( 28 ޖުލައި 2019 އާ ގުޅޭ)\nއެމީހުންގެ މިސްރާބު ހުރީ ހުޅުމާލެއަށެވެ. މާލެ އައީ ހަފްތާ ބަންދު ދުވަހަކަށްވާތީ ހަފްސާގެ ދަޢުވަތަށެވެ. ތިމާގެ ކަމެއްނެތި ތިމާގެ ވެފައިވާ ބައެކެވެ.\nހަވީރު ފަހެއް ޖެހިއިރު ހުޅުމާލޭގައި ހުންނަ ރެހާންގެ ގޭ ދޮށަށް އެންމެން އައިސް މަޑުކޮށްލިއެވެ. ކާރުން ފައިބައިގެން އެންމެންނަށްވުރެ ކުރިން އާހިލް ދިޔައެވެ. އަލައިނާ ކޮތަޅުތައް ހިފައިގެން އައީ މިޝަލްއާއީ މަލަކާއާ އެއްވަރަށެވެ. ކާރު ތަޅުލާފައި އެމީހުންގެ ފަހަތުން ރެހާން ވެސް އައެވެ.\n"ދައްތަ ކުރިއަށްވުރެ ވެސް މިހާރު ހިކި، ޖާވިދު ބޭބެއާއެކު ހަމަޖެހިގެން ނޫންތަ އެއުޅެނީ" އަލައިނާ ވާހަކަދެއްކީ މަލަކާއާއެވެ.\n"މިހާރު ދިރިއުޅުން އެވަނީ ހަމައަކަށް އެޅިފަ، އެހެންވިޔަސް ހަފްސާ އަދިވެސް ކުރީގެ ޚިޔާލުތައް ކުރަނީހެން ހީވަނީ، ޖާވިދު ވަރަށް ރަނގަޅޭ ބުނޭ" މަލަކާ ބުންޏެވެ.\n"މަންމަ ގޮސް ނަމާދަށް ދޯ އަރާނީ، މިޝަލް ގޮވައިގެން އަރައްޗޭ... އަޅުގަނޑު ފާޚާނާއަށް ވަދެލާފައި ނުކުމެ ނަމާދުކޮށްލާނީ" ގޭތެރެއަށް ވަންނަން ދޮރޯށި ހުޅުވާލަމުން އަލައިނާ ބުންޏެވެ. އަދި އޭނާ މަޑުކޮށްލީ ދަރިފުޅު މިޝަލްއާއި މަލަކާއާ ދެމީހުން ގޭތެރެއަށް ވަންނަންދެނެވެ. އެމީހުންގެ ފަހަތުން ގޭގެ އޮޅި ގިރާ ނުކުރެވެނީސް ދުރުން މީހަކު އޭނާގެ ނަމުން ގޮވާލިހެން ހީވި ހުއްޓެވުނެވެ. ފަސްއެނބުރި ބަލާލެވުނީ ބޭއިޚްތިޔާރުގައެވެ.\n"ކިހިނެއްވީ؟" ރެހާން އަހާލިއެވެ. އަލައިނާއަށް ގަބުވެފައި ހުރެވުނީ އެތައް އަހަރެން ކުރީން އޭނާއަށް ކުރެވުނު އިޙްސާސެއްގެ މަތިން ހަނދާންވުމުންނެވެ. އަވަސް ނަޒަރެއް މަގުގެ ދެފަރާތަށް އޭނާއަށް ދެވުނެވެ. މީހަކު ފެންނަން ނެތުމުން ހައިރާންކަމުގެ އިތުރުން ނުތަނަވަސްކަމެއް ހިތަށް ވެރިވިއެވެ.\n"އެލީ..." ރެހާން ގޮވާލިއެވެ.\n"ރެހާން ވަދޭ... އަހަރެން އެބަދަން... ފިހާރައަށް ދާން އެބަޖެހޭ" އަލައިނާ ޔަގީންނުވެފައި ހުރެ ބުނެލިއެވެ.\n"އަހަރެން ގެނެސްދީފާނަން، ކޯޗެއް ގަންނަވީ" އަލައިނާއަށް ވެފައިހުރި ގޮތުން ރެހާން ވެސް ސުވާލު އުފެދުނެވެ. އެހިސާބުގައި އެވަގުތު ބަޔަކު ފެންނަން ނެތްއިރު ވެސް އަލައިނާ މަގުމަތި ހޯދާތީ ވީގޮތެއް އެނގެން ރެހާން ވެސް ބޭނުންވިއެވެ.\n"އިޓްސް އޯކޭ... ރެހާން ދޭ އެތެރެއަށް، އަހަރެން މި ވަންނަނީ" އަލައިނާ ބުންޏެވެ. އަދިވެސް އެއްފަހަރު މަގުގެ ދެކޮޅު ބަލާލަފައި އަލައިނާ ގޭތެރެއަށް ވަނެވެ. އޭނާގެ ފަހަތުން ރެހާން ވަދެ ދޮރޯށި ލައްޕާލިއެވެ.\n"އަހަރެން ވެސް ފާޚާނާއަކަށް ދާންވެފައި މިހުރީ" ސިޑިއާ ދިމާއަށް އައި ރެހާން ބުންޏެވެ.\n"އެހެންވީރު ރެހާން ވަދެފައި ނުކުމޭ، އަހަރެން މިދަނީ ހަފްސާ ދައްތަ ދިން އެއްޗެހި ބަދިގެއަށް ލާން" އަތުގައި ހުރި ކޮތަޅުތައް ބަހައްޓަން އަލައިނާ ހިނގައިގަތެވެ. ކާމޭޒުމަތީ ކޮތަޅިތައް ބެހެއްޓިގޮތަށް އަލައިނާއަށް ހުރެވުނީ އެވެ. ފުން ވިސްނުމަކަށް ގެއްލިފައެވެ.\n"މިޝަލް... މީކާޢިލް... ހީވީ މީކާޢިލް ގޮވާލިހެން، އެދުވަހު ގޮވާލިހެން... އެކަހަލަ ގޮތެއްހެން ހީވީ... ކީއްވެ؟... އޭގެ ފަހުން ކިތައް އަހަރުމިވީ، އަހަރެން... އަހަރެން އެވާހަކަ އެކަކު ގާތުގައި ވެސް ނުދައްކަން" އަމިއްލަ ނަފްސާ އަލައިނާ ވާހަކަދެއްކިއިރު އެމޫނު މިލައިގެން ހިނގައްޖެއެވެ.\n"އަލައިނާ..." ހިމޭންކަމުގެ ތެރެއިން އަނެއްކާ ވެސް އަލައިނާއަށް އޭނާގެ ނަމުން މީހަކު ގޮވާލިހެން ހީވެއްޖެއެވެ. ސިއްސައިގެން ގޮސް ފަހަތަށް ބަލާލެވުނެވެ.\n"މީކާޢިލް... މީކާޢިލްތަ؟..." ސުވާލުކުރަމުން ހަލުވި ހިނގުމުގައި އަލައިނާ އައިސް މައި ދޮރޯށި ހުޅުވާލިއެވެ. އޭނާ ދިޔައީ ސިއްސައިގެންނެވެ. ދޮރާށްޓައި ދިހަވަރަކަށް ފިޔަވަޅު ދުރުގައި ހުއްޓިލައިގެން ހުރީ މީކާޢިލްއެވެ. އޭނާ އެންމެފަހުން ދުށް އިރާ އެއްވެސް ތަފާތެއްނެތެވެ. ކަޅުކުލައިގެ ޓީޝާޓަކާއި ކަޅު ޖިންސެއްގައެވެ. އެ ފެހިކުލައިގެ ދެ ކަޅި އަލައިނާއަށް ހުއްޓާލައިގެންނެވެ. އަލައިނާއަށް އޭނާގެ މޭގައި ކަނާއަތް ޖައްސާލެވުނެވެ. އެހިނދު އެ ދެތުންފަތުން މަޑު އާހެއް ބޭރުވިއެވެ. އިތުރަށް އަޖައިބުވެ އަންތަރީސްވީ މީކާޢިލްގެ ފަހަތުން ނުކުތް އަންހެންކުއްޖާ ފެނިފައެވެ. އަލައިނާއަށް އަނގަމަތީ ދެއަތް އަޅާލެވުނީ ބޭއިޚްތިޔާރުގައެވެ. ދުވާލުގެ އަލިކަމުގެ ތެރެއިން އޭނާގެ ލޮލަށް މިފެންނަނީ ކޮންފަދަ ބޮޑު އޮޅުވާލުމެއްބާއޭ އަލައިނާ ހިތަށް އެރިއެވެ.\n"ސުބްޙާނައްﷲ!... ސުބްޙާނައްﷲ..." އަޖައިބުވިވަރުން އެތައް ފަހަރަކު އަލައިނާއަށް ތަކުރާރުކޮށްލެވުނެވެ. އެހިނދު މީކާޢިލްގެ ގާތުގައި ހުރި އަންހެންކުއްޖާ ކުރިއަށް ފިޔަވަޅެއް އަޅާލައި ލުއި ހިނިތުންވުމެއް ބަދަލުކޮށްލިއެވެ.\n"މިޝަލް... މި ފެންނަނީ ހަޤީޤަތެއްތަ؟... މީ ޝައިތާނާގެ އޮޅުވާލުމެއްތަ؟" އަލައިނާގެ އަޑުގައި މަޑު ތުރުތުރެއްވިއެވެ.\n"މީ އަހަރެން... މިޝަލްގެ މީކާޢިލް" މަޑުމަޑުން މީކާޢިލް ބުނެލީ އަލައިނާއަށް ޔަގީންކަން ދިނުމަށެވެ.\n"މިޝަލް... ނޫން... މީ... މީކާޢިލް... މީ އީޝަލްތަ؟... އެ ތުއްތު ކުއްޖާތަ؟" ކުރިމަތީ ހުރި އަންހެންކުއްޖާގެ ފުށުން މިޝަލްއާ ވައްތަރު ސިފަތައް ފެނުނަސް އެއީ މިޝަލްނޫންކަން ބުނަން އަލައިނާއަށް އެނގުނެވެ. އެއާއެކު އޭނާ ހަނދާންވީ މިޝެލް ވިހޭ ދަރިފުޅެވެ. އެކުއްޖާވީ މީކާޢިލްގެ ގާތުގައެވެ. އަލައިނާގެ ސުވާލަށް މީކާޢިލް ބޯޖަހާލިއެވެ. ހިތުގެ އާހާއެކު އަލައިނާއަށް އުފަލުން ހީނލެވުނެވެ.\n"އީޝަލް... އެ ލޯބިލޯބި ދަރިފުޅު، އަހަރެމެންގެ މިޝަލްގެ ހަމައެކަނި ނިޝާން..." އަލައިނާ ފަސްޖެހުމެއްނެތި އައިސް އީޝަލްގެ ގައިގާ އޮޅުލައިގަނެއްޖެއެވެ. އޭނާގެ މޫނާއި ބޮލާއި ދެއަތާއި ދެކޮނޑުގައި އަލައިނާ ފިރުމަމުން ދިޔައެވެ. ފެންކަޅުވެ ކޯތާފަތް ތެމެމުންދިޔައިރު ވެސް އަލައިނާގެ މޫނުން ފެންނަނީ ހިނިތުންވާތަނެވެ.\n"ތީ މަންމަގެ އެންމެގާތް އެކުވެރިޔާކަން ބައްޕަ ބުނި" އީޝަލް ވާހަކަދެއްކިއެވެ. އަލައިނާ ހީނލިއެވެ. އަދި މީކާޢިލްއަށް ބަލާލުމަށްފަހު އީޝަލްއަށް ބަލާލިއެވެ. މަޑުމަޑުން ބޯޖަހާލިއެވެ.\n"އާނ!... މީ މިޝަލްގެ ހުރި ހަމައެކަނި ބެސްޓްފްރެންޑް، މިޝަލްގެ ހުރިހާ ސިއްރުތަކެއް އެނގޭ ހަމައެކަނި މީހަކީ" އަލައިނާ ހިނިތުންވެ ހުރެ ދެ ކޯތާފަތް ފުހެލިއެވެ.\n"ރެހާން" މީކާޢިލް މަޑުމަޑުން ބުނެލިއެވެ. އަލައިނާގެ މޫނުން ކަންބޮޑުވުން ފާޅުވިއެވެ. ފަސްއެނބުރި ދޮރޯޓަށް ނަޒަރު ހިންގާލެވުނެވެ. އެވަގުތު ރެހާން ދޮރޯށި ހުޅުވާލައި ނުކުންނަނީއެވެ.\n"ރެހާން..." ހާސްވެފައި ހުރެ އަލައިނާއަށް ބުނެވުނެވެ.\n"މީކާޢިލް... ތީ މީކާޢިލް ދޯ..." ހައިރާންވެފައި ހުރި ރެހާން މީކާޢިލްމެންނާ ދިމާއަށް އައެވެ.\n"ރެހާން..." އަލައިނާ އަނެއްކާ ވެސް ގޮވާލިއެވެ.\n"ކަލޭ އަހަރެމެންނަށް ގެއްލުނީ، ކަލޭގެ ދަރިފުޅުގެ ކަންތަކުގައި ބައިވެރިވެފައި ދިޔަތާ މާފަހުން އަހަރެންނަށް އެނގުނީ ތީ މިޝަލްގެ މީކާޢިލްކަން، ހިޔެއްނުކުރަން އަލުން ބައްދަލުވާނެކަމަށް... މިހުރީ ކޮންކުއްޖެއްތަ؟... އެލީ އެމީހުން ބޭރުގައިތަ ބައިތިއްބަނީ، އެލީގެ ބެސްޓްފްރެންޑްއާ އޭނާއާ އޮތް ގުޅުން ކިޔައިދިނީ އެލީއެންނު... މަންމަ... މަންމަ ސުވާލުކުރާނެތީ ދޯ" ރެހާން ބުންޏެވެ.\n"ރެހާން... މީ އީޝަލް... މިޝަލްގެ" ގާތުގައި ހުރި ރެހާންގެ ވައަތު މުލައްދަނޑީގައި ހިފާލަމުން އަލައިނާ ބުންޏެވެ. އެއާއެކު ކުރިއަށްވުރެ އީޝަލްގެ މޫނަށް ރެހާން ބަލާލީ ފަރުވާތެރިކަމާއެކުއެވެ. އޭނާގެ ނަޒަރު އަލައިނާއަށް ހުއްޓުނީ ޤަބޫލުނުކުރެވިފައި ހުރިހެންނެވެ. މީކާޢިލް އައިސް އީޝަލްގެ ގާތުގައި ހުއްޓުނެވެ.\n"ރެހާން، އަހަރެން ބުނީމެންނު މިޝަލްގެ ދަރިފުޅު މަރެއްނުވެޔޭ، އޭނާ ގެންދިޔައީ އޭނާގެ ބައްޕައޭ، އެމީހުންނަކީ އަހަރެމެން ކަހަލަ ބައެއްނޫން، މިޝަލް ވަކިވެގެންދިޔައީ ކިހިނެއްކަން އެނގެއެއްނު، ހަފްސާ ދައްތަ އެވާހަކަތައް ކިޔައިދިނެއްނު" އަލައިނާ ކަމެއް ހަނދާންކޮށްދޭ ފަދައިން ބުންޏެވެ. ރެހާންގެ ދެލޯ ބޮޑުކޮށްލިއެވެ. އަދި ހާސްކަމާއެކު މީކާޢިލްއާއި އީޝަލްއަށް ބަލާލިއެވެ.\n"މިޝަލްއާ ޖިންނިއެއް އަވަލީ... މި ފެންނަނީ އިންސާނުންނެއްނޫންތަ؟" ފަހަތަށް ފިޔަވަޅު އަޅާލެވުނު ރެހާން ހުރީ ކަންބޮޑުވެފައެވެ. ނަމަވެސް އޭނާގެ އަތުގައި އަލައިނާ ހިފެހެއްޓިއެވެ.\n"އެމީހުން އެއައީ އަހަރެމެންނަށް ގެއްލުމެއްދޭކަށްނޫނޭ، އަހަރެން ހުރިހާ ވާހަކައެއް ކިޔާނުދިނީ މިހެންވެ، ރެހާން ޤަބޫލުނުކުރާނެތީ، ރެހާން ބިރުގަނެ ހަފްސާ ދައްތަ ކުރިކަހަލަ ކަމެއް ކޮށްފާނެތީ... ރެހާން، އަހަރެމެންގެ ކުރިމަތިން މިފެންނަނީ ވެސް ހަޤީޤަތް، މިހުރީ މިޝަލް ވިހޭ ދަރިފުޅު، އޭނާގެ ގާތުގައި އެހުރީ މިޝަލްގެ ފިރިމީހާ... އަހަރެމެން ގުޅޭހެން ނުގުޅުނެއްކަމަކު އޭނާއަކީ މިޝަލްގެ ފިރިމީހާ، މިޝަލް ވެސް ޤަބޫލުކުރީ އެހެން" އަލައިނާ ބުންޏެވެ. ރެހާންއަށް ވިސްނާލެވުނީ ދެނެވެ. ހަޤީޤަތުގައި މީކާޢިލް ފެނުމަކުން އޭނާ ހިތްބިރުގަންނަގޮތެއް ނުވެއެވެ. ހީވީ ކުރިން ބައްދަލުވެފައި ހުރި ރަޙުމަތްތެރިއަކު ޒަމާންތަކަކަށްފަހު އަލުން ބައްދަލުވީ ހެނެވެ. އީޝަލްގެ ސޫރައިން މިޝަލްގެ ސިފަ ރެހާންއަށް ފެނުނެވެ. އޭނާ އަލައިނާއަށް ބަލާލިއެވެ. އަލައިނާގެ ފުށުން އެއްވެސް ޖެހިލުންވުމެއް ނުފެނެއެވެ. އޭނާ މީކާޢިލްއާ މެދު ޢަމަލުތައް އެބަހައްޓަނީ ވަރަށް ވެސް އާދައިގެ ގޮތަކަށެވެ. އެއްއިންސާނަކު އަނެއްއިންސާނަކާ ބައްދަލުވާ ހިނދު ފާޅުވާ ފަދަ ޝުޢޫރުތަކެކެވެ. އޭނާ އެހުރީ އެމީހުންނާ ބައްދަލުވީތީ އުފަލުންކަން ރެހާން ދެނެގަތެވެ. އެހެންވެ އަމިއްލަ ނަފްސު ހަމައަކަށް އެޅުވިއެވެ.\n"ސޮރީ..." ރެހާން ބުނެލިއެވެ.\n"މީކާޢިލް... އާދޭ އެތެރެއަށް، މީ ރެހާންގެ ބައްޕަގެ ގެ، އަހަރެމެން މިހާރު މިގޭގަ އުޅެނީ، މިވީ އަހަރުތަކުގައި ވަރަށް ގިނަ ކަންކަން ބަދަލުވެއްޖެ" އަލައިނާ ހިނިތުންވެލިއެވެ.\n"އަލައިނާ ފެނުމުން ވެސް އެނގޭ ބަދަލުއަތުވެއްޖެކަން" މީކާޢިލް ބުންޏެވެ. އޭނާއަށް ފެނުނީ މީގެ އަހަރުތަކެއް ކުރީގެ އަލައިނާއެއްނޫނެވެ. މިހާރު އޭނާ ހުރީ ބޯނިވާކޮށްފައެވެ. ލާފައި ހުރީ ހަށިގަނޑު ނިވާވާވަރުގެ ދޫ ބޮޑު ހެދުމެކެވެ.\n"ހިނގާ" ރެހާން އިސްނަގާ ބުނެލިއެވެ. އަލައިނާ ލުއި ހިނިތުންވުމެއް ފިރިމީހާއާ ބަދަލުކޮށްލިއެވެ. އޭނާއަށް މީކާޢިލްއަކީ ދުރުމީހެއްކަމަށް ނުދެކެވެއެވެ. އަދި އޭނާއަކީ އިންސާނަކަށްނުވުމުން އެ ފަރަޤު މުހިންމެއް ވެސް ނޫނެވެ. އަލައިނާ ދުށީ މީކާޢިލްއަކީ މިޝަލްއާ ގުޅިފައިވި ހަނދާނެއްކަމުގައެވެ. އަދި މިޝަލްގެ ދަރިފުޅުގެ ބައްޕަ ކަމެވެ. އޭނާ އީޝަލްގެ އަތުގައި ހިފާލައި ހިނގައިގަތެވެ.\nސިޓިންރޫމު ސޯފާގައި އީޝަން ބޭންދިއެވެ. މީކާޢިލްއާއި ރެހާން އެއްސޯފާއެއްގައި ތިއްބެވެ. މިވަގުތު އެގެއަށް ވަންނަ އެކަކަށް ވެސް މީކާޢިލްމެންގެ ހަޤީޤަތެއް ނޭނގޭނެއެވެ. އެމީހުން ފެންނަނީ އިންސާނުން ފަދައިންނެވެ.\n"އަހަރެން ހަނދާންއެބަހުރި މިކުއްޖާ ގޮވައިގެން މީކާޢިލް ދަމުން ބުނި ވާހަކަތައް، ދެން ކީއްވެ އަލުން އަހަރެމެންގެ ތެރެއަށް އަންނަންޖެހުނީ... އަނެއްކާ ކަމެއް ދިމާވީތަ؟" އަލައިނާ ސުވާލުކުރީ މީކާޢިލްއާއެވެ.\n"އަޅުގަނޑު ބޭނުންވީ... މަންމަގެ ދުނިޔެ ބަލާލަން، މަންމަގެ މީހުންނާ ބައްދަލުކުރަން، މާމައާ ބައްދަލުކުރަން" އީޝަލް ބުންޏެވެ.\n"މިޝަލްމެން ގޭގައި އުޅެނީ އެހެންބައެއް" މީކާޢިލް ބުންޏެވެ.\n"އާނ! ހުރިހާކަމަކަށްފަހު ހަފްސާ ދައްތައަށް އެގޭގައި އުޅޭން ފަސޭހައެއްނުވި، އެހެންވެ ދައްތަ އެގެ ވިއްކާލީ، އެކަމަކު ދާދި ފަހުން އަނެއްކާ އެގެ ގަނެއްޖެ، ވިއްކާލި އަގުގެ ދެގުނަ ދީފައި ގަތީ، ބުނީ މިޝަލްގެ ހަނދާންނައްތާލުން ކަހަލަ ކަމެކޭ އެގެ ވިއްކާލުމަކީ، އަލުން އެހާވަރުން ގަތީ އެހެންވެގެންނޭ... މިއަދު މިއައީ އީޝަލްގެ މާމަ ގާތަށް ގޮސްފައި، އީޝަލްގެ މަންމައާއި އީޝަލްގެ މަތިން އެ މާމަ ވަރަށް ހަނދާންކުރޭ، ކުރިން ވަރަށް ގިނައިން މިޝަލްއާއި އީޝަލްގެ ވާހަކަދައްކާނެ، ބުނޭ ދިރިހުރިނަމަ ފެންނާނެނަމައޭ... މިޝަލް ރުހޭގޮތަށް ހުރިހާކަމެއް ކުރެވުނު ނަމައޭ، އޭރުން މިޝަލް ގެއްލިގެން ނުދާނެއޭ، އީޝަލް ވެސް ގާތުގައި ހުރީހޭ... ކަންތައްވީގޮތުން ވަރަށް ދެރަވެފައި ހުންނަނީ، ކުރިން ވަރަށް ރޮއެ ހިތާމަކުރާނެ، ވަގުތަކީ އޭގައި ފަރުވާއެއްވާ އެއްޗެކޭ ބުނެއެއްނު، މިހާރު ދައްތަގެ އެ ސިފައެއް ނުދައްކާ، އެހެންވިޔަސް އެނގޭ މިޝަލްއާ މެދު ވިސްނާކަން" އަލައިނާ ބުންޏެވެ. އަދި ގާތުގައި އިން އީޝަލްގެ ބުރަކަށީގައި ފިރުމާލިއެވެ.\n"މަންމާ..." ހަލުވިކޮށް ސިޑިން ފައިބައިގެން އައި މިޝަލް އެންމެންނަށް ފެނުނެވެ. ބަޔަކު އައިސް ތިބިކަން އެނގި އޭނާ ވެސް މަޑުޖެހިލިއެވެ.\n"މިޝަލް... އާދެބަލަ" އަލައިނާ ގޮވާލިއެވެ. އެއާއެކު މީކާޢިލްއާއި އީޝަލްއަށް ލިބުނީ އިތުރު ހައިރާންކަމެކެވެ.\n"އެލީ ބޭނުމެއްނުވި ވަކިވެގެންދިޔަ މީހުންގެ މަތިން ހަނދާންނައްތާލާކަށް، އަހަރެމެންގެ ކައިވެންޏަށް މިހާރު ދެ ކުދީން ލިބިއްޖެ، ދޮށްޓަށް ހުރީ ފިރިހެންކުއްޖެ، އެކާވީސްވާނެ މިއަހަރު، ދެން ލިބުނީ އަންހެން ދަރިފުޅު، ސަތާރަ އަހަރު މިހާރު، އެލީގެ ބޭބެ އާހިލް ގެއްލުނީ ކުއްލިއަކަށްނު، އަދިވެސް އެކަމުގެ އެއްވެސް ޚަބަރެއްނުވޭ... މިޝަލް ވެސް ވަކިވީ ކުއްލިއަކަށް، އަހަރެމެންގެ ދެ ދަރީންނަށް އެމީހުންގެ ނަން ކީ... އެލީ ވަރަށް ހިތާމަކުރި އެ ދެމީހުން ވެސް އެހާ ކުއްލިގޮތަކަށް ވަކިވެގެން ދިޔައީމަ، ވަރަށް ގިނައިން ކީ ދެން އީޝަލް ވެސް ނުފެންނާނޭ" ރެހާން އޮޅުން ފިލުވައިދިނެވެ.\n"މީ އީޝަލް... މިޝަލްގެ ދަރިފުޅު" އީޝަލް އިންތަނުން ތެދުވެ ސަލާމަށް އަތްދިއްކޮލިއެވެ. ހައިރާންވެފައި ހުރި މިޝަލް ލުއި ހިނިތުންވުމެއް ބަދަލުކޮށްލައި ސަލާމްކޮށްލިއެވެ. އޭނާ ބަލާލީ ހިނިތުންވެލައިގެން ހުރި އަލައިނާއަށެވެ.\n"ދޭބަލަ މާމައަށް ގޮވާލަން... އުހޫން!... ދަރިފުޅު ގޮސް ދޮންބެއަށް ގޮވާލަބަލަ، މަންމަ އަންނާނަން މާމަ ގާތަށް ގޮސްފައި، މީ މަންމަގެ ބެސްޓްފްރެންޑްގެ ހުރި ހަމައެކަނި ދަރިފުޅު، ވަރަށް ދުރުގައި އުޅެފައި އެއީ... ދަރިފުޅުވާނެ އީޝަލްއާ ފްރެންޑްވާން" އަލައިނާ ސޯފާއިން ތެދުވިއެވެ.\n"މަންމާ" މަލަކާގެ ކޮޓަރިއަށް ވަންނަމުން އަލައިނާ ގޮވާލިއެވެ. އޭރު ތަސްބީހަ ހިފައިގެން މުއްސަލަ މަތީ މަލަކާ އިނެވެ. އަލައިނާ އައިސް އޭނާގެ މަންމަ ގާތު އިށީނެވެ. އަދި އެ މަންމަގެ އަތުގައި އަތްތިލަ ބާއްވާލަމުން ވާހަކަދައްކަން ފެށިއެވެ.\n"މަންމާ... ވަރަށް މުހިންމު ވާހަކައެއްބުނަން މިއައީ، އެކަމަކު ކަންބޮޑުނުވައްޗޭ... އަހަރެމެންގެ މައްޗަށް ބިރުވެރިކަމެއްނެތް" އަލައިނާ ބުންޏެވެ.\n"ކިހިނެއްވީ؟" މަލަކާ ދުޢާފޮތް ލައްޕާލައި ލޮލުގައިވި ނަންބަރު އައިނު ރަނގަޅުކޮށްލިއެވެ. އަދި ދަރިފުޅަށް ސަމާލުވެލިއެވެ.\n"މިޝަލްއަށްވީގޮތް މަންމަ ހަނދާން އެބަހުއްޓެއްނު" އަލައިނާ ބުންޏެވެ.\n"ދެންމެ ދަރިފުޅަށް ގޮވަމުން ދިޔަ، ނަމާދުކޮށްގެން އެ ދިޔައީ" މަލަކާ ބުންޏެވެ. އެހާ ދުރު ހަނދާނެއް އޭނާގެ ނެތް ކަހަލައެވެ.\n"މަންމާ... ހަފްސާދައްތަ މިޝަލް ވާހަކަ މިބުނީ، އޭނާގެ ދަރިފުޅު... އީޝަލް، އެކުއްޖާ އައިސް އެބައިނޭ ބުނެފިއްޔާ މަންމަ ޤަބޫލުކުރާނަންތަ؟" އަލައިނާ އިނީ ޖެހިލުންވެފައެވެ.\n"ޖިންނި ގެންދިޔައްޔޭ ހަފްސާ ކީ... އެކަންތައްގަނޑުގެ މަތިން ކިހިނެއް ހަނދާންނެތޭނީ، އެމީހުންނާ އަހަރެމެންނަކީ އެކުގައި އުޅެވޭނޭބައެއްނޫން، އެކަމަކު އަހަރެން ވެސް ޤަބޫލުކުރަން އަހަރެމެންގެ ތެރޭ ޖިންނީން އުޅޭކަން، ބައެއްމީހުންނަށް ފެންނަކަން" މަލަކާ އެ ހަނދާންތައް ކުރަމުން ބުންޏެވެ.\n"މަންމާ... އީޝަލް އަތުވެއްޖެ، އެއީ މިޝަލްގެ ދަރިފުޅު... މަންމައަށް ފެނުނީމަ އެނގޭނެ، އޭނާ ގެންދިޔައީ އޭނާގެ ބައްޕަ، އަހަރެމެންގެ ގާތަށް އެކުއްޖާ ގޮވައިގެން އައީ ވެސް އޭނާގެ ބައްޕަ، ހިނގާބަލަ މަންމާ، މިޝަލްގެ ދަރިފުޅާ ބައްދަލުކުރަން ހިނގާބަލަ، ދުނިޔޭގައި ހުއްޓާ މި ފުރުޞަތު ދެން ލިބޭނެކަމެއް ވެސް ނޭނގެ، އެމީހުން އެނބުރި ނުދަނީސް އެކުއްޖާ ދުށުމަށް ހިނގާބަލަ... މިހާރު ހާދަ ބޮޑުވެފައޭ ހުރީ... އޭނާގެ ބައްޕަފަދަ ރީތިކަމެއް އޭނާއަށް ލިބިފައިވޭ، ވަރަށް ރީތިކޮށް ހުރީ، ވަރަށް ނިވާވެގެން ހުރީ ވެސް، ނޭނގޭ އަލިކަމަކާއި ފިނިކަމެއް އެކުއްޖާއެކުވާ ކަހަލަ... އެއްވެސް ނުބައިކަމެއްނުވޭ" އަލައިނާ ހީވަނީ ކެތްތެރިކަން ކުޑަވެފައި އިންހެނެވެ.\n"ދަރިފުޅަށް ކިހިނެއް އެނގެނީ އެކުއްޖާގެ ބައްޕަ، މިޝަލް ކިޔައިދީންތަ ދަރިފުޅަށް، މިޝަލްއާ އަޅައިގަނެގެން އުޅުނީ ޖިންނިއެއްނު" މަލަކާ އަޑަށް ބާރުލައިފައި ބުންޏެވެ.\n"ޖިންނިއަކަށްވިޔަސް އޭނާ މިޝަލްދެކެ ލޯބިވި، މިޝަލް ވެސް އޭނާދެކެ ލޯބިވި، އީޝަލް އުފަންވީ އެންމެންގެ ކުރިމަތީ، މަންމަ ވެސް އެކުއްޖާ އުރާ ހެދީމެންނު، ޖިންނިއެކޭ ހިތަށް އެރިތަ؟... އޮތީ އިންސާނެއްފަދައިން، ލޯބިލޯބި ފުށްކޮޅެއްހެން، މިއަދު އީޝަލް ގޮވައިގެން މީކާޢިލް އައީ އެ ދަރިފުޅުގެ އެދުމަށް، މިޝަލްގެ މީހުންނާ ބައްދަލުކޮށްދޭން، އެމީހުން ހިނގައިދާނެ، މަންމަ ބޭނުމެއްނޫންތަ ދަރިއެއްފަދައިން ލޯބިވި މިޝަލްގެ ހުރި ހަމައެކަނި ނިޝާން ދުށުމަށް، އޭނާގެ ދަރިފުޅު އަހަރެމެން ގާތަށް އައުމުން ވެސް ބައްދަލުނުކޮށް ފޮނުވާލަންވީތަ؟" އަލައިނާ އެއްސެވެ. ހުރިހާ ނުތަނަވަސްކަމެއް މަލަކާއަށް އެއްފަރާތްކޮށްލަން މަޖުބޫރުވީ މިޝަލްގެ ޚިޔާލުތަކެވެ. އަލައިނާ ބުނިފަދައިން މިޝަލް ވިހޭ ދަރިފުޅުގެ ގާތުގައި އޭނާ ވެސް ވަގުތު ހޭދަކުރިއެވެ. އެކުއްޖާގެ ފުށުން އާދަޔާ ޚިލާފު އެއްވެސް ކަމެއް މަލަކާ އޭރު ވެސް ނުދެކެއެވެ. ހިތަށް ބިރުވެރިކަމެއް ވެސް ނުވަދެއެވެ. އޭނާ ތެދުވަން އުޅުމުން އަލައިނާ އަވަސްއަވަހަށް ތެދުވެ މަލިކާއަށް އެހީތެރިވިއެވެ.\n"ސުބްޙާނައްﷲ... މިފެންނަނީ އަޖައިބެއްކަހަލަ" ސިޓިންރޫމަށް އަލައިނާއާއެކު އައި މަލަކާއަށް ހުއްޓުން އެރިއެވެ. އޭނާގެ ނަޒަރު ހުރީ އީޝަލްއަށް ހުއްޓިފައެވެ. އޭނާ މަލަކާއަށް ބަލާލައި ހިނިތުންވުމެއް ބަދަލުކޮށްލިއެވެ. ބޭއިޚްތިޔާރުގައި މަލަކާއަށް ހިނިތުންވެވުނެވެ. ސާފު އަލި މޫނު ފިޔަވައި އީޝަލްގެ ހަށިގަނޑުން އެއްވެސް ބައެއް ފާޅެއްނުވެއެވެ. މީކާޢިލް ފަދައިން އޭނާ ވެސް ހުރީ ކަޅު ހެދުމުގައެވެ.\n"އަހަރެން ހަފްސާ ގާތު ބުނިން، މިޝަލް ވިހޭ ދަރިފުޅަށް ލިބިފައިއެވަނީ އޭނާގެ ބައްޕަގެ ދެ ލޮލޭ" ހިނިތުންވެލައިގެން ހުރެ މަލަކާ މަޑުމަޑުން އީޝަލްގެ ގާތަށް އައެވެ. އީޝަލް ހިނިތުންވެ އިނދެ އޭނާގެ ބައްޕައަށް ބަލާލިއެވެ. ނަމަވެސް މީކާޢިލް ފެންނަނީ ހިމޭންވެފައި އިންތަނެވެ.\n"ދަރިފުޅު ހާދަ ބޮޑުވެއްޖެޔޭ، ބަލާބަލަ... މަލަކާމަންމަގެ މިއަތުގައި ކުޑަކުއްޖެއްގެ ގޮތުގައި އޮތް ހަނދާން އީޝަލް ނުހުންނާނެކަން އެނގޭ، މިހާރު ތިހުރީ ފުރިހަމަ އަންހެނަކަށްވެފަ" އީޝަލްގެ ގާތުގައި އިށީނދެ އޭނާގެ ގައިގާ ލޯތްބާއި އޯގާތެރިކަމާއެކު މަލަކާ ފިރުމިއެވެ.\n"ތީ... މީކާޢިލް" މަލަކާގެ ނަޒަރު މީކާޢިލްއަށް ހުއްޓުނެވެ. އޭނާ އެއްބަސްވުމުގެ ގޮތުން ބޯޖަހާލިއެވެ.\n"މިޝަލް ކޮބާ؟... ހަފްސާއާ ބައްދަލުކުރީތަ؟... އޭނާ އެ ދަރިފުޅު ދުށުމަށް އެދޭ" މަލަކާ އާދޭހުގެ ގޮތަކަށް ބުންޏެވެ. މީކާޢިލް އިސްޖަހާލީއެވެ.\n"އަޅުގަނޑު މާމައާ ބައްދަލުކުރަން ބޭނުން، މާމަގެ ޚަބަރު ލިބޭނީ އަލައިނާގެ ގާތުންކަމަށް ބައްޕަ ބުނީ، އެނބުރި ދިއުމުގެ ކުރީން މާމައަށް ބައްދަލުކޮށްފަ ދާނީ" އީޝަލް ބުންޏެވެ.\n"ކޮންތާކަށް ދާން، އީޝަލް އުފަންވީ އަހަރެމެންގެ ތެރެއަށް، ދަރިފުޅަށް އަހަރެމެންގެ ތެރޭ ނުހުރެވޭނެތަ؟ މާމަގެ ގާތުގައި ހުންނަންވީނު، އަލައިނާ، އަވަހަށް ހަފްސާއަށް ގުޅާބަލަ، ބުނޭ އަވަހަށް މިގެއަށް އައިސްބަލާށޭ... އޭނާއަށް މިޚަބަރު ދީބަލަ" މަލަކާގެ ސަމާލުކަމަށް ހަފްސާ އައީ ދެނެވެ. އީޝަލްއަކީ މިޝަލްގެ ދަރިފުޅަށްވާއިރު އޭނާއާ ހަފްސާއާ ކޮންމެހެން ވެސް ބައްދަލުވާން ޖެހޭނެކަން މަލަކާ ޤަބޫލުކުރެއެވެ. އަލައިނާ އަވަސްއަވަހަށް އޭނާގެ ފޯނު ބޭއްވުނު ތަނެއް ހޯދިއެވެ. މަލަކާ އެދުނު ފަދައިން ހަފްސާއަށް މިޚަބަރު ދޭން އޭނާ ވެސް އަވަސްވިއެވެ.


BREAKING | Covid-19: Italy In Ithuru 681 Meehun Maruvehje - Vaguthu\nކޮވިޑް-19: އިޓަލީން އިތުރު 681 މީހުން މަރުވެއްޖެ\nހަލުވިކަމާއެކު ފެތުރެމުންދާ ނުރައްކާތެރި ކޮވިޑް-19 ޖެހިގެން އިޓަލީން އިތުރު 681 މީހުން މަރުވެއްޖެއެވެ.\nއިޓަލީ އަކީ މިހާތަނަށް ކޮވިޑް-19 ޖެހިގެން އެންމެ ގިނަ ބަޔަކު މަރުވެފައިވާ ޤައުމެވެ. މިއަދު އެޤައުމުން މަރުވި މީހުންނާއެކު މިހާތަނަށް މި ވައިރަސް ޖެހިގެން އެޤައުމުން މަރުވި މީހުންގެ ޖުމްލަ އަދަދު މިހާރު ވަނީ 15362 އަށް އަރާފައެވެ.\nހިފެހެއްޓުމެއް ނެތި އިޓަލީގައި ވެސް މި ނުރައްކާތެރި ވައިރަސް ފެތުރެމުންދާއިރު، ފާއިތުވެދިޔަ 24 ގަޑިއިރު ތެރޭގައި އިޓަލީން އިތުރު 4805 މީހަކު ވަނީ ކޮވިޑް-19 އަށް ފައްސި (ޕޮޒިޓިވް) ވެފައެވެ. މިއާއެކު އެޤައުމުން މި ވައިރަސް އަށް ފައްސިވީ މީހުންގެ ޖުމްލަ އަދަދު މިހާރު ވަނީ 124632 އަށް އަރާފައެވެ.\nއިޓަލީއަކީ ދުނިޔެއިން ކޮވިޑް-19 ފެނުނު 205 ޤައުމުގެ ތެރެއިން ތިންވަނައަށް އެންމެ ގިނަ ބަޔަކު މި ވައިރަސް އަށް ފައްސިވެފައިވާ ޤައުމެވެ.\nމި ބަލީގައި މިއަދު އެކަނި ވެސް އިޓަލީން އިތުރު 681 މީހަކު މަރުވިއިރު، މިއީ މިދިޔަ 12 ދުވަސްތެރޭގައި ވެސް އިޓަލީން ކޮވިޑް-19 ޖެހިގެން މަރުވި މީހުންގެ އަދަދު އެންމެ ދަށްވި ދުވަހެވެ. ނަމަވެސް މިދިޔަ 24 ގަޑިއިރު ތެރޭ އެޤައުމުން ފައްސިވި މީހުންގެ އަދަދަކީ ފާއިތުވެދިޔަ5ދުވަސްތެރޭގައި ވެސް މި އަދަދު އެންމެ ބޮޑަށް އިތުރުވި ދުވަސްކަން ފާހަގަކޮށްލެވެއެވެ.\nކޮވިޑް-19 އާއި ބެހޭ މަޢުލޫމާތުތައް ހާމަކުރާ ބައިނަލްއަޤުވާމީ އިދާރާތަކުން ނެރެފައިވާ ތަފާސްހިސާބުތަކަށް ބަލާއިރު، މިހާތަނަށް އިޓަލީން ވައިރަސް ޖެހުނު މީހުންގެ ތެރެއިން 20996 މީހަކު ވަނީ ބަލިން ރަނގަޅުވެފައެވެ. އަދި 3994 މީހަކަށް ފަރުވާދެމުން ދަނީ ސީރިއަސް ހާލުގައި ކަމަށް އެ އިދާރާތަކުން ބުނެއެވެ.\nދުނިޔެއިން ތިންވަނައަށް އެންމެ ގިނަ ބަޔަކު ކޮވިޑް-19 އަށް ފައްސިވި ޤައުމެއްގެ ގޮތުގައި އިޓަލީ އޮތްއިރު، ދެވަނައަށް އެންމެ ގިނަ ބަޔަކަށް މި ވައިރަސް ޖެހިފައިވަނީ ސްޕެއިން އިންނެވެ. އެޤައުމުން މިހާތަނަށް 124736 މީހަކު ކޮވިޑް-19 އަށް ފައްސިވެ، އޭގެތެރެއިން 11744 މީހަކު ވަނީ މަރުވެފައެވެ.\nއެންމެ ގިނަ އަދަދެއްގެ ބަޔަކު ކޮވިޑް-19 އަށް ފައްސިވެފައިވާ ޤައުމަކީ އެމެރިކާއެވެ. އެޤައުމުން މިހާތަނަށް ޖުމްލަ 300432 މީހަކު ކޮވިޑް-19 އަށް ފައްސިވެފައި ވެއެވެ. އޭގެތެރެއިން މަރުވި މީހުންގެ އަދަދު ވަނީ 8154 އަށް އަރާފައެވެ. މިއަދު އެކަނިވެސް އެމެރިކާއިން މި ބަލީގައި 750 މީހަކު މަރުވެފައި ވެއެވެ.


Golden Globe Awards | Mihaaru\nގޯލްޑެން ގްލޯބް: މޮޅު ފިލްމަކީ "1917"\nރޭ ބޭއްވި 77 ވަނަ ގޯލްޑެން ގްބޯލްސްގެ އެންމެ މޮޅު މޯޝަން ޕިކްޗާ ޑްރާމާގެ މަގާމު، ސޭމް މެންޑޭޒް މިދިޔަ މަހު ގެނެސްދިން، ފުރަތަމަ ބޮޑު ހަނގުރާމައިގެ ވާހަކައެއް ކިޔައިދިން ފިލްމު "1917" އަށް ލިބިއްޖެ އެވެ.\nގޯލްޑެން ގްލޯބް: "މެރިޖް ސްޓޯރީ" ކުރީގައި\nއަންނަ އަހަރު ބާއްވާ 77 ވަނަ ގޯލްޑެން ގްލޯބް އެވޯޑްސްގެ ނޮމިނޭޝަންގެ ކުރި ނެޓްފްލިކްސްގެ "މެރިޖް ސްޓޯރީ" އަށް ލިބިއްޖެ އެވެ.\nފެން ބެހި މީހާ "ފިޖީ ވޯޓާ" އަށް ދައުވާކުރަނީ\nގޯލްޑެން ގްލޯބް ހައްގުވަނީ ފެން ބަހާ މީހާ އަށް\nގޯލްޑެން ގްލޯބް އެވޯޑް ހަފުލާގައި، ޑްރާމާ މޫވީ ކެޓަގަރީން އެންމެ މޮޅު އެކްޓްރެސްގެ އެވޯޑް ގްލެން ކްލޯޒް އަށް އަދި އެންމެ މޮޅު ކޮމެޓީ އެކްޓަރުގެ އެވޯޑް ކްރިސްޓިއަން ބޭލް އަށް...\nގޯލްޑެން ގްލޯބްސް: މޮޅު ފިލްމަކަށް ބޮހީމިއަން ރެޕްސޮޑީ\nމިއަދު ބޭއްވި 76 ވަނަ ގޯލްޑެން ގްލޯބް އެވޯޑްސްގެ އެންމެ މޮޅު ފިލްމުގެ މަގާމު "ބޮހީމިއަން ރަޕްސޮޑީ" ހޯދައި އެތައް ބަޔަކު ސިއްސުވާލައިފި އެވެ.\nއޮސްކާ ހޯދި އިޓަލީގެ ޑައިރެކްޓަރު ބާނާޑޯ މަރުވެއްޖެ\nއޮސްކާ އެވޯޑްސްގެ ތާރީހުގައި ވެސް މިހާތަނަށް އެންމެ މޮޅު ޑައިރެކްޓަރުގެ އޮސްކާ ހާސިލުކުރި އިޓަލީގެ ހަމައެކަނި ޑައިރެކްޓަރު ބާނާޑޯ ބާޓެލުޝީ މަރުވެއްޖެ އެވެ.\nގޯލްޑެން ގްލޯބްގެ އެމްބެސެޑަރަކަށް އެލްބާގެ ދަރިފުޅު\nއަންނަ އަހަރު ބާއްވާ 76 ވަނަ ގޯލްޑެން ގްލޯބް އެވޯޑްސްގެ އެމްބެސެޑަރަކަށް ހޮލީވުޑްގެ މަޝްހޫރު އެކްޓަރު އިދްރީސް އެލްބާގެ އަންހެން ދަރިފުޅު އިސާން އެލްބާ ހަމަޖައްސައިފި އެވެ.\n"ގޭމް އޮފް ތުރޯންސް" ގެ ފަހު ސީޒަން އެޕްރީލްގައި\nޓީވީ ސިލްސިލާތަކަށް ބޮޑު އިންގިލާބެއް ގެނައި އެޗްބީއޯގެ މަޝްހޫރު ޓީވީ ސިލްސިލާ "ގޭމް އޮފު ތުރޯންސް" ގެ ފަހު ސީޒަން އަންނަ އެޕްރީލް މަހުގެ ތެރޭގައި ފަށަން ނިންމައިފި އެވެ.\nދެން ވެސް ހަދާނީ ބިރުވެރި ފިލްމެއް: ޖޯޑަން ޕީލް\nގޯލްޑެން ގްލޯބާއި އޮސްކާ އަށް މި އަހަރު ނޮމިނޭޓްވި ބިރުވެރި ފިލްމް "ގެޓްއައުޓް" އަށް ލިބުނު ތަރުހީބާ މެދު ޑައިރެކްޓަރު/ސްކްރީންރައިޓަރު ޖޯޑަން ޕީލް ހުރީ ވަރަށް ހިތްހަމަޖެހިފަ އެވެ. ކުރިއަށް އޮތް އޮސްކާ އެވޯޑް ހަފުލާ އަށް ބަލާ އިރު، އެ ފިލްމުން ޖޯޑަން ވަނީ އެންމެ މޮޅު ޑައިޓަރުގެ އެވޯޑަށް ވެސް ނޮމިނޭޓްވެފަ އެވެ. އަދި މި ފިލްމުން...\nމި އަހަރުގެ ގޯލްޑެން ގްލޯބާއި ބަފްޓާ އާއި އޮސްކާގެ ވެސް އެންމެ ގިނަ ނޮމިޝޭންތައް ހޯދި ކާމިޔާބު ފިލްމް "ދަ ޝޭޕް އޮފް ވޯޓާ" އަކީ އެހެން ބައެއްގެ އުފެއްދުމެއްގެ ކޮންސެޕްޓެއްގެ ކޮޕީއެއް ކަމަށް ބުނެ އެ ފިލްމާ ދެކޮޅަށް ދައުވާ ކުރަން އިއްޔެ އެމެރިކާގެ ޑިސްޓްރިކްޓް ކޯޓަކަށް ހުށަހަޅައިފި އެވެ.\nއެމެރިކާގެ ރައީސް ކަމަށް އޯޕްރާ ވިންފްރީ؟\nހަތްދިހަ ފަސް ވަނަ ގޯލްޑެން ގްލޯބް އެވޯޑްސްގެ އުސްއަލިތަކަށް ބަލާއިރު، މި ފަހަރު ކޮންމެހެން ވެސް އޮޕްރާ ވިންފްރީގެ ވާހަކަ ދައްކަން އެބަ ޖެހެ އެވެ. މުނިފޫހިފިލުވުމުގެ ދާއިރާ އަށް އޭނާ ކޮށްދީފައިވާ ހިދުމަތްތަކުގެ އަގުވަޒަންކޮށް، ހޮލީވުޑް ޕްރެސް ފޮރިން އެސޯސިއޭޝަން (އެޗްޕީއެފްއޭ) އިން ދޭ ސެސިލް ބީ. ޑެމިލް އެވޯޑް ވެސް މި ފަހަރު...\nގޯލްޑެން ގްލޯބްސް: މޮޅު ފިލްމަކަށް "ތުރީ ބިލްބޯޑްސް"\nވަރުގަދަ ހަތަރު އެވޯޑާ އެކު 75 ވަނަ ގޯލްޑެން ގްލޯބްސް އެވޯޑްސްގެ ޑްރާމާ ކެޓަގަރީން އެންމެ މޮޅު ފިލްމަކަށް "ތުރީ ބިލްބޯޑްސް އައުޓްސައިޑް އެބިން، މިސޯރީ" ހޮވިއްޖެ އެވެ.\nމި ފަހަރު ގޯލްޑެން ގްލޯބްސް "ވަރަށް ކަޅު ވާނެ"\nމިދިޔަ އަހަރު ނިމިގެން ދިޔަ އިރު، ހޮލީވުޑްގައި އެންމެ ގަދައަށް އޮތީ ޖިންސީ ފުރައްސާރައިގެ ވާހަކަތަކެވެ. ނުފޫޒު ގަދަ ބައެއް ޕްރޮޑިއުސަރުންނާއިި ޑައިރެކްޓަރުންނާއި އެކްޓަރުންގެ ފަރާތުން، ހާއްސަކޮށް އަންހެން ފަންނާނުންނަށް އެކި ދުވަސްވަރު، އެކި ހާލަތްތަކުގައި ކުރިމަތިލާން ޖެހުނު ޖިންސީ ގޯނާތަކުގެ ވާހަކަ އެވެ.\n"ދަ ޝޭޕް އޮފް ވޯޓާ" ގޯލްޑެން ގްލޯބްގެ ކުރީގައި\nއަންނަ މަހު ބާއްވާ 75 ވަނަ ގޯލްޑެން ގްލޯބްސް އެވޯޑްސްގެ ނޮމިނޭޝަންގައި ހަތް ނޮމިނޭޝަނާ އެކު، ޑާކް ފެންޓަސީ ފިލްމް "ދަ ޝޭޕް އޮފް ވޯޓާ" ވަރުގަދަކަން ދައްކާލައިފި އެވެ.


Jalu officer eh covid-19 positive vejje\nޖަލު އޮފިސަރަކު ކޮވިޑް-19 އަށް ޕޮޒިޓިވްވެއްޖެ\nމާލެ ޖަލަށް ގައިދީންތަކެއް ގެންދަނީ: އޮފިސަރެއް މިއަދު ވަނީ ޕޮޒިޓިވްވެފައި -- އަވަސް ފައިލް ފޮޓޯ\nމާލެ ޖަލުގައި މަސައްކަތްކުރާ އީއެސްޖީ އޮފިސަރެއް ކޮވިޑް-19 އަށް ޕޮޒިޓިވްވެއްޖެ އެވެ.\nމޯލްޑިވްސް ކަރެކްޝަނަލް ސާވިސްއިން ވަނީ އެކަން ޔަގީންކޮށްދީފައެވެ. ކަރެކްޝަނުން ބުނީ މާލެ ޖަލުގައި މަސައްކަތްކުރާ އީއެސްޖީ އޮފިސަރެއް ކޮވިޑް-19 އަށް ޕޮޒިޓިވްވެފައިވާކަން އެޗްޕީއޭއިން މިއަދު އަންގާފައިވާ ކަމަށެވެ.\nއަދި އެޗްޕީއޭ އާ ގުޅިގެން ކޮންޓެކްޓް ޓްރޭސިން ހެދުމާއިއެކު އޮފިސަރުންނާއި ގައިދީން ކޮވިޑަށް ޓެސްޓު ކުރުމަށް ކުރަންޖެހޭ މަސައްކަތް ކުރަމުންދާ ކަމަށެވެ. އެކޭސްއާއި ގުޅިގެން އަޅަންޖެހޭ އިތުރު ފިޔަވަޅުތައް އަޅަމުންދާ ކަމަށްވެސް ވަނީ ބުނެފައެވެ.\nމާލެ ޖަލުގައި މަސައްކަތްކުރާ އޮފިސަރެއް ކޮވިޑް-19 އަށް ޕޮޒިޓިވްވެފައިވާއިރު ޖަލުތަކުގައި ކޮވިޑް ނެތްކަން ޔަގީން ކުރުމަށް އޮފިސަރުންނާއި ގައިދީންގެ ރެންޑަމް ސާމްޕަލް ތަކެއް ވަނީ ނަގާފައެވެ. އެ ހުރިހާ ސާމްޕަލްތައް ވަނީ ނެގެޓިވްވެފައެވެ.\nމޯލްޑިވްސް ކަރެކްޝަނަލް ސާވިސް މާފުށީ ޖަލު މިނިސްޓްރީ އޮފް ހޯމް އެފެއާޒް


VIA: Qaumuge mai dhoraattaa medhu alun visnanjehifai\nވީއައިއޭ: ޤައުމުގެ މައި ދޮރާއްޓާ މެދު އަލުން ވިސްނަންޖެހިފައި\nއެއާޕޯޓުގައި ވަޞީލަތްތަކަށް ނުތަކާ ވަރަށް ވަނީ ޚިދުމަތް ދޭން ޖެހިފައި\nކ. މާލެ 29 ޖެނުއަރީ 2019 | އަންގާރަ 15:31 11,757\nވެލާނާ އިންޓަރނޭޝަނަލް އެއާޕޯޓް - ޓްވިޓަރ\nވެލާނާ އިންޓަރނޭޝަނަލް އެއާޕޯޓަކީ ރާއްޖޭގެ ގިނަ ކަންތައްތަކެއް އެތަނެއްގެ ވަށައިގެން އެނބުރޭ ތަނެކެވެ. ޖިއޯގްރަފިކް ގޮތުން ގާތްގަނޑަކަށް ރާއްޖޭގެ މެދުގައި އޮތް މި އެއާޕޯޓަކީ ފަތުރުވެރިކަން ފުޅާކުރުމާއި އިޤުތިޞާދު ވަރުގަދަ ކުރުމަށް މުހިއްމު ވަސީލަތެކެވެ. އަދި މިއީ ސިޔާސީ ބަހުސާއި، ސިޔާސީ ބަދަލުގެ މައި މައުލޫޢުއަކަށް ވެސް ވަނީ ވެފައެވެ. އެހެންކަމުން، ސަރުކާރު ބަދަލުވާ ކޮންމެ ފަހަރަކުމެ، މި އެއާޕޯޓްގެ ހާލަތު ދެނެގަތުމަކީ ޤައުމުގެ މައި ދޮރާށީގެ ކުރިމަގު ވަޒަން ކުރުމަށް ކުރަންޖެހޭ ނުހަނު މުހިއްމު މަސައްކަތެކެވެ.\nވެރިރަށުގެ މަލަމަތީގައިވާ މި އެއާޕޯޓަކީ ރާއްޖެއަށް ދަތުރުކުރާ ހުރިހާ ފަތުރުވެރިންނަށް ފެންނަ ރާއްޖޭގެ ފުރަތަމަ އަދި ފަހު މަންޒަރެވެ. އަހަރަކު 4.4 މިލިއަން ފަސިންޖަރުންނަށް ޚިދުމަތް ދިނުމުގެ އިތުރުން މި އެއާޕޯޓަކީ މަތިންދާބޯޓާއި، ސީޕްލޭނާއި ސްޕީޑްބޯޓްގައި ރާއްޖޭގެ ހުރިހާ ހިސާބެއްގައިވާ ރިސޯޓްތަކާއި ގެސްޓްހައުސްތަކަށް ދަތުރުކުރުމަށް އޮތް މައިގަނޑު ފޯކަލް ޕޮއިންޓް ވެސް މެއެވެ.\nމި ހަޤީޤަތް މިހެން އޮތް އިރު އުމްރާނީ ގޮތުންނާއި ޚިދުމަތުގެ ފެންވަރަށް ބަލާއިރު، ވެލާނާ އިންޓަރނޭޝަނަލް އެއާޕޯޓަކީ ހަޤީޤަތުގައި ވެސް ބައިނަލްއަޤުވާމީ ފެންވަރުގެ އެއާޕޯޓެއްތޯ ކުރެވޭ ސުވާލަކީ، މި އެއާޕޯޓާއި ގުޅިގެން އެކި ފަހަރުމަތިން ކުރެވިފައިވާ، އަދި މިއަދުވެސް ކުރެވެމުންދާ ސުވާލެކެވެ.\nވެލާނާ އިންޓަރނޭޝަނަލް އެއާޕޯޓަކީ އެތަން ބޭނުންކުރާ ފަތުރުވެރިޔާ އެނބުރި ރާއްޖެ އައުމަށް ހިތް ޖައްސުވާ ފަދަ އެއާޕޯޓެއް ހެއްޔެވެ؟\nމި ސުވާލުގެ ޖަވާބަކީ އެންމެ ހިތްހަމަޖެހޭ ފަދަ ޖަވާބެއް ނޫނެވެ. ވޭތުވެދިޔަ ފަސް އަހަރަށް ބަލާއިރު، އެނބުރި ރާއްޖެ އަންނަ ފަތުރުވެރިންގެ އަދަދު ދަނީ ހަލުވިކަމާ އެކު މަދުވަމުންނެވެ. ޓުއަރިޒަމް މިނިސްޓްރީ އިން 2013 ވަނަ އަހަރުގެ ފެބްރުއަރީ މަހާއި 2018އާ ދެމެދު ކުރިއަށްގެންދިޔަ ވިޒިޓަރ ސަރވޭ އިން ދައްކާ ގޮތުގައި އެ މުއްދަތުގައި ރާއްޖެއަށް ތަކުރާރުކޮށް އައި ފަތުރުވެރިންގެ އަދަދު ވަނީ 29 އިންސައްތަ އިން 22 އިންސައްތައަށް ވެއްޓިފައެވެ. ސާފު އަދަދުން ބުނާ ނަމަ ރާއްޖެއަށް ތަކުރާރުކޮށް އަންނަ ފަތުރުވެރިންގެ އަދަދު އެވަނީ 20،000 އަށް ވުރެ މަދުވެފައެވެ. ވެލާނާ އިންޓަރނޭޝަނަލް އެއާޕޯޓުން މިވަގުތު ލިބެންހުރި ޚިދުމަތްތަކަކީ މި އަދަދަށް ހެޔޮ ބަދަލެއް ގެނުވާނެ ފަދަ ޚިދުމަތްތަކެއް ވެސް ނޫނެވެ.\nމީގެ އިތުރުން، ވެލާނާ އިންޓަރނޭޝަނަލް އެއާޕޯޓްގެ އެއާ ޓްރެފިކް ގްރޯތު ވަނީ ފާހަގަކޮށްލަންޖެހޭ މިންވަރަށް ދަށަށް ގޮސްފައެވެ. ވޭތުވެދިޔަ ފަސް އަހަރު، އޭގެ ކުރީ ފަސް އަހަރާ އަޅާބަލާއިރު މި މިންވަރު ވަނީ ދެބައިކުޅަ އެއްބައިހާތަން ދަށްވެފައެވެ. މި ކަންކަން މިހެން ވާން ދިމާވާ ސަބަބުތަކަކީ ވެސް ސިއްރެއް ނޫނެވެ.\nވެލާނާ އިންޓަރނޭޝަނަލް އެއާޕޯޓްގައި ޚިދުމަތް ދެވޭ ފެންވަރާއި މިންވަރު އިތުރުކުރަންޖެހޭކަމީ ވަރަށް ހާމަކޮށް އެނގެން އޮތް ކަމެކެވެ. އަހަރަކު 1 މިލިއަން މީހުންނަށް ޚިދުމަތްދިނުމުގެ ޤާބިލުކަން ލިބިފައިވާ މި އެއާޕޯޓްގައި މިހާރު ދަނީ އޭގެ ހަތަރު ގުނަ އިތުރު އަދަދަކަށް ފަސިންޖަރުންނަށް ޚިދުމަތް ދެމުންނެވެ. މީގެ ސަބަބުން އިމާރާތާއި ޚިދުމަތަށް ބޮޑުވެގެންދާ ލޯޑުގެ ސަބަބުން ޚިދުމަތުގެ ފެންވަރު ދަށްވާނެކަމީ ޔަޤީން ކަމެކެވެ.\nމިދިޔަ އަހަރު ކުރިއަށް ގެންދިޔަ އެނުއަލް ވިޒިޓަރ ސަރވޭއިން ހާމަވި ގޮތުގައި އެއާޕޯޓް ބޭނުންކުރާ މީހުންގެ ތިންބައިކުޅަ އެއްބައި މީހުން، އެކި ޚިދުމަތްތައް ލިބިގަތުމަށް އެއާޕޯޓްގައި އެއް ގަޑިއިރަށް ވުރެ ގިނައިރު މަޑުކުރަން ޖެހިފައި ވެއެވެ. އަދި ބައެއް ހާލަތްތަކުގައި ހަ ގަޑިއިރަށް ވުރެ އިތުރުވެފައި ވެސް އެބަހުއްޓެވެ.\nއެއާޕޯޓްތަކުގެ އޮޕަރޭޝަނަލް ޕަރފޯމަންސާއި ކަސްޓަމަރުންގެ ހިތްހަމަޖެހުން މިންކުރާ ބައިނަލްއަޤުވާމީ ފެންވަރުގައި އެންމެ ބަލައިގަންނަ މިންގަނޑަކީ އެއާޕޯޓް ކައުންސިލްސް އިންޓަރނޭޝަނަލް (ACI) ގެ އެއާޕޯޓް ސަރވިސް ކޮލިޓީ (ASQ) ސްކޯރއެވެ. އެންމެ ފަހުން ލިބިފައިވާ މައުލޫމާތުތަކަށް ބަލާއިރު، ވެލާނާ އިންޓަރނޭޝަނަލް އެއާޕޯޓަކީ އެއާޕޯޓް ސަރވިސް ކޮލިޓީ ޕްރޮގްރާމްގައި ހިމެނޭ އެއާޕޯޓެއް ވެސް ނޫނެވެ. ހާލަތު މިހާރު އޮތްގޮތުން އެއާޕޯޓް ސަރވިސް ކޮލިޓީ ޕްރޮގްރާމްގައި ވެލާނާ އިންޓަރނޭޝަނަލް އެއާޕޯޓް ހިމަނައިފި ނަމަ އެ ލިސްޓުގައި ދިވެހިންގެ މި މައި އެއާޕޯޓް ހިމެނޭނެ ކަމަށް ބެލެވެނީ ލިސްޓުގެ ފުލުގައެވެ.\nވެލާނާ އިންޓަރނޭޝަނަލް އެއާޕޯޓަކީ ރާއްޖެއަށް ދަތުރުކުރާ ފަރާތްތައް ރާއްޖެއާ މެދު ދެކޭ ގޮތް ބިނާކުރުމަށް އަސަރުފޯރުވާ މުހިއްމު ތަނަކަށް ވާއިރު، އެއާޕޯޓް ސަރވިސް ކޮލިޓީ ސްކޯރއަކީ މުހިއްމު އެއްޗެއް ކަމަށް ދެކި، އެއާޕޯޓްގެ ކޮންމެ ޚިދުމަތަކާއި ވަސީލަތެއްގެ ފެންވަރު ރަނގަޅު ކުރުމަށް ގިނަ މަސައްކަތްތަކެއް ކުރަންޖެހެއެވެ.\nކުރީގެ ރައީސް ޢަބްދުﷲ ޔާމީންގެ ސަރުކާރުން ވަނީ ވެލާނާ އިންޓަރނޭޝަނަލް އެއާޕޯޓް ތަރައްޤީ ކުރުމަށް އެތައް ވައުދެއް ވެފައެވެ. މިދިޔަ އަހަރާ ހަމައަށް ވެލާނާ އިންޓަރނޭޝަނަލް އެއާޕޯޓްގެ އައު ބައިނަލްއަޤުވާމީ ޓަރމިނަލް ތަރައްޤީކޮށް ނިންމުމަށް، 2016 ވަނަ އަހަރުގެ މޭ މަހު އެމްއޭސީއެލް އިން ސައުދީ އަރަބިއާގެ ސައުދީ ބިންލާދިން ގްރޫޕް (SBG) އަށް 350 މިލިއަން އެމެރިކާ ޑޮލަރުގެ ޕްރޮޖެކްޓެއް ހަވާލުކުރިއެވެ. އެހެންނަމަވެސް ވޭތުވެދިޔަ ތިން އަހަރު މި އަމާޒަށް ވާސިލްވުމަށް އެދެވޭ މިންވަރަށް އެއްވެސް މަސައްކަތެއް ކުރެވިފައި ނުވާކަން ފާހަގަވެއެވެ. ކަން މިހެން އޮއްވައި، ދާދިފަހުން އެމްއޭސީއެލް އިން ވަނީ ވެލާނާ އިންޓަރނޭޝަނަލް އެއާޕޯޓްގެ އައު ބައިނަލްއަޤުވާމީ ޓަރމިނަލް ތަރައްޤީކޮށް ނިމޭނެ ކަމަށް މިހާރު ލަފާކުރެވެނީ 2022 ވަނަ އަހަރުކަން ހާމަކޮށްފައެވެ.\nހާލަތު މިހާރު އޮތް ގޮތާއި، މިހާރު ބޭނުންކުރަމުންދާ ޓަރމިނަލް ތޮއްޖެހިފައިވާ މިންވަރަށް ރިއާޔަތްކޮށް، އައު ޓަރމިނަލްގެ މަސައްކަތަކީ އެއާޕޯޓް ތަރައްޤީ ކުރުމުގެ މަޝްރޫޢުގެ ދަށުން އެންމެ ފުރަތަމަ ކުރެވެން ވާނެ މަސައްކަތެވެ. ރައީސް މުޙައްމަދު ނަޝީދުގެ ވެރިކަމުގެ ދުވަސްވަރު، 2014 ވަނަ އަހަރު ނިންމުމަށް ތާވަލުކޮށް، އައު ޓަރމިނަލެއް ޤާއިމްކުރުމުގެ މަސައްކަތް ވަނީ ފަށާފައެވެ. ނަމަވެސް އެ މަސައްކަތް ކުރިއަށް ނުގެންދެވި ވަނިކޮށް، އެ މަޝްރޫޢު ވަނީ ހުއްޓާލާފައެވެ. ފާހަގަކުރަންޖެހޭ ކަމަކީ އައު ޓަރމިނަލްގެ މަސައްކަތަކީ މިހާރު ވެސް އަށް އަހަރަށް ވުރެ ގިނަ ދުވަސް ލަސް ވެފައިވާ މަސައްކަތެއް ކަމެވެ. ކަން މިހެން އޮތުމުން، ރާއްޖެއަށް ދަތުރުކުރާ ފަސިންޖަރުންނަށް، ވެލާނާ އިންޓަރނޭޝަނަލް އެއާޕޯޓްގައި މިހާރު ހުރި މުސްކުޅިވެފައިވާ ވަސީލަތްތަކާއި، ފެންވަރު ރަނގަޅުކުރެވޭނެ ގޮތެއް ނެތިފައިވާ ޚިދުމަތްތަކުގެ ބަދަލުގައި އަދާ ހަމަކުރެވިފައިވާ ވަސީލަތްތަކާއި ރަނގަޅު ފެންވަރުގެ ޚިދުމަތް ދެވޭނީ ކިހާ ދުވަހަކުން ކަމީ ހިޔާލަށް ގެންނަން ވެސް އުނދަގޫ ކަމެކެވެ.\nވެލާނާ އިންޓަރނޭޝަނަލް އެއާޕޯޓުގެ ޓްރެފިކް އިތުރު ވެގެންދިއުމަށް އޮތް މައިގަނޑު ހުރަހަކީ އެއާޕޯޓްގެ ޓަރމިނަލްގެ ކެޕޭސިޓީ ކަމަށް 2010 ވަނަ އަހަރު ވޯލްޑް ބޭންކް (IFC) އިން ވަނީ ކަނޑައަޅާފައެވެ. އެކަން އެހެން އޮއްވައި ވެސް، ރައީސް ޢަބްދުﷲ ޔާމީންގެ ސަރުކާރުން 2017 ފެބްރުއަރީގައި އިސްކަންދިނީ 400 މިލިއަން އެމެރިކާ ޑޮލަރު ޚަރަދުކޮށްގެން ވެލާނާ އިންޓަރނޭޝަނަލް އެއާޕޯޓުގައި ދެވަނަ ރަންވޭއެއް ޤާއިމްކުރާށެވެ. ފެބްރުއަރީ 2017 ގައި މި މަޝްރޫއު ހަވާލުކުރީ ޗައިނާގެ ބެއިޖިންގ އަރބަން ކޮންސްޓްރަކްޝަން ގްރޫޕް (BUCG) އާއެވެ. މައުލޫމާތު ލިބިފައިވާ ގޮތުގައި އަލަށް ޤާއިމްކުރެވުނު މި ރަންވޭގެ މަސައްކަތް ނިމިފައި ވީނަމަވެސް، މި ރަންވޭގެ ސަބަބުން މިހާރު ހުރި ސީޕްލޭން ޓަރމިނަލަށް ހުރަސްތަކެއް ކުރިމަތިވާތީ މި ރަންވޭ އަދިވެސް ވަނީ ބޭނުން ނުކުރެވި، އަދި ކޮމިޝަން ވެސް ނުކުރެވިއެވެ. މި މަޝްރޫއުތަކުގެ ދަށުން ޓަރމިނަލް ފިޔަވައި ދެން ހުރި ބައިތަކުގެ މަސައްކަތް ކުރަމުން ދިޔަ ނަމަވެސް، އެ މަސައްކަތުގެ ނަތީޖާއެއް ނެރެވޭނެ ކަމާ މެދު މިހާތަނަށް ސުވާލު އުފެދެއެވެ.\nއެއާޕޯޓް ތަރައްޤީ ކުރުމުގެ މަޝްރޫޢުގައި ކަންބޮޑުވާން ޖެހޭ އިތުރު ކަމެއް ވެސް ހިމެނެއެވެ. އެއީ އަލަށް އިމާރާތްކުރާ ޓަރމިނަލްއަކީ އަހަރަކު ހަތް މިލިއަން ފަސިންޖަރުންނަށް ޚިދުމަތްދިނުމަށް އަމާޒުކޮށްގެން އިމާރާތްކުރާ ތަނަކަށް ވުމެވެ. ވެލާނާ އިންޓަރނޭޝަނަލް އެއާޕޯޓް މިހާރު ވެސް އެދަނީ އަހަރަކު ގާތްގަނޑަކަށް 4.5 މިލިއަން ފަސިންޖަރުންނަށް ޚިދުމަތް ދެމުންނެވެ. ދެން ހަތް މިލިއަން ފަސިންޖަރުންގެ އަމާޒަށް ވާސިލް ވުމުން ހަދާނީ ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ؟ އަލަށް ޤާއިމްކުރާ ޓަރމިނަލްގެ ފަރުމާ އާއި އައު ޓަރމިނަލް ހުރި ސަރަޙައްދުގެ ގޮތުން އެތަން އިތުރަށް ބޮޑުކުރުމުގެ ފުރުޞަތު އޮންނާނެ ބާއެވެ؟\nވެލާނާ އިންޓަރނޭޝަނަލް އެއާޕޯޓް ފަދަ 'ގޭޓްވޭ އެއާޕޯޓް' ތަކުގެ ކެޕޭސިޓީ އިތުރުކުރުމުގައި އެންމެ މުހިއްމު ކަމަކީ ދުރު ރާސްތާއަށް ވިސްނައިގެން އެ މަސައްކަތް ޕްލޭން ކުރުމެވެ. އާންމުކޮށް މިކަން ކުރާ ގޮތަކީ ތަފްޞީލީ މާސްޓަރޕްލޭނެއް އެކުލަވާލުމަށް ފަހު ފިޔަވަހިތަކަކަށް ބަހާލައިގެން ތަރައްޤީގެ މަސައްކަތް ކުރުމެވެ. މިހެން ކަން ކުރުމުން އިތުރުވަމުންދާ ޓްރެފިކް ޑިމާންޑާ އެއްވަރަށް އެއާޕޯޓްގެ ޚިދުމަތްތައް ވެސް ފުޅާކޮށް، އުމްރާނީ ގޮތުން އެއާޕޯޓް ތަރައްޤީ ކުރެވެއެވެ.\nވެލާނާ އިންޓަރނޭޝަނަލް އެއާޕޯޓް ތަރައްޤީ ކުރުމަށް މިފަދަ މާސްޓަރ ޕްލޭނެއް އެކުލަވާލެވިފައިވޭތޯ މިއީ މިއަދު ފުރަތަމަ ކުރަންޖެހޭ ސުވާލެވެ.\nއެކި ފަހަރު މަތިން އެކި ފަރާތްތަކަށް 'އަމާ ބުނީތީ ފަރަށްދާ އުސޫލުން' ދީފައިވާ އެއާޕޯޓް ތަރައްޤީ ކުރުމުގެ މަޝްރޫޢުތުގައި މަސައްކަތް ކޮށްފައިހުރީ އެއްވެސް އަމާޒެއް، ރޭވުންތެރިކަމެއް ނެތިކަން މިހާރު ދަނީ ހާމަވަމުންނެވެ. އެގޮތުން ހާމަވެފައިވާ މުހިއްމު ބައެއް ކަންކަން މިހާރުގެ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ އިބްރާހިމް މުޙައްމަދު ސޯލިހު ވެސް ވަނީ ފާހަގަކުރައްވާފައެވެ.\n"އެއާޕޯޓްގެ ވަރަށް ބޯޑު، ބިޔަ ޕްރޮޖެކްޓެއް އެދަނީ. ރަންވޭ މިހާރު ނިމިފަ އެއޮތީ. އެހެންނަމަވެސް ޓަރމިނަލް ނުނިމިއެއް ނެތް ވާކަށެއް. ޓަރމިނަލްގަ އެ ޖަހާފަ ހުރި ކޮލަމްތައް ޖަހާ ނިމުނީރުގަ، ޓަރމިނަލްގަ ނެތް ޕްލޭނެއް. ކުރެހުމެއް ނެތް. އަދިވެސް ނެތް. އެތެރެ އޮންނަންވީ ގޮތެއް ނޭނގެ. މުޅި ޑިޒައިން ނެތް. އެހެންވީމަ އެމަސައްކަތް އެތަނުގަވެސް ކުރަންޖެހޭ. އަނެއްކާ އަޅުގަނޑުމެންނަށް މިހާތަނަށް އަޑުއިވެމުންދިޔައީ އެއާޕޯޓާ ބެހޭގޮތުން،7މިލިއަން ޕެސެންޖަރުންނަށް އަމާޒުކޮށްގެން ތަރައްޤީކުރާ އެއާޕޯޓެކޭ އެއީ. މިއަދު އޭގެ ތަފްޞީލަށް ގޮސް ބަލާއިރުގަ މި ދައްކާ ވާހަކައަކީ 3.7 މިލިއަން ފަސިންޖަރުންނަށް އެރައިވަލް. އެ މޫވްމަންޓް7މިލިއަން. 3.7 މިލިއަން މީހުން އައިސް ފުރުމަށޭ.7މިލިއަން މީހުންގެ އެރައިވަލަކަށް ނޫން އެތަން ތައްޔާރުކޮސްފަ އޮތީއެއް. އޭގެ މާނައަކީ ކުރިއަށް އޮތް ފަސް އަހަރުދުވަހުގެ ތެރޭގަ އެތަން ފުރޭނެއޭ"، ރައީސް ސޯލިހް ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ.\nވޭތުވެދިޔަ އަހަރުތަކުގައި ސަރުކާރުތައް އައިސް ގޮސް ވީނަމަވެސް ވެލާނާ އިންޓަރނޭޝަނަލް އެއާޕޯޓް އަދިވެސް އެއޮތީ އޮތްގޮތަށެވެ. ކުރީގެ ވައުދުތައް އަދިވެސް ނުފުދި ވާއިރު ހިތާމައަކީ ބައެއް ވައުދުތަކާއި މުޅިން ދެކޮޅަށް ވެސް ކަންކަން ވެފައިވުމެވެ. ނަތީޖާ ނެރެވޭ ފަދަ ތަރައްޤީގެ ޕްލޭންތައް އެއްފަރާތްކޮށް މަސައްކަތް ކުރެވިފައި ވަނީ އަދިވެސް ނަތީޖާ ނުނެރެވިވާ ޕްރޮޖެކްޓްތަކުގެ އެހީގައި ފަލަސުރުޚީއިން ޖާގަ ހޯދުމަށެވެ.\nމިވަގުތަށް ވެލާނާ އިންޓަރނޭޝަނަލް އެއާޕޯޓަށް އެންމެ ބޭނުންތެރި ކަމަކީ ރަނގަޅަށް ޕްލޭންކުރެވިފައިވާ ތަރައްޤީ އާއި ދިމާއަށް މިސްރާބުޖެހުމެވެ. ކުރިއަށް އޮތް 40 ނުވަތަ 50 އަހަރު ރާއްޖޭގެ ވައިގެ އުދުހުންތަކަށް އަންނާނެ ބަދަލަށް ވިސްނައި ދުރު ރާސްތާ މާސްޓަރޕްލޭނެއް އެކުލަވާލުމެވެ. ނަމަވެސް ސަރުކާރުގައި މި ވަގުތު ތިބި ފަރާތްތައް ތިބީ، ދިވެހިންނާއި ފަތުރުވެރިންގެ އާ ޖީލުތަކަށް ޚިދުމަތްދެވޭނެ ފަދަ ވެލާނާ އިންޓަރނޭޝަނަލް އެއާޕޯޓެއް ޤާއިމް ކުރުމަށް ކުރަން ޖެހޭ ކަންކަން ކުރުމުގެ އަޒުމުގައި ހެއްޔެވެ؟


Traditional vanilla custard Traditional vanilla custard\nރެސިޕީ : ޓްރެޑިޝަނަލް ވެނީލާ ކަސްޓަޑް\nޓްރެޑިޝަނަލް ވެނީލާ ކަސްޓަޑް\nކަސްޓަޑަކީ ދިވެހިންގެ މެދުގައި މަގުބޫލުއެއްޗެއްކަން ހަމަޔަގީނެވެ. މިފަހަރު މިގެނެސްދެނީ ޓްރެޑިޝަނަލް ވެނީލާ ކަސްޓަޑް ތައްޔާރު ކުރާނެ ގޮތެވެ. މީތައްޔާރުކުރަން ފަސޭހަ އަދި އެހާމެ މީރު އެއްޗެކެވެ.\nބޭނުންވާ ތަކެތި :\n1 ޖޯޑު ކިރު\n1 ކަޕް ރިކަންޑް މިލްކް\n2 ސަމުސަ ވެނީލާ އެސެންސް\n4 ބިހުގެ ގަބޮޅި\n1 މޭޒުމަތީ ސަމުސާ ކޯން ފްލާ\n1/3 ޖޯޑު ކާސްޓަރ ޝުގަރ\nފުރަތަމަ ތާހެއްގައި ކިރު، ކްރީމް އެއްކޮށްލާށެވެ. އަދި މީގެތެރެއަށް ވެނީލާ އެސެންސްވެސް އަޅާށެވެ. ދެން މެދު ގިނީގައި ތާހުގައި އެއްކުރި އެއްޗެހި5މިނެޓު ކައްކާލާށެވެ. ކައްކާއިރު އިރުކޮޅު ކޮޅަ ދޭފަތުން މިކްސްކުރަން ހަދާން ބަހައްޓަންވާނެއެވެ. ދެން ތާސް އުދުން މަތިން ނަގާށެވެ.\nއެއަށްފަހު ވަކިން ހޫނު އެއްޗެތި އެޅޭކަހަލަ ބޯތައްޓެއްގައި ބިހުގެ ގޮބޮޅި، ކޯން ފްލާ، އަދި ހަކުރު އެއްކުރާށެވެ. ހުރިހާއެއްޗެއް އެކުގައި މިކްސްވުމުން މީގެތެރެއަށް ކުރިން ކެއްކި އެއްޗެތި މަޑުމަޑުން އަޅަމުން އެއްކުރަމުން ގެންދާށެވެ.\nދެން އަނެއްކާވެއް ކުރިން ބޭނުންކުރި ތާހައް މިމިކްސްގަނޑު އަޅާށެވެ. އަދި މަޑުގިނީގައި 15-20 މިނެޓާދެމެދު މިކްސްކުރަމުން ކައްކަމުން ގެންދާށެވެ. ރަގަނޅަށް އޮލަވެ ކެއްކުމުން މިހުރީ ކަސްޓަޑް ހެދިފައެވެ. ފިނިކޮށްގެން ނުވަތަ ހޫނުކޮށް ކޭކު، ފްރުޓްސް އަދި ފޭންކޭކު ފަދަ އެއްޗެއްސާއެކު މިކަސްޓަޑު ވަރަށް މީރުވާނެއެވެ.


Nasheed Ge Operation Thah Kaamiyaabu, Ithuru Operation Eh Kuran Jehe! - Vaguthu\nނަޝީދުގެ އޮޕަރޭޝަންތައް ކާމިޔާބު، އިތުރު އޮޕަރޭޝަނެއް ކުރަން ޖެހޭ!\n4 މަސް ކުރިން ( މެއި 7, 2021 )\nރައްޔިތުންގެ މަޖިލިހުގެ ރައީސް މުހައްމަދު ނަޝީދު ވާހަކަފުޅު ދައްކަވަނީ. -- ވަގުތު އިމޭޖަސް\nސައިކަލެއްގައި އެއްޗެއް ގޮއްވާލައިގެން ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިހުގެ ރައީސް އަދި ކުރީގެ ރައީސް މުހައްމަދު ނަޝީދަށް ރޭ ދިން ހަމަލާގައި އެމަނިކުފާނުގެ ހަށިކޮޅަށް ލިބުނު ޒަހަމްތަކަށް ފަރުވާ ދިނުމަށް ކުރި އޮޕަރޭޝަންތައް ކާމިޔާބު ކަމަށް އޭޑީކޭ ހޮސްޕިޓަލުން ހާމަކޮށްފިއެވެ.\nއައިއީޑީއެއް ގޮއްވާލައިގެން ނަޝީދަށް ހަމަލާދީފައި ވަނީ، މަޖީދީ މަގާއި ނީލޯފަރު ހިނގުން ގުޅޭ ކަންމަތީގައި ރޭ 20:30 ހާއިރެވެ. އެ ހަމަލާ ދީފައި ވަނީ ނަޝީދު ކެނެރީގެ އިން ނުކުންނަވައި، ހިންގަވާފައި ކާރަށް އަރައި ވަޑައިގަންނަވަނިކޮށެވެ.\nނިރުބަވެރި ހަމަލައާ ގުޅިގެން ނަޝީދަށް މިވަގުތު ފަރުވާދެމުން ގެންދަނީ އޭޑީކޭ ހޮސްޕިޓަލްގައެވެ.\nއޭޑީކޭ ހޮސްޕިޓަލުން މިއަދު ކުރި ޓުވީޓެއްގައި ވިދާޅުވީ ނަޝީދު ހޮސްޕިޓަލަށް ގެނެވުނު ފަހުން މިހާތަނަށް ކާމިޔާބު ކަމާއެކު ގިނަ ސާޖަރީތަކެއް ކުރެވިފައިވާ ކަމަށެވެ. އަދި މުހިންމު އެއް އޮޕަރޭޝަން ކުރަން ޖެހިފައިވާ ކަމަށް އޭޑީކޭ ހޮސްޕިޓަލުން ވިދާޅުވިއެވެ.\nއެމަނިކުފާނަށް ފަރުވާދެމުން އަންނަ އިރު، ލިބިފައި ހުރި ގެއްލުންތަކުގެ ތަފްސީލެއް އޭޑީކޭ އިން އަދި ހާމައެއް ނުކުރެއެވެ. އަދި ރަސްމީ އެއްވެސް އިދާރާއަކުން ވެސް ނަޝީދަށް ލިބުނު ގެއްލުންތަކެއް މިހާތަނަށް އައިއިރު ހާމަކޮށްފައެއް ނުވެއެވެ.\nއެނގިފައިވާ ގޮތުގައި، މިއަދު ހެނދުނާ ހަމައަށް ނަޝީދުގެ ތިން އޮޕަރޭޝަނެއް ވަނީ ފުރިހަމަކޮށްފައެވެ.\nއޭޑީކޭ އިން ރޭ ވިދާޅުވީ ނަޝީދު ޒަހަމްވެވަޑައިގެން އެ ހޮސްޕިޓަލަށް ގެނައީ ރޭ 20:30 ހާއިރު ކަމަށެވެ. އެމަނިކުފާނަށް މަލްޓި ސްޕެޝަލިޓީ މެޑިކަލް ޓީމަކުން ފަރުވާދެމުން އަންނަ އިރު، ހާލު ސްޓޭބަލް ކަމަށް ވެސް އޭޑީކޭ ހޮސްޕިޓަލުން އޭރު ވިދާޅުވިއެވެ.\nމައުލޫމާތު ލިބިފައިވާ ގޮތުގައި އެމަނިކުފާނަށް ބޭރުފުށުން ލިބިވަޑައިގެންނެވި ޒަހަމްތައް ގިނަ އިރު ފަރުވާ ދީފައި ވަނީ ހޭނައްތައިގެންނެވެ. އެކަމަކު އެމަނިކުފާނުގެ ފުރާނަފުޅަށް ގެއްލުންވާ ވަރުގެ އަނިޔާއެއް ލިބިވަޑައިގެންފައެއް ނުވެއެވެ.\nމި ނިރުބަވެރި ހަމަލާގައި ނަޝީދުގެ ބޭރު ފުށުން ވަރަށް ގިނަ ޒަހަމްތައް ފެންނަން ހުއްޓެވެ. އެގޮތުން އެމަނިކުފާނުގެ އިސްތަށިފުޅާއި ހަށިކޮޅުގައި ވެސް ޒަހަމްތައް ހުއްޓެވެ. ބައެއް ޒަހަމްތައް ފަހައި، އަނެއް ބައި ޒަހަމްތަކުގައި ވަނީ ބޭސް އަޅައިފައެވެ.\nނަޝީދަށް ފުރަތަމަ ފަރުވާ ދީފައިވަނީ ބޭރުފުށުން ފެނުނު ޒަހަމްތަކަށެވެ. އޭގެ ފަހުން ބޮލަށް ލިބިފައިވާ އަނިޔާތަކަށް ފަރުވާ ދިނުމަށްފަހު ހެދި ސީޓީ ސްކޭނަކުން އިތުރު އަނިޔާތަކެއް ލިބިފައި ހުރި ކަން ފާހަގަ ކުރެވުނެވެ. އެގޮތުން ފުއްޕާމެއަށް އަސަރުކޮށްފައި ހުރުމުން އިތުރު އޮޕަރޭޝަނެއް ކުރަން ޖެހޭ ކަން އެނގުނެވެ. އަދި ރޭ ދަންވަރު ކުރީ އެތެރެހަށީގެ އޮޕަރޭޝަނެއް ކަން އެނގިފައިވެއެވެ.\nނަޝީދަށް އަމާޒުކޮށް ދިން ހަމަލާ އެކި ފަރާތްތަކުން އަންނަނީ ކުށްވެރި ކުރަމުންނެވެ.\n"ނަޝީދަށް އެމްޑީޕީ ލިބިއްޖެ ނަމަ ސިލްސިލާ މުޒާހަރާތަކެއް ކުރަން ނުކުންނާނެ"\nމެއި 7, 2021 12:21\nޖެކީޗަން ލެވެލް ސްޓަންޓް\nމެއި 7, 2021 15:32\nބުރަކަަސި ބިންދައިގެން ގޮސްގެން އިނގިރޭސިވިލަތަށް ގޮނޑި ދުއްވަން ދިޔަ ސޮރު ތީ. ތިޔަ މީހަގެ ޔަހޫދީ މަކަރު އަހަރެމެން ދަންނަން. ޖުޑިޝަރީ ކުރިމައްޗަށް އަމިއްލަފުޅަށް ވެއްޓި ވަަޑައިގެން ވެލި ފަރިއްކުލުވަން އުޅުނު ދުވަސް ވެސް ދިވެހިންނާއި ފުލުހުން ދެނެހުރިން.\nމެއި 7, 2021 13:35\nތިޔަ އޮޕަރޭޝަންތަން ނިމޭނެބާ\nމެއި 7, 2021 13:44\nފާރުގަނޑެއްގަ ބޭސް އަޅާލިޔަސް މޭޖަރ ސާރޖަރީއެއް! މި ދެން ބޮޑުވަރުދޯ\nމެއި 7, 2021 13:45\nމެއި 7, 2021 13:49\nސިމްޕަތީ އެންޑް ސަޕޯޓް ސްޓަންޓެއް\nމެއި 7, 2021 13:53\nނަޝީދަކީ މީޑިއާގެ ސަމާލުކަމާއި އާންމުންގެ ތާއީދު ވަރަށް ބޮޑަށް ބޭނުންވާ ސިޔާސީ މީހެއް!!\nމެއި 7, 2021 14:20\nނަޟީދު ޕޮލިޓިކްސް އިން ރިޓަޔާ ކުރަންވީ.. 20 އަހަރު ޕާރޓީގަ ބަގުޑި ބައްދާގެން ހުރީމަ ނަޟީދަކީ ވެސް ޑިކްޓޭޓަރަކަށް ވެއްޖެ.... ނަޟީދުގެ ތާއީދު ގެއްލިއްޖެ!!\nމެއި 7, 2021 14:33\nލޮލް.. ދެން ތިވަރެއް ނުވާނެ .....ޑްރާމާ\nމެއި 7, 2021 15:33\nއިންޑިއާ ސިފައިން މިގައުމަށް ގެނައީމަވެސް މަމެން ހީކޮށްގެން ތިބީ ކޮންމެވެސް ދުވަހަކުން ތިފަދަ ކަމެއް ހިނގާފާނެ ކަމަށް.\nމެއި 7, 2021 16:09\nސާރޛަރީހަދާ ސިކުޑިވެސް އެބައިނަގާ. ހަމަ ހުސްފޭކު. މިނަގެ ކައިރީގަ ތިބީ ތޮބަތޫންތަ އެމީހުންައް ހަމަ ކިރިޔަކިރިޔާ ހަންކޮޅުދިޔައީ އެކަމު މިމަކަރުވެރިޔާ ހާދަސާރޖަރީއެކޭދޯ. މިވަރުގެ ހެވާކަމެއް ދެން ދުނިޔެމަތީގަ ނެތެއްނުން


Column Kulabari: Gaumuge reethikan vikkai husnukurey! | Mihaaru\nރާއްޖޭގެ ރީތި ރިސޯޓެއް: އިއުލާން ނުކޮށް ރިސޯޓު ހަދަން ރަށްތައް ދެވޭ ގޮތަށް ގާނޫނު ވަނީ އިސްލާހުކޮށްފައި.-- ފޮޓޯ: ޒިތާލީ\nކޮލަމް ކުލަބަރި: ގައުމުގެ ރީތިކަން ވިއްކައި ހުސްނުކުރޭ!\n30 ޖޫން 2016 - 08:083comments\nއަހުމަދު އަދީބު ވިދާޅުވި ވާހަކައެއް އޮވެ އެވެ؛ "ފައިސާ ބޮނޑި" ހިފައިގެން އެތައް ބަޔަކު އާދެ އެެވެ. ރާއްޖެ އާއި ބޭރުގެ ވިޔަފާރިވެރިންނެވެ. ރިސޯޓު ހަދަން ރަށްރަށް ހޯދާށެވެ. ސަރުކާރުގެ ތެރެއިން ކުރެވޭނެ ކަންކަމަށް ފަސޭހަ ކުރާށެވެ. އެކަމަކު، ސަރުކާރާއި ހުދު އޭނާގެ ވެސް އިހުލާސްތެރިކަމުން އެއިން އެއްވެސް "ބޮނޑިވަރެއްގައި" އެއްގޮތަކަށް ވެސް ނުހިފަ އެވެ. އެއީ އޭނާ އޭރު ކިއުއްވި ލަވަ އެވެ.\nއަހަރުމެންގެ ފައިސާ އިން އެންމެ ބޮޑު ވައްކަމެއް ކުރީ މި ވެރިކަމުގަ އެވެ. މުގުލުގައި ހުންނެވި ކަމަށް ވަނީ ރައީސް އަބްދުﷲ ޔާމީންގެ އެއް އަތުގެ ގޮތުގައި އޭރު ބެލި އަދީބެވެ. އެއީ އޭނާ އެކަނިމާއެކަނި ހިންގެވި ޖަރީމާއެއް ކަމާ މެދު އުފައްދާ ޝައްކު އެއްފަރާތްކޮށްފައި މި ވައްކަމުގެ އެހެން ފަރާތްތަކަށް ބަލާއިރު ފެންނަން އޮތީ އެންމެ ކަމެކެވެ؛ އަހަރުމެންނަށް ލިބިފައިވާ ގުދުރަތީ ރީތިކަން ވިއްކައިގެން ބޮޑުން ފައިދާ ހޯދި ކަމެވެ. ވައްކަން ކުރަން ބޭނުންކުރީ އަހަރުމެންގެ ރަށްތަކާއި ފަޅުތައް ކަމެވެ. އެކަމަކު، އެއިގެން ރައްޔިތުންނަށް ލިބުނު ފައިދާއެއް ނެތެވެ.\nރައީސް ޔާމީނާއި އޭރުގެ ނައިބު ރައީސް އަދީބު.-- ފޮޓޯ: ވީނިއުސް\nރަށްރަށާއި ފަޅުތައް ބޭނުން ބަޔަކަށް ބަހައި ހުސްކޮށްލުމާ ގާތަށް އޭރު ދިޔަ އެވެ. އެކަން ކުރީ އަމިއްލަ ޖީބަށް ފައިސާ ހޯދާށެވެ. ކިތަންމެ ވަރަކަށް އެ ވައްކަމާ ދުރުވާން އުޅުނަސް، ވަގަށް ނެގި ފައިސާގެ އެންމެ ބޮޑު ފައިދާއެއް ކުރީ ސަރުކާރަށާއި ވެރިކަން ކުރާާ ޕާޓީ އަށެވެ. އަދީބުގެ އަމިއްލަފުޅު ސިޔާސީ ކުރިމަގު ފަހިކުރައްވަން އެ ފައިސާ ބޭނުން ނުކުރައްވާ ވާހަކައެއް ނޫނެވެ. އެކަމަކު، ވަގަށް ނެގި ފައިސާ އިން އޭނާ ބޮޑަށް ހަރަދު ކުރެއްވީ ސަރުކާރު ވަރުގަދަ ކުރައްވާށެވެ. އިދިކޮޅު ފަރާތްތައް ނެތިކޮށްލާށެވެ. މުހިއްމު ވޯޓުތަކާ ދިމާކޮށް މެމްބަރުން ގަންނާށެވެ. މިިނިވަން މުއައްސަސާތައް އަތް ދަށުލާށެވެ. އެ ހުރިހާ ކަމެއްގެ ހަގީގީ ފައިދާ ކުރީ ސަރުކާރަށެވެ. އޭގެ އަސަރު އަދިވެސް މި ދަނީ ފެންނަމުންނެވެ.\nޓޫރިސްޓުން އަންނަ ވަރު އިތުރު ވިޔަސް، ޓޫރިޒަމްގައި އޮތީ ބުރަކި ޖެހިފަ އެވެ. ކުރިން އަބަދު ފުރިފައި އޮންނަ ރިސޯޓުތަކުން މިހާރު ކުރަނީ ސީޒަންގައި ވެސް އޮކިއުޕެންސީ ދަށް ވާހަކަ އެވެ. ޓޫރިސްޓުން ރާއްޖޭގައި ހޭދަކުރާ ދުވަހުގެ އަދަދު ވެސް ކަންބޮޑުވާހާ ދަރަޖަ އަށް މަދުވެއްޖެ އެވެ. އަންނަ މީހުންނަށް ވުރެ އިތުރަށް ތަންތަން ހެދުމުން މިހާރު ހުރި ރިސޯޓުތަކަށް ވެސް ވާނީ ގެއްލުމެވެ.\nއަނެއްކާވެސް ކުރަން މި އުޅެނީ ހަމަ އެއް ކަމެކެވެ. ރަށްރަށާއި ފަޅުތައް ސަރުކާރުން ބޭނުންވާ ބަޔަކަށް ބަހާލުމެވެ. އެންމެ ފަސޭހައިން، އެންމެ ގިނައިން ލާރި ދޭ ބަޔަކަށް ދިނުމެވެ. ފަހަރެއްގައި އެންމެ ބޮޑު އަގެއް ހުށަހަޅާ ފަރާތަކަށް ވެސް ދީފާނެ އެވެ. މިނިސްޓަރު ނުވަތަ އެމްއެމްޕީއާރުސީގެ ވެރިންގެ އޯޑަރަށް، އެއްވެސް އުސޫލެއް ނެތި ރަށްތައް ދިން ދިނުން މިހާރު މި ވަނީ ގާނޫނަށް ފައްތާފަ އެވެ. ކުރި އާއި މިހާރާ ތަފާތަކީ އެއީ އެވެ. މިކަމުން ކޮރަޕްޝަނަށް މަގުފަހި ނުވާ ނަމަ، ދެން ކޮރަޕްޝަންގެ ގޮތުގައި ބެލޭނެ އެހެން ކަމެއް ނޭނގެ އެވެ.\nމިއީ ނުރައްކާ އިސްލާހެކެވެ. އެކަމަކު، މި ފަދަ ކަމެއް ކުރުމުން ހައިރާން ވެވޭކަށް ވެސް ނެތެވެ. މިއަށް ވުރެ މާ ބޮޑު، މާ ކަންބޮޑުވުންތައް ގިނަ އިސްލާހެއް މީގެ ކުރިން ވަނީ ސަރުކާރުން ހުށަހަޅައިގެން 24 ގަޑިއިރުގެ ތެރޭގައި ފާސްކޮށް ނިންމާލާފަ އެވެ. އެއީ އަދި ގާނޫނުއަސާސީ އަށް ގެނައި ބަދަލެކެވެ. އެއާ އެކު، ބޭރުގެ ވިޔަފާރިވެރިންނަށް ފުރަތަމަ ފަހަރަށް ރާއްޖޭން ބިން މިލްކުކުރެވެން ފެށުނެވެ. އަވަސް އަރުވާލައިގެން އެފަދަ މައްސަލަ ބޮޑު އިސްލާހެއް ގެނައުމުގެ ފައިދާއެއް ނުފެނެ އެވެ.\nއެނގޭހާ ވެސް ކަމަކީ ސަރުކާރު ފައިސާ އަށް ޖެހިފައިވާ ކަމެވެ. ސިޔާސީ ގޮތުން ކިތަންމެ ބޮޑު އަގެއް ދީގެން ވެސް އެ ފައިސާ ހޯދަން ޖެހިފައިވާ ކަމެވެ. އާއިލީ ގުޅުން ކެނޑޭ ހިސާބަށް ދިޔައަސް ވަރިހަމަ އެވެ.\nގައުމުގެ ހަޒާނާ އަޑިއަޅާލާ ކޮންމެ ފަހަރަކު ފައިސާ ހޯދަން ރަށްރަށް ވިއްކުން މިހާރު އާއްމުވެއްޖެ އެވެ. ގުދުރަތީ ރީތިކަމުގެ ބޭނުން މި ގޮތަށް ހިފާތާ އެތައް ދުވަހެއް ވެއްޖެ އެވެ. ދައުލަތުގެ ހަރަދު ބޮޑުވުމުން އެކަމުގެ ބާރު ވެސް ގިނަ ފަހަރަށް ކުރަނީ އަހަރުމެންނަށް ލިބިފައިވާ ހަމައެކަނި ވަސީލަތަށެވެ. ގާތް މީހުންނަށް ވަރުވަރުން ދީފައިވާ ވަޒީފާތަކުން ވަކިކުރުމާއި ވޯޓު ހޯދަން ހިންގާ ބޭކާރު މަޝްރޫއުތައް މަޑުޖައްސާލުން ނުވަތަ ހުއްޓާލުން ފަދަ ހަރަދު ކުޑަކުރުމުގެ ފިޔަވަޅުތައް އަޅާ ތަނެއް ނުފެނެ އެވެ. މިއީ ހުރިހާ ސަރުކާރެއްގެ ވެސް އާދަ އެވެ.\nގުދުރަތީ ރީތިކަން ވިއްކުމުގެ ވަގުތީ ފައިދާ ސަރުކާރަށް ލިބޭނެ އެވެ. މަޝްރޫއުތައް ހިންގަން ކަމަށް ބުންޏަސް، ގިނަ ފަހަރަށް މި ފައިސާ އިން ކުރަނީ ސިޔާސީ ކަންކަމެވެ. ހަރަދުތައް ބޮޑުވެ، ދެކޮޅު ނުޖެހި، ހަދާނެ ގޮތް ހުސްވެފައި ތިބޭކަށް ވެސް ނުޖެހޭނެ އެވެ. ބަޖެޓް ސަޕޯޓް ހޯދަން ބޭރުގައި ސަލާން ޖަހަން ނުޖެހި ވަގުތީ ގޮތުން ފަރުޖައްސާ ލެވޭނެ އެެވެ. މީގެ އިތުރުން، ސިޔާސީ ގޮތުން ފައިދާ ކުރާނެ މަޝްރޫއުތައް ވެސް ހިންގަ އެވެ. އެހެންވެ، ދުވަސްކޮޅަކަށް ވިޔަސް، ކޮންމެވެސް ބައެއްގެ ތާއީދު ލިބޭނެ އެވެ. އިންތިހާބާ ދިމާކޮށް މިކަން ކުރުން އިތުރު ވަނީ މިހެންވެ އެވެ.\nރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ޖަލްސާއެއްގައި މެމްބަރުން: އިއުލާން ނުކޮށް ރިސޯޓު ހަދަން ރަށްތައް ދެވޭ ގޮތަށް މަޖިލީހުން ވަނީ އިއްޔެ ފާސްކޮށްފައި.-- ފޮޓޯ: މަޖިލިސް\nއެކަމަކު މިހެން ރަށްތަކާއި ފަޅުތަކާއި ބިންތައް ބަހާލުމުގެ އިގްތިސާދީ ގެއްލުން ބޮޑެވެެ. އެންމެ ބޮޑު އަސަރެއް ކުރާނީ ޓޫރިޒަމަށެވެ. ރާއްޖޭގެ ޓޫރިޒަމް މިހާ ހިސާބަށް އައީ ވަކި މިންގަނޑުތަކެއް ހިފަހައްޓައިގެންނެވެ. އެކަން ބަދަލުވުމުގެ ކޮޅުމަތި މިހާރު ވެސް މި ދަނީ ފެންނަމުންނެވެ. ޓޫރިސްޓުން އަންނަ ވަރު އިތުރު ވިޔަސް، ޓޫރިޒަމްގައި އޮތީ ބުރަކި ޖެހިފަ އެވެ. ކުރިން އަބަދު ފުރިފައި އޮންނަ ރިސޯޓުތަކުން މިހާރު ކުރަނީ ސީޒަންގައި ވެސް އޮކިއުޕެންސީ ދަށް ވާހަކަ އެވެ. ޓޫރިސްޓުން ރާއްޖޭގައި ހޭދަކުރާ ދުވަހުގެ އަދަދު ވެސް ކަންބޮޑުވާހާ ދަރަޖަ އަށް މަދުވެއްޖެ އެވެ. އަންނަ މީހުންނަށް ވުރެ އިތުރަށް ތަންތަން ހެދުމުން މިހާރު ހުރި ރިސޯޓުތަކަށް ވެސް ވާނީ ގެއްލުމެވެ.\nސަރުކާރަށް ވެސް މިކަން ވިސްނުނުހެން ހީވި ދުވަސްކޮޅެއް ދިޔަ އެވެ. ރިސޯޓު ހަދަން އިތުުރު ރަށްތައް ދޫނުކުރާނެ ކަމަށް ޓޫރިޒަމް މިނިސްޓަރު މޫސާ ޒަމީރު ދުވަސްކޮޅެއް ކުރިން ވިދާޅުވި އެވެ. އެކަމަކު މާ ގިނަ ދުވަހެއް ނުވެ، ސަރުކާރުގެ ސިޔާސަތު ބަދަލު ކުރަން މި ޖެހުނު ސަބަބެއް ނޭނގެ އެވެ. އެނގޭހާ ވެސް ކަމަކީ ސަރުކާރު ފައިސާ އަށް ޖެހިފައިވާ ކަމެވެ. ސިޔާސީ ގޮތުން ކިތަންމެ ބޮޑު އަގެއް ދީގެން ވެސް އެ ފައިސާ ހޯދަން ޖެހިފައިވާ ކަމެވެ. އާއިލީ ގުޅުން ކެނޑޭ ހިސާބަށް ދިޔައަސް ވަރިހަމަ އެވެ.\nދިވެހި ރައްޔިތުންގެ މިލްކެއް ކަމަށްވާ ރަށްތައް ދޭން ޖެހޭނީ އާއްމުކޮށް ހުޅުވާލައިގެންނެވެ. ކިތަންމެ ގިނަ ދުވަހެއް ވިޔަސް، ދިއުޅި ދިގުވިޔަސް، ކޮންމެ ކަމެއް ވެސް ކުރަން ޖެހޭނީ އުސޫލާ އެއްގޮތަށެވެ. ކޮންމެހެން ކަމެއް ގޯހުން ހިނގާތީކީ ނޫނެވެ. އެކަމަކު ވައްކަން ކޮށްފާނެ ކަމުގެ ބިރަށްޓަކައި އެކަހަލަ ޖަރީމާއަކުން ސަލާމަތް ވުމަށެވެ. ކުރިން މިކަހަލަ ކަމެއް ހިނގާފައި ވާތީ އެފަދަ ފިޔަވަޅުތައް އަދި މާ ބޮޑަށް ވެސް ބޭނުންވެ އެވެ. އެކަމަކު މި ވަރުން ދަންޏާ ހަމަ ހަގީގަތުގައި ވެސް ރަށްތަކާއި ފަޅުތައް ހުސްވާނެ އެވެ. ދެން ވާނެ ގޮތް އެނގޭނީ އެ ދުވަސް ޖެހުމުންނެވެ.\nއިތުރު ލިޔުންތައް ކޮލަމް ޓޫރިޒަމް ކޮރަޕްޝަން ރިސޯޓް ތަރައްގީކުރުން އެމްއެމްޕީއާރްސީގެ ކޮރަޕްޝަން


ރާއްޖޭގެ ކޮވިޑްސޭފް ޑިޖިޓަލް ޕާސްޕޯޓުގެ ޚިދުމަތް - Tech News Maldives\nހިންދު ޢަލީ • 27 ސެޕްޓެމްބަރު 2021\nދިވެހިރާއްޖޭގެ ހެލްތު ޕްރޮޓެކްޝަން އެޖެންސީ (އެޗްޕީއޭ)އިން ވަނީ 23 ސެޕްޓެމްބަރ 2021 ވީ ބުރާސްފަތި ދުވަހު ކޮވިޑްސޭފްގެ ނަމުގައި ކޮވިޑް-19 ޑިޖިޓަލް ސޭފްޓީ ސްޓޭޓަސް ބެލުމަށް ޕޯޓަލެއް ތަޢާރަފްކޮށްފައެވެ. ޕޯޓަލްގައި ބުނެފައިވާ ގޮތުން ކޯވިޑްސޭފް.ގަވް.އެމްވީ އަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ މިނިސްޓްރީ އޮފް ހެލްތުގެ ރަސްމީ ކޯވިޑް-19 ޑިޖިޓަލް ވެކްސިން ޕާސްޕޯޓް ޖެނެރޭޓްކޮށްދޭ ޕޯޓަލެވެ. މިނިސްޓްރީއިން މަޢުލޫމާތު ދެއްވި ގޮތުގައި މިޕޯޓަލުން ޖެނެރޭޓްކުރެވޭ ލިޔުމަކީ ދުނިޔޭގެ ލެވެލްގައި ބަލައިގަންނަ ޑިޖިޓަލް ޕާސްޕޯޓެކެވެ.\nކޮވިޑްސޭފް އިން ރާއްޖޭގައި ރަޖިސްޓަރ ވެގެން ޚިދުމަތް ހޯދާ ފަރާތްތަކަށް4ޚިދުމަތެއް ލިބޭނޭކަމަށް ޕޯޓަލްގައި ބަޔާންކޮށްފައިވެއެވެ. އެއީ؛\n1. ވެކްސިންގެ ޑޯޒުތައް- މިބައިގައި ހިމެނޭނީ މީހާ ޖަހާފައިވާ ވެކްސިން ޑޯޒުތަކުގެ މަޢުލޫމާތެވެ. އޭގެތެރޭގައި ހިމެނެނީ ޑޯޒުގެ އަދަދާއި، ވެކްސިންގެ ބާވަތާއި ކޮންމެ ޑޯޒެއް ޖަހާފައިވާ ތާރީޚެވެ.\n2. ކޯވިޑް-19ގެ ސިއްޙީ ހާލަތު - ކޯވިޑަށް ޕޮސިޓިވް ވެފައިވާ މީހާގެ ރެކޯޑުތައް\n3. ކަރަންޓީނު ހާލަތު - ކަރަންޓީނުގައި ހުރި މީހެއްނަމަ އެރެކޯޑުތައް\n4. އެންމެ ފަހުގެ ކޯވިޑް-19 ޓެސްޓުތަކުގެ ނަތީޖާ - އެންމެ ފަހުން ހަދާފައިވާ ޕީސީއާރު ޓެސްޓްގެ ނަތީޖާ.\nމައިގަނޑު ގޮތެއްގައި ކޮވިޑްސޭފަކީ ރާއްޖެއާއި ރާއްޖެއިން ބޭރަށް ދަތުރުކުރުމުގައި ބޭނުން ކުރެވޭނެ ރަސްމީ ޑިޖިޓަލް ސެޓްފިކެޓެކެވެ. މީގެ އެންމެ ބޮޑު ބޭނުމަކީ އެހެން ގައުމުތަކަށް ވަނުމުގެ ކުރިން މީހާއަކީ ހުރިހާ ވެކްސިން ފުރިހަމަ ކޮށްފައިވާ މީހެއްކަން ކަށަވަރު ކޮށްދިނުމެވެ. ނުވަތަ ފަހުގެ ޕީސީއާރު ނެގަޓިވް ޓެސްޓެއް ހަދާފައިވާކަން ކަށަވަރު ކޮށްދިނުމެވެ. މިޑިޖިޓަލް ޕާސްޕޯޓު ދެއްކުމުން ރާއްޖޭގެ އެއްވެސް ސަރަހައްދެއްގައި އިތުރު އެއްވެސް ފިޒިކަލް ލިޔުމެއް ދެން ބޭނުމެއް ނުވާނެ ކަމަށް އެޗްޕީއޭއިން މައުލޫމާތު ދެއްވައެވެ.\nމި ޕޯޓަލުން ފެންނާނީ އެޗްޕީއޭގެ ޑިޖިޓަލް ސިސްޓަމްތަކުގައި ރައްކާކުރެވިފައިވާ މަޢުލޫމާތެވެ. އެއްވެސް ފަރާތެއްގެ މަޢުލޫމާތު ސިސްޓަމްގައި ހުރި ގޮތް ރަނގަޅު ނޫންނަމަ ވީހާވެސް އަވަހަކަށް އެކަމެއް ރަނގަޅުކުރުމަށް، އެޗްޕީއޭއަށް ގުޅުއްވާ މަޢުލޫމާތު ދެއްވުމަށް އެއިދާރާއިން ވަނީ އެދިފައެވެ.\nމިޕޯޓަލް މެދުވެރިކޮށް އެމީހަކު ބޭނުންވާ އެހެން ފަރާތްތަކާއި މަޢުލޫމާތު ހިއްސާ ވެސް ކުރެވެއެވެ. މިސިސްޓަމުގައި ޒާތީ މަޢުލޫމާތުގެ ގޮތުގައި ހިމެނިފައިވަނީ އައިޑީ ކާޑު ނުވަތަ ޕާސްޕޯޓު ނަންބަރެވެ. ބޭނުންނަމަ ޒާތީ މަޢުލޫމާތު ނުހިމަނާ، ހަމަ އެކަނި ވެކްސިންގެ ސްޓޭޓަސް އެކަނިވެސް ހިއްސާކުރެވެއެވެ. އެގޮތަށް ހެދުމުން ހިއްސާކުރެވޭނީ ވެކްސިންގެ މަޢުލޫމާތުގެ އިތުރުން މީހާގެ ނަމާއި އުފަން ދުވަހެވެ.\nމިހިއްސާ ކުރާ މަޢުލޫމާތު ޕޯޓަލުން ފެންނަނީ ކިޔުއާރް ކޯޑެއްގެ ގޮތަށެވެ. ބޭނުންނަމަ ކިޔުއާރު ކޯޑުގެ ފޮޓޯއެއް ނުވަތަ ޕޯޓަލްގެ ލިންކެއް ގޮތަށްވެސް މަޢުލޫމާތު ހިއްސާކުރެވެއެވެ. އޭގެ އިތުރުން އެމަޢުލޫމާތު ޕްރިންޓްކުރުމުގެ އޮޕްޝަންވެސް ލިބެއެވެ. ފާހަގަކޮށްލަން ޖެހޭ އަނެއް ކަމަކީ މިމަޢުލޫމާތު ހިއްސާކުރުމުގައި ވަކި މުއްދަތެއްގެ ތެރޭގައި އެކަނި ބެލޭނޭގޮތް ހެދުމެވެ. އެންމެ ކުޑަކޮށް5މިނެޓް، ދެން 30 މިނެޓް، 24 ގަޑިއިރު އަދި ގިނަވެގެން3ދުވަހުގެ މުއްދަތަށް މަޢުލޫމާތު ޝެއަރ ކުރެވެއެވެ. އެމުއްދަތައް ފަހު ޝެއަރކުރި ލިންކް ނުވަތަ ކޯޑެއް ބޭނުމެއް ނުކުރެވެއެވެ.\nދުނިޔޭގެ އެހެން ގައުމުތަކުގައިވެސް ވެކްސިން ޖެހިކަމުގެ މަޢުލޫމާތު ކަށަވަރު ކުރުމަށް ޑިޖިޓަލް އެޕްތައް ބޭނުންކުރެއެވެ. މިސާލަކަށް ޔޫކޭގައި ބޭނުންކުރާ އެންއެޗްއެސް ކޮވިޑް ޕާސް އެޕް އަދި ޔޫރަޕްގެ އީޔޫ ކޮވިޑް ޓްރެވަލް ޕާސް ހިމެނެއެވެ.\nޔޫކޭގެ އެންއެޗްއެސް ކޮވިޑް ޕާސް ބޭނުންކޮށްގެން ވެކްސިން ފުރިހަމަކޮށްފައިވާ މީހުންނަށް ކަރަންޓީން ވުމަކާއި ނުލާ ޔޫކޭ ތެރޭގައި އަދި ބޭރުގައިވެސް ދަތުރުކުރެވެއެވެ. 30 ގައުމަކުން މިޕާސް ބަލައިގަނެއެވެ.\nމިއަހަރުގެ ޖުލައި 1 އިން ފެށިގެން ޔޫރަޕިއަން ޔޫނިއަންގެ 27 ގައުމެއްގައި މިޕާސް ދޫކުރުމުގެ މަސައްކަތްވަނީ ފަށާފައެވެ. އީޔޫގެ ކޮވިޑް ޑިޖިޓަލް ސެޓްފިކެޓް ސިސްޓަމްއިން ތިން ބާވަތެއްގެ ސެޓްފިކެޓް ދޫކުރެއެވެ. ވެކްސިން ފުރިހަމަ ކޮށްފައިވާ މީހުންނާއި، ޕީސީއާރު ޓެސްޓު ނެގެޓިވްވާ މީހުންނާއި އަދި ކޮވިޑް ޖެހި، ބަލިން ރަނގަޅުވެފައިވާ މީހުންނަށް ވަކި ސެޓްފިކެޓްތައް ދޫކުރެއެވެ. އީޔޫ ޕާސްގައި ކިއުއާރު ކޯޑަކާއި އެކު އިތުރު ވެރިފިކޭޝަން ލެވެލްއަކަށް ޑިޖިޓަލް ސިގްނޭޗަރ ވެސް ހިމަނާފައިވެއެވެ.\nމާރޗްމަހު ޗައިނާއިންވެސް ވަނީ ޑިޖިޓަލް ހެލްތް ސެޓްފިކެޓްއެއް ޗައިނާ ރައްޔިތުންނަށާއި އެގައުމުގައި އުޅޭ ބިދޭސީންނަށް ދޫކުރަން ފަށާފައެވެ. އަދި މިހާރު ޗައިނާއިން ދަނީ މިސެޓްފިކެޓް ގިނަ ގައުމުތަކެއްގައި ބަލައިގަތުމާގުޅޭ މަޝްވަރާތައް ކުރަމުންނެވެ.\nޑަބްލިޔު.އެޗް.އޯ އިންވަނީ ކޮވިޑް-19 އާއި ގުޅިގެން ތައްޔާރުކުރާ ވެކްސިން ސްޓޭޓަސް އަންގައިދޭ ޑިޖިޓަލް ޑޮކިޔުމެންޓް ތައްޔާރުކުރުމުގައި ވިސްނަންޖެހޭ ކަންތައްތަކެއް އެކުލަވާލާ ގައިޑެންސް ޑޮކިޔުމެންޓެއް ނެރެފައެވެ. މިޑޮކިޔުމަންޓްގައި މިފަދަ ސިސްޓަމްތައް ތައްޔާރުކުރާ ފަރާތްތަކަށް އެހީއެއްގެ ގޮތުން ޕްރޮސެސް ޑިޒައިންކުރުމުގައި ވިސްނަންވީ ކަންތައްތަކާއި ސިސްޓަމުން ނަގާ ޑޭޓާގެ ޕްރައިވަސީއާއި މީހުންގެ މަޢުލޫމާތު ރައްކާތެރި ގޮތުގައި ބޭނުން ކުރުމަށްޓަކައި ބަލަންޖެހޭ މައިގަނޑު ކަންތައްތަކެއް ހިމަނާފައިވެއެވެ. އެއީ ޑޭޓާ ޕްރޮޓެކްޝަން ގާނޫނު/ގަވާއިދު ފަދަ ލީގަލް ފްރޭމްވޯކް ނެތް ގައުމުތަކުންވެސް ބަލައިގަނެވޭނެ ޢާންމު ކަންތައްތަކެއް ކަމުގައި އެޑޮކިޔުމަންޓުގައި ފާހަގަ ކޮށްފައިވެއެވެ.\nމީގައި ވާގޮތުން މިފަދަ ޑިޖިޓަލް ޑޮކިޔުމެންޓެއްގެ2ބޭނުމެއް ކުރެވިދާނެއެވެ. އެއީ ވެކްސިނޭޝަން ހާލަތު ދެނެގަތުމާއި ބަލިވެއްޖެނަމަ އިތުރު ފަރުވާދިނުމަށް ބޭނުންވާނެ މަޢުލޫމާތު ދެނެގަތުމެވެ. އަދި މިޑޮކިޔުމަންޓްގައި ފާހަގަ ކުރާ މުހިއްމު އަނެއް ނުކުތާއަކީ ޑިޖިޓަލް ޑިވައިޑް ކުޑަކުރުމުގެ މަގުސަދުގައި މިފަދަ ސެޓްފިކެޓްތައް އޯފްލައިންކޮށްވެސް ބޭނުންކުރެވެން ޖެހުމެވެ. ރާއްޖޭގެ ކޮވިޑްޕާސް ސިސްޓަމުން ޕްރިންޓްކުރުމުގެ އޮޕްޝަން ލިބެއެވެ.\nމިލިޔުމުގައި މިފަދަ ޑިޖިޓަލް ސެޓްފިކެޓްތަކުގައި ހުންނަންޖެހޭ މަޢުލޫމާތުތައް ވަނީ ކަނޑައަޅާފައެވެ. މީގެ ތެރޭގައި ވެކްސިންގެ ނަން، ބްރޭންޑް، ބެޗް ނަންބަރު، ވެކްސިން ޖެހި ތާރީޚް، ޑޯޒް ނަންބަރު، ވެކްސިން ޖެހި ގައުމު، އަދި ވެކްސިން ޖެހި ސެންޓަރު، މިއީ ކޮންމެހެން ހުންނަން ޖެހޭ މަޢުލޫމާތުކަމަށް ފާހަގަކޮށްފައިވެއެވެ. މީގެ އިތުރުން އޮޕްޝަނަލް އަދި ރިކޮމެންޑެޑް އިތުރު މަޢުލޫމާތުތަކެއް ހިމެނެއެވެ. ރާއްޖޭގެ ކޮވިޑްޕާސްގައި ހިމެނެނީ މިޑޮކިޔުމެންޓްގައި ބުނެފައިވާ، ކޮންމެހެން ހުންނަންޖެހޭ މަޢުލޫމާތުގެ ތެރެއިން ބައެއް މަޢުލޫމާތެވެ.\nބައެއް ފަރާތްތަކުން މީގެ ކުރިންވަނީ އެޗްޕީއޭގެ ސިސްޓަމުގައި ހިމެނޭ މަޢުލޫމާތަކީ އެންމެ އަދާހަމަ މަޢުލޫމާތު ނޫންކަމަށާއި އަދި ދާދިފަހުން ދަތުރުކުރެވޭ ގޮތަށް ހުޅުވާލުމާއެކު ފޭކް ލިޔުންތައް ގެންގުޅޭކަމަށާއި އެޗްޕީއޭގެ ސިސްޓަމްގައިވެސް މިފަދަ ފޭކް މަޢުލޫމާތު ހިމެނޭކަމުގެ ޝަކުވާކޮށްފައެވެ. އެހެންކަމުން މިފަދަ ފޭކް މަޢުލޫމާތު ނުހިމެނޭކަން ކަށަވަރު ކުރުމަށްޓަކައި ރާއްޖޭގެ ކޮވިޑް ޕާސްގައި އިތުރު ވަރުގަދަ ސެކިޔުރިޓީ ފީޗާރސްތައް ހިމެނުން މުހިއްމެވެ. އީޔޫގެ ޕާސްގައި ބޭނުންކުރާ ފަދައިން ޑިޖިޓަލް ސިގްނޭޗަރ ހިމެނުމަކީ މިފަދަ ފޭކް ސެޓްފިކެޓް އުފެއްދުމުން ރައްކާތެރިކޮށްދެވިދާނެ އަދި ކޮވިޑްޕާސްގެ އިތުބާރު އިތުރުކޮށްދޭނެ ކަމެކެވެ. އަދި ޕާސް ދޫކޮށްފައިވާ ފަރާތް ކަށަވަރު ކޮށްދިނުމަށް އެޅޭ އިތުރު ފިޔަވަޅަކަށް ވެސް ވާނެއެވެ.


Covid-19 ge faruvaa akah vedhaane hoadhumeh 14 aharu kujjege faraathun | Mihaaru\nކޮވިޑް-19ގެ ފަރުވާއަކަށް ވެދާނެ ހޯދުމެއް 14 އަހަރުގެ ކުއްޖެއްގެ ފަރާތުން\nއަނީކާގެ ރިސާޗާ އެކު.\n20 އޮކްޓޯބަރ 2020 - 07:09\nއެމެރިކާގެ ޓެކްސަސްގެ ފްރިސްކޯގައި ދިރިއުޅޭ އިންޑިއާ ދަރިކޮޅު އެމެރިކާގެ އަންހެން ދަރިވަރު އަނީކާ ޝެބްރޯލޫގެ އެ ރިސާޗަކީ ކޮވިޑަށް މަގުފަހިކުރުވާނެ ޕްރޮޓީނާ ދެކޮޅަށް މަސައްކަތްކުރާ މޮލެކިއުލެކެވެ. މިކަން އޭނާ ކޮށްފައި ވަނީ އިން-ސިލިކަން މެތަޑޮލޮޖީގެ އެހީގަ އެވެ. އޭގެ ސަބަބުން ޕްރޮޓީންގެ މަސައްކަތް ހުއްޓުވައި، ކޮރޯނާވައިރަހުން ރައްކާތެރިކޮށްދޭން މަގުފަހިވާ ކަމަށް ދައްކަ އެވެ.\nމި ރިސާޗަކީ ގްރޭޑް 8 ގައި ކިޔަވާ އަނީކާ އަސްލު ކޮވިޑް-19 ގެ ފަރުވާއަކަށް ހެދި ރިސާޗެއް ނޫނެވެ. އޭނާ މަސައްކަތްކުރީ SARS-CoV-2 ވައިރަސް އިން ރައްކާތެރިކޮށްދޭނެ މޮލެކިއުއެއް އިޖާދުކުރުމެވެ. އަނީކާގެ ރިސާޗަށް "އެމެރިކާސް ޓޮޕް ޔަންގް ސައިންޓިސްޓް" ގެ އެވޯޑް ލިބުނީ މި އަހަރުގެ "3އެމް ޔަންގް ސައިސްޓިސްޓް ޗެލެންޖް" ގައި ވާދަކޮށްގެންނެވެ.\nޓެކްސަސްގެ ނެލްސަން މިޑްލް ސްކޫލްގައި ކިޔަވަމުން އަންނަ އަނީކާ މީޑިއާތަކަށް ބުނީ މިއީ ވަރަށް ބޮޑު ކާމިޔާބީއަކާއި ހިތްވަރެއް ކަމަށެވެ. އެހެންވެ ކޮވިޑާ ދެކޮޅަށް ކުރާ މަސައްކަތާ ގުޅޭ ރިސާޗްތައް އިތުރަށް ކުރިއަށް ގެންދިއުމަށް އާ ޖޯޝަކާއި ރޫހެއް އައިސްފައިވާ ކަމަށް ބުންޏެވެ.\n"އަހަރެން ވެސް ދެކެން ބޭނުން ވަނީ އެ ބަލީގެ ނުރައްކަލުން ސަލާމަތްވެފައިވާ ދުނިޔެއެއް،" އޭނާ ސީއެންއެން އަށް ބުންޏެވެ. "އަދި އެންމެން ވެސް ނޯމަލް ލައިފެއްގައި އުޅޭތަން ދެކެން ބޭނުން ވަނީ."\nބޮޑުވެގެން މެޑިކަލް ރިސާޗަރަކަށް ނުވަތަ ޕްރޮފެސެރަކަށްވާން އުންމީދުކުރާ އަނީކާ ބުނީ ސައިންސްގެ ދާއިރާ އަބަދު ވެސް ވަރަށް ޝައުގުވެރި ކަމަށެވެ. އަދި އެކަމަށް ބޮޑަށް ލޯބި ޖެހުނީ ކާފަގެ ފަރާތުން ކަމަށް ބުންޏެވެ. ކާފަ އަކީ ކެމިސްޓްރީ ޕްރޮފެސަރެކެވެ.\n"އަހަރެން ވަރަށް ކުޑައިރު ވެސް ކާފަ ވަރަށް ހިތްވަރު ދޭނެ ސައިންސާ ގުޅުން ހުންނަ ކަންކަން ކުރަން. ދެން ބޮޑުވަމުން އައި ވަރަކަށް ޝައުގުވެރިކަން ދިޔައީ ބޮޑުވަމުން،" އަނީކާ ބުންޏެވެ.\nއޭނާ ކިޔައިދިން ގޮތުގައި ސައިންސްގެ ތެރެއަށް ބޮޑަށް ލޯހުޅުވި ކަންކަން ހޯދައި ދިރާސާކޮށް، ތަޖުރިބާކުރުމުގެ ފުރުސަތު ލިބުނީ އިންޓަނެޓްގެ އެހީގަ އެވެ. އެހެންވެ އެއީ ފާއިތުވި 100 އަހަރުގެ ތެރޭގައި ދުނިޔެ އަށް އައި އެންމެ ބޮޑު ހެޔޮ ބަދަލެއް ގެނުވި ކަން ކަމަށް ބުންޏެވެ.\n"އިންޓަނެޓަނަކީ މައުލޫމާތުގެ ހަޒާނާއެއް. އޭގެ ބޭނުން ހެޔޮގޮތުގައި ހިފައިފި ނަމަ ކޮންމެ ދާއިރާއަކުން ވެސް ކުރިއަށްދާން އޮތީ ފަސޭހަ މަގެއް." އަނީކާ ބުންޏެވެ.\nއޭނާ ބުނިގޮތުގައު ކަންކަން އެންމެ އަވަހަށް ދަސްވާނެ އެއް ގޮތަކީ ވީހާ ވެސް ގިނައިން މައުލޫމާތު ހޯދައި ސުވާލުކުރުން ގިނަކުރި ވަރެކެވެ. އެހެންވެ ދޭން އޮތް ނަސޭހަތަކީ އެއްވެސް ކަމަކާ ބެހޭ ގޮތުން ސުވާލުކުރަން ޖެހިލުން ނުވުން ކަމަށް އަނީކާ ބުންޏެވެ.\nއިންޑިއާ އަންހެނުން ސައިންސް ދިރާސާ ކިޔަވާކުދިން ޓީނޭޖް އިންޓެލިޖެންސް މައުލޫމާތު އެމެރިކާ\nދިވެހި ރާއްޖޭގައި ކުދިން ކިޔަވަން ޖެހޭ މާއްދާތަށް މާގިނައި. ޝައުގުވެރިވާ ދިމާލަކަށް ފޯކަސް ކޮށްގެން އެހެން ބައި މަދުކޮށްގެން ވަގުތު ދެވޭނީ. މިހާރު3ބަސް ކިޔަވަން ޖެހޭ އިގިރޭސި ދިވެހި އަރަބި. ކިހާ ވަގުތެއް.\nމިއީ ކިޔަވާ ކުދިންނަށް ނަމޫނާއެއް. މިކުއްޖާގެ މުސްތަގުބަލު ވަރަށް އުޖާލާވާނެކަމަށްފެނޭ. އިތުރު ކުރިއެރުންތަކާއި ކާމިޔާބީއަށް އެދެން. ދިވެހިންގެތެރޭވެސް މިކަހަލަ ކުދިން ތިބޭ އެކަމަކު އެކުދިންނަށް ކުރިއަށްދެވޭނެ މަގެއް މިގައުމުން ނުފެނޭ.\nރާއްޖޭގެ އިލްމުވެރިން ބުނާ ގޮތުން ތިކަން އެމީހުން ވަނީ މާކުރިން ހޯދާފައި. އެކަމަކު އެމީހުން އެކަން ސިއްރެއްގެ ގޮތުގައި ދުނިޔެ ނިމެންދެން ހިފަހައްޓާނެ. ދުނިޔޭގައި ތިބި އިލްމުން ފުރިގެންވާ އިލްމުވެރިން ތިބީ ރާއްޖޭގައި.


MIRA ge ran laari award miaharu 17 faraathakah MIRA ge ran laari award miaharu 17 faraathakah\nމީރާގެ ރަންލާރި އެވޯޑް މިއަހަރު 17 ފަރާތަކަށް\nމިދިޔަ އަހަރު އެންމެ ގިނައިން ޓެކްސް ދެއްކި ފަރާތްތަކަށް މީރާއިން ރަންލާރި އެވޯޑްދީފިއެވެ. މީރާއަށް 8 އަހަރު ފުރުމުގެ ގޮތުން ދަރުބާރުގޭގައި ބޭއްވި ޖަލްސާގައި 11 ގިންތިއަކުން 17 ފަރާތަކަށްވަނީ އެވޯޑްދީފައެވެ.\nރަންލާރި އެވޯޑަކީ ޓެކްސްއާއިގުޅޭ އެންމެ ގިނަ އިލްތިޒާމްތައް ފުރިހަމަކޮށް އެންމެ ގިނައިން މީރާއަށް ޓެކްސް ދައްކާފައިވާ ފަރާތްތަކަށް މީރާއިންދޭ އެވޯޑެކެވެ. އެގޮތުން ފާއިތުވި އަހަރު، ވިޔަފާރީގެ ދާއިރާއިން ޓެކްސްދައްކާ ފަރާތްތަކުގެ ތެރެއިން މި އެވޯޑް ލިބުނު3ފަރާތަކީ އުރީދޫ މޯލްޑިވްސް ޕަބްލިކް ލިމިޓެޑާއި، ޓްރާންސް މޯލްޑިވްސް އެއަރވޭސްގެ އިތުރުން މޯލްޑިވްސް އިންފުލައިޓް ކޭޓަރިންގ ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑެވެ.\nފަތުރުވެރިކަމުގެ ދާއިރާއިން ޓެކްސް ދައްކާ ފަރާތްތަކުގެ ތެރެއިން ރިސޯޓްތަކުގެ ގިންތީން 250 އެނދަށްވުރެ ގިނައިން އެނދުހުރި ރިސޯޓްތަކުގެ ތެރެއިން އެވޯޑް ލިބިފައިވަނީ ވަން އެންޑް އޮންލީ ރީތިރަށަށެވެ. 150 އެނދާއި 200 އެނދުގެ ގިންތީން ފޯ ސީޒަން މޯލްޑިވްސް ލަނޑާ ގިރާވަރަށް އެވޯޑް ލިބިފައިވާއިރު، 150 އަށްވުރެ ދަށުގެ ގިންތީން އެވޯޑް ހާސިލްކުރީ ޝެވަލް ބްލަންކް ރަންދެލި ރިސޯޓެވެ.\nޓްރެވެލް އެޖެންސީގެ ގިންތީން އެންމެ ގިނައިން ޓެކްސް ދައްކައިގެން ރަންލާރި އެވޯޑް ޙާސިލްކުރީ ކްރައުން ޓުއާރސް މޯލްޑިވްސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑްއެވެ. ޓުއަރިސްޓް ހޮޓާ ގިންތީން ހުޅުލޭ އައިލެންޑް ހޮޓެލް އެވޯޑް ހޯދިއިރު، ޓޫރިސްޓް ގެސްޓްހައުސް ގިންތީން އެވޯޑް ހޯދީ އޯޝަން ގްރޭންޑް ގެސްޓަހައުސްއެވެ.\nބޮޑެތި ވިޔަފާރިތަކުގެ ގިންތިން އުރީދޫ މޯލްޑިވްސްއަށް ރަންލާރި އެވޯޑް ލިބުނުއިރު މެދުފަންތީގެ ވިޔަފާރިތަކުގެ ތެރެއިން އެވޯޑް ހޯދީ ޑީބުލޫ ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑެވެ. އަދި ކުދިވިޔަފާރީގެ ދާއިރާއިން އެވޯޑް ގެންދިޔައީ ކޮޕިއަރ ޕްލަސް ޕުރައިވެޓް ލިމިޓެޑެވެ.\nފާއިތުވި އަހަރު ވިތް ހޯލްޑިންގ ޓެކްސް އެންމެ ގިނައިން ދައްކާފައިވަނީ ރީތިރަށް ރިސޯޓް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑެވެ. އަދި ބެންކް ޕްރޮފިޓް ޓެކްސް އެންމެ ގިނައިން ދެއްކީ ޤައުމީ ބޭންކް، ބޭންކް އޮފް މޯލްޑިވްސްއެވެ. މީގެއިތުރުން ސަރުކާރު ޙިއްސާވާ ކުންފުނިތަކުގެ ތެރެއިން 2017 ވަނަ އަހަރު އެންމެ ގިނައިން ޓެކްސް ދައްކާފައިވަނީ ދިރާގެވެ.


އިޝްތިހާރުކުރަން ތުރުކީގެ މީޑިއާ ޓީމެއް ރާއްޖެއަށް\nރާއްޖެ ޒިޔާރަތް ކުރި ތުރުކީގެ މީޑިއާ ޓީމު\nދިވެހިރާއްޖޭގެ ފަތުރުވެރިކަން ތުރުކީގައި މާކެޓުކޮށް އިޝްތިހާރު ކުރުމުގެ ބޭނުމުގައި ތުރުކީގެ މަޝްހޫރު ލިޔުންތެރިންނާއި ޖާނަލިސްޓުން ހިމެނޭ މީޑިއާ ޓީމެއް ރާއްޖެ އަތުވެއްޖެ އެވެ.\nވިޒިޓް މޯލްޑިވްސްގެ ދައުވަތަކަށް މިމަހުގެ 16 ވަނަ ދުވަހު ރާއްޖެ އައި ތުރުކީގެ ޓީމު، ފުރުމަށް ހަމަޖެހިފައިވަނީ މާދަމާގެ ވަގުތެއްގަ އެވެ.\nތުރުކީން ރާއްޖެ އައި ޓީމުގައި ޓްރެވެލް މެގަޒިންތަކުގެ ލިޔުންތެރިންނާއި, ޖާނަލިސްޓުން އަދި އާޓް އެޑިޓަރުން ހިމެނެ އެވެ.\nމި ޓީމުން ޖޯލި މޯލްޑިވްސް، މިރިހި އައިލެންޑް ރިސޯޓު އަދި ފިނޮޅު ރިސޯޓުން ލިބެން ހުންނަ ތަފާތު ހިދުމަތްތައް ތަޖުރިބާކޮށް އެކަމާ ގުޅޭ ލިޔުންތައް ޝާއިއު ކުރާނެ އެވެ. އަދި ވަކިން ހާއްސަކޮށް އެ ރިސޯޓުތަކުގެ ހާއްސަ “ވެލްނެސް ފެސިލިޓީ” ތަކުގެ މައުލޫމާތު ހޯދާނެ އެވެ.\nމި ޓީމުން ކުރާ ތަޖުރިބާތަކުގެ ތެރޭގައި މެރީން ބަޔޮލޮޖިސްޓުންނާއެކު ސްނޯކްލްކުރުމާއި، ވޯޓާ ސްޕޯޓްސް އަދި “މޫވީ އަންޑާ ދަ ސްޓާސް” ފަދަ ރާއްޖެއަށް ހާއްސަ ތަޖުރިބާތައް ހިމެނެ އެވެ. އަދި ރިސޯޓު ތަކުން ލިބެން ހުންނަ އެކި ގައުމު ތަކުގެ ކެއުންތައް ވެސް މި ޓީމުން ތަޖުރިބާ ކުރާނެ އެވެ.\nތުރުކީގެ ޓީމުގައި އެ ގައުމުގެ މަޝްހޫރު ނިއުސް އެޖެންސީތަކުގެ ނޫސްވެރިން ހިމެނެ އެވެ. އެހެންކަމުން މި ޓީމުން ޝާއިއުކުރާ ލިޔުންތައް ތުރުކީގެ ބަޖެޓް ފަތުރުވެރިންނާއި މަތީ ފަންތީގެ ފަތުރުވެރިންނަށް ވެސް ފޯރުވާނެ އެވެ.\nމި ދަތުރަށްފަހު ތުރުކީ ޓީމު އެނބުރި ގައުމަށް ގޮސް އެ ގައުމުގެ މަތީ ފަންތީގެ ފަތުރުވެރިންނަށް ދިވެހިރާއްޖެ އިޝްތިހާރުކުރުމާއި، ރާއްޖޭގެ ފަތުރުވެރިކަމުގެ ޕްރޮޑަކްޓްތައް އަދި ތަޖުރިބާތައް އިޝްތިހާރުކުރުމާއި، ތިމާވެށި ހިމާޔަތްކުރުމަށް ކުރާ މަސައްކަތް އިޝްތިހާރުކުރާނެ އެވެ.\nތުރުކީ މާކެޓަށް އަމާޒުކޮށްގެން ހިންގާ މި ކެމްޕެއިން ސެޕްޓެމްބަރު މަހުން ފެށިގެން ނޮވެމްބަރު މަހުގެ ނިޔަލަށް ކުރިއަށް ގެންދިއުމަށް އެމްއެމްޕީއާރްސީން ވަނީ ނިންމާފަ އެވެ.\nކޮވިޑްގެ ހާލަތުން އަރައިގަތުމަށް މަސައްކަތް ކުރަމުން އަންނައިރު ރާއްޖޭގެ ފަތުރުވެރިކަން ކުރިއެރުވުމަށް ޓޫރިޒަމް މިނިސްޓްރީ އާއި ވިޒިޓް މޯލްޑިވްސް އިން އަންނަނީ ގިނަ މަސައްކަތްތަކެއް ކުރަމުންނެވެ. ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން މިއަހަރު ތެރޭގައި ރާއްޖެ އަންނަ ފަތުރުވެރީންގެ އަދަދު ވަނީ އިތުރުވެފަ އެވެ. އެގޮތުން މިމަހުގެ 17 އާއި ހަމައަށް 695,396 ފަތުރުވެރިން ވަނީ ރާއްޖެ ޒިޔާރަތް ކޮށްފަ އެވެ. މިދިޔަ އަހަރުގެ އެ މުއްދަތުގައި ރާއްޖެ އައީ ޖުމުލަ 388,686 ފަތުރުވެރިންނެވެ.


Dhoonyya Hudhu ge | Safuhaa\nދޫންޏާއި ހުދު ގެ\n"ތިބުނާ ކަހަލަ ގެއެއްގެ އިންޓީރިއާ މަސައްކަތެއް ނުކުރާތާ ވަރަށް ދުވަސް ވެއްޖެ... ކިހިނެއްތޯ އަޅުގަނޑު ހޯދީ؟" ވަޑާމުގެ ސާމަނު އަޅާފައިވާ ދަބަސް ހިފައިގެން ހިނގައިގަންނަމުން ވަހީދާ ސުވާލު ކުރީމެވެ. ހަގީގަތުގައި ވެސް އަހަރެން ހޯދަން ވަހީދު އަތުވެދާނެ ކަމަކަށް ހީއެއް ނުކުރަމެވެ. ވަހީދުގެ މަސައްކަތަށް އަހަންނަށް އާނއެކޭ ބުނެވުނީ ވެސް އަގު ނުކިޔައެވެ. ވީ ގޮތަށް ނޭނގެއެވެ.\n"އާނ، މިކަހަލަ މަސައްކަތްތެއް އާދަން ނޫން މީހަކު ލައްވަ ކުރުވާކަށް ސަމީހާ ގަބޫލެއް ނުވި... ބުނީ އަމިއްލަ ކޮޓަރީގެ މަސައްކަތެއް ކުރަން ބޭރުން މީހަކު ގެންނައިރު އިތުބާރު ހިފޭ މީހެކޭ ގެންނަން ވާނީ. އާދަނަކީ ރަށު މީހެއް ނޫން ހެއްޔޭ!"\nއަހަރެން ހީނލުމަށް ފަހު، ވަހީދުގެ އޮފު އަރައަރާ އޮތް ހުދު ކާރުގެ ޑިކީ ތެރޭގައި ދަބަސް ބަހައްޓާފައި ކާރުގައި އިށީނދެއްޖައިމެވެ. ވަހީދުގެ ވާހަކައިން ވިސްނާލާނެ ދޭއްޗެއް އެނގުނެވެ. ފުރަތަމަ ކަމަކަށް އަހަންނާ ސަމީހާއާ ދެމެދު ގުޅުމެއް އޮތް ކަން ވަހީދަށް އެނގިފައި ނެތީ ކަމަށް ވެދާނެ އެވެ. ވަހީދަށް އެނގިފައި އޮތަސް ސޯޅަވަރަކަށް އަހަރު ކުރީގެ އެ ގުޅުމާ މެދު ވަހީދުގެ ހިތުގައި އެއްޗެއް ނެތުމަކީ ވެސް ވެދާނެ ގޮތެކެވެ. އެކަމަކު އެކަހަލަ މީހުން މިހާރު އުޅޭނެ ހެއްޔެވެ؟ ދުވަހަކުވެސް ދެގޮތެއް ނުވެ އަހަރެން ގާތުގައި ހުންނާނެ ކަމަށް ސަމީހާއާމެދު ވެސް އަހަންނަށް އުންމީދު ކުރެވުނެވެ. އެކަމަކު ވަގުތު ޖެހުމުން ސަމީހާވެސް ދިޔައީއެވެ. އަހަންނަށް ބުނެވޭނީ އަހަރެން ދޫކޮށްލައިފައި ދިޔައީ ކަމަށެވެ.\nވިސްނައިލަން ލިބުނު އަނެއް ތަންކޮޅަކީ ވަހީދު ކަހަލަ މުއްސަންޖަކާ އިނދެގެން ދެވުނަސް ކޮންމެވެސް ސިފައެއްގައި ސަމީހާ އަހަރެން މަތިން ހަދާން ކުރާ ކަމެވެ. އެހެން ނޫންނަމަ އަހަރެން ބަލައި ފޮނުވީ ކީއް ކުރަން ހެއްޔެވެ؟ ސަމީހާގެ މުއްސަނދި ދިރިއުޅުން އަހަންނަށް ދައްކާލައިން ބޭނުންވީވެސް ތޯއްޗެކެވެ. އެކަމަކު އެކަހަލަ ކަމެއް ކުރަން މިހާރު އެއީ ލައްކަ ދުވަސް ވެ ފައިވާ އޮތް ކަމެކެވެ.\nވަހީދާއެކު އަހަންނަށް ވަދެވުނީ ވަންނަން އެހާ ބޭނުން ތަނަކަށް ނޫނެވެ. ހަމަ އެއްގޮތަކަށް ވެސް ވަންނާކަށް ބޭނުމެއް ނޫނެވެ. އެކަމަކު ވަހީދު އެދުނު ގޮތަށް އެއްބަސް ވެގެން އާދެވުނީ ކީއްވެގެން ކަމެއް ވިސްނާލާކަށް ނޭނގުނެވެ. އަހަރެންގެ ކުރިމައްޗަށް ސަމީހާ ނުކުތީ ވަހީދު އަހަރެން ގޮވައިގެން ގޭތެރެއަށް ވަންތަނުންނެވެ.\n"ސަމީ... ވަރަށް އުނދަގުލުން އާދަނު އަތުވީ، މިއީ ވަރަށް ބިޒީ މީހެއް މަސައްކަތް ފުނިޖެހިފަ،" ސަމީހާ ނުކުތުމުން ވަހީދު ބުނެލި އެވެ. ބޯ އަކިރި ލާފައިވާ ހުސްތަންކޮޅުގައި ދަބަސް ބެހެއްޓުމާއެކު ސަމީހާ ފެނުމުން އަހަރެންގެ ހިތަށް ނުތަނަވަސްކަން ވެރިވެގަތެވެ. ވަގުވަގަށް ސަމީހާއަށް ބަލައިލީމެވެ. ލަގޮނޑި ވަޅުގައި ހިސާބަކަށް ވަޅު ހެދިލައި ރޫ ހިފައިލުން ފިޔަވައި މާ ބޮޑު ބަދަލެއް އައިސްފައެއް ނުވެއެވެ. އެއީ ހަމަ އަހަރެން އަތުން ފިރުމައިދިން ސަމީހާ އެވެ. ރޫފައާ ކުލައަށް ވެސް ބަދަލެއް ނާދެ އެވެ.\n"މި ކޮޓަރީގެ މަސައްކަތް ކޮށްދޭންވީ؟ ހޯދަން ވީ ސާމާނެއް ވިއްޔާ އާދަން ބުނާއިރަށް އަހަރެން ގެނެސްދޭނަން... އަހަރެން ބޭނުން ވަނީ ހަފުތާއެއްހާ ދުވަހުގެ ތެރޭގައި މަސައްކަތް ނިންމާލަން،"\n"ކުރެހުމެއް ނުގެންގުޅެންތަ؟" އަހަރެން ބަލައިލީމެވެ. އެއީ ހިޔާ ކޮށްފައިވާ އޮނިގަނޑެކެވެ.\n"ސަމީހާ ބުނި އާދަނަކަށް ކުރެހުމެއް ބޭނުމެއް ނުވާނޭ... އެހެންވެގެން މިހާ ވަރަކުން މިހޯދީ!"\n"ކުރެހުން ނުލައިވެސް ހެދިދާނެ، އެކަމަކު މިހާރު ހުރިހާ އެންމެންވެސް އިންޓީރިއާ ހަދަނީ ކުރެހުމަށް... ވަކި ގޮތެއް އެބައޮތްތަ؟"\n"ނޫނޭ، ވީއެއްމެ ރީއްޗަކަށް ހުދު ކުލައިން ރީތިކޮށްދީ. ތިކޮޓަރި ބޭނުން ކުރެވޭ ވަރުކޮށްދީ" ވަހީދު އެހެން ބުނި އިރު ސަމީހާ އެތެރެއަށް ވަދެއްޖެ އެވެ. ސަމީހާ ދިއުމުން އަހަންނަށް ވެސް ތަންކޮޅެއް ފަސޭހަވިހެން ހީވި އެވެ.\n"އެހެންވީމާ މިތާގެ މިންތައް އަޅާލާފައި ލިސްޓެއް ދޭނަން. އެއަށް ތަކެތި ހަމަކޮށްލަދީ؟"\nބޯ ހަލުވައިލުމަށްފަހު ވަހީދު ވަނީ އެތެރެއަށެވެ. ފީތާ ނަގައިގެން އަހަރެން އުޅުނީ މިންތައް ނަގާށެވެ.\nސަމީހާ ބުންޏޯ ކުރެހުމަކަށް ބޭނުމެއް ނުވާނޭ! ވަހީދު ތަކެތި ގެނައުމުން ވަޑިފަތި ނަގައި މިންތައް ހެޔޮ ކުރަން ފެށުމާއެކު އަހަރެންގެ ހިތަށް އެރި އެވެ. ކަރަންޓު ކީސް ނަގައިގެން ނަލަފިލާތައް ފަޅައި ފޮތި ކުރަމުން ދިޔައިރު އަހަރެންގެ ހިޔާލުތައް ދުރަށް ދަތުރުކޮށް މުންޑޫގެ ބުއްދަށް ގޭތެރެއަށާއި ބަތްކޭ މަގާ ހަމައަށް ދަތުރުކުރަމުން ދިޔަ އެވެ. ބުރަމުން ދިޔަ ކުނޑީގެ ތެރެއިން ގެނބިލެވުނީ ނަވާރަ ސަތޭކަ ނުވަދިހަ ފަސް ވަނަހަރުގެ ތެރެއަށެވެ.\n"ހޫ ހޮހޯ.... ހޫ އީ..."\nބުއްދައްގޭ އަޑިގަނޑު ހުރަސްކޮށް ނޯވޭގެ ތާރީހު އިލްމުވެރިޔާ ތޮހައިޑާލް ފޭލިގެ ޖެހި ވޭރުތެރެއިން އަޅާފައި އަހަރެމެން ދުވަމުން ގޮސް ދިޔަ މިގިލީ ސަންޕާއިދީގެ ބޮޑު ފުނަގަހާ ހަމަވި އިރު ދުވާލުގެ ހޫނަށް ވަލުމިރިގަނޑުން ނައްޓައިލި ކުދިކުދި ހުދުކޮކާތައް ވަޔަށް ބުރާ ކަފަކޮޅުކޮޅު ހެން އުދުހެމުންދެ އެވެ. މަންޒަރު ފެނުމުން އަހަރެންމެނަށް ހަޅޭއް ލަވައިގަނެވުނެވެ.\n"އެއްލާނަންތަ؟" އަހަރެން ދަތް ޖަހަމުން ދިޔަ ގޮބަޅީގައި އިލޮއްޓެއް ހަރު ކޮށް ސަމީހާ އަތަށް ދިނީމެވެ. އަތުގައި ހިފަހައްޓައި ގޮބަޅިލީ އިލޮށި ސަމީހާލައްވާ ހޫރަމުން ކިޔަން ފެށީމެވެ: "ދުން ބޯއްޓޭ ދުން ބޯއްޓޭ، އުޑު ޖެހިފައި ބިމު ޖެހިފައި މާމެންގޭ ފޮޅަށް ބޭރަށް ވެއްޓެޅޭ!" އިލޮށި ލީ ގޮބޮޅި ސަމީހާގެ އަތުން ހޫރައިލުމުން ހުދު ކޮކާތަކުގެ ތެރެއިން މައްޗަށް އަރައި ގެއްލުނެވެ. އަހަރެން ވިނަގަނޑާ ދިމާއަށް ސަމީހާ ކޮއްޕާލީމެވެ. (ދުން ބޯއްޓާ އެވެ. މައްޗަށް އޮބައި ވިލާތަކާ ހަމަވެ ބިމަށް ތިރިވާށެވެ. ވެލިގަނޑުގައި ޖެހި އުހަށް އަރާއި ލޮލުކޮޅަށް އޮބުމަށް ފަހު މާމަ މެންގޭގެ ފުޅަފުގެ ބިއްދޮށު ފަރާތަށް ވެއްޓޭށެވެ)\nއަހަރެން ކޮއްޕާލުމުން ސަމީހާ ވެއްޓުނީ އުނބުލިވެހެލި ވެޔޮ ގަދަވެގަނެ ދުވެފައިވާ މިރިހިގަނޑުގެ މައްޗަށެވެ. ފުނަގަހުން އެލިފައިވާ ޅަކުރިތަކުގައި އެލިގަނެގެން އޮތް ވެޔޮގަނޑުގައި ދޮން އުނބުލިތައް ފޮންޏާއެކު ފަޅަފަޅައއިގެން ދާން ކައިރިވެފައި ހުއްޓެވެ. ޖެހިގެން އޮތް ކުރިއަށް އަރާފައި އޮތް ވަލުމޭވާތަކުގެ ގިތިކަން ކެނޑި ރަންގު ކުލަ އަރާފައި ވަނީ ފިސާރި ޗާލުކޮށެވެ. ކޯޅިތައް ފައްކާވެގެން ތިބީ "ވަލުމޭވާތައް ކައި ބަނޑުފުރަޅޭއްޔޭ؟" ބުނާހެނެވެ. ކޮކާތައް ބޯ މަތިން އުދުހެނީ ދެ ފިޔައަށް ނަން ހުސްކޮށް ކުލަ އަރުވައިގެނެވެ. އިރުވައިގެ ރީތި ދުވަހުގެ ނަލަޔަށެވެ.\nފުނަފާ ތެރޭން ބަތްކޭ މަގުގެ މިރިހިވާ ފަޅާލަފައި ހުދު ބިތުގެ ދޮން ވެލިގަނޑަށް އަހަރެން ފުންމައިލީމެވެ. ގޮނޑު ދޮށުން ލޮނު ބަޑިއެއް ނަގައި ސަމީހާއަށް ދިމާއަށް އެއްލައި ފަޅައިލީމެވެ. އިރުވަޔަށް ލައްގާފައިވާ ހުއިބޮނޑިއެއް ބޯ މަތީ ބާއްވައިގެން ކިރުކަކުނި ބައި ފަހައި ދުއްވައިގެންފައި ހުއްޓުނީމެވެ. ދުރު ފިޔެސް އިން ފެންނާން އޮތް ބޮކެފުއްޓާ ހަމައަށް އޮބާފައިވާ ދޮންފަޅުތެރެއިން ނަލައަށް ދުއްވާލާފައި ގަތްގޭ ބައްތެލި އޮވެގެން އާދެ އެވެ. ފަހި ވައިގައި ދެކަންކަށިން ލޮނުގަނޑު ކަފަމުން އަންނައިރު ހީވަނީ ބިއްލޫރިގަނޑެއް ދެފަޅިއަށް ކަފާހެނެވެ. ލައިގެން ހުރި މުންޑުން އެއް ނަރަކަށް ފޫގަޅާފައި ދަގޭ މުހައްމަދު ހުންގާނުގައި އޮތީ ރިޔަލުގެ ވަޔާއެކު ބައްތެލި އަރިވެފައިވާ ފަޅިއަށް އެލިގެނެވެ.\n"ދޫނި، ބަލާބިލާ ދަގޭ މުހައްމަދު...." (ދޫންޏާ ބަލާބަލަ ދަގޭ މުހައްމަދު) އަހަރެން ސަމީހާއަށް މުހައްމަދު ދައްކާލާފައި މުހައްމަދަށް ޖެއްސުން ކޮށްލަން އޭނަގެ ނަން އެހެން ގޮތަކަށް އަނބުރައިލީމެވެ. "އޭއި 'ދަ ގޭ' މުހައްމަދާ!" އަޑުގެ ކޮޅަށް އަހަރެން އެހެން ދެފަހަރަކު ގޮވައިލުމުން ރާޅު ފަށުގައި ހުރެފައި ސަމީހާ ފައިން އަހަރެންގެ ގަޔަށް ލޮނު ޖެހި އެވެ. އަހަރެން ދުރަށް ދުވުނީ އެވެ. ސަމީހާ ލޮނު ބުރުވަމުން ފަހަތު އާދެ އެވެ. އެއްލާ ކަށި ވެލި ގުޅަ އަހަރެން ބުރަކައްޓާ ބޮލަށް އަރަ އެވެ.\nއަހަންނަށް ޔަގީނެވެ. މުހައްމަދު ގޮސް މަންމަ ގާތުގައި ކުޓުވާނެ އެވެ. ބުނާނެ އެވެ؛ އިނބަގެ އާދަނު މަގޭ އަބުރާ ބެހެފި އެވެ. ފަނޑިޔާރުގެ އަށް ދާނަމެވެ. އަހަންނަށް އެނގެ އެވެ. ގެއަށް ދިއުމުން އަހަންނަށް މަންމަ، ހޭ އަރުވައިލާނެ އެވެ. ފަށާނީ މަންމަގެ ބޮޑު ފޮތުންނެވެ: "މަށް ލިބީފަ މިހިރި ނުބައި އިނބިލީހާ އެވެ. ނިކަން ބަލާބިލާށެވެ. ތެއް ބޮލެކޭ ކުޅަނދުރަ ހަތައެކޭ ތަފާތެއް ނެތެވެ. މީހުންގެ އަބުރު ނަގާލަނޫ މާ މޮޅަ ކަމަކަށް ވެގެން ދޯ އެވެ. މަ ލަދުން ނަގާލާޅެވެ. ކަނޑަފަޅުގައި ހެއްދެވި ނަމަ އޮޑި ދޯނިފަހަރަ ދުއްވިޔަ ނުދޭޅެވެ." (މަށަށް ލިބިފައި މިރީ އިނބިލީހެއް ކަހަލަ ނުބައި ކުއްޖެކެވެ. ނިކަން ތިހިރަ ބޮލެއް ބަލައިބަލާށެވެ. ހީވަނީ ކުޅަނދުރު ހަތާގަނޑެއް ހެނެވެ. މީހުންގެ އަބުރަށް އަރައި ގަތުން މާ މޮޅު ކަމަކަށް ދެކެނީ ހެއްޔެވެ؟ އަހަރެން ފަކީރު ލަދުން އަވަދިކޮށް އެބައުޅެ އެވެ... ޔަގީނެވެ، ކަނޑުފަޅުލައި ހެއްދެވި ނަމަ އޮޑި ދޯނި ފަހަރުވެސް ދުއްވިޔަ ނުދޭނެ އެވެ)\nއަހަންނަށް އެނގެ އެވެ. އެއީ އަބަދުވެސް މަންމަގެ ފާޑެވެ. ބައްޕަ ތަފާތުވާނެ އެވެ. އެއީ ބައްޕައެކެވެ. އަހަރެންގެ ލޯބިވާ ބައްޕަ އެވެ. ކިތަންމެ ހަމުން ކަޅަސް ބައްޕައަށް އަހަރެން ވަނީ މޮޅު ކަޅަކަށެވެ. އަހަންނަށް އަހުވަ ދައްކަން މަންމަގެ އިލޮށިފަތި އަހަރެންގެ ބުރަކައްޓަށް ހުސްކޮށް ފިތް އަރުވައިލުމުން ވެސް ބުރަކަށީގައި ފިރުމައި ދެމުން ބައްޕަ ރޯނެ އެވެ. ގޯތިތެރޭގައި ހުންނަ މާ ކަށިކެޔޮ ގަހުން ފަތެއް ކަނޑައިގެން ކަށިކެޔޮ ފަތު ދޯންޏެއް ހަދައިދޭނެ އެވެ. ދޯނި އަހަރެންގެ އަތަށް އަރާއިރު ބުރަކަށިން ދިލަ ކެނޑިދެ އެވެ. އަހަރެންގެ ފުއްޕާފައި ހުންނަ ވަރުގަދަ ބުޅި އިސްތަށިގަނޑު ރުޅިއައިމާ މަންމައަށް ހަތާގަނޑަކަށް ވިޔަސް ބައްޕަ އަހަރެންގެ އިސްތަށިގަނޑާ ކުޅޭނެ އެވެ. އަހަރެންގެ ލޯ މެރެންދެނެވެ. ބުނާނެ އެވެ: "މިއީ އަހަގެ އެންދެރި ރާޖާ އެވެ. އަހަގެ އެންދެރި ރާޖާ އަށް ލިބީފަ މިއޮއްތޫ މަސްއޮޑި ހަމްދީގެ އިސްތަށިގަނޑެވެ." )މިއީ އަހަރެންގެ އެނދެރި ރާޖާ އެވެ. އަހަރެންގެ އެނދެރި ރާޖާގެ މި ބުޅި އިސްތަށިގަނޑަކީ މަސްއޮޑި ހަމްދީގެ އިސްތަށިގަނޑެވެ(\nމުހައްމަދާ ދިމާއަށް ބުނެވުނު ބަހުގެ އަދަބު ފަހުން އަހަންނަށް ލިބޭނެ ކަމަށް ގައިމެވެ. އެހެންވެ އެކަމާ ވިސްނާކަށް ބޭނުމެއް ނުވި އެވެ. ސަމީހާ ގޮވައިގެން ދުވީ އެވެ. ވަރިހަމައޭ ބުނަމުންނެވެ. ގާބުރިއެއް ނަގައި އަތުކޮޅަށް ހޫރައިލަމުންނެވެ. ވަލުތެރޭގައި އަހަރެން ސަމީހާއަށް އަޅައިދިން ކުޑަ ގެ ދައްކާލާށެވެ. ސަމީހާ އަހަންނާއެކު އައީ ކުޑަގެ ބަލައިލާށެވެ. ދޮންގަނޑަށް ތެލިދޮންނަށް އެރުމަށްފަހު ތެލިތައް ހޭޅިއަށް ދޫކޮށްލާފަ އެވެ.\n"ރީތިވާޅެތެ؟ މަ ބުނި ގޮތަށްތެ ހުންނާނޫ؟" ސަމީހާ އަހަރެންގެ ކަރުގައި އެލިގަންނަމުން ބުންޏެވެ. (ރީތިވާނެތަ؟ ހުންނާނީ އަހަރެން ބުނި ގޮތަށްތައް)\n"ވަރަށް ރީތިވާޅެ... ލޯ މަރާބިލާ!" ހަނިމަގުން އެއްގަމަށް އެރުމަށް ފަހު ސަމީހާގެ ލޮލުގައި އަތް އަޅާފައި އަހަރެން ބުނީމެވެ. (ވަރަށް ރީތިވާނެ. ލޯ މަރާބަލަ؟)\n"ހޫމް... މަރައިފީމޭ ދޫންޏާ! ލޯ ހޮޅުވާން ވޫދޯ؟" (ދޫންޏާ ލޯ މަރައިގެނޭ މިހިރީ. ލޯ ހުޅުވަންވީތަ)\n"މަޑަކޮށްލާ ކެތްތެރިވެބިލާ. މިހާރު މި ވަންނަނޫ ގޯއްޗު ތެރެށް ހުރިގޮތަށް ކަނާތައް އެނބުރީ ހުއްޓީގެން ހުރޭ، ލޯ ނޮ ހޮޅުވައްޔޭ" (މަޑުކޮށްލާ، ކެތްތެރިވޭ! މިހާރު މި ވަދެވުނީ ގޯއްޗަށް ތިހެން ހުރެ ކަނާތައް އެނބުރޭ. ލޯ ނުހުޅުވާތި)\nއިރުކޮޅެއްކޮށްފައި އަހަރެން ސަމީހާގެ ކޮލުގައި ކޮއްޓައިލީމެވެ.\n"ދެން މަޑުމަޑުން ލޯ ހޮޅުބިލާ،" (ލަސްލަހުން ލޯ ހުޅުވާބަލަ)\nސަމީހާ ލޯ ހުޅުވައިލި އެވެ. އަހަރެން އަތުގައިވާ މާފަތި ފެނުމުން އުފާވެފައި ދެތުންފަތް ފޭކޮށްލި އެވެ. "ދޫންޏާއޭ" ބުނަމުން އަހަރެންގެ ގައިގައި އޮޅުލައިގަތެވެ. ކުޑަގެއަށް މަރުހަބާ ކިޔުމުގެ ގޮތުން ތިރިވެފލާފައި އަތުން އިޝާރާތްކޮށްލީމެވެ. ފުލަށް ބެރަބަދި މަލެއްލާފައިވާ ކޮތަރު މަލުގެ މާފަތި ސަމީހާގެ ކަރަށް ވައްޓާލަ ދިނީމެވެ.\n"ދޫނިގެ ހުދަ ގަނޑުވަރަށް ވަންނާން މިއޮށް މަގުން ހިނގާ!" (ދުންޏަށް އަހަރެން ހަދައިދިން ހުދު ކުލައިގެ ގެއަށް ވަންނަން މި މަގުން ހިނގަން ފަށާ)\nހޭޅިފަށުގައި އަޅާފައިވާ ގެއަށް ވަންނަން އޮތް މަގުގައި ފެހި ދޫލައެއް ހެން ދުވެފައިވާ ހުނިގނޑިފިލާ ވެޔޮ މަތީ ފިޔަވަޅު އަޅަން ބޮޑެތި ކަނދުފަތް ހުއްޓެވެ.\n"ބިސްމި ކީންތެ؟" ފުރަމަ ދެ ފަތް މަތީގައި ފައި އެޅުމުން އަހަރެން ސަމީހާގެ ކޮނޑުގައި ހިފެހެއްޓީމެވެ. ސަމީހާ ނޫނެކޭ ބުނެފައި ފަހަތަށް ޖެހި، ބިސްމި ކިޔާފައި އަލުން ހިނގައިގަތެވެ. ގެއާ ދިމާއަށް ބަލަހައްޓައިގެން ސަމީހާ ހުރީ ހައިރާންވެފައެވެ. ދެވަނަ ފަހަރު ސަމީހާގެ އަތުގައި ހިފީމެވެ. ގެއަށް ވަންނަންދާ މަގުގެ ދަފަރާތުން ހެދިފައިވާ ބޯކަށިކެޔޮ ގަހާ ދިމާއަށް އިޝާރާތް ކޮށްލީމެވެ. ފަންކިރިލި ޖަހާފައިވާ އެކި ކުލަކުލައިގެ ކޮކާތަކެވެ. ކޮކާލަށް ވެގެން އަންނާނެ ރުވާ ފަނި އަޅާފައިވާ ބޮނިބިތަކެވެ. އެ ސޮރުމެން އުދުހިލާފައި ކަށިކެޔޮ ގަހަށް ޖައްސައި ދެފިޔަ ހުޅުވައިލަ އެވެ. ސަމީހާއަށް އިޝާރާތްކޮށް އާގެއަށް މަރުހަބާއޭ ބުނާހެނެވެ.\nއަހަރެން އަތް ލީމެވެ. ސަމީހާގެ ކޮނޑުމަތިންނެވެ. ހެދުމުގެ ކޮނޑު ވައްޓައި ދޮންކަން ހާމަކޮށްލީމެވެ. ފަން ކިރިއްޔެއް ކަނޑައިލުމަށްފަހު ގަދަ ނުލަކާއި މަޑުފެއްސަކާއި ރަތް ރީނދުލައަކުން ނަލަވެގެން އިން ކޮކާލެއް ގެނެސް ސަމީހާގެ ބޮނބިފަޅި މަތީގައި ބޭންދީމެވެ. ކިރިލީގެ ކޮޅު ސަމީހާގެ އަތަށް ދީނިމެވެ. ކޮކާލުގެ ކުދި ފައިތައް ސަމީގެ ހަށިގަނޑުގައި ޖެހުމުން ރޫރޫލައިގަތެވެ. އަހަރެންގެ މޫނު ގާތަށް ގެންދިޔައިމެވެ. ފުމެލީމެވެ. ސަމީހާ ތެޅިގަތެވެ. ކޮކާ އުދުހި ގަތެވެ. ސަމީހާ އަތުން ކިރިލި ދޫވެ، މިނިވަންވެގެން ކޮކާ ވިނަގަނޑު މަތިން ދުރަށް އޮބަންދެން އަހަރެމެން ބަލަން ތިބީ ބައްދާލައިގެނެވެ.\n"ދޫންޏާ...ވަރަށް ވަރަށް ރީތި އިނގޭ، ވަރަށް ވަރަށް އުފާވޭ،" ސަމީހާގެ ދެ އަތްތިލައި ދެ ފަރާތުން އަހަރެންގެ މޫނުގައި ޖައްސައިލި އެވެ. އުވައިން ރާނާފައިވާ ގާފޮޅު މަތީގައި މަގޫ ދަނޑިން މެއްލަ ޖަހައިގެން ހަދާފައިވާ ކުޑަކުޑަ ގެއާ ދިމާއަށް ބަލަމުން ދިޔަ އެވެ. ނޯއްދަމާލި އެވެ. ހޭޅީގައި ހުއްޓަސް ލޮނުވެލީގެ ވަހެއް ނެތޭ ބުނާހެނެވެ. ހުދު ބިތު ރާޅު ދިލައެއް ނާރާ ދޯއޭ ބުނާހެނެވެ. ގޭގެ ބިއްތަކުގައި ގޯނި ޖަހައި އުވަ އުނގުޅައިގެން އަހަރެން ހުންނާނީ އިރުވާހުދު ކުލައަށް ބަދަލުކޮށްފަ އެވެ. ގޭތެރޭގައި ވިޔަސް ބޭރުގައި ވިޔަސް ވަށައިގެން ހެދިފައިވާ އުނިގަސްތަކުން ފޮޅިފައިވާ މާތަކު އަބީރު މީރު ވަހުގެ ފޭރާމެއް ފަދައިން ގައިގައި ވަށައިލާނެ ގޮތަށް އަހަރެން ހުންނާނީ ވައިފަހިކޮށްފަ އެވެ. ސަމީހާއަށްޓަކަ އެވެ.\nގޭގެ ދޮރު ކައިރީ ބަހައްޓާފައިވާ މާފެނުގެ ކުޑަ ފެން ރުނބާ އަހަރެން ސަމީހާއަށް ދެއްކީމެވެ. ބިތުގައި އަޅުވާޅަފައި ދިގުދަނޑިލީ ނާށި އުނދުޅި ނަގައި ފެން ރުނުބާތެރެއަށް ލައި އަނބުރާލީމެވެ. ހުވަނދު މަލާއި ފިނިފެންމަލުގެ ފިޔަތަށް ރުނބާގެ ތެރޭގައި ބުރަކަށް އެނބުރި އެނބުރި ހުއްޓެވެ. އުނދުޅިން ނެގި މާފެނުން އަހަރެން ސަމީހާގެ ދެފައި ދޮވެދީފައި ގެއަށް ވަނުމަށް އެދުނީމެވެ. ދޫންޏާ އެވެ. ފައި އަޅާށެވެ. މިއޮތީ މައްޗަށް އުނިމާ ބުރުވާލާފައިވާ ދޮންވެލީގެ ތަޅުމެކެވެ.\nސަމީހާ ވަނުމުން ކޮލުގައި ހިފާލީމެވެ. މެދު ގޭތެރޭގައި ދިއްގާ ދަނޑިން ހަދާފައިވާ ކުޑަ މޭޒަށް އިޝާރާތް ކުރީމެވެ.\n"އެހެރޫ މޭވާ، ކާންވާޅެ؟" (އެހެރީ މޭވާ، ސަމީ ކާންވާނެ) ރުކުފަތިން ވިޔެފައިވާ ޓުކުރީގެ ތެރެއަށް އަހަރެން އެޅި ދޮން ވަސް ދުވާ ހަންޑި ކިކިރި އާއި ވަލު މޭވާތައް ދައްކައިލީމެވެ. ދޮންކާންޏާއި އިރަށް ދޮންވެފައިވާ އުނިތައް ދެއްކީމެވެ. އިހަލުން އުފުރާލި ކުރިކިހާކާއި ދަނބުރުކު ކުރުނބައެކެވެ. މުޅި ޓުކުރީގެ މަންޒަރު ރީތިކުރި މަގޫފަތްތަކުގެ ތެރެއަށް ރޫޅާލާފައިވާ އަލިފާން ކުލައިގެ ބޯކަށިކޮޔޮ ވައްތަކާއި ރުކެއްގެ ލޯކުރިގަނޑެވެ.\n"ތުންފަތް ނުޖަހާ މި ވަކުގެ ޅަ ބައި ކާލާބިލާ، ތުންފަތް ޖެހެނޫމަ ވަރަށް އަނގަ ކަހާޅެ، ވަރަށް ރަހަ މީރަވާޅެ، ހީވާނޫ އަނަގަޔަށް ވިރެން ހެން" (ދެ ތުންފަތް ނުޖައްސައި މި ކަށިކެޔޮ ވަކުގެ ޅަތަންކޮޅު ކާލަބަލަ ތުންފަތް ޖެހިއްޖެ ނަމަ ވަރަށް އަނގަކަހާނެ. ކާއިރު ހީވާނީ އަނގައިގެ ތެރެއަށް ވިރިގެންދާހެން)\nޓުކުރީގެ ތެރެއިން ބޯކަށިކެޔޮ ވަކެއް ނަގައި އަހަރެން ސަމީހާގެ ތުންފަތާ ދިމާއަށް ގެންދިޔައިމެވެ. ތުނިތުނި ފިޔާތޮށި ދެ ތުންފަތް ސަމީހާ ފޭކޮށްލި އެވެ. އަހަރެން ލަވައި ދިނީމެވެ. ކަށިކެޔޮކޮޅު ކައިލުމުން ކުރުނބާ ލޯ ކޮނެލާފައި ސަމީހާގެ އަނގައިގައި ޖައްސައި ދިނީމެވެ.\n"މީރަތެ، ވަރަށް ފެން ހޭވާޅެ" (މީރުތަ؟ ވަރަށް ފެން ހެޔޮވާނެ) އަހަރެން ހީނލި އިރު ސަމީހާ ހުރީ ކުޑަދޮރުން ފެންނަ ފަލަ ދިއްގާ ގަހުގައި އެލުވާފައިވާ އުނދޯޔަށް ބަލާށެވެ. އަހަރެން ސަމީހާގެ އުނަގަނޑުގައި ހިފަހައްޓައި ދެ އަތް މައްޗަށް އުފުލައިލައި މޭގައި ބޮނޑިކޮށްލައިގެން ގެންގޮސް އުނދޯލީގައި ބޭނދީމެވެ.\n"ރަން އުނދޯއްޔެކޭ! ރިހި އުނދޯއްޔެކޭ! ކޮން ކުއްދެއް ރަން އުނދޯލި ހެއްލާނޫ!" (ރަން އުނދޯއްޔެކެވެ. ރި ކުލައިގެ އުނދޯއްޔެކެވެ. އުނދޯލި ހެއްލާނީ ކޮން ކުއްޖެއް ހެއްޔެވެ؟) ވާފަށުގައި ހިފުމަށްފަހު އުނދޯލި ހެއްލައި ދެމުން އަހަރެން ނާނާ ކިޔަން ފެށުމުން ސަމީހާގެ ހިނިފަޅައިގެން ދިޔަ އެވެ.\nއަހަރެން އުޅުނީ ބާރަށް ހެއްލާށެވެ. ބޯމަތިން ދާވަރަށެވެ. ސަމީހާއާއެކު އުނދޯލި މައްޗަށް އަރާ ގޮތަށް ދުރަށް ކޮށްޕާލުމަށް ފަހު އަހަރެން އުނދޯލި ދަށުން އަނެއް ފަރާތަށް ދާށެ. ވާފަށުން ތޫލި އަޑު ނެރެލައި ވައިގެ ތެރޭގައި ސަމީހާ އުދުއްސާލާށެވެ. ސަމީހާ އުދުހޭތަން ދެކެން އަހަރެން ވަރަށް ބޭނުމެވެ.\n"ނޯން، ނޯން ދޫންޏާ، މަ ވަރަށް ބިރަ ގަނޭ، ވެއްޓީދާޅެއް ނޮން... ދޫނި ކޮންތާކުން އުނދޯލި ހޯދޫ؟" ވައިގެތެރޭގައި އިން ސަމީހާ ބާރަށް ބުންޏެވެ. ހީވީ ބިރުން އުޅުނު ހެނެވެ. (ދޫންޏާ، ނޫން ނޫން ވަރަށް ބިރުގަނޭ. ވެއްޓިވެސް ދާނެ... ކޮންތާކުން އުނދޯއްޔެއް ހޯދީ)\nއުނދޯލި މަޑު ޖައްސާލުމަށް ފަހު ދިއްގާ ގަހުގައި އެލުވާފައިވާ ބޮންތި ފަންވަތުން އަހަރެން ވިޔެފައިވާ ދޫނިތަކާއި ސުވާތައް ދައްކައިލީމެވެ.\n"ކީކީ، ކީކީ.... މިޔޯ ގާދޫންޏެއް" (މިއީ ގާދޫންޏެއް) ފަންވަތު ދޫންޏެއްގެ ވާފަށް ކަނޑައިލައި އުދުއްސަމުން ދުވެފައި ގޮސް ސަމީހާއަށް ދިމާއަށް އެއްލާފައި އުނދޯލި ކައިރީގައި ހުރި އޮނި ދައްކާލީމެވެ.\n"ދޫންޏާ އެޔޯ ކޯންޗެއް؟" (ދޫންޏާ އެއީ ކޯނޗެއް؟) ސަމީހާ އެހީ އެވެ.\n"އެޔޯ ބޯ ދޮންނަ ފަތާ އަޅު... ހިނގާ ބޯ ދޮންނާން މޫދަށް އެރެން،" (އެއީ ބޯދޮންނަ ބޭނުން ކުރާ ތަނބަރަ ފަތާ އަޅި ހިނގާ މޫދަށް އެރި ބޯ ދޮންނަން) [ތަނބަރަ ފަތާއި އަޅި ރަނގަޅަށް މިކްސް ކުރުމުން އިތަށިގަނޑަނޑު ދޮވެވޭފަދަ މީރު ދުވަސް ދުވާ ޝޭމްޕޫ އެއް އުފެދޭނެ އެވެ. އަދި ތަނބަރަށް ފަތް އެކަނި މިކްސްކޮށްލުމުން ލުއިލުއި ވަހެއް ހުންނަ ޝަވާޖެލްއަކަށް ފުދޭނެ އެވެ. ދެކުނުގެ ދިވެހި ކުރިން ބޭނުންކޮށް އުޅުނެވެ]\nއޮނީގައި ހުރި ތަނބަރަ ފަތްތައް ނަގައި އޮމާން ހަތާ ގަލެއްގެ މަތީގައި ބެހެއްޓުމަށްފަހު އަޅިކޮޅު އަޅައި ތަޅައި ޗިސްކޮށް އަތަށް އަޅައިލީމެވެ. ސަމީހާ ގޮވައިގެން މޫދަށް އެރި ގަންބާލައި ތެންމާލުމަށްފަހު އަތުގައި ހުރި ފަތްކޮޅު ސަމީހާ ފަން އިސްތަށިގަނޑުގައި އުނގުޅާލައި ދިނީމެވެ. ފޮނުގަނޑު އަރައިގަތެވެ.\n"މީ ޝޭމްޕޫ ހަދަނީ މީގެންދޯ؟ ފޮނަވަސް އަރާ!" (މީ ޝޭމްޕޫ ހަދާފައި ހުންނަނީ މިހެންތަ؟ ފޮނުވެސް އެބަ އަރާ) އަހަރެން ސަމީހާގެ ބޯ ދޮވެދެމުން ދިޔައިރު ސަމީހާ ސުވާލު ކުރަމުން ދިޔަ އެވެ.\nބޯދޮވެދެމުން އަހަރެން ބެލީމެވެ. ލޮނާ ފޯވެގެން ސަމީހާ ހުރި އިރު ހަށިގަނޑު ބައްޓަން ރީއްޗަށް ފާޅުވެ އެވެ. ތުނި ހަށިގަނޑެވެ. ވަށް ބުރުގެ މޫނެކެވެ. ތެމިފައިވާ އިސްތަށިގަނޑު ނައްޓަލައިގެން ވެއްޓޭ ފެންތިކިތައް ސަމީހާގެ ކޮނޑާއި މޭމަތިން ބުރަބުރައިގެން ދެއެވެ. އިރު ދަޅަށް އެޅިފައިވާ ލޮނުތިކިތަކާއި ފޮނުކޮޅުޅު މުތީތަކެއް ވިދަމުން ދެއެވެ. ބޮޑެތިކޮށް ސަމީހާގެ ކަނދުރާ މަތިންނާއި މޭމަތީގައި އުފެދުނު ރަން ކުލަ އަރާ ބޮޑެތި ސައިބޯނި ބޮކިތައް ފެޅުމުގައި ވަރަށް މަޖާ ނެގީމެވެ. އެއް ފަހަރަކު ސަމީހާގެ އަތްތިލައިގެ ތެރޭގައި ބޮޑު ބޮތްކެއް އުފެދުނެވެ. އަހަރެމެން ދެމީހުން މޫނު ޖެއްސީމެވެ. ބޮކި ފަޅައިގެން ދިޔައެވެ. އަހަރެން ތުންފަތާއި މެހިގެން ދިޔަ ލުއިލުއި ވަގުތުކޮޅެއް އުފެދުނެވެ.\nމޫދުގައި އަހަރެމެން މަޖާ ކުރީމެވެ. ކުދި ރާޅުތަކާ ކުޅުނީމެވެ. ރާޅުތަކުގެ މައްޗަށް ފުންމައިގެންފައި އަހަރެން ސަމީހާއަށް ކިޔައިދެމެވެ: "ކޮނޑޭގައި އުޅުއްވިއޭ ރަސްކަލެއް، އެރަސްގެފާނު ކަނީ ބޮނޑޭ، ލަނީ ހޮޑޭ، އަންނަހާ ރާޅަކަށް ވިއްދަނީ ކޮނޑޭ!" ފަކުރު ގަނެގެން ސަމީހާ އަނގަ ހަދާލި އެވެ. އަހަރެ ބުނީމެވެ. ކުދި ރާޅުތައް ބޮޑު ކުރަމާ ހިނގާށެވެ. ސަމީހާ ބުންޏެވެ. ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ؟ އަހަރެން ބުނީމެވެ. އަހަރެންގެ ފަހަތުން ކިޔާށެވެ. މި ބަނދި ކިޔާއިރަށް ރާޅުތައް ބޮޑުވާން ފަށާނެ އެވެ.\nކަނޑުކަމަނާ، ކަނޑު ކަމަނާ ފޮނުވި ރާޅު ހާދަ ކުޑޭދޯ!\nމުއްލައިދޫ މަސްކަދު މައްޗަށް ފޮނުވި ބޮޑު ރާޅު ހާދު ކުޑޭދޯ!\nކަނޑު ކަމަނާ، ކަނޑު ކަމަނާ...!\n"އަފޫ، ގެއަށް ފެންވަރަން،" އަހަރެން ބުނީމެވެ. (ގެއަށް އާދޭ ފެންވަރަން)\nކުއްލިއަކަށް އެހެން ބުނުމުން ސަމީހާ ހުރީ ހައިރާން ވެފަ އެވެ. ފެންވަރާނީ ކިހިނެއް ހެއްޔޭ ބުނާން އުޅުނު ހެން ހީވެއެވެ. އެ ސުވާލުގެ ޖަވާބު ވެސް އަހަރެން ދިނީމެވެ. އަތުގައި ހިފީމެވެ. ހިނގައިގެންފައި ހިމުން ވެލިގަނޑުގެ މައްޗަށް ސަމީހާ ވައްޓައީލީމެވެ. އަހަރެން މޫނު ދޮންވެލިގަނޑުގައި ޖެއްސުމަށް ފަހު ވެލި ފުރޭތައަކަށް ވެގެން ދެއަތް ބުޅި ކުރަމުން ސަމީހާ ފަހާ ގޮނޑުދޮށުގައި ދުވުނީމެވެ. އަހަންނަށް އަތުނުވާން ދުވުނު ސަމީހާ ހެމުން ހެމުން ގޮސް ވެއްޓުނީ ކަނުނި ހޮރަކަށް ފައި ގަނބައިގެނެގެނެވެ. ނަގައި ދިނީމެވެ. ލޯބިންނެވެ. ހަޅައިލަވައިގަތެވެ. ބިރުންނެވެ.\n"ކިޔެއްވޫ... ދޫންޏާ ކިޔެއްދޯވޫ؟ ތަދުވޫދޯ" އަހަރެން އޮޅުލައި ގަތީމެވެ. ސުވާލު ކުރީމެވެ. (ކިހިނެއްވީ ދޫންޏާ ތަދުވީތަ؟)\n"ތެޔޮއްތޫ ދިގަ ސޫތްޕެކޭ... އެއޮށް އުމަނޫ މިދިމާލަށް ބަލާބިލާ" ސަމީހާ އަހަރެންގައި އޮޅަމުން ރޮއެގަތެވެ. (ބަލާބަލަ ތިއޮތީ ނަންނުގައްޗެއް. ތިޔޮށް އަންނީ މިދިމާއަށް) އަހަރެން ބަލައިލީމެވެ. ހެޔޮވަރުގެ ނަންނުގައްޗެއް ވެލިގަނޑު މަތިން ލަސްކޮށް ގުދު ލައްވަމުން ކަފީ ދޫ ބޭރަށް ނެރެގެން އޮވެ އާދެ އެވެ. ސަމީހާއާއެކު އަހަރެން ދުރަށް ޖެހިލީމެވެ. ހޭޅި ފަށުގައިވާ މިރިގަނޑުން މިރި ކުރިއެއް ދަމައިގަނެ ނަންނުގަތީ ބޮލުގައި އެކަތި ފަހަރުން ޖަހާ ތަންޑާކޮށްލައި މަރައިލީމެވެ. މޫދުގައި އުޅޭ ނަންނުގައްޗާވީ މާރިދަށް މަސްގަނޑު ދެނީ ބުނަމުން މަރުވެފައިވާ ނަންނުގަތި ނަގައި މޫދަށް އެލީމެވެ. މޫދުގައި އެސޮރު ޖެހުނު ދިމައިން ބަޑިއެއް އެޅި އެވެ. މުޑަ ހަންޖެއްގެ ދުވަހުގެ ފުރާގަށްވީ ތޯއްޗެކެވެ.\nބިރު ފިލުމުން ގޮވައިގެން ގޮސް ގެއާ ކައިރީގައި ހުރި ރުއް ބުޑުގައި ހުރި މާ ފެން ރުނބާ ދައްކާފައި އަހަރެން އަތުން ސަމީހާގެ ބޮލަށް ފެން އަޅައި ދޭން ފެށީމެވެ. ސަންފާކެޔޮ ވަކެއް ކަހަލަ ދޮން ކަނދުރާ އާއި ދޮން މޫނުގައި އަތް އުނގުޅައި ދިނީމެވެ. ފައިތަލަ އާއި ކުޑަކަޅުވާ އުނގުޅައި ދިނީމެވެ. ފިނިފިނި މާފެނުން އަހަރެމެން ދޮވެމުން ސާފުވަމުން ދިޔައީ ބައްދާލައިގެދން ތިބެއެވެ. މަތިން އެއްޗެއް ނެތް އަހަރެންގެ ހަށިގަނޑުގެ މައްޗަށް ސަމީހާ ލެނބިލައިގެން އޮތެވެ. ހީވަނީ ކަނޑުން އަރައިގެން އަންނަ ވައިރޯޅިއަށް ލެނބިފައިވާ މީރުވަހެއް ދުވާ މަ ކޯޅިއެއް ހެނެވެ.\nފެންވަރައިގެން ގެއަށް ސަމީހާ ގެންދިޔައީ އަހަރެން ފައިމަތީގައި ހިނގުވާފަ އެވެ. އެތެރެއަށް ވަދެ ސަމީހާގެ ލޮލުގައި އަތް ޖެސުމަށް ފަހު އެނދު ދައްކާލުމުން ސަމީހާ ލޯ ބޮޑުވި އެވެ. އަނގަމަތީ އަތް އެޅުނެވެ. އޮށިން ހަދައި މަގޫ ފަތުގެ ތަންމަތި އެޅި، އެނދެކެވެ. ފާޑުފާޑުގެ މަލު ދާނަކަށް ހަދާފައިވާ އެނދުމަތީގައި އޮތީ ސަމީހާގެ ގޭގެ ރޯނުން ގެއްލިފައިވާ ކަމަށް ސަމީހާ ބުނި ރަތް ކުލައިގެ ކުދި މާ ޖެހި ހުދު ހެދުމާއި ހުދު ހަރުވާޅެވެ. ހަމަ އެރޭ ގެއްލުނު ކަމަށް ބުނި މައްޗާއި ތިރީގެ ދެވަނަ ހަމެވެ.\n"ދޫންޏާ... ކެރަން ކަންތެއް ތަޅޭ އިނބަ! " (ދެން ދޫނި ކުރާ ކަންތައް) ސަމީހާ ހުރީ ލަދުގެންފަ އެވެ. ހީވާ ގޮތުން ސަމީހާގެ އެތެރޭގެ މައްޗާއި ތިރި އަހަރެން ގެނެސްފައި އޮތުމުންނެވެ. އަހަރެން ނުބަލަމެވެ. ހިކި އަންނާނެ ފުރުސަތު ދީފައި ދޮރު ލައްޕަމުން ނުކުތީ އެވެ.\nކުދި ރަތް މާޖެހި ހެދުމާއި ހުދު ހަރުވާޅުގައި ސަމީހާ ބޭރަށް ނުކުމެ އިސްތަށިގަނޑު ކޮނޑުމައްޗަށް ވައްޓައިލި އެވެ. އަހަރެން ހުރީ ބަލާށެވެ. މަޑުމަށުން ފުރަގަހުން ގޮސް އަހަރެން އަތުގައި އޮތް ހިރުނދު މާ ސަމީހާ އިސްތަށިގަނޑުގައި ހަރުކޮށް ކައިރީގައި ހުރި މާފެން ރުނބައިން މޫނު ބަލައިލުމަށް އިޝާރާތް ކުރީމެވެ. ސަމީހާ ބަލައިލި އެވެ. އަހަރެން މޭމަތީގައި މޫނު ވަޅުލި އެވެ. ހޫނު ކަން އިހުސާސް ވާ ވަރަށެވެ. އެ ހޫނުގައި ހަށިގަނޑުގެ ރޫ ފިލާ ވަރަށެވެ. އެހެން ތިބެ އަހަރެމެންނަށް ރުކެއްގެ ބުޑުމައްޗަށް އެރުނެވެ. ވަޔަށް ހެލެމުން ދިޔަ ތޮނަ ގަސް ތަކާއި ހިރިކުއްޅަ ވެޔޮގަނޑު މަތީ ފުރޮޅެވުނެވެ. އޭގެ ފަހުން އަހަރެން އަނގައިން ފަޅައިލި ދޮންކެކުރިއާކު ސަމީހާގެ މޫނާ ދިމާއަށް ގުދުވެ ސަމީހާގެ އަނގައަށް ކެކުރި ލަވައި ދިނީ އަހަރެން ހެދި އެނދުމަތީގަ އެވެ.\n"މިހާ ފިނި އެއްވެސް އެނދެއް ނުހުންނާޅެ، އިނބަ އޮށޯވެބިލާ!" މަގޫފަތްތައް މަތީގައި ސަމީހާ ބާއްވައި ދެމުން އަހަރެން ސަމީހާގެ ދަތްދޮޅީގައި ލުއިކޮށް ފަތް ކާތަމުން ދިޔައިމެވެ. (މިއަށް ވުރެ އަރާމު ފިންޏެއް ލިބޭ އެއްވެސް އެނދެން ނުލިބޭނެ ސަމީ އޮށޯވެބަލަ) ފިނިފިނި ފަތްތައް މަތީގައާއި ދަށުވެ އަހަރެމެން ފުރޮޅެމުން ދިޔައީ އެ ފިނިކަން އެއީ ހިތާއި ހިތުގެ ޖަޒުބާތު ބައްދަލުވާ އުދާހަށްވެ ނިމެންދެނެވެ.\n"ދޫންޏާ މަ ދާންޖޭހޭޅެ މިހާރު، އަހަގެ އަންމާ އޮޅޭޅެ މަ ގެއްލީގެން، ދެން މަދަން،" ސަމީހާ އެދުނެވެ. އިސަތަށިގަނޑު ރީތިކޮށް ކޮނޑުމައްޗަށް ތަރުތީބު ކޮށްލި އެވެ. (ދޫންޏާ މަންމަ އުޅޭނެ އަހަރެން ގެއްލިގެން ދެން ދަންތަ؟)\nކުޑަ ވަގުތުކޮޅެއް ދިނުމަށް އަހަރެން އެދުނީމެވެ. އަހަރެން ސަމީހާއަށް ހަދައިދިން ގޭގެ ކުޑަ މޭޒުމަތީގައި ބާއްވާފައި އޮތް ރިނދަލި ނެގުމަށް ފަހު ސަމީހާގެ ކުރިމަތީގައި ހުޅުވައިލީމެވެ. އަދި އޭގައިވާ ރަން އަނގޮޓި ނެގުމަށްފަހު އަހަންނާ ކައިވެނި ކުރުމަށް އެދުމުން ސަމީހާގެ ކަނާތު ކަށި އިނގިލީގައި ރަން އަނގޮޓި އަޅުވައި ދިނީމެވެ. މުށުގެ ތެރެއަށް ރިނދަލި ލައިދިނީމެވެ.\n"ދޫންޏާ ނޯން އެއްވެސް މީހަކާ ސަމީއެއް ނީންނާން. ސަމީ އޮޅޭނޫ މިކަހަލަ ގެއަކު ދޫންޏާއެކީ" ސަމީހާ އަށް ގިސްލެވުނެވެ. އުފަލުންނެވެ. އަހަރެން އަޅުވައިދިން ރަން އަނގޮޓިއާ ކުޅެމުން ގޮސް ތުންފަތުގައި ޖައްސައިލި އެވެ. "ސަމީ އޮޅޭން ބޭނުމޫ މިކަހަލަ ގެއަކު ތެއް ކަހަލަ ފިރިޔަކާއެކު" (ދޫންޏާ ނޫން އެހެން މީހާކާ ސަމީއެއް ނުއިންނާނެ، ސަމީ ދިރިއުޅޭނީ މިކަހަލަ ގެއްގެއްގައި ދޫންޏާއެކު. ސަމީ ދިރިއުޅޭން ބޭނުމީ ތިކަހަލަ ފިރިޔަކާއެކު)\n"ދެން ދަނޫ... އިނގޭ... ދެންދިމާ ވާނޫ މިރޭ ބޮޑަމަގުން ކުޑަ ރުއް ކައިރިން، އިނގޭ ދޫންޏާ" އަހަރެން އަތުން ވީއްލިގެން ސަމީހާ ދުއްވައިގަތެވެ. (ދެން ދަނީ އިނގޭ. ދެން ބައްދަލުރާނީ މިރޭ ބޮޑު މަގުގެ ކުޑަށް ރުއް ކައިރިން)\n"މި ގެ ރީތިތެ ސަމީއަށް،" (މި ގެ ރީތިތަ)\n"އާނ ވަރަށް ރީތި ތެއް ކަލަ ގެއެއް ބޭނުމޫ... ތެއްގެ އަޅައި ދިނޫމާ އިނާމަކަށް ބައިލަކައް ލިބޭޅެ އިނގޭ" ދުވަމުން ފަހަތް ބަލަމުން ސަމީހާ ބާރަށް ގޮވަމުން ދިޔައެވެ. (އާނ، ތިގެ ވަރަށް ރީތި، ތިކަހަލަ ގެއެއް ސަމީ ބޭނުމީ. ތިގެ ތިހާ ރީތިކޮށް އަޅައި ދިނީތީ އިނާމަކަށް ބައިލަކަ ރުފިޔާ ދޭނަން،)\nއަހަރެން ހެވިފައި ގޮނޑުދޮށަށް ފޭބީމެވެ. ލޯމައްޗަށް ސަމީހާ އޮބަންދެން ބަލަން ހުރީމެވެ.\nއަހަރެން ހީކޮށްގެން ހުރީ ވަރަށް އަވަހަށް ސަމީހާއާ އިނދެވޭނެ ކަމަށެވެ. އެހާ އަވަހަށް ދިރުއުޅުމެއް ފެށޭނެ ކަމަށެވެ. އެކަމަކު ވީ އެހެނެއް ނޫނެވެ. ހަމަ ކުއްލިއަކަށް ރަށުތެރެއަށް ފެތުރުނީ ސަމީހާ މުއްސަންޖަކާ ކައިވެނި ކުރާ ވާހަކަ އެވެ. ހަގީގަތް އޮޅުން ފިލުވާނެ ފުރުސަތެއް އަހަންނަކަށް ނުލިބުނެވެ. ސަމީހާ ވަހީދުއާއެކު ފުރައިގެން ރަށް ދޫކޮށް މާލެ ބަދަލުވީ އެވެ. އަހަރެން ނުވެސް ދެކެމެވެ. އަހަންނަށް ލިބުނުހާވެސް އެއްޗަކީ ބައެއް މީހުންގެ މަލާމާތެވެ.\n"މާލެ އައީ ކޮން އިރަކު؟" އިވުނު އަޑުން ކުއްލިއަކަށް އަހަރެން ސިހުނެވެ. ނުވަދިހަ ފަހަކުން އެނބުރި އާދެވުނެވެ. އެ އަޑު އިވުމުން ކީހާ ކުޅެން އިނދެވުނީ އެވެ. އަހަރެން އަތުން ތަންކޮޅެއް ޒަހަމުވެ ލީތިކިތައް ބުރައިގެން ދިޔައެވެ.\n"ދޫންޏާ..." ވީތަދާއި އައްސީގެ ތެރަށް ސަމީހާގެ އަޑު ވަނުމުން އެނބުރި އެނބުރި އޮތް ކީސް އަހަންނަށް ދޫކޮށްލެވުނެވެ. ސުވިޗުން ކަރަންޓް ކަނޑައިލީ ސަމީހާ އެވެ. އަތުގައި ހިފަހައްޓައިގެން އަހަރެން އެނބުރުނީމެވެ. ސަމީހާ ހުއްޓެވެ. ގާތުގަ އެވެ.\n"ދޫނި އަހަންނަށް މާފެއް ނުކުރާނަންތަ... އަހަންނަށް މީނޫން ގޮތެއް ނެތުމުން މި ކައިވެނި ކުރީ. މިކަހަލަ އެހެން ފުރުސަތެއް ލިބުނު ދުވަހަކު ވާހަކަ ކިޔައިދޭނަން،" ސަމީހާ އަހަރެން އަތުގައި ހިފެހެއްޓި އެވެ. ކޮނޑުމަތީގައި އޮތް ދޯޕައްޓާ އަހަރެން އަތްތިލައިގައި އޮޅައިދެމުން ދިޔައެވެ. ސަމީހާގެ ލޮލުގެ ފުން ކަމުގެ ތެރެއިން ފެން ހިލި ކަރުނައަށް ވެގެން އޮހިގަތެވެ. ސަމީހާ އުޅުނީ އަހަރެން މޫނު މައްޗަށް ބުރާފައިވާ ކީސް ކުނޑިތައް ފޯ ކުރަމުން ދިޔައީ ކަރުނަ ފުހެދޭށެވެ. ނުހުރެވުނެވެ. ސަމީހާ ގިސްލާފައި ރޮމުން ބާރަށް ހިނގާފައި އެތެރަށް ގޮސް ގެއްލިއްޖެ އެވެ.\nކަންތައް ދިމާވި ގޮތުން އަހަންނަށް ޖެހުނީ ހިތްވަރުކޮށްފައި މަސައްކަތުގެ ތެރެއަށްދާށެވެ. ހަތަރު ފަސް ދުވަހެއްގެ ތެރޭގައި ކޮޓަރީގެ މަސައްކަތް އަހަރެން ނިންމައިފީމެވެ. މުޅި ކޮޓަރި ވެސް ހުދު ކުލައިންނެވެ. ހުރިހާ ދިމާއެއް ސިފަކުރީ ވަލުގައި އަހަރެން ސަމީހާއަށް އަޅައިދިން ކުޑަކުޑަ ހުދުގެ ޒީނަތް ކުރި ގޮތަށެވެ. ހުދު ކޮކާތަކެއް އުދުހޭ މަންޒަރުން ހުރިހާ ދިމާއަކުން ވެސް ސިފަވާނެ ގޮތަށެވެ.\n"ނިމުނީދޯ؟ ވަރަށް ރީތި އިނގޭ، މަސައްކަތް ވަރަށް ފުރިހަމަ،" ކޮޓަރިއަށް ބަލަމުން ވަހީދު ހީނލި އެވެ. "ކިހާވަރެއްތަ ދޭންވީ؟"\nއަހަރެން މަސައްކަތް ފެށީ އަގު ކިޔައިގެނެއް ނޫނެވެ. އެ ސުވާލަށް ދޭނެ ޖަވާބެއް ނޭނގިފައި އަހަރެން ހުރީ އެވެ. އެކަމަކު އަހަރެން ފައިސާ ބޭނުމެވެ. އަހަރެންގެ ވެސް ދިރިއުޅުމަކާ މަގުސަދެއް އެބައޮތެވެ.\n"ސަމީ ކޮބާ އާދަނުގެ ފައިސާކޮޅު؟" ވަހީދު ގޮވައިލި އިރު ސަމީހާ ނުކުންނަނީ އެވެ. ކޮތަޅެއް ހިފައިގެނެވެ. ދިއްކޮށްލީ އަހަރެންގެ އަތަށެވެ. އޭގައި އަހަރެން ހިފީމެވެ.\n"ކިހާވަރެއް ތި ދިނީ؟" ވަހީދު އެހީ އެވެ.\n"ބައިލައްކަ ރުފިޔާ،" ސަމީ ބުންޏެވެ.\nސަމީހާ ދިން ކޮތަޅު ދަބަސް ތެރެއަށް ލައިގެން އަހަރެން ނުކުތް އިރު ވަހީދު ކޮޓަރީގެ ތެރެއަށް ވަންނަނީ އެވެ. އަހަރެން ސަމީހާއާ ދިމާއަށް ބަލައިވެސް ނުލާ ނުކުންނަމުން ހުއްޓުނީމެވެ. ފަހަތަށް ބަލައިލެވުނެވެ. އިހުތިޔާރާ ނުލަ އެވެ. އަހަންނަށް ފެނުނީ ވިރެމުންދާ ހިތަކާއެކު ސަމީހާ ދުވެފައި ގޭތެރެއަށް ވަދެގެން ގޮސް ގެއްލެނިކޮށެވެ. ހެލި ގަތީމެވެ. ސަމީހާގެ ފިކުރުގަ އެވެ. ލޯ ފޮހެލައިގެނެވެ. ކުލީ ކޮޓަރިގަނޑަށް ވަދެ ކޮތަޅު ބަލައިލީމެވެ. އޭގައި ވަނީ ބައިލައްކަ ރުފިޔާގެ ދެ ޗެކަކާއި މީގެ އެތަކެއް އަހަރު ކުރިން އަހަރެން ސަމީހާގެ އަތަށް ލައިދިން ރިނދައްޔެވެ. ރިނދަލި ހުޅުވައިލި އިރު އޮތީ އަނގޮޓިއެކެވެ. ފިރިހެނުން އަޅާ ކަހަލަ ސުލައިމާނެއް ޖަހާފައިވާ ފުޅާ ރިހި އަނގޮޓިއެކެވެ. އެ އަނގޮޓި އަށް އަހަރެން ބަލަން އިނީމެވެ. އަހަރެންގެ ބޮލުން އިސްޓެއް އުފުރާލައި އަނގޮޓީގެ ސުލައިމާން މަތީގައި ބޭއްވުމާއެކު އިސްތަށި އެނބުރެން ފެށި އެވެ. ބަލަމުން ދިޔަ ވަރަކަށް އަހަރެންގެ ލޯފުސްވަމުން ކަރުނަ ހިލެމުން ދިޔައެވެ. އަނގޮޓި އަހަރެންގެ އަތުން ދޫވެގެން ވެއްޓުނީ އެވެ. ލޯ ފުހެލީމެ. ދެ ޗެކަށް ބަލައިލީމެވެ. ހަނދާން އާވި އެވެ. ހުދުގެ އަޅައި ދިނުމުން އަހަންނަށް އިނާމް ދޭނެ ކަމަށް ސަމީހާ ބުންޏެވެ. ދީފި އެވެ. އެކަމަކު އެ ހުދު ގޭގައި އުޅެން އަހަންނަށް ސަމީހާއެއް ނުލިބުނެވެ. ލޮލުން އިރުއިރުކޮޅަށް ފޫދޭ ކަރުނަ މަނާ ކުރެވޭނެގޮތެއް ވެސް އަހަންނަކަށް ނުހެދުނެވެ.


Karannttu Naruthakehgge Mahchah Eri Meehakaai Hedhi Mulhi Sarahahhdhun Karrannttu Gosfi - Vaguthu\nކަރަންޓް ނަރުތަކެއްގެ މައްޗަށް އެރި މީހަކާއި ހެދި މުޅި ހިސާބުން ކަރަންޓު ގޮސްފި\nޗައިނާގެ ޗެންގްދޫ އަވަށުގައި މިދިޔަ އާދީއްތަ ދުވަހު މީހަކު 10 މީޓަރު އުހުގައި ހުރި ކަރަންޓް ނަރުތަކެއްގެ މަތީގައި ސިޓް-އަޕް ހެދުމުން އެ ސަރަހައްދުގެ އެތައް ގެޔަކުން ކަރަންޓް ދިޔުމާއި ގުޅިގެން ފުލުހުން ވަނީ އޭނާ ހައްޔަރު ކޮށްފައެވެ.\nޗައިނާގެ ޕީޕަލްސް ޑެއިލީގެ ފަރާތުން ކޮށްފައިވާ ޓްވީޓެއްގައި ބުނެފައިވަނީ ޗައިނާގެ ޗެންގްދޫގެ މީހަކު ކަރަންޓް ނަރުތަކެއްގެ މަތީގައި ސްޓަމަޗް ކްރަންޗް ހެދުމުން އެތައް ހާސް ގެއަކުން ކަރަންޓް ދިޔަ ކަމަށާއި އަދި ފުލުހުން އެމީހާ ހައްޔަރު ކޮށްފައިވާ ކަމަށެވެ. ޕީޕަލްސް ޑެއިލީން ކޮށްފައިވާ މި ޓްވީޓުގައި ވަނީ އެމީހާ ކްރަންޗް ހަދާ ވީޑިއޯ ވެސް ހިއްސާ ކޮށްފައެެވެ.\nސެންހައިގެ ނޫހެއް ކަމަށްވާ ''ދަ ޕޭޕަރ'' ގައި ބުނެފައިވަނީ މިކަން ހިނގުމުން އެމެޖެންސީ އެހީ ފޯރުކޮށްދޭ ފަރާތްތަކުން ވަގުތުން އެ ސަރަހައްދަށް ދިޔަ ކަމަށެވެ. އޭގެތެރޭގައި ސިއްހީ ޚިދުމަތްތެރިން ހިމެނޭ ކަމަށް ވެސް މި ނޫޙުގައި ލިޔެފައިވެއެވެ.\nއެހާ މަތީގައި މި މީހާ ކަސްރަތު ކުރީ ކީއްވެކަން އަދި ނޭނގޭ ކަމަށާއި އެހެން މީހަކު މިފަދަ ކަމެއް ކޮށްފާނެތީ އެ އަވަށުގެ ރައްޔިތުން ބިރުން ތިބި ކަމަށް ވެސް ރިޕޯޓްތަކުގައިވެއެވެ. އަދި އެ މީހާގެ މި އަމަލަކީ ވަރަށް ނުރައްކާތެރި ކަމެއް ކަމަށް ވެސް އެ އަވަށުގެ ރައްޔިތުން ބުނެފައިވެއެވެ.\nކަރަންޓް ދިޔަ ގެއެއްގެ މީހަކު ބުނެފައިވަނީ ގެއިން ކަރަންޓް ދިޔުމުން ހިތްހަމަ ނުޖެހިފައި ހުއްޓާ ޚަބަރަކުން އެމީހާ ކުރި ކަންތައް އެނގުމުން އެއަށް ވުރެ ބޮޑަށް ހިތްހަމަ ނުޖެހުނު ކަމަށެވެ.


ލޭމައްޗަށްދިއުން - ވިކިޕީޑިއާ\nއިންސާނާގެ ހަށިގަނޑުގައި ހިނގާ ލޭހަށިގަނޑުގެ އެކި ގުނަވަންތަކަށް ފޮނުވައި ދިނުމުގައި ނުވަތަ ލޭހިނގުމުގައި ވަކި މިންވަރެއްގައި އަބަދުވެސް ހިނގަހިނގާ ހުރެއެވެ. ހަށިގަނޑުގައި ލޭހިނގުމުގެ މިންގަނޑު ނުވަތަ ލޭގެ ޕްރެޝަރުހުންނަންޖެހޭ މިންވަރަށްވުރެ މަތިކޮށް ހުންނަނަމަ އެއީ ލޭމައްޗަށްދިއުން ކަމުގައި ބެލެވެއެވެ. ހަށިގަނޑުގައި ލޭގެ ޕްރެޝަރު ހުންނަންޖެހޭ މިންގަނޑުގައި ހުރުމަކީ ޞިއްޙަތު ސަލާމަތުން ހުރުމަށްޓަކައި ކޮންމެހެން ބޭނުން ކަމެކެވެ.\nލޭމައްޗަށްދިއުން(އިނގިރޭސި ބަހުން: Hypertension) އަކީ އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑުގައި ދައުރުވާ ލޭގެ މިންގަނޑު ނުވަތަލޭގެ ޕްރެޝަރު އާންމުކޮށް ހުންނަން ޖެހޭ މިންވަރަށްވުރެ މަތީ މިންވަރެއްގައި ނުވަތަ މަތިކޮށް ހުރުމެވެ. ލޭމައްޗަށް ހިގައްޖެ ކަމަށް ބަލާނީ ހިތުން ލޭ ފޮނުވައިދިނުމުން އުފެދޭ ޕްރެޝަރު ނުވަތަ ސިސްޓޮލިކް ޕްރެޝަރު 140 މިލިމީޓަރު މާކަރީއަށް ނުވަތަ އެއަށްވުރެ މައްޗަށް ދިއުމާއެކު، ހިތުން ލޭ ފޮނުވާލުމަށްފަހު ހިތް މަޑުޖެހިލާ (ހަމައަކަށްއެޅޭ) ވަގުތުކޮޅު އުފެދޭ ޕްރެޝަރު ނުވަތަ ޑަޔަސްޓޮލިކް ޕްރެޝަރު 90 މިލިމީޓަރު މާކަރިއަށް ވުރެ މައްޗަށް ދާއިމީ ގޮތެއްގައި ދިއުމުންނެވެ.\nލޭމައްޗަށްދިއުމޭ ބުނެވެނީ ދާއިމީ ސިފައެއްގައި ލޭގެ ޕްރެޝަރު މަތިވެފައިވާނަމަ އެވެ. ލޭގެ ޕްރެޝަރު ބަލާއިރު ދެމިނެއް ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ. އެއީ ސިސްޓޮލިކް ޕްރެޝަރު އަދި ޑަޔަސްޓޮލިކް ޕްރެޝަރު އެވެ.\nސިސްޓޮލިކް ޕްރެޝަރު(އިނގިރޭސި ބަހުން: Systolic Pressure) އަކީ ހިތް ކޮންޓްރެކްޓް(އިނގިރޭސި ބަހުން: Contraction) ވާއިރު އާޓަރީގެ ތެރޭގައި ލޭދައުރުވާ ބާރުމިނެވެ. ނުވަތަ އާޓަރީގެ ތެރޭގައި ހުންނަ ލޭގެ ޕްރެޝަރެވެ.އެހެން ގޮތަކަށް ބުނާނަމަ މިއީ ހިތުން ލޭ ފޮނުވައިދިނުމުން އާޓަރީ ތެރޭގައި ލޭދައުރުވާ ބާރުމިން ނުވަތަ އާޓަރީ ތެރޭގައި އުފެދޭ ޕްރެޝަރު އެވެ. ލޭގެ ޕްރެޝަރު ބަލާއިރު މަތީގައި އިންނަ ޢަދަދަކީ ސިސްޓޮލިކް ޕްރެޝަރު ހުންނަ ވަރެވެ. އާންމު ގޮތެއްގައި އެއީ 120 އެވެ.\nޑަޔަސްޓޮލިކް ޕްރެޝަރު(އިނގިރޭސި ބަހުން: Diastolic Pressure) އަކީ ހިތް ރިލެކްސް(އިނގިރޭސި ބަހުން: Relaxation) ވާއިރު އާޓަރީގެ ތެރޭގައި ލޭދައުރުވާ ބާރުމިނެވެ. ނުވަތަ އާޓަރީގެ ތެރޭގައި ހުންނަ ލޭގެ ޕްރެޝަރެވެ. އެހެން ގޮތަކަށް ބުނާނަމަ މިއީ ހިތުން ލޭފޮނުވާދިނުމަށްފަހު މަޑުޖެހިލާ ވަގުތުކޮޅު ނުވަތަ ހަމައަކަށް އެޅޭ ވަގުތުކޮޅުގައި އާޓަރީގެ ތެރޭގައި ލޭދައުރުވާ ބާރުމިން ނުވަތަ އާޓަރީ ތެރޭގައި އުފެދޭ ޕްރެޝަރު އެވެ. ލޭގެ ޕްރެޝަރު ބަލާއިރު މަތީގައި އިންނަ ޢަދަދަކީ ސިސްޓޮލިކް ޕްރެޝަރު ހުންނަ ވަރެވެ. އާންމު ގޮތެއްގައި އެއީ 80 އެވެ.\nއެހެން ކަމުން ލޭގެ ޕްރެޝަރު އާދައިގެ ގޮތެއްގައި ހުރިނަމަ ލިޔެފައި އިންނާނީ 80/120 މިލިމީޓަރު މާކަރީ މިހެންނެވެ. ލޭމައްޗަށްދިއުމުގެ ދެވައްތަރެއް ވެއެވެ. އެއީ ޕްރައިމަރީ ހައިޕަރޓެންޝަން އަދި ސެކަންޑަރީ ހައިޕަރޓެންޝަން އެވެ.\nޕްރައިމަރީ ހައިޕަރޓެންޝަން (އިނގިރޭސި ބަހުން: Primary Hypertension) އަކީ ވަކި ސަބަބެއް ބުނެދޭން ނޭގި ލޭމައްޗަށްދިއުން މެދުވެރި ވުމެވެ. ސެކަންޑަރީ ހައިޕަރޓެންޝަން(އިނގިރޭސި ބަހުން: Secondary Hypertension) އަކީ ހަށިގަނޑުގައި ހުރި އެހެން ބައްޔެއްގެ ސަބަބުން ލޭމައްޗަށްދިއުން މެދުވެރިވުމެވެ.\n2 ބަހާލެވިފައިވާ މިންގަނޑުތައް\n4 ސަބަބު އަދި ފުރުޞަތު ބޮޑުމީހުން\n5 ދިމާވެދާނެ ބައެއް ނުރައްކާތެރި މައްސަލަތައް\nލޭގެ ޕްރެޝަރު ބަލާއިރު އާންމު ގޮތެއްގައި ހުންނަނީ 120/80 ގައެވެ. 120 އެއީ ސިސްޓޮލިކް ޕްރެޝަރު އެވެ. 80 އެއީ ޑަޔަސްޓޮލިކް ޕްރެޝަރު އެވެ. ސިސްޓޮލިކް ޕްރެޝަރު އަކީ ހިތުން ލޭ ބޭރަށް ފޮނުވާދޭއިރު ހުންނަ ޕްރެޝަރު އެވެ. ޑަޔަސްޓޮލިކް ޕްރެޝަރު އަކީ ލޭނާރުގެ ތެރޭގައި ހުންނަ ޕްރެޝަރު އެވެ. ނުވަތަ ހިތުން ލޭބޭރުކޮށްލުމަށްފަހު ހިތް އަރާމުކޮށްލާ ވަގުތު ނުވަތަ ހިތުން ލޭ ޕަމްޕްނުކުރާ ވަގުތު ހުންނަ ޕްރެޝަރު އެވެ.\nލޭގެ ޕްރެޝަރު ހުންނަންޖެހޭ މިންވަރު މީހާގެ އުމުރާއި ވަރަށް ބޮޑަށް ގުޅިފައި ވެއެވެ. ޒުވާން އުމުރުގައި ޕްރެޝަރު ބަލާއިރު 90/140 ގައި ހުރެއްޖެނަމަ މިއީ މަތީ އަދަދެކެވެ. މެދު އުމުރަށްވުރެ މައްޗަށް ދިއުމުން 90/140 ގައި ހުރިނަމަ އަދި ބޭސް ނުކައި ޑޮކްޓަރުގެ އިރުޝާދުގެ މަތީން ލޭގެ ޕްރެޝަރު ކޮންޓްރޯލްކުރުމަށް އިރުޝާދު ދޭނެއެވެ. ހަށިގަނޑަށް ނުރައްކާވަނީ ސިސްޓޮލިކް ޕްރެޝަރު 90 އަށްވުރެ މަތީގައި ހުރެފައި އަދި ޑަޔަސްޓޮލިކް ޕްރެޝަރު 140 އަށްވުރެ މަތީގައި ހުރެއްޖެ ނަމައެވެ.\nއެންމެ ރަގަޅު މިންވަރު 90 – 119 60 – 79\nރަގަޅުކަމަށްބަލާ އެންމެ މަތީމިން ދެމެދުހުރުން 129 – 120 ދެމެދުހުރުން 84 – 80\nރަގަޅު މިނަށްވުރެ މަތިވުން ދެމެދުހުރުން 139 – 130 ދެމެދުހުރުން 89 – 85\nލޭމައްޗަށްދިއުން - ފުރަތަމަ މަރުހަލާ ދެމެދުހުރުން 140 – 159 ދެމެދުހުރުން 90 – 99\nލޭމައްޗަށްދިއުން - ދެވަނަ މަރުހަލާ ދެމެދު ހުރުން 160 – 179 ދެމެދުހުރުން 100 – 109\nލޭމައްޗަށްދިއުން -ތިންވަނަ މަރުހަލާ 180އަށްވުރެ މަތިވުން 110 އަށްވުރެ މަތިވުން\nހިތުގެ ވިންދު ޖެހުމުގެ ހަމަ ގެއްލުމާއި ވިންދު އަވަސްވުން\nފައިގެ ކުޑަހުޅު އަތުގެ އިގިލިތައް ދުޅަވުން\nސަބަބު އަދި ފުރުޞަތު ބޮޑުމީހުންEdit\nއާޢިލީގޮތުން ލޭމައްޗަށްދާގޮތް ވާރުތަވުން ނުވަތަ އާއިލާގައި ލޭމައްޗަށްދާ މީހުން ތިބުން\nއުމުރު މައްޗަށް ދިއުން\nމާބޮޑަށް ފަލަވުން ފަލަބަލި، ނުވަތަ އެކަށީގެންވާ ވަރަށްވުރެ ފަލަވުން\nހަކުރު ބަލި ކޮލެސްޓްރޯލް އިތުރުވުމާއި، ހިތުގެ މަސައްކަތް ފޭލްވުން ފަދަ ދިގު ބައްޔެއްގައި އުޅުން\nތެލުގެ ބާވަތްތައް ގިނައިން ކެއުން\nކެއުމުގައި ގިނައިން ލޮނު ބޭނުންކުރުން\nބައެއް ބާވަތުގެ ބޭސް ބޭނުންކުރުން\nދިމާވެދާނެ ބައެއް ނުރައްކާތެރި މައްސަލަތައްEdit\nލޭމައްޗަށް ދިއުމުން ފަރުވާ ނުހޯދައި ގިނަދުވަސް ވުމުން ލޭނާރުތަކުގެ ތެރޭގައި މައްސަލަ ޖެހި، ހަށިގަނޑުގެ އެކި ގުނަވަންތަކަށް ގެއްލުންވެ، ފުރާނައަށް ނުރައްކާވާ ހިސާބަށް ދެއެވެ. އެގޮތުން ދިމާވެދާނެ ނުރައްކާތަކުގެ ތެރޭގައި:-\nސިކުނޑީގެ ނާރުތައް ފަޅައިގެން ދިއުމާއި، ބެދުމުގެ ސަބަބުން ވާގިނެތޭ ބަލި ޖެހުން ނުވަތަ ސްޓްރޯކްޖެހުން : ސްޓްރޯކްޖެހުން އަކީ ސިކުނޑިއަށް ލޭފޯރުކޮށްދޭ ނާރެއް ބެދުން ނުވަތަ ފަޅައިގެން ދިއުން އެވެ. މީގެ ސަބަބުން ވާގިނެތޭ ބަލިޖެހުން، އަދި ވާހަކަ ނުދެއްކި ހޭނެތިފައި އޮންނަގޮތް ދިމާވެއެވެ.\nގުރުދާ ގެ މައްސަލަތައް ދިމާވުމާޢި ގުރުދާ ފޭލްވުން\nހިތުގެ މައްސަލަތައް ކުރިމަތިވުމާއި ހިތުގެ މަސައްކަތް ހުއްޓުން\nހާޓް އެޓޭކް ޖެހުން : މިހެންވަނީ ހިތަށްލޭފޯރުކޮށްދޭ ލޭހޮޅިއެއް މުޅިން ބެދި އޭގެ ސަބަބުން ހިތުގެ ބައެއް ހަލާކުވެގެންނެވެ.\nހިތް ފޭލްވުން: މިއީ ހިތުގެ މަސްތައް ވަރުބަލިވެ، ލޭހަށިގަނޑުގެ ތެރެއަށް ޕަމްޕްކުރުމަށް ދަތިވެ، ހިތުގެ މަސައްކަތް ފުރިހަމަކުރުމަށް ބުރޫއެރުމެވެ.\nޑޮކްޓަރުން ލޭގެ ޕްރެޝަރު ދަށްކުރުމަށްޓަކައި ދޭ ބޭސް ގަވާއިދުން މެދުނުކަނޑާ ކާންވާނެއެވެ. އަދި ގަވާއިދުން ޕްރެޝަރު ބަލާ ރިކޯޑްކޮށް ބަލަހައްޓަން ވާނެއެވެ.\nލޭމައްޗަށް ދިއުމުން ރައްކާތެރިވުމުގެ ގޮތުން ކުރެވިދާނެ ބައެއް ކަންތައްތައް ތިރީގައި މިވަނީ އެވެ.\nހަށިގަނޑު ފަލަވެ ބަރުދަން އިތުރުވެފައިވާނަމަ ބަރުދަން ލުއިކުރުން\nހަށިގަނޑަށް ފައިދާހުރި ކާނާ ކެއުން\nދުންފަތުގެ އިސްތިއުމާލު ނުކުރުން\nތެލާއި ލޮނުގެ ބައި ކެއުމުގައި މަދުކުރުން


Minister Imran aai CP Hameed, Rilwan ge aailaa aa bahdhalu koffi | Mihaaru\nހޯމް މިނިސްޓަރު އިމްރާން (ކ) އާއި ސީޕީ ހަމީދު (ވ-2)، ރިލްވާންގެ އާއިލާއާ މިއަދު ބައްދަލުކުރައްވަނީ.-- ފޮޓޯ: ޕޮލިސް\nހޯމް މިނިސްޓަރާއި ސީޕީ ރިލްވާންގެ އާއިލާއާ ބައްދަލުކުރައްވައިފި\n04 ސެޕްޓެމްބަރ 2019 - 12:40 15 comments\nހޯމް މިނިސްޓަރު އިމްރާން އަބްދުﷲ އާއި ޕޮލިސް ކޮމިޝަނަރު މުހައްމަދު ހަމީދު، ވަގަށް ނަގާފައިވާ ނޫސްވެރިޔާ އަހުމަދު ރިލްވާންގެ އާއިލާއާ މިއަދު ބައްދަލުކުރައްވައިފި އެވެ.\nފުލުހުން ކުރި ޓްވީޓެއްގައި ބުނީ މަރާލާފައިވާ މީހުންނާއި ވަގަށް ނަގާފައިވާ މީހުންގެ މައްސަލަތައް ބަލާ ކޮމިޝަންގެ ހޯދުންތަކާ ބެހޭ ގޮތުން މަޝްވަރާކުރުމަށް، މަޖިލީހުގެ ސަލާމަތީ ހިދުމަތްތަކާ ބެހޭ ކޮމެޓީއާ ބައްދަލުކުރަން ސީޕީ އެދިވަޑައިގެންފައިވާ ކަމަށެވެ.\nރިލްވާންގެ ގޭގައި ބޭއްވި ބައްދަލުވުމުގައި، އޭނާގެ މަންމަ އާމިނަތު އީސާ އަދި ދައްތަ ފާތިމަތު ޝެހެނާޒް ބައިވެރިވި އެވެ.\nހޯމް މިނިސްޓްރީގެ ކޮމިއުނިކޭޝަން ޑިރެކްޓާ ހަފްސީ އަބްދުﷲ ވިދާޅުވީ އެ ބައްދަލުވުމުގައި، ރިލްވާންގެ އާއިލާއާއެކު ހޯމް މިނިސްޓްރީ އާއި ފުލުހުން ތިބިކަން ހާމަކުރައްވާފައިވާ ކަމަށެވެ. އަދި އިންސާފު ހޯދައިދިނުމަށް މަސައްކަތް ކޮށްދޭނެކަމުގެ ޔަގީންކަން އަރުވާފައިވާ ކަމަށް ވިދާޅުވި އެވެ.\nހޯމް މިނިސްޓަރު އިމްރާނާއި ސީޕީ ހަމީދު ރިލްވާންގެ އާއިލާއާ މިއަދު ބައްދަލުކުރައްވަނީ.-- ފޮޓޯ: ޕޮލިސް\nރިލްވާން ވަގަށް ނެގިތާ މިދިޔަ އޮގަސްޓް 8 ވަނަ ދުވަހަށް ވަނީ ފަސް އަހަރު ވެފަ އެވެ. ނަމަވެސް އާދިއްތަ ދުވަހާ ހަމައަށް ވެސް ރިލްވާނަށް ވީގޮތެއް ނޭނގެ އެވެ. މީގެ ކުރިން ފުލުހުން ބުނެފައިވަނީ ރިލްވާން ވަގަށް ނަގައިގެން އަރުވައިގެން ގެންދިޔައީ ރަތް ކުލައިގެ ކާރެއްގައި ކަމަށެވެ. އިތުރު މައުލޫމާތެއް ނުދެ އެވެ.\nރިޔާސީ ކޮމިޝަނުން ހާމަކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި ރިލްވާން ވަގަށް ނަގައިގެން ޑިންގީއެއްގައި ގެންގޮސް ކަނޑުމަތިން އެހެން އުޅަނދަކަށް އަރުވައި އޭނާ މަރާލާފައިވާ ކަމަށް، މިހާތަނަށް ލިބިފައިވާ ހެކިން އެނގެ އެވެ. އެކަމަކު ހެކި ބަހުގައި ފުށުއެރުންތަކެއް ހުރުމުން މިކަން އަދި ކަށަވަރުކުރަންޖެހޭ ކަމަށް ބުނެފައިވެ އެވެ.\nރިލްވާންގެ މައްސަލަ ތަހުގީގުކުރުމުގައި ފުލުހުން ވަރަށް ބޮޑަށް އިހުމާލުވެފައިވާކަމުގެ ތުހުމަތު ކޮމިޝަނުން ކޮށްފައިވެ އެވެ. އަދި އެކަމުގައި ބައިވެރިވާ ކަމަށް ތުހުމަތުކުރާ އިންޓެލް ފުލުހުންގެ މައްސަލަތައް ބަލައި ފިޔަވަޅު އަޅާނެ ކަމަށް ފުލުހުން ބުންޏެވެ.\nއިތުރު ލިޔުންތައް ފުލުހުން ޕޮލިސް ކޮމިޝަނަރު އިމްރާން އަބްދުﷲ، ހޯމް މިނިސްޓަރު މުހައްމަދު ހަމީދު (ޕޮލިސް ކޮމިޝަނަރު) އަހުމަދު ރިލުވާން\nފުލުހުން ގޯސްތަކެއް ހަދާފައިވޭ، އެކަން ރަނގަޅުކުރާނަން


މިއީ ރަށުން ބޭރުގައި ލިވަޕޫލުން ދެއްކި އެންމެ މޮޅު ކުޅުން: ކްލޮޕް މިއީ ރަށުން ބޭރުގައި ލިވަޕޫލުން ދެއްކި އެންމެ މޮޅު ކުޅުން: ކްލޮޕް\nމިއީ ރަށުން ބޭރުގައި ލިވަޕޫލުން ދެއްކި އެންމެ މޮޅު ކުޅުން: ކްލޮޕް\nއިނގިރޭސި ޕްރިމިއަރ ލީގުގައި އަވެއްޓެރި އެވަޓަންއާ ކުޅެ އެއްވަރުވި މެޗަކީ އޭނާގެ ކޯޗަކަމުގައި ލިވަޕޫލުން ރަށުން ބޭރުގައި ކުޅުނު އެންމެ މޮޅު މެޗުކަމަށް ލިވަޕޫލްގެ ކޯޗު ޔާގެން ކުލޮޕް ބުނެފިއެވެ.\nމެޗަށްފަހު ވާހަކަ ދައްކަމުން ކްލޮޕް ބުނީ ލިވަޕޫލުން ދެއްކީ އެންމެ މަތީ ފެންވަރުގެ ކުޅުމެއް ކަމަށާއި ދެޓީމުން ވެސް މެޗުގައި ވަރަށް ރަނގަޅަށް ކުޅުނު ކަމަށެވެ. އޭނާ ބުނީ މެޗުގައި ފުރިހަމަ ބާރުއޮވެ ކޮންޓްރޯލްކޮށްގެން ކުޅުނީ އޭނާގެ ޓީމުން ކަމަށާއި އެއީ ވަރަށް ސާފުކޮށް އެނގެން އޮތްކަމެއްކަމަށެވެ. އިއްޔެ ލިވަޕޫލްގެ ކޯޗެއްގެ ގޮތުގައި ފަސް އަހަރު ފުރުނު ކުލޮޕް ބުނީ އޭނާ ލިވަޕޫލްގެ ކޯޗުކަމާ ހަވާލުވިފަހުން މިހާ މޮޅަށް ރަށުން ބޭރުގައި ލިވަޕޫލުން ނުކުޅޭކަމަށެވެ.\nއޭނާ ބުނީ މެޗުގެ ފަހަކޮޅު ލިވަޕޫލުން ޖެހި ލަނޑު އޮފްސައިޑް ވާނެ އެއްވެސް ގޮތެއް އޭނާއަށް ގަބޫލްނުކުރެވޭ ކަމަށާއި އެކަމުގެ ތަފްސީލް އޭނާ ބޭނުންވާކަމަށެވެ. ކްލޮޕް ބުނީ މިހާރު މެޗު އޮތީ ނިމިފަކަމަށާއި ނަތީޖާއަކީ ބަދަލުކުރެވޭނެ އެއްޗެއް ނޫންކަމަށެވެ. މެޗުން ޕޮއިންޓެއް ލިބުނަސް އެއައްވުރެއް އިތުރަށް ލިވަޕޫލަށް ހައްގަކުމަށް 30 އަހަރަށްފަހު މިދިޔަ ސީޒަންގައި ލިވަޕޫލަށް ލީގު ކާމިޔާބުކޮށްދިން ކޯޗު ބުންޏެވެ.\nމެޗުގައި އެވަޓަންއަށް ނަތީޖާ ހަމަހަމަ ކުރެވުނީ އެޓީމުގައި ހުރި ހުނަރުވެރި ކުޅުންތެރިއެއްގެ މަސައްކަތުންކަން ކްލޮޕްވަނީ ފާހަގަކޮށްފައެވެ. 2010 ވަނަ އަހަރު އޮކްޓޯބަރު 17 ވަނަ ދުވަހުގެ ފަހުން ލިވަޕޫލަށް އެވަޓަންގެ ދަނޑުގައި އެޓީމުގެ މައްޗަށް ކުރި ހޯދިފައެއްނުވެއެވެ.


ކޯވިޑް-19 : މާލެ ސަރަހައްދުން މިއަދު ޕޮޒިޓިވްވީ 18މީހުން، އެކްޓިވްކޭސްތަކުގެ ޢަދަދު ހާހަކަށްވުރެ ދަށަށް ކޯވިޑް-19 : މާލެ ސަރަހައްދުން މިއަދު ޕޮޒިޓިވްވީ 18މީހުން، އެކްޓިވްކޭސްތަކުގެ ޢަދަދު ހާހަކަށްވުރެ ދަށަށް\nއިތުރު 22 ކޯވިޑް-19އަށް ޕޮޒިޓިވްވެ ބަލި ޖެހުނު މީހުންގެ ޢަދަދު 11232 އަރައިފިއެވެ.\nހެލްތު ޕްރޮޓެކްޝަން އެޖެންސީ (އެޗްޕީއޭ)އިން ވިދާޅުވީ އާދީއްތަ ދުވަހުގެ އިރުއޮއްސި 18:00އިން ހޯމަ ދުވަހުގެ އިރުއޮއްސި 18:00އާ ހަމައަށް ގްރޭޓަރ މާލޭ ސަރަޙައްދުން 18 މީހަކު ކޯވިޑް-19އަށް ޕޮޒިޓިވްވެފައިވާ ކަމަށެވެ. އަދި އަތޮޅުތަކުން4މީހުން ޕޮޒިޓިވްވެފައި ވާކަމަށެވެ.\nރާއްޖެއިން ކޯވިޑް-19އަށް ޕޮޒިޓިވްވި މީހުންގެ ތެރެއިން އަލަށް ބަލިން ރަނގަޅުވެފައި ވަނީ 37 މީހެކެވެ. އަދި މިހާތަނަށް ބަލިން ރަނގަޅުވި މީހުންގެ ޢަދަދު ވަނީ 10،201އަށް އަރާފައެވެ. ކޯވިޑް-19 ޖެހުނު މީހުންގެ ތެރެއިން 30 ދިވެހިންނާއި،7ބިދޭސީއަކު ހިމެނޭހެން މިހާތަނަށް ރާޢްޖެއިން 37 މީހަކު ވަނީ މިބަލީގައި ނިޔާވެފައެވެ.\nރާއްޖޭގައި ކޯވިޑް-19ގެ އެކްޓިވް ކޭސްތަކުގެ ޢަދަދު މިހާރުމި ވަނީ ހާހަކަށްވުރެ ދަށަށްގޮސްފައެވެ. އެގޮތުން ރާއްޖޭގައި މިބައްޔަށް ފަރުވާދޭ މީހުންގެ މިހާރުގެ އަދަދަކީ 987އެވެ. އަދި 354 މީހަކު މިހާރުވެސް އަންނަނީ އައިސޮލޭޝަން ފެސިލިޓީތަކުގައި ފަރުވާ ހޯދަމުންނެވެ. އަދި އެޑްމިޓްކޮށްގެން 39 މީހަކަށް އަންނަނީ ފަރުވާ ދެމުންނެވެ. މީގެ ތެރޭގައި ށ. ފުނަދޫ ފެސިލިޓީގައި ފަރުވާދޭ އެކަކު ހިމެނެއެވެ.\nފާއިތުވި 24 ގަޑިއިރުގެ ތެރޭގައި ކޯވިޑް-19އަށް ޓެސްޓްކުރުމަށްޓަކައި ރާއްޖޭގައި 1338 ސާމްޕަލެއް ވަނީ ނަގާފައެވެ.\nއެޗް.ޕީ.އޭއިން ވިދާޅުވީ، މިހާރު ރާއްޖޭގެ މީހުން ދިރިއުޅޭ 21 ރަށަކުންނާއި، 18 ރިސޯޓެއްގައި ކޯވިޑް-19 ގެ އެކްޓިވް ކޭސްތައް އެބަތިބިކަމަށެވެ. އެގޮތުން އަތޮޅުތަކުން 71 ދިވެހިންނަށާއި،4ބިދޭސީންނަށް ކޯވިޑްޖެހި، ފަރުވާ ދެމުންދާކަމަށް އެޗް.ޕީ.އޭއިން ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ. އަދި ރިސޯޓުތަކުން 16 ފަތުރުވެރިއަކާއި، 25 މުވައްޒަފަކު މިވަގުތު ޕޮޒޮޓިވްވެފައި އެބަތިބިކަމަށްވެސް އެ އެޖެންސީން ވިދާޅުވިއެވެ.


ޗެމްޕިއަން ލިވަޕޫލް ބޮޑު ތަފާތަކުން ބަލިވެއްޖެ – DhiDaily\nޗެމްޕިއަން ލިވަޕޫލް ބޮޑު ތަފާތަކުން ބަލިވެއްޖެ\nމިދިޔަ ސީޒަންގެ އިނގިރޭސި ޕްރިމިއާ ލީގުގެ ޗެމްޕިއަން ލިވަޕޫލް ކޮޅަށް7ލަނޑު ޖެހުމަށްފަހު އެސްޓަން ވިލާއިން ބޮޑު ކާމިޔާބީއެއް ހޯދާފިއެވެ.\nމިއީ ފާއިތުވި 57 އަހަރު ތެރޭ ލިވަޕޫލް ކޮޅަށް7ގޯލުވަން ފުރަތަމަ ފަހަރެވެ. އެސްޓަން ވިލާގެ ދަނޑުގައި ކުޅުނު މެޗު އެޓީމުން ކާމިޔާބު ކުރީ 7-2 ގެ ނަތީޖާ އަކުންނެވެ. މި މެޗުގެ ފުރަތަމަ ހާފުގައި ވިލާއިން ވަނީ4ލަނޑު ޖަހާފައެވެ. މި4ލަނޑުގެ ތެރެއިން3ލަނޑު ޖަހާ، އޮލީ ވެޓްކިންސް ވަނީ ހެޓްރިކް ހަދައިފައެވެ. ފުރަތަމަ ހާފުގައި ލިވަޕޫލުން ޖެހި ލަނޑު ކާމިޔާބު ކޮށްދިނީ މުހައްމަދު ސަލާހުއެވެ.\nދެވަނަ ހާފުގައި ވިލާއިން ވަނީ3ލަނޑު ޖަހާ މެޗުގެ ނަތީގާ ބޮޑުތަނުން ބަދަލު ކޮށްފައެވެ. މިޑްފީލްޑަރު ޖެކް ގްރީލިޝް ވަނީ ދެވަނަ ހާފުގައި2ލަނޑު ކާމިޔާބު ކޮށްފައެވެ. އަދި2ވަނަ ހާފުގައި ވިލާއިން ޖެހި އަނެއް ލަނޑު ޖެހީ ދާދި ފަހުން ޗެލްސީއިން ލޯނުގެ ދަށުން ވިލާއަށް ބަދަލުވި، ރޮސް ބާކްލޭ އެވެ. ދެވަނަ ހާފުގައި ލިވަޕުލްއިން ޖެހި2ވަނަ ލަނޑު އެޓީމަށް ކާމިޔާބު ކޮށްދިނީ ލިވަޕޫލްގެ ފުރަތަމަ ލަނޑުވެސް ކާމިޔާބު ކޮށްދިން ސަލާހުއެވެ.\nލިވަޕޫލްގެ މައްޗަށް ހޯދި މޮޅާއި އެކު ވިލާއިން ވަނީ ތާވަލްގެ ދެވަނަ މަގާމަށް ޖެހިފައެވެ. މި ސީޒަންގައި މިހާތަނަށް ކުޅުނު ހުރިހާ މެޗަކުން އެސްޓަން ވިލާ ވަނީ ކާމިޔާބު ހޯދާ9ޕޮއިންޓު ހޯދާފައެވެ. ލީގުގެ 1 ވަނަ މަގާމުގައި ވާ އެވަޓަން ވަނީ، އެސްޓަން ވިލާއަށް ވުރެއް އެއް މެޗު އިތުރަށް ކުޅެ 12 ޕޮއިންޓު ލިބިފައެވެ.