Honeymoon Ah Kuri Dhathuru Funnmin Neyngey Andhavalhakah - Vaguthu\nމީގެ ތިން ދުވަސް ކުރިން ރީމާގެ ފޯން ކޯލެއް އަހަރެންނަށް ލިބުނެވެ. ރީމާއަކީ އޭނާ ކާވެނިކުރުމާއި ހަމައަށް އަހަރެންގެ އެންމެ ގާތް އެކުވެރިޔާއެވެ. ހުރިހާ ކަމެއް ދިޔައީ އަހަރެންނާއި ހިއްސާ ކުރަމުންނެވެ. ނަމަވެސް މީގެ ދެތިން އަހަރު ކުރިން އޭނާ ކުރި ކާވެންޏާއެކު އަހަރެންނަށާއި، ރީމާގެ އާއިލާއަށް ވެސް ރީމާ ގެއްލުނެވެ.\nރީމާ ކައިވެނި ކުރީ އޭނާގެ ބައްޕަގެ ރަހުމަތްތެރިއެއްގެ ދަރިއަކާއެވެ. ނަމަކީ އަހްސަން އެވެ. އޭނާއާއި ގުޅޭ މާގިނަ މައުލޫމާތެއް އަހަރެންނަކަށް ވެސް އަދި ކާވެނިކުރުމާއި ހަމައަށް ރީމާއަކަށް ވެސް ނޭނގެއެވެ. އެނގުނު އެއްޗަކީ އޭނާއަކީ ރާއްޖެ އިން ބޭރުން ތައުލީމް ހާސިލްކޮށްގެން ހުރި ޒުވާނެއް ކަމެވެ. ކިޔަވައިގެން މާލެ އައިސް ރާއްޖެ އިން ބޭރަށް މަސް ބޭރުކުރުމުގެ މަސައްކަތް ވަރަށް ކާމިޔާބުކަމާ އެކު ކުރަމުން އަންނަ ކަމެވެ. ދީނަށް ލޯބި ކުރާ ޒުވާނެކަމަށް ވެސް އެނގިފައި ވެއެވެ.\nކޮންމެއަކަސް އަހްސަނާއި ކައިވެނި ކުރަން ރީމާގެ މައިންބަފައިން އެދުމުން ދެކޮޅު ހެދުމެއް، އަދި މާބޮޑަށް ތާއިދު ކުރުމެއް ވެސް ނެތި ރީމާ މައިންބަފައިންގެ ބަސް ގަބޫލު ކުރިއެވެ. ރީމާއަކީ އެއްވެސް އިރެއްގައި އެއްވެސް ކަމަކާއި ދެކޮޅު ހަދާ ޖަދަލު ކުރާ ޒާތުގެ ކުއްޖެއް ނޫނެވެ. ކައިވެނި ޕާޓީން ރީމާއާއި ބައްދަލުވި ފަހުން ދެން ރީމާގެ ފޯން ކޯލެއް ވެސް އަހަރެންނަށް ލިބުނީ މިދިޔަ އަންގާރަ ވިލޭރޭގައެވެ.\nރާއްޖެ އިން ބޭރުގެ ނަމްބަރަކުން އައި ވައިބާ ކޯލެއް އަހަރެން ނެގީ ހަމަ އާދައިގެ ފޯން ކޯލެއް ނަގާ އުސޫލުންނެވެ. އަހަރެން ދެތިން ފަހަރަކު ހަލޯ އޭ ބުނުމުން ވެސް ޖަވާބެއް ނުލިބުމުން ފޯން ބާއްވަން އުޅެނިކޮށް އެކޮޅުން ހަލޯ އޭ ބުނުމާއެކު އަހަރެންގެ ފައިތިލަ ފެށިގެން ބޮލާ ހަމައަށް ފާޑެއްގެ ފިނިގަނޑެއް އަރައިގެން ދިޔައެވެ.\nއެ އިވުނީ ރީމާގެ އަޑެވެ. އޭނާ އަހަރެންނަށް ފިލައިގެން ދިއުމުން ހިތުގައި އުފެދިފައި އޮތް ހުރިހާ ނުތަނަވަސް ކަމެއް މަތިން ހަނދާން ނައްތާލުމަށް ފަހު އަހަރެންނަށް ބުނެވުނީ "ރީމާ!" ޖަވާބުގައި އެކޮޅުން "ޝާނީ! އަހަރެންނަށް މަޢާފް ކުރޭ." އޭ ބުނުމާއި އެކު ރޯން ފަށައިފިއެވެ.\nވެގެން އުޅެނީ ކީއްތޯ އާއި ތިއުޅެނީ ކޮންތާކުތޯ އަހަރެންނަށް ސުވާލު ކުރެވުނެވެ.\nރީމާގެ ވާހަކަ އެހިސާބުން ފަށައިގަތެވެ. އަހްސަންއާއި އެކު ރީމާ ހަނީމޫނަށް ދާން ނިންމީ ބާލީ އަށެވެ. ނަމަވެސް އަހްސަން ދާން ބޭނުންވީ ތުރުކީ އަށެވެ. ކުޑައިރުއްސުރެ އަހްސަން ދާން ބޭނުންވާ ގައުމެއް ކަމަށާއި، އަދި މިހާރު ތުރުކީގައި އޭނާއަށް ވިޔަފާރި އިތުރަށް ފުޅާ ކުރެވޭނެ މާކެޓެއް ވެސް އެބައޮތް ކަމަށް ބުނެ ރީމާއާއި އެތައް ވާހަކައެއް ދައްކައިގެން ހަނީމޫނަށް ތުރުކީއަށް ދާން ނިންމިއެވެ. ނަމަވެސް އެއްވެސް މީހަކު ކައިރީގައި އެވާހަކަ ނުބުނަން ޝަރުތުކޮށްފައެވެ. އެޝަރުތު ކުރީ ކީއްވެ ކަމެއް އޭރު ރީމާއަކަށް ނޭނގެއެވެ.\nތުރުކީއަށް އެތެރެވެ، އިސްތަންބޫލް އިން އަހްސަން ބަޔަކާއި ބައްދަލު ކުރިއެވެ. އަހްސަން އެމީހުންނާއި ބައްދަލުކޮށް ވާހަކަދެއްކީ އަރަބި ބަހުންކަމަށް ވާތީ ރީމާއަށް އެއްވެސް އެއްޗެއް ނޭނގުނެވެ. ދެ ދުވަހު އިސްތަންބޫލްގެ ހޮޓަލެއްގައި މަޑުކުރި ނަމަވެސް ހަނީމޫނަށް ގޮސް އުޅޭ ދެމަފިރިންހެން ތަންތަން ބަލާލަން ނިކުންނަން އަހްސަން ބޭނުމެއް ނުވިއެވެ.\nތިންވަނަ ދުވަހު ޖިޕެއްގައި އަހްސަން ދަންނަ އިތުރު ދެމީހަކާއި އެކު ދަތުރެއް ފަށައިފީމެވެ. ގާތްގަނޑަކަށް 20 ވަރަކަށް ގަޑިއިރު ދުއްވުމަށް ފަހު ޖިޕުން ފައިބައިފިއެވެ. އެހިސާބުން ދެން ފެށީ ހިނގާށެވެ. އެހިސާބުން ކަންތައްތައް ގޯސްވާން އުޅޭ ކަމުގެ އިހްސާސް ރީމާއަށް ކުރެވެން ފަށައިފިއެވެ.\nސުވާލު ކުރުމުން އަހްސަން ބުނީ މިދަނީ ސީރިއާއަށް ކަމަށެވެ. ދެ ދުނިޔޭގެ ބާއްޖަވެރިކަން ލިބެން އޮތީ އޭރުން ކަމަށެވެ. ރޮއެ ގަތުމުން ވެސް އަހްސަންގެ ސަމާލުކަމެއް ރީމާއަކަށް ނުލިބުނެވެ. ވަށައިގެން އޮތް އަނދިރިކަމުގެ ތެރޭގައި އަހްސަނާއި އޭނާގެ އެކުވެރިން ރީމާ ދަމާފައި ވަރަށް ދުރަށް ހިނގުމަށް ފަހު އަނެއްކާވެސް ވެހިކަލަކަށް އަރުވައިފިއެވެ. އެހާ ހިސާބުން އެމީހުންގެ މޫނުމަތިން ފެންނަމުން ދިޔައީ ހިނިތުންވުމެވެ. ނަމަވެސް ރީމާގެ ރުއިމަކަށް މަޑުޖެހުމެއް ނާދެއެވެ.\nދެން ގެންގޮސް ރީމާ ވެއްދީ ހަނގުރާމައިގެ ސަބަބުން ސުންނާފަތިވެފައި އޮތް ސަރަހައްދެއްގައި ހުރި ގެއަކަށެވެ. އޭގެ ހަފްތާއެއްހާ ދުވަސް ފަހުން އަހްސަން ދިޔައީ ހަނގުރާމައަށެވެ. އޭގެ ފަހުން ދެފަހަރަކު އޭނާ އެނބުރި އައެވެ. ނަމަވެސް ފަހުން ޚަބަރެއް ނުވެއެވެ.\nއަހްސަން ގެއްލުނުތާ މަހެއްހާ ދުވަސް ފަހުން ރީމާ ބަނޑުބޮޑުކަން އެނގުނެވެ. އެސަރަހައްދުގައި އުޅޭ މީހުން ރީމާއަށް ވެސް ލިބޭ މިންވަރަކުން ކާބޯތަކެތި ދީ އުޅެއެވެ. ނަމަވެސް ގިނަ ފަހަރަށް ހުންނަން ޖެހެނީ ބަނޑަށެވެ. އެއީ ކާއެއްޗެއް ލިބޭނެ ގޮތެއް ނެތިގެންނެވެ. ލިބިފައިވާ އެކަނިވެރިކަމާއި، ބިރުވެރިކަން ހަނދާނަށް އައުމުން ރުއިން ނޫން އިތުރު ކަމެއް ނުކުރެވެއެވެ. ރީމާގެ ދަރިފުޅު ދުނިޔެއަށް ނޭވާލުމާއެކު ކުރިން ލިބުނު ހިތާމައަށް ވުރެ އޭނާގެ ހިތާމަ ބޮޑުވިއެވެ.\nއެއީ ދަރިފުޅު ބޮޑުކުރާނެ އެކަށީގެންވާ މާހައުލެއް ނެތުމުންނެވެ. ދަރިފުޅަށް ބައްޕައެއްގެ ލޯބި ލިބެން ނެތް އިރު މަންމަގެ ލޯބިވެސް ދެވެން ނެތުމުންނެވެ. ދަރިފުޅަށް ލޯބި ދީގެން އެކަށީގެންވާ ގޮތެއްގައި ބޮޑު ކުރެވޭ ވަރަށް ވުރެ މަންމަގެ ހާލަތު ދެރައެވެ.\n"ދައްކަވަން ހުރި ތަނެއް ދައްކަވާނެ" ކަމަށް ގަބޫލުކޮށް ހެޔޮ ދުޢާކޮށް ނަމާދުކުރުން ފިޔަވައި އިތުރު ކަމެއް ރީމާ ނުކުރެއެވެ.\nދެން ކުރިމަތިވީ މާބިރުވެރި ކަމެކެވެ. އެސަރަހައްދުގައި އުޅޭ ފިރިހެނުންގެ އުފާ ހޯދާ މުދާގަނޑަކަށް އޭނާ ވީއެވެ. ކޮންމެ ދުވަހަކު ދެތިން ހަތަރު ފިރިހެނުންގެ ޖިންސީ އަނިޔާގެ ޝިކާރަކައަކަށް އޭނާ ވިއެވެ. ގަދަކަމުން އެމީހުން ކުރާ ކަމެއް ކުރާއިރު ރީމާ ދެކޮޅު ހަދަން ކުރާ އެއްވެސް ކަމަކުން ކާމިޔާބެއް ނުލިބެއެވެ.\nކާކުކަން ނޭނގޭ މީހެއްގެ ދަރިއަކަށް ރީމާ އަނެއްކާ ވެސް ބަލިވެ އިނދެ ވިހައިފިއެވެ.\nދަރިންނާއި އެކު ފިލައިގެން ދާން ރީމާ އެތައް ފަހަރަކު މަސައްކަތް ކުރި ނަމަވެސް އެސަރަހައްދުގެ ސަލާމަތީ ކަންތައްތައް ބަލަހައްޓާ ވަރު ވަރުގަދަ ކަމުން އެކަން ކާމިޔާބެއް ނުވިއެވެ.\nނަމަވެސް މީގެ ހަތަރު ވަރަކަށް މަސް ދުވަސް ކުރިން އެސަރަހައްދުގެ ފިރިހެނުން ހަނގުރާމައަށް ގޮސް ހުސްވުމުން އެސަރަހައްދަށް "އަމާންކަން" ލިބުނެވެ. ދެން އެތަނަށް އައީ އިންސާނީ އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދޭ ބައެކެވެ. މިހާރު ރީމާ ހުރީ އެމީހުންގެ ހިމާޔަތުގައެވެ.\nމޯބައިލް ފޯނަކުން އާއިލާއަށް ގުޅާލުމުގެ ފުރުސަތު ފުރަތަމަ ލިބުމުން ރީމާ ގުޅީ އަހަރެންނަށެވެ. މައިންބަފައިންނަށް ގުޅާނެ ހިތްވަރު އޭނާގެ ކިބައިގައި ނެތީއެވެ.\nމިވަގުތު ކޮންމެވެސް ވަރެއްގެ ހިމާޔަތެއްގައި ހުރިނަމަވެސް ހާލަތު ބަދަލުވެ އަނެއްކާ ވެސް އަނދިރި ދުވަސްތަކެއް ކުރިމަތިވެދާނެ ކަމުގެ ބިރުވެރިކަން ވެސް އޭނާގެ ހިތުގައި އުފެދިފައި އެބައޮތެވެ. މިއަދު މީހަކަށް ގުޅާލުމުގެ ފުރުސަތު ލިބުނު ނަމަވެސް ދުވަހަކު ވެސް ދެން ރާއްޖެ އާދެވިދާނެ ކަމުގެ އުއްމީދެއް އޭނާގެ ނެތެވެ.\nދުވަހަކު ހަނދާން ނައްތާލަން ބޭނުން ނުވާ އުފާވެރި ހަނދާންތަކެއް ހޯދަން ކުރި ހަނީމޫން ދަތުރު އަޑި ފެންނަން ނެތް އަނދަވަޅަކަށް ވެއްޓި މިގޮތައް ނިމިގެން ހިނގައިދާނެ ކަމަކަށް އޭނާ ހިޔެއް ނުކުރެއެވެ.\nމިލިޔުމުގައި ބޭނުން ކޮށްފައިވާ ރީމާގެ ނަމަކީ ޚިޔާލީ ނަމެކެވެ. ނަމަވެސް ލިޔުމުގައި ހުރި އެހެން ހުރިހާ ވާހަކަތަކަކީ ހަޤީޤަތެކެވެ. ނަން ސިއްރު ކޮށްފައި ވަނީ އަންހެން މީހާގެ މައުލޫމާތު ހާމަވިޔަ ނުދިނުމަށެވެ.\nފޮޑި ޖެހުމުން ބިޓުކެޓި ދިވެއްސެއްގެ ވާހަކަ!\nޖުލައި 19, 2019 09:35\nސިންޕަތީ ހޯދަން ޖައްސާ ސަޓަަންޓު.......ތި އަންހެން މީހާ މަރަން ޖެހޭނީ...ހަނގުރާމަ ވެރި އެއް..އަދި އިއްފަތެއް ނެތް މީހެއް.\nޖުލައި 19, 2019 11:40\nދިވެހި ގިނަ ޒުވާނުންނަކީ އިއްފަތްތެރި ބައެއް ނޫން..\nޖުލައި 19, 2019 12:32\nއޭގަ އެ އަންހެން ކުއްޖަގެ ކުށެއް ކޮބާ ؟ ކޮން ގޮތަކައްތިވިސްނަނީ ... އޭނަ ހުރި މަގާމުގަ ތީނަ ހުރިނަމަ ހަމަ ތިހެންތަ ބުނާނީ....އެ އަންހެން ކުއްޖަ އަކައްނޭންގެ ދޯ އެހެން ވާނެ ކަމެއް.... ތީނަވެސް ތީނަ ފިރިމީހާ އައް އިތުބާރު ކުރާނެ .....\nޖުލައި 19, 2019 16:58\nއެއަން މީހާ އަށް ސުވާލު ކުރެވޭނެ ....ގަދަ ވެސް ހެދޭނެ.. އަދި މިގޮތައް ކިތަންމެ ކަމެެއް....ތި އަންހެން މީހާ ވެސް ބޭނުން ވެގެން ރޭވިގެން ތި ކަންތައް ކޮއްފަ އޮއްކަމަށް ފާހަގަ ވޭ.\nޖުލައި 19, 2019 22:09\nޖުލައި 19, 2019 09:55\nމިތާ ދިވެއްސަކަށް ތިހެންދިމާވި އެގިފައެއްނެތް. މިތާ އުޅޭ ހުރިހާ ދިވެހިން މަށަށް އިގޭ\nދެތިން އަހަރު ކުރި ދޯ\nޖުލައި 19, 2019 12:08\nޖުލައި 19, 2019 10:14\nމީގަ އުޅެނީ ތި ޝާނީ ތަ\nޖުލައި 19, 2019 10:54\nޖުލައި 19, 2019 11:24\nރީމާ މަ އިދެ ފާނަން ތީނަ ޔާ!..ޝާނީ މި މެސެޖު ފޯރު ކޮއްދިނުން އެދެން..\nޖުލައި 19, 2019 11:38\nލިޔާނެ އެއްޗެއް ނޭގިގެންތަ ޝާނީ ތިއުޅެނީ.\nޖުލައި 19, 2019 11:50\nތި އިންސާނީ އެހީ ދޭ މީހުންކައިރީގައި ބުނަނަވީނު ރީމާ ރާއްޖެގެ ސަރުކާރާއި ހަވާލު ކޮށްދޭށޭ\nމަ ބޭނުން ތި ޝާނީ.. ކޮބާ ކުދިން ކޮޅު\nޖުލައި 19, 2019 12:09\nއިބާރާތުގެ ކުށް ރަނގަޅު ކުރީތީ ޝުކުރިއްޔާ\nޖުލައި 19, 2019 17:35\nޚިޔާލީ ވާހަކަތަކެއްގެ މައްޗައް ބީނާކޮއް މީހުން މަގުފުރައްދަންވެގެން އުޅޭ ބައެއްމީ.\nޖުލައި 19, 2019 18:33\nމަށަށް ވެސް މި ވައްތަރީ ހިޔާލީ އެއްޗަކާ. ކުރިންވެސް ކޮންމެވެސް އެއްޗަކުން ކިޔާފަ އޮތް އެއްޗެއްމީ\nޖުލައި 19, 2019 19:44\nޖުލައި 25, 2019 22:33\nލަދުން ބޯހަލާކުވެދާނެ. ހަގީގީ ހާދިސާއެކޭ ކިޔާފަ ވާހަކައެއް ލިޔުނީމަ، އެކަމާވިއްޔަ އެ ކޯޅެނީ. ވެލްކަމް ޓު މޯޑިސް.


Mi haalathu eggothakah ves 'OK' eh noon! - vNews.mv\nކޮވިޑް ޖެހިފައިވާ މީހަކަށް ހުޅުމާލޭ ކޮވިޑް ފެސިލިޓީގައި ފަރުވާދެނީ،: މިބައްޔަށް ޕޮޒިވް އެތައްބަޔަކު އެނދުމަތިކޮށްގެން އަންނަނީ ފަރުވާދެމުން -- ފޮޓޯ: އެޗްއީއޯސީ\nމި ހާލަތު އެއްގޮތަކަށް ވެސް "އޯކޭ" އެއް ނޫން!\nވީނިއުސް 08 September 2020, 19:51\nއޯޓިޒަމް ހުންނަ އެކުއްޖާއަށް ވާހަކަދައްކާކަށް ކުރިއަކުން ނޭނގެއެވެ. އަމިއްލަ ދުނިޔެއަށް ގެއްލިފައި އެތައް އިރެއް ވާންދެން އިނދެއެވެ. އަމިއްލަ ބޭނުންތައްވެސް ބުނެދޭކަށް ނޭނގެއެވެ. އެކަމަކު މީގެ އަހަރެއް ކުރިން ހޮސްޕިޓަލުން ދޭންފެށި ތެރަޕީތަކުން ރަނގަޅު ބަދަލުތަކެއް ފެންނާން ފެށިއެވެ. ބައެއް ބަސްތައް ކިޔަން ފެށިއެވެ. ބޭނުންވާ ކަންކަން އިޝާރާތުން ކިޔައިދެއެވެ. މުޅި އާއިލާއަށް އުފާވެރިކަން ގެނުވިއެވެ. އުއްމީދުގެ ހުޅުކޮޅު ދިއްލުނެވެ.\nއެކަމަކު އެ ކުރިއެރުންތަކަށް ހުރަހަކަށްވީ ކޮވިޑް-19 އެވެ. ފަރުވާތެރިކަމާއެކު ދެމުން އައި ތެރަޕީތައް ހުއްޓުމާއެކު ކުއްޖާގެ ކުރިއެރުންތަކަށް ވެސް ހުރަސްއެޅުނެވެ. މިއަދު އޮންލައިންކޮށް ތެރަޕީތައް ނަގަމުން އައި ނަމަވެސް ފުރިހަމަ ނަތީޖާއެއް ނުފެނެއެވެ. އެކުއްޖާގެ ފަރުވާއަށް ހުރަހަކަށްވީ ކޮވިޑެވެ. މިހާލަތެވެ.\nމިއީ އެންމެ ކުއްޖެއްގެ ވާހަކައެވެ. ކޮވިޑުގެ މިހާލަތާ ގުޅިގެން ފަރުވާގެ ފުރުސަތުން މަހުރޫމް ވެފައި ތިބޭނީ އެފަދަ ކިތައް ކުދީންތޯ އެވެ؟ އެކަމުގެ ހިތާމަކުރަމުން ގެންދާނީ ކިތައް މަންމައާއި ކިތައް ބައްޕަ ހެއްޔެވެ؟\nމިދިޔަމަހު އެކަނިވެސް ރާއްޖެއިން 4000 އަށް ވުރެ ގިނަ މީހުންނަށް ކޮވިޑް ޖެހުނެވެ. ރާއްޖޭގައި މިބަލި ޖެހިފައިތިބި މީހުންގެ ޖުމްލަ 8500 އިންމައްޗަށް އަރައެވެ. ދުވާލަކު 100 އަށް ވުރެ ގިނަމީހުން އެބަ ޕޮޒިޓިވްވެއެވެ.\nއެންމެ ފަހުން އަތޮޅުތެރެއަށްވެސް ބަލިފެތުރެމުން އެދަނީ ކަންބޮޑުވާންޖެހޭ މިންވަރަކަށެވެ. މިހާރުވެސް 35 ރަށެއްގައި ކޮވިޑަށް ޕޮޒިޓިވް 98 މީހަކު އެބަތިއްބެވެ. ދެރަށެއް އޮތީ މޮނީޓަރިންގައެވެ. ބަލީގައި މަރުވި މީހުންގެ އަދަދު 30 އަށް އަރަނީއެވެ.\nހާލަތުގެ ނާޒުކުކަން ވަރަށްވެސް ބޮޑެވެ. އިތުރުމީހުން މަރުވެ، ހާލަތު އަދިވެސް ދަށަށް ދާނެކަމުގެ ނުރައްކާތެރި ރަނގަބީލުގެ އަޑު ގައުމުގެ ހަފަރާތުން ދަނީ އިވެމުންނެވެ. މި އަޑުތަކާއި ފާއިތުވި ހައެއްކަ މަހުން ލިބުނު ތަޖުރިބާއަށް ބަލާއިރު، ސަމާލުވާންޖެހޭ ކަންކަން ގިނައެވެ. ފަރުދީ ފެންވަރުގައި ވެވުނު އިހުމާލުން ހޯދަންޖެހޭ އިބުރަތް ގިނައެވެ. ގައުމު އޮޔާ ދާން ދޫކޮށްލުން "އޯކޭ" ވެގެން ވާކަށް ނެތެވެ.\nގައިދުރުކަމެއްނެތި، ރެއާއި ދުވާލު ޒުވާނުން އެތިބެނީ ކޮފީގައެވެ. ކެފޭ ރެސްޓޯރެންޓުތައް އޮންނަނީ ފުރި ބާރުވެފައެވެ. އެކުވެރި ރަހުމަތްތެރީންނާއި އާއިލާތައް ޓީމުޓީމަށް ބީޗުތަކަށް ޕިކުނިކު ދިއުމާއި ޕާޓީތައް ބޭއްވުން މިއޮތީ އާންމު ކަމަކަށް ވެފައެވެ. މަގުތަކަށް ބެލި ނަމަވެސް ހަމަ އެމަންޒަރެވެ. ފިނިބުރު ޖަހައިލަން ނުކުމެއުޅޭ މީހުންގެ އަދަދުވެސް އެތައް ހާހަކުން ގުނޭނެއެވެ. ޒުވާނުން ވީމާ ބަލީގެ ނުރައްކަލެއް ނެތޭ ބުނެ ފަރުޖައްސައިލަގެން ތިބެވޭކަށް ނެތެވެ.\nރާއްޖެއިން ކޮވިޑް ޖެހުނު މީހުންގެ އަދަދުން ބަލާނަމަ މެޖޯރިޓީއަކީ އުމުރުން 18 އަހަރާއި 45 އަހަރުގެ މީހުންނެވެ. ނޫކަށިފުރައިގެ ޒުވާނުންނެވެ. ބޭރަށް ނުނިކުމެ ގޭގެ ބަލި އެނދުގައި އޮތް ކާފައާއި މާމަޔަށް އަދި ލޮބުވެތި މަންމަ އާއި ބައްޕައާ ހަމަޔަށް ކޮވިޑު އުފުލައިދޭ ސަވާރީއަކަށްވެސް މިއަދު ވެފައިވަނީ ޒުވާނުންނެވެ. މިއީ އެއްވެސް ހާލެއްގައި "އޯކޭ" ކަން ކަމެއް ނޫނެވެ.\nރާއްޖެއިން ބަލިޖެހުނު 60 އަހަރުންމަތީގެ މީހުން އަދަދު މިހާރުވަނީ 350 އިން މައްޗަށް އަރައިފައެވެ. މަރުވި ގިނަ މީހުންނަކީވެސް އުމުރުން ދުވަސްވީ މީހުންނެވެ. މިއީ ކޮންމެވެސް މީހެއްގެ ކާފައެކެވެ. މާމައެކެވެ. މަންމައެއް ނޫނީ ބައްޕައެކެވެ. ނުވަތަ އެއްބަނޑު ތިމާގެ މީހެކެވެ. އެހެންކަމުން ކޮވިޑު ފެތުރޭނެ ގޮތަކަށް ފެތުރޭން ދޫކޮށްލައިގެން ތިބެ އިތުރު އެތައް ބަޔަކު މަރުވެގެންދާ މަންޒަރު ބަލާން ތިބުން އެއްގޮތަކަށް ވެސް "އޯކޭއެއް" ނޫނެވެ.\nސްކޫލުތައް ނުހުޅުވި ދަރިވަރުން ގޭގައި ތިބެންޖެހުމުން އެކުދިންނަށް ވަމުންދާ ގޮތް ވިސްނައިލަމާތޯއެވެ. ސްކޫލު މާހައުލުން ދަސްވާ އެތައް ކަމަކުން އެކުދިން އެތިބީ މަހުރޫމްވެފައެވެ. ގިނަ ކުދިންނަށް އޮންލައިންކޮށް ކިޔެވުމަކީ ދަތިކަމެކެވެ. ގޮންޖެހުން އިންތިހާއެވެ. ގޭތެރޭގެ މާހައުލުގެ ސަބަބުން ކިޔެވުމަށް އުނދަގޫވާ ކުދިން ގިނައެވެ. ކިޔަވާ ކުދީންގެ ހަޔާތުން އަހަރެއް ގެއްލުނީކަމަށް ބުނުމަކީ ގޯހެއް ނޫނެވެ. ކޮވިޑާ ގުޅިގެން ގެއިން ބޭރަށް ނުދެވި ތިބި ކުޑަކުދިންނާއި އުމުރުން ދުވަސްވީ މީހުންނާމެދު ވިސްނާލިންތޯއެވެ. އެތައްހާސް ބަޔަކު ގޭބަންދުގައި ތިބޭތާ ހަމަސް ވަނީއެވެ. އެކަމުގެ ސަބަބުން އެތައް ބަޔަކު ނަފްސާނީ ގޮތުން ބަލިވެއްޖެއެވެ. ޑިޕްރެޝަންއަށް ވެއްޓިއްޖެއެވެ. ނަފުސާނީ ބަލިމީހުންގެ ބަލީގެ ހާލަތު ގޯސްވެއްޖެއެވެ. މިހާލަތު ދެމިގެންދަންޏާ ދެން ވާނެ ގޮތެއް ނޭނގެއެވެ. އެހެން ކަމުން ފަރުވާކުޑަކޮށްލުން "އޯކޭއެއް" ނޫނެވެ.\nވަށައިޖަހަމުން މިދިޔަ އާންމު ދިރިއުޅުމުން ބޭރަށް ޖެހިލަމާ ހިނގާށެވެ. ގައުމުގެ ވާހަކައެވެ. ކޮވިޑާއެކު ޓޫރިޒަމް ހުއްޓުނީއެވެ. ރިސޯޓްތައް ބަންދުކުރީއެވެ. ވިޔަފާރިތައް އިނދަޖެހުނީއެވެ. ބަނގުރޫޓުވީއެވެ. އެތައްބަޔަކު ވަޒީފާއިން ވަކިކުރަން މަޖުބޫރުވީއެވެ. މުސާރަ ކުޑަކޮށް އަތާއި އަނގަޔާ ދިމާނުވީއެވެ. ގޭގެ ކުލި ނުދެއްކި އެތައްބަޔަކު ބިކަވެ، އާއިލާތައް އެކީ މަގުމަތިވީއެވެ. އުމުރު ދުވަހުގެ މަސައްކަތުން ބިނާކުރަމުން އައި ދިރިއުޅުން ދޫކޮށް ވީހާލެއްގައިވާން ރަށަށް ބަދަލުވާން މަޖުބޫރު ވީއެވެ.\nގައުމުގެ ލޮލުން އޮހެނީ ކަރުނައެވެ. ގައުމުގެ ހާލުގެ ދުލުން އެދި ގޮވަނީ މިހާލަތުން ސަލާމަތް ކޮށްދިނުމަށެވެ. ގައުމުގެ ދަރީން ފަރުދީ ޒިންމާ އަދާކޮށްދިނުމަށެވެ. އެކަމުގެ ބާރު އޮތީ ރައްޔިތުންގެ އަތްމަތީގައެވެ. ޒުވާނުންގެ އަތްމަތީގައެވެ. އަމަލުތައް ބަދަލުކޮށް އާންމު ހާލަތަށް ގައުމު ގެނައުމުގެ ގައުމީ ވާޖިބު އެޅިފައި އޮތީ އަހަރެމެން އެންމެންގެ ކޮނޑުގައެވެ. މިހާލަތުގައި ދިރިއެއް ނޫޅެވޭނެއެވެ. މިހާލަތު ދެމިގެން ދާން ކެތެއް ނުކުރެވޭނެއެވެ. މިއިން އެއްވެސް ހަގީގަތެއް ގަބޫލުނުކޮށް ބޭނުންހާ ގޮތަކަށް އުޅުން "އޯކޭއެއް" ނޫނެވެ.\nއަހަރެންގެ ޒިންމާ އަހަރެން އަދާ ކުރާނަމެވެ. ތިބާވެސް ތިބާގެ ޒިންމާ އަދާކޮށްދެއްވާށެވެ. "އޯކޭ" ވާންވީ ކޮވިޑުން ސަލާމަތްވާން ކުރަންޖެހޭ ކަންކަމަށެވެ.


Ehves team akun Salah ah kalhi alhaafaeh nuvey\nލިވަޕޫލްގެ ތަރި މުހައްމަދު ސަލާހް\nމިފަހަރުގެ ޓްރާންސްފާ މާކެޓް ނިމުމަކަށް އަންނައިރު އެއްވެސް ޓީމަކުން ލިވަޕޫލްގެ ފޯވާޑް މުހައްމަދު ސަލާހް ހޯދުމަށް މަސައްކަތް ކޮށްފައެއް ނުވެ އެވެ. ބައިނަލްއަގްވާމީ މީޑިއާ ތަކުގައި ވެސް ސަލާހުއާ ގުޅޭ މިވާހަކަތައް ވަނީ ރިޕޯޓްކުރަން ފަށާފަ އެވެ.\nދުނިޔޭގެ ފެންވަރުގައި މިވަގުތު އެންމެ ބޮޑަށް ފާހަގަކުރެވޭ ފޯވާޑުންގެ ލިސްޓުގައި ހިމެނޭ އެމްބާޕޭ، ހާލަންޑް، ރޮނާލްޑޯ، މެސީ، ލެވަންޑޮސްކީ އަދި ލުކާކޫ އަކީ މިފަހަރުގެ ޓްރާންސްފާގައި ޓީމު ބަދަލު ކޮށްފައިވާ، ނުވަތަ ކޮންމެވެސް ގޮތަކުން ޓްރާންސްފާގެ ލިންކަކާއި ގުޅިފައިވާ ކުޅުންތެރިންނެވެ. މިކުޅުންތެރިން ބޭނުންވެގެން އެކި ޓީމު ތަކުން މަސައްކަތް ކުރި ނަމަވެސް ސަލާހް ހޯދުމަށް އެއްވެސް ޓީމަކުން މަސައްކަތެއް ނުކުރެ އެވެ.\nޓްރާންސްފާ މާކެޓް ނިމުމަކާއި ގާތްވެފައި ވާއިރު، ކޮންޓްރެކްޓްގެ ބާކީ ދެ އަހަރަށް ވުރެ މަދު ދުވަސް ކޮޅެއް އޮތް ދުނިޔޭގެ އެންމެ މޮޅު ފޯވާޑުންގެ ލިސްޓުގައި ހިމެނޭ ސަލާހް ހޯދުމަށް އެއްވެސް ޓީމަކުން މަސައްކަތް ނުކުރަނީ ކީއްވެތޯ ގިނަ ބަޔަކު އަންނަނީ ސުވާލު އުފައްދަމުންނެވެ.\nޕްރިމިއާ ލީގުގެ އޯޕަނިން މެޗުގައި ނޯވިޗް އާއި ދެކޮޅަށް ލިވަޕޫލް ކުޅުނު މެޗުގައި ސަލާހް ގޯލެއް ޖެހުމުން "އައި ހޯޕް ދޭއާ ވޮޗިން" ޖެހުމަށް ފަހު ސަލާހްގެ އެޖެންޓް ރަމީ އައްބާސް އީސާ ވަނީ ޓްވީޓެއް ކޮށްފަ އެވެ. މިއީ ސަލާހް ގެންދަން ބޭނުންވާ ޓީމަކަށް އޭނާއާއި ވާހަކަ ދައްކަން ހުޅުވާލި ފުރުސަތެއް ކަމަށް ބެލެވެ އެވެ.\nސަލާހް އިތުރަށް ލިވަޕޫލްގައި މަޑު ކުރާނެތޯ ބޭރުގެ ކުޅިވަރު ނޫހަކުން އޭނާ އާއި ސުވާލު ކުރުމުން ސަލާހް ބުނީ އެއީ އޭނާ އަމިއްލައަށް ނިންމާނެ ކަމެއް ނޫން ކަމަށާއި އެކަމާއި ބެހޭ ގޮތުން އޭނަ ވާހަކަ ދައްކަން ބޭނުން ނުވާ ކަމަށެވެ. އަދި ޓީމުން އެކަމާ ބެހޭ ގޮތުން އޭނާ އާއި އެއްވެސް ވާހަކައެއް ދައްކާފައި ނުވާ ކަމަށެވެ. އަދި ސްޕެއިންގެ ކްލަބަކަށް ބަދަލުވެދާނެތޯ އެހުމުން ސަލާހް ބުނީ ގިނަ އަހަރު ތަކެއް ވަންދެން ފުޓްބޯޅަ ކުޅެން އޭނާ ބޭނުންވާ ކަމަށާއި، މުސްތަގުބަލުގައި ވާނެ ގޮތެއް އެކަކަށް ވެސް ނޭނގޭނެ ކަމަށެވެ. އެހެންވީމާ ފަހަރެއްގައި ސްޕެއިންގެ ކްލަބަކުން ފެނުން އެކަށީގެންވާ ކަމަށެވެ.\nސަލާހް 2017 ވަނަ އަހަރު ޕްރިމިއާ ލީގު ކުޅެން ފެށި ފަހުން ކޮންމެ ސީޒަނެއްގައި ވެސް 20 ގޯލަށް ވުރެ ގިނައިން ޖަހާފައިވެ އެވެ. އަދި ލިވަޕޫލް އަށް 204 މެޗު ކުޅެދީ 126 ލަނޑު ކާމިޔާބު ކޮށްދިނެވެ.\nހަމަ ޔަގީނުންވެސް ލިވަޕޫލުން ހުރީ ސަލާހް ދޫކޮށްލަން ތައްޔާރަކަށް ނޫނެވެ. ޓީމުގެ އެޓޭކިން ލައިނުގެ އެންމެ މުހިންމު ދައުރު އަދާކުރާ ސަލާހް މިފަހަރުގެ ސީޒަނުގައި ހުރީ ވަރަށް ރަނގަޅު ފޯމެއްގަ އެވެ. އެހެން ކަމުން ލިވަޕޫލުން މަސައްކަތް ކުރާނީ އޭނާގެ ބޭނުން އެންމެ ރަނގަޅު ގޮތުގައި ހިފައި ޓީމު ރަނގަޅު ހިސާބަކަށް ގެންދިއުމަށެވެ. އަނެއްކޮޅުން ރޮނާލްޑޯ، މެސީ އަދި ލެވަންޑޮސްކީ ފަދަ ކުޅުންތެރިންނާއި އަޅާ ބަލާއިރު ސަލާހް އަކީ އުމުރުން ހަގު ކުޅުނތެރިއެކެވެ. އެހެން ކަމުން 29 އަހަރުގެ ސަލާހް ގެންދަން ޓީމުތަކުން މަސައްކަތް ކުރާނަމަ ލިވަޕޫލުން އެކަމަށް ހުރަސް އަޅާނެ އެވެ.\nމިފަހަރުގެ ޓްރާންސްފާ މާކެޓުގައި އެއްވެސް ޓީމަކުން ސަލާހް ގެންދަން މަސައްކަތް ކޮށްފައި ނުވަނީ ފައިނޭންޝަލް ފެއާ ޕްލޭ ގަވައިދާއި ހިލާފަށް ބޮޑު ހަރަދެއް ނުކުރަން ކަމަށް ވެދާނެ އެވެ. ކޮވިޑްގެ ހާލަތާއި އެކު ގިނަ ޓީމު ތަކުގެ މާލީ ހާލަތު ވަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް ދަށަށް ގޮސްފަ އެވެ.\nލިވަޕޫލް މުހައްމަދު ސަލާހް ޕްރިމިއާ ލީގް


BREAKING | Covid-19 Jehigen Maruvi Meehun Ge Adhadhu Million Akah Araifi - Vaguthu\nހަލުވިކަމާއެކު ފެތުރެމުންދާ ނުރައްކާތެރި ކޮވިޑް-19 ޖެހިގެން ދުނިޔޭގެ އެކި ކަންކޮޅުތަކުން މަރުވި މީހުންގެ އަދަދު މިލިއަނަކަށް އަރައިފިއެވެ.\nދުނިޔެއިން މި ބަލީގައި މަރުވި މީހުންގެ އަދަދު މިލިއަނަކަށް އަރާފައި މިވަނީ، ފާއިތުވެދިޔަ ދުވަސްތަކުގައި އެއްވެސް ހިފެހެއްޓުމެއްނެތި ޤައުމުތަކުން މަރުވާ މީހުންގެ އަދަދުތައް މަތިވަމުން އަންނަ ދަނޑިވަޅެއްގައެވެ.\nކޮވިޑް-19 އާއި ބެހޭ މަޢުލޫމާތުތައް ހާމަކުރާ އިދާރާތަކުން ނެރެފައިވާ ތަފާސްހިސާބުތަކަށް ބަލާއިރު، އިއްޔެ އެކަނިވެސް ދުނިޔެއިން ފަސް ހާހަށްވުރެ ގިނަ މީހުން މި ބަލީގައި މަރުވެފައި ވެއެވެ. މިއާއެކު ދުނިޔެއިން ކޮވިޑް ޖެހިގެން މަރުވި މީހުންގެ ޖުމްލަ އަދަދު މިހާރު އުޅެނީ 1,000,669 ގައެވެ.\nދުނިޔެއިން ކޮވިޑް-19 ޖެހިގެން މަރުވި މީހުންގެ އަދަދު މިލިއަނަކަށް އަރާފައި ވާއިރު، މިހާތަނަށް ދުނިޔޭގެ އެކި ކަންކޮޅުތަކުން ފައްސިވީ މީހުންގެ އަދަދު 33,220,419 އަށް އަރައެވެ. އޭގެތެރެއިން މިވަގުތު ފަރުވާދެމުންދާ 7,672,264 މީހުންގެ ތެރެއިން، 65,360 މީހަކަށް ފަރުވާ ދެނީ ސީރިއަސް ހާލުގައި ނުވަތަ އައިސީޔޫގައި ކަމމަށް އިދާރާތަކުން ބުނެއެވެ. އެހެންކަމުން ކުރިޔަށް އޮތް ދުވަސްތަކުގައި ވެސް މި ބަލީގައި މަރުވާ މީހުންގެ އަދަދު ވަރަށް ބޮޑަށް އިތުރުވެގެން ހިނގައިދާނެ ކަމުގެ ބިރު އެބައޮތެވެ.\nދުނިޔޭގެ ސިއްޙަތު ޖަމިއްޔާ، ޑަބްލިއުއެޗްއޯ އިން ވިދާޅުވެފައި ވަނީ، ކުރިޔަށް އޮތް ދުވަސްތަކުގައި ވެސް ކޮވިޑް-19 ގެ ނުރައްކާ ހީނުކުރާ މިންވަރަށް އިތުރުވެގެން ހިނގައިދާނެ ކަމަށެވެ. މިގޮތުން ޔޫރަޕުގެ ޤައުމުތަކަށް މިހާރު މި ބަލީގެ ނުރައްކާ ބޮޑު ދެވަނަ ރާޅެއް އަރަމުންދާއިރު، އެޤައުމުތަކުގެ ހާލަތު ގޯސްވާނެ ކަމަށްވެސް ވަނީ ލަފާކުރެވިފައެވެ.\nޑަބްލިއުއެޗްއޯ އިން ވިދާޅުވީ، ދުނިޔޭގައި ކޮވިޑް-19 ގެ ވެކްސިނެއް ރަސްމީކޮށް ބޭނުންކުރަން ފެށުމާއި ހަމައަށް، މި ބަލީގައި މަރުވާ މީހުންގެ އަދަދު ދެމިލިއަނަށް އެރުމުގެ ފުރުސަތު ބޮޑު ކަމަށެވެ. އެއީ މިހާރު ބަލި ފެތުރެމުންދާ ހަލުވިމިނާއެކު ނުރައްކާ ކުރިޔަށްވުރެ އިންތިހާއަށް އިތުރުވެފައިވުމުން ކަމަށް އެ ޖަމިއްޔާއިން ވިދާޅުވެއެވެ.\nދުނިޔެއިން ކޮވިޑް-19 ފެނުނުތާ ހަމަސް ތެރޭގައި މަރުވި މީހުންގެ އަދަދު ބައި މިލިއަނަށް އެރިއެވެ. އޭގެ ފަހުން މިލިއަނަކަށް މި އަދަދު އަރާފައި މިވަނީ ހަތަރު ވަރަކަށް މަސް ތެރޭގައެވެ. އެހެންކަމުން ކުރިޔާއި އަޅާބަލާއިރު ކޮވިޑް-19 ޖެހިގެން މަރުވާ މީހުންގެ އަދަދުތައް ވަރަށް ބޮޑަށް އިތުރެވެ.\nއިދާރާތަކުން ބުނާގޮތުން ކޮވިޑް-19 އަށް ފައްސިވި މީހުންނާއި މަރުވި މީހުންގެ އަދަދު، ރެކޯޑްތަކުން ދައްކާ އަދަދުތަކަށްވުރެ ވެސް އެތައް ގުނައެއް އިތުރުވާނެއެވެ. އެހެންކަމުން ބަލީގެ ނުރައްކާ ކުޑަވެ، ފައްސިވާ މީހުންނާއި މަރުވާ މީހުންގެ އަދަދުތައް ހިފެހެއްޓޭނީ ވެކްސިނެއް ބޭނުންކުރަން ފެށުމުން ކަމަށް އެފަރާތްތަކުން ބުނެއެވެ.\nދުނިޔޭގެ އެކި ޤައުމުތަކުގައި ކޮވިޑް-19 ގެ ވެކްސިން ތައްޔާރު ކުރުމުގެ މަސައްކަތް ހުއްޓުމެއްނެތި ކުރަމުން އަންނައިރު، މަރުޙަލާތައް ފުރިހަމަވެފައިވާ ވެކްސިނެއް އަދި ނެތެވެ. ތަޖުރިބާކާރުން ވިދާޅުވާގޮތުން، ހުރިހާ މަރުޙަލާތަކަށްފަހު މި ބައްޔަށް ވެކްސިނެއް ރަސްމީ ގޮތެއްގައި ބޭނުންކުރެވެން ފަށާނީ އަންނަ އަހަރުގެ ކުރީކޮޅުއެވެ.\nނުރައްކާތެރި ކޮވިޑް-19 އެންމެ ފުރަތަމަ ފެނިފައިވަނީ ޗައިނާގެ ހުއާން ސިޓީގެ މަސް މާރުކޭޓަކުން މިދިޔަ އަހަރުގެ ފަހުކޮޅުއެވެ. އެ ސަރަޙައްދުން ވައިރަސް ފެނުނުތާ ގިނަ ދުވަސްތަކެއް ނުވަނީސް ވައިރަސް ވަނީ ދުނިޔޭގެ އެކި ކަންކޮޅުތަކަށް ހަލުވިކަމާއެކު ފެތުރިފައެވެ. އެއަށްފަހު މަދު ދުވަސްކޮޅެއްގެ ތެރޭގައި މުޅި ދުނިޔެއަށް މި ވައިރަހުގެ ނުރައްކާ ކުރިމަތިވެ، ފަހުގެ ތާރީޚެއްގައި ވެސް ދުނިޔެއަށް ކުރިމަތިނުވާ ވަރުގެ ބޮޑު މުސީބާތަކަށް މި ބަލިމަޑުކަން ވަނީ ވެގެން ގޮސްފައެވެ.\nމިހާތަނަށް ދުނިޔޭގެ 213 ޤައުމަކުން ނުވަތަ ސަރަޙައްދަކުން ކޮވިޑް-19 ފެނިފައި ވެއެވެ. އޭގެތެރެއިން މިވަގުތު އެންމެ ނުރައްކާ ބޮޑުވެފައިވާ ޤައުމުތަކުގެ ތެރޭގައި އެމެރިކާ އާއި، އަވައްޓެރި އިންޑިއާ އާއި ބްރެޒިލްގެ އިތުރުން ފްރާންސް އާއި އާޖެންޓީނާ އާއި އިސްރާއިލް އަދި ރަޝިޔާ ހިމެނެއެވެ.


ހަޔާތް – Esfiya – Dhivehi Vaahaka Site\n- by pinky sim - 0- April 15, 2013\nަދުވަހަކީ އުޑުމަތި ސާފު ، ރީތި ދުވަހެކެވެ. ޖެހޭ ފިނި ރޯޅިން ހިތަށް ހަމަޖެހުން ލިބެއެވެ. މި ފަދަ ހިތްގައިމު ދުވަހެއް ލިބެނީ މަދު ދުވަހަކު އެވެ.\nސިޔާޒާ އޮތީ ކޮންމެވެސް ޙިޔާލީ ދުނިޔެއަކަށް ގެއްލިފައެވެ. އޭނާ ގެ މޫނު މަތިން ސިފަވަނީ މާޔޫސީ ކަމެވެ.\nސިޔާޒާ އަކީ ލ.ފޮނަދޫ އަށް އުފަން ، އިބްރާހިމް އާއި ސަކީނާ އަށް ލިބިފައިވާ ހަމައެކަނި އަންހެން ދަރިފުޅެވެ. ނަމަވެސް ސިޔާޒާ ވަރަށް ކުޑައިރު ސަކީނާ ވަނީ ނިޔާވެފައެވެ. ސިޔާޒާ މަންމަ ނިޔާވުމުން ސިޔާޒާ ގެންގުޅެ ބޮޑުކުރީ ސިޔާޒާގެ ބޮޑުދައިތައެވެ.\nސިޔާޒާ އަކީ މަޑުމައިތިރި ބަސްމަދު ކުއްޖެކެވެ. ދިގު އިސްކޮޅެއް ހުންނަ ، ހިމަ ހަށިގަނޑެއްގެވެރި، ދޮން ރީތި ކުއްޖެކެވެ.\nރަށުގެ ގިނަ ފިރިހެން ކުދިންގެ ހިތުން ޙާއްސަ މަޤާމެއް ދެވިފައިވާ ކުއްޖެކެވެ.\nސިޔާޒާ އުޅެނީ ރަށު ސުކޫލް ގުރޭޑް 10 ގައެވެ. މިއީ ސިޔާޒާގެ އެންމެ ފަހު އަހަރެވެ.އިމްތިޙާން ކައިރިވަމުން ދާ ވަރަކަށް ހިތަށް އުނދަގޫ ތަކެއްވަމުންދޭ އެވެ. އިމްތިޙާނުން ފާސްނުވެދާނެތީއެވެ. ނަމަވެސް ސިޔާގެ ހުވަފެނަކީ އިމްތިޙާނުން ރަނގަޅު ފާހެއް ލިބުމެވެ.\nސިޔާޒާ އަށް ޙިޔާލީ ދުނިޔެއިން ހޭލެވުނީ ބޮޑުދައިތަ އައިސް ގޮވާލުމުންނެވެ ދަރިފުޅާ ކޮން ކަމަކާތަ މާ ފިކުރު ބޮޑުވެފަތި އޮތީ؟ ބޮޑުދައިތަ ވަރަށް ލޯބިން ސިޔާޒާ ގެ ބޮލުގައި ފިރުމާލަމުން އަހާލިއެވެ. ބޮޑުދައިތާ! މި ވިސްނަނީ އިމްތިޙަނާ މެދު. ސިޔާޒާ ތެދުވެލަމުން ބުނެލިއެވެ. އެކޮޔެ! ދެން އެވަރަށް ނުވިސްނާ ﷲ އިރާދާކުރެއްވިއްޔާ ދަރިފުޅު ފާސްވާނެ! ދެން އަވަހަށް ހިނގާ ސައިބޮން ދާން! ސިޔާޒާ އަވަހަށް ބޮޑުދައިތަ ފަހަތުން ބަދިގެ ދޮށައް ދިޔައެވެ.\nސިޔާޒާ އޮތީ އެނދުމަތީގަ ފޮތެއް ހިފައިގެން ކިޔަންށެވެ. ކުއްލިއަކަށް ސިޔާޒާގެ ފޯން ރިންގް ވާން ފަށާއިފިއެވެ. ފޯން ބަލާލިއިރު ނުދަންނަ ނަމްބަރެކެވެ. ސިޔާ އަޅާނުލާ ފޮތް ކިޔަން ފަށާފިއެވެ. އަނެއްކާވެސް ފޯން ރިންގް ވާން ފެށުމުން ފޯން ނަގާފަ ހަލޯ އޭ! ބުނެލިއެވެ\nރަހުމެތް ނެތް ހިތް…. (3)\nރީތި ވާނެ ކަމަށް އުއްމީދު ކުރަން…. އެކަމު ތަންކޮޅެއް ކުރީ…… ދެވަނަ ބައިގައި ދިގު ކުރާނެ ކަމަށް ހީކުރަން……..\nޕިންކީ ފުރެންޑް says:\nމާބޮޑަށް ކުރީ ވަރައް ރީތި ވާނެކަމަށް އުންމީދު ކުރަން\nރީތީ ވާނެ ކަމަށް އުއްމީދު ކުރަން… ސިފަކޮށްދޭއިރު މަދުން ނަމަވެސް އެކުލަވައިލަގެން ލިޔެލީމަ އިތުރަށް ފުރިހަމަކަން ގެނެސްދޭނެ…..\nހާދަ ކުރުކޮށް.. ވެއިޓިންގް ފޮ ދި ނެކްސްޓް ޕާޓް\npinky vaahaka kiyaameehaa says:


އެންމެ މުއްސަނދި މީހާއަކީ މާތްﷲ އެމީހަކަށް މިންވަރު ކޮށްދެއްވި އެއްޗަކަށް ރުހޭ މީހާ | Jazeera\tއެންމެ މުއްސަނދި މީހާއަކީ މާތްﷲ އެމީހަކަށް މިންވަރު ކޮށްދެއްވި އެއްޗަކަށް ރުހޭ މީހާ - Jazeera\nއެންމެ މުއްސަނދި މީހާއަކީ މާތްﷲ އެމީހަކަށް މިންވަރު ކޮށްދެއްވި އެއްޗަކަށް ރުހޭ މީހާ\nއީމާ މުހައްމަދު ވަހީދު May 15, 2019 143 views0\nއެންމެންނަކީ މުއްސަނދިންނެއް ނޫނެވެ. ބޭނުންވާހާ އެއްޗެއް ވަގުތުން ވަގުތަށް ހާސިލުކުރުމުގެ ފެންވަރު ކޮންމެ މީހަކަށް ލިބިފައި ނުހުރެދާނެއެވެ. އަނބިދަރިންނަށާއި އާއިލާއަށް މީރު ކާނާ ކާންދީ، އެންމެ ފަހުގެ އަގުބޮޑު އެއްޗެހި ގަނެދިނުމުގެ ތަނަވަސްކަން އެންމެން ގަޔަކު ނުހުންނާނެއެވެ. ދުނިޔޭގެ އެންމެންނަކީ އެއްކަހަލަ ދިރިއުޅުމެއް އުޅޭ މީހުންނެއް ނޫނެވެ. މުއްސަނދިން އުޅޭ ފަދައިން ނިކަމެތި ފަގީރުންވެސް އުޅޭނެއެވެ. ނަމަވެސް އަތުގައި ކިތަންމެ ގިނަ ފައިސާއެއް ހުރި މީހަކު ކަމުގައި ވީނަމަވެސް ލިބޭ މިންވަރަށް ޝުކުރު ނުކުރަނީ ކަމުގައި ވާނަމަ އެމީހަކީ ހަގީގަތުގައި ވަރަށް ފަގީރު މީހެކެވެ. އޭގެބަދަލުގައި، ދެ އިރުގެ ކެއުންވެސް ރަނގަޅަ ނުލިބޭ މީހާވެސް، އެލިބޭ ކުޑަ އެތިކޮޅުން ހިތްހަމަޖައްސާލައިގެން ލިބޭ މިންވަރަށް ޝުކުރު ކުރާނަމަ އެމީހަކީ ވަރަށް މުއްސަނދި މީހެކެވެ.\nޝައްކެއްނެތެވެ. ގަދަކީރިވަންތަ ﷲ ވޮޑިގެންވަނީ ކެތްތެރިންނާއިއެކުއެވެ. އެކަލާނގެ ރިޒުގު އިތުރުކުރައްވާނީ، އެކަލާނގެ ދެއްވާ ރިޒުގަށް ޝުކުރުވެރިވާ އަޅުންނަށެވެ. ލިބޭ މިންވަރުން ފުއްދާލައިގެން އުޅޭ އަޅުންނަށެވެ. ކޮންމެ މީހަކުވެސް ގަބޫލުކުރަންޖެހޭ ހަގީގަތަކީ މާތް ﷲ އެއްވެސް އިންސާނަކަށް ދެރަގޮތެއް މިންވަރު ނުކުރައްވާނެކަމެވެ. އަޅުގަނޑުމެން ފައިސާއާއި މޫދާ ހޯދާއިރު މަކަރާއި ހީލަތް އިސްކުރާނަމަ، އެ ފައިސާއިން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކުރާނީ ހަމައެކަނި ވަގުތީ ފައިދާއެވެ. މާތްﷲ ނަހީކުރައްވާފައިވާ ކަންތައްތައް ކޮށްގެން ފައިސާ އާއި މުދާވެރިކަން ހޯދާ މީހުންގެ މުއްސަނދި ކަމެއްގައި މާތްﷲ ބަރަކާތެއް ނުލައްވާނެއެވެ.\nމި ޒަމާނަކީ އެންމެ ފަހުގެ މީހުން ހައިރާކޮށްލުވަނިވި އިޖާދުތަކާއި ތަފާތު އެކި ވަޞީލަތްތައް އަޅުގަނޑުމެންގެ ތެރެއަށް ތަޢާރަފްވަމުން ދާ ޒަމާނެކެވެ. އެހެންގޮތަކަށް ބުނާނަމަ، ދުނިޔެ މިއަދު މިވަނީ ބަވަނަވެފައެވެ. އަޅުގަނޑުމެންނަށް މޮޅެތި އަދި މީހުން ހައިރާންކޮށްލުވާފަދަ އެއްޗެހި ހެދުމުގެ ވިސްނުން ދެއްވި ގަދަކީރިވަންތަ އިލާޙު އެންގެވި މަގު ނޫން އެހެން މަގުތައް ހިޔާރުކުރަނީ އެއްވެސް ބިރެއް ނެތިއެވެ. އެކަލާނގެ ނަހީކުރައްވާފައިވާ ބޮޑެތި ފާފަތަކަށް އަރައިގަންނަނީ އެއްވެސް ބިރެއް ނެތިއެވެ. ޖެހިލުންވުމެއް ނެތިއެވެ. މާތްﷲ ދެއްވާއި ރިޒުގާއި ނިއުމަތްތަކަށް ޝުކުރުވެރިނުވެއެވެ.\nވިސްނާލައްވާށެވެ. އަޅުގަނޑުމެން މިއަދު އަގުބޮޑު އެންމެ ފަހުގެ ފޯނެއް ނުވަތަ އެހެން އަގު ބޮޑު އެއްޗެއް ނުގަނެވުމުން މާޔޫސްވާއިރު، ދުނިޔޭގެ އެކި ހިސާބުތަކުގައި ދެއިރު ބަނޑުފުރާނެ ކާފެންކޮޅުވެސް ނަސީބުގައި ނެތް ކުދިން އެބަ އުޅެއެވެ. ލާނެ އަންނައުނެއް ނުލިބިގެން ހުސްގަޔާއި އުޅޭ ކުދިން އެބަ ތިއްބެވެ. ވަންނާނެ ބޯހިޔާވަހިކަމެއް ނަސީބުގައި ނެތް ކުދިން އެބަ ތިއްބެވެ. ތައުލީމު ހާސިލުކުރުމުން މަހުރޫމުވެފައިވާ ވެސް އެތައް ކުދިންނެއް އެބަ ތިއްބެވެ. އަޅުގަނޑުމެންނަށް ލިބިފައި ނެތީ ކޯއްޗެއްތޯއެވެ؟ ގަދަކީރިވަންތަ އިލާޙް އަޅުގަނޑުމެންނަށް ދެއްވާފައިވާ ރިޒުގާއި، ރޯދިއަށް ޝުކުރުވެރިވާން ދަސްކުރާށެވެ. ތިބާއަށް ލިބޭ މިންވަރަކަށް ޝުކުރުވެރިވާށެވެ. ބޭނުންވާ އެއްޗެއް ނުލިބުމުން އެކަމާއި ޝަކުވާ ނުކުރާށެވެ.\nތިބާ ބޭނުންވަނީ މި ދާއިމީ ދުނިޔެއިން މުދާވެރިކަން ތޯއެވެ؟ ނުވަތަ ސުވަރުގެވަންތަވެރިއަކަށް ވާންތޯއެވެ؟ ހާސިލުކުރަން ބޭނުންވަނީ ވަގުތީ އުފާތޯއެވެ؟ ނުވަތަ ދާއިމީ އުފަލާއި ފަލާހްތޯއެވެ؟ މި ވަގުތީ އާލަމުގައި ކިތަންމެ ވަރަކަށް މުދަލާއި ފައިސާ އެއްކުރިއަސް، މާދަމާވެސް އެހުރިހާ މުދާތަކެއް ދޫކޮށް، މިދުނިޔެއަށް އަލްވިދާއު ކިޔަން ޖެހިދާނެއެެވެ. ތިބާއަށް ކިރިޔާވެސް ފައިދާއެއް ކުރާނީ ލިބޭ މިންވަރަކަށް ޝުކުރުކޮށްގެން، ހެޔޮއަމަލު ކުރުމުގައި ދެމިހުރެގެންނެވެ. މާތް ﷲ އެމީހަކަށް މިންވަރު ކޮށްދެއްވި އެއްޗަކަށް ރުހޭ މީހަކީ އެންމެ މުއްސަނދި މީހާއެވެ.


Covid-19- Positive vi Bangladesh meehun ge adhadhu 500 huraskoffi | Mihaaru\nރާއްޖޭގައި ތިބި ބަންގްލަދޭޝްގެ މަސައްކަތްތެރިންގެ ތެރެއިން އަންނަ ހުކުރު ދުވަހު ގައުމަށް ފޮނުވައިލާ ބަޔަކު ހުޅުމާލެ އަށް ގެންދިއުމަށްޓަކައި އެމްޕީއެލްގެ ބަހަށް އަރަން އިއްޔެ ރޭ ކިއޫ ހަދާފައި.---ފޮޓޯ: އެމްޕީއެލް\nކޮވިޑް-19- ޕޮޒިޓިވްވި ބަންގްލަދޭޝްގެ މީހުންގެ އަދަދު 500 ހުރަސްކޮށްފި\n14 މެއި 2020 - 01:59 21 comments\nއެޗްޕީއޭ އިން ބުނީ ރޭގެ 9:00 އާ ހަމައަށް 955 މީހަކު އެ ބައްޔަށް ޕޮޒިޓިވްވިއިރު، އޭގެ ތެރެއިން ބަންގްލަދޭޝްގެ މީހުންގެ އަދަދަކީ 506 ކަމަށެވެ. ރާއްޖެ އިން ކޮވިޑް-19 އަށް އެންމެ ގިނައިން ޕޮޒިޓިވްވީ ބަންގްލަދޭޝްގެ މީހުންނެވެ.\nއެޗްޕީއޭ އިން ބުނެފައި ވަނީ އޭގެ ތެރެއިން ގިނަ މީހުން އުޅެމުން އައީ ޖާގައިގެ ގޮތުން ވަރަށް ކުދިކުދި ތަންތަނުގައި ތޮއްޖެހިގެން ކަމަށެވެ. އެހެންވެ، އެ ފަދަ ތަންތަނުގައި އުޅޭ ބިދޭސީން ސަރުކާރުން ކަނޑައަޅާ ވަގުތީ ތަންތަނަށް ބަދަލުކުރަން މިހާރު ވަނީ ފަށައިފަ އެވެ. މި ގޮތަށް އުޅޭ މީހުންގެ ތެރޭގައި އެންމެ ގިނައީ ބަންގްލަދޭޝްގެ ލޭބަރުންނެވެ. މީގެ ތެރެއިން ބައެއް މީހުން ގައުމަށް ފޮނުވައިލަން ސަރުކާރުން ވަނީ ނިންމައިފަ އެވެ. އެއާ ގުޅޭ ކަންކަން މިހާރު އަންނަނީ ފުރިހަމަ ކުރަމުންނެވެ.\nރެއާ ހަމައަށް ރާއްޖެ އިން ކޮވިޑް-19 އަށް ޕޮޒިޓިވްވި ދިވެހިންގެ އަދަދަކީ 316 އެވެ. ދިވެހިންނާއި ބަންގްލަދޭޝް މީހުން ފިޔަވައި އެ ބަލި ދެން އެންމެ ގިނައިން ޖެހިފައި ވަނީ ރާއްޖޭގައި މަސައްކަތް ކުރާ އިންޑިއާގެ މީހުން ކަމަށް ވާއިރު، އެ ގައުމުގެ މީހުން ޕޮޒިޓިވްވި އަދަދު އިއްޔެ ވަނީ އެހެން ހުރިހާ ދުވަހަކަށް ވުރެ މަތިވެފަ އެވެ. އިންޑިއާގެ 26 މީހަކު އިއްޔެ އެކަނި ވަނީ އެ ބައްޔަށް ޕޮޒިޓިވް ވެފަ އެވެ. އެހެންވެ. އެ ގައުމުގެ 98 މީހަކު މިހާތަނަށް ރާއްޖެ އިން ޕޮޒިޓިވް ވެއްޖެ އެވެ.\n- 26 Indians\n- 01 Srilankan\nރާއްޖޭގައި މަސައްކަތް ކުރާ އިންޑިއާގެ މީހުންގެ ތެރެއިން 900 މީހަކު މިހާތަނަށް ވަނީ އެ ގައުމުގެ ސަރުކާރުން ގެންގޮސްފަ އެވެ. އަންނަ ހުކުރު ދުވަހު ވެސް އިތުރު ގުރޫޕެއް އިންޑިއާގެ ސިފައިންގެ މަނަވަރެއްގައި ގެންދާނެ އެވެ.\nރާއްޖެ އިން ކޮވިޑް-19 އަށް އިއްޔެ ޕޮޒިޓިވްވީ 51 މީހެކެވެ. އެއީ 12 ދިވެހިންނާއި ބަންގްލަދޭޝްގެ 11 މީހަކާއި އިންޑިއާގެ 26 މީހަކާއި ސްރީ ލަންކާގެ އެކެއް އަދި ނޭޕާލްގެ ވެސް އެކެކެވެ.\nމިދިޔަ މާޗް7ން ފެށިގެން މިހާތަނަށް ރާއްޖެ އިން ވަނީ ކޮވިޑް-19 ގައި ހަތަރު މީހަކު ނިޔާވެފަ އެވެ. އޭގެ ތެރެއިން އެންމެ ފަހުން ރޭ އަވަހާރަވީ ރާއްޖޭގެ މަޝްހޫރު ވިޔަފާރިވެރިޔާ އަދި އެންމެ ގިނަ މުދާ އެތެރެކުރާ އެއް ތަން ކަމަށްވާ އެމްއެޗްއޭގެ ވެރިޔާ ހުސައިން އަބްދުﷲ 88، އެވެ. އެ މަނިކުފާނުގެ އަނބިކަނބަލުން އާމިނަތު އާދަމް 83، މިދިޔަ މަހުގެ 29 ގައި އަވަހާރަވީ ވެސް ކޮވިޑް ބަލީގަ އެވެ. ހުސައިން އަބްދުﷲ ކޮވިޑް-19 އަށް ޕޮޒިޓިވްވިކަން އެނގުނީ އަނބިކަނބަލުން އަވަހާރަވި ދުވަހުގެ ފަހު ދުވަހު އެވެ.\nށ. މަރޮއްޓަށް އުފަން ހުސައިން އަބްދުﷲ އަކީ ނިޝާން ކަލާފާނުގެ ޝަރަފުގެ އިއްޒަތް (ނ.ކ.ޝ.އ) ދިވެހި ދައުލަތުން 2011 ގައި އަރުވާފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ. އެ މަނިކުފާނަށް ސަރުކާރުން ވަނީ ހިތްވަރު ދިނުމުގެ އިނާމާއި ޝަރަފުވެރިކަމުގެ އިނާމު ވެސް އަރުވައިފަ އެވެ.\nރާއްޖެ އިން ކޮވިޑް-19 ޖެހިހެން ނިޔާވި ހަތަރު މީހުންގެ ތެރެއިން އެކަކީ އުމުރުން 33 އަހަރުގެ ބަންގްލަދޭޝްގެ މީހެކެވެ. މި ބަލި ރާއްޖެ އިން ޖެހުނު މީހުންގެ ތެރެއިން މިހާޔަނަށް ރަނގަޅުވީ 40 މީހެކެވެ.\nއިތުރު ލިޔުންތައް ބިދޭސީން ބަންގްލަދޭޝް ރާއްޖެ-ބަންގްލަދޭޝް ސިއްހަތު ބަލިތައް ހެލްތު ޕްރޮޓެކްޝަން އެޖެންސީ


Practice ah haaziru nuvaathee Courtois adhabu dhenee\nގޯލްކީޕަރު ތިބޯޓް ކޯޓުއާ ޗެލްސީގެ ޕްރެކްޓިހަށް ހާޒިރު ނުވާ މައްސަލައިގައި އޭނާއަށް އަދަބު ދޭން ނިންމައިފި އެވެ.\nޓީމުގެ ޕްރެކްޓިހަށް ކޯޓުއާ ހާޒިރު ނުވާތާ މިހާރު ދެ ދުވަސް ވެއްޖެ އެވެ. ޗެލްސީގެ ޕްރެކްޓިހަށް އޭނާ ހަޒިރު ނުވަނީ ޓީމު ދޫކޮށްލަން ބޭނުންވާ ކަމަށް އޭނާ ބުނި ނަމަވެސް އޭނާ ދިއުމުގެ ހުއްދަ ޓީމުން ދީފައި ނުވުމުން، އެކަމަށް އިތުރަށް ޑިމާންޑް ކުރުމުގެ ގޮތުންނެވެ. އޭނާ ދާން ބޭނުން ވަނީ ރެއާލް މެޑްރިޑަށެވެ.\nރެއާލުން ވަނީ އޭނާ ގެންދިއުމަށް ޗެލްސީއަށް ހުށަހަޅާފަ އެވެ. ނަމަވެސް ރެއާލްގެ ހުށަހެޅުމާ މެދު ޗެލްސީއިން މިހާތަނަށް އެއްވެސް ޖަވާބެެއް ނުދެ އެވެ. ކޯޓުއާ ވަނީ ރެއާލް މެޑްރިޑަށް ބަދަލުވާން ބޭނުންވާކަން މީގެ ކުރިންވެސް ހާމަ ކޮށްފަ އެވެ.\nއިނިގިރޭސި މީޑިއާތަކުން ރިޕޯޓްކޮށްފައިވަނީ، ކުލަބުގެ ޕްރެކްޓިހަށް ހާޒިރު ނުވާތީ އޭނާ 200،000 ޕައުންޑުން (3.9 މިލިއަން ރުފިޔާއިން) ޖޫރިމަނާ ކުރުމަށް ޗެލްސީން ތައްޔާރު ވަމުން އަންނަ ކަމަށެވެ. ޗެލްސީން އޭނާ ދޫކޮށްލަން ބޭނުން ވަނީ 45 މިލިއަން ޕައުންޑްގެ އަގަކަށެވެ.\nރިޕޯޓްތައް ބުނާ ގޮތުން، އޭނާގެ ބަދަލުގައި ޗެލްސީން ދަނީ އެހެން ކީޕަރުންނަށް ފާރަލަމުންނެވެ. އެއީ ސްޕެނިޝް ލީގްގައި ކުޅެމުންދާ ދެ ކީޕަރުން ކަމަށްވާ އެތުލެޓިކޯ މެޑްރިޑް ޖޭން އޮބްލަކް އާއި އެތުލެޓިކް ކުލަބު ބިލްބާއޯގެ ކެޕާ އަރައިޒަބަލަގާ އެވެ. އަރައިޒަބަލަގާ ގެންދިއުމަށް މިދިޔަ އަހަރު ރެއާލުންވެސް މަސައްކަތް ކުރި އެވެ.\nޗެލްސީ ޓްރާންސްފާ މާކެޓް ރެއާލް މެޑްރިޑް


Shame nuvi cake!\nޝޭމް ނުވި ކޭކް!\n"ޝޭމް އޮން ޔޫ"، "ވަރަށް ވެސް ލަދުވެތި"، އެސިސްޓެންޓް ކޮމިޝަނަރު އޮފް ޕޮލިސްގެ މަގާމުގައި ހުންނެވި ޑރ. އަބްދުﷲ ފައިރޫޝް ޝަރަފުވެރިކަމާއެކު ރިޓަޔާ ކުރެއްވުން އެކަމުގައި ކޮމިޝަނަރު އޮފް ޕޮލިސް މުހައްމަދު ހަމީދު (އެމްސީ) ބައިވެރިވެވަޑައިގެންނެވުމުން އެމްޑީޕީ އިސް ބޭފުޅުންގެ ބަސް މަގު ހުރީ މިހެނެވެ. މިކަމުގައި އަހަރެމެން ވިސްނަން ޖެހޭ ކަމެއް އޮތެވެ!\nފައިރޫޝް ރިޓަޔާ ކުރެއްވީ 20 އަހަރު ފުލުހުންގެ ހިދުމަތުގައި މަސައްކަތް ކުރެއްވުމަށްފަހު އޮސްޓްރޭލިޔާގެ ޔުނިވާސިޓީއަކުން ވަޒީފާ ހަމަޖެހުމުންނެވެ. އޭނާ، ފުލުހުންގެ ވަޒީފާ ދޫކުރެއްވީ އާ ގާނޫނަކުން އޭނާ ބައްދާލަން އުޅޭތީ ކަމެއް ނުވަތަ ނޫން ކަމެއް އެއީ މިތަނުގައި ބަހުސެއް ނޫނެވެ. އެހެން ކަމަށް ވެސް ވެދާނެއެވެ. ފައިރޫޝްއަކީ ފުލުހުންގެ ބޭފުޅެއް ނަމަވެސް ސިޔާސީ ވެފައި އޮތް ނަމެކެވެ. ހަތެއް ފެބުރުއަރީގެ ގަޑުބަޑުގައި ފައިރޫޝްގެ ނަން ވެސް ކިލަނބުވެފައިވެއެވެ. އެ ދުވަހު ފުލުހުން ހިންގުމާ އަމިއްލައަށް ފައިރޫޝް ހަވާލުވެވަޑައިގެންނެވިއެވެ. އެމްޑީޕީއަށް ފައިރޫޝް "ބާޣީ"އަކަށް ވަނީ އެހެންވެއެވެ.\nކޮންމެއަކަސް ހަތެއް ފެބުރުއަރީއަކީ އެމްޑީޕީގެ ހިތަކުން ފިލާނެ ގިލަންގަނޑެއް ނޫނެވެ. އެ މަންޒަރު ފައިރޫޝް ކޭކް ފެޅުއްވި ދުވަހު އެ ފެނިގެން ދިޔައީއެވެ. ފައިރޫޝް، ރިޓަޔާ ކުރެއްވުމުން އޭނާ ކުރެއްވި މަސައްކަތުގެ އަގު ވަޒަން ކުރުމުގެ ގޮތުންނާއި އަލްވަދާއު ކިޔުމުގެ ގޮތުން ސީޕީ ހަމީދު ބައިވެރިވެވަޑައިގެން ކޭކެއް ފެއްޅެވިއެވެ. ސީޕީ ހަމީދަކީ ހަތެއް ފެބުރުއަރީއަށްފަހު ފުލުހުންގެ އިދާރާ ދޫކޮށްލައްވަން ޖެހުނު އޮފިސަރަކެވެ. އޭނާއަށް އަލުން ވަޒީފާ ލިބުނީ މި ސަރުކާރު އައި ފަހުން ކޯޓުން ހުކުމްކޮށްގެންނެވެ.\nފައިރޫޝް ވެސް އެހެނެވެ. އޭނާއަށް ވެސް ކުރީ ސަރުކާރުގެ ތެރޭގައި ވަޒީފާ ގެއްލުނެވެ. އޭރު އަޑު އެރި ގޮތުން ރައީސް އަބްދުﷲ ޔާމީންގެ ބައެއް ސިޔާސަތުތަކަށް ފައިރޫޝް އެއްބަސްވެވަޑައިނުގަންނަވަނީއެވެ. އޭނާ ފާޅުގައި ބައެއް ކަންކަމަށް ފާޑު ވެސް ވިދާޅުވިއެވެ. އެހެންވެ އޭނާ އެ ތަނުން ބޭރުވާން މަޖުބޫރުވީއެވެ. ފައިރޫޝް ވަޒީފާއިން ވަކިކުރި ގޮތް ގޯސްވެ އޭނާއަށް އަލުން ފުލުހުންގެ ވަޒީފާ ހަމަޖެހުނީ މި ސަރުކާރުގައެވެ.\nފައިރޫޝްގެ އަލްވަދާއު ކޭކް، އެމްޑީޕީގެ ބޭފުޅުން "ޝޭމް"އެއްގެ ގޮތުގައި ސިފަ ކުރައްވައި ވަރަށް ވަރުތަކެއް އަރުވާލެއްވިއެވެ. އެ ބޭފުޅުން ސީޕީ ހަމީދަށް ވެސް ވަރަށް އެއްޗެހި ގޮވިއެވެ. އެ ކޭކެއް ފެޅުމުގެ ހަފުލާގައި ހަމީދު ބައިވެރިވަޑައިގަތުމަކީ ކުރެއްވޭނެ އެންމެ ލަދުވެތިކަން ގޮތުގައި އެމްޑީޕީއަށް ނިސްބަތްވެވަޑައިގަންނަވާ ބައެއް މަޖިލިސް މެންބަރުން ވެސް ވަނީ ވިދާޅުވެ ޓްވީޓްތައް އަމުނައްވާފައެވެ. އެކަމަކު، މިއީ ވަރަށް ބޮޑަށް އަސްލު އޮޅުވާލާފައިވާ "ޝޭމް"އެކެވެ.\nފުރަތަމަ ބަލަން ޖެހެނީ ހަތެއް ފެބުރުއަރީގެ އެ "ބަޣާވާތަށެވެ". އެއީ ބަޣާވާތެއްނަމަ، އޭގެ ބޮޑު ބާޣީއަކީ ގައިމު ވެސް ފައިރޫޝްއެއް ނޫނެވެ. އެމްޑީޕީ ވެސް ގަބޫލު ކުރާ ހަމައަކީ އެވެ. އެމްޑީޕީއިން ދެކޭ ގޮތުގައި އޭގެ އަޑީގައި ތިބި ބޮޑުންނަކީ އޭރު އިދިކޮޅު ލީޑަރުންނެވެ؛ ކުރީގެ ރައީސުން ކަމަށްވާ މައުމޫން އަބްދުލްގައްޔޫމާއި އަބްދުﷲ ޔާމީނެވެ. ގާސިމް އިބްރާހިމާއި ތަސްމީނާއި އިމްރާން އަބްދުﷲއެވެ. އޭގެ ތެރެއަށް އޭރުގެ ނައިބު ރައީސް ޑރ. މުހައްމަދު ވަހީދު އަހުމަދު ވެސް ވަދެއެވެ. މިއީ ބޮޑުންނެވެ. އެންމެ ހަރު "ބާޣީއިންނެވެ." އޭގެ ކުޅި ބައި އަތުރައްވަން ތިއްބެވީ އެ ބޭފުޅުންނެވެ. އެހެންކަމަށްވާނަމަ، ފައިރޫޝްއަކީ އެ ބޭފުޅުންގެ ކުޅިބައިގެ އެއް މޮހޮރާއެވެ. – އެމްޑީޕީގެ ބަހުރުވައިންނަމައެވެ. –\nމިހާރު ކުޅިބައި އަތުރައްވަން ފަތްވައްކޮށްގެން ތިއްބެވި ބޭފުޅުން ކޮބައިތޯއެވެ؟ ރައީސް މައުމޫނާއި އިމްރާން އަދި ގާސިމަކީ ސަރުކާރު ހިންގާ ކޯލިޝަންގެ ލީޑަރުންނެވެ. ރައީސް ޔާމީން ފިޔަވައި އެހެން ހުރިހާ ބޭފުޅުން ތިއްބެވީ އެމްޑީޕީގެ ކޮށި ތެރޭގައެވެ. އެމްޑީޕީގެ ކެންޑިޑޭޓް، ވެރިކަމަށް ގެނައުމަށް މަސައްކަތް ކުރެއްވީ އެ ބުނާ ހަރު "ބާޣީންނެވެ." އެ ލީޑަރުންގެ ތާއިދު ނެތި އެމްޑީޕީއަށް ވެރިކަމުގެ ގޮނޑި ފެންނަން އޭރު ސިޔާސީ މަޝްރަހުގައި ނެތެވެ. "ބާޣީ"އިންނަށް ހަގީގަތު ވެސް އެމްޑީޕީއިން ގާޒީގެ ދަރަޖަ ދިނެވެ. އިއްޒަތާއި ލޯބި ބަރުތީލަކުރިއެވެ. އިންތިހާބު ކާމިޔާބުކޮށް ސަރުކާރު ވެސް އުފެއްދީއެވެ. ކޭކް ވެސް ފެޅިއެވެ. ބޮޑު ކޭކެވެ. ކޯލިޝަން ކޭކެވެ. އެ ކޭކަށްވީ މުޅި ދައުލަތެވެ. ކެބިނެޓެވެ. ސިޔާސީ މަގާމުތަކެވެ. ކުންފުނިތަކުގެ ވެރިންނެވެ. ބޯޑު މެންބަރުންނެވެ. ކޯލިޝަން ވެރިންނާއެކު އެ ކޭކް ފެޅީ އެންމެން އެކަމަށް އަތްޖަހަމުންނެވެ. އޭގައި "ޝޭމް"އެއް ނެތެވެ. ހަމަ އެކަކު ވެސް އެހެނެއް ނުބުނެއެވެ. އެކަމަކު، ފައިރޫޝްގެ ކޭކް، "ޝޭމް" ވަންޏާ ކޯލިޝަން ކޭކް އަދި އެއަށްވުރެ "ޝޭމް" ނޫން ހެއްޔެވެ؟ އެ ކޭކެއް ފެޅީ ހަރު މީހުންނާއެކު ވިއްޔާއެވެ. މިއީ ސުވާލެވެ. ސިޔާސީ ވެރިން ޖަވާބު ނުދޭނެ ސުވާލެވެ. މީގެ ޖަވާބާމެދު ވިސްނަން ޖެހޭނީ ރައްޔިތުންނެވެ. އަހަރެމެންނެވެ.\nޖަވާބު ވަރަށް ކުރުވެފަ، ސާފެވެ؛ އެއިރަކު ސިޔާސީ ފައިދާ އޮތް ގޮތެއް ވަރިހަމައެވެ. ކޯލިޝަން ކޭކް ފެޅީ އެގޮތަށް ސިޔާސީ ފައިދާ އޮވެގެންނެވެ. ފައިރޫޝްގެ ކޭކް ކަމުނުދިޔައީ މިހާރަށް ސިޔާސީ ފައިދާ އެގޮތަށް އޮތުމުންނެވެ. އިހްލާސްތެރިކަމުގެ އަލިފު ވެސް މިތަނުގައި ލިޔަން އުޅޭނެ ކަމެއް ނެތެވެ. އެޔެއް ނެތެވެ. ސިޔާސީ ކިލަނބުގައި ގައުމު ހަމަ މަގަށް ނޭޅި، އަމާން ނުވެގެން މިއުޅެނީ މި އިހްލާސްތެރި ހިތެއް ސިޔާސީ ވެރިންގެ ތެރޭގައި ނެތުމުންނެވެ. އެ ވެސް "ޝޭމް"އެވެ. މި ވެސް "ޝޭމް"އެވެ!\nނޭކުރެންދޫ މޮނިއުމެންޓުން ރަށުގެ ފަހުރުކަމުގައިވާ ކަނޑޫފާ\nގުދުރަތީ ޕާރކްތަކުން ކުމުންދޫއަށް ދިރުން!


ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ އއ. ބޮޑުފޮޅުދޫ ކައުންސިލަރުންނާ ބައްދަލުކުރައްވައި މަޝްވަރާކުރައްވައިފި - The President's Office\nރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ އއ. ބޮޑުފޮޅުދޫ ކައުންސިލަރުންނާ ބައްދަލުކުރައްވައި މަޝްވަރާކުރައްވައިފި\n6 އޮކްޓޫބަރު 2019، ރިފަރެންސް: 2019-789\nރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ އިބްރާހީމް މުޙައްމަދު ޞާލިޙް އއ. ބޮޑުފޮޅުދޫ ކައުންސިލަރުންނާ ބައްދަލުކުރައްވައި މަޝްވަރާކުރައްވައިފިއެވެ. މި ބައްދަލުކުރެއްވުން އޮތީ މިއަދު މެންދުރުފަހު ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ އޮފީހުގައެވެ.\nމި ބައްދަލުކުރެއްވުމުގައި، ބޮޑުފޮޅުދޫ ކައުންސިލަރުން ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށް ހުށަހެޅުއްވި ކަންކަމުގެ ތެރޭގައި ރަށުގެ ތަރައްޤީއަށް ބޭނުންވާ އެންމެ މުހިންމު ޕްރޮޖެކްޓްތަކާއި ބައެއް ޚިދުމަތްތައް ރަނގަޅުކުރުމާއި ރައްޔިތުންގެ ކަންބޮޑުވުންތައް ހިމެނެއެވެ.\nކައުންސިލަރުން ފާހަގަކުރެއްވި ކަންތައްތަކުގެ ތެރޭގައި ރަށުގެ ފެނާ ނަރުދަމާގެ މަޝްރޫޢުގެ މަސައްކަތް އަވަސްކުރުމަށާއި ބިންހިއްކުމާއި، ބަނދަރުގެ އެއްގަމު ތޮށީގެ މަރާމާތުގެ މަސައްކަތާއި، ޞިއްޙީދާއިރާ ތަރައްޤީކުރުމަށް ބޭނުންވާ ކަންކަން ހިމެނެއެވެ. މީގެއިތުރުން ޒުވާނުންނަށް ބޭނުންވާ ބައެއް ޚިދުމަތްތަކާއި ވަޞީލަތްތައް ޤާއިމުކުރުމަށް ސަރުކާރުން މަޝްރޫޢުތައް ހިންގައިދިނުމަށް ވެސް ކައުންސިލަރުން ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށް ހުށަހެޅުއްވިއެވެ.\nމި ބައްދަލުކޮށްލެއްވުމުގައި ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ދެއްކެވި ވާހަކަފުޅުގައި، ބޮޑުފޮޅުދޫ ކައުންސިލަރުން ފާހަގަ ކުރެއްވި ކަންކަމުގެ ތެރެއިން ބަޖެޓުގައި ހިމެނިފައިވާ މަޝްރޫޢުތަކާ ބެހޭ އެންމެފަހުގެ މަޢުލޫމާތު ކައުންސިލަރުންނާ ޙިއްޞާކުރެއްވިއެވެ. މީގެ އިތުރުން އަންނަ އަހަރުގެ ބަޖެޓުގައި ހިމެނުއްވިދާނެ މަޝްރޫޢުތަކާއި ބެހޭ މަޝްވަރާކުރެއްވުމުގެ އިތުރުން ބައެއް މަޝްރޫޢުތަކުގެ މަސައްކަތް ފެށޭނެކަމަށް ލަފާކުރެވޭ ތާރީޚްތައް ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ބޮޑުފޮޅުދޫ ކައުންސިލަރުންނާ ޙިއްޞާކުރެއްވިއެވެ. ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ވަނީ ކައުންސިލަރުން ފާހަގަކުރެއްވި އިތުރުކަންކަމަށްވެސް ސަރުކާރުގެ ކަމާގުޅޭ އިދާރާތަކާ މަޝްވަރާކުރައްވައިގެން ޙައްލު ހޯއްދަވައިދެއްވަން މަސައްކަތްޕުޅު ކޮށްދެއްވާނެ ކަމުގައި ވިދާޅުވެފައެވެ.


ކޯވިޑް-19 : މާފުށިން ޕޮޒިޓިވްވި ފަތުރުވެރިޔާ އެރަށުގައި 27 ދުވަސް ހޭދަކޮށްފައިވޭ - އެޗް.އީ.އޯ.ސީ ކޯވިޑް-19 : މާފުށިން ޕޮޒިޓިވްވި ފަތުރުވެރިޔާ އެރަށުގައި 27 ދުވަސް ހޭދަކޮށްފައިވޭ - އެޗް.އީ.އޯ.ސީ\nކޯވިޑް-19 : މާފުށިން ޕޮޒިޓިވްވި ފަތުރުވެރިޔާ އެރަށުގައި 27 ދުވަސް ހޭދަކޮށްފައިވޭ - އެޗް.އީ.އޯ.ސީ\nއެޗް.އީ.އޯ.ސީން ބޭއްވި ނޫސްވެރިންގެ ބައްދަލުވުމުގައި އެ ސެންޓަރުގެ ތަރުޖަމާން ޑރ. ފާތުމަތު ނަޒްލާ ރަފީޤު ވާހަކަދައްކަވަނީ / ފޮޓޯ: އެޗް.އީ.އޯ.ސީ\nކ.މާފުށިން ކޯވިޑް-19އަށް ޕޮޒިޓިވްވި ފަތުރުވެރިޔާ އެރަށުގައި 27 ދުވަސް ޗުއްޓީގައި ހޭދަކޮށްފައިވާކަމަށް ހެލްތު އިމަރޖެންސީ އޮޕަރޭޝަން ސެންޓަރ، އެޗް.އީ.އޯ.ސީން ވިދާޅުވެއްޖެއެވެ.\nއެޗް.އީ.އޯ.ސީން ބޭއްވި ނޫސްވެރިންގެ ބައްދަލުވުމުގައި އެސެންޓަރުގެ ތަރުޖަމާން ޑރ. ފާތުމަތު ނަޒްލާ ރަފީޤު ވިދާޅުވީ، މާފުށިން ކޯވިޑް-19 އަށް އެ ފަތުރުވެރިޔާ ޕޮޒިޓިވްވެފައިވަނީ އޭނާ ޗުއްޓީ ނިންމާލުމަށްފަހު ފުރުމުގެ ކުރިން ނެގި ޑިޕަރޗަރ ސާމްޕަލުންކަމަށެވެ. އަދި މިހާތަނަށް އެއްކުރެވިފައި ހުރި މަޢުލޫމާތުތަކަށް ބަލާއިރު، އޭނާ އެރަށުގައި 27 ދުވަސް ހޭދަކޮށްފައިވާކަން ފާހަގަކުރެވިފައިވާކަމަށް ޑރ. ނަޒްލާ ވިދާޅުވިއެވެ. މިކަމާގުޅިގެން ބަލަންޖެހޭ އިތުރު ކަންކަން ބެލުމުގެ މަސައްކަތް ކުރަމުންދާކަމަށްވެސް ޑރ. ނަޒްލާ ވިދާޅުވިއެވެ.\n"މާފުށިން ޓޫރިސްޓަކު ޕޮޒިޓިވްވެފައިވަނީ އޭނާގެ ޑިޕަރޗަރ ސާމްޕަލެއް ނަގާ ޓެސްޓްކުރުމުން. އޭނާ މާފުށީގައި ގާތްގަނޑަކަށް 27 ދުވަސް މިވަނީ ޗުއްޓީ ހޭދަކޮށްފައި އޭނާގެ ދަތުރުގައި. އެހެންކަމުން އަޅުގަނޑުމެން ކޮންޓެކްޓް ޓްރޭސިންގގެ މަސައްކަތާއި ކޮންޓެކްޓްވި މީހުންގެ ސާމްޕަލްތައް ނެގުމާއި ރަށު ތެރެއިންވެސް އިތުރު ސާމްޕަލްތައް ނެގުމުގެ މަސައްކަތް ކުރިއަށްދާތީވެ ރަށް މޮނިޓަރިންގއަށް ލާފައިވަނީ"\nކ. މާފުއްޓަށް އަރާ ފޭބުން މަނާކޮށް، އެ ރަށް މޮނިޓަރިންގގެ ޙާލަތަށް ލާފައިވަނީ މިމަހުގެ 22 ވަނަ ދުވަހުގެ 15:43 އިން ފެށިގެންނެވެ. ޑިރެކްޓަރ ޖެނެރަލް އޮފް ޕަބްލިކް ހެލްތު މައިމޫނާ އަބޫބަކުރު ސޮއިކުރައްވާ މާފުށީ ކައުންސިލަށް ފޮނުވާފައިވާ އެންގުމުގައިވަނީ ކޯވިޑް-19އާ ގުޅިގެން ޞިއްޙީގޮތުން އިތުރަށް ބަލަންޖެހޭ ކަންކަން ބެލުމަށް އެ ރަށް މޮނިޓަރިންގއަށް ލާފައިވާކަމަށެވެ.\nމާފުށީގައި މިވަގުތު ތިބި އެއްވެސް މީހަކު ހެލްތު ޕްރޮޓެކްޝަން އެޖެންސީން ވަކިގޮތެއް އަންގަންދެން ރަށުން ފޭބުމާއި، އެޗް.ޕީ.އޭގެ ހުއްދަނެތި އެއްވެސް މީހަކު އެރަށަށް އެރުން ވަނީ މަނާކޮށްފައެވެ. އަދި އެރަށް މޮނިޓަރިންގގެ ޙާލަތަށް ލުމާގުޅިގެން، އެޗް.ޕީ.އޭއިން އަންގާ ގޮތެއްގެ މަތިން ދައުލަތުގެ ކަމާބެހޭ މުއައްސަސާތަކުން އަދާކުރަންޖެހޭ ޒިންމާތައް އަދާކުރުމުގެގޮތުން އަންގާ އެންގުންތަކާއި، އަދި ހިންގާ ހަރަކާތްތަކަށް އެއްބާރުލުން ދިނުމަށް އެއެޖެންސީން ވަނީ އެދިވަޑައިގެންފައެވެ.\nކޯވިޑް-19ގެ ސަބަބުން ރައްކާތެރިކަމުގެ ފިޔަވަޅެއްގެގޮތުން ރާއްޖޭގެ ގެސްޓް ހައުސްތައް ބަންދުކޮށްފައިވަނީ މިދިޔަ މާރޗް މަހުގެ 17 ވަނަ ދުވަހުއެވެ. އަދި އަލުން މި ސިނާއަތް ފަތުރުވެރިންނަށް ހުޅުވާލާފައިވަނީ މިދިޔަ އޮކްޓޯބަރުމަހުގެ 15 ވަނަ ދުވަހުއެވެ. ގެސްޓްހައުސް ސިނާއަތް ހުޅުވާލުމާއިއެކު އެންމެ ފުރަތަމަ ފަތުރުވެރިންގެ ބަޔަކު ގޮސްފައިވަނީވެސް މާފުއްޓަށެވެ.\nއިތުރު ލިޔުންތައް ޓުއަރިޒަމް ކޯވިޑް-19\nއިންޑިޔާގެ ވެކްސިން އުފައްދާ ތިން މަރުކަޒަކަށް މޯދީ ޒިޔާރަތްކުރައްވައިފި


ޕީޖީ ޝަމީމްގެ އިތުބާރު ނެތްކަމުގެ މައްސަލަ މަޖިލީހަށް ވައްދަނީ! - DhiDaily\nޕީޖީ ޝަމީމްގެ އިތުބާރު ނެތްކަމުގެ މައްސަލަ މަޖިލީހަށް ވައްދަނީ!\nޕްރޮސެކިއުޓާރ ޖެނެރަލް ޙުސައިން ޝަމީމްގެ އިތުބާރު ނެތްކަމުގެ މައްސަލަ، ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް ހުށަހަޅުއްވާން ނިންމަވައިފިއެވެ.\nޕީޖީ ޝަމީމްގެ އިތުބާރު ނެތްކަމުގެ މައްސަލަ، ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް ހުށަހަޅުއްވާން ނިންމެވީ އިދިކޮޅު ކޯލިޝަނުންނެވެ. އެ މައްސަލަ ހުށަހަޅަން އެ ކޯލިޝަނުން ނިންމެވީ ވެންޓިލޭޓަރުތަކުގެ ޚިޔާނާތުގެ މައްސަލައިގައި ދަޢުވާނުކުރަން ޕީޖީ އޮފީހުން ނިންމެވުމުންނެވެ.\nއިދިކޮޅު ކޯލިޝަނުން މިއަދު ބޭއްވި ނޫސްވެރިންގެ ބައްދަލުވުމުގައި ވާހަކަދައްކަވަމުން މަޑުއްވަރީ ދާއިރާގެ މެންބަރު އާދަމް ޝަރީފް ވިދާޅުވީ ކޮވިޑު 19 އިގެ ނުރައްކާތެރި ހާލަތުގައި ދިވެހި ރައްޔިތުން ތިއްބައި، ރާއްޖެ ގެންނަން އުޅުނު ވެންޓިލޭޓަރުތަކުގެ މައްސަލައިގައި ބޮޑު ޚިޔާނާތެެއް ހިންގިއިރު އެކަމަށް ޒިންމާވާނެ މީހަކު ނެތުމަކީ ސީރިއަސް މައްސަލައެއް ކަމަށެވެ.\nއެހެންކަމުން ޕީޖީ ޝަމީމްގެ އިތުބާރު ނެތްކަމުގެ މައްސަލަ މާދަމާ މަޖިލީހަށް ހުށަހަޅުއްވާނެ ކަމަށެވެ.\nޝަރީފް އިތުރަށް ވިދާޅުވީ ވެންޓިލޭޓަރުތަކުގެ މައްސަލަ ބަލަން އެމްޑީޕީއަށް ނިސްބަތްވެވަޑައިގަންނަވާ މެންބަރުން ތާއީދުކުރައްވާތީ ޕީޖީ ޝަމީމްގެ އިތުބާރު ނެތްކަމުގެ މައްސަލައަށް އެ ޕާޓީގެ ތާއީދު ލިބޭނެކަމަށް ޤަބޫލުކުރައްވާ ކަމަށެވެ.


Safari akun Hulhumale' ah feybi meehaku hayyarukohfi\nހުޅުމާލެ ފަޅުގައި ސަފާރީތަކެއް: ސަފާރީއަކުން ހުޅުމާލެއަށް ފޭބި މީހަކު ހައްޔަރުކޮށްފި\nސަފާރީއެއްގައި އެކަހެރިވެ ހުރުމަށް ހެލްތު ޕްރޮޓެކްޝަން އޭޖެންސީ (އެޗްޕީއޭ) އިން އަންގާފައި ވަނިކޮށް ސަފާރީން ފާބައިގެން ހުޅުމާލެއަށް އެރި މީހަކު ހައްޔަރުކޮށްފި އެވެ.\nފުލުހުން މިއަދު ބުނީ ޑިރެކްޓާ ޖެނެރަލް އޮފް ޕަބްލިކް ހެލްތުގެ އެންގުމާ ހިލާފަށް ސަފާރީއަކުން ފާބައިގެން ހުޅުމާލެއަށް އެރި މައްސަލާގައި ހައްޔަރުކޮށްފައި ވަނީ އުމުރުން 32 އަހަރު ދިވެހި ފިރިހެނެއް ކަމަށެވެ. އިއްޔެ ހައްޔަރު ކުރި އެ މީހާގެ މައްޗަށް ފުލުހުންނަށް ދޮގު މައުލޫމާތު ދިން ކަމުގެ ތުހުމަތު ވެސް ކުރެވޭ ކަމަށް ފުލުހުން ބުންޏެވެ.\nއޭނާގެ ބަންދާ މެދު ގޮތެއް ކަނޑައަޅަން ހުޅުމާލެ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓަށް ގެންދިއުމުން އޭނާގެ ބަންދަށް ފަސް ދުވަހުގެ މުއްދަތެއް ޖަހާފައިވާ ކަމަށް ވެސް ފުލުހުން ބުންޏެވެ.\nކޮވިޑް-19 ފެތުރުން ކޮންޓްރޯލް ކުރުމަށް ޓަކައި ރާއްޖޭގައި ސިއްހީ ކުއްލި ހާލަތު އިއުލާންކޮށް، އާންމު ސިއްހަތުގެ ރައްކާތެރިކަމަށް ވަކި ގޮތްތަކަކަށް އަމަލު ކުރުމަށް އާންމުންނަށް އެންގުމުގެ ބާރު ވަނީ ޑިރެކްޓާ ޖެނެރަލް އޮފް ޕަބްލިކް ހެލްތަށް ވަނީ ދީފަ އެވެ.\nއެ ގޮތުން އެ ބާރުގެ ދަށުން ޑިރެކްޓާ ޖެނެރަލް އޮފް ޕަބްލިކް ހެލްތް އިން ވަނީ ރިސޯޓުތަކުން މީހުން ރަށްރަށަށް ފޭބުން ވެސް މަނާ ކޮށްފަ އެވެ. އެ އެންގުމާ ހިލާފަށް އަމަލު ކުރި ބައެއް މީހުން މީގެ ކުރިން ވަނީ ހައްޔަރުކޮށްފަ އެވެ. އެޗްޕީއޭގެ އެންގުންތަކާ ހިލާފުވާ މީހުނަށް ފުލުހުން ދަނީ ފިޔަވަޅު އަޅަމުންނެވެ.\nރާއްޖޭން މިހާތަނަށް ކޮވިޑް-19 ބައްޔަށް ޕޮޒިޓިވް 13 މީހަކު ފެނިފަ އެވެ. އެއީ ޅ. ކުރެއްދޫ ރިސޯޓުގައި ތިބި ފަސް މީހަކާއި، އއ. ބަތަލާ ރިސޯޓުގައި ތިބި ދެ މީހަކާއި، އއ. ކުރަމަތި ރިސޯޓުގައި ތިބި ދެ މީހަކާއި، ކ. އަނަންތަރަ ދިގު ރިސޯޓުގައި ތިބި ދެ މީހެއްގެ އިތުރުން އައިލެންޑް ސަފާރީ ނަމަކަށް ކިޔާ ސަފާރީއެއްގައި ތިބި ދެ މީހަކެވެ. އެއީ މުޅިން ވެސް ބިދޭސީންނާއި ޓޫރިސްޓުންނެވެ.\nއޭގެ ތެރެއިން ތިން މީހަކު ވަނީ ފަރުވާދެވި ރަނގަޅު ކުރެވިފަ އެވެ. އެއިން ދެ މީހުންނަކީ އއ. ބަތަލާ ރިސޯޓުގައި ތިއްބައި ވައިރަސްއަށް ޕޮޒިޓިވްވެ ދަރުމަވަންތަ ހޮސްޕިޓަލަށް ގެންދިޔަ ބިދޭސީ ދެމަފިރިއެކެވެ. ތިންވަނަ މީހާއަކީ ކުރެއްދޫ ރިސޯޓުން ޕޮޒިޓިވްވެގެން އެހަކެރި ކުރި އެ ރިސޯޓުގައި މަސައްކަތް ކުރާ ބިދޭސީ ޑޮކްޓަރެކެވެ.\nމޯލްޑިވްސް ޕޮލިސް ސާވިސް ހުޅުމާލެ ޓޫރިޒަމް + އެޗްޕީއޭ ކޮރޯނާ ވައިރަސް ކޮވިޑް-19 ކޮވިޑް-19 އިގެ ބަލާއާފާތް އާއްމު ސިއްހަތުގެ ކުއްލި ނުރައްކަލުގެ ހާލަތު


ހިތި ނިމުން7– Esfiya\nހިތާމަ އެހެނިހެން ދީނީ ލޯބި 1 week ago\nކޮންމެއަކަސް އަހަރެންގެ ހިތްބިރުގަންނަން ފެށިއެވެ. އަހަރެންނަށް ހީވީ ނަމާދު ނުކުރެވުމުގެ ސަބަބުން ވާގޮތެއްހެންނެވެ. ލޮލުފިޔައެއްވެސް ޖަހާނުލާ އަހަރެން ބޭރަށް ބަލަހައްޓައިގެން ހުރީމެވެ. ބަދިގެ ތެރޭގައި ބޮއްކެއް ހުއްޓަސް ބޭރު އަނދިރި ކަމުން އެއްޗެއް އައިސް އަހަރެން ކާލިޔަސް ނޭނގޭނެއެވެ. އަހަރެން އެހެން ބަލަހައްޓައިގެން ހުއްޓާ ކަންފަތް ފަޅައިގެންދާވަރުގެ އަޑަކާއެކު ކުރިމައްޗަށް އެއްޗެއް ފުންމާލައިފިއެވެ. އަހަރެންގެ އަތުގައި ކާއެއްޗިހި އަޅަން ހުރި ތަށިވެސް ސިއްސައިގެން ދިޔުމުން ދޫވިއެވެ. އޭރު ތައްޓައް އެޅި ބަތް ހުރީ އަހަރެންގެ ގަޔަށް އެޅިފައެވެ. އަހަރެންގެ މޭގަނޑު އޭރުވެސް ނެގިނެގިފައި ޖެހެއެވެ. އަހަރެންގެ ކަންތައް އަންހެންކުއްޖަކަށް ވުރެން ނުބައި ނޫންހެއްޔެވެ.\nމިހުރިހާއިރު އަހަރެންނާ މިގޮތަށް ދިމާކޮށް ސަމާސާ ކުރުމުގައި މިއުޅުނީ އަމްނާއެވެ. އަމްނާއަށް ވެސް އަހަރެންގެ ހުރި ފިޑިކަން މިހާރު ފެންނާނެއެވެ. އަމްނާ ބިނދިބިންދިފައި ހެނީއެވެ. ހުނުންގަނޑު މަތަ ނުވެގެންގޮސް އެންމެ ފަހުން އޭނަ ގޮނޑިއަށް ތިރިވިއެވެ. އޭރު އަމްނާ ކުޑަސޯޓްކޮޅަކާ މަތިކޮޅެއް ލައިގެން އައިސް ހުއްޓެވެ. ޔަގީނުންވެސް އޭނަ ހުރިގޮތް ފެނުނު މީހަކުވެސް ލަދުގަންނާނެއެވެ. ” ހާދަ ބިރެކޭ ތިގަތީ…ހީކުރީ ސަމީރު ނަގަން އެއްޗެއް އައިސްގެން އުޅެނީހެން..” ހެވޭ ވަރުން އަމްނާއަށް ވާހަކަ ދެއްކުނީވެސް ވަރަށް އުނދަގުލުންނެވެ. އެއީ އަމްނާ ނޫން އެހެން މީހަކު ކުރި ކަމެއްނަމަ އަހަރެންގެ ގާތަށް އިންތިހާއަށް ރުޅިއައީސްކަން ކަށަވަރެވެ. ނަމަވެސް އިރުކޮޅެއްކޮށްފަ އަހަރެންނަށް ވެސް ހެވެން ފެށުނެވެ. އަހަރެން އަލުން ތަށި ނަގައިގެން ކާއެއްޗިހި އަޅަން ފެށީމެވެ.\n” ނޭނގޭނެއެއްނު…މިއޮތް ދަންވަރު އަމްނާ ހޭލާ ހުރެދާނެ ކަމަކަށް… މަ ހީކުރީ މިތާގަ ވަރަށް ގިނައިން ބުޅާ ކޯޅޭނެ.. މަށަށް އަޑުއިވިފަ އޮންނަގޮތުން އެމީހުން ކޯޅޭއިރު ކައިރިއަށް މީހަކު ގޮސްފިއްޔާ ދައިގަންނާނެ..” ކޮންމެވެސް ވަރަށް އަހަރެންގެ ސިހުން ފިލައިގެން ދިޔުމުން ބުނީމެވެ. ” އެކަމަކު ބުޅާ ކޯޅުނު އަޑެއް ނާހަމެއްނު…ތީ ދެން ބިރު ނުގަންނަ ކަމަށް ހެދެންވެގެން… ފިޑި ނުވާންވެގެން..” އަމްނާ އަހަރެންނާ ދިމާކޮށްލިއެވެ. ” ކީއްވެ މިހާ ދަންވަންދެން ހޭލާ ތިހުރީ..” މައުޟޫ ބަދަލުކޮށްލުމުގެ ގޮތުން އަހަރެން އަހާލީމެވެ. ” އަހަރެންމީ ރޭގަނޑު އެހާ އަވަހަށް ނިދޭ މީހެއްނޫން..މިކޮޅަށް އައި ފަހުންވެސް އެންމެން ނިދުނީމަ އަހަރެން އޮންނަނީ އައިސް ބޭރު ޖޯލީގަ.. މިރޭ ސަމީރު ނިކުމެގެން ތިއައީވެސް އަހަރެން ޖޯލީގައި އޮއްވާ.. މަޑުނުކޮށް އައިމަ އެނގިއްޖެ އަހަރެން އޮތްކަން ނޭނގިކަން ތިއައީ.. އެހެންވެ ލަނޑެއްދޭން ހިތައް އެރީ…” އަމްނާ ބުންޏެވެ. އަދިވެސް އަމްނާއަށް އެއްކޮށް ހުނުން މަތަކޮށް ނުލެވެއެވެ.\n” ހާދަ ލަހަކުން ކާން ތިނިކުތީ..މަންމަ ހުރި ވަރަށް ގިނައިރުވަންދެން ބޭރު ޖޯލީގަ.. މަ ބުނިން މަންމަ ކައިރީ ސަމީރުއަށް ގޮވަން…އެކަމަކު ބަހެއް ނުކި.. މަށަށް ހީވަނީ މަދެކެ ވަރަށް ރުޅިއައިސްފަ ހުރިހެން..” ކަންބޮޑުވެފައިވާ ރާގެއްގައި އަމްނާ ބުންޏެވެ. ” އަޅާނުލާ..އެއީ ރުޅިއައިސްފައެއް ނޫން.. މަންމަ ހިތްހަމަ ނުޖެހުނީމަ ..” އަހަރެން ބުނެލީމެވެ. އަމްނާއައިސް އަހަރެންގެ ކައިރީގައި ހުރި ގޮނޑީގައި އިށީނެވެ. ” އަމްނާ ނިދަންވެސް ނޫޅެންތަ..” އަހަރެން އަހާލީމެވެ. ” ކިހިނެއް ނިދާނީ.. ސަމީރު ނުފެނި ނިދަން އޮންނާކަށް ބޭނުމެއް ނުވި..” އަމްނާ ބުންޏެވެ. ދުރުން ނަމަވެސް އަމްނާ ބޭނުންވާގޮތް އަހަރެންނަށް އަންގަމުން ދިޔައެވެ. ” އެ ކީއްވެ އަހަރެން ނުފެނުމުން އަމްނާއަށް ނުނިދެންވީ… އަހަރެން މީ އެހާ ޚާއްސަ މީހަކީ ތަ..” އަހަރެން އަހާލީމެވެ. ” ޚާއްސަ ވީމައެއް ނޫންތަ މިހެން ބުނާނީ… އަހަރެންގެ ހަޔާތަކަށް އަދި ނާދޭ އަހަރެން ތިހާ ހިތްހަމަޖެހޭ ސޫރައެއް..” އަމްނާ ބުންޏެވެ. ” ކޮބާ ތީގެ މާނައަކީ؟.. ތީގެ މާނައަކީ އަމްނާ ކުރިން ކުދިންނާ ރައްޓެހިވެގެން އުޅުނީމޭ ތަ؟..” އަހަރެން އަހާލީމެވެ. ” އެހެނެއް ނުބުނަމެއްނޫންތަ.. ދެން އެވާހަކަ ބާއްވަމާ…އެއްވެސް މީހެއްގެ މާޒީއަކީ ބަދަލުކުރެވޭނެ ކަމެއް ނޫން..” އަމްނާ ބުނި ބަހުގެ ފަހަތުގައި ފޮރުވިފައިވާކަމެއް އޮތްހެން ހީވެއެވެ. ނަމަވެސް އިތުރަކަށް އަހަރެން ސުވާލެއް ނުކުރަމެވެ. ” ހިނގާ މިރޭ ފަތިހު ނިކުންނަމާ..” އަމްނާ ބުންޏެވެ.\n” އަމްނާއަށް ފަތިހު ތެދުވެވޭނެތަ؟.. ” އަހަރެންނަށް ޔަގީންކަމެއް ނެތުމުން އަހާލީމެވެ. ” އަހަރެން ހޭ ނާރަންޏާ ސަމީރު އަހަރެންނަށް ގޮވާތި..” އަމްނާ ބުންޏެވެ. ” ނޫން.. ތިކަމެއް ނުވާނެ… ތިހާ ދާހިއްވަންޏާ އަމިއްލައަށް ތެދުވަން ވާނެ.. އަހަރެންނަކަށް އަމްނާއަށް ގޮވާށޭ ކިޔާފަ ތި ކޮޓަރިއަކަށް ނުވަދެވޭނެ..” އަހަރެން ބުނެލީމެވެ. ކައިނިމިގެން އަހަރެން އަތުން ވެއްޓުނު އެއްޗިހި ނަގަން ހުރިއިރުވެސް އަމްނާ ހުރީ ގޮނޑީގައި އިށީދެލައިގެންނެވެ. ” ތީ ކޮންކަމެއް؟.. މަންމަ ހެނދުނު ވަނދެ ތިކަން ކޮށްފާނެއެއްނު… ސަމީރު މިހާރު ހީވަނީ ގޭގެ ނޯކިރީހެން..” އަހަރެން އަމްނާ ބުނި އެއްޗަކަށް އަޅައި ނުލާ އެތަން ސާފުކޮށްލީމެވެ. އަހަރެމެންނަށް އެތެރެއަށް ވަދެވުނުއިރު ދޭއްވެސް ޖަހާފިއެވެ.\nފަތިހު ފަތިސްނަމާދަށްވެސް އަހަރެންނަކަށް ހޭނުލެވެއެވެ. އެކަމުގެ ސަބަބުން މީހާގެ ގައިގައި ބަލިކަމާ ލޮޑުކަމެއް ހުއްޓެވެ. މިހުރިހާ ދުވަހު އަހަރެންނަށް އިހުސާސް ކުރެވިފައި ނުވާ ލޮޑުކަމަކާ ކަންނެތް ކަމަކުން އަހަރެންގެ މުޅިހަށިގަނޑު ވަށަލައިފިއެވެ. މަންމަމެން ބުނަނީ ތެދެއްކަން މިހާރު އަހަރެންނަށް އެބަ އިޙުސާސް ކުރެވެއެވެ. ނަމާދާ ދުރުވާވަރަކަށް އަހަރެންގެ މުޅި ދުނިޔެވެސް ބަދަލުވަމުން އާދެއެވެ. ހިތްހަމަޖެހުމެއް ހިތައް ނުލިބެއެވެ. މަންމަ އަބަދުވެސް އަހަރެންނަށް ދޭނަޞޭހަތެއްވެއެވެ. ފަތިސްނަމާދު ޖަމާއަތުގައި ކުރުމަށެވެ. އެއީ މުއުމިނުންނަށް ބަރަކާތް ޙާސިލްވާނެ މަގެއްކަމުގައެވެ. އަދި އެކަމުން ބޮޑު ކާމިޔާބެއް ލިބޭނެކަމުގައެވެ. އަދި ހެނދުނުގެ ވަގުތުގައި އެކަމުން ބަރަކާތް ޙާސިލްވާނެކަމުގައެވެ. ނަމަވެސް އަހަރެންނަށް އިޙުސާސްވަނީ އަހަރެން މިއުޅެނީ އުފަލުގައި ހެންނެވެ. ހެނދުނު ދިހައެއްވެސް ޖެހިފަހުން އަހަރެން ތެދުވެގެން ބޭރަށް ނިކުތީމެވެ. އޭރު ބައްޕަޔާ ހަލީލްބެ ބޭރު ޖޯލީގައި ވާހަކަ ދައްކަން ތިއްބެވެ. ކައްކާ ބަދިގެއިން ދުން އަރަމުންދާތީ މަންމަ ހުރީ ބަދިގޭގައި ކައްކަން ކަންވެސް އެނގުނެވެ.\n” މިއަދު ފަތިސް ނަމާދަށް ނުދާ ދުވަހަކީތަ؟..” ބައްޕަ އަހާލިއެވެ. ” އާނ! ބައްޕާ ހޭ ނޭރި…ވަރަށް ލަހުން ނިދުނީ..” އަހަރެން ބުނީމެވެ. ” ދެން މިހާރު ނަމާދުކޮށްފިންތަ؟..” ހޭ އެރިއިރަކުން ފަތިސްނަމާދު ކުރަން ޖެހޭކަމީ އަހަރެންނަށް އޮޅިފައިވާ ކަމެއް ނޫނެވެ. ނަމަވެސް އަހަރެން މިވަގުތު ކުރަން ބޭނުން ނުވީމަ ނިކުތީއެވެ. ނަމަވެސް ބައްޕަ ކައިރީހަދަން ޖެހޭ ފުރަތަމަ ދޮގާ ކުރިމަތިލީމެވެ. އަހަރެންނަށް ނޭނގުނުކަމީ އަހަރެންގެ މައިންބަފައިންނަށް ނުވި ވަފާތެރިކަމެއް އަހަރެންނަށް އެހެންމީހަކަށްވެސް ނުވެވޭނެކަމެވެ. އަހަރެންގެ ހިތުން މައިންބަފައިންނަށް އޮޅުވައިލެވިދާނެއެވެ. ނަމަވެސް އަހަރެން ހެއްދެވިފަރާތަށް އޮޅުވައިލެވިދާނެ ހެއްޔެވެ.؟.. ނޫނެކެވެ. އަހަރެން މިހަދާ ދޮގުތައް ފޫބެއްދުމަށްޓަކައި އަދި އިތުރަށްވެސް ދޮގު ހަދަންޖެހޭނެއެވެ. އެއީ ހަމައެކަނި އަހަރެންގެ މައިންބަފައިންނަކަށް ނޫނެވެ. އަހަރެންދެކެ ހަޤީގީ ލޯބިވާ އެންމެން ކައިރީވެސް އެވެ.\n” ދެން.. ބައްޕަޔަށް އެނގެއެއްނޫންތަ..އަހަރެން ކުރާނެކަން..” ވަރަށް މަތި އޮމާންކޮށް އަހަރެން ބުނެލީމެވެ. ﷲ ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ އެއްވެސް މެދުވެރިއަކާއި ނުލާ ފަރުޟު ކުރެއްވި ހަމައެކަނި އަޅުކަމަށް އަހަރެން މިހާ ފަރުވާކުޑަކޮށް މިފަދަ ބަހެއްބުނަން ކެރުނީތީވެސް އަޖައިބު ނުވާނެހެއްޔަވެ. ބިރުވެތިވުމުގެ ކަންފުޅެއްވެސް އަހަރެންގެ ނެތީހެއްޔެވެ. އަހަރެން ބަދިގެއަށް ވަންނަން ދިޔައިރު މެންދުރަށް ކައްކަން މަންމަ ކައްކާ ބަދިގޭގައި ހުއްޓެވެ. އަހަރެން ކެއުމަށްޓަކައި ހަމަޖައްސައިފައި ހުންނަ ބަދިގެއަށްވަނީމެވެ. މަންމަ ހުރީ މޭޒުމައްޗަށް ސައިހޯދައިފައެވެ. އިތުރު ކަމަކަށް ވިސްނާލުމެއްވެސް ނެތި އަހަރެން ސަޔަށް އިންސާފުކުރަން ފެށީމެވެ. މަންމަ ބަހެއް ނުކިޔާތީ އަހަރެން ކަންބޮޑުވާ ހެނެއް ހިޔެއް ނުވެއެވެ. ނޫނެކެވެ. އެހެން ހިތައް އަރައެވެ. ނަމަވެސް އަމްނާ ބުނިފަދައިން މަންމަޔަށް އާދޭސް ކުރަން ހަދަންޏާ ދުވަހަކުވެސް އަހަރެން ބޮޑެއް ނުވާނެއެވެ. އެހެންކަމުން ކެއްކޮށްލައިގެން ހުންނަނީއެވެ.\nސައިބޮއި ނިމުމުން އަހަރެން އައިސް އަށީގައި އިށީނީމެވެ. އޭރު ބައްޕައާ ހަލީލްބެ ވަރަށް މަޑުން ސީރިއެސް ވާހަކައެއް ދައްކަމުން ދިޔައެވެ. ” ވަލީދު! މޫނިސާއަށް ކިހިނެއްވެފަތަ މިއަދު އިނީ..؟.” ހަލީލްބެ ބައްޕަ ކުރެން އަހާލި އަޑުއިވުނެވެ. ” ވީ ގޮތެއް ނޭނގެ…ވަރަށް ސުވާލުކޮށްފިން..އެކަމަކު ޖަވާބެއް ނުދިން…އެހެންޏާ ކައްކަން އުދާފަ އެދުމުގެ ތެރެއިންވެސް ބޭރަށް ނިކުންނާނެ… އެކަމަކު މިއަދު އެތަނުން ނުނިކުމެގެން ދެފަހަރަކު ގޮވާވެސްފިން.. އެކަމަކު ބުނި ނިމުނީމައޭ ނިކުންނާނީ…” ބައްޕަ ބުންޏެވެ. ” ކަމަކާ ވަރަށް ބޮޑަށް ހިތްހަމަނުޖެހި ހުރިހެން ހީވަނީ..” ހަލީލްބެ ބުންޏެވެ. ” އާނ! މިފަހަކުންވެސް މޫނިސާ ނުހުންނަ ގޮތަކަށް މިތިން ދުވަހު އެއިނީ.. ހަލީލް މިރޭ ފަތިހު ފުރަން ޖެހެއެއްނު… ހިނގާ ފުރަންވާއިރަށް ފޮށިގަނޑުތަށް ބަންނަން…ރަށަށް ދާއިރު ޖެހޭނެއެއްނު.. ނަފީސާއަށް މިކޮޅުން ކާއްޓާ، މީ ބަނބުކެޔޮ މޫސުމެއް..އެހެންވީމަ ބަނބުކެޔޮ ކޮޅެއްވެސް ލިބޭނެ.. ހިނގާދަމާ ނިކުމެލަން..” ބައްޕަމެން ވާހަކަ ދައްކަމުން ނިކުމެގެން ދިޔައެވެ.\nއަހަރެން އިންތިޒާރު ކުރަމުން އައީ އަމްނާ ނިކުންނާނެ އިރަކަށެވެ. އަށީގައި އޮށޯވެލައިގެން އެކި އަޑުއަޑު ލައްވަލައްވާ އޮތްވާ އަހަރެންގެ ރަޙުމަތްތެރިން ކުޅެނިމިގެން ގެއަށް އައިސްވަނެވެ. ” ސަމީރު މިއަދުވެސް ކުޅެން ނުދެވުނު…މަންމަ ބުނި ސަމީރު އަދިވެސް ހޭނުލައޭ..” ޒާހިދު ބުންޏެވެ. ” އާނ! ވަރަށް ލަހުން ހޭއެރީ..” އަހަރެން ބުނެލީމެވެ. ” ސަމީރު މިހާރު ހާދަ ފަރުވާ ކުޑަވެއްޖެއޭ…ތީ އަހަރެމެން އުޅެން ބޭނުންވި ގޮތެއްނޫނެއްނު.. އަހަރެންނަށް ހީވަނީ ސަމީރުއަށް ވަރަށް ބޮޑެތި ބަދަލުތަކެއް އަތުވެއްޖެހެން…އެހެންޏާ ދުވަހަކުވެސް ނަމާދެއް ދޫކޮށްނުލާނެ…އެހާވަރަށް އަހަރެމެންނަށްވެސް ނަޞޭޙަތް ދޭނެ..” ރަޝީދު ވަރަށް ދެރަވެފައި ބުންޏެވެ. ” އަނ! އަހަރެމެންނަށް ނަމާދެއް ދޫކޮށްލެވުނަސް އެހާވަރު ކުރާނެ… އެކަމަކު އިއްޔެވެސް އަސުރުގަޑި ޖެހުނު އިރުވެސް ލޮލަކަށް ދައްކާ ނުލާ…އަނެއްކޮޅުން ހަސަންބެ ދޭ ނަޞޭހަތުގައި އަޑުއަހާލަންވެސް މަޑެއްކޮށް ނުލަން…ހަސަންބެއާ އެއްކޮށް ޤުރުއާން ކިޔަވާލަން ތިބެވުނީމާވެސް ހިތްހަމަޖެހޭ ވާހަކަ އެންމެ ގިނައިން ދައްކާނީވެސް ސަމީރު… މިއަދު ހަސަންބެއަށްވެސް މިކަންތައް ފާހަގަ ވެގެން ދައްކައިފި..” އުމައިރު ބުންޏެވެ.\nVarah reethi…. Keep it up…. ❤❤❤❤❤\n🙂🥰 Thank you Falak💗💗💗\nDear ge story thah varah reethi Falak ah… Sifakurunthah\nReethi V ma….Keep going KUDHOOO… luv u.. take care.\nHow many years u are…\n🥰🥰🥰Thank you falak😘😘\nMasha Allah varah reethi 😍💖😍💖😍💖💞💞😍 waiting for next part 💞 keep it up\n🙂🙂🙂Thank you Nuzu😘🥰😘\nMasha allah kudhu ….. varah reethi mi baives\n🙂🙂🙂Thank you thiththaaa😘😘\nGondyga isheedhegen innaany. Hunnaaneekee noon. Endhuga onnaany. Hunnaaneekee noon. Mikahala thanthan ragalhu kolleema varah reethi vaane kiyaalaa iruves. Bolah undhagoovaa gotheh nuhunnaane eyrun\n🙂🙂🙂 Thank you Em🙂🙂\nހިތާމަ އެހެނިހެން ލޯބި July 13, 2018\nލޯބި November 6, 2018


ބޭންކު ފައިދާ ... އިޖްމާޢްވެފައި ވާ ޙަރާމް ކަމަކުން ޙަލާލް ކަމަކަށް! | މުޢާމަލާތު | ފިޤުހު | ދީނާއިދުނިޔެ\nBack ކަވާސާ ދީނާއިދުނިޔެ ދީނާއިދުނިޔޭގެ ބައިތައް ފިޤުހު މުޢާމަލާތު ބޭންކު ފައިދާ ... އިޖްމާޢްވެފައި ވާ ޙަރާމް ކަމަކުން ޙަލާލް ކަމަކަށް!\nލިޔުއްވީ: ޑޮކްޓަރ އައްޝައިޚް ޢަލީ މުޙްޔިއްދީން އަލްޤުއްރާ ދާޣީ (ޤަޠަރު ޔުނިވާސިޓީ ގެ ކުއްލިޔަތުއް ޝަރީޢާ، ފިޤުހު ބައިގެ ރައީސް)\nއަޒްހަރު ގެ މަޖްމަޢުލް ބުޙޫޘުލް އިސްލާމިއްޔާ އިން ނެރުނު އާ ޤަރާރަށް ދެވެން އޮތް އެންމެ އެކަށީގެންވާ ރައްދެއް ކަމަށް އަޅުގަނޑު ދެކެނީ، އިސްލާމީ 35 ޤައުމެއްގެ ވަފްދުގެ ޙާޟިރުގައި، ހަމަ އެ މަޖްމަޢުން 1965 ވަނަ އަހަރު ބޭއްވި ބައްދަލުވުމެވެ. އަދި އެތަކެއް ޢިލްމުވެރިން ހިމެނިވަޑައިގަންނަވާ ޖަބްހަތު ޢުލަމާއުލް އަޒްހަރުއްޝަރީފް އިން ނެރުއްވި ފަތުވާއެވެ. އަދި މުނައްޡަމަތުލް މުއުތަމަރުލް އިސްލާމީ(އޯ.އައި.ސީ) އިން އުފެދިފައިވާ، މަޖްމަޢުލް ފިޤްހުލް އިސްލާމީ އިން ނެރެފައިވާ ޤަރާރެވެ. 1985 ވަނަ އަހަރު ޑިސެމްބަރ ގައި ނެރުނު މި ޤަރާރަކީ ހުރިހާ އިސްލާމީ ޤައުމުތަކެއްގެ ވަފްދުތަކާއި، ފިޤުހާއި އިޤްތިޞާދުގެ ތަޖުރިބާ ކާރުން ޙާޟިރު ވެ ނެރުނު ޤަރާރެކެވެ.\nއަދި އައްޝައިޚް އިބްނު ބާޒް(ރަޙިމަހުއްﷲ) ރިއާސަތުގައި ހުންނަވައިގެން ރާބިޠަތުލް ޢާލަމުލް އިސްލާމީ ގެ މަޖްމަޢުލް ފިޤްހީ އިން ނެރުނު ޤަރާރެވެ. އަދި މީގެ އިތުރަށް، ސުޢޫދިއްޔާގެ ހައިއަތު ކިބާރުލް ޢުލަމާއު (އެންމެ ބޮޑެތި ޢިލްމުވެރިންގެ މަޖްލިސް) އިން ނެރެފައިވާ ފަތުވާއެވެ. އަދި ސޫދާނާއި އިންޑިއާގެ ފިޤުހު މަޖްމަޢުން ނެރެފައިވާ ޤަރާރެވެ. އަދި ޔޫރަޕް ގެ ފަތުވާއާއި ބަޙުޘާއި ބެހޭ މަޖްލިސް (މަޖްލިސުލް އޫރުއްބީ ލިލްއިފްތާއި ވަލްބުޙޫޘި) އިން ނެރެފައިވާ ޤަރާރެވެ. އަދި މި ނޫނަސް، އިސްލާމީ ދުނިޔޭގެ ޢިލްމުވެރިންނާ އިޤްތިޞާދީ ތަޖުރިބާކާރުން ބާއްވާފައިވާ އިސްލާމީ އިޤްތިޞާދާ ބެހޭ އެތަކެއް ބައްދަލުވުންތަކުން ނެރެފައިވާ ޤަރާރުތަކެވެ.\nޤަޠަރު އިސްލާމީ ބޭންކު ގެ ޝަރްޢީ ކޮމިޓީ ގެ މެމްބަރު ކަން، އަޅުގަނޑު ވަނީ މީގެ ދެ އަހަރު ކުރިން ދޫކޮށްފައެވެ. ވީމާ ޤަޠަރުގެ އެއްވެސް އިސްލާމީ ބޭންކެއް ބެލުމުގެ ޒިންމާ އަޅުގަނޑު މިހާރު ނު އުފުލަމެވެ. ނަމެވެސް، އަޅުގަނޑު މި ލިޔުން ލިޔަނީ، ޙައްޤު ބަޔާން ކުރުމަކީ ވާޖިބު ކަމެއް ކަމަށް އަޅުގަނޑު ދެކޭތީއެވެ. އަދި ޙައްޤު ނު ފޮރުވަން ވެގެންނެވެ.\nފަޟީލަތުއް ޝައިޚް މުޙައްމަދު ސައްޔިދު ޠަންޠާވީ ރިއާސަތުގައި ހުންނަވައިގެން، އަޒްހަރުއް ޝަރީފް ގެ މަޖްމަޢްލު ބުޙޫޘު އިން ނެރުނު ފަތުވާއަށް ރައްދު ދިނުމަށްޓަކައި، އަޅުގަނޑުގެ އަމިއްލަ ވާހަކައެއް ނުވަތަ އަމިއްލަ ފަތުވާއެއް ދޭކަށް، އަޅުގަނޑު ބޭނުމެއް ނޫނެވެ. ކިއެއްތަ، އެ ފަތުވާއަށް ރައްދު ދޭން އަޅުގަނޑު ބޭނުންވަނީ، ދުނިޔޭގެ އިތުބާރު ހުރި ފިޤުހު މަޖްމަޢްތަކުން، ބޭންކު ފައިދާ އަކީ ޙަރާމް އެއްޗެއް ކަމަށް ފަތުވާ ދީ، ނެރެފައިފާ ޤަރާރުތަކުންނެވެ. މި ދެންނެވި ޖަމާޢީ ފަތުވާތަކާއި ޤަރާރުތަކަކީ، އަޅުގަނޑު ދެކޭ ގޮތުގައި، މިނިވަން ޖައްވެއްގައި ނެރެވިފައިވާ ފަތުވާތަކެކެވެ. އަދި އެ ފަތުވާ ނެރުމަށް، އަމިއްލަ މަސްލަހަތެއް އޮތް އެއްވެސް ފަރާތެއްގެ ބާރާއި ނުފޫޒު ފޯރުވާފައި ނުވެއެވެ.\nއަޒްހަރު ގެ މަޖްމަޢުލް ބުޙޫޘުލް އިސްލާމިއްޔާ އިން ނެރުނު އާ ޤަރާރު :\nއިސްތިޢްމާރީ ބާރުތަކުން، އިސްލާމީ ޤައުމުތައް ހިފުމަށް ފަހު ފުއްދާލީކީ ނޫނެވެ. މީގެ އިތުރުން މުސްތަޝްރިޤުންނާއި، ނަޞާރާދީން ފަތުރާ މީހުންނާއި، ހުޅަނގުވެފައި ތިބޭ މީހުގެ ޒަރީޢާއިން، އިސްލާމީ ޤައުމުތައް ޘަޤާފީ، ފިކުރީ، އިޤްތިޞާދީ، އަދި ޤާނޫނާއި ތަޝްރީޢީ ގޮތުން ވެސް، ވަނީ އިސްތިޢްމާރު ކޮށްފައެވެ. އިސްލާމީ ޝަރީޢަތް ހުޅަނގުގެ ޤާނޫނުތަކަކަށް ބަދަލު ކުރަން މަސައްކުރިއެވެ. އިސްތިޢްމާރީ ބާރުތަކުން، އިސްލާމީ ދުނިޔޭގައި ޔަހޫދީ ރައުސްމާލީ ނިޒާމަށް ހިނގާ ބޭންކުތައް އުފައްދަން ކުރެވެން އޮތް އެއްވެސް ކަމެއް ނުކޮށް ދޫކޮށް ނުލައެވެ. އަދި މި ދެންނެވި ފަދަ ބޭންކުތައް އުފެއްދުމަށް ފަހު، ''ބޭންކާއި ނުލާ އިޤްތިޞާދެއް ނޯންނާނެ. ރިބާ ފައިދާ އާ ނުލާ ބޭންކެއް ނުހުންނާނެ'' ފަދަ ޝިޢާރުތައް ފެތުރިއެވެ.\nނަތީޖާއަކަށް ވީ، ބޭންކު ފައިދާ އާއި ބެހޭ ގޮތުން ޢިލްމުވެރިން ނެރުއްވި ފަރުދީ ފަތުވާތަކެއް ފާޅުވުމެވެ. އަދި މަޖްމަޢުލް ބުޙޫޘުލް އިސްލާމިއްޔާ ގެ ދެވަނަ ބައްދަލުވުން، މުޙައްރަމް 1385ހ – މޭ1965މ ގައި ޤާހިރާގައި ބޭއްވުމަށް ފަހު، ބޭންކު ފައިދާ އަކީ ޙަރާމް ރިބާ ކަމުގައި ބުނެ، ކަނޑައެޅިގެންވާ ސީދާ ފަތުވާއެއް ނެރުނެވެ. ބައްދަލު ވުމަށް، 35 ޤައުމެއްގެ ވަފްދު ހާޒިރުވިއެވެ. މި ބައްދަލު ވުމަކީ، މަރްހަލާއެއް ނިމި އާ މަރްހަލާއެއްގެ ފެށުމަކަށް ވިއެވެ. އިސްލާމީ ޘަޤާފަތް ފަތުރާ، އިސްލާމީ އުޞޫލުތައް ހުރިހާ މުޖްމަތަމަޢްތަކާއި ވެށިތަކެއްގައި ވެސް ތަޢާރަފް ކޮށް، މަޖްމަޢް އުފެއްދުނު މަޤްޞަދު ޙާޞިލް ކުރާނެ އާ މަރްޙަލާއެއް އެ ހިސާބުން ފެށުނެވެ. އަދި މުސްލިމުންގެ ޙަޔާތުގައި ކުރިމަތި ވާ އާ މައްސަލަތަކަށް، ޤުރުއާނާއި ސުންނަތުގެ އަލީގައި، އިސްލާމީ ބިންގަލެއްގެ މަތީގައި ބިނާ ކުރެވޭ ހައްލުތަކެއް ހޯދަން، މަސައްކަތް ކުރަން ފެއްޓުނެވެ.\nއިސްލާމީ ދުނިޔޭގެ ތަފާތު ޤައުމުތަކުން ހާޒިރުވި ޢިލްމުވެރިންނާއި، މަޖްމަޢްގެ މެންބަރުން ބައްދަލުވީ، މި ފަދަ މަތިވެރި ރޫޙެއްގެއެވެ. އަދި ހޯދިފައިވާ ހޯދުންތައް ބައްދަލު ވުމަށް ހުށައެޅި، މަޝްވަރާތައް ކުރުވުނެވެ. ތަފާތު މުސްލިމް ޤައުމުތަކުގައި މުސްލިމުންގެ ޙަޔާތާއި ގުޅުން ހުރި މައްސަލަތަކާ މެދު ވާހަކަ ދައްކައި ބަހުސް ކުރެވުނެވެ. އަދި ވަކިން ޚާއްޞަ ގޮތެއްގައި، ބޭންކު މުޢާމަލާތާއި ބެހޭ ގޮތުން، ޢިލްމުވެރިން ގެ އިޖްމާޢަކަށް ވާސިލު ވެވުނެވެ.\n(އެ ޤަރާރާރު ވިދާޅު ވުމަށްޓަކާ މި ގުޅުމަށް ފިތާލައްވާށެވެ.)\nކަމުގެ ޙުކުމް ކަނޑައެޅިގެން އެނގޭ މި ޤަރާރަށް ފަހު، ބައެއް އިސްލާމީ ޤައުމުތަކާއި، ދީންވެރި ބައެއް އިންވެސްޓަރުން، ރިބާ ބޭންކު ގެ ބަދަލެއްގެ ގޮތުން، އިސްލާމީ މާލީ މުއައްސަސާތަކެއް އުފައްދަން ވިސްނިއެވެ. ޢަމަލީ ސިފައެއްގައި މިފަދަ މުއައްސަސާއެއް އެންމެ ފުރަތަމަ ފާޅުވީ، އަޒްހަރު ގެ ރަށް ކަމުގައި ވާ މިޞްރުގައެވެ. އާދެ، ''މީތު ޣަމްރު'' އޭ ކިޔޭ ރަށުގައި އުފެދުނު އިސްލާމީ ބޭންކެވެ. ދެން އެއަށް ފަހު 1975 ވަނަ އަހަރު ދުބާއީ ގައި، ދުބާއީ އިސްލާމީ ބޭންކު އުފެއްދުނެވެ. އަދި އިސްލާމިކް ޑިވެލޮޕްމެންޓު ބޭންކާއި، ބައިތުއް ތަމްވީލުލް ކުވައިތީ (ކުވައިތު ފައިނޭންސް ހައުސް) އާއި، ބޭންކު ފައިޞަލް އަލްއިސްލާމީ، ބަރަކާ، މަޞްރިފް ޤަޠަރު އަލްއިސްލާމީ، ބޭންކު ޤަޠަރު އައްދައުލީ އަލްއިސްލަމިއްޔާ، އަދި މި ނުންވެސް އެތަކެއް ބޭންކު އުފެދުނެވެ. އެގޮތުން އިސްލާމީ ބޭންކު ގެ ޢަދަދު މި އަދު ވަނީ ދުއިސައްތައަށް ވުރެ ގިނަ ވެފައެވެ. މީގެ އިތުރުން، އާދައިގެ ގިނަ ބޭންކުތަކަކުން ވެސް ވަނީ، އިސްލާމީ މުޢާމަލާތު ކުރާ ގޮފިތަކެއް ވަކިން ހުޅުވާފައެވެ. ކިއެއްތަ، ހުޅަނގުގެ ބޮޑު ބޭންކެއް ކަމުގައި ވާ ސިޓީ ބޭންކުން ވަނީ ''ސިޓީ އިސްލާމިކް އިންވެސްޓްމެންޓު ބޭންކު'' ގެ ނަމުގައި ވަކި ބޭންކެއް ހުޅުވާފައެވެ.\nހުރިހާ އިޝާރާތެއް ވެސް ދައްކަނީ، މި ފަދަ އިސްލާމީ ބޭންކުތަކުގެ ތަޖުރިބާ އަކީ ކާމިޔާބު ތަޖުރިބާއެއް ކަމަށެވެ. އަދި އިސްލާމީ ބޭންކު ނިޒާމަކީ، އިސްލާމީ އިޤްތިޞާދަކީ ކާމިޔާބު އެއްޗެއް ކަމުގެ ހެއްކެކެވެ. ނަމަވެސް ހިތާމައަކީ، ދުނިޔެއަށް ކުރިމަތި ވަމުން ދާ އިޤްތިޞާދީ މައްސަލަތަކުގެ ހައްލަކީ އިސްލާމީ އިޤްތިޞާދު ކަމަށް، އިންސާފަށް ލޯބި ކުރާ މީހުން ބުނަމުން ދިއުމާ އެކުވެސް، މި ނިޒާމު އިހުމާލު ކޮށްލެވިފައި ވާ ކަމެވެ.\nފަޟީލަތުއް ޝައިޚް ޑޮކްޓަރ ޠަންޠާވީ މިޞްރު ގެ ދާރުލް އިފްތާ އަށް ވަޑައިގަތުމުގެ ކުރިން، ބޭންކު ރިބާ ގެ މައުޟޫ އަލުން ނުހިލެއެވެ. އެ މައްސަލަ އަލުން ހިލުމުން، މުފްތީއަކަށް ހުންނަވާފައި، ބޭންކު ފައިދާ އަކީ ޙަރާމް އެއްޗެއް ކަމަށް ފަތުވާ ދެއްވާފައި، ފަތުވާއެއް ނެރުއްވިއެވެ.\nދެން މާގިނަ ދުވަސްތަކެއް ނުވެ، 8 އޮގަސްޓު 1989 ގައި ފަޟީލަތުލް މުފްތީ ބަޔާނެއް ނެރުއްވިއެވެ. އޭގައި ވިދާޅުވެފައި ވަނީ: ''މިޞްރު ގެ ދާރުލް އިފްތާ ދެކޭ ގޮތުގައި، ބޭންކާއި މާލީ މުއައްސަސާތަކާ ބެހޭ ގޮތުން ވާހަކަ ދައްކާ އިރު، ހުރިހާ ވާހަކައެއް ޖުމްލަ ކޮށް ނުބުނެވޭނެއެވެ. އެގޮތުން، ބޭންކުތަކުން ހިންގާ ހުރިހާ މުޢާމަލާތަކީ ޙަރާމް އެއްޗެކޭ ނުވަތަ ހުރިހާ މުޢާމަލާތަކީ ޙަލާލް އެއްޗެކޭ ނުބުނެވޭނެއެވެ. ކިއެއްތަ، މީގައި ބަލަން ޖެހޭނީ ކޮންމެ މައްސަލައެއް ވެސް ވަކި ވަކިންނެވެ. ނުވަތަ އެންމެ ކުޑަ މިނުން، އެއްގޮތްކަން ބޮޑު މައްސަލަތައް އެކު އެކީގައެވެ. ދެން މިއަށް ފަހު އެއާ އެކަށީގެންވާ ޝަރުޢީ ޙުކުމެއް ކަނޑައެޅިދާނެއެވެ. އެހެނީ، ބޭންކުތަކުން ވަރަށް ތަފާތު، އަދި ތަފާތު ބޭނުން ހިފެވޭ، ތަފާތު ވަސީލަތްތަކެއްގެ ބޭނުން ހިފޭ، ތަފާތު މަޤްޞަދުތަކެއްގެ، މުޢާމަލާތު ހިންގައެވެ. އެހެންވީމާ، ޖުމްލަ ގޮތެއްގައި ބޭންކު މުޢާމަލާތްތައް މި އަންނަނިވި ގޮތަށް ބެހިދާނެއެވެ:-\n- އޭގެ ތެރޭގައި، އެ ހުއްދަ ކަމަށް އަދި އެއިން ލިބޭ އެއްޗަކީ ޙަލާލް އެއްޗެއް ކަމަށް، ޢިލްމުވެރިން އިޖްމާޢުވެވަޑައިގެންފައިވާ މުޢާމަލާތުތަކެއް ހިމެނެއެވެ.\n- އަދި އޭގެ ތެރޭގައި، އެ ހުއްދަ ނޫން ކަމަށް އަދި އެއިން ލިބޭ އެއްޗަކީ ޙަރާމް އެއްޗެއް ކަމަށް، ޢިލްމުވެރިން އިއްތިފާޤުވެވަޑައިގެންފައިވާ މުޢާމަލާތުތަކެއް ހިމެނެއެވެ.\n- އަދި އޭގެ ތެރޭގައި، އެއާ މެދު އަދި އެއިން ލިބޭ އެއްޗަކާ މެދު ޢިލްމުވެރިން ޚިލާފުވެވަޑައިގަންނަވާ މުޢާމަލާތުތަކެއް ހިމެނެއެވެ. ''\nދެން ވިދާޅުވެފައި ވަނީ ''ޞިނާޢީ ބޭންކު، ދަނޑުވެރިކަމުގެ ބޭންކު، ގޯތިގެދޮރު ބޭންކު، އަދި މި ނޫން ވެސް މިފަދަ ވަކި ޚާއްޞަ ކަންކަމަށް ހިންގޭ ބޭންކުތަކުން، ފައިދާ ހުރި ތަފާތު މަޝްރޫޢްތައް ހިންގަން ބޭނުން ވާ މީހުން ގެ މަޝްރޫޢްތަކަށް ބޭނުން ޖެހިފައިފާ ފައިސާ ފޯރުކޮށްދީފައި، ދިން ފައިސާ ގެ ބަދަލެއްގެ ގޮތުން، ތަޖުރިބާކާރުން ކަނޑައަޅާ ވަކި މިންވަރެއް ބޭންކުގެ އިދާރީ ޚަރަދާއި ފީއެއްގެ ގޮތުގައި ނެގުމާ ބެހޭ ގޮތުން، އަހަރެން މި ބުނަނީ ހަމަ، އިޖްތިމާޢީ ބޭންކާ ބެހޭ ގޮތުން އަހަރެން ބުނި ވާހަކައެވެ.\nއަހަރެން ބުނަނީ : މި ދެންނެވި ގޮތަށް ބޭންކުން، ބޭންކާއި މުޢާމަލާތް ކުރާ މީހުން ގެ އަތުން ނަގާ އެއްޗެކީ، ޝަރުޢީ ގޮތުން ހުއްދަ އެއްޗެއް ކަމަށެވެ. އޭގައި މައްސަލައެއް ނެތެވެ. އެހެނީ، މިއީ ވެސް ބޭންކުން މީހުންނަށް ދޭ ވަކި ޚިދުމަތްތަކެއްގެ ބަދަލުގައި ނަގާ އެއްޗެކެވެ. '' އ. ހ\nއަޅުގަނޑު ދެކޭ ގޮތުގައި ފަޟީލަތުލް މުފްތީ ހުއްދަ ކުރައްވާފައި އެ އޮތީ، ބޭންކު ގެ އިދާރީ ޚަރަދުތަކަށް ނަގާ އެއްޗެކެވެ. މިއީ ބަހުސް ކުރެވޭ ވާހަކައެއް ނޫނެވެ. ބަހުސް ކުރެވޭ ވާހަކައަކީ، ވަކިކަންކަމަށް ޚާއްޞަ ކުރެވިފައިވާ ބޭންކާ ގުޅުން ހުރި ދެ މައުޟޫ އެކެވެ. އެއީ:-\nމި ބޭންކުތަކަކީ މަޝްރޫޢްތަކުގައި މުޝާރަކާ ނުވަތަ މުސާހަމާ ވާ ބައެއް ނޫނެވެ. ކިއެއްތެ، އެ މީހުން ކުރާ ކަމަކީ ވަކި ފައިދާ އެއް ލާފައި ދަރަނި ދިނުމެވެ. މަޝްރޫޢުން ފައިދާ ވިޔަސް ގެއްލުން ވިޔަސް، އެ މީހުން ދިން ފައިސާ އާއި އަދި އިތުރު ފައިދާއެއް އަތުލާނެއެވެ. ގެއްލުން ވުމާއި ފައިދާ ވުން އެއީ އެ މީހުންނާ ބެހޭ ކަމެއް ނޫނެވެ. އަދި އެ މީހުން ވާ މުޝާރަކާއެއް ވެސް ނެތެވެ. މުސްލިމް ފިޤުހުވެރިން އެއްބަސް ވެ ލައްވާފައި ވާ ޤަވާޢިދަކީ ''ފައިދާއެއް ލިބޭނީ ގެއްލުމެއް ލިބެން ތައްޔާރުނަމައެވެ.'' މި ޤަވާޢިދު ނެގިފައިވަނީ ''ފާއިދާ ލިބުނީ، ޖާމިން ވީ ކަމަށްޓަކައި'' ކަމަށް ކީރިތި ރަސޫލާ ޙަދީޘް ކުރައްވާފައިވާ ޞައްޙަ ޙަދީޘްފުޅަކުންނެވެ.\nދޭއް: ވަކި ޚިދުމަތްތަކެއްގެ ބަދަލުގައި ނަގާ އެއްޗެއް ނަގާފައި، މި ބޭންކުތަކުން ފުއްދާލަނީކީ ނޫނެވެ. ކިއެއްތަ، ޚިދުމަތަށް ނެގޭ އެއްޗަކަށް ވުރެ މާ ބޮޑު ޢަދަދެއް، ފައިދާ ގެ ގޮތުގައި ބޭންކުތަކުން އަތުލައެވެ. އެއީ ރިބާ ދަރަންޏެއް ދީފައި، އަތުލެވޭ ރިބާ އެކެވެ. ވީމާ އެއީ ސީދާ ޖާހިލިއްޔަ ރިބާ އެވެ. (ފަހުން މި ވާހަކަ އެބަ އާދޭ)\nދެން މިއަށް ފަހު، ފަތުވާ ދިން މައްސަލަ އިތުރަށް ފުޅާ ކޮށް، ''މުޢާމަލާތުލް ބުނޫކި ވަ އަޙްކާމުހާ އައްޝަރްޢިއްޔާ'' (ބޭންކު މުޢާމަލާތާއި އޭގެ ޝަރްޢީ ޙުކުމްތައް) އޭ ކިޔުނު ފޮތެއް ލިޔުއްވައި، ބޭންކުތަކުން ދެމުން މި ގެންދާ ބޭންކު ފައިދާ އެއީ ހުއްދަ އެއްޗެއް ކަމަށް، ޝައިޚް ޠަންޠާވީ ވިދާޅުވިއެވެ. މި ފޮތަށް ރައްދު ދެއްވައި، އިސްލާމީ ބޮޑެތި ޢިލްމުވެރިން ލިޔުއްވިއެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ޝައިޚް ޔޫސުފުލް ޤަރަޟާވީ އޭނާގެ މަޝްހޫރު ފޮތް ''ފަވާއިދުލް ބުނޫކި ހިޔަ އައްރިބާ އަލްމުޙަރަމު'' (ބޭންކު ފައިދާ އަކީ އެއީ ޙަރާމް ރިބާ) ހިމެނެއެވެ. އަދި ޑޮކްޓަރ ޢަލީ އައްސާލޫސް ގެ ފޮތްތަކެއްގައި ވެސް ރައްދު ދެއްވާފައި ލިޔުއްވިއެވެ. އަދި އަޒްހަރު ގެ އެތަކެއް ޢިލްމުވެރިންނެއް އެ ފޮތަށް ރައްދު ދެއްވިއެވެ.\nޤަޠަރު ރޭޑިއޯ އިން ފޮނުވި ''ޤަޟާޔާ ވަ އާރާއި'' ކިޔާ ޕްރޮގްރާމެއްގައި، އަހަރެން ވެސް އެ ފަތުވާއަށް ރައްދު ދީ އެ ފަތުވާ އާ ބެހޭ ގޮތުން ވާހަކަ ދެއްކީމެވެ. އަދި މި މައުޟޫ އާ ބެހޭ ގޮތުން ވާހަކަ ދެއްކުމަށް، ބައްދަލު ވުމެއް ބޭއްވުމަށް ވެސް، އަހަރެން ޝައިޚަށް ހުށައެޅީމެވެ. ނަމަވެސް ހިތާމައާ އެކު ބުނަން ޖެހެނީ، މި ހުށައެޅުމަށް ޝައިޚް ޖަވާބެއް ނުދެއްވި ކަމެވެ. ކިއެއްތަ މީގެ ބަދަލުގައި ޝައިޚް ކުރެއްވި ކަމަކީ، 1988 ވަނަ އަހަރުއް ސުރެ، ޝައިޚް ގެ މި ފަތުވާތަކައް ތާއީދު ކުރައްވާ މީހުން، އަޒްހަރު ގެ އެކި އެކި މަޤާމް ތަކަށް ގެންނެވުމެވެ. 1989 ވަނަ އަހަރު ޝައިޚް މި ފަތުވާ ނެރުއްވި ނަމަވެސް، މަޖްމަޢް ގެ އަޣްލަބިއްޔަތު ތާއީދު ކުރައްވާނެ ކަން ޔަޤީން ވަން ދެން، 2002 ވަނަ އަހަރު އޮކްޓޯބަރ 31 އާ ހަމައަށް، މި މައްސަލަ މަޖްމަޢްލު ބުޙޫޘުލް އިސްލާމިއްޔާ އަށް ހުށަ ނު އެޅުއްވީ މި ސަބަބަށްޓަކައެވެ. (ފަތުވާ ނެރުނު ބައްދަލުވުމުގައި ތިއްބެވި ޢިލްމުވެރިން ގެ ނަންތައް*****)\nމަތީގައި ވާ ނަން ލިސްޓު ބަލާލުމުން އެނގޭ އެއްޗަކީ، ބޭންކު ފައިދާ ހުއްދަ ކަމަށް ފަތުވާ ދެއްވި ގިނަ ޢިލްމުވެރިންނަކީ، ފަލްސަފާ އާއި ތަފްސީރާއި، ޙަދީޘާއި، ޤާނޫނުގައި ތަޚައްޞުޞް ބޭކަލުން ކަމެވެ. އަދި ފިޤުހާއި އުޞޫލުލް ފިޤުހުން ތަޚައްޞުޞް ވެފައި ތިއްބެވި ބޭކަލުން (ޢަބްދުލް ފައްތާޙު އައްޝައިޚް، މުޙައްމަދު ރައުފަތު ޢުޘްމާން) ފަތުވާ އާ ދެކޮޅު ހެއްދެވިކަމެވެ. މަޖްމަޢް ގެ ރައީސް މި ބައްދަލު ވުމަށް، އިޤްތިޞާދު ޢިލްމުވެރިންނާއި، ފިޤުހުވެރިން ގެންނެވި ނަމަ، އެ މީހުން ފަތުވާ އާ ދެކޮޅު ހަދާނެ ކަމީ، އަހަރެން ކުޑަކޮށް ވެސް ޝައްކު ކުރާ ކަމެއް ނޫނެވެ. 1965 ވަނަ އަހަރު ބޭއްވުނު، މަޖްމަޢް ގެ ދެވަނަ ބައްދަލު ވުން ފަދައިން، އަދި ކުރީ ބައްދަލު ވުމާއި ހުއްޖަތު ގެ ގޮތުން ގާތް ކުރުމަށްޓަކައި، ފިޤުހީ އިޤްތިޞާދީ ބައްދަލު ވުމެއް މި ފަހަރު ނުބޭއްވީ ކީއްވެތޯ، މިއީ އުފެދިފައިވާ ސުވާލެކެވެ. އަދި ބޭންކު ފައިދާ އަކީ ޙަރާމް އެއްޗެއް ކަމަށް ފަތުވާ ދީފައިވާ، އެ މަޖްމަޢްތަކުގައި އިިޤްތިޞާދީ އަދި ފިޤުހު ޢިލްމުވެރިން ހިމެނިވަޑައިގަންނަވާ، މަޖްމަޢްތައް ކޮބައިތޯއެވެ!\nމިފަތުވާ އާ ދެކޮޅު ހެއްދެވި މިޞްރު ޢިލްމުވެރިންނާއި އަޒްހަރު ޢިލްމުވެރިން:\nމި ފަތުވާ އާ ދެކޮޅު ހެއްދެވި މިޞްރު ޢިލްމުވެރިންނާއި އަޒްހަރު ޢިލްމުވެރިން ގެ ޢަދަދު ވަރަށް ގިނައެވެ. މި ފަތުވާ އާ ދެކޮޅު ހަދައި، ޖަބްހަތު ޢުލަމާއުލް އަޒްހަރި އިން ވަނީ ބަޔާނެއް ނެރެފައެވެ. އެ ބަޔާނުގައި އެތަކެއް ސަތޭކަ އަޒްހަރު ޢިލްމުވެރިން ސޮއި ކުރައްވާފައި ވެއެވެ.\nއަދި މި ޢިލްމުވެރިން މަޖައްލަތުލް މުޖްތަމަޢް އަށް ދެއްވި ބަސްދީގަތުމެއްގައި(ޢަދަދު 1527، 11 ރަމަޟާން 1423ހ/ 16 ނޮވެމްބަރ 2002) ވެއެވެ:-\n1- ޑޮކްޓަރ މުޙައްމަދު ރައުފަތު ޢުޘްމާން ދެކެލައްވަނީ، އަޒްހަރު މަޖްމަޢުން މި ނެރުނު ފަތުވާ އަކީ، ބޭންކު ފައިދާ އަކީ ޙަރާމް ރިބާ ކަން ކަނޑއަޅައި ފަތުވާ ނެރުނު، އިސްލާމީ ދުނިޔޭގައި އެހެން މަޖްމަޢްތަކާއި ދެމެދު ވަރަށް ގިނަ މައްސަލަތަކެއް ޖެހޭނެ ފަތުވާއެއް ކަމަށެވެ. އަދި ބޭންކު ފައިދާ އަކީ ޙަރާމް އެއްޗެއް ކަމަށް ދެކެލައްވާ ކަމަށާއި، އެއީ ރިބާ ނޫން ކަމަށް ބުނާ މީހެއްގެ ބަސް ޖަދަލެއްގެ ގޮތުން ޤަބޫލު ކޮށްފިއްޔާ، ވާނީ ފާސިދު މުޟާރަބާ ޢަޤުދެއްކަމުގައެވެ. މި މައްސަލަ އިތުރަށް ސާފު ކޮށް ދެއްވަމުން، ޑޮކްޓަރ ޢުޘްމާން ވިދާޅުވީ، އިސްލާމީ މުޟާރަބާ ގެ މާނައަކީ ފައިސާގެ ވެރިއާ އާއި އެހެން މީހަކާއި ނުވަތަ ފަރާތަކާއި ދެމެދު، އެ ފައިސާ މޭވާކުރަން (އިންވެސްޓު/ އިސްތިޘްމާރު) އެއްބަސް ވެވި، ލިބޭ ފައިދާ ގެ ނިސްބަތެއް ދެ ފަރާތަށް ބަހަން އެއްބަސް ވުމެވެ. ނަމަވެސް ބޭންކުގައި ވާ ހެން، ލިބޭނެ ފައިދާ ގެ ޢަދަދު ކަނޑައެޅިއްޖެ ނަމަ އެ މުޟާރަބާ ވާނީ ބާޠިލު މުޟާރަބާ އަކަށެވެ. (މި ވާހަކަ މިހެން ވިދާޅުވެފައި ވަނީ، ބޭންކު ނަގާ ދަރަންޏަކީ މުޟާރަބާއަކަށް ވާތީއެއް ނޫނެވެ. މިހެން ވިދާޅުވީ، އެއީ ޖަދަލެއްގެ ގޮތުންނެވެ. ޙަޤީޤަތަކީ، ބޭންކުން މީހުންނަށް ދެނީ ދަރަންޏެވެ. އަދި މީހުން ބޭންކަށް ދެނީ ވެސް ދަރަންޏެވެ. ބޭންކުން ކުރާ މުޢާމަލާތަކީ ޝަރުޢީ މުޟާރަބާ އަކަށް ވެސް ވަކާލާއަކަށް ވެސް، މުޝާރަކާ އަކަށް ވެސް، އަދި ޝަރުޢީ އެހެން އެއްޗަކަށް ވެސް ނުވެއެވެ.)\n2- ޑޮކްޓަރ ޙާމިދު އަލްޖާމިޢް އަލްޖާމިޢް ވިދާޅުވީ، މި މައްސަލާގައި ބަލަން ޖެހޭ މަރްޖިޢް އަކީ، އަދި ނަގަން ޖެހޭ ފަތުވާ އަކީ، މަޖްމަޢުން ކުރިން ނެރެފައިވާ، ބޭންކު ފައިދާ ޙަރާމް ކަމަށް ބުނާ ޤަރާރެވެ. އަދި މި މައްސަލަ އަލުން ހިލުވުމަކީ ބޭނުމެއް އޮތް ކަމެއް ނޫން ކަމަށް، ދެކެލައްވައެވެ.\n3- އަޒްހަރު ކުއްލިޔަތުއް ޝަރީޢާ ގެ ވަކީލު، ޑޮކްޓަރ އަޙްމަދު ޠާހާ ރައްޔާން ދެކެލެއްވީ، އާދައިގެ ބޭންކުތަކުން ކުރާ މުޢާމަލާތަކީ، ޝަރުޢުގައި ޙަރާމް ކުރެވިފައިވާ، އިސްލާމީ ދުނިޔޭގެ ފިޤުހާއި ޝަރީޢާ ޢިލްމުވެރިންގެ އެ ޙަރާމް ކަމަށް އިޖްމާޢު ވާ އެއްޗެކެވެ. އަދި ބޭންކު ފައިދާ އަކީ -ކޮންމެ ނަމެއް ކިޔަސް- ހުއްދަ އެއްޗެއް ކަމަށް ބުނާ ބުނުމާ މެދު ޙައިރާން ވާ ކަން ވެސް، ފާޅު ކުރެއްވިއެވެ. އަދި އިތުރަށް ވިދާޅުވަމުން ޑޮކްޓަރ ރައްޔާން ވިދާޅުވެފައި ވަނީ، މާތް ﷲ ރިބާ ޙަރާމް ކުރައްވައި އާޔަތްތައް ބާވައިލެއްވި ދެ ތަން ކަމުގައިވާ، މައްކާ އާއި މަދީނާ މުޖްތަމަޢަކީ ޔަމަނަށާއި ޝާމަށް ދެ ދަތުރު ކުރި، ވިޔަފާރި މުޖްތަމަޢެއް ކަމަށެވެ. ވީމާ މިއިން ދޭހަވަނީ، އެ ދުވަސް ވަރު ފެތުރިފައި އޮތް ރިބާ ގެ ބޮޑު ބަޔަކީ ވިޔަފާރި ކުރުމުގެ ބޭނުމުގައި (އިންވެސްޓެއްގެ ގޮތުގައި) އަތުލައި އަދި ދީ އުޅުނު ރިބާ އެކެވެ. އެހެނެއް ކަމަކު ވެސް، އިސްލާމް ދީން މި ރިބާ ޙަރާމް ކުރިއެވެ. ވީމާ މޭވާކުރަން (އިންވެސްޓު ކުރަން) ރިބާ ހިމެނޭ ދަރަނި ނެގުން ހުއްދަ ވާނެ ކަމަށް ބުނެ، ބަހަނާ ދެއްކުން އެއީ ހުއްދަ ވާނެ ކަމެއް ނޫނެވެ. ބޭންކުން އަތުލާ ނުވަތަ ދޭ ފައިދާ އަކީ ޤުރުއާނުގައި ޙަރާމް ކުރެވިފައިވާ ރިބާ ކަމަށާއި، އަދި އިސްތިޘްމާރު ކުރުމާއި ބޭނުން ކުރުމަށް ނެގޭ ދަރަންޏޭ ކިޔައި ފާޑުފާޑު ނަން ކިޔައި، ރިބާ ހުއްދަ ކުރުމަކީ، އަސްލެއް ނެތް ވާހަކަތަކެއް ކަމަށް ވެސް ޑޮކްޓަރ ރައްޔާން ވިދާޅުވިއެވެ. މި މޭރުމުން ވާހަކަ ދައްކަވަމުން، އޭގެ ފަހަތުން ފައިދާއެއް ހޯދާ ކޮންމެ ދަރަންޏަކީ ރިބާ ކަމަށް ވިދާޅުވެފައިވާ، ކީރިތި ރަސޫލު -ޞައްލައްﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ- ގެ ޙަދީޘް ފުޅަށް އިޝާރަތް ކުރައްވައި، ބޭނުން ކުރުމަށް ނެގޭ ދަރަންޏާއި އުފެއްދުމަށް ނެގޭ ދަރަނީ ގެ ރިބާ ވެސް ޙަރާމް ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ.\nމަޖްމަޢުން އާ ޤަރާރެއް ނެރޭ އިރު، ކުރިން ނެރެފައިވާ ޤަރާރުތަކާއި ކޮށްފައިވާ އިޖްތިހާދުތަކަށް ރިޢާޔަތް ކުރަން ޖެހޭނެ ކަމަށާއި، އަދި އިސްލާމީ ދުނިޔޭގެ އެހެން ފިޤުހު މަޖްމަޢްތަކަށް ބަލަން ޖެހޭނެ ކަމުގެ މައްޗަށް ވެސް، ޑޮކްޓަރ ރައްޔާން އަލިއެޅުއްވިއެވެ.\n4- އަޒްހަރު އުސްތާޒެއް ކަމުގައިވާ ޑޮކްޓަރ ޙުސައިން ޝައްޙާތާ ވިދާޅުވެފައި އޮތީ، އެމެރިކާ އާއި ޔޫރަޕް ޔުނިވާސިޓީތަކުގައި އިސްލާމީ ބޭންކު ތަޖުރިބާ ކިޔަވައިދޭ ކަމަށެވެ. އަދި އިސްލާމީ ބޭންކަކީ ކާމިޔާބު ތަޖުރިބާއެއް ކަމުގެ ދަލީލަކީ، ބޭންކުތަކުގެ ޢަދަދު އިތުރު ވެފައިވާ މިންވަރެވެ. އެގޮތުން ދުނިޔޭގެ ކަންކޮޅުތަކުގައި ހުރި އިސްލާމީ ބޭންކު ގެ ޢަދަދު މި އަދު ވަނީ ދުއިސައްތަ ފަންސާސް ބޭންކަށް އަރައެވެ. އަދި އިސްލާމީ މާލީ މުއައްސަސާތަކުގެ ޢަދަދު އެއްހާހަށް އަރައެވެ. އިސްލާމީ ބޭންކުތަކުން ކުރާ މުޢާމަލާތް އެތަކެއް ސަތޭކަ ބިލިއަން ޑޮލަރަކަށް އަރައެވެ. މި މުޢާމަލާތްތަކުން، ދަނޑުވެރިކަމާއި، އުފެއްދުންތެރިކަމާއި، ވިޔަފާރިއާއި، އަދި މި ނުން ވެސް ތަފާތި އިޤްތިޞާދީ ހަރަކާތްތަކަށް ފައިސާ ދޫކުރެވިފައި ވެއެވެ. (އހ. މަޖައްލާގައި ހުރި ނުކުތާތަށް ނިމުނީ)\nދެން ފާހަނގަ ކޮށްލަން ޖެހޭ އަނެއް ކަމަކީ، މަޖްމަޢުން ފަހުން މި ނެރުނު ފަތުވާ، އެ މަޖްމަޢް ގެ ފިޤުހީ ބަހުސްތަކާ ބެހޭ ކޮމިޓީއަށް ހުށަނާޅާ ކަމެވެ. މިފަދަ ފިޤުހީ މައްސަލަތައް ހުށައަޅަން ޖެހޭ މި ކޮމިޓީ އަށް ހުށަ ނާޅާ، މައްސަލަ ހުށައެޅިފައި ވަނީ މަޖްމަޢް ގެ ''މަޖްލިސް މަޖްމަޢުލް ބުޙޫޘް'' އޭ ކިޔޭ ކޮމިޓީއަކަށެވެ.\nދެން، މި ފަތުވާއަށް މިޞްރު ނޫން ޤައުމުތަކުން ވެސް ވަރަށް ގިނަ ރައްދު ދެވިފައި ވެއެވެ. އެގޮތުން، މަޖްމަޢްލް ބުޙޫޘާއި އެހެނިހެން ފިޤުހީ މަޖްމަޢްތަކުން ޙަރާމް ކަމަށް އެއްބަސްވެފައިވާ އެއްޗެއް، ޙަލާލް ކުރަން ޖެހުނީ ކޮން ސަބަބަކާތޯ، ޝައިޚު ޔޫސުފުލް ޤަރަޟާވީ ސުވާލު ކުރެއްވިއެވެ. ޤަޠަރު ނޫސް އައްރާޔާ ބުނެފައި ވެއެވެ:-\n''ބޭންކުތަކުން ދޭ، ފައިދާ އަކީ ޙަލާލް އެއްޗެއް ކަމަށް ބުނާ ފަތުވާއެއް، ޝައިޚުލް އަޒްހަރު އިމާމުލް އަކްބަރު ޑޮކްޓަރ މުޙައްމަދު ސައްޔިދު ޠަންޠާވީ މަޖްމަޢުލް ބުޙޫޘުލް އިސްލާމިއްޔާ އިން ނެރުއްވި ޚަބަރު ރާޔާ އިން އަޑު އައްސަވާފައި، އެކަމާ ހައިރާން ވެވަޑައިގަންނަވާ ކަން، ޝައިޚް ޔޫސުފުލް ޤަރަޟާވީ ވިދާޅުވެއްޖެއެވެ. ރާޔާއަށް ދެއްވި ޚާއްޞަ ބަސްދީގަތުމެއްގައި ޝައިޚް ޤަރަޟާވީ ވިދާޅުވީ ''އަހަރެންނަށް އެނގިފައި ވަނީ، ބޭންކު ފައިދާ އަކީ ޙަރާމް ރިބާ ކަމަށް އެންމެ ފުރަތަމަ ބުނި މަޖްމަޢް އަކީ، މަޖްމަޢުލް ބުޙޫޘުލް އިސްލާމިއްޔާކަން. އެއީ 1965 ވަނަ އަހަރު ޝައިޚް ޙަސަން މައުމޫން ޝައިޚުލް އަޒްހަރަކަށް ހުންނަވައިގެން. އަދި މުޙައްމަދު ޒަހްރާ، ޢަލީ އަލްޚަފީފް، ފަރަޖް ސިންހޫރީ، މުޙައްމަދު ޢަލީ އައްސާޔިސް، ޢަބްދުﷲ އަލްމިޝައްދު އަދި މި ނޫން ވެސް ބޮޑެތި ޢިލްމުވެރިންތަކެއް ތިއްބަވައިގެން ނެރުއްވި ޤަރާރެއް. ދެން އޭގެ ފަހުން އުފެދިފައިވާ ރާބިޠަތުލް އާލަމުން އިސްލާމީ ގެ އަލްމަޖްމަޢުލް ފިޤްހީ އާއި، މުނައްޡަމަތުލް މުއުތަމަރުލް އިސްލާމީގެ މަޖްމަޢުލް ފިޤުހުލް އިސްލާމީ ފަދަ ހުރިހާ ފިޤުހު މަޖްމަޢްތަކުން ވެސް ފަތުވާ ދީފައި ވަނީ ހަމަ މި ގޮތަށް. މި މަޖްމަޢް އަކީ މުޅި އިސްލާމީ އުއްމަތް ތަމްސީލު ކުރާ މަޖްމަޢެއް. މިހާތަނަށް ބޭއްވިފައިވާ ހުރިހާ އިސްލާމީ އިޤްތިޞާދާއި އިސްލާމީ ބޭންކުތަކާ ބެހޭ ބައްދަލުވުންތަކުން ވެސް ދަނީ 1965 ގެ މަޖްމަޢުލް ބުޙޫޘުން ނެރުނު ޤަރާރަށް ޢަމަލު ކުރަމުން އަދި އެއަށް ތާއީދު ކުރަމުން''\nފަހުން މި ނެރެވުނު ޤަރާރު ނެރެން ޖެހުނު ސަބަބަކީ ކޮބައިތޯ ސުވާލު ދެންނެވުމުން، ޝައިޚް ޤަރަޟާވީ ވިދާޅުވީ ''މަޖްމަޢުލް ބުޙޫޘުލް އިސްލާމިއްޔާ އިން އެ މީހުންގެ ފަތުވާ ބަދަލު ކުރަން ޖެހުނު ސަބެބެއް އަދި އެ މީހުންގެ ދަލީލުތަކަކީ ކޮބައި ކަމެއް އަހަރެންނަކަށް ނޭނގޭ. އަހަރެން އެއެއް ނުއެއް ދެކެނެ. އަދި ޙަރާމް އެއްޗެއް ޙަލާލް ކުރަން، އަލަށް ފާޅުވި ސަބަބަކީ ކޮބައި ކަމެއް ވެސް އަހަރެންނަކަށް ނޭނގޭ. ''ބޭންކު ފައިދާ އަކީ އެއީ ޙަރާމް ރިބާ'' މި ނަން ކިޔާ ފޮތެއް އަހަރެން ނެރުނިން. އޭގައި އަހަރެން ވާނީ ޝަރުޢީ ދަލީލުތަކާއި، ފިޤުހު މަޖްމަޢްތަކުގެ ޤަރާރުތައް ގެނެސްފައި'' އަދި ވެސް ވިދާޅުވިއެވެ. ''ބޭންކު ފައިދާ ގެ މައްސަލާގައި ކުރީގައި ވެސް ހުރި ގޮތުގައި ހަމަ އަދިވެސް އަހަރެން މި ހުރީ. އަހަރެން ގެ ފޮތް ވަނީ އެތަކެއް ފަހަރު ޗާޕު ކުރެވިފައި އަދި ފުޅާ ދާއިރާއެއްގައި ބެހިފައި''\nމި މައްސަލާގައި އަހަރެންގެ ޒިންމާ ބަރީއަ ކުރުމުގެ ގޮތުން، ތިރީގައި މި ހިމަނާލަނީ ފިޤުހު މަޖްމަޢްތަކުން ނެރެފައިވާ ޤަރާރުތަކެވެ:-\n1- މަޖްމަޢުލް ބުޙޫޘް ގެ ޤަރާރް (ފިތާލާ)\n2- މަޖްމަޢުލް ފިޤްހުލް އިސްލާމީ ގެ ޤަރާރް\n3- ރާބިޠާގެ ޤަރާރު\nއާ ޤަރާރުގައި ބޭންކު ފައިދާ ހުއްދަ ކުރާ ސަބަބު:\nއިސްލާމް އޮންލައިން ގައި 14 ނޮވެމްބަރ 2002 ގައި ބުނެފައިވާ ގޮތުގައި، ބޭންކު ފައިދާ އަކީ ހުއްދަ އެއްޗެއް ކަމަށް، ވިދާޅުވި ޢިލްމުވެރިން، އެ ގޮތަށް ވިދާޅުވި ސަބަބެއް ކަމަށް ދައްކަވަނީ މި އަންނަނިވި ކަންތައްތަކެވެ:-\nބޭންކު ފައިދާ ހުއްދަ ކަމަށް ބުނަން ޖެހޭ ސަބަބުތައް ދައްކަވަމުން، މަޖްމަޢްގެ މެންބަރުން ވިދާޅުވެފައި ވަނީ، ލިބޭނެ ވަކި ފައިދާއެއް ކުރީއްސުރެ ކަނޑައަޅައި، ބޭންކުގައި ފައިސާ މޭވާކުރުމަކީ(އިންވެސްޓު) ހުއްދަ ކަމެކޭ ބުނަން ޖެހުނީ، އެއީ ވައްތަރެއްގެ ވަކާލާއަކަށް ވާތީ ކަމަށެވެ. އަދި ބޭންކަށް ލެވޭ ފައިސާ އަކީ، ޤައުމުގެ ތަރައްޤީގައި ވެވޭ ހިއްސާއަކަށް ވާތީކަމަށެވެ. އަދި އެއީ ދައުލަތުގެ އިޤްތިޞާދުގެ މުހިއްމު ބައެއް އަދާ ކުރާ އެއްޗެއްކަށް ވާތީ ކަމަށެވެ. ވީމާ މިހެން މިކަން އޮތުމުން، މީގައި ރިބާ ހިމެނުމުގެ ބިރެއް އަދި އެހެން މީހެއް ނާޖާއިޒުގޮތުގައި ބޭނުން ހިފޭނެ ޖާގައެއް ނެތް ކަމަށެވެ. މަޖްމަޢްގެ މެންބަރެއް ކަމުގައިވާ ޢަބްދުލް މުޢްޠީ ބައްޔޫމީ ވިދާޅުވީ ''މީހުން ބޭންކަށް ލާ ލާރި، ބޭންކުން މޭވާކޮށް (އިންވެސްޓު/އިސްތިޘްމާރު)، ފައިދާގެ ގޮތުގައި ވަކި މިންވަރެއް ލިބޭނެ ކަން ކުރިން ކަނޑައެޅުމަކީ، އެއީ ވަކާލާގެ ތެރެއަށް ވަނަނާނެ ކަމެކެވެ. ހަމަ އެހެންމެ، ކުރިން ވަކި ފައިދާއެއް ކަނޑައެޅުމަކީ، އަމާނާތްތެރި ނޫން ބައެއް ފަރާތްތައް، ފައިދާ ކުރަން ލެވޭ ފައިސާ އިން ވީ ގެއްލުމޭ ބުނެ އެ ފައިސާ ނަގާލެވުނަ ނުދިނުމަށް އެހީތެރިވާ ކަމެއް ވެސް މެއެވެ.'' އަދިވެސް ވިދާޅުވީ ''ފައިދާ ކުރިން ކަނޑައެޅުމުން، އެ ފައިސާ ގެއްލިގެން ނުދާނެ ކަމާއި ފައިދާ ވާނެ ކަމުގެ އިތުބާރު، ފައިސާގެ ވެރި މިހާއަށް ލިބޭ ކަމެއް'' ކަމަށެވެ.\nއަދި މަޖްމަޢްގެ އެހެން މެންބަރެއް ކަމުގައިވާ ޑޮކްޓަރ މުޙައްމަދު އިބްރާހީމް އަލްފައްޔޫމީ ވިދާޅުވީ ''ބޭންކަށް ލާ ލާރިއަށް، ވަކި މިންވަރެއް ފައިދާގެ ގޮތުގައި ލިބޭނެ ކަން ކުރިންސުރެ ކަނޑައެޅުން ހުއްދަ ވާންވީ ސަބަބެއް އެބަ އޮތެވެ. އެއީ ދައުލަތާއި ރައްޔިތުންނާއި ދެމެދު ރިބާއެއް ނު އޮވެއެވެ. ވީމާ ކުރިންސުރެ ވަކި ފައިދާއެއް ކަނޑައަޅާ ބޭންކާ މުޢާމަލާތު ކުރުމަކީ އެއީ ހުއްދަކަމެކެވެ. އަދި މީގެ އިތުރުން، ބޭންކަށް ލާ ލާރިއަކީ ޤައުމުގެ އުފެއްދުންތެރިކަމާއި ތަރައްޤީގައި ހިއްސާވާ އެއްޗެކެވެ. ވީމާ ބޭންކަށް ލާރި ލައިގެން އެ މޭވާ ކުރުމަކީ، އެއިން ވާ ތަރައްޤީގައި މުޅި ޤައުމު ޝާމިލްވާ ކަމެކެވެ.''\nއަދިވެސް ފައްޔޫމީ ވިދާޅުވީ'' މަޖްމަޢުލް ބުޙޫޘުން ނެރުނު ޤަރާރަކީ ޝަރްޢީ ގޮތުން ޞައްޙަ ޤަރާރެކެވެ. ވަކި ފައިދާއެއް ލިބޭނެ ކަމަށް އެއްބަސްވެ ބޭންކާ މުޢާމަލާތު ކުރުމަކީ، އެއީ ފަރުދުން ފަރުދުންނާ ދެމެދު ކުރެވޭ މުޢާމަލާތެއް ނޫނެވެ. ދަރަނި ދޭ މީހަކާ ދަރަނި ނަގާ މީހަކާ ދެމެދު ހިނގާކަހަލަ މުޢާމަލާތެއް ނޫނެވެ. އަދި ހަމަ އެހެންމެ މި މުޢާމަލާތުގައި، ދަރަނި ދޭ މީހާ ދަރަނި ނަގާ މީހާ ނާޖާއިޒު ގޮތުގައި ބޭނުން ހިފުމުގެ ޖާގައެއް ވެސް ނެތެވެ.'' އަދި އިޝާރާތް ކުރެއްވީ'' ފައިސާގެ ވެރިފަރާތް ކަމުގައިވާ ޢާއްމުފަރުދުން ބޭންކަށް ލާރި ލީމާ، ބޭންކު އެ ފައިސާ މޭވާކުރުމުން، ބޭންކަކީ މި ފައިސާ މޭވާ ކުރުމަށް ހަވާލު ކުރެވޭ ވަކީލަކަށް ވެގެންދެއެވެ. އަދި އިސްލާމް ދީނުގައި ވަކާލާއަކީ ހުއްދަކަމެކެވެ.''\nއެ މީހުން ވިދާޅުވެފައި ވަނީ އާ ވާހަކައެއް ނޫން :\nމި ފަތުވާގައި ބޭންކު ފައިދާ ހުއްދަކަމަށް ދައްކަވާފައިވާ ސަބަބުތަކަކީ އެއީ:-\n1- ބޭންކުން ދޭ ފައިދާ އަކީ، ބޭންކާއި ބޭންކަށް ލާރި ލާ މީހާއާ ދެމެދު ކުރެވޭ ވަކާލާ ޢަޤުދެއްގެ މައްޗަށް ބިނާވާ އެއްޗެކެވެ. ބޭންކަކީ ލާރީ ލާ މީހާގެ ފަރާތުން މަސައްކަތް ކުރާ ވަކީލެކެވެ.\n2- ދައުލަތާއި ރައްޔިތުންނާއި ދެމެދު ރިބާއެއް ނު އޮވެއެވެ.\nމި ވާހަކައަށް އޮތް ރައްދަކީ:\nމިޞްރު، ފަރަންސޭސިވިލާތް އަދި މިނުން ވެސް ޤައުމުތަކުގެ ޤާނޫނުގައި އޮންނަ ގޮތުން، ބޭންކަށް ލާރި ލާ ޢަޤުދަކީ އެއީ ދަރަނީގެ ޢަޤުދެކެވެ. ވަކާލާ ޢަޤުދެއް ނޫނެވެ. ބޭންކާއި ލާރި ލާ މީހާއާ ދެމެދު އޮންނަނީ ވަކާލާ ޢަޤުދުގެ ގުޅުމޭ ބުނާ މީހުންނަށް ދޭން އޮތް އެންމެ ވަރުގަދަ ރައްދަކީ މިއީއެވެ. ފަހެ މިއަދާ ޖެހެންދެން ވެސް ދެ ފަރާތް ދެމެދުގައި އެ ކުރެވޭ ޢަޤުދަކީ ދަރަނީގެ ޢަޤުދެކެވެ. މީހަކު ބޭންކަށް ގޮސް ލާރި ލުމުގެ މާނައަކީ، ވަކި ފައިދާއެއް އިތުރުވާ ގޮތަށް އޭނާ ބޭންކަށް ދަރަންޏެއް ދިނުމެވެ. ވީމާ މީގައި ވަކާލާ ޢަޤުދެއް ކޮބައިހެއްޔެވެ؟\nބޭންކަށް(ރިބާ ބޭންކަށް) ލާފައި ހުންނަ ލާރީގެ ޙަޤީޤަތަކީ ކޮބައިކަން، މިޞްރުގެ މަދަނީ ޤާނޫނުގައި ވަނީ ކަނޑައަޅައި ނިންމާފައެވެ. ޤާނޫނު ދެކެނީ އެއީ ދަރަންޏެއް ކަމަށެވެ. 726 ވަނަ މާއްދާގައި ބުނަނީ : ''ވަދީޢާގެ ގޮތުގައި ބެހެއްޓޭ އެއްޗަކީ، ފައިސާ ނުވަތަ ބޭނުން ކޮށްލުމުން ހަލާކުވެދާ ކަހަލަ އެއްޗެއް ނަމަ، އަދި ރައްކާކުރަން ބެހެއްޓުނު މީހާ މި އެއްޗެހީގެ ބޭނުން ހިފުމަށް ހުއްދަދެވިފައިވާނަމަ، އެ ޢަޤުދު ބެލެވެނީ އެއީ ދަރަނީގެ ޢަޤުދެއްކަމަށެވެ.''\nޑޮކްޓަރ ފަރަޖް އައްސިންހޫރީ މި މާއްދާއާ ބެހޭގޮތުން ވިދާޅުވެފައި ވަނީ ''ޢާއްމުކޮށް މި ދަންނަ ގޮތުންކުރެ ގޮތް ނޫން ގޮތަކަށް ވެސް، ދަރަނީގެ ޢަޤުދު އޮވެދާނެއެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ބޭންކަށް ފައިސާލުން ހިމެނެއެވެ. އެހެނީ ބޭންކަށް ލާރި ލާ މީހާ ބެލެވެނީ އެއީ ދަރަނި ދޭ މީހެއް ކަމަށެވެ. ބޭންކަކީ ދަރަނި ނަގާ މީހާއެވެ... ''\nޤާނޫނާއި އިޤްތިޞާދުގެ ޢިލްމުވެރިން ވަނީ މި ކަން ކަށަވަރުކޮށް ދެއްވާފައެވެ. (ޤާނޫނީ ނަޒަރަކުން ބޭންކު މުޢާމަލާތް- ޑޮކްޓަރ ޢަލީ ޖަމާލުއްދީން ޢިވަޟް- މި ފޮތް ބަލާށެވެ.)\nޝަރީޢާ ޢިލްމުވެރިންނާއި އިޤްތިޞާދީ ޢިލްމުވެރިންނާއި ޤާނޫނީ ޢިލްމުވެރިންގެ ގިނަ ބައެއް ޙާޟިރުވެގެން، 1369-ހ ވަނަ އަހަރު، އިސްލާމީ އިޤްތިޞާދާއި ބެހޭގޮތުން ބޭއްވުނު ފުރަތަމަ ޢާލަމީ ބައްދަލުވުމުގައި، ބޭންކު ފައިދާއަކީ ޙަރާމް އެއްޗެއް ކަމަށް އިޖްމާޢުވެ ބުނުމުން، ބޭންކާ ލާރި ލާ މީހާއާ ދެމެދު އޮންނަނީ ދަރަނީގެ ގުޅުންކަން ކަށަވަރުވެއެވެ.\nވީމާ، މި ފަހުން މި ނެރުނު ޤަރާރު ނެރުނު ޢިލްމުވެރިން އަސްލު ޖެހިވަޑައިގަންނަވަނީ، މި މައްސަލަ އޮޅުން ފިއްލެވުމަށް، އިޤްތިޞާދީ އަދި ޤާނޫނީ ތަޖުރިބާކާރުންގެ ބަސް އަޑުއައްސަވާށެވެ. އެއީ ބޭންކަށް ލާރި ލުމުގެ ޢަޤުދު ގެ އިޤްތިޞާދީ އަދި ޤާނޫނީ ހައިސިއްޔަތު ހޯދައި ދެނެގަންނާށެވެ.\nއަނެއްކޮޅުން، އިސްލާމީ ފިޤުހު އިޖްމާޢްވެފައި އޮންނަ ގޮތުގައި، ގަސްތުގައި ފަރުވާކުޑަކޮށް ޢަޤުދުގައި ކަނޑައެޅިފައިވާ ހައްދުން ބޭރުވެގެން މެނުވީ، ވަކާލާ ޢަޤުދެއްގައި، ވަކީލަކު ޖާމިންވާން ނުޖެހޭނެއެވެ. (އަލްމުޣްނީ ގެ 5/ 102-103 ބަލާ) . ނަމަވެސް ޤާނޫނީ ޢިލްމުވެރިން ވެސް އެއްބަސް ވާ ގޮތުގައި، ބޭންކަށް ލާރި ލާ މީހާ ލީ ލާރިއާއި އަދި އެއަށް އިތުރުވާނެ ފައިދާ (ބޭންކް އިންޓްރެސްޓް) އަކީ، ބޭންކު ޖާމިނުވާ އެއްޗެކެވެ. ކޮންމެ ގޮތަކަށް ކޮންމެ ކަމެއް މެދުވެރިވިޔަސް ވެހެވެ. ވީމާ މިއީ ވަކާލާއަކަށް ނުވެއެވެ.\nފަތުވާ ނެރުނު ބައެއް މީހުން ބުނެފައި ވަނީ، ކުރީއްސުރެ ފައިދާގެ މިންވަރު ކަނޑައެޅުނީ، ބޭންކުން ހިންގާނެ މޭވާކުރުންތަކަށް ބަލާ އަންދާޒާ ކޮށްފައި ކަމަށެވެ.\nނަމަވެސް މިހެން ބުނެފައި އެވަނީ، ރިބާ ބޭންކުގެ މުޢާމަލާތްތައް ރަނގަޅަށް ނޭނގުމުގެ ސަބަބުންނެވެ. ޤާނޫނީ އަދި އިޤްތިޞާދީ ޢިލްމުވެރިން ވެސް އެއްބަސް ވާ ގޮތުގައި ރިބާ ބޭންކުތަކުގެ މައިގަނޑު ވަޒީފާއަކީ، ފައިދާ ލާފައި ދަރަނި ދިނުމާއި، ފައިދާ ލާފައި ދަރަނި ނެގުމެވެ. ބޭންކު ދަރަނި ދެނީ ނަގުދު ފައިސާއަށް ބޭނުންވެފައިވާ މީހުންނަށެވެ. ބޭންކު ދަރަނި ނަގަނީ ބޭންކަށް ލާރި ލާ މީހުންގެ އަތުންނެވެ. އަދި މީހުން ބޭންކަށް ލާފައި ހުންނަ ފައިސާއިން ވިޔަފާރި ކުރުމަކީ، ޤާނޫނީ ގޮތުން ބޭންކުތަކަށް މަނާ ކަމެކެވެ.\nއާދައިގެ މި ހުންނަ ބޭންކެއްގެ އަހަރީ ރިޕޯޓަށް ބަލައިފިއްޔާ، ވަރަށް ސާފުކޮށް އެނގެން އޮންނާނެ އެއްޗަކީ، އެ ބޭންކަކީ ދަރަނި ދީ އަދި ދަރަނި ނަގާ ބައެއް ކަމެވެ. އަދި ބައެއް ކަހަލަ ޚިދުމަތްތަކެއް ވެސް ބޭންކުން ދެއެވެ. ނަމަވެސް މި ޚިދުމަތްތަކަކީ، ބޭންކުގެ މައިގަނޑު މަސައްކަތް ކަމުގައިވާ ދަރަނި ދިނުމާއި ދަރަނި ނެގުމާ އަޅާ ބަލާއިރު ވަރަށް ކުޑަ އެއްޗެކެވެ. ބޭންކުން ކުރާ އެހެނިހެން މަސައްކަތަކީ، އަރިމަތީގައި ކުރެވޭ ވަރަށް ހަނި ދާއިރާއެއްގައި ހިމެނޭ މަސައްކަތްތަކެކެވެ. ހަމަ އެހެންމެ މި ބޭންކުތަކުން ވާ އެއްބަސްވުންތަކުގައި ވެސް ބުނެފައި އޮންނަނީ، ބޭންކާއި ފައިސާ ލާ މީހާއާ ދެމެދު އޮންނަ ގުޅުމަކީ ދަރަނީގެ ގުޅުން ކަމަށެވެ. ބޭންކުތަކުގައި ދަރަނީގެ ޢަޤުދު ގައި ''ދެވުނު ދަރަނީގެ މިވެނި ފައިދާއެއް އިތުރު ކުރެވޭނެއެވެ. އަދި މި ފައިދާ މަހުން މަހަށް އަހަރެމެންގެ އެކައުންޓަކަށް ޖަމާކުރަން ޖެހޭނެއެވެ.'' މިފަދަ ޢިބާރާތްތައް ހުރުމުން ވެސް ދޭހަވަނީ އެއީ ދަރަންޏެއް ކަމެވެ.\nފަތުވާ ދެއްވި އުސްތާޛުން، މިޞްރުގެ މަރްކަޒީ ބޭންކަށް ވަޑައިގެން، މި އަންނަނިވި ސުވާލު ކުރައްވާ ބައްލަވާށެވެ. މިޞްރުގައި ހުންނަ ރިބާ ބޭންކުތަކުން، ސީދާ ވިޔަފާރި ކުރުމާއި މޭވާކުރުމާއި، މީހުން ބޭންކަށް ލާފައި ހުންނަ ފައިސާއިން ގަނެ ވިއްކައި ހެދުން ހުއްދަހެއްޔެވެ؟\nމި ސުވާލުގެ ޖަވާބަކަށް މަރްކަޒީ ބޭންކުން ބުނާނީ، ހުއްދަ ނޫންކަމަށެވެ. ފަހެ، މީހުން ބޭންކަށް ލާފައި ހުންނަ ފައިސާއިން ވިޔަފާރި ކުރުމަކީ އެއްވެސް ރިބާ ބޭންކަކަށް -ޤާނޫނުގައި- ހުއްދަ ކަމެއް ނޫނެވެ.\nދެން، ދައުލަތާއި ރައްޔިތުންނާއި ދެމެދު ރިބާ ނު އޮންނާނެ ކަމަށް ބުނި ވާހަކައަށް، ދޭނެ ރައްދުވެސް އެބަ ހުއްޓެވެ. އެއީ:-\n1- ގިނަ ބޭންކުތަކަކީ ސަރުކާރުގެ އަމިއްލަ އެއްޗެއް ނޫނެވެ. ކިއެއްތަ އެއީ އެ ބޭންކެއްގެ ހިއްސާދާރުންގެ އަމިއްލަ އެއްޗެކެވެ. ނުވަތަ ސަރުކާރާއި އަމިއްލަ ފަރާތެއް ގުޅިގެން ހިންގާ ބޭންކުތަކެވެ. ޕްރައިވެޓައިޒޭޝަން ކުރަމުން ދާ މި ޒަމާނުގައި، ގިނަ ބޭންކުތއް ވެފައި ވަނީ އަމިއްލަ ފަރުދުން ނުވަތަ މުއައްސަސާތަކުގެ އެއްޗަކަށެވެ.\n2- ދައުލަތާއި ރައްޔިތުންނާ ދެމެދު ރިބާ ނު އޮންނަ ކަމަށް ބުނި ބުނުމަކީ، ފިޤުހީ އެއްވެސް އަސާސެއް ނުވަތަ ޝަރުޢީ އެއްވެސް ދަލީލެއްގެ މައްޗަށް ބުރެވެ ތިބެ ބުނެފައިވާ ބުނުމެއް ނޫނެވެ. ދައުލަތާއި ރައްޔިތުންގެ ދެމެދުގައި އޮންނަ މާލީ ގުޅުން، ބައްޕައާއި ދަރީގެ މާލީ ގުޅުމުގެ މައްޗަށް ޤިޔާސް ކުރެވޭނެ އެއްވެސް ހަމައެއް ނެތެވެ.\nއެހެނީ، ޖުމްހޫރު ފިޤުހުވެރިން ދެކެލައްވަނީ ބައްޕައާއި ދަރިއާ ދެމެދު ވެސް ރިބާ ހިނގާ ކަމަށެވެ. އެއީ ބައްޕަގެ މާލީ ޒިއްމަތާއި ދަރިފުޅުގެ މާލީ ޒިއްމަތަކީ ދެ އެއްޗަކަށް ވާތީއެވެ.\nބައްޕައާއި ދަރިއާއި ދެމެދު ރިބާ ނު އޮންނަ ކަމަށް ބުނެފައިވާ ބުނުމެއް ފިޤުހުގައި އޮވެއެވެ. ނަމަވެސް މިއީ ބަލިކަށި ބުނުމެކެވެ. އަދި މިއީ ވަރުގަދަ ބުނުމަކަށް ވިޔަސް، ރައްޔިތުންނާއި ސަރުކާރާއި ދެމެދު އޮން ގުޅުމަކަށް، މި މިސާލު ނުފެއްްތޭނެއެވެ. އެހެނީ، ޔަޤީނުން ވެސް އެނގޭ އެއްޗަކީ، ފަރުދުންގެ ފައިސާ އަކީ ދައުލަތުގެ މިލްކެއް ނޫނެވެ. ވީމާ ބައްޕާ އާއި ދަރިފުޅުގެ މައްޗަށް ކުރެވޭ ޤިޔާސް މި ހިސާބުން ބާޠިލުވާނެއެވެ.\nއަނެއްކޮޅުން، އިސްލާމީ ދައުލަތުގެ މައްޗަށް ވާޖިބުވެގެން ވަނީ، މާތް ﷲ ގެ އަމުރުފުޅުތަކަށް ކިޔަމަންވެ ބޯ ލެނބުމުގެ ނަމޫނާއަކަށް ވުމެވެ. މާތް ﷲ އަށް ކިޔަމަންވުމާއި ޝަރީޢާތަށް ހުރުމަތްތެރިކޮށް ހިތުމުގައި، ފަރުދުންނަށް ނަމޫނާއަކަށް ވުމެވެ. މިގޮތަށް މިކަން ނުވާ ނަމަ، ދައުލަތުން ރިބާ ކާފައި، ޢާއްމުން ގާތު ރިބާ ނުކާށޭ ބުނެވޭނެހެއްޔެވެ؟ ދައުލަތުގެ އެންމެ އިސް ވާޖިބަކަށް ވާން ޖެހޭނީ ރިބާ އާ ދުރުހެލިވުމެވެ.\nލިޔުން ނިންމާލަމުން ވެސް، އަހަރެން ހަނދާންކޮށްލަ ދޭން ބޭނުންވާ ކަމަކީ، މިހާރުގެ ޝައިޚުލް އަޒްހަރު ފަޟީލަތުއް ޝައިޚް މުޙައްމަދު ސައްޔިދު ޠަންޠާވީ، މިޞްރުގެ މުފްތީއަކަށް ހުންނެވި އިރު، ބޭންކު ފައިދާ އަކީ ޙަރާމް އެއްޗެއް ކަމަށް ވިދާޅުވެ ފަތުވާ ދެއްވާފައިވާ ކަމެވެ.


Ep. 11 — Karunaige Therein | Safuhaa\nކަމީލާ ޖަވާބެއްނުދީ ގޮސް ކުޑަދޮރުތައް ހުޅުވާލީ ތާޒާވައިކޮޅެއް ހޯދާލުމަށެވެ. މީފާ ރުޅިއަންނަގޮތްވިއެވެ. މަންމަނެއްހެން ވާހަކަނުދައްކާ ބަލިކަމަށް ހެދިގެން އެއުޅެނީ މަސައްކަތެއް ނުކުރާންވެގެންކަން ޔަގީނެވެ. ޔާސިރު ކަމީލާ "އެންޖެލް" އަކަށް ހަދައިގެން އެންމެން ގާތުގައި ޅީދަރިފުޅުގެ ރަގަޅުކަމުގެ ވާހަކަދައްކާ އަޑުއިވެއެވެ. ވީއިރު ކަމީލާ ދެއަތްއުރާލައިގެން ހުރެ އޭނަ ވީ މަސައްކަތްކޮށްފައި އެންމެނަށް ކާންދޭންހެއްޔެވެ؟ ޔާސިރުއަށްވެސް އޭނަ މިގޭގައި ހުރެ އެވަރަށް މަސައްކަތްކުރިއިރު އޭނަ ޅީދަރިއަކަށް ހަދަން ބޭނުމެއްނުވިއެވެ. އޭނަ ކިޔަވަން މިގެއަށް ގެނައިގޮތަށް ލިބުނީ ގޭގައި ގެންގުޅޭކުއްޖެއްގެ މަގާމެވެ.\n"ކަމީލާ، އަހަރެން ކޮލެޖް އެސައިންމެންޓެއް ހަދަން ޖެހޭތީ ފުދޭވަރަކަށް ބިޒީ، ކަމީލާ މިގޭ ޅީދަރިއަކަށްވީމަ ދެން ކަމީލާ ކައްކާ އެއްޗެހިތާ އެމީހުންނަށް މީރުވާނީވެސް، އަހަރެން މިހިރީ ހެދުނަށް ނާސްތާ ހަދާފައި، ދެން ލަންޗް ތައްޔާރުކުރަންވީނު........." މީފާ އަތްދޮވެލައިގެން ދާން ހިނގައިގަތެވެ. އިސްކޮޅުން ކުރުކަމާއި ލާފައި ހުންނަ ހެދުންތަކުން ކަމީލާއަށް ވުރެ އުމުރުން ހަނގު ވައްތަރު މީފާގެ މޫނުމަތީގައި ޖަހައެވެ. އިރުކޮޅެއްނުވަނީސް ޔާސިރު ނާސްތާ ކުރަން އައިގޮތަށް ކަމީލާ ފެނުމުން މޫނުވަކިން އަލިވެގެން ދިޔައެވެ. ކަމީލާއާއި ވާހަކަދެއްކީ ދަރިފުޅާއޭ ކިޔައިގެންނެވެ. ކަމީލާގެ ހިތަށް އަސަރުކުރިއެވެ. ބައްޕައަށްވުރެވެސް ޔާސިރު އޭނައަށް މާ ހެޔޮކަން ނޭގެއެވެ. އެމީހުން އެހާވަރުން ކައިވެނިކުރުވީމަ އެކައިވެނި ރޫޅާލާ މީހަކަށް ވާކަށް ބޭނުމެއް ނޫނެވެ. އެކަމަކު ޖައިދަންގެ ނުބައިކަމުން މިގޭގައި އެންމެ ދުވަހަކަށްވެސް ހުރެވޭނީ ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ؟ ދޮންބެއަށް ގުޅާފައި އޭނަ މި ނަރަކައިން ސަލާމަތްކޮށްދޭން އަންނަން ބުނާނީއެވެ.\nކަމީލާ ވަރުބަލިވެފައިވާ ވަރުން ކައްކާހިތެއް ނުވިއެވެ. އާދައިގެ ގޮތަކަށް ނޫޑުލްސް ހަދާލާނީއެވެ. ނޫނީ އޯޑަރުދީގެން އެއްޗެއް ގެނުވާނީއެވެ. މިއޮތް ބޮޑު ގޭތެރެ ފަޅުވެފައިވާއިރު އައްމާރު އަދި އިޔާޝްވީ ތަނެއްވެސް ނޭގެއެވެ. ގަބުރުސްތާނެކޭ އެއްފަދަ ތަނެކެވެ. އަޑުގަދަކޮށް ލަވަ ޖަހަން އެނގެނީވެސް ރޭގަނޑު މީހުން ނިދާގަޑީގައެވެ. ކަމީލާ ސިޓިން ރޫމްގެ ސޯފާއެއްގައި އިށީންގޮތަށް އަނެއްކާވެސް ނިދޭގޮތްވިއެވެ. ހޭލެވުނީ ފޯނު ވައިބްރޭޓްވާން ފެށީމައެވެ.\n"ބްރެކްފާސްޓް ގެނޭ...." ޖައިދަން އަމުރުކުރިއެވެ. ކަމީލާ ފޯނު އަތުކޮޅަށް އެއްލާލަން ހިތަށް އެރިއެވެ. ހެނދުނު ނާސްތާ ކުރަންވީ ބާރަޖެހީމަހެއްޔެވެ؟ ކަމީލާ ތުންއޫކޮށްލައިގެން ހުރެ ބަދިގެއަށް ވަންގޮތަށް ޕާން ޓޯސްޓްކުރަން ލީ ތަވާއަށެވެ. ބިސްގަނޑު އަނދާހެން ހީވެފައި ކަމީލާ އަވަހަށް އުނދުން ނިވާލިއެވެ. ކޮފީހެދިއިރުވެސް ހަކުރު އެޅީ ހުވަފެނެއްގެ ތެރޭގައި ހުރެއެވެ. އެއްވެސް ކަމެއް އެންމެ ރަގަޅަށް ކުރާކަށް ނޭގުނެވެ. ކަމީލާ ތަބައް ހިފައިގެން ގޮސް ލިފްޓަށް އެރިއިރު ލިފްޓް ތާށިވެދާނެތީ އޭނަ ހުރީ ބިރުގެންފައެވެ. ލިފްޓް ޖައްސާލާއިރަށް ބޮލަށްގޮތެއް ވެއްޓިދާނެހެން ހީވިއެވެ.\n"ވަޓްސް ރޯންގް ވިތް މީ، ކުރިއަކުން އަހަންނަށް މިއިން އެއްވެސް އުނދަގުލެއްނުވޭ، އެމީހާގަނޑުދެކެ ހާދަ ރުޅިއާދޭ، މަރުވާނެނަމަ......" ކަމީލާ ބޭނުންނުވިޔަސް ކުރެވެނީ ބަދު ދުޢާއެވެ. ކޮޓަރިއަށް ވަންއިރު ޖައިދަން ހުރީ ފެންވަރާލައިގެން ނުކުމެއެވެ. ކަޅާއި ފެހި އެކުލެވޭ ޓީޝާޓް ގަޔަށް ހިފާފައިވާ ގޮތުން އަތުގެ މުލައްދަނޑީގެ ރީތިކަން ވަނީ ހާމަޔަށެވެ. ޖައިދަން ލޯ ހަނިކޮށްލާފައި ބަލައިލިގޮތަކުން ކަމީލާގެ ފިޔަވަޅުތައް ގަނޑުވާގޮތްވިއެވެ.\n"ކިތައްފަހަރު ބުނާނީ ތިހެދުން ލައިގެން ނުވާނެއޭ، ބޭނުން ހެދުމެއް ލެވޭނެއޭ ކިޔަކިޔާފައި އުޅެނިކޮށް ތިހިރީ މަގޭ ހައްގަކަށްވެފައޭ، މަ ބޭނުންވާ ގޮތަށް ޑްރެސްކުރަން ޖެހޭނެ، އަދި ތި ނޫޑުލްސްގަނޑެއްކަހަލަ އިސްތަށިގަނޑު ފަންކުރުވަން ސެލޫނަށްވެސް ގެންދާނަން، އަސްލުވެސް ލޮލަށް އުދަގޫވޭ، އާން ދެން ދަމައިނުގަންނަނީސް ތި ހެދުން ބާލަން އުޅޭ......" ޖައިދަން އަމުރުކުރުމުން ބިރުން ހުރި ކަމީލާ އަވަހަށް ކަޅުހެދުން ބާލަން ފެށުމުން ޖައިދަން ކާން އިށީނެވެ. ޖައިދަން ޕާންފޮތިކާން ފަށާފައި ބަލާލިއިރު ޕާންހުރީ ކަޅުކުލަ އަރާފައެވެ. އެވަރުންވެސް ކެތްކޮށްލާފައި ކޮފީތަށި ތުނބުގައިޖަހާފައި ޖައިދަންގެ ނިތްކުރިއަށް އެރި ރޫތައް ގިނަވިއެވެ. އަތުންޖެހިޖެހީނުން ސައިތަބައް ހޫރާލުމުން ކަމީލާ ބިރުން ދެލޯބޮޑުކޮށްލާފައި ބަލައިލިއެވެ. ޖައިދަން އޭނަ ކޮށްޕަމުންގޮސް ފާރަށް ލައްކޮށްލިއިރު އެލޮލުން އަލިފާން ކަނި ބުރާހެން ހީވިއެވެ.\n"ކަލޭ އަހަންނަށް ޖެއްސުންކުރަން އުޅެންޏާ ފުރާނަވެސް ރޮއިގަންނަވަރު ކޮށްލާނަން......" ޖައިދަން ކަމީލާގެ ކޮލަށް ފިތައިގަތްގަތީނުން ދެލޮލުން ފެންއައެވެ.\n"ތަ..ތަދުވަނީ...." ކަމީލާ ރޮއިގަތެވެ.\n"އަބަދު ތިގޮތަށް މަގޭ ކާރީ ރޯން ޖެހޭނީ، އާދޭސްކުރަން ޖެހޭނީ........" ޖައިދަން މަލާމާތުގެ ހީލާފައި ކަމީލާ އެނދާއިދިމާލަށް ހޫރުވާލިއެވެ. އިނގިލި ދިއްކޮށްލާފައި އިންޒާރުތަކެއް ދިނުމުން ކަމީލާ އޮތީ އެސްފިޔަވެސް ޖަހައިލަން ނުކެރިފައެވެ. ޖައިދަންގެ ރިމޯޓް އޮންނަނީ ކަމީލާގެ އަތުގައެވެ. އޮޅިގެންވެސް ނުބައި ބަޓްން އަކަށް ފިތިއްޖެއްޔާ ޖައިދަން ކޮންޓްރޯލް ނުވެ ކޮށްފާނެ ކަމެއްދެކެ ކަމީލާ ބިރުގަނެއެވެ. ތެދެކެވެ. ޖައިދަން ގާތުގައި އަދި އޭނަގެ ބާރެއްނެތެވެ. އަންހެންކުދިންގެ ބަލިކަށިކަމާއި ނިކަމެތިކަމުން މިފަދަ ފިރިހެނުންނަށް ބޮޑާކަމެއް ލިބޭނެއެވެ. ކަމީލާދެކެ ޖައިދަން ނަފްރަތުކުރާހާ ހިނދަކު ކަމީލާ މޮޅު ނުވާނެކަން ކަމީލާއަށް ޔަގީންވިއެވެ. އެނަފްރަތުގެ ސަބަބުވެސް ކަމީލާގެ ޅަ ސިކުނޑިއަކަށް ރޭކާނުލިއެވެ. ޖައިދަން މަލާމާތުގެ ފާޑަކަށް ހީލާފައި ނުކުމެގެން ދަމުން ފާރު ގުގުމައިގެންދާހާ ބާރަށް ދޮރު ލައްޕާލިއެވެ. އެކަމުންވެސް ތިމާގެ ބާރާއި ވަރުގަދަކަން އިޝްތިހާރުކުރީއެވެ. ކަމީލާ ވަރަށް ބޮޑަށް ފޫހިވިއެވެ. މިހާ އަނިޔާވެރި ރުޅިގަދަ މީހަކާއިއެކު އެންމެ ދުވަހަކަށް ކެތްނުކުރެވުނުއިރު ހަޔާތުގެ ބާކީ އޮތްބައި ވޭތުކުރާނީ ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ؟ އޭނަ އަބަދުވެސް ބޭނުންވީ ފެއަރީ ޓޭލް ދިރިއުޅުމެކެވެ. ނަމަވެސް މި ލިބުނީ ކޮންފަދަ ދިރިއުޅުމެއްހެއްޔެވެ؟ ލޯބިވާ މީހާ ލިބުނުނަމަ އަނިޔާތަކަށްވެސް ކެތްކުރެވިދާނެއެވެ. ނަމަވެސް ލޯތްބާއިނުލައި މިފަދަ ހަޔާތެއް ވޭތުކުރުމަށްވުރެ މަރުވިޔަސް ހެވެވެ.\nޖައިދަން ނުކުމެގެން ދިޔުމުން ކަމީލާ ކޮޓަރި ސާފުކުރަންފެށިއެވެ. އެމަސައްކަތްކޮށް ނިންމާލެވުނުއިރު އޭނަ ލޮނޑުވެ އަރާމުކޮށްލަން ބޭނުންވެފައިވެއެވެ. ނަމަވެސް ބައްޕަމެން ނަމާދުކޮށްގެން ގެއަށް އަންނަންވާއިރަށް ކާން ތައްޔާރުކުރަން ޖެހޭނެތީ ކަމީލާ އުޅެގަތީ އެކަމާއެވެ. މީފާ ކޮޓަރިއަށް ވަންގޮތަށް ޚަބަރެއްވީއެއް ނޫނެވެ. ކަމީލާގެ ރީތި ތުންފަތްމަތިން އަބަދު ފެންނަ ހިނިތުންވުން ފަނޑުވެ ދެލޮލުން ހިތާމައިގެ ކުލަވަރު ފެނެއެވެ. ހީވަނީ އަބަދާއަބަދު ކޮންމެވެސް ކަހަލަ ޚިޔާލެއްގައި ހުންނަހެންނެވެ. މެންދުރު ކާން މޭޒުދޮށަށް އައީ ޔާސިރުއާއި ހަނގު ދެކުދިންނެވެ. އައްމާރު މީހަކާއި އިންފަހުން އުޅެނީ އަންހެނުންގެ ގޭގައެވެ. ކަމީލާ އިނީ ކަޅުހެދުން ނުލައި ބައްޕަމެންގެ ކުރިމައްޗަށް އަންނަން ވުމުން ލަދުންނެވެ. އެވަރުންވެސް އޭނަ ހުރީ ޝޯލުން އިސްތަށިގަނޑު ނިވާކޮށްގެންނެވެ. މޭޒުދޮށުގައި އެކި ވާހަކަތައް ދެކެވުނުއިރު ކަމީލާ އިނީ ނުކެވިފައެވެ. އަނގަޔަށް ލީ އެތިކޮޅުވެސް ހޮޑަށް އައިސްދާނެހެން ހީވިއެވެ. މޭނުބައިކޮށްފައި އިނަސް އޭނަ ގަދަކަމުން ކުޑަކޮށް ކެޔެވެ.\nކައި ނިމިގެން އަރާމުކޮށްލަން ކޮޓަރިއަށް ދާން ކަމީލާ ޚިޔާލުކުރިއެވެ. ހައިރާންވަނީ ފަސްބުރިއަށް ނަގާފައިވާ މިބޮޑު އިމާރާތް ހުރިގޮތަށް ފަޅަށް ހުންނާތީއެވެ. ކަމީލާ ހީކުރީ ޖައިދަން ތެދުވެގެން އުޅޭނީ ކޮންމެވެސް ކުޅިވަރެއްގައި ކަމަށެވެ. ކުޑަކުއްޖެއްހެން މަސައްކަތެއްނުކޮށް އުޅޭ ފިރިހެނެއްގެ އެނޫން ކަމެއް އޮންނާނެ ހެއްޔެވެ؟ ކަމީލާ ކޮޓަރިއަށްވަންއިރު ފިރިހެން ސެންޓްވަސް ދުވުމުން އުދަގޫގޮތެއްވިއެވެ. އޭނަ އޭސީ ނިވާލާފައި ބެލްކަނީގެ ދޮރުތައް ހުޅުވައިލުމުން ހުރަހެއްނެތި ވައިރޯޅިއަކަށްފަހު ވައިރޯޅިއެއް ވަންނަން ފެށިއެވެ. ދޮރުގެ ފޮތިތައް ވަޔާއި ހެލެމުންދާއިރު ބޭރުފެނިލައެވެ. ގެ ހަދާފައިވާގޮތުން ގެއަށް ވައިވަދެ އަބަދުހެން އަލިކޮށް އޮތީމަ ވަރަށް އަރާމެވެ. ކަމީލާގެ ލޮލުގައި އެވަގުތު އަޅައިގަތީ ޓީވީ ރެކްމަތީގައި ހުރި ފޮޓޯ ފްރޭމެކެވެ. ޒުވާން ރީތި އަންހެންމީހާ ފެނުމުން ކޮންމެވެސް ތަނަކުން ދެކެފައިވާ މީހަކާއި ވައްތަރުވިއެވެ. ސިކުނޑިއަށް ބާރުލީމަވެސް ހަނދާނެއް ނުވިއެވެ. އަންހެންމީހާގެ އުނގުގައި ކުޑަ ފިރިހެންކުއްޖަކު އޮތްއިރު އަނެއް ފަޅީގައި ހުރީ ހިނިތުންވެލައިގެން ހުރި ފިރިހެންކުއްޖެކެވެ. އެކަމަކު ފޮޓޯގެ އެއްފަޅިވަނީ ކަފާލާފައެވެ. އަލަމާރި ހުޅުވާލިއިރު ފެނުނު ތަސްވީރުން އިތުރު ހައިރާންކަމެއް ލިބުނެވެ. މިފަހަރު ހުރީ އެއް ކުއްޖެއްގެ މޫނުގައި ކަޅުމާކަރަކުން ކުރަހާލާފައެވެ. އެއީ ކޮންކުއްޖެއް ހެއްޔެވެ؟ މޫނު ފެންނަން ނެތުމުން ލަފާކޮށްލާކަށް ނޭގިހުރެވެސް ކަމީލާ ވިސްނާލިއެވެ. އެ ވާނީ ޖައިދަން ކަމަށެވެ. މަންމަގެ އުނގުގައި ތުއްތުކޮށް އޮތީ އިޔާޝްއެވެ. ޖައިދަން އަމިއްލަ ނަފުސްދެކެ ފޫހިވެގެން ފޮޓޯތަކުގައި ކުރަހަނީކަމަށް ވެދާނެއެވެ. ހަގީގަތް ނޭނގިހުރެ ކަމީލާ އެކިގޮތްގޮތަށް ވިސްނިއެވެ. ކަމީލާ ޖައިދަންގެ އަލަމާރި ހާވަން ހުއްޓާ ކުއްލިއަކަށް ފަހަތުން އައިސް އަލަމާރި ބަންލާފައި ޖެހިގޮތުން އަލަމާރި ގުޑައިގެން ދިޔައެވެ.\n"އަނހަ އެޖެންޓް؟ އެނީ ކްލޫ؟ އަހަރެން ކާކުކަން ބަލަން ހާދަ ވަރެކޭ ތިވަނީ، ގަޓް ހުރި މީހެއްވެއްޖެއްޔާ ނިކަން ސީދަލަށް އަހާބަލަ.............. " ޖައިދަން ކަމީލާގެ އަތުގައި އޭނައާއި ދިމާލަށް ހަރުކަށިގޮތަކަށް އަނބުރާލާފައި ދަތްދޮޅީގައި ހިފާލިއެވެ. ކަމީލާ އެއަތްފޮޅުވާލާފައި ދުރަށް ދާން އުޅެގަތީމަ ޖައިދަން ކަމީލާގެ އަތްވެސް އަނބުރާލިއެވެ. ކޮންމެ އަދާއެއްގައި ވަނީ ހަރުކަށިކަމެވެ. ބިރުގަންނަވާލާފަދަ ގޮތެކެވެ. ކަމީލާ އަމިއްލަ ނަފުސާއިމެދު ހަމްދަރުދީވިއެވެ. އަމިއްލަ ނިކަމެތިކަމާއިމެދު ކަރުނަ އޮއްސިއެވެ. އޭނައަށް މިނޫންގޮތެއް ނުފެންނާނީ ހެއްޔެވެ؟ އެހެން މީހެއްގެ ގާތުގައި މި އަނިޔާތަކުގެ ވާހަކަދެއްކެންވެސް ނެތީއެވެ. ޖައިދަން ވިސްނަނީ އެކަނި އޭނަގެ އުފަލަށެވެ. އެއިން ކޮންމެ ފަހަރެއްގައި ލޫކަސްގެ މަތިން ހަނދާންވެއެވެ. އެ އޯގާތެރި ފިރުމުންތަކަށްޓަކައި ހިތް އެދެއެވެ. ދުވަހަކު ދެން އެ އުފާ ލިބުން ނެތީހެއްޔެވެ؟\nހަފްތާއެއްހާ ދުވަސް ފާއިތުވެގެން ދިޔައިރު ކަމީލާ ވަރުބަލިކަން އިންތިހާއަށް ދިޔައެވެ. އޭނަ ލިއަމްއަށް ގުޅައިގެން ހޮޑުނުލެވޭކަހަލަ ބޭހެއްގެ ނަން ހޯދިއެވެ. އެކުވެރިކުއްޖަކު ބަލިވެގެންނޭ ކިޔާފައި ލިއަމްއަށް އޮޅުވާލިއެވެ. ކަމީލާ އަމިއްލައަށް ފާމަސީއަށް ގޮސް އެމްސެޓް ގަނެގެން ކޮންމެ ރެއަކު ބޭސްގުޅައެއް ކާލައެވެ. އެކެއީމަ ހެނދުނު ވާ އުނދަގޫތައް ކުޑަނަމަވެސް ވަރުބަލިކަން ހައްތަހާ އިތުރުވިއެވެ. ކަމީލާ ނިންމީ ޖައިދަންގެ އަނިޔާތަކާއި އުނދަގޫތައް ބޮޑުކަމުން ކަމަށެވެ. އޭނަ ނުރުހޭކަން އެނގުނީމަ ގަސްތުގައި ޖެއްސުމަށް އޭނައަށް އުދަގޫކުރުމަކީ ޖައިދަންގެ އުފަލެވެ. އެކަމާއި ކަމީލާ އެއްޗެކޭ ބުނެފިއްޔާ މާ ބޮޑަށް ގޯނާކުރާނެކަން އެނގޭތީ ކަމީލާ ހުންނަނީ ހިމޭންވެފައެވެ. ކަމީލާ އެންމެފަހުން ފޫހިވާވަރުން ޔާސިރު ކާރީގައި ބުނެގެން އޭލެވެލް ކްލާހަކުން ޖާގަ ހޯދިއެވެ. ކިތަންމެ ވަރުބަލިވީނަމަވެސް ކިޔެވުން ދޫކޮށްލައިފިއްޔާ އޭނަގެ މުސްތަގުބަލް އެއްކޮށް ހަލާނުވެދާނެއެވެ. ކިރިޔާވެސް އުއްމީދެއް އޮތީ ކިޔަވައިގެން އަމިއްލަ ފައިމައްޗަށް ތެދުވެވިގެންނެވެ. އޭރުން ފަހަރެއްގައި ބޭރު ގައުމަކަށް ހިޖުރަ ކުރެވިދާނެއެވެ. ޖައިދަންއަށް ފިލައިގެން އެހެން ދިރިއުޅުމެއް ހޯދިދާނެއެވެ. މަންމަ ދޭތެރެއަކުން ގުޅާލާފައި އަވަށްޓެރިންނާއި އެކުވެރިން ހަސަދަލައިގެން އުޅޭވަރާއި އެމީހުން ދައްކާ ވާހަކަތައް ކިޔާދެނީ ހީހީފައެވެ. މަންމަ އޭނަ ޤުރުބާންކޮށްލާފައި އުފަލުން އުދުހެނީއެވެ.\nއެދުވަސްކޮޅު ޔާސިރު އޮފީސް ސެމިނާރެއްގައި ބޭރު ގައުމަކަށް ފުރިއިރު އިޔާޝް ގެންދިޔައެވެ. އައްމާރުގެ އަންހެނުންވެސް ކުޑަކޮށް ބަލިވެގެން އެމީހުންވީ ސިންގަޕޫރުގައެވެ. ގޭގައި ޖައިދަންއާއި މީފާއާއިއެކު އުޅެންވުމުން ކަމީލާގެ ފޫހިކަމާއި ހާސްކަން ދެގުނައިތުރުވިއެވެ.\nކަމީލާ ބޮޑުކޮޓަރިއަށް ނުކުތްއިރު އެތާގައި އޮތީ ފަނޑު ބޮއްކެއްގެ އައްޔެވެ. ހުތްއަނބު ތަށްޓެއް ހިފައިގެންގޮސް އަނބުކާން އިށީދެ ޗެނެލްތައް ބަދަލުކުރަން ފެށުމާއިއެކު އިނގިރޭސި ފިލްމެއްގެ މަންޒަރު ފެނިފައި ކަމީލާގެ ހިތުގެ ވިންދު އަވަސްވިއެވެ. އެއިން ދައްކަނީ ކޮޓަރީގެ ތެރޭގައި ދެމަފިރިއަކު މާ އިޝްގީވެގެން އުޅޭ މަންޒަރެވެ. ވަގުތުން ހަނދާންވީ ލޫކަސްގެ މަތިންނެވެ. ކަމީލާގެ ލޮލުން ކަރުނަ ފާއްދާލިއެވެ. ލޫކަސް ވީ ކޮންތާކު ހެއްޔެވެ؟ އެހާ އުފާވެރި ރީތި ހަނދާންތަކެއް ހިއްސާކޮށްފައި އޭނައާއި ވަކިވީ ކީއްވެހެއްޔެވެ؟ ހުރިހާ އަނިޔާތަކާއިއެކުގައި އަދިވެސް އޭނަ ލޯބިވާ މީހަކީ އެކަނި ލޫކަސްއެވެ. އެ ހިތުގެ ވެރިޔަކީ އެއީއެވެ.\n"ކާކުމަތިން ހަނދާންކޮށްފައި ތި ރޮނީ؟ ފޮގެޓް އިޓް، ދުވަހަކު ތިކަހަލަ އުފަލެއް ނުލިބޭނެ، ދުވަހަކު ތި ހަށިގަނޑުގައި އަހަރެން ލައްވާލާ ލަކުނު ނުފިލާނެ، ބާވެ އެއްލާލާ ފަހުން ދެން އެހެން މީހަކަށް އަތްލެވޭނީ...... " ޖައިދަން ފަހަތުގައި އެ މަންޒަރު ބަލަން ހުރެފައި އައިގޮތަށް ކަމީލާގެ މޫނުގައިވާ ޝުޢޫރުތައް ދެކެފައި މަލާމާތްކުރިއެވެ. އެ ފަނޑުއަލީގެ ތެރޭގައި އެ ކަޅުދެލޮލުގެ ވިދުން ގަދަކަމާއިއެކު ނުރައްކާތެރިގޮތެއްވެސް ހުއްޓެވެ. އެކަތައިގެ ބާރު ލިބިފައިވާ އަތުގެ ތެރޭގައި ގައިދުކޮށްލިގޮތަށް އޭނައަށް ހިރިނުލެވުނެވެ. ގޭގައި މީހަކު ނޫޅޭކަން އެނގުނީމަ ޖައިދަންގެ އުދަގޫތައް ކުރިއަށް ވުރެ ދެގުނަ ބޮޑެވެ. ތަނެއް ތަނެއްވެސް ނޯންނަނީއެވެ. ކަމީލާ ފޫހިވެފައިހުރެ ހިތުގައިވާހާ އެއްޗެއް ބޭރުކޮށްލަން ބޭނުންވިއެވެ. ކޮންމެދުވަހަކު ހާސްމަރުން މަރުވުމަށްވުރެ އެގޮތް އޭނައަށް މާ ރަގަޅެވެ. ވަރުބަލިވެގެންގޮސް ކޮޅަށް ނުހުރެވޭއިރުވެސް އޭނައަށް މި ދުއްތުރާ ޖައްސަނީވިއްޔައެވެ.\n"ހިތަށް އެރިގޮތެއް ހަދާލެވިދާނެއޭ ހީނުކުރާތި، އަހަންނަކީ ޖައިދަންގެ ސާވެންޓެއް ނޫން، އަހަރެންގެ ހަށިގަނޑަށް ބޭނުންގޮތެއް ހެދިދާނެ، އެކަމަކު ދުވަހަކު މަގޭ ހިތަކުން ޖާގައެއް ނުލިބޭނެ، އެންމެ މީހަކަށް އެހިތް ދެވުނީ، އެނގިއްޖެތަ؟ އަހަރެންގެ ހިތާއި ފުރާނައަކީ އެހެން މީހެއްގެ ހައްގެއް، ތިއީ އިންސާނެއްވެސް ނޫން، ސަން އޮފް......." ކަމީލާ ނުރުހުމާއިއެކު ޖައިދަންއާއި ހަތަރުކަޅިހަމަކޮށްފައި ބުނަން އުޅުނު ޖުމްލަ ފުރިހަމަވާގޮތެއް ނުވިއެވެ. ކަމީލާ ވާހަކަދައްކަ ދައްކާ ހުއްޓާ ޖައިދަން ކަމީލާގެ އަނގައިގެ ތެރެއަށް ކުޅުޖެހިއެވެ. ކަމީލާއަށް ލިބުނީ ޝޮކެކެވެ. އަނގަ ސަކަރާތްވެފައި ހުއްޓާ ޖައިދަން އެކުރިކަމަކުން ހޮޑު އަންނަން އުޅުނަސް ބޭސްކައިގެން ހުރީމަ ކޮންޓްރޯލް ކުރެވުނެވެ. ކަމީލާ ދުއްވައިގަންނަން އުޅުނީ އަނގަ ދޮންނާށެވެ.\nކަމީލާ ބޭރަށް ނުކުމެފައި އެތާހުރި އިސްކުރަކުން އަނގަ ދޮންނަމުން ދިޔައިރު ދެލޯވަނީ ކަރުނުން ފުރިފައެވެ. ޖައިދަންގެ ގޮތްކުޑަކަމާއި ނުލަފާކަން ހައްދުން ނެއްޓީއެވެ. މޮޔައެއްކަން ނޭގެއެވެ. ހަމަހޭގައި ހުރިނަމަ އެކަހަލަ ކަމެއް ނުކުރާނެއެވެ. ކަމީލާ އަމިއްލަ ނަފުސްވެސް ކުށްވެރިކުރިއެވެ. އޭނަވެސް އެގޮތަށް އެ ނުލަފާ މީހާއާއި ވާހަކަދައްކައިގެން ނުވާނެއެވެ. ކަމީލާ މޫނަށް ފެން ވިއްސިވަރަކަށް ކަރުނަ އިތުރުވުން ނޫންކަމެއް ނުވިއެވެ.\n"އަހަރެން ހަދާނެގޮތެއްވެސް ނޭގޭ، މިއީ އަހަރެން އަމިއްލައަށް ހޯދައިގަތް ދެރައެއް، އަހަރެން ބަސްއަހައިގެން ރަގަޅަށް ކިޔެވިނަމަ މި ދުވަސްދެކޭކަށް ނުޖެހޭނެކަން ޔަގީން، ފިރިހެނުންނަކީ ވަރަށް ނުބައިބަޔެއް، އެމީހުން ބޭނުންވާނީ އެންމެކަމެއް، ޖައިދަންއަކީ ނުލަފާ ކަމުން ޝައިތާނެކޭ އެއްފަދަ މީހެއް، އިންސާނުންގެ ދާއިރާއިން ބޭރުވެފައިވާ މީހަކާއިއެކު އުޅެން ޖެހޭ ކޮންމެ އަންހެންކުއްޖަކީ ބަދުނަސީބު އަންހެންކުއްޖެއް، އަހަރެން ސަފަރކުރާވަރު ދެނެވޮޑިގެންވަނީ އެކަނި ހެއްދެވިފަރާތް، އެންމެފަހަރަކުވެސް މި ހަށިގަނޑުން ރިހުން ނުފިލާ، އޭނަގެ ފިޔަވަޅުގެ އަޑު އިވުނަސް އަހަރެން ސިހޭ، ނަފްސާނީ ބިރުވެރިކަމެއްގެ ތެރެއަށް ވެއްޓި ދެން ވާނެގޮތަކާއިމެދު އަބަދު މިވިސްނެނީ، ދުވަހެއްގެ ކޮޅުންވެސް އެމީހާ ގަނޑަށް މާފެއް ނުކުރާނަން......" ކަމީލާ އެތައްފަހަރަކު މޫނާއި އަނގަ ދޮވެދޮވެފައި ތެދުވުނުއިރު ޖައިދަން ހުރީ ތަނބަށް ލެނގިލައިގެން އޭނަގެ ހަރަކާތްތަކަށް ބަލާށެވެ. އެ ތޫނު ނަޒަރުން ބަލަން ހުރިގޮތުންވެސް ކަމީލާގެ ގައިން ހީބިހި ހަލުވާލައިފިއެވެ. ޖައިދަން ދެން ކުރާނެކަމެއް އެނގެނީއެއް ނޫނެވެ. އެ ސިކުނޑީގައި އޭނައާއި ދެކޮޅަށް ރާވަމުންދަނީ ކޮންފަދަ ކަންތައްގަނޑެއްކަންވެސް ނޭގެއެވެ. ކަމީލާ ކިތަންމެ ކެތްކުރިޔަސް ހޫނު ކަރުނަތަކުން އެލޯ ތެންމާލައިފިއެވެ. އަނދިރީގެ ތެރޭގައި އޭނައާއި ދިމާލަށް ޖައިދަން ހިނގާފައި އައީ ވެމްޕަޔަރެއް ޝިކާރައާއި ދިމާލަށް އަންނަ ފަދައިން ލަސްލަހުންނެވެ. ނުފިލޭނެކަމުގެ ޔަގީންކަން އޮތީމައެވެ. ކަމީލާ ހުރީ ހިރިލާން ނުކެރި ފާރަށް ލެނގިލިގޮތަށް ދެލޯ މަރާލައިގެންނެވެ.\nކަމީލާ އުއްބައްތިތައް ދިއްލަމުން އުޅުނުއިރު މީފާ ކާކޮޓަރީގައި ފޮތެއް ހިފައިގެން އިނެވެ. މިދުވަސްކޮޅު ކަމީލާ ބަލިކަން އެނގޭއިރު މީފާ އެހީނުވާތީ ކަމީލާ ނިކަން ދެރަވެއެވެ. ނަމަވެސް ކޮލެޖްގައި ކިޔަވާ ކުއްޖެއްގެ ގާތުގައި ކަމަކު ކިޔާކަށް ނުކެރޭނެއެވެ. އެކުއްޖާއަށް ނުކިޔެވުނީ ކަމީލާއާއި ހެދިއޭ ބުނެފާނެއެވެ. ޖައިދަން އަދި ގެއަކަށް ނާދެއެވެ. އެކުވެރިންނާއިއެކީގައި ބޭރަށް ދިޔުމުން ކަމީލާއަށް ހަމަޖެހިލައިގެން ނޭވާލާނެ ފުރުސަތުލިބުނެވެ. ކަރަންޓް އައުމުންވެސް ކަމީލާ އިނީ ބޮކިތައް ނިވާލައިގެން އުއްބައްތީގެ ރީތި އަލިން ހިތް އުފާކުރާށެވެ. އުއްބައްތިއަކީ ކަމީލާ ކުޑައިރުއްސުރެން ގަޔާވާ ބައިވެރިއެކެވެ. އުއްބައްތިއާއި ކުޅެން ގެއްލިފައި އިންއިރު ކަމީލާގެ ތުންފަތްމަތީގައި ކުޑަ ކުޑަ ހިނިތުންވުމެއްވިއެވެ. ކުއްލިއަކަށް ބެލްޖެހާލި އަޑަށް ކަމީލާ ހީކުރީ ޖައިދަންކަމަށެވެ. ކަމީލާގެ މޫނުމަތީގައިވި ހިނިތުންވުން ފިލާ ސީރިޔަސްކަން ވެރިވިއެވެ. ބުމަ ކާރިކޮށްލެވިއްޖެއެވެ.\n"ނުލަފާ ޑެވިލްގަނޑު އައީ، ނިދަން އޮތަސް އެމީހާގަނޑުގެ އުނދަގޫ ނުފޯރާނެގޮތެއް ނެތް، އިންސާނަކުދެކެ އަނެއް އިންސާނަކަށް ރުޅިއާދެވޭނީ މިހާވަރަށް، އެކަމަކު އަހަރެން މިދާގޮތަށްގޮސް ނިދާކަމަށް ހެދިގެން އެނދަށް އަރާ އޮންނާނީ........" ކަމީލާ ހިތާހިތުން އެއްޗެހި ކިޔަމުން ގޮސް ދޮރުގެ ތަންޑުތައް ނައްޓާލާފައި އަވަހަށް ދުއްވައިގަތީ ލިފްޓާއި ދިމާލަށެވެ. ދޮރު ހުޅުވާލާފައި އެތެރެއަށްވަނީ ކަމީލާ ހީކުރިގޮތަށް ޖައިދަންއެއް ނޫނެވެ. އެއީ ޖައިދަންގެ މަންމަ މެހްވިޝްއެވެ. މެހްވިޝްގެ ފަހަތުން ކަހަލަ ގޮތަކަށް އައިސް ދޮރުމައްޗަށް އެރި ލޫކަސްއަށް އޮޅިގެން ނަމަވެސް ނަޒަރު ހުއްޓައިލެވުނީ ސީދާ ލިފްޓާއި ދިމާލަށެވެ. ސިކުންތުކޮޅެއް އަވަސްވިނަމަ ލިފްޓަށް ވަން މީހަކު ރީއްޗަށް ފެންނާނެއެވެ.\n"އެކަކުވެސް ނޫޅެނީތަ؟ ސިހުރު ހަދާ ހަދާ މިގެ ފަޅުވީކަން ނޭގޭ ދޯ ދަރިފުޅާ......" މެހްވިޝް އެތަން މިތަނަށް ނަޒަރު ހިންގައިލިއެވެ.\n"މިބައިގާ ކަރަންޓްނެތަސް ލިފްޓް މަސައްކަތް އެބަކުރޭ، ކޮންމެވެސް މީހަކު ފިލަންވެގެން ދުވެގޮސް ލިފްޓަށް އެރީކަން ޔަގީން، މި އުއްބައްތިވެސް ވައްޓާލާފައިވިއްޔާ އެމީހަކު ދުއްވައިގަތީ، މަންމާ ދޮންބެއަށް ގުޅަންތަ؟ މަންމަ މާލެ އައި ވާހަކައެއް ނުބުނާނަން، ސަޕްރައިޒެއް ދޭންވާނެ ދޯ މަންމާ......." ލޫކަސް އުއްބައްތިތައް ބިންމަތިން ނެގިއެވެ. ލޫކަސް އައްމާރުއަށް ގުޅައިގެން ހުރެ ވާހަކަދައްކަމުންގޮސް ދޮރު ހުޅުވާލިތަނާ ބާރުބާރަށް އައިސް ގެއަށް ވަން މީހެއްގެ ގައިގާ އަޅައިގަތެވެ.\n"ސޮރީ......" އެއީ ކޮއްކޮ ޖައިދަންކަން އެނގުމާއިއެކު އެޒުވާނާގެ ގައިން ދޫކޮށްލާފައި އެއްފަރާތަކަށް ޖެހިލިއިރު ލޫކަސްގެ ދެލޮލުންވެސް ފެނުނީ ބީރައްޓެހިކަމެވެ. ޖައިދަންއާއި ލޫކަސްގެ ދޭތެރޭގައި އޮންނަނީ މެހްވިޝްވެސް ހައިރާންވާފަދަ ގުޅުމެކެވެ. އެދެކުދިން ވާހަކަދެއްކުން ހުއްޓާލި ސަބަބެއް ނޭގެއެވެ. ބީރައްޓެހިންވެސް އެހާ ދުރުން ނޫޅޭނެއެވެ. އެކަކު އަނެކަކު ގައިގާ އަޅައިގެންފާ ވެއްޓުނަސް އެގޭކަމަކަށްވެސް ހަދާނުލާނެއެވެ. އެދެކުދިންގެ ދޭތެރޭގައި އެހާ ދުރުކަމެއް އޮތީ ލޫކަސްގެ ދޮންބައްޕަ ޔާސިރުގެ ސަބަބުންކަމަށް މެހްވިޝް ހީކުރެއެވެ. އެންމެ ބޮޑަށް އުދަގޫވަނީ މެހްވިޝްއަށެވެ. މެހްވިޝްގެ އެންމެ ބޮޑު ހިތާމައަކީ ދެބެންގެ އެ ކޯޅުންގަނޑެވެ. ދެކުދިންގެ ގުޅުން ރަގަޅުކުރަން މަސައްކަތްނުކުރެވެނީ އޭނައާއި ޔާސިރު ވަކިވުމުންނެވެ.\n"ޖޭޑް، ކިހިނެއްތަ؟ މަންމަމެން ހާދަ ދުރުކޮށްލީ..." މެހްވިޝް ހިނިތުންވެލާފައި ޖައިދަންގެ މޫނަށް ބަލާލައިފިއެވެ.