ޓެރަރިޒަމް މަނާކުރުމުގެ ގާނޫނު (ގާނޫނު ނަންބަރު 32/2015) - Gaanoon.com\nޓެރަރިޒަމް މަނާކުރުމުގެ ގާނޫނު\n(ގާނޫނު ނަންބަރު 32/2015)\n(ހ) މިއީ ޓެރަރިޒަމްގެ އަމަލުތައް ނުވަތަ ޓެރަރިޒަމަށް މަގުފަހިވާނެހެން ކުރާ އަމަލުތައް ނުވަތަ ޓެރަރިޒަމް އާ ގުޅުންހުރި އަމަލުތައް ކުރުން މަނާކުރުމާއި، ކުށްވެރިކުރުމާއި، އެކުށްތަކުގެ އަދަބު ކަނޑައެޅުމާއި އަދި އެފަދަ އަމަލުތައް ހުއްޓުވުމުގެ ގޮތުން ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތްތައް މޮނިޓަރކޮށް ކޮންޓްރޯލްކުރުމާބެހޭ ހާއްސަ އިޖުރާއަތު ބަޔާންކުރުމުގެ ގާނޫނެވެ.\n(ށ) މި ގާނޫނަށް ކިޔާނީ "ޓެރަރިޒަމް މަނާކުރުމުގެ ގާނޫނު" އެވެ.\nމިގާނޫނުގެ މަގްސަދަކީ، އަންނަނިވި ކަންކަން ހާސިލުކުރުމެވެ.\n(ހ) ޓެރަރިޒަމްގެ ކުށްތަކާއި ކުށްތަކުގެ އަދަބުތައް ކަނޑައެޅުން؛\n(ށ) ޓެރަރިޒަމްގެ ކުށުގެ ތުހުމަތުގައިވާ ފަރާތުގެ ކުށުގެ ތަހުގީގު ކުރިއަށް ގެންދިއުމަށް މަގުފަހި ކުރުމާއި، އެފަދަ ތަހުގީގުތައް، ހަރުދަނާ ގޮތެއްގައި އަދި އެކަށީގެންވާ އަވަސް މިނެއްގައި ކުރިއަށް ގެންދިއުމަށް ބޭނުންވާ ހާއްސަ އުސޫލުތައް ކަނޑައެޅުން؛\n(ނ) ޓެރަރިޒަމްގެ ކުށްކުރާކަމަށް ތުހުމަތު ކުރެވޭ ފަރާތްތަކުގެ ހަރަކާތްތަކުން އާންމު ރައްޔިިތުން ރައްކާތެރި ކުރުމަށްޓަކައި، އެފަދަ ފަރާތްތައް ހައްޔަރު ކޮށްފައި ބަހައްޓައިގެން ތަހުގީގު ކުރެވޭވަރަށް ހެކި ނެތް ހާލަތްތަކުގައި ނުވަތަ އެފަދަ ފަރާތްތަކުގެ ތަހުގީގު ނިމުމަށްފަހު ޝަރީއަތުން ގޮތެއް ނިމުމާ ދެމެދު، ހައްޔަރު ކޮށްފައި ބަހައްޓަންޖެހޭކަމަށް ކޯޓަށް ނުފެންނަ ހާލަތްތަކުގައި އެފަދަ ފަރާތްތައް ދޫކޮށްފައި ބައިތިއްބައިގެން މޮނިޓަރކޮށް ކޮންޓްރޯލްކުރަމުން ގެންދާނެ ހާއްސަ އުސޫލުތައް ކަނޑައެޅުން.\n3 ވަނަ މާއްދާ – މިގާނޫނަށް އިސްކަންދިނުން\nއެހެން ގާނޫނެއްގައި އެހެންގޮތަކަށް ބަޔާންކޮށްފައި ވީނަމަވެސް، މިގާނޫނުގައި ބަޔާންކުރާ ކުށެއްގެ މައްޗަށް ކުށާއި އަދަބު ކަނޑައެޅުމުގައި މިގާނޫނަށް އިސްކަން ދޭންވާނެއެވެ.\n4 ވަނަ މާއްދާ – ޓެރަރިޒަމް މާނަކުރުން\n(ހ) މިގާނޫނުގައި ޓެރަރިޒަމް ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، އަންނަނިވި މަގްސަދ ތަކުގެ ތެރެއިން މަގްސަދެއް ހާސިލުކުރުމުގެ ގޮތުން މިގާނޫނުގެ5ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ޓެރަރިޒަމްގެ އަމަލެއް ކުރުމަށެވެ.\nދައުލަތައް ނުވަތަ ސަރުކާރަށް ނޭދެވޭ ނުފޫޒެއް ފޯރުވުމަށް؛\nއާންމުންނަށް ބިރުދެއްކުމަށް ނުވަތަ އާންމުންގެ ބައެއްގެ މެދުގައި ބިރުވެރިކަން އުފެއްދުމަށް؛\nގާނޫނާ އިލާފަށް ސިޔާސީ، ދީނީ ނުވަތަ ވަކި ފިކުރެއް ކުރިއެރުވުން؛\n(ށ) މިމާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ މަގްސަދެއް ނެތް ނަމަވެސް، ނުރައްކާތެރި ހަތިޔާރު ނުވަތަ ވަޒަން ނުވަތަ ގޮވާތަކެތި ނުވަތަ ފަނާކުރަނިވި މާއްދާ ހިމެނޭ އެއްޗެއް ބޭނުންކޮށްގެން މިގާނޫނުގެ5ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ އަމަލެއް ހިންގުމަކީ މިގާނޫނުގެ މަގްސަދަށްޓަކައި ޓެރަރިޒަމްގެ މާނައިގައި ހިމެނޭނެ ކަމެކެވެ.\n5 ވަނަ މާއްދާ – ޓެރަރިޒަމްގެ އަމަލު\n(ހ) މިގާނޫނުގައި "ޓެރަރިޒަމްގެ އަމަލު" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، މިގާނޫނުގެ4ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ މަގްސަދު ތަކުގެ ތެރެއިން މަގްސަދެއް ހާސިލު ކުރުމުގެ ގޮތުން އަންނަނިވި ކަންތައްތަކުގެ ތެރެއިން ކަމެއް ކުރުމަށެވެ.\nމީހަކަށް އަނިޔާވެރި ވުމުގެ ގޮތުން އޭނާގެ ފުރާނައަށް ނުވަތަ ހަށިގަނޑަށް ނުވަތަ ހިއްސަކަށް ގެއްލުން ދިނުން؛\nގަދަކަމުން މީހަކު ފޮރުވުން ނުވަތަ ރަހީނެއްގެ ގޮތުގައި މީހަކު ހިފެހެއްޓުން؛\nކުށް ކުރާ މީހާ ފިޔަވައި، އެހެން މީހެއްގެ ފުރާނައަށް ނުރައްކަލެއް ކުރިމަތި ކުރުވުން؛\nފުރާދުއްވާ އެއްޗެހި ހައިޖެކް ކުރުން؛\nއާންމުންނަށް ނުވަތަ އާންމުންގެ ބަޔަކަށް ސިއްހީގޮތުން ބޮޑު ނުރައްކަލެއްވާފަދަ ހާލަތެއް ކުރިމަތި ކުރުވުން؛\nއާންމުންނަށް ނުވަތަ އާންމުންގެ ބައެއްގެ ސަލާމަތަށް ބޮޑު ނުރައްކަލެއްވާފަދަ ހާލަތެއް ކުރިމަތިކުރުވުން؛\nމުހިންމު އުމްރާނީ ވަސީލަތްތަކަށް ގެއްލުން ދިނުން ނުވަތަ އާންމު ހިދުމަތްތައް މެދުކަނޑުވާލުން.\n(ށ) މިމާއްދާގައި "މުހިންމު އުމްރާނީ ވަސީލަތްތައް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، އެއްވެސް އެސެޓެއް، ސިސްޓަމެއް ނުވަތަ ނެޓްވަރކެއް، އެއަށް ގެއްލުން ދިނުމުގެ ސަބަބުން ނުވަތަ ހަލާކުކޮށްލުމުގެ ސަބަބުން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ގައުމީ ސަލާމަތައް ނުވަތަ އިގްތިސާދީ ސަލާމަތްތެރިކަމަށް ނުވަތަ އާންމުންގެ ސިއްހަތާއި ސަލާމަތަަށް އެއްވެސް ނޭދެވޭ އަސަރެއް ކުރުވާފަދަ މުހިންމު އަސާސީ ވަސީލަތްތަކަށާއި، މާއްދީ ވަސީލަތްތަކަށާއި، އިންފްރާސްޓްރަކްޗަރުގެ ވަސީލަތްތަކަށާއި ފަސޭހަތަކަށެވެ.\n(ނ) މިމާއްދާގައި "އާންމު ހިދުމަތްތައް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ކަރަންޓު ފެން އަދި ނަރުދަމާގެ ހިދުމަތްތަކަށާއި، މުއާސަލާތީ ހިދުމަތްތަކަށާއި އަދި ދަތުރުފަތުރުގެ ހިދުމަތްތަކަށެވެ.\n6 ވަނަ މާއްދާ – ޓެރަރިޒަމްގެ ކުށް\n(ހ) މިގާނޫނުގައި "ޓެރަރިޒަމްގެ އަމަލެއް" ކަމަށް ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކަމެއް ކުރުމަކީ ނުވަތަ ކަމެއް ކުރަން އުޅުމަކީ ނުވަތަ އެފަދަ ކަމެއް ކުރުމުގައި އެހީތެރިވެދިނުމަކީ ނުވަތަ އެއްވެސް ސިފައެއްގަިއ ބައިވެރިވުމަކީ ކުށެކެވެ.\n(ށ) މިމާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ކަމެއް ކުރުމުގެ އަދަބަކީ 20 (ވިހި) އަހަރާއި 25 (ފަންސަވީސް) އަހަރާ ދެމެދުގެ މުއްދަތަކަށް ޖަލަށްލުމެވެ.\n(ނ) މިމާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ކަމެއް ކުރަން އުޅުމުގެ ނުވަތަ އެފަދަ ކަމެއް ކުރުމުގައި އެހީތެރިވެދިނުމުގެ ނުވަތަ އެއްވެސް ސިފައެއްގައި ބައިވެރިވުމުގެ އަދަބަކީ 17 (ސަތާރަ) އަހަރާއި 20 (ވިހި) އަހަރާ ދެމެދުގެ މުއްދަތަކަށް ޖަލަށްލުމެވެ.\n7 ވަނަ މާއްދާ – ރޭވުން\n(ހ) ޓެރަރިޒަމްގެ އަމަލެއް ކުރުމަށް ރޭވުމަކީ ކުށެކެވެ.\n8 ވަނަ މާއްދާ – ޓެރަރިޒަމްގެ އަމަލެއް ކުރުމަށް ހިތްވަރު ދިނުން\n(ހ) ސީދާ ގޮތުން ނުވަތަ ނުސީދާ ގޮތުންވިޔަސް، ޓެރަރިޒަމްގެ އަމަލެއް ކުރުމަށް ހިތްވަރު ދިނުމަކީ ކުށެކެވެ.\n(ށ) މިމާއްދާގައި "ހިތްވަރު ދިނުން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، މީހަކު ބުނާ ބުނުމަކުން ނުވަތަ ދޭ ބަޔާނަކުން، އެއީ ޓެރަރިޒަމްގެ އަމަލެއް ކުރުމަށް ނުވަތަ ރޭވުމަށް ނުވަތަ މަގުފަހިކުރުމަށް ހިތްވަރުދޭ ކަމެއްކަމަށް އާންމުންނަށް ނުވަތަ އާންމުންގެ ބަޔަކަށް ފެންނަ ފެނުމަށެވެ.\n(ނ) މިމާއްދާގެ (ށ) ގައިވާ ކަންތައްތަކަކީ ޓެރަރިޒަމްގެ އަމަލެއް ކުރުމަށް ހިތްވަރު ދިނުން ކަމަށް އާންމުންނަށް ނުވަތަ އާންމުންގެ ބަޔަކަށް ފެނިދާނެކަން ކަނޑައެޅުމުގައި އަންނަނިވި ކަންތައްތަކަށް ކޯޓުން ރިއާޔަތްކުރަންވާނެއެވެ.\nމީހަކު ބުނާ ބުނުމެއް ނުވަތަ ދިން ބަޔާނެއްގައި ހިމެނޭ ކަންކަން؛\nއެފަދަ އެއްޗެއް ބުނި ނުވަތަ އެފަދަ ބަޔާނެއް ދިން މަހައްލާއި ހާލަތް؛ އަދި\nއެފަދަ ބުނުމެއް ނުވަތަ ބަޔާނެއް މުއާމަލާތްކުރުމަށް ބޭޏުންކުރި ގޮތް.\nމިމާއްދާގައި ބުނާ ކުށް ކޮށްފި މީހެއްގެ އަދަބަކީ 10 (ދިހައެއް) އަހަރާއި 15 (ފަނަރަ) އަހަރާ ދެމެދުގެ މުއްދަތަކަށް ޖަލަށްލުމެވެ.\n9 ވަނަ މާއްދާ – ޓެރަރިސްޓް ޖަމާއަތެއްގެ ލިޔެކިއުންތައް ފެތުރުމާއި ށާއިއުކުރުން\n(ހ) އަންނަނިވި މަގްސަދުތަކުގެ ތެރެއިން މަގްސަދެއް ހާސިލުކުރުމަށްޓަކައި، ޓެރަރިސްޓް ޖަމާއަތެއްގެ ލިޔެކިއުންތައް ފެތުރުމާއި ޝާއިއުކުރުމަކީ ކުށެކެވެ.\nސީދާ ގޮތުން ނުވަތަ ނުސީދާ ގޮތުންވިޔަސް ޓެރަރިޒަމްގެ އަމަލެއް ކުރުމަށް ނުވަތަ ރޭވުމަށް ނުވަތަ މަގުފަހި ކުރުމަށް ހިތްވަރު ދިނުމަށް؛\nޓެރަރިޒަމްގެ އަމަލެއް ކުރުމުގައި ނުވަތަ ރޭވުމުގައި އެހީތެރިވެދިނުމަށް.\n(ށ) މިމާއްދާގައި "ޓެރަރިސްޓް ޖަމާއަތެއްގެ ލިޔެކިއުންތައް ފެތުރުމާއި ޝާއިއުކުރުން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، އަންނަނިވި ކަންތައްތަކުގެ ތެރެއިން ކަމެއް ކުރުމަށެވެ.\nޓެރަރިސްޓް ޖަމާއަތެއްގެ ލިޔެކިއުންތައް ބެހުމާއި ސާކިއުލޭޓް ކުރުން؛\nޓެރަރިސްޓް ޖަމާއަތެއްގެ ލިޔެކިއުން ވިއްކުމާއި ދިނުން؛\nޓެރަރިސްޓް ޖަމާއަތެއްގެ ލިޔެކިުއން އާންމު ގޮތެއްގައި މީހުންނަށް ކިޔޭނެ ނުވަތަ އަޑުއެހޭނެ ނުވަތަ ފެންނަށް ހުންނާނެ ގޮތައް އެތަކެތި ލިބޭނެ ގޮތައް ހިދުމަތެއް ފޯރުކޮށްދިނުން؛\nޓެރަރިސްޓް ޖަމާއަތެއްގެ ލިޔެކިުއން އިލެކްޓްރޯނިކް ވަސީލަތެއް މެދުވެރިކޮށް ފޯރުކޮށްދިނުން ނުވަތަ ލިބޭނެގޮތް ހެދުން.\n(ނ) މިމާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ މަގްސަދެއް ގާއިމުވޭތޯ ކަނޑައެޅުމުގައި، ކޯޓުން އަންނަނިވި ކަންތައްތަކަށް ރިއާޔަތްކުރަންވާނެއެވެ.\nއާންމުންނަށް ނުވަތަ އާންމުންގެ ބަޔަކަށް، އެލިޔެކިއުމެއް ލިބުމުގެ ސަބަބުން އެއީ ސީދާ ގޮތުން ނުވަތަ ނުސީދާ ގޮތުން ވިޔަސް ޓެރަރިޒަމްގެ އަމަލެއް ކުރުމަށް ނުވަތަ ރޭވުމަށް މަގުފަހިކުރުމަށް ހިތްވަރުދޭ ކަމެއްގ ގޮތުގައި ފެނުން ނުވަތަ ސިފަކުރެވުން؛ ނުވަތަ\nއާންމުންނަށް ނުވަތަ އާންމުންގެ ބަޔަކަށް، އެލިޔެކިއުމެއް ލިބުމުގެ ސަބަބުން އެއީ ޓެރަރިޒަމްގެ އަމަލެއް ކުރުމަށް ނުވަތަ ރޭވުމަށް ބޭނުންތެރި އެއްޗެއްގެ ގޮތުައި ސިފަކުރެވުން ނުވަތަ ފެނުން؛\n(ރ) މި މާއްދާގެ ބޭނުމަށް، ޓެރަރިސްޓް ޖަމާއަތެއްގެ ލިޔެކިއުމެއް އެއީ ޓެރަރިސްޓް ލިޔެކިއުމެއްތޯ ކަނޑައެޅުމުގައި، ކޯޓުން އަންނަނިވި ކަންތައްތަކަށް ރިއާޔަތްކުރަންވާނެއެވެ.\nލިޔެކިއުމެއް ފެތުރި ނުވަތަ ޝާއިއު ކުރި ވަގުތުގައި އެއީ ޓެރަރިސްޓް ޖަމާއަތަކުން ނެރުނު ލިޔެކިއުމެއްކަން؛\nއެ ލިޔެކިުއމެއްގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކަންތައްތަކާއި އެލިޔެކިއުމެއް ފެތުރި ނުވަތަ ޝާއިއު ކުރި ހާލަތް.\n(ބ) މި މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކުށް ކޮށްފި މީހެއްގެ އދަބަކީ7(ހަތެއް) އަހަރާއި 10 (ދިހައެއް) އަހަރާ ދެމެދުގެ މުއްދަތަކަށް ޖަލަށްލުމެވެ.\n10 ވަނަ މާއްދާ – ޓީ.ވީ، ރޭޑިއޯ އަދި އިންޓަރނެޓް މެދުވެރިކޮށް ހިތްވަރު ދިނުމާއި މައުލޫމާތު ފެތުރުން\n(ހ) މި ގާނޫނުގެ 8 ވަނަ މާއްދާއާއި9ވަނަ މާއްދާގައިވާ ކަންތައްތަކުގެ ތެރެއިން ކަމެއް ޓެލެވިޒަން ނުވަތަ ރޭޑިއޯ ނުވަތަ އިންޓަރނެޓް މެދުވެރިކޮށް ކުރުމަކީ ކުށެކެވެ.\n(ށ) މި މާއްދާގައިވާ ކުށް ކޮށްފި މީހެއްގެ އަދަބަކީ 10 (ދިހައެއް) އަހަރާއި 15 (ފަނަރަ) އަހަރާ ދެމެދުގެ މުއްދަތަކަށް ޖަލަށްލުމެވެ.\n11 ވަނަ މާއްދާ – ތަމްރީނު ކުރުމާއި ތަމްރީނު ލިބިގަތުން\n(ހ) އަންނަނިވި ހާލަތްތަކުގައި، މި މާއްދާގެ (ނ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ހުނަރެއްގެ ތަމްރީން އެއްވެސް ފަރާތަކަށް ފޯރުކޮށްދިނުމަކީ ކުށެކެވެ.\nއެފަދަ ތަމްރީނެއް ފޯރުކޯށްދިނުމުގެ ބޭނުމަކީ ޓެރަރިޒަމްގެ އަމަލެއް ކުރުމަށް ނުވަތަ ރޭވުމަށް؛\nއެފަދަ ތަމްރީނެއް ފޯރުކޮށްދިނުމުގެ ބޭނުމަކީ ޓެރަރިޒަމްގެ އަމަލެއް ކުރުމުގައި ނުވަތަ ރޭވުމުގައި އެހީތެރިވުމަށް.\n(ށ) އަންނަނިވި ހާލަތްތަކުގައި، މި މާއްދާގެ (ނ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ހުނަރެއްގެ ތަމްރީން ލިބިގަތުމަކީ ކުށެކެވެ.\nއެފަދަ ތަމްރީނެއް ލިބިގަތުމުގެ ބޭނުމަކީ، ޓެރަރިޒަމްގެ އަމަލެއް ކުރުމަށް ނުވަތަ ރޭވުމަށް؛\nއެފަދަ ތަމްރީނެއް ލިބިގަތުމުގެ ބޭނުމަކީ ޓެރަރިޒަމްގެ އަމަލެއް ކުރުމުގައި ނުވަތަ ރޭވުމުގައި އެހީތެރިވުމަށް.\n(ނ) މި މާއްދާގައި "ހުނަރު" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، އަންނަނިވި ކަންތައްތަކުގެ ތެރެއިން ކަމަކަށެވެ.\nނުރައްކާތެރި ހަތިޔާރު ނުވަތަ ފަނާކުރަނިވި މާއްދާ ހިމެނޭ އެއްޗެއް ނުވަތަ އެއާ އެއްފަދަ އެއްޗެއް އުފެއްދުން ނުވަތަ ބޭނުންކުރުން؛\nޓެރަރިޒަމްގެ އަމަލެއް ކުރުމަށް ނުވަތަ ރޭވުމަށް ބޭނުންވާ އުކުޅުތައް ދަސްކުރުން.\n(ރ) މި މާއްދާގެ ބޭނުމަށްޓަކައި ޓެރަރިސްޓުން ތަމްރީނު ކުރާ ތަނަކަށް ނުވަތަ އެނޫންވެސް ތަނަކަށް ހާޒިރުވެ ތަމްރީން ފޯރުކޮށްދިނުން ނުވަތަ ލިބިގަތުން ހިމެނެއެވެ.\n(ބ) މި މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކުށެއް ކޮށްފި މީހެއްގެ އަދަބަކީ 12 (ބާރަ) އަހަރާއި 15 (ފަނަރަ) އަހަރާ ދެމެދުގެ މުއްދަތަކަށް ޖަލަށްލުމެވެ.\n12 ވަނަ މާއްދާ – ނުރައްކާތެރި ހަތިޔާރާއި، ގޮވާތަކެއްޗާއި ފަނާކުރަނިވި މާއްދާ ހިމެނޭ އެއްޗެއް ވިއްކުމާއި އުފެއްދުމާއި އެއްތަނުން އަނެއްތަނަށް ގެންދިއުމާއި ގެންގުޅުން\n(ހ) ޓެރަރިޒަމްގެ އަމަލެއް ކުރުމަށް ނުވަތަ ރޭވުމަށް ނުވަތަ މަގުފަހިކުރުމަށް އަންނަނިވި ކަންތައްތަކުގެ ތެރެއިން ކަމެއް ކުރުމަކީ ކުށެކެވެ.\nނުރައްކާތެރި ހަތިޔާރު ނުވަތަ ފަނާކުރަނިވި މާއްދާއެއް ހިމެނޭ އެއްޗެއް އުފެއްދުމާއި، ގެންގުޅުމާއި، ވިއްކުމާއި އެހެން މީހަކަށް ދިނުމާއި، އެހެންތަނަކަށް ގެންދިއުމާއި އެއިން ވިޔަފާރިކުރުން؛\nގޮވާތަކެތި އުފެއްދުމާއި، ގެންގުޅުމާއި، ވިއްކުމާއި އެހެންމީހަކަށް ދިނުމާއި، އެހެންތަނަކަށް ގެންދިއުމާއި އެއިން ވިޔަފާރިކުރުން.\n(ށ) މި މާއްދާގެ (ހ) ގައިވާ ކަމެއް ކުރުމަށް އެހީތެރިވެދޭ މީހާ، އެކަންކުރަނީ ޓެރަރިޒަމްގެ އަމަލެއް ކުރުމަށް ނުވަތަ ރޭވުމަށް ނުވަތަ މަގުފަހިކުރުމަށްކަން އެނގިހުރެ ކޮށްފިނަމަ، އެކުރަނީ ކުށެކެވެ.\n(ނ) މި މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކުށެއް ކޮށްފި މީހެއްގެ އަދަބަކީ 12 (ބާރަ) އަހަރާއި 15 (ފަނަރަ) އަހަރާ ދެމެދުގެ މުއްދަތަކަށް ޖަލަށްލުމެވެ.\n13 ވަނަ މާއްދާ – ޓެރަރިޒަމްގެ އަމަލެއް ހިންގާނެކަމުގެ އިންޒާރު ދިނުން ނުވަތަ ބިރުދެއްކުން\n(ހ) ޓެރަރިޒަމްގެ އަމަލެއް ހިންގާނެ ކަމުގެ އިންޒާރު ދިނުމަކީ ނުވަތަ ޓެރަރިޒަމްގެ އަމަލެއް ހިންގަފާނެ ކަމުގެ ބިރު ދެއްކުމަކީ ކުށެކެވެ.\n(ށ) މި މާއްދާގައި "އިންޒާރުދިނުން" ގެ މާނައިގައި މުއާސަލާތީ ވަސީލަތެއް ބޭނުންކޮށްގެން ނުވަތަ އެނޫންވެސް ޒަރީޔާއެއް މެދުވެރިކޮށް، ލިއުމުން ނުވަތަ އަނގަބަހުން ދެވޭ އިންޒާރު ހިމެނެއެވެ.\n(ނ) މި މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކުށް ކޮށްފި މީހެއްގެ އަދަބަކީ4(ހަތަރު) އަހަރާއި6(ހައެއް) އަހަރާ ދެމެދުގެ މުއްދަތަކަށް ޖަލަށްލުމެވެ.\n14 ވަނަ މާއްދާ – ގޭނގް ހަދައިގެން ޓެރަރިޒަމްގެ ކުށް ކުރުން\n(ހ) މި ގާނޫނުގެ4ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ މަގްސަދުތަކުގެ ތެރެއިން މަގްސަދެއް ހާސިލުކުރުމަށްޓަކައި ޓެރަރިޒަމްގެ އަމަލެއް، ގޭންގް ނުވަތަ ގްރޫޕް ހަދައިގެން ކުރުމަކީ ކުށެކެވެ.\n(ށ) މި މާއްދާގައި "ގޭންގް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ތިން މީހުން ނުވަތަ އެއަށްވުރެ ގިނަ މީހުން އެކުވެގެން އުފައްދާ، އެޖަމާއަތެއް ނުވަތަ ގްރޫޕެއްގެ މައިގަނޑު ހަރަކާތެއްގެ ގޮތުގައި ޖިނާއީ ކުށްކުރުން ހިމެނޭ ޖަމާއަތްތަކާއި ގްރޫޕްތަކަށެވެ.\n(ނ) މި މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކުށް ކޮށްފި މީހެއްގެ އަދަބަކީ 12 (ބާރަ) އަހަރާއި 15 (ފަނަރަ) އަހަރާ ދެމެދުގެ މުއްދަތަކަށް ޖަލަށްލުމެވެ.\n15 ވަނަ މާއްދާ – ޓެރަރިސްޓް ޖަމާއަތެއްގައި ބައިވެރިވުން\n(ހ) އަންނަނިވި ހާލަތްތަކުގައި، އަންނަނިވި އަމަލުކުރާ މީހާ އެކުރަނީ ކުށެކެވެ.\nޓެރަރިސްޓް ޖަމާއަތެއް ހިންގުމުގައި ބައިވެރިވުން؛\nޓެރަރިސްޓް ޖަމާއަތެއްގެ މެމްބަރަކަށްވުން؛\nޓެރަރިސްޓް ޖަމާއަތެއް ހިންގުމުގައި ބައިވެރިވުމަށް މީހަކު އެ ޖަމާއަތާ ގުޅުވުން؛\n(4) ޓެރަރިސްޓް ޖަމާއަތެއްގެ ހަރަކާތްތައް އެއްވެސް ގޮތަކުން ކޮންޓްރޯލް ކުރުމާއި، އެ ހަރަކާތް ކުރިއަށް ގެންދަންވިގޮތުގެ އިރުޝާދު ދިނުން؛\n(ށ) މި މާއްދާގައި "ޓެރަރިސްޓް ޖަމާއަތް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، އަންނަނިވި މާނައިގައެވެ.\nއެ ޖަމާއަތުގައި ހިމެނޭ މެމްބަރުންނަކީ، ގުޅިފައިވާ އާންމު އެއް މަގްސަދަކަށްޓަކައި މަސައްކަތްކުރާ، ޖަމާއަތުގެ މެމްބަރުން ނުވަތަ ޖަމާއަތާ ގުޅިފައިވާ މީހުން މެދުވެރިކޮށް، ކުރިއަށް ގެންދެވޭ ޕްލޭނެއް ނުވަތަ މަގްސަދެއްގެ ބައެއްގެ ގޮތުގައި އަނިޔާވެރިކަން ނުވަތަ ފަނާކުރުން ނުވަތަ އެ ދެކަންތަކުންކުރެ ކަމެއްގެ ބިރުދެއްކުން ހިމެނޭ ދެ އަމަލު ނުވަތަ އެއަށްވުރެ ގިނަ އަމަލު ހިންގާފައިވާ ބަޔަކަށްވުން؛ ނުވަތަ\nއެފަދަ ކުށްކުށް ކުރުމަކީ، ނުވަތަ ކުރާނެ ކަމުގެ ބިރު ދެއްކުމަކީ އެ ޖަމާއަތުގެ ބޭނުންކަމުގައި ނުވަތަ މަގްސަދު ކަމުގައި އާންމުކޮށް އިއުލާންކޮށްފައިވާ ނުވަތަ ގަބޫލުކޮށްފައިވާ ބަޔަކަށްވުން؛ ނުވަތަ\nމި ގާނޫނުގެ 18 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ގޮތުގެ މަތިން، ދިވެހި ސަރުކާރުން ޓެރަރިސްޓް ޖަމާއަތެއް ކަމުގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ ޖަމާއަތަކަށްވުން.\n(ނ) މި މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކުށެއް ކޮށްފި މީހެއްގެ އަދަބަކީ 10 (ދިހައެއް) އަހަރާއި 15 (ފަނަރަ) އަހަރާ ދެމެދުގެ މުއްދަތަކަށް ޖަލަށްލުމެވެ.\n16 ވަނަ މާއްދާ – ރާއްޖެއިން ބޭރުގައި ހިނގާ ހަނގުރާމައެއްގައި ބައިވެރިވުން\n(ހ) އެހެން ގޮތަކަށް ސާބިތުނުވާހާ ހިނދަކު، ދިވެހިސަރުކާރުން ހުއްދަދޭ ހާލަތްތަކުގައި މެނުވީ، އަންނަނިވި ކަންތައްތަކުގެ ތެރެއިން ކަމެއް ކުރުމަކީ ކުށެކެވެ.\nރާއްޖެއިން ބޭރުގައި ހިނގާ ހަނގުރާމައެއްގަިއ ބައިވެރިވުން؛\nރާއްޖެއިން ބޭރުގައި ހިނގާ ހަނގުރާމައެއްގައި ބައިވެރިވުމަށް ދިވެހިރާއްޖެ ދޫކޮށް ދިއުން؛\nރާއްޖެއިން ބޭރުގައި ހިނގާ ހަނގުރާމައެއްގައި ބައިވެރިވުމަށް ދިވެހިރާއްޖެ ދޫކޮށް ދާން އުޅުން.\n(ށ) މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާފަދަ ހަނގުރާމައެއްގައި ބައިވެރިވުމަށް ގޮސް، އެންބުރި އަންނަ މީހާއާމެދު މިގާނޫނުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެ މަތިން މޮނިޓަރކޮށް ކޮންޓްރޯލް ކުރުމުގެ ފިޔަވަޅުތައް އެޅިދާނެއެވެ.\n(ނ) މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ (1) ވަނަ ނަންބަރު އަދި (2) ވަނަ ނަންބަރުގައިވާ ކުށެއް ކޮށްފ މީހެއްގެ އަދަބަކީ 17 (ސަތާރަ) އަހަރާއި 20 (ވިހި) އަހަރާ ދެމެދުގެ މުއްދަތަކަށް ޖަލަށްލުމެވެ.\n(ރ) މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ (3) ވަނަ ނަންބަރުގައިވާ ކުށް ކޮށްފ މީހެއްގެ އަދަބަކީ 10 (ދިހަ) އަހަރާއި 15 (ފަނަރަ) އަހަރާ ދެމެދުގެ މުއްދަތަކަށް ޖަލަށްލުމެވެ.\n17 ވަނަ މާއްދާ – ރާއްޖެއިން ބޭރު ގައުމެއްގައި ކުރާ ކުށް\n(ހ) މި ގާނޫނުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ޓެރަރިޒަމްގެ ކުށެއް، ކޮންމެ ތަނެއްގައި ކުރިކަމުގައި ވީނަމަވެސް، އެއީ މި ގާނޫނުގެ ދަށުން ކުށަކަށްވާނެ އަމަލެކެވެ.\n(ށ) މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ހާލަތުގައި، މި ގާނޫނުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ އެއްވެސް ކުށެއް ކުރުމަކީ އޭގެ ސަބަބުން އެކަންކަމުގެ މައްޗަށް މި ގާނޫނުގެ ދަށުން ދައުވާ އުފުލުމުގެ ބާރު ދައުލަތައް ލިބިގެންވާ ކަމެކެވެ.\n18 ވަނަ މާއްދާ – ޓެރަރިސްޓް ޖަމާއަތްތައް ކަނޑައެޅުން\n(ހ) މި ގާނޫނުގެ 15 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ (3) ވަނަ ނަންބަރުގެ ދަށުން ޓެރަރިސްޓް ޖަމާއަތްތައް ކަމަށް ބެލެވޭ ޖަމާއަތްތައް ކަނޑައަޅާނީ ގައުމީ ސަލާމަތާބެހޭ މަޖިލީހުގެ މަޝްވަރާގެ މަތިން ރައީސުލްޖުމުހޫރިއްޔާއެވެ.\n(ށ) މި ގާނޫނަށް އަމަލުކުރާ ތާރީހުން ފެށިގެން 15 (ފަނަރަ) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި، ރައީސުލްޖުމުހޫރިއްޔާ ކަނޑައަޅާ ޓެރަރިސްޓް ޖަމާއަތްތަކުގެ ލިސްޓް ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓްގައި ޝާއިއުކުރަންވާނެއެވެ.\n(ނ) މި މާއްދާގެ (ހ) ދަށުން ރައީސުލްޖުމުހޫރިއްޔާ ކަނޑައަޅާ ޓެރަރިސްޓް ޖަމާއަތްތަކުގެ ލިސްޓަށް އުނިއިތުރު ގެނައުމުގެ ބާރު ރައީސުލްޖުމުހޫރިއްޔާ އަށް ލިބިގެންވެއެވެ.\n19 ވަނަ މާއްދާ – ޓެރަރިޒަމްގެ އަމަލުތައް ހުއްޓުވުމުގެ އެންމެ އިސް ފަރާތް\nމި ގާނޫނުގައި އެހެން ގޮތަކަށް ބަޔާންކޮށްފައި ވީނަމަވެސް، މި ގާނޫނުގެ ދެވަނަ ބާބުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ޓެެރަރިޒަމްގެ އަމަލުތަކާ ގުޅިގެން އެކަނަކަން ހުއްޓުވުމަށްޓަކައި ފިޔަވަޅު އެޅުމުގެ އެންމެ އިސް ފަރާތެއް ކަމަށްވާނީ ކައުންޓަރ ޓެރަރިޒަމްގެ މަސައްކަތް ކުރުމަށް ރައީސުލްޖުމުހޫރިއްޔާ ކަނޑައަޅާ ފަރާތެކެވެ.\n20 ވަނަ މާއްދާ – ގާނޫނުއަސީސީން ލިބިދޭ ބައެއް ހައްގުތައް ހިފެހެެއްޓިގެންވުން\nމި ގާނޫނުގެ6ވަނަ މާއްދާއިން ފެށިގެން 17 ވަނަ މާއްދާގެ ނިޔަލަށް ހުރި މާއްދާތަކުގައި ހިމެނޭ ކުށްތަކުގެ ތެރެއިން ކުށެއްގެ ތުހުމަތުގައި ބަންދުކުރެވޭ ނުވަތަ ހައްޔަރުކުރެވޭ މީހާއަށް ގާނޫނުއަސާސީން ލިބިދޭ ހައްގުތަކުގެ ތެރެއިން، މި ގާނޫނުގެ 21 ވަނަ މާއްދާއިން ފެށިގެން 24 ވަނަ މާއްދާގެ ނިޔަލަށް ހުރި މާއްދާތަކުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ހައްގުތައް، އެ މާއްދާތަކުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ މިންވަރަށް ހިފެހެއްޓިގެންވެއެވެ.\n21 ވަނަ މާއްދާ – ހަނުހުރުމުން ކުށް ސާބިތުކުރުމަށް ބާރު ލިބިދޭ ހާލަތް\n(ހ) ގާނޫނުއަސާސީގެ 48 ވަނަ މާއްދާނެ (ނ) ގެ ދަށުން ތިމާއަކީ ކާކުކަން އަންގައިދިނުން ފިޔަވައި، އިތުރު އެއްވެސް މައުލޫމާތެއް ނުދީ ހަނުހުރުމުގެ ހައްގު ލިބިދީފައި ވީނަމަވެސް، އަދި ހަނުހުރުމުގެ ހައްގު ބޭނުންކުރުމަކީ، އޭގެ ޒާތުގައި ކުށުގެ ތުހުމަތުގައި ހުރި މީހާ ކުށެއްކުރީ ކަމަށް ބެލެވޭނެ ސަބަބެއް ކަމުގައި ނުވިނަމަވެސް، މައްސަލާގައި ޝަރީއަތަކަށް ހުށަހެޅިފައިވާ ހެކީގެ ބަރުދަނަށް ބަލާއިރު، ކުށެއް ކުރިކަމަށް އެކަށީގެންވާ ވަރަކަށް ގަބޫލުކުރެވޭނަމަ، އޭނާ ހަނު ހުންނަ ހުރުމަކީ، އެކަމަށް އިތުރު ބާރު ލިބިދޭ ކަމެއް ކަމުގައި ބެލެވިދާނެއެވެ. އެއީ، ހެކީގެ ބަރުދަން މިސްރާބު ޖަހަނީ އޭނާ ކުށެއް ކުރީ ކަމުގައި ބެލެވޭ ކަމުގައިވާހިނދު، އޭނާ އަށް ލިބިދޭ ފުރުސަތުގައި، އެކަން އެހެންގޮތަކަށް ސާބިތުކޮށްނުދީ، ހަނުހުރިކަމަށްޓަކައެވެ.\n(ށ) މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާ އުސޫލުން ޝަރީއަތަށް ދޭހައެއް ކުރެވޭނީ، އަންނަނިވި ޝަރުތުތައް ފުރިހަމަވާނަމައެވެ.\nހަނުހުރުމުގެ ހައްގު ލިބިފައިވާކަން ބަޔާންކޮށްދެވިފައިވުމާއި، ހަނުހުރެފިނަމަ އޭގެ ނަތީޖާއަކީ ކޮބައިކަން ބަޔާންކޮށްދެވިފއިވުން؛\nށަރީއަތަށް ހުށަހެޅިފައިވާ ހެކީގެ ޖުމްލަ ބަރުދަނަށް ބަލާއިރު، ހެކީގެ ބަރުދަން މިސްރާބު ޖަހަނީ އެކަށީގެންވާ މިންވަރެއްގެ ޝައްކެއްނެތި އެ ކުށް ސާބިތު ވުމަށް ކަމުގައިވުން.\n22 ވަނަ މާއްދާ – ތަހުގީގުގެ މަރުހަލާގައި ބަންދުން މިނިވަންވުމުގެ ހައްގު ހިފެހެއްޓިގެންވުން\nމި ގާނޫނުގެ6ވަނަ މާއްދާއިން ފެށިގެން 17 ވަނަ މާއްދާގެ ނިޔަލަށް ހުރި މާއްދާތަކުގައި ހިމެނޭ ކުށްތަކުގެ ތެރެއިން ކުށެއްގެ ތުހުމަތު ކުރެވިފައިވާ މީހަކު، އެމީހާ ހިމެނޭ މައްސަލައިގެ ހެކި ފޮރުވުމަށް، ނުވަތަ ހެކިބަސްދޭން ހުރި މީހަކަށް ނުފޫޒެއް ފޯރުވުމަށް މަސައްކަތްކޮށްފާނެ ކަމަށްޓަކައި، ނުވަތަ ކޯޓަށް ހާޒިރު ނުވެދާނެ ކަމަށްޓަކައި، ނުވަތަ ފިލާފާނެ ކަމަށްޓަކައި، ނުވަތަ ބަންދުން ދޫކޮށްލައިފިނަމަ މުޖުތަމައުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކަލެއް ކުރިމަތިވެދާނެކަމަށްޓަކައި މެނުވީ، ޝަރީއަތުން ހުކުމްކުރުމުގެ ކުރިން މީހަކު ބަންދުގައި ބަހައްޓައިގެން ނުވާނެކަމަށް، ގާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައި ވީނަމަވެސް، އެއިން ކުށެއް ކުރިކަމުގެ ތުހުމަތު ކުރެވޭ މީހާ ބަންދުން ދޫކޮށްލައިފިނަމަ، މުޖުތަމައުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކަލެއް ކުރިމަތިވެދާނެ ކަމަށް ބަލައި، އަދި ހެކި ފޮރުމަށް ނުވަތަ ހެކިބަސްދޭން ހުރި މީހަކަށް ނުފޫޒެއް ފޯރުވުމަށް މަސައްކަތްކޮށްފާނެ ކަމަށް ބަލައި، ތަހުގީގު މަރުހަލާ އާއި ޝަރީއަތުގެ މަރުހަލާ ނިމެންދެން ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަށް އަމުރުކުރުމަށް، ފަނޑިޔާރަށް މަގުފަހިކޮށްދިނުމަށްޓަކައި، އެ ހައްގު އެ މިންވަރަށް މި ގާނޫނުގެ ބޭނުމަށްޓަކައި ހިފެހެއްޓިގެންވެއެވެ.\n23 ވަނަ މާއްދާ – ގާނޫނީ ވަކީލެއްގެ އެހީ ހޯދުމުގެ ފުރުސަތު\n(ހ) ފުލުހުންގެ ހައްޔަރުގައި ހުރި މީހާ ބޭނުންކަމުގައިވާނަމަ، އޭނާއާއި ސުވާލުކުރެވޭ ވަގުތު އޭނާގެ ގާނޫނީ ވަކީލު އޭނާއާ އެކުގައި ހުރުމަށް އެދުމުގެ ހައްގު، އޭނާ އަށް ލިބިގެންވެއެވެ. އަދި، އޭނާ އެކަމަށް އެދެފިނަމަ، އެ ފުރުސަތު ހޯދައި ދިނުމަކީ، ފުލުހުންގެ މައްޗަށް ލާޒިމުކަމެކެވެ.\n(ށ) މި މާއްދާގެ (ހ) އެހެން އޮތްނަމަވެސް، އެ މާއްދާގެ ދަށުން ގާނޫނީ ވަކީލަކު ހަމަޖައްސަންދޭ ފުރުސަތުގައި،6(ހައެއް) ގަޑިއިރު ފާއިތުވާއިރުވެސް، މި ގާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވައިދުގައި ބަޔާންކުރާފަދަ އެކަށީގެންވާ ސަބަބަކާ ނުލައި ގާނޫނީ ވަކީލު ހާޒިރުވެފައި ނުވާނަމަ، ފުލުހުންނަށް އޭނާއާއި ސުވާޅުކުރުމައިގެން ކުރިއަށް ދެވިދާނެއެވެ.\n(ނ) މި މާއްދާނެ (ހ) ގެ ދަށުން ގާނޫނީ ވަކީލަކު ހަމަޖައްސަންދޭ ފުރުސަތުގައި،6(ހައެއް) ގަޑިއިރު ފާއިތުވާއިރުވެސް ވަކީލު ހާޒިރުވެފައިނުވަނީ، އައްޔަންކުރެވިފައިވާ ވަކީލުގެ އިހުމާލުން ކަމުގައިވާނަމަ، އެހެން ވަކީލެއް އަންޔަންކުރުމަށްފަހު އެވަކީލު ހާޒިރުވުމަށް އިތުރު6(ހައެއް) ގަޑިއިރުގެ ފުރުސަތެއް އައްޔަންކުރާ މީހާއަށް ދޭންވާނެއެވެ. އަދި އެ6(ހައެއް) ގަޑިއިރު ފާއިތުވާއިރުވެސް، މި ގާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވައިދުގައި ބަޔާންކުރާފަދަ އެކަށީގެންވާ ސަބަބަކާ ނުލައި ގާނޫނީ ވަކީލު ހާޒިރުވެފައިނުވާނަމަ، ފުލުހުންނަށް އޭނާ އާއި ސުވާލުކުރުމައިގެން ކުރިއަށް ދެވިދާނެއެވެ.\n(ރ) ހައްޔަރު ކުރެވޭއިރު ފުލުހުންދޭ ގާނޫނީ އިންޒާރު ދިނުމަށްފަހުގައި، އަދި އެ އިންޒާރުގައި ހިމެނޭ ކަންކަން އޭނާ އަށް ފަހުމްވެއްޖެކަން ކަށަވަރު ކުރުމަށްފަހުގައިވެސް ގާނޫނީ ވަކީލެއްގެ ފުރުސަތު ބޭނުންނުވާ ކަމަށް ބުނެ، އެފުރުސަތު ދޫކޮށްލައިފި މީހަކާ ފުލުހުންނަށް ސުވާލު ކުރެވިދާނެއެވެ.\n24 ވަނަ މާއްދާ – ގާނޫނީ ވަކީލާ މަށްވަރާކުރުމުގެ ދާއިރާ\nގާނޫނު އަސާސީގެ 53 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ލިބިދޭ ގާނޫނީ ވަކީލެއްގެ އެހީތެރިކަން ހޯދުމުގެ ހައްގު ބޭނުންކުރުމުގައި، މި ގާނޫނުގެ6ވަނަ މާއްދާއިން ފެށިގެން 17 ވަނަ މާއްދާގެ ނިޔަލަށް ހުރި މާއްދާތަކުގައި ހުރި ކުށްތަކުގެ ތެރެއިން ކުށެއްގެ ތުހުމަތުގައިވާ މީހާއާއި އޭނާގެ ވަކީލާ ދެމެދު ހިނގާ މުއާސަލާތުތައް އޭނާ ހައްޔަރު ކުރެވޭ ހިންދުން ފެށިގެން ފުރަތަމަ ހިނގާ 96 (ނުވަދިހަ ހައެއް) ގަޑިއިރުގެ ތެރޭގައި ހިންގަންވާނީ ފުލުހެއްގެ ހާޒިރުގައެވެ. ކުށުގެ ތުހުމަތުގައިވާ މީހާއާއި އޭނާގެ ވަކީލާ އެކަނި ބައްދަލުވެ މުއާސަލާތު ކުރެވޭނީ، މި މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ފުރަތަމަ 96 (ނުވަދިހަ ހައެއް) ގަޑިއިރު ފާއިތުވުމަށް ފަހުގައެވެ.\n25 ވަނަ މާއްދާ – ހައްގުތައް ހިފެހެއްޓުމުގައި ގާނޫނުއަސާސީގެ 16 ވަނަ މާއްދާ އަށް ރިއާޔަތްކުރުން\n(ހ) މި ގާނޫނުގެ 21 ވަނަ މާއްދާއާއި 24 ވަނަ މާއްދާއާ ހަމައަށް ބަޔާންކޮށްފައިވާ އަސާސީ ހައްގުތައް ހިފެހެއްޓިފައިވަނީ، ގާނޫނުއަސާސީގެ 16 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުންނެވެ.\n(ށ) މި ގާނޫނުގެ ދަށުން އެ ހައްގުތައް އެ މިންވަރަށް ހިފެހެއްޓިގެންވަނީ ގާނޫނުއަސާސީގެ 16 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގައިވާ ގޮތުގެ މަތިންތޯ ކޯޓުން ކަނޑައެޅުމުގައި، ގާނޫނުއަސާސީގެ 16 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ6(ހައެއް) ނުކުތާއަށްވެސް، މި ގާނޫނުގެ ދަށުން، އެ އަސާސީ ހައްގުތައް އެ މިންވަރަށް ހިފެހެއްޓުމުގައި، ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުން ރިއާޔައްކޮށްފައިވާ ކަމަށް ކޯޓުން ބަލަންވާނެއެވެ.\n26 ވަނަ މާއްދާ – ބަންދުގައި ބެހެއްޓުން\n(ހ) މި ގާނޫނުގެ6ވަނަ މާއްދާއިން ފެށިގެން 17 ވަނަ މާއްދާގެ ނިޔަލަށް ހުރި މާއްދާ ތަކުގައި ހިމެނޭ ކުށްތަކުގެ ތެރެއިން ކުށެއް ކުރިކަމުގެ ތުހުމަތު ކުރެވޭ މީހެއް، ގާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ބަންދުގައި ބަހައްޓައިދިނުން އެދި ފުލުހުން ނުވަތަ ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ކޯޓުގައި އެދެފިނަމަ، ގާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާގައި، ޝަރީއަތުގެ ހުކުމެއް ކުރުމުގެ ކުރިން، މީހަކު ބަންދުގައި ބެހެއްޓިދާނެ ހާލަތްތައް ކަމަށް ބަޔާންކޮށްފައިވާ ހާލަތްތަކުގެ ތެރެއިން ހާލަތެއް ވުޖޫދުގައިވާނަމަ، ތަހުގީގު މަރުހަލާ އާއި ޝަރީއަތުގެ މަރުހަލާ ނިމެންދެން އެމީހަކު ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަށް ކޯޓުން އަމުރުކުރަންވާނެއެވެ.\n(ށ) ގާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ހާލަތެއް ވުޖޫދުގައިވޭތޯ މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ކޯޓުން ކަނޑައެޅުމުގައި ކޯޓުން އިހްތިޔާރުކުރާ މިންގަނޑަކީ، ޖުނާއީ ކުށެއް ސާބިތުކުރުމަށް ބަލާ މިންގަނޑު ކަމަށް ގާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ (އ) ގައި ބަޔާންކުރާ މިންގަނޑެއް ނޫނެވެ. އެ ހާލަތުގައި ކޯޓުން ބަލަންވާނީ، ފުލުހުން ނުވަތަ ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ހުށަހަޅާ އަންނަނިވި މައުލޫމާތަށް ބަލާއިރު، އެއިން ހާލަތެއް ވުޖޫދުގައި އޮތުން އެފަދަ ހާލަތެއް ވުޖޫދުގައި ނެތުމަށްވުރެ ގާތްތޯ ބެލުމުގެ މައްޗަށެވެ.\nކުށުގެ ތުހުމަތު ކުރެވޭ މީހާއަކީ ޖިނާއީ ކުށެއްގެ ތުހުމަތުގައި ކުރިން ހައްޔަރު ކުރެވިފައިވާ މީހެއްނަމަ އެކަމުގެ ރެކޯޑް؛\nކުށުގެ ތުހުމަތު ކުރެވޭ މީހާއަކީ ޖިނާއީ ކުށެއްގެ ތުހުމަތުގައި ކުރިން ދައުވާއެއް އުފުލާފައިވާ މީހެއްނަމަ އެކަމުގެ ރެކޯޑް؛\nފުލުހުންގެ އިންޓެލިޖެންސް ރިޕޯޓުގައި އެމީހަކާ ގުޅޭގޮތުން ހުށަހަޅާ މަައުލޫމާތު؛\n27 ވަނަ މާއްދާ – ގަބޫލުކުރެވޭނެ ހެކި\n(ހ) މި ގާނޫނުގެ6ވަނަ މާއްދާއިން ފެށިގެން 17 ވަނަ މާއްދާގެ ނިޔަލަށް ހިމެނޭ ކުށެއްގެ ތަހުގީގުގައި ހޯދޭ އަންނަނިވި ބާވަތުގެ ހެއްކަކީ، އެކުށުގެ ދައުވާގައި ޝަރީއަތަށް ގަބޫލުކުރެވޭނެ ހެކިކަމުގައި ބެލެވޭނެއެވެ.\nކުށެއް ކުރިކަމަށް އެއްބަސްވެމީހަކު އަނގަބަހުން، ނުވަތަ ލިއުމުން، ނުވަތަ އެނޫންވެސް ގޮތަކަށް ޝަރީއަތުގެ މަޖިލީހުގައިވާ އިުތިރާފާއި އިގުރާރު؛\nމީހަކު މަރުވުން، ދައުވާއާ ގުޅުންހުރި ހަގީގަތަކަށް ބާރު ލިއްބައިދޭ ގޮތަކަށް، އޭނާ މަރުމަތީގައި ބުނާ އެއްޗެއް؛\nކުށުގެ ތުހުމަތުގައިވާ މީހާގެ ގާނޫނީ ވަކީލުގެ ހާޒިރުގައި، އޯޑިއޯ އަދި ވީޑިއޯ ރެކޯޑް ކުރެވޭ ގޮތައް، އެއްވެސް މަޖުބޫރުކަމެއް ނެތި، ކުށުގެ ތުހުމަތު ކުރެވޭ މީހާ، އަމިއްލަ އިހްތިޔާރުގައިދޭ ބަޔާން؛\nކުށުގެ އަމަލާގުޅޭ ވަކި ކަމެއް މެދުވެރި ކުރުވުމުގެ ނިޔަތެއް އޮތްކަން ނުވަތަ އެފަދަ ކަމެއް މެދުވެރިކުރުވުމަށް ކުށުގެ ތހުހުމަތުކުރެވޭ މީހާ ތައްޔާރުވިކަން ދޭހަކޮށްދޭ އެއްވެސް އަމަލެއްގެ މައުލޫމާތެއް؛\nއަދި މިނޫންވެސް އިސްލާމީ ޝަރީއަތުގައި ހެކީގެ ގޮތުގައި ގަބޫލުކުރެވޭ ކޮންމެ އެއްޗެއް؛\n(ށ) މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ (5) ވަނަ ނަންބަރުގެ ބޭނުމަށްޓަކައި "ފޮރެންސިކް ހެކި" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، އަންނަނިވި ތަކެތި ހިމެނޭ ގޮތުންނެވެ.\nއިނގިލީގެ ނިޝާނާއި، ޑީ.އެން.އޭގެ މައުލޫމާތާއި، ފޮޓޯއާއި، އެތެރެހަށީގެ ފޮޓޯއާއި، ބޮޑީ ސާމްޕަލާއި އެތެރެހަށީގެ ސާމްޕަލާއި ޓެކްނޮލޮޖީގެ ޒަރިއްޔާއިން ހޯދޭ އެފަދަ މައުލޫމާތު ؛\nކުށެއް ކުރުމުގައި ބޭނުންކުރި އެއްޗެއް ނުވަތަ ކުށްކުރި ފަރާތާއި އަނިޔާ ލިބުނު ފަރާތް އެކުށާ ގުޅުންހުރި އެއްޗެއް ނުވަތަ ކުށުގެ ވެށިން ފެންނަ ކޮންމެ މާއްދީ ހެއްކެއް ތަހުލީލު ކުރުމަށްފަހު ދަނެގަނެވޭ މައުލޫމާތު.\n(ނ) މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ (6) ވަނަ ނަންބަރުގެ ބޭނުމަށްޓަކައި "ރަސްމީ ލިޔުން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ދިވެހި ދައުލަތުގެ ބާރުތައް ތަންފީޒުކުރުމުގެ ގާނޫނީ ހައިސިއްޔަތު ލިބިގެންވާ ފަރާތަކުން، އަންނަނިވި ވަސީލަތްތަކުގެ ތެރެއިން ވަސީލަތެއް މެދުވެރިކޮށް، އެއްވެސް ބާވަތެއްގެ މައުލޫމާތެއް އުފައްދާފައިވާ ނުވަތަ ހިމަނާފައިވާ ނުވަތަ ދަފްތަރު ކޮށްފައިވާ ކޮންމެ އެޗަކަށެވެ.\nލިއުމުން ނުވަތަ ޗާޕް ކޮށްފައި އޮތް އެއްޗެއް (ޗާޓެއް ނުވަތަ ޕްލޭނެއް ނުވަތަ ގްރާފެއް ނުވަތަ ކުރެހުމެއެް ކަމުގައިވިޔަސް)؛\nއިލެކްޓްރޯނިކް ވަސީލަތަކުން ވާސިލްވެވޭ ތައްޔާރުކޮށްފައިވާ ކޮމްޕިއުޓަރު ފައިލެއް؛\nއަޑު ނުވަތަ އެފަދަ އެހެން ޑޭޓާ އެއް ރައްކާކުރެވިފައިވާ ޑިސްކެއް ނުވަތަ ޓޭޕެއް ނުވަތަ ފިލްމެއް ނުވަތަ ރޯލެއް؛\n28 ވަނަ މާއްދާ – ތަކެތި ހިފެހެއްޓުން\n(ހ) މި ގާނޫނުގެ6ވަނަ މާއްދާއިން ފެށިގެން 17 ވަނަ މާއްދާގެ ނިޔަލަށް ހިމެނޭ މާއްދާތަކުގައި ހިމެނޭ ކުށެއްގެ ތަހުގީގުގައި ހޯދޭ ތަކެތި އަތުލައި ހިފެހެއްޓުމުގެ ބާރު ފުލުހުންނަށް ލިބިގެންވެއެވެ.\n(ށ) ސަލާމަތާއި ރައްކާތެރިކަމަށްޓަކައި ކޮންމެހެން ވަގުތުން ނައްތާލަންޖެހޭ ތަކެތި ފިޔަވައި، މި މާއްދާގެ (ހ) އާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން އަތުލެވޭ ނުވަތަ ހިފެހެއްޓޭ ތަކެތި ނައްތާލަންވާނީ ޝަރީއަތުން އެކަމާމެދު ގޮތެއް ކަނޑައެޅުމުންނެވެ.\nމޮނިޓަރކޮށް ކޮންޓްރޯލްކުރުމާބެހޭ ހާއްސަ އިޖުރާއާތު\n29 ވަނަ މާއްދާ – މޮނިޓަރކޮށް ކޮންޓްރޯލް ކުރުމުގެ އަމުރު\n(ހ) މި ގާނޫނުގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ ކުށްކުރާކަމަށް ތުހުމަތު ކުރެވޭ މީހުންގެ ތެރެއިން، އެކަށީގެންވާ ތުހުމަތެއްގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް، މުޖުތަމައަށް ނުރައްކަލެއް ކުރިމަތިކޮށްފާނެ ކަމަށް މިނިސްޓަރަށް ފެންނަ މީހުންގެ މައްޗަށް މޮނިޓަރކޮށް ކޮންޓްރޯލްކުރުމުގެ އަމުރެއް ނެރެދިނުމަށް އެދި ކޯޓަށް ހުށަހެޅިދާނެއެވެ.\n(ށ) މިފަދަ އަމުރު ތަކަށް ކިޔާނީ "މޮނިކޮން އަމުރު" މިހެންނެވެ.\n(ނ) މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާފަދަ އަމުރެއް ކޯޓުން ނެރެފިނަމަ، އެ އަމުރެއް ތަންފީޒު ކުރާނީ ފުލުހުންނެވެ.\n(ރ) މޮނިކޮން އަމުރެއް އެކެއްގެ މައްޗަށް އެއްފަހަށްވުރެ ގިނަ ފަހަރަށް ހިންގާކަށް މި ގާނޫނު ހުރަހެއް ނާޅައެވެ.\n(ބ) މި ގާނޫނުގައި މޮނިކޮން އަމުރާކާ ގުޅޭގޮތުން "ކޯޓު" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓަށެވެ.\n30 ވަނަ މާއްދާ – އެކަށީގެންވާ ތުހުމަތު\nމި ގާނޫނުގެ 29 ވަނަ މާއްދާހެ (ހ) ގައި "އެކަށީގެންވާ ތުހުމަތެއް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ބުއްދިއަށް ގަބޫލުކުރެވޭފަދަ އެކަށީގެންވާ ހެކިތަކެއް ނުވަތަ ސަބަބުތަކެއްގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް ތިރީގައިވާ ކަންކަމުގެ ތެރެއިން ކަމެއް ނުވަތަ ކަންތައްތަކެއް ހިނގާ ކަމަށް ނުވަތަ ހިނގާފާނެ ކަމަށް މިނިސްޓަރަށް ގަބޫލުކުރެވޭ ކުރެވުމަށެވެ.\n(ހ) މި ގާނޫނުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކުށެއް ކުރުމުގައި އަމަލީ ގޮތުން ބައިވެރިވާ ކަމަށް ގަބޫލު ކުރެވުން؛\n(ށ) މި ގާނޫނުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކުށެއް ރާވާކަމަށް ނުވަތަ ހިންގާކަމަށް ނުވަތަ އެކަމަށް މަގުފަހިކޮށްދޭކަމަށް ނުވަތަ އެކަމަށް އެހީތެރިވެދޭކަމަށް ގަބޫލު ކުރެވުން.\n31 ވަނަ މާއްދާ – ށަރުތު ފުރިހަމަވާ ފަރާތްތައް\n(ހ) މި ގާނޫނުގެ 30 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާފަދަ ތުހުމަތެއް ކުރެވިގެން މޮނިކޮން އަމުރެއް ނެރެދިނުމަށް އެދި މިނިސްޓަރު ހުށަހަޅަންވާނީ މި މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ޝަރުތުތައް ފުރިހަމަވާ ފަރާތެއްގެ މައްޗަށެވެ.\nބަންދުގައި ބެހެއްޓިފައި ނުވަތަ ހައްޔަރު ކުރެވިފައި ނުވާ މީހެއް؛ އަދި\nމި ގާނޫނުގައި ބުނާ ކުށްތަކުގެ ތެރެއިން ކުށެއް ކުރާ ކަމަށް ނުވަތަ ކުރަން އުޅޭ ކަމަށް ތުހުމަތު ކުރެވޭ މީހެއް؛ ނުވަތަ\nމި ގާނޫނުގެ ދަށުން އެމީހެއްގެ މައްޗަށް ތަހުގީގެއް ނުވަތަ ޝަރީއަތެއް ހިނގަމުންދާ މީހެއް.\n(ށ) މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ (2) ވަނަ ނަންބަރުގައި ބަޔާންކުރާފަދަ ފަރާތެއްގެ މައްޗަށް މޮނިކޮން އަމުރެއް ނެރެދިނުމަށް އެދި މިނިސްޓަރަށް ހުށަހެޅޭނީ ތިރީގައިވާ ކަންތައްތައް ފުރިހަމަވާނަމައެވެ.\nތުހުމަތު ކުރާ ކަމެއްގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް ތުހުމަތު ކުރެވޭ މީހާއާގުޅޭ އިންޓެލިޖެންސް ރިޕޯޓެއް އޮތުން؛\nތުހުމަތު ކުރެވޭ މީހާގެ ޖިނާއީ ކުށުގެ ރެކޯޑެއް ގާނޫނު ތަންފީޒުކުރާ އެއްވެސް ފަރާތެއްގައި އޮތުން.\n(ނ) މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ (3) ވަނަ ނަންބަރުގައި ބަޔާންކުރާފަދަ ފަރާތެއްގެ މައްޗަށް މޮނިކޮން އަމުރެއް ނެރެދިނުމަށް އެދި މިނިސްޓަރަށް ހުށަހެޅޭނީ ތުހުމަތު ކުރެވޭ މީހާގެ ޖިނާއީ ކުށުގެ ރެކޯޑެއް ގާނޫނު ތަންފީޒުކުރާ އެއްވެސް ފަރާތެއްގައި އޮތްނަމައެވެ.\n32 ވަނަ މާއްދާ – މޮނިކޮން އަމުރެއްގެ މުއްދަތު\n(ހ) މޮނިކޮން އަމުރެއްގެ މުއްދަތަކީ 1 (އެކެއް) އަހަރެވެ.\n(ށ) މޮނިކޮން އަމުރެއް ނެރުމަށްފަހު އެ އަމުރެއްގެ މައްޗަށް އަމަލުކުރަން ފެށިއްޖެ ކަމަށް ބަލާނީ އެ އަމުރެއްގައި އެ އަމުރެއް ހިންގަން ފަށާނެކަމަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ ތާރީހުގައެވެ.\n(ނ) މޮނިކޮން އަމުރެއް ނިމިއްޖެ ކަމަށް ބަލާނީ އެ އަމުރެއްގައި އެ އަމުރެއް ނިމޭނެކަމަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ ތާރީހުގައެވެ.\n33 ވަނަ މާއްދާ – މޮނިކޮން އަމުރެއްގެ މުއްދަތު އިތުރުކުރުން\n(ހ) މޮނިކޮން އަމުރެއްގެ މުއްދަތު އިތުރުކުރަންޖެހޭކަމަށް މިނިސްޓަރަށް ގަބޫލު ކުރެވިއްޖެނަމަ، އިތުރު 1 (އެކެއް) އަހަރަށް އެ އަމުރެއްގެ މުއްދަތު އިތުރުކޮށްދިނުމަށް އެދި ކޯޓަށް ހުށަހެޅިދާނެއެވެ.\n(ށ) މި މާއްދާގެ (ހ) ގައިވާ ފަދައިން މޮނިކޮން އަމުރެއްގެ މުއްދަތު އިތުރުކުރެވޭނެ އެންމެ ދިގު މުއްދަތަކީ 1 (އެކެއް) އަހަރެވެ.\n(ނ) މި މާއްދާއަށް އަމަލުކުރުމުގައި، މި ބާބުގައިވާ ހާއްސަ އިޖުރާއާތު ހިނގާނެއެވެ.\n34 ވަނަ މާއްދާ – މޮނިކޮން އަމުރެއްގެ ނެރެދިނުމަށް އެދި ކޯޓަށް ހުށަހެޅުން\n(ހ) މޮނިކޮން އަމުރެއް ނެރެދިނުމަށް އެދި މިނިސްޓަރު ކޯޓަށް ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުމެއްގައި އަންނަނިވި މައުލޫމާތު ހިމަނަންވާނެއެވެ.\nތުހުމަތުކުރާ ކުށުގެ ބާވަތް؛\nތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުގެ ކާކުކަން އަންގައިދޭ މައުލޫމާތު؛\nތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުގެ ޖިނާއީ ކުށުގެ ރެކޯޑް؛\nއަޅަން ބޭނުންވާ ފިޔަވަޅު؛\nހުށަހެޅުމާގުޅޭ އިތުރު ތަފްސީލު.\n(ށ) މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން މިނިސްޓަރު ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުމެއް ރަޖިސްޓްރާރ ބަލައިގަންނަންވާނީ، އެއަކުރުގައިވާ ހުރިހާ މައުލޫމާތެއް އެ ހުށަހެޅުމެއްގައި ހިމެނިފައިވާނަމައެވެ.\n(ނ) މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ (5) ވަނަ ނަންބަރުގައި "ފިޔަވަޅު" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، މި ގާނޫނުގެ ފަސްވަނަ ބާބުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ މޮނިޓަރކޮށް ކޮންޓްރޯލްކުރުމުގެ ފިޔަވަޅުތަކަށެވެ.\n(ރ) މި މާއްދާގެ (ށ) ގައި "ރަޖިސްޓްރާރ" ކަމުގައި ބުނެފައި އެވަނީ، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގެ ރަޖިސްޓްރާރ އަށެވެ.\n35 ވަނަ މާއްދާ – މޮނިކޮން އަމުރެއްގެ ނެރެދިނުމަށް އެދި ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުމަކާ ގުޅޭގޮތުން ކޯޓުގެ ދައުރު\n(ހ) މި ގާނޫނުގެ 34 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގައިވާފަދަ ހުށަހެޅުމެއް ކޯޓަށް ލިބުމުން، މޮނިކޮން އަމުރެއް ނެރެންވާނީ އަންނަނިވި ކަންތައްތައްތައް ކަނޑައެޅުމަށްފަހުގައެވެ.\nމިނިސްޓަރުގެ ތުހުމަތަކީ މިގާނޫނުގެ 30 ވަނަ މާއްދާއާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެ މަތިން އެކަށީގެންވާ ތުހުމަތެއްތޯ ކަނޑައެޅުން؛\nމިނިސްޓަރު ހިންގަން ހުށަހަޅާފައިވާ ފިޔަވަޅުތަކަކީ ތުހުމަތާ އެކަށީގެންވާ ފިޔަވަޅުތަކެއްތޯ ކަނޑައެޅުން.\n(ށ) މިނިސްޓަރުގެ ހުށަހެޅުމާމެދު ކޯޓުން ގޮތެއް ނިންމާއިރު ތިރީގައި އެވާ އުސޫލުން ކޯޓަށް އަމަލުކުރެވިދާނެއެވެ.\nތުހުމަތު ކުރެވޭ ފަރާތް ކޯޓަށް ހާޒިރުކުރުމެއްނެތި؛\nތުހުމަތު ކުރެވޭ ފަރާތައް އޭނާއާމެދު ހުށަހެޅުމެއް ހުށަހެޅިފައި އޮތްކަން އެންގުމަކާ ނުލައި؛\nތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތަށް އެކަން އެނގުނަސް އޭނާއަށް ނުވަތަ އޭނާ ތަމްސީލުކުރާނެ ދެވަނަ ފަރާތަކަށް ކޯޓަށް ހާޒިރުވުމުގެ ފުރުސަތު ދިނުމަކާ ނުލައި.\n(ނ) މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ (1) ވަނަ ނަންބަރުގައި ބަޔާންކުރާ ފަދައިން މިނިސްޓަރުގެ ތުހުމަތަކީ އެކަށީގެންވާ ތުހުމަތެއް ނޫންކަމަށް ކޯޓަށް ބެލެވިއްޖެނަމަ، މޮނިކޮން އަމުރެއް ނެރެދެވެން ނެތްކަމަށް ކޯޓުން ނިންމަންވާނެއެވެ.\n36 ވަނަ މާއްދާ – ކޯޓުން ނެރޭ މޮނިކޮން އަމުރުގައި ހިމަނަންޖެހޭ ކަންކަން\nކޯޓުން ނެރޭ މޮނިކޮން އަމުރުގައި އަންނަނިވި މައުލޫމާތު ހިމަނަންވާނެއެވެ.\nއަމުރު ނެރެވޭ މަގްސަދާއި ސަބަބު؛\nއަމުރު ރައްދުވާ ފަރާތުގެ ކާކުކަން އަންގައިދޭ މައުލޫމާތު؛\nތުހުމަތު ކުރެވޭ ކުށުގެ ބާވަތާއި ކުށް ކަނޑައެޅިފައިވާ ގާނޫނު؛\nއަޅާނެ ފިޔަވަޅު ނުވަތަ ފިޔަވަޅުތައް؛\nމޮނިކޮން އަމުރު ހިންގަން ފަށާނެ ތާރީހާއި އަމުރު ނިމުމަކަށް އަންނާނެ ތާރީހް؛\nއައިރު ހާޒިރުގައި ހުކުމްކޮށްފައިވާނަމަ އެކަން؛\nހުކުމްކުރި ފަނޑިޔާރުގެ ނަމާއި ސޮއި؛\nހުކުމްކުރި ކޯޓާއި ގަޒިއްޔާ ނަންބަރު؛\nހުކުމްކުރި ކޯޓުގެ ސިއްކަ.\n37 ވަނަ މާއްދާ – ހުށަހެޅުމާމެދު ކޯޓުން ވަކިގޮތެއް ނިންމަންޖެހޭނެ މުއްދަތު\n(ހ) މި ގާނޫނުގެ 34 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގައިވާފަދަ ހުށަހެޅުމެއް ކޯޓަށް ލިބޭތާ 24 (ސައުވީސް) ސަޑިއިރުގެ ތެރޭގައި، އަޑުއެހުމެއް ބާއްވައި އެހުށަހެޅުމަކާމެދު ވަކިގޮތެއް ނިންމަންވާނެއެވެ.\n(ށ) މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި "ވަކިގޮތެއް ނިންމަންވާނެ" ކަމަށްބުނެފައި އެވަނީ، މޮނިކޮން އަމުރެއް ނެރުމަށް ހުކުމް ކުރުމަށް ނުވަތަ އެފަދަ އަމުރެއް ނެރެދެވެން ނެތްކަމަށް ހުކުމް ކުރުމަށްވެ.\n38 ވަނަ މާއްދާ – މޮނިކޮން އަމުރެއް ރައްދުކުރުން\n(ހ) މޮނިކޮން އަމުރެއް ހަވާޅުކުރަންވާނީ ސީދާ އެ ރައްދުވާ މީހަކަށް ފުލުހުންނެވެ.\n(ށ) މޮނިކޮން އަމުރަކާ މީހަކު ހަވާލުނުވެއްޖެނަމަ، އެ މީހަކާ ދެ ހެކިންގެ ހާޒިރުގައި އެ އަމުރު އެމީހަކު ހުރިތަނެއްގައި ބޭއްވުމުން އެއަމުރު ރައްދުކުރެވުނީ ކަމަށް ބެލެވޭނެއެވެ.\n(ނ) މޮނިކޮން އަމުރެއް ރައްދުކުރުމަށް އެމީހަކު ހޯދާ ނުފެނިއްޖެނަމަ، އެމީހަކު ދިރިއުޅޭ ގެއެއް ނުވަތަ އިމާރާތެއްގެ ބޭރު ދޮރުގައި މޮނިކޮން އަމުރުގެ ކޮޕީއެއް ތަތްކުރުމުން އެ އަމުރު އެފަރާތަކަށް ރައްދުވީކަމަށް ބެލެވޭނެއެވެ.\n39 ވަނަ މާއްދާ – ކޯޓް އަމުރު މުރާޖައާކޮށްދިނުމަށް އެދުން\n(ހ) މި ގާނޫނުގެ ދަށުން ނެރެވޭ މޮނިކޮން އަމުރު، އެ އަމުރު ނެރޭތާ ގިނަވެގެން 90 (ނުވަދިހަ) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި މުރާޖައާކޮށްދިނުމަށް އެދި އަމުރު ރައްދުވާ ފަރާތުން ހަމަ އެކޯޓަށް ހުށަހެޅިދާނެއެވެ.\n(ށ) މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާފަދަ ހުށަހެޅުމެއް ކޯޓަށް ލިބުމުން، އެހުށަހެޅުމެއް ބަލައިގަނެ މުރާޖައާކުރާ އަޑުއެހުމެއް ބާއްވަންވާނެއެވެ.\n(ނ) މުރާޖައާކުރާ އަޑުއެހުމުގައި ކޯޓުން އަންނަނިވި ކަންތައްތައް ކަށަވަރުކުރަންވާނެއެވެ.\nމި ގާނޫނުގައި ބުނާ ޝަރުތުތައް މިނިސްޓަރުގެ ހުށަހެޅުމުގައި ފުރިހަމަވޭތޯ ބެލުން؛\nއެ ތުހުމަތު އެގޮތުގައި ދެމިއޮތްތޯ ބެލުން؛\nމޮނިކޮން އަމުރުގައިވާ ފިޔަވަޅު ނުވަތަ ފިޔަވަޅުތަކަކީ މުގްތަމައުގެ ރައްކާތެރިކަމާއި ސަލާމަތައްޓަކައި އެވަގުތައް ބޭނުންތެރި ފިޔަވަޅުތަކެއްތޯ ދެނެގަތުން؛ އަދި\nއެ ފިޔަވަޅު ނުވަތަ ފިޔަވަޅު ތަކުގެ ބޭނުންތެރިކަން ދެމިއޮތްތޯ ބެލުން.\n(ރ) މުރާޖައާކުރާ އަޑުއެހުމުގައި ކޯޓަށް ލިބިގެންވަނީ ހަމައެކަނި އަންނަނިވި ބާރުތަކެވެ.\nމޮނިކޮން އަމުރު އުވާލުން؛\nމޮނިކޮން އަމުރުގައިވާ ފިޔަވަޅެއް ނުވަތަ ފިޔަވަޅުތަކެއް އުވާލުން؛\nމޮނިކޮން އަމުރުގައިވާ ފިޔަވަޅަކަށް ނުވަތަ ފިޔަވަޅުތަކަށް ބަދަލު ގެނައުން؛\nމި އަކުރުގެ (2) ވަނަ ނަންބަރު އަދި (3) ވަނަ ނަންބަރުގެ ދަށުން ގެނެވޭ ބަދަލަށް ރިއާޔަތްކޮށް، ލުޔެއް ދިނުމުގެ މަގްސަދުގައި، މޮނިކޮން އަމުރު ނިމުމަކަށް އަންނާނެ ތާރީހަށް ބަދަލު ގެނައުން.\n(ބ) މި މާއްދާގެ (ރ) ގެ (1) ވަނަ ނަންބަރު އަދި (4) ވަނަ ނަންބަރުގައިވާ ހާލަތްތައް ފިޔަވައި، އެ އަކުރުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ އެހެން ހާލަތްތަކުގައި މޮނިކޮން އަމުރުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ތާރީހާ ހަމައަށް، އެ އަމުރު ދެމިގެން ދާނެއެވެ.\n(ޅ) މޮނިކޮން އަމުރެއްގެ މުއްދަތުގައި، މުރާޖައާކުރުމުގެ ބާރު ކޯޓަށް ލިބިގެންވަނީ އެއް ފަހަރުއެވެ. ދެވަނަ ފަހަރަށް މުރާޖައާކުރެވޭނީ މި ގާނޫނުގެ 33 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން މިނިސްޓަރު ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުމަކަށް ކޯޓުން ނެރޭ މޮނިކޮން އަމުރުގެ މުއްދަތު އިތުރުކޮށްފިނަމަ، އެ އިތުރުކުރި އިތުރުކުރުމާބެހޭ މުރާޖައާއެވެ.\n40 ވަނަ މާއްދާ – މޮނިކޮން އަމުރު އިސްތިއުނާފް ކުރުން\n(ހ) މި ގާނޫނުގެ ދަށުން ނެރެވޭ ކޮންމެ މޮނިކޮން އަމުރަކީ ގާނޫނުއަސާސީގެ 56 ވަނަ މާއްދާއާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެ މަތިން އިސްތިއުނާފް ކުރެވިދާނެ އަމުރެކެވެ.\n(ށ) މި މާއްދާގެ (ހ) ގައިވާ ފަދައިން މޮނިކޮން އަމުރެއް އިސްތިއުނާފް ކުރިކަމުގައިވިޔަސް، އިސްތިއުނާފުގެ މުއްދަތުގައި މޮނިކޮން އަމުރު ހިނގަމުންދާނެއެވެ.\n41 ވަނަ މާއްދާ – މޮނިކޮން އަމުރު މުރާޖައާކުރަމުން ގެންދިއުން\n(ހ) މޮނިކޮން އަމުރު ދެމިއޮންނަހާ ހިނދަކު، އެ އަމުރެއް ނެރެދިން ހާލަތު ދެމިއޮތްތޯ މިނިސްޓަރު ބަލަމުން ގެންދަންވާނެއެެވެ.\n(ށ) މި މާއްދާގެ (ހ) ގައިވާ ފަދައިން މުރާޖައާކުރާއިރު، ހާލަތު ދެމިއޮތުން ހުއްޓިއްޖެކަމަށް މިނިސަޓަރަށް ފެނިއްޖެނަމަ، މޮނިކޮން އަމުރު ހުއްޓާލުމަށް ނުވަތަ މި ގާނޫނުގެ 42 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ފަދައިން ފިޔަވަޅުތައް ލުއި ކުރުމަށް ނިންމަންވާނެއެވެ.\n42 ވަނަ މާއްދާ – މޮނިކޮން އަމުރަށް ބަދަލު ގެނައުން\n(ހ) މިނިސްޓަރަށް ފެނިއްޖެނަމަ އަންނަނިވި ޝަރުތުތައް ފުރިހަމަވާނެހެން މޮނިކޮން އަމުރަކަށް ބަދަލު ގެނެދިދާނެއެވެ.\nމޮނިކޮން އަމުރުގައި ހުރި ފިޔަވަޅުތަކެއް ލުއިކުރުން ނުވަތަ ފިޔަވަޅުތަކެއް މުޅިން ހުއްޓާލުން؛\nމޮނިކޮން އަމުރަށް ގެނެވޭ ބަދަލަކީ އެ އަމުރުގައިވާ ފިޔަވަޅުތަކަށް ގެނެވޭ ލުޔެއް ކަމަށް އަމުރު ރައްދުވާ ފަރާތަށް ގަބޫލުކުރެވުން.\n(ށ) މި މާއްދާގެ (ހ) ގައިވާ ފަދައިން މޮނިކޮން އަމުރަށް ބަދަލު ގެނެވޭނީ މިނިސްޓަރުގެ ލިއުމަކުންނެވެ.\n(ނ) މޮނިކޮން އަމުރު ރައްދުވާ ފަރާތަށް އޭނާއާމެދު އަޅާފައިވާ ފިޔަވަޅުތަކަށް ބަދަލެއް ގެންނަން ބޭނުންނަމަ، މިނސްޓަރަށް ފޮނުވާ ލިއުމަކުން އެކަމަށް އެދެވިދާނެއެވެ.\n(ރ) މި މާއްދާގެ (ނ) ގައިވާ ފަދަ ލިއުމެއް މިނިސްޓަރަށް ލިބިއްޖެނަމަ، އެ ލިއުމެއް ލިބޭތާ އެންމެ ގިނަވެގެން ރަސްމީ7(ހަތެއް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި އެ ހުށަހެޅުމަކާމެދު ގޮތެއް ނިންމައި އެ ނިންމި ގޮތެއް އެފަރާތައް ލިއުމުން އަންގަންވާނެއެވެ.\n(ބ) މޮނިކޮން އަމުރަށް ބަދަލު ގެނެވޭނީ އެ ބަދަލު ގެނައި ކަމުގެ ލިއުން އެމީހަކަށް ރައްދުވުމަށްފަހު އެ ލިއުމުގައި އެ ބަދަލު ތަންފީޒުކުރަން ފެށުމަށް މިނިސްޓަރު ކަނޑައަޅާފައިވާ ތާރީހެއްގައެވެ.\n43 ވަނަ މާއްދާ – މޮނިކޮން އަމުރެއް ހުއްޓާލުން\n(ހ) މިނިސްޓަރަށް ފެނިއްޖެނަމަ، މޮނިކޮން އަމުރެއް ހިނގަހިނގާ ހުންނަ ކޮންމެ ވަގުތެއްގައިވެސް މިނިސްޓަރުގެ ލިއުމަކުން މޮނިކޮން އަމުރެއް ހުއްޓާލެވިދާނެއެވެ.\n(ށ) މޮނިކޮން އަމުރެއް ހުއްޓާލެވޭނީ، އެ އަމުރު ހުއްޓާލިކަމުގެ ލިއުމުގައި އެ އަމުރު ހުއްޓާލާކަމަށް މިނިސްޓަރު ކަނޑައަޅާފައިވާ ތާރީހުގައެވެެ.\n(ނ) މޮނިކޮން އަމުރު ރައްދުވާ ފަރާތަށް، އޭނާގެ މައްޗަށް ކޮށްފައިވާ އަމުރު ހުއްޓާލުމަށް އެދި މިނިސްޓަރަށް ފޮނުވާ ލިއުމަކުން އެކަމަށް އެދެވިދާނެއެވެ.\n(ރ) މި މާއްދާގެ (ނ) ގައިވާ ފަދަ ލިއުމެއް މިނިސްޓަރަށް ލިބިއްޖެނަމަ، އެ ލިއުމެއް ލިބޭތާ އެންމެ ގިނަވެގެން ރަސްމީ7(ހަތެއް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި އެހުށަހެޅުމަކާމެދު ގޮތެއް ނިންމާ އެ ނިންމި ގޮތެއް އެ ފަރާތަކަށް ލިއުމުން އަންގަންވާނެއެވެ.\n(ބ) މި މާއްދާގެ ދަށުން ހުއްޓާލެވޭ މޮނިކޮން އަމުރެއް އަލުން ހިންގާކަށް ނުފެއްޓޭނެއެވެ.\nމޮނިޓަރކޮށް ކޮންޓްރޯލްކުރުމުގެ ފިޔަވަޅުތައް\n44 ވަނަ މާއްދާ – ފިޔަވަޅުތައް އެޅުމުގައި އަމަލުކުރަންވި އާންމު އުސޫލު\n(ހ) ތުހުމަތު ކުރެވޭ ފަރާތެއް މޮނިޓަރކޮށް ކޮންޓްރޯލް ކުރުމަށްޓަކައި، މޮނިކޮން އަމުރެއް މެދުވެރިކޮށް މި ބާބުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ފިޔަވަޅުތައް އެޅުމުގެ ބާރު ކޯޓަށް ލިބިގެންވެއެވެ.\n(ށ) މި ގާނޫނުގެ 46 ވަނަ މާއްދާއިން ފެށިގެން 59 ވަނަ މާއްދާގެ ނިޔަލަށް ބަޔާންކޮންފައިވާ ފިޔަވަޅުތަކަކީ، މޮނިކޮން އަމުރެއް މެދުވެރިކޮށް އެކުއެކީގައި އެޅިދާނެ ފިޔަވަޅުތަކެއްކަމުގައި ވީނަމަވެސް، މި ގާނޫނުގެ މަގްސަދައްޓަކައި، އެ ފިޔަވަޅުތަކަކީ އޭގެ ޒާތުގައި ވަކި ވަކި ފިޔަވަޅުތަކެކެވެ.\n45 ވަނަ މާއްދާ – ތުހުމަތު ކުރެވޭ ކުޑަކުދިންގެ މައްޗަށް މޮނިޓަރކޮށް ކޮންޓްރޯލްކުރުމުގެ ފިޔަވަޅު ހިންގުން\nއެހެން ގާނޫނެއްގައި އެހެން ގޮތަކަށް ބަޔާންކޮށްފައި ވީނަމަވެސް، މި ގާނޫނުގެ ދަށުން ތުހުމަތު ކުރެވޭ ފަރާތަކީ 18 (އަށާރަ) އަހަރު ނުފުރޭ ކުއްޖެއްކަމުގައި ވިޔަސް، އެކުއްޖަކަށް 14 (ސާދަ) އަހަރު ފުރިފައިވާނަމަ، މި ގާނޫނުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ މޮނިޓަރކޮށް ކޮންޓްރޯލުކުރުމުގެ ފިޔަވަޅުތައް އެކުއްޖެއްގެ މައްޗަށް ހިންގޭނެއެވެ.\n46 ވަނަ މާއްދާ – މޮނިޓަރކޮށް ކޮންޓްރޯލްކުރުން: ދިރިއުޅޭ ތަން\n(ހ) ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތެއް ދިރިއުޅޭ ތަން މޮނިޓަރކޮށް ކޮންޓްރޯލްކުރުމުގެ ގޮތުން އަންނަނިވި ފިޔަވަޅުތަކުގެ ތެރެއިން ފިޔަވަޅެއް އެޅިދާނެއެވެ.\nތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ވަކި ތަނެއްގައި ދިރިއުޅެން އެންގުން؛\nތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ދިރިއުޅޭ ތަނެއްގައި އުޅޭ މީހުންގެ ނުވަތަ އުޅޭނެ މީހުންގެ މައުލޫމާތު ދިނުމަށް އެންގުން؛\nދިރިއުޅޭ ތަނަކުން ނުވަތަ ސަރަހައްދަކުން ނުވަތަ ރަށަކުން، ވަކި ވަގުތުތަކެއްގައި ފޭބުން ނުވަތަ ނުކުތުން މަނާކުރުން؛\n(ށ) މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ (1) ވަނަ ނަންބަރުގައި "ވަކި ތަނެއްގައި" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، އަންނަނިވި ތަންތަނުގެ ތެރެއިން ތަނަކަށެވެ.\nއެ މީހެއްގެ އަމިއްލަ ގެ ނުވަތަ ދިރިއުޅެމުންދާ ތަން؛\nއެ މީހެއްގެ އަމިއްލަ ގެއެއް ނުވަތަ މައިންބަފައިންގެ ގެއެއް އެހެން ރަށެއްގައި ހުރިނަމަ އެ ގެއެއް؛\nއެ މީހަކާ ގުޅުން އޮތް އެހެން ގެއެއް ނުވަތަ އެހެން ރަށެއްގައި ހުރި ގެއެެއް؛\nއެ މީހަކު ދިރިއުޅޭނެ ތަނެއް ނެތްނަމަ މިނިސްޓަރުގެ ހުށަހެޅުމުގެ މަތިން ކޯޓުން ކަނޑައަޅާ ތަނެއް.\n47 ވަނަ މާއްދާ – މޮނިޓަރކޮށް ކޮންޓްރޯލްކުރުން: ދަތުރުފަތުރު\n(ހ) ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ވަކި ސަރަހައްދަކުން ނުކުތުން ނުވަތަ ވަކި ރަށަކުން ފޭބުން އަދި އެ ރަށަކުން ނުވަތަ އެ ސަރަހައްދަކުން ބޭރުގައި ދަތުރުފަތުރު ކުރުން މަނާކުރެވިދާނެއެވެ.\n(ށ) ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ވަކި ސަރަހައްދަކަށް ވަނުން ނުވަތަ ވަކި ރަށަކަށް އެރުން އަދި އެ ރަށެއްގެ ނުވަތަ އެ ސަރަހައްދެއްގެ ތެރޭގައި ދަތުރުފަތުރުކުރުން މަނާކުރެވިދާނެއެވެ.\n(ނ) ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ދިވެހިރާއްޖެއިން ބޭރަށް ފުރާނަމަ މިނިސްޓަރުގެ ހުއްދަ ލިއުމުން ލިބިގެން މެނުވީ ދިވެހިރާއްޖެއިން ބޭރަށް ފުރުން މަނާކުރެވިދާނެއެެވެ.\n48 ވަނަ މާއްދާ – މޮނިޓަރކޮށް ކޮންޓްރޯލްކުރުން: ފައިސާ\n(ހ) ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުގެ ފައިސާ މޮނިޓަރކޮށް ކޮންޓްރޯލް ކުރުމުގެ ގޮތުން އަންނަނިވި ފިޔަވަޅުތަކުގެ ތެރެއިން ފިޔަވަޅެއް އެޅިދާނެއެވެ.\nތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުގެ ބޭންކް އެކައުންޓްގެ މައުލޫމާތު މިނިސްޓަރަށް ދިނުމަށް އެންގުން؛\nމާލީ ހިސާބުތައް އެނގޭނެ އެކައުންޓް ސްޓޭޓްމެންޓެއް މިނިސްޓަރަށް ފޯރުކޮށްދިނުމަށް އެންގުން.\n(ށ) މި މާއްދާގައި "ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުގެ ބޭންކް އެކައުންޓް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، އެމީހެއްގެ އަމިއްލަ ނަމުގައި އޮންނަ އެކަންއުންޓް ތަކަށާއި، އެ މީހެއްގެ ކޮންޓްރޯލް ހިނގާ ކުންފުންޏެއްގެ އެކައުންޓް ހިމެނޭ ގޮތަށެވެ.\n49 ވަނަ މާއްދާ – މޮނިޓަރކޮށް ކޮންޓްރޯލްކުރުން: މުދާ\n(ހ) ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުގެ މުދާ މޮނިޓަރކޮށް ކޮންޓްރޯލްކުރުމުގެ ގޮތުން ތުހުމަތު ކުރެވޭ ފަރާޓުގެ އަމިއްލަ މިލްކުގައި ހުރި ހުރިހާ މުދަލާބެހޭ މައުލޫމާތު ހާމަކުރުމަށާއި އަދި އެ މުދާ ބަލަން ބޭނުންވެއްޖެނަމަ ދެއްކުމަށް އެންގިދާނެއެވެ.\n(ށ) މި މާއްދާގައި މުދާކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ތިރީގައި އެވާ މުދާ ހިމެނޭ ގޮތުންނެވެ.\nއެ މީހެއްގެ އަމިއްލަ މުދާ؛\nއެ މައްޗަށް އެ މީހެއްގެ ބާރު ފޯރުވޭ ނުވަތަ މަސްލަހަތެއް އޮތް މުދާ.\n50 ވަނަ މާއްދާ – މޮނިޓަރކޮށް ކޮންޓްރޯލްކުރުން: މުއާސަލާތީ ވަސީލަތްތައް\n(ހ) ތުުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ބޭނުންކުރާ ހުރިހާ މުއާސަލާތީ ވަސީލަތްތަކެއް މޮނިޓަރކޮށް ކޮންޓްރޯލުކުރުމުގެ ގޮތުން އަންނަނިވި ފިޔަވަޅުތަކުގެ ތެރެއިން ފިޔަވަޅެއް އެޅިދާނެއެވެ.\nބޭނުންކުރާ މުއާސަލާތީ އާލާތް ބެލުމަށް މިނިސްޓަރު ބޭނުންވެއްޖެނަމަ ކޮންމެ ވަގުތެއްގައިވެސް އެ އެއްޗެއް ދެއްކުމަށް އެންގުން؛\nމިނިސްޓަރުގެ އެންގުމަށް ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުގެ އެންމެހައި މުއާސަލާތީ ވަސީލަތްތަކެއް އަޑުއަހައި، ބަލައި، މޮނިޓަރކޮށް ރެކޯޑް ކުރުން.\n(ށ) މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ (1) ވަނަ ނަންބަރުގައިވާ ގޮތަށް މިނިސްޓަރު ވަގުތީ ގޮތުން އަތުލާ އެއްޗެހި، އެ އެއްޗެއްގައި ހުރި މައުލޫމާތެއް ނެގުމަށްފަހު އެ އެއްޗެއް އަންބުރާ ދެވިދާނެއެވެ.\n(ނ) "މުއާސަލާތީ އާލާތް" ކަމަށް މި މާއްދާގައި ބުނެފައި އެވަނީ، އެކި ވައްތަރުގެ ފޯނު، އެކި ވައްތަރުގެ ކޮމްޕިއުޓަރު، ޓެބްލެޓް އަދި މިނޫންވެސް ސިމެއް ބޭނުންކޮށްގެން ނުވަތަ އިންޓަނެޓް ބޭނުންކޮށްގެން ނުވަތަ އެނޫންވެސް ގޮތަކަށް މުއާމަލާތްކުރެވޭ ކޮންމެ އެޗަކަށެވެ.\n51 ވަނަ މާއްދާ – މޮނިޓަރކޮށް ކޮންޓްރޯލްކުރުން: ފުލުހުންގެ މަރުކަޒަށް ހާޒިރުވާން އެންގުން\n(ހ) ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ވަކި ގަޑިއަކަށް، ވަކި ދުވަސްތަކެއްގައި އަދި ކަނޑައެޅިފައިވާ ވަކި ގޮތެއްގެ މަތިން ފުލުހުންގެ މަރުކަޒަކަށް ހާޒިރުވަމުން ގެންދިއުމަށް އެންގިދާނެއެެވެ. މިގޮތައް ހާޒިރުވާއިރު، ފުލުހުން އަންގާ އެންގުންތަކަށް އަމަލުކުރަންވާނެއެވެ.\n(ށ) މި މާއްދާގެ ދަށުން ފިޔަވަޅު އަޅަން ކޯޓުން އަމުރު ކުރާއިރު، ފުލުހުންގެ މަރުކަޒެއް ނެތް ރަށްރަށުގައި އެ ރަށެއްގެ ރަށު ކައުންސިލަށް މިކަން ކުރުމުގެ ހުއްދަ ދެވިދާނެއެވެ.\n52 ވަނަ މާއްދާ – މިނިސްޓަރު ކަނޑައަޅާ ރިހެބިލިޓޭޓިވް ޕްރޮގްރާމެއްގައި ބައިވެރިވުން\nތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް މިފަދަ ކުށްކުރުމުން ދުރުކޮށް އެފަރާތް މުޖުތަމައަށް އަނބުރާ ގެނައުމުގެ މަގްސަދުގައި މިނިސްޓަރު ކަނޑައަޅާ ރިހެބިލިޓޭޓިވް ޕްރޮގްރާމެއްގައި ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ބައިވެރިވުމަށް އެންގިދާނެއެވެ.\n53 ވަނަ މާއްދާ – މޮނިޓަރކޮށް ކޮންޓްރޯލްކުރުން: ވަސީލަތްތައް\n(ހ) ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުގެ އަމަލުތައް ދަނެގަނެ، އެފަރާތް އުޅޭ ނޫޅެ ތަން ދަނެގަތުމަށާއި، އޭނާގެ މުއާސަލާތީ ގުޅުންތައް ދަނެގަތުމަށްޓަކައި ނުވަތަ އެހެން ކަމެއްވެސް ދަނެގަތުމަށްޓަކައި އިލެކްޓްރޯނިކް އާލާތްތަކެއް އެމީހެއްގެ ހަށިގަނޑުގައި ނުވަތަ ދިރިއުޅޭ ތަނެއްގައި ނުވަތަ އޭނާގެ ބާރު ފޯރާ އެހެން ތަނެއްގައިވެސް ހަރުކުރުމަށް އެންގިދާނެއެވެ.\n(ށ) މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ފިޔަވަޅު އެޅުމައްޓަކައި އެކަމަށް ބޭނުންތެރިވާ އާލާތް ކަނޑައަޅާނީ މިނިސްޓަރު އެކަމަށް އެދި ހުށަހެޅުމުން ކޯޓުން ނެރޭ މޮނިކޮން އަމުރުގައެވެ.\n(ނ) މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ އާލާތް ހަރުކުރުމަށްޓަކަިއ މޮނިކޮން އަމުރު ރައްދުވާފަރާތުގެ ފުރިހަމަ އެއްބާރުލުން ދޭންވާނެއެވެ. މީގެތެރޭގައި:\nއެމީހަކު ދިރިއުޅޭ ތަނެއްގައި އެއްޗެއް ހަރުކުރާނަމަ އެތަނަކަށް ވަދެ އެ އެއްޗެއް ހަރުުކުރުމަށާއި އަދި އެ އެއްޗެއް ހަރުކުރުމަށް ބޭނުންވާ ކަންކަން ކުރުމަށް (މީގެތެރޭގަި ފާރުން ލޯވަޅެއް ތޮރުފުން، ކޭބަލްއެއް އެޅުން، އަދި މިނޫންވެސް މިފަދަ ކަންކަން ކުރުމަށް)؛\nއެމީހެއްގެ ހަށިގަނޑުގައި އެއްޗެއް ހަރުކުރާނަމަ އެކަމެއް ނިމެންދެން ކިޔަމަންތެރިކަމާއެކު އިނުން؛\nހަރުކުރެވޭ އެއްޗެއް ބަލަހައްޓަން އެ ހަރުކުރާ ފަރާތުން އަންގާ ގޮތަށް ބަލަހައްޓަމުން ގެންދިއުން (މީގެތެރޭގައި ބެޓެރީ ޗާޖުކުރަންޖެހޭ އެއްޗެހީގެ ބެޓެރީ އެބުނާ ހަމަތަކަކުން ޗާޖުކުރަމުން ގެންދިއުމާއި، ކަރަންޓު ފޯރުކޮށްދިނުމާއި އެފަދަ އެހެނިހެން ކަންކަން ކުރަމުން ގެންދިއުން).\n(ރ) މި މާއްދާގެ ދަށުން ހަރުކުރެވޭ ތަކެތި ރަނގަޅުތޯ ބެލުމަށާއި އެތަކެތީގެ އެކިއެކި މަސައްކަތްތައް ކުރުމަށް އެމީހެއްގެ ގެއަށް ވަންނަންޖެހޭ ވަގުތުތަކުގައި އެގެއަކަށް ވަނުމުގެ ހުއްދަ އެ މަސައްކަތްކުރާ ބަޔަކަށް ދިނުމަށް ކޯޓަށް އެނިގިދާނެއެވެ.\n(ބ) މި މާއްދާގެ ދަށުން ހަރުކުރެވޭ ތަކެތީގެ މަސައްކަތްތައް އެ މަސައްކަތުގެ ހުނަރު ހުރި އަމިއްލަ ފަރާތަކާ ހަވާލުކުރުމުގެ އިހްތިޔާރު މިނިސްޓަރަށް ލިބިގެންވެެއެވެ.\n54 ވަނަ މާއްދާ – ވަދެ ބަލައި ފާސްކުރުން\nތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތެއްގެ ގެދޮރަށް ވަދެ، ބަލައި ފާސްކުރުމުގެ ގޮތުން އަންނަނިވި ފިޔަވަޅުތަކުގެ ތެރެއިން ފިޔަވަޅެއް އެޅިދާނެއެވެ.\n(ހ) ކޮންމެ ވަގުތެއްގައިވެސް މީހަކު ހުއްޓުވައި، ހަށިގަނޑު ބަލައި ފާސްކުރުން؛\n(ށ) މޮނިކޮން އަމުރެއް ރައްދުކުރުމަށްޓަކައި އެ އަމުރު ރައްދުވާ ފަރާތް ހުރިކަމަށް ގަބޫލުކުރެވޭ ތަނަކަށް ވަދެ، އެމީހަކު ހޯދުމަށް އެތަނެއް ބަލައި ފާސްކުރުން؛\n(ނ) އަމުރުގައި ބުނެފައިވާ އެޑްރެސް ނޫން އެޑްރެހަކަށްވެސް، ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް އެތަނެއްގައި އުޅޭކަމަށް ތުހުމަތު ކުރެވޭނަމަ، ވަދެ ބަލައި ފާސްކުރުން؛\n(ރ) މޮނިކޮން އަމުރެއް އެމީހަކަށް ރައްދުކުރުމަށްފަހު ނުވަތަ ރައްދުކުރުމުގެ މަސައްކަތް ހިނގާ ވަގުތުގައި، އެމީހަކު ހުރި ތަނެއް، ބަލައި ފާސްކޮށް، އެމީހެއްގެ ހަށިގަނޑު ބަލައި ފާސްކުރުން.\n55 ވަނަ މާއްދާ – މޮނިކޮން އަމުރެއްގައި ހުރި މީހަކު ފިލައިފިކަމަށް ތުހުމަތު ކުރެވިގެން ވަދެ، ބަލައި ފާސްކުރުން\nތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ފިލާފާނެކަމަށް މިނިސްޓަރަށް ތުހުމަތު ކުރެވިއްޖެނަމަ، އެމީހަކު ބެހެއްޓިފައިވާ ގެއަކަށް ނުވަތަ އިމާރާތަކަށް ވަދެ، އެމީހަކު ހުރިތޯ ބެލުމަށާއި، އެމީހަކު ހޯދުމަށް ބޭނުންވާ މައުލޫމާތު އެއްކުރުމަށް، އެތަނެއް ބަލައި ފާސްކުރުމުގެ ފިޔަވަޅު އެޅިދާނެއެވެ.\n56 ވަނަ މާއްދާ – މޮނިކޮން އަމުރާ އެއްގޮތައް އަމަލުކުުރޭތޯ ބެލުމަށް ވަދެ، ބަލައި ފާސްކުރުން\nތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުގެ މައްޗަށް އަޅާފައިވާ ފިޔަވަޅުތަކާ އެއްގޮތައް އަމަލުކުރޭތޯ ބެލުމަށް ކޮންމެ ވަގުތެއްގައިވެސް އެމީހަކު ބެހެއްޓިފައި ހުރި ގެއަކަށް ނުވަތަ އިމާރާތަކަށް ވެދެ، ބަލައި ފާސްކުރުމުގެ ފިޔަވަޅު އެޅިދާނެއެވެ.\n57 ވަނަ މާއްދާ – ތަކެތި އަތުލައި ހިފެހެއްޓުން\n(ހ) މި ބާބުގެ ދަށުން ވަދެ، ބަލައި ފާސްކުރުމުގެ ތެރޭގައި، ތިރީގައި އެވާ ތަކެތި މި މާއްދާއާ އެއްގޮތްވާގޮތުގެ މަތިން ހިފެހެއްޓިދާނެއެވެ.\nހެއްކެއްގެ ގޮތުުގައި ބޭނުންކުރެވިދޭނެ ކޮންމެ އެއްޗެއް؛\nއެއްޗެއް ފޮރުވަފާނެކަމަށް ނުވަތަ، ގެއްލުވާލަފާނެކަމަށް ނުވަތަ، ބަދަލުޖެގެނެސްފާނެކަމަށް ނުވަތަ، ހަލާކުކޮށްލަފާނެކަމަށް، ނުވަތަ ނައްތާލަފާނެކަމަށް ފެންނާތީ އަތުލެވޭ ތަކެތި؛\nއެމީހެއްގެ މައްޗަށް ހިންގޭ ނުވަތަ ހިންގިފައިވާ އަމުރެއް ތަންފީޒުކުރުމަށް ހުރަސްއެޅިދާނެކަމަށް ފެންނަ ކޮންމެ އެއްޗެއް؛\nއެމީހެއްގެ މައްޗަށް ހިންގުނު އަމުރަކާ ހިލާފުވިކަމުގެ ހެއްކެއްގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރެވިދާނެ ކަމަށް ފެންނަ ކޮންމެ އެއްޗެއް.\n(ށ) މި މާއްދާގެ ދަށުނ ްތަކެތި ހިފަހައްޓަންވާނީ ގޭގެ ވެރިފަރާތް ނުވަތަ ދެ ހެކީންގެ ކުރިމަތީގައެވެ.\n(ނ) މި މާއްދާގެ ދަށުން ހިފަހައްޓާ ތަކެތީގެ ލިސްޓެއް، ގޭގެ ވެރިފަރާތް ނުވަތަ އެފަރާތް ތަމްސީލުކުރާ ފަރާތައް ނުވަތަ އެފަދަ ހައިސިއްޔަތެއް ލިބިފައިވާ ފަރާތަށް އެތަކެތި ހިފަހައްޓާ ވަގުތުގައި، ފުލުހުން ދޭންވާނެއެވެ.\n58 ވަނަ މާއްދާ – ފިންގަރ ޕްރިންޓާއި އެހެނިހެން ހެކި\n(ހ) ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުގެ ފިންގަރ ޕްރިންޓް ނުވަތަ ކުޑަކަމުދާ އެއްޗެހި ނުވަތަ މިނޫންވެސް ހަށިގަނޑުގެ އެހެން ކޮން ތަނަކުންވެސް ސާމްޕަލެއް ފުލުހުންނަށް ދިނުމަށް ކޯޓަށް އަމުރު ކުރެވިދާނެއެވެ.\n(ށ) މި މާއްދާގެ (ހ) ގައިވާ ފަދަ ސާމްޕަލެއް ނެގުމަށްޓަކައި ފުލުހުންނަށް އެމީހަކު ފުލުހުންގެ އިދާރާއަކަށް ހާޒިރު ކުރެވިދާނެއެވެ. ނުވަތަ ވަކި ގަޑިއެއްގައި ހާޒިރުވާން އެންގިދާނެއެވެ.\n(ނ) މި މާއްދާގެ (ހ) ގައިވާ ފަދަ ސާމްޕަލެއް ދިނުމަށް ތުހުމަތު ކުރެވޭ ފަރާތް އިންކާރުކޮށްފިނަމަ، އެމީހަކު އެކުރަނީ ކުށެކެވެ.\n59 ވަނަ މާއްދާ – ފޮޓޯ ނެގުން\nމޮނިކޮން އަމުރެއްގައި، މި މާއްދާއާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެ މަތިން ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުގެ ފޮޓޯ ނެގުމަށް ކޯޓަށް ކަނޑައެޅިދާނެއެވެ.\n(ހ) ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުގެ ފޮޓޯ މިނިސްޓަރު ކަނޑައަޅާ ތަނެއްގައި އަދި ކަނޑައަޅާ ވެގުތެއްގައި ނެގުން؛\n(ށ) ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ދިރިއުޅޭ ތަނެއްގެ ނުވަތަ ގެންގުޅޭ ނުވަތަ ބޭނުންކުރާ އެއްޗެއްގެ ފޮޓޯ ނެގުން.\nމޮނިކޮން އަމުރަކާ ހިލާފުވުމުގެ ކުށް\n60 ވަނަ މާއްދާ – މޮނިކޮން އަމުރަކާ ހިލާފުވުން\n(ހ) މޮނިކޮން އަމުރެއްގެ ދަށުން ފިޔަވަޅު އަޅާފައިހުރި މީހަކު، އެކަީގެންވާ ސަބަބެއް ނެތި، މޮނިކޮން އަމުރުގެ އެއްވެސް ފިޔަވަޅަކާ ހިލާފްވެއްޖެނަމަ އެމީހަކު އެކުރީ ޖިނާއީ ކުށެކެވެ.\n(ށ) މި މާއްދާގެ (ހ) ގައިވާ ކުށުގެ އަދަބަކީ ގިނަވެގެން 18 (އަށާރަ) މަސްދުވަސް ގޭބަންދުކުރުން ނުވަތަ ޖަލަށްލުމެވެ.\n(ނ) މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާފަދަ ކުށެއް ކުރި މީހެއްގެ ތަހުގީގު ފެށި ޝަރީއަތުން ގޮތެއް ކަމޑައެޅުމާ ދޭތެރޭ އެމީހަކު ބަންދުގައި ބަހައްޓަން މިނިސްޓަރަށް ފެނިގެން އެކަން ލިއުމަކުން ކޯޓުގައި އެދެފިނަމަ ކޯޓުން އެކަމަށް އިޖާބަދީ، ތަހުގީގާއި ޝަރީއަށް ނިމެންދެން، މިނިސްޓަރު ކަނޑައަޅާ ތަނެއްގައި އެމީހަކު ބަންދުކޮށްފައި ބެހެއްޓުމުގެ އަމުރެއް ނެރެންވާނެއެވެ.\n61 ވަނަ މާއްދާ – އުވާލެވޭ ގާނޫނު\nމި ގާނޫނަށް އަމަލުކުރަން ފެށުމާއެކު، ގާނޫނު ނަނަބަރު 10/1990 (ދިވެހިރާއްޖޭގައި ޓެރަރިޒަމް މަނާކުރުމުގެ ގާނޫނު) އުވުނީއެވެ.\n62 ވަނަ މާއްދާ – ގާނޫނަށް އަމަލުކުރަން ފެށުން\nމި ގާނޫނަށް އަމަލުކުރަން ފަށާނީ، މި ގާނޫނު ފާސްވެ، ތަސްދީގުކޮށް، ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓުގައި ޝާއިުކުރާ ދުވަހުން ފެށިގެންނެވެ.\n63 ވަނަ މާއްދާ – ގަވައިދު ހެދުން\n(ހ) ޓެރަރިޒަމް މަނާކުރުމާއި ހުއްޓުވުމާއި ގުޅޭގޮތުން މި ގާނޫނުގައި ބަޔާންވެގެންވާ އުސޫލުތަކަށް އަމަލުކުރުމަށްޓަކައި ހަދައި ހިންގަންޖެހޭ ގަވައިދުތައް މި ގާނޫނަށް އަމަލުކުރާ ތާރީހުން ފެށިގެން6(ހައެއް) މަސްދުވަހުގެ ތެރޭގައި ހަދައި އިއުލާންކުރަންވާނެއެވެ.\n(ށ) މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ހެދޭ އެއްވެސް ގަވައިދަކީ، މި ގާނޫނުގެ މަގުސަދުތަކާ ފުށުއަރާ، ނުވަތަ މި ގާނޫނުން އަމަލުކުރުމަށް ލާޒިމުކުރާ ހާއްސަ އިޖުރާއަތުތައް ނަފީވާނެ، ނުވަތަ އެ އިޖުރާއަތުތަކަށް އަމަލުކުރުމަށް ހުރަސްއެޅޭނެ ގަވައިދަކަށް ވެގެން ނުވާނެއެވެ.\n(ނ) މި މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ގަވައިދު ހަދާނީ މިނިސްޓަރެވެ.\n64 ވަނަ މާއްދާ – މާނަކުރުން\nމި ގާނޫނުގައި އެހެން ގޮތަކަށް ބަޔާންކޮށްފައި ނުވާހާހިންދަކު، އަންނަނިވި އިބާރާތްތަކާއި ލަފްޒުތަކަށް ދީފައި އެވަނީ، އެ އިބާރާތްތަކާއި ލަފްޒުތަކާ ގުޅިގެން ތިރީގައި ދީފައިވާ މާނަކުރުމެވެ.\n(ހ) "ނުރައްކާތެރި ހަތިޔާރު" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ބަޑިއާއި ވަޒަން ފޮނުވާގޮތައް ހަދާފައި ހުންނަ އެހެން ބާވަތްތަކުގެ ވަސީލަތްތަކާއި، ތޫނު ހަތިޔާރާއި، ކޯރާޑިއާއި، ވަޅިއާއި، ރޭޒަރުތިލައާއި، މިފަދަ އެއްޗެހި ހިމެނޭނެހެންނެވެ.\n(ށ) "ކޮންޓްރޯލް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، މީހެއްގެ މިނިވަންކަމަށް ވަކި އިންތަކަކާއި މިންތަކެއް ކަނޑައަޅައި، އެ އިންތަކާއި މިންތަކުގެ ތެރޭގައި އެމީހެއްގެ މިނިވަންކަން ހިފެހެެއްޓުމެވެ.\n(ނ) "މިނިސްޓަރު" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، މިނިސްޓަރ އޮފް ހޯމް އެފެއާޒަށެވެ.\n(ރ) "މޮނިޓަރ" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، މީހަކު އުޅޭނޫލޭގޮތް ބަލަމުން ގެންދިއުމެވެ.\n(ބ) "މޮނިކޮން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، މޮނިޓަރ ކުރުމާއި ކޮންޓްރޯލް ކުރުމަށެވެ.\n(ޅ) "ފަނާކުރަނިވި މާއްދާ" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ގޮވާތަކެއްޗާއި، އަލިފާންރޯވެދާފަދަ ތަކެއްޗެވެ. އޭގެތެރޭގައި ވަކިވަގުތެއް ޖެހުމުން ގޮވާ ގޮތަށް ހަދާފައި ހުންނަ ތަކެއްޗާއި، ގޮވާނެ ވަކި ގޮތެއް ރޭވިފައި ހުންނަ ތަކެއްޗާއި، ވިހައާއި، ވިހަގޭހާއި، މީހުން މަރުވެދާފަދަ ބަޔޮލޮޖިކަލް ނުވަތަ ކެމިކަލް މާއްދާތަކާއި، ރޭޑިއޯއެކްޓިވް މާއްދާތައް ހިމެނޭ ގޮތަށެވެ.\n(ކ) "ގައުމީ ސަލާމަތާބެހޭ މަޖިލިސް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ގާނޫނު ނަންބަރު 1/2008 (ސިފައިންގެ ގާނޫނު) ގެ 13 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގައުމީ ސަލާމަތާބެހޭ މަޖިލީހެވެ.\n(އ) ގާނޫނު ތަންފީޒުކުރާ ފަރާތް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، މި ގާނޫނުގެ ދެވަނަ ބާބުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ޓެރަރިޒަމްގެ އަމަލުތަކާ ގުޅިގެން އެކަންކަން ހުއްޓުވުމަށްޓަކައި، ކައުންޓަރ ޓެރަރިޒަމްގެ މަސައްކަތް ކުރުމަށް ރައީސުލްޖުމުހޫރިއްޔާ ކަނޑައަޅާ ފަރާތަށާއި، މި ގާނޫނުގެ ދަށުން ކުށްކުރާކަމަށް ތުހުމަތުކުރެވޭ މީހުންގެ ތަހުގީގާއި އަދި މި ގާނޫނުގެ ތިންވަނަ އަދި ހަތަރުވަނަ ބާބުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކަންކަން ކުރުމަށްޓަކައި މިނިސްޓަރާއި، ދިވެހި ފުލުހުންގެ ހިދުމަތާއި އަދި އެނޫނަސް ގާނޫނު ތަންފީޒުކުރުމުގެ ގާނޫނީ ބާރު ލިބިފައިވާ ދައުލަތުގެ އެހެން މުވައްސަސާތައް ހިމެނޭ ގޮތަށެވެ.\n(ވ) "ގޮވާތަކެތި" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، އާންމު ބޭނުންތަކަށް ބޭނުންކުރުމަށް މަނާކުރެވިފައިވާ ނުވަތަ އެ ބޭނުންކުރުމަށްޓަކައި ސަރުކާރުގެ ހުއްދަ ހޯދަންޖެހޭ އެއްޗެހީގެ ތެރެއިން އޭގެ ޒާތުގައި ގޮވާ ކޮންމެ ވަސީލަތަކަށެވެ.\nޓެރަރިޒަމުގެ ކުށުގައި ފުލުހުންގެ ބެލުމުގެ ދަށުގައިވާ މީހުން ގާނޫނީ ވަކީލެއްގެ އެހީތެރިކަން ހޯދުމުގެ ގަވާއިދު (ގަވާއިދު ނަންބަރު 1/2018)\ngNn_ގާނޫނު ނަންބަރ 2015-32.pdf


Bageechaagai gasindhan ulhenikoh bandah valhieh herihje\nބަގީޗާގައި ގަސްއިންދަން އުޅެނިކޮށް ބަނޑަށް ވަޅިއެއް ހެރިއްޖެ\nއަންހެންމީހާގެ ބަނޑަށް ވަޅި ހެރުނީ މި ބަގީޗާގައި މަސައްކަތް ކުރަނިކޮށް\nބަގީޗާގައި ގަސް އިންދަން އުޅެނިކޮށް ދިމާވި އެކްސިޑެންޓެއްގައި ސްވިޒަލެންޑްގެ އަންހެނެއްގެ ބަނޑަށް ވަޅިއެއް ހެރިއްޖެ އެވެ. މި މީހާ ބަނޑު ވަތަށް ވަޅި މައްޗަށް ވެއްޓުނު ގޮތެއް މި ޚަބަރުގައި ބުނެފައެއް ނުވެ އެވެ. އެ މީހާ އަކީ އެކަނި ދިރިއުޅޭ މީހަކަށް ވާތީ ބަޔަކު މީހުންނަށް އޭނާ ވެއްޓި ބަނޑަށް ވެޅި ހެރިފައި އޮއްވާ ފެނުނީ ވެސް އެ ހާދިސާ ހިނގިތާ އެތައް އިރެއް ފަހުންނެވެ.\nއުމުރުން 83 އަހަރުގެ އަންހެންމީހާ އިމަޖެންސީގައި ހޮސްޕިޓަލަށް ގެންގޮސް ފަރުވާ ދެމުންދާ ކަމަށާއި އޭނާގެ ހާލު ރަނގަޅުވަމުން އަންނަކަމަށް ސްވިސް ފުލުހުން ބުނެފައި ވެއެވެ.\nއަންހެންމީހާ ބަނޑަށް ހެރުނު ވަޅީގެ ދިގުމިނުގައި 18 ސެންޓިމީޓަރު ހުއްޓެވެ. މި އަންހެންމީހާ އަށް ފަރުވާ ދިން ޑޮކްޓަރުން ލިޔެފައިވާ ރިޕޯޓެއް ސޯޝަލް މީޑިއާގައި ދައުރުވެ އަންހެންމީހާގެ ވާހަކަ ވައިރަލްވީ އެވެ.\nޑޮކްޓަރުން މި ރިޕޯޓު ތައްޔާރުކުރީ މިއީ ވަރަށް މަދުން ނޫނީ ދިމާ ނުވާ ކަހަލަ ހާދިސާއަކަށް ވެފައި އަންހެންމީހާގެ ބަނޑަށް ވަޅި ހެރިފައި އިން އިރު އޭނާ އޮތް ނާޒުކު ހާލަތުގެ ސަބަބުންނެވެ. އަދި ފުރާނައަށް ވަރަށް ނުރައްކާވެފައި އޮތް އަންހެންމީހާ ސަލާމަތް ކުރުމުގައި ޑޮކްޓަރުންނަށް ހޯދުނު ކާމިޔާބީ މި ރިޕޯޓުގައި ފާހަގަ ކޮށްފައި ވެއެވެ.\nއަންހެންމީހާ ބަނޑަށް ވަޅިހެރިފައި އޮތް ގޮތުގެ ގްރެފިކް ފޮޓޯތަކެއް ވެސް މި ރިޕޯޓާއެކު ޝެއާ ކޮށްފައި ވެ އެވެ.\nސްވިސް ނޫހަކުން ބުނި ގޮތުގައި ވަޅި ހެރުމުގެ ސަބަބުން އެމީހާގެ ބަނޑުގެ ޑިއޯޑިނަމް، ސްޓަމަކް، އެލް4-އެލް5 ވާޓެބްރާ އަދި އިންފްރާރީނަލް އެބްޑޯމިނަލް އަޔޯޓާ އަށް ވެސް ގެއްލުން ލިބިފައި ވެއެވެ.\nވަޅި ހެރުމުން އޭނާގެ އަޔޯޓާ ވަނީ ދެ ބުރިވެފަ އެވެ. މިއީ ފުރާނަ ސަލާމަތް ކުރަން އުނދަގޫ ހާލަތެއް ކަމަށާއި މިފަދަ ކަންކަން އާންމުކޮށް ދިމާވަނީ ބަޑި ޖަހައިގެން ލިބޭ ޒަޚަމްތަކުންނާއި ވަޅި ހަރައިގެން ލިބޭ ޒަޚަމްތަކުން ކަމަށް ޑޮކްޓަރުން ބުނެފައިވާ ކަމަށްވެސް މި ޚަބަރުގައި ވެއެވެ.\nބަނޑަށް ވަޅި ހެރިފައި ހުރި ގޮތުން އެހާ ފަސޭހައިން ވަޅި ނެގޭ ގޮތެއް ނުވި އެވެ. ޑޮކްޓަރުންނަށް ޖެހުނީ އަންހެންމީހާގެ ބަނޑު އެއްކޮށް ފަޅާލައިގެން ވަޅި ނަގާށެވެ. ސަބަބަކީ ވަޅި އުފުރާލާވަގުތު މާ ގިނައިން ލޭ އައިސް ލޭ މަނާ ނުވުދާނެތީ އާއި އަޔޯޓާ ބުރިވެފައިވާތީ ދިމާވެދާނެ އިތުރު ނުރައްކާތައް ބޮޑުކަމުންނެވެ.\nސާޖަރީ ހަދައި ވަޅި ނަގައި ބަނޑުގައި ހަލާކުވެފައި ހުރި ތަންތަން ފަހައި މަރާމާތު ކުރުމަށްފަހު އަންހެންމީހާ އައިސީޔޫގައި ތިން ދުވަހު ބޭއްވުމަށްފަހު ކޮޓަރިއަކަށް ވަނީ ބަދަލުކޮށްފަ އެވެ. އަދި ދެ ހަފުތާއެއްހާ ދުވަހު ހޮސްޕިޓަލުގައި އޮތުމަށްފަހު އަންހެންމީހާ ވަނީ މިހާރު ޑިސްޗާޖްކޮށްފަ އެވެ.\nދަރިފުޅުގެ ހާޓްބީޓް އިވޭ ޓެޑީ ބެއާއެއް!\nނަރުހުން ދީފައި ވެކްސިން ހޯދަން ފިލިޕީންސުން އެދެފި


Gahdhoo Raalhu Team ah Hoonu Maruhabaa eh ގައްދޫ ރާޅު ޓީމަށް ހޫނު މަރުހަބާއެއް – Huvadhoo News Gahdhoo Raalhu Team ah Hoonu Maruhabaa eh Huvadhoo News\nގައްދޫ ރާޅު ޓީމަށް ހޫނު މަރުހަބާއެއް\n“ސީ ސްޕޯޓްސް ރަންނަމާރި ޗެލެންޖް “ 2021 ގެ ނަމުގައި ބޭއްވި ރާޅާއެޅުމުގެ ޤައުމީ މުބާރާތުން ޗެމްޕިއަންކަން ހޯދުމަށްފަހު ރަށަށް ދިޔުމުން ގދ.ގައްދޫ ޓީމް ޓައިގާ ވޭވްސް ސްޕޯޓްސްއަށް ހޫނު މަރުހަބާއެއް ކިޔައިފިއެވެ.\nއިއްޔެ މެންދުރު2ޖެހިއިރު ގައްދޫ ރާޅު ޓީމް ރަށަށް ދިޔުމުން ގައްދޫގެ ކައުންސިލަރުންގެ އިތުރުން އެރަށުގެ ކްލަބްތަކުގެ ވެރިންނާއި ރަށުގެ ރައްޔިތުން ހިމެނޭ ގޮތަށް އެޓީމަށް ވަރަށް ހޫނު މަރުހަބާއެއް ވަނީ ކިޔާފައެވެ.\nއެގޮތުން ޓިމަށް މަރުހަބާ ކިޔުން ފެށިގެންދިޔައީ ބޮޑުބެރުގެ ހަރަކާތަކުންނެވެ. އަދި އެރަށު ފެތިރިއަނު ބީޗާ ހަމަޔަށް މަރުހަބާ ކިޔުމުގެ ހަރަކާތްތައް ކުރިޔަށް ގެންދެވުނެވެ.\nރާޅާއެޅުމުގެ މިމުބާރާތުން ޗެމްޕިއަންކަން ހޯދާފައިވަނީ ގދ ގައްދޫ ޓައިގާ ވޭވްސް ސްޕޯޓްސްގެ ހޫދު އަހްމަދު އެވެ. ފައިނަލް ރައުންޑްގައި 10.26 ޕޮއިންޓާއެކު ހޫދުވަނީ ޓްރޮފީއާއި 15،000 ރުފިޔާގެ އިނާމު ހޯދާފައެވެ. ޓްރޮފީ އާއި އިނާމް ހަވާލުކޮށްދެއްވީ ރާއްޖޭގެ ރައީސުލް ޖުމްހޫރިއްޔާ އިބްރާހިމް މުހައްމަދު ސޯލިހުއެވެ.\nމިމުބާރާތުގައި ވާދަކޮށް ގައްދޫ ޓީމްގެ ނަޖާހު މުހައްމަދު ވަނީ ބްރޯންޒް މެޑަލެއް ހާސިލްކޮށްފައެވެ.\nގައްދޫ ޓީމުގެ އިތުރުން ގދ.ވާދޫގެ ޓީމެއްވެސް ވަނީ މިމުބާރާތުގައި ވާދަކޮށްފައެވެ. މިމުބާރާތުގައި ޖުމުލަ 14 ރަށަކުން ވަނީ ޓީމު ވާދަކޮށްފަ އެވެ.


ޖުމްހޫރީ ދުވަހުގެ މުނާސަބަތުގައި ސަރުކާރުން ދޭ ޤައުމީ އިނާމު ދިނުމުގެ ޖަލްސާ އަންނަ ނޮވެމްބަރު މަހުގެ 27 ވަނަ ދުވަހުގެރޭ ބާއްވަވާ ގޮތަށް ހަމަޖައްސައިފި – Maldivian Democratic Party\nޖުމްހޫރީ ދުވަހުގެ މުނާސަބަތުގައި ސަރުކާރުން ދޭ ޤައުމީ އިނާމު ދިނުމުގެ ޖަލްސާ އަންނަ ނޮވެމްބަރު މަހުގެ 27 ވަނަ ދުވަހުގެރޭ ބާއްވަވާ ގޮތަށް ހަމަޖައްސައިފި\nޖުމްހޫރީ ދުވަހުގެ މުނާސަބަތުގައި، ސަރުކާރުން ދެއްވާ ޝަރަފްވެރިކަމުގެ ޤައުމީ އިނާމާއި، ހިތްވަރު ދިނުމުގެ ޤައުމީ އިނާމު ދިނުމުގެ ޖަލްސާ، އަންނަ ނޮވެމްބަރު މަހުގެ 27ވާ އާދީއްތަ ދުވަހުގެރޭ ބާއްވާ ގޮތަށް ސަރުކާރުން ހަމަޖައްސައިފިއެވެ. މި ޖަލްސާ އޮންނާނީ، އެރޭ 8.30 ގައި ދަރުބާރުގޭގައެވެ.\nޤައުމީ އިނާމަކީ، ޤައުމާއި މުޖްތަމަޢުގެ ލާބައާއި މަންފާއަށްޓަކައި، ވަކިވަކި ފަރުދުންނާއި، މިނިވަން މުއައްސަސާތަކުންނާއި، މަދަނީ ޖަމްޢިއްޔާތަކުންނާއި، ޖަމާޢަތްތަކުންނާއި، ވިޔަފާރި އިދާރާތަކުން ކުރައްވާ މަސައްކަތްތަކުގެ އަގު ވަޒަން ކުރެއްވުމުގެ ގޮތުން، ސަރުކާރުން ދެއްވަމުން ގެންދަވާ އިނާމެކެވެ. ޢާންމު ޚިދްމަތުގެ އިނާމުގެ ނަމުގައި، 1979 ވަނަ އަހަރު ދެއްވަން ފެށްޓެވި އިނާމު، މި ސަރުކާރުން 2009 ވަނަ އަހަރުގެ ޖުމްހޫރީ ދުވަހުން ފެށިގެން ދެއްވަމުން ގެންދަވަނީ، ޤައުމީ އިނާމުގެ ނަމުގައެވެ. ޤައުމީ އިނާމަށް ބޭފުޅުން ހޮއްވަވަނީ، ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ މުޙަންމަދު ނަޝީދު ޢައްޔަން ކުރައްވާފައިވާ ޤައުމީ އިނާމާބެހޭ ކޮމިޓީންނެވެ.\nމިއަހަރު ޤައުމީ އިނާމަށް ހުށަހެޅުނު ފަރާތްތަކުގެ ނަންތައް ދިރާސާކޮށް، އިނާމަށް ބޭފުޅުން ހޮވުމުގެ މަސައްކަތް، ޤައުމީ އިނާމާބެހޭ ކޮމިޓީން މިހާރު ގެންދަނީ ކުރަމުންނެވެ. ޤައުމީ އިނާމަށް ނަން ހުށަހެޅުމަށް، އެކޮމިޓީން ހުޅުވާލި މުއްދަތު، ޖުލައި މަހުގެ 31 ވަނަ ދުވަހު ހަމަވިއިރު، 102 ފޯމު ވަނީ ހުށަހަޅާފައެވެ. މި ފޯމުތައް ހުށަހަޅާފައިވަނީ، އިނާމަށް ފުރްޞަތު ހުޅުވާލި 28 ދާއިރާގެ ތެރެއިން 22 ދާއިރާއަކުންނެވެ.\nމިދިޔަ އަހަރު ޝަރަފްވެރި ކަމުގެ ޤައުމީ އިނާމު އަރުވާފައިވަނީ6ބޭފުޅަކަށެވެ. ހިތްވަރު ދިނުމުގެ ޤައުމީ އިނާމު އަރުވާފައިވަނީ6ބޭފުޅަކަށެވެ. އަދި ވަރކްޝޮޕަކަށާއި، ދެކުންފުންޏަކަށެވެ.\nޤައުމީ އިނާމު މީގެކުރިން ދެއްވަނީ، ޖުމްހޫރީ ދުވަހުގެ މުނާސަބަތުގައި ބާއްވަވާ ރަސްމީ ޖަލްސާގައެވެ.


Asaandha Audit: Ehee dhinumuhai bodethi goasthah\nއާސަންދަ އޮޑިޓް: އެހީ ދިނުމުގައި ބޮޑެތި ގޯސްތައް\nމަރުވެފައިވާ މީހަކަށް މަރުވި ތާރީހުގެ ފަހުން ފައިސާ\nއެހީދޭން ޖެހޭ މީހުނަށް އެއް މުއްދަތަކަށް ދެ އިދާރާއިން އެހީ\nޓިކެޓް ނަގާފައިވާ ތާރީހުގެ ކުރީ ދުވަސްތަކަށް ފައިސާ\nކުޅުދުއްފުށީގައި ގާއިމް ކޮށްފައިވާ އާސަންދަ ނޮދާން ރީޖަނަލް އޮފީސް ހުޅުވައިދެއްވަނީ -- ފޮޓޯ: އާސަންދަ\nއަމިއްލަ ގޮތުންނާއި، އެންސްޕާ އަދި އާސަންދައިގެ ދަށުން ބޭސްފަރުވާ ކުރުމަށް ރާއްޖޭން ބޭރަށް ގޮސް ތިބި ދިވެހިންގެ ތެރެއިން، ގައުމުތަކުގެ ބޯޑަރު ބަންދު ކުރުމުން އަނބުރާ ރާއްޖެ ނާދެވިފައިވާ މީހުންނަށް ފައިސާގެ އެހީ ދިނުމުގައި ގޯސްތަކެއް ހަދާފައިވާ ކަމަށް އޮޑިޓަރު ޖެނެރަލްގެ އޮފީހުން ބުނެފި އެވެ.\nއޮޑިޓް އޮފީހުން މިއަދު ވަނީ ކޮވިޑް-19 ގެ ބަލިމަޑުކަމާއި ގުޅިގެން އާސަންދަ ކުންފުނިން ކޮށްފައިވާ ހަރަދުތަކުގެ ކޮމްޕްލަޔަންސް އޮޑިޓް ރިޕޯޓް އާންމު ކޮށްފަ އެވެ.\nކޮވިޑްގެ ބަލިމަޑުކަމުގައި އެ ކުންފުނިން ކުރަންޖެހޭ ހަރަދުތަކަށް ކަނޑައަޅާފައި ވަނީ 83,315,122 ރުފިޔާ އެވެ. އޭގެ ތެރެއިން 14,838,341 ރުފިޔާ ވަނީ ހަރަދުކޮށްފަ އެވެ. އެ ކުންފުނިން މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި ކޮށްފައިވާ ހަރަދުތަކަކީ ގައުމުތަކުގެ ބޯޑަރު ބަންދު ކުރުމުން ރާއްޖެ ނާދެވި ތިބި އަމިއްލަ ގޮތުންނާއި އެންސްޕާ އަދި އާސަންދައިގެ ދަށުން ބޭސްފަރުވާއަށް ގޮސް ތިބި ދިވެހިންނާއި އެ މީހުންގެ އެހީތެރިންނާއި، އާއިލާއަށް ފައިސާގެ އެހީ ދިނުމާއި ކޮވިޑް-19 އާ ގުޅިގެން އާމްދަނީއަށް ނުރަނގަޅު އަސަރު ކޮށްފައިވާ މީހުން އިންކަމް ސަޕޯޓް އެލަވަންސް ދިނުމެވެ.\nރާއްޖެ ނާދެވިފައިވާ މީހުންނަށް ފައިސާގެ އެހީ ދިނުމުގައި އުސޫލުތަކާއި ހިލާފަށް ބައެއް ކަންކަން ކޮށްފައިވާކަން އޮޑިޓް ރިޕޯޓްގައި ފާހަގަ ކޮށްފަ އެވެ. އެގޮތުން ރާއްޖެ އެނބުރި އައުމަށް ނަގާފައިވާ ޓިކެޓުގެ ކޮޕީ ހޯދާފައި ނުވާތީ ވަކިވަކި މީހުންނަށް ފައިސާގެ އެހީ ދޭން ފަށަން ޖެހޭ ތާރީހު ކަށަވަރު ކުރެވިފައިނުވާ ކަން އޮޑިޓް ރިޕޯޓްގައި ފާހަގަ ކޮށްފައި ވެއެވެ. އޮޑިޓް ރިޕޯޓްގައި ބުނެފައި ވަނީ ޖޫން މަހުގެ 30 ވަނަ ދުވަހުގެ ނިޔަލަށް 26 މީހަކަށް 157،284 ރުފިޔާ އެންސްޕާއިން ހަރަދުކޮށްފައި ވަނީ ޓިކެޓްގެ ކޮޕީ ހޯދުމާ ނުލައި ކަމަށެވެ.\nއަދި ރާއްޖެ އެނބުރި އައުމަށް ޓިކެޓް ނަގާފައިވާ ތާރީހުގެ ކުރީ ދުވަސްތަކަށް ފައިސާގެ އެހީ ދީފައިވާ މައްސަލަތަކެއް ވެސް އޮޑިޓްގައި ފާހަގަ ކޮށްފައި ވެއެވެ. އެ ގޮތުން ތިން މީހަކަށް 116,807 ރުފިޔާ ޓިކެޓް ނަގާފައިވާ ތާރީހުގެ ކުރިން ދީފައިވެއެވެ.\nއޮޑިޓްގައި ފާހަގަކޮށްފައިވާ ބައެއް ކަންކަން\nމަރުވެފައިވާ މީހަކަށް މަރުވި ތާރީހުގެ ފަހުން ފައިސާގެ އެހީ\nއެހީދޭން ޖެހޭ ބައެއް މީހުނަށް އެއް މުއްދަތަކަށް ދެ އިދާރާއަކުން އެހީ\nކަނޑައަޅާފައިވާ ރޭޓުން ނުވަތަ ތަފާތު ރޭޓަކުން ފައިސާ ދިނުން\nޓިކެޓް ނަގާފައިވާ ތާރީހުގެ ކުރީ ދުވަސްތަކަށް ފައިސާގެ އެހީ\nކަނޑައަޅާފައިވާ ރޭޓާއި ހިލާފަށް ތަފާތު ރޭޓަކުން ފައިސާ ދީފައިވާ ކަމަށް އޮޑިޓްގައި ބުނެ އެވެ. އެ ގޮތުން ދެ މީހަކަށް އުސޫލާއި ހިލާފަށް ދޭންޖެހޭ މިންވަރަށް ވުރެ އިތުރަށް އަދި ދެ މީހަކަށް ދޭންޖެހޭ މިންވަރަށްވުރެ މަދުން ފައިސާ ދީފައިވާ ކަމަށް ވަނީ ފާހަގަކޮށްފަ އެވެ.\nއާސަންދަ ކުންފުނީގެ އޮޑިޓް ރިޕޯޓްގައި ފައިސާގެ އެހީ ދޭންޖެހޭ ބައެއް މީހުންނަށް އެއް މުއްދަތަކަށް ދެ މުއައްސަސާއަކުން ފައިސާގެ އެހީ ފޮނުވާފައިވާ މައްސަލަތަކެއް ވެސް ފާހަގަކޮށްފައި ވެއެވެ. އެ ގޮތުން ހަތަރު މީހަކަށް 21,033 ރުފިޔާ އިތުރަށް ދީފައިވާކަން ހާމަކޮށް އެކަމުގެ ތަފްސީލް ވެސް ހިމަނާފައި ވެއެވެ.\nއަދި މަރުވެފައިވާ މީހަކަށް މަރުވި ތާރީހުގެ ފަހުން ފައިސާގެ އެހީ ދީފައިވާކަން ވެސް އާސަންދަ އޮޑިޓްގައި ވެއެވެ. އެ ރިޕޯޓްގައި ބުނެފައި ވަނީ ބޭރުގައި ހުއްޓާ މަރުވި މީހަކަށް އާސަންދަ ކުންފުނިން އަދި އެންސްޕާއިން 9,498 ރުފިޔާ އޭނާ މަރުވި ފަހުން އެކައުންޓަށް ޖަމާކޮށްދީފައިވާ ކަމަށެވެ. މީގެ އިތުުރުން ވެސް ފައިސާގެ އެހީ ދިނުމުގައި ފާހަގަ ކުރެވިފައިވާ ބައެއް އިތުރު ކަންކަން ވެސް އޮޑިޓް ރިޕޯޓްގައި ވެއެވެ.\nއޮޑިޓާ ޖެނެރަލް އޮފީސް އާސަންދަ މިނިސްޓްރީ އޮފް ހެލްތު + ކޮރޯނާ ވައިރަސް ކޮވިޑް-19 އޭސީސީ ހިޔާނާތް ކޮވިޑް-19 އިގެ ބަލާއާފާތް


Tourism Ministry Ah Goi Neygey Parcel Eh Libigen Sifain Harakaaitherivaan Fashaifi ޓުއަރިޒަމް މިނިސްޓްރީއަށް ގޮތްނޭގޭ ޕާރުސަލެއް ލިބިގެން ސިފައިން ހަރަކާތްތެރިވާން ފަށައިފި – Huvadhoo News Tourism Ministry Ah Goi Neygey Parcel Eh Libigen Sifain Harakaaitherivaan Fashaifi Huvadhoo News\nޓުއަރިޒަމް މިނިސްޓްރީއަށް ގޮތްނޭގޭ ޕާރުސަލެއް ލިބިގެން ސިފައިން ހަރަކާތްތެރިވާން ފަށައިފި\nޓުއަރިޒަމް މިނިސްޓްރީ އޮފީހަށް ގޮތް ނޭނގޭ ޕާރުސަލެއް ލިބިގެން ސިފައިން ހަރަކާތްތެރިވާން ފަށައިފިއެވެ.\nވެލާނާގޭގައި ހިންގާ ޓުއަރިޒަމް މިނިސްޓްރީގެ އޮފީހަށް ގޮތް ނޭނގޭ ޕާރުސަލެއް ލިބުމުން އެމިނިސްޓްރީގެ މުވައްޒަފުން މިވަގުތު އޮފީހުން ހުސްކޮށްފައިވާ ކަމަށް މައުލޫމާތު ލިބެއެވެ.\nއެތަނުގައި މިވަގުތު ސިފައިން ހަރަކާތްތެރިވަމުން ދާ ކަމަށާއި، އެގޮތުން ސިފައިން އަމަލުކުރަމުން ގެންދަނީ މިކަހަލަ ކަންތަކުގައި ސިފައިން އަމަލު ކުރަމުން އަންނަ އުސޫލުގެ ތެރެއިން ކުރެވޭ ކަމެއް ކަމަށްވެސް މައުލޫމާތު ލިބިފައިވެއެވެ.\nމިކަމާ ގުޅޭގޮތުން ކަމާ ގުޅޭ އިދާރާތަކުން އިތުރު މައުލޫމާތެއް އަދި ހިއްސާކޮށްފައެއް ނުވެއެވެ.\nމިކަމާ ގުޅިގެން އެމްއެންޑީއެފްގެ މީޑިއާ އޮފިޝަލް ވިދާޅުވީ، ޓުއަރިޒަމް މިނިސްޓްރީއަށް ލިބުނު ގޮތްނޭނގޭ ޕާރުސަލަކީ އެއްވެސް ގެއްލިމެއް ލިބޭ ޒާތުގެ އެއްޗެއް ނޫންކަމަށެވެ. އަދި އޮފީސްތަކުން ގޮތް ނޭނގޭ ޒާތުގެ ތަކެއްޗާއި ހަވާލުނުވުމަށް އިލްތިމާސްކުރެއްވިއެވެ.


Brazil ah molhakahfahu molheh, Cavani ah ratheh - One Online\nކަވާނީއަށް ދެއްކި ރަތްކާޑާއެކު އޭނާ ނުރުހުން ފާޅުކުރަނީ --- ފޮޓޯ/ ގެޓީ\nބްރެޒިލަށް މޮޅަކަށްފަހު މޮޅެއް، ކަވާނީއަށް ރަތެއް\nވޯލްޑް ކަޕް ކޮލިފިކޭޝަންގައި ބްރެޒިލުން ކުޅުނު ހަތަރު ވަނަ މެޗުގައި އުރުގުއޭވެސް ބަލިކޮށް، އެޓީމުގެ 100 ޕަސެންޓް މޮޅުވުމުގެ ރެކޯޑު ދަމަހައްޓައިފިއެވެ.\nރޭ އުރުގުއޭގައި ކުޅުނު މެޗު ބްރެޒިލުން 2-0ގެ ނަތީޖާއަކުން ކާމިޔާބު ކޮށްފައިވާއިރު، މެޗުގެ ދެވަނަ ހާފްގައި އުރުގުއޭގެ މެންޗެސްޓާ ޔުނައިޓެޑް ފޯވަޑް އެޑިސަން ކަވާނީއަށް ވަނީ ރަތް ކާޑެއްވެސް ދައްކާފައެވެ.\nރޭގެ މެޗަށް ބްރެޒިލުން ނުކުތީ އަނިޔާގައި ހުރި ނޭމާ ނުލައެވެ. އެހެންނަމަވެސް އެޓޭކުން އެކަން ފާހަގަ ވެފައެއް ނުވެއެވެ. ބްރެޒިލްގެ ސްޓައިލްގައި އެޓީމުން އެޓޭކް ކުރިތަން ފެނިގެން ދިޔައެވެ. ދުނިޔޭގެ ފުޓުބޯޅައިގައި އެންމެ ކާމިޔާބު ގައުމު ބްރެޒިލަށް 2002 ވަނަ އަހަރަށްފަހު ވޯލްޑް ކަޕެއް ކާމިޔާބު ވެފައި ނެތުމުން، އެޓީމަށް ކޮންމެހެންވެސް ވޯލްޑް ކަޕެއް ވަރަށް މުހިއްމެވެ. މިހާރުގެ ޓީމުން ދައްކަމުން އަންނަ ކުޅުމަށް ބަލައި، ގިނަ ބަޔަކު ބުނެފައި ވަނީ މިއީ ބްރެޒިލަށް އޮތް އުންމީދީ ޓީމެއް ކަމަށެވެ.\nރޭގެ މެޗަށް ނުކުތްއިރު އުރުގުއޭވެސް އޮތީ ރަނގަޅު ފޯމެއްގައެވެ. އެންމެފަހުން ކުޅުނު މެޗުގައި ކޮލަމްބިއާ ބަލިކޮށްފައި އުރުގުއޭއިން ރޭގެ މެޗަށް ނުކުމެފައިވީ ނަމަވެސް، ބްރެޒިލުން ވަނީ މެޗުގެ 34 ވަނަ މިނެޓުގައި ލީޑު ނަގާފައެވެ. ޔުވެންޓަސްގެ އަރުތޫރުގެ ހިތްގައިމު ގޯލުން އެޓީމު ލީޑު ނަގައި، ހާފް ނިމެން ދަނިކޮށް ވަނީ ނަތީޖާ 2-0 އަކަށް ބަދަލު ކޮށްލައިފައެވެ. ދެވަނަ ގޯލް ޖަހައިދިނީ އެވަޓަންގެ ރިޗާލްސަންއެވެ.\nދެވަނަ ހާފަށް ނުކުމެ އުރުގުއޭއިން މެޗަށް އަނބުރާ ވަނުމަށް ކުރި މަސައްކަތުގެ ހުރަހަކަށްވީ ހާފްގެ 30 އަކަށް މިނެޓް ބާކީ އޮއްވައި ކަވާނީއަށް ދެއްކި ރަތް ކާޑެވެ. ރިޗާލްސަން ފަޔަށް ކުރި ނުރައްކާތެރި ޓެކުލަށް ރެފްރީ ސީދާ ރަތް ކާޑު ދެއްކީ ވީއޭއާރްގެ އެހީ ހޯދުމަށްފަހުއެވެ.\nހަތަރު މެޗުން ދެ ބައްޔާއެކު ކޮލިފިކޭޝަން ގްރޫޕްގެ ފަސްވަނައިގައި އުރުގުއޭ އޮތްއިރު، ހުރިހާ މެޗަކުންވެސް މޮޅުވެ ބްރެޒިލް އޮތީ އެއްވަނައިގައެވެ. އަދި ބާކީ ގިނަ މެޗުތަކެއް އޮތްއިރު، އުރުގުއޭއިން އޮޓޮމެޓިކް ކޮލިފިކޭޝަނެއް ބޭނުން ނަމަ، ގަދަ ހަތަރެއްގައި ހިމެނެން ޖެހޭނެއެވެ. ފަސްވަނައަށް ލިބޭނީ ޕްލޭ އޮފް ޖާގައެކެވެ.\nގުޅޭ ޓެގު ވޯލްޑް ކަޕް ކޮލިފައިން ބްރެޒިލް ފުޓްބޯޅަ\nމެރަޑޯނާގެ އަންހެން ދަރިފުޅު ބައްޕައާ ވަކީން ބޮކަ ޖޫނިއާސްގެ ދަނޑުގައި، ފެންކަޅިވެ ރޮވިއްޖެ\nހިމަނޭޒް ބޮލުގެ ނާށިގަނޑުގައި ވަނީ ރެނދުލާފައި!\nމަރަޑޯނާ މަރުގެ ތަހުގީގު ކުރިއަށް، ގެއާއި ކްލިނިކް ރެއިޑް ކޮށްފި\nބައިކް މޯލްޑިވްސްގެ ފަރާތުން ކުޑަކުދިންނަށް ހާއްސަ ތަމްރީނުތަކެއް


ސިޙުރާއި ކާހިނުކަމާއި އަތްބެލުމުގެ ނުބައިކަން – DhiSalafiyyah\nސިޙުރާއި ކާހިނުކަމާއި އަތްބެލުމުގެ ނުބައިކަން\n26/09/2011 ޢަޤީދާއާއި ފިރުޤާތައްއައްޝައިޚް އަޙްމަދު މިޙްސަން މުޙައްމަދު\nސިޙުރަކީ ކުފުރެކެވެ. ބޮޑުވެގެންވާ ހަތް ފާފައިގެ ތެރެއިންވާ ފާފައެކެވެ. ސިޙުރު ހަދާމީހާ އިސްލާމް ދީނުގެ މިއްލަތުން ބޭރުވެގެންދެއެވެ. ސިޙުރުވެރިޔަކަށް ސިޙުރުން ކުޑަމިންވަރެއްވެސް ﷲ ތަޢާލާއަށް ޝިރުކު ކުރުމަކާއިނުލާ ނެހެދޭނެއެވެ. ސިޙުރުގައި އަޅާ ފުރަތަމަ ފިޔަވަޅަކީ ކުފުރުގައި އަޅާ ފުރަތަމަ ފިޔަވަޅެވެ. ސިޙުރަކީ އޭގައި އެއްވެސް މަންފާއެއް ނުވާކަމެއްކަމުގައި ﷲ ތަޢާލާ ކީރިތި ޤުރްއާނުގައި ބަޔާން ކުރައްވާފައިވެއެވެ. އެ އިލާހު ވަޙީ ކުރައްވާފައިވެއެވެ.\n( وَيَتَعَلَّمُونَ مَا يَضُرُّهُمْ وَلَا يَنفَعُهُمْ )\nމާނައީ: “އެއުރެން އެ އުނގެނެނީ އެއުރެންނަށް ގެއްލުންދޭ، އަދި އެއުރެންނަށް މަންފާއެއް ނުކުރާ ކަންތަކެވެ.”\nއަދިވެސް ﷲ ތަޢާލާ ވަޙީ ކުރައްވާފައިވެއެވެ.\n(وَلَا يُفْلِحُ السَّاحِرُ حَيْثُ أَتَىٰ)\nމާނައީ: “އަދި ސިޙުރުވެރިޔާ ކޮންމެ އެއްޗެއް ގެނައި ކަމުގައި ވިޔަސް އޭނާއަށް ކާމިޔާބެއް ނުލިބޭނެއެވެ.”\nސިޙުރު ހަދާމީހާއަކީ ﷲ ތަޢާލާއަށް ކާފަރުވެގެންވާ މީހެކެވެ. ﷲ ތަޢާލާ ވަޙީކުރައްވާފައިވެއެވެ.\n(وَمَا كَفَرَ سُلَيْمَانُ وَلَـٰكِنَّ الشَّيَاطِينَ كَفَرُوا يُعَلِّمُونَ النَّاسَ السِّحْرَ وَمَا أُنزِلَ عَلَى الْمَلَكَيْنِ بِبَابِلَ هَارُوتَ وَمَارُوتَ ۚ وَمَا يُعَلِّمَانِ مِنْ أَحَدٍ حَتَّىٰ يَقُولَا إِنَّمَا نَحْنُ فِتْنَةٌ فَلَا تَكْفُرْ)\nމާނައީ : “ސުލައިމާންގެފާނު ކާފަރުވެވަޑައެއް ނުގަނެއެވެ. އެހެނެއްކަމަކު، އެ ޝައިޠާނުން ކާފަރު ވޫއެވެ. އެއުރެން މީސްތަކުންނަށް ސިޙުރު އުނގަންނައި ދިނުމުންނެވެ. އަދި ބާބިލް ގައިވާ ހާރޫތު އާއި، މާރޫތު އާއި ދެ މަލާއިކަތުންގެ މައްޗަށް ބާވައިލެއްވި ތަކެއްޗާވެސް (އެއުރެން ތަބަޢަ ވޫއެވެ.) ތިމަންމެން ވާކަން ކަށަވަރީ (އީމާންކަން ކަންހުރި މިންވަރެއް ބެއްލެވުމުގެ ގޮތުން މެދުވެރި ކުރައްވާފައިވާ) އިމްތިޙާނެއް އެއް ކަމުގައޭ، ފަހެ (އެ ދަސްކޮށްގެން) ކާފަރު ނުވާށޭ ވިދާޅުވެ (ނަޞީޙައް ދެއްވުމަށް ފަހުގައި) މެނުވީ، އެއްވެސް މީހަކަށް އެ ދެ މަލާއިކަތުން ން އުނގަންނަވައެއް ނުދެއްވަތެވެ.”\nސިޙުރުވެރިޔާގެ (1) ޙުކުމަކީ ޤަތުލު ކުރުމެވެ. އަދި ސިޙުރު ހަދައިގެން އޭނާހޯދާ ފައިސާއަކީ ނަޖިސްވެގެންވާ ޙަރާމް މުދަލެވެ. ޖާހިލުންނާއި އަނިޔާވެރިންނާއި އީމާންކަން ބަލިކަށިމީހުން ސިޙުރުވެރިން ގާތަށް ދަނީ އެމީހުން ބޭނުންވާ މީހަކަށް ގޯނާއެއް ކުރުމަށް ނުވަތަ މީހުންގެ ކިބައިން ބަދަލު ހިފުމަށްޓަކައެވެ. އަދި ބައެއްމީހުނަށް ސިޙުރު ޖެހުމުން ސިޙުރުން ސިޙުރު ބާޠިލް ކުރުމަށްވެސް ސިޙުރުވެރިން ގާތަށް ދެއެވެ. އެހެން ނަމަވެސް ހަނދާކުރަންޖެހޭ ކަމަކީ ރައްކާތެރި ކަމަކީ ހަމައެކަނި ﷲ ތަޢާލާއަށް އެކަނި ދެވޭނެ ކަމެއް ކަމެވެ. ސިޙުރު ޖެހުމުން އަޅުގަނޑުމެން ޝިފާހޯދަން ޖެހެނީ ﷲ ތަޢާލާ ޝަރުޢުކުރެއްވި ޒިކުރުތަކާއި އެއިލާހުގެ ކަލާމްފުޅު ކީތިރި ޤުރްއާން އިންނެވެ.\nއަދި ކާހިނުންނާއި (2) އަތްބަލާމީހުންނަކީ (3) ﷲ ތަޢާލާ އަށް ކާފަރުވެގެންވާ ބަޔެކެވެ. އެމީހުން ޣައިބުގައުވާ ކަންތައް އެނގޭކަމުގައި ދަޢުވާ ކުރިކަމުގައި ވިޔަސް ﷲ ފިޔަވައި އެހެން އެއްވެސް ފަރާތަކަށް ޣައިބުގައިވާ އެއްވެސް ކަމެއް އެނގިގެން ނުވެއެވެ. ﷲ ތަޢާލާ ވަޙިކުރައްވާފއިވެއެވެ.\n(وَعِندَهُ مَفَاتِحُ الْغَيْبِ لَا يَعْلَمُهَا إِلَّا هُوَ)\nމާނައީ: “އަދި ޣައިބުގެ ތަޅުދަނޑިތައްވަނީ، އެއިލާހުގެ ޙަޟުރަތުގައެވެ. އެއިލާހު މެނުވީ، އެކަންތައްތައް ދެނެވޮޑިގެންނުވެތެވެ.”\nކާހިނުންނާއި އަތްބަލާމީހުން މިފަދަ ދަޢުވާތައް ކުރަނީ ޙާޖަތް ޖެހިފައިވާ މީހުންގެ މުދާތައް ނުޙައްޤުން ކެއުމުގެ ބޭނުމުގައެވެ. މިކަށްޓަކައި އެމީހުން އެކި އެކި ވަސީލަތްތައް ބޭނުންކުރެއެވެ. އޭގެތެރޭގައި ރަމަލު ޖެހުމާއި އަތްބެލުމާއި ތަށި ދުއްވުމާއި ފުޅި އެނބުރުމާއި މޫނުބަލާ ލޯގަނޑު ބޭނުންކުރުން ފަދަ ކަންތައް ހިމެނެއެވެ. މީގެ މީހަކު އެއް ފަހަރު ތެދެއް ހަދައިފނަމަ 99 ފަހަރު ދޮގުހަދާނެއެވެ. އެހެން ނަމަވެސް ގިނަފަހަރު އެމީހުންގެ ގާތަށް ދާމީހުން ހަނދާން ހުންނަނީ ހަމައެކަނި އެމީހުން ތެދުހަދާ ފަހަރެވެ. އެހެންކަމުން މި ދޮގުވެރިންގެ ގާތަށް ކައިވެނީގެ މައްސަލަތައް ޙައްލު ކުރުމަށާއި ވިޔަފާރީގެ މުޢާމަލާތް ތަކުގައި ކަންތައް ވާންއޮތްގޮތް ބެލުމަށާއި މުސްތަޤުބަލުގައި ޙަޔާތުގައި ކަންހިނގާނެގޮތް ބެލުމަށާއި ގެއްލިފައިވާ ތަކެތި ހޯދުމަށް ބައެއްމީހުން ގޮސްހަދައެވެ. މިގޮތަށް ދިޔުމަކީ ބޮޑުވެގެންވާ ފާފައެކެވެ.\nސިޙުރުވެރިންނާއި، ކާހިނުންނާއި، އަތްބަލާމީހުންގެ ގާތަށް ދާމީހުން އެމީހުންގެ ގާތަށް ދަނީ އެމީހުން ދައްކާ ވާހަކަތައް ތެދުކުރާ ޙާލުގައި ކަމަށްވާނަމަ އެމީހުންގެ ގާތަށްދާ މީހުން ﷲ عز وجل އަށް ކާފިރުވެއްޖެއެވެ. މިގެ ދަލީލަކީ ރަސޫލުﷲ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމްގެ މި ޙަދީޘްފުޅެވެ.\n(( مَنْ أَتَى كَاهِنَا أَوْ عَرَّافَا فَصَدَقَه بِمَا يَقُوْلُ فَقَدْ كَفَرَ بِمَا أنْزَلَ عَلَى مُحَمَّد )) رواه الإمام أحمد 2\_429\nމާނައީ: “ކާހިނެއްގެ ގާތަށް ނުވަތަ އަތްބަލާމީހެއްގެ ގާތަށްގޮސް އެމީހުން ދައްކާވާހަކަ ތެދުކޮށްފިމީހާ މުޙައްމަދު ޞައްލަﷲ ޢަލައިހިވަސައްލަމްގެ މައްޗަށް ބާވައިލެއްވި އެއްޗައްސަށް ކާފަރުވެއްޖެއެވެ.”\nއަދި އެމީހުންގެ ގާތަށް ދާމީހުން އެމީހުން ދައްކާ ވާހަކަ ތެދުނުކުރިޔަސް އެމީހުންގެ ނަމާދު 40 ދުވަސް ވަންދެން ﷲ عز وجل ޤަބޫލު ނުކުރައްވާ ހުށްޓެވެ.\n(( مَنْ أَتَى عَرَّافَا فَسَأَلَه عَنْ شَيءٍ لَمْ تُقْبَلْ لَه صَلَاة أَرْبَعِيْنَ لَيْلَةٍ )) صحيح مسلم 4\_1751\nމާނައީ: ” އަތްބަލާމީހެއްގެ ގާތަށްގޮސް ކަމާކާއި ބެހޭގޮތުން ސުވާލުކޮށްފިމީހާގެ ނަމާދު 40 ރޭ ވަންދެން ޤަބޫލް ނުކުރެއްވޭ ހުއްޓެވެ.”\nއަދި މި ނަމާދުތައް ކުރުން އޭނާގެ މައްޗަށް ވާޖިބުވެގެން ވެއެވެ. އަދި ތައުބާވުންވެސް ވާޖިބު ވެގެންވެއެވެ.\n(1) ދިވެހި ރާއްޖޭގައި ސިޙުރުވެރިންނަށް ކިޔައި އުޅެނީ ފަންޑިތަވެރިންނެވެ.\n(2) ދިވެހި ރާއްޖޭގައި ކަހާނަތުކަން ކޮށްއުޅެނީވެސް ސިޙުރުވެރިންނެވެ.\n(3) މި ލިޔުމުގައި “އަތްބަލާމީހުން” މާނަކޮށްފައިވަނީ ޢަރަބި ބަހުގައި “عَرَّافُ” އޭ ކިޔޭ މީހުންނަށެވެ. ޢައްރާފުންނަކީ މުސްތަޤުބަލުގައި ވާނެ ކަންތައް އެނގޭކަމަށް ދަޢުވާކޮށް މީހުންނަށް ބުނެދޭމީހުނެވެ.


(20 ނޮވެމްބަރު 2020 އާ ގުޅޭ)\nޔާދިންގެ އަޑުގައިވީ ޖަދަލުކުރުމެވެ. ނަމަވެސް އެ ދެ ލޮލުން ފެންނަނީ އާދޭހެވެ. ފައިބަން ތައްޔާރުވެފައި ހުރި ކަރުނައިގެ ތެތްކަމެވެ. ހިތުގެ އެންމެ އަޑިން ލައިތު ތެދުވުމަށް ޔާދިންއަށް އެދެވުނެވެ. ހިމޭންކަމުގައި ވަގުތު ފާއިތުވަމުން ދިޔައެވެ. ލައިތާ އޭނާ އެތައް ވާހަކައެއް ދައްކައިފިއެވެ. ދޭތެރެއަކުން ޓިޝޫކޮޅަކުން ލައިތުގެ ލޯކައިރިން ފާޅުވާ ކަރުނަ ފުހެލަ ދެއެވެ.\n"ޒުބިން... އޭނާއާއި ކެންއާ ދެމެދު އޮތް ގުޅުން އެނގޭތަ؟ އަހަރެން ދުށީން ކެންއާ ދެމީހުން ބައްދަލުކުރިތަން، އޭނާ ދިއުމުގެ ކުރީން އަހަރެންގެ ގާތަށް އައި، ހީކުރެވުނީ ލައިތުގެ ވާހަކައެއް ކޮންމެވެސް ސިފައެއްގައި އޭނާ ދައްކާނޭ ކަމަށް... އެނގޭތަ އޭނާ ދިއުމުގެ ކުރީން އެދުނީ ކޮންކަމަކަށްކަން، ސިޓީ އުރައެއް ދީފައި އެ ޒުބިންއާ ހަވާލުކުރަން... ލައިތު، އޭނާ ޒުބިންއާ ގުޅުން ބާއްވަނީ ކީއްވެ؟ އެ ސިޓީއުރަ ޒުބިންއަށް ދޭކަށް އަހަރެން ބޭނުމެއްނޫން، އެކަމަކު ކެން ބުނި ގޮތުން އެއީ މުހިންމު އެއްޗެއްހެން ހީވޭ، ސިޓީއުރަ ކަނޑާފަ ބަލަން ވެސް ހިތަށް އަރާ... އައި ނޯ..." ޔާދިން ކުއްލިއަކަށް ލައިތަށް ބަލާލީ އޭނާގެ އެ ޚިޔާލާ ލައިތު ދެކޮޅު ހަދާނޭ ވަރު އެނގޭތީއެވެ. އޭނާ ހަމަހޭގައި ހުރިނަމަ ޔާދިންގެ ވާހަކަ ކުރިއަށް ގެންދިޔަ ނުދޭނެއެވެ.\n"ފައިން... ސިޓީއުރަކުން ކުރެވޭނީ ކޮންކަމެއް، ދެފައި ހަމައަށް އެޅެންފެށީމަ ކެން ހުރިތަނަކުން ހޯދާނަން، އެންޑް ޔޫ ނޯ ވަޓް... އިނދެގެން ލައިތާ ހަމައަށް އޭނާ ގެންނާނީ ވެސް، ނުބުނާތި އަހަރެން ފުރުޞަތެއް ނުދެއޭ، ކުރީބައިގެ އަހަރެން ކުރާނޭ ކަންތައް ބުނެފަ، އެހެން ކަންތައް ކުރާނީ... ހުއްޓުވަން ބޭނުމިއްޔާ ތެދުވަންވީ..."\nޔާދިންގެ ވާހަކަ ކުއްލިއަކަށް މެދުކަނޑާލީ ކޮޓަރީގެ ދޮރު ހުޅުވުމުންނެވެ. ވަދެގެން އަންނަތަން ފެނުނީ ބައްޕައާއި ބޮޑުބޭބެ އަޒްހަރެވެ. އެމީހުންގެ ފަހަތުން ލައިރާއާއި ސެހްރާނާއެކު ހިރާ ހުއްޓެވެ. އެނދު ކައިރިން ޔާދިން ތެދުވެ ދުރަށް ހިނގައިގަތީ އެމީހުންނަށް ފުރުޞަތު ދޭން ވެގެންނެވެ. ލައިތު ދުށުމަށް ޢާއިލާގެ ގާތް އެންމެން ކަހަލަ ގޮތަކަށް ކޮންމެ ދުވަހަކުންހެން އައިސް ގޮސް ހަދައެވެ. އެމީހުން އަންނަނީ ލައިތު އެނގޭތީއެއް ނޫނެވެ. އަސަދަށް ޓަކައެވެ. އޭނާއާއި ޢާއިލާއަށް ލިބިފައިވި ފުން ހިތާމައިގަ ބައިވެރިވާށެވެ. ޔާދިންގެ ކޮނޑުގައި އަތް ބާއްވާލަމުން ހާލުއަހުވާލު އަޒްހަރު އަހާލިއެވެ. ހިރާ ވެސް ޔާދިންއަށް ގޮވާލިއެވެ. މާގިނަ ވާހަކައެއް ނުދެކެވެއެވެ. ލައިތުގެ އެނދުކައިރީ މަޑުކޮށްލުމާއެކު އަޒްހަރު ވާހަކަދެއްކިއެވެ. ލައިތުގެ ބޮލުގައި ފިރުމާލުމާއެކު އަވަހަށް ރަނގަޅުވާން އަޒްހަރު އެދުނެވެ.\nދުރުގައި މަޑުކޮށްލައިގެން ހުރި ޔާދިންގެ ސަމާލުކަން އަތުލީ ލައިތުގެ އަތުގައި ހިރާ ހިފާލި ގޮތެވެ. އެ އަތުގައި ފިރުމާލުމާއެކު ހިރާގެ ކޯތާފަތުގައި އެ އަތްތިލަ ގެނެސް ޖައްސާލި ގޮތް ޔާދިން ދުށްޓެވެ. އެ ދެ ލޮލުން ފޭބި ކަރުނަ ވެސް ޔާދިންއަށް ފެނުނެވެ. އެ މަންޒަރުތަކުން ނުތަނަވަސްކަން ޔާދިންއަށް ލިބުނެވެ. އެންމެންގެ މޫނަށް ޔާދިން ބަލާލިއެވެ. އޭނާ ނޫނީ ހިރާގެ އެ ޢަމަލުތައް ފާހަގަވި އިތުރު މީހަކު ނެތެވެ.\nކޮލެޖުގައި ހުއްޓާ ޒުބިންއަށް އައި ފޯނުކޯލަށްފަހު އޭނާއަށް އެހެން ކަމަކަށް ސަމާލުކަން ދެވޭ ގޮތެއް ނުވިއެވެ. ލައިތުގެ ހާލު އޭނާ ފުރަތަމަ ދުށީ ޚަބަރުންނެވެ. ވަގުތުން ލައިރާއަށް އޭނާ ގުޅިއެވެ. އެހެންނަމަވެސް އެ ޢާއިލާގެ ތެރެއަށް ދާން ނުކެރުނީއެވެ. ލައިތަކީ އެއްވެސް އިރަކު އޭނާއާ މާގާތް ގުޅުމެއް ބޭއްވި ޒުވާނެއްނޫނެވެ. ހަމައެއާއެކު ލައިރާއާ އޮތް ގުޅުން ވެސް ކެނޑިފައިވާއިރު، އެމީހުންގެ ކުރިމައްޗަށް ދިއުން ރަނގަޅުކަމެއްކަމަށް ޒުބިންއަށް ނުފެނުނީއެވެ. ޢާއިލާއާ ދުރުގައި އުޅެންފެށީއްސުރެ ޒުބިންއާއި ޢާއިލާއާ ދެމެދު ކުރިން އޮތް ގާތްކަންވަނީ ހީނަރުވެފައެވެ. ބައްޕަ ވާހަކަނުދައްކާއިރު، މަންމައަށް ދޭތެރެއަކުން ޒުބިން ގުޅާ ހަދައެވެ. ކުރީގެ ދިރިއުޅުން މުޅިން ބަދަލުވެއްޖެއެވެ. އިހު މައިންބަފައިންގެ ނުޒޫޒުގައި ފިތިފައި ހުރިހުރުމުން މިނިވަންކަން ޒުބިންއަށް ލިބިއްޖެއެވެ. ހަމައެކަނި ނުލިބުނީ މިހާ ދުވަހު އޭނާ އުންމީދުކުރި ލޯތްބެވެ. އެހެންވިޔަސް އޭނާ އެކަން ޤަބޫލުކޮށް ތަޤްދީރުގެ ނިޔާއާ ރުހިފައި ވިއެވެ.\nއަތުކުރީ ގަޑިއަށް ބަލާލަފައި ޒުބިންގެ ލެޕްޓޮޕް ލާފައި އޮތް ދަބަސް ނަގަމުން ކޮލެޖުން ނުކުތުމަށް އައެވެ. އެލެވޭޓާ ތެރެއިން ނުކުމެ ގޭޓުން މަގުމައްޗަށް ނުކުމެވުނު އިރު ވެސް ޒުބިންގެ ހިތާއި ސިކުނޑީގައި އެތައް ސުވާލެއް އުފެދިފައި ވިއެވެ. ޓެކްސީއެއް އަންނަތަން ފެނި އަތް ނެގީ އެ ހުއްޓާނޭ ކަމަކަށްނޫނެވެ. ނަމަވެސް ޓެކްސީ މަޑުކޮށްލުމުން އެއަށް ޒުބިން އެރީ ހ.މަހަލްއަށް ދިއުމަށެވެ.\nޕޯޓިކޯގައި މަޑުކޮށްލައިގެން ހުރި ޒުބިން އެތެރެއަށް ވަނީ ކަންފަތުގައި ފޯނު ޖައްސާލައިގެން ހުރެއެވެ. ހ.މަހަލައަކީ ބޮޑު ގެއެކެވެ. ބަލާލި ކޮންމެ ދިމާއަކުން ތަފާތު ދިރުމެއް އިޙްސާސް ކުރެވޭނެއެވެ. ނަމަވެސް ގޭތެރޭގެ މާޙައުލު ފެންނަނީ ބަދަލުވެފައިވާތީއެވެ. ބޮޑުކޮޓަރި ތެރެއިން މީހަކު ނުފެނުންއިރު ގޭގައި ބަޔަކު އުޅޭހެން ވެސް ހިޔެއްނުވެއެވެ. ހަވީރުގެ އެވަގުތަކީ އެ ގޭގެ ސައި ކޮޓަރީގައި ޚާދިމުންތައް ހަރަކާތްތެރިވާނޭ ވަގުތެވެ. ގޭގެ ބޮޑެތި މީހުން އެތަނަށް ޖަމާވާން ފަށާނެއެވެ. ޚިޔާލުތައް އެއްފަރާތްވެލީ ފޯނުން ޒުބިންގެ ނަމުން ގޮވާލި އަޑު އިވިފައެވެ. އެލެވޭޓާއަށް ޒުބިން އެރީ، ހާލަތު ކޮންމެ ގޮތަކަށް އޮތް ނަމަވެސް މިވަގުތު އެ ގޭގެ މެންބަރަކާ ބައްދަލުނުވުމަށް އެދިއެދި ހުރެއެވެ.\nއަށްވަނަ ފަންގިފިލާއަށް އެލެވޭޓާއިން ނުކުމެވޭއިރު ފެންނަން ހުރި ސޯފާތަކުން ސޯފާއެއްގައި ޔާދިން އިންތަން ފެނުނެވެ. ކޮށްލި ސަލާމެއް ފަދައިން ދެ ޒުވާނުން ބޮލުން އިޝާރާތެއް ކޮށްލިއެވެ. ޔާދިން ކުރިމަތީ ހުރި ސޯފާއަށް އަތްދިއްކޮށްލިއެވެ. ޒުބިން އައިސް އިށީނެވެ. ޔާދިންގެ ނަޒަރު ހުއްޓިފައި ހުރުމުން ޒުބިން ނަޒަރު އެއްފަރާތްކޮށްލިއެވެ. ޔާދިންގެ ފަޔާއި އަތަށް އޭނާ ބަލާލަމުން ލައިތު ކިހިނެއްތޯ އަހާލިއެވެ. އެ ސުވާލަށް ޖަވާބު ދިނުމުގެ ބަދަލުގައި ޔާދިން ވެސް ކުރިމަތި ކުރީ ސުވާލެކެވެ.\n"ކެންޒާއާ ތި ދެ މީހުންގެ ގުޅުމަކީ ކޮބާ؟" ޔާދިންގެ ސުވާލާއެކު ޒުބިންގެ ނަޒަރު އޭނާއަށް ހުއްޓުނެވެ. ހައިރާންވެފައި އިނދެއެވެ. ބުނަންވީ ކީކޭކަމެއް ޒުބިންގެ ސިކުނޑިއަކަށް ނޭރިއެވެ.\n"ރެސްޓޯރެންޓް ތި ދެ މީހުން ބައްދަލުވެ، ކެންޒާގެ އަތުގައި ހިފިތަން އަހަރެން ދުށީން... ހެކި އެބަހުރި، ދޮގެކޭ ނުބުނާތި، އެނގޭތަ ކެންޒާ އުޅެނީ ލައިތާ ރައްޓެހިވެގެންކަން." ޔާދިންގެ ވާހަކަތަކުން ޒުބިންގެ ހައިރާންކަންވީ އިތުރެވެ.\n"ލައިތު... ކެންޒާ..." ޒުބިންއަށް އެނގުނީ ކުރިން ނޭނގި އޮތް އާ މަޢުލޫމާތެކެވެ. ކެންޒާ ލޯބިވަނީ ލައިތުދެކެ ކަމެއް އޭނާ ނުބުނެއެވެ. ޔާދިން އިޝާރާތް އެކުރާ ދުވަހު، ރެސްޓޯރެންޓުން ދެ މީހުން ބައްދަލުކުރިއެވެ. އެ ދުވަހަކީ ޒުބިންގެ ހުރިހާ އުންމީދެއް ވިއްސިވިހާލިވީ ދުވެހެވެ. އެހެން މީހަކުދެކެ ދުވަހަކުވެސް ނުވެވޭނޭ ފަދަ ވަރުގަދަ ލޯތްބެއް ކެންޒާއަށް ވެވިއްޖެކަން ހާމަކުރީ އެ ދުވަހުއެވެ. ކޮންމެ ހާލެއްގައި ވިޔަސް އެ ލޯތްބަށް ވަފާތެރިވާން ކެންޒާ ބޭނުންވާކަން ހާމަކުރިއެވެ. މުސްތަޤުބަލް އޭނާ ރާވާފައިވީ އޭނާގެ ހިތް މިލްކު ކުރި ފަރާތާއެކުއެވެ. އެ ލޯތްބަކީ، އެ މީހަކީ ލައިތަށް ވެދާނޭ ޒުބިން ހިޔެއްނުކުރެއެވެ. ފަނޑު ހިނިތުންވުމެއް އޭނާގެ ތުންފަތަށް ވެރިވިއެވެ. އިސްއޮބާލާފައި ވިޔަސް ނިކަން އަވަހަށް އިސް އުފުލާލިއެވެ. ޔާދިންއާ ނަޒަރު ސީދާކޮށްލިއިރު އޭނާ ވަދެގެން އައިއިރު ނުފެންނަ ފަދަ ސާބިތުކަމަކާއި ޔަގީންކަމެއްގެ އަސަރު ފާޅުވިއެވެ.\n"އެ ދުވަހު ބައްދަލުކުރިން... ލައިރާއާ ކައިވެނި ކުރުމުގެ މާ ކުރިން އަހަރެންނާ ކެންޒާ ބައްދަލުވެއްޖެ، އަހަރެމެން ދެމެދުގައި ގުޅުމެއްނެތް، އެ ދުވަހު ވެސް އޭނާ އަހަރެންނަށް ބުނެދިނީ، އެއީ މީހެއްގެ ހައްޤެއްކަން، ދުވަހަކުވެސް މީހަކުދެކެ މިހާ ލޯބިވެވިދާނޭކަމަށް ހީނުކުރަމޭ ބުނީ... އަހަރުތަކެއްފަހުން ބައްދަލުވީމާ އަހަރެން ހީކުރީ އަދިވެސް އެ އަންހެންކުއްޖާ ހުންނާނީ އެންމެ ފުރަތަމަ ފެނުނު މައުޞޫމްކަންމަތީ ކަމަށް... އޭނާގެ އެކަނިވެރި ދިރިއުޅުމަށް ފިރިހެނަކު އަތުވެދާނޭ ކުޑަކޮށް ވެސް ހިތަކަށްނާރާ، އެ ދުވަހު އަހަރެންނަށް ފެނުނީ މުޅިން ބަދަލުވެފައި ހުރި ކެންޒާއެއް، އޭނާ ހުރީ އުފަލުންކަން ބުނަން ފުރަތަމަ ފެނިލުމުން ވެސް އެ ދުވަހު އެނގުނު...."\n"މެރީނުކުރަނީސް ދެ މީހުން ދިމާވިއްޔާ، ކެން އޭރު ހާދަ ކުޑަވާނޭ... އޭރު ރައްޓެހިވެގެންތަ އުޅުނީ." ޔާދިންގެ ސުވާލަށް ޖަވާބުދިނުން މުހިންމު ކަމުގައި ޒުބިން ނުދެކުނެވެ. އެހެންވެ ނިކަން އަވަހަށް އޭނާ ނޫނެކޭ ބުންޏެވެ. ގެއަށް ކުއްލި ގޮތަކަށް އައިސްދިނުމަށް ޔާދިން ގުޅާފައި ބުނީ، ކެންޒާގެ ވާހަކަދައްކަންތޯ ޒުބިން އަހާލިއެވެ. މަޑުޖެހިލާފައި މަޑުމަޑުން ދެފަރާތަށް ޔާދިން ބޯހޫރާލިއެވެ. ދެން ކުރިމަތީ ހުރި ކޮފީމޭޒުމަތީގައި އޮތް ސިޓީއުރަ ޔާދިން ނެގިއެވެ.\n"ކެންޒާ ހިނގައްޖެ... ލައިތަށް އެހެން ހެދި މީހާއާއެކު ކެންޒާވީ..."\n"ވަޓް؟ ކެންޒާ... ލައިތު އެހާލުގައި އޮއްވާ ދިޔައީ، ތެދެއްތަ ތިހެދީ؟" ޒުބިންއަށް ޤަބޫލެއް ނުކުރެވުނެވެ.\n"އަހަރެން ވެސް ޤަބޫލެއްނުކުރަން، އެހެންވިޔަސް ހަޤީޤަތަކީ ލައިތުގެ ގާތު ކެންޒާއެއް ނެތްކަން، ރާއްޖެއިން ވެސް ހިނގައްޖެކަން، ކެންޒާ މީހެއް ގާތުން ކަމަކަށް އެދޭނަމަ، އަހަރެން މީ އޭނާ ކަމަކު ކިޔާނެ އެންމެ ފަހު މީހާ... އެވެސް އެއްވެސް ގޮތެއް ނެތިގެން، އޭނާ ދިއުމުގެ ކުރީން އަހަރެންގެ ގާތަށް އައި، މި ޒުބިންއާ ހަވާލުކޮށްދޭން ބުނީ." ސިޓީއުރަ ޔާދިން ދިއްކޮށްލުމުން އޭގައި ޒުބިން ހިފިއެވެ.\nދެ ޒުވާނުންގެ މެދުގައި އިތުރަށް ދައްކާނޭ ވާހަކައެއް ނެތެވެ. ވެރިވެފައި އޮތް ހިމޭންކަން ދިގުލައިދާން ފެށުމުން ޒުބުން ތެދުވިއެވެ. އިތުރުކަމެއްނެތީ ވިއްޔާ އޭނާ ދަނީ ކަމުގައި ބުނެލިއެވެ. ޔާދިން ބޯޖަހާލީއެވެ. މަޑުކުރުމެއްނެތި ހަލުވި ފިޔަވަޅުތަކެއްގައި އެލެވޭޓާއަށް އެރުމަށް ޒުބިން އައެވެ.\nއެންމެންނާ ނަޒަރު ސީދާކޮށްނުލާ އިސް އޮބާލައިގެން ކެންޒާ އިނެވެ. އެ ޢާއިލާއިން ކެންޒާއަށް ކީ ހޫނު މަރުޙަބާއެކެވެ. އެންމެން ވެސް ކެންޒާއާ ބައްދަލުވުމަށް އެދިއެދި ތިބި ކަހަލައެވެ. މަންމަގެ ލޯތްބާއި ބައްޕަގެ އޯގާތެރިކަމާއި ބޭބެއިންނާއި ދައްތައިންގެ ސަމާސާ އެކުލެވިގެންވީ އުފާވެރި މާޙައުލެކެވެ. އެ ޢާއިލާގެ ޅީދަރިއަކަށް މިހާރުއްސުރެ ކެންޒާވެ ނިމިފައިވާ ކަހަލައެވެ. އެމީހުންގެ ވާހަކަތައް ހުރީ އެފަދައިންނެވެ. ކައިވެނި، އެ ލަފުޒުވީ ކެންޒާގެ މެޔަށް ހަރާލެވޭ ހަންޖަރަކަށެވެ. ސޯފާތަކުގައި އެންމެން ހީނ ސަމާސާކޮށް އުފަލާއެކު ކައިވެނީގެ މަޝްވަރާތައް ކުރެވެމުންދިޔައިރު، އެތަނުގައި އިން ކެންޒާގެ ލޭކޮށައިލެވެނީކަމެއް އެކަކު ވެސް ނުދެނަހުއްޓެވެ. އުނގުގައި ޖޯޑުކޮށްލެވިފައި އޮތް ދެއަތްތިލަ ކެންޒާ ބާރުކޮށްލިއެވެ. މީ އޭނާއަށް ހުރި ގޮތްހޭ އަހާލެވުނީ އަމިއްލަ ނަފްސަށެވެ. އަމިއްލަ ހިތުގެ ރުއިމުގެ އަޑު ދެކަންފަތަށް އިވިއިވި ހުރި ކަހަލައެވެ. އެ ހިތް މަންމަގެ ހިޔާވެހިކަމަށް ބޭނުންވެ ގޮވާލީ ބޭއިޚްތިޔާރުގައެވެ. މޭގައި އަތް ޖައްސާލެވުނީ ކުއްލިއަކަށް އިޙްސާސް ކުރެވުނު ގަދަ ތަދުންނެވެ. ގަދަ އާޙެއް ދެތުންފަތް ފޫ އަޅުވާލީ އެހިނދުއެވެ. އެންމެންގެ ސަމާލުކަން ކެންޒާއަށް ހުއްޓުނުއިރު، އެމީހުންގެ އަޑުތައް ފެތުރިގެންދިޔަ ހިމޭންކަމުގެ ތެރެއަށް ހިނދިގެން ދިޔަ ފަދައެވެ. ކޯތާފަތް ތެމިފައިވީ ހާލު ކެންޒާގެ އަނގަ ހުޅުވާލީ ނޭވާއަކަށް ބޭނުންވެފައިވާ މީހަކު ފަދައިންނެވެ.\n"ކެން..." މިފްރާހު ކެންޒާގެ ގައިގާ ހިފަހައްޓާލީ ކަންބޮޑުވުމާއެކުއެވެ.\n"ބްރީތް ކެންޒާ... ނޭވާލާން މަސައްކަތްކުރޭ..." މާހާ އައިސް ކެންޒާގެ ކުރިމަތީ ހުއްޓިލިއެވެ. އޭނާ މިފްރާހު ގާތު ކެންޒާ ގޮވައިގެން ހާމަތަނަކަށް ނުކުންނަން ބުންޏެވެ. މިފްރާހު ދުރަށްލާން އެއްއަތުން ކެންޒާ މަސައްކަތް ކުރާތީ މާހާއަށް ފާހަގަވިއެވެ. ކެންޒާގެ ގާތަށް އޭނާ ލެފުނީ ދެނެވެ. މިފްރާހު ގާތު ކެންޒާގެ ގައިން ދޫކޮށްލަން މާހާ ބުންޏެވެ.\n"ކަމް މައި ޑިއާ... ޕްލީޒް ބްރީތް..." ކެންޒާ އަތުލަފިކޮށްލައިގެން ކަހަލަ ގޮތަކަށް ގޭގެ ބިއްދަށް ފަރާތަށް މާހާ ނުކުތެވެ. އެންމެން ގާތު ކައިރިއަށް ނާންނަން އޭނާ އިޝާރާތްކުރިއެވެ. ކެންޒާއާ އޭނާ ވާހަކަދެއްކިއެވެ. ނޭވާ ލާނޭ ގޮތް ނޭނގޭ މީހަކަށް ބުނެދޭ ފަދައިން މާހާގެ ވާހަކަތަކާއި ޢަމަލުތައް ހުއްޓެވެ.\nމަންޒަރުތައް ފުސްވަމުން ގޮސް މޫނު މައްޗަށް އަނދިރިވެގެން ކެންޒާ އަރި އަޅާލިއެވެ. މާހާ ހުސިޔާރުވެ ހުއްޓަސް އޭނާއަށް ކެންޒާ ހިފެހެއްޓުނީ ދެ ކަކޫ މައްޗަށް ކެންޒާ ވެއްޓުނު ފަހުންނެވެ. ކެންޒާގެ ގައިގާ ބައްދާލައިގެން ހުރެ މިފްރާހަށް މާހާ ގޮވިއެވެ. ހޮސްޕިޓަލަށް ގެންދަންވީ ކަމުގައި މާހާ ބުނެލީ ހާސްކަމާއެކުއެވެ.\nގަޑިއެއްހާއިރު ފާއިތުވީއިރު ވެސް ކެންޒާ ހަރަކާތެއް ކޮށްނުލިއެވެ. އެމްބިއުލާންސްގައި ކައިރީގަ ހުރި ހޮސްޕިޓަލަށް ކެންޒާ ގެނެސް ވަގުތުން ފަރުވާދޭން ފެށިއެވެ. ކެންޒާއަށް ވީގޮތް ޑަކްޓަރުންނަށް ކިޔާދިނުމުގެ ކުރީން ވެސް އޭނާއަށް "ޕެނިކް އެޓޭކެއް" ކަން އައީ ޢާއިލާއަށް އެނގެއެވެ. ޑަކްޓަރުން ވެސް ބެލުމަށްފަހު ނިންމީ އެފަދައިންނެވެ. އެނދު ކައިރީ އިނުން މިފްރާހަށް އުނދަގޫވިއެވެ. މީހާ ހާސްވެގެން ދެކޮޅަށް ހިނގަން ފެށިއެވެ. މުރާދު އޭނާގެ ކޮނޑުގައި ހިފެހެއްޓިއެވެ.\n"ދެން ގިނައިރެއްނުވެ ހޭއަރާފާނެ. މައްސަލައެއް ނެތޭ ޑަކްޓަރު ބުންޏެއްނު." މުރާދު ބުންޏެވެ.\nމަޑުމަޑުން ލޯ ހުޅުވާލެވުނު ކެންޒާއަށް ނޭފަތާއި އަނގަމަތީ އޮތް އޮކްސިޖެން މާސްކު އިޙްސާސް ކުރެވުނެވެ. ކަނާއަތް ހިއްލާލި އިރު އަތަށް ހުރީ ކަށިގުޅާފައެވެ. ދެން ވައަތުން މޫނުގައިވި މާސްކު ނަގަން އުޅުނެވެ. އެވަގުތު ގާތުން މިފްރާހުގެ އަޑު އިވުނެވެ. ކެންޒާގެ އަތުގައި ހިފެހެއްޓުމާއެކު މާސްކު އެއްފަރާތް ނުކުރުމަށް މިފްރާހު ބުންޏެވެ. ޑަކްޓަރު ގޮވައިގެން އަންނާނަމޭ ބުނެ އޭނާ ދިޔަތަނާ އެނދުކައިރިއަށް އައީ ރައުދާއެވެ. ކެންޒާގެ ބޮލުގައި ފިރުމާލިއެވެ. ނޭވާލާން އަދިވެސް އުނދަގޫތޯ ރައުދާ އަހާލިއެވެ. މަޑުމަޑުން ކެންޒާ ދެފަރާތަށް ބޯހޫރާލީއެވެ. ލޯ ހުޅުވަން ބޭނުންނުވެފައި އޮވެ އަލުން ދެ ލޯ މަރާލީއެވެ. އެނބުރި އެގެއަށް ދިއުމަށްވުރެ ހޮސްޕިޓަލުގައި އޮތުން ވެސް ކެންޒާ މާ ހިތްހަމަޖެހެއެވެ. ހަށިގަނޑުގެ ވަރުދެރަވެފައި ހުރުމުން، ލޯ މަރާލުމުން އޭނާއަށް ނިދޭކަށް ގިނައިރެއް ނުވިއެވެ.\nދަންވަރުގެ ވަގުތު ކެންޒާ ދޫކޮށްލައިފިއެވެ. މިފްރާހުގެ އިތުރުން ކެންޒާގެ ގާތުގައި ތިބީ މާހާގެ ދެމަފިރިންނެވެ. ގެއަށް އާދެވުމުން ކެންޒާ ކޮޓަރި ގެނައީ މިފްރާހެވެ. އޮށޯތުމުގެ ކުރީން ހެދުން ބަދަލުކުރަން މިފްރާހު ބުނުމުން ކެންޒާ އެދުނީ އެ ކޮޓަރިން މިފްރާހު ނުކުތުމަށެވެ. މިފަހަރު ދެކޮޅު ހެދުމެއްނެތި މިފްރާހު ނުކުތެވެ. ތަޅުގައި ހިފަހައްޓާލައިގެން ދޮރުކައިރީ މިފްރާހު މަޑުކޮށްލިއެވެ. ކެންޒާ ދޮރު ތަޅުލިކަން އެނގުމުން ވަކިން މިފްރާހުގެ ހިތް އަވަސްވިއެވެ. އެންމެ ހިނދުކޮޅަކަށް ވެސް ކެންޒާ ނުފެންނަ ހިސާބުގައި ހުންނަން މިފްރާހު ބިރުގަންނަ ކަހަލައެވެ.\nތަބަކުގައި ޖޫސްތަށްޓެއް ބަހައްޓައިގެން މާހާ އައެވެ. މިފްރާހު ފެނުމުން އޭނާ ލޮލުން އިޝާރާތެއް ކޮށްލިއެވެ. ކެންޒާ ހެދުން ބަދަލުކުރަނީ ކަމުގައި މިފްރާހު ބުނެލީ ދައްތަގެ އެކޮށްލި އިޝާރާތް ދޭހަވެގެންނެވެ. މަޑުމަޑުން ދޮރުގައި ޓަކި ޖަހާލުމާއެކު މާހާ ގޮވާލިއެވެ. ގިނައިރެއްނުވެ ކެންޒާ ދޮރު ހުޅުވާލިއެވެ. ފުރަތަމަ ވެސް އެތެރެއަށް ވަނީ މިފްރާހެވެ. ދޫ ހަރުވާޅަކާއި ޓީޝާޓެއްގައި ކެންޒާ އިނީ އެނދުގައި އިޝީދެލައިގެންނެވެ. އެނދުއަރިމަތީ ހުރި ކުޑަމޭޒުގައި ތަބަށް ބަހައްޓައި، ޖޫސްތަށި ނަގައި ކެންޒާގެ އަތަށް މާހާ ލައިދީފިއެވެ. އޭނާގެ ގާތުގައި އިށީނދެލަމުން ޖޫސްތަށި ބޯލުމަށް މާހާ އެދުނެވެ. ކެންޒާ ދެފަހަރު މަތިން ޖޫސްތަށިން ބޮޑުބައެއް ބޮއެފައި ތަބަކުގައި ބެހެއްޓިއެވެ.\n"ނިދާލެވޭތޯ ބަލާ... އެންމެންވެސް މިރޭ ތިބީ ވަރަށް ހާސްވެފަ، އަހަރެމެންނަކީ ވެސް ކެންއަށް ހެޔޮ އެދޭ ބައެއްކަން ޤަބޫލުކުރޭ، މި ޢާއިލާގެ ކުއްޖެއް ތީ ވެސް." ގަޔާ ކައިރިކޮށްލައި ކެންޒާގެ ކޮނޑުގައި މާހާ ފިރުމާލިއެވެ. ބާއްޖަވެރި ރެއެއްގެ ސަލާމް ކޮށްލުމާއެކު ތަބަށް ހިފައިގެން މާހާ ނުކުމެގެން ހިނގައްޖެއެވެ.\nއެނދުގައި ކެންޒާ އޮށޯތުމުން ރަޖާ ގެނެސް ކެންޒާގެ ގައިގާ އަޅައިދިނީ މިފްރާހެވެ. އޭނާ ކެންޒާގެ ކޯތާފަތުގައި ފިރުމާލިއެވެ. ލޯބިން ފުރިގެންވީ ބެލުމަކުން ކެންޒާއަށް ބަލަން އިނެވެ. ނަމަވެސް ހަރަކާތެއް ނެތިފައި އަރިއަކަށް ކެންޒާ އޮތީ މިފްރާހުގެ ބީހުން އިޙްސާސް ނުކުރެވޭ މީހަކު ފަދައިންނެވެ.\n"ކެން... ބޭބީ..." މިފްރާހު ގޮވާލީ ނިކަން މަޑުމަޑުންނެވެ. ލަސް ގޮތަކަށް ކެންޒާގެ މޫނު އަނބުރާލިއެވެ. ހަތަރުކަޅި ބައްދަލުވި ހިނދު މިފްރާހުގެ ހަށިގަނޑުގައި ތަފާތު އޮއިވަރެއް ހިނގަންފެށި ކަހަލައެވެ. ގުދުވެލައި ކެންޒާގެ ނިތްކުރީގައި ބޮސްދޭން މިފްރާހު އުޅުނެވެ. އެ ތުންފަތުގެ ބީހިލުން އިޙްސާސް ކުރެވުމުގެ ކުރީން ކެންޒާ މުނޫ އެއްފަރާތްކުރިއެވެ. ދެން މިފްރާހުގެ މޭގައި އަތްއަޅައި މަޑުމަޑުން ކޮށްޕާލީ ދުރަށް ޖެހޭށޭ ބުނާފަދައިންނެވެ. ހަށިގަނޑު ސީދާކޮށްލައި ކެންޒާގެ މަގަތުން އެނދުގައި މިފްރާހު އިށީނެވެ. އެއާއެކު ކެންޒާ ތެދުވެލައި ހެޑްބޯޑުގައި ލެނގިލިއެވެ.\n"ކައިވެނި އިހަށް ލަސްކުރަންވީނު." ކެންޒާގެ އަޑުގައި ވެސް ހުރީ މަޑުމައިތިރިކަމެވެ.\n"ކީއްކުރަން." ގަޔާނުވި ފަދައަކުން މިފްރާހު ބުނެލިއެވެ.\n"ސިކްސް... ސިކްސް މަންތްސް... އެއަށްފަހު އަހަރެން މިފްރާހުގެ އަނތްބަކަށް ވެދާނަން... ޕްލީޒް..."\n"ކީއްކުރަން ހޭ ލަސްކުރަންވީ؟" ކޮންމެ ލަފުޒަކަށް ވަކިވަކިން ބާރުލައި މިފްރާހު އަހާލިއެވެ.\n"އަހަރެންނަށް ވަގުތު ބޭނުންވޭ...ޕްލީޒް..." އާދޭހުގެ ބެލުމަކުން ކެންޒާ ނަޒަރު ސީދާކޮށްލިއެވެ.\n"މި މަސްތެރޭ މާބެ މިކޮޅަށް އަންނާނެ. އަހަރެމެންގެ ކައިވެންޏަށް." ކައިވެނި ލަސްކުރާކަށް އެއްގޮތަކަށް ވެސް މިފްރާހު ބޭނުމެއްނޫނެވެ.\n"މިފޫ ޕްލީޒް... ޕްލީޒް..." ކެންޒާ ކުރިއަށް ޖެހިލައި މިފްރާހުގެ މުލައްދަނޑީގައި ދެއަތުން ހިފާލައި އޭނާގެ ކޮނޑުގައި ބޯއަޅާލިއެވެ. ބަޔާންކުރަން ނޭނގޭފަދަ ތަފާތު ހިތްހަމަޖެހުމެއްގެ އަސަރު މިފްރާހުގެ ހިތަށް ވެރިވިއެވެ. މަޑުމަޑުން ކެންޒާގެ ބޮލުގައި މިފްރާހު ބޯޖައްސާލިއެވެ.\n"އަހަރެން ކިޓީދެކެ ވަރަށް ލޯބިވޭ... ދެރަކުރާކަށް ބޭނުމެއްނޫން، ފައިޓް ކުރާކަށް ވެސް ބޭނުމެއްނޫން.... އެކަމަކު ސިކްސް މަންތްސް، އެއީ މާ ދިގު މުއްދަތެއް، އަހަރެންނަށް ކެތެއް ނުކުރެވޭނެ." މިފްރާހުގެ ވާހަކަ މަޑުޖެހިލީ ކެންޒާ ބޯ ހިއްލާލައި މިފްރާހުގެ މޫނުގައި ހިފައި އެ މޫނާ ދިމާއަށް އަނބުރާލި ގޮތުންނެވެ. މަޑުމަޑުން މިފްރާހުގެ މޫނުގައި ކެންޒާ ފިރުމާލިއެވެ. އެދޭސް ކޮށްލިއެވެ. ނޭވާ އިޙްސާސްވާހާ ގާތަށް ކެންޒާ މޫނު ކައިރިކޮށްލިއެވެ.\n"ބޭބީ، އިޓްސް ޓޫ ލޯންގް..." މިފްރާހު ދުރަށް ޖެހިލައި އެނދުން ތެދުވިއެވެ. އެއާއެކު ކެންޒާ ވެސް އެނދުން ފައިބައިފިއެވެ. އޭނާ އައިސް މިފްރާހުގެ ކުރިމަތީ ހުއްޓުނެވެ. މިފްރާހު ފުރަގަސް ދެމުން ނިތްކުރީގައި ހިފަހައްޓާލިއެވެ. އޭނާގެ ފުރަގަހުން ކެންޒާ އައިސް ލައްވެލިއެވެ. ގޮތްހުސްވެފައިވީ ފަދަ އާހެއް މިފްރާހުގެ އަނގައިން ނުކުތެވެ. އޭނާ ކެންޒާއާ ކުރިމަތިލަމުން ދެއަތުގެ ތެރޭ ކެންޒާ ހިފަހައްޓާލިއެވެ. އެ ދެ ލޮލަށް ބަލަން އިރުކޮޅަކު ހުރެފައި ވާހަކަދެއްކިއެވެ.\n"އަހަރެންނާއެކު ސްލީޕް ކުރާނަންތަ؟ ވެން އެވާ އައި ވޯންޓް... ވިލް ޔޫ އެލަވް މީ ޓު ޑޫ އިޓް ވިތް ޔޫ؟... އެހެންވިއްޔާ ތްރީ މަންތްސް މަޑުކޮށްފާނަން." ކެންޒާ އެއްބަސްނުވާނޭކަން މިފްރާހުގެ ޟަމީރު ބުނެބުނެ އޮއްވާ ވެސް އޭނާ ސުވާލު ކުރީއެވެ.


💖ދުރުވާނެބާ – 1 – Esfiya – Dhivehi Vaahaka Site\nFeatured / ހިތާމަ / އެހެނިހެން / ލޯބި\n- by A.Shaya - 19- October 5, 2019\nބޮޑު ތަނަވަސްކޮޓަރިއެކެވެ. ހަތަރު ފާރުގައި ރީތި ވައިލެޓު ކުލައެއް ލާފައި ވާއިރު ފަރުނީޗަރު ތައްވެސް ހުރީ އެޔާއި ގުޅޭ ގޮތުން އަޅުކުލައިގައެވެ. ބޮޑު އަލަމާރިއެއް އެއް ބިތުގައި ބަހައްޓާފައި ހުރި އިރު އެ އަލާމާރި ކައިރީގައި ދެ ސޯފާ ބަހައްޓާފައި ހުއްޓެވެ. އެ ދެ ސޯފާގެ ކުރިމަތީގައި ބިއްލޫރި ވަށް މޭޒެއް ބަހައްޓާލައިފައި ވުމުން އިތުރު ފުރިހަމަކަމެއް ގެނެސްދެއެވެ.\nކޮޓަރީގެ ދިގު ކުޑަދޮތުތައް ކަހާލެވޭ ގޮތަށް ހަދާފައި ހުރި އިރު އެތަނުން ބެލްކަންޏަށް ނިކުމެވެއެވެ. އަޅިކުލައިގެ ދޮރުފޮތިތައް ލައިފައިވުމުން އިތުރަށް ނަލަ ކަމަށް ދައްކައެވެ.\nލޯގަނޑުކުރިމަތީގައި މާޝާ ހުރީ ކޮލެޖަށްދާ ފުރަތަމަ ދުވަސްކަމުން ކޮލެޖަށް ދާން ރީތިވެގެން ފަރިބަލަންށެވެ. އިސްކޮޅުން އެހާ ދިގުނޫން ދޮން ހަންގަނޑެއް ލިބިފައިވާ މާޝާ އަކީ ރީތިކަން ހުސްކޮށްގެން ހުރި މުއްސަނދި ބައްޕަ އެއްގެ ހުރި ހަމަ އެކަނި އަންހެން ދަރިއެވެ. ވަށް މޫނާއި ހިތިފަތު ބުމައިގެ އިތުރުން ރީތި ކުޑަ ތުންފަތެކެވެ. ދެލޯ އައިލައިނަރ އިން ފަވާލައިފައި ވާއިރު ތުންފަތުގައި ގަދަ ރަތްކުލަ ޖައްސާފައިވެއެވެ. ލައިގެންހުރީ ފަލަމަސްގަނޑާ ހަމައަށް އަންނަ ރަތް ކުލައިގެ ހެދުމެކެވެ، ހެދުމުގެ މޭމަތި ވަނީ ހުދުކުލައިގެ އެސްތަކުން ޖަރީކޮށްފައެވެ. ތިރިން ލައިގެން ހުރީ ކަކުލަށް ވުރެ ކުޑަކޮށްތިރި އަށް އަންނަ ވަރުގެ ކަޅުކުލައިގެ ސްކާރޓެކެވެ.\nމާޝާގެ އުނަގަނޑާ ހަމައަށް އަރާ ކަޅުކުލައިގެ ވަރުގަދަ އިތަށި ގަނޑު ވަނީ އެއްކޮށްލާ ވޫލު ކޮޅަކުން އައްސާލާފައެވެ. އޭގެ އިތުރުން ބޯމަތީގައި ކަޅުކުލައިގެ ބޭންޑެއް އަޅަފައި ވާއިރު އޭގައި އެހާ ގޮތަބޮޑު ނުވާ ގޮތަށް ރަތް ކުލައިގެ ޑިޒައިނެއް ވެއެވެ. އަދި މާޝާގެ ރީތިކަން އިތުރު ކޮށްދެނީ އޭނާގެ މަޑުމުށި ކުލައިގެ ކަޅިއެވެ.\n“މާޝާﷲ މިހިރީ ޕަރީއެއްތަ ހާދަ ރީއްޗޭ ، މިހާރު އެއޮށް ގަޑިޖެހެނީ އަވަހަށް ދޭ މަންމަ ޑްރައިވަރ ކައިރީ ބުނީން ކާރު ނެރޭށޭ ދަރިފުޅު ކޮލެޖަށް ދާން ” ދޮރުހުޅާވާލައިފައި ވަން މާޝާގެ މަންމަ މައިޝާ ބުނެލިއެވެ.\n“ލައްބަ މަންމާ މިދަނީ” ސޯފާގައި އިން ކަޅުކުލައިގެ ދަބަސް ނަގާ އެއްކޮނޑުގައި އަޅުވާލަމުން މާޝާ މަންމަ ކައިރީ ބުނެލަމުން ހިނގައިގަތީ ބޫޓަށް އެރުމަށެވެ.\nކަޅުކުލައިގެ ތިރި ބޫޓަކަށް އަރައިގެން މާޝާ ދިޔައީ ކޮލެޖަށް ދިޔުމަށް ކާރަށް އަރަންށެވެ.\nއޭސީކޮށްފައިވާ ކޮޓަރިއެކެވެ. ނޫކުލަ ލާފައިވާ ފާރުތަކެކެވެ. ފަރުނީޗަރު ތަށް ވަނީ އަޅިކުލައިގައެވެ. ބޮޑު އަލަމާރިއެއް އެއް ބިތުގައި ބަހައްޓާފައި ހުރި އިރު އެ އަލާމާރި ކައިރީގައި މޭޒަކާއި ގޮނޑިއެއް ހުއްޓެވެ.\nއެތާހުރި އަލަމާރީގެ ލޯގަނޑުކުރިމަތީގައި ހުރީ ދަހުލާން އެވެ\nރަތްކުލައިގެ ގަމީހަކާއި ކަޅޫކުލައިގެ ފަޓުލޫނާއެކު ބެގީކުރުމަށްފަހު ގަމީހުގެ އަތުކުރީ ގޮށް އަޅުވާލައިފައި ވާއިރު އަޅާފައިވައި ޓައީއާއި އެކު ފަށްބޯ ކަޅު އިސްތަށިގަނޑު ފަހުގެ ގޮތަކަށް ސްޓައިލްކޮށްފައިވާއިރު ދަހުލާން ހީވަނީ މޮޑެލް އެއް ހެންނެވެ. ދަހުލާން އަކީ މުއްސަނދި ބައްޕައެއްގެ ދެ ދަރިން ކުރެ ދޮށީ ދަރިފުޅެވެ.\n” ސުބުޙާނަﷲ މިއޮށްކަމެއް މަށަށް ޔަޤީން ސުކޫލް ހުރިހާ އަންހެން ކުދިން މިއަދު ހޭނެތޭނެ ޑޭލް ފެނިފަ ” ދަހުލާންގެ ކޮޓަރިތެރެއަށް ވަންނަމުން ދަހުލާން ގެ އެންމެ ގާތް އެކުވެރިޔާ ޖިޔާން ބުނެލިއެވެ.\nހިނިގަނޑެއް ޖަހާލުމަށް ފަހު ކަޅުކުލައިގެ ދަބަސް ނަގާ ކޮނޑުގައި އަޅުވާލަމުން ބުނެލިއެވެ. ” މަށަށް ކިޔާ އިރު ޔާން ހުރިލެއް ވަކި ހަޑިތަ؟ ނޫކުލައިގެ ގަމީހަކާއި ކަޅޫކުލައިގެ ފަޓުލޫނާއެކު ބެގީކުރުމަށްފަހު ގަމީހުގެ އަތުކުރީ ގޮށް އަޅުވާލައިފައި ޓައީއަޅާފަ އިސްތަށިގަނޑު ފަހުގެ ގޮތަކަށް ސްޓައިލްކޮށްފަ..”\n“ހޫންހޫން ހެވޭ ހުއްޓާލާ ގަޑިޖެހިދާނެ ހިނގާ ދާން އަވަސް އަވަސް އޭރަކަށްނު ދެން ” ދަހުލާންގެ ވާހަކަ ހުއްޓުވަމުން ޖިޔާން ބުނެލިއެވެ.\nދަހުލާން އާއި ޖިޔާން ގޭން ނިކުމެގެން ގޮސް ދާނިޔަލް ގެ ކާރަށް އަރައިގެން ކޮލެޖާ ދިމާލަށް މިސްރާބު ޖެހީ އަވަހަށް ދިޔުމުގެ ބޭނުމުގައެވެ.\nކާރު ކޮލެޖް ދޮށަށް މަޑުކުރުމާއިއެކު މާޝާ ކާރުން ފައިބައިގެން މިސްރާބުޖެހީ އޭނާ އަށް ވުރެ ކުރިން އައިސް ފައިވާ އޭނާގެ އެންމެ ގާތް އެކުވެރިޔާ ރިޔާ ކައިރިއަށް ދިޔައެވެ. ރިޔާ އަކީވެސް ބަލާބެލުމަށް ހުތުރު ކުއްޖެއް ނޫނެވެ. މާޝާ އެކޭއެއްފަދައިން ރިޔާވެސް ލާފައިވަނީ ފަލަމަސްގަނޑާ ހަމައަށް އަންނަ ފެހި ކުލައިގެ ހެދުމެކެވެ،ތިރިން ލައިގެން ހުރީ ކަކުލަށް ވުރެ ކުޑަކޮށްތިރި އަށް އަންނަ ވަރުގެ ކަޅުކުލައިގެ ސްކާރޓެކެވެ.ދެލޯ އައިލައިނަރ އިން ފަވާލައިފައި ވާއިރު ތުންފަތުގައި ގަދަ ރަތްކުލަ ޖައްސާފައިވެއެވެ. ތަފާތަކީ ރިޔާ އޮންނަނީ ރާޅުބާނި އިސްތަށިގަނޑެއް ކަމެވެ. ރިޔާ ގެ އިސްތަށިގަނޑުވަނީ ފަހަތަށް ދޫކޮށްލެވިފައެވެ. ބޮލުގައި ބޭންޑެއް އަޅާފައިވާއިރު އަލައިގެން ހުރީ ފަހުގެ ފައިވާނަކަށް ށެވެ.\nމާޝާ ރިޔާ ކައިރިއަށް ގޮސް ހުއްޓިފަ ގަޑިބަލާލިއިރު ހުރީ ގަޑިޖެހެން 10 މިނެޓަށް ވެފައެވެ. މާޝާ ދަބަހުން ބައެއް ފޮތްނަގާ އަތުން ހިފީ ދަބަސް ލުއިކުރުމަށްށެވެ. މާޝާ މިކަން ކުރުމާއެކުހެން ދެ އެކުވެރިން އެކުއެކީހެން ވާހަކައިގައި ތިބެ ކޮލެޖަށް ވަނުމަށް ހިނގައިގަތެވެ.\nފިރިހެންވަންތަ ހިނގުމެއްގައި ދަހުލާން އާއި ޖިޔާން ކޮލެޖްތެރެއަށް ވަދެގެން ދިޔައީ ވާހަކައިގައި ތިބެގެންނެވެ. ކުއްލިޔަކަށް ދަހުލާން އަށް ސިހުން ގެނުވީ މީހެއްގެ ގައިގައި ފުދޭވަރަކަށް ބާރަށް ޖެހުމުންނެވެ. ޖެހުނު ގޮތުން އޭނާގެ ކޮނޑަށްވެސް ކޮންމެވެސް ވަރަކަށް ތަދުވިއެވެ. ދަހުލާންގެ ދެތުންފަތް ދޭތެރެއިން މަޑު އާހެއް ނިކުތީވެސް އެހެންވެގެންނެވެ.\nދަހުލާން ގެ ކުރިމަތީހުރީ ދަހުލާން އަށްވުރެ އިސްކޮޅުން ކުރު ދޮންހަންގަނޑެއް ލިބިފައިވާ ރީތި ރީތި އަނހެންކުއްޖެކެވެ. އެކުއްޖާގެ ބޯ ދަނިޔަލް ގެ ކޮނޑާ ހަމައަށް ފޯރަނީ ކިރިޔާ އެވެ. ެ. ވަށް މޫނާއި ހިތިފަތު ބުމައިގެ އިތުރުން ރީތި ކުޑަ ތުންފަތެކެވެ. ދެލޯ އައިލައިނަރ އިން ފަވާލައިފައި ވާއިރު ތުންފަތުގައި ގަދަ ރަތްކުލަ ޖައްސާފައިވެއެވެ. ލާފައިވަނީ ރަތްހެދުމަކާ ކަޅު ސްކާރޓެކެވެ. ދަހުލާން އަށް އެސްފިޔަ ޖަހާލަންވެސް ހަނދާން ނެތިފައި ހުރެވުނީއެވެ. އުމުރުން ސަތާރަ އަހަރުވެގެން އައި އިރު އޭނާއަށް އެފަދަ ފުރިހަމަ އަދި ރީތި އަންހެން ކުއްޖަކު މިވީހާތަނަށް ދެކިފައި ނުވެއެވެ. ހިތުގައި އެތަށް ދުވަހެއް ވާންދެން ނުތެޅި އޮތް ބައެއްގައި ކުއްލިޔަކަށް ވިންދުޖަހަން ފެށިއެވެ.\n” އޭ ޔޫ މިސްޓަރ.. ތަންކޮޅެއް ބަލައިގެން ހިނގަން ވީނު ދޯ.. ދެލޯ މަތީ އަތް އަޅައގެން އައިސް މީނާ ވީ ދެން ދާ މީހުން ގައިގަ ޖެހެން.. މީ އެންމެ މީހަކު ހިނގަން އޮތް ތަނެއް ނޫނޭ.. އެންމެންނަށް އޮތް ތަނެއް.. ދެންވެސް ވިސްނާލައިގެން ހިނގާތި މީގެ ފަހުން..” ދަހުލާން އަށް ހޭވެރިވީ އެ އަންހެންކުއްޖާ އެހެން ބުނުމުންނެވެ. އެކުއްޖާގެ ވެއްޓުނު ފޮތްތައް ނަގަމުން ދަހުލާން ” ސޮރީ ” އޭ ބުނެލިއެވެ. “އަދި ކަމެއް ވާއިރަށް ސޮރީ ބުނާނެ.. އެޔަށްވުރެ އަވަހަށް އެކަންތައް ހަނދާން ނައްތާލާނެ.. ހުއް ހެވޮލޭދެން ގަޑިނުޖެހި ކުލާހަށް ވެސް ނުދެވޭނެ ކަންނޭގެ ސަހާދެއް ” އެ އަންހެން ކުއްޖާ އެހެން ބުނެލަމުން ހިނގައިގަތެވެ.\n” ކޮބާ ބަލައިގެން ހިނގާށޯ! މަށަށް ހީވަނީ ޑޭލްގެ ހިތްވެސް ހިފައިގެން ހެން އެ މަންޖެ އެދިޔައީ “އެވަގުތު ޖިޔާން ދަހުލާން އާ ދިމާ ކޮށްލިއެވެ.\n“ހޫން ހެވޭ ހިނގާ ކުލާހަށް ދާން” އެ އަންހެން ކުއްޖާ ދިޔަ ދިމާލަށް ބަލަން ހުރެފަ ޖިޔާން ގެ ބަހަށް ސިއްސައިގެން ގޮއްސަ ދަހުލާން ބުނެލިއެވެ.\nކުލާހަށް ވަދެ ދެ އެކުވެރިން ގޮސް އިށީނެވެ. ދަހުލާން އިށީނީ ޖިޔާން ގެ ކަނާތް ފަރާތުގައެވެ. ޖިޔާންގެ ވާތް ފަރާތުގައިވެސް ހުސްގޮނޑިއެއް ހުއްޓެވެ.\nދަހުލާން ފޮތް ނަގަން އެނބުރުން ހައިރުން ސިއްސައިގެން ގޮސް ކުރިމައްޗަށް އެނބުރުނީ މީހަކު އައިހެން ހީވެގެންނެވެ. ބަލަލި އިރު އެއީ މިއަދު ކުލާހަށް އަންނަނިކޮށް ދިމާވި އަންހެންކުއްޖަ އެވެ. “ޕިސް ޕިސް އަނެއްކާވެސް މީނަ ބައްޔެއްނު ” ދެޓްސް މައި ސީޓް ” ” އެ ކުއްޖާ ބުނެލިއެވެ.\nއެވަގުތު ކުލާސް ތެރެއަށް ކުލާސް ޓީޗަރ ވަދެގެން އައެވެ.\nއެވަގުތު ދަހުލާން ކޮޅަށް ތެދުވިއެވެ. ކުލާސް ޓީޗަރ ވެގެން އުޅޭގޮތެއް ބެލުމަށް ފަހު ޖިޔާން ކައިރީ ޖިޔާން ގެ ވާތް ފަޅީގައިން ގޮނޑިއަށް ދިއުމަށް ބުންޏެވެ. ދެން ދާނިޔަލް ކައިރީ ކުރިން ޖިޔާން އިން ގޮނޑީގަ އިށީނުމަށް ބުންޏެވެ. ދެން އެ އަންހެން ކުއްޖާ ގާތު ދަހުލާން ކައިރީ އިށީނުމަށް ބުންޏެވެ. ދެން އެޔާ ޖެހިގެން އިނީ އެކުއްޖާ އާއި އެކު ވަންނަން އައި ކުއްޖައެވެ.\nދަހުލާން ޖިޔާން ގާތު ސިއްރުން ކުދި ކިޔާލިއެވެ. ޖިޔާން ހިނިއައިއްސަ ދިމާކުރާފާޑަށް ބަލައިލިއެވެ.\n“ޕިސް ޕިސް މަ ފަހަތުން ނުނެއްޓި އަންހެނެއް ، ބައްޔެއް” ދަހުލާން ބުނެލިއެވެ.\nމަހީކުރީ އެކަމް “ލަވް އެޓް ފާރސްޓް ސައިޓް ކަމަށް ޔޫ މެން “ޖިޔާން ބުނެލިއެވެ.\n“އައްޗި ނުވާނެ ތިކަމެއް ” ދަހުލާން ރުޅިވެރި ގޮތަކަށް ބުނެލިއެވެ.\n” ~ ނަފުރަތަކީ ލޯބީގެ ފެށުމޭ ~ ޑޭލް ، ކޮންނަމެއް ކިޔަނީ އެ މަންޖެ އަށް ސެޓު ކޮށްދެންތަ” ޖިޔާން ހިނިއައިއްސަ ދަހުލާން ރުޅިއަރުވާލަން ބުނެލިއެވެ.\n“ޖަސްޓް ޝަޓް ޔޯ މައުތް ” ދަހުލާން ވައްތަރަކަށް ބުނެލިއެވެ.\nމާޝާ ހުރީ ރުޅިއައިސް ރަތް ވެފައެވެ. އިނދެފަ މަޑުމަޑުން ރިޔާ ކައިރީ ބުނެލިއެވެ ” މި ފިރިހެނެއް ފުލުން ނުނެއްޓި މިޔަދު ސަހާދެއް ސަރ ވެސް އޭނަކައިރީ މަ ބޭންދީ ބައްޔެއް “.\n“ހަހަހަހަހަ ދެން މަޑުވޭ، އެއޮށް ރީތި ސޮރަށް ވެސް ފުރަތަމަ ވެސް ބަވާލީ ވިއްޔަ މާޝް ދެން މަށަށް ހީވަނީ ތިހާ ރުޅި އަންނަންޔާ އަދި ތިދެމީހުން ރައްޓެހިވާނެހެން” ~ ނަފުރަތަކީ ލޯބީގެ ފެށުން ~ ” އެހެން ބުނެޔެއް ނު މީހުން” ރިޔާ މާޝާ އަށް ރައްދު ދިނެވެ.\nއެވަގުތު ފުރަތަމަ ގަޑި ފެށެން ބެލް ޖެހިއެވެ، ކުދިންތަކުގެ ޗުކުޗުކު ލެއްވުން ހުއްޓުނީ މުދައްރިސް ވަދެގެން އައީމައެވެ.\nޓީޗަރު ކުލާހަށް އައިސް ވަނުމާއެކު ކުލާސް ހިމޭން ވިއެވެ.” ފުރަތަމަ އޮންނާނީ ކުދިން ތަޢަރަފް ވުން ކޮންމެ ކުއްޖެއް ވެސް ނަންބުނެލާނީ މިކޮޅުން ފަށާ” މުދައްރިސް ބުނެލިއެވެ. ކުދިން ތަޢާރަފް ވަމުން ގޮސް ފުރަތަމަ ޖެހުނީ ރިޔާ އަށްށެވެ. ރިޔާ ތެދުވެފައި ” ފާތިމަތު ރިޔާ ” މިހެން ބުނެ އިށީނެވެ. ދެން ޖެހުނީ މާޝާ އަށްށެވެ. މާޝާ ތެދުވެފައި ” ޢާއިޝަތު މާޝާ ” މިހެން ބުނެ އިށީނެވެ. ދެން ޖެހުނީ ދަހުލާން އަށްށެވެ. ދަހުލާން ތެދުވެފައި ” އަހުމަދު ދަހުލާން ދާނިޝް ” މިހެން ބުނެ އިށީނެވެ. ދެން ޖެހުނީ ޖިޔާން އަށްށެވެ. ޖިޔާން ތެދުވެފައި ” މުހަންމަދު ޖިޔާން ޖަޒްލާން ” މިހެން ބުނެ އިށީނެވެ.\nއެވަގުތު ” ޓީޗަރ ވާހަކަ ދައްކަން ފެށިއެވެ.\nދަހުލާން ގާތު ޖިޔާން ވައިއަޑުން ބުނެލިއެވެ ” މާޝާ އޯ ” އެވަގުތު ދަހުލާން ޖިޔާން ގައިގަ ޖަހާލާފަ ރިޔާ އޭ ބުނެލިއެވެ.\nއޭގެ އިރުކޮޅެއްފަހުން ރިޔާ އަށް ޖެއްސުމަށް ” ޖިޔާން އޭ ” މާޝާ ބުނެލިއެވެ. ބުނި އިރަށް އެޔާ ވިއްދާ ރިޔާ ބުނެލިއެވެ. ” ދަހުލާން އޯ ” ބުނި އިރަށް މަޑުމަޑުން ” ދަހުލާން އެއްވެސް ނޫން ބައްޔެއް ދެޓް އިޑިއަޓް ” މާޝާ ބުނެލިއެވެ.\nއެއަޑުވަރަށް ސާފުކޮށް ދަހުލާން އަށް އިވުނެވެ. ދަހުލާން މަޖާވެލާފަ މައިންޑް ޔޯ ލޭންގުއޭޖް އޭ ބުނެލީ މާޝާ އަށް އެކަނި އިވޭ ވަރަށްށެވެ. އެވަގުތު އެއަޑު އަހާފަ ދަހުލާން އަށް އޭނަ ކީ އެއްޗިހި އިވުންކަން އެނގި ލަނދުން މަރުވާވަރު ވިއެވެ.\nއެވަގުތު ބެލްޖެހުމާއެކު އެ ޓީޗަރު ގޮސް އެހެން ޓީޗަރެއް އައިސް ވަނުމާއެކު އަނެއް ގަޑި ފެށުނެވެ.\nOk let me first tell you how old r u ………. And you haveaLord pa spelling mistake you should improve that .and i dont realy like the start . And to be honest i dont like the story .\nVarah varah reethi…Maa sha allah..First are balaafa hama varah reethi nd varah rangalhu…..when is next part.??waiting for the next part…Hey yaa sis Alhugandakah ehaa reecheh noon maasha nd dhahulaan name ehename change kohdheyn veenu..Maasha ge badhaluga Shaayan ah..nd dhahulan badhaluga Aisham\nVrh reethi maashaa allah keep it up😍😍


BREAKING NEWS: Raajeygai Covid-19 Nethey Bunan Adhi Undhagoo - Health Minister - Vaguthu\nރާއްޖޭގައި ކޮވިޑް-19 ނެތޭ ބުނަން އަދި އުނދަގޫ - ހެލްތު މިނިސްޓަރ\nރާއްޖޭގައި އަދިވެސް ކޮވިޑް-19 ނެތޭ ބުނަން އުނދަގޫ ކަމަށް ހެލްތު މިނިސްޓަރ އަބްދުﷲ އަމީން ވިދާޅުވެއްޖެއެވެ.\nމިހާރު ކުރިއަށްދާ ނޫސްވެރިންގެ ބައްދަލުވުމެއްގައި މިނިސްޓަރ އަމީން ވިދާޅުވީ ރާއްޖެ އިން ކޮންމެ ދުވަހަކު ބަލި ޖެހިފައި ހުރި މީހަކު ނުފެނުނު ނަމަވެސް ރާއްޖޭގައި ކޮވިޑް-19 ނެތް ކަމަށް ބުނަން އުނދަގޫ ކަމަށެވެ.\nމިނިސްޓަރ ވިދާޅުވީ ރާއްޖެ އިން މިހާތަނަށް ބަލި ފެނުނު މީހުންނަކީ ރިސޯޓްތަކުގައި ތިބި މީހުންނާއި، އަދި ރާއްޖެ އިން ބޭރުން އައި މީހުންގެ ގައިން ކަމަށާއި އެމީހުންގެ ގައިން ބަލި ފެތުރިގެން ދިޔަ ކަމުގެ ސާބިތު ނިޝާންތަކެއް ފެންނާކަށް ނެތް ކަމަށެވެ.\nނަމަވެސް ބައެއް ގައުމުތަކުގައި ބަލި ފެނުން މެދުކެނޑިފައި ކުއްލިއަކަށް ފެތުރިގެން ގޮސްފައި އެބަހުރިކަން މިނިސްޓަރ ފާހަގަ ކުރެއްވިއެވެ.\n"ކޮމިއުނިޓީ ސްޕްރެޑެއް ނެތްކަން ޔަގީން ކުރުމަށް ދިރާސާ ކުރަމުން މިދަނީ. ވަރަށް ސައިންޓިފިކަލް މެތަޑްތަކެއް ބޭނުން ކޮށްގެން ދިރާސާ ކުރަމުން މިގެންދަނީ." މިނިސްޓަރ ވިދާޅުވިއެވެ.\nއެހެންކަމުން ރާއްޖޭގައި އަދިވެސް މިބަލި ފެތުރިދާނެކަމަށް ވިސްނައި ސަމާލުވެ ތިބުމަކީ ވަރަށް މުހިންމުކަމެއްކަމަށާ، ގައިދުރުކަން ބަހައްޓައިގެން އުޅުމުމަށް މިނިސްޓަރ އަމީން ވަނީ މިރޭ ވެސް އިލްތިމާސްކުރައްވާފައެވެ. ގޭގައި މަޑުކުރުމަށް ތަކުރާރުކޮށް އިލްތިމާސްކުރައްވަމުން މިނިސްޓަރ ވިދާޅުވީ، ސަރުކާރާއި ސްކޫލްތަކާއި އޮފީސްތަކާއި ކެފޭ، ރެސްޓޯރަންޓްތައް ބަންދުކޮށް ޢާންމުނަށް ބައެއް ޚިދުމަތްތައްދިނުން މަޑުޖައްސާލާފައިވަނީ ގޭގައި ރައްޔިތުން ބޭތިއްބުމަށްކަމަށެވެ.\n"ހަވީރު ފަހަކުން އަށަކަށް ގޭގައި މަޑުކުރަން އޮތް އޮތުން ނިމުމަކަށް ގެނައުން، އޭގެ މާނައެއް ނޫނޭ އަޅުގަނޑުމެން ހުރިހާކަމެއް ވީއްލިގެން ދިޔައީއޭ. އަދިވެސް ހާލަތު އިތުރަށް ގޯސްވެ ފިޔަވަޅު އަޅަންޖެހިއްޖެނަމަ ފިޔަވަޅު އަޅަމުން ގެންދާނަން." މިނިސްޓަރ އަމީން ވިދާޅުވިއެވެ.\nކޮވިޑް-19 އިން ރައްކާތެރިވުމަށް ސިއްހީ ކުއްލި ނުރައްކަލުގެ ހާލަތު އިއުލާންކޮށް، ސަރުކާރުން ވަނީ ގިނަ ފިޔަވަޅުތަކެއް އަޅާފައެވެ. މިހާރު އިއުލާން ކޮށްފައި އޮތް ސިއްހީ ކުއްލި ނުރައްކަލުގެ ހާލަތު މިމަހުގެ 12 ވަނަ ދުވަހަށް ހަމަވާނެއެވެ. ސިއްހީ ކުއްލި ނުރައްކަލުގެ ހާލަތު އިތުރު ކުރުމާއި މެދު ގޮތެއް ނިންމަން މަޝްވަރާތައް ކުރިއަށްދާކަމަށް މިނިސްޓަރ އަމީން ވިދާޅުވިއެވެ.\nއޭޕްރީލް 9, 2020 22:30\nކޮރޯނާ ވައިރަހާއި ބެހޭ ރާއްޖޭގެ ދުވަހު ތަފާސް ހިސާބުގެ ތެރެއަށް ޓެސްޓު ކުރެވުނު މީހުންގެ އަދަދު އިތުރު ކުރެއްވުން އެދެން. ގިނަބަޔަކު ހިތްހަމަޖެހޭނެ ކަމެއް.\nއޭޕްރީލް 10, 2020 07:08\nކޯވިޑް-19 ރާއްޖޭގައި ނެތޭ ވިދާޅުވާން އުނދަގޫފުޅު ވެވަޑައިގަންނަވަނީ ޓެސްޓްތައް މަދުވީމަ. ކޮންމެ ދުވަހެއްގެ ތަފާސް ހިސާބަށް "ޓެސްޓް ކުރެވުނު އަދަދު" އިތުރު ކުރެއްވުން އެދެވިގެންވޭ.\nއޭޕްރީލް 10, 2020 09:38


ނޮން ރެޖިސްޓަރޭޝަން އަދި ނޮން ކޮމްޕްލަޔަންސް ޖޫރިމަނާ ވެސް މާފުކޮށްދޭގޮަތަށް ހަމަޖައްސައިފި\nކުދި ވިޔަފާރިތަކުގެ ޓެކުހާގުޅޭ ޖޫރިމަނާ މާފުކޮށްދިނުމަށް މީރާއިން ކުރިއަށްގެންދާ ހާއްސަ ކެމްޕޭންގެ ދަށުން، ޓެކްސް ބަޔާން ހުށަހެޅުމާއި ޓެކްސް ދެއްކުމާ ގުޅޭ ޖޫރިމަނާގެ އިތުރުން، ނޮން ރެޖިސްޓަރޭޝަން އަދި ނޮން ކޮމްޕްލަޔަންސްއާ ގުޅިގެން އަރާފައިވާ ޖޫރިމަނާ ވެސް މާފުކޮށްދޭ ގޮތަށް ހަމަޖައްސައިފިކަމުގައި މީރާއިން ހާމަކޮށްފިއެވެ.\nމިއީ 10 މިލިއަނަށްވުރެ މަދުން އަހަރެއްގެ ތެރޭގައި އާމްދަނީ ލިބޭ ކުދި ވިޔަފާރިތަކުން ދައްކަންޖެހޭ ޓެކުހާ ގުޅޭ ހުރިހާ ޖޫރިމަނާ މާފުކޮށްދިނުމާ ގުޅޭގޮތުން މީރާއިން 13 އެޕްރީލް 2017 ގައި އާއްމުކުރި އުސޫލުގެ ދަށުން އިތުރަށް ދީފައިވާ ލުޔެކެވެ.\nމި އުސޫލުގެ ދަށުން މާފުކޮށްދެނީ ބީ.ޕީ.ޓީ އަދި ޖީ.އެސް.ޓީއާ ގުޅޭގޮތުން، 31 މާރިޗު 2017ގެ ނިޔަލަށް އަދާކުރަންޖެހިފައިވާ އެންމެހާ އިލްތިޒާމުތަކާ ގުޅޭ ޖޫރިމަނާތަކެވެ. އަދި މި ޖޫރިމަނާ މާފުކޮށްދިނުމަށް ހަމަޖެހިފައިވަނީ 30 ޖޫން 2017ގެ ކުރިން އެކަމަށް އެދި ހުށަހަޅާ ފަރާތްތަކަށެވެ. އެހެންކަމުން ކުދި ވިޔަފާރިތަކުން މީރާ 910 ފޯމު މެދުވެރިކޮށް މިކަމަށް އެދި ހުށަހަޅަމުން ގެންދިއުމަށް މީރާއިން އިލްތިމާސްކުރެއެވެ.