Dhivehin dhathuru kuraa style ah bodu badhaleh | Mihaaru\nވެލާނާ އިންޓަނޭޝަނަލް އެއާޕޯޓް ގޭޓް ސަރަހައްދު- ފޮޓޯ: ހުސެއިން ވަހީދު /މިހާރު\nދިވެހިން ދަތުރުކުރާ ސްޓައިލަށް ބޮޑު ބަދަލެއް!\n03 ޑިސެމްބަރ 2018 - 07:00 28 comments\n"މިފަހަރު ޗުއްޓީ އަށް ދާނީ، ބާލީއަށް، ނޫން ޕިލިޕީންސް އަށް، މެލޭޝިއާ ވެސް އޯކޭ. ޝޮޕިން ކޮށްލެވޭނެ،" މިއީ މި ދުވަސްވަރު އެކުވެރިން އެއްވެއްޖެ ނަމަ ދައްކާނެ އެއް ވާހަކަ އެވެ. ޗުއްޓީ އަށް ދާނެ ގައުމަކާ މެދު ދެކެވޭނެ ވާހަކަތަކެވެ.\nބަވަނަވަމުންދާ ދުނިޔޭގައި އެއް ގައުމުން އަނެއް ގައުމަށް ދަތުރުކުރާ މިންވަރު އަންނަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް އިތުރުވަމުންނެވެ. އެކި މީހުން ދަތުރު ކުރަނީ އެކި ބޭނުންތަކުގަ އެވެ. އެއް ބަޔަކު ދަތުރުކުރަނީ އާ ކަންކަން ބަލައިލުމަށެވެ. އަނެއް ބަޔަކު އެހެން ގައުމުގެ ސަގާފަތާއި ދިރިއުޅުމުގެ ވައްޓަފާޅި ކައިރިން ބަލައިލަން ދަތުރުކުރާ އިރު އަނެއް ބަޔަކު ދަތުރުކުރަނީ، ވަކި ކަންތައްތަކެއް ހާސިލް ކުރުމަށެވެ. ނުވަތަ "ބަކެޓް ލިސްޓު" ގައި ހިމެނޭ އާދަޔާ ހިލާފު ކަމެއް ކޮށްލުމަށެވެ.\nދިވެހިން ދަތުރުކުރުމުގެ ވައްޓަފާޅި ނުވަތަ ޓްރެވެލް ޓްރެންޑަށް ބަލާއިރު އާންމު ގޮތެއްގައި އެންމެ ގިނަ ބަޔަކު ދަތުރުކޮށް އުޅެނީ ބޭސްފަރުވާ އަށެވެ. ޗުއްޓީއަކަށް ގައުމަކަށް ދިޔައަސް ހޮސްޕިޓަލަކަށް ވަދެނުލާ ނާންނާނެ އެވެ. އަނެއްބައި މީހުން ދަތުރު ކުރަނީ "ޝޮޕިން" ކޮށްލާށެވެ. ބޭބީ ޝޮޕިން އާއި އާ އަހަރު ޝޮޕިން އާއި ކައިވެންޏަށް ތައްޔާރުވުމަށް ޝޮޕިން ކޮށްލުމަށް ކޮންމެވެސް ގައުމަކަށް ދިއުމަކީ އާންމު ކަމެކެވެ. އަނެއް ކޮޅުން ޓްރެކް ކުރުމަށާއި ރައްޓެހިންނާއެކު މަޖާކޮށްލުމަށް ދަތުރުކުރާ ޒުވާނުން ވެސް މަދެއް ނޫނެވެ.\nމި ފާއިތުވެދިޔަ އަހަރުތަކުގައި ދިވެހިންގެ ދަތުރުކުރުމުގެ ސްޓައިލަށް ބޮޑެތި ބަދަލުތަކެއް ވަނީ އައިސްފަ އެވެ. "މިލޭނިއަލްސް"ގެ ޒަމާނުގައި ދުނިޔޭގެ ހުރިހާ ހިސާބެއްގައި ވެސް ޓްރެވަލާސް ނުވަތަ ދަތުރުވެރިންގެ އަދަދު ވަނީ އިތުރުވެފަ އެވެ. ރާއްޖެއިން ވެސް އެ މަންޒަރު ފެނެ އެވެ.\nދައުލަތުގެ މާލީ އިދާރާ މޯލްޑިވްސް މޮނިޓަރީ އޮތޯރިޓީން ނެރެފައިވާ މޯލްޑިވިއަން ޓްރެވެލިން އެބްރޯޑް ސާވޭ 2017 ރިޕޯޓުގައިވާ ގޮތުން ދަތުރުކުރާ މީހުންގެ 45 ޕަސެންޓަކީ ބޭސްފަރުވާއަށް ދަތުރުކުރާ މީހުންނެވެ. އަދި ދަތުރުކުރާ މީހުންގެ 33 ޕަސެންޓަކީ ޗުއްޓީ ހޭދަކުރުމަށްދާ މީހުންނެވެ.\nޓްރެވެލް އޭޖެންސީއެއް ކަމުގައިވާ އިނަ މޯލްޑިވްސްގެ މެނޭޖިން ޑިރެކްޓަރު މުހައްމަދު ފިރާގު ވިދާޅުވީ މިދުވަސްވަރު ދިވެހިން އެންމެ ގިނައިން ދަތުރުގޮސް އުޅެނީ، ލަންކާ އަށް ކަމަށެވެ. އެގޮތުން އިނަ މޯލްޑިވްސް މެދުވެރިކޮށް އެވްރެޖުކޮށް މަހަކު 9000 މީހުން ލަންކާއަށްދާ ކަމަށާއި ޗުއްޓީއާ ދިމާކޮށް، އެވްރެޖުކޮށް 13000 މީހުން ދާ ކަމަށެވެ. މިދުވަސްވަރު މުޅި ޖުމްލަ 25000 ދިވެހިން ލަންކާއަށް ދާނެ ކަމަށް ލަފާކުރެވޭ ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.\n"މެލޭޝިއާ، ހޮންގް ކޮންގް، ސިންގަޕޫރު، ތައިލެންޑް ތަންތަނަކީ ދިވެހިން މިހާރު ވަރަށް ގިނައިން ދަތުރުކުރާ ތަންތަން. މިދުވަސްވަރު ބެންކޮކް ތަންތަނުގެ ހޮޓާތަކުގެ ރޭޓްތައް ވެސް ވަރަށް ކުޑަ. މިއީ ވެސް ސަބަބަކަށް ވެދާނެ ތައިލެންޑަށް ދާ،" ފިރާގު ވިދާޅުވި އެވެ.\nއެވްރެޖްކޮށް މަހަކު 2000 މީހުން އިރުމަތީ އޭޝިއާ ގައުމުތަކަށްދާއިރު މިދުވަސްވަރު އެ އަދަދު 3000 އިތުރުވާނެ ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.\nއިރުމަތީ އޭޝިއާގެ ގައުމުތަކަކީ ދިވެހިން މިހާރު ވަރަށް ގިނައިން ދަތުރު ކުރާ ސަރަހައްދެކެވެ. ޗުއްޓީއަށް އެ ސަރަހައްދަށް ދާއިރު ދެ މަންޒިލް ނުވަތަ ތިން މަންޒިލަށް އެއް ދަތުރުގައި ގޮސްލާ މީހުން ވެސް ގިނަ އެވެ. އެގޮތުން މެލޭޝިއާ އާއި ސިންގަޕޫރަށް ދާ މީހުންނާއި މެލޭޝިއާ ތައިލެންޑަށް ދާ މީހުން ވެސް ގިނަ އެވެ.\n"ދަތުރުތައް ރޭވުމުގައި ދިވެހިން ކުރިއާ ބަލާއިރު ވަރަށް ތަފާތު. ވަރަށް ކުރިއާލާ ދަތުރު ޕްލޭން ކުރާކަން ފާހަގަކުރެވޭ. މިއީ ޕޮޒިޓިވް ބަލެއް ގޮތުގައި ބަލަނީ. އާއިލާތައް ވެސް އެގޮތަށް ބުކް ކުރޭ. އޭގެ ތެރޭގައި 10 ނުވަތަ 12 މީހުންގެ ޓީމުތައް ވެސް ހިމެނޭ،" ފިރާގު ވިދާޅުވި އެވެ.\nގައުމުތަކަށް ދިއުމުގައި އިންޑޮނޭޝިއާ އާއި އޮސްޓްރޭލިއާ އަށް ދިއުން ވެސް ދިވެހިންގެ މެދުގައި ވަނީ އިތުރުވެފަ އެވެ. މީގެ އިތުރުން ހަނީމޫން ޑެސްޓިނޭޝަންތަކުގެ ގޮތުގައި ޔޫރަޕްގެ ގައުމުތަކަށް ދިއުން ދިވެހިންގެ މެދުގައި ވަނީ އިތުރުވެފަ އެވެ. މިފަދަ ދަތުރުތައް ގިނަ ފަހަރަށްދަނީ ވަރަށް ކުރިއާލާ ޕްލޭން ކުރެވިގެންނެވެ.\nމޫދު ހޮލިޑޭސްގެ ސީނިއާ ސޭލްސް އެގްޒެކެޓިވް ސާރާ މުހައްމަދު ވިދާޅުވީ، ދިވެހިންގެ ދަތުރު ކުރުމުގެ ގޮތްތަކަށް ބަދަލުތައް އައިސްފައިވާ އިރު އަދިވެސް އެންމެ ގިނައިން ދަނީ ލަންކާ އާއި މެލޭޝިއާ އާއި އިންޑިއާ އަށް ކަމަށެވެ.\nވެލާނާ އިންޓަނޭޝަނަލް އެއާޕޯޓް ފޮޓޯ: އަހުމަދު ނިޝާތު/ މިހާރު\n"ސްކޫލު ނިންމާ ކުދިންނާއި އަލަށް ވަޒީފާ އަށް ގޮސް އުޅޭ ޒުވާނުން ދަތުރުކުރާލެއް ގިނަ. ހާއްސަކޮށް ރައްޓެހިން އެކުގައި ދަތުރުކުރާ މިންވަރު ވަރަށް އިތުރު. ބޭރު ގައުމުތަކުގެ އިތުރުން ރާއްޖޭގެ ރަށްތަކަށް ވެސް ދަތުރުކުރާ މިންވަރު އިތުރު. އެގޮތުން ބ. އަތޮޅުގެ ރަށްތަކާއި މާފުއްޓަށް ދާ މީހުން ވަރަށް ގިނަ،" އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.\nކެޕިޓަލް ޓްރެވެލް އެންޑް ޓުއާސްގެ ފައުންޑަރު ޔޫސުފް ރިފްއަތު ވިދާޅުވީ، އާއިލާތައް އެންމެ ގިނައިން ދަތުރުދާ މަންޒިލަކީ އިންޑިއާ އާއި މެލޭޝިއާ ކަމަށެވެ.\n"ބެންކޮކް، މެލޭޝިއާ، ސިންގަޕޫރު، އިންޑިއާ އަދި ސްރީލަންކާ އަކީ އަދިވެސް އެންމެ ގިނަ އިން ދަތުރުދާ ތަންތަން،" އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.\nޗުއްޓީ އަށް ދަތުރުކުރާ ގައުމުތަކަށް ބަދަލު އައިސް ދިވެހިން ބޭރު ގައުމުތަކަށްދާ މިންވަރު އިތުރުވެގެންދިއުމަކީ އިގްތިސޯދީ ފެހި ސިގްނަލެކެވެ. ބޭރު ގައުމުތަކަށް ދިވެހިން ހޭދަކުރާ މިންވަރު އިތުރުވެގެންދާނީ ވަކި ވަކި ފަރުދުންނަށް ލިބޭ އާމްދަނީ ބޮޑުވުމުގެ ސަބަބުންނެވެ.\nދިވެހި ރާއްޖޭގެ އުފެއްދުންތެރިކަމުގެ މިންވަރު ފަސް ބިލިއަން ޑޮލަރަށް އަރާފައިވާ އިރު ދިވެހިންނަށް އެކަމުން ލިބޭ ކުރިއެރުންތައް ފެނިގެންދާނީ ދިވެހިން ކުރާ ހޭދައިންނެވެ. ދިރިއުޅޭ ތަނަށް ބޮޑު ކުއްޔެއް ދައްކާއިރު ވެސް ޗުއްޓީއާއި ހިތްހަމަ ޖައްސާލުމަށް ދިވެހިން ކުރާ ހޭދަތަކުން ދިވެހިންގެ ދިރިއުޅުމުގެ ފެންވަރަށް އަންނަ ކުރިއެރުން ދައްކުވައިދޭނެ އެވެ. އަދި ކުރިއަށް އޮތް ދުވަސްތަކުގައި ދިވެހިންގެ ދަތުރުކުރުމުގެ ސްޓައިލަށް ބޮޑެތި ބަދަލުތަކެއް އަންނާނެ ކަމަށް ބެލެވޭ ކަމަށް ޓްރެވެލް އޭޖެންސީތަކުން ބުނެ އެވެ.\nއިތުރު ލިޔުންތައް ދިވެހިރާއްޖެ މާލޭ އިންޓަނޭޝަނަލް އެއާޕޯޓް ޓްރެވަލް އެޖެންސީ އިންޓަނޭޝަނަލް ފްލައިޓްތައް


ހަ ރަށެއްގެ ބަނދަރު ހެދުމަށް ބަޔަކާ ހަވާލުކޮށްފި – Dhen.mv\nހަ ރަށެއްގެ ބަނދަރު ހެދުމަށް ބަޔަކާ ހަވާލުކޮށްފި\nDecember 29, 2019 - 9:39 pm\nހަ ރަށެއްގެ ބަނދަރު ހެދުމަށް ޕްލޭނިން މިނިސްޓްރީން ބަޔަކާ ހަވާލުކޮށްފިއެވެ.\nމި މަޝްރޫއުތަކުގެ އެއްބަސްވުންތަކުގައި ސޮއި ކުރުމަށް ޕްލޭނިން މިނިސްޓްރީގައި މިއަދު ބޭއްވި ރަސްމިއްޔާތެއްގައި މިނިސްޓްރީގެ ފަރާތުން ސޮއިކުރެއްވީ ޑިރެކްޓަރ ޖެނެރަލް ފާތިމަތު ޝާނާ ފާރޫގެވެ.\nބަނދަރު ހެދުމަށް ހަވާލުކުރި ހަ ރަށުގެ ތެރެއިން ރ. ރަސްގެތީމުގެ ޖެޓީ އަދި ބަނދަރު ހެދުމަށާއި އދ. ދިއްދޫގެ ބަނދަރު ހެދުމަށް ހަވާލުކޮށްފައިވަނީ ހެވީ ފޯސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑާއެވެ.\nރަސްގެތީމުގެ ޖެޓީ އަދި ބަނދަރު ހެދުމަށް 50,000,095.25 ރުފިޔާ ހަރަދުވާއިރު، މި މަޝްރޫޢަކީ 420 ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ނިންމުމަށް ހަވާލުކޮށްފައިވާ މަޝްރޫއެކެވެ. އަދި ދިއްދޫގެ ބަނދަރު ހެދުމަށް 21,956,238.75 ރުފިޔާ ހަރަދުވާއިރު، މި މަޝްރޫޢަކީ 300 ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ނިންމުމަށް ހަވާލުކޮށްފައިވާ މަޝްރޫއެއް ކަމަށް މިނިސްޓްރީން ބުނެއެވެ.\nމި ރަސްމިއްޔާތުގައި އދ. ހަންޏާމީދޫ، ށ. ފޯކައިދޫ، ށ. ފޭދޫ އަދި ކ. ހިންމަފުށީގެ ބަނދަރު ހެދުމަށް ހަވާލުކޮށްފައިވަނީ އެމްޓީސީސީއާއެވެ.\nއެގޮތުން ހަންޔާމީދޫ ބަނދަރު ހެދުމަށް 32,280,570.61 ރުފިޔާ ހަރަދުވާއިރު، މި މަޝްރޫޢަކީ 300 ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ނިންމުމަށް ހަވާލުކޮށްފައިވާ މަޝްރޫއެކެވެ. ފޯކައިދޫ ބަނދަރު ހެދުމަށް 55,974,940.88 ރުފިޔާ ހަރަދުވާއިރު، މި މަޝްރޫޢަކީ 500 ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ނިންމުމަށް ހަވާލުކޮށްފައިވާ މަޝްރޫއެކެވެ.\nއަދި ށ. ފޭދޫގެ ބަނދަރު ހެދުމަށް 33,144,965.10 ރުފިޔާ ހަރަދުވާއިރު، މި މަޝްރޫޢަކީ 480 ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ނިންމުމަށް ހަވާލުކޮށްފައިވާ މަޝްރޫއެކެވެ. ހިންމަފުށި ބަނދަރު މަޝްރޫޢުގެ ދެވަނަ ފޭސް ކުރިއަށް ގެންދިއުމަށް 24,602,989.02 ރުފިޔާ ހަރަދުކުރުމަށް ވަނީ ހަމަޖެހިފައެވެ. މި މަޝްރޫޢަކީ 365 ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ނިންމުމަށް ހަވާލުކޮށްފައިވާ މަޝްރޫއެކެވެ.


TH Atholhu Hospital gai dhathuge hidhumai dheyn fashaifi\nތ އަތޮޅު ހޮސްޕިޓަލްގައި ދަތުގެ ހިދުމަތް ދޭން ފަށައިފި\nތ ވޭމަންޑޫގައި ހުންނަ އެ އަތޮޅު ހޮސްޕިޓަލްގައި ދަތުގެ ހިދުމަތް ދޭން ފަށައިފި އެވެ.\nއެ ހޮސްޕިޓަލުގައި ދަތުގެ ހިދުމަތް ފަށާފައިވަނީ މި އޮކްޓޯބަރު މަހު 28 ވަނަ ދުވަހުއެވެ. އެ ހިދުމަތް ފެށުމުގެ ގޮތުން ބޭއްވި ރަސްމިއްޔާތުގެ ޝަރަފުވެރި މެހެމާނެއްގެ ގޮތުން ހެލްތް މިނިސްޓްރީގެ ޑެޕިއުޓީ މިނިސްޓަރ ނިޝާމާ މުހައްމަދު ވަނީ ބައިވެރިވެވަޑައިގެންފަ އެވެ.\nހެލްތް މިނިސްޓްރީން ބުނީ މި ހިދުމަތް އެ ހޮސްޕިޓަލުން 16،621 މީހުން ހޯދާނެ ކަމަށް ލަފާކުރެވެ ކަމަށާއި ފަރުވާ ހޯދުމައްޓަކައި ވޭތުވެދިޔަ ދުވަސްތަކުގައި އަތޮޅުގެ އެކިރައްށުން ގިނަ އަދަދެއްގެ ބަލިމީހުން މާލެ އަދި ލ.ގަމު ރީޖަނަލް ހޮސްޕިޓަލްއަށް ގޮސްފައިވާކަމަށެވެ.\nމިހާރު އެވްރެޖްކޮށް ދުވާލެއްގެ މައްޗައް 100 އަށްވުރެ ގިނަ މީހުން އެ ހޮސްޕިޓަލުން ހިދުމަތް ހޯދަމުން އަންނަ އިރު މިވަގުތު5ސްޕެސަލިސްޓް ޑޮކްޓަރ2މެޑިކަލް އޮފިސަރ، 11 ނަރުހުން، ޓެކްނިކަލް9މުވައްޒަފުން ދަނީ އެ ހޮސްޕިޓަލުގައި ހިދުމަތް ދެމުންނެވެ.\nމި ހޮސްޕިޓަލުގައި މި ފެށިގެން ދިޔަ ދަތުގެ ހިދުމަތަކަީ ޖަޕާން ސަރުކާރުގެ ހިލޭ އެހީގެ ދަށުން ހަދިޔާ ކޮއްފައިވާ ސެޓަޕެއް ކަމަށާއި މިފަދަ ޑެންޓަލް ސެޓަފްއެއް ޤާއިމްކުރުމައްޓަކައި މިލިއަނެއްހައި ރުފިޔާ ހަރަދުވެގެންދާނެ ކަމަށްވެސް މިނިސްޓްރީން މައުލޫމާތު ދެއެވެ.\nޓެންޓަލްގެ ޚިދުމަތް ތަޢާރަފްވުމާއި ގުޅިގެން މުވައްޒަފުންނަށް އަހަރެއްގެ މައްޗަށް ހިންގާނެ 650000.00 ރުފިޔާ ހިނގާނެ ކަމަށް މިނިސްޓްރީން ލަފާކޮށްފައިވާއިރު މިފަދަ ހިދުމަތެއް ގާއިމްކުރުމުން އާންމުގޮތެއްގައި ދަތުގެ ފަރުވާ ދިނުމައް ކުރަންޖެހޭ ފަރުވާ މިހޮސްޕިޓަލްއިން ލިބިގެންދާނެ އެވެ.\nއެއްމަސްތެރޭ 200 އަށްވުރެގިނަ އެމްއާރުއައި ހަދައިފި\nކޭއާރުއެޗުގައި ވިހެއި ކުއްޖަކު އެންއައިސީޔޫއަށް ވެއްޓުނު މައްސަލައެއް ބަލަނީ


Vaareyaa Themumakee Hangandu Reethi Kohdey Kameh - Vaguthu\nވާރެޔާ ތެމުމަކީ ހަންގަނޑު ރީތި ކޮށްދޭ ކަމެއް\nވާރޭ ވެހޭ ގަޑީގައި ވާރޭޔާ ތެމުމަކީ އަޅުގަނޑުމެންގެ ތެރެއިން ވަރަށް ގިނަ މީހުން ކޮށްއުޅޭ ކަމެކެވެ. ގިނަ މީހުން ވާރޭޔާ ތެމެނީ މަޖާކޮށްލުމުގެ ގޮތުންނެވެ. ނަމަވެސް ކަމާބެހޭ މާހިރުންގެ ނަޒަރުގައި ވާރެޔާ ތެމުމަކީ އެކަމުން އެތަކެއް ފައިދާތަކެއް ކުރުވާ ކަމެކެވެ. އެގޮތުން ކުރާ ބައެއް ފައިދާތަށް ތިރީގައި އެވަނީ އެވެ.\nވާރެއަކީ އޭގައި ހަންގަނޑުގެ ރިތިކަން ދެމެހެއްޓުމަށް އެހީވެދޭ ގިނަ އަދަދެއްގެ ވިޓަމިންސް އަދި މިނަރަލްސް އޭގައި އެކުލެވިގެން ވާ އެއްޗެކެވެ. އެގޮތުން ވާރެޔާތެމުގެ ސަބަބުން ހަންގަނޑު ފަޅައިގެން ދިޔުމުން ދުރުކޮށްދެއެވެ. އަދި ކުރަކިވުމުން ވެސް ދުރުކޮށްދެއެވެ. އެހެން ކަމުން ހަންގަނޑުގެ ރީތިކަން ދެމެހެއްޓުމަށް ވާރެޔާ ތެމުމަކީ ވަރަށް މުހިންމު ކަމެކެވެ.\nވާރެޔާ ތެމުމަކީ ސްޓްރެސް އާއި ދުރުކޮށްދޭ ކަމެކެވެ. ސަބަބަކީ ވާރެޔާ ތެމުމުން ސިކުނޑީގެ ލޭ ދައުރުވުން އަވަސް ކޮށްދެއެވެ. މިކަމުގެ ސަބަބުން ބޭކާރު ހިޔާލުތަކާއި ދުރުކޮށްދީ ހިތަށް ހިތްހަމަ ޖެހުން ލިބިދެއެވެ.\nނޭވާލާ ނިޒާމަށް ފައިދާ ކުރުން\nވާރޭ ވެހޭ އިރު ޖެހޭ ވަޔަކީ އޭގައި ވަރަށް ގިނަ އަދަދެއްގެ ފައިދާތަކެއް އެކުލެވިގެން ވާ ސާފު އަދި ތާޒާ ވަޔެވެ. އެހެން ކަމުން ވާރެޔާ ތެމުމުގެ ސަބަބުން ނެވާލާ ނިޒާމުގައި ހުންނަ ޖަރާސީމުތަށް ބޭރުކޮއްދީ ނޭވާލާ ނިޒާމަށް ކުރިމަތިވާ ތަފާތު މައްސަލަތަކުން ސަލާމަތް ކޮއްދެއެވެ.\nކަންމިހެން ހުރުމުގެ ސަބަބުން ވާރޭޔާ ތެމުމަކީ ކުރުން ވަރަށް އެދެވިގެންވާ ކަމެކެވެ.\nސެޕްޓެމްބަރު 14, 2017 - 19:26\nސެޕްޓެމްބަރު 14, 2017 - 09:46\nރޯގަލާއި ހުން އައުމަށް މަގުފަހިވުން ވެސް ޖަހާލިނަމަ! ސިކް ލީވް އެއްވެސް އޭރުން ދޯ ނެގޭނީ\nސެޕްޓެމްބަރު 14, 2017 - 08:54\nލޯބި ވެވުނީ ކުރަފި ދެެކެ، މިހާރު ވެސް 7000 ކުރަފި ގެންގުޅޭ!


FWA Footballer Of The Year Ah Henderson - Vaguthu\nފުޓްބޯލް ރައިޓާސް އެސޯސިއޭޝަން މެންސްގެ އަހަރުގެ އެންމެ މޮޅު ކުޅުން ތެރިޔާއަށް ލިވަޕޫލްގެ ކެޕްޓަން ޖޯޑަން ހެންޑްސަން ހޮވިއްޖެއެވެ.\nލިވަޕޫލް އާއެކު މި ސީޒަންގެ ޕްރިމިއާ ލީގު ކާމިޔާބު ކުރި 30 އަހަރުގެ މިޑްފީލްޑާ މި އެވޯޑް ކާމިޔާބު ކުރީ ހަތަރު ބައި ކުޅަ އެއްބަޔަށް ވުރެން ގިނަ ވޯޓު ހޯދައި ގެންނެވެ. މި އެވޯޑަކީ ކޮންމެ އަހަރެއްގައި ވެސް އިނގިރޭސި ސީޒަންގެ އެންމެ މޮޅު ކުޅުމެއް ދައްކާ ކުޅުން ތެރިޔަކަށް އެފްޑަބިލިއު އޭ އިން ދޭ އެވޯޑެކެވެ. މި އެވޯޑަކީ އިނގިރޭސި 400 ވަރަކަށް ޖާނަލިސްޓުން ވޯޓު ލައިގެން ކަނޑައަޅާ ކުޅުންތެރިޔަކަށް ލިބޭ އެއްޗެކެވެ.\nމި އަހަރުގެ އެފްޑަބިލިއު އޭގެ ފުޓްބޯލާ އޮފް ދަ އިޔާ ހެންޑްރިސޮން ކާމިޔާބު ކުރިއިރު އޭނާ އާއި އެކު ގަދަ ފަހެއްގައި ވާދަ ކޮށްފައި ވަނީ ލިވަޕޫލްގެ ވެންޑައިކު އާއި ސަޑިއޯ މާނޭ އަދި ސިޓީގެ ޑިބުރޮއިނާ އާއި ޔުނައިޓަޑްގެ ރަޝްފޯޑެވެ.\nމި އެވޯޑް ކާމިޔާބު ކުރުމަށްފަހު ހެންޑްރިސޮން ބުނީ އޭނާ އާއި އެކު އޭނާގެ ކުޅުންތެރިންނަށް މި އެވޯޑް ހައްގުވާ ކަމަށެވެ. "އަހަރެން ބައިވަރު މީހުނަށް އެބަ ޝުކުރުވެރި ވާންޖެހޭ، އަހަރެންނާއި އެއްވަރަށް މި ސީޒަންގައި މޮޅު ކުޅުމެއް ދެއްކި ލިވަޕޫލްގެ ހުރިހާ ކުޅުން ތެރިންނަށްވެސް މީ ހައްގު އެއްޗެއް، މިއީ ހުރިހާ ކުޅުންތެރިންނަށް ލިބުނު އެއްޗެއް" ހެންޑްރިސޮން ބުންޏެވެ.\nމިސީޒަންގައި ޕްރިމިއާ ލީގު އުފުލާލި ހެންޑްރިސޮން ވަނީ ލިވަޕޫލްއާއެކު މިދިޔަ ޑިސެމްބަރު މަހު ކުލަބް ވޯލްޑްކަޕް ވެސް ކާމިޔާބު ކޮށްފައެވެ. ހެންްޑްރިސޮން ފިރިހެން އެންމެ މޮޅު ކުޅުންތެރިކަޔަކަށް ހޮވުނު އިރު މި އެވޯޑްގެ އަންހެން މޮޅު ކުޅުންތެރިޔާގެ މަގާމް ލިބިފައިވަނީ އާސެނަލްގެ ވިވިއެމީ މިއެޑެމާ އަށެވެ.


Fuluhun – Page4– Haftha\nޕޮލިސް ކޮމިޝަނަރުގެ މަގާމަށް މުހައްމަދު ހަމީދު (އެމްސީ ހަމީދު)، ރައީސް އިބްރާހިމް މުހައްމަދު ސޯލިހް މިއަދު އައްޔަން ކުރައްވައިފިއެވެ.\nރައީސް އޮފީހުން ބުނީ، މިވަގުތު އެކްޓިން ޕޮލިސް ކޮމިޝަނަރުގެ މަގާމުގައި ހުންނެވި ހަމީދު ކޮމިޝަނަރުގެ މަގާމަށް ރަސްމީކޮށް އައްޔަން ކުރައްވައި އެކަމުގެ ލިޔުން ހަވާލުކުރައްވާފައިވާ ކަމަށެވެ.\nރައީސް އޮފީހުގައި މިއަދު ބޭއްވި ރަސްމިއްޔާތެއްގައި އެ ލިޔުން ހަމީދާ ހަވާލުކޮށްދެއްވީ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ އިބްރާހިމް މުހައްމަދު ސޯލިހުއެވެ.\nޕޮލިސް ކޮމިޝަނަރުގެ މަގާމު ދެއްވުމުގެ ކުރިން ހަމީދު ހުންނެވީ ޑެޕިއުޓީ ޕޮލިސް ކޮމިޝަނަރުގެ މަގާމުގައެވެ.\nރައީސް ސޯލިހުގެ ޅިޔަނު، ހަމީދަކީ ޗީފް ސުޕްރިޑެންޓެންޓެއްގެ މަގާމުގައި ހުންނަވަނިކޮށް، ފުލުހުންގެ ސިއްރު މައުލޫމާތު ތަކެއް ލީކުކޮށްލިކަމުގެ ތުހުމަތުގައި ވަޒީފާއިން ވަކިކުރި ބޭފުޅެކެވެ.\nނަމަވެސް މިދިޔަ ޑިސެމްބަރު މަހުގެ ކުރީކޮޅު އޭނާއަށް އަނބުރާ ވަޒީފާ ދިނުމަށް ސުޕްރީމް ކޯޓުން ވަނީ ހުކުމްކޮށްފައެވެ. އަދި އެ ހުކުމްކުރިތާ ދެ ދުވަސް ތެރޭގައި ހަމީދަށް ފުލުހުންގެ ވަޒީފާ ދީ އެސިސްޓެންޓް ކޮމިޝަނާގެ މަގާމު ވަނީ ހަވާލުކުރައްވައިފައެވެ.\nAuthor މުޙައްމަދު އިބްރާހިމްPosted on March 26, 2019 April 5, 2019 Categories featured mainTags Fuluhun, Police Commissioner Hameedh, Raees Office, Raees SolihLeaveacomment on ޕޮލިސް ކޮމިޝަނަރުގެ މަގާމަށް ހަމީދު އައްޔަން ކުރައްވައިފި\nAuthor މުޙައްމަދު އިބްރާހިމްPosted on March 24, 2019 Categories featured mainTags Fuluhun, Kudakudhin, Kuhkurun, MIFCO, Vakkamaai FeyrunLeaveacomment on ބޮޑު ދެ ފޭރުމާ ގުޅިގެން ތިން ކުޑަކުދިންނާއެކު 8 މީހަކު ހައްޔަރުކޮށްފި\nއެކްސިޑެންޓެއްގައި ޒުވާނެއްގެ ކޮނޑުހުޅާއި ކޮލުކަށިގަނޑު ބިނދިއްޖެ\nމާލޭގައި ރޭ ދަންވަރު ހިނގި އެކްސިޑެންޓެއްގައި ޒުވާނަކަށް ބޮޑެތި އަނިޔާތަކެއް ލިބިއްޖެއެވެ.\nފުލުހުން މައުލޫމާތު ދޭ ގޮތުގައި، އެ އެކްސިޑެންޓް ހިނގާފައިވަނީ ރޭ ދަންވަރު 2:20 އެހާކަންހާއިރު އަމީނީ މަގާއި ސިއްތިމާވާ ހިނގުން ގުޅުނު ކަންމަތީގައި ބާރު ސްޕީޑުގައި ދުއްވާފައި އައި ދެ ސައިކަލެއް ޖެހިގެން ކަމަށެވެ.\nއެ އެކްސިޑެންޓުގައި ބޮޑެތި އަނިޔާތަކެއް ލިބުނީ އުމުރުން 19 އަހަރުގެ ޒުވާނަކަށެވެ. އޭނާގެ ކޮނޑުހުޅާއި ކޯ ކަށިގަނޑުވެސް ބިންދައިގެން ގޮސް، މޫނުމަތި މަށައިގެން ގޮސްފައިވާ ކަމަށް ފުލުުހުން ބުނެއެވެ.\nމައުލޫމާތު ލިބޭގޮތުގައި، އެ ޒުވާނާއަށް ފަރުވާ ދެމުންދަނީ އައިޖީއެމްއެޗްގެ އެމަޖެންސީގައެވެ. ނަމަވެސް އިތުރު ތަފްސީލެއް އަދި ނުލިބެއެވެ.\nރޭގެ އެކްސިޑެންޓުވި އަނެއް ސައިކަލް ދުއްވަން އިން މީހާ ވަނީ އެކްސިޑެންޓް ވުމުން ސައިކަލުގައި ފިލައިފައެވެ. ފުލުހުން ގެންދަނީ އޭނާ ހޯދުމުގެ މަސައްކަތް ކުރަމުންނެވެ.\nAuthor މުޙައްމަދު އިބްރާހިމްPosted on March 24, 2019 Categories featured 3Tags Fuluhun, IGMH, Magumathee AccidentLeaveacomment on އެކްސިޑެންޓެއްގައި ޒުވާނެއްގެ ކޮނޑުހުޅާއި ކޮލުކަށިގަނޑު ބިނދިއްޖެ\nފުވައްމުލަކުގައި ޒުވާނެއްގެ ބޮލަށް ހަމަލާދީ ޒަހަމް ކޮށްލައިފި\nޏ. ފުވައްމުލަކުގައި ކުއްޖަކަށް ހަމަލާދީ ޒަހަމްކޮށްލައިފިއެވެ.\nފުލުހުން ބުނީ، ރޭ ފަތިހުގެ ވަގުތެއްގައި ފުވައްމުލަކު ހޯދަޑު އަވަށު ގެސްޓްހައުސްއެއްގެ ކުރިމަތީގައި ޒަހަމްކޮށްލާފައި އޮއްވާ ފެނިފައިވަނީ 17 އަހަރުގެ ކުއްޖެއް ކަމަށެވެ. އޭނާގެ ބޮލަށާއި އަތަށް ތޫނު އެއްޗަކުން ހަމަލާދީފައިވާ ކަމަށް ފުލުހުން ބުނެއެވެ.\nމައުލޫމާތު ލިބިފައިވާ ގޮތުގައި، އެ ކުއްޖާއަކީ އެރަށުގައި ހިންގާ ޓައިގާ ޝާކް ރެސިޑެންސް ގެސްޓް ހައުސްގައި މަސައްކަތް ކުރާ ކުއްޖެކެވެ. އަދި އޭނާއަށް ހަމަލާދިނީ ޑިއުޓީއަށް ދިޔަ ގަޑީގައި ކަމަށްވެއެވެ.\nފުލުހުން ބުނީ، އެ ޒުވާނާއަށް ފުވައްމުލަކު ހޮސްޕިޓަލްގައި ފަރުވާދެމުން އަންނަ އިރު، އޭނާގެ ހާލު ސީރިއަސް ނޫން ކަމަށެވެ.\nމައްސަލައާ ގުޅިގެން އަދި މިހާތަނަށް އެއްވެސް މީހަކު ހައްޔަރުކޮށްފައިނުވާއިރު، އެ މައްސަލަ ފުލުހުން ދަނީ ތަހުގީގުކޮށް، މައްސަލައާ ގުޅުންހުރި މީހުން ހޯދުމުގެ މަސައްކަތް ކުރަމުންނެވެ.\nAuthor މުޙައްމަދު އިބްރާހިމްPosted on March 24, 2019 March 24, 2019 Categories featured 2Tags Fuluhun, Fuvahmulah, MaaramaareeLeaveacomment on ފުވައްމުލަކުގައި ޒުވާނެއްގެ ބޮލަށް ހަމަލާދީ ޒަހަމް ކޮށްލައިފި\nމާލޭގެ ފިހާރައެއް ފަޅާލައި ގިނަ އަދަދެއްގެ ފައިސާ ވަގަށް ނަގައިފި\nމާލޭގެ ފިހާރައެއް ފަޅާލައި ގިނަ އަދަދެއްގެ ޑޮލަރާއެކު ބައި ލައްކައަށްވުރެ ގިނަ ރުފިޔާ ވަގަށް ނަގައިފިއެވެ.\nފުލުހުން ބުނީ، ގަލޮޅުގައި ހުންނަ އެމްއޭ ސާވިސަސް ކޮމްޕްލީޓް ޑައިވިން ސޮލިއުޝަން ފިހަރައިން ވައްކަކޮށް 2600 ޑޮލަރާއި 13،500 ދިވެހި ރުފިޔާ ވަގަށް ނަގާފައިވާ ކަމަށެވެ.\nނަމަވެސް އެ މައްސަލައާ ގުޅިގެން އަދި އެއްވެސް މީހަކު ހައްޔަރުކޮށްފައެއް ނުވެއެވެ.\nމާލެ އާއި ރާއްޖޭގެ ބައެއް ރަށްރަށުގައި ބޮޑެތި ވައްކަމާއި ފޭރުމުގެ މައްސަލަތައް މިދުވަސްވަރު ވަނީ ގިނަވެފައެވެ.\nއެގޮތުން މިދިޔަ ބުދަ ދުވަހު ހެލްމެޓް އަޅައިގެން ތިބި ބަޔަކު މިފްކޯގެ ވޭނެއް މަގުމަތުން ހުއްޓުވައި، އޭގައި ތިބި މީހުންނަށް ބިރު ދައްކައިގެން ވޭނުގައި ހުރި ދެ މިލިއަން ރުފިޔާ ވަނީ ފޭރިގަނެފައެވެ.\nއޭގެ ކުރިން މިމަހުގެ 10 ވަނަ ދުވަހު ސްޓޭޓް ބޭންކް އޮފް އިންޑިއާ ކައިރިން ވެސް ހެލްމެޓް އަޅައިގެން ތިބި ބަޔަކު ވަނީ ސައިކަލުތަކެއްގައި ގޮސް، ދެ މިލިއަނަށްވުރެ ގިނަ ރުފިޔާ ފޭރިގެންފައެވެ.\nއަދި އިއްޔެ ރ. އުނގޫފާރުގައި 550،000 ރުފިޔާ އާއެކު ތިޖޫރިއެއް ވަނީ ވަގަށް ނަގައިފައެވެ. ނަމަވެސް އެރަށު ފަޅު ގޯއްޗަކުން ފައިސާއާއެކު އެ ތިޖޫރި ވަނީ ފުލުހުން ހޯދައިފައެވެ. އަދި އެ މައްސަލާގައި މީހަކު ވެސް ވަނީ ހައްޔަރުކޮށްފައެވެ.\nAuthor މުޙައްމަދު އިބްރާހިމްPosted on March 23, 2019 March 24, 2019 Categories featured 2Tags Fuluhun, Kuhkurun, Vakkamaai FeyrunLeaveacomment on މާލޭގެ ފިހާރައެއް ފަޅާލައި ގިނަ އަދަދެއްގެ ފައިސާ ވަގަށް ނަގައިފި\nރާއްޖެއަށް ނިސްބަތްވާ އައިއެސްގެ ހަނގުރާމަވެރިންތަކެއް އަމާން ދީފި


މިއަދު އަޅުގަނޑުމެންގެ މަޖިލިސްތަކާއި ބައްދަލުވުންތައް ދެބަޔަކަށް ބެހިގެން ދެއެވެ. އެ މަޖިލިސްތަކުގައި ދައްކާ ވާހަކައިގެ ސަބަބުން އަހަރެމެން ފާފަވެރިވާފަދަ ވާހަކަތައް ދެއްކޭ މަޖިލިސްތަކާއި، އެ މަޖިލިސްތަކުގައި ދައްކާ ވާހަކައިގެ ސަބަބުން އަހަރެމެންނަށް ސަވާބާއި ދަރުމަ ލިބޭނޭ ފަދަ ވާހަކަ ދެއްކޭ މަޖިލިސްތަކެކެވެ.\nއެހެންކަމުން މަޖިލިހުގައި ދެއްކޭ ވާހަކައިގެ ފާފަ ފުއްސެވުން އެދި މިދުޢާ ކުރުން އާދަ ކުރާށެވެ! މިއީ އަހަރެމެންގެ ލޮބުވެތި ރަސޫލާ މުޙައްމަދު ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމް ދަސްކޮށްދެއްވި މަތިވެރި ދުޢާ އެކެވެ.\nسُبْحانَكَ اللّهُمَّ وَبِحَمدِك،\nأَشْهَدُ أَنْ لا إِلهَ إِلاّ أَنْتَ أَسْتَغْفِرُكَ وَأَتوبُ إِلَيْك.\nއިބަ ﷲގެ ހުސްޠާހިރު ވަންތަ ކަމާއެވެ. އޭ ﷲ ! އިބަ ﷲ އަށް ރިވެތި ޘަނާ ލިބި ވޮޑިގެން ވެއެވެ. އިބަ ﷲ ފިޔަވައި އެހެން އިލާހަކު ނުވާ ކަމަށް އަޅު ހެކިވަމެވެ. އިބަ ﷲގެ ޙަޟްރަތުން ފާފަ ފުއްސެވުމަށް އެދެމެވެ. އަދި އިބަ ﷲގެ ޙަޟްރަތަށް މިއަޅާ ތައުބާ ވަމެވެ.


Dhah Grade Ge Dharivarunnah Ahnna Haftha Gai Telikilaas Fashanee\nދަށް ގްރޭޑުގެ ދަރިވަރުންނަށް އަންނަ ހަފްތާގައި ޓެލިކިލާސް ފަށަނީ\nކޮވިޑް19 ގެ ސަބަބުން ދަރިވަރުންނަށް ފިލާވަޅުތައް ނަގައި ދެމުން އަންނަ ޓެލިކިލާސްތައް ދަށް ގްރޭޑުގެ ދަރިވަރުންނަށް އަންނަ ހަފްތާގައި ފެށުމަށް ތައްޔާރުވަމުން އަންނަ ކަމަށް އެޑިއުކޭޝަން މިނިސްޓަރު ޑރ. އައިޝަތު އަލީ ވިދާޅުވެއްޖެއެވެ.\nނޭޝަނަލް އިމަޖެންސީ ރެސްޕޮންސް ސެންޓަރުން މިރޭ ދަރުބާރުގޭގައި ބޭއްވި ނޫސްވެރިންގެ ބައްދަލުވުމުގައި ވާހަކަދައްކަވަމުން އެޑިއުކޭޝަން މިނިސްޓަރ ޑރ. އައިޝަތު އަލީ ވިދާޅުވީ، ދަރިވަރުންނަށް ގޭގައި ތިބެގެން ތައުލީމު ހާސިލުކުރެވޭނެ އިންތިޒާމްތައް ހަމަޖައްސައިދިނުމުގެ ގޮތުން ފެށޭ ހަފްތާގެ އާދިއްތަ ދުވަހުން ފެށިގެން ކީ ސްޓޭޖް 1 އަދި2ގައި ހިމެނޭ ގްރޭޑް އެކަކުން ހައެއްގެ ދަރިވަރުންނަށް ޕީއެސްއެމްގެ ޗެނަލްތައް މެދުވެރިކޮށް ޓެލިކިލާސްތައް ދައްކަން ފަށާނެ ކަމަށެވެ. އަދި އެލްކޭޖީއާއި ޔޫކޭޖީ ހިމެނޭހެން ފައުންޑޭޝަން ލެވެލްގެ ދަރިވަރުންނަށް ގޭގައި ތިބެގެން ކުރެވޭނެ އެކި ކަންކަން ހިމަނައިގެން ލާނިން ޕްކޭޖްތަކެއް ތައްޔާރު ކޮށްފައިވާ ކަމަށް ވެސް މިނިސްޓަރު ވިދާޅުވިއެވެ. ޓެލިކިލާސް ފުރަތަމަ ފެށީ ގްރޭޑް 10 އަދި 11ގެ ދަރިވަރުންނަށެވެ. ނަމަވެސް މިހާރު ގްރޭޑު ހަތެއްގެ ދަރިވަރުންނަށްވެސް ޓެލިކިލާސްތައް އަންނަނީ ކުރިޔަށް ގެންދަމުންނެވެ.\n"ކީ-ސްޓޭޖް 1 އަދި2ގެ ދަރިވަރުންނަށް އަންނަ އާދިއްތަ ދުވަހު ޓެލިކިލާސްތައް ފެށިގެންދާނެ. ފައުންޑޭޝަން ލެވެލްގެ ދަރިވަރުންނަށް ގޭގައި ބޭނުންކުރެވޭނެ ލާނިންގ ޕެކޭޖްތައްވެސް ވާނީ ތައްޔާރުކޮށްފައި" މިނިސްޓަރ ވިދާޅުވިއެވެ.\nޓެލެ ކްލާސްތައް ކުރިއަށް ގެންދިޔުމަށް ޓީޗަރުންނާއި ދަރިވަރުންނަށް އެއް މަހަށް ވާވަރަށް ޑޭޓާ ފޯރުކޮށްދީފައިވާ ކަމަށާއި އަދި އިންޓަނެޓާއި ޓީވީ ލިބެން ނެތް ދަރިވަރުންނަށް ކަރުދާހުގައި ފިލާވަޅުތައް ފޯރުކޮށްދޭނެ ކަމަށްވެސް މިނިސްޓަރު ވިދާޅުވިއެވެ.\nއަދި ދަރިވަރުން ފިލާވަޅުތަކަށް އެޓެންޑްވާ މިންވަރު ވެސް ބަލަމުންދާކަން ފާހަގަކުރައްވަމުން މިނިސްޓަރު ވަނީ މި ހާލަތުން ރަނގަޅުވެ ސްކޫލްތައް އަލުން ހުޅުވެން ވާއިރަށް ވެސް ތައްޔާރީތައް ވަމުންދާ ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ. އެގޮތުން އަތް ދޮވެނޭ އިންތިޒާމު ހުރިހާ ސްކޫލެއްގައި މިހާރު ގާއިމުކުރެވިފައި ހުންނާނެ ކަމަށާއި އަދި ކްލާސްތަކަށް ބޭނުންވާ ސައިބޯނި ވެސް ޔުނިސެފްގެ އެހީއާއެކު ލިބިފައިވާ ކަމަށް މިނިސްޓަރު ވިދާޅުވިއެވެ.


Fathuhullage story: Reethee heeleemaa\nއަހަންނަށް އިނދެވުނީއެވެ. ދޭންވީ ޖަވާބެއް ނޭނގިފައެވެ. ބުނަންވީ ވާހަކައެއް ވެސް ހިތަށް ތިލަ ނުވެފައެވެ.\n"މި ކިހިނެއްވީ ކަމެއް؟" އަހަރެންގެ ކަރުގައި އިނގިލި ޖައްސާލަމުން ފިނާ ބުނެލިއެވެ.\nބަދަލުގައި އަހަންނަށް ބެލުނީ ފިނާގެ މޫނަށެވެ. އޭނާގެ ދެ ލޮލަށެވެ. ޔަގީންކުރެވުނީ ކަނދުރާމަތިން ވަރަށް ބޮޑަށް ހަލާކުވެފައިވާ ކަމެވެ. އެހައި ވަރަށް ދިލަ ނަގާނީ އެހެންވީމާ ކަމެވެ. ފިނާ ވެސް ހާސްވީ އެހެންވީމަކަމެވެ.\n"ހީވަނީ އަނދައިފަ ހުރިހެން. ކަރަންޓުގައި ޖެހިފަ ހުރިހެން ހީވަނީ، ހަންގަނޑުގެ ކުލަ ހުރީ ކަޅުވެފަ،" ފިނާގެ މޫނުމަތިން ހާސްކަމުގެ އަސަރު ފެންނަން ފެށިއެވެ. "އަނެއްކާ އަހަރެން ނިދީމަ ބޭރަށް ދިޔައީތަ؟"\nއަހަރެން ބޯހޫރައިލީމެވެ. ނޫނެކޭ ބުނުމުގެ ގޮތުންނެވެ.\n"ދެން ކީއްވެ މި ވަރު މިވީ؟ ކަމެއް ނުވާނަމަ މިހެން ވާން ޖެހޭނެތަ؟" ސުވާލަކަށްފަހު ސުވާލެއް ފިނާ އަހަންނާ ކުރިމަތި ކުރަމުން ދިޔައެވެ.\n"އަހަރެން... އަހަރެން." އަހަރެން ވާހަކަދެއްކޭތޯ ބެލީމެވެ.\nލަފުޒުތައް އަނގައިން ބޭރުކޮށްލެވުނީ އުނދަގުލުންނެވެ. އަޑު ނުކުތީ ކެނޑިކެނޑިގެންނެވެ. އެހެންވެ ކަރުކެހިލުމަށްފަހު އަނެއްކާ ވެސް ވާހަކަ ދެއްކޭތޯ އުޅުނީމެވެ.\n"އަހަންނަށް ހީވަނީ މިތަން އެހާ ރަނގަޅެއް ނޫންހެން. ހިނގާ މާލެދާން." ސީދާ ފިނާގެ މޫނަށް ބަލަން އިނދެ އަހަރެން ބުނެލީމެވެ.\n"އެ ކީއްވެ؟" ސުވާލުން ފުރިގެންވާ ފަދަ ގޮތަކަށް ފިނާ ބަލައިލިއެވެ.\n"ފިނާ ގަބޫލެއް ނުކުރާނެ،" އަހަރެންގެ ވިސްނުން ކަފިކަފިވިއެވެ. "ފިނާ ބިރުވެސް ގަންނާނެ."\n"ޝަރީއަށް އިތުބާރު ނުކުރެޔޭތަ ތިބުނީ؟" ފިނާ ދުރަށް ޖެހިލިއެވެ.\n"އުހުން އެހެންނެއްނޫން،" އަހަންނަށް ބުނެވު ވާހަކައާ މެދު ފުންކޮށް ވިސްނައިލެވުނީ ފިނާ އެހެން ބުނުމުންނެވެ. "މި ބުނީ މި ވާހަކައެއް ފިނާއަކަށް ގަބޫލެއް ނުކުރެވޭނޭ."\n"ކޮން ވާހަކައެއްތަ؟ ކޮން ކަމެއްތަ ސިއްރުކުރަން ތިއުޅެނީ؟ އަހަރެންގެ ހުރިހާ ވާހަކައެއް ޝަރީއަށް ކިޔައިދިނިން. ދެން ޝަރީގެ ކަންކަން އަހަންނަށް ކިޔަދިނީމެއްނު. އަނެއްކާ ސިއްރުކުރާވަރު ކަމެއް އޮތީތަ؟ ކިޔައި ނުދޭ ވާހަކައެއް އޮތީތަ؟ ހިއްސާ ނުކުރެވޭ ވަރުގެ ކަމެއް ހިނގީތަ؟" ބޮލުގައި އޮތް ތުވާލި ނައްޓައިލާ އިސްތަށިގަނޑުން ފެން ހިއްކަމުން ފިނާ ބުނެލިއެވެ.\n"އަހަންނަށް ވެސް ގަބޫލެއް ނުކުރެވޭ ރޭގެ ހާދިސާއެއް. ތިމާ މީހާއަށް ގަބޫލު ނުކުރެވޭ ކަމެއް އަދި އެހެން މީހަކު ގަބޫލުކުރާނެ ބާއޭ ހިތަށް މި އަރަނީ؟" ލަސްލަހުން އަހަރެން ބުނެލީމެވެ.\n"ކޮން ވާހަކައެއްތަ؟ ކޮން ކަމެއްތަ؟" ފިނާގެ ރާގު ބަދަލުވާން ފެށިއެވެ.\n"ޝާހިދާ." އަހަންނަށް ބުނެލެވުނެވެ.\n"އަޖައިބު ކޮން ޝާހިދާއެއްހޭ؟" ހިތްހަމަ ނުޖެހިގެން އަހައިލާ ރާގުގައި ފިނާ އަހައިލިއެވެ.\n"ނޭނގެ. ތި އަހަރެންގެ ސުވާލަކީ ވެސް." ދޭންވީ ޖަވާބެއް އަހަންނަށް ނުވިސްނުނެވެ.\n"މިހާރު އަހަންނަށް ވިސްނެނީ އެހެން އެއްޗެއް،" އަމިއްލަ ތުންފަތުގައި ދަތްއަޅަމުން ފިނާ ބުނެލިއެވެ. "މިހާލަތުގައި އެހެން މީހަކު ހުއްޓަސް އަހަންނަށް ހީވަނީ ވިސްނާނީ މިހެންހެން."\n"ތިބުނީ؟" ފިނާ ބުނަން އުޅުނު ވާހަކަ ދޭހަ ނުވުމުން އަހައިލީމެވެ.\n"ތި ވާހަކަދައްކާ ގޮތުން،" ފިނާ ނުރުހުމުގެ ރާގުގައި ބުނެލިއެވެ. "ބުނަން ނުކެރިގެން އުޅޭތީ."\nކުއްލިއަކަށް ދޮރުގައި ޖަހައިލި އަޑު އިވުނެވެ. އަހަންނަށް ބަލައިލެވުނީ ފިނާގެ މޫނަށެވެ. ފިނާ ވެސް ބަލައިލީ އަހަރެންގެ މޫނަށެވެ. ދެން ދިޔައީ ހިމޭން ސިކުންތު ކޮޅެކެވެ. އަޑެއްބަޑެއް ނީވި މުޅި ތަން ހިމޭންވީއެވެ. އިރުކޮޅެއް ފަހުން އަނެއްކާ ވެސް ޓަކި ޖަހައިލިއެވެ. ކުރިއަށްވުރެ ތަންކޮޅެއް ބާރަށެވެ. އަވަސް އަވަހަށެވެ.\n"ކާކު؟" ފިނާ ސުވާލުކޮށްލީ މަޑުމަޑުންނެވެ.\n"ދޭބަލަ ބަލައިލަން. އަހަރެން މި ވަންނަނީ ފާޚާނާއަށް." ފިނާ ބުނެލިއެވެ.\nއެނދުން ތެދުވެ ސޯޓު ހެޔޮވަރުކޮށް ލަމުން އަހަރެން ދޮރާ ދިމާއަށް ހިނގައިގަތީމެވެ. ފިނާ ވަނީ ފާޚާނާއަށެވެ. އޭރުވެސް ހުއްޓުމެއް ނެތި ޓަކި ޖަހާއަޑު އިވުނެވެ. ދެފިކުރެއްގައި ހުރެ ދޮރު ހުޅުވާލީމެވެ. ލިބުނީ ހައިރާންކަމެކެވެ. އެއްވެސް މީހަކު ނެތެވެ. ބޭރަށް ބޯދިއްކޮށްލަމުން ބަލައިލީމެވެ. ކޮޓަރިއާ އިންވެގެން އޮތް ހަނި މަގަށެވެ. މީހެއްގެ ހިލަމެއް ނެތެވެ. އަހަންނަށް ބޯހޫރައިލެވުނެވެ.\nދޮރު ލައްޕައިލީމެވެ. ދޮރު ލައްޕައިލިހެން ހީނުވެ އަނެއްކާ ވެސް ޓަކި ޖަހަންފެށިއެވެ. ފުން ނޭވާއެއް ދޫކޮށްލެވުނެވެ. ރުޅި އިސްކުރެވެން ފެށުނެވެ. ކޮންމެވެސް މީހަކު ޖެއްސުން ކުރަނީއޭ ހިތްބުނެލިއެވެ. ހިތްހަމަ ނުޖެހިފައި ހުރެ ދޮރު ހުޅުވާލީމެވެ. ކުރިމަތީގައި ހުރީ ރިސެޕްޝަނިސްޓެވެ. ލުއި ހިނިތުންވުމަކާއެކު އެ ކުއްޖާ ބަލައިލީ ސީދާ އަހަރެންގެ މޫނަށެވެ. އެއީ ސާދާ މޫނެއްގެ ވެރިއެކެވެ.\n"ފަސްޓު އެއިޑް ބޭނުންވެގެން ގުޅުއްވީމަ." ސާފު ދިވެހިބަހުން އެކުއްޖާ ވާހަކަދެއްކިއެވެ.\nހައިރާން ކަމާއެކު އަހަންނަށް ބަލައިލެވުނެވެ. އޭނާގެ ލައިގެން ހުރި ޔުނީފޯމުގެ ކަނާއަތް ފަރާތު މޭމަތީގައި އިނގިރޭސިބަހުން ލިޔެފައިވާ ނަމަށެވެ. ހިތުން އެ ނަން ކިޔައިލެވުނެވެ. ޝުހުދާއެވެ. ހިތްބުނެލީ އެއީ އޭނާގެ ނަން ކަމެވެ. ޝުހުދާ ހިނިތުންވެލައިގެން ހުރި ފަސްޓު އެއިޑް ކިޓް ދިއްކޮށްލިއެވެ.\n"ކާކު ގުޅީ؟" އަހަރެން ބޭނުންވީ ޔަގީންކޮށްލާށެވެ.\n"ނޭނގެ. އަޅުގަނޑު ޑިއުޓީއަށް އައީ ދެންމެ. ކުރިން ޑިއުޓީގައި އިން ކުއްޖާ އޮތީ ނޯޓު ކޮށްލައިފަ މި ރޫމަށް ހެނދުނު އަށްގަޑި ބަޔަށް ފަސްޓު އެއިޑް ކިޓް ބޭނުންވާ ކަމަށް." ހިނިތުންވެލަމުން އަނެއްކާ ވެސް ޝުހުދާ ޖަވާބުދިނެވެ.\n"އެހެންތަ؟" ހައިރާންކަމާއެކު އަހަންނަށް ބަލަން ހުރެވުނީއެވެ.\n"އިމަޖެންސީ ހާލަތެއް ދިމާވެއްޖެ ނަމަ ލަސް ނުކުރައްވާ އަޅުގަނޑަށް އިޝާރަތްކޮށްލަ ދެއްވާ. ޝައްކުކުރެވޭ ފަދަ ކަމެއް ދިމާވިޔަސް." އަކުރުތަކަށް ބާރުލަމުން ޝުހުދާ ބުނެލިއެވެ.\n"ތިބުނީ؟" އަހަރެން ހައިރާން ކަމާއެކު އަހައިލީމެވެ.\n"މި ދެންނެވީ ބައެއް މީހުންނަށް ކަންތައްތަކާ ދިމާވާތީ." ޝުހުދާ ބަލަން ހުރީ ސީދާ އަހަރެންގެ މޫނަށެވެ.\n"އަނެއްކާ ކަމެއް ދިމާވިތޯ؟ މި ދެންނެވީ ހާސްވެ ކަންބޮޑުވާ ވަރުގެ ކަމަކާ ކުރިމަތިވެ ލެއްވިތޯއޭ؟"\nއަހަންނަށް ފާހަގަކުރެވުނު ކަމެއް އޮތެވެ. ޝުހުދާ މާ ވާހަކަ ގިނަކަމެވެ. އަހަރެންގެ ފަރާތުން ކޮންމެވެސް އެއްޗެއް ހޯދަން އޭނާ ބޭނުންވެގެން އުޅޭކަމެވެ. އޭނާގެ ސުވާލުތައް ހުރީ އެ ފަދަ ގޮތަކަށް ކަމެވެ.\n"އޯކޭ! ތޭންކްސް." އަހަރެން ބޭނުންވީ އަވަހަށް ޝުހުދާ ފޮނުވާލާށެވެ.\n"އަދި އެއްވާހަކަ." ދޮރުލައްޕާލަން އުޅެން ފެށުމުން އަނެއްކާ ވެސް ޝުހުދާ ބުނެލިއެވެ.\nސުވާލުގެ ނަޒަރުން އަހަންނަށް ބެލުނީ ޝުހުދާގެ މޫނަށެވެ. އޭނާގެ ދެ ލޮލަށެވެ. އެ ދެ ލޮލުގައި ހުރީ ދެކެފަރިތަކަމެވެ. ފަރިތަކަމެވެ.\n"ހެނދުނުގެ ސައި ކުރިއަށްދާނީ އެގާރަ ޖަހަންދެން. މެންދުރުގެ ކެއުން ތިނެއް ޖަހަންދެން. ރޭގަނޑު ވެސް އެގާރަ ޖަހަންދެން. އަބަދުވެސް ރެސްޓޯރެންޓް ހުޅުވިފައި ހުންނާނެ. މި ދެންނެވީ ޕެކޭޖުގެ ވާހަކަ. ރެސްޓޯރެންޓުން ބޭނުންފުޅު އެއްޗެއް ކޮންމެ ވަގުތަކު ވެސް ލިބިލައްވާނެ." ސީދާ އަހަރެންގެ ލޮލަށް ބަލައިގެން ހުރެ ޝުހުދާ ބުނެލިއެވެ.\nއަހަރެން ބޭނުންވީ އަވަހަށް އޭނާ ފޮނުވާލާށެވެ. އެހެންވެ ހިނިތުންވެލުމަށްފަހު އަވަސްއަވަހަށް ދޮރު ލައްޕާލީމެވެ. ދޮރު ލައްޕާލިއަޑަށް ފާޚާނާއިން ފިނާ ނުކުތެވެ.\n"ކާކު؟" ފާޚާނާއިން ނުކުންނަމުން ފިނާ ސުވާލުކޮށް ކޮށްލިއެވެ.\n"ފަސްޓު އެއިޑް ކިޓް ހިފައިގެން." އަހަންނަށް ވިސްނެން ފެށުނީ ޝުހުދާ ދެއްކި ވާހަކައަށެވެ.\n"ޝަރީ ގުޅީމަތަ ގެނައީ؟"\n"ނޫން. ރޭ ނުގެނުވީމައޯ. ޗެކިންވާއިރު ކޮންމެ ރޫމަކަށް ވެސް ލައިފަޔޯ އޮންނާނީ." އަހަރެން ގަސްތުގައި ދޮގު ހެދީމެވެ.\nތެދަށް ބުނެފިނަމަ ފިނާގެ ފަރާތުން ކުރިމަތިވާނެ ސުވާލުތައް ގިނަވާނެތީއެވެ. އޭނާ ކުރާ ކޮންމެ ސުވާލަކަށް ދޭނެ ޖަވާބެއް އަހަންނަށް ނުލިބޭނެތީއެވެ. ސުވާލުތަކުގެ ޖަވާބު ނުލިބޭނަމަ އަނެއްކާ އަނެއް ހަ ކަންތަކާ ކުރިމަތިލާން ޖެހޭނެތީއެވެ. އަވަސްއަވަސްކޮށްލަމުން ފަސްޓު އެއިޑް ކިޓް މޭޒު މަތީގައި ބެހެއްޓީމެވެ.\n"އެކަމަކު ހާދަ ގިނައިރެއްވީ؟" ގަޔަށް ހެދުން މަހައިލަމުން ފިނާ ސުވާލުކޮށްލިއެވެ.\n"އާން، ކެއުމުގެ ޝެޑިއުލް ކިޔައިދިނީ." އަހަރެން ބެލީ ކުރުކުރު ޖަވާބަކުން ފުއްދާލެވޭތޯއެވެ.\n"ވަރަށް ބަނޑުހައި. ހިނގާ އަވަސްކޮށްލައިގެން ސަޔަށްދާން."\n"އާނ! މި ނުކުންނަނީ އިނގޭ." ފާޚާނާގެ ތަޅުގައި ހިފައިލީމެވެ.\nފާޚާނާއަށް ވަދެ އަހަންނަށް ހުއްޓިލެވުނީ ލޯގަނޑު ކައިރީގައެވެ. ފަރުވާތެރިކަމާއެކު ބަލައިލެވުނީ ކުރިމަތިން ފެންނަން ހުރި ސޫރައަށެވެ. މަޑުމަޑުން ކަނދުރާ އަރިކޮށްލަމުން، އެނބުރިލެވުނެވެ. ފުންނޭވާއެއް ދޫކޮށްލެވުނެވެ. ކަރުގެ ދެފަރާތުން އިނގިލީގެ ނިޝާންތަކެއް ފާހަގަވާން ހުރުމުންނެވެ.\nއެ ނިޝާންތަކުގައި އިނގިލި ޖައްސާލެވުނެވެ. ފާޑެއްގެ ތޫނު ދިލައެއް ނަގައިގަތެވެ. ދެފަރާތަށް ބޯހޫރައިލެވުނެވެ. އަވަސްއަވަސް ކޮށްލައިގެން ނުކުންނަންވީއޭ ހިތްބުނެލިއެވެ. ދަތްއުނގުޅައިލުމަށްފަހު ޝަވަރ ދޫކޮށްލެވުނެވެ. މުޅި މީހާ ތުރުތުރު އަޅައިގަތެވެ. ކުއްލިއަކަށް ހީކަރުވާ ގަތެވެ. ރަނގަޅަށް ބަލައިލެވުނީ އިސްކުރަށެވެ. ފާޑަކަށް ހިނިތުންވެވުނެވެ. މާ ހާސްވެވަންޏާ ވާނީ ވެސް މިހެންނޭ ހިތަށް އެރިއެވެ. އެހެންވެ އިސްކުރު އަނެއް ފަރާތަށް އަނބުރައިލެވުނެވެ. ހަމަޖެހުމުގެ ނޭވާއެއް ދޫކޮށްލެވުނީ އެހައި ހިސާބުންނެވެ.\nފެންތިކިތައް ޖެހެމުންދާ ވަރަކަށް ކަނދުރާއިން ނަގަމުން ދިޔަ ދިލައިގެ އަސަރު އިތުރުވަމުން ދިޔައެވެ. ބައެއް ފަހަރު ކެތް ނުވާވަރު ވެއެވެ. އެކަމާ މާ ބޮޑަށް ނުވިސްނާ އަވަސްކޮށްލުމަށް ނިންމީމެވެ. ކިތައްމެ ތަދެއްވީ ނަމަވެސް، ކެތްކޮށްލައިގެންނެވެ. އަޒުމާއެކު ހިތްވަރުކޮށްލީމެވެ.\nފެންވަރާ ނިމުމާއެކު، ކަނދުރާމަތީ ހުރި ދިލައިގެ އަސަރު ކެނޑިގެން ދިޔައެވެ. ބޮލުގައި ހުރި ފެންތައް ތުވާލިން ހިއްކަމުން އަހަންނަށް ބަލައިލެވުނީ ލޯގަނޑަށެވެ. މަޑުމަޑުން ކަނދުރާ އަރިކޮށްލަމުން ނިޝާންތައް ހުރިތޯ ބަލައިލެވުނެވެ. ހައިރާންކަމާއެކު އަނެއްކާ ވެސް ބަލައިލެވުނެވެ. ދެ ލޯ ބޮޑުކޮށްލެވުނެވެ. ލޯގަނޑާ ކައިރިއަށް ޖެހިލެވުނެވެ. ދެފަރާތަށް އެނބުރިލެވުނެވެ. ކަނދުރާގެ ދެފަރާތުގައި އިނގިލިތައް ޖައްސާލެވުނެވެ. ކަޅި ޖަހައިނުލާ ބަލަން ހުރެވުނެވެ.\n"އެވީ ކިހިނެއްބާ؟" ހިތަށް އެރި ސުވާލު މަޑުމަޑުން ބޭރުކޮށްލެވުނެވެ. "ފެން ޖެހުނީމަ ފިލައިގެން ދިޔައީތަ؟" (ނުނިމޭ)


Ihulaastheri Kamuge Agu Vazan Nukuri - Ashmalee - Vaguthu\nއިހްލާސްތެރިކަމުގެ އަގު ވަޒަން ނުކުރި - އަޝްމަލީ\nނިމި ދިޔަ ރިޔާސީ އިންތިހާބުގައި ރައީސް އަބްދުﷲ ޔާމީނަށް އިހްލާސްތެރިކަމާއެކު ކޮށްދިން މަސައްކަތުގެ އަގު ވަޒަންކޮށްދީފައި ނުވާ ކަމަށް ވިދާޅުވެ ވޯޓް އަޮޅުވާލި ކަމަށް ދައްކާ ވާހަކައަށް ރައީސް ޔާމިނުގެ ކެމްޕޭނުގައި ހަރަކާތްތެރިވަމުންދިޔަ ނެޝަނަލް ސެންޓަރ ފޯ އިންފޮމޭޝަން ޓެކްނޮލޮޖީގެ ވެރިޔާ މުހައްމަދު އަޝްމަލީ ރައްދު ދެއްވައިފިއެވެ.\nގަލޮޅު ދެކުނު ދާއިރާގެ މެމްބަރު އަހުމަދު މަހުލޫފަށް ކުރި މެސެޖުގައި ފިނޭންސް މިންޓްރީގެ ސްޓޭޓް މިނިސްޓަރުކަން ވެސް ކުރައްވާ އަޝްމަލީ ވިދާޅުވީ އިހުލާސްތެރި ކަމާއެކު އިންތިހާއަށް ބުރަކޮށް ސިޔާސީ ގޮތުންނާއި، ސަރުކާރުގެ ތެރެއިން ރައީސް އަބްދުﷲ ޔާމީން އަދި މެޑަމް ފާތުން އަށް މަސައްކަތްކުރުމުގައި އެންމެ ފަހު ވަގުތާއި ޖެހެންދެން ހުންނެވި ނަމަވެސް އެމަސައްކަތުގެ އަގުވަޒަން ކޮށްފައި ނުވާ ކަމަށެވެ.\nމެސެޖްގެ ފޮޓޯއަކާއި އެކު މަހުލޫފް ކުރި ޓުވީޓުގައި މަހުލޫފް ވިދާޅުވީ އިންތިހާބުން ބަލިވުމުން އަޝްމަލީ ކޮށްދިން މަސައްކަތުގެ އަގުވަޒަން ނުކޮށް އެންމެ ފަހުން އަޝްމަލީ ވީ 'ގައްދާރަކަށް' ކަމަށް މަހުލޫފް ވިދާޅުވިއެވެ.\nމަހުލޫފަށް ކުރި މެސެޖްގައި އަޝްލަމީ ވިދާޅުވީ ރައީސް ޔާމީންގެ ކެމްޕޭން މެނޭޖަރު އަދުލީ، ހާލިދު އަދި ރަހުމާ މުޅި އިލެކްޝަންސް ގަޑުބަޑު ކޮށް ދޮގު ހަބަރު ފަތުރަމުން ދަނީ އަބުރު ކަތިލަން ކަމަށެވެ. އަދި އެ ބޭފުޅުންނަކީ އިންސާނުންކަމާއި މެދު އަޝްމަލީ ވަނީ ސުވާލު އުފައްދާފައެވެ.\nއަޝްްމަލީ ވިދާޅުވީ މަހުލޫފް ދެއްކެވި ވާހަކަތަކަށް ކަނުލާ އަޑުއެހުނުނަމަ މިއަދު އެފަދަ މައްސަލަތަކާއި ކުރިމަތި ލާން ނުޖެހޭނެ ކަމަށެވެ. އަދި އިބޫއަށް ނިސްބަތްކުރައްވާ އަޝްމަލީ ވިދާޅުވީ އަނެއް މީހާއަށް ކެމްޕޭން ކޮށްދޭން އުޅެވުނު ނަމަ އެމީހުން އެކަން މާ ރަގަނޅަށް ބަލައިގަންނާނެ ކަމަށެވެ.\nއޮކްޓޯބަރ 18, 2018 16:26\nކޯއްޗެއްކިޔާކަށް ކަލޭ...ކަލޭ ކުރީ ހުސް އެންޓި ކެމްޕޭނު\nއޮކްޓޯބަރ 18, 2018 16:58\nހޯހޯ ތިކަމެއްނުވާނެ މިއޮތްހުރިހާދުވަހު ޔާމިން އަތުން ކައިގެންހުރެފަ މިހާރުހިހޫތަނުން ކާންތިޔަ ތައްޔާރުވަނީ. ހަމަހިލާތިކަމެއް ނުވާނެ.\nއަދިކިރިޔާދޯ ތިވިސްނުނީ.ޔާމިން ކައިރީ އަޝަލީ ތީ ކާކު؟އޭނަގެ ބޮޑުބޭބެ ކުޑަ އިރުއްސުރެބަލާ ބޮޑުކުރި އަދި އަދި ކިޔަވާދީ 30 އަހަރުގެ ވެރިކަމުގަ ސަރުކާރުގެ އެންމެވަރުގަދަމަގާމް ތައް ދިން އެދުވަސް ތަކުގައި ކުރި ހުރިހާ ގޯސްވކަންތަކުގަ ފަސްއަޅާ ފޮރުވަމުންދިޔަ ރައްޔިތުން ނުހަނު ލޯބިވާ (ޔާމިން ނުވިޔަސް) މައުމޫނު އަބުދުލްވގައްޔޫމް އަދި އެއާއިލާއަށް ކިހިނެއްހާދާލީ؟އުުމުރުންދުވަސްވެ ގައިބާރުދޫވެ މީރުކާނާކައިގެން އާއިލާއެކު ވަގުތު ހޭދަކިރަންވީވަގުތު ގެންގޮސް ބޭއްވީ ޖަލުގަ.އެހެންވީމަ އަޝްމަލީ އަކަށް ބަލާނެތަ؟\nއޮކްޓޯބަރ 18, 2018 17:41\nތިވަރު ޝަކުވާއެއް ކިއެއްވެ މަޙުލޫފަށް ހުށައެޅީ! ތިއިން ފެންނަނީ މުނާފިގުކަން ނޫނީ ދެން ކޮންއެއްޗެއް!\nއޮކްޓޯބަރ 19, 2018 11:02\nތިއީ މާ ރަނގަޅު މީހެއް ނޫން. މިހާރު ރާއްޖޭގަ ގިނައީ މިކަހަލަ ދެފުށްކެހެރިން. ކަލޭމެން މަރުހަދާންކޮށްބަލަ.\nއޮކްޓޯބަރ 22, 2018 08:48\nރ. ޔާމީނަށް މަދުވާ 18،000 ވޯޓު ނުލިބުނީ ކެމްޕޭން ޕްލޭން ކޮށްފައި އޮތްގޮތް ކަޑަކަމުން. 7،500 ރުފިޔާ ރަށަކަށް ކެންޕޭނަށް ދިނީ. ޕީޕީއެމްގެ އިޚްލާސްތެރިން އަމިއްލަ އަތުން ކޮޕީ ދީގެން މީހުން ގެންގުޅުނީ. އަދުލީ މެން ހީކުރަނީ ކެމްޕޭނަކީ ވެސް ވިޔަފާރިއެއް ހެން.


Hulhumale' Ge registry City Councilun Baathil Kohffi\nޑެޕިއުޓީ މޭޔަރު ނަރީޝް(ވ)ގައި މޭޔަރު ޑރ. މުއިއްޒު އަރިހުގައި--\nސިޓީ ކައުންސިލުން ހުޅުމާލެއަށް ދޫކޮށްފައިވާ ރަޖިސްޓްރީ ބާތިލްކޮށްފި\n08 ޑިސެމްބަރ 2021 - 11:56:48\nހުޅުމާޅޭގެ ފުރަތަމަ ފޭސް 1 އާއި ފޭސް2އަށް ސިޓީ ކައުންސިލުން ދޫކޮށްފައިވާ ރަޖިސްޓްރީ ބާތިލްކޮށްފިއެވެ.\nމާލޭ ސިޓީކައުންސިލުގައި މިއަދު ކުރިއަށްދިޔަ ބައްދަލުވުމުގައި ރަޖިސްޓްރީ ބާތިލް ކުރަން ހުށަހެޅީ ޑެޕިއުޓީ މޭޔަރު ނަރީޝް އެވެ.\nސިޓީ ކައުންސިލަށް މައްސަލަ ހުށައަޅަމުން ނަރީޝް ވިދާޅުވީ ހުޅުމާލެއަކީ ސިޓީ ކައުންސިލުގެ އިހްތިސާސް ތެރޭގައި ހިމެނޭ ތަނެއް ކަމަށެވެ. އަދި އެތަން ސިޓީ ކައުންސިލާ ހަވާލުކުރުމަށް ދައުލަތުގެ ހުރިހާ މުއައްސަސާތަކަށް އަންގަވާފައިވާނެ ކަމަށެވެ. އެހެން ނަމަވެސް އެކަމަށް އެއްވެސް ޖަވާބެއް މިހާތަނަށް ކައުންސިލަށް ލިބިފައި ނުވާކަމަށެވެ. އަދި ރައްޔިތުން ބޭނުންވާ ކަންތައްތައް ނުވެގެން ތަކުރާރު ކޮށް ސިޓީ ކައުންސިލަށް ޝަކުވާ ލިބެމުން އަންނަކަމަށެވެ.\n"އިދާރީ ދާއިރާތަށް ލާމަރުކަޒީކޮށް ހިންގުމުގެ ގާނޫނުގެ ދަށުން އަޅުގަނޑުމެންގެ އިހްތިސާސް ތެރޭގައި ހިމެނޭ ތަނެއް ހުޅުމާލެއަކީ. އެހެންކަމުން އެތަން ސިޓީ ކައުންސިލާ ހަވާލުކުރުމަށް ދައުލަތުގެ ހުރިހާ މުއައްސަސާތަކަށް ދެންނެވިއްޖެ. އެހެން ނަމަވެސް އެކަމަށް އީޖާބީ ޖަވާބެއް މިހާތަނަށް ވެސް ލިބިފައި ނުވޭ. އަދި ކައުންސިލަށް ތަކުރާރުކޮށް ރައްޔިތުންގެ ޝަކުވާ ލިބެމުންދަނީ. އަދި ރައްޔިތުން ބޭނުންވާ ކަމެއް ކުރުމުގެ ފުރުސަތު ނުލިބޭތީ މި ކައުންސިލުން ހަދާދީފައިވާ ރަޖިސްޓްރީ ބާތިލް ކުރުމަށް ހުށަހަޅަން،" ނަރީޝް ވިދާޅުވިއެވެ.\nމި މައްސަލައަށް ބަހުސްކޮށް ނިންމުމަށް ފަހު ކައުންސިލުގެ އިއްތިފާގުން ވަނީ ހުޅުމާލެއަށް ހަދާދީފައިވާ ރަޖިސްޓްރީ ބާތިލްކޮށްފައެވެ. އަދި ރަޖިސްޓްރީ ބާތިލް ކުރިކަން ދައުލަތުގެ މުއައްސަސާތަކަށް އެންގުމަށާއި ލާމަރުކަޒީ ގާނޫނާއި އެއްގޮތަށް އަމަލު ކުރުމަށް އެ މުއައްސަސާތަކަށް އެންގުމަށް ވަނީ ނިންމާފައެވެ.\nސިޓީ ކައުންސިލުން މިގޮތަށް ނިންމި އިރު އިދިކޮޅުން ބޭއްވުމަށް ރާވަމުންދާ ހަރަކާތަކީ އެ ކޯޕަރޭޝަނުން ކަނޑައަޅާފައިވާ އުސޫލުތަކާ އެއްގޮތަށް ހުއްދަ ނަގައިގެން ބޭއްވުމަށް ރާވަމުންދާ ހަރަކާތެއް ނޫން ކަމަށް އެޗްޑީސީން ބުނެ އެވެ.\nއެޗްޑީސީން ވަނީ އެ މައްސަލަ ފުލުހުންނަށް ހުށަހަޅާފަ އެވެ. ފުލުހުންގެ އިދާރާގައި އެޗްޑީސީން އެދިފައިވަނީ، އެ ކޯޕަރޭޝަންގެ ހުއްދަ ނުހޯދައި ހަރަކާތް ބާއްވާ ނަމަ އެކަން ހުއްޓުވައިދިނުމަށެވެ. ނަމަވެސް ހަރަކާތް ބޭއްވުމަށް އެޗްޑީސީގެ ހުއްދައަށް ޕްރޮގްރެސިވް ކޯލިޝަނުން އެދެފިނަމަ އެ ހުއްދަ ދޭނެ ކަމަށްވެސް އެޗްޑީސީން ބުނެފައިވެއެވެ.\nސިޓީ ކައުންސިލްމާލޭ ސިޓީ ކައުންސިލްހުޅުމާލެ ހުޅުމާލޭ ފޭސް 2އެޗްޑީސީ\nއެޗް.ޑީ.ސީގެ ސްމާޓްކޮމް، އިފްތިތާހު ކޮށްފި\nއެންމެ ބޮޑު ފެންއަރުވާ ވަޑާން ހުޅުމާލޭގައި ހުޅުވައިފި


Myanma In Muslimunnah Aniyaaveri Vumugai Hahdhufahana Alhai Dhanee - Vaguthu\nމިޔަންމާ އިން މުސްލިމުންނަށް އަނިޔާވެރިވުމުގައި ހައްދުފަހަނައަޅައި ދަނީ!\nމިޔަންމާގެ ރޮހިންޔާ މުސްލިމުން ދިރިއުޅެމުންދިޔަ ރަށްތައް ބުލްޑޯޒަރުން ހަލާކުކޮށް ސުންނާފަތިކުރާ މަންޒަރު ސެޓެލައިޓް ފޮޓޯއިން ފެނިއްޖެއެވެ.\nހިއުމަން ރައިޓްސް ވޮޗްއިން އާންމުކޮށްފައިވާ މި ފޮޓޯތަކުން ވަނީ ރޮހިންޔާ މުސްލިމުން ދިރިއުޅެމުންދިޔަ 55 އަވަށް މުޅިން ހަލާކުކޮށްލާފައިވާތަން ދައްކުވައި ދީފައެވެ. ހަލާކުކޮށްލާފައިވާ ރަށްތަކަކީ މީގެ ކުރިން ހުޅުޖެހުމުގެ ސަބަބުން ވަރަށް ބޮޑަށް ގެއްލުންވެފައިވާ ރަށްތަކެއްކަމަށް ވެސް އެ ޖަމާޢަތުން ވަނީ ބުނެފައެވެ.\nހިއުމަން ރައިޓްސް ވޮޗްއިން ވަނީ މި އަވަށް ތަކަކީ "ކްރައިމް ސީން" ތަކެއްގެ ގޮތުގައި ދަމަހައްޓަންޖެހޭ ތަންތަންކަމުގައި ބުނެފައެވެ.\nރޮހިންޔާ މުސްލިމުންނާއި ދެކޮޅަށް މިޔަންމާގެ އަސްކަރިއްޔާއިން އަދި ބުޑިސްޓު ގުރޫޕުތަކުން ހިންގި ޖަރީމާތަކުގެ ސަބަބުން ބައި މިލިއަނެއްހާ މީހުން މިޔަންމާރއިން ފިލައިގެން އަވަށްޓެރި ބަންގްލަދޭޝް ފަދަ ގައުމުތަކަށް ދަތުރުކޮށްފައިވާއިރު މިޔަންމާގެ އަސްކަރިއްޔާއިން ވަނީ މި އޮޕަރޭޝަންތަކަކީ ރޮހިންޔާ މުސްލިމް ހަނގުރާމަވެރި ޖަމާއަތްތަކާއި ދެކޮޅަށް ހިންގޭ އޮޕަރޭޝަންތަކެއްކަމަށް ބުނެފައެވެ.\nއެހެންނަމަވެސް އެ ސަރަހައްދަށް ދަތުރުކުރި ނޫސްވެރިންގެ އިތުރުން އިންސާނީ ހައްގުތަކަށް މަސައްކަތްކުރާ ޖަމާއަތްތަކުގެ އިތުރުން އދ. އިން ވެސް ވަނީ މިއީ ވަކި ނަސްލަކާއި ދެކޮޅަށް އަމާޒުކޮށް ހިންގޭ ޖަރީމާއެއްގެ ގޮތުގައި ސިފަކޮށްފައެވެ. ހަމަނުޖެހުންތައް ހިނގާފައިވާ ސަރަހައްދުތަކަށް ދިޔުމުގެ ހުއްދަ މަދު ނޫސްވެރިޔަކަށް ލިބިގެންދިޔައިރު އދ.ގެ އޮފިޝަލުންނަށް ވަނީ މިޔަންމާގެ ސަރުކާރުގެ ފަރާތުން މި ހުއްދަ ނުލިބިފައެވެ.\nމިޔަންމާގައި ހިނގައިދިޔަ މި ހަމަނުޖެހުންތަކުގެ ސަބަބުން އެ ގައުމުގެ ލީޑަރު އަންގް ސަންގް ސޫކީއަށް ވަރަށް ބޮޑަށް ފާޑުކިޔުންތައް އަމާޒުކުރެވިފައިވާއިރު ސޫކީ މި ހަމަނުޖެހުންތަކަށް ބީރު ކަންފަތެއް ދީފައެވެ.\nހިއުމަން ރައިޓްސް ވޮޗްއިން ވަނީ ރޮހިންޔާ މުސްލިމުން ދިރިއުޅުނު އެ ރަށްތައް ހަލާކުކުރުމުން ރޮހިންޔާ މުސްލިމުންނާއި ދެކޮޅަށް ކުރެވިފައިވާ އަނިޔާތަކުގެ ހެކިތައް ފޮހެވިފައިވާކަމަށް ބުނެފައެވެ.\nފެބުރުއަރީ 24, 2018 13:04\nއ.ދ އަކަށް ނޭނގޭނެ މިޔަންމާއިން ކަންކުރާނެ ގޮތެއް\nފެބުރުއަރީ 24, 2018 13:24\nވަރިހަމައެއްނު. އެއަށްވުރެ މި ދިވެހިރާއްޖެ ނުރައްކާވީމަޔޯ މިތަނަށް ފާވެގެން ހުރިހާ ޑިމޮކްރަސީތައް އެއުޅެނީ!\nޣައިރު މުސްލިމުންގެ ތެރެއަށް ވަންނަން ނުވަތަ އެމީހުނާ ޚިލާފަށް އެއްޗެއް ބުނަން ހިއުމަން ރައިޓުސް ބިރުގަންނާނެ. ކޮންބައެއް.\nފެބުރުއަރީ 24, 2018 14:22\nމިކަން ހުއްޓުވަބަލަ ހުރިހާ ޤައުމަކުން އެކައްޗެއް ކިޔައިގެން. ނިކަމެތި މުސްލިމުންގެ ފުރާނައޭ އެއީ. މި ދިވެހި ފަސްގަނޑަށް އަތްގަދަ ކުރުމަށް ވުރެ މާތާހިރުވާނެ


Najib ge naib ge machchah 26 million dollar ge corruption massala eh | Mihaaru\nމެލޭޝިއާގެ ބޮޑު ވަޒީރުގެ ކުރީގެ ނައިބް ހާމިދީ (މ) ފުލުހުންގެ ބެލުމުގެ ދަށުން ކޯޓަށް ހާޒިރު ކުރަނީ. --ފޮޓޯ:އޭއެފްޕީ\nނަޖީބުގެ ނައިބުގެ މައްޗަށް 26 މިލިއަން ޑޮލަރުގެ ކޮރަޕްޝަން މައްސަލައެއް\n20 އޮކްޓޯބަރ 2018 - 12:15\nއުމުރުން 65 އަހަރުގެ ހާމިދީގެ މައްޗަށް ވަނީ ސަރުކާރުގެ ކޮންޓްރެކްޓްތައް ދިނުމުގައި ރިޝްވަތު ނެގުމާއި މަނީ ލޯންޑްރިންގެ ދައުވާ އުފުލައިފަ އެވެ. މީގެ ތެރޭގައި މަނީ ލޯންޑްރިންގެ 27 މައްސަލައަކާއި ރިޝްވަތުގެ އަށް މައްސަލައެއް ހިމެނެ އެވެ. މި ހުރިހާ މައްސަލައެއްގައި ހިމެނޭ ފައިސާގެ ޖުމްލަ 111 މިލިއަން ރިންގިޓް (26.6 މިލިއަން ޑޮލަރު) އަށް އަރަ އެވެ. އޭނާ ވަނީ މި ތުހުމަތުތަކާ ދެކޮޅު ހައްދަވައިފަ އެވެ.\n"މި ހުރިހާ ތުހުމަތަކާ ކުރިމަތިލާން ތައްޔާރަށް މި ހުރީ،" ޔުނައިޓެޑް މެލޭސް ނޭޝަނަލް އޮގަނައިޒޭޝަން (އަމްނޯ) ގެ ލީޑަރު ވިދާޅުވި އެވެ.\nހާމިދީގެ މައްޗަށް ދައުވާ އުފުލި ޝަރީއަތުގެ މަޖިލީހަށް ނަޖީބު ވެސް ވަޑައިގެންނެވި އެވެ. ނަޖީބުގެ މައްޗަށް ވެސް މިހާރު ދަނީ ބޮޑު ވަޒީރު ކަމުގައި ހިންގި ކޮރަޕްޝަނުގެ މައްސަލަތަކުގެ ޝަރީއަތް ހިންގަމުންނެވެ.\nހާމިދީ ވަނީ ދެ މިލިއަން ރިންގިޓުގެ ކަފާލާތުގެ ދަށުން ދޫކޮށްލައިފަ އެވެ. އޭނާގެ ޝަރީއަތުގެ އަޑުއެހުމެއް ދެން އޮންނާނީ ޑިސެމްބަރު 14 ވަނަ ދުވަހު އެވެ. ކޮރަޕްޝަނުގެ ތުހުމަތުގައި އޭނާ ހައްޔަރު ކުރީ ބުރާސްފަތި ދުވަހު އެވެ.


2020 Gai Libunu Aamdhanee Ahvure Ithurah 13 Billion Haradhukuri - Vaguthu\nމާލޭގެ އަދަދު މަދު، ނަމަވެސް އަދި އުފަލެއް ނެތް - 12 މިނެޓް ކުރިން\nމިދިޔަ އަހަރު ލިބުނު އާމްދަނީއަށްވުރެ އިތުރަށް 13 ބިލިއަން ރުފިޔާ ޚަރަދު ކުރި\nމިދިޔަ އަހަރު ނިމުނުއިރު ދައުލަތުން 27 ބިލިއަން ރުފިޔާ ޚަރަދު ކުރި ކަމަށާއި ނަމަވެސް ދައުލަތަށް އާމްދަނީގެ ގޮތުގައި ލިބިފައިވަނީ 14 ބިލިއަން ރުފިޔާކަމުން ލިބުނު އާމްދަނީއަށްވުރެ އިތުރަށް 13 ބިލިއަން ރުފިޔާ ޚަރަދު ކޮށްފައިވާކަމަށް ފިނޭންސް މިނިސްޓްރީން އާއްމުކުރި މާލީ ތަފާސް ހިސާބުތަކުން ދައްކައިފިއެވެ.\nފިނޭންސް މިނިސްޓްރީން އާއްމުކޮށްފައިވާ ތަފާސް ހިސާބުތަކަށް ބަލާލާއިރު، މިދިޔަ އަހަރުގެ ޑިސެމްބަރުމަހުގެ 31 ވަނަ ދުވަހުގެ ނިޔަލަށް ދައުލަތަށް އާމްދަނީގެ ގޮތުގައި ލިބިފައިވަނީ 14.5 ބިލިއަން ރުފިޔާއެވެ. މިއީ 2019 ވަނަ އަހަރު ދައުލަތަށް ލިބުނު 24.1 ބިލިއަން ރުފިޔާއާ އަޅާބަލާއިރު 9.6 ބިލިއަން ރުފިޔާ މަދު އަދަދެކެވެ.\nދައުލަތަށް މިދިޔަ އަހަރު އާމްދަނީގެ ގޮތުގައި ލިބުނު 14.5 ބިލިއަން ރުފިޔާގެ ތެރޭގައި ހިމެނެނީ ޓެކްސްގެ ގޮތުގައި ލިބުނު 10.6 ބިލިއަން ރުފިޔާއާއި ޓެކްސް ނޫން އާމްދަނީގެ ގޮތުގައި ލިބުނު 3.1 ބިލިއަން ރުފިޔާއެވެ. ހިލޭ އެހީގެ ގޮތުގައި ދައުލަތަށް 853 މިލިއަން ރުފިޔާ މިދިޔަ އަހަރު ލިބުނެވެ.\nޓެކްސްގެ ގޮތުގައި ދައުލަތަށް މިދިޔަ އަހަރު ލިބުނީ 2.05 ބިލިއަން ރުފިޔާއެވެ. ގުޑްސް އެންޑް ސަރވިސަސް ޓެކްސް، ޖީއެސްޓީގެ ގޮތުގައި މިދިޔަ އަހަރު ލިބިފައިވަނީ 4.2 ބިލިއަން ރުފިޔާއެވެ.\n2019 ވަނަ އަހަރާއި ބަލާއިރު 2020 ވަނަ އަހަރު ޖީއެސްޓީގެ ގޮތުގައި ލިބުނު އާމްދަނީ ދަށްވިނަމަވެސް، ބީޕީޓީ ނުވަތަ ބިޒްނަސް ޕްރޮފިޓް ޓެކްސްގެ ގޮތުގައި މިދިޔަ އަހަރު ލިބުނު އާމްދަނީ ވަނީ އެގޭ ކުރީ އަހަރާއި އަޅާބަލާއިރު އިތުރުވެފައެވެ. އެގޮތުން 2019 ވަނަ އަހަރު ބީޕީޓީގެ ގޮތުގައި ދައުލަތަށް 3.5 ބިލިއަން ރުފިޔާ ލިބިފައިވާއިރު، މިދިޔަ އަހަރު އެއަދަދު އުޅުނީ 3.6 ބިލިއަން ރުފިޔާގައެވެ. ގްރީން ޓެކްސްއަށް ބަލާލާއިރު، 2019 ވަނަ އަހަރު 850 މިލިއަން ރުފިޔާ ލިބުނުއިރު، މިދިޔަ އަހަރު ލިބިފައިވަނީ 349 މިލިއަން ރުފިޔާއެވެ. އަދި އެއަރޕޯޓް ސަރވިސް ޗާޖުގެ ގޮތުގައި 731 މިލިއަން ރުފިޔާ 2019 ވަނަ އަހަރު ލިބިފައިވާއިރު، މިދިޔަ އަހަރު އެއަރޕޯޓް ސަރވިސް ޗާޖުގެ ގޮތުގައި ލިބިފައިވަނީ 279 މިލިއަން ރުފިޔާއެވެ.\nޓެކްސް ނޫން އާމްދަނީއަށް ބަލާލާއިރު، އެކިއެކި ފީއާއި ޗާޖާރސްގެ ގޮތުގައި 2019 ވަނަ އަހަރު 1.7 ބިލިއަން ރުފިޔާ ލިބިފައިވާއިރު، މިދިޔަ އަހަރު ލިބިފައިވަނީ 917 މިލިއަން ރުފިޔާއެވެ. ޕްރޮޕަޓީ އިންކަމްގެ ގޮތުގައި 2019 ވަނަ އަހަރު 1.8 ބިލިއަން ރުފިޔާ ލިބިފައިވާއިރު، މިދިޔަ އަހަރު ލިބިފައިވަނީ 753 މިލިއަން ރުފިޔާއެވެ. އިންޓްރެސްޓް، ޕްރޮފިޓް އަދި ޑިވިޑެންޑްގެ ގޮތުގައި 2019 ވަނަ އަހަރު 1.8 ބިލިއަން ރުފިޔާ ދައުލަތަށް ލިބިފައިވާއިރު، މިދިޔަ އަހަރު މިއަދަދު އުޅުނީ 700 މިލިއަން ރުފިޔާގައެވެ.\n2019 ވަނަ އަހަރާއި އަޅާބަލާއިރު ދައުލަތަށް ލިބުނު އާމްދަނީ މިދިޔަ އަހަރު ދަށްވިނަމަވެސް، ދައުލަތުގެ ޚަރަދުތަކަށް މާބޮޑު ބަދަލެއް ނާދެއެވެ. 2019 ވަނަ އަހަރު ދައުލަތުގެ ރިކަރަންޓް އަދި ކެޕިޓަލް ޚަރަދު 28.9 ބިލިއަން ރުފިޔާގައި ހުރިއިރު މިދިޔަ އަހަރު 27.3 ބިލިއަން ރުފިޔާގައެވެ.\nރިކަރަންޓް ޚަރަދަށް ބަލާލާއިރު، މުސާރައާއި އިނާޔަތްތަކާއި ޕެންޝަން ފައިސާއަށް 2019 ވަނަ އަހަރު ދައުލަތުން 9.8 ބިލިއަން ރުފިޔާ ޚަރަދުކޮށްފައިވާއިރު، މިދިޔަ އަހަރުވެސް އެ އަދަދު އުޅުނީ 9.8 ބިލިއަން ރުފިޔާގައެވެ. ދައުލަތް ހިންގުމުގެ ޚަރަދަށް 2019 ވަނަ އަހަރު 10 ބިލިއަން ރުފިޔާ ޚަރަދުކޮށްފައިވާއިރު، މިދިޔަ އަހަރު އެ އަދަދު އުޅުނީ 9.3 ބިލިއަން ރުފިޔާގައެވެ.\nރާއްޖޭގެ އިޤުތިޞާދު މިދިޔަ އަހަރު ދަށްވެ، އާމްދަނީ އަށް އަސަރުކުރި އެންމެ ބޮޑު އެއްސަބަބަކީ ކޮވިޑް-19 އާއި ގުޅިގެން ފަތުރުވެރިކަން ހުއްޓުމަކަށް އައުމެވެ.\nޖެނުއަރީ 9, 2021 11:59\nމައްސަލަނެތީ! ޚަރަދުކުރީހެޔޮހިތުން ލިބިގަތްމީހުންލިބިގަތީ ހެޔޮހިތުން! ކޭބަޔަކުވާނަމަކެއީ ހެޔޮހިތުން! ލިބޭ އާމްދަނީގެ ބޮޑުބައި މުސާރަދޭންޚަރަދުކުރަނީ ޑޮލަރުން އެވެސްހެޔޮހިތުން ދެން ކޮބާމަ އްސަލަޖެހެންވާސަބަބަކީ؟؟؟؟؟؟.


ތިމާ މިލްކުކޮށްފައި ނުވާ، ތިމާގެ އަތްމައްޗަށް މިލްކުކޮށް ލިބިފައިނުވާ ތަކެތި ވިއްކުމާއި، ޕްރީ އޯޑަރޭ ބުނެ ލާރި ނެގުމުގެ ޙުކުމް - Albayaan\n25 February 2022 البَيَان ހަދީޘް, އިޖްތިމާޢީ 0\nތިމާ މިލްކުކޮށްފައި ނުވާ، ތިމާގެ އަތްމައްޗަށް މިލްކުކޮށް ލިބިފައިނުވާ ތަކެތި ވިއްކުމާއި، ޕްރީ އޯޑަރޭ ބުނެ ލާރި ނެގުމުގެ މައްޗަށް ކޮށްފައިވާ ސުވާލުގެ ޖަވާބުގައި ބުނަމެވެ.\nދަންނައެވެ. އިސްލާމްދީން އައިސްފައިވަނީ ފުރިހަމަ ވެގެންވާ އިޤްތިޞާދަކާއި ގަނެވިއްކުމާއި އަދި އެންމެހައި ޙަލާލު ވިޔަފާރިތަކަކަށް މަގުދައްކައިދޭ ފުރިހަމަ ހެޔޮ ޤަވާޢިދުތަކާއި ނިޟާމްތަކެއްގެ މަތިންނެވެ. އަދި އެ ޤަވާޢިދުތަކުގައި މީސްތަކުންގެ ޙައްޤުތައް އެންމެހައި ސިފަތަކެއްގައި ރައްކާތެރިކޮށް އަދި ރައްކާތެރި ކުރާނެ މަގުތަކެއްވެސް ހޯދައިދީފައިވެއެވެ. އަދި ދީނުގައި އެކަމެއް މަނާ ކޮށްފައިވާނަމަ، އެހިނދު އެއީ މީސްތަކުންގެ މުދަލާއި އެމީހުންގެ ޙައްޤުތައް ރައްކާތެރިކޮށްދިނުމަށްޓަކައެވެ.\nމަކަރާއި، ގޮތްނޭގޭ އަދި ހީލަތްތެރި ގޮތުގައި މުޢާމަލާތް ހިންގޭނެ އެންމެހައި ވަޞީލަތްތަކެއް ރައްކާތެރިކޮށް މީސްތަކުންނަށް ޙިމާޔަތް ހޯއްދަވައި ދެއްވާފައިވެއެވެ. ފަހެ، އެ ޤަވާޢިދުތަކުގައި ދެމިހުރެއްޖެހިނދު، އެހިނދު އެއީ އެބައިމީހުން ގަނެވިއްކުމުގައި އަދި އެހެނިހެން މުޢާމަލާތްތަކުގައި ޢަދުލުވެރިކަމުގައި ދެމިތިބުން ކަމުގައި ކަނޑައެޅުއްވިއެވެ. ފަހެ، މިއަދު ޝަރީޢަތުގެ ޙުދޫދުތަކާއި ޤަޥާޢިދުތަކަށް ފައިސާ އާއި މުދަލުގައި ޖެހުމުން އެކަމުގައި ހުއްދަ ނުވަތަ ހުއްދަ ނޫންތޯ ބެލުންވަނީ ނުހަނު ބީރައްޓެހި ކަމަކަށްވެފައެވެ. ފައިސާ ހޯދޭނެ ވަޞީލަތެއް ކަމުގައިވެއްޖެހިނދު ކޮންމެ ޙާލެއްގައިވެސް ތިމާގެ އަމިއްލަ މަންފާއަށްޓަކައި އެ މުޢާމަލާތްތަކުގެ ތެރެއަށް ވަދެގަތުން މިވަނީ ގިނަވެފައެވެ. ﷲ ހިދާޔަތްދެއްކެވި އަޅަކު ފިޔަވައެވެ.\nއިންޓަނެޓްގައި، އޮންލައިން ޕްލެޓްފޯމެއްގައި ވިއްކަން ޖަހާފައި ހުންނަ އެއްޗަކީ، އޭގެ މިލްކުވެރިޔާ ފިޔަވައި އެހެން މީހަކު މިލްކު ކުރާ އެއްޗެއް ނޫނެވެ. މިޘާލަކަށް އޮންލައިންކޮށް އެއްޗެހި ވިއްކާ ވިޔަފާރި ކުރާ ކުންފުއްޏެއްގެ ސައިޓެކެވެ. ރާއްޖޭގައި ހުރި މީހަކު އޭނާ އަމިއްލަ ޤުރޫޕެއްގައި އެސައިޓުގައި ވިއްކަންހުންނަ ތަކެތި ލިބެން ހުރި ވާހަކަ ޖަހައެވެ. އަދި ރާއްޖޭގައި އޭނާ ހުރެ އެތަކެތި ވިއްކައި މީހުންގެ އަތުން ފައިސާވެސް ނަގައެވެ. ފަހެ، ފައިސާ ނަގައި އެއަށްފަހު އެ ފައިސާ ލިބުމުން އޭނާ އޮންލައިންކޮށް ވިއްކާ ސައިޓަށްވަދެ އެ ސައިޓުން އެ އެއްޗެއް ގަނެ ހަދައެވެ. މި ސިފައަކީ މިއަދު ޢާންމުވެފައިވާ އަދި އެތައް ބަޔަކު ފައިސާ ހޯދުމުގެ ޤަޞްތުގައި ކުރަމުން ގެންދާ ވިޔަފާރިއެއް ކަމުގައި ހަދައިފައިވެއެވެ.\nޝައްކެތްވެސްނެތެވެ. ދެމީހަކު ދެބަސް ނުވާ ގޮތުގައި ބުނާނެއެވެ. ރާއްޖޭގައިހުރެ ކަސްޓަމަރުންގެ އަތުން ފައިސާ ނަގައި ވިއްކާފައިވަނީ ތިމާގެ އަތުގައި ނުވަތަ ތިމާ މިލްކު ނުކުރާ މުދަލެވެ. ފަހެ، މި ޢަމަލުގެ ޙުކުމް ބަޔާންވެގެންވާ ޙަދީޘްތަކުގެ ތެރޭގައި އިމާމް الترمذي ( 1232 ) أبو داود ( 3503 ) النسائي ( 4613 ) އަދި ابن ماجه ( 2187 ) ޞަޙާބީ حَكِيمِ بْنِ حِزَامٍ ގެ އަރިހުން ރިވާކޮށްފައިވާ ޙަދީޘް ވެއެވެ. ޞަޙާބީ ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ. “ﷲގެ ރަސޫލާއެވެ! އަހަރެންގެ އަތުގައި ނެތް އެއްޗެއް އޭނާއަށް ވިއްކައިދިނުމަށް މީހަކު އައިސް ތިމަން ގާތުގައި އެދެއެވެ. ފަހެ، އެ މުދަލެއް އޭނާއަށް ވިއްކުމަށްފަހު، ބާޒާރުން އެ މުދަލެއް ގަތުމަށްފަހު އެ ގަތް މީހާއަށް އެ ޙަވާލު ކުރަމު ހެއްޔެވެ؟” އެހިނދު ޙަދީޘްފުޅު ކުރެއްވިއެވެ. (لا تبِع ما ليسَ عندَكَ) “ތިބާގެ އަތުގައި ނެތް (އަމިއްލައަށް މިލްކު ކޮށްފައިވާ އެއްޗެއް މެނުވީ) ނުވިއްކާށެވެ.”\nޞަޙާބީ حَكِيمِ بْنِ حِزَامٍ އަކީ ވިޔަފާރިވެރިއެކެވެ. ފަހެ، ބައެއްފަހަރު ތަކެތި ގަތުމަށް އަންނަ މީހުން، ގަތުމަށް ބޭނުންވާ އެއްޗެއް އެ ގަންނަހިނދު އަތުގައި ނުހުރެއެވެ. އެހިނދު ނަބިއްޔާ -صلى الله عليه وسلم – ގެ އަރިހުގައި ސުވާލުކޮށްފައިވަނީ، އެ އެއްޗެއް އަތުގައިނެތްހިނދު، ގަންނަން ބޭނުންވާ މީހާއަށް އެ ވިއްކާލުމަށްފަހު، ބާޒާރުން އެ ހޯދައި ގަނެފައި އެމީހާއާ ޙަވާލު ކުރުން ހުއްދަވެގެންވޭ ހެއްޔެވެ؟ ފަހެ، އެހިނދު ނަބިއްޔާ -صلى الله عليه وسلم – ގެ ޖަވާބަކީ، ތިބާގެ އަތުގައި ނެތް އެއްޗެއް ވިއްކައިގެން ނުވާނެކަމެވެ. މާނައަކީ ގަނެވިއްކުމުގެ ޢަޤުދު ކުރެވޭހިނދު، ތިބާގެ އަތުގައިވާ މުދަލެއް މެނުވީ ވިއްކައިގެން ނުވާނެއެވެ.\nމި ޙަދީޘްއިން ބަޔާންވަނީ އެމީހަކު އަތުގައި މިލްކު ކޮށްފައިވާ އެއްޗެއް ނުވަތަ އޭނާގެ އަތްމަތީގައި އޭގެ މައްޗަށް ބާރުފޯރުވެވޭ ޙާލަތުގައިވާ އެއްޗެއް މެނުވީ އޭނާއަށް އެ ވިއްކުން ހުއްދައެއް ނުވާނެ ކަމެވެ. ފަހެ، އަތުގައި ނެތް އެއްޗެއް ވިއްކުމުން، އޭނާއަށް އެ ހޯދުމުގެ މައްޗަށް ޔަޤީންކަމެއް ނުލިބޭނެއެވެ. ފަހަރެއްގައި އެ އެއްޗެއް ހޯދިދާނެއެވެ. އަދި ނުހޯދުމަކީވެސް އޭގައި އެކަށީގެންވާ ކަމެކެވެ. ފަހެ، ވުމުން އޭގެ އާޚިރު ނަތީއްޖާއަކީ ކޮބައިކަމެއް ނޭގެއެވެ.\nމިއަދު އެތައް ބަޔަކު ސޯޝަލް މީޑިޔާގައި ވިޔަފާރި ކުރާ ސިފައަކީ މިއެވެ. އެގޮތުން ރަށުގައި ހުންނަ ނުވަތަ ޤައުމުގައި ހުންނަ ފިހާރައެއްގައި ވިއްކުމަށް ހުންނަ ތަކެތި އޭނާ އަމިއްލަ ޤޫރޫޕެއްގައި ޖަހައި އެ ލިބެންހުރި ވާހަކަ ބުނެއެވެ. ފަހެ، ޙަޤީޤަތަކީ އެތަކެއްޗަކީ އެހެން މީހަކު މިލްކު ކޮށްފައިވާ އެމީހާގެ ވިޔަފާރި ކުރާ ފިހާރައިގައި ހުރި އެއްޗެކެވެ.\nއަދި އޭނާ އެތަކެތި ޤުރޫޕުގައި ޖަހައި، އެކި މީހުންނަށް އެތަކެތި ވިއްކައި، ފައިސާ ނެގުމަށްފަހު، އެ ތަކެތި ވިއްކުމަށް ޖަހާފައިހުރި ފިހާރައަށް އައިސް އެ ގަނެއެވެ. އިސްވެ ދިޔަ ޙަދީޘްގައި ބަޔާންވެގެންވާ ސިފައާ އެއްވެސް ތަފާތެއް ނެތެވެ. މިފަދައިން ރިވެތި ނަންތަކުގައި މިޢަމަލުތައް ކުރާ މީހުންގެ ގިނަ ކަމާއެވެ! ބުނެއެވެ. “ޕްރީ އޯޑަރު ނަގަނީއެވެ.” ނުވަތަ “އޮންލައިންކޮށް އެއްޗެހި ވިއްކަނީއެވެ.”\nއަދިވެސް މި ޙުކުމް ބަޔާންވެގެންވާ ޙަދީޘްތަކުގެ ތެރޭގައި صحيح النسائي 4645 ގައި ޞަޙާބީ عبدالله بن عمروގެ އަރިހުން ބަޔާންވެގެންވާ ޙަދީޘްގައިވެއެވެ. (نهى رسولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم عن سلفٍ وبيعٍ، وعن بيعِ ما ليس عندَك ….) “އޭނާއަށް ދަރަންޏަށް މިވެނި މިންވަރަކަށް ފައިސާދޭ މަތިން އެއްޗެއް ވިއްކުން ރަސޫލާ -صلى الله عليه وسلم – ނަހީ ކުރެއްވިއެވެ. އަދި ތިބާގެ އަތުގައި (މިލްކުކޮށްފައި) ނުވާ އެއްޗެއް ވިއްކުންވެސް ރަސޫލާ -صلى الله عليه وسلم – ނަހީ ކުރެއްވިއެވެ.”\nފަހެ، އަތުގައި ނެތް ނުވަތަ ތިމާގެ ބެލެހެއްޓުމުގެ ދަށަށް ނާންނަ އެއްޗެއް ގަނެވިއްކުން މަނާވެގެންވާކަން ބަޔާންވެގެންވާ ޙުކުމަކީ ދީނުގައި ނުހަނު ޞަރީޙަ އަދި އޭގައި ފާޅުކަންބޮޑުވެގެންވާ ގޮތުގައި ހުއްދަވެގެން ނުވާނެ ވިޔަފާރިއެއްކަން ބަޔާންވެގެންވެއެވެ. ފަހެ، މިއަދު އާންމުވެފައިވާ މިސިފައިގައި ކުރެވޭ ވިޔަފާރިތަކުގެ މައްޗަށް ﷲއަށް ބިރުވެތިވުން ހުއްޓެވެ.\nސަޢުދީ ޢަރަބިއްޔާގެ ކުރީގެ މުފްތީ އިމާމް الشيخ عبد العزيز بن باز – رحمه الله – ވިދާޅުވެފައިވެ އެވެ. “(މި މައުޟޫގައި ވާރިދުވެގެންވާ ބައެއް ޙަދީޘްތައް ޛިކުރު ކުރެއްވުމަށްފަހުގައި ވިދާޅުވިއެވެ.) ފަހެ، މި އެންމެހައި ހަދީޘްތަކުން ޙައްޤު ހޯދުމުގައިވާ ފަރާތަށް އެނގި އޮޅުންފިލައިދަނީ، އޭނާ މިލްކުކޮށްފައި ނުވާ އެއްޗެއް މުސްލިމަކު ވިއްކުން ހުއްދަވެގެން ނުވާނެކަމެވެ. (އެއްޗެއް ވިއްކުމަށްފަހު) އެއަށްފަހު އެ އެއްޗެއް އޭނާ ގަނެއެވެ. ފަހެ، އޭނާއަށް ވާޖިބުވެގެންވަނީ، އޭނާ އެ އެއްޗެއް ގަތުމަށްފަހު އޭނާގެ މިލްކުވެރިކަމުގެ ދަށަށް އެ ގެނައުމަށްފަހުގައި އެ ވިއްކުމަށް ލަސްކުރުމެވެ. އަދި (މި ދަލީލުތަކުން ބަޔާންވެގެންވަނީ) ވަރަށްވެސް ގިނަ ބަޔަކު ޢަމަލުކުރާ ގޮތް ކަމުގައިވާ، މުދާ އެ ވިއްކާ މީހަކު އޭނާގެ ފިހާރައިގައި ނުހުންނަހިނދު، އޭނާއަށް އެ މިލްކު ނުވާހިނދު އެ ވިއްކާލުމެވެ. މިއީ ހުއްދަވެގެންވާ ކަމެއް ނޫނެވެ. އެއީ، ނަބިއްޔާ -صلى الله عليه وسلم- ގެ ސުންނަތާއި ޚިލާފްވެގެންވާތީއެވެ. އަދި ޠާހިރުވެގެންވީ ޝަރީޢަތުގައި ކަނޑައެޅި ޤައިދުކޮށްފައިވާ ސިފައާ ޚިލާފަށް މުޢާމަލާތްތައް ކުޅިވަރެއްގެ ގޮތުގައި ހަދާފައިވުމެވެ. އަދި މިފަދައިން ޢަމަލު ކުރުމަކީ ފަސާދައާއި ނުބައި ކަންތައްތައް އަދި އޭގެ ނިމުމުގެ ހިތިކަން ﷲ މެނުވީ އެހެންފަރާތެއް ދެނެވޮޑިގެން ނުވާނެ ޢަމަލެކެވެ.” مجموع فتاوى 19 / 52\nމިތަނުގައި މީސްތަކުންގެ ތެރޭގައި ޢާންމުވެފައިވާ މި ޙަލާލުވެގެން ނުވާ މުޢާމަލާތުގެ ސިފަ މިޘާލެއްގެ ގޮތުގައި ބަޔާން ކުރަމެވެ.\nއެސްޓާސް ފިހާރައިގައި އެތައް މުދަލެއް ފިހާރަ އަދި އޮންލައިންކޮށް ވިއްކުމަށް ޖަހާފައި ހުރެއެވެ. ފަހެ، އެއީ މުދާތައް މިލްކުވެރި އަދި މުދާތައް އޭގެ މިލްކުވެރިން ވިއްކުމަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ ތަންތަނެވެ. އެހެނަސް އެހެން މީހަކު، އޮންލައިން ސްޓޯރެއް ހުޅުވައި، އެސްޓާސް ފިހާރައިގައި ހުރި މުދާތަކުގެ ފޮޓޯތައް ޖަހައި އެއީ އޭނާ ވިއްކާ ތަކެއްޗެއް ކަމުގައި ހަދައި ވިޔަފާރި ކުރެއެވެ. އަދި އޭނާއަށް ގުޅާ ކަސްޓަމަރުންނަށް އޭނާގެ އެ މުދާތައް ވިއްކައެވެ. މުދަލުގެ އަގު ލިބުމުން އޭނާ އެސްޓާސް ފިހާރައިން އެ މުދާ އެއަށްފަހުގައި ގަނެއެވެ. އަދި ބުނާ ތަނަކަށް ޑެލިވަރީ ކޮށްދެއެވެ.\nއެއްވެސް ޝައްކެތްނެތް ގޮތުގައި މިއީ ޙަދީޘްގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ޙަރާމްވެގެންވާ މުޢާމަލާތެވެ. ހުއްދަވެގެން ނުވާ ސިފައިގައި ވިޔަފާރި ކުރުމުގެ ނަމުގައި ކޮށްފައިވާ ފާފަވެރި ޢަމަލެވެ. މިފަދައިން ބޭރުގެ އޮންލައިން ސައިޓްތަކުންވެސް ކުރުމަކީ ޙުކުމުގައި އެއްފަދަ ކަމެކެވެ.\nމި ސިފައިގައި ވިޔަފާރި ކުރުމަށްޓަކައި ޕްރީ އޯޑަރަށް ދެބައިކުޅަ އެއްބައި ނަގަނީ ކަމުގައި ބުނެ ތިމާ މިލްކު ނުކުރާ މުދަލަށް ފައިސާ ނެގުންވެސް ވަންނާނީ ހުއްދަ ނޫން ޢަމަލުގެ ތެރެއަށެވެ.\nނިންމާލުމުގެ ކުރީގައި ބުނަމެވެ. ދީނުގައި ސަލްމު ނުވަތަ ސަލަމްގެ ވިޔަފާރިއަކީ އެހެން މުޢާމަލާތެކެވެ. އެއީ ތިމާގެ އަތުގައި، މިލްކު ނުވާ އެއްޗެއް ވިއްކުމާއި މުޅިން ތަފާތު ވިޔަފާރިއެއް ކަމުގައި ދަންނައެވެ.\nމި ސިފައާއި ސަލަމްގެ ވިޔަފާރި އަކީ މުޅިން ތަފާތު ކަމެކެވެ.


ABU Radio Songe festival ah Ziyaa Khazakastan ah furaifi – adduLIVE\nއޭބީޔޫ ފެސްޓިވަލަށް ޒިޔާ ފުރައިފި\n0 Jul 09, 2018, 14:16 ލިޔުނީ އިބްރާހީމް ފައިސަލް\nއަންނަ ބުދަ ދުވަހު ކަޒަކަސްތާނުގައި ފަށާ އޭޝިއާ ޕެސިފިކް ބްރޯޑްކާސްޓިން ޔޫނިއަން (އޭބީޔޫ) ގެ މި އަހަރުގެ ރޭޑިއޯ ސޯންގް ފެސްޓިވަލްގައި ރާއްޖެ ތަމްސީލު ކުރާ މަރަދޫ އަބްދުﷲ ޒިޔާއު (ޒިޔާ) މިއަދު ފުރައިފި އެވެ.\nއެ ގައުމަށް ދާން ދުބާއީ މަގުން އޭނާ ފުރި އިރު، މިދިޔަ ހަފުތާގައި މާލެ ގޮސް ޕީއެސްއެމާ އެކު ބަނީ ފެސްޓިވަލަށް ދިއުމުގެ ކުރިން ވާން ޖެހޭ ތައްޔާރީތަައްވެފަ އެވެ.\nޓީވީއެމުން 2015 ގައި ގެނެސް ދިން މޯލްޑިވިއަން އައިޑޮލްގައި ވެސް ވާދަ ކުރި ޒިޔާ ފެސްޓިވަލްގައި ރާއްޖެ ތަމްސީލު ކުރަނީ ދައުލަތުގެ މީޑިއާ ޕީއެސްއެމްއާ އެކުގަ އެވެ. އޭނާއާ އެކު ޕީއެސްއެމްގެ އޮފިޝަލުންތަކެއް ވެސް ފުރި އެވެ.\nޒިޔާ ބުނި ގޮތުގައި އޭބީޔޫހެ މި އަހަރުގެ ރޭޑިއޯ ސޯންގް ފެސްޓިވަލުން އޭނާ އަށް ފުރުސަތު ލިބުނީ އެކަމަށް ހުޅުވައިލުމުން އޭނާ ފޮނުވު ލަވަ ހޮވިގެންނެވެ. ޒިޔާ ފެސްޓިވަލަށް ހުށަހެޅީ ލޯފަން ކުދިންނަށް ހާއްސަކޮށް ހަދާފައިވާ ލަވަ "ކުރިއަށް ދާނީ ގަދަ ހިތްވަރުން" އެވެ.\nރާއްޖެއާ އެކު މި ފަހަރުގެ ފެސްޓިވަލްގައި ނުވަ ގައުމަކުން ވާދަ ކުރެ އެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ފެސްޓިވަލް ބާއްވާ ކަޒަކަސްތާން، އިންޑިއާ، އަފްގާނިސްތާން، މަކާއޯ، ނޭޕާލް، ތުރުކީ، ތުރުކެމެނިސްތާން އަދި ވިއެޓްނާމް ހިމެނެ އެވެ.\nއޭބީޔޫގެ ރޭޑިއޯ ސޯންގް ފެސްޓިވަލްގައި އޮންނާނީ ބުދަ ދުވަހު ކަޒަކަސްތާންގެ އަސްޓާނާގަ އެވެ. ފެސްޓިވަލްގައި ޒިޔާ އޭނާގެ ލަވަ ހުށަހަޅައި ދޭނެ އެވެ.


ނޭވާލާ ނިޒާމް | އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑު | ޞިއްޙަތު\nBack ކަވާސާ ޞިއްޙަތު ޞިއްޙަތުގެ ބައިތައް އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑު ނޭވާލާ ނިޒާމް\n02 މާރިޗު 2012\n* ނޭވާލާ ނިޒާމް އުފެދިފައިވާގޮތް\n* ނޭވާލާ ނިޒާމްގެ މުހިއްމު ބައިތައް\n* ނޭވާލާ ނިޒާމް ހެދިބޮޑުވުން\n* ނޭވާލާނިޒާމްގެ ވަޒީފާތައް\n* ނޭވާލުމާއި، އޯޓޮނަމިކް ނާރުތަކުގެ ނިޒާމް\nނޭވާލާ ނިޒާމް(Respiratory system) އަކީ އިންސާނުންނާއި ޖަނަވާރުންގެ ނޭވާލުމުގެ ދައުރު އަދާކުރާ ނިޒާމެވެ. އިންސާނުންގެ ހަށިގަނޑުގައިވާ ނޭވާލާ ނިޒާމް ބިނާވެގެންވަނީ ފުއްޕާމޭ، ވައިބޭރުވާ މަގުތައް، އަދި ނޭވާލުމުގައި ބައިވެރިވާ މަސްތައް ފަދ އެތަކެއް ތަފާތު ޓިޝޫތަކެއްގެ މައްޗަށެވެ. މިހުރިހާ ބައިތައް ގުޅިގެން ނޭވާލުމުގެ ތެރޭގައި ހަށިގަނޑަށް ސާފުވައި ނުވަތަ އޮކްސިޖަން ވެއްދުމާއި، ހަށިގަނޑުން ނުސާފުވައި ނުވަތަ ކާބަންޑައި އޮކްސައިޑް ބޭރުކުރުމުގައި ބައިވެރިވެއެވެ. ފުއްޕާމޭ ގެ ތެރޭގައި ކުދި ވައިކޮތަޅުތަކުގެ ނިޒާމްގެ ތެރޭގައި އޮކްސިޖަން އާއި ކާބަންޑައި އޮކްސައިޑް ލެޔާއި، ފުއްޕާމޭގައި ހިމެނޭ ގޭސް ނުވަތަ ވައި އެކުލެވޭ މާހައުލާއި ދެމެދު، ''ޑިފިއުޝަން''(Diffusion) ގެ އެހީގައި ބަދަލު ބަދަލުވެ ހުރެއެވެ.\nލޭގެ ތެރޭގައި ހުންނަ ކާބަންޑައި އޮކްސައިޑް ފަދަ ވިހަ ގޭސްތައް ވަކިކޮށް ބޭރުކުރުމަށް ނޭވާލާ ނިޒާމް އެހީތެރިވެދެއެވެ. ހަމަ މިހެން ހަށިގަނޑު ގެ އެކި ހިސާބުތަކުން ހިތަށް އައިސް ހިތުން ފުއްޕާމެޔަށް ފޮނުވާލޭ އޮކްސިޖަން-މުއްސަދި ލެޔަކަށް ހެދުމަށް ފުއްޕާމޭ އެހީތެރިވެދެއެވެ. ހަމަ މިހެން ލެއިން ކުރިންވެސް ބުނިހެން ކާބަންޑައި އޮކްސައިޑް ވަކިކޮށް ބޭރުކުރުމަކީ ހަށިގަނޑުގައި ހިމެނޭ އެސިޑް-ބޭސް ގެ ހަމަހިފެހެއްޓުމަށް ވަރަށް ބޭނުންތެރި ކަމެކެވެ.\nނޭވާލާ ނިޒާމް އުފެދިފައިވާގޮތް\nއިންސާނުންގެ ނޭވާލާ ނިޒާމް މައިގަނޑު ދެބަޔަކަށް ބަހާލެވެއެވެ. އެއީ ނޭވާލާ ނިޒާމްގެ މަތީބަޔާއި، ނޭވާލާ ނިޒާމްގެ ތިރީބައެވެ. މީގެ އިތުރުން ވައި ނޮޅި އަދި ފުއްޕާމޭ ވެސް ހިމެނެއެވެ. ހަށިގަނޑަށް ވައި ވަނުމަށްފަހު ދައުރުވަމުން ފުއްޕާމޭ އަށް ވާޞިލްވަނީ އަންނަނިވި ބައިތައް ހުރަސްކޮށެވެ.\n• ނޭފަތުގެ ހިނދުރި\n• ނޭފަތުގެ އެތެރެ / ނޯށުތެރެ\n• ލަގޮނޑި (އަޑުފޮށި)\n• ވައިނޮޅި / ނޭވާހޮޅި\n• ވައިނޮޅީގެ ކަފި\n• ވައިނޮޅީގެ ކުދިކަފިތައް\n• ނޭވާލުމުގައި ބައިވެރިވާ ވައިނޮޅީގެ ކުދިކަފިތައް\n• ފުއްޕާމޭގެ ތެރޭގައި ހުންނަ ކުދި ވައިކޮތަޅުތައް ނުވަތަ ކުދި ވައިބޮކިތައް\nނޭވާލާ ނިޒާމްގެ މަތީބައި\nނޭވާލާ ނިޒާމްގެ މަތީބައި (Upper respiratory tract) ފެށިގެން އަންނަނީ ނޭފަތުގެ ހިނދުރި އާއި ހިސާބުންނެވެ. ނޭފަތުގެ ހިނދުރި ހުޅުވިފައި އިންނަނީ ނޭފަތު އެތެރެއާއި ގުޅިފައިވާ،އަރު ނުވަތަ ކަރުތެރޭގެ ބައެއް ކަމުގައި ބެލެވޭ ''ނޭފަތާގުޅޭ އަރުތެރެ''(Nasopharynx) އަށެވެ. މިހިސާބުން ފުރިހަމަކޮށްދޭ މަސައްކަތްތަކުގެ ތެރޭގައި އަންނަނިވި ކަންތައްތައް ހިމެނެއެވެ.\n• ވައި ފުރޭނުން\n• ވައި ހޫނުކޮށްލުން\n• ވައިގެ ތެރޭގައި ތެތްކަމެއް އުފެއްދުން\n• ބަސްމޮށުންތެރިކަމުގައި ތަފާތު އަޑުތައް އުފެއްދުމުގައި ބައިވެރިވުން\nނޭފަތާގުޅޭ އަރުތެރެ ހުޅުވިފައި އިންނަނީ އަނގައިގެ ފަހަތުގައިވާ ކަރުތެރޭގެ ބައެއް ކަމުގައި ބެލެވޭ ''އަނގަޔާގުޅޭ އަރުތެރެ''(Oropharynx) އަށެވެ. އަނގަޔާގުޅޭ އަރުތެރެ ގުޅިފައި އިންނަނީ ކަރުތެރޭގެ ބައެއް ކަމުގައި ބެލެވޭ ''ލަގޮނޑިޔާގުޅޭ އަރުތެރެ''(Laryngopharynx) އާއެވެ. އެއަށްފަހު ލަގޮނޑިއަށް ވާޞިލްވެއެވެ. އަޑު އުފައްދާ ވާފަށްތައް(Vocal cords) ހުންނަނީ ލަގޮނޑި ނުވަތަ އަޑު ފޮށީގެ ތެރޭގައެވެ. އެއަށްފަހު ''ގްލޮޓިސް''(Glottis) ހުރަސްކޮށް ވައި ނޮޅި(Trachea) އަށް ވާޞިލްވެއެވެ. ވައިނޮޅި ތިރިއަށް ގޮސް ދެކަފިވާ ހިސާބުން ބެލެވެނީ އެއީ ނޭވާލާ ނިޒާމުގެ ތިރީބައިގެ ގޮތުގައެވެ.\nނޭވާލާ ނިޒާމްގެ ތިރީބައި\nނޭވާލާނިޒާމުގެ ތިރީބައި (Lower respiratory tract) ފެށެނީ ވައިނޮޅި ތިރިއަށް ގޮސް ދެކަފިވާ ހިސާބުންނެވެ. މިހިސާބުން ވައި ނޮޅި ތިރިއަށް ގޮސް ދެފަރާތަށް ބެހިފައި ވެއެވެ. އަދި މިގޮތުން ކޮންމެ ފަރާތެއްގައި ވައި ނޮޅީގެ ކަތްޕެއް އިނދެއެވެ. ވައި ނޮޅީގެ ކަފިތައް(Bronchi) އިތުރަށް ކަފިވެގެން ގޮސް ވައި ނޮޅީގެ ކުދި ކަފިތައް(Bronchioles)އުފެދެއެވެ. އަދި ފަހުން މިބުނި ވައި ނޮޅީގެ ކުދި ކަފިތައް ގޮސް ގުޅެނީ ނޭވާލުމުގައި ބައިވެރިވާ މިފަދަ ކުދިކުދި ކަފި( Respiratory bronchioles) ތަކާއެވެ. ، އަދި މިފަދަ ކުދި ކަފިތައް ވައިކޮތަޅުތަކާއި ގުޅުވައިދޭ ހޮޅި(Alveolar duct)، ހުރަސްކޮށް ގޮސް ގުޅެނީ ކުދި ވައިކޮތަޅު(Alveoli) ތަކާއެވެ.\nނޭވާލާ ނިޒާމްގެ މުހިއްމު ބައިތައް\nނޭފަތް (Nose) ނުވަތަ ނޭފަތަކީ ނޭވާލާ ނިޒާމްގެ ބައިތަކުގެ ތެރެއިން ހަށިގަނޑުން ބޭރަށް ފެންނަ އިންނަ ގުނަވަނެކެވެ. ނޭފަތުގެ ބައްޓަން ކަނޑައަޅައިދެނީ އުފެދުމުގައި ނޭފަތުގެ ދަށުގައިވާ ''އެތުމޮއިޑް ކަށިކޮޅު''(Ethmoid bone) އަދި ނޭފަތުގެ ދެހިނދުރި، ވަކިކުރުމަށް އިންނަ މަޑުކަށީގެ ފާރު(Nasal septum) އިންނެވެ. ނޭފަތް ހިމެނޭ ހިސާބުގެ، އެތެރޭގެ ލޭހޮޅިތައް ސިކުނޑީގައިވާ ލޭނާރު ފުންޏަކާއި ގުޅިފައި ވެއެވެ. މިކަމުގެ ސަބަބުން ނޭފަތުގެ އެތެރޭގެ ހިސާބުތަކުގައި އަށަގަންނަ ޖަރާސީމްގެ އަސަރު، ބައެއް ފަހަރު ސިކުނޑިއަށް ފޯރާގޮތްވެއެވެ. މިބުނި ހިސާބަކީ ނޭފަތުގެ މަތިން ފެށިގެން ތިރިއަށް އަނގައިގެ ދެފަރާތުގެ ދެކަނަށެވެ. މިގޮތުން ކަނޑައެޅޭ ހިސާބަށް ޑޮކްޓަރުން ''މޫނުގެ ނުރައްކާތެރި ތިނެސްކަން''(Danger triangle of the face) އޭ ކިޔައެވެ. ނުވަތަ މޫނުގެ ނުރައްކާތެރި ހިސާބު މިހެން ވެސް ކިޔައެވެ.\n2- ނޭފަތުގެ ހިނދުރި\nނޭފަތުގެ ހިނދުރި (Nostril)އަކީ ނޭފަތުން ބޭރަށް ހުޅުވިފައި އިންނަ ހުޅުވުމެވެ. ނޭވާލުމުގެ ތެރޭގައި އޮކްސިޖަން ހަށިގަނޑަށް އެތެރެވެ، އަދި ކާބަން ޑައިއޮކްސައިޑް ހަށިގަނޑުން ބޭރުވެގެން ދަނީ ނޭފަތުގެ ހިނދުރި ހުރަސްކޮށެވެ.\n3- ނޭފަތުގެ އެތެރެ ނުވަތަ ނޯށުތެރެ\nނޭފަތުގެ އެތެރެ ނުވަތަ ނޯށުތެރެ (Nasal cavity) އަކީ ނޭފަތުގެ ހިނދުރީގެ އެތެރެއެވެ. މިއީ މޫނުގެ މެދުގައި ނޭފަތުގެ ތެރޭގައި ވައި ޖަމާވެފައި ހުންނަ ތަނެކެވެ. ނޭވާލުމުގެ ތެރޭގައި ނޯށުތެރެ ހުރަސްކޮށް ވައި ދައުރުވާ ދައުރުވުމުގައި އެވައި ފިނި ނުވަތަ މަޑު ތެތްކަމެއް ހުންނަ އެއްޗަކަށް ހަދައެވެ. އަދި މިހިސާބުގައި ހިމެނޭ ކުދިކުދި ލޯލި އިސްތަށި ތަކުގެ އެހީގައި ވައިގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ހިރަފުހާއި، އެހެނިހެން ހަށިގަނޑާ ބީރައްޓަހި މާއްދާތައް ވަކިކޮށް ހަށިގަނޑުން ބޭރުކުރުވައެވެ. ނުވަތަ މިލޯލި އިސްތަށި ތަކުގެ ސަބަބުން ހިރަފުހާއި ކުނިބުނި، ނޭވާލާ ނިޒާމާއި ހަށިގަނޑުގެ ތެރެއަށް ވާޞިލްވުމަށް ހުރަސް އަޅައެވެ. ހަމަ މިގޮތަށް ނޯށުތެރޭގައި އުފެދޭ ދަވަ މިބުނި ލޯލި އިސްތަށި ތަކުގެ އެހީގައި ފަހަތަށް ގެންގޮސް އަރުތެރެއަށް ފޯރުކުރުވައި، ދިރުވާލައެވެ. މިސަބަބުތަކާހުރެ ނޭފަތުގެ އެތެރޭގައި ނުވަތަ ނޯށުތެރޭގައި ފަޅާފައި ހުންނަ ލޯލި އިސްތަށިތައް އުފުރައި ހެދުމަކީ ރަގަޅު ކަމެއް ނޫނެވެ.\nއަރުތެރެ (Pharynx) އަކީ އަނގަ، އަދި ނޯށުގެ ފަހަތުން ކާތަކެތި ހިގާ ހޮޅިއާއި، ލަގޮނޑި ނުވަތަ އަޑު ފޮށި، އަދި ވައި ނޮޅީގެ މަތިން އިންނަ ބައެކެވެ. އަރަކީ ކަރު އަދި ކަރުތެރޭގެ ބައެއްގެ ގޮތުގައި ބެލެވޭ ތަނެކެވެ. މިއީ އަނގައިގެ ފަހަތުގައި ކާތަކެތި ހިގާހޮޅިއާއި އަނގަޔާއި ދެމެދުގައި ވާބައެވެ. ނުވަތަ މިދެބައި ގުޅުވާލަދޭ ބައެވެ. ދިވެހި ބަހުން އަރު ވެސް ކިޔަނީ މިހިސާބަށް ކަމަށް ލަފާކުރެވެއެވެ. މިއީ ހަޖަމުކުރާ ނިޒާމް އަދި ނޭވާލާ ނިޒާމްގައި ވެސް ޝާމިލްވާ ޓިޝޫ އެކެވެ.\nލަގޮނޑި (Larynx) ނުވަތަ އަޑުފޮށްޓަކީ ކަރުގެ އެތެރޭގައި އިންނަ ގުނަވަނެކެވެ. ލަގޮނޑީގެ މަސައްކަތަކީ، ވައި ނޮޅި ހިމާޔަތްކޮށްދީ، އަޑު އުފެއްދުމުގައި ބައިވެރިވުމެވެ. ލަގޮނޑި އިންނަނީ ވައި ނޮޅީގެ މަތިން އަރުތެރޭގެ ތިރިން، ކާތަކެތި ހިގާ ހޮޅިއާއި، އަރުތެރެގުޅޭ ހިސާބުގައެވެ. ކާތަކެތި ދިރުވުމުގެ ތެރޭގައި އަޑު ފޮށީގެ މަތި ''އެޕިގްލޮޓިސް"(Epiglottis)ގެ އެހީގައި ބައްދާލައެވެ. މީގެ ބޭނުމަކީ ކާތަކެތި ، ވައި ނޮޅީގެ ތެރެއަށް ވަދެ، ފުއްޕާމެއާއި، ހަމައަށް ވާޞިލްވިޔަ ނުދިނުމެވެ. ނުވަތަ ކެއުމުގެ ތެރޭގައި ނޭވާ ހިނގާ މަގަށް ކާތަކެތި އެޅުނަނުދިނުމެވެ. ކާއެއްޗެއް ލަގޮނޑިޔަށް ފޯރައިގެން ލަގޮނޑި ހީވާގިވެ މުރާލި ވެއްޖެނަމަ ކެއްސުން ކުރިމަތި ކުރުވައެވެ. މިގޮތުން ކެއްސުން ކުރިމަތިވަނީ ލަގޮނޑިޔަށް ވާޞިލްވި މާއްދާއިން، ފުއްޕާމޭ ހިމާޔަތްކޮށް ރައްކާކުރުމަށް ޓަކައެވެ. އެހެން މާނައެއްގައި ބުނާނަމަ، ކެއުމުގެ ތެރޭގައި ކާއެއްޗެއް ނޭވާހިނގާ މަގަށް އެޅިއްޖެނަމަ ކޮށިއެރުން(Aspiration) ނުވަތަ ނޯށަށްއެރުން ކުރިމަތި ކުރުވައެވެ.\nވައިނޮޅި ނުވަތަ ނޭވާހޮޅި (Trachea) އަކީ ނޭވާލާ ނިޒާމްގައި، ލަގޮނޑިން ފެށިގެން، ވައި ނޮޅީގެ ކަތްޕާއި، ހަމައަށް އިންނަ ނޭވާ ދައުރުކުރާ ނުވަތަ ނޭވާ ހިނގާ ހޮޅިއެކެވެ. އެހެންކަމުން ވައިނޮޅި ނިމިފައި އިންނަނީ ވައިނޮޅި ދެފަރާތުގެ ފުއްޕާމެޔަށް ކަފިވާ ހިސާބުންނެވެ. އެއީ ކަނާތު ފުއްޕާމެޔަށް ގޮސްފައިވާ ވައިނޮޅީގެ ކަފި(Bronchus) އަދި ވާތު ފުއްޕާމެޔަށް ގޮސްފައިވާ ވައިނޮޅީގެ ކަތްޕެވެ. ނޭފަތުން އެތެރެއަށް ވަންނަ ވައި ނުވަތަ އޮކްސިޖަން ފުއްޕާމެޔާއި، ހަމައަށް ވާޞިލްވުމުގެ ތެރޭގައި ވައިދައުރުކުރަނީ މިހޮޅީގެ ތެރެއިންނެވެ. އެތެރޭގެ ދިގު ހުރަސް މިނުގައި 25-20 މިލިމީޓަރު ހުންނަ މިހޮޅީގެ ދިގުމިނުގައި 16-10ސެންޓިމީޓަރު ވަރު ހުރެއެވެ. ވައި ނޮޅީގެ އެތެރޭ ބަތާނަ ފަށަލައިގައިވާ އެޕިތީލިއަމްގެ ވައްތަރަކީ ''ސޫޑޯސްޓްރެޓިފައިޑް ސިލިއޭޓެޑް ކޮލަމްނާ އެޕިތީލިއަމް''(Pseudostratified ciliated columner epiththelium) އެވެ. މީގެ އިތުރުން ވައި ނޮޅީގެ ތެތް ދުލި ފަށަލައިގައިވާ ''ގޮބްލިޓް ސެލް''(goblet cell) ތަކުން ދަވަ ބޭރުކުރެއެވެ. ކުރިން ބުނި އެޕިތީލިއަމް އަކީ ނަރުވާ އެކުލެވޭ އެޕިތީލިއަމް އެއް ކަމަށްވުމުން ވައި ނޮޅީގެ ތެރެއަށް ހަށިގަނޑާ ބީރައްޓަހި މާއްދާއެއް ވާޞިލްވެއްޖެނަމަ އެނަރުވާ ތަކުގެ އެހީގައި މައްޗަށް ގެންގޮސް ލަގޮނޑި، ހުރަސްކޮށް އަރުތެރެއަށް، ފޮނުވާލައެވެ. އެއަށްފަހު އަރުން އެދިރުވާލުމުން މައިދާއަށް ވާޞިލްވެ ނެތިދެއެވެ.\n7- ވައި ނޮޅީގެ ކަފި\nވައި ނޮޅީގެ ކަފި (Bronchus) އަކީ ވައި ނޮޅިިން، ފުއްޕާމެއަށް، ވައި ފޮނުވައިދިނުމަށް ވައި ނޮޅީގެ ނިމޭ ހިސާބުން ކަފިވެގެން ދެފަރާތުގެ ފުއްޕާމޭގެ ތެރެއަށް ވަދެފައިވާ ވައިދައުރުވާ ކަފި ތަކެކެވެ. މިގޮތުން ވައި ނޮޅިން ކޮންމެ ފަރާތެއްގެ ފުއްޕާމެއަށް ކަތްޕެއް ވަދެފައިވެއެވެ. ވައިނޮޅި އެކޭ އެއްފަދައިން ވައިނޮޅީގެ ކަފީގައި ވެސް ވައިނޮޅީގައި ހުރި ފަދަ މަޑުކަށީގެ ބަދަތައް އޭގެ ވަށައިގެން ސީއަކުރުގެ ބައްޓަމަށް ވަށްބުރުތަކެއް ހެން އެތުރިފައި ހުރެއެވެ.\nކަނާތު ވައި ނޮޅީގެ ކަފި ކުރުވެފައި، ފުޅާކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ. އަދި މިކަފި އިންނަނީ ،ވައި ނޮޅިއާއި ތަންކޮޅެއް ބޮޑަށް ސީދާވާގޮތަށެވެ. ކަނާތު ވައި ނޮޅީގެ ކަފި އިންނަނީ، ފުއްޕާމޭގެ ތެރޭގައި އިތުރު3ބަޔަށް ކަފިވެފައެވެ. ވާތު ވައި ނޮޅީގެ ކަފި އިންނަނީ، ފުއްޕާމޭގެ ތެރޭގައި އިތުރު2ބަޔަށް ކަފިވެފައެވެ. ވައިނޮޅީގެ ކަފިތައް ފުއްޕާމޭގެ ތެރޭގައި ވައިނޮޅީގެ ކުދިކަފި(Bronchioles) ތަކަށް ކަފިވެގެން ނުވަތަ ބައިވެގެން ދެއެވެ.\n8- ވައިނޮޅީގެ ކުދިކަފި\nވައިނޮޅީގެ ކުދިކަފި(Bronchioles) ތަކަކީ ވައިނޮޅީގެ ކަފި ފުއްޕާމެޔަށް ވަނުމަށްފަހު އޭގެ ތެރޭގައި ކަފިވެފައިވާ ކުދިކަފިތަކެކެވެ. މިއީ ފުއްޕާމޭގެ ތެރޭގައި މުޅިން ހުންނަ ކަފިތަކަކަށް ވުމުން، ވައިނޮޅި، އަދި ވައިނޮޅީގެ ކަފީގެ ބޭރުގައި ހުންނަ މަޑުކަށީގެ ބަދަތައް މިކަފިތަކުގެ ބޭރުފުށަކު ނުހުންނާނެ އެވެ. ފުއްޕާމޭގެ ތެރޭގައި އިތުރު ކުދިކުދި ކަފިތަކަކަށް މިކަފިތައް ބައިބައިވެގެން ގޮސްފައި ހުރެއެވެ. އެގޮތުން ފުއްޕާމޭގެ ތެރޭގައި ވައިނޮޅީގެ ކަފިތައް ބައިވެގެންދާއިރު، ވައިނޮޅީގެ ކުދި ކަފިތައް ފެށޭ ކަފި ތައް(Primary bronchioles) އަދި ވައިނޮޅީގެ ކުދި ކަފިތައް ނިމޭ ކަފި(Terminal bronchioles) ތައް ހުރެެއެވެ. ފަހުން މިބުނި ކަފިތައް އިތުރަށް ބައިވެގެން ގޮސް ނޭވާލުމުގައި ޝާމިލްވާ ކުދިކަފި(Respiratory bronchioles) ތައް އުފެދިގެން ދެއެވެ. އަދި ފަހުން މިބުނެވުނު ކަފިތައް މިކަފިތަކާއި ވައިކޮތަޅުތައް ގުޅުވައިދޭ ހޮޅި(Alveolar ducts) ތައް ހުރަސްކޮށް، ގޮސް ހުސްވަނީ ފުއްޕާމޭގެ ތެރޭގައި ހުންނަ ކުދި ވައިކޮތަޅު ނުވަތަ ވައިބޮކި(Alevolus) ތަކަށެވެ.\n9- ފުއްޕާމޭގެ ތެރޭގައި ހުންނަ ކުދި ވައިކޮތަޅު\nފުއްޕާމޭގެ ތެރޭގައި ހުންނަ ކުދި ވައިކޮތަޅު (Alveolus) ނުވަތަ ވައިބޮކި ތަކަކީ ފުއްޕާމޭގެ ތެރޭގައި ލެޔާއި ފުއްޕާމެޔާއި ދެމެދު ހިގާ ގޭސްތައް ބަދަލުކުރުމުގެ މަސައްކަތް(އޮކްސިޖަން ލެޔަށް ފޯރުކޮށްދީ، ކާބަން ޑައިއޮކްސައިޑް ފުއްޕާމޭގެ ތެރެއަށް ދޫކުރުން) ހިންގާ މައިމަރުކަޒެވެ.\nވައިނޮޅީގެ ކުދި ކަފިތަކުގެ ކޮޅުގައި ވައިކޮތަޅު(Alveolus) ތައް ނުވަތަ ވައިބޮކިތަކެއް ހުރެއެވެ. ފުއްޕާމޭގައި ގާތްގަނޑަކަށް 500 – 300 މިލިޔަނާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް ވައިބޮކި ހުރެއެވެ. ކޮންމެ ވައިބޮތްކެއްގެ ވަށައިގެން ކުދިކުދި، ހިމަ ލޭނާރުތަކުން ފުރިފައިވާ ދާގަނޑެއް ވެއެވެ. މިވައިކޮތަޅު ތަކުގެ ބޯމިނުގައި 0.2 މައިކްރޯމީޓަރު ހުރެއެވެ. ކުދި ވައިކޮތަޅުގެ ފާރުގައި މައިގަނޑު3ވައްތަރެއްގެ ސެލް ހުރެއެވެ.\n• ފުރަތަމަ ވައްތަރުގެ ސެލް: މިއީ ވައިކޮތަޅުގެ ފާރު ބިނާވެގެންވާ ސެލްތަކެވެ. ނުވަތަ ވައިކޮތަޅުތައް ބިނާކޮށްދޭ ސެލްތަކެވެ.\n• ދެވަނަ ވައްތަރުގެ ސެލް: މިސެލްތަކުން ''ސާރފެކްޓަންޓް'' (Surfactants)ކިޔާ މާއްދާއެއް ދޫކުރެއެވެ.\n• ތިންވަނަ ވައްތަރުގެ ސެލް: މިއީ މެކްރަފޭޖް ތަކެވެ. މިސެލްތަކުން ބެކްޓީރިއާ ފަދަ ހަށިގަނޑާ ނުގުޅޭ މާއްދާތައް މަރައި ނެތިކޮށްލައެވެ.\nނޭވާލާ ނިޒާމްގެ މައިގަނޑު އެއް މަސައްކަތަކީ ގޭސް ބަދަލު ކުރުމެވެ.އެތެރެއަށް ނޭވާލުމުގެ ތެރޭގައި ގޭސް ބަދަލު ކުރުމުގެ މަސައްކަތް ހިގަނީ ކުދި ވައިކޮތަޅު(Alveolus) ތަކާއި އެވައިކޮތަޅު ތަކުގެ ފާރުގައިވާ ކުދިކުދި ލޭހޮޅި (Pulmonary Capillaries)ތަކާ ދެމެދުގައެވެ. ވައިކޮތަޅު ތަކުގެ ފާރަކީ ވަރަށް ތުނި އެއްޗެކެވެ. ގާތް ގަނޑަކަށް އޭގެ ބޯމިން އުޅެނީ 0.2 މައިކްރޯމީޓަރު ގައެވެ. ވައިކޮތަޅުގެ ފާރުގައިވާ ކުދި ލޭހޮޅިތަކުގެ ފާރަކީ ވެސް ތުނި އެހާމެ ތުނި އެއްޗެކެވެ. އެހެންކަމުން ފަސޭހަ ކަމާއެކު އެދެމެދުގައި ގޭސް ބަދަލުކުރެވެއެވެ.\nމިއީ ނޭވާލުމުގެ ނިޒާމްގައި ހިމެނޭ އެންމެ މުހިއްމު އަދި މައި ގުނަވަނެވެ.ފުއްޕާމޭ (Lung) ގެ މައިގަނޑު މަސައްކަތަކީ ޖައްވުން ސާފުވައި ނުވަތަ އޮކްސިޖަން އެތެރެއަށް ނޭވާލާއިރު، ހަށިގަނޑުގެ އެތެރެ އަށް ފޯރުކޮށްދިނުމާއި، ލޭގައި ހުންނަ ވިހަ ކާބަންޑައި އޮކްސައިޑް ފުއްޕާމޭގެ ޒަރީޢާއިން ބޭރަށް ނޭވާލާއިރު، ހަށިގަނޑުން ބޭރުކުރުމެވެ.ބޭސްވެރިކަމުގެ ދުނިޔޭގައި ބޭނުންކުރެވޭ ''ޕަލްމޯ،ނިއުމޯ'' (Pulmo/pneumo) މިބަސްތަކުން ދޭހަކޮށްދެނީ ފުއްޕާމެޔާ ގުޅުންހުރި މިހެންނެވެ.\nނޭވާލާ ނިޒާމް ހެދިބޮޑުވުން\nމާބަނޑު ދުވަސްވަރު ކުޑަ ދަރިފުޅު ބަނޑުގައި ހޭދަކުރާއިރު އެކުއްޖާގެ ނޭވާލާ ނިޒާމް ހޭދަކުރަނީ ހިމޭންކަންމަތީގައެވެ. ނުވަތަ ''ޑޯރމެންޓް''ކޮށެވެ. މާނައަކީ މާބޮޑު ހަރަކާތެއް ނެތިއެވެ. ދުވަސް ނުފުރާ ވިހާ ކުދިންނަށް ބައެއް ފަހަރު ނޭވާލުން ފޭލްވުން ފަދަ ކަމެއް ދިމާވުން އެކަށީގެންވެއެވެ. އެއީ ފުއްޕާމޭގެ ވައިކޮތަޅުގައި ދެވަނަ ވައްތަރުގެ ސެލް ރަގަޅަށް ފުރިހަމަ ނުވާތީއެވެ.\n1-ވައި ދައުރުކުރުމާއި ނޭވާލުން\nވައިދައުރު ކުރުވުމަކީ އޮކްސިޖަން އެތެރެއަށް ނޭވާލާއިރު ހަށިގަނޑުގެ ތެރެއަށް ގެނެސް (ސާފުވައި އެތެރެއަށް ގެނައުން) ، ކާބަންޑައި އޮކްސައިޑް ބޭރަށްނޭވާލާއިރު (ނުސާފުވައި ބޭރުކުރުން) ، ހަށިގަނޑުން ބޭރުކުރުމެވެ. އެހެންކަމުން ވައިދައުރުވުމުގައި ޝާމިލްވާ އެންމެ އަސާސީ ދެކަމަކީ އެތެރެއަށް ނޭވާލުމާއި ބޭރަށް ނޭވާލުމެވެ.\nވައި ދައުރުކުރުން(Ventilation) ( ސާފުވައި އެތެރެއަށް ގެނެސް، އަދި ނުސާފުވައި ބޭރުކުރުން ) ކުރިމަތިވަނީ ''އުޓޮނޮމިކް ނާރުތަކުގެ ނިޒާމް''(Autonomic nervous system) ގެ ބެލުމުގެ ދަށުންނެވެ. އަދި ނޭވާލުމުގެ މަސައްކަތުގައި ސިކުނޑީގައިވާ ބައިތަކެއް ކަމަށްވާ ''ބްރެއިން ސްޓެމް'' (Brain stem) ، ''މިޑައްލާ އޮބްލޮންގާޓާ''(Medulla oblongata) ، އަދި ''ޕޮންސް''(Pons) ބައިވެރިވެއެވެ. ސިކުނޑީގެ މިބުނި ހިސާބުގައި ނޭވާލުން ކޮންޓްރޯލްކުރާ މަރުކަޒު(Respiratory cenetre) އަދި ބްރެއިން ސްޓެމް މެދާއި ތިރީ ބައިގައި ގުޅިފައިވާ ''ނިއުރޯން''(Neuron) ތަކުގެ ސިލްސިލާއެއް ވެއެވެ.\nނޭވާލުމުގެ މަސައްކަތް ކޮންޓްރޯލްކުރުން : ނޭވާލުމުގެ ހަރަކާތް ރާވައި، ހިންގައި، ކުރިއަށްގެންދަނީ ނުވަތަ ކޯޑިނޭޓް ކުރަނީ މިބުނި ނިއުރޯން ތަކާއި، ނޭވާލުން ކޮންޓްރޯލްކުރާ މަރުކަޒުންނެވެ. މިހިސާބުގައި ނިއުމޯޓެކްސިކް ސެންޓަރު(Pneumotaxic centre) އަދި އެޕްނިއުސްޓިކް ސެންޓަރު(Apneustic centre) ވެއެވެ.\nކުޑަ ދަރިފުޅު ތުއްތު އިރު މިއީ ވަރަށް ނުރައްކާތެރި އަދި ނާޒުކު ހިސާބެކެވެ. ކުޑަ ދަރިފުޅު ވެއްޓޭގޮތަކުން ނުވަތަ މާބާރަށް ތަޅުވާ ހަލުވާ ލައިފިނަމަ މިހިސާބުގައިވާ ނިއުރޯންތަކަށް ގެއްލުން ލިބުމަކީ ވެދާނެ ގޮތެކެވެ. އަދި އެކަމުގެ ސަބަބުން ''ޝޭކެން ބޭބީ ސިންޑްރޯމް'' (Shaken baby syndrome)ކުރިމަތިވެ ކުޑަދަރިފުޅު މަރުވުމަކީ ވެދާނެ ގޮތެކެވެ. އެހެންކަމުން ތުއްތު އިރު ކުޑަދަރިފުޅު މައްޗަށް ނަގައި އެއްލައި މާބާރަށް ތަޅުވައި ހެދުމަކީ ރަގަޅު ކަމެއް ނޫނެވެ.\n(ހ) - އެތެރެއަށް ނޭވާލުން : އެތެރެއަށް ނޭވާލުން(Inspiration) ފެށިގެން އަންނަނީ މޭމަތީގެ ކަށިތަކުގެ މެދުގައި އެތުރި ފައި ހުންނަ ''އެކްސްޓަރނަލް އިންޓަކޯސްޓަލް މަސް (External intercostals muscle) ތަކުގެ ސަޕޯޓާއެކު ''ޑައަފްރަމް''(Diaphragm) އިންނެވެ. އާންމު ގޮތެއް ގައި ( އެއްވެސް ހަރަކާތެއް ނެތި / އަރާމްކުރާ ވަގުތު ) މިނިޓަކު 20- 10 ނުވަތަ 15-25 ފަހަރާއި ދެމެދުގެ މިންވަރަކަށް ނޭވާލައެވެ.ެ. މީހަކު މިނިޓަކު ނޭވާލަނީ 15-12 ފަހަރާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް ނަމަ ދުވާލަކު 17000 ފަހަރު، އަދި އަހަރަކު6މިލިޔަން ފަަހަރު އެމީހަކު ނޭވާލާނެ އެވެ. ގަދަ ހަރަކާތެއްގައި ( މިސާލަކަށް ފުޓްބޯޅަ ކުޅެން ދުވުން، ބުރަ މަސައްކަތެއް ކުރުން ފަދަ ކަމެއް ) ނަމަ ނޭވާލާ މިންވަރު މިނިޓަކު 35 އަށް އަރައެވެ. މިފަދަ ޙާލަތްތަކުގައި ނޭވާލުމުގެ މަސައްކަތުގައި ''އެކްސަސަރީ ރެސްޕިރޭޓަރީ މަސަލް''(Accessory respiratory muscle) ބައިވެރިވެއެވެ. މިބުނި މަސްތަކުގެ ގޮތުގައި ބެލެވެނީ ''ސްޓާރނޯ ކްލީޑޯ މަސްޓޮއިޑް''(Sternocleido muscle)، ''ޕްލެޓީސްމާ''(Platysma)، އަދި ކަރުގެ ''ސްޓްރެޕް'' މަސްތަކެވެ.\nއެތެރެއަށް ނޭވާލުން މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި ހިންގަނީ ޑައަފްރަމް އިންނެވެ. ޑައަފްރަމް ފިތި ކުރުގެޅުމުން (ކޮންޓްރެކްޓްވުމުން) ''މޭމަތީގައި އަރިކަށިތަކުން އުފެދިފައިވާ ކޮށި''(Rib cage) ފޭވެ ނުވަތަ ފުޅާވެ، ''މައިދާގައިވާ ތަކެތި''(Abdominal contents) ތިރިއަށް ދެއެވެ. މިހެންވުމުން މޭމަތި ހިމެނޭ ހިސާބު އެތެރޭގައިވާ ގުނަވަންތަކާއި ބައިތައް ހުންނަ ސަރަހައްދު ނުވަތަ ''ތޮރަސިކް ކެވިޓީ''ގެ(Thoracic cavity) ސައިޒު ބޮޑުވެ، މޭމަތި އޮންނަ ހިސާބު ނުވަތަ ތޮރަކްސް(Thorax)ގެ އެތެރޭގެ ޕްރެޝަރު(Intrathoracic pressure) ދަށްވެއެވެ. މިގޮތަށް އެތެރޭގެ ޕްރެޝަރު ދަށްވުމުން ސާފު ވައި ނޭވާލާ ނިޒާމްގެ މަތީބަޔަށް ވާޞިލްވެ، ދައުރުވަމުން އައިސް ފުއްޕާމެޔަށް ފޯރައެވެ.\nގަދަ ކަމުން އެތެރެއަށް ނޭވާލާއިރު މިސާލަކަށް އަހަރެމެން ފުން ނޭވާއެއް އެތެރެއަށްލާއިރު، ''އެކްސްޓާރނަލް އިންޓަކޯސްޓަލް މަސަލް'' (External Intercostal Muscle)އަދި ''އެކްސަސަރީ ރެސްޕިރޭޓަރީ މަސަލް''(Accesory respiratory muscle) ތައް ގުޅިގެން ތޮރަސިކް ކެވިޓީ އިތުރަށް ފުޅާ ކުރުވައެވެ.\n(ށ) - ބޭރަށް ނޭވާލުން : ބޭރަށް ނޭވާލުން (Expiration)ބެލެވެނީ ''ޕެސިވް ޕްރޮސަސް''(Passive process) އެއްގެ ގޮތުގައެވެ.ގަދަކަމުން ބޭރަށް ނޭވާލެވެނީ ބަނޑާއި،''އިންޓާރނަލް އިންޓަކޯސްޓަލް''(Internal intercostals muscle) މަސްތަކުގެ އެހީގައެވެ. ފުއްޕާމެޔަށް ތަބީޢީ ގޮތުން އިލާސްޓިކް(ދެމޭގޮތެއް) ކަމެއް ލިބިފައިވެއެވެ. އެތެރެއަށް ނޭވާލުމުގައި ކުރިމަތިވާ، ޑައަފްރަމް ފިތި، މޭމަތީގައި އަރިކަށިތަކުން އުފެދިފައިވާ ކޮށި، ފުޅާވުމުގެ ބަދަލުގައި ބޭރަށް ނޭވާލާއިރު ޑައަފްރަމް ހަމައަކަށް އެޅި، މޭމަތީގައި އަރިކަށިތަކުން އުފެދިފައިވާ ކޮށި، ހިނދި ހަނިވެގެން ދެއެވެ. އެއާއެކު ވައި ބޭރަށްލާ ނޭވަޔާއެކު ބޭރުވެގެން ދެއެވެ.\nހިތުގެ ކަނާތް ފަރާތު ތިރީގައިވާ ކަނާތު ވެންޓްރިކްލް(Right ventricle) އިން ހިތުން ފުއްޕާމެޔަށް ފޮނުވާ ލޭ ސެމިލޫނަރ ޕަލްމޮނަރީ ވޭލް(Semi-lunar pulmonary valve) ހުރަސްކޮށް ހިތުން ފުއްޕާމެޔަށް ލޭފޮނުވާދޭ މައި ލޭހޮޅި ޕަލްމޮނަރީ ޓްރަންކް(Pulmonary Trunk) އަށް ވާޞިލްވެ ދެއެވެ. ޕަލްމޮނަރީ ޓްރަންކް(Pulmonary Trunk) ދެ ލޭހޮޅިއަށް ކަފިވެގެން ގޮސްފައިވެއެވެ. އެއީ ކަނާތް ފަރާތު ފުއްޕާމެޔަށް ލޭގެންގޮސްދޭ ލޭހޮޅި(Right Pulmonary Artery) އާއި ވާތް ފަރާތު ފުއްޕާމެޔަށް ލޭގެންގޮސްދޭ ލޭހޮޅި (Left Pulmonary Artery)އެވެ. އަދި މިގޮތުން ހިތުން ފުއްޕާމެޔަށް ލޭފޮނުވާ ލޭހޮޅި(Pulmonary artery) ތަކުގެ އެހީގައި ދެން ލޭ ވާޞިލްވަނީ ފުއްޕާމެއަށެވެ.\nވައި ދައުރުކުރާ މަގުގެ އެކި ހިސާބު ތަކުގައި މިލޭހޮޅިތައް ކަފިވެގެން އިތުރު ކުދި ގޮފިތައް އުފެދިފައި ވެއެވެ. ފުއްޕާމޭގެތެރޭވާ ކުދިކުދި ލޭހޮޅި (Pulmonary Capillaries)ތަކުގެ ތެރޭގައި ގޭސް ބަދަލު ކުރުމުގެ މަސައްކަތް(ލޭގައި ހިމެނޭ ވިހަ ކާބަންޑައި އޮކްސައިޑް ބޭރަށް ނޭވާލާއިރު،ހަށިގަނޑުން ބޭރުކުރުމަށްޓަކައި ފުއްޕާމޭގެ ތެރެއަށް ގެނައުމާއި، އަދި އެތެރެއަށް ނޭވާލާއިރު، ފުއްޕާމެޔަށް ވާޞިލްވާ ސާފުވައި ހަށިގަނޑުގެ އެކި ހިސާބަށް ފޯރުކޮށްދިނުމަށް ލޭގެ ތެރެއަށް ދޫކުރުން) ފުރިހަމަކޮށް ނިމުމުން ފުއްޕާމެޔަށް ވާޞިލްވި ލޭ އަނބުރާ ޕަލްމޮނަރީ ވެއިން(Pulmonary Vein) ތައް ހުރަސްކޮށް ހިތުގެ ވާތް ފަރާތުގައިވާ ވާތު އެޓްރިއަމް(Left Atrium) އަށް ވާޞިލްވެއެވެ.\nއިންސާނާގެ ހަށިގަނޑުގައި ލޭދައުރުވާ ގޮތް\n3- ގޭސް ބަދަލުކުރުން\nގޭސް ބަދަލުކުރުމަކީ(Gas exchange) ލޭގައި ހިމެނޭ ވިހަ ކާބަންޑައި އޮކްސައިޑް ބޭރަށް ނޭވާލާއިރު، ހަށިގަނޑުން ބޭރުކުރުމަށްޓަކައި ފުއްޕާމޭގެ ތެރެއަށް ގެނައުމާއި، އަދި އެތެރެއަށް ނޭވާލާއިރު ފުއްޕާމެޔަށް ވާޞިލްވާ ސާފުވައި ހަށިގަނޑުގެ އެކި ހިސާބަށް ފޯރުކޮށްދިނުމަށް ލޭގެ ތެރެއަށް ދޫކުރުމެވެ.\nވައިކޮތަޅު ގައި ހިމެނޭ ވައި ނުވަތަ އޮކްސިޖަން ފުއްޕާމޭގެ ތެރޭގައިވާ ކުދި ލޭހޮޅިތަކު(Pulmonary Capillaries)ގެ ތެރެއަށް(ލޭގެ ތެރެއަށް) އައުމުން ، އެކުދި ލޭހޮޅިތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ(ލޭގައި ހިމެނޭ) ކާބަންޑައި އޮކްސައިޑް، ވައިކޮތަޅުގެ ތެރެއަށް ފޮނުވާލައެވެ. މިހާލުގައި އެކުދި ލޭހޮޅިތަކުގެ ތެރޭގައިވާ ގައިވާ ލޭ ހުންނާނީ އޮކްސިޖަން- މުއްސަދި އެއްޗެއްގެ ގޮތުގައެވެ. އަދި ކާބަންޑައި އޮކްސައިޑް ފުއްޕާމޭގައި ހިފެހެއްޓިފައި ހުރެއެވެ. އަދި ބޭރަށް ނޭވާލުމުގެ ތެރޭގައި ކާބަންޑައި އޮކްސައިޑް ހަށިގަނޑުން ބޭރުކޮށްލައެވެ.\nއާދައިގެ ޞިއްޙަތު ސަލާމަތުން ހުރި މީހަކު ރަގަޅަށް ހުންނައިރު ނޭވާލާ ކޮންމެ ފަހަރަކު 250މލ ގެ އޮކްސިޖަން ފުއްޕާމޭގެ ތެރެއަށް ކޮންމެ މިނިޓަކު ވަދެއެވެ. އަދި 200މލ ގެ ކާބަންޑައި އޮކްސައިޑް ކޮންމެ މިނިޓަކު ފުއްޕާމެއިން ބޭރުކޮށްލައެވެ.\n4- އަޑުތައް އުފެއްދުން\nތަފާތު އަޑުތައް އުފެއްދުމަށް ނޭވާލާ ނިޒާމްގައި ޝާމިލްވާ ބައެއް ޓިޝޫތައް ހިއްސާ ވެއެވެ. އަހަރެމެންގެ އަރުތެރެ އާއި ލަގޮނޑީގެ ތެރޭގައި ވައި ދަތުރުކުރާއިރު، ލަގޮނޑީގައި ހިމެނޭ އަޑުއުފައްދާ ވާފަށް ތައް ވައިބްރޭޓްވެ، ވާހަކަ ދެއްކުމާއި، އެހެނިހެން ކަންކަމުގައި އިންސާނާ ބޭނުންކުރާ އަޑުތައް އުފެދިގެން ދެއެވެ.\n5- ނޭވާލާ ނިޒާމްގެ މަތީބައިގެ ބައިތަކުން ފުރިހަމަކޮށްދޭ މަސައްކަތްތައް\nނޭވާލާ ނިޒާމްގެ މަތީބައިގެ ބައިތަކުގެ ގޮތުގައި ހިމެނޭ، ނޭފަތް، އަރުތެރެ، ލަގޮނޑި ފަދަ ޓިޝޫތަކަކީ އަންނަނިވި ކަންކަން ފުރިހަމަކުރުމުގައި އެކި މިންވަރަކަށް ބައިވެރިވާ ޓިޝޫ ތަކެކެވެ.\n• އެތެރެއަށް ނޭވާލުމުގެ ތެރޭގައި ހަށިގަނޑަށް ވަންނަ ވައި ފުރޭނުން : މިގޮތުން ނޭފަތުގެ އެތެރޭގައި ހުންނަ ހިމަ ލޯލި އިސްތަށި ތަކަކީ ވައިގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ހިރަފުހާއި، އެހެނިހެން ހަށިގަނޑާ ބީރައްޓަހި މާއްދާތައް ވަކިކޮށް ހަށިގަނޑުން ބޭރުކުރުމުގައި އެހީތެރިވެދޭ އެއްޗެކެވެ. އަދި މިއިސްތަށިތަކުގެ ސަބަބުން އެފަދަ ހިރަފުހާއި ކުނިބުނި ފުއްޕާމެޔާއި ނޭވާލާ ނިޒާމްގެ ތެރެއަށް ވަނުމަށް ހުރަސްތަކާ ކުރިމަތިވެއެވެ. މީގެ އިތުރުން، ނޯށުތެރޭގައި އުފެދޭ ދަވަ މިބުނި ލޯލި އިސްތަށި ތަކުގެ އެހީގައި ފަހަތަށް ގެންގޮސް އަރުތެރެއަށް ފޯރުކުރުވައި، ދިރުވާލައެވެ.\n• އެތެރެއަށް ނޭވާލުމުގެ ތެރޭގައި ހަށިގަނޑަށް ވަންނަ ވައި ހޫނުކޮށްލުން ނުވަތަ ވައިގައި ހަށިގަނޑާއި އެކަށޭނަ ފިނިހޫނުމިނެއް އުފެއްދުން\n• އެތެރެއަށް ނޭވާލުމުގެ ތެރޭގައި ހަށިގަނޑަށް ވަންނަ ވައިގެ ތެރޭގައި ތެތްކަމެއް އުފެއްދުން : ނޭވާލުމުގެ ތެރޭގައި ނޯށުތެރެ ހުރަސްކޮށް ވައި ދައުރުވާ ދައުރުވުމުގައި އެވައި ފިނި ނުވަތަ މަޑު ތެތްކަމެއް ހުންނަ އެއްޗަކަށް ހަދައެވެ.\n• ހަށިގަނޑަށް ގެއްލުންދެނިވި މާއްދާތަކުން ރައްކާތެރިކުރުން : އެގޮތުން ނޭފަތުގެ ތެރޭގައި ހުންނަ ލޯލި އިސްތަށިތަކުގެ އެހީގައި ހިރަފުހާއި ކުނިބުނި، ހަށިގަނޑުގެތެރެއަށް ވަނުމަށް ހުރަސް އަޅައެވެ. ނޭވާހިނގާމަގަށް، ކާއެއްޗެއް، ނުވަތަ އެހެންވެސް މާއްދާއެއް އެޅިއްޖެނަމަ، އެއެއްޗެއް ބޭރުކުރުމަށްޓަކައި، ކެއްސުން، ނުވަތަ ކިނބިހިއެޅުން ކުރިމަތި ކުރުވައެވެ.\nނޭވާލުމާއި، އޯޓޮނަމިކް ނާރުތަކުގެ ނިޒާމް\nނޭވާލުމުގެ މަސައްކަތް ހިންގައި ކޮންޓްރޯލްކުރަނީ ނާރުތަކުގެ ނިޒާމްގައި ހިމެނޭ ބައެއް ކަމުގައިވާ "އޯޓޮނަމިކް ނާރުތަކުގެ ނިޒާމް"(Autonomic nervous system) އިންނެވެ. ނޭވާ ހިފަހައްޓައިގެން އިންސާނަކަށް ހުރެވޭނީ ވަކި ވަގުތަކަށެވެ. ނޭވާ ހިފަހައްޓައިގެން ގިނައިރުވުމުން ހަށިގަނޑުން އެނޭވާދޫކޮށްލުމަށް ބާރުއަޅައެވެ. ނޭވާލުން ކޮންޓްރޯލްކުރާ މަރުކަޒު(Respiratory centre) ތައް ހުންނަނީ ސިކުނޑީގައިވާ "ބްރެއިން ސްޓެމް"(Brain stem)ގެ ބައެއް ކަމުގައިވާ "މިޑައްލާ އޮބްލަންގާޓާ"(Medulla oblongata) ގައެވެ. މިމަރުކަޒުތަކުގައި ހިމެނޭ ނާރު ސެލްތަކުން ޑައަފްރަމް(Diagphragm) އަދި "މޭމަތީގެ ކަށިތަކުގެ މެދުގައިވާ މަސް"(Intercostal muscle) ތަކަށް ވަކި އުޞޫލެއްގެ މަތިން ކޮންޓްރެކްޓްވެ، ރިލެކްސް ވުމަށް ސިގްނަލް ފޮނުވަމުން ގެންދާނެ އެވެ. ނަމަވެސް ނޭވާލުން ކޮންޓްރޯލްކުރާ މަރުކަޒު ތަކަށް ބާރުފޯރުވާ ކަންތައްތަކެއް ވެއެވެ.\n• އޮކްސިޖަން (O2): ހިތުން ހަށިގަނޑުގެ ބައިތަކަށް ލޭފޮނުވައިދޭ މައިލޭހޮޅީ(Aorta) ގަޔާއި، އަދި ސިކުނޑިއަށް ލޭފޮނުވައިދޭ މައި ލޭހޮޅީ(Carotid artery) ގައި "ޕެރިފެރަލް ކީމޯރިސެޕްޓަރު"(Peripheral chemoreceptor) އޭ ކިޔޭ ޚާއްޞަ ނާރު ސެލް ތަކެއް ވެއެވެ. މި ނާރު ސެލްތަކުގެ ބޭނުމަކީ ލޭގައި އޮކްސިޖަން ހިމެނޭ މިންވަރު ބަލައި، ނޭވާލުން ކޮންޓްރޯލްކުރާ މަރުކަޒު(Respiratory centers) ތަކަށް އެކަން އެންގުމެވެ. ލޭގައި އޮކްސިޖަން ހިމެނޭ މިންވަރު ދަށްވެއްޖެނަމަ، މި ނާރު ސެލްތަކުން ނޭވާލުން ކޮންޓްރޯލްކުރާ މަރުކަޒުތަކަށް ނޭވާލުން އިތުރުކޮށް، އަވަސްކުރުމަށް އިރުޝާދު ދޭނެ އެވެ.\n• ކާބަންޑައިއޮކްސައިޑް (CO2): ކުރިން ބުނި ޕެރިފެރަލް ކީމޯރިސެޕްޓަރު ތަކުން ލޭގައި ކާބަންޑައިއޮކްސައިޑް ހިމެނޭ މިންވަރު ވެސް ބަލާނެއެވެ. މީގެ އިތުރުން ސިކުނޑީގެ "މިޑައްލާ އޮބްލަންގާޓާ" ގައި ހުންނަ "ސެންޓްރަލް ކީމޯރިސެޕްޓަރު"(Central chemoreceptor) ތަކުން ސިކުނޑިއާއި ސްޕައިނަލް ކޯޑް ގެ ވަށައިގެންވާ ހިސާބުގައި ހުންނަ ދިޔަ(Cerebrospinal fluid) އިގެ ތެރޭގައި ކާބަންޑައި އޮކްސައިޑް ހުންނަ މިންވަރު ބަލާނެއެވެ. ކާބަންޑައި އޮކްސައިޑް ލޭގެތެރެއިން ސިކުނޑީގެ ވަށައިގެން ހުންނަ ދިޔައިގެ ތެރެއަށް ވަރަށް ފަސޭހައިން ދާގޮތްވާނެއެވެ. ކާބަންޑައި އޮކްސައިޑްގެ މިންވަރު މާމަތިވެއްޖެނަމަ، ސެންޓްރަލް އަދި ޕެރިފެރަލް ކީމޯރިސެޕްޓަރު ތަކުން ނޭވާލުން ކޮންޓްރޯލްކުރާ މަރުކަޒުތަކަށް ނޭވާލުން އިތުރުކޮށް، އަވަސްކުރުމަށް އިރުޝާދު ދޭނެ އެވެ. ނޭވާލުން އިތުރުވެ އަވަސްވުމުން، ކާބަންޑައި އޮކްސައިޑް ހަށިގަނޑުން ބޭރުވެ، އޭގެ މިންވަރު ހަށިގަނޑުގައި ހަމައަކަށް އެޅި، ނޭވާލުން ވެސް މަޑުމަޑުން ދަށްވެ، ހަމައަކަށް އެޅޭނެ އެވެ.\n• ހައިޑްރޯޖަން އަޔަން (ph): ކުރިން ބުނެވުނު ޕެރިފެރަލް ކީމޯރިސެޕްޓަރާއި، ސެންޓްރަލް ކީމޯރިސެޕްޓަރަކީ ވެސް ސިކުނޑީގައި ވަށައިގެންވާ ހިސާބުގައި ހުންނަ ދިޔަ، އަދި ލޭގައި ހިމެނޭ ހައިޑްރޯޖަން އަޔަން އަށް ނާޒުކު އެއްޗެކެވެ. މާނައަކީ ސިކުނޑީގެ ވަށައިގެން ހުންނަ ދިޔަ އާއި ލޭގައި ހައިޑްރޯޖަން އަޔަން ހުންނަ ގޮތަކަށް ބަލާފައި ކުރަންޖެހޭ ކަމެއް ކުރުމަށް އެ ރިސެޕްޓަރުތަކުން ބާރު އެޅުމެވެ. ހައިޑްރޯޖަން އަޔަން ގެ މިންވަރު މަތިވެއްޖެނަމަ ( އެދިޔައެއް އެސިޑަށް ބަދަލުވުން) މި ރިސެޕްޓަރުތަކުން ނޭވާލުން ކޮންޓްރޯލްކުރާ މަރުކަޒުތަކުގެ މަސައްކަތް އަވަސްކޮށް ހަލުވި ކުރުމަށް އަންގާނެ އެވެ. ސިކުނޑީގެ ވަށައިގެން ހުންނަ ދިޔަ އާއި ލޭގައި ކާބަންޑައި އޮކްސައިޑް، އަދި ބައިކާބޮނޭޓް ހުންނަ މިންވަރަކީ ހަށިގަނޑުގައި ހައިޑްރޯޖަން އަޔަން އެކުލެވޭ މިންވަރަށް ބާރު ފޯރުވާ އެއްޗެކެވެ.\n• ދެމި،ފުޅާވުން (Stretch): ފުއްޕާމެޔާއި މޭމަތީގެ އެތެރޭގެ ފާރު(Chest wall) ގައި ހުންނަ ސްޓްރެޗް ރިސެޕްޓަރު(Stretch receptor) ތަކުން މިގުނަވަންތައް ދެމިފުޅާންވެ، ވާންވާ މިންވަރު ބަލާނެ އެވެ. ފުއްޕާމޭ މާބޮޑަށް ދެމި، ފުފި، ފުޅާވެއްޖެނަމަ، މިދެންނެވި ރިސެޕްޓަރު ތަކުން ނޭވާލުން ކޮންޓްރޯލްކުރާ މަރުކަޒު ތަކަށް ބޭރަށް ނޭވާލުމަށް އަންގައި، އެތެރެއަށް ނޭވާލުން ހުއްޓުމަށް އަންގާނެ އެވެ. މިކަމުގެ ސަބަބުން ފުއްޕާމޭ މާބޮޑަށް ދެމި، ފުފި، ފުޅާވުމުގެ(Over-inflation) ސަބަބުން ފުއްޕާމެޔަށް އަނިޔާވުމުން މިންޖުކޮށް ދޭނެއެވެ.\n• ސިކުނޑީގެ ސެންޓަރު ތަކުން އަންނަ ސިގްނަލް ތައް : ސިކުނޑީގެ ތެރޭގައިވާ "ހައިޕޯތަލަމަސް" ، އަދި "ކޯޓެކްސް" ގައި ހުންނަ ނާރު ސެލްތަކުން ވެސް ނޭވާލުން ކޮންޓްރޯލްކުރާ މަރުކަޒު ތަކަށް ބާރުފޯރުވައެވެ. ތަދާއި، ރުޅި ފަދަ ވަރުގަދަ ޖަޒުބާތީ އޮއިވަރުގެ ތެރޭގައި ހައިޕޯތަލަމަސް(Hypothalamus) އިން ނޭވާލުން ކޮންޓްރޯލްކުރާ މަރުކަޒުތަކަށް އެތާގެ މަސައްކަތް އަވަސްކޮށް، ހަލުވި ކުރުމަށް އަންގާނެ އެވެ. ކޯޓެކްސް ގައި ހިމެނޭ ނާރު ސެލްތަކުން ނޭވާލުން ކޮންޓްރޯލްކުރާ މަރުކަޒުތަކަށް ދިމާވެފައިވާ ޖަޒުބާތީ އޮއިވަރަ (އުފާވުން، ދެރަވުން، ހިތްހަމަނުޖެހުން، ރުޅިއައުން ފަދަ ކަންތައްތައް) ކާއި ގުޅޭގޮތުން، އެތާގެ މަސައްކަތް އަވަސްކޮށް ހަލުވިކުރުމަށް، ނޫނީ ލަސްކުރުމަށް، ނޫނީ ނޭވާ ހިފަހައްޓާލުމަށް އަންގާނެއެވެ. ކުރިންބުނި ކަންތައް ( އޮކްސިޖަން މަދުވުން، ކާބަންޑައި އޮކްސައިޑް ގިނަވުން، ހައިޑްރޯޖަން އަޔަން އަށް ބަދަލުއައުން) ތަކަކީ މިކަންތައްތަކަށް ބާރުފޯރުވާ ފަދަ ކަންތައްތަކެވެ.\n• ތަފާތު ކެމިކަލްތައް (Chemical irritants): ނޭވާހިނގާ މަގުގެ ތެރޭގައި ހުންނަ ނާރު ސެލްތަކުން އެމަގަށް ހިރަފުސް، ދުން، ކުނިބުނި، ފެން، ސިގިރޭޓްގެ ދުން، ފަދަ އެއްޗެއް އެޅިއްޖެނަމަ، އެކަން ދެނެގަންނާނެ އެވެ. މިފަދަ ހާލަތުގައި، މި ނާރު ސެލްތަކުން ނޭވާލުން ކޮންޓްރޯލްކުރާ މަރުކަޒުތަކަށް، ނޭވާލުމުގައިވާ ބައިވެރިވާ މަސް ތައް ކުރުގަޅުވައި، ފިއްތާލުމަށް އަންގާނެއެވެ. މިހެންވުމުން ކެއްސުން ނުވަތަ ކިނބިހިއެޅުން މެދުވެރިވާނެ އެވެ. ކެއްސާއި ކިނބިހި އެޅުމުގެ ތެރޭގައި، ހަލުވި ބާރުމިނެއްގައި އަންނަ ވަޔާއެކު، އެމަގަށް އެޅުނު މާއްދާއެއް ބޭރުކޮށްލާނެ އެވެ.\nބައެއް ފަހަރު ނޭވާލުން ކޮންޓްރޯލްކުރާ މަރުކަޒުތަކުގެ މަސައްކަތަށް ލޮޅުން އަރައި، އާދަޔާ ޚިލާފަށް ގިނައިން ސިގްނަލްތައް ޑައަފްރަމް އަށް ފޮނުވައެވެ. ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން ބޭނުމެއްނެތް ސިފައެއްގައި ޑައަފްރަމް ކުރުގެޅި "އުކުޑިކޮށްޓުން"(Hiccup) ކުރިމަތި ކުރުވައެވެ.\nއަލްޒައިމާ ބައްޔަށް މަގުފަހިކުރާ ކަމާމެދު ދެބަސްވެވޭ ކަންތައްތައް


Champions league nulibunas mi ee kaamiyaabu season eh: Enrique | Mihaaru\nޗެމްޕިއަންސް ލީގު ނުލިބުނަސް މިއީ ކާމިޔާބު ސީޒަނެއް: އެންރީކޭ\n24 މެއި 2016 - 19:27\nބާސެލޯނާ (މޭ 23) - ޔޫއޭފާ ޗެމްޕިއަންސް ލީގު ނުލިބުނަސް މިއީ ކާމިޔާބު ސީޒަނެއް ކަމަށް ބާސެލޯނާގެ ކޯޗު ލުއިސް އެންރީކޭ ބުނެފި އެވެ.\nބާސެލޯނާ އަށް މި ސީޒަނުގައި ގެއްލުނީ ޔޫއޭފާ ޗެމްޕިއަންސް ލީގާއި ސްޕެނިޝް ސުޕަ ކަޕެވެ. ޗެމްޕިއަންސް ލީގުގެ ސެމީ ފައިނަލުގައި އެތުލެޓިކޯ މެޑްރިޑް އަތުން ބަލިިވިއިރު، ސްޕެނިޝް ސުޕަ ކަޕުގައި ބަލިވީ އެތުލެޓިކް ބިލްބާއޯ އަތުންނެވެ.\n"އަހަރެމެންގެ ސީޒަން ކާމިޔާބު. ހަތަރު ތައްޓާ އެކު ސީޒަން ނިންމާލެވުމުން ވަރަށް ހިތްހަމަޖެހޭ. ޗެމްޕިއަންސް ލީގު ނުލިބުމުގެ މާޔޫސްކަމެއް ނެތް،" އެންރީކޭ ބުންޏެވެ.\nއެންރީކޭ ބުނީ އަންނަ ސީޒަނުގައި ބާސެލޯނާ ފެންނާނީ މިހާރަށް ވުރެން ވަރުގަދަކޮށް ކަމަށާއި ޓީމު ވަރުގަދަ ކުރުމަށް އިތުރު ކުޅުންތެރިން ގެންނަން ނިންމާފައިވާ ކަމަށެވެ.\nކޮޕަ ޑެލްރޭ ތަށްޓާ އެކު ބާސެލޯނާ ކުޅުންތެރިން އުފާފާޅުކުރަނީ.-- ފޮޓޯ: އޭއެފްޕީ\nބާސެލޯނާ ސީޒަން ނިންމާލީ ކޮޕަ ޑެލްރޭ ފައިނަލުގައި ވާދަވެރި ކުޅުމަކަށް ފަހު 2-0 އިން ސެވިއްޔާ ބަލިކޮށް 28 ވަނަ ފަހަރަށް އެ މުބާރާތް ކާމިޔާބު ކޮށްގެންނެވެ. އެއް ކުޅުންތެރިއަކު މަދުކޮށް މެޗުގެ ބޮޑުބައި ކުޅެން ޖެހުނު ނަމަވެސް ބާސެލޯނާ ވަނީ ހިތްވަރުގަދަ ކުޅުމެއް ދައްކައިފަ އެވެ.\nމެޗުގެ 36 ވަނަ މިނެޓްގައި ބާސެލޯނާގެ ޑިފެންޑަރު ހަވިއޭ މަޝެރާނޯ އަށް ވަނީ ސެވިއްޔާގެ ކެވިން ގަމޭރޯ އަށް ކުރި ފައުލަކަށް ރަތް ކާޑު ދައްކައިފަ އެވެ. މި މެޗުގެ އިތުރު ވަގުތުގައި ސެވިއްޔާގެ އެބަ ބަނޭގާ އާއި ޑެނީ ކަރީޗޯ އަށް ވަނީ ރަތް ކާޑު ދައްކައިފަ އެވެ.\nބާސެލޯނާ އިން މި މެޗުގައި ޖެހި ދެ ލަނޑު ކާމިޔާބު ކުރީ މެޗުގެ ފުރިހަމަ ވަގުތު ހަމަވި އިރު ދެ ޓީމު އެއްވަރުވެފައި އޮތުމުން ނަތީޖާ ނެރުމަށް ކުޅުނު އިތުރު ވަގުތުގަ އެވެ. އިތުރު ވަގުތުގެ ފުރަތަމަ ހާފްގައި ޖޯޑީ އަލްބާގެ ލަނޑުން ބާސެލޯނާ ލީޑު ނެގި އިރު، ދެ ވަނަ ހާފްގައި ނޭމާ ވެސް ވަނީ އިތުރު ލަނޑެއް ޖަހައިފަ އެވެ.\nއެންރީކޭ ބުނީ ޔޫރޮޕާ ލީގު ފައިނަލުގައި ލިވަޕޫލާ ދެކޮޅަށް ސެވިއްޔާ ދެއްކި ކުޅުމަށް ބެލުމަށް ފަހު އެ ޓީމު އަތުން މޮޅުވާން އުނދަގޫ ވާނެކަން މެޗުގެ ކުރިން ވެސް އެނގޭ ކަަމަށެވެ. ނަމަވެސް ބާސެލޯނާގެ އެންމެ ރަނގަޅު ފޯމުގައި ކުޅެފި ނަމަ މޮޅުވެވޭނެ ކަމުގެ ޔަގީންކަން އޮތް ކަމަށް އެންރީކޭ ބުންޏެވެ.\nއިތުރު ލިޔުންތައް ފުޓްބޯޅަ ބާސެލޯނާ ލުއިސް އެންރީކޭ


Yameen covid vaccine jassavaifi | Mihaaru\nޔާމީން ކޮވިޑް ވެކްސިން ޖައްސަވައިފި\nކުރީގެ ރައީސް ޔާމީން އަނބުރާ ޖަލަށް ގެންދަވަނީ: އެ މަނިކުފާނު ވަނީ ވެކްސިން ޖައްސަވާފައި.-- ފޮޓޯ: ނިޝާން އަލީ/ މިހާރު\n19 އެޕްރީލް 2021 - 23:18\nކޮވިޑު-19 ގެ ވެކްސިން ޖައްސަވަން ދެކޮޅު ހެއްދެވި ކަމަށް ކުރިން ބުނި ނަމަވެސް ކުރީގެ ރައީސް އަބްދުﷲ ޔާމީން މިރޭ ވެކްސިންގެ ފުރަތަމަ ޑޯޒް ޖައްސަވައިފި އެވެ.\nމޯލްޑިވްސް ކަރެކްޝަނަލް ސާވިސްގެ އޮފިޝަލަކު ވިދާޅުވީ މިރޭ 9:30 ހާއިރު ޔާމީން މާލެ ގެނެސް ވެކްސިން ޖައްސަވާފައިވާ ކަމަށެވެ. އިތުރު ތަފްސީލެއް ނުދެއްވަ އެވެ.\nނަމަވެސް އެނގިފައިވާ ގޮތުގައި، މަނީ ލޯންޑަރިންގެ ކުށުގައި ފަސް އަހަރުގެ ޖަލު ހުކުމެއް ތަންފީޒުކުރައްވަމުން ގެންދަވާ ޔާމީން ވެކްސިން ޖެއްސެވީ އޭޑީކޭ ހޮސްޕިޓަލުންނެވެ. އެ ވަގުތު އެ ސަރަހައްދުގައި ގިނަ އަދަދެއްގެ ފުލުހުން ވެސް ހަރަކާތްތެރިވި އެވެ.\nCOVID vaccine jessevumah Yameen dhekolhu hahdhavaifi\nބަލިން ރައްކާތެރިވުމަށް ވެކްސިން ޖެހުމަށް ޔާމީން އެންމެ ފުރަތަމަ މާލެ ގެނައީ މިދިޔަ ބުދަ ދުވަހުގެ ރެ އެވެ. އެކަމަކު އޭރު ވެކްސިން ޖައްސަވަން އިންކާރުކުރެއްވި ކަމަށް ބުނެ އެ މަނިކުފާނު އަނބުރާ ޖަލަށް ގެންދިޔައީ އެވެ. ނަމަވެސް އޭރު މާލެ ގެނައީ ވެކްސިން ޖަހަން ކަމާ މެދު ޝައްކު އުފެދޭ ކަމަށް ޔާމީންގެ ވަކީލުންގެ ޓީމުން ވެސް ވަނީ ބުނެފަ އެވެ.\nޔާމީންގެ ވަކީލް ޑރ. މުހައްމަދު ޖަމީލް ވިދާޅުވީ ޔާމީން ވެކްސިނާ ދެކޮޅު ނުހައްދަވާ ކަމަށެވެ.\nއޭޑީކޭ ހޮސްޕިޓަލް ރައީސް އަބްދުﷲ ޔާމީން ކަރެކްޝަނަލް ސާވިސް ކޮވިޑް ވެކްސިން\nކުރީފަހަރު ބޮޑާހާކާފަ ވެކްސިންނުޖަހާ ދިޔައީ ފާއިޒާ ވެކްސިން ނޫން ވެކްސިނެއް ނިކަން ވެގެން. މިފަހަރު ފާއިޒާ ވެކްސިން ޖަހައިގެން އެދިޔައީ. މިއީ ކޮންކަހަލަ އުސޫލެއް؟\nމީނާ އައް ފައިޒާ ޖަހަން ލިބުނީ ކިހިނެއް.\nމެޑިކަލް ރިޕޯޓްތައް ދައްކާށޭ ބުނެބަލަ. އޭރުން އެނގޭނެ.\nޔާމީނަށް މިހާރު ގަދައެއް ނުދެއްކޭނެ. ޖެހޭނީ ބެހެއްޓި ތާކު ހުންނަން، ދިން އެއްޗެއްކާން. އެއްމެ ރަނގަޅު ގޮތަކީ ބަސް އަހައިގެން ހުރުން.\nތަރައްގީގެ ހުނަރު ވެރިޔާ. ތަރައްގީގެ ބާނީ ރައީސް އަބްދު ﷲ ޔާމީން ޒިންދާބާދް. މަނިކްފާނަނަށާއި މަނިކުފާނުގެ އާއިލާ އަށް ދިގު އުރުފުޅަކާއި ދުޅަހެޔޮ ސިއްހަތެއް ﷲ ސުބްހާނަހޫ ވަތައާލާ މިންވަރުފުޅު ކުރައްވާށި އާމީން. އަދި ނުބައިވެގެން ވާ ކާފިރުން ގެ އަތްދަށުން ސަލާމަތް ކުރައްވާށި . ޔާ ރައްބުލް އާލަމީން އާމީން\nއެެއްކަލަ ލުގޭ ދޯ.. ޔާމީނު ކާފަރުންގެ އަތްދަށުގައޭ؟ ކަލޯ ރޯދައަށްތަ ތިޔަހުރީ؟\nޖަމީލު ބުނެފާނެ ކޮންމެ އެއްޗެކޭވެސް، ކުރިން އިނގިރޭސިވިލާތުގަހުރެފަ ބުނީ ޔާމީނަކީ ބޮޑު ވަގެކޭ، އަޒުލްކުރަންވެފައޭ، ގައުމަށް ޣައްދާރުވެފައޭ އެހެރީ، މިއަދު ޖަމީލަށް ޔާމީނު މިވީ ކާކަށް.؟ ބޯގޮވާފަހުރި މީހެއްތަ ޖަމީލު މީ.؟\nކޮންތާކު މިޖެހުނީ ؟\nޔާމީން ޖެހީ ކޮންޒާތެއް ވެކްސިނެއްކަން އިގުނުނަމަ ވަރަށް ރަގަނޅު ވީސް. ސިނޯފާރމްތޯ ކޮވިޝީލްޑްތޯ. ކޯއްޗެއްތޯ.\nއިތުރަށް ފިތުނަ ކޮމެންޓެއް ކުރެވެން އަންނަނީ ޔާމީން ޖެހީ އަގުބޮޑު ވެކްސިނެއްތޯ ބަލާފަދޯ..\nދެކޮޅުހަދައިގެެން ކުރާނެކަމެއް އެބައޮތްތަ ,!\nއަލީމެން ދެކޮޅު ހަދައިގެން ކުރާނެކަމެއްވެސް ނޯންނާނެ.\nޢިމްސާދު ބޮޓް ރޯޒް\nޗައިނާ ވެކްސިން ތައް ޖެއްސެވީ؟\nޢިމްސާދު ޖެހި ވެކްސިނެއް ބުނީމަ ބުނާނަމޯ..\nކޮވިޑްވެކްސިން ޖެހުމަށް ފަހު ކޮނޑާއިއެކު އަތްރަނގަޅަށް މަސާޖު ކޮށްލުމުން ލޭގަނޑުވުމުގެ ނުރައްކައު ކުޑަވާނެ ކަމުގެ ޚަބަރު ލީގަލްޓީމުން ޔާމިން އަށް ދަންނަވާ ދެއްވުން އެދެމެވެ. - ޝުކުރިއްޔާ -


އިކޮނަމިކް މިނިސްޓަރު ފައްޔާޒު އިސްމާއިލް: އިންސާނީ ވަސީލަތް އިތުރަށް ބޭނުންވާ ކަމަށް ވިދާޅުވި-- ފޮޓޯ/ މަޖިލިސް އިދާރާ\nރާއްޖޭގެ އިގްތިސާދު ބޭނުންވާ ހިސާބަށް ގެންދިއުމަށްޓަކާ ރާއްޖޭގެ އާބާދީ "މާ ކުޑަ" ކަމަށް ދެކިވަޑައިގަންނަވާ ކަމަށާއި މުސްތަގުބަލުގައި އާބާދީ އިތުރުކުރުމަށް "ދޭތެރެ ކައިރިކުރާ ޕްރޮގްރާމެއް" ފަށަން ޖެހިދާނެ ކަމަށް އިކޮނަމިކް މިނިސްޓަރު ފައްޔާޒު އިސްމާއިލް ވިދާޅުވެއްޖެއެވެ.\nމިނިސްޓަރު ފައްޔާޒު މިހެން ވިދާޅުވީ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ މިއަދުގެ ޖަލްސާއަށް ހާޒިރުވެވަޑައިގެން، މެމްބަރަކު ކުރެއްވި ސުވާލަކަށް ޖަވާބު ދެއްވަމުންނެވެ. މިއަދުގެ ޖަލްސާގައި މިނިސްޓަރު ޖަވާބުދާރީވެވަޑައިގެންނެވީ ރާއްޖޭގައި މަސައްކަތް ކުރާ ބިދޭސީންގެ އާބާދީއާ ގުޅޭ ގޮތުން މެމްބަރުން ކުރެއްވި ސުވާލުތަކަށެވެ.\nމިނިސްޓަރު ފައްޔާޒު ވިދާޅުވީ ރާއްޖޭގެ އިގްތިސާދު ކުރިއަށް ގެންދިއުމަށްޓަކާ އިންސާނީ ވަސީލަތް ބޭނުންވާ ކަމަށާއި ރާއްޖޭގެ އާބާދީއަކީ ބޭނުންވާ އަމާޒަށް އިގްތިސާދު ގެންދިއުމަށް މާ ކުޑަ އާބާދީއެއް ކަމަށެވެ.\n"އަޅުގަނޑުމެންގެ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޕޮޕިއުލޭޝަން އަޅުގަނޑު ދެކޭ ގޮތުގައި މާ ކުޑަ ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިގްތިސާދުގައި ދާ ހިސާބަށް ދިއުމަށް. އެއީ އަޅުގަނޑުމެން ކުރިއަށް އޮތް މުސްތަގުބަލުގައި ނިންމަންޖެހޭކަންކަން. ފަހަރުގައި އަޅުގަނޑުމެން ނިންމަންޖެހިދާނެ ދޭތެރެ ކައިރި ކުރާ ޕްރޮގްރާމެއް ފަށަން ވެސް. އޭރުން 18، 20 އަހަރު ފަހުން ފަހަރުގައި އިތުރަށް އަޅުގަނޑުމެން ޕޮޕިއުލޭޝަން އިތުރު ވެސް ވެދާނެ،" މިނިސްޓަރު ފައްޔާޒު ވިދާޅުވިއެވެ.\nބައެއް ހިސާބުތަކުން ދައްކާ ގޮތުން ބިދޭސީންނާއި ދިވެހިން ހިމެނޭ ގޮތަށް ރާއްޖޭގައި ދިރިއުޅޭ އާބާދީއަކީ 530،953 އެވެ.\nމަޖިލީހުގައި މިއަދު ވާހަކަ ދައްކަވަމުން މިނިސްޓަރު ވިދާޅުވި ރާއްޖޭގައި ތިބީ 281،000 ބިދޭސީން ކަމަށެވެ. އޭގެ ތެރެއިން ބަންގްލަދޭޝް މީހުންގެ އަދަދަކީ 63،754 އެވެ.\nޔޫއެންއެފްޕީއޭއިން ހެދި ސާވޭއަކުން ދައްކާ ގޮތުން ރާއްޖޭގައި އާންދަނީ ހޯދަން މަސައްކަތް ނުކުރާ، 48،000 ދިވެހުން އެބަތިއްބެވެ. އޭގެ ތެރެއިން ގިނައީ ޒުވާނުންނެވެ. އެގޮތުން 18 އަހަރާއި 34 އަހަރާ ދމެދުގެ ޒުވާނުންގެ 29 ޕަސެންޓަކީ މަސައްކަތް ނުކުރާ މީހުންނެވެ.\nދައުލަތް ހިންގުމުގައި އެންމެ ބޮޑު ދައުރެއް އަދާ ކުރާ ސިވިސްސާވިސްގައި މަސައްކަތް ކުރާ މީހުންގެ އަދަދަކީ 26،668 އެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ގިނައީ އަންހެނުންނެވެ. ސިވިލް ސާވިސްގައި މަސައްކަތް ކުރާ އަންހެނުންގެ އަދަދަކީ 16،593 އެވެ.\nއެންމެ3ލައްކަ މިހުން މެނޭޖް ނުކުރެވިގެން އުޅޭ ބައެއް މިހާރު ދެން ކޮން ވާހަކަ އެއް ތިޔަ ދައްކަނީ….\nވަޒަންވެރިކަން ވިއްކާލީމަ އާބާދީ އިތުރު ވާނެނު\nޖެއްސުމަށް ވާހަކަ ދައަކާކަށް ލަދެއް ނުގަނޭބާ! ސަރުކާރުން މިއުޅެނީ ހަތަރު ލައްކައެއްހައި ދިވެހިންނާއި ދޮޅުލައްކައެއްހައި ބިދެސީންގެ ހިސާބު ކިތާބު ނުބެލެހެއްޓިގެން. އަސާސީ ބޭނުންތައް ފުރިހމަގޮތެއްގައި ފޯރުކޮށް ނުދެވިގެން. ބިދޭސީން ގެ ކަންތައްތައް ބެލެހއެއްޓެން ޖެހޭނެތާދޯ! ޕްރޮޖެކްޓްތައް ނިމުނީމައި އެކަމަށް ގެނައި ބަޔަކު ފޮނުވާލެވެން ވާނެތާދޯ. ބައްލަވާ ތިބެފުޅުން މިއޮތީ އާބާދީ އިތުރުވާނޭ މަގެއް ހޯދައިދޯފައި. ޓިކެޓެއް ނަގައިގެން ރާއްޖެއަށްއަށް އައީމަ އެނިމުނީ. ދެން ދިވެހި ދައުލަތަށް އެހިސާބުން ބަލަދު އެެރީ. ޕާސްޕޯޓް ނެތޭ ބުނީމަ އެނިމުނީ……\nހުރަސް އެތެރެކުރުން މަނާކުރއންވީ ނޫންތޯ.\nކޮބާ އޭރުވެސް އަހަރެން ކާފަ ކައިރީ ބުނިން … މަށަކީ އެހާރަނގަޅުމީހެއްނޫނޭ.. މަގޭ އަޞްލު އެނގޭނީ ވިއްސަކަށް ފަނަރަވަރަކަށް އަހަރު ފަހުންނޭ. ހީވެއްޖެ ކަމެއްހެން. ތިއުޅޭނީ އަމިއްލަ އަންނައުނުގަނޑު ދޮވެލާނެ މީހަކުވެސް ނުވެގެން. އެހެންނު ވާނީ ދަރިން މަދުންހޯދީމަ އިނާމަ އައްޑަނަޔާ އޭއްޗަކާ މީއްޗަކާ ދީﷲިވިއްޔަ ޤަައުމީ ފެންވަރުގަ. ނުވިސްނަޔޭ އެއްފަހަރުވެސް ހުރިހާ ބުރައެއް އުފުލަންމިޖެހެނީ މަށައްކަމެއް. އެންމެފަހުން ތިއޮތީ ބޯން އުޅުނުބޮޑި ބޮވިފަ\nLeaveaReply to ކޮންޑަމްސް ރައްދު ކެންސަލް


އިންޑިއާގައި މިހާރު ލޮކްޑައުން އިއުލާންކޮށްްފައި އޮތަސް އެކަން މާ ބޮޑު މައްސަލައަކަށް ނުވާ ކަމަށާއި ހަޔާތުގެ ވަރަށް ގިނަ ދުވަސްތަކެއް ޖަލުގައި ހޭދަކުރަން ޖެހުމުން ލޮކްޑައުންތަކަށް ވަރަށް ފަރިތަކަމަށް ބޮލީވުޑްގެ އެކްޓަރު ސަންޖޭ ދަތު ބުނެފި އެވެ.\nއިންޑިއާގެ ފިލްމަކުން އަފްޣާނިސްތާނު ކަންބޮޑުވެއްޖެ\nއަންނަ މަހު ރިލީޒްކުރާ، ޑައިރެކްޓަރު އަޝުތޯޝް ގޮވަރިކާގެ ތާރީހީ ހަނގުރާމަ ފިލްމު "ޕާނިޕަޓް" ގެ ޓްރެއިލާއާ ގުޅިގެން އަފްޣާނިސްތުން ކަންބޮޑުވުން ފާޅުކުރަން ފަށައިފި އެވެ.\nސަންޖޭ ދަތާއި ސަލްމާން ޚާންގެ ފިނި ހަނގުރާމަ\nސަލްމާން ޚާނާއި ސަންޖޭ ދަތަކީ ޒަމާނުއްސުރެ ވަރަށް ގާތް ދެ އެކުވެރިންނެވެ. ނަމަވެސް ބޮލީވުޑްގެ ފަހުގެ ޚަބަރުތައް ބުނާ ގޮތުން މި ދެ އެކްޓަރުންގެ މެދުގައި މިހާރު ފިނި ހަނގުރާމައެއް ވަނީ ފެށިފަ އެވެ. މި ދެ އެކުވެރިންގެ މެދުގައި ހިތްހަމަނުޖެހުންތައް އުފެދުނީ އަންހެނަކާ ހެދި އެވެ. އެ މީހަކީ ސަލްމާންގެ މެނޭޖަރު ރޭޝްމާ ޝެޓީ އެވެ.


Short Story: Kaiveni\nކުރު ވާހަކަ: ކައިވެނި\nމަގުމަތީގައި އެންމެ ކާރޫބާރު ބޮޑު ހަވީރުގެ ވަގުތެވެ. އެއް އަތުން ލަގެޖް ދަމަމުން އަނެއް އަތުން، ހަ މަސްނުވާ ތުއްތު ދަރިފުޅު އުރާލައިގެން ހުރެ އަހަރެން ކުރިއަށް ހިނގަމުން ދިޔައީމެވެ. އަހަރެންގެ ހެދުމުގެ އެއްއަރިމަތީގައި ހިފަހައްޓާލައިގެންހުރެ އަހަރެންގެ ހަ އަހަރުގެ ދޮށީ އަންހެން ދަރިފުޅުވެސް އަހަންނާ އެއްވަރަކަށް ހިނގަމުންދިޔައެވެ. ސުވާލުގެ ނަޒަރުތަކުން އެވަގުތުވެސް އަހަންނަކަށް ރެކިއެއް ނުގަނެވުނެވެ. އަހަރެންގެ ދެލޮލުގައި އުތުރެމުން ދިޔައީ ކަރުނައިގެ ކޯރެކެވެ. ނަމަވެސް އެކަރުނުން މަލާމާތް ފިޔަވައި، އަހަންނަށް ލިބިދޭނެ އެއްވެސް އެހީތެރިކަމެއްނެތީތީ، ގަދަކަމުން އެކަރުނައިގެ މައްޗަށް ގަދަވެވޭތޯ އަހަރެން ބެލީމެވެ.\n"މަންމާ ކައިވެނި ކުރަނީ ކިހިނެތްތަ؟ އެއީ ކީއްކުރަން ކުރާ އެއްޗެއްތަ؟" އެވަގުތު އަހަރެންގެ ސިކުނޑީގައި ގުގުމަމުން ދިޔައީ އަހަރެންގެ ޢުމުރުން އަށެއްކަ އަހަރުގައި މަންމައާ ކުރެވުނު ސުވާލެކެވެ.\n"ދަރިފުޅާ. ކައިވެންޏަކީ އެކަމަށް ކެރިކުޅަދާނަވެ ބޭނުންޖެހިގެންވެގެންވާ ކޮންމެ މީހަކުވެސް ކުރަންޖެހޭ ކަމެއް. މާތްﷲ އަހަރެމެން ދުނިޔެއަށް ފޮނުއްވި މަޤުޞަދުގެ ތެރޭގައި ބިންމަތި އާރާސްތުކޮށް ހެޔޮގޮތުގައި ދަރިފަސްކޮޅު އާލާކުރުންވެސް ހިމެނޭ. އަހަރެމެން ކޮންމެ އަންހެނަކީވެސް، އެމީހަކު ކައިވެނީގެ ގުޅުމުންގުޅޭ ފިރިހެނާއަށް ހެޔޮކޮށްހިތުން ވާޖިބު ބައެއް..." އެދުވަހު އަހަރެންގެ އެ މައުސޫމް ސުވާލާއެކު ހިތުގައި އުތުރިގަތް ލޯތްބާއެކު، އަހަރެންގެ ތުއްތު ހަށިގަނޑުގައި ލޯބިން ބައްދާލަމުން އަހަރެންކުރި ސުވާލަށް މަންމަ ޖަވާބު ދިނީ އެހެންނެވެ. މަންމަގެ އެބަސްކޮޅު އަހަރެންގެ ހިނދުރީގައި ވަކި ހިއްޕާލީ ދުވަހަކުވެސް އެއަޑު ނުކެނޑޭނެހާ ވަރުގަދަޔަށެވެ.\nމަތީ ޘާނަވީއަށް ކިޔަވާ ނިންމާލި އިރުވެސް އަހަންނަކީ ލޯބިވެރިން ހޯދުމުގެ ޝައުޤެއްނެތް އަންހެންކުއްޖަކީމެވެ. އަހަރެންގެ ހިތުގައިވަނީ ކައިވެނިކުރުމުގެ ޢަޒުމެވެ. ރާއްޖެއިން ބޭރުން ފުރަތަމަ ޑިގްރީ ނިންމުމަށްފަހު އަހަރެން ކައިވެންޏަކާ ހަމައަށް ދިޔައީމެވެ.\nޚުޖޫލް އާއި އަހަރެން ބައްދަލުވީ އަހަރެމެންގެ ގޭގައިއޮތް ހުކުރު ދުވަހުގެ ކެއުމެއްގެ ތެރެއިންނެވެ. ޚުޖޫލްއަކީ އަހަރެންގެ ބޭބެގެ ރައްޓެއްސެކެވެ. ރާއްޖެއިން މަދުން ނޫނީ ނުފެންނަހާ ރީތި ޒުވާނެކެވެ. އޭނާގެ ނަމުގެ މާނައިންވެސް ދޭހަވަފަދަ ލަދުރަކި ޒުވާނެކެވެ. ޚުޖޫލް ކިތައްމެ ރީއްޗަސް ފުރަތަމަ ފެނިލުމާއެކު އަހަރެންގެ ހިތް ޚުޖޫލަށް ހަދިޔާއެއް ނުކުރަމެވެ.\nއަހަރެންގެ މައުޖޫދުގައި، ފިރިމީހައާއި، ފިރިމީހާގެ ޢާއިލާގެ ދިރިއުޅުން އުފާވެރިކަމުގެ ސުވަރުގެ އެއްފަދަ ތަނަކަށް ހަދައިދިނުމުގެ އުންމީދެވެ. އަހަރެން އުޅެމުންދިޔަ އަރާމު ތަނަވަސް ދިރިއުޅުމުން ނުކުމެ، ޚުޖޫލުގެ ތޮއްޖެހިފައިވާ ގެއަށް ދިރިއުޅުން ބަދަލުކުރީ އެއްވެސް ޝަކުވާއެއްނެތިއެވެ. ޚުޖޫލުގެ އާއިލާގައި ބޮޑަށް ތިބެނީ ފަސް އަންހެންކުދިންނެވެ. ޚުޖޫލްއަކީ އެއާއިލާގައި ހުރި ހަމަ އެކަނި ފިރިހެން ދަރިއެވެ. ފަސް ދައްތައިން އިނދެގެން އުޅޭ މީހުންނާއި އެމީހުންގެ ދަރިން ދިރިއުޅޭނީ އެގޭގައެވެ.\nކައިވެނީގެ ފުރަތަމަރޭ، އަހަރެމެން ދެމީހުންވެސް ތިބީ ބުނަންވީ އެއްޗެއް ނޭނގިފައެވެ. އެއީ އަހަރެން ފިރިހެނަކާއެކު އެފަދަގޮތަކަށް އެކަހެރިވި ފުރަތަމަ ފަހަރެވެ. އެރޭ އަހަރެމެން ދެމީހުންގެ މެދުގައި ލެވުނު ބިއްލޫރީގެ ފާރު ވައްޓާލައި، ދިރިއުޅުމަށް ފަށައިގަންނަން ދުވަސްނެގިއެވެ. ދެމީހުންގެ ހިތުގައި އެކަކު އަނެކަކަށްޓަކައި ލޯބި އުފެދުނީ އެކު އެކީގައެވެ. ލޯތްބަކީ ކިހާ ހިތްގައިމު އިހުސާސެއްކަން އަހަރެން ދެނެގަތީ ޙަލާލު ގުޅުމެއްގެ ތެރެއިންނެވެ.\nކައިވެންޏަށްފަހު އަހަރެންގެ ދިރިއުޅުން ބަދަލުވެގެންދިޔައީ ހީވެސް ނުކުރާކަހަލަ ގޮތަކަށެވެ. ޚުޖޫލްއަކީ އޯގާތެރި ފިރިއެކެވެ. އޭނާގެ މަންމައާއި، އެއްބަނޑު ތިމާގެ މީހުންގެ ބަސްއަހާ މީހެކެވެ. ވަޒީފާގެ ގޮތުން ޚުޖޫލު ގިނަ ވަގުތު ހޭދަކުރަންޖެހެނީ އޮފީހުގައެވެ. ކަންދިމާކުރިގޮތުން އަހަރެން ކިޔެވި ކިޔެވުމުގެ ބޭނުން ހިފައި ކުޑަމިނުން ވަޒީފާ އަކަށްދާނެ ފުރުސަތުވެސް އަހަންނަކަށް ނުލިބުނެވެ. އަހަރެން ވަޒީފާ އަދާކުރުމަކީ ޚުޖޫލު ބޭނުންކަމަކަށް ނުވީތީއެވެ.\nމައިދައިތަ އާއި ފަހަރިންގެ ތެރޭގައި އަހަންނަށް އުޅެންޖެހުނީ ނޯކަރެއް ފަދައިންނެވެ.\nއިހުތިރާމްކުރުމާއި، އަޅާލުމަކީ އެމީހުން ނުވެސް ދަންނަ ކަމެއްކަހަލައެވެ. އަހަރެން ކައްކާ އެއްޗެހި ނުބައިކަމުން ކާންނުކެރޭ ވާހަކައާއި، އަހަރެންނަކީ މީހުންނާ ނުގުޅޭ މީހެއްކަމުގެ އިހުސާސް އެމީހުން ތާއަބަދު އަހަންނަށްކޮށްދެއެވެ. މައިންބަފައިންގެ ހިޔާވަހިކަމުން ފިރިމީހާގެ ހިޔާވައްސަށް ވަންނަ އަހަރެންފަދަ ކޮންމެ އަންހެން ކުއްޖަކީވެސް މިފަދަ ދަތިކަމެއްގެ ތެރެއަށް ވަންނާނެ ކުއްޖެއްބާވައޭ އަހަރެންގެ ހިތަށް އަރައެވެ. ނަމަވެސް އެކޮންމެ ފަހަރަކު އަހަރެން ގެ ލޮލު ކުރިމަތިން ސިފަވަނީ އަހަރެންގެ މަންމައާއި، ބައްޕަފަރާތު މާމައާއި އާއިލާއާ ދެމެދު އޮންނަ ގުޅުމެވެ. ބައްޕަ އާއިލާގެ ކޮންމެ މެންބަރަކުވެސް މަންމައާމެދު ދެކެނީ އަމިއްލަ ޢާއިލީ މެންބަރެއް ފަދައިންނެވެ.\nކެތްތެރިކަމަކީ އިންސާނާގެ ގަދަފަދަ ކަމުގެ ރަމްޒެކެވެ. ނަމަވެސް ހިތާމަޔާ ހިތްދަތިކަމުގެ ތެރެއިން ކެތްތެރިކަމުގެ ދާއިރާގައި ފައިތިލަ ސާބިތުކުރެވިދާނެހެއްޔެވެ؟ ޚުޖޫލުގެ އާއިލާގެ މީހުން އަހަރެންދެކެ އެހާބޮޑަށް ފޫހިވަނީ ކީއްވެކަން އަހަންނަކަށް ނޭނގެއެވެ. ޚުޖޫލު އަހަންނާ އިނުމުގެ ކުރިން ރައްޓެހިވި އަންހެން ކުއްޖާގެ ރަނގަޅު ކަމުގެ ވާހަކަ ދެއްކުމުގެ މާނައެއްވެސް އަހަންނަކަށް ނޭނގެއެވެ. އަހަރެން ގަބޫލުކުރީ، އަހަންނަކީ އެމީހުންގެ ލޯބިވާ ޚުޖޫލުގެ ދިރިއުޅުމަށް ކުއްލިއަކަށް ވަދެގެންއައި މީހަކަށްވީތީ، އެމީހުންގެ ހިތުގައި ޚުޖޫލުއަށްޓަކައި އޮތް ލޯތްބެއްގެ ބޮޑުކަމުން، ޚުޖޫލުގެ ދިރިއުޅުމުގެ އެއްބަޔަށް، އަހަރެން ވެގެން ދިޔަ ދިއުން އެމީހުނަށް ބަރުދާސްތު ނުކުރެވުނީ ކަމުގައެވެ. އެއީ އިންސާނީ ފިޠުރަތު ކަމުގައިވާތީއެވެ. ތިމާގެ އަތުގައިއޮތް އަގުބޮޑު އެއްޗެއް އެހެންމީހަކަށް އަގަކާނުލައި ދޭން އެދޭނީ ވަކި ކާކުހެއްޔެވެ؟ އިވޭ ކަންފަތަށް ނީވޭ ކަމަށް ހެދިގެން ދިރިއުޅުމައިގެން ކުރިއަށް ދެވޭތޯ އަހަރެން މަސައްކަތްކުރީމެވެ. ބުނާ ބަސްތަކާއި، ކުރާ ކަންކަމުން އަހަރެންގެ ހިތުގައިވެސް ޖެހެއެވެ. އެހެން ބުނެލާ ބައެއް ބަސްބަހުގެ ހަނދާން އުމުރުދުވަހަށް ދެމިހުންނާނެ ގޮތަށް އަހަރެންގެ ހިތުގައިވެސް ކަނޑާ ނެގެމުން ދިޔައެވެ. އެހެން ނުވާންވީ ކީއްވެހެއްޔެވެ؟ އަހަންނަކީވެސް އިންސާނަކީމެވެ. މާތްﷲ އަހަރެންވެސް ހައްދަވާފައިވަނީ އިންސާނުންގެ ކިބައިގައި ލައްވާފައިވާ އުނި ހުރިހާ ސިފައަކާއެކުގައެވެ.\nއަހަރެންގެ ކެތްތެރިކަން ކޮޅުންލީ، ހުރިހާ އެއްޗެއް އަހަރެންގެ އަތުން ބީވެގެންދާން ތައްޔާރުވެލި ދަނޑިވަޅެއްގައެވެ. އޭރު އަހަންނަކީ ދެކުދިންގެ މަންމައަކީމެވެ. އެންމެ ތުއްތު ދަރިފުޅަށް އޭރު އެއް މަސްވެސް ނުވެއެވެ. ޚުޖޫލުގެ އެންމެ ދޮށީ ދައްތަގެ އެންމެ ހަގުދަރިފުޅަކީ އަހަރެންގެ ދޮށީ ދަރިފުޅާ އެއް އުމުރެއްގެ ކުއްޖެކެވެ. އެދުވަހު އަހަރެން އުޅުނީ ގޭގައި ދިރިއުޅޭ ސާދަ ވަރަކަށް މީހުންނަށް މެނދުރުގެ ކެއުން ތައްޔާރުކުރުމުގައެވެ. އަތްގާތްކޮއްލަދީ، ކުރާ މަސައްކަތުގެ އެއްބައިގައި ހިފާލަދޭނެ އެއްވެސް އެހީތެރިއަކުނެތިއެވެ. ގެއަކީ ދެމީހަކަށް އެކައްޗެއް ކާހިތްވާ ބަޔަކު އުޅޭ ގެއެއްނޫނެވެ.\nކެއްކުމުގެ ކުރިން އެންމެންނަށް ކަމުދާނެ ކާއެއްޗެއް އެމީހުން ކައިރިން އަހައި އޮޅުން ފިލުވަންޖެހެއެވެ. އަހަރެން ކައްކަނީ އެއަށްފަހުގައެވެ.\nދޮށީ ދަރިފުޅު ގޭގައި އުޅޭ އެ ޢުމުރުގެ އެހެންކުދިން ކައިރީ ކުޅެން ބެހެއްޓުމަށްފަހު، އެކުދިން އުޅޭނޫޅޭގޮތް ބަލާލަ ދިނުން ޚުޖޫލުގެ އެންމެ ހަގު ދައްތައާ ހަވާލުކޮށް، ތުއްތު ދަރިފުޅު ނިންދެވުމަށްފަހު އާދައިގެމަތިން އެދުވަހުވެސް އަހަރެން އުޅުނީ ބަދިގޭގައެވެ. ބަތްތެލިން އަރަމުންދިޔަ ހޫނު އާވިއާއެކުވެ ދިރިއުޅުންވެސް އާތްވަށް ބަދަލުވެގެންދިޔައީ، ސަކަރާތުގެ ތެރެއިން އަހަރެންގެ ދަރިފުޅު ދުއްވަން އިން ރިމޯޓް ކޮންޓްރޯލް ކާރުގެ މައްޗަށް އެރުމަށް ޚުޖޫލުގެ ދޮށީ ދައްތަގެ ހަގު ދަރިފުޅު ކުރި މަސައްކަތުގެ ތެރެއިން އެކުއްޖާ ބެލްކަނިން ވެއްޓުނު ހިސާބުންނެވެ. އެއީ އަހަރެންގެ ދަރިފުޅު ގަސްތުގައި ކުރިކަމަކަށް ނުވިޔަސް އެތުއްތު ދަރިފުޅަށް އެދުވަހު އާއިލާ ތެރެއިން ކުރިމަތިވި އަނިޔާވެރިކަން ފެނި އަހަރެންގެ ކެތްތެރިކަން ކޮޅުންލީއެވެ. ހިތުގައި ފުނިޖެހިފައިވާ ޝަކުވާގެ ރާޅުބާނިތައް އިޚުތިޔާރެއްނެތި އަހަރެންގެ އަނގައިން ބޭރުވެ، ހިތުގައި އުތުރެމުންދިޔަ ކެކުޅުންތައް އެމީހުންގެ ކަންފަތާހަމައަށް ފޯރުކޮށްދެވުނީއެވެ. އެދުވަހުވެސް ކުށްވެރިވީ އަހަންނެވެ. ދަރިފުޅަށް އަހަރެންދިން ތަރުބިއްޔަތެވެ. ހުރިހާކަމެއް ހިނގާދިޔަ ތަނުގެ ކުރިމަތީގައި ކަމާ ހަވާލުވެގެން އިނދެ ޓީވީން ދައްކަމުންދިޔަ ހިންދީ ޑްރާމާއަށް ގެއްލިފައިއިން ޚުޖޫލުގެ ހަގު ދައްތަ ކުށްވެރިކޮށް އެކަކުވެސް އެއްޗެއް ނުބުންޏެވެ. އަހަރެން އެންމެ ދެރަވީ އެދުވަހު ޚުޖޫލުގެ އަނގައިން އަހަންނާމެދު ބުނި ރުޅިވެރިބަސްތަކުންނެވެ. ދަރިން ނުބެލެހެއްޓޭ ކަމުގެ ތުހުމަތު އެޅުވީތީއެވެ.\nހިތަށް އެރިއެވެ. މައިންބަފައިންގެ ލޯބީގެ ހިޔަލުން ނުކުމެ އަހަރެމެން އަންހެން ދަރިން ކޮންމެވެސް ނުދައްނަ ފިރިހެނެއްގެ ހިމާޔަތުގެ ތެރެއަށް ދަނީ ކީއްކުރަން ހެއްޔެވެ؟ އަހަރެމެން އަންހެން ކުދިންނަކީ ހަމައެކަނި ފަސޭހައަކަށްޓަކައި ފިރިހެނެއްގެ ދިރިއުޅުމުގެ ތެރެއަށް ގެންނަ ބައެއް ކަމުގައި ހަދަނީ ކީއްވެހެއްޔެވެ؟ ތިމާގެ ރައްޓެހިންގެ ކުރިމަތީ އެއްވެސް އަގެއްނެތް ބައެއްގެ ގޮތުގައި ތިމާގެ ހަލާލު އަނބިމީހާ ހަދަންޖެހެނީ ކާކު ދެކެ ލަދުގަންނާތީ ހެއްޔެވެ؟\nއަހަރެންގެ ރިހޭފައި މައްޗަށް ފޮއިވެއްޓުނީ ވަރަށް ކުއްލި ގޮތަކަށް، އެކުސިޑެންޓެއްގައި ޚުޖޫލު ކޯމައަކަށް ދިއުމުންނެވެ. ފިރިމީހާގެ އާއިލާތެރެއިންލިބޭ ނުރުހުމާއި ނަފުރަތު ދެގުނަ ވެފައިވާ ދަނޑިވަޅެއްގައި ހިތާމައިގެ މައްޗަށް ލިބުނު މިހިތާމައިން އަހަރެން މޮޔަނުވީ ކިރިޔާއެވެ. ހުރިހާ ކަމެއް ވަމުން ދިޔައިރުވެސް ފިރިމީހާގެ އާއިލާ އާ އަހަންނާ ދެމެދުއޮތް ހިތްނުތަނަވަސްކަމުގެ ވާހަކައެއް އަހަރެން މައިންބަފައިންނަކަށް ނާންގަމެވެ. އަހަރެންގެ އަޑިގުޑަން ބޮޑު ދިރިއުޅުމުގެ ވާހަކަތަކުން މައިންބަފައިންނަށް އިތުރު ތަކުލީފެއް ނުޖެއްސުމަށެވެ. ޚުޖޫލު ކޯމައަށްދިޔަ ހިސާބުން އޭނާ ދުނިޔޭގައި ހުންނާނެ ކަމުގެ އުއްމީދު ޑޮކްޓަރުން ކަނޑާލިޔަސް އަހަރެންގެ އުއްމީދު މަރެއްނުވެއެވެ. ފިރިމީހާއަށް ދެރައެއްލިބުމުން އޭނާ ދޫކޮށްލުމަކީ ދުވަހަކުވެސް އަހަރެން ވިސްނިކަމެއްނޫނެވެ. ފިރިމީހާއަކީ އަހަރެންގެ އިހުތިރާމާ ލޯބި އެމީހަކަށްޓަކައި އެންމެ ހައްޤު މީހާކަމުގައި އަހަރެން ދުށީމެވެ. އަހަރެންގެ ނިންމުމަށް މަރުހަބާކީ އަހަރެންގެ މައިންބަފައިންނެވެ. އަހަރެންގެ އަޚުލާޤުގެ ހަރުދަނާކަމުގެ މައްޗަށް ތަޢުރީފުގެ ބަސްތައް އޮއްސައި ހިތްވަރުދިނީ އަހަރެންގެ މައިންބަފައިންނެވެ.\nހައެއްކަ މަސްދުވަހުގެ "ދިރުމެއްނެތް" ނިންޖެއްގެ ތެރެއިން ޚުޖޫލުގެ އެންމެ ފަހުނޭވާ މިދުނިޔެއަށް ބޭރުކޮށްލީ މިއަދުއެވެ. ފިރިމީހާގެއިން އަހަންނަށް ލިބިފައިވާ ޖާގަވެސް ނެތިގެން ދިޔައީއެވެ. ދެދަރިން ގޮވައިގެން އަހަރެންގޮސް ގޭތެރެއަށް ވަތްތަނުން އަހަރެންފެނި މަންމަ ގެ ދެއަށް ފުޅާކޮށްލަމުން އަހަރެމެން ތިންމައިންގެ ގައިގައި ބާރަށް ބައްދާލިއެވެ. (ނިމުނީ)


litus ge muvahzafunnah MIB ge hissaa genedheefi\nލިޓަސްގެ މުވައްޒަފުންނަށް އެމްއައިބީގެ ހިއްސާ ގަނެދީފި\nލިޓަސްގެ މުވައްޒަފުންނާއެކު އިސްލާމިކް ބޭންކުގެ މުވައްޒަފުން ފޮޓޯއަކަށް ހުއްޓިގެން -- ފޮޓޯ: ލިޓަސް\nލިޓަސްގެ މުވައްޒަފުންނަށް މޯލްޑިވްސް އިސްލާމިކް ބޭންކް (އެމްއައިބީ) ގެ ހިއްސާ ގަނެދީފި އެވެ.\nލިޓަސްގެ ސީނިއަ މެނޭޖަރު ސޭލްސް އެންޑް މާކެޓިން އާސިފް ރަޝީދު ވިދާޅުވީ އެ ކުންފުނީގެ ގާތްގަނޑަކަށް ހުރިހާ މުވައްޒަފުންނަށް އިސްލާމިކް ބޭންކުގެ ހިއްސާ ގަނެދީފައި ވާނެ ކަމަށެވެ.\n"ބޭނުމަކީ ސްޓޮކް މާކެޓުގައި ބައިވެރި، އެކަމަށް މުވައްޒަފުންގެ ހޭލުންތެރި ކުރުވައި އަހުލުވެރި ކުރުވުން. ހިއްސާ ގަނެދިނުމުގައި އަޅުގަނޑުމެން ކުންފުނިން އަތޮޅުތަކުގެ ތެރޭގައި ތިބި މުވައްޒަފުން ވެސް ހިމަނާފައިވާނެ،" އާސިފު ވިދާޅުވި އެވެ.\nއޭނާ ވިދާޅުވީ މުވައްޒަފުންގެ ކުރިއެރުމަށް ލިޓަސް އިން ގިނަ މަސައްކަތްތަކެއް ކުރެ އެވެ.\n"ލުއި ގޮތަކަށް މުވައްޒަފުންނަށް ލޯނު ވެސް ދެން. މީގެ އިތުރުން ސޭލްސް ބޯނަސް އާއި ޕާފޯމަންސް ބޯނަސް ވެސް ލިބޭނެ،" އާސިފު ވިދާޅުވި އެވެ.\nލިޓަސް އިން ހިއްސާ ގަނެދިން މުވައްޒަފުންގެ އަދަދު 90 އަށްވުރެ ގިނަ އެވެ. އަދި އެ ކުންފުނިން ގަނެދީފައިވަނީ ކޮންމެ މުވައްޒަފަކަށް 20 ހިއްސާ އެވެ. އެ ކުންފުނިން ހިއްސާއެއް ވިއްކަނީ 35ރ. އަށެވެ. މި އަގުން ބަލާނަމަ ލިޓަސްގެ ކޮންމެ މުވައްޒަފަކަށް ގަނެދިން ހިއްސާގެ އަގު 700ރ. އަށް އަރާނެ އެވެ. އެ ކުންފުނިން މުވައްޒަފުންނަށް ހިއްސާ ގަންނަން 63،000ރ. ހޭދަކޮށްފައިވެ އެވެ.\nއިސްލާމިކް ބޭންކުން ވަނީ ހިއްސާ ގަތުމުގެ ފުރުސަތު ކުންފުނިތަކާއި ކައުންސިލް ތަކުގެ އިތުރުން އާއްމު ފަރުދުންނަށް ވެސް ހުޅުވާލާފަ އެވެ. އަދި އެ ކުންފުނި ވަނީ ހިއްސާ ވިއްކައިގެން 244 މިލިއަން ރުފިޔާ ލިބޭނެ ކަމަށް ބުނެފަ އެވެ.\nހިއްސާ ވިއްކަން ހުޅުވާލާއިރު ހިއްސާ ބެހިގެން ދާނީ އިސްލާމިކް ބޭންކުގެ 4.5 މިލިއަން ހިއްސާ (157 މިލިއަން ރުފިޔާގެ ހިއްސާ) އާއި އިސްލާމިކް ކޯޕަރޭޝަން އޮފް ދަ ޑިވްލޮޕްމަންޓް އޮފް ޕްރައިވެޓް ސެކްޓާގެ 2.4 މިލިއަން ހިއްސާ (87 މިލިއަން ރުފިޔާގެ ހިއްސާ) އެވެ. އެމްއައިބީގެ ޖުމްލަ ހިއްސާގެ 31 ޕަސެންޓް ވިއްކާއިރު، ވިއްކާ ހިއްސާގެ ޖުމްލަ އަދަދަކީ 6،975،000 އެވެ.\nއިސްލާމިކް ބޭންކް ލިޓަސް


thodduah ethere kuran ulunu masthuvaa thakechchaeku meehaku hayyaru koffi\nމަސްތުވާތަކެއްޗާ ދެކޮޅަށް ފުލުހުން ކުރަމުން އަންނަ މަސައްކަތުގެ ތެރެއިން، އއ. ރަސްދޫ ޕޮލިސް ސްޓޭޝަނުން ހިންގި އޮޕަރޭޝަނެއްގައި، ތޮއްޑޫއަށް އެތެރެކުރަން އުޅުނު މަސްތުވާތަކެއްޗާއެކު މީހަކު ހައްޔަރު ކޮށްފިއެވެ.\nމަޢުލޫމާތު ލިބިފައިވާ ގޮތުގައި މި މައްސަލައާ ގުޅިގެން ހައްޔަރު ކޮށްފައިވަނީ 32 އަހަރުގެ ދިވެހި ފިރިހެނެކެވެ. އެމީހާ ހައްޔަރު ކޮށްފައިވަނީ މަސްތުވާތަކެތި އެތެރެކޮށް ވިއްކާ ވިޔަފާރި ކުރާކަމަށް ފުލުހުންގެ އިންޓެލިޖެންސަށް ލިބުނު މައުލޫމާތަކާ ގުޅިގެން ހިންގި އޮޕަރޭޝަނުގައި ރޭ 01:15 އެހާކަންހާއިރު އއ. ތޮއްޑޫ ބަނދަރުމަތިންނެވެ.\nއެމީހާ ހައްޔަރުކޮށް އޭނާގެ ހަށިގަނޑާއި އޭނާގެ އަތުގައިހުރި ތަކެތި ބަލައިފާސްކުރިއިރު އޭނާގެ އަތުގައި އޮތް ޗާރޖަރެއްގެ ތެރެއިން މަސްތުވާތަކެތިކަމަށް ޝައްކުކުރެވޭ އެއްޗެއްހުރި ދެ ރަބަރު ޕެކެޓު ފެނިފައިވެއެވެ.\nމި މައްސަލަ އއ. ރަސްދޫ ޕޮލިސް ސްޓޭޝަނުން ދަނީ ތަހުގީގު ކުރަމުންނެވެ.


Rulhi madu kuraany kihineh? - One Online\nރުޅި އަންނަން ޖެހޭ ކަންތައްތަކުގައި ރުޅި އަންނަންވެސް ޖެހެއެވެ. އެހެންނަމަވެސް، ރުޅި މާބޮޑަށް ގަދަވުމަކީ އެކަމުގެ ސަބަބުން، ތިމާއާއި ތިމާއާ އެކީގައި އުޅޭ އެހެން މީހުންނަށް އެކަމުގެ ސަބަބުން ހީނުކުރާ ވަރުގެ ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކެއް ލިބޭ ކަމަކަށް ބައެއް ފަހަރުވެއެވެ. އެހެންކަމުން، ރުޅި މަޑުކުރުމަކީ ވަރަށް މުހިންމު ކަމެކެވެ. މި ސަބަބަށް ޓަކައި މި ކަމާ ގުޅޭ އެކި ކަހަލަ ދިރާސާތައް އަބަދުމެ ކުރަމުން ދެއެވެ. އަދި އެފަދަ ދިރާސާތަކުގެ އަލީގައި ރުޅި މަޑުކުރެވިދާނެ ގޮތްތައް އާންމުކުރަމުން ދެއެވެ.\nރުޅިމަޑު ކުރުމަށްޓަކައި ކުރެވިދާނެ ކަންކަމަށް ބަލާއިރު، ރުޅި އައިސްފައި ހުންނަ ގަޑީގައި ވާހަަކަ ނުދެއްކުމަކީ ވަރަށް މުހިންމު ކަމެކެވެ. ގިނަ ފަހަރަށް ރުޅި އައިސްފައި ހުންނައިއިރު ބުނެވޭ އެއްޗަކީ އެންމެ ރަނގަޅު އެއްޗަކަށް ނުވެދާނެއެވެ. ރުޅިގަދަވެފައި ހުރެ ދެއްކޭ ވާހަކައެއްގެ ސަބަބުން ވަރަށް ދެރަ ކަންކަންވެސް ހިނގާފައި އެބަހުއްޓެވެ. އެހެންކަމުން، ރުޅި މަޑުވުމުން ވާހަކަ ދައްކަން މަޑު ކުރާށެވެ.\nދެން އޮތް ކަމަކީ ރުޅި މަޑުވުމުން، ރުޅި އައި ސަބަބު ބުނެދިނުމެވެ. ކަމަކާ ރުޅިއައިސްގެން އެކަން ނުފޮރުވާށެވެ. އެވާހަކަ ދައްކައިގެން ހައްލު ކުރެވޭތޯ ބަލާށެވެ. އެހެން ނޫނީ ރުޅި އަންނަން ޖެހުނު ކަމެއް ތަކުރާރު ވެއްޖެނަމަ، އިހުނަށްވުރެ ބޮޑަށް ރުޅި ގަދަވުމަކީ އެކަށީގެންވާ ކަމެކެވެ. އޭރުން ދެން ޖެހޭ މައްސަލަތައް މާ ބޮޑުވާނެއެވެ.\nސީއެންއެންއިން ހޮވި ދުނިޔޭގެ އެންމެ މަގުބޫލު 12 ރިހައިގެ ތެރޭގައި ރާއްޖޭގެ މަސްރިހަ\nބައިނަލް އަގްވާމީ ލަގްޒަރީ ބްރޭންޑެއްގެ އިސްތިހާރެއް ކުޅޭ ފުރަތަމަ ބޮލީވުޑް ތަރިޔަކަށް ދީޕިކާ\nޓައިގާ އާއި ބައްޕަ ޖެކީ ޝްރޮފް އެކީގައި ފެންނަ ފުރަތަމަ ފިލްމަކަށް ބާގީ ތިނެއް