާއި އާހިލް މާލެއައެވެ. ފުރަތަމަވެސް ދެމަފިރިން ދިޔައީ ބޮޑުބޭބެ ގެ ގެއަށެވެ.\nހެމުން ސަކަރާތް ޖަހަމުން ކަހަލަ ގޮތަކަށް ސިޑިން އަރައިގެން ދެމީހުން ގޮސް ދޮރު ހުޅުވާލިއެވެ. އެވަގުތު ގޭތެރެއިން ފެންނަމުން ދިޔަ މަންޒަރުން ދެމީހުންނަށް ވެސް ލިބުނީ ހައިރާންކަމެވެ. މަންމަ ހުރީ ނަފީސާގެ ގައިގައި ފިރުމާލަ ފިރުމާލައެވެ. އޭރު ނަފީސާ ރޮނީއެވެ. މަންމަ އަށް ވެސް ރޮވެނީ އެވެ. ޝިނާ ވެސް އިސްޖަހައިގެން އިނީ ސޯފާގައެވެ. ޝަހަފް ވެސް ހައިރާން ވެފައި އެންމެން ރޯތަން ބަލަން ޝިނާ ގެ ގާތުގައި އިނެވެ. ޓީވީ އަޅުވާފައި ހުރި އިރު ކޮންމެވެސް ޚަބަރެއް ކިޔާ އަޑު އިވެއެވެ.\nފެންނަން ނެތީ ބޮޑުބޭބެ އެވެ. މެހެކް ގެ ހިތަށް ވެރިވީ ބިރުވެރި އިޚްސާސެކެވެ. އަނެއްކާ ކިހިނެއްވީ ބާ އޭ ހިތާ ހިތުން އޭނާ އަށް ބުނެލެވުނެވެ.\nvaahaka kiyaa kudhin pls vaahaka aai medhu mihaar dekey goiy comment kohladhyba. love u all\nvv reethi mivahaka mi site ga in devana ah enme reethi vahaka\nNice. V reethi ??\nVarah reethi …\nVarah kuruhen heevanyy…\nReethi dhooow varah\nVaahaka mihaahisaabah aiyiru vvv reethi ? keep going..\nV nice….story ..,\nVarah varah varah reethi mivaahaka\nWow cliffhanger eh dhw….m waitin for the next part.update kuracchey avahah\nV v v reeti tankolheh avahah anehbai genes dehchey\nKala hama obinovey.. V.. Sali\nit’sanice story\nV reeti. Ekam maa kahee vaahaka nikun naalehh duvaalaku2part nyri baaa\nMivaahaka midhaagothun heevany adhikiriyaahen mi story feshuny…. Heevaagothun aahilge konmeves kanthahgadeh onnaane dhw shafu?\nHehe.. labba aana.. mee ve nimifai oiy kameh.. mehek ge hiyaal adivx my.. mi vaahaka feshifai vaany mehek ge hiyaalun.. ehen veema v kanthah thake vefa huhnaane.. hehe ☺\nThankx all for the lovely comnts.. vv happy vehje..\nHaadhalahakunney part eh genesdhevenee.v kiyaahithun mithibenee.v nice\nSorry dear shaat.. madama up kohlaanan ingey in sha Allah.. ☺☺.. thankx v bodah..\nVarah salhi..❤ keep up shafu ?\nVvv salhi… Loabee ge inthihaa\nHithaamaige ves inthihaa\nލޯބި March 10, 2017\nއައިނާ (2) 23\nހިތާމަ އެހެނިހެން ލޯބި August 10, 2020\nމަންޝާ (ސޯޅަވަނަ ބައި)\nބިރުވެރި ލޯބި May 12, 2016\nއަހަރެންގެ ވާހަކަ (އެކާވީސްވަނަ ބައި)\nލޯބި June 7, 2016\nދިމްޔާ (7 ވަނަ ބައި)\nލޯބި August 27, 2015\nޢަޞްރު (ފަންސާސްވަނަ ބައި)\nދީނީ ލޯބި March 5, 2017\nލޯބި November 28, 2015


Dhuniyega thibi enme mussandhi meehun.! Dhuniyega thibi enme mussandhi meehun.!\nދުނިޔޭގައި ތިބި އެންމެ މުއްސަނދި މީހުން!\nޖެފް ބެޒޯސް، ވޮރެން ބަފެޓް އަދި ބިލް ގޭޓްސް / މިއީ ދުނިޔޭގައި މިވަގުތު ތިބި އެންމެ މުއްސަނދި3މީހުން\nއެމެރިކާގެ މަޝްހޫރު ފޯބްސް މަޖައްލާއިން ހޮވާ ބިލިއަނަރުންގެ ލިސްޓު ނުވަތަ ދުނިޔޭގެ އެންމެ މުއްސަނދި މީހުންގެ ލިސްޓަކީ އެންމެންވެސް ޝައުޤުވެރިވާ ލިސްޓެކެވެ. ދުނިޔޭގެ ބޮޑެތި ވިޔަފާރިތައް ހިންގާ މަހުޖަނުން މިލިސްޓުން ޖާގަ ހޯދުމަށް އަބަދުވެސް މަސައްކަތްކުރެއެވެ. އެގޮތުން ދުނިޔޭގެ ފެންވަރުގައި ފާހަގަކޮށްލެވޭ ބޮޑެތި ކުންފުނިތަކުގެ ވެރިންނަކީ މިލިސްޓުގެ އެންމެ ކުރީގައި ހުރުމަށް ވާދަކުރަމުންދާ ބައެކެވެ.\nފޯބްސް މަޖައްލާއިން ޢާއްމުކުރި މިއަހަރުގެ އެންމެ މުއްސަނދި މީހުންގެ ލިސްޓަށް ބަލާލާއިރު ގަދަ3ގައި އުޅެނީ އެމެރިކާ މީހުންނެވެ. ލިސްޓުގެ 1 ވަނައާއެކު އެންމެ މުއްސަނދި މީހާގެ ޝަރަފު ލިބެނީ، ދުނިޔޭގައި އެންމެ ފުޅާދާއިރާއެއްގައި އޮންލައިން ވިޔަފާރިކުރާ އެމޭޒޮންގެ ވެރިޔާ ޖެފް ބެޒޯސްއަށެވެ.\nއެމެޒޮންގެ ބާނީ، ޖެފް ބެސޯޒް / އޭނާއަކީ ދުނިޔޭގައި ހުރި އެންމެ މުއްސަނދި މީހާ\nއުމުރުން 54 އަހަރުގެ ޖެފްގެ މިލްކިއްޔާތުގެ އަގު 112 ބިލިއަން ޑޮލަރަށް އަރާއިރު، މިއީ ބިލިއަނަރުންގެ ލިސްޓުގައި ހިމެނޭ މީހެއްގެ މިލްކިއްޔާތު 100 ބިލިއަން ޑޮލަރަށްވުރެ އިތުރުވި ފުރަތަމަ ފަހަރެވެ. 1994 ވަނަ އަހަރު އޮންލައިންކޮށް ފޮތް ވިއްކުމުގެ ވިޔަފާރި އޭނާ ފެށީ އާދައިގެ ގަރާޖެއްގެ ތެރޭގައެވެ. ކާމިޔާބުކަމައެކީ ތަފާތު ވިޔަފާރިތައް ޖެފް މިއަދު ހިންގަމުންދާއިރު އޭނާގެ މިލްކިއްޔާތަށް މިދިޔަ އަހަރެއްހާ ދުވަސްތެރޭގައި ވަނީ 39 ބިލިއަން ޑޮލަރު އިތުރުވެފައެވެ.\nބިލިއަނަރުންގެ ލިސްޓުގެ2ވަނަ ލިބެނީ މިދިޔަ އަހަރުތަކުގައި މިލިސްޓުގެ 1 ވަނަ ހޯދަމުންދިޔަ މަޝްހޫރު މައިކްރޯސޮފްޓްގެ ބާނީ ބިލް ގޭޓްސްއަށެވެ. މާބޮޑު ތަޢާރަފެއް ބޭނުންނުވާ ބިލް ގޭޓްސްގެ މިލްކިއްޔާތުގެ އަގަކީ 90 ބިލިއަން ޑޮލަރެވެ. ބިލް ގޭޓްސްއަށްވުރެ ޖެފް ބެޒޯސް 22 ބިލިއަން ޑޮލަރު ކުރީގައި އުޅޭއިރު މިއީ 2001 ވަނަ އަހަރުގެ ފަހުން މިލިސްޓުގެ 1 ވަނައާއި2ވަނައިގެ ފަރަޤު މިހާ ބޮޑުވި ފުރަތަމަ ފަހަރެވެ.\nބިލް ގޭޓްސް، ދުނިޔޭގެ ދެވަނައަށް އެންމެ މުއްސަނދި މީހާ\nބިލިއަނަރުންގެ ލިސްޓުގެ3ވަނަ ލިބެނީ އެމެރިކާގެ ކާމިޔާބު ވިޔަފާރިވެރިޔާ ވޮރެން ބަފެޓަށެވެ. އުމުރުން 87 އަހަރުގެ ބަފެޓްގެ މިލްކިއްޔާތުގެ އަގު 84 ބިލިއަން ޑޮލަރަށް އަރައެވެ. އުމުރުން 11 އަހަރުގައި ހިއްސާ ގަނެ ވިއްކުމުގެ ވިޔަފާރިއަށް ވަދެފައިވާއިރު، އޭނާގެ 60 އަށްވުރެ ގިނަ ކުންފުނި މިއަދު އޮވެއެވެ. ދީލަތި ބޭފުޅެއްގެ ގޮތުގައި ފާހަގަވާ ބަފެޓް މިހާތަނަށް 32 ބިލިއަން ޑޮލަރުވަނީ އެހީގެ ގޮތުގައި އެކި ފަރާތްތަކަށް ހަދިޔާކޮށްފައެވެ.\nބިލިއަނަރުންގެ ލިސްޓުގެ4ވަނަ ލިބެނީ ޔޫރަޕްގެ އެންމެ މުއްސަނދި މީހާއަށެވެ. ފްރާންސްގެ ރައްޔިތެއްކަމަށްވާ ބަރނާޑް އާރނޯލްޓް އަކީ ލަގްޒަރީ ތަކެތި އުފައްދާ އެންމެ ބޮޑު ކުންފުނި، ލުއިވިޓާން ކުންފުނީގެ ޗެއަރމަންއެވެ. އުމުރުން 69 އަހަރުގެ އާރނޯލްޓްގެ މިލްކިއްޔާތުގެ އަގު 72 ބިލިއަން ޑޮލަރަށް އަރައެވެ.\n33 އަހަރުގެ މާކް ޒަކަބާގް / އޭނާއަކީ ދުނިޔޭގައި5ވަނައަށް އެންމެ މުއްސަނދި މީހާ\nދުނިޔޭގެ އެންމެ މުއްސަނދި މީހުންގެ ލިސްޓުގެ5ވަނަ ލިބެނީ މަޝްހޫރު ފޭސްބުކްގެ ބާނީ މާކް ޒަކަބާގްއަށެވެ. ހަވާޑް ޔުނިވަރސިޓީގައި ކިޔަވަން އުޅުނު ދުވަސްވަރު ޒަކަބާގް ފޭސްބުކް ހެދީ އުމުރުން 19 އަހަރުގައި، 2004 ވަނަ އަހަރުއެވެ. އިތުރު މީހެއްގެ އަތުން ފައިސާ ނުހޯދައި އަމިއްލައަށް މަސައްކަތްކޮށްގެން ކުރިއެރި 33 އަހަރުގެ ޒުވާނާގެ މިލްކިއްޔާތުގެ އަގު 71 ބިލިއަން ޑޮލަރަށް އަރައެވެ.\nފޯބްސް މަޖައްލާއިން ޢާއްމުކުރި ބިލިއަނަރުންގެ ލިސްޓުން މިއަހަރު 2208 މީހަކު ޖާގަ ހޯދިއެވެ. އެއީ 72 ޤައުމަކުންނެވެ. މި 2208 ބިލިއަނަރުންގެ މިލްކިއްޔާތުގެ ޖުމްލަ 9.1 ޓްރިލިއަން ޑޮލަރަށް އަރައެވެ (1000 މިލިއަންއަކީ 1 ބިލިއަން، 1000 ބިލިއަން އަކީ 1 ޓްރިލިއަން).\nފޯބްސް މަޖައްލާއިން ކޮންމެ އަހަރަކުވެސް އެންމެ މުއްސަނދި މީހުންގެ ލިސްޓެއް ޢާއްމުކުރޭ\nމިއަހަރުގެ ލިސްޓުގައިވެސް އެންމެ ގިނައީ އެމެރިކާ މީހުންނެވެ. މިގޮތުން އެމެރިކާގެ 585 ބިލިއަނަރުން އެބަތިއްބެވެ.2ވަނަ އަށް އެންމެ ގިނަ ބިލިއަނަރުން ތިބީ ޗައިނާގައެވެ. އެއީ 373 ބިލިއަނަރުންނެވެ. 256 އަންހެނުން ބިލިއަނަރުންގެ ލިސްޓުގައި ހިމެނޭއިރު، މިއަހަރު ލިސްޓަށް އަލަށް 259 ބިލިއަނަރުން ވަނީ އިތުރުވެފައެވެ. އަނެއްކޮޅުން މާލީ ގޮތުން ދިމާވި އެކި ކަންކަމުގެ ސަބަބުން ނުވަތަ މަޢުލޫމާތު ނުލިބުމުގެ ސަބަބުން 121 މީހަކު ވަނީ ބިލިއަނަރުންގެ ލިސްޓުން ބޭރުވެފައެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި މުޅިންވެސް ސަޢުދީ ރައްޔިތުން ހިމެނޭއިރު، ސަޢުދީ ޕްރިންސް އަލްވަލީދު ބިލް ތަލާލްވެސް ހިމެނެއެވެ.\nކޮންމެ އަހަރަކު ފޯބްސް މަޖައްލާއިން ނެރޭ ބިލިއަނަރުންގެ ލިސްޓަކީ ފެބްރުއަރީމަހުގެ މާލީ ހިސާބުތަކަށް ބަލާފައި ނެރޭ ލިސްޓެކެވެ. އެހެންކަމުން ލިސްޓު ޢާއްމުކުރާ ފަހުން ބައެއް މީހުންގެ މުއްސަނދިކަން އިތުރުވެ، ދަށަށް ދިއުންވެސް އެކަށީގެންވެއެވެ.


ވެކްސިން އުފެއްދުމަކީ ޚަރަދު ބޮޑު، ވަގުތު ނަގާ މަސައްކަތެއް\n5 އޭޕްރިލް 2020 | އާދީއްތަ 20:23\nކޮވިޑް-19 އަށް ވެކްސިން އެއް ހޯދުމަށް ދުނިޔޭގެ ސައިންސްވެރިން ގެންދަނީ އަވަދިނެތި މަސައްކަތް ކުރަމުން\nނޮވެލް ކޮރޯނާވައިރަސް ނުވަތަ ކޮވިޑް-19 ދުނިޔޭގައި ހަލުއި ކަމާއެކު ދަނީ ފެތުރެމުންނެވެ. ހުސްވި އަހަރުގެ ޑިސެމްބަރު މަހު ފަހުކޮޅު ޗައިނާގެ ވޫހާން އިން ތައާރަފްވި މި ބަލި އެންމެ3މަހެއްހާ ދުވަހުގެ ތެރޭގައި މުޅި ދުނިޔެއަށް ފެތުރި މިލިއަނަކަށް ވުރެ ގިނަ މީހުންނަށް ބަލި ވަނީ ޖެހިފައެވެ. މި ނުރައްކަލުން ސަލާމަތްވުމަށް ކުރަމުންދާ މަސައްކަތުގައި އަދިވެސް ކޮޅެއް، މެދެއް ފެންނާކަށް ނެތެވެ.\nބަލި ފެތުރުން ކޮންޓްރޯލް ކުރުމަށް ސަރުކާރުތަކުން ކިތަންމެ ފިޔަވަޅެއް އެޅިޔަސް ހަގީގީ ކާމިޔާބެއް ލިބެން އޮތީ ބަލި ނުޖެހޭނެ ކަމުގެ އިތުބާރެއް ލިބިގެންނެވެ. އެކަން އެހެންވާނީ ބަލީގެ ވެކްސިން ލިބިގެންނެވެ. އޮސްޓްރޭލިއާ އާއި ޔޫރަޕް އާއި އެމެރިކާގެ އަދި ޗައިނާގެ ސައިންސްވެރިން ގެންދަނީ ބައްޔަށް ވެކްސިނެއް ހޯދުމަށް ރޭސް ޖަހަމުންނެވެ. ސުވާލަކީ ކޮވިޑް-19 އަށް ވެކްސިން ލިބޭނީ ކިހާތާކު ކޮން ދުވަހަކުން ހެއްޔެވެ؟\nކޮވިޑް-19 ދުނިޔޭގައި ފެތުރެން ފެށުމާއެކު، ހޮލީވުޑްގެ ފިލްމް، "ކޮންޓޭޖަން" ގެ މަގްބޫލްކަން މައްޗަށް ޖެހިލިތަން ފެނުނެވެ. އެ ފިލްމްގައި ފެންނަނީ، ދުނިޔެ މިހާރު ދެކެމުންމިދާ ކަހަލަ ހާލަތެކެވެ. ފިލްމްގައި ފެންނަ ގޮތުން ވައިރަސް އިން ސަލާމަތްވުމަށް ސައިންސްވެރިއަކު، ކުއްލިއަކަށް، ނުރައްކާތެރި ވައިރަސް އަށް ވެކްސިނެއް އީޖާދުކޮށް، އޭނާ އަމިއްލަ އަށް ވެކްސިން ހަށިގަނޑަށް ޖަހާ އެންމެ ފަހުން ވައިރަސްގެ މައްޗަށް އިސާހިތަކު ކާމިޔާބު ހޯދައެވެ.\nހަގީގީ ދުނިޔޭގައިވެސް މިހެން ކަން ހިނގާނަމަ ކޮރޯނާވައިރަހުގެ ނުރައްކަލުން އިސާހިތަކު ސަލާމަތް ވެވޭނެއެވެ.\nމާޒީއަށް ބަލާއިރު، ވެކްސިނެއް ތައްޔާރު ކުރުމަށް2އަހަރާއި5އަހަރާ ދެމެދުގެ މުއްދަތެއް ހޭދަވެފައިވެއެވެ. ނަމަވެސް ކޮރޯނާވައިރަސް އާ ބެހޭ ގޮތުން ސައިންސްވެރިންނަށް ކުރިން ލިބިފައި ހުރި މައުލޫމާތާއި، އަދި ސައިންސްގެ ރޮނގުން ދުނިޔެ ހޯދާފައިވާ ކުރިއެރުން ތަކަށް ބަލާއިރު، މިހާރު އެއަށް ވުރެ ކުރު މުއްދަތެއްގައި ވެކްސިނެއް އީޖާދު ކުރެވިދާނެއެވެ.\nކޮވިޑް-19 އަށް ވެކްސިން އުފެއްދުމުގެ އެންމެ ފުރަތަމަ ފިޔަވަޅު ކަމުގައިވާ ވައިރަހުގެ އާރު.އެން.އޭ ސީކުއެންސް ޗައިނާގެ ސައިންސްވެރިން ދެނެގަނެ، އެ މައުލޫމާތު ޖެނުއަރީ މަހުގެ މެދުތެރޭގައި ދުނިޔެއަށް ހާމަ ކުރިއެވެ. ޖެނުއަރީ މަސް ނިމެންވީ އިރު ޗައިނާއިން ބޭރުގައި މި ވައިރަސް ފުރަތަމަ ފަހަރަށް ލެބޯޓަރީ މާހައުލުގައި އުފައްދާ އިތުރު ކުރިއެވެ. މިކަން ކާމިޔާބު ކުރީ އޮސްޓްރޭލިއާގެ މެލްބަންގެ ޑޮހާރޓީ އިންސްޓިޓިއުޓްގައެވެ. މިއާއެކު ސައިންސްވެރިންގެ ދިރާސާތަކަށް ވައިރަސްގެ ލައިވް ސާމްޕަލް ލިބޭގޮތް ތަނަވަސްވިއެވެ. ވައިރަހުގެ ލައިވް ސާމްޕަލް ލިބޭގޮތް ވުމަކީ ވެކްސިން އެއް އުފެއްދުމުގައި ވައިރަސްގެ ސިފަތައް ސައިންސްވެރިންނަށް އެނގުމަށް ނުހަނު ބޭނުންތެރި ކަމެކެވެ.\nވެކްސިނެއް އުފެއްދުމުގައި، އިންސާނުންގެ ހަށިގަނޑުގައި އެ ވައިރަހެއް ހަރަކާތްތެރިވާ ގޮތް ސައިންސްވެރިން ދެނެގަންނަން ޖެހެއެވެ. އެކަން ދިރާސާ ކުރުމަށްޓަކައި އިންސާނުންގެ ހަށިގަނޑުގައި ޓެސްޓްތައް ކުރުމުގެ ކުރިން ދިރާސާއަށް އެކަށީގެންވާ ޖަނަވާރެއް އިޚްތިޔާރު ކުރަން ޖެހެއެވެ.\nމީޑިއާ ރިޕޯޓުތަކުން އެނގޭ ގޮތުގައި، ކޮވިޑް-19 އަށް ވެކްސިނެއް ހޯދުން އަވަސް ކުރުމުގެ ގޮތުން، ޖަނަވާރުގެ ހަށިގަނޑުގައި ވެކްސިން ޓެސްޓް ކުރުމުގެ މަރުހަލާ ދޫކޮށްލުމަށްފަހު ސީދާ އިންސާނުންގެ ހަށިގަނޑުގައި ވެކްސިން ވަނީ ޓެސްޓް ކުރަން ފަށާފައެވެ. މި ގޮތުން، އެމެރިކާ އަދި ޗައިނާގައިވެސް ވޮލަންޓިއަރުންނަށް ވެކްސިން ވަނީ ދީފައެވެ.\nކޮވިޑް-19 އަށް ވެކްސިން އުފެއްދުމުގެ މަސައްކަތުގައި އެންމެ ކުރީގައި އުޅޭ އެއް ގައުމު ކަމަށްވާ އެމެރިކާ އަށް ބަލާއިރު، ސިއާޓަލްގައި ހުންނަ ކައިސާ ޕާމަނަންޓޭ ވޮޝިންގޓަން ހެލްތް ރިސާޗް އިންސްޓިޓިއުޓްގައި ކޮވިޑް-19 ގެ ވެކްސިން ތައްޔާރު ކުރުމުގައި އަދި އުޅެނީ ފުރަތަމަ މަރުހަލާގައެވެ. އެ އިންސްޓިޓިއުޓްގައި އަޖުމަ ބަލަމުންދާ ވެކްސިންގެ ފުރަތަމަ މަރުހަލާގައި 45 ވޮލަންޓިއަރަކަށް ވެކްސިންގެ އެކި ޑޯޒް ދޭނެއެވެ. މި ޑޯޒްތަކުގައި އަސްލު ކޮރޯނާވައިރަސް އެކުލެވިފައެއް ނުވެއެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި ފުރަތަމަ މަރުހަލާގައި މި ކުރާ ކަމަކީ، ކޮރޯނާވައިރަސްގައި ކަށިތަކެއް ގޮތައް ބޭރަށް ނުކުމެފައި ހުންނަ "ސްޕައިކް ޕްރޮޓީން" އަށް ހަމަލާ ދިނުމަށް ވޮލަންޓިއަރުންގެ ހަށިގަނޑުގެ ދިފާއީ ނިޒާމް ހާނުވަނީއެވެ.\nވެކްސިންގެ ފުރަތަމަ މަރުހަލާއާ ބެހޭ ގޮތުން، އެމެރިކާގެ ވެންޑަރބިލްޓް ޔުނިވަރސިޓީގެ ވެކްސިންއާ ބެހޭ މާހިރެއް ކަމުގައިވާ ކެތުރީން އެޑްވާރޑްސް ބޮސްޓަން ގްލޯބަށް އަށް މައުލޫމާތު ދެމުން ބުނެފައިވަނީ، ފުރަތަމަ މަރުހަލާގައި އަޖުމަބެލުމުގެ ގޮތުން ވެކްސިން ދިނުމަށްފަހު، ވެކްސިން ލިބުނު މީހުންގެ ސިއްހަތައް ވަމުންދާ ގޮތް ބަލަމުން ގެންދަނީ ކަމަށެވެ. މި ގޮތުން، ވެކްސިންގެ ސަބަބުން، ހަމުގެ މައްސަލައެއް ދިމާވޭތޯއާއި، ހުން އާދޭތޯ އާއި، ބޮލުގައި ރިއްސާތޯ ނުވަތަ ކިނބިހި އެޅުންފަދަ ކަމެއް ދިމާވޭތޯ ސައިންސްވެރިން ބަލަމުން ގެންދާނެ ކަމަށް އޭނާ ބުނެފައިވެއެވެ.\nމި މަރުހަލާގައި ވޮލަންޓިއަރުންގެ ލޭގެ ސާމްޕަލް އަށް އަސްލު ކޮރޯނާ ވައިރަސް ތައާރުފް ކުރުމުން ދެންވާ ގޮތްވެސް ސައިންސްވެރިން ބަލާއެވެ. ވެކްސިން ދިން މީހުންގެ ލެއިން، ކޮރޯނާ ވައިރަސްއަށް ދިފާއު ނުއުފައްދާ ނަމަ އެހާ ހިސާބުން ވެކްސިން ފެއިލްވީއެވެ.\nފުރަތަމަ މަރުހަލާގެ ކަންކަން ރަނގަޅަށް ހިނގައްޖެނަމަ، ދެން އޮންނާނީ، ސަރުކާރުގެ ކަމާބެހޭ އިދާރާއިން ނަގަންޖެހޭ ހުއްދަ ނެގުމެވެ. މިސާލަކަށް އެމެރިކާގައި ނަމަ އެއީ ފުޑް އެންޑް ޑްރަގް އެޑްމިނިސްޓްރޭޝަން (އެފް.ޑީ.އައި) އެވެ.\nވެކްސިންގެ ދެވަނަ މަރުހަލާ އަށް ދިއުމަށް ހުއްދަ ލިބުމުން، ގިނަ އަދަދެއްގެ ވޮލަންޓިއަރުންގެ ހަށިގަނޑުގައި ވެކްސިންގެ އަޖުމަ ބަލާނެއެވެ. މި މަރުހަލާގއި ސިއްހަތު ރަނގަޅު ބޮޑެތި މީހުންގެ ހަށިގަނޑަށް ވެކްސިން ޖެހުމުން ފެންނަ އެއްގޮތް ކަންކަން ސައިންސްވެރިން ދިރާސާ ކުރާނެއެވެ. އަދި ހަށިގަނޑުގައި ވައިރަސްގެ ދިފާއު އުފެދެމުންދާ ގޮތް ބަލާނެއެވެ.\nދެން އޮންނަނީ އަޖުމަ ބެލުމުގެ އެންމެ ފަހު މަރުހަލާ ކަމުގައިވާ ތިންވަނަ ފޭސްއެވެ. ތިންވަނަ ފޭހުގައި ގިނަ އަދަދެއްގެ ބަޔަކަށް ވެކްސިން ދިނުމަށްފަހު އަސްލު ބަލި ޖެހުމުގައި ވެކްސިން ދިން މީހުންނާއި ވެކްސިން ނުލިބޭ މީހުންނާ ހުންނަ ތަފާތު ސައިންސްވެރިން ދިރާސާ އެވެ. މިއީ އެކަށީގެންވާ ދިގު މުއްދަތެއް ހޭދަވާނެ ކަމެއް ކަމުގައި ވެއެވެ. ހަގީގަތަކީ ތިންވަނަ ސްޓޭޖާ ހަމަ އަށް އަލަށް ތައްޔާރު ކުރާ ބައެއް ވެކްސިން ނުވެސް އާދެއެވެ. އެއީ މި ހިސާބަށް ވެކްސިންގެ މަސައްކަތް އަންނަ އިރު އެ ބަލިމަޑުކަމެއް ތައްކަތު ވެއްޖެ ނަމަ، ވެކްސިންގެ މުހިންމު ކަން ކުޑަވީއެވެ. އެބޯލާ ވެކްސިން ގައި ކަން ހިނގީ މި ގޮތަށެވެ.\nވެކްސިން އުފެއްދުމުގެ މަސައްކަތުގެ ކޮންމެ މަރުހަލާ އެއް ގައި ސިއްހަތު ރަނގަޅު މުޅިން އައު ވޮލަންޓިއަރުން ހޯދަން ޖެހެއެވެ. އަދި އެމީހުންނަށް ވެކްސިން ދިނުމަށްފަހު އެއީ އެދެވޭ ނަތީޖާއެއް ނުކުންނަ އެއްޗެއްކަން ކަށަވަރު ކުރުމަށް އެތައް ހަފްތާ އެއް ވަންދެން ދިރާސާ ކުރުމުގައި ސައިންސްވެރިން ހޭދަ ކުރަންޖެހެއެވެ. ކޮންމެ މަރުހަލާ އެއްގައި އެއްކުރާ މައުލޫމާތު އެމެރިކާގައި ނަމަ އެފް.ޑީ.އޭ އަށް ހުށަހަޅާ ދެން އޮތް ފޭސް އަށް ދިއުމަށް ހުއްދަ ހޯދަން ޖެހެއެވެ.\nއެމެރިކާގެ އެފް.ޑީ.އޭ އިން ކޮވިޑް-19 އަށް ވެކްސިން އެއް ހޯދުމަށް އެހީވުމުގެ ގޮތުން ހުއްދަ ދިނުމުގެ ކަންކަން މިހާރު އޮތީ އަވަސް ކޮށްފައެވެ. ހުއްދަ ހޯދުމަށް ހޭދަވާ މުއްދަތު ކުރުވި ނަމަވެސް ސައިންސްވެރިން ބުނަނީ، ވެކްސިންގެ ތިންވަނަ ފޭސްގައި، ގިނަ ބަޔަކަށް ވެކްސިން ދިނުމަށްފަހު އެކަށީގެންވާ މުއްދަތެއްގައި، އެ ވެކްސިންގެ ސަބަބުން ވައިރަސް އިން ރައްކާތެރިކަން ލިބޭތޯ ބަލަން ޖެހޭނެ ކަމަށެވެ. އަވަސް އަރުވާލައިފިނަމަ، އޭގެ ނަތީޖާ ދިމާ އިދިކޮޅަށް ނުކުތުމަކީ އެކަށީގެންވާ ކަމެއް ކަމަށް ސައިންސްވެރިން ދެކެއެވެ. ސައިންސްވެރިން ފާހަގަ ކުރާ ގޮތުގައި، ބައެއް ފަހަރު އަޖުމަ ބަލާ ވެކްސިން ދޭ ބައެއް މީހުންގެ ހަށިގަނޑަށް އަސްލު ވައިރަސް ވަނުމުން ވެކްސިން ނުދޭ މީހަކަށް ވުރެ ބޮޑަށް ބަލިވެފައިވެސް އެބަހުއްޓެވެ. އެހެން ކަމުން އާއްމުކޮށް ލިބޭ މިންވަރަށް ވެކްސިނެއް އުފައްދަން ނިންމަނީ ހުރިހާ މަރުހަލާ އަކުން ވެކްސިން ނަތީޖާ ފުރިހަމަ އަށް ނުކުތުމުންނެވެ.\nކޮވިޑް-19 އާ ދެކޮޅަށް އެމެރިކާގައި ކުރެވެމުންދާ މަސައްކަތުގައި އެންމެ އިސްކޮށް އެމެރިކާގެ ރައީސް ޑޮނަލްޑް ޓްރަމްޕްގެ އަރިހުގައި މަސައްކަތް ކުރައްވާ އެ ގައުމުގެ ނޭޝަނަލް އިންސްޓިޓިއުޓް އޮފް އެލާޖީ އެންޑް އިންފެކްޝަސް ޑިޒީސަސްގެ ވެރިޔާ އެންތަނީ ފައުޗީ އަށް ކޮވިޑް-19 އަށް ވެކްސިނެއް ތައްޔާރު ކުރެވޭނީ ކިހާ ދުވަހަކުންތޯ ނޫސްވެރިން ސުވާލު ދެންނެވުމުން އޭނާ ވިދާޅުވެފައިވަނީ، ވެކްސިން އެއް ލިބެން 18 ވަރަކަށް މަސްދުވަސް ހޭދަވާނެ ކަމަށެވެ. ދުނިޔޭގެ ސިއްހަތު ޖަމްއިއްޔާ އިންވެސް ބުނެފައިވަނީ ކޮވިޑް-19 އަށް ވެކްސިނެއް އުފެއްދުމަށް 18 މަސް ހޭދަވާނެ ކަމަށެވެ.\nބޭސް އުފައްދާ ދުނިޔޭގެ އެންމެ ބޮޑު އެއް ކުންފުނި ކަމަށްވާ ޖޯންސަން އެންޑް ޖޯންސަން އިން ބުނެފައިވަނީ، 2021 ފެށެން ވާ އިރަށް އިމަންޖެންސީ ބޭނުންތަކަށް ބޭނުންވާ މިންވަރަށް ކޮވިޑް-19 ގެ ވެކްސިން ލިބޭ ވަރު ކުރެވިދާނެ ކަމަށެވެ. ޖޯންސަން އެންޑް ޖޯންސަން އާއި އެމެރިކާގެ ބަޔޯމެޑިކަލް އެޑްވާންސްޑް ރިސާޗް އެންޑް ޑެވެލޮޕްމަންޓް އޮތޯރިޓީ ގުޅިގެން ކޮވިޑް-19 އަށް ވެކްސިނެއް ހޯދުމަށް 1 ބިލިއަން ޑޮލަރުގެ ފައިސާ ވަނީ ކަނޑައަޅާފައެވެ.\nވެކްސިނެއް ތައްޔާރު ކުރުމުގެ މަސައްކަތް ކުރިއަށް ދާއިރު މިހާރު ލިބެންހުރި ބައެއް އެންޓިވައިރަލް ފަރުވާ ކޮވިޑް-19 ޖެހިފައި ތިބި މީހުންނަށް ޑޮކްޓަރުން އަންނަނީ ކުރަމުންނެވެ. އެކަމަކު ސީދާ މި ބައްޔަށް އަދި ބޭހެއް އުފައްދާފައެއް ނެތެވެ. ތަޖުރިބާކާރުން ބުނާ ގޮތުގައި ސީދާ ކޮވިޑް-19 އަށް ފަރުވާ އެއް ހޯދުމަކީ އަދި ވެކްސިނެއް ހޯދުމަށް ވުރެވެސް ދިގު މުއްދަތެއް ހޭދަވާނެ ކަމެކެވެ. ބައްޔަށް ދޭ ފަރުވާ އަކަށް ވުރެ ވެކްސިން ދިނުން މާ ރަނގަޅު ކަމަށްވެސް ތަޖުރިބާކާރުން ބުނެއެވެ.


Asian youth athletics championship gai Munthaqim referee kankohfi | Mihaaru\nއޭޝިއަން ޔޫތު އެތުލެޓިކްސް ޗެމްޕިއަންޝިޕުގައި މުންތަގިމް ރެފްރީކަންކޮށްފި\n17 މާޗް 2019 - 12:522comments\nމިއީ އިންޓަނޭޝަނަލް އެސޯސިއޭޝަން އޮފް އެތުލެޓިކްސް ފެޑެރޭޝަން (އައިއޭއޭއެފް) ގެ ލެވެލް ދޭއްގެ ރެފްރީ ފާސް، 2017 ވަނަ އަހަރު ހާސިލްކޮށް ސަރަހައްދީ މުބާރާތްތަކުގައި ރެފްރީކަންކުރުމުގެ ފުރުސަތު ލިބުނު ފަހުން އޭނާ އަށް ލިބުނު ދެ ވަނަ މުބާރާތެވެ.\nމިދިޔަ އަހަރު ޖަޕާނުގައި އޮތް އޭޝިއަން ޖޫނިއާ ޗެމްޕިއަންޝިޕުގައި ވެސް ރެފްރީކަންކުރި މުންތަގިމް މި ފަހަރުގެ މުބާރާތުގައި ވަނީ ގާތްގަނޑަކަށް ހުރިހާ އިވެންޓެއްގައި ވެސް ރެފްރީކަންކޮށްފަ އެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ޝޮޓްޕުޓް އުކުމާއި ޖެވެއިލިން އުކުމާއި ދުވުމުގެ އިވެންޓްތަކާއި ރާއްޖެ އަށް ވެސް މުޅިން އާ އިވެންޓެއް ކަމަށްވާ ޕޯލްވޯލްޓް ހިމެނެ އެވެ.\nމުންތަގިމްގެ އިތުރުން ރާއްޖޭގެ އެހެން ޓެކްނިކަލް އޮފިޝަލުން ވަނީ މީގެ ކުރިން ދެކުނު އޭޝިއާގެ މުބާރާތްތަކުގައި ރެފްރީކަންކޮށްފަ އެވެ. އެ މުބާރާތްތަކަށް ކޮންމެ ގައުމަކަށް ވެސް ދެ ޓެކްނިކަލް އޮފިޝަލުން ފޮނުވުމުގެ ފުރުސަތުދެ އެވެ.\nއެކަމަކު އޭޝިއާ އާއި ދުނިޔޭގެ ފެންވަރުގެ މުބާރާތްތަކުން ފުރުސަތު ލިބެނީ ލެވެލް ދޭއްގެ ރެފްރީ ފާސް ހާސިލްކުރުމުންނެވެ. އެ ފާސް ނެގި ހަމައެކަނި ދިވެއްސަކީ މުންތަގިމެވެ. ރާއްޖޭގައި ބާއްވާ ބައިނަލްއަގްވާމީ މުބާރާތްތަކުގައި އޮފިޝަލް ކުރުމުގެ ފުރުސަތު ލިބޭ ލެވެލް އެކެއްގެ ކޯސް ރާއްޖޭގައި ހަތަރު ފަހަރެއްގެ މަތިން ހިންގައި ގިނަ ބަޔަކު ވަނީ އެ ފާސް ހާސިލްކޮށްފަ އެވެ.\nއައްޑޫ އިންޓަ ސްކޫލް އެތުލެޓިކްސް މީޓުގައި 1996 ވަނަ އަހަރު އެންމެ ފުރަތަމަ އޮފިޝަލްކުރަން ފެށި މުންތަގިމަކީ މިވަގުތު ރާއްޖޭގައި ހުރި އެންމެ ތަޖުރިބާކާރު އެއް އެތުލެޓިކްސް ރެފްރީ އެވެ. ސްޕޯޓްސް ޑިވިޝަނުގައި 1995 ވަނަ އަހަރު ވަޒީފާއަދަކުރަން ފަށައި 1999 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން އެތުލެޓިކްސް އެސޯސިއޭޝަނުގައި މަސައްކަތްކުރަމުން އަންނައިރު އޭނާ އަކީ 2008 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން އެތުލެޓިކްސް އެސޯސިއޭޝަނުގެ ޖެނެރަލް ސެކްރެޓަރީ އެވެ. މިއީ އޭނާ އެ މަގާމް ފުރަމުން އަންނަ ތިން ވަނަ ދައުރެވެ.\nރާއްޖޭގެ ރެފްރީންނާއި އޮފިޝަލުން އަންނަނީ ބައިނަލްއަގްވާމީ މައިދާނުގައި ފަހަކަށް އައިސް ރަނގަޅު ހިސާބުތަކަށް ދަތުރުކުރަމުންނެވެ. އެންމެ ފުރަތަމަ ބޮޑު ޝަރަފެއް ހޯދީ 2002 ވަނަ އަހަރުގެ ފީފާ ވޯލްޑް ކަޕުގައި ލައިންސްމަންކަން ކުރި ރާއްޖޭގެ މުހައްމަދު ސައީދެވެ. ބެޑްމިންޓަން ވޯލްޑް ޗެމްޕިއަންޝިޕުގައި ރާއްޖޭގެ އަހުމަދު ޝިހާމް (ޕުޗު) އޮފިޝަލްކޮށްފައިވާއިރު މިދިޔަ އަހަރު އޮލިމްޕިކްސްގައި އަލީ އަބްދުލް ކަރީމް (ޒޯލާ) ވަނީ އޮފިޝަލްކަންކޮށްފަ އެވެ. މި އަހަރު އޮތް އޭޝިއަން ޔޫތު ނެޓްބޯލް ޗެމްޕިއަންޝިޕްގެ ފައިނަލް މެޗުގައި ރާއްޖޭގެ ރެފްރީ ރިލްވާން އާދަމް އޮފިޝަލްކަންކޮށްފައިވާއިރު މިހާރު ކުރިއަށްދާ 17 އަހަރުން ދަށުގެ ވޯލްޑް ކަޕުގައި ރާއްޖޭގެ އަހުމަދު ޝާހިރު ވަނީ މެޗު ކޮމިޝަނަރަކަށް ހަމަޖައްސައިފަ އެވެ.


Airport cargo jetty ge massahkaiy fashaifi | Mihaaru\nއެމްއޭސީއެލްއިން ކާގޯ ޖެޓީ ތަރައްގީ ކުރާ ސަރަހައްދު\nއެއާޕޯޓް ކާގޯ ޖެޓީގެ މަސައްކަތް ފަށައިފި\n09 އޯގަސްޓް 2020 - 22:41 1 comment\nވެލާނާ އިންޓަނޭޝަނަލް އެއާޕޯޓް ކާގޯ ޖެޓީގެ މަސައްކަތް ފަށައިފި އެވެ.\nކާގޯ ޓާމިނަލް ސަރަހައްދުގައި ހަދާ ބަނދަރުގެ ޖެޓީ ހިޔާކޮށް، ބަރު އެއްޗެހި އުފުލުމަށްޓަކައި ހަތް ކްރޭން އިންސްޓޯލް ކުރާނެ އެވެ. މިއާ އެކު މުދާ އުފުލުމަށްޓަކައި ފަސޭހަކަމާ އެކު އެ ސަރަހައްދަށް އުޅަނދުފަހަރަށް ގާތް ކުރެވޭނެ އެވެ.\nކާގޯ ރައްކާކުރާ އާ ޓާމިނަލްގެ ބޮޑުބައި މަސައްކަތް ވަނީ ނިންމައިފަ އެވެ. މި ކާގޯ ޓާމިނަލްގައި އެކްސްޕޯޓް ޓާމިނަލަކާއި އިމްޕޯޓް ޓާމިނަލެއްގެ އިތުރުން ޕެރިޝަބަލް ސާމާނު ބެހެއްޓުމަށް ހާއްސަ ބައެއް ހުންނާނެ އެވެ. ގާތްގަނޑަކަށް 11،000 އަކަ މީޓަރުގެ އާ ކާގޯ ޓާމިނަލަކީ، މިހާރު އެއާޕޯޓުގައި ހުރި ކާގޯ ޓާމިނަލަށް ވުރެ ތިން ގުނަ ބޮޑު ތަނެކެެވެ.\nކާގޯ ޓާމިނަލްގެ މަސައްކަތް އަންނަ އަހަރު ކުރީކޮޅު ނިމޭނެ ކަމަށް އެމްއޭސީއެލުން ބުނެ އެވެ.\nއެއާޕޯޓް ތަރައްގީ ކުރުމުގެ ބިޔަ ޕްރޮޖެކްޓް ފެށީ ކުރީގެ ރައީސް އަބްދުﷲ ޔާމީންގެ ސަރުކާރުންނެވެ. މި ޕްރޮޖެކްޓަށް 800 މިލިއަން ޑޮލަރު ނުވަތަ 12 ބިލިއަން ރުފިޔާ ހަރަދުވާނެ އެވެ. އެއާޕޯޓު ތަރައްގީ ކުރުމުގެ މަސައްކަތް ކުރަނީ ސައުދީގެ ބިންލާދިން ކުންފުންޏާ ހަވާލުކޮށްގެންނެވެ.\nProject Update: New Cargo Complex Harbour @VelanaAirport\nWorks progressing at the alongside Jetty area to facilitate cargo vessels.\nThe jetty will be equipped with all necessary amenities including\ndedicated cranes to load & unload Air Cargo safely. pic.twitter.com/oyfxHtGZtn\nމި ޕްރޮޖެކްޓްގެ ދަށުން އިންޓަނޭޝަނަލް ޕެސެންޖާ ޓާމިނަލް އާއި ފިއުލް ފާމެއް ވެސް ތަރައްގީ ކުރާނެ އެވެ. މި މަސައްކަތްތައް ވެސް އަންނަނީ ކުރަމުންނެވެ.\nއިތުރު ލިޔުންތައް މާލޭ އިންޓަނޭޝަނަލް އެއާޕޯޓް ވެލާނާ އިންޓަނޭޝަނަލް އެއާޕޯޓް


ވާން އެދެމޭ ގާތުގާ (5) – Esfiya\nދުވަސްތައް ހަލުވިކަމާ އެކު ފާއިތުވަމުން ގޮސް ކިޔެވުމުގެ މެދާ ހަމައަށް އައިސްފިއެވެ. އިވާން ގެ ހަނދާން ތަކުން އެތްކޮށް ދުރުނުވިއެތް ކަމަކު އައިލީން އަށް މިކަމުން ވަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް ދުރުވެވިފައެވެ. ރައިހާ މެން އެތް އިރެތްގައި ވެސް އައިލީން އެތް އެކަންޏެށް ނުކޮށްލައެވެ. އަބަދުވެސް އޭނާ އާއި އެކު ވަގުތު ހޭދަކުރެއެވެ. ދުވަސްތަށް ދަމުން ދިޔައިރު ޔާނިޔު އާއި އައިލީންވެސް ވަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް ގާތްވެފައެވެ. ޔާނިޔު ގެ މަޖާ މިޒާޖުގެ ސަބަބުން އައިލީން ހޭން ޖެހޭ ފަހަރު ފަހަރު ގިނައެވެ. ހަމަ އެހެންމެ ލިޔާން އާއި ރައިހާ ވެސް ވަނީ ކުރިއާއި ބަލާފައި ވަރަށް ބޮޑަށް ގާތް ވެވިފައެވެ. ރައިހާ ގެ ހިތުގައު ލިޔާން އަށްޓަކައި ދުވަހެތް ދުވަހަކަށް ދަނީ ލޯބި އިތުރުވަމުންނެވެ. ހަމައެހެންމެ ލިޔާން އަށް ވެސް ރައިހާ އާއި މެދު ތަފާތު ނަޒަރަކުން ދެކެވެން ފެށީ އޭނާއަށް ނޭނގިހުރެއެވެ.\nކިޔެވުމަށް ރައިހާ ސަމާލުކަން ދިނެތްކަމަކު އޭނާ ގެ ނަޒަރުހުއްޓިފައި ވަނީ ލިޔާން ކައިރި ޖެހިފިތިގެން އިން އަންހެން ކުއްޖާއަށެވެ. ސުމާ ލިޔާން އަށް ބަލާގޮތް ރައިހާ އަކަށް ކަމަކު ނުދެއެވެ. ސުމާ އަކީ ސުކޫލުގައި ފިރިހެން ކުއްޖެށް ކިޔާފީއާ މޮޔަވާ އަންހެން ކުއްޖެކެވެ. އެތަށް ފިރިހެން ކުދިންނަކާ ގުޅިފައި ވީއިރު އެއީ އެތްވެސް އުޅުމެތް ހުރި އަންހެން ކުއްޖެއް ނޫނެވެ. މިހާރަކަށް އައިސް އޭނާ އަބަދުވެސް ހުންނަނީ ލިޔާން ފަހަތުގައު ވިއްދާފައެވެ. މިކަމާ ލިޔާން އަޅާ ނުލާތީ ރައިހާ ދެރަވެއެވެ. އޭނާ ކިތަންމެ ވަރަކަށް ލިޔާން އަށް އިންތިޒާރުކުރިޔަސް އެ އިންތިޒާރުގެ ނިމުން ފޮނިވާނެ ކަމާމެދު ޝައްކުކުރެވެއެވެ. ސުމާ އޭ ކިޔާގެން ރައިހާ އަބަދުވެސް ހުންނަނީ އައިލީން ކައިރި ކުދި ކިޔާލަ ކިޔާލައެވެ. އައިލީން ވެސް ހުންނަނީ އެކުވެރިޔާ އަށްޓަކައި ކަންބޮޑުވެފައެވެ.\nއޭގެ ދެހަފްތާ ފަހެވެ. ސުކޫލަށް ދާން ވެގެން ގެއިން ނިކުން ރައިހާ އަށް ނިކުންތަނުން ފެނުނު މަންޒަރުން ހިތްފަޅާގެން ދިޔަކަހަލަ އެވެ. އެކަކު އަނެކަކު ގެ އަތުގައި ހިފައިލައިގެން ލިޔާން އާއި ސުމާ ތިބިއިރު ދެމީހުންގެ ދެމެދަށް ވާރޯޅިއެތް ހާހިސާބުވެސް ނުވަދޭހާ ގާތް ވެގެން ދެމީހުން ތިއްބެވެ. އެދެމީޙުން ނަށް ބަލަން ހުރި ރައިހާ ފެނުމުން ލިޔާން ސުމާ އާއި ދުރުވެލިއެވެ. ރައިހާ އާއި ދިމާލަށް ބަލަހައްޓާއިގެން ހުރެފައި ލިޔާން ދުރުވެލުމުން އަލިފާނުގެ ބެލުމަކުން ސުމާ ރައިހާ އަށް ބަލާލިއެވެ. ރައިހާ އަށްޓަކައި އެހިތުގައި ނަފްރަތުގެ ރާޅެށް ބިންދާލިއެވެ. ހިތާހިތުން ކުދިކިޔަމުން ސަމާ ލިޔާން ގެ އަތުގައު ހިފާލަމުން ދަމުން ކަހަލަ ގޮތަކަށް ލިޔާން ގެންދިޔައެވެ.\nސުމާއާއި ލިޔާން އަށް ބަލަން ރޮވިފައި ރައިހާ ހުއްޓެވެ. ލިޔާން އަށްޓަކައި އެ ހިތުގައި ވާ އުންމީދުގެ ހުޅުކޮޅު ނިވިއްޖެއެވެ. ރައިހާ ސިއްސާގެން ދިޔައީ އޭނާ ގެ ކޮނޑުގައި މީހަކު އަތްޖައްސާލުމުންނެވެ. އަވަސްއަވަހަށް ލޮލުން ފައިބަން ތައްޔާރުވެފައި އިން ކަރުނަ ތިކި ފޮހެލާފައި ފަހަތް ބަލާލިއެވެ. ފަހަތް ބަލައިލި އިރު އޭނާ އާއި ދިމާލަށް ބަލަހައްޓައިގެން ހުރި އައިލީން ގެ މޫނުމަތީގައި ވާ ކުލަވަރުން އޭނާ އަށް ވެސް ހުރިހާ މަންޒަރެތް ފެނިއްޖެކަން އިނގުނެވެ. ” އައިލީ އެއްޗެކޭ ނުބުނާތި ލިޔާން އާއި ދިމާލަށް ޕްލީސް ، އޭނާ އުފަލުގައި އުޅެނީކަމަށް ވާނަމަ އަހަރެން ވެސް ހުންނާނީ އުފަލުގާ ، ލިޔާން ގެ އުފަލަކީ ސުމާ ކަމަށް ވަނީނަމަ އަހަރެން މިހުރީ އަހަރެންގެ ލޯބި ފަސްލާފައި ފޮރުވަން ވެސް ތައްޔާރަށް ” ލޮލުން ކަރުނަ އަންނަމުން ދިޔަނަމަވެސް ރައިހާ އޭނާ ގެ ޖުމްލަ ފުރިހަމަ ކޮށްލިއެވެ. ” ރައީ އުފަލުގައި ހުރި ނަމަ ތި މޫނުމަތީގައި ވާނީ ހިނިތުންވުމެތް ، ދެން އެހެން ވީރު މީކޯންޗެއް ، ރައީ އުފަލުގައި ހުންނަނަމަ މި ކަރުނައެތް ތިލޮލަކުންނާންނާނެ ، ” ރައިހާ ގެ ލޮލުން އަންނަމުން ދިޔަ ކަރުނަތަށް ފޮހެލަމުން އައިލީން ބުނެލިއެވެ. ދޭނެ ޖަވާބެތް ނޭނގިފާ ރައިހާ އަށް ހުރެވުނެވެ. ” ދެން ހިނގާ ސުކޫލާ ދިމާލަށް ދާން މިހާރު ގަނޑިޖެހެނީ އެއޮތް ” ރައިހާ ގެ އަތުގައި ހިފާލަމުން އައިލީން ބުނެލިއެވެ. ރައިހާ ވެސް ބޯޖަހާލައިފައި އައިލީން އާއި އެތްކޮށް ހިނގައިގަތެވެ.\nކުލާސްތެރޭގައި އެތް އަޑަކަށް ވަނީ ސުމާ އާއި ލިޔާން ގެ ވާހަކަ އެވެ. ދެމީހުން ވެސް ރައްޓެހިވެގެން އުޅޭކަމެވެ. ކުލާސްތެރޭގައި މިޙަބަރުތައް ފެތުރީ ހުދު ސުމާއެވެ. ރައިހާ ދެރަކުރުމަށެވެ. އެކަން ނުލާހިކު ރަނގަޅަށް ކާމިޔާބުވެސް ވިއެވެ. ރައިހާ ކުލާހުގައި އިނެތްކަމަކު އޭނާ ގެ ހިޔާލުތަށް ވަނީ ލިޔާން އާއި ގުޅިފައެވެ. ލޮއިއްބަކީ މިހާ ހިތި އިޙްސާސް އަކަށް ވެދާނެކަމަކަށް އޭނާ އެތް ދުވަހަކު ވެސް ހިއެތް ނުކުރެއެވެ. ރައިހާ ގެ ހާލަތް ހަމްދަރުދީވެ ދެރަވެފައި އައިލީން އިން އިރު ލިޔާން ދެކެ އިނީ އިންތިހާއަތް ރުޅިއައިސްފައެވެ. ލިޔާން އާއި ވާހަކަ ދައްކަން ނިންމަމުން އައިލީން ކިޔެވުމަށް ސަމާލުކަން ދެވޭތޯ ބެލިއެވެ. ސުމާ އަކީ ހުދު އޭނާ ވެސް ނުލާހިކު ފޫހިވާ ކުއްޖެކެވެ.\nއިންޓަވަލް ގަނޑި ޖެހުމާއެކު ކުދިންތަށް ކުލާހުން ނިކުމެގެން ގޮސް ސުކޫލުގެ ފަހަތުގައި ހުރި ކެންޓީނަށް ވަނެވެ. ރައިހާ އައިލީން ވެސް ކެންޓީނަށް ދިޔައިރު ވަކިން މޭޒެށްގައި ލިޔާން އާއި ސުމާ އިން އިރު ދެމީހުން ވެސް ތިބީ ހީހީފައި ވާހަކައެތް ދައްކާށެވެ. މިތަން ފެނި ކިތަންމެ ދެރައެތް ވިޔެތް ކަމަކު ރައިހާ ކެތްކޮށްލާގެން އައިލީން އާއި އެކު ދިޔައެވެ. ” އައިލީ ، އަހަރެން އެބައަންނަން ފާހަނަ އަށް ގޮސްލާފާ ވަރަށް އަވަހަށް ،” ބޭނުން ވާ ކާއެއްޗެހިނަގާފައި އައިލީން އާއި ހަވާލުކުރަމުން ރައިހާ ބުނެލިއެވެ. އައިލީން ވެސް ބޯޖަހާލައިފައި ރައިހާ ދިޔުމުން ދިޔައީ އެތަ ވަކިން އިން މޭޒެށްގެ ދޮށުގައި ކާން އިން ޔާނިޔު ކައިރިއަށެވެ. ” އަހަ އައިލީ ” ޔާނިޔު ކައިރީ އިން އައިލީން ފެނުމުން ބުނެލިއެވެ. ” ހޫމް ، ޔާނިޔު މިއޮތް ލިޔާން ކިހިނެތްވެގެން އެއޮޅެނީ ، ރައްޓެހިވާން ވެސް އިނގެނީ އަދި ސުމާ އާއި ދޯ އަހަރެން ވަރަށް ރުޅިއައިސްފާ މިހުރީ އެ ލިޔާން ދެކެ ރައިހާ ކުރިމަތީގައި އަދި ވަކިން ދެމީހުންހީވޭ ފޮނިބޮޑުކޮށްލާގެން އުޅޭހެން އަހަރެން މިހުންނަނީ ލިޔާން އާއި ވަރަށް ވާހަކަ ދައްކަން ބޭނުންވެފާ ، ” ރުޅިއައިސްފައި ހުރެ އައިލީން ބުނެލިއެވެ. ” އަހަންނަކަށް ވެސް ނޭނގެ އަހަރެން ކައިރި ވެސް ބުނީ ރައްޓެހިވެފާ ، އަހަރެން ބުނީމޭ ރައިހާ ކުރިމަތީގައި އެވައްތަރަށް ނޫޅޭށޭ ދެން އިނގެއެތް ނު ސުމާ ގެ ގޮތް ދޯ ،ނަންކިޔާފައި ފިރިހެނެތް ނުހުންނާނެ އޭނާ ރައްޓެހި ނުވާ ، އަހަރެން ވެސް މިހުރީ ލިޔާން އާއި ވާހަކަ ދައްކާލަން ބޭނުންވެފާ ، އެހެން މާ ދެމީހުން އޭނާ އާއި ދިމާކުރަމާ ،” ޔާނިޔުބުނެލިއެވެ. ”ހޫމް އަހަރެން ނަށް ވެސް ފެންނަމީ އޭނާ އާއި ދިމާކުރަން ކޮންމެސް ގަނޑިއެތްގައި ރައިހާ އެހެން އުޅޭތަން ބަލަން ކެތެސް ނުވާނެ އަހަންނަކަށް ، އިވާން ކަންތަކުގައި ރައިހާ އަހަންނަށް ވަރަށް އެހީވި އެހެންމާ މީ އަހަރެން ގެ ބުރު މިފަހަރު .” ދެރަވެފައި އިނދެ އައިލީން ބުނެލިއެވެ. ޔާނިޔު ހަމަ އެކަނި ބޯޖަހާލިއެވެ.\nފާހަނަ އިން ނިކުމެގެން އައި ރައިހާ ސިއްސާގެން ދިޔައީ މީހަކު އޭނާ އަތުގައި ހިފާ ފާހަނަ ތަކުގެ ފަހަތައް ގެންދިޔާމައެވެ. ފާހަނަ ތަކުގެ ފަހަތައް ދެވުމާ އެކު ރައިހާ އަށް ދެބުމަ ގޮއްޖަހާލައިފައި އޭނާ ގެ ކުރިމަތީގައި ހުރި ކުއްޖާއަށް ބަލާލިއެވެ. ކުރިމަތީގައި ނުލަފާވައްތަރަކަށް ހެވިފައި ހުރި ސުމާފެނި ރައިހާ ގެ މޫނުމަތީގެ ކުލަވަރު ބަދަލުވިއެވެ. ” ސުމާ..” ރައިހާ އަށް ބުނެލެވުނެވެ. ” އާން އަހަރެން ، ކޮބާ ރައިހާ ގެ އިޙްސާސްތަށް ރައިހާ އެންމެ ލޯބިވާ މީހާ އެހެން އަންހެން ކުއްޖަކާ އެކީ އުޅޭތަން ފެނުނީމާ ” މަލާމާތުގެ ރާގަކަށް ސުމާ ބުނެލިއެވެ. ” ސުމާ ކީއްވެގެން ތި އޮޅެނީ އަހަންނަށް އިނގޭ ސުމާ ލިޔާން އާއި ގުޅުނީކީ ލޯބިވެގެންނެތް ނޫންކަން ދެން ކީއްވެ .. ” ރުޅިއައިސްފައި ހުރި ވަރުން ދެއަތް މުއްކަވާލައިފައި ރައިހާ ބުނެލިއެވެ. ” އެއީ ކީއްވެގެން ހޭ ، އެއީ އަހަރެން ކަލޭ ކިބައިން ބަދަލުހިފަން ، މިހާރު އިނގިއްޖެތަ ” ރައިހާ އާއި ދިމާލަށް ހަޅޭލަވާގަންނަމުން ސުމާ ބުނެލިއެވެ. ” އަހަރެން ފަރާތުން ބަދަލު ހިފާށޭ ، އަހަރެން ސުމާ އަށް ކީއްކުރީ ، ” ރައިހާ ބުނެލިއެވެ. ”ކަލެ އާއި ހަދާގެން އައިޝަމް އަހަންނާ ރައްޓެހިނުވީ ، އަހަރެން އައިޝަމް ދެކެ ވަރަށް ލޯބިވޭ އެކަމަކު އޭނާ ލޯބިވަނީ ކަލޭދެކެ ، އެހެންވެ އޭނާ އަހަންނާ ރައްޓެހިނުވީ އޭނާ އެހުރީ ކަލޭގެ އިންތިޒާރުގާ ، އަހަރެން މިހެން ހަދަން މަޖްބޫރުކުރީ ހަމަ ތި ރައިހާ ، ލޯބިވާ މީހަކު ނުލިބުމުން ކުރާ އަސަރު އަހަރެން ބޭނުންވީ ކަލެއަށް އަންގަން ، ” ރުޅިން ކެކި ކެކި ހުރެ ސުމާ ހުރިހާ ހަޤީޤަތެށް ރައިހާ ކުރިމަތީގައި ހާމަ ކުރިއެވެ. ހުއްޓުން އަރާފައި ރައިހާ ހުރި އިރު ސުމާ ވެސް އެތަނުން ދިޔައީ ރައިޙާ އަށްޓަކައި ހިތުގައި ވީ ނަފްރަތުގެ ހުޅުގަނޑު ބޮޑުކޮށްލަމުންނެވެ.\nއައިޝަމް އަކީ ރައިހާ ގެ އަވަށްޓެރި ކުލާސް ކުއްޖެކެވެ. ދެމީހުން ނަކީ އެކުވެރިން ވެސް މެއެވެ. ނަމަވެސް މި އެކުވެރިކަމަށް ނިމުމެތް އައީ އައިޝަމް ރައިހާ ކައިރި ރައްޓެހިވާން އެހި ފަހުންނެވެ. ރައިހާ އައިޝަމް ގެ މިހުށައެޅުމަށް އިންކާރު ކުރީ އެއިރުވެސް އޭނާ ލިޔާން ދެކެ ވާ ލޯބެއްގެ ބޮޑުކަމުންނެވެ.\nއެހެން ހުއްޓުން އަރާފައި ދެތިންމިނެޓް ހުރެފައި ރައިހާ އައިލީން ކައިރި އަށްދާން ހިނގާގަތެވެ. ވިސްނުމެތްގައި ހުރެ ރައިހާ ހިނގަމުން ދިޔައިރު އޭނާ އަށް ގޮވާލި ލިޔާން ގެ އަޑުވެސް އެކަންފަތުގައި ނުޖެހެއެވެ. ރައިޙާ އަށް ގޮވާލުމާއެކު ނުހުއްޓުމުން ލިޔާން މާޔޫސްވިއެވެ. އޭނާ އަށް ކުއްޖަކަށް ދެރައެތް ދެވިއްޖެކަން އެވަގުތު އިޙްސާސްވިއެވެ.\nHello reader’s ♥♥♥\nHope u like this part ♥♥♥\nAnd swry late veemaa .♥♥♥\nAnd don’t forget cmnt and say how this part is♥♥♥♥♥\nMasha Allah V reethi mi vaahaka kuriah gendaa goi💖💖\nIt’s OK late viyas bestie💖💖💖\nAwwwn bestie vrh reethi ingey mi part vx 💖💖💖\nAwwwn yaaniu haada care kure ey dhw aileen ah, so cute, masha Allah💖💖💖\nI guess yaaniu is in love with aileen\nAlhey raiha vefa huri dera vefa huri liyaan govikan vx neygunu dhw, andesuma nujeheyne dhw badalu hifaakan, loaibakee gadabaarun hoadhey ehchen noon dhw\nNaseebehnu dhw liyaan ah visunee kan vx kuhjakan dera eh devihje kan\nKonme part akan cmnt nukuriyas kiyan ingey hama, sorry bestie you know that I was too buxy in these days , but bestie I told dhw konme part akan feedback💗💖\nLove u sooooo so much my bestie❤❤❤❤❤❤❤❤❤❤😘😘😘😘😍😍😍😍\nKeep it up bestie❤❤❤❤❤❤❤❤❤❤❤❤❤❤❤❤❤❤❤❤❤❤❤❤❤\nCeriously waiting for the next part☺\nAwwwwnnn thank uuu soo much bestie❤❤❤❤❤❤ for this long cmnt vrh happy vi u cmnt eh kohly maa❤❤❤\nIts ok eyyy I know u busy kan ❤❤\nYh I love the feedbacks from u ❤❤\nKeep waiting girl ISA tmorw next part up ❤❤kohladeynan ❤❤❤\nThank uuu redlailacrose❤❤\nThis isareply to nashwa’s cmnt which was in the4th part unfortunatelyepart ge cmnt section iny close vefaa so mi part gaa I will reply to her cmnt 😊😊😊\nThank uu nashwa ❤❤\nVrh happyepart kamudiyaamaa❤❤\nNext part eyru adhi publish nukurathy egady ❤nufenuny .❤❤ Maa Gina stry pending gaa hury maa Las vee I guess ❤❤❤❤\nThank u again may Allah keep u blessed too\nmi vaahakaige hurihaa baeh ves kiyan cmnt nukuriyas\nu have all my support keep up the good work💜💜💜💖💖\nAwwwwnnn♥♥ thank uu soo much luvza♥♥\nHappy to know that u read this stry♥♥\nAnd glade that u like this stry♥♥\nThank u ♥for supporting me ♥♥\nThank u again ♥♥\nI have submitted the 6th part ♥♥♥ISA vrh avaha kiyaalan libeyne kama balamaa ♥♥


IFilms in Jumayil ah dhen furusatheh neh\nއައި ފިލްމްސްއިން ޖުމައްޔިލްއަށް ދެން ފުރުސަތެއް ނެތް\nއެވޯޑް ހަފްލާއެއްގައި އެވޯޑާ ހަވާލުވުމަށްފަހު ޖުމައްޔިލް ވާހަކަ ދައްކަނީ: އޭނާގެ މައްޗަށް ބޮޑެތި ތުހުމަތަކެއް ވަނީ ކޮށްފައި -- | އަވަސް\nފިލްމް އިންޑަސްޓްރީއަށް އެންމެ ފަހުން ތައާރަފްވި "އައި ފިލްމްސް" އިން ފިލްމީ ތަރި ޖުމައްޔިލް އާއެކު އިތުރަށް މަސައްކަތް ނުކުރާނެ ކަމަށް ބުނެފި އެވެ.\nފިލްމީ ތަރި ޖުމައްޔިލް ނިމާލް އޭނާގެ ދެބެއިންގެ ދެދަރި އަންހެން ކޮއްކޮއަކަށް ޖިންސީ ގޯނާކޮށް، ރޭޕްކުރި ކަމުގެ ތުހުމަތު ސޯޝަލް މީޑިއާ އަށް ތިލަކުރީ މި ހަފްތާގަ އެވެ. އެކަން ހިނގި ގޮތް ވެސް ވަނީ ސޯޝަލް މީޑިއާގައި ކިޔައިދީފަ އެވެ. ރޭޕްގެ ތުހުމަތާއެކު ޕްރޮސިކިއުޓާ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހަށް ފޮނުވާފައި އޮތްކަމަށް ވެސް ވަނީ ބުނެފަ އެވެ.\nއެހެންނަމަވެސް، ޕީޖީ އޮފީހުން ބުނީ ޖުމައްޔިލްގެ މައްޗަށް ދައުވާކުރަން ނުފޮނުވާ އޮތީ ކޯޓުގައި އެކަން ސާބިތުކުރުމަށް އެކަށީގެންވާ ހެކި ނެތް ކަމަށް ނިންމާފައި ކަމަށެވެ. މި ތުހުމަތުތަކާ ގުޅިގެން ޕީޖީ ހުސެން ޝަމީމް ކުރެއްވި ރިޕްލައި ޓްވީޓެއްގައި ވިދާޅުވީ އެ މައްސަލަ އަށް ވެފައި އޮތް ގޮތް ބައްލަވައި ވެދެވެން އޮތްތޯ ބައްލަވާނެ ކަމަށެވެ.\nއެ މައްސަލަތައް ފެންމަތިވިއިރު އައި ފިލްމްސްގެ ދެވަަނަ ފިލްމް "ނީނާ" ގައި ޖުމައްޔިލް މުހިންމު ރޯލެއް އަދާ ކުރެއެވެ. އެ ފިލްމުގެ މަސައްކަތް މިހާރު ވަނީ މުޅިން ނިމިފައެވެ.\nއެ ސްޓޫޑިއޯއިން މިއަދު ނެރެފައިވާ ބަޔާނެއްގައި ބުނެފައިވަނީ ޖުމައްޔިލްއާ އެކު އެ ސްޓޫޑިއޯއިން އުފެއްދި "ނީނާ"ގެ މަސައްކަތް މި އަހަރުގެ ފެބްރުއަރީ މަހު ނިމިފައިވާ ކަމަށެވެ. އެ ސްޓޫޑިއޯއިން ދިޔައީ އިތުރު ފިލްމެއްވެސް ޖުމައްޔިލް ހިމަނައިގެން ތައްޔާރުކުރަން ތައްޔާރުވަމުންނެވެ.\nނަމަވެސް މިއަދު އެ ސްޓޫޑިއޯއިން ނެރުނު ބަޔާނުގައި މި ތުހުމަތުތައް ޖުމައްޔިލްގެ މައްޗަށް ކުރެވުމާއެކު އޭނާއާއެކު ދެން މަސައްކަތް ނުކުރާނެ ކަމަށް ވަނީ ބުނެފައެވެ. އަދި އެ ސްޓޫޑިއޯއިން އަބަދުވެސް ޖިންސީ ގޯނާއާއި ހާނިއްކަ އަދި ޖިންސީ ފުރައްސާރަ ކުރުމާ ދެކޮޅު ހަދާ ކަމަށް ވަނީ ބުނެފައެވެ.\nޖުމައްޔިލް ނިމާލްްގެ ފިލްމީ ކެރިއާގައި އޭނާގެ މަގުބޫލުކަން އިތުރުވީ ޑާކްރެއިންގެ ގިނަ ފިލްމުތަކުންނެވެ.\nޑާކްރެއިން އިން އިއްޔެ ނެރުނު ބަޔާނެއްގައި ބުނީ، ޖުމައްޔިލް ނިމާލް އާ ގުޅިގެން ކޮށްފަައިާ ތުހުމަތުތައް އެ ކުންފުންޏަށްވެސް އެނގުނީ، އއެ ތުހުމަތުތައް ސޯޝަލް މީޑިއާ އަށް ތިލަވުމުން ކަމަށެވެ. އަދި ޑާކްރެއިން އިން ޖުމައްޔިލް އާއެކު އެންމެ ފަހުން އުފެއްދި ފިލްމު އޭރުވަނީ ހުރިހާ މަސައްކަތެއް ނިމި މި ޖުލައިގައި އަޅުވަން ތައްޔާރުވެފައި ކަމަށާއި މި ތުހުމަތުތަކާއެކު މިހާރު ކުރުމަށް ހަމަޖެހިފައިހުރި މަސައްކަތްތަކުން އޭނާ ވަކިކޮށްފައިވާ ކަމަށެވެ.\n"މިފަދަ އަމަލެއްގެ ތުހުމަތު ކުރެވުމާ ހަމައިން ޖުމައްޔިލް އާއެކު މިހާރު ކުރުމަށް ހަމަޖެހިފައިވާ އެންމެހާ މަސައްކަތްތަކުން އޭނާ ވަކިކޮށްފައިވާކަން އާއްމުކޮށް އަންގަން" ޑާކްރެއިންގެ ބަޔާނުގައި ވެ އެވެ.\nޑާކްރެއިން އިން ބުނީ، އެ ޓީމުން ޖިންސީ ގޯނާ އާއި ރޭޕްގެ އެއްވެސް އަަމަލެއް އަދި އެކަމަށް ހިތްވަރުދޭ އެއްވެސް ވިސްނުމެއްވެސް ގަބޫލު ނުކުރާނެ ކަމަށެވެ. އަދި އަނިޔާގެ ޝިކާރަައަކަށްވެފައިވާ ފަރާތްތަކާއެކު އެ ކުންފުނިން އަބަދުވެސް ވާނެކަމަށް ވަނީ ބުނެފަ އެވެ.


SunOnline: Feature: Alun balun dhivehi bahun vaahaka dhakkan dhaskohdheyn jehifai!\nބައިނަލްއަޤްވާމީ މާދަރީ ބަހުގެ ދުވަސް ފާހަގަކުރުމަށް ބޭއްވި ހަރަކާތެއްގެ ތެރެއިން-- ސަން ފޮޓޯ؛ މުހައްމަދު އަފުރާހު\nއަލުން ބަލުން ދިވެހި ބަހުން ވާހަކަ ދައްކަން ދަސްކޮށްދޭން ޖެހިފައި!\n3 މަސް4ދުވަސް ކުރިން - 14 އޭޕްރިލް 2018 21\n"މިއީ އަޅެ ފަހެ އިނިގިރޭސިތަ ނޫނީ ދިވެހިތަ؟"\nޔޫޓިއުބުގައި މި ވީޑިއޯ ދައުރުވަމުންދާތާ މިހާރު 10 އަހަރާ ގާތްވެދާނެ އެވެ. ދޭތެރެ ދޭތެރެއިން މިވީޑިއޯ ފެނެ އެވެ. ކޮންމެ ފަހަރަކު ވެސް ހިނި ގަނޑާ އެކު އެކަން އޮބިގެން ދަނީ އެވެ. އެކަމާމެދު މާބޮޑަށް ވިސްނައެއް ނުލަމެވެ. ނަމަވެސް "ލިންގުއިސްޓިކްސް"އާ މެދު އަހަރެމެންގެ މެދުގައި ޝައުގުވެރިކަން ފެށުނު ހިސާބުން މިވީޑިއޯއާ މެދު މުޅިން އެހެން ނަޒަރަކުން އަހަންނަށް ދުއްވައިގަނެވުނު ކަހަލަ އެެވެ.\nދެން ދިމާވީ އެހެން ހާދިސާއެކެވެ. ބްރޫނާއީގައި ލިންގުއިސްޓިކްސް އިން މާސްޓާސް ކިޔަވަމުން ދިޔަ ރައްޓެއްސާ އެކު ޖެހުނު އޮލަ ވާހަކައެއްގެ ތެރެއިން އަހަރެން އަހާލީމެވެ. "ތީސީސް ތިހަދަމުންދަނީ ކޮން އެއްޗަކުން؟"\nއަހަރަންގެ ރަހުމަތްތެރިޔާ މާސްޓާސް ތީސީސް ލިޔުނީ ކޯޑް ސްވިޗިންގް އިންގެ ދާއިރާއިންނެވެެ. ކޯޑް ސުވިޗިންއަކީ ވާހަކަ ދައްކަމުންދާއިރު އެއްބަހަކުން އަަނެއް ބަހަކަށް "ސުވިޗް" ކުރުމަށް ލިންގުއިސްޓިކްސްގެ ނަޒަރިއްޔާގައި ކިޔާ ނަމެކެެވެ. މިހާރު ސާފުވެއްޖެދެއްތޯ އެވެ؟ އިނގިރޭސިބަހާއި ހިންދީއަށް ފަރިތަ ދިވެހިންނަށް މިކަން ވަރަށް ރަނގަޅަށް އެނގޭނެ އެވެ. މި ރިޕޯޓް ލިޔުމުގެ އަސްލަކަށްވީ މިދެންނެވި ކަންތައްތައްތަކުގެ މައްޗަށް ކުރެވުނު ދިރާސާއެވެ.\nމާޒީގެ ތަންކޮޅެއް ފަހަތަށް ޖެހިލާއިރު ވެސް ދިވެހި ޑްރާމްތާކުން ކޯޑް ސްވިޗިން ފެންނަކަން އަހަރެން ރަނގަޅަށް ހަނދާން ހުރެ އެވެ. ކުރީގެ މަޝްހޫރު ޑްރާމާއެއްގައި ފާތުމަތު ރަމީޒާ "ސަމްތިން ޓެލްސްމީ" އޭ ކިޔާފައި ގޮވާ ގޮވެލިފަތި ހަނދާންއެބަހުރިހެއްޔެވެ؟ އޭރު ވެސް، މިހާރު ވެސް ގިނަ ބަޔަކަށް އެއަށް ޖޯކުޖަހައި ހެދުމުން އެނގެނީ އެކަން ދިވެހިންގެ ގިނަ ބަޔަކަށް ބަލައިގަންނަން ދަތިވެފައިވާ ކަމެވެ.\nއެއްބަހަކުން ވާހަކަ ދައްކެމުގެ ޝަރަފުލިބިފައިވާ ދިވެހިން، ސާފު ދިވެހި ބަހުން ވާހަކަ ދައްކާތޯ މިއީ މިހާރު ކުރަން މާ ލަސްވެއްޖެެ ސުވާލެކެވެެ. އެ ސުވާލަށް އަމިއްލައަށް ޖަވާބުދޭން ވިސްނާލި ނަމަވެސް، ދިވެހި ބަހުގެ ތެރެއަށް އިނގިރޭސި ބަސްތައް ވަދެފައިވަނީ ކިހާވަރަކަށްތޯ ހިތާހިތާ ސުވާލުކުރެވޭނެ އެވެ.\nދިވެހިން ވާހަކަ ދައްކާއިރު ގިނަ އިނގިރޭސިބަސްތަކެއް!\nރަތް ހެދުން މިހާރު "ރެޑް ޑްރެސް" އަށްވެ ނިމިއްޖެ އެވެ. ރަތް ހެދުން ލައިގެން އާންމުންގެ ތެރެއަށް ނުކުތުމުން ދެން އެވީ ވަރަށް "ބިއުޓިފުލް" ކުއްޖަކަށްތާ އެވެ! "ބިއުޓިފުލް ކުއްޖާއަށް މުހާތަބުކުރަން ގޮވާލެވޭނީ "ބިއުޓީ"ގެ ނަމުންނެވެ. ފަހަރެއްގައި މިވާހަކަ ނިމިގެންދާއިރު ދެލޯބިވެރިންގެ ދުލުން ވެސް ނުކުންނާނީ "އައި ލަވްޔޫ" ކަމަށް ވުމީވެސް އެކަށީގެންވާ ކަމެކެވެ.\nބަހުގެ އެކަޑަމީގެ ރައީސް އަޝްރަފް އަލީ ވިދާޅުވީ، މިއީ އަޅުގަނޑުމެންގެ ތައުލީމީ ނިޒާމު ޒަމާންތަކެއް ވަންދެން ބައްޓަންވެފައި އޮތްގޮތުގެ ނަތީޖާ ކަމަށެވެ.\n"ދިވެހިރާއްޖޭގެ ތައުލީމީ ނިޒާމުގެ ފޭރާން އޮތީ އިނގިރޭސި ބަހުން ނޫންތޯ. ހަގީގަތުގައި އިރުޝާދުދެވޭ މައިގަނޑުބަހަކީ އިނގިރޭސިބަސްވީމާ، ގިނަ މާއްދާތައް މިއުނގެނެނީ އިނގިރޭސިބަހުން. އަނެއްކޮޅުުން ޅަފަތުގެ ތައުލީމުގައި ވެސް މި އޮންނަނީ އިނގިޜޭސި ތައުލީމު،" ޑރ. އަޝްރަފް ވިދާޅުވި އެވެ.\nދިވެހިބަހުގެ އެކެޑެމީގެ ރައީސް އަޝްރަފް އަލީ -- ސަން ފައިލް ފޮޓޯ\nތެދެކެވެ. ޒަމާނަށް އައި ބަދަލާ އެކު އިނގިރޭސި ތައުލީމު ފުޅާވުމުގެ ސަބަބުން ވާހަަކަ ދެއްކުމަށް ބަދަލު އަތުވެދާނެ އެވެ. އޭރު ނޭނގޭ ކިތަންމެ އެއްޗެއް މިހާރު އެނގެ އެވެ. ނަމަވެސް އޭގައި ވެސް ވަކި ހައްދެއް އޮންނަންވާނެ އެވެ. ދިވެހި ބަހުން ވާހަކަ ދައްކަމުން ގޮސް އިނގިރޭސި ޖުމްލަތައްވެސް އެކީ އެކައްޗެކަށް އަމުނާލަނީ އެވެ. އަހަރުމެންގެ ގެއަށް އަންނާށޭ ބަދަލުވަނީ "ޔޫ ގައިޒް ކޭން ކަމް ޓު މައި ހައުސް" އަށެވެ.\n"އެއްބަޔަކު ތިމާގެ އިލްމީ ހައިސަައްޔަތު ދައްކަން، އަނެއްބަޔަކު މިބޭނުންކުރަނީ ދެއްކުންތެރިކަމަށް. ތިމާއަކީ މޮޅު މީހެއްކަމަށް ދައްކަން ވެސް ކޯޑު ސުވިޗުކުރޭ އެބަ،" އަޝްރަފް ވިދާޅުވި އެވެ.\nއެތިން ހާލަތުގައި ވެސް ބަސް މަސްހުނިކުރުމުގެ ނަތީޖާ ވަރަށް ހިތިކަމަށާއި އަދި ބަސްހަލާކުވުމުގެ އެންމެ އިސްދައުރެއް އަދާކުރަނީ އޭގެ ސަބަބުން ކަމަށް ވެސް އަޝްރަފް ވިދާޅުވި އެވެ.\nބައެއް ދިވެހިންނަށް އިނގިރޭސިން ވާހަކަދެއްކެނީ ނޭނގި!\nދިވެހި ބަހުން ވާހަކަ ދައްކާއިރު، ނޭނގި ނަމަވެސް އިނގިރޭސިބަސް ބޭނުންކުރެވޭ ބައެއްވެސް ދިވެހިންގެ ތެރޭގައި އުޅެ އެވެ.\nނޫސްވެރިއެއްގެ ހައިސިއްޔަތުން ކަވަރު ކުރަންދާ ސަރުކާރުގެ މުހިންމު އިވެންޓުތަކުގައި، ސަރުކާރުގެ އިސްމަގާމުތަކުގައި ތިއްބަވާާ ބޭފުޅުންނަށް ވެސް އެންމެ އާދައިގެ ޖުމްލަތައް ބުނަން ނޭނގޭތަން ހުދު އަހަންނަށް ފެނެ އެވެ. "ބޭނުންތެރިކަމެއް"ގެ ބަދަލުގައި "މިއީ ވަރަށް ނީޑު ހުރި ކަމަކޭ ބުނުމަކީ" ވަރަށް ވެސް ހިތާމަ ހުރި ކަމެކެވެ.\nއަޝްރަފް ވިދާޅުވީ މިއީ ހަމަ ޅަފަތުގެ ތައުލީމުގެ ސަބަބުން ނުކުންނަ ނޭދެވޭ ނަތީޖާ ކަމަށެވެ.\n"އަޅުގަނޑުމެންގެ މާދަރި ބަހަކީ ދިވެހި ބަސްކަމުގައި ދެންނެވިޔަސް ހަގީގަތުގައި މިއަދުގެ ތައުލީމީ ނިޒާމާ އިރުޝާދުދޭ ބަހުގެ ސަބަބުންނާއި ގޭތެރޭގައި ވާހަކަ ދައްކާގޮތުގެ ސަބަބުން އެކުއްޖާގެ މާދަރީބަހަށް އެބަވޭ އިނގިރޭސި ބަސް. އެހެންވީމާ އޭނާގެ ވިސްނުން އަންނާނީ އިނގިރޭސިބަހުންނެއްނު. ބައްލަވާ ގޮނޑީގެ ހުރެޔެއްނޫންހޯ އާމްއެއް. އެއަށް މިޔަނީ ކީކޭހޯ؟ އަޅުގަނޑު އެބަބުނަން ތިޔަށް ދަރިފުޅާ ކިޔަނީ އަތްގަނޑޭ. އޭނާއަށް ސިކުނޑިއަށް ހަމަ ނާންނަނީއޭ،" އަޝްރަފް ވިދާޅުވި އެވެ.\n"OBINESS TO THE MAX" says it all. #MaldivianIdol #DiscoNight pic.twitter.com/CdKaYKEyow\n— Maldivian Idol (@Maldivian_Idol) April 8, 2016\nއިނގިރޭސިބަސްތަކުގެ ނުފޫޒާ އެކު އިނގިރޭސި ބަސްތަކާއި ދިވެހި ބަސްތައް އެއްކޮށްލައިގެން އާބަސްތައް އަމުނަމުންދާތަން މިހާރު އަންނަނީ ފެންނަމުންނެވެ. ގައުމީ ޔުނިވާސިޓީގެ ލިންގުއިސްޓިކްސް ލެކްޗަރާއެއް ކަމަށްވާ އާއިދާ ހައްމާދު "ސަން" އަށް ވިދާޅުވީ، މިހާރުގެ ފުރާވަރުގެ ކުދިންގެ ކިބައިން ވަރަށް ތަފާތު ބަސްތައް ފެންނަމުންދާ ކަމަށެވެ.\n"މިސާލަކަަށް އޮބިނަސް މިއީ ދިވެހި ބަހާއި އިނގިރޭސިބަސް އެއްކޮށްލައިގެން ހަދާފައި އޮތް ބަހެއް. އެބަހުރި އަޅުގަނޑަށް ފެނިފައި އަންގަބޫލެބަލް ފަދަ ބަސްތައް ވެސް ބޭނުންކުރާތަން،" އާއިދާ ވިދާޅުވި އެވެ.\nއިނގިރޭސިބަހުގެ ނުފޫޒު ދިވެހިބަހުން ވާހަަކަދައްކާ ރާގަށް ވެސް!\nއިނގިރޭސިބަހުގެ ނުފޫޒު ދިވެހި ބަހުގެ ތެރެއަށް ވަދެގެން ދިއައީ ހަމައެކަނި އިނގިރޭސި ޖުމްލަތަކުގެ ތެރެއިން އެކަންޏެއް ނޫނެވެ. ޒަމާނުއްސުރެ ދިވެހިން ވާހަކަ ދައްކަމުން އައި ސާފު ދިވެހި ބަހުގެ ރާގަަށް ވެސް މިވަނީ އިނގިރޭސި ރާގުގަނޑު ވެސް ވެދެފަ އެވެ.\nވާހަކަ ދެއްކުމުގެ އެންމެ މުހިންމު އެއް އުސޫލަކީ ވަކި ހަމަތަކަކުން ވާހަކަ ދެއްކުން ކަމުގައި ވާއިރު، ވަކި ބަސްތަކަކަށް ބާރުލައި އަނެއްބައި ބަސްތައް ކިޔާނީ މަޑުންނެވެ. އިނިގރޭސިން ބުނާ ނަމަ މިއީ "ސެންޓަންސް ސްޓްރެސް" އެވެ. އޭގެ އިތުރުން ޒާމާނާ އެކު އައި ބަދަލާ އެކު ވާހަކަދެއްކުމުގައި ފަށާ ހިސާބުން ފެށިގެން ނިމެންދެން ހަމައެއް ލަމައެއްނެތި އެއް ޓޯނެއްގައި ވާހަކަ ނިންމާލާތަން ފެނުމަކީ ވެސް އާންމު ކަމެކެވެ.\n"އަހަރެން އިނގިރޭސި ކިޔަވަން ވަރަށް ޝައުގުވެރިވެޔޭ" ބުނާބުނުމުގައި "އަހަރެން" އިންނަ ބަޔަށް ބާރުލައިފައި ބުނެފި ނަމަ އޭގެން އޭނާ ބުނަން ބޭނުންވާ އެއްޗެއްގެ މާނަ ތަފާތު ވެދާނެ އެވެ. ފަހަރެއްގައި އޭގެ މާނައަކީ، ތިބާ އިނގިރޭސިކިޔަވަން ޝައުގުވެރިކަން ހުރި ނަމަވެސް ފަހަރެއްގައި އަނެކާ އެއާ ޝައުގުވެރިކަން ނުހުރެދާނެ އެވެ.\nއަޝްރަފް ވިދާޅުވީ މިއީވެސް ހަމަ އިނގިރޭސިބަހުގެ ނުފޫޒު ކަމަށެވެ.\n"އިނގިރޭސިބަހުގައި ހުންނާނެ ނިކަން އަނގަ ވައްތަރު ވައްތަަރަށް ގޮނިގޮނިކޮށްފައި އެކި ހިސާބުތަކުގައި ބްރިޓިޝް އިންގްލިޝްގައި ވެސް އޮންނާނެ.. އެކަމަކު ބައްލަވާ އިނގިރޭސިން އިނގިރޭސިބަހުން ވާހަކަދައްކާ އިރު ފުރިހަމައަށް އިހްތިރާމްކުރާނެ އެންމެ ޅަ ކުއްޖާ ވެސް. ގަޓު ނުވަތަ ޒާތް ދައްކަންވެގެން އެ ގޮތަށް އަޅުގަނޑުމެން މިވާހަކަ ދައްކަނީ. އަޅުގަނޑު ސްޓޭޓަސްގައި ވެސް އެބަލިޔަން ކައޭ އެއް ނޫނޭ. ކަލޭ ކިޔާށޭ. ބުނީމާ ދެން މީހުން މިބުނަނީ ދެން ވާހަކަ ދައްކާއިރު ލުއިކުރަނީއޭ. މިއީ ލުއި ކުރުމެއް ނޫން. މިއީ ކަންކަން އޮޅުވާލުން،" އަޝްރަފު ވިދާޅުވި އެވެ.\nދިވެހި ބަސް މި ދަރަޖައަށް ވެއްޓުމުގައި މުނިފޫހި ފިލުވުމުގެ ދާއިރާއިން މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކޮށްފައިވާ ކަމަށް އަޝްރަފް ވެސް އެއްބަސްވެލައްވަ އެވެ. ހާއްސަކޮށް އިިނގިރޭސި ނުފޫޒުތަކުގައި ޖެހި ތައާރަފްވި ލަވަތަކުގެ ސަބަބުން އައި ނުފޫޒުތައް އޮތީ ހާމަޔަށް ފެންނާށެވެ.\nރެޕްއާއި ޕޮޕް ލަވަތައް ސްކޫލު ލަވަމުބާރާތްތަކުގައި ކިޔާ އިރު، ކިޔާ ނުކިޔާ އެއްޗެއް ނޭނގުނު ނަމަވެސް އެފަދަ ދަރިވަރުން ވަނަތައް ހާސިލްކުރުމަކީ އަރަތެއް ކަހަލަ ކަމެކެވެ.\n"ހުޅަނގުގެ ސަގާފަތު އޮންނަ ގޮތުން އެމީހުންނަށް ކިޔާ އެއްޗެތި އެބައެނގޭ. އަޅުގަނޑުމެން އެކަން އާލާކުރަން އުޅުނީމާ އަޅުގަނޑުމެންގެ ވައްތަރާއި ތަފާތުގޮތަކަށް އެހެންވީމާ އަޅުގަނޑުމެންގެ ބަލައިނުގަނެވޭކަން އެނގެނީ. ބައްލަވާ ދިވެހި ބަހުން ރޮކްކޮށް ވެސް ރެޕްކޮށް ވެސް އެބަކިޔޭ. ސޯދު ހައްދަވާފައި އޮންނާނޭ މީދަލުގައި މައްޗަށް ލަަވައެއް. އޭގެ އޮންނާނެ ރެޕްތަންކޮޅެއް ވެސް ލާފަ. ނުލާހިކު ރީތިކޮށް ލަފުޒު ކިޔާނެ އެޒަމާނުގައި ކިޔާފައި އޮތް ކުދިން،" އަޝްރަފް ވިދާޅުވި އެވެ.\nވާހަަކަދައްކަން ދަސްކޮށްދޭން ގައުމީ ފެންވަރުގައި މަސައްކަތްކުރަން ޖެހޭ!\nދިވެހި ބަހުން ރީއްޗަށް ވާހަކަ ދައްކަން ދިވެހިން މިހާރު ހޭނިފައި ނުވާކަން އަޅުގަނޑުމެން މިހާރު ގަބޫލު ކުރަން ވެއްޖެ އެވެ. އަދި މިހާރުގެ ހާލަތު ކުރިއަށް އޮތް މުސްތަގުބަލުގައި ތަކުރާރު ނުކުރުމަށް، ގައުމީ ފެންވަރުގައި މިހާރު އިތުރު މަސައްކަތްތަކެއް މިވަނީ ކުރަން ޖެހިފަ އެވެ.\nއަޝްރަފް ވިދާޅުވީ، އެ އެކަޑަމީން މިހާރު ދަނީ ގައުމީ ފެންވަރުގައި ރާއްޖޭގެ އެކިއެކި ކަންކޮޅުތަކުގައި ރީތި ބަހުން ވާހަަކަ ދައްކަން ދަސްކޮށްދިނުމުގެ ޕްރްގާމްތަކެއް ކުރިއަށް ގެންދިޔުމަށް ތައްޔާރުވަމުން ކަމަށެވެ. އެ ގޮތުން އޮންލައިންކޮށް އަޑާއި މަންޒަރު ހިމެނޭ ގޮތަށް ގިނަ ބަޔަކު ބައިވެރިކޮށް ދިވެހި އަދަބިއްޔާތުގެ ކޯސްތައް ފުޅާކުރެވޭތޯ މިހާރު މަސައްކަތް ކުރަމުންދާ ކަމަށެވެ.\nދިވެހި ބަހަށް ލޯބި ޖެއްސުމުގެ ގޮތުން ޕްރީ ސްކޫލު ކީ ސްޓޭޖްގެ އެއްވަނަ ހިސާބު އަންނަންދެން، ޅަފަތުގެ ތައުލީމުގެ ހުރިހާ މާއްދާއެއް ސީދާ ދިވެހި ބަހުން ކިޔަވައިދިނުމަކީ ވެސް ވަރަށް މުހިންމުކަމެއް ކަމަށް އަޝްރަފް ފާހަގަކުރެއްވި އެވެ. އެހެންނަމަވެސް އެހެން ބަސްތައް ތަފާތު ބަސްތަކުގެ ގޮތުގައި އެ މަރުހަލާގައި ތައާރަފްކުރެވިދާނެ ކަމަށް ވެސް އަޝްރަފް ވިދާޅުވި އެވެ.\nކޮންމެ ކަމެއްވެސް އޭގެ އެންމެ ފުރިހަމަ ގޮތުގައި ކާމިޔާބުކުރެވޭނީ، މުޖްތަމަމުގެ އެންމެންގެ ވެސް ފުރިހަމަ ބައިވެރިވުން ލިބިގެންނެވެ. އެހެންކަމުން އަހަރެމެން އެ ބަހަކަށް ޓަކައި ފަޚުރުވެރިވާ، މި ދިވެހި ބަސް ވެސް އޭގެ އެންމެ ފުރިހަމަ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރަން ދަސްކުރުމުގެ ހުރިހާ ދިވެހީންގެ އެހީތެރިކަމާ އެއްބާރުލުން ބޭނުންވާނެ އެވެ. މިކަމުގައި ފަރުދީ ޒިންމާ ވަރަށް ބޮޑެވެ.\nދިވެހިބަހުގެ އެކެޑަމީ ދިވެހިބަސް