galehiri: ތަޢުލީމުގެ ތާރީޚީ ބައެއް ފަތްފުށްތަކަށް ނަޒަރެއް\nދިވެހިރާއްޖޭގެ ތާރީޚު ސާފުކޮށް އެނގެން އޮތީ، ދިވެހިރާއްޖެއަށް އިސްލާމީ ހިދާޔަތުގެ ނޫރު ވާޞިލުވާން ފެށި ހިސާބުން ފެށިގެންނެވެ. ތަޢުލީމާއި ތަރުބިއްޔަތުގެ މުއައްސަސާތައް އުފެދުނު ގޮތްވެސް އޮޅުންފިލަން އޮތީ، މިރާއްޖޭގެ އިސްލާމީ ތާރީޚާއެކުގަ އެވެ. އޭގެ ކުރީގެ ތާރީޚަކީ، ދުނިޔޭގެ ނިސްބަތުން ބަލާއިރު ދުރު ތާރީޚެއް ނޫނެވެ. އެހެނަސް، އެ ތާރީޚުގެ ޞަފުޙާތައް ސާފުކޮށް އޮޅުންފިލާކަށެއް ނެތެވެ. މިކަމާމެދު ފިކުރު ހިންގައިލާއިރު، މޭރުންވާ އެއްޗަކީ، ދިވެހިރާއްޖެ، ޝަޚުޞިއްޔަތު ހުރި ޤައުމެއްގެ ގޮތުގައި އުފަންވެފައިވަނީ، މާތްވެގެންވާ އިސްލާމްދީނުގެ ހިދާޔަތާ އެކުގައި ކަމެވެ.\nމި މަޒުމޫނުގައި އަލިއަޅުވައިލާނީ، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ތަޢުލީމުގެ ތާރީޚީ ބައެއް ޞަފުޙާތަކުގެ މައްޗަށެވެ. އެއީ، ހުކުރު މިސްކިތު ދޮރޯށީގެ ދަހުލީޒާއި، ވާދޫ ތަޢުލީމީ މުއައްސަސާ އާއި، ދަރުމަވަންތަ ރަސްގެފާނު ހިންގެވި ތަޢުލީމީ މަޝްރޫޢާއި، އައްޑު އަތޮޅު މީދޫ މަދްރަސާ އާއި، ޒަމާނީ ތަޢުލީމުގެ ފެށުމާއި، ރައީސް މައުމޫނު ހިންގެވި ތަޢުލީމާއި ތަރުބިއްޔަތުގެ ބިޔަ މަޝްރޫޢެވެ. އޭގެ ތެރެއަށް ދިއުމުގެ ކުރިން، މި މަޒުމޫނު ލިޔުމަށް މަގުދައްކަވައި އެހީތެރިވެދެއްވި ކަމަށްޓަކައި، ގދ. ތިނަދޫ މަޝްހޫރު ލިޔުންތެރިޔާ، އަލްފާޟިލް ޢަބްދުﷲ ޙިލްމީ (ޙިލްމީބެ) އަށް ހިތުގެ އެންމެ ފުންމިނުން އިޚުލާޞްތެރި ޝުކުރު ދަންވަމެވެ.\nހުކުރު މިސްކިތު ދޮރޯށި\nބައެއް ފަރާތްތަކުން ދެކޭ ގޮތުގައި، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ފުރަތަމަ ރަސްމީ މަދްރަސާ އަކީ، މާލޭ ހުކުރު މިސްކިތުގެ ދެކުނު ދޮރޯށީގެ ދަހުލީޒެވެ. ދަހުލީޒަކީ، ދޮރޯށްޓާއި މައި ޢިމާރާތާ ދެމެދުގައި އޮންނަ ޖާގަ އެވެ. އެ ދޮރޯށި ބިނާކުރައްވައި، އެ ދޮރޯށީގެ ދަހުލީޒަކީ، މަދުރަސާއެއް ކަމުގައި ހައްދަވައި، ކިޔަވައިދެއްވާނެ ފިޤުހު ޢިލްމުވެރިޔަކު ލައްވައި، އެތަނަކީ ފަރުޟު ޢިލްމުގެ މަދުރަސާއެއް ކަމުގައި ހަމަޖެއްސެވީ، އައްސުލްޠާން އިބްރާހީމް އިސްކަންދަރެވެ. އެއީ، ދިވެހި ތާރީޚުގައި މަޝްހޫރު އިސްކަންދަރު ރަސްގެފާނެވެ.\nފަރުޟު ޢިލްމު އުނގަންނައިދޭނެ މަދްރަސާއެއް އުފެއްދެވުމުގެ ވިސްނުންފުޅު، އިސްކަންދަރު ރަސްގެފާނަށް ލިބިވަޑައިގަތީ، ހިޖުރީ ސަނަތުން 1078 ވަނަ އަހަރު (މީލާދީ ސަނަތުން 1668 ވަނަ އަހަރު) ޙައްޖަށް ކުރެއްވި ދަތުރުފުޅެއްގަ އެވެ. އާދޭހެވެ. މައްކާގެ މާތް ޙަރަމްފުޅާއި، މަދީނާގެ ހައިބަހުރި މިސްކިތްތަކުގައި ދީނާއި ދުނިޔޭގެ ޢިލްމާއި ޢުލޫމް ކިޔަވައިދޭތަން ފެނިވަޑައިގަތުމުންނެވެ. އެއަށްފަހު، ޙައްޖުން އެނބުރިވަޑައިގެން، މާލޭ ހުކުރު މިސްކިތު ދެކުނު ދޮރޯށި ބިނާކުރައްވައި، އެ ދޮރޯށީގެ ދަހުލީޒު، މަދްރަސާއެއްގެ ގޮތުގައި އިފުތިތާޙުކޮށްދެއްވީ، ހިޖުރީ ސަނަތުން 1081 ވަނަ އަހަރު (އެ ރަދުންގެ ރަސްކަމުން 23 ވަނަ އަހަރު) ހުކުރު ދުވަހާ ދިމާވީ ޢާޝޫރާ ދުވަހު އެވެ. ޢާޝޫރާ ދުވަހަކީ، މުޙައްރަމް މަހުގެ 10 ވަނަ ދުވަހެވެ. މީލާދީ ސަނަތުން އެ ދުވަހާ ދިމާވަނީ، 30 މެއި 1670 އެވެ.\nތާރީޚުގެ ޞަފުޙާތަކުން އެނގޭ ގޮތުގައި، އިސްކަންދަރު ރަސްގެފާނު، ނަންގަނެވިދިޔަ މަދްރަސާ އިފްތިތާޙުކޮށްދެއްވިއިރު، ދިވެހިރާއްޖޭގައި ތަންދޮރު ނުދަންނަ ޖާހިލުން ވަރަށް ގިނަ އެވެ. އެހެނީ، އެ ރަދުން، އެ މަދްރަސާ އިފުތިތާޙުކޮށްދެއްވީ ވެސް، ތަންދޮރު ނުދަންނަ ޖާހިލުންނަށް ކިޔަވައިދެއްވުމުގެ މަތިވެރި މަޤުޞަދުގަ އެވެ. އޭރު ދިވެހިންނަކީ، މުސްލިމުން ކަމުގައި ވިޔަސް، ޠާހިރުވުމާއި، ނަމާދުކުރުމާއި، ރޯދަހިފުމާއި، ޙައްޖުވުމާއި، ޒަކާތްދިނުން ފަދަ ދީނީ ކަންތައްތައް އެނގިފައިވަނީ މަދު ބަޔަކަށެވެ. އެހެންކަމުން، އިސްކަންދަރު ރަސްގެފާނު ފެށްޓެވި ތަޢުލީމީ މަޝްރޫޢަކީ، ދީނީ ހޭލުންތެރިކަން އިތުރުކުރެއްވުމަށްޓަކައި ފެށްޓެވި ހަރުދަނާ މަޝްރޫޢެއްކަން ޔަޤީނެވެ. މިކަން ކަށަވަރުވާ ހެކިތަކުގެ ތެރޭގައި، މަދްރަސާގައި ކިޔަވައިދެއްވާ، ފިޤުހުވެރިޔާ އަށް މުސާރަ ދެއްވަން ހަމަޖެއްސެވުމާއި، މިސްކިތަށް މުވައްޒަފުން ލެއްވުން ފަދަ ކިތަންމެ ކަމެއް ހިމެނެ އެވެ.\nއިސްކަންދަރު ރަސްގެފާނު ރަސްކަންކުރެއްވީ، މީލާދީ ސަނަތުން 1648 އިން 1687 އަށެވެ. ހިޖުރީ ސަނަތުން އެއީ، 1058 އިން 1098 އާ ދެމެދުގައިވާ މުއްދަތެވެ. ރަސްކަންކުރެއްވި މުއްދަތަކީ، 39 އަހަރާއި6މަސްދުވަހެވެ. އަވަހާރަވީ، 15 ރަބީޢުލްއައްވަލް 1098 ވީ ހުކުރުވިލޭރޭގަ އެވެ.\nމާތް ﷲ، އިސްކަންދަރު ރަސްގެފާނުގެ ފުރާނަފުޅަށް، މަތިވެރިވެގެންވާ ސުވަރުގޭގައި، ޖަންނަތުލްފިރުދައުސްގެ ނިމުމެއްނެތް ނިޢުމަތްތައް މިންވަރުކުރައްވާށި އެވެ! އާމީން!\nވާދޫ ތަޢުލީމީ މުއައްސަސާ\nތާރީޚުގެ ޞަފުޙާތަކުން އެނގޭ ގޮތުގައި، ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިސްލާމްވުމަށްފަހު، އިސްލާމީ ތަޢުލީމަށް އެންމެ ބޮޑު އަހައްމިއްޔަތެއް ދެއްވި އެއް ރަސްކަލަކީ، އައްސުލްޠާން މުޙައްމަދު ތަކުރުފާނުލް އަޢުޡަމް (ބޮޑުތަކުރުފާނު) އެވެ. އިސްކަންދަރު ރަސްގެފާނަށްވުރެ މާކުރިން ބޮޑުތަކުރުފާނު ވަނީ، ރަސްމީ ސިފައެއްގައި ސަރުކާރުގެ ފަރާތްޕުޅުން އެކި ފެންވަރުގެ މަދްރަސާތައް ޤާއިމުކުރައްވާފަ އެވެ. އެއިން އެންމެ ހައިބަބޮޑު އެއް މަދްރަސާއަކީ، އަލްޢައްލާމާ މުޙައްމަދު ޖަމާލުއްދީން (ވާދޫ ދަންނަކަލޭގެފާނު) އާ ޙަވާލުކުރެއްވި މަދްރަސާ އެވެ.\nބޮޑުތަކުރުފާނު، ވާދޫ ދަންނަކަލޭގެފާނުގެ އަރިހުން އެދިވަޑައިގަތީ، އިސްލާމީ ކަންތައްތައް ހިންގަވައިދެއްވުމަށްޓަކައި (އެބަހީ: އިސްލާމީ ތަޢުލީމާއި ތަރުބިއްޔަތުގެ މުއައްސަސާއެއް ހިންގަވައިދެއްވުމަށާއި އެފަދަ އެހެނިހެން ކަންތައްތައް ކޮށްދެއްވުމަށްޓަކައި) މާލޭގައި ހުންނެވުމަށެވެ. ނަމަވެސް، ވާދޫ ދަންނަކަލޭގެފާނު އެދިވަޑައިގަތީ، "އެކަހެށިން ފުށި ރަށެއްގައި" ހުންނަވައިގެން އެކަން ކުރެއްވުމުގެ ހުއްދަ ދެއްވުމަށެވެ. ދެން އެކަމަށް ބޮޑުތަކުރުފާނު ހުއްދަ ދެއްވި އެވެ. ދެން ބޮޑުތަކުރުފާނުގެ ސަރުކާރުގެ ރޭއްވެވުމުގެމަތިން، ވާދޫ ދަންނަކަލޭގެފާނު ވަޑައިގެންނެވީ، ހުވަދު އަތޮޅު ވާދޫ އަށެވެ. އެ ރަށުގައި ބޮޑުތަކުރުފާނުގެ ސަރުކާރުން އިފުތިތާޙުކުރެއްވި މަދްރަސާއަކީ، އިސްކަންދަރު ރަސްގެފާނު އިފުތިތާޙުކުރެއްވި މަދްރަސާއަށްވުރެ މާ ކުރީގެ މަދްރަސާއެކެވެ. މިރާއްޖޭގެ ކަންކޮޅުތަކުން އެތައް ބަޔަކު ވާދޫއަށް ގޮސް، އެ މަދްރަސާގައި ތަޢުލީމު ޙާޞިލުކޮށްފައި ވެ އެވެ. ދިވެހި ތާރީޚުގައި މަޝްހޫރު އެތައް ޢިލްމުވެރިންނެއް އެ މަދްރަސާއިން ދަސްވެނިވެވަޑައިގެންފައި ވެ އެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި، އަބޫބަކުރު ފަނޑިޔާރުތަކުރުފާނާއި، އައްޑޫ ބޮޑު ފަނޑިޔާރުތަކުރުފާނު ވެސް ހިމެނިވަޑައިގަންނަވަ އެވެ. މިހާރު ދިވެހިރާއްޖޭގައި މިއޮތް ދީނީ ތަޢުލީމުގެ ބާނީއަކީ، ވާދޫ ދަންނަކަލޭގެފާނު ކަމަށް ބައެއް ލިޔުންތެރިން ލިޔުއްވަ އެވެ.\nބޮޑުތަކުރުފާނު، ރަސްކަންކުރެއްވީ، ހިޖުރީ ސަނަތުން 981 ވަނަ އަހަރުން 993 ވަނަ އަހަރަށެވެ. އެއީ، މީލާދީ ސަނަތުން 1573 ވަނަ އަހަރުން 1585 ވަނަ އަހަރަށެވެ. ރަސްކަންކުރެއްވި މުއްދަތަކީ، 12 އަހަރެވެ. އަވަހާރަވީ، ހިޖުރީ ސަނަތުން 993 ވަނަ އަހަރުގެ ރަމަޟާން މަހުގެ ފުރަތަމަ ދުވަހު އެވެ.\nމާތް ﷲ، ބޮޑުތަކުރުފާނަށާއި، ވާދޫ ދަންނަކަލޭގެފާނަށް، މަތިވެރިވެގެންވާ ސުވަރުގެތަކުގައި، ޖަންނަތުލްފިރުދައުސްގެ ނިމުމެއްނެތް ނިޢުމަތްތައް މިންވަރުކުރައްވާށި އެވެ! އާމީން!\nދަރުމަވަންތަ ރަސްގެފާނުގެ މަޝްރޫޢު\nބޮޑުތަކުރުފާނަށްވުރެ ކުރިއަށް ޖެހިލާއިރު ވެސް، އެކި ޒަމާންތަކުގައި، އެކި ފެންވަރުގެ މަދްރަސާތައް އުފެދިފައިވާކަން އެނގެ އެވެ. އެއިން އެންމެ ކުލަގަދަ ގޮތެއްގައި ފެންނަ މަދްރަސާތަކަކީ، ދަރުމަވަންތަ ރަސްގެފާނު އުފެއްދެވި މަދްރަސާތަކެވެ. އެއީ، މިރާއްޖޭގެ ފުރަތަމަ މުސްލިމު ރަދުންނެވެ. އެ ރަދުން، ރަސްކަމަށް އިސްވެވަޑައިގަތީ، ހިޖުރީ ސަނަތުން 536 ވަނަ އަހަރު އެވެ. އެއީ، މީލާދީ ސަނަތުން 1142 ވަނަ އަހަރެވެ. އޭރު އެ ރަދުންގެ ދީނަކީ ބުދިޒަމެވެ. އެ ރަދުން، މާތްވެގެންވާ އިސްލާމްދީން ޤަބޫލުފުޅުކުރައްވައި، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރައްޔިތުން އިސްލާމްދީނަށް ވަނުމުގެ އަމުރު ނެރުއްވީ، ހިޖުރީ ސަނަތުން 548 ވަނަ އަހަރުގެ ރަބީޢުލްއާޚިރް މަހުގެ2ވަނަ ދުވަހު އެވެ. (އެއީ، މީލާދީ ސަނަތުން، 26 ޖޫން 1153 ވީ ހުކުރު ދުވަހެވެ.) ގިނަ މުއައްރިޚުން ބުރަވެވަޑައިގަންނަވާ ގޮތުގައި، ރަސްމީ ގޮތުން ދިވެހިރާއްޖެ އިސްލާމްވި ދުވަހަކީ، އެއީ އެވެ.\nދަރުމަވަންތަ ރަސްގެފާނު، ދިވެހިރާއްޖޭގައި އިސްލާމީ ތަޢުލީމު ފެތުރުއްވެވުމަށްޓަކައި ވަރަށް ބޮޑު މަޝްރޫޢެއް ހިންގެވި އެވެ. އެގޮތުން، އެބޭކަލެއްގެ އަތްޕުޅުމައްޗަށް އެ ރަދުން އިސްލާމްވެ ވަޑައިގަތް މާތް ވަލީވެރިޔާ، އައްޝައިޚު ޔޫސުފުގެ ލަފާފުޅުގެމަތިން، މިރާއްޖެ ހިންގާނޭ ޤަވާޢިދުތަކެއް ހައްދަވައި، އިސްލާމްދީނުގެ ޝަރީޢަތް ހިންގަވައި، ރަށްރަށަށް މީހުން ފޮނުއްވައިގެން އިސްލާމްދީން އުނގަންނައިދެއްވި ކަމަށް މުޢުތަބަރު މުއައްރިޚުން ވިދާޅުވެފައި ވެ އެވެ. މިއިން އެނގޭ އެއްޗަކީ، އެ ރަދުން އިސްލާމްވެ ވަޑައިގަތުމަށްފަހު، އޭރުގެ ސަގާފަތާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން، ދީނީ ތަޢުލީމު ކިޔަވައިދޭނޭ މުއައްސަސާތަކެއް އުފެއްދެވި ކަމެވެ. މިކަން ކަށަވަރުވާ އަނެއް ހެއްކަކީ، ޖަމާޢަތުގައި ހުކުރު ނަމާދު ކުރުމަށް ބޭނުންވާނޭ މިސްކިތްތައް، މިރާއްޖޭގެ ހުރިހައި ރަށެއްގައި ވެސް އެ ރަދުން ބިނާކުރެއްވި ކަމެވެ. އެ ޒަމާނަކީ، ކިޔަވައިދިނުމަށްޓަކައި މިސްކިތްތައް ބޭނުންކުރެވުނު ޒަމާނެކެވެ. އެހެންކަމުން، ދަރުމަވަންތަ ރަސްގެފާނު ހިންގެވި މަޝްރޫޢަކީ، އިސްލާމީ ތަޢުލީމާއި ތަރުބިއްޔަތު މިރާއްޖޭގެ ރަށްރަށުގައިވާ މުޖުތަމަޢުތަކުގެ ފުނަށް މޫލެއްވުމަށްޓަކައި ހިންގެވި، ބޮޑު މަޝްރޫޢެއްކަން އެބައެނގެ އެވެ.\nދަރުމަވަންތަ ރަސްގެފާނު، ދިވެހި ރާއްޖޭގައި ތަޢުލީމާއި ތަރުބިއްޔަތުގެ މަދްރަސާތައް އުފެއްދެވިކަން ސާފުކޮށް އޮޅުންފިލާ އެންމެ އަލިގަދަ ހެއްކަކީ، ރަށްރަށުގައި އިސްލާމީ ތަޢުލީމު ފެތުރުއްވެވުމަށްޓަކައި އެ ރަދުން ރަށްރަށަށް މީހުން ފޮނުއްވާފައިވާ ކަމެވެ. މިޒަމާނުގެ ބަހުން ބުނާނަމަ، އެއީ މުދައްރިސުންނެވެ. އެ ރަދުން ހިންގެވި އެ މަޝްރޫޢަކީ، ދިވެހި ތާރީޚުގައި، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރަށްރަށަށް މުދައްރިސުން ފޮނުވުމަށްޓަކައި، އެންމެ ފުރަތަމަ ހިންގުނު، އެންމެ ބޮޑު މަޝްރޫޢު ކަމަށް ޤަބޫލުކުރެވެ އެވެ. މިރާއްޖޭގެ ހުރިހައި ރަށެއް ރަސްމީކޮށް އިސްލާމްވެ، މިރާއްޖެއަކީ، ސައްތަ އިންސައްތަ މުސްލިމުންގެ ޤައުމަކަށް ވެގެން ދިޔައީ، އެ ރަދުން ހިންގެވި އެ ތަޢުލީމީ މަޝްރޫޢުގެ ސަބަބުން ކަމީ، ސިއްރުކުރެވޭނެ ޙަޤީޤަތެއް ނޫނެވެ. އެހެނީ، މި ޙަޤީޤަތަކީ، ހުރިހައި މުއައްރިޚުން ބަޔާންކުރައްވާފައިވާ، ފާޅުކަން ބޮޑު، ޞައްޙަ ޙަޤީޤަތެކެވެ.\nމުޢުތަބަރު މަޞްދަރުތަކުން އެނގޭ ގޮތުގައި، ދަރުމަވަންތަ ރަސްގެފާނު ރަސްކަން ފެށުނީ، މީލާދީ ސަނަތުން 1142 ވަނަ އަހަރުގެ ތެރޭގަ އެވެ. ހިޖުރީ ސަނަތުން 536 ވަނަ އަހަރުގެ ތެރޭގަ އެވެ. އެ ރަދުން އިސްލާމްދީނަށް ވެދެވަޑައިގަތްއިރު، ރަސްކަންކުރައްވާފައިވަނީ، 11 އަހަރު ވަންދެނެވެ. އެއަށްފަހު، އެ ރަދުންގެ ރަސްކަން، 24 އަހަރުގެ މުއްދަތަށް ދިގުދެމިގެން ގޮސްފައި ވެ އެވެ. އެ ރަދުންގެ ރަސްކަން ނިމުނީ، މީލާދީ ސަނަތުން 1176 ވަނަ އަހަރު ހާ ތާނގަ އެވެ. އެ ރަދުން ރަސްކަން ދެމިއޮތް ޖުމުލަ މުއްދަތަކީ، 35 އަހަރު ކަމަށް މުޢުތަބަރު މަޞްދަރުތަކުގައި ވެ އެވެ.\nމާތް ﷲ، ދަރުމަވަންތަ ރަސްގެފާނަށާއި، މާތް ވަލީވެރިޔާ އައްޝައިޚު ޔޫސުފަށް، މަތިވެރިވެގެންވާ ސުވަރުގޭގައި، ޖަންނަތުލްފިރުދައުސްގެ ނިމުމެއްނެތް ނިޢުމަތްތައް މިންވަރުކުރައްވާށި އެވެ! އާމީން!\nއައްޑު އަތޮޅު މީދޫ މަދްރަސާ\nތަޢުލީމާއި ތަރުބިއްޔަތުގެ މަދްރަސާތައް ރަސްމީ ސިފައެއްގައި ހިންގަވަން ފެށްޓެވީ ދަރުމަވަންތަ ރަސްގެފާނު ކަމަށްވިޔަސް، އެއާއެކު ފާހަގަކޮށްލަންޖެހޭ އެހެން ޙަޤީޤަތެއް ވެ އެވެ. އެއީ، އޭގެ ކުރިން ވެސް، ސަރުކާރުގެ އެހީތެރިކަމެއް ނެތި، އަމިއްލަ ފަރާތްތަކުން މަދްރަސާތައް ހިންގާފައިވާ ކަމެވެ. އެ މަދްރަސާތައް ހިންގަން ފެށިފައިވަނީ، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރަށްތަކަށް، އިސްލާމީ ހިދާޔަތުގެ އަލިކަން ވާޞިލުވުމާ ގުޅިގެންނެވެ. އެގޮތުން ފާހަގަކޮށްލެވޭ އެއް މަދްރަސާއަކީ، އައްޑު އަތޮޅު މީދޫގައި، ޔޫސުފު ނާއިބު ހިންގެވި މަދްރަސާ އެވެ. އެކަލޭގެފާނަކީ، ފިލާގަނޑެއްގެ މަތީގައި މީދޫ އަށް ލެއްގި ބޭކަލެކެވެ. ދިވެހި ތާރީޚުގައި އަދި ވަކީން ޚާއްޞަކޮށް ދެކުނުގެ އަތޮޅުތަކުގައި އެކަލޭގެފާނު މަޝްހޫރު ނަންފުޅަކީ، ޔޫސުފު ނާއިބެވެ. އެކަލޭގެފާނަށް، އައްޝައިޚުލް ޢާލިމް ޔޫސުފުލް ޤާދިރީ ވެސް ކިޔަ އެވެ.\nނަސަބުގެ ގޮތުން ބަލާއިރު، އެކަލޭގެފާނަކީ، ޔަމަނުކަރައިގެ ޙަޟުރަމައުތުގެ ހައިބަހުރި މަހުޖަނު ސުލައިމާނުލް ޙަޟުރަމީ ގެ މުޙައްމަދުއް ސޫރީ ގެ ޢީސާ އަލްޢިރާޤީ ގެ ޔޫސުފުލް ޢިރާޤީ އަލްޙަޟުރަމީ އަލްޤާދިރީ އެވެ. އެކަލޭގެފާނު، ޢިރާޤަށް ނިސްބަތްވެ ވަޑައިގަންނަވަނީ، ޢިރާޤަށް އުފަންވެވަޑައިގަތީތީ އެވެ. ޙަޟުރަމައުތަށް ނިސްބަތްވެވަޑައިގަންނަވަނީ، ކާބަފައިންގެ ރަށް ކަމުގައިވީތީ އެވެ. އަލްޤާދިރީ އަށް ނިސްބަތްވެވަޑައިގަންނަވަނީ، ފާރިސްކަރައިގެ މަޝްހޫރު ޞޫފީ ޢިލްމުވެރިޔާ، ޢަބްދުލްޤާދިރުލްޖީލާނީގެ ދަރިވަރެއް ކަމުގައި ވީތީ އެވެ. ޒުވާން ޢުމުރުފުޅުގައި ދީނީ ތަޢުލީމު ޙާޞިލުކުރެއްވި އެވެ. އޭގެ އިތުރުން ޙަޟުރަމައުތަށް ވަޑައިގެން ކަނޑިއާއި ލޮންސި ފަދަ ހަތިޔާރުގެ ހެވިކަމާއި، ބަނޑުމުސާރައަށް ބެއްދުމުގެ ހުނަރުތައް މޮޅަށް ދަސްފުޅުކުރެއްވި އެވެ. އައްޑުއަތޮޅު މީދޫ އަށް ވަޑައިގެންނެވުނީ، ޢުމުރުފުޅުން ވިއްސަކަށް އަހަރުގައި، އަސޭކަރައިގެ އަހުލުންނަށް އިސްލާމްދީން ކިޔަވައިދެއްވުމަށްޓަކައި، މީލާދީ ސަނަތުން 1125 ވަނަ އަހަރު ކުރެއްވި ދަތުރުފުޅެއްގައި، ދަތުރުފުޅު ކުރެއްވި އުޅަނދު ޣަރަޤުވުމުންނެވެ.\nޔޫސުފު ނާއިބުގެ އަތްޕުޅުމައްޗަށް މީދޫ އެންމެން އިސްލާމްވެ ނިމުނީ، އެ ރަށުގެ ވެރިޔަކަށް ހުރި ކަޅިހާރު އިސްލާމްވިތާ އެއް މަސްދުވަހުގެ ތެރޭގަ އެވެ. އެކަން ހިނގާފައިވަނީ، މީލާދީ ސަނަތުން 1126 ވަނަ އަހަރު އެވެ. މީދޫ އެންމެން އިސްލާމްވުމުން، މައިގަނޑު ހަތަރު ކަމެއް ކުރުމަށް ޔޫސުފު ނާއިބު އެންގެވި އެވެ. އެއީ:\n1. އޭރު ޙާލަތު އޮތް ގޮތުން މީހުން ޣައިރު ދީނަށް އެނބުރިދާނެތީ، އެކަމަށް ހުރި މަގުތައް ބަންދުކުރުމަށްޓަކައި، ބުދިޒަމްގެ އަސަރު ހުރި ތަންތަން ނެއްތައިލުމާއި،\n2. މަރުވާ މީހުން އެންދުމުގެ ބަދަލުގައި، އިސްލާމީ ޝަރުޢުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ކަށުކަމާކެމީގެ ކަންތައްތައް ކޮށް، ވަޅުލުމާއި،\n3. ޖަމާޢަތުގައި އެންމެނަށް ހުކުރު ނަމާދު ކުރެވޭނޭ އިންތިޒާމު ހަމަޖެއްސުމަށްޓަކައި، ހުކުރު މިސްކިތެއް ބިނާކުރުމާއި،\n4. ދީނީ ޢިލްމު ކިޔަވައިދޭން ފެށުމެވެ.\nމިއިން އެނގޭ އެއްޗަކީ، މީލާދީ ސަނަތުން 1153 ވަނަ އަހަރު ދިވެހިރާއްޖެ ރަސްމީ ގޮތުން އިސްލާމްވުމުގެ 27 އަހަރު ކުރިން، އައްޑު އަތޮޅު މީދޫގައި ވަނީ، މާތްވެގެންވާ އިސްލާމްދީނުގެ ތަޢުލީމު އުނގަންނައިދޭ މަދްރަސާއެއް ޤާއިމުކުރެވިފަ އެވެ. އެ މަދްރަސާގެ ތަޢުލީމު، މުޅި އައްޑުއަތޮޅަށް ފެތުރި، މުޅި އެ އަތޮޅުން ބުދިޒަމްގެ އަސަރު ފޮހެވިގެންދިޔަ އެވެ. އަދި އެ މަދުރަސާއިން ދެމުން ގެންދިޔަ ތަޢުލީމު އިތުރަށް ފުޅާވެ، އައްޑުއަތޮޅު ފަހަނަޅައި، އިސްލާމީ ހިދާޔަތުގެ އަލިކަން، ފުވައްމުލަކާއި، ހުވަދު އަތޮޅަށް ވެސް ފެތުރިގެން ދިޔަ އެވެ. އޭރު މިރާއްޖޭގެ ރަސްކަމުގެ ތަޚުތުގައި އިންނެވީ، ކޮއިމަލާ އެވެ. މީގެ މާނައަކީ، ދިވެހިރާއްޖެ ރަސްމީ ގޮތުން އިސްލާމްވުމުގެ މާކުރިން، އައްޑު އަތޮޅާއި، ފުވައްމުލަކާއި، ހުވަދު އަތޮޅަށް ވަނީ އިސްލާމްދީން ވާޞިލުވެފަ އެވެ. އަދި އެ އަތޮޅުތަކުގައި ވަނީ، އިސްލާމީ ތަޢުލީމު ކިޔަވައިދޭނެ މަދްރަސާތައް ޤާއިމުވެފަ އެވެ.\nޔޫސުފު ނާއިބު އަވަހާރަވީ، މީލާދީ ސަނަތުން 1168 ވަނަ އަހަރު އެވެ. އޭރު ޢުމުރުފުޅަކީ، 63 އަހަރެވެ. އެކަލޭގެފާނު އަވަހާރަވީ، ދެކުނުގެ އަތޮޅުތަކުގެ މީހުން ދިރިއުޅޭ ހުރިހައި ރަށަކުން ފަރުޟު ފަސް ނަމާދުގެ ބަންގީގެ އަޑު އިވެންފެށިތާ ދިހަ ވަރަކަށް އަހަރު ފަހުންނެވެ. އެކަލޭގެފާނުގެ ޢުމުރުފުޅުގެ ފަހު ދިހައިގެ އަހަރުތައް ހޭދަކުރެއްވީ، މީދޫ މާމިސްކިތުގައި ދީނީ ޢިލްމު ކިޔަވައިދެއްވުމުގަ އެވެ.\nމާތް ﷲ، ޔޫސުފު ނާއިބަށް، މަތިވެރިވެގެންވާ ސުވަރުގޭގައި، ޖަންނަތުލްފިރުދައުސްގެ ނިމުމެއްނެތް ނިޢުމަތްތައް މިންވަރުކުރައްވާށި އެވެ! އާމީން!\nޒަމާނީ ތަޢުލީމުގެ ފެށުން\nދިވެހިރާއްޖޭގައި ޒަމާނީ ތަޢުލީމުގެ ފެށުން ކަމުގައި ބެލެވެން އޮތީ، ސުމުއްވުލް އަމީރު މުޙައްމަދު އަމީން ދޮށިމޭނާކިލެގެފާނު، ފެށްޓެވި ތަޢުލީމީ މަޝްރޫޢެވެ. އެ މަޝްރޫޢުގެ ސަބަބުން ތަޢުލީމާއި ތަރުބިއްޔަތުގެ މައިދާނަށް ދިވެހިންގެ ލޯތައް ހުޅުވިގެންދިޔަ އެވެ. އަދި ދިވެހިންގެ ތެރެއިން އެތައް ބަޔަކަށް ތަޢުލީމު ޙާޞިލުކުރެވުނެވެ. އެހެނަސް، ރައީސް އަމީނުގެ ވެރިކަން ނިމުމާއެކު، އެ މަނިކުފާނު ފެށްޓެވި ތަޢުލީމީ މަޝްރޫޢު ވަޅުޖެހުނެވެ. އެމަނިކުފާނު ތަޢުލީމަށް ކުރެއްވި ބައެއް ޚިދުމަތްތައް ތިރީގައި މިވަނީ އެވެ.\n1. މަޖީދީ ކުތުބުޚާނާ އުފެއްދެވުން.\n2. ދާރުލް އިޤާމާގެ ނަމުގައި ދަނާލެއް ބިނާކުރެއްވުން.\n3. ރާއްޖެއިން ބޭރަށް ދިވެހި ދަރީން ކިޔަވަން ފޮނުއްވެވުމަށްޓަކައި ސްކޮލަރޝިޕް ދެއްވަން ފެށްޓެވުން.\n4. މަދަރުސަތުއް ސަނިއްޔާގެ ނަމުގައި ސްކޫލެއް ހުޅުވުން.\n5. މާލޭގެ ހަތަރު އަވަށުގައި މަދްރަސާތައް އުފެއްދެވުން.\n6. ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޮންމެ ރަށެއްގައި މަދްރަސާއެއް އުފެއްދެވުން.\n7. ރާއްޖޭގެ ކޮންމެ އަތޮޅަކުން2ކުދިން ބޮޑު އަތޮޅަކުން3ކުދިން މާލެ ގެންނަވައި، ސަރުކާރުގެ ދަނާލުގައި އެ ކުދިން ބައިތިއްބަވައި، އެ ކުދިންނަށް ތަޢުލީމު ދެއްވުން.\n8. ރާއްޖޭގެ ކޮންމެ ރަށަކުން އަންހެން ކުއްޖަކާއި ފިރިހެންކުއްޖަކު ގެންނަވައި މާލޭގައި އެ ކުދިންނަށް ތިބެވޭނެ އިންތިޒާމު ހަމަޖައްސަވައި، ސަރުކާރުގެ ޚަރަދުގައި ކިޔަވައިދެއްވުން.\n9. ތަޢުލީމީ ރޮނގުން އެމަނިކުފާނު ކުރައްވާފައިވާ މިނޫން ޚިދުމަތްތައް ވެސް ވެ އެވެ.\nސުމުއްވުލްއަމީރު މުޙައްމަދު އަމީން، ބޮޑުވަޒީރުކަން ކުރައްވާފައިވަނީ، 22 އޭޕްރީލް 1951 އިން 31 ޑިސެމްބަރ 1952 އަށެވެ. ރައީސްކަން ކުރައްވާފައިވަނީ، 1 ޖެނުއަރީ 1953 އިން 21 އޮގަސްޓް 1953 އަށެވެ.\nމާތް ﷲ، ރައީސް މުޙައްމަދު އަމީނަށް، މަތިވެރިވެގެންވާ ސުވަރުގޭގައި، ޖަންނަތުލްފިރުދައުސްގެ ނިމުމެއްނެތް ނިޢުމަތްތައް މިންވަރުކުރައްވާށި އެވެ! އާމީން!\nއެންމެ ބިޔަ ތަޢުލީމީ މަޝްރޫޢު\nދިވެހި ތާރީޚު ދެކެފައިވާ އެންމެ ބިޔަ ތަޢުލީމީ މަޝްރޫޢު ހިންގަވާފައިވަނީ، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކުރީގެ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ އަލްއުސްތާޛު މައުމޫން ޢަބްދުލްޤައްޔޫމް (ނ.ޢ.ޣ.ވ.) އެވެ. އެމަނިކުފާނު ދުރު މުސްތަޤުބަލަށް ޕްލޭންކުރައްވައިގެން ފެށްޓެވި އެ ބިޔަ މަޝްރޫޢަށްވުރެ ހައިބަހުރި އެހެން ތަޢުލީމީ މަޝްރޫޢެއް، މިރާއްޖޭގެ މުސްތަޤުބަލުގެ ތާރީޚުން ވެސް ފެނިދާނެ ކަމަކަށް ޤަބޫލެއް ނުކުރެވެ އެވެ. އެ މަޝްރޫޢުގެ ބިޔަކަމުން، މި މަޒުމޫނުގައި މުޅި އެ މަޝްރޫޢުގެ މައްޗަށް އަލިއަޅުވައެއް ނުލެވޭނެ އެވެ. އެކަމަށްޓަކައި، އެތައް ފޮތްތަކެއް ލިޔަންޖެހޭނެތީ އެވެ. އެހެންކަމުން، ނުކުޅެދުންތެރިކަމާއެކު މަޢާފުއެދެމުން، މިތާނގައި ފާހަގަކޮށްލާނީ، އެ ބިޔަ މަޝްރޫޢުގެ ތެރެއިން ނުކުތާތަކެކެވެ.\n1. އަސާސީ ތަޢުލީމުގެ މަޝްރޫޢު: ރައީސް މައުމޫން، މި މަޝްރޫޢު އިޢުލާންކުރެއްވީ، 1 ޖެނުއަރީ 1980 ގަ އެވެ. މި މަޝްރޫޢަށް 10 އަހަރު ފުރުނުއިރު، މި ރާއްޖެއިން ވަނީ، ލިޔަންކިޔަން ނުދަތުން މުޅިން ކަހަލަ ގޮތަކަށް ނެއްތައިލެވިފަ އެވެ. އެހެނީ، އޭރު މި ރާއްޖޭގައި ވަނީ، ލިޔަންކިޔަން ނުދަންނަ ކަމަށް ބެލެވޭ އެންމެ ދެހާހެއްހައި މީހުންނެވެ. އަސާސީ ތަޢުލީމުގެ މަޝްރޫޢުން ޙާޞިލުވި އެންމެ ބޮޑު އެއް ކާމިޔާބީ އަކީ، ތަޢުލީމާމެދު ދިވެހިންގެ ފިކުރު މުޅިން ބަދަލުވެގެން ދިއުމެވެ. ދިވެހިންގެ މެދުގައި، ދަރީންނަށް މަތީ ތަޢުލީމު ދިނުމުގެ ފިކުރު އުފެދިގެން ދިޔައީ، އެ މަޝްރޫޢުގެ ސަބަބުން ކަމަށް ގިނަ ބަޔަކު ގަބޫލުކުރެ އެވެ.\n2. މަޢުހަދުއް ދިރާސާތިލް އިސްލާމިއްޔާ އިފުތިތާޙުކުރެއްވުން: ދިވެހިރާއްޖޭގެ ތާރީޚުގައި ފުރަތަމަ ފަހަރަށް އިސްލާމީ ޔުނިވަރސިޓީއެއް ޤާއިމުކުރުމުގެ މަތިވެރި މަޤުޞަދުގައި އުފެއްދުނު ހަމައެކަނި ތަޢުލީމީ މުއައްސަސާ އަކީ، އެ މަޢުހަދެވެ. އެ މަޢުހަދު ތަރައްޤީވެ، ކުއްލިއްޔާއެއްގެ ދަރަޖައަށް ވާޞިލުވެ، އެއަށްފަހު، މިހާރު އެވަނީ، ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިސްލާމީ ޔުނިވަރސިޓީ އަށް ބަދަލުވެފަ އެވެ.\n3. މޯލްޑިވްސް ކޮލެޖް އޮފް ހަޔަރ އެޑިޔުކޭޝަން ޤާއިމުކުރެއްވުން: 1981 ވަނަ އަހަރު، އެ ކޮލެޖް ޤާއިމުކުރެއްވީ، ދިވެހި ރާއްޖޭގައި ދިވެހި ދަރީންނަށް ޔުނިވަރސިޓީ ތަޢުލީމު ޙާޞިލުކުރުމުގެ މަގު ފަހިކޮށްދެއްވުމަށްޓަކަ އެވެ. އެ ކޮލޮޖް ތަރައްޤީވެ، މިހާރު އެވަނީ، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤައުމީ ޔުނިވަރސިޓީ އަށް ބަދަލުވެފަ އެވެ.\n4. ސައިންސް އެޑިޔުކޭޝަން ސެންޓަރ އުފެއްދެވުން: 1979 ވަނަ އަހަރު، ރައީސް މައުމޫން، މި ސެންޓަރ އުފެއްދެވީ، ދިވެހިރާއްޖޭގައި ސާނަވީ ތަޢުލީމު ފުރިހަމަކުރާ ދިވެހި ދަރީންނަށް ޔުނިވަރސިޓީތަކުން މަތީ ތަޢުލީމު ޙާޞިލުކުރުމުގެ ފުރުޞަތު ހޯއްދަވައިދެއްވުމަށްޓަކަ އެވެ.\n5. ސަރުކާރުގެ ސްކޫލްތައް ގިނަކުރެއްވުން: ރައީސް މައުމޫން ވެރިކަމަށް ވަޑައިގެންނެވި އިރު، ދިވެހިރާއްޖޭގައި ވަނީ، ސަރުކާރުން ހިންގަވާ އެންމެ4ސްކޫލެވެ. އެމަނިކުފާނުގެ ވެރިކަމުގެ މުއްދަތުގައި، އެ ޢަދަދު ވަނީ 221 އަށް އިތުރުކުރައްވާފަ އެވެ!!!\n6. މުޅި ރާއްޖެއަށް ސާނަވީ ތަޢުލީމު ފެތުރުއްވުން: ރައީސް މައުމޫން ވެރިކަމަށް ވަޑައިގެންނެވިއިރު، ދިވެހިރާއްޖޭގައި ވަނީ، ސާނަވީ ތަޢުލީމު ދޭ އެންމެ ދެ ސްކޫލެވެ. އެމަނިކުފާނުގެ ވެރިކަމުގެ މުއްދަތުގެ ތެރޭގައި ވަނީ، މުޅި ރާއްޖޭގެ ހުރިހައި ރަށްތަކަކަށް ސާނަވީ ތަޢުލީމު ޢާންމުކުރައްވާފަ އެވެ.\n7. އަލްމަދްރަސަތުލް ޢަރަބިއްޔަތިލް އިސްލާމިއްޔާ އުފެއްދެވުން: 1987 ވަނަ އަހަރު، ރައީސް މައުމޫން އުފެއްދެވި މި މަދްރަސާގެ ސަބަބުން ދިވެހިރާއްޖޭގައި ޢަރަބި އިސްލާމީ ތަޢުލީމު އިތުރަށް ހަރުދަނާވެ ފުޅާވެގެން ދިޔަ އެވެ. ޢަރަބިއްޔާގެ ނަމުން މަޝްހޫރުވެގެންދިޔަ މި މަދުރަސާގެ އަމާޒަކީ، މަޢުހަދުއް ދިރާސާތިލް އިސްލާމިއްޔާގެ ސާނަވީ މަރްޙަލާގައި ކިޔަވާނެ ދަރިވަރުން އުފެއްދުމެވެ.\nލިޔެވިދިޔައީ، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކުރީގެ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ އަލްއުސްތާޛު މައުމޫން ޢަބްދުލްޤައްޔޫމް (ނ.ޢ.ޣ.ވ.) ހިންގެވި ބިޔަ ތަޢުލީމީ މަހާ މަޝްރޫޢުގެ ތެރެއިން ކުޑަކުޑަ ތިއްކަކަށްވުރެ ވެސް ކުޑަ މިންވަރެކެވެ. އެމަނިކުފާނު ރައީސްކަމަށް ވަޑައިގެންނެވިއިރު، މުޅި މިރާއްޖޭގައި ވެސް ތިބީ، ޔުނިވަރސިޓީ ތަޢުލީމު ޙާޞިލުކޮށްފައިވާ ފަސްދޮޅަހަކަށް ދިވެހިންނެވެ. އެމަނިކުފާނުގެ ވެރިކަމުގެ މުއްދަތުގައި، އެ ޢަދަދު ވަނީ، 3000 (ތިން ހާސް) އަށްވުރެ މައްޗަށް އަރާފައި ކަމަށް ބައެއް ފަރާތްތަކުން ފާހަގަކުރެ އެވެ. އެހެނަސް، އެ ޢަދަދުން ކަމުގެ ޙަޤީޤަތް އޮޅުމެއް ނުފިލަ އެވެ. ޙަޤީޤަތް އޮޅުންފިލާނެ ޢަދަދަކީ، އެމަނިކުފާނުގެ ޒަޢާމަތުގައި، ޔުނިވަރސިޓީ ތަޢުލީމު ޙާޞިލުކުރުމުގެ ފުރުޞަތު ލިބިގެންދިޔަ މީހުންގެ ޢަދަދެވެ. އެ ފުރުޞަތު ލިބި، އެތައް ބަޔަކު އެ ފުރުޞަތުގެ ބޭނުންކޮށްފައި ނުވާކަން ހިތާމަޔާއެކު ފާހަގަކުރަމެވެ.\nރައީސް މައުމޫން، ދިވެހި ދަރީންގެ ތަޢުލީމާއި ތަރުބިއްޔަތަށްޓަކައި ކުރެއްވި މިންނެތް މަސައްކަތްޕުޅުތައް، ދިވެހި ތާރީޚުގައި ރަން އަކުރުން ފަވާލަންޖެހެނީ، އަލިމަހުގެ ފިލާތަކުގައި ބިންވަޅުނަގައި، ޖަވާހިރުން އަތްކަން އަޅައިގެންނެވެ. މިވަރުން ވެސް، އެމަނިކުފާނަށް ޙައްޤުވެގެންވާ ޝުކުރާއި ތަޢުރީފު އަދައެއް ނުކުރެވޭނެ އެވެ. ދިވެހި ތާރީޚުގެ އެއްވެސް ހިސާބެއްގައި، އެއްވެސް މީހަކު، އެމަނިކުފާނާ ގާތްކުރެވޭ މިންވަރަކަށް، ދިވެހި ދަރީންގެ ތަޢުލީމާއި ތަރުބިއްޔަތަށް ޚިދުމަތް ކޮށްފައެއް ނުވެ އެވެ.\nއަލްއުސްތާޛު މައުމޫން ޢަބްދުލްޤައްޔޫމު، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ މަޤާމަށް އިންތިޚާބުކުރެވުނީ، 11 ނޮވެމްބަރ 1978 ގަ އެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރައްޔިތުން ވަނީ، އެމަނިކުފާނު އެ މަޤާމަށް ވިދިވިދިގެން6ދައުރު އިންތިޚާބުކޮށްފަ އެވެ. އެމަނިކުފާނުގެ އެންމެ ފަހު ދައުރު ނިމިފައިވަނީ، 11 ނޮވެމްބަރ 2008 ގަ އެވެ. އެމަނިކުފާނު ރައީސްކަން ކުރެއްވި މުއްދަތަކީ، 30 އަހަރެވެ. އެހެނަސް، ތަޢުލީމާއި ތަރައްޤީގެ ގޮތުން، އެ 30 އަހަރަކީ، ދިވެހިރާއްޖެ އިސްލާމްވި ފަހުން އެމަނިކުފާނުގެ ރައީސްކަމާ ހަމައަށް ދިވެހި ތާރީޚުން އެނގެން އޮތް 825 އަހަރާ ނުބައްދަލު 30 އަހަރެކެވެ.\nމާތް ﷲ، ރައީސް މައުމޫނު، ދިވެހި ދަރީންގެ ތަޢުލީމާއި ތަރުބިއްޔަތަށްޓަކައި ކުރެއްވި އަގުހުރި މަސައްކަތްޕުޅުތަކުގައި ބަރަކާތް ލައްވައި، އެމަނިކުފާނަށް ދެދުނިޔޭގެ ނިމުމެއް ނެތް ބާއްޖަވެރިކަމާއި، ރަޙުމަތާއި، ބަރަކާތް މިންވަރުކުރައްވާށި އެވެ! އާމީން!\nމި މަޒުމޫނުގައި ބަޔާންވެދިޔަ މަޢުލޫމާތުގެ މައްޗަށް ނަޒަރު ހިންގައިލާއިރު، ފާހަގަކޮށްލަންޖެހޭ ނުކުތާތަކެއް ވެ އެވެ. އެ ނުކުތާތަކަކީ:\n1. ދިވެހިރާއްޖޭގެ ފުރަތަމަ ރަސްމީ މަދްރަސާ އަކީ، މާލޭ ހުކުރު މިސްކިތުގެ ދެކުނު ދޮރޯށީގެ ދަހުލީޒުގައި، އިސްކަންދަރު ރަސްގެފާނު ޤާއިމުކުރެއްވި މަދްރަސާއެއް ނޫނެވެ.\n2. އިސްކަންދަރު ރަސްގެފާނަށްވުރެ ކުރިން، ބޮޑުތަކުރުފާނު ވަނީ، ސަރުކާރުގެ ފަރާތްޕުޅުން ހުވަދު އަތޮޅު ވާދޫގައި ހައިބަތުހުރި ތަޢުލީމީ މުއައްސަސާއެއް ޤާއިމުކުރައްވާފަ އެވެ. ވާދޫ ދަންނަކަލޭގެފާނު އިސްވެހުންނަވައިގެން ބޮޑުތަކުރުފާނުގެ އަމުރުފުޅާއެކު ޤާއިމުކުރެއްވި އެ މަދްރަސާއަކީ ވެސް، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ފުރަތަމަ ރަސްމީ މަދްރަސާ ކަމުގައި ނުވެ އެވެ.\n3. ދިވެހިރާއްޖެ ރަސްމީކޮށް އިސްލާމްވުމަށްފަހު، ދަރުމަވަންތަ ރަސްގެފާނު ވަނީ ފުޅާ ދާއިރާއެއްގައި ތަޢުލީމީ ޙަރަކާތެއް ހިންގަވާފަ އެވެ. އެހެނީ، އެ ރަދުން ވަނީ، މީހުން ދިރިއުޅޭ ރަށްރަށުގައި ހުކުރު މިސްކިތްތައް ބިނާކުރައްވާފަ އެވެ. އަދި މާތްވެގެންވާ އިސްލާމްދީނުގެ ތަޢުލީމު އުނގަންނައިދޭނެ އެދުރުން، މީހުން ދިރިއުޅޭ ރަށްރަށަށް ފޮނުއްވުމުގެ ބޮޑު މަޝްރޫޢެއް ހިންގަވާފަ އެވެ. އެ ޒަމާނަކީ، މަދްރަސާގެ ގޮތުގައި މިސްކިތްތައް ބޭނުންކުރެވުނު ޒަމާނެކެވެ. އެހެންކަމުން، އެ ރަދުން ބިނާކުރެއްވި މިސްކިތްތަކަކީ، މިރާއްޖޭގެ ފުރަތަމަ ރަސްމީ މަދްރަސާތައް ކަމަށް ޤަބޫލުކުރެވެ އެވެ.\n4. ދިވެހިރާއްޖެ ރަސްމީކޮށް އިސްލާމްވުމުގެ ކުރިން، އަމިއްލަ ފަރާތްތަކުން އިސްލާމީ މަދްރަސާތައް ހިންގާފައި ވެ އެވެ.\nއެއިން އެންމެ އިހުގެ އެއް މަދްރަސާއަކީ، އައްޑު އަތޮޅު މީދޫގައި، ޔޫސުފު ނާއިބު ޤާއިމުކުރެއްވި ހައިބަތުހުރި މަދްރަސާ އެވެ. އެ މަދްރަސާއިން ވަނީ، އައްޑުއަތޮޅާއި، ފުވައްމުލަކާއި، ހުވަދު އަތޮޅުގައި އިސްލާމްދީން ފަތުރާފަ އެވެ.\n5. ދިވެހިރާއްޖޭގައި ޒަމާނީ ތަޢުލީމުގެ ފިކުރު އުފެއްދެވި ބާނީ އަކީ، ސުމުއްވުލްއަމީރު މުޙައްމަދު އަމީން ދޮށިމޭނާކިލެގެފާނެވެ.\n6. ދިވެހި ތާރީޚު ދުވަހަކުވެސް ދެކިފައިނުވާ ދަރަޖައަކަށް، ދިވެހި ދަރީންނަށް ތަޢުލީމާއި ތަރުބިއްޔަތު ދިނުމުގެ ބިޔަ މަޝްރޫޢެއް ހިންގެވި ހަމައެކަނި ވެރިޔަކީ، ރައީސް މައުމޫނެވެ. އެމަނިކުފާނަށްވުރެ ފުރިހަމައަށް އެފަދަ މަޝްރޫޢެއް ހިންގެވި އެއްވެސް ވެރިޔަކު، ދިވެހިރާއްޖޭގައި ވެރިކަން ކުރައްވާފައެއް ނުވެ އެވެ. ދިވެހި ދަރީންނަށް، ބޯފެނާއި ކާބޯތަކެތި ލިބޭ ފަދައިން، ތަޢުލީމާއި ތަރުބިއްޔަތު ލިބެންޖެހޭނެ ކަން ޤަބޫލުފުޅުކުރައްވައި، އެކަން ޙަޤީޤަތަކަށް ހެއްދެވީ އެމަނިކުފާނެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގައި ސާނަވީ ތަޢުލީމާއި، މަތީ ތަޢުލީމު ޢާއްމުކުރެއްވީ އެމަނިކުފާނެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގައި ފުރަތަމަ ފަހަރަށް ކޮލެޖްތައް އުފެދި، އެއަށްފަހު، ޔުނިވަރސިޓީތައް އުފެދިގެންދިޔައީ ވެސް، އެމަނިކުފާނު ހިންގެވި ބިޔަ ތަޢުލީމީ މަޝްރޫޢުގެ ތެރެއިންނެވެ.\nމާތް ﷲ، ދިވެހި ދަރީންނަށް ތަޢުލީމާއި ތަރުބިއްޔަތު ދެއްވުމަށްޓަކައި މަސައްކަތްކުރެއްވި އެންމެހައި ބޭފުޅުންނަށް ރަޙުމަތާއި ބަރަކާތް ލައްވާށި އެވެ! މި ދުޢާގައި ވަކީން ޚާއްޞަކޮށް، ޔޫސުފު ނާއިބާއި، ދަރުމަވަންތަ ރަސްގެފާނާއި، ދިވެހިރާއްޖެ އިސްލާމްކުރެއްވި ޢިލްމުވެރި ވަލީވެރިޔާ އާއި، ބޮޑުތަކުރުފާނާއި، ވާދޫ ދަންނަކަލޭގެފާނާއި، އިސްކަންދަރު ރަސްގެފާނާއި، ރައީސް މުޙައްމަދު އަމީނާއި، ރައީސް މައުމޫނުގެ ނަންފުޅު ފާހަގަކުރަމެވެ. މާތް ﷲ، މިއެންމެ ބޭކަލުންނަށް ނިމުމެއް ނެތް ރަޙުމަތާއި ބަރަކާތް، މަތިމައްޗަށް މިންވަރުކުރައްވާށި އެވެ! އާމީން!


101 aharuge Mr.P : faruvaa ah fahu mulhin rangalhu - AO News\n101 އަހަރުގެ މިސްޓަރ ޕީ: ފަރުވާއަށްފަހު މުޅިން ރަނގަޅު\nއިޓަލީގެ ރިމިނީގެ ޢިމާރާތެއް/\n101 އަހަރުގެ އިޓަލީ މީހަކު ކޮރޯނާ ވައިރަހުން ރަނގަޅުވެ ހޮސްޕިޓަލުން ދޫކޮށްލައިފިއެވެ.\nމިސްޓަރ ޕީ ގެ ނަމުން މަޝްހޫރު މިމީހާ ކޮވިޓް 19 އަށް ޕޮޒިޓިވް ވުމާގުޅިގެން އިޓަލީގެ ރިމިނީ ހޮސްޕިޓަލުގައި އެޑްމިޓް ކުރީ މިދިޔަ ހަފްތާގެ ތެރޭގައެވެ.\nފަރުވާއަށްފަހު ބަލިން މުޅިން ފަސޭހަވެގެން އަންގާރަ ދުވަހު އޭނާ ވަނީ ގެއަށް ފޮނުވާލާފައެވެ.\nމިކަމާގުޅިގެން ރިމިނީގެ މޭޔަރ ގްލޯރިއާ ލިސީ ވިދާޅުވީ މިސްޓަރ ޕީގެ މި އާދަޔާއި ޚިލާފު ރަނގަޅު ވުމާއެކު މުސްތަޤްބަލަށް އޮތް އުއްމީދު ބޮޑު ވެގެން ހިނގައްޖެ ކަމަށެވެ.\n” މިސްޓަރ ޕީ އެވަނީ ކާމިޔާބް ޙާސިލް ކޮށްފައި.އަންގާރަ ދުވަހު ހަވީރު ޢާއިލާއިން ވަނީ އޭނާ ގެއަށް ގެންގޮސްފައި. 101 އަހަރުގައިވެސް އަދި މުސްތަޤްބަލެއް އެބައޮތްކަން އޭނާ އަހަރެމެންނަށް ދައްކައިދީފި.” މޭޔަރ ވިދާޅުވިއެވެ.\nމިސްޓަރ ޕީ އުފަންވީ 1919ގައި ސްޕޭންއިން ފެނުން ބޮޑު ރޯގާގެ ދުވަސްވަރުއެވެ. އޭނާވަނީ އެވައިރަހަށްވެސް ޕޮޒިޓިވް ވެ ބަލިން އެއްކޮށް ގަދަވެފައެވެ. އޭރު ސްޕެނިޝް ފްލޫ ޖެހިގެން ދުނިޔޭގެ 50 މިލިއަން މީހުން މަރުވެފައިވެއެވެ.\nބުރާސްފަތި ދުވަހާއި ހަމަޔަށް މިސްޓަރ ޕީ ގެ އުފަން ރަށް ކަމަށްވާ އިޓަލީގެ ރިމިނީގައި 1189 މީހަކު ކޮވިޑަށް ޕޮޒިޓިވް ވެފައި ވެއެވެ.\nމިދިޔަ އަހަރުގެ ޑިސެމްބަރ މަހު ޗައިނާގެ ވޫހާން އިން ފެނުނު ކޮވިޑް 19 މިހާތަނަށް 197 ޤައުމަށް ފެތުރި ދުނިޔޭގެ 5،97،458 މީހުންނަށް ބަލި ފައިވެއެވެ. މިބަލީގައި 27،370 މީހުން ވަނީ މަރުވެފައެވެ. މިހާތަނަށް 9134 މީހުން އިޓަލީގައި ކޮވިޑް 19 ޖެހިގެން މަރުވެފައިވެއެވެ. އިޓަލީ ވެފައިވަނީ އެންމެ ގިނަ މީހުން ކޮވިޑް 19 ޖެހިގެން މަރުވި ޤައުމުގެ ގޮތުގައެވެ.


Dhevana phase ge bridge eh hulhuvaalaifi\nދެވަނަ ފޭސްގެ ބްރިޖެއް ހުޅުވާލަައިފި\nދެވަނަ ފޭސްގެ އެއް ބްރިޖު\nހުޅުމާލޭ ދެވަނަ ފިޔަވަހީގެ އެއް ބްރިޖާއި ވަކި ސަރަހައްދެއް އާއްމުންނަށް ވަދެވޭ ގޮތަށް މިއަދު ހުޅުވައިފި އެވެ.\nހައުސިން ޑިވެލޮޕްމަންޓް ކޯޕަރޭޝަން (އެޗްޑީސީ) ރޭ އިއުލާނެއް ކޮށް ބުނީ، ހުޅުމާލޭ ދެވަނަ ފިޔަވަހިން ދޫކޮށްފައިވާ ގޯތިތަކުގައި އާއްމު ފަރާތްތަކުން ދިރިއުޅެން ފެށުމާ ގުޅިގެން އެ ފަރާތްތަކަށް އެ ސަރަހައްދަށް އަރައި ފޭބުމުގައި ދަަތިތައް ދިމާވާތީ އެކަން ހައްލު ކުރުމަށް ކަމަށެވެ. މިއަދުން ފެށިގެން ހުޅުވާލުމަށް ނިންމާފައިވަނީ ހުޅުމާލޭ ފުރަތަމަ ފިޔަވަހީގެ ނިރޮޅުމަގާ ގުޅިފައިވާ ބްރިޖެވެ.\nއެޗްޑީސީން ބުނީ، ބްރިޖު ހުޅުވި ނަމަވެސް، ދެވަނަ ފިޔަވަހިން ހުއްދަ ދީފައިވާ ސަރަހައްދު ނޫން އެހެން ސަރަޙައްދުތަކަށް އެ ކޯޕަރޭޝަނުގެ ހުއްދަ ނެތި އާއްމު ފަރާތްތަކުން ވަދެނިކުމެ އުޅުމާއި އަރައިފޭބުން މަނާ ވާނެ ކަމަށެވެ. އަދި ދެވަނަ ފިޔަވަހީގެ ބީޗް ސަރަހައްދު ބޭނުންކުރާ ފަރާތްތަކުން، އެ ކޯޕަރޭޝަނުން ކަނޑައަޅާފައިވާ އުސޫލުތަކާ އެއްގޮތަށް އަމަލުކުރުމަށްވެސް ވަނީ އިލްތިމާސްކޮށްފަ އެވެ.\nއާއްމުންނަށް ވަދެވެނީ ވަކި ސަރަހައްދަަކަށް --\nސެކަންޑް ފޭސްގައި ދޫކޮށްފައިވާ ބިންތަކުގައި އަމިއްލަ މީހުން އަޅާފައި ހުރި ބައެއް ގެތަށް ނިމި އެ ސަރަހައްދަށް މީހުން ބަދަލުވާން ފެށީ މި ހަފްތާ ތެރޭގަ އެވެ. މީހުން ދިރިއުޅެން ފަށާފައިވަނީ ނިރޮޅު މަގާ ގުޅިގެން ފޭސް ދޭކަށްވާ މަގުތަކަށް ހުރި ގޯތިތަކުގަ އެވެ. އެމީހުން އެ ސަރަހައްދަށް ވަދެ ނިކުމެ އުޅުނީ، ކޮންމެ ފަހަރަކު ލޮޓް ނަންބަރު ބުނެގެން ހުއްދަ އާއެކު އެވެ. ސެކަންޑް ފޭސް ސަރަހައްދަށް އާއްމުންނަށް ވަދެވެނީ އެޗްޑީސީގެ ވަކ ހުއްދައަކާއެކު އެވެ.\nހުޅުމާލޭގެ ދެ ވަނަ ފިޔަވަހި 240 ހެކްޓަރުގެ ބިން ހިއްކާފައި ވަނީ 2017 ވަނަ އަހަރު ރައީސް އަބްދުﷲ ޔާމީންގެ ސަރުކާރުގެ އެވެ.\nހުޅުމާލޭ ފުރަތަމަ ފިޔަވަށްސާއި ދެވަނަ ފިޔަވަހި ގުޅުވާލުމަށް ހަދާ ކަނެކްޓިން ބްރިޖުތަކުގެ ހަތަރު ބްރިޖެއް ތަރައްގީކުރުމުގެ މަސައްކަތް އެޗް.ޑީ.ސީން އަންނަނީ ކުރަމުންނެވެ. މި ބްރިޖުތަކުގައި ވެހިކަލްތަކަށާއި ފައިމަގުގައި އުޅޭ މީހުންނަށް ހާއްސަ ލޭންތަކެއް ހުރެ އެވެ.


Asian championship: Saaid semi ah, Fazeel qaumee record muguraalaifi | Mihaaru\nސާއިދު (ކ) އާއި ފަޒީލް މިދިޔަ އަހަރުގެ ގައުމީ މުބާރާތުގެ ކާމިޔާބީތައް ދައްކާލަނީ. --ފޮޓޯ: ނިޝާން އަލީ/ މިހާރު\n22 އެޕްރީލް 2019 - 00:153comments\nގަތަރުގެ ދޯހާގައި މިއަދު ފެށި އޭޝިއަން އެތުލެޓިކްސް ޗެމްޕިއަންޝިޕުގެ 100 މީޓަރު ދުވުމުން ރާއްޖޭގެ ހަސަން ސާއިދު ސެމީ ފައިނަލަށް ދަތުރުކުރިއިރު 10،000 މީޓަރު ދުވުމުން ރާއްޖޭގެ ހުސެއިން ފަޒީލް ހާރޫން ގައުމީ ރެކޯޑް މުގުރާލައިފި އެވެ.\nމީގެ ދެ އަހަރު ކުރިން އިންޑިއާގައި ބޭއްވި މުބާރާތުގެ 100 މީޓަރު ދުވުމުން ފައިނަލުގައި ވާދަކޮށް ހަތަރު ވަނަ ހޯދި ސާއިދު މިއަދު ސެމީ ފައިނަލަށް ދަތުރުކުރީ ފުރަތަމަ ބުރުގެ އެއް ވަނަ ހީޓުގައި 10.47 ސިކުންތުން ދުވެގެންނެވެ. އޭނާ ދިޔައީ ހީޓުގެ ފަސް ވަނަ އަށެވެ. މިދިޔަ ފަހަރު ފައިނަލުގައި ދުވީ 10.37 ސިކުންތުންނެވެ.\nމި ހީޓުގެ އެއް ވަނަ ހޯދި ބަހުރޭނުގެ ފިޝާ އެންޑްރިއު ރޭސް ނިންމީ 10:15 ސިކުންތުންނެވެ. ދެ ވަނަ ހޯދި ގަތަރުގެ އޮގުނޯޑޭ ޓޮސިން ޖޯސެފް 10.22 ސިކުންތުން ދުވިއިރު ތިން ވަނަ އަށް ދިޔައީ 10.26 ސިކުންތުން ދުވި އީރާނުގެ ޓަފިޓާން ހަސަން އެވެ.\nއެ ފަހަރުގެ ކާމިޔާބީއާ އެކު މި ބިޔަ އޭޝިއާގެ ހަތަރު ވަނަ އަށް އެންމެ ބާރު ދުވުންތެރިޔާގެ ޝަރަފާ އެކު ސާއިދު ވެގެން ދިޔައީ މަތީ ފަންތީގެ ކުޅިވަރަކުން އެންމެ ބޮޑު ކާމިޔާބެއް ހޯދި ދިވެއްސަށެވެ.\nރާއްޖޭގެ ފަޒީލް 10،000 މީޓަރު ދުވުމުން ގައުމީ ރެކޯޑް އޭނާގެ ކެރިއަރުގައި ތިން ވަނަ ފަހަރަށް މިއަދު މުގުރާލީ މިއަދު 32:46 މިނެޓުން ދުވެގެންނެވެ. އޭނާ އަކީ ރޭހުގެ 12 ވަނަ އެވެ. އެއް ވަނަ އަކީ 28:26 މިނެޓުން ރޭސް ނިންމި ބަހުރޭންގެ ފިކާޑޫ ޑަވީޓެވެ. ދެ ވަނަ އަކީ އެ ގައުމުގެ ގަނީ ހަސަނެވެ. ޓައިމިން އަކީ 28:31 މިނެޓެވެ. ތިން ވަނަ ހޯދީ 28:28 މިނެޓުން ދުވި އިންޑިއާގެ ގަވީޓް މުރްލީ ކުމާރެވެ.\nކުރިން ފަޒީލް އަތުގައި މި ރެކޯޑް އޮތީ މިދިޔަ އަހަރުގެ އޮކްޓޯބަރު ގައުމީ މުބާރާތުގައި 33:34 މިނެޓުން ދުވެގެންނެވެ. އޭގެ ކުރިން މި ރެކޯޑް އޭނާގެ އަތުގައި އޮތީ އިންޑިއާގައި 2017 އަހަރު ބޭއްވި އޭޝިއަން އެތުލެޓިކްސް ޗެމްޕިއަންޝިޕުގައި 34.21 މިނެޓުން ދުވެގެންނެވެ. ކުރީގެ އެއް ވަނަ ދުވުންތެރިޔާ ހުސެއިން ހަލީމް (ކުޑަހުސެން) 1989 ވަނަ އަހަރު ހެދި ރެކޯޑް ފަޒީލް އެ ފަހަރު މުގުރާލީ 28 އަހަރަށް ފަހު އެވެ. މި ރާސްތާގެ ޓްރެކުން ބޭރު އިވެންޓް ކަމަށްވާ 10 ކިލޯމީޓަރުގެ ގައުމީ ރެކޯޑް ވެސް އޮތީ އޭނާގެ އަތުގަ އެވެ.\nއިންޑިއާގެ ބެންގަލޫރުގައި ހެދި ދެ މަހެއްހާ ދުވަހުގެ ތަމްރީންތަކަށް ފަހު މުބާރާތާ ކުރިމަތިލި ރާއްޖޭގެ ޓީމުގައި ސާއިދާއި ފަޒީލްގެ އިތުރުން ހިމެނެނީ އިބްރާހިމް އަފްޝާން އަލީ (އައްޕި) އާއި ނުޖޫމް ހަސަން އާއި ސަރީސް އަހުމަދާއި އިބާދުﷲ އާދަމް އަދި ހުސެއިން ރިޒާ އެވެ.\nފަޒީލް ދެން ދުވާނީ 5000 މީޓަރު ރޭހުގަ އެވެ. ސާއިދަށް ދެން އޮތީ 100 މީޓަރު އަދި 400 މީޓަރު ރިލޭ އެވެ. އޭނާއާ އެކު ސަރީސް ވެސް އެ ދެ އިވެންޓުގައި ވާދަކުރާނެ އެވެ. އައްޕި އާއި އިބާދުﷲ ވާދަކުރާނީ 200 މީޓަރު ދުވުމާއި 100 މީޓަރު ރިލޭ އާއި 400 މީޓަރު ރިލޭގަ އެވެ. ނުޖޫމް ދުވުމަށް ހަމަޖެހިފައިވަނީ 100 މީޓަރު ރިލޭ އާއި 400 މީޓަރު ރިލޭގަ އެވެ. ރިޒާ ތިން އިވެންޓެއްގައި ދުވާނެ އެވެ. އެއީ 800 މީޓަރު ދުވުމާއި 1500 މީޓަރު ދުވުން އަދި 400 މީޓަރު ރިލޭ އެވެ.\nއިތުރު ލިޔުންތައް އޭޝިއަން އެތުލެޓިކްސް ޗެމްޕިއަންޝިޕް އެތުލެޓިކްސް ހަސަން ސާއިދު


Sheikh Sameer Adhi Sheikh Zahir Ge Thaaeedhu Dr Shaheem Ah - Vaguthu\nޝައިހް ސަމީރް އާއި ޝައިހް ޒާހިރްގެ ތާއީދު ޑރ. ޝަހީމްއަށް\n6 މަސް ކުރިން ( ޖުލައި 8, 2018 )\nޝައިޚް އަޙުމަދު ސަމީރު\nރައީސް އަބްދުﷲ ޔާމީން އަބްދުލް ގައްޔޫމްގެ ރަނިއްމޭޓަކަށް އިސްލާމިކް ޔުނިވަރސިޓީގެ ޗާންސެލަރގެ މަޤާމުގައި ހުންނެވި ޑރ. ޝަހީމް ހަމަޖެއްސުމާއި ގުޅިގެން އެމަނިކުފާނަށް ރާއްޖޭގެ މަޝްހޫރު ދީނީ އިލްމުވެރިން ކަމަށްވާ ޝައިހް އަހުމަދު ސަމީރު އަދި ޝައިހް އަލީ ޒާހިރް ބިން ސައީދް ތާއީދު ކުރައްވައިފިއެވެ.\nޝައިހް ސަމީރު އަދި ޝައިހް ޒާހިރު، ޑރ. ޝަހީމްއަށް ތާއީދުކޮށްފައިމިވަނީ ރައީސް ޔާމީންގެ ފަހަތްޕުޅަށް ހުރިހާ ދީނީ އިލްމުވެރިން އަރައިވަޑައިގަތުމަށް ޑރ. ޝަހީމް ގޮވާލައްވާފައިވާ ދަނޑިވަޅެއްގައެވެ.\nޑރ. ޝަހީމްއަށް ތައީދު ކުރާކަން ހާމަކުރައްވަމުން ޝައިހް އަލީ ޒާހިރު ބިން ސައީދު ކުރެއްވި ޓްވީޓްގައި ވިދާޅުވެފައިވަނީ ޑރ. ޝަހީމް އަކީ ވަރަށް ގާބިލް ބޭފުޅެއް ކަމަށާއި އެމަނިކުފާނަށް މަރުހަބާ ދަންނަވާ ކަމަށެވެ.\nރަނިން މޭޓަކަށް ޑރ. ޝަހީމް ހަމަޖެއްސުމުން ޝައިހް އަހުމަދު ޝަމީރު ކުރެއްވި ޓްވީޓްގައި ވިދާޅުވެފައިވަނީ ރަނިން މޭޓެއްގެ ގޮތުގައި ޑރ. ޝަހީމްގެ ނަންފުޅު ހުށައެޅުއްވުމުން ޑރ. ޝަހީމް އެމަނިކުފާނާއި ބައްދަލުކުރައްވައި މަޝްވަރާކުރެއްވި ކަމަށެވެ. އަދި ޑރ. ޝަހީމް ރަނިއްމޭޓަކަށް ހަމަޖެއްސުމަކީ ދީނާއި ވަތަނަށް ހިދުމަތް ކުރެއްވުމުގެ ފުރުސަތެއްކަމުގައި ބަލައި ކުރިއަށް ދިޔުމަށް ޑރ. ޝަހީމްއަށް ލަފާ އަރުވާފައިވާނެ ކަމަށެވެ.\n" ރަނިން މޭޓެއްގެ ގޮތުގައި ޑރ. ޝަހީމްގެ ނަންފުޅު ހުށައެޅުއްވުމުން ޑރ. ޝަހީމް އަޅުގަނޑާއި ބައްދަލުކުރައްވައި މަޝްވަރާކުރެއްވި. އަދި ޑރ. ޝަހީމް ރަނިއްމޭޓަކަށް ހަމަޖެއްސުމަކީ ދީނާއި ވަތަނަށް ހިދުމަތް ކުރެއްވުމުގެ ފުރުސަތެއްކަމުގައި ބަލައި ކުރިއަށް ދިޔުމަށް ޑރ. ޝަހީމްއަށް އަޅުގަނޑު ލަފާ އެރުވިން" ޝައިހް އަހުމަދު ސަމީރުގެ ޓްވިޓްގައިވެއެވެ،\nއަދި އިސްލާމް ދީނާއި މުސްލިމުންނަށް ޚިދުމަތް ކުރެއްވުމުގެ ހެޔޮ ތައުފީގު ޑރ. ޝަހީމްއަށް މިންވަރު ކުރައްވާ އެގޮތުގެ މަތީގައި ސާބިތުކަމާއި އެކު ލެހެއްޓެވުމަށް އެދި ޝައިހް ސަމީރު ވަނީ ﷲ ގެ ހަޟްރަތަށް ދުއާ ދަންނަވާފައެވެ.\nޖުލައި 8, 2018 - 11:25\nއަހަރެމެން ނެތިން ތާއީދު ކުރާކަށް.\nޖުލައި 8, 2018 - 11:33\nޑައިޖިން ބޭނުންތަ ލޮލް\nޖުލައި 8, 2018 - 12:02\nމަތާއިދުކުރަން ޝަހީމުއައްވެސް ސަމީރުއަށްވެސް އަދި ޒާހިރުއަށްވެސް އެކަމް ޔާމީނުއަކަށް މަށެއް ތާއީދެއް ނުކުރާން ސޯ ނޯ ވޯޓްސް4ޔޫ\nޖުލައި 8, 2018 - 11:26\nހައްޤުގެ އިލްމުވެރީން ރަސްރަސްކަލުންގެ ދަރުބާރާއި ގާތްވުމަކީ މިހާތަނަށް ތާޜީޙު ހެކިދިން ކަންތައްތަކެއް ނޫން. ރައީސްޔާމީންއަކީ ﷲ ގެ ޝަރިއަތް ބަދަލުކޮށްލި ތޯއޫތެއް\nޖުލައި 8, 2018 - 16:23\nދެން ތިހެންވީއިރު ކޮބާ އެމް.ޑީ.ޕީ ގެ ހާލަތަކީ.\nޖުލައި 8, 2018 - 11:29\nދެން މަހުލޫފް ބުނޭ ސަމީރަކީވެސް ފޭކެކޭ. މަހުލަުފް ތީ ކާކުތަ މީހަކު ހޭބަލިވާކަށް\nޖުލައި 8, 2018 - 12:06\nރައީސް ޔާމީންގެ ސަރުކާރަކީ ދީނީ ސަރުކާރެއްކަމަށް ބުނަނީ އެއީ\nﷲ ހަރާމްކުރެއްވި އެތައްކަމެއް އޭނާގެ ސަރުކާރުގައި ހަލާލްކޮށްފައިވާތީ\n1- މިއުޒިކް ކުޅުމާއި އަޑުއެހުން\n2- ރިބާ ކެއުން\n3- ފާޙިޝް ކަންތައްތަކާއި ޒިނޭ އާއްމުުވުން\n4- ޔަހޫދީންނާއި ނަސާރާއިންނަށް ސަހަރޯވެރިވުމާއި ގުޅުން ބަދަހިކުރުން\n5- މާތްﷲ 07 އުޑުމަތީން ބާވައިލެއްވި ޝަރިއަތް ބަދަލުކުރުން\nކޮބާތޯ ޤައުމުގެ އާލިމުން މި ސުވާލަށް ޖަވާބެއް ދީފާނަންތޯ އަޅުގަނޑުމެން ޖާހިލުންނަން ތަންދޮރު އޮޅުންފިލުވާދީފާނަންތޯ\nޖުލައި 8, 2018 - 12:08\nޖުލައި 8, 2018 - 12:18\nކޮބާ ކަލެއަށް ރަގަނޅު މީހާ!! އެއީ ނަޝީދުތަ؟ ކަލޭ ތިކީ ހުރިހާ ކަމެއްކުރުމުގެ މުގޫ އޮތީ އޭނާގެ އަތުގައިކަން ކަލެއަށް ނޭގުނީތީ ހިތާމަކުރަން!! ދުނިޔޭގައި އުޅެންޏާ ޣައިރު މުސްލިމުންނާވެސް ގުޅުން ބަދަހިކުރަންޖެހޭ!! ދޭދޭ ގައުމުތަކާ ގުޅުން ބަދަހި ކުރަންޖެހޭ!! އެއީ އެމީހުން ބުނާހާ ކަމެއްކޮށް ބުނާހާ އެއްޗެއް ބޮޔެގެން ތިބެ ކުރާ ކަމެއްނޫން!! އެކަމަކު އެގުޅުން ވާންޖެހެނީ އިސްލާމްދީނާ ގައުމަށް ގެއްލުން ނުވާފަދަ ގުޅުމަކަށް!! އެކަން އެގޮތަށް ޔާމީންކުރަނީ!! ކަލެއަށް ނޭގެނީތަ ކީރިތި ރަސޫލާގެ ޒަމާނުގައިވެސް ދީނަށް ގޮވާލައްވަމުން ޢައިރު މުސްލިމުންނާ ބައްދަލުކޮށް އެމީހުންނާ ގުޅުން ބޭއްވިކަން!! އިސްލާމީ ތާރީޚު ފޮތްތަށް ކިޔާބަލަ އަނގަ ނުތަޅާ!! އޭރުން އެނގޭނެ!! ދެން ކަލޭ ތިބުނަނީ ﷲ ޙަރާމް ކުރެއްވި އެތައްކަމެއް ހުއްދަ ކުރީއޭ!! ކޮންކަމެއް ހުއްދަކުރީ ޔާމީންގެ ސަރުކާރުން!! ކަލޭ ނިކަން ބުނެދީބަލަ!! ޒިނޭ ކުރާކަށް ހުއްދަ ނުދޭ!! ވައްކަން ކުރާކަށް ހުއްދަ ނުދޭ!! އެއްޖިއްސުން ގުޅުން ހިންގާކަށް ހުއްދަ ނުދޭ!! ބަނގުރާ ބޮޔެ މުސްލިމުންނަށް ވިއްކާކަށް ހުއްދަ ނުދޭ!! ރިބާ ކާކަށް ހުއްދަ ނުދޭ!! މިއީ ޔާމީން ސަރުކާރުން ހުއްދަ ދީފައިވާ ކަންތައްތަކެއްނޫން!! އެކަމަކު ކޮންމެ ތަނެއްގައިވެސް ތަން ފަސާދަކޮށް ޝައިޠާނާގެ ބަހައް ހެއްލި ފާޙިސް ޢަމަލުތައްކުރާ މީހުން ތިބޭނެ!! އެހެން އެވަނީ!! އެކަމަކު މިސަރުކާރުން އެކަންކަން ކުރާ މީހުންނަށް ހަރުކަށި އަދަބު ދޭ!! އެއީ މޫނަކަށް ކަނދުރާއަކަށް ބެލުމެއްނެތި!! ކަލެއަށް އެވަރުވެސް ނޭގޭ ދޯ؟ ކަލޭ ތިކޮމެންޓުކުރަނީ ޕާކިސްތާނު އަފްއާނިސްތާނު ބޯޑަރުގައި "ވާނުވާގައި" ތިބޭ ހައްދުފަހައަނައަޅާފައި ހުރި މީހެއްގެ އުނގަށް ވެއްޓިހުރެކަމަށް ބޮޑަށް ލަފާކުރެވެނީ!! ކަލޭ އެބަޖެހޭ އިސްލާޙުވާން!! އިސްލާމްދީނަކީ އެއްވެސް ކަމެއްގައި ހައްދުފަހަނައަޅާ ދިއުން ހުއްދަކުރާ ދީނެއްނޫން!!\nޖުލައި 8, 2018 - 14:36\nމުނާފިޤުންގެ ސިފަޔަކީ ތިޔައީ ކަލޯ\nޖުލައި 8, 2018 - 14:09\nބަލަގަ ކޮއްކޯ ޗާކީ ހުރިހާ ކަމަކީ އަންނި ބޭބެ ކުރިހާ ކަންތައް ތަކުގެ ވާކައޭ އަނެއްކާ ކޮށްކޮއަށް ލިއުމުގާ ނަން އޮޅުނީތޯ؟ ޔަހޫދީންނާ ގުޅުން ބޭއްވީ ކާކުތޯ؟، ދީނަށާ ރަސޫލާގެ ސުންނަތައް ފާޅުގާ ޖޯކުޖެއްސްވީ ކާކުތޯ،؟3އަހަރުތެރޭ ޤައުމު އިނދަޖައްސާލީ ކާކުތޯ؟، ރާ ބުއިމަށް ހިއްވަރު ދެއްވީ ކާކުތޯ؟، ވެރިކަމުގާ މުލިއާގެ ނާސި ގެއަކައް ހެއްދެވީ ކާކުތޯ؟، މިތާނގާ ެހެން ދީންތަކައް ފައްޅި އަޅައިދެން ފާޅުގާ ވަކާލާތު ކުރީ ކާކުތޯ؟، ދޮންމީހުން އުޅޭ ގޮތައް އުޅުމައް ބާރުއެޅީ ކާކުތޯ؟ މީ ވަރަށް ވާހަކަ ވ ސަލާމް\nޖުލައި 8, 2018 - 16:29\nޙަސަނުބެ ތިޔަބުނީ ރަނގަޅަށް. ޑެންމާކުގަ 'ޖެސޫޓްސް' JESUITS ގެންނަން ގޮވާލި މީހާގެ ފަހަތުން ދުވުމަކީ ކޮންކަހަލަ ކަމެއްބާ.\nޖުލައި 8, 2018 - 11:37\nށެކިއުލާއިން ބެޔނުންވާނީ އަންނިދޯ\nޖުލައި 8, 2018 - 11:46\nޖުލައި 8, 2018 - 11:52\nއުއްމީދަކީ މިހެންދަމުން ކުރިޔަށްއޮތްތަނުގަ ވެރިކަމުގެ ފުހިމަމާނާއިގަ އިސްލާމްދީނުގެ ހުރިހާ އަސާސެއެކުލެވޭ ވެރިކަމެ މިރާއްޖޭގަ ހިގާތަންފެނުން.. މިއީ ފެށުމެއްކަމަށްބަލާ... މިވއރިކަން ދެން އޮތްތަނުގަ ރަޢީސާ ނައިބުވެސް އިސްލާމީ އިލްމުވެރިންނަވުމަށްއެދޭހިދު ރޔާމީނާ ޑރޝަހީމުއަށް ﷲހަޒުރަތުން ކާމިޔާބަށްއެދެން.. ފުރިހަމަ ނިންމުމެ..\nޖުލައި 8, 2018 - 11:54\nދެން ސަރުކާރުން ބައްލަވަންވީ ރައްޔިތުންނަށް ދަތިވެފައިވާ ކަންކަން ހައްލު ކޮށްދޭން. އެގޮތުން ވިޔަފާރި ވެރިންނަށް ގުޅިފަޅުން ކުޑަ އަގުގައި ބިން 100 އަހަރަށްދޭންވީ 15000 ކުންފުންނަށް 2019 ނިމުމުގެ ކުރިން ބިން ދޭނެކަމުގެ ލިޔުން ހަވާލު ކުރުމަށްފަހު...\nޖުލައި 8, 2018 - 11:59\nމިހާރުވެސް އެބަހުއްޓޯ ނައިބްރައީސަކު. ސަހީމް ހީކުރަނީ ދީނީގޮތުން ވިސްނާފަ ކަމައްތަ ޝަހީމް ރަނިންމޭޓަކައް ނެގީ އެއޮއްގެން ގޮވަނީ އިންތިހާބު ކާމިޔާބު ކުރަން ފަސޭހައަކަށޯ ކަލޯ ހައްލާލައިފަ ތިހުރީ.\nޖުލައި 8, 2018 - 16:37\nކޮންމެއަކަސް ޑެންމާކުގަ 'ޖެސޫޓްސް' JESUITS ގެންނަން ގޮވާލި މީހާގެ ފަހަތުން ދުވުމަކީ ކޮންކަހަލަ ކަމެއްބާ. ކަނޑައެޅި ކުފުރަށްގޮވާލާ ބަޔަކަށްވުރެ އަނިޔާވެރިބައެއްވެސް ރަނގަޅު.\nޖުލައި 8, 2018 - 12:14\nތިބުނާ ކަންކަން އެމްޑީޕީއާ ޖުމުހޫރީއަށް ބަދަލު ކުރެވޭތަ ވާނި އިތުރަށް ގޯސް. އެ ލާދިނީ ކަންކަން ބަދަލު ވާނީ ދެވަނަ މީހަކަށް އެކަން ބަދަލު ކުރެވޭކަހަލަ މީހަކު ހުރެގެން ވީމަާ ޔާމީނުގެ ނިންމެވުން ސަހީމު ގަބޫލު ކުރެއްވީތި މަރުހަބާ.\nޖުލައި 8, 2018 - 12:25\nﷲ އަކްބަރު. އުފާވެރިކަމުގެ ކޮޅެއް ނެތް. މާތްﷲ އަށް ޙަމްދުކުރަން. އިދިކޮޅު މީހުން ކިތަންމެ ފުއްޕާފަ އުޅުނަސް މިފަހަރު ރައީސް ޔާމީން އަދި ޑރ ޝަހީމުގެ ސަރުކާރެއް އެކުލެވިގެންދާނެ. ޢިންޝާﷲ.\nޖުލައި 8, 2018 - 12:30\nއަޅުގަނޑުމެންގެ ތެރެއިން ފިތުނަ ފަސާދަ ނެތި ދާނީ ކޮން އިރަކުންބާ؟ ޚިޔާލަކީ ތަފާތުއެއްޗެއް. އަހަންނަށް ފެނުނުތަކުގަ މި ސަރުކާރުން ކިތައްމެ ރަނގަޅުކަމެއް ކޮށްފި. ރައްޔުތުންގެ ޖީބުތައް ފުރިއްޖެ، ޑޮލަރުތައް މިލިބެނީ އޭޓީއެމުން އެއްވެސް މީހަކު ހާސްވެގެން އުޅޭކަން ނުޖެހޭ. މަސަައްކަތް ކުރަންކެރުނުވަރަކަށް ފައިސާލިބޭ. ބައެއްމީހުންނަށް އެކަން ހަޖަމްނުވަނީ،،\nޖުލައި 8, 2018 - 12:32\nތީ ދެ ޚާއިނުން! ދެ ފާސިޤުން!\nޖުލައި 8, 2018 - 13:51\nސަން ޝިޔާމުގެ ނަމުގަ ތިކޮމެޓުކުރާމީހާއަށް ނޭގޭތަ ތިނަމަކީ އެހެންމީހެއްގެ ވިޔަފާރިބުރޭންޑެއްގެ ރަޖިސްޓްރީނަމެއްކަން.. ފުރަތަ ތިމާހާ ހަމަ މަގުގަހުރެ އެހެންމީހުންނަށް ފާޑުކިޔާ.. ޝައިތާނާގެ ނުބައި އަމަލެއް މީސްތަކުންގެ ބޮލުގަ ބަދުނާމުއެޅުވުމާ ފިތުނައުފެއްދުން.. އެކަންކުރާމީހަކަށް އެކަންތައް ރައްދުކުރައްވާށި.. ހަސަދަވެރިންގެ މޭތެޅޭނެ މުއުމުނުނަނަ ނަސްރެއްލިބިދާނެކަމަށް.. އެކަމަކު ނަސަރަކީﷲގެ ހަޒުރަތުންލިބޭ ކަމެއްވީމަ އެކަމަކަށް ހުރަސްއެޅޭނެބާރެ އެކަކަށްވެސް ލިބިގެންނުވޭ.. ވީމާ ރޔާމީނާ ޝަހީމަށް ނަސްރުދެއްވުމަށްއެދި ﷲގހަޒުރަތުން ދުއާކުރަމުން ތިބާގެ ހިތަށް ތެދުމަގު ދެއްކެވުމަށްއެދެން...\nޖުލައި 8, 2018 - 12:38\nﷲ އަކްބަރު ޝުކުރު ﷲ\nޖުލައި 8, 2018 - 12:58\nއުއްމީދު ކުރަނީ ޓީޗަރުންގެ މުސާރަ ބޮޑު ކޮށް ދިނުނުން.\nކިޔަވާ ދަރިވަރުންނަށް ލޯނު ނުނަގާ ޕޮކެޓް މަނީއެއް ދީގެން ކިޔެވުމުގެ ފުރުސަތު ތަނަވަސް ކޮށްދިނުން.\nޖުލައި 8, 2018 - 13:01\nދީން ވިއްކާ ބައިގަނޑެއް މިރާއްޖޭގައި އުޅޭނެ. އެއީ މަގާމާއި ފައިސާއަށް ދީން ވިއްކާ މީހުން ކަން ދިވެހި ރައްޔަތުން ދަނޭ.\nޖުލައި 8, 2018 - 16:34\nޑެންމާކުގަ 'ޖެސޫޓްސް' JESUITS ގެންނަން ގޮވާލި މީހާގެ ފަހަތުން ދުވުމަކީ ކޮންކަހަލަ ކަމެއްބާ.\nޖުލައި 8, 2018 - 13:07\nﷲ އަކްބަރު. އުފާވެރިކަމުގެ ކޮޅެއް ނެތް. މާތްﷲ އަށް ޙަމްދުކުރަން.\nޖުލައި 8, 2018 - 13:16\nއިސްލާމް ދީން ނުދަންނަ މީހުން އެ ދީނުގެ ވާހަކަ ދެއްކުމަކީ ބިރުހުރި ކަމެއް\nޖުލައި 8, 2018 - 13:23\nމި ދިވެހި ރާއްޖޭ ނާމާންކަމެއްގެތެރޭގައި އޮއްވާ ވިސްނުންފުޅުގެތޫނުފިލިކަމުން ގައުމު ހަމަމަގައް އަޅުވައި ދެއްވި ކަމައްޓަކާ ޝުކުރުދަންަވަން\nޖުލައި 8, 2018 - 13:30\nއެއްވެސް އިލްމުވެރިޔަކާ ދެކޮޅެއް ނުވާނަން\nނަމަވެސް ވެރިޔަކައް ތިހުރިމީހާ ތައުބާވެ އެކަން އިއުލާން ނުކުރަނީހެއް ތާއީދެއް ނުކުރާނަން\nއޭނާ ވަނީ ﷲގެ ޝަރީއަތް ބަދަލުކޮއްފަ.\nޖުލައި 8, 2018 - 14:57\nޝަރީއަތް ބަދަލު ކުރީއެ ބުނާވާހަކައިގެ ތަފްސީލު ދެއްވުން އެދި ވވވ އާދޭސް ކޮށް ދަންނަވަން\nޖުލައި 8, 2018 - 14:58\nޖުލައި 8, 2018 - 13:45\nކޮބާ ރަންރީނދޫ ޓްވިޓަރޭ ހުންނާނެ މިހާރު ރަނގަޅަށް ރާކަނި މަސްކެވިފައި އިނގޭތޭ..\nޖުލައި 8, 2018 - 13:48\nޖުލައި 8, 2018 - 14:13\nމިހާރުވެސް ނައިބު ރައީސަކު ހުރޭ. މިޤައުމަށް އެމަނިކުފާނުގެ އޮތީ ކޮން ދައުރެއްތޯޯ؟ ޒިންމާއެއްނެތްގޮތަށް ނައިބުރައީސަކަށް ހުރުމަށްވުރެ އިސްލާމިކް ޔުނިވަރސިޓީގެ ޗާންސެލަރގެ ގޮތުގައި ޑރ. ޝަހީމް ހުންނެވުން ޤައުމަށް މާ ފައިދާބޮޑުވާނެކަމަށް ފެނޭ.\nޖުލައި 8, 2018 - 14:17\nއަނިޔާވެރިވުމަށާ ފަސާދައަށް ބައިއަތުހިފަން ކުރީސަފުގައި އިސްނަގައިގެން މި ތިއްބެވި ބައެއްދޯ؟\nއަނިޔާވެރިވުމާއި ފަސާދައަށްވުރެން ކަނޑައެޅި ކުފުރުވުމާ ކުފުރަށް ގޮވާލުމަކީ މާނުބައިކަމެއް. އެ ތާއީދުކުރީ ޑެންމާކުގަ 'ޖެސޫޓްސް' JESUITS ގެންނަން ގޮވާލި މީހާގެ ފަހަތުން ދުވުމާ ދެކޮޅަށް.\nޖުލައި 8, 2018 - 14:40\nތާއީދު ތިޔަކުރެއްވީ މޫމިނުންގެ ކަނބަލުންނާ މޫމިނުން ނިކަމެތި ކުރުމަށް ވަޒީފަތަކުން ދުރުކޮއް މޫނު ނިވާ ކުރި އުހުންތުން ނަށް އެންމެ.ކުޑަމިނުން ގުރުއާނާ ބެހޭ މަރުކަކަޒުން ފުރުސަތު ނުދީ ނަބީޔާގެ ސުއްނަތައް އަމަލު ކުރިޔަ ނޫދޭތީ ހެއްޔެވެ؟\nޖުލައި 8, 2018 - 15:26\nމީތަ މި ޤައުމުގެ ތިބި އެންމެ މަތީ ދނީ ޢިލްމުވެރިންނަކީ\nޖުލައި 8, 2018 - 16:38\n14 ގަޑިއިރު ކުރިން 37


Reendhoo Aky Keumugai Nuhimana Dhookohlevey Varuge Eche Noon - Vaguthu\nރީނދުލަކީ ކެއުމުގައި ނުހިމަނާ ދޫކޮށްލެވޭ ވަރުގެ އެއްޗެއް ނޫން\nކާތަކެތި ތައްޔާރު ކުރުމަށް ގެންގުޅޭ މަސާލާތަކަކީ އާއްމު ގޮތެއްގައި އެއިން އެތައް ފައިދާއެއް ލިއްބައިދޭ އެއްޗެކެވެ. އޭގެތެރޭގައި ދިރި، އަސޭމިރުސް، ރީނދޫ ފަދަ ބާވަތްތައް ހިމެނެއެވެ.\nހަށިގަނޑަށް ގިނަ ފައިދާތަކެއް ލިއްބައިދޭ ރީނދޫލަކީ ކެއުމުގައި ނުހިމަނައި ދޫކޮށްލެވޭ ވަރުގެ އެއްޗެއް ނޫނެވެ. ހަމުގެ މައްސަލަތަކުން ބަރުދަނަށް ވެސް އޭގެ އަސަރު ކުރުވާ ބާވަތެކެވެ.\nރީނދޫލުން ހަށިގަނޑަށް ލިބޭ ފައިދާ\nހުޅުތަކުގައި ރިހުން ރަނގަޅުވޭ\nއުމުރުން ދުވަސްވާ ވަރަކަށް ހުޅުތަކުގައި ރިއްސާ ރިއްސުމަށް ބޮޑު ލުޔެއް ލިބެއެވެ. ފަހުގެ ދިރާސާއެއްގައި ބުނެފައިވަނީ ރީނދޫ އަޅައިގެން ތައްޔާރު ކޮށްފައިވާ ބުއިންތަކުން ހުޅުގައި ރިއްސާ މީހުންނަށް 50 އިންސައްތަ ލުއިވެއެވެ.\nބަރުދަން ލުއި ކުރުމަށާއި ބަނޑުގައި ޖަހާފައި ހުންނަ ސަރުބީތައް ވިރުވާލުމަށް ރީނދޫ ވަރެއް ނެތެވެ. 2015 ވަނަ އަހަރު ކޮށްފައިވާ ދިރާސާއެއްގައިވާ ގޮތުން ބަރުދަން އިތުރުވެ ސަރުބީ ގިނަ ބައެއް ފަރާތްތަކުން ކޮންމެ ދުވަހަކު 800 މިލިގުރާމު ރީނދޫ ބޭނުން ކޮށްގެން 30 ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ނަތީޖާ ފެނިފައިވާ ކަމަށެވެ.\nހަކުރު ބަލިން ރައްކާތެރިކޮށްދޭ\n2012 ވަނަ އަހަރު ހަކުރު ބަލިޖެހިފައިވާ 240 މީހަކު ބޭނުން ކޮށްގެން ކޮށްފައިވާ މި ދިރާސާއިން އެނގޭގޮތުގައި ރީނދޫ އަޅައިގެން ބުއިންތައް ބުއިމަކީ ނުވަތަ ކެއުމުގައި ރީނދޫ ބޭނުން ކޮށްގެން ހަކުރު ބަލި ދަށްކޮށްދެއެވެ.\nސިކުނޑިއަށް ބޭނުންވާ ޕްރޮޓީން ލިއްބައިދޭ\nއަލްޒައިމާ، ޕާކިންސަން ފަދަ ސިކުނޑީގެ ބަލިތަކަށް ވެސް ރީނދޫއަކީ ފަރުވާއެކެވެ.\nމީޣެއިތުރުން ބަނޑު ހަރުވުމާއި ހަންގަނޑު އޮމާން ކުރުމަށާއި މޫނު މަތީގައި ނަގާ ބިހިތައް ނައްތާލާ މޫނުގެ ކުލަ އަލި ކޮށްލުމަށް ވެސް ރީނދޫއަކީ ވަރަށް ރަނގަޅު ބާވަތެކެވެ.


Aamdhanee 46% dhahve, haradhah kuda dhahvumeh!\nއާމްދަނީ 46 ޕަސެންޓް ދަށް، ހަރަދަށް ކުޑަ ދަށްވުމެއް\nމާލެ އައި ޓޫރިސްޓެއް ފޮށި ތަންމަތި ހިފައިގެން ލޯންޗުގެ އިންތިޒާރުގައި މަޑުކޮށްލައިގެން -- ފޮޓޯ: އަވަސް\nދައުލަތަށް ލިބުނު އާމްދަނީ 46 ޕަސެންޓް ދަށްވިނަމަވެސް، ދައުލަތުގެ ހަރަދަށް މިހާތަނަށް އައިސްފައިވަނީ ކުޑަ ދަށްވުމެއް ކަމަށް ފިނޭންސް މިނިސްޓްރީން ބުނެފި އެވެ.\nފިނޭންސް މިނިސްޓްރީން މި މަހުގެ ތިންވަނަ ދުވަހުގެ ނިޔަލަށް އާއްމުކުރި ތަފާސް ހިސާބުތައް ދައްކާ ގޮތުގައި މި އަހަރު ލިބޭނެ ކަމަށް އަންދާޒާކުރީ 30 ބިލިއަން ރުފިޔާ އެވެ. ނަމަވެސް މިހާތަނަށް ލިބިފައިވަނީ 8.8 ބިލިއަން ރުފިޔާ އެވެ. ނަމަވެސް މިދިޔަ އަހަރުގެ 16.6 ބިލިއަން ރުފިޔާ ލިބިފައިވެ އެވެ. މިއީ ގާތްގަނޑަކަށް 46 ޕަސެންޓުގެ ދަށްވުމެކެވެ.\nމިހާތަނަށް ދައުލަތުން ހަރަދުގެ ގޮތުގައި 17.1 ބިލިއަން ރުފިިޔާ ވަނީ ހޭދަކޮށްފައެވެ. ނަމަވެސް މިދިޔަ އަހަރު ހޭދަކޮށްފައިވަނީ 17.5 ބިލިއަން ރުފިޔާ އެވެ. އަދި މި އަހަރު ހޭދަވާނެ ކަމަށް ކުރިން އަންދާޒާ ކުރީ 35 ބިލިއަން ރުފިޔާ އެވެ. މިހާތަނަށް ދައުލަތުގެ ހޭދަ އިން މިދިޔަ އަހަރާ އަޅާ ބަލާއިރު އުނިވެފައިވަނީ ގާތްގަނޑަކަށް ދެ ޕަސެންޓް ވަރެވެ.\nއެ މިނިސްޓްރީން ބުނި ގޮތުގައި ޓެކްސްގެ ގޮތުގައި މިހާތަނަށް ލިބުނީ 7.1 ބިލިއަން ރުފިޔާ އެވެ. ނަމަވެސް މިދިޔަ އަހަރު 12.1 ބިލިއަން ރުފިޔާ ލިބިފައިވެ އެވެ. އަދި ޓެކްސް ނޫން ގޮތް ގޮތުން މިދިޔަ އަހަރު 3.4 ބިލިއަން ރުފިޔާ ލިބުނު ނަމަވެސް މި އަހަރު 1.5 ބިލިއަން ރުފިޔާ ލިބިފައިވެ އެވެ. ހިލޭ އެހީގެ ގޮތުގައި މިދިޔަ އަހަރު އެއް ބިލިއަން ރުފިޔާ ލިބިފައިވެ އެވެ. އެކަމަކު މި އަހަރު މިހާތަނަށް ލިބިފައިވަނީ 188 މިލިއަން ރުފިޔާ އެވެ.\nމިހާތަނަށް ދައުލަތުން އެންމެ ބޮޑު ހޭދައެއް ކޮށްފައިވާ މުސާރައަށް 6.5 ބިލިއަން ރުފިޔާ ހޭދަވެފައިވެ އެވެ. މިދިޔަ އަހަރުގެ މުސާރައުގެ ހޭދަ ވެސް އުޅެނީ ގާތްގަނޑަކަށް އެ އަދަދަށެވެ.\nކޮވިޑް-19 އާ ގުޅިގެން މި އަހަރު ލިބޭނެ ކަމަށް އަންދާޒާކޮށްފައިވަނީ 15 ބިލިއަން ރުފިޔާ އެވެ. މިހާތަނަށް ހިލޭ އެހީ އާއި ލޯނުގެ ގޮތުގައި ލިބިފައިވާ އަދަދަކީ ޖުމްލަ 190 މިލިއަން ޑޮލަރެވެ.\nފިނޭންސް މިނިސްޓްރީ ދައުލަތުގެ އާމްދަނީ އިގްތިސޯދު\nހަރަދަށް 12.4 ބިލިއަން، ހިންގުމަށް ބޮޑު ހޭދައެއް\nރާއްޖޭގެ ދަރަނީގެ މައްސަލަ މޫޑީސް އިން ފާހަގަކޮށްފި\nޑޮލަރުގެ އާމްދަނީ 11 ޕަސެންޓް ދަށަށް\nމިދިޔަ އަހަރު ޑޮލަރުގެ އާމްދަނީ 54 ޕަސެންޓް ދަށަށް\nގަތުލަށް ފަހު ގެސްޓްހައުސްގައި ފިލާ\nކަރަންޓީނު މުގުރާލުމުން ނަހުލާ ޖޫރިމަނާކޮށްފި\nއެ ގަތުލުގެ ސިއްރަކީ ކޮބާ؟\nކާފިއު ވަގުތު 10 ގަޑިއިރަށް ކުރުކޮށްފި


BREAKING | Covid-19: Poland In Ithuru 803 Meehaku Maruvejje - Vaguthu\nކޮވިޑް-19: ޕޮލޭންޑުން އިތުރު 803 މީހަކު މަރުވެއްޖެ\n1 މަސް ކުރިން ( އޭޕްރީލް 14, 2021 )\nކޮންޓްރޯލް ވުމެއް ނެތި އަދިވެސް ހަލުވިކަމާއި އެކު ފެތުރެމުން އަންނަ ކޮވިޑް-19ގެ ޝިކާރަ އަކަށްވެ ޕޮލޭންޑުން އިތުރު 903 މީހަކު މަރުވެއްޖެއެވެ.\nކޮވިޑް-19ގެ އަސަރު ދަށްވަމުން އަންނަނިކޮށް އިނގިރޭސިވިލާތާއި އިތުރު ގައުމުތަކުން ފެނުނު ވައިރަސްގެ ނުރައްކާތެރި އައު ވައްތަރާއި އެކު ޔޫރަޕްގެ ގައުމުތަކުގައި އަނެއްކާ ވެސް ވައިރަސް ވަނީ ބޮއްސުންލާން ފަށާފައެވެ.\nމިހާތަނަށް ޕޮލޭންޑުން 2,621,116 އަށް ވުރެ ގިނަ މީހުން ފައްސިވެފައިވާއިރު، އޭގެ ތެރެއިން 21،283 މީހުންނަކީ ފާއިތުވި 24 ގަޑިއިރު ފައްސިވެފައިވާ މީހުންނެވެ. މިހާތަނަށް އެގައުމުން މި ބަލި ޖެހިގެން 59,930 މީހަކު ވަނީ މަރުވެފައެވެ.\nއެގައުމުން މިހާތަނަށް އެންމެ ގިނަ މީހުން މަރުވެފައިވަނީ އޭޕްރިލް މަހުގެ 8 ވަނަ ދުވަހުއެވެ. އެދުވަހު އެގައުމުން 954 މީހަކު ވަނީ މަރުވެފައެވެ. އަދި މިހާތަނަށް އެންމެ ގިނަ މީހުން ފައްސިވެފައިވާ ކަމަށް ރިކޯޑް ކުރެވިފައިވަނީ މިދިޔަ އަހަރުގެ ނޮވެމްބަރު މަހުގެ 23 ވަނަ ދުވަހުއެވެ. އެއީ 37،596 މީހެކެވެ.\nމިދިޔަ އަހަރުގެ މާރޗު މަހު އެ ގައުމުން ވައިރަސް ފެނުނު ފަހުން ޕޮލޭންޑުގެ ސަރުކާރުން ވައިރަސް ފެތުރުން ހުއްޓުވުމަށް ގިނަ މަސައްކަތްތަކެއް ކޮށްފައިވާކަން ފާހަގަކޮށްލެވެއެވެ. އެގޮތުން އެންމެ ފަހުން އެޅި ވަރުގަދަ ފިޔަވަޅަކީ ޑިސެމްބަރު މަހުން ފެށިގެން މި މަހުގެ 17 އަށް މުޅި ގައުމު ކަރަންޓީނު ކުރުމެވެ.\nމީގެ އިތުރުން ހުރިހާ ރެސްޓޯރެންޓުތަކާއި، ޒަރޫރީ ތަކެތި ވިއްކާ ފިހާރަތައް ނޫން އެހެން ހުރިހާ ފިހާރަތަކެއް ވެސް އެގައުމުގެ ބަންދު ކުރިއެވެ.\nޕޮލޭންޑުގައި ވައިރަސް ފެތުރޭ މިންވަރު އިތުރުވަމުން އަންނާތީ އެގައުމުގެ ސަރުކާރުން ވަނީ ވެކްސިން ދިނުމުގެ ޕްރޮގްރާމެއް ވެސް ފަށާފައެވެ.\nދިއްދޫ އާއި ފީއަލީގައި ހަތް ގަޑިއިރަށް ކާފިއު ހިންގާ، ރެސްޓޯރެންޓްތައް ބަންދުކޮށްފި


Nasheed Ah Amaazuvi Hamalaa Ge Nurakkaa Kuda Noon Kamah Vidhaalhuve Photo Eh! - Vaguthu\nމިދިޔަ މަހުގެ ހަ ވަނަ ދުވަހު ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިހުގެ ރައީސް މުހައްމަދު ނަޝީދަށް އަމާޒު ކުރައްވައި ދިން ހަމަލާގެ ނުރައްކާ ކުޑަ ނޫން ކަމަށް ވިދާޅުވެ، އެމަނިކުފާނުގެ އިތުރު ފޮޓޯއެއް، އެމްޑީޕީގެ ޗެއާޕާސަން ހަސަން ލަތީފް އާންމު ކުރައްވައިފިއެވެ.\nނަޝީދަށް ނިރުބަވެރި ހަމަލާއެއް ދީފައި ވަނީ، އެމަނިކުފާނު ދިރިއުޅުއްވާ ގެކޮޅު ކަމަށް ގ. ކެނެރީގެއިން ނުކުމެވަޑައިގެން މަޖީދީމަގުގައި އޮތް ކާރަށް އަރާވަޑައިގަންނަވަނިކޮށެވެ. އެ ހަމަލާގައި ނަޝީދަށް ސީރިއަސް އަނިޔާތަކެއް ލިބިވަޑައިގެން ހަފްތާއެއް ވަންދެން އޭޑީކޭ ހޮސްޕިޓަލްގައި ފަރުވާ ހޯއްދެވިއެވެ. އަދި 16 ގަޑިއިރުގެ އޮޕަރޭޝަނެއްކޮށް، އެމަނިިކުފާނުގެ ފުރާނަ ސަލާމަތް ކުރިއެވެ.\nAniyaveringe reyvun naakaamiyab vumaa, Raees @MohamedNasheed ge hiyvvarufulhaa azum balinuvumaa, zaham thah lakunahvumee hamalaage nurakkatherikan kuda kamugai dhekeveyne sababeh noon. RN Dhiveheen ge ummeedhu thah naga eh nulavvane. Mi masakkathaigen vadainnavaanee kuriah. pic.twitter.com/1i4EuPDguy\n— Hassan Latheef🎈 (@HassanLatheef) June 24, 2021\nއެ ހަމަލާއަށް ފަހު، ނަޝީދު މިވަގުތު ފަރުވާ ހޯއްދަވަމުން ގެންދަވަނީ ޖަރުމަނު ވިލާތުގައެވެ.\nހަސަން ލަތީފް މިއަދު ކުރެއްވި ޓުވީޓެއްގައި ވިދާޅުވީ އަނިޔާވެރިންގެ ރޭވުން ނާކާމިޔާބުވުާއި ނަޝީދުގެ ހިތްވަރުފުޅާއި އަޒުމް ބަލިނުވުމާއި ޒަހަމްތަކަށް ލަކުނަށްވުމީ ހަމަލާގެ ނުރައްކާތެރިކަން ކުޑަކަމުގައި ދެކެވޭނެ ސަބަބެއް ނޫން ކަަށެވެ.\nނަޝީދު ދިވެހިންގެ އުންމީދުތައް ނަގައި ނުލައްވާނެ ކަމަށް ވެސް ހަސަން ލަތީފް ވިދާޅުވިއެވެ.\n"މި މަސައްކަތައިގެން ވަޑައިގަންނަވާނީ ކުރިއަށް،" ނަޝީދުގެ ފޮޓޯ ހިއްސާ ކުރައްވައި ހަސަން ލަތީފް ވިދާޅުވިއެވެ.\nނަޝީދަށް ދިން ހަމަލާ އާއި ގުޅުން ހުރި ފަސް މީހަކު ފުލުހުންގެ ބަންދުގައި ތިބިކަން ފުލުހުން ވަނީ ބުނެފައެވެ. ނަމަވެސް ނަޝީދަށް ދިން ހަމަލާ ރޭވުމުގައި އުޅުނު މީހުން ހައްޔަރު ނުކުރާކަމަށް ބުނެ ވަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް ފާޑުކިޔުން އަމާޒުވެފައެވެ.\nފުލުހުން ވިދާޅުވެފައި ވަނީ ނަޝީދަށް ހަމަލާ ދިން މީހުންނަކީ ދީނީ ހަރުކަށި ފިކުރުތައް ގެންގުޅޭ މީހުން ކަމަށެވެ. ނަޝީދަށް ދިން ހަމަލާއަށް ފަހު މާލެ އާއި އައްޑޫ ސިޓީން ވެސް ވަނީ ހަރުކަށި ފިކުރުގެ ބައެއް މީހުން ހައްޔަރުކޮށްފައެވެ.\nނަޝީދަށް ދިން ހަމަލާ އާއި ގުޅިގެން ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުން ވެސް އިންކްއަރީއެއް ކުރިއަށް އެބަގެންދެއެވެ. ކުރިއަށް އޮތް ހަފްތާތެރޭގައި އިންކްއަރީގެ ރިޕޯޓް ނެރުމަށް އަންނަނީ ތައްޔާރުވަމުންނެވެ.\nޖޫން 24, 2021 14:27\nގަހަކުން ވެއްޓުނަސް ހަމަ ތިހެން ހުންނާނީ މަސާން ގޮސްފަ\nޖޫން 24, 2021 14:45\nޖޫން 24, 2021 15:25\nޖޫން 24, 2021 19:37\nސަމާލުކަން ކުޑަވާހެން ހީވީމާ ޑިކްޓޭޓަރު މީހާ ފޮޓޯއެއް ނެރެލީ ދޯ.\nޖޫން 24, 2021 16:20\nއެވިހަ ދުލާއި އެނުބައި ހިތެއް ރަގަޅެއް ނުވާނެ ދިވެހީންނަކަށް އެއީ ހަމަ އެކަނި ފަރަންޖި ދޮންމީހުންނަށް ހެޔޮވާނެ އެއްޗެއް..\nމީ ހަޤީގަތަކީ ހަޖަމުނުކުރެވިދާނެ.. އެކަމަކު މީ އެންމެ ކާރިން އެންމެ ގިނަދުވަސް އެކުގައި އުޅުނު މީހެއްގެ ބަސް..! ވަރަށް ސަލާމް\nޖޫން 24, 2021 17:00\nޑޮކްޓަރ ހަސަން ބޭ\nމީ އަޅެ ދެބަންދި ހާރު އަރާފަހުރި މީހެއްތަ ހަހަހަހަ\nލަދުން ބޯހަލާކު ވާ މީހެއް! މާ އެނގޭ މީހެކޯ!\nގާނޫނާއި ދީން މި އޮންނަނީ ލާދީނީ ހުޅަނގުގެ ބައްޓަމަށް!\nމޮޑަން ހަސަން ގެ ފަހު ދައުރު މީ . 2023 މީނާ އައުޓް ވަން ޖެހޭ މަޖިލީހުން. ދާއިރާ މީހާ\nޖޫން 24, 2021 17:12\nމިކަހަލަ އެއްވެސް ފޮޓޯ އެއްގަ މޫނުނުދައްކަނީ 18 އަހަރު އަދިނުވާތީ ތޯ އެވެ. މިޒަމާނުގަ ފޮޓޯ ހެދުމަކީ ވަރައްފަސޭހަކަމެކެވެ.2013 ފެށިގެން ރޓީވީން ފޭކުކިތައްފޮޓޯ ކިތައްވީޑިއޯ ހެދިފަ އެބަހުރިޓޯ ކިތަެްދޮގުވާހަކަ ކިހާނަފުރަތެއް އުފެއްދިފާ ވާނެތޯ މިހާރު ތިކަމާ މަކަންބޮޑުވެގެންމީހުންނޫޅެ ނޫންތޯ ހިޔެއްނުވެ. ޑެންމާހިގާނެހެންނެއްވެސްތިކަން ރަގަޅުވާނީ ޑުރާމާތައްހުއްޓާލީމާ.\nޖޫން 24, 2021 18:16\nއެޓެންށަން ބޭނުން ވީ ދޯ\nޖޫން 24, 2021 21:36\nރނ ބައްލަވާ މަނިކުފާނު ކިހާ އަރާމުގަތޯ ތިހުންނެވީ، ތިގޮތުގައިދެން ރާއްޖެ ނައުމަށް ގިނަދިވެހިން އެދެނީ، މަނިކުފާނުގެ ރައްކަލާއި އަދި ދިވެހިންގެ ލަބަޔަށްއދި، އެއީ މަނިކްފާނުގެ އެދުމާއިގެން ތިއުޅުއްވާގޮތައި އަދި ދަމާހާ ގުއިރޯނުތަކުގައި ގިނަދިވެހިން ޖެހި ދިވެހިންތައް ބިކަވާތީވެ، މަނިކުފާނު ދެން ވިލާތުގައި ޑިމޮކްރޮސީ ފައްކާކޮށްގެން އޭގެ މީރުކަންބޯން އުޅުއްވުން އެއީ މަނިކުފާނަށާއި އަދި ގިނަދިވެހިންގެ ލާބަހުރިގޮތްކަން ދަންނަވަމެވެ.\nޖޫން 25, 2021 16:21\n10 ގަޑިއިރު ކުރިން ( ޖޫން 24, 2021 )\nލައްކަ ގިނަ ނުރަ ވެސް ޖަހައިފިދޯ؟


Gedhoru elhumah loanu dhookurumuga mihaarahvvure lui goiythakeh...\nގެދޮރު އެޅުމަށް ލޯނު ދޫކުރުމަށް މިހާރަށްވުރެ ލުއި ގޮތްތަކެއް ހޯދައިދޭނަން: މުޢިއްޒު\n2 އަހަރު,6މަސް, 1 ހަފްތާ,2ދުވަސް, 10 ގަޑި, 41 މިނެޓް, 47 ސިކުންތު ކުރިން 4130ޝަހީދާ އަބްދުﷲ ސައީދު\nހައުސިން މިނިސްޓަރ ޑރ. މުހައްމަދު މުޢިއްޒު: ފޮޓޯ އަވަސް\nއާންމު ފަރާތްތަކަށް ހައުސިން ލޯނު ދިނުމަށްޓަކާ މިހާރަށް ވުރެ ލުއި ގޮތްތަކެއް ވަރަށް އަވަހަށް ހަމަޖެހިގެންދާނެ ކަމަށް ހައުސިން މިނިސްޓަރ ޑރ. މުހައްމަދު މުއިއްޒު ވިދާޅުވެއްޖެއެވެ.\nމޯލްޑިވްސް ފައިނޭންޝަލް އެކްސްޕޯ ހުޅުވުމުގެ ރަސްމިއްޔާތުގައި ވާހަކަ ދައްކަވަމުން ހައުސިން މިނިސްޓަރ ޑރ. މުހައްމަދު މުއިއްޒު ވިދާޅުވީ ހައުސިން ލޯނު ބޭނުންވާ ފަރާތްތަކަށް ވީހާވެސް ލުއިވާނެ ގޮތަކަށް ލޯނު ދޫކުރުމުން ރައްޔިތުންނަށް ވަރަށް ބޮޑު ލުއި ފަސޭހައެއް ލިބިގެންދާނެ ކަމަށެވެ. އަދި ފައިނޭންޝަލް އެކްސްޕޯގެ ސަބަބުން އެދާއިރާގައި ހުރި ފުރުސަތުތަކުގެ ބޭނުން ވީހާވެސް ބޮޑަށް ރައްޔިތުންނަށް ހިފޭނެ ގޮތް މެދުވެރިވުމުން، ކުރިއަށް އޮތްތަނުގައި ގެދޮރުވެރިކަން ހޯދުމަށް އިތުރު ފަސޭހަ ތަކެއް ލިބިގެންދާނެ ކަމަށް ވެސް މުއިއްޒު ވިދާޅުވިއެވެ.\nމިނިސްޓަރ މުއިއްޒު ވިދާޅުވީ ކުރިއަށް އޮތް އަހަރު ދުވަހުގެ ތެރޭގައި މާލޭގައި އިތުރު ފްލެޓްތައް އެޅުމަށް ނިންމާފައިވާ ކަމަށް. އަދި ހުޅުމާލޭގައިވެސް ސޯސަލް ހައުސިން ޔުނިޓުތައް އެޅިގެންދާނެކަމަށް މިނިސްޓަރ ވިދާޅުވިއެވެ.\nމޯލްޑިވްސް ފައިނޭންޝަލް އެކްސްޕޯ މިމަހުގެ ހަ ވަނަ ދުވަހު ދަރުބާރު ގޭގައި ވަނީ ފަށާފައެވެ. އެކްސްޕޯގެ މައިގަނޑު މަގުސަދަކީ އާއްމުންގެ މެދުގައި މާލީ އަދި އިގްތިސާދީ ކަންކަމާ ބެހޭ ގޮތުން ހޭލުންތެރިކަން އިތުރު ކުރުމާއި، އާއްމުންނާއި މާލީ އިދާރާތަކުގެ ގުޅުން އިތުރަށް ހަރުދަނާ ކުރުމަށް މަގު ފަހި ކުރުން ކަމަށް ސަރުކާރުން ބުނެފައި ވެއެވެ. މި އެކްސްޕޯގައި ގެދޮރު ގަތުމަށާއި، އަމިއްލަ ފަރާތްތަކުގެ ބިންތައް އިމާރާތްކުރުމަށް ހުރި ފުރުސަތުތަކާއި، އަދި އެފަރާތްތަކަށް ފައިނޭންސް ހޯދޭނެ ގޮތްތަކާ ބެހޭ މައުލޫމާތު، ލިބިގެންދާނެ ކަމަށް ސަރުކާރުން ވަނީ ބުނެފައެވެ. އަދި މީގެ އިތުރުން އެކްސްޕޯގެ ތެރެއިން ސެމިނާތައްވެސް ކުރިޔަށްދާ އިރު، އެކްސްޕޯގައި ބައިވެރިވެފައިވާ ބައެއް ބައިވެރިންގެ އާ ޚިދުމަތްތަކާއި ޕްރޮޑަކްޓްތައް ލޯންޗުކުރުމަށް ވެސް ހަމަޖެހިފަވެއެވެ.


ގްރީން ކްލައިމެޓް ފަންޑުގެ (ޖީ.ސީ.އެފް.ގެ) ހިލޭ އެހީގެ ދަށުން ހިންގާ ޕްރޮޖެކްޓް އިން ހިންގާ މަޝްރޫޢެއްގެ ދަށުން6ރަށެއްގައި 10 މީޓަރުގެ އެންޓަނާ ޖެހުމަށް ބޭނުންވާ މަސައްކަތްތައް އަމިއްލަ ތަކެތީގައި ކުރާނެ ފަރާތެއް ހޯދުމާއި ގުޅޭ\n(ގްރީން ކްލައިމެޓް ފަންޑުގެ (ޖީ.ސީ.އެފް.ގެ) ހިލޭ އެހީގެ ދަށުން ހިންގާ ޕްރޮޖެކްޓް އިން ހިންގާ މަޝްރޫޢެއްގެ ދަށުން6ރަށެއްގައި 10 މީޓަރުގެ އެންޓަނާ ޖެހުމަށް ބޭނުންވާ މަސައްކަތްތައް އަމިއްލަ ތަކެތީގައި ކުރާނެ ފަރާތެއް ހޯދުމާއި ގުޅޭ)\nމި މަސައްކަތުގެ "އިންފޮމޭޝަން ޝީޓް" މި އިޢުލާނާއެކު ޑައުންލޯޑް ކުރެވޭގޮތަށް އެއްއުރަކޮށްފައި ހުންނާނެއެވެ. އަދި މި މިނިސްޓްރީގެ ވެބްސައިޓް www.environment.gov.mv އިން ޑައުންލޯޑް ކުރެވެންވެސް ހުންނާނެއެވެ.\nބީލަން ހުށަހެޅުމަށް ޝަޢުޤުވެރިވެލައްވާ ފަރާތްތަކުން މިނިސްޓްރީ އޮފް އެންވަޔަރަންމަންޓްގައި ރަޖިސްޓަރ ކުރަންވާނެއެވެ. ރަޖިސްޓަރީ ކުރައްވާނީ 'ބިޑަރޒް ރެޖިސްޓަރޭސަން ފޯމް' [email protected] އަށް އީ-މެއިލް ކުރައްވައިގެނެވެ. މިފޯމް މިގެޒެޓް އިޢުލާނާ އެއްކަރުދާސް ކުރެވި އަދި މިނިސްޓަރީގެ ވެބްސައިޓުން ވެސް އިން ޑައުންލޯޑް ކުރެވެން ހުންނާނެއެވެ. ރަޖިސްޓްރޭޝަން ކުރިއަށް ދާނީ ގެޒެޓް ކުރެވޭ ދުވަހުން ފެށިގެން 06 އޮގަސްޓް 2020 ވާ ބުރާސްފަތި ދުވަހުގެ ހެނދުނު 14:00 އާއި ހަމައަށެވެ. ބީލަން ހުށަހެޅުމަށް ރަޖިސްޓަރ ނުކުރާ ފަރާތްތަކަށް ބީލަން ހުށަހެޅުމުގެ ފުރުސަތު ނޯންނާނެ ވާހަކަ ދެންނެވީމެވެ.\nމި މަޝްރޫޢުގެ ޕްރީބިޑް ބައްދަލުވުން އޮންނާނީ 04 އޮގަސްޓް 2020 ވާ އަންގާރަ ދުވަހު 11:00 ގައި، މިނިސްޓްރީ އޮފް އެންވަޔަރަންމަންޓްގެ ޖަލްސާކުރާ މާލަމުގައެވެ.\nބީލަން ހުޅުވުމަށް ހަމަޖެހިފައިވަނީ 13 އޮގަސްޓް 2020 ވާ އަންގާރަ ދުވަހު 10:00 ގައި، މިނިސްޓްރީ އޮފް އެންވަޔަރަންމަންޓްގައި މި މަސައްކަތަށް އަންދާސީ ހިސާބު ހުށަހަޅުއްވާ ފަރާތްތަކުގެ ހާޒިރުގައެވެ. ގަޑިޖެހުމަށްފަހު ހުށަހަޅާ ބީލަންތައް ބަލައިނުގަނެ އަނބުރާ ރައްދު ކުރެވޭނެއެވެ. ބީލަންތައް ހުންނަންވާނީ ސިޓީއުރައެއްގައި ބަންދުކުރެވިފައެވެ. ބޭރުގައި ބީލަމަށް ދެވިފައިވާ ނަން، ހުޅުވަން ކަނޑައެޅިފައިވާ ތާރީޚާއި ވަޤުތު، "ރިކުއެސްޓް ފޯ ޕްރޮޕޯސަލް" ގައި ވާގޮތަށް ބީލަން ހުށަހަޅާ އެޑްރެސް ލިޔެވި އަދި ބީލަން ހުށަހަޅާފަރާތުގެ ނަން ލިޔެވިފައި އޮންނަންވާނެއެވެ. ބީލަމުގެ 'ބިޑް ވެލިޑިޓީ' މުއްދަތެއްގެ ގޮތުގައި ބިޑް ހުށަހަޅާ ތާރީޚުން ފެށިގެން 90 ދުވަސް އޮންނަންވާނެއެވެ. މިބީލަމުގައި 'އިލެކްޓްރޯނިކް ސަބްމިޝަން' ބަލައެއް ނުގަނެވޭނެއެވެ.\nމި ޕްރޮޖެކްޓާއި ބެހޭގޮތުން އެއްވެސް ސުވާލެއްވާނަމަ، އީ-މެއިލް ކުރައްވާނީ 06 އޮގަސްޓް 2020 ވާ ބުރާސްފަތި ދުވަހުގެ 11:00 ގެ ކުރިން، ތިރީގައިވާ އީ-މެއިލް އެޑްރެހަށެވެ. އީމެއިލްކުރައްވާއިރު ސަބްޖެކްޓްގައި އިޢުލާނު ނަންބަރާއި ބީލަމުގެ ނަން ލިޔަންވާނެއެވެ.\nސުންގަޑި: 13 އޮގަސްޓް 2020 1000\n- Information sheet Bidder (dhivehi)\n- Information Sheet Bidder (English)


ދެމަފިރިއަކު ލޯބިން އުޅެމުން ދަނިކޮށް ނުވަތަ ޢާއިލާގެ މެދުގައި އެކުވެރިކަން އޮއްވައިވެސް އެއިގެ ތެރެއިން ކޮންމެވެސް މީހަކު ތިބާއަށް ގެއްލުންދޭން އުޅޭކަން ހުވަފެނުގައި ފެނިދާނެއެވެ. މިފަދަ ހުވަފެންތައް ދައްކުވަނީ ޝައިޠޯނާއެވެ. ޝައިޠޯނާގެ ބޭނުމަކީ ހިތުގައި ޝައްކުތައް އުފައްދުވައިގެން ފިތުނަ އުފެއްދުވުމެވެ.\nމިފަދަ ހުވަފެނަކުން ހޭލެވިއްޖެނަމަ ފުރަތަމަކަމަކަށް އެފަދަ ކަންކަމުން ރައްކައުތެރިކުރައްވަވައި ދެއްވެވުން އެދި ﷲ ތަޢާލާއަށް ދުޢާކުރާށެވެ! ދެވަނަ ކަމަކަށް އަޢޫޛް ކިޔައި ވައަތަފަރާތަށް3ފަހަރު ކުޅުޖަހާށެވެ!\n3 ވަނަ ކަމަކަށް އެއްވެސް މީހަކާއި އެހުވަފެނުގެ ވާހަކަ ހިއްޞާނުކުރާށެވެ! އެހެނީ އެފަދަ ތިމާއަށް އެކަމަކުން އެއްވެސް ފައިދާއެއް ނުކުރާނެ ކަންކަމުގެ ހުވަފެނުގެ ވާހަކަތައް އެއްވެސް މީހަކާއި ހިއްޞާނުކުރުމަށް ރަސޫލް (ޞޢވ) ވަނީ ޙަދީޘްފުޅު ކުރައްވަވައިފައެވެ.\nހިއްޞާކޮށްފިނަމަ އެމީހަކަށް ބުނެވޭ ބަހެއްގެ ސަބަބުން ޝައިޠޯނާގެ މަސައްކަތް އެއީ ޙަޤީޤަތްކަމަށް ޤަބޫލުކުރެވި ޝައިޠޯނާގެ މަސައްކަތް ކާމިޔާބުކުރަން މަގުފަހވެދާނެއެވެ. އެއިރުން ކާމިޔާބު އެލިބެނީ ޝައިޠޯނާއަށެވެ!\n4 ވަނަ ކަމަކީ ނިދުމުގެކުރިން ވުޟޫކުރުމާއި ކިޔަންޖެހޭ ޛިކުރުތައް ކިޔުމާއި ޚާއްޞަކޮށް އާޔަތުލްކުރުސި ކިޔުމެވެ!\n- އުސްތާޛް ޢަބްދުލްމަޖީދު މަޙްމޫދުގެ ދަރުސަކުން


Shahid meedhoo dhanduverinna eku feshi dhathuru adhives kuriya\nއިމްރަން ޚާންގެ އަނބިމީހާ ވަރިވާން އުޅޭކަމަށް މީޑިއާ ރިޕޯޓްތައް ބުނެފި\nޝާހިދު މީދޫ ދަނޑުވެރިންނާއެކު ފެށި ދަތުރު އަދިވެސް އޮތީ ކުރިއަށް\nއައްޑޫ ސިޓީ މީދޫ އަކީ އަތޮޅުގެ އެހެން ރަށްތަކާ އަޅާ ބަލާއިރު ދަނޑުވެރިކަމުގެ މަސައްކަތުގައި ފާހަގަކޮށްލެވޭ ރަށެކެވެ.މީދޫ ގައި ދަނޑުވެރިކަން ފެށިގެން އައީ ސީދާ ވަކި ދުވަސްވަރެއްގައި ކަން ތާރީހުން އެނގެން ނެތެވެ. އެހެންނަމަވެސް ދެވަނަ ބޮޑު ހަނގުރާމައިގެ ދުވަސްވަރު ތަދުމަޑުކަމުން ސަލާމަތްވުމަށް އޮޅުއަލަ އާއި ބަބުކެޔޮ ހައްދައި އުޅުނެވެ. ހަމަ ގައިމުވެސް މީދުއަކީ މިހާރު ފުޅާދާއިރާއެއްގައި ދަނޑުވެރިކަން ކުރާ ރަށެކެވެ. މި ރަށުގެ ގިނަ މީހުންގެ މުޅި ދިރިއުޅުން ބިނާވެފައިވަނީވެސް މި މަސައްކަތުން ލިބޭ އާމްދަނީއެއްގެ މައްޗަށް ކަމަށް ބުނެވިދާނައެވެ\n2010 ވަނަ އަހަރު ދަނޑުވެރިންގެ ދުވަހުގެ ރަސްމީ ޖަލްސާ މީދޫގައި ބޭއްވުމަށް ހުށަހެޅި ޕްރޮޕޯސަލްގައި، ދަނޑުވެރިންގެ ދުވަހާއި ގުޅުވައިގެން ކުރާނެ ކަންތައްތަކުގެ ތެރޭގައި މީދޫ ދަނޑުވެރިންގެ ކޯޕަރޭޓިވް ސޮސައިޓީ އާއި ޝަންގްރިއްލާ ރިސޯޓާއި ދެމެދު ސަޕްލައި އެގްރީމެންޓެއްގައި ސޮއިކުރާނެ ވާހަކައާއި،ޔޫ.އެން.ޑީ.ޕީގެ އެހީގައި މީދޫގައި އަޅާފައިވާ އޮޓޯޕޮޓް ސިސްޓަމުން އުފައްދާ ތަކެތި ކޯޕަރޭޓިވްއަށް ގަތުމުގެ އެއްބަސްވުމެއްގައި ސޮއިކުރާނެ ވާހަކަ ވަނީ ބަޔާންކޮށްފައެވެ.\nޕްރޮޕޯސަލެއްގައި މިވާހަކަތައް ލިޔެލަން ފަސޭހަވިނަމަވެސް، ލިޔުނު ވާހަކަތައް ހަގީގަތަކަށް ބަދަލުކުރެވިފައިވަނީ ނުހަނު ގިނަ ގޮންޖެހުންތަކާ އެކުގައެވެ. ދެބަސްވެވެން ނެތް ހަގީގަތަކީ ދިމާވި ގޮންޖެހުންތަކާއެކުވެސް ދަނޑުވެރިންނަށް، މިއަދު މި ހިސާބަށް އާދެވުމުގެ ފަހަތުގައިވާ ފަރަތާކީ ވަރުގަދަ އަޒުމާއެކު މި މަސައްކަތަށް ނިކުތް ކޯޕަރޭޓިވްގެ މެނޭޖަރ ހަސަންޝާހިދް ކުރި ބުރަ މަސައްކަތްކަމެވެ\nރަށު ކައުންސިލަރ ކަމާއި ހަވާލުވުމުގެ ކުރިންވެސް، ހަސަން ޝާހިދު ފެނުނީ ރަށުގެ އާމްދަނީ އިތުރުކުރުމަށް މީދޫގެ ދަނޑުވެރިކަން ކުރިއަރުވަންޖެހޭ ކަމެވެ. އެހެންކަމުން މަގާމާއި ހަވާލުވުމަށްފަހު ފެށި އެއްމެ މުހިއްމު އެއް މަސައްކަތަކީ، މީދޫގެ ދަނޑުވެރިންނަށް ބޭނުންވާ އެހީތެރިކަމަކީ ކޮބައިތޯ އޮޅުންފިލުވައި، ދަނޑުވެރިކަން އިތުރަށް ފުޅާކޮށް ކުރިއެރުވޭނީ ކޮންގޮތަކުންތޯ ބެލުމެވެ. ދަނޑުވެރިކަމަށް ޝައުގުވެރިކަން ހުރިލެއް ބޮޑުކަމުން، ކޮންމެ ދުވަހަކު ކަހަލަ ގޮތަކަށް ދަނޑުތައް ބަލާލަން ދިއުމުގެ ތެރޭގައި ދަނޑުވެރިންނާއި ވާހަކަ ދައްކާލުމުން އެނގިގެން ދިޔައީ އެމީހުންނަށް އެންމެ ބޮޑަށް ބޭނުންވެފައިވަނީ، އެމީހުން އުފައްދާ އެތިކޮޅު ފަސޭހައިން ވިއްކާލެވޭނެ ގޮތެއް ހަމަޖެހިފައި އޮތުން ކަމެވެ.\nދަނޑުވެރިންގެ އުފެއްދުންތައް ވިއްކަން ރަށާއި އެއްމެ ކައިރީގައި އޮތް ރަނގަޅު މާކެޓަކީ ޝަންގްރިއްލާ ރިސޯޓެވެ މިކަން ކުރުމަށްޓަކައި ރިސޯޓާއި ވާހަކަދެއްކުމުން އެފަރާތުން ވިދާޅުވީ، ދަނޑުވެރިންގެ ތެރެއިން ފޯކަލް ޕޮއިންޓެއް ހަމަޖައްސައިގެން ދަނޑުވެރިން އުފައްދާ ތަކެތި ރިސޯޓަށް ފޮނުވުމުގެ އިންތިޒާމް ހަމަޖެއްސެވުމަށެވެ.\nފޯކަލް ޕޮއިންޓެއް ހަމަޖައްސައިގެން ސަޕްލައި ކުރަމުންދަނިކޮށް، ދަނޑުވެރިންގެ މެދުގައި ޚިޔާލުތަފާތުވުންތަކެއް އުފެދި، ސަޕްލައި ހުއްޓުމާއެކު އަނެއްކާވެސް ރިސޯޓާއި މަޝްވަރާކޮށް، ރަށުގެ ޖަމިއްޔާއެއް މެދުވެރިކޮށް ސަޕްލައިކުރަން ފެށުނެވެ. ނަމަވެސް، ޖަމިއްޔާ މެދުވެރިކޮށް ކުރަން ފެށި މަސައްކަތްވެސް އެކި ސަބަބުތަކާހެދި ހުއްޓުނެވެ. އެހިސާބުން ދެން ޝާހިދު މަސައްކަތްކުރީ އެގްރިކަލްޗަރ މިނިސްޓްރީގެ ފަންނީ އެހީތެރިކަމާއެކު ދަނޑުވެރިންގެ ކޯޕަރޭޓިވް އުފެއްދުމަށެވެ.\nކޯޕަރޭޓިވް ސޮސައިޓީ އުފެއްދުމުގައި،ޝާހިދުއަށް ދިމާވި އެންމެ ބޮޑު ގޮންޖެހުމަކީ، ކޯޕަރޭޓިވް ސޮސައިޓީ އުފެއްދުމާއި ދަނޑުވެރިން ދެކޮޅުވެރިވުމެވެ. ދަނޑުވެރިން ބޭނުންވަނީ އެމީހުން އުފައްދާތަކެތި ރިސޯޓަށް ގަންނަ އަގު އެމީހުންނަށް ލިބުމަށެވެ. ކޯޕަރޭޓިވް މެދުވެރިކޮށް ރިސޯޓަށް ސަޕްލައި ކުރާނަމަ ކޯޕަރޭޓިވް ހިންގުމުގެ ޚަރަދު ހަމަޖައްސަން ޖެހެއެވެ. ޚަރަދު ހަމަޖެއްސުމަށްޓަކައި ދަނޑުވެރިންގެ އަތުން ގަންނަ ކޮންމެ ކިލޯއަކަށް5ރުފިޔާ ލައިގެން ރިސޯޓަށް ވިއްކުމަކީ ދަނޑުވެރިން ބޭނުންވާ ގޮތެއް ނޫންކަމަށާއި، އެ5ރުފިޔާ ދަޑުވެރިޔާއަށް ލިބެންޖެހޭނެ ކަމަށް ދަނޑުވެރިން ހާމަކުރިއެވެ. ނަމަވެސް އެ5ރުފިޔާ ކޮންމެ ދަނޑުވެރިއަކަށް ހޯދައިދެވޭނެ ގޮތެއްނެތެވެ\n. ރަށުގައި ތިބި ހުރިހާ ދަނޑުވެރިންގެ އަތުން ވަކިވަކިން ތަކެތި ގަތުމަކީ ރިސޯޓަށް ކުރެވޭނެ ކަމެއް ނޫނެވެ. މިކަން ދަނޑުވެރިންނަށް ވިސްނައިދޭން ކުރި މަސައްކަތް ނާކާމިޔާބުވުމުން ދެން ޝާހިދު މަސައްކަތްކުރީ، ކޯޕަރޭޓިވް ސޮސައިޓީ އުފައްދަން އެއްބަސްވި 10 ބޭފުޅުންނާއެކު އެ މަސައްކަތްކުރުމަށެވެ. ޖުމްލަ 10 މެމްބަރުންނާއެކު ކޯޕަރޭޓިވް ސޮސައިޓީ ރަޖިސްޓްރީކޮށް މަސައްކަތް ފަށައިގަތީ ކުރިން ހެދި ޕްރޮޕޯސަލްގައި ލިޔެފައިވާ ގޮތަށެވެ.\nޚަރަދުކުރާނެ ކެޕިޓަލެއް ނެތި ކޯޕަރޭޓިވް ސޮސައިޓީގެ މަސައްކަތް ފަށައިގަތުމުން ދަތިތަކެއް ކުރިމަތިވިނަމަވެސް، ޝަންގްރިއްލާ ރިސޯޓާއި ކޯޕަރޭޓިވްއާއި ދެމެދުވެފައިވާ އެއްބަސްވުމާއި އެއްގޮތަށް ރިސޯޓުން ފޮނުވާ އޯޑަރަށް ރަށުން ތަކެތި ހަމަނުވެގެން ފުވައްމުލަކާއި ހުވަދުއަތޮޅުގެ އިތުރުން މާލެއިންވެސް ތަކެތި ގަނެގެން ރިސޯޓަށް ސަޕްލައިކުރުމުގެ މަސައްކަތް ފެށުމާއެކު، ރަށުގެ ދަނޑުވެރިންގެ އިތުބާރު ކޯޕަރޭޓިވްއަށް ލިބިގެން ދިޔައެވެ. އެހިސާބުން ރަށުގެ ހުރިހާ ދަނޑުވެރިން ކޯޕަރޭޓިވްއާއި ގުޅުނެވެ.\nއުފައްދާ ތަކެތި ކޯޕަރޭޓިވްއަށް ވިއްކާލުމުން7ދުވަސްތެރޭ އަތަށް ޗެކް ލިބިފައި، ދަނޑުވެރިކަމަށް ބޭނުންކުރާ ސާމާނު އަގުހެޔޮކޮށް ކޯޕަރޭޓިވުން ލިބެންފެށުމާއެކު، މީދޫގެ ދަނޑުވެރިކަމަށް އައީ އިންގިލާބީ ބަދަލެކެވެ. އަގުބޮޑު ގްރީން ހައުސްތައް އިންސްޓޯލްމެންޓް އުސޫލުން ފައިސާދައްކާގޮތައް ދަނޑުވެރިންނަށް ދޫކުރަން ފެށުނެވެ. އެގޮތުން މިހާތަނަށް4ގްރީން ހައުސް އާއި 200 ޕޮޓްގެ އޮޓޯ ޕޮޓް ސިސްޓަމެއް ވަނީ ދޫކުރެވިފައެވެ. މީގެ އިތުރުން ހުޅުދޫ އަދި މީދޫގެ ކޮންމެ ދަނޑުވެރިޔަކަށް 5000 ރުފިޔާގެ ކްރެޑިޓް ލިމިޓެއްގެ ތެރޭގައި ދަނޑުވެރިކަމަށް ބޭނުންވާ ސާމާނު ކޯޕަރޭޓިވުންދަނީ ފޯރުކޮށްދެމުންނެވެ. ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން އަހަރުން އަހަރަށް ދަނޑުވެރިކަން ފުޅާވެ، ދަނޑުވެރިކަމުން ރަށަށް ވަންނަ އާމްދަނީ ވަނީ އިތުރުވެފައެެވެ.\nމިއަދު އައްޑޫ މީދޫ ކޯޕަރޭޓިވް ސޮސައިޓީއަކީ ދަނޑުވެރިކަމުގެ ދާއިރާއިން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ނަމޫނާ ކޯޕަރޭޓިވްއެކެވެ. 2011 ވަނަ އަހަރު ދަނޑުވެރިކަމުގެ ދާއިރާއިން އެންމެ ހަރަކާތްތެރި ކޯޕަރޭޓިވްގެ އެވޯޑް ހާސިލްކޮށްފައިވަނީ މި ކޯޕަރޭޓިވްއެވެ. އެންމެ 10 މެމްބަރުންނާއެކު ރަޖިސްޓްރީ ކުރި ކޯޕަރޭޓިވްގައި 502 މެމްބަރުން މިހާރު އެބަތިއްބެވިއެވެ. މި ކޯޕަރޭޓިވް މެދުވެރިވެގެން އަހަރަކު ރަށަށް4މިލިޔަން ރުފިޔާ މިހާރު އެބަ އެތެރެކުރެވެއެވެ. ކޯޕަރޭޓިވްގެ އަމާޒަކީ ކުރިއަށް އޮތް5އަހަރުތެރޭގައި މިއަދަދު ދެގުނަ ކުރުމެވެ. އެހެން ކަމުން ޝާހިދު މީދޫ ދަނޑުވެރިންނާއެކު ފެށި ދަތުރު އަދިވެސް އޮތީ ކުރިއަށެވެ. މިދަތުރުގައި މީދޫގެ ދަނޑުވެރިން މިއަދުވަނީ ޒަމާނީ ދަނޑުވެރިކަމާއި ދިމާލަށް ދަތުރުފަށާފައެވެ\n1 thought on “ޝާހިދު މީދޫ ދަނޑުވެރިންނާއެކު ފެށި ދަތުރު އަދިވެސް އޮތީ ކުރިއަށް”\nAhsan 04 ޑިސެމްބަރު 2018 - 19:09\nކޯޕަރޭޓިވް society feshee Ahmed najeeb. Ebyfulha beyru kohllee


BREAKING | Covid-19: America In Ithuru 3,075 Meehaku Maruvejje - Vaguthu\n2 މަސް ކުރިން ( ފެބުރުއަރީ 12, 2021 )\nކޮވިޑް-19 ޖެހިގެން އެމެރިކާ އިން އިތުރު 3،075 މީހުން މަރުވެއްޖެއެވެ.\nދުނިޔޭގެ ކޮވިޑް-19 އެންމެ ހަލުވިކަމާ އެކު ފެތުރެމުން އަންނަ ގައުމުތަކުގެ ތެރޭގައި އެމެރިކާއަކީ މިހާތަނަށް މި ބަލި ޖެހިގެން އެންމެ ގިނަ ބަޔަކު ފައްސިވެ، އަދި މަރުވެފައިވާ ގައުމެވެ. އެގޮތުން އިއްޔެ މަރުވި މީހުންނާ އެކު، އެ ގައުމުގައި މަރުވި މީހުންގެ އަދަދު ވަނީ 486,929 އަށް އަރައިފައެވެ. އަދި އިތުރު 105،013 މީހަކު ފައްސިވެ ބަލި ޖެހުނު މީހުންގެ އަދަދު ވަނީ 28,003,772އަށް އަރައިފައެވެ.\nއެމެރިކާގައި ބަލި ޖެހުނު މީހުންގެ ތެރެއިން މިހާތަނަށް އައިއިރު ރަނގަޅުވެފައި ވަނީ 17,932,112 މީހުންނެވެ. އަދި މި ބަލީގައި 9,584,731 މީހުންނަށް ދަނީ ފަރުވާ ދެމުންނެވެ. އޭގެ ތެރެއިން 20,407 މީހަކު ތިބީ ސީރިއަސް ހާލަތުގައެވެ.\nއެމެރިކާގައި ބަލި ކޮންޓްރޯލް ކުރުމުގެ ގޮތުން އެގައުމުން އަންނަނީ ވެކްސިން ދިނުމުގެ ޕްރޮގްރާމެއް ފަށާފައެވެ. އެހެން ނަމަވެސް ވެކްސިން ދިނުމުގެ ކަންކަން ކުރިއަށްދަނީ ހީކުރި ވަރަށްވުރެން ލަސްކޮށް ކަމަށް މީޑިއާ ރިޕޯޓްތަކުން ވަނީ ބުނެފައެވެ.\nއެމެރިކާ ހިމެނޭހެން ދުނިޔޭގެ 219 ގައުމަކާއި ސަރަހައްދަކުން ކޮވިޑް-19 ޖެހިގެން މިހާތަނަށް 108 މިލިއަނަށްވުރެ ގިނަ މީހުން ވަނީ ރިޕޯޓް ކޮށްފައެވެ. އޭގެ ތެރެއިން2މިލިއަނަށްވުރެ ގިނަ މީހުން ބަލި ޖެހިގެން މަރުވެފައިވާއިރު، 80 މިލިއަނަށްވުރެ ގިނަ މީހުން ވަނީ މި ބަލިން ރަނގަޅުވެފައެވެ.\nމިއަދު 162 މީހުން ކޮވިޑަށް ފައްސިވެއްޖެ


Hinnavarugai huri beyru kunfunyyehge mudhaathakeggai roa vejje | Mihaaru\nރޭ ދަންވަރު 3:30 ގައި އޯޝަން ކުއާޓިއާސްގެ ގުދަނެއްގައި ރޯވެފައި: މި ކުންފުނިން ހިންނަވަރަށް އައީ ޖެހިގެން އޮތް ގާދިއްފަރުގައި ދުނިޔޭގެ އެންމެ ބޮޑު ހުއިފިލަނޑަ އާލާ ކުރުމުގެ ޕްރޮޖެކްޓު ހިންގަން -- ފޮޓޯ / އެމްއެންޑީއެފް\nހިންނަވަރުގައި ހުރި ބޭރު ކުންފުންޏެއްގެ މުދާތަކެއްގައި ރޯވެއްޖެ\n06 ސެޕްޓެމްބަރ 2018 - 16:085comments\nދަންވަރު 3:30 ގައި ރޯވެފައި ވަނީ ތައިލެންޑުގެ ކުންފުންޏެއް ކަމަށްވާ އޯޝަން ކުއާޓިއާ ޕްރޮޕަޓީސް އިން ގެނެސްފައި ހުރި ސާމާނުތަކެއްގަ އެވެ.\nހުއިފިލަނޑަ އާލާ ކުރުމުގެ 16 މިލިއަން ޑޮލަރުގެ ބޮޑު ޕްރޮޖެކްޓެއް ފެށުމަށް ބޭނުންވާ ތަކެތި ގެނެސްފައި ހުރި އޯޝަން ކުއާޓިއާގެ ފަރާތުން ތުހުމަތު ކުރަނީ އެ ކުންފުނީގެ މުދާތަކުގައި ބަޔަކު ގަސްދުގައި ރޯކޮށްލީ ކަމަށެވެ.\nއޯޝަން ކުއާޓިއާ އިން އެގޮތަށް ތުހުމަތު ކުރި ނަމަވެސް ހިންނަވަރު ކައުންސިލުން އެކަން ޔަގީނެއް ނުކޮށްދެ އެވެ.\nހިންނަވަރު ކައުންސިލްގެ ރައީސް އަބްދުﷲ އިބްރާހިމް ވިދާޅުވީ އޯޝަން ކުއާޓިއާގެ މުދާ ބަހައްޓާފައި ހުރި ތަނުގައި ރޯވީ ބަޔަކު ގަސްތުގައި ކުރި ކަމަކުން ކަން ބުނަން ނޭނގޭ ކަމަށެވެ.\n"އެއީ މިރަށުގެ އެންމެ ފުރަތަމަ ކުނިގޮނޑު. ރަށުގެ މެދަށްވެފައި އަލަށް ހިއްކީމަ ބޭނުން ނުކޮށް އޮތީ. ބޭރު ބައެއްގެ ބައެއް ސާމާނުތަކެއް ހުރި ތަނެއް އެއީ،" އަބްދުﷲ އިބްރާހިމް ވިދާޅުވި އެވެ.\nއަލިފާންގަނޑު ނިއްވާލާފައި ވަނީ ނައިފަރު ފަޔާ ސްޓޭޝަންގެ މީހުން ގޮހެވެ.\nއެ މައްސަލައިގައި އޯޝަން ކުއާޓިއާގެ ޑައިރެކްޓަރު ޑޮމިނިކް ޖިރާތު "މިހާރު" ނޫހާ ވާހަކަ ދައްކަމުން ވިދާޅުވީ އެ ކުންފުނިން މަސައްކަތް ކުރީ ހިންނަވަރާ އެއް ފަޅެއްގައި އޮންނަ ގާދިއްފުށީގައި ހުއިފިލަނޑާ އާލާ ކުރާ، އެންމެ ބޮޑު ފާމް އެޅުމަށް ކަމަށެވެ.\nނަމަވެސް އެގްރިމެންޓުގައި ސޮއި ކުރިތާ އަހަރެއްގެ ތެރޭގައި، އެ ޕްރޮޖެކްޓަށް ބޭނުންވާ 16 މިލިއަން ޑޮލަރުގެ ސާމާނު ވެސް އެތެރެ ކޮށްފައި ވަނިކޮށް، އެއްވެސް އުޒުރެއް ނުދައްކައި ކައުންސިލުން އެގްރިމެންޓު ބާތިލުކޮށްފައިވާ ކަމަށް ޑޮމިނިކް ވިދާޅުވ އެވެ.\n"އަޅުގަނޑުމެން ހީކުރި ގޮތަކަށް ނޫން ކަންތައް ވެގެން މި ދިޔައީ. މި ޕްރޮޖެކްޓުގެ ސަބަބުން 1000 ވަޒީފާ އިތުރުވެގެންދާނެ. އަޅުގަނޑުމެން ހީކުރީ އާންމުން މިކަން ބަލައިގަންނާނެ ކަމަށް،" އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.\nގުދަނުގައި ރޯވުމުގެ ކުރިން އެތަނުގައި ހުރި ބައެއް މުދާ: އޯޝަން ކުއާޓިއާސް އިން ތުހުމަތު ކުރަނީ ގަސްދުގައި ރޯކޮށްލީ ކަމަށް -- ފޮޓޯ / އޯޝަން ކުއާޓިއާސް\nޕްރޮޖެކްޓަށް ގެނެސްފައި ހުރި ބައެއް މުދާތަކުގެ ތެރޭގައި 600 ޓަނުގެ ދަގަނޑާއި ލެބޯޓަރީ އަށް ބޭނުންވާ ސާމާނުތައް ހިމެނޭ ކަމަށް ޑޮމިނިކް ވިދާޅުވި އެވެ.\nރަށު ސްކޫލުގެ ހުއްދަ ލިބިގެން އެ ކުންފުނިން ސްކޫލުގައި ބަހައްޓާފައި ހުރި ބައެއް މުދާތައް ވެސް އެންގުމަކާ ނުލައި ބޭރުކޮށްފައިވާ ކަމަށް ޑޮމިނިކް ވިދާޅުވި އެވެ.\nހިންނަވަރު ކައުންސިލްގެ ރައީސް ވިދާޅުވީ ރަށު ސްކޫލުގައި ބަހައްޓާފައި ހުރި އޯޝަން ކުއާޓިއާގެ މުދާ ބޭރު ކުރުމުގައި ކައުންސިލްގެ އެއްވެސް ދައުރެއް ނެތް ކަމަށެވެ. އަދި އެ މުދާތައް ބޭރު ކުރީ ވޯޓު ފޮއްޓެއް ބަހައްޓާތީވެ ކަމަށާއި "ހީވަނީ އެކަން ކޮށްފައި ވަނީ ދެ ފަރާތުން ވާހަކަ ދައްކައިގެން" ކަމަށެވެ.\nއެ މައްސަލައިގައި ބޭރުގެ އާބިޓްރޭޝަން ކޯޓެއްގައި ދައުވާ ކުރުމަށް މިހާރު ނިންމާފައިވާ ކަމަށް ވެސް ޑޮމިނިކް ވިދާޅުވި އެވެ.\n"އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވެވުނު އެހީއެއް އެ ރަށަށްވެފައި އޮންނާނީ. ރަށުގައި ފެން ބޮޑުވެއްޖެޔާ ޕަމްޕު ގެންގޮސްގެން ދަންވަރު ވެސް ހިއްކައިދީފައި ހުންނާނީ. މަގުތައް އެބަ ހަދައިދެން. ސްކޫލަށް އެބަ ފައިސާގެ އެހީދެން،" އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ. "އެކަމަކު މި މައްސަލައިގައި މިހާ ބޮޑު ގެއްލުމެއް ވީމަ ގާނޫނީ ފިޔަވަޅު އަޅަން ނިންމީ."\nއިތުރު ލިޔުންތައް އަލިފާނުގެ ހާދިސާ ޅ. އަތޮޅު ޅ. ހިންނަވަރު


ވެލާ ރިސޯޓަށް ދުނިޔޭގެ ސަމާލުކަން ވެލާ ރިސޯޓަށް ދުނިޔޭގެ ސަމާލުކަން – Noonu Daily\nޓައިމްގެ މަގުބޫލު މަންޒިލްތަކުގެ ލިސްޓަށް އަތޮޅުގެ ވެލާ ރިސޯޓް\nPublished July 25, 202115:16\nއެމެރިކާގެ ޓައިމް މެގަޒިނުން ހޮވާ މިއަހަރުގެ އެންމެ މަގުބޫލު މަންޒިލްތަކުގެ ލިސްޓް "ޓައިމް ހަންރެޑް" ލިސްޓުގައި މި އަތޮޅުގެ ވެލާ ޕްރައިވެޓް އައިލެންޑް ހިމެނިއްޖެ އެވެ.\nޓައިމް މެގަޒިން އިން ހޮވި އެންމެ މަގުބޫލު 100 މަންޒިލްގެ ތެރޭގައި 53 ވަނަ އަށް ހިމަނާފައި ވަނީ ރާއްޖެ އެވެ. ރާއްޖެއިން އެންމެ ދަތުރުކުރަން ރަނގަޅު މަންޒިލްތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމަނާފައި ވަނީ ވެލާ ޕްރައިވެޓް އައިލެންޑުގެ އިތުރުން މިފަހުން ހުޅުވި ފަރި އައިލެންޑްސް އެވެ.\nމި އަތޮޅު ފުށިވެލަވަރުގައި ތަރައްގީކޮށް 2013 ވަނަ އަހަރު ހުޅުވި ފަސްތަރީގެ ވެލާ ޕްރައިވެޓް އައިލެންޑަކީ ޗެކް ރިޕަބްލިކުގެ ބިލިއަނަރެއް ކަމަށްވާ ޖިރީ ސުމެޖިކް ތަރައްގީކޮށް ހުޅުވި ރިސޯޓެކެވެ. އެ ރިސޯޓަކީ ގޮލްފު ކޯސްއަކާ އެކު އެންމެ މަތީ ފެންވަރުގެ 67 ކޮޓަރި ހިމެނޭ ރިސޯޓެކެވެ. އެ ރިސޯޓުގެ ޖުމްލަ އެނދުގެ އަދަދަކީ 134 އެވެ. އެ ރިސޯޓަށް މީގެ ކުރިން ވަނީ ދުނިޔޭގެ ފަތުރުވެރިކަމުގެ ދާއިރާގެ ގިނަ އެވޯޑުތަކެއް ވެސް ލިބިފަ އެވެ.\nއެ ރިސޯޓުގައި 100 އެއްހާ މުވައްޒަފުން އުޅޭ އިރު މިއަތޮޅުގެ ގިނަ މުވައްޒަފުންނަށް ވެސް އެ ރިސޯޓުން ވަނީ ވަޒީފާގެ ފުރުސަތު ތަނަވަސްކޮށްދީފަ އެވެ. އަދި އެންމެ ގިނައިން މުވައްޒަފުން ސާވިސް ޗާޖު ދޭ ރިސޯޓުތަކުގެ ތެރޭގައި ވެސް އެ ރިސޯޓް ހިމެނެ އެވެ.\nދުނިޔޭގެ ތަފާތު ތަންތަނާއި މީހުން ހިމެނޭ ގޮތުން ޓައިމްއިން ކޮންމެ އަހަރަކު އެކުލަވާލަ ޓައިމް ސަތޭކަ ލިސްޓުގައި "ވޯލްޑް ގްރޭޓެސްޓް ޕްލޭސަސް"ގެ މިއަހަރުގެ ލިސްޓު ހާއްސަކޮށްފައި ވަނީ ކޮވިޑް-19އާ ގުޅިގެން ދުނިޔެ އަށް ދިމާވެފައިވާ ދަތި ހާލުގައި ވެސް ތަފާތު ހިދުމަތްތައް ފޯރުކޮށްދޭ ހިތްގައިމު މަންޒިލްތަކަށެވެ.\nމި ލިސްޓަށް ފަރާތްތައް ހޮވަނީ އެ މެގަޒިންގެ ކޮރެސްޕޮންޑެންޓުންނާއި ކޮންޓްރިބިއުޓަރުންގެ ނެޓްވޯކަކުންނެވެ. މިއަހަރުގެ ލިސްޓުގައި ދުބާއީ، ސިންގަޕޫރު، ނިއުޔޯކް، ބެންކޮކް، އެތެންސް އަދި ޕެރިސް ފަދަ ތަންތަން ވެސް ހިމަނާފައިވެ އެވެ.


އޮކްޓޯބަރު މަހު މީރާއަށް 1 ބިލިއަން ރުފިޔާ – Feshun.mv\nއޮކްޓޯބަރު މަހު މީރާއަށް 1 ބިލިއަން ރުފިޔާ\n11 ނޮވެމްބަރ 2021 - 08:36\nމި އަހަރުގެ އޮކްޓޯބަރު މަހު 1 ބިލިއަން ރުފިޔާ ބަލައިގެންފައިވާ ކަމަށް މޯލްޑިވްސް އިންލެންޑް ރެވެނިއު އޮތޯރިޓީ (މީރާ)އިން ބުނެފިއެވެ.\nމީރާއިން ބުނީ މި އަދަދަކީ ވޭތުވެދިޔަ އަހަރުގެ މި މުއްދަތުގައި ލިބުނު އާމްދަނީއަށްވުރެ 155.7 އިންސައްތަ އިތުރު އަދަދެއް ކަމަށެވެ. އަދި މިއަހަރުގެ އޮކްޓޯބަރ މަހު ލިބޭނެ ކަމަށް އަންދާޒާކޮށްފައިވާ އަދަދަށްވުރެ 39.2 އިންސައްތަ އިތުރު އަދަދެއް ކަމަށެވެ.\nމީރާއިން ބުނީ އޮކްޓޯބަރު 2020ގައި ލިބުނު އާމްދަނީއާ އަޅާބަލާއިރު އޮކްޓޯބަރު 2021ގައި ލިބިފައިވާ އާމްދަނީ އިތުރުވުމުގެ މައިގަނޑު ސަބަބަކީ, ޖީ.އެސް.ޓީ، ޓޫރިޒަމް ލޭންޑް ރެންޓް، ގްރީން ޓެކްސް އަދި އެއަރޕޯޓް ޓެކުހާއި ފީގެ ގޮތުގައި ލިބިފައިވާ ފައިސާ އިތުރުވުން ކަމަށެވެ. އެގޮތުން އޮކްޓޯބަރު 2020އާ އަޅައިބަލާއިރު، އޮކްޓޯބަރު 2021ގައި ދިވެހިރާއްޖެއަށް ޒިޔާރަތްކޮށްފައިވާ ފަތުރުވެރިންގެ އަދަދު 12 ގުނަ އިތުރުވެފައިވާ ކަމަށް މީރާއިން ބުނެއެވެ.\nމީގެ ސަބަބަކީ 2020 ވަނަ އަހަރު ކޮވިޑް-19ގެ ސަބަބުން ފަތުރުވެރިން ޒިޔާރަތްކޮށްފައިވާ މިންވަރު ދަށްވެފައިވުން ކަމަށް މީރާއިން ފާހަގަކުރެއެވެ. އާމްދަނީ އިތުރުވުމުގެ އަނެއް ސަބަބަކީ، ކުރީގެ މުއްދަތުތަކަށް ލިބެންޖެހޭ ޓޫރިޒަމް ލޭންޑް ރެންޓްގެ ފައިސާ މި މަހުގެ ތެރޭގައި ލިބިފައިވުމުން ކަމަށް ވެސް އެ އޮތޯރިޓީން ބުނެއެވެ.\nއޮކްޓޯބަރު 2021ގައި މީރާއަށް ބަލައިގަތް އާމްދަނީގެ އެންމެ ބޮޑު ބައެއް ހިއްސާކުރަނީ ޖީ.އެސް.ޓީއެވެ. އެއީ 58.4 އިންސައްތަ ނުވަތަ 584.86 މިލިއަން ރުފިޔާއެވެ. ދެން އެންމެ ބޮޑު އާމްދަނީއެއް ލިބިފައިވަނީ އިންކަމް ޓެކްސްއިންނެވެ. އެއީ 11.8 އިންސައްތަ ނުވަތަ 117.96 މިލިއަން ރުފިޔާއެވެ. މީގެ އިތުރުން، ޓޫރިޒަމް ލޭންޑް ރެންޓްގެ ގޮތުގައި 65.11 މިލިއަން ރުފިޔާ (6.5 އިންސައްތަ)، ގްރީން ޓެކްސްގެ ގޮތުގައި 57.16 މިލިއަން ރުފިޔާ (5.7 އިންސައްތަ)، އެއަރޕޯޓް ޑިވެލޮޕްމެންޓް ފީގެ ގޮތުގައި 50.2 މިލިއަން ރުފިޔާ (5.0 އިންސައްތަ) އަދި އެހެނިހެން ޓެކުހާއި ފީގެ ގޮތުގައި ލިބިފައިވާ 125.98 މިލިއަން ރުފިޔާ (12.6 އިންސައްތަ) ލިބިފައިވެއެވެ.\nއޮކްޓޯބަރު 2021ގައި ބަލައިގެންފައިވާ އާމްދަނީގެ ތެރޭގައި 38.20 މިލިއަން އެމެރިކާ ޑޮލަރު ހިމެނެއެވެ.\nރައީސް ޔަމީން މިނިވަންވެއްޖެ\nޒުވާނުން ތަމްރީނު ކުރަން އެމްޑަބްލިޔުއެސްސީން އެޕްރެންޓިސްޝިޕް ޕްރޮގްރާމެއް ހިންގަނީ


Loabeege Gothun Nugulheynekamah Bunumun Coffee Ah Heydhakuri Faisaa Dheyn Jehijje - Vaguthu\n1 ހަފްތާ ކުރިން ( ނޮވެމްބަރު 17, 2021 )\nލޯބީގެ ގޮތުން ގުޅުމުގެ ކުރިން ދެ މީހުން ފެނި ދެނެވެ ކަންތައް ކުރެއެވެ. ބައެއް މީހުން މިއަށް ކިޔަނީ "ޑޭޓް"އަށް ދިއުމެވެ. މިފަދަ ޑޭޓްތަކަށް ގޮސް ބޮޑު ހަރަދުވެސް ކުރެއެވެ. މިފަދަ ޑޭޓްތަކަށް ގޮސް ފައިސާ ދައްކާ ގޮތާއި ގުޅޭގޮތުންވެސް ބަހުސް ކުރެއެވެ.\nމިއީ ޑޭޓަކަށް ދިޔަ އަންހެނަކަށް ދިމާވި ކަމެކެެވެ. އޭނާ ބުނީ ފިރިހެނަކާއެކު އޭނާ ޑޭޓަަށް ދިޔައީ ކޮފީ ޝޮޕަކަށް ކަމަށެވެ. އެކަމަކު ދެ މީހުން އެހާ މެޗް ނޫން ކަމަށް ފެންނާތީ އަންހެން މީހާ އޭނާއާ ގުޅެން ބޭނުން ނުވާ ވާހަކަ ދެވަނަ ޑޭޓަށް އެހުމުން ބުންޏެވެ. މިހެން ބުނުމުން އޭނާއަށް ލިބުނީ ހައިރާންވާވަރުގެ ޖަވާބެކެވެ.\nއެ ފިރިހެން މީހާ އޭނާއަށް މެސެޖް ކުރީ ފުރަތަމަ ކޮފީއަށް ދިޔަ ހަރަދުގެ ފައިސާ އޭނާއަށް އަނބުރާ ފޮނުވުމަށެވެ. މިގޮތަށް ބުނެ އެކައުންޓް ނަމްބަރުވެސް ފޮނުވާފައި ވެއެވެ.\nލައުރެން ނަމަކަށް ކިޔާ އެ އަންހެން މީހާ ވަނީ ޓްވިޓާގައި އެދެ މީހުން ދައްކާފައި ހުރި ވާހަކަތަކުގެ ސްކްރީންޝޮޓް ހިއްސާ ކޮށްފައެވެ.\nއޭނާ ހިއްސާ ކުރި ސްކްރީންޝޮޓްތަކުގައި ފިރިހެން މީހާ އޭނާ ކައިރިން އިތުރު ޑޭޓަށް ދާން އެދުނެވެ. އެކަމަކު އަންހެން މީހާ ދެކޮޅު ހަދައެވެ. ދެ މީހުންގެ ކެމިސްޓްރީ ދިމާނުވާ ކަމަށް ބުންޏެވެ. އަދި ނުދަންނަ މީހެއްގެ ގެއަށް ނުދާނެ ކަމަށް އަންހެން މީހާ ބުނެއެވެ.\nމިއާއެކު ފިރިހެން މީހާ ވަނީ އޭނާ ކޮފީއަށް ހަރަދު ކުރި ފައިސާ އަނބުރާ ފޮނުވަން އެދެއެވެ. އޭނާ ފައިސާ ބޭކާރު ގޮތުގައި ހަރަދު ކުރަން ބޭނުން ނުވާ ކަމަށް ބުނެފައި ވެއެވެ. އަދި އަންހެން މީހާ ވަނީ އެ ފައިސާ ޗެރިޓީއަށް ހަދިޔާ ކުރެވިދާނެތޯ އަހާފައެވެ.\nއެފޮޓޯ މީސް މީޑިއާގައި ދައުރުވުމާއެކު އެތައް ބަޔަކު ކޮމެންޓްކޮށްފައި ވެއެވެ. އަދި މިކަހަލަ މީހުން އަދިވެސް އުޅޭތޯ ސުވާލު ކޮށްފައި ވެއެވެ.


ކިރިގިސްތާނުގެ ރައީސް އިސްތިޢުފާ ދެއްވައިފި ކިރިގިސްތާނުގެ ރައީސް އިސްތިޢުފާ ދެއްވައިފި\nކިރިގިސްތާނުގެ ރައީސް އިސްތިޢުފާ ދެއްވައިފި\nކިރިގިސްތާނުގެ ރައީސް މަޤާމުން އިސްތިޢުފާ ދެއްވައިފިއެވެ.\nކިރިގިސްތާނުގެ ރައީސްގެ މަޤާމުގައި ހުންނެވި ސޫރަންބައި ޖީންބެކޮވް އެ މަޤާމުން އިސްތިޢުފާ ދެއްވީ އޮކްޓޯބަރު މަހުގެ 4ވަނަ ދުވަހު ބޭއްވި އެ ޤައުމުގެ ޤާނޫނުހަދާ މަޖިލީހުގެ އިންތިޚާބަށްފަހު ފެށުނު މުޒާހަރާތަކުގެ ސަބަބުންނެވެ. ރައީސް ޖީންބެކޮވްއަށް ވާގިވެރިވާ ފަރާތްތައް އިންތިޚާބު ކާމިޔާބުކޮށްފައިވާކަމަށް އިޢުލާނުކުރުމުން އިދިކޮޅު ފަރާތްތަކުންވަނީ ނަތީޖާ ބަލައިގަތުމަށް ދެކޮޅުހަދައި މަގުތަކަށް ނުކުމެ މުޒާހަރާކުރަން ފަށައިފައެވެ. ސަރުކާރުގެ އިމާރާތްތައް އެމީހުން ހިޞާރުކުރުމުން އިންތިޚާބުގެ ނަތީޖާ ބާޠިލްކުރުމަށް ރަސްމީ ފަރާތްތަކުންވަނީ ނިންމާފައެވެ.\nމިދިޔަ ހަފުތާގައި ރައީސް ޖީންބެކޮވްވަނީ އިސްތިޢުފާ ދެއްވާނެކަމަށް ވިދާޅުވެފައެވެ. ނަމަވެސް މި ހަފުތާގެ ކުރީ ކޮޅުގައި އަލުން ރާގު ބަދަލުކުރައްވާ އައު އިންތިޚާބެއް ބޭއްވެންދެން މަޤާމުގައި ދެމިހުންނަވާނެކަމަށްވަނީ ބުނެފައެވެ. އޮކްޓޯބަރު މަހުގެ 14ވަނަ ދުވަހު ރައީސް ޖީންބެކޮވްވަނީ މިދިޔަ ހަފުތާގައި ޖަލުން ސަލާމަތްކޮށްފައިވާ ނޭޝަނަލިސްޓެއްކަމަށްވާ ސަދީރު ޖަޕަރޮވް ބޮޑުވަޒީރުގެ މަޤާމަށް އައްޔަނުކުރުމަށް ޤާނޫނުހަދާ މަޖިލީހުން ނިންމި ނިންމުން ބަލައިގަންނަވާފައެވެ.\nރައީސް އިސްތިޢުފާ ދެއްވީ މުޒާހަރާގެ ބައިވެރިންނާއި ސަލާމަތީ ބާރުތަކާ ދެމެދު ކުރިމަތިލުންތައް ހިންގުމަށް ނޭދޭތީކަމަށް އެމަނިކުފާނު ނެރުއްވި ބަޔާނެއްގައި ވިދާޅުވިއެވެ. ރައީސްގެ ގެކޮޅު ހުންނަ ސަރަޙައްދަށް ޢާންމުން އެއްވެ މުޒާހަރާކުރަމުންދާނަމަ އަސްކަރީ އަދި ސަލާމަތީ ބާރުތަކަށް ހަތިޔާރު ބޭނުންކުރަން މަޖުބޫރުވެ ލޭ އޮހޮރުންތައް ހިންގާނެކަމަށް ރައީސް ޖީންވެކޮވް ވިދާޅުވިއެވެ. އެމަނިކުފާނު ވިދާޅުވީ ކިރިގިސްތާނުގެ ތާރީޚުގައި އެމަނިކުފާނުގެ ނަންފުޅު ލިޔެވެން ބޭނުންވަނީ ލޭއޮހޮރުވުން ހިންގާ ޤައުމުގެ ރައްޔިތުންނަށް ޙަމަލާދިން ރައީސެއްގެ ގޮތުގައި ނޫންކަމަށެވެ.\nރައީސް ޖީންބެކޮވަކީ 2005ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން އާންމުން މުޒާހަރާކުރުމުގެ ސަބަބުން އިސްތިޢުފާ ދެއްވި އެ ޤައުމުގެ ތިންވަނަ ރައީސަށެވެ. 2017ވަނަ އަހަރު ވެރިކަމާ ޙަވާލުވެވަޑައިގެންނެވި ރައީސް ޖީންބެކޮވްގެ އިސްތިޢުފާގެ ސަބަބުން ރައީސްގެ ޒިންމާތަކާ ދެން ޙަވާލުވެވަޑައިގަންނަވާނީ ޤާނޫނުހަދާ މަޖިލީހުގެ ރައީސް، ކަނަޓްބެކް އީސަޔެވްއެވެ. އެމަނިކުފާނު އިސްތިޢުފާ ދެއްވައިފިނަމަ ރައީސްކަމުގެ މަސްޢޫލިއްޔަތާ ދެން ޙަވާލުވެވަޑައިގަންނަވާނީ އައު ބޮޑުވަޒީރު ޖަޕަރޮވެ.