Report: Tourism nethi kihaa dhuvahaku hifahattaa leveyne?\nމާލެ ވިޔަފާރި ބަނދަރުގައި ހުރި ކޮންޓެއިނާއަކުން މުދާ ހުސް ކުރަނީ: ޓޫރިޒަމް ހުއްޓިފައިވާ ކޮންމެ ދުވަހަކު ވެސް އިގްތިސާދަށް ބޮޑެތި ގެއްލުން ތަކެއް ވަމުންދާނެ -- އަހުމަދު އަޝްހާދު އަބްދުﷲ (ޖެރީ) | އަވަސް\nކޮރޯނާ ވައިރަސް ނުވަތަ ކޮވިޑް-19 ދުނިޔޭގައި ފެތުރެން ފެށުމާ ދަތުރު ކުރާ މީހުންގެ އަދަދު މަދުވި އެވެ. މިއާއެކު އެއާލައިންތައް ގްރައުންޑްކޮށް ދުނިޔޭގެ އެކި ކަންކޮޅު ތަކަށް ދަތުރު ކުރުން ހުއްޓިއްޖެ އެވެ. މީގެ އެންމެ ބޮޑު ގެއްލުމެއް ވެފައިވަނީ ދުނިޔޭގެ ޓޫރިޒަމް ދާއިރާ އަށެވެ. ދުނިޔޭގެ ޓޫރިޒަމް ޖަމިއްޔާ އިން އަންދާޒާ ކުރާ ގޮތުގައި މި ދާއިރާ އަށް 30 ބިލިއަން ޑޮލަރާއި 50 ބިލިއަން ޑޮލަރުގެ ގެއްލުން ވާނެ އެވެ. ހާއްސަކޮށް މި ގެއްލުމުގެ އަސަރު ބޮޑަށް ކުރާނީ ރާއްޖެ ފަދަ ހަމައެކަނި ޓޫރިޒަމަށް އިގްތިސާދުގެ މައި ބަދަ ބަރޯސާކޮށްފައިވާ ގައުމުތަކަށެވެ.\nކޮރޯނާ ވައިރަސް ރާއްޖޭގައި ފެތުރުމުން ރައްކާތެރި ކުރުމަށްޓަކައި ސަރުކާރުން ވަނީ ވެލާނާ އިންޓަނޭޝަނަލް އެއާޕޯޓް (ވީއައިއޭ) މުއްދަތެއް ނެތް ގޮތަށް ބަންދުކޮށްފަ އެވެ. މައި އެއާޕޯޓް ބަންދު ކުރުމާއެކު ރާއްޖޭގެ އިގްތިސާދަށް ލިބޭ އާމްދަނީގެ 70 ޕަސެންޓް ބަރޯސާވާ ޓޫރިޒަމް ދާއިރާ ގާތްގަނޑަކަށް ވަނީ ހުއްޓިފަ އެވެ. ޓޫރިޒަމްގެ ހުރިހާ ހަރަކާތެއް ހުއްޓިފައި އޮންނަތާ މަހަކާ ކައިރިވަނީ އެވެ. އެކަމަކު، މި ގޮތަށް، ރާއްޖެ އަށް ކިހާ ދުވަހަކު ހިފައްޓާ ލެވިދާނެތޯ މާހިރުން ސުވާލު އުފައްދަ އެވެ. ކޮވިޑުގެ ބަލާއާފާތް ދިގު ދެމިގެން ހިނގައްޖެނަމަ ރާއްޖޭގެ އިގްތިސާދަށް ހިފަހައްޓާލެވޭނެ ހެއްޔެވެ ؟\n"ވިސްނައިގެން ކުރިއަށް ދާނަމަ މެނޭޖު ކުރެވޭނެ ކަމަށް ބެލެވެނީ. މިހާރު އިމްޕޯޓް އޮތްގޮތުން މަހަކު ގާތްގަނޑަކަށް 100 މިލިއަން ޑޮލަރު ވަރު ބޭނުންވާނީ. އެހެންވެ، ހަ މަސް ދުވަހަށް ހިފައްޓާ ލެވޭނެ ކަމަށް ބެލެވެނީ އެކަމަކު އާއްމުން މިހާރުގެ ހާލަތުން ވަރަށް ބޮޑަށް އެބަޖެހޭ އެނގެން. ފައިސާ ރައްކާ ކުރަން އެބަޖެހޭ،" އިގްތިސާދީ މާހިރަކު ވިދާޅުވި އެވެ.\nއާމްދަނީ ވަރަށް ބޮޑުތަނުން ދަށް ވާނެ!\nމިހާރު އަންދާޒާ ކުރެވޭ ގޮތުގައި ޓޫރިޒަމް ދަށްވުމުގެ ސަބަބުން، މި އަހަރު ރާއްޖޭގެ އާމްދަނީ ބޮޑުތަނުން ދަށް ވެގެން ދާނެ އެވެ. ރާއްޖެ އަށް އެންމެ ބޮޑު އާމްދަނީއެއް ލިބޭ ޓޫރިޒަމް ދާއިރާ މި އަހަރު 54 ޕަސެންޓަށް ދަށް ވާނެ އެވެ. މިހާރު ޔަގީންވާ ހަގީގަތަކީ މިދިޔަ އަހަރު 1.7 މިލިއަން ޓޫރިސްޓުން ރާއްޖެ އައި ނަމަވެސް މި އަހަރު ރާއްޖެއަށް ޓޫރިސްޓުން އައުން ގާތްގަނޑަކަށް ހުއްޓޭނެ ކަމެވެ. މާނައަކީ ކުރިއަށް އޮތް ހަ މަސް ތެރޭ ޓޫރިސްޓުން އަންނަ ފެށިނަމަވެސް މި އަހަރު ބާކީ އޮތް ދުވަސްތަކުގައި އަންނާނީ އެންމެ ގިނަ ވެގެން ވެސް 460،000 އެއްހާ ޓޫރިސްޓުންނެވެ. އެކަމަކު މިއީ ވެސް ހަމަ އަންދާޒާ އެވެ. ލަފާ ކުރުމެވެ. ދުނިޔެ މިހާރު ދައްކާ ހަގީގަތަކީ ކޮވިޑް-19 މުޅި ދުނިޔޭގެ ހަތަރު ބިތަށް ފެތުރި ގެންފިކަމެވެ. ރާއްޖޭގެ ޓޫރިޒަމް މާކެޓުގެ 50 ޕަސެންޓް ބަރޯސާވާ ޔޫރަޕު ކޮވިޑް-19 ގެ ވައިރަހުގެ ސަބަބުން "ވެންޓިލޭޓަރު" ގުޅާފައި އޮތްއިރު، މި ބަލިމަޑުކަން ދަނީ ދެކުނު އެމެރިކާ އާއި މެދުއިރުމައްޗަށް ހަލުވިކަމާއެކު ފެތުރެން ފަށާފަ އެވެ. އެހެންވެ، މި ލަފާ ކުރުން ވެސް ބަދަލު ވެގެން ދާނެ ކަމަށް ބެލެވެ އެވެ.\nޔަގީނުން ރާއްޖޭގެ އިގްތިސާދު ހުއްޓި ބުރަކި ޖެހިއްޖެ އެވެ. މިހާރު ރާއްޖެ މި ވަނީ ބޮޑު އިގްތިސާދީ ކާރިސާއެއްގެ ތުންތަފް މަތީގަ އެވެ. މި އަހަރު ލިބޭނެ ކަމަށް ކުރިން އަންދާޒާކޮށްފައިވާ އާމްދަނީ މި އަހަރަކު ނުލިބޭނެ އެވެ. މި އަހަރަށް ފާސް ކުރި ބަޖެޓުގެ ޖުމްލައަކީ 37.5 ބިލިއަން ރުފިޔާ އެވެ. މި ބަޖެޓުގައި 29.9 ބިލިއަން ރުފިޔާ ހިލޭ އެހީ އާއި އާމްދަނީގެ ގޮތުގައި ލިބޭނެ ކަމަށް ޖަހާފައިވެ އެވެ. މި އަހަރަށް ލަފާކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި ދައުލަތަށް އާމްދަނީ ލިބޭނީ މައިގަނޑު ފަސް ދާއިރާ އަކުންނެވެ. އެންމެ ބޮޑު އާމްދަނީއެއް ލިބޭނެ ކަމަށް ލަފާކޮށްފައި އޮތީ ޓެކުހުގެ ގޮތުގަ އެވެ. މި އަހަރު ޓެކުހުގެ ގޮތުގައި 17.8 ބިލިއަން ރުފިޔާ ލިބޭނެ ކަމަށް އަންދާޒާ ކޮށްފައިވެ އެވެ. އަދި ޓެކްސް ނޫން އެހެން ގޮތްގޮތުން 6.8 ބިލިއަން ރުފިޔާ ހިލޭ އެހީ އާއި އެހެނިހެން ގޮތްގޮތުން 5.2 ބިލިއަން ރުފިޔާ ލިބޭނެ ބުނެފައިވެ އެވެ.\nމި ލަފާ ކުރުން އެއްކޮށް ކުރުން އެކޮޅު ކޮޅުން ޖެހިގެންދާނެ އެވެ. މިހާރުގެ އަންދާޒާއަކީ މި އަހަރު އާމްދަނީގެ ގޮތުގައި ދައުލަތަށް ލިބޭނީ ގާތްގަނޑަކަށް 11 ބިލިއަން ރުފިޔާ ވަރެވެ. ސަރުކާރުން ވެސް ވަނީ ރާއްޖެ އަށް އިގްތިސާދީ ކާރިސާއެއް ކުރިމަތިވަމުން ދާ ކަމަށް އެއްބަސްވެފަ އެވެ.\n"މިއީ އިގްތިސާދީ ކާރިސާއެއް"\nފިނޭންސް މިނިސްޓަރު އިބްރާހިމް އަމީރު ވިދާޅުވި ގޮތުގައި ކުރިއަށް ރާއްޖެ އަށް އޮތީ އިގްތިސާދީ ގޮތުން ދުވަސް ތަކެއް ކަމަށާ، މިހާރު ކުރަން ޖެހޭކަމަކީ ހަރަދު ކުޑަ ކުރުން ކަމަށެވެ. އަދި ސަރުކާރުގެ ހަރަދު ކުޑަ ކުރުމުގެ ގޮތުން އެއް ބިލިއަން ރުފިޔާ އަށް ވުރެ އިތުރަށް، ހަރަދު ކުޑަކުރަން މަސައްކަތް ކުރައްވާނެ ކަމަށް މިނިސްޓަރު ވިދާޅުވި އެވެ.\n"އަޅުގަނޑުމެން ކުރިން ރާވައިގެން ތިބި ކަމެއް ނޫން މިއީ. އެންމެން ގަބޫލު ކުރަން ޖެހޭ އިގްތިސާދީ ކާރިސާއެއް އެބަ އަންނަކަން، ހަރަދުތައް ކުޑަ ކުރަން ޖެހޭކަން،" މިނިސްޓަރު ވިދާޅުވި އެވެ.\nނޫސްވެރިންގެ ބައްދަލުވުމުގައި މިނިސްޓަރު އަމީރު ވާހަކަދައްކަވަނީ-- -- ފޮޓޯ: ރައީސް އޮފީސް\nކުރިން ބަޖެޓުގައި ޖެހި އަދަދުތައް ބިލާހަކަށްވެ ނިމުނުއިރު، މިހާރުގެ އަންދާޒާ ކުރުން ތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި މި އަހަރު ބަޖެޓުގެ ދަރަނި ކުރިން ލަފާކުރި 5.9 ބިލިއަން ރުފިޔާ އިން، 12 ބިލިއަން ރުފިޔާ އަށް އިތުރުވާނެ އެވެ. އިގްތިސާދީ ދުވެލި ކުރިން ހުންނާނެ ކަމަށް ލަފާ ކުރެވުނީ 7.5 ޕަސެންޓުގަ އެވެ. އެކަމަކު މިހާރުގެ އަންދާއަކީ އިގްތިސާދީ ދުވެލި 5.7 ޕަސެންޓަށް ވެއްޓޭނެ އެވެ. މިއީ ސުނާމީ އަށްފަހު ރާއްޖޭގެ އިގްތިސާދީ ދުވެލި މި ވަރަށް ވެއްޓޭ ފުރަތަމަ ފަހަރެވެ. ދެހާސް ނުވަ ވަނަ އަހަރު ދުނިޔެއަށް ކުރިމަތިވި އިގްތިސާދީ ކާރިސާގައި ރާއްޖޭގެ އިގްތިސާދު 6.6 ޕަސެންޓަށް ވެއްޓުނެވެ. އަދި 2004 ވަނަ އަހަރު ކުތިމަތިވި ސުނާމީ ކާރިސާއާ ގުޅިގެން ރާއްޖޭގެ އިގްތިސާދު 13.4 ޕަސެންޓް ދަށްވި އެވެ. އެހެންވެ މިއީ ސުނާމީ އާއި އިގްތިސާދީ ހީނަރުކަމަށްފަހު ރާއްޖޭގެ އިގްތިސާދު މި ފަދަ އަނދަވަޅަށް ވެއްޓޭ ފުރަތަމަ ފަހަރަށް ވާނެ އެވެ.\nމިހާލަތަށް އިގްތިސާދު ވެއްޓިއްޖެނަމަ ސަރުކާރުން ރައްޔިތުންނަށް ދޭ ހިދުމަތްތަށް ބޭނުންވާ ފައިސާ ލިބޭނެ ހެއްޔެވެ؟ ޓެކުހުގެ އާމްދަނީއިން ބަޖެޓުގެ 48 ޕަސެންޓް ފޫބައްދާއިރު ވިޔަފާރި ދަށްވެއްޖެނަމަ ޓެކްސްއެއް ނުލިބޭނެ އެވެ. ދެން ހަދާނީ ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ؟ ލޯނު ނަގާނީ ހެއްޔެވެ؟ ހިލޭ އެހީއިން ފޫބައްދާނީ ހެއްޔެވެ؟\nސަރުކާރުގެ އަންދާޒާއަކީ މިހާލަތުން އަރައި ގަންނަން ތިން މަސް ވާނެ އެވެ. ނަމަވެސް ދުނިޔޭގެ މާލީ އިދާރާ ތަކުން އަންދާޒާ ކުރަނީ އެންމެ މަދުން ވެސް ހަ މަސް ދުވަސް މިކަމަށް ނަގާނެ އެވެ. ބޭންކް ތަކުން ހަ މަސް ދުވަހުގެ ލޯނުގެ ލުއި ތަކެއް ދީފައިވަނީ މިގޮތަަށް ބެލުމަށްފަހު އެވެ.\nދުނިޔޭގެ ޓޫރިޒަމް ދާއިރާ އިން ވެސް ބުނެފައިވާ ގޮތުގައި ޗައިނާ ރަނގަޅު ވަމުން ދިޔަނަމަވެސް ޔޫރަޕު އޮތް ހާލަތުން ދުނިޔޭގެ ޓޫރިޒަމް ހުޅުވާލަން އަދި ދުވަސްތަކެއް ނަގާނެ އެވެ. މިހާތަނަށް ވެއްޓިއްޖެނަމަ ރާއްޖެ އަށް ދިމާވާނެ އެންމެ ބޮޑު ދައްޗަކަށް ވާނީ މުދާ އެތެރެ ކުރަން ބޭނުންވާ ބޭރު ފައިސާ ހޯދުމެވެ. ބޭރު ފައިސާގެ މާކެޓް ސަރުކާރަށް މެނޭޖު ނުކުރެވިއްޖެނަމަ ޝޯޓޭޖެއް އައުމަކީ ދުރުގައި އޮތް ކަމެއް ނޫނެވެ. ނަމަވެސް ސަރުކާރުން ވަނީ ބޭރު ފައިސާ ލިބުމުގައި ދަތިތަކެއް ނާންނާނެ ކަމުގެ ޔަގީންކަން ދީފަ އެވެ.\nމަރުކަޒީ ބޭންކުގެ ހިސާބުތައް ދައްކާ ގޮތުގައި މިދިޔަ މަހުގެ ނިޔަލަށް ރާއްޖޭގެ ޖުމްލަ ރިޒާވުގައި ހުރީ 733 މިލިއަން ޑޮލަރެވެ. އަދި ބޭނުން ކުރެވޭ ރިޒާވު ނުވަތަ ޔޫޒަބަލް ރިޒާވުގައި ހުރީ 260 މިލިއަން ޑޮލަރެވެ. އަދި ދާދި ފަހުން ފިޗުން ނެރެފައިވާ ރިޕޯޓުގައިވާ ގޮތުން ރާއްޖޭގެ ސޮވަރިން ޑިވްލޮޕްމަންޓް ފަންޑް (އެސްޑީއެފް) ގައި 130 މިލިއަން ޑޮލަރު އެބަހުއްޓެވެ. އަދި ރާއްޖެ އަށް މުދާ އިމްޕޯޓް ކުރަން ބޭނުންވާ ޑޮލަރު ނުލިބިއްޖެނަމަ އިންޑިއާ އާއި ރާއްޖެއާ ދެމެދު ސޮއިކޮށްފައިވާ 400 މިލިއަން ޑޮލަރުގެ ކަރަންސީ ސްވޮޕުގެ ބޭނުން ވެސް ކުރެވޭނެ ކަމަށް ސަރުކާރުން ބުނެފައިވެ އެވެ. އެހެންވެ އޮޕްޝަންތަކެއް މި ވަގުތަށް ރާއްޖެ އަށް އެބައޮތެވެ.\nކޮވިޑް-19ގެ ސަބަބުން ދުނިޔޭގެ ގިނަ ބޯޑަތުތައް ބަންދުކޮށްފައިވާއިރު، ފުރަތަމަ ކަމަކީ ރައްޔިތުން ކައިގެން ބޮއެގެން އުޅުމެވެ. އެހެންކަންތައް އަންނާނީގެ އޭގެ ފަހުންނެވެ.\nފިހާރަތަކުގެ މުދާ ހަރުތައް ހުސްވާ ހިސާބަށް ދާން ފަށައިފިނަމަ އެ ގޯސްވަނީ އެވެ. އެހެންވެ މި ވަގުތު ރާއްޖޭން ކުރާ ޖެހޭ ކަމަކީ ކޮންމެހެން ބޭނުންވާ ސާމާނު ނޫން ބާވަތްތައް މި ވަގުތަށް އިމްޕޯޓް ކުރުން މަދު ކުރުމެވެ. ޓޫރިޒަމް ހުއްޓި، އިމްޕޯޓް ދަށްވެފައިވާތީ ޑޮލަރުގެ ޑިމާންޑު ވަނީ ދަށްވެފަ އެވެ. މީގެ އިތުރުން ރާއްޖޭގެ ދަނޑުވެރިކަމުގައި ހެއްދޭނެ ބާވަތްތައް ބަލައި އެ ހައްދައި މި ބާވަތްތައް ރާއްޖެ އަށް އެތެރެ ކުރުން މަދު ކުރުމަކީ ވެސް ކޮންމެހެން ކުރަން ޖެހޭ ކަމެކެވެ. ސަރުކާރުން ވަނީ ދަނޑުވެރިކަމަށް އިސްކަން ދޭނެ ކަމަށް ބުނެފަ އެވެ. ސަރުކާރުގެ މައި ކުންފުނި އެސްޓީއޯ އިން ދަނީ އަންނަ މަހު ދަނޑުވެރިކަމުގެ ސާމާނު ގަންނާނެ ސެންޓަރެއް ހުޅުވާނެ ކަމަށް ބުނެފަ އެވެ.\nލޯނު ނެގުން ނޫން ގޮތެއް ނެތް!\nސަރުކާރުން ބުނެފައިވާ ގޮތުގައި އާމްދަނީ ދަށްވެއްޖެނަމަ ސަރުކާރުގެ ވިސްނުން ހުރީ ލޯނާ މި ނޫން ވެސް ގޮތް ގޮތުން ބޭރުން ފައިސާ ހޯދުމެވެ. އެ މަގުސަދުގައި ސަރުކާރުން ވަނީ އައިއެމްއެލް ފަދަ ޖަމިއްޔާތަކާ ވާހަކަ ދައްކަމުންނެވެ. ލޯނު ނަގަން ވިއްސާއިރު މުސްތަގުބަލަށް ރާއްޖެ އަށް މައްސަލަ ތަކެއް ދިމާވުމުގެ ފުރުސަތު އެބައޮތެވެ. ސަބަބަކީ ރާއްޖެ ދަރަނި މިހާރު ވެސް އިންތިހާ އަށް މަތީގައި އޮތުމެވެ.\nރާއްޖެ މި އޮތީ ލޯނު ނެގުމުގެ މާކުރީގަ އެވެ. ރާއްޖޭގެ ސަރުކާރު ތަކުން މިދިޔަ 40 އަހަރު ތެރޭ ނެގި 57 ލޯނަކަށް މިހާރު ވެސް ދަނީ ފައިސާ ދައްކަމުންނެވެ. މި ސަރުކާރުން ބުނަނީ ކުރީގެ ރައީސް އަބްދުﷲ ޔާމީންގެ ސަރުކާރުން ގިނަ އަދަދެއްގެ ލޯނު ނެގި ވާހަކަ އެވެ. ހިސާބުތައް ދައްކާ ގޮތުގައި ލޯނާއި ގެރެންޓީގެ ގޮތުގައި 3.7 ބިލިއަން ޑޮލަރު (57 ބިލިއަން ރުފިޔާ) ރައީސް ޔާމީންގެ ވެރިކަމުގައި ނަގާފައިވެ އެވެ. މި ސަރުކާރުން މިދިޔަ އަހަރު 8 ބިލިއަން ރުފިޔާގެ ލޯނު ނަގާފައިވެ އެވެ. މި ލޯނު ތަކާއެކު ދައުލަތުގެ ޖުމްލަ ދަރަނި މިހާރު ހުރީ ރާއްޖޭގެ އުފެއްދުންތެރިކަމުގެ ނިސްބަތުން ބަލާ ނަމަ 53 ޕަސެންޓުގަ އެވެ.\nއިގްތިސާދީ މާހިރުން ދެކެވަޑައިގަންނަވާ ގޮތުގައި ރާއްޖެ އިން ލޯނު ނަގާނަމަ މި ހާލަތު ރަނގަޅު ވެގެން އަންނައިރު، އިތުރު މައްސަލަ ތަކެއް ކުރިމަތި ވާނެ އެވެ. އެހެންކަމުން ލޯނު ނެގިނަމަވެސް އެކަން ކުރިއަށް ގެންދަންވާނީ ރަނގަޅު ޕްލޭންތަކާއެކު ފީޒިބަލް ވާނެ ގޮތަކަށެވެ. އަދި ލޯނު ނެގިނަމަވެސް ލުއި ގޮތްތަކެއް ހޯދަން މަސައްކަތް ކުރަން ޖެހޭނެ އެވެ.\n"އިގްތިސާދު އަނބުރާ ހަމައެކަށް އެޅޭއިރު އެބައި ފޫބައްދާނެ ވިސްނުމެއް އަދި ހާމައެއް ނުކުރެ. ރައީސް ވިދާޅުވީ ބަރޯ ކުރުމުވޭ ވިސްނުމަކީ. ފަހުން އާ ޓެކްސްތަކެއް ތައާރަފު ކުރާނީ ތޯ؟ ކިހިނެއްތޯ އަނބުރާ ފައިސާ ހޯދާނީ. މިއީ ސުވާލަކީ،" ކުރިން ވާހަކަ ދެއްކެވި އިގްތިސާދީ މާހިރު ވިދާޅުވި އެވެ.\nކޮންމެ ގޮތެއްގައިނަމަވެސް، ގައުމު ހިންގަން ޖެހެ އެވެ. ގައުމު ހިންގޭނީ ފައިސާ ލިބިގެންނެވެ. ފައިސާ ހޯދޭނީ ދުނިޔޭގެ މާލީ އިދާރާތަކުން ދީގެންނެވެ. ބަޔަކު ދޭނެ ކަމަށް އަތް އުރާލައިގެން ތިބުމަކީ މިހާރު ކުރެވޭނެ އެންމެ މޮޔަ ކަންތަކެވެ. މިހާރު އަޅަން ޖެހޭ އެންމެ މުހިންމު ފިޔަވަޅަކީ ހަރަދު ކުޑަ ކުރުމެވެ. ހަރަދު ކުޑަކޮށްގެން ވިސްނުންތެރިކަމާއެކު ކުރިއަށް ދިއުމެވެ. ކުރިމަތީގައި މާކަގިނަ ޗޮއިސް ތަކެއް ނެތެވެ.\nފިނޭންސް މިނިސްޓްރީ ދައުލަތުގެ އާމްދަނީ އިގްތިސޯދު + ފިނޭންސް މިނިސްޓަރު އިބްރާހިމް އަމީރު ކޮރޯނާ ވައިރަސް ކޮވިޑް-19 ކޮވިޑް-19 އިގެ ބަލާއާފާތް


އެމްޑީޕީގެ6ދާއިރާއެއްގެ ޕްރައިމަރީސް އަންނަ ހުކުރު ދުވަހު އޮންނާނެ – Maldivian Democratic Party\n02 ފެބުރުއަރީ 2009\nއެމްޑީޕީގެ6ދާއިރާއެއްގެ ޕްރައިމަރީސް އަންނަ ހުކުރު ދުވަހު އޮންނާނެ\nއެމްޑީޕީގެ ޕްރައިމަރީސްގެ ތިން ވަނަ ބުރުގެ ވޯޓުލުން6އިންތިހާބީ ދާއިރާއާއެކު އަންނަ ހުކުރު ދުވަހުގެ މެންދުރުފަހު 2:30 އިން ރޭގަނޑު 8:00 އަށް މާލޭ ޣިޔާސުއްދީން ސްކޫލުގަޔާއި ރާއްޖޭގެ ޖުމުލަ 18 ރަށެއްގައި އޮންނާނެއެވެ.\nމިފަހަރު ޕްރައިމަރީސް ބޭއްވުމަށް ހަމަޖައްސާފައިވާ ދާއިރާތަކަކީ ހދ4، ހދ5، މ1، ތ3، ގއ3 އަދި މާލެ މއ2 އެވެ.\nއެމްޑީޕީގެ ޓިކެޓް ކޮމެޓީން ވިދާޅުވީ އެމްޑީޕީން ޕްރައިމަރީސްތަކަކީ ވަރަށް ވާދަވެރިކޮށް ހިންގާ ޕްރައިމަރީސްތަކެއް ކަމަށާއި އެހެންކަމުން މިޕްރައިމަރީސްތައް ބާއްވަމުން ގެންދަވަނީވެސް ވަރަށް ބޮޑަށް ތައްޔާރުވެގެން ކަމަށެވެ.\nއަދި އެމްޑީޕީން ބާއްވާ ޕްރައިމަރީސްތަކަކީ ދެފުށް ފެންނަ، ވަރަށް ހާމަކަން ބޮޑު ހުޅުވިފައިވާ މާހައުލެއްގައި ބާއްވަމުންދާ ޕްރައިމަރީސްތަކެއް ކަމަށްވެސް އެކޮމެޓީން މައުލޫމާތުދެއެވެ.\nއެމްޑީޕީން މިހާތަނަށް ދެ ޕްރައިމަރީސްއެއް ބާއްވާފައިވާއިރު، 53 ކެންޑިޑޭޓުންނަށް ޕާޓީ ޓިކެޓް ލިބިފައިވެއެވެ. މީގެއިތުރުން މިރޭ އޮންނަ އެމްޑީޕީގެ ގައުމީ މަޖިލިސްގައި 13 ކެންޑިޑޭޓުން އެންޑޯސް ކުރުމަށް ހަމަޖެހިފައިވާ ކަމަށްވެސް އެކޮމެޓީން މައުލޫމާތުދެއެވެ.


Ras Online - ޖީއެންގެ ނަލަކަން ސާއިދުގެ ހިތްގައިމު ފޮޓޯތަކުން!\nޖީއެންގެ ނަލަކަން ސާއިދުގެ ހިތްގައިމު ފޮޓޯތަކުން!\nއާމިނަތު 12 މާރިޗު 2021\nރާއްޖޭގެ އެންމެ ކާމިޔާބު އެތުލީޓް ނުވަތަ އެންމެ ހަލުއި ދުވުންތެރިޔާ ހަސަން ސާއިދު ލޮޓަސްގެ ބްރޭންޑް އެމްބެސެޑަރަކަށް ހަމަޖައްސައިފިއެވެ.\nމިއާއެކު ސައުތު އޭޝިއަން ގޭމްސްގެ 100 މީޓަރު ދުވުމުން ރަން މެޑަލް ހޯދި ރާއްޖޭގެ އެންމެ ބާރު ދުވުންތެރިޔާ ހަސަން ސާއިދް މިފަހަރު ދައްކާލީ ލޮޓަސްއިން މިހާރު އެތެރެކޮށް ބާޒާރުގައި ވިއްކަމުން ގެންދާ "ސަޅި" ޖީއެން ސައިކަލް ތަކެވެ. އޭނާ މިހަރު ދޫކޮށްލީ ޖީއެން ސައިކަލް ތަކާއެކު ހިތްގައިމު ފޮޓޯތަކެކެވެ.\nލޮޓަސް އިން އެންމެ ފަހުން ގެނައި ޖީ.އެން 125 ގެ ސައިކަލްތައް ބާރުސްޕީޑްގައި ވިކެމުންދަނީއެވެ. ތިން ކުލައިގެ ޖީއެން 125ގެ ސަޅި ސައިކަލް ތަކުން ލޮޓަސް ފިހާރަ ޒީނަތްތެރި ކޮށްލާފައި އޮތް އިރު މިއީ ރާއްޖޭގެ ބާޒާރުގައި މިއިން ދުވަހަކު ޖީއެން ސައިކަލް ނުވިއްކާހާ ހެއޮ އަގުތަކެއްގައި ސައިކަލް ވިއްކަން ހުރި ފަހަރެކެވެ. ސީދާ އޮރިޖިނަލް ޖީއެން 125 ގެ ސައިކަލެވެ. ރީތި ރަތާއި ނޫ އަދި ކަޅު ކުލައިގެ ތެރެއިން މިވަގުތު ބޭނުން ކުލައެއް ލިބެން އެބަ ހުއްޓެވެ.\n"ލޮޓަސް ބައިލް ޝޮޕް"އަކީ މިހާރު ގިނަ ބަޔަކަށް އެނގޭނެ މަޝްހޫރު ފިހާރައެކެވެ. އެކަމަކުވެސް ލޮޓަސް ބައިކް ޝޮޕުން ބުނަނީ އަވަހަށް ނުގަނެފިއްޔާ ބޭނުންވާ ކުލަ، ބޭނުންވާ ސައިކަލް ނުލިބި ހިނގައިދާނެ ކަމަށެވެ. އެހާވެސް ވިކޭލެއް ސްޕީޑް ބާރެވެ. ސައިކަލް ބައްލަވައިގަންނަވާ ކަސްޓަމަރުންނަށް ފަސޭހަ އެތައް ކަމެއް ލޮޓަސް އިން ހުރީ ރާވާފައެވެ. ލޮޓަސްއިން ބުނަނީ ސައިކަލް ގަނެގެން ކަމެއް ހަމަނުޖެހިގެން ނޫނީ ނުނިމިގެން ހާސްވާކަށް ނުޖެހޭނެ ކަމަށެވެ.\nދެން އޮތީ ސަޕްރައިޒެއް\n"ބެނެލީ މޮޓޯބީ"ގެ ވާހަކަ އަޑިއެއްސެވީމު ހެއްޔެވެ؟ މިއީ ކެފޭ ރޭސަރ ކެޓެގެރީގެ ސައިކަލްތަކަށް ލޯބިކުރާ ޒުވާނުންނަށް ހާއްސަ ސައިކަލެކެވެ. މި ސައިކަލަކީ 152 ސީސީގެ އިންޖީނާއެކު ފަސް ސްޕީޑް މެނުއަލް ގިއަރ ބޮކްސް އާއެކު ފަރުމާކޮށްފައިވާ ވަރަށް "ސަޅި" ސައިކަލެކެވެ. ޑިޒައިން ވަރަށް ހިތްގައިމު މި ސައިކަލް ލޮޓަ ބައިކް ޝޮޕުން މިފަހަރު މިވިއްކަނީ ވެސް "ސަޕްރައިޒް" އަގެއްގައެވެ. މި ސައިކަލް ލޮޓަސް އިން ވިއްކާ އަސްލު އަގަކީ 43500 ރުފިޔާ އެވެ. އެކަމަކު މިފަހަރު ހާއްސަ ޕްރޮމޯޝަނެއްގެ ދަށުން މިސައިކަލް ވިއްކަނީ ހަމަ އެންމެ 37500 ރުފިޔާ އަށެވެ.\n"ބެނެލީ މޮޓޯބީ" ބްރޭންޑްގެ ސައިކަލް ރާއްޖެއިން ހަމަ އެކަނި ލިބެން ހުންނަނީ ލޮޓަސް ބައިކް ޝޮޕުންނެވެ. ލޮޓަސް ގެ މި ސަޕްރައިޒް ވަރަށް ކަމުދާނެ ކަމަށް ބެލެވެއެވެ.\nލޮޓަސް ބައިކް ޝޮޕުން އިތުރު މަޢުލޫމާތެއް ބޭނުން ނަމަ 7530253، 9555520 އަދި 7425552 އަށް ގުޅާލެއްވުމުން ބޭނުންވާ މައުލޫމާތެއް ވަރަށް ފަސޭހަކަމާއެކު ލިބޭނެއެވެ.


SunOnline: India cargo boat ge dhathuru,Javaabu nulibey suvaalu thakeh\nއިންޑިއާ ކާގޯ ބޯޓުގެ ދަތުރު: ޖަވާބު ނުލިބޭ ސުވާލުތަކެއް\nއައިޝަތު ފަރީޙާ 27 Sep 2020, 13:24\nރާއްޖޭގެ އުތުރުން ހދ. ކުޅުދުއްފުއްޓާ އިންޑިއާގެ ކޮޗިންއާ ދެމެދު ފެރީގެ ދަތުރުތައް ފެށުމަށް އެންމެ ފުރަތަމަ ވާހަކަ ދެކެވުނީ ކުރީގެ ރައީސް، މުހައްމަދު ނަޝީދުގެ ވެރިކަމުގަ އެވެ.\nދެހާސް އެގާރަ ވަނަ އަހަރު ރާއްޖޭގައި ބޭއްވި ސާކް ސަމިޓަށް ފަހު އޭރު ސަރުކާރުން ނިންމާފައި އޮތީ އެއަހަރުގެ ޑިސެމްބަރު މަހު ދަތުރުތައް ފެށުމަށެވެ. އެ ދަތުރުތައް ފެށުމަށް ފީޒިބިލިޓީވެސް ހެދި ކަމަށާއި ދަތުރުތައް ފަށަން ތައްޔާރު ކަމަށްް އޭރު ސަރުކާރުން ހާމަކުރި އެވެ. ނަމަވެސް ރައީސް ނަޝީދުގެ ސަރުކާރުން 2012 ވަނަ އަހަރުގެ ފެބްރުއަރީ މަހު ބަދަލުވި އިރުވެސް އެ ދަތުރުތައް ނުއެއް ފެށުނެވެ.\nއެ ދަތުރުތަކާއެކު އިންޑިއާ އަށް ދާ ދިވެހިންނަށް އިތުރު ފަސޭހަތައް ވާނެ ކަމަށާއި ކުޅުދުއްފުއްޓަކީ ވިޔަފާރީގެ ހަބަކަށް ވާނެ ކަމަށްވެސް ސަރުކާރުން ބުންޏެވެ. އެ މަޝްވަރާތަކަށް އަމަލީ ސިފަ ނައިސް ވަނިކޮށް ސަރުކާރު ބަދަލުވެ، އެ މަސައްކަތް އޮތީ ހުއްޓިފަ އެވެ. ރައީސް ވަހީދާއި ޔާމީންގެ ވެރިކަމަށްފަހު އަނެއްކާވެސް އެމްޑީޕީގެ ސަރުކާރެއް އުފެދުނުު ތަނާ ފެރީގެ ވާހަކައިގެ އަޑު ގަދަވި އެވެ.\nމީގެ ކުރިން، ރައީސް ނަޝީދުގެ ވެރިކަމުގައި ފަށަން ތައްޔާރުވި ފެރީގެ ހިދުމަތް ނުފެށި ލަސްވީ އެ ދަތުރުތަކަށް ކުރިމަތިލި ކުންފުނިތަކުން އެކަމާ ދުރަށް ދިޔުމުންނެވެ. އޭރު އިންޑިއާގެ ނޫސްތަކުން ބުނެފައިވަނީ ރާއްޖެ-އިންޑިއާ ފެރީ ދަތުރުތަކަކީ އިގުތިސާދީ ގޮތުން ވަޔަބަލް، ދެކޮޅުޖެހޭ ކަމެއް ނޫން ކަމަށް އަމިއްލަ ކުންފުނިތަކަށް ގަބޫލު ކުރެވުނީ ކަމަށެވެ.\nމިދިޔަ އަހަރު އިންޑިއާގެ ބޮޑުވަޒީރު ނަރެންދުރަ މޯދީ ރާއްޖެ އަށް ކުރެއްވި ދަތުރުފުޅުގައި މި ދަތުރުތައް ފެށުމަށް އެމްއޯޔޫއެއްގައި ވަނީ ސޮއިކޮށްފަ އެވެ. އެ އެމްއޯޔޫގެ ދަށުން ކުޅުދުއްފުއްޓާއި ކޮޗިން އަދި މާލެއާ އާ ދެމެދު ކާގޯ އުފުލާ ބޯޓު ފުރަތަމަ ދަތުރުގައި އެ ބޯޓު ހޮނިހިރު ދުވަހު ކުޅުދުއްފުއްޓަށް ވަނީ ބަނދަރުކޮށްފަ އެވެ.\nއިންޑިއާގެ ނޫސްތަކުން އަދި ދެ ގައުމުގެ ސަރުކާރުންވެސް ސިފަކޮށްފައިވަނީ މި ދަތުރުތަކަކީ އިންޑިއާ އާއި ރާއްޖެއާ ދެމެދު އޮންނަ ގުޅުން އިތުރަށް ބަދަހިވެ ވިޔަފާރިވެރިންނަށް ފަހި ފުރުސަތުތައް ލިބޭނެ ކަމެއްގެ ގޮތުގަ އެވެ. ހާއްސަކޮށް އުތުރުގެ ވިޔަފާރިވެރިން މާލެއިން މުދާ ގަތުމަށް އޮތްނަ ބަރޯސާ ކުޑަކޮށް ސީދާ ކުޅުދުއްފުއްޓަށް ގެންދާ މުދަލާއެކު ތަކެތީގެ އަގު ހެޔޮވާނެ ކަމަށާއި މިއީ ކުޅުދުއްފުށި އުތުރުގެ މައި ވިޔަފާރި ހަބަށް ހެދުމުގެ ފެށުމުގެ ގޮތުގައިވެސް ވަނީ ސިފަކޮށްފަ އެވެ.\nމިހާރު ޝެޑިއުލް އޮތްގޮތުން ދެ ގައުމު ދެމެދު މަހަކު ދެ ދަތުރު ބާއްވާނެ އެވެ.\nހޮނިހިރު ދުވަހު އައި ބޯޓުގައި 500 ޓަނުގެ ސިމެންތި އާއި އަދި އެހެނިހެން ބާވަތްތަކުގެ މުދާ ހިމެނޭ ދެ ކޮންޓެއިނަރު ގެނެސްފައިވެ އެވެ.\nރާއްޖޭގެ އިކޮނޮމިކް މިނިސްޓަރު ފައްޔާޒު އިސްމާއިލް ވިދާޅުވީ މި ދަތުރުތަކުގައި ރާއްޖެ ގެންނާނީ ރާއްޖޭގެ ވިޔަފާރިވެރިން ގެންނަ މުދާ ކަމަށެވެ. މި ދަތުރުތަކުގައި ދިވެހި ވިޔަފާރިވެރިންގެ މުދާ ނޫން އެހެން މުދަލެއް ނުގެންނާނެ ކަމަށް މިނިސްޓަރު ވަނީ ވިދާޅުވެފަ އެވެ. މި ކާގޯ ދަތުރުތަކުގެ ފަސޭހައަކީ ވަކި ޝެޑިއުލަކަށް ދަތުރުތައް ބޭއްވުން ކަމަށްވެސް މިނިސްޓަރު ވަނީ ވިދާޅުވެފަ އެވެ.\nއިންޑިއާގެ ނޫސްތަކުން ރިޕޯޓުކޮށްފައިވާގޮތުން ޕެރިޝަބަލްސް އާއި ފަރުނީޗަރު އަދި ބޭހާއި މެޝިނަރީސް ފަދަ ތަކެތި ކާގޯ ބޯޓުގައި ރާއްޖެ ގެންނާނެއެވެ.\nކަސްޓަމްސްގެ ތަފާސް ހިސާބުތަކަށް ބަލާއިރު، މިދިޔަ އަހަރު 4.4 ބިލިއަން ރުފިޔާގެ މުދާ އިންޑިއާއިން ރާއްޖެ އެތެރެކޮށްފައިވެ އެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ކެއިން ބުއިމަށް ބޭނުންކުރާ ތަކެއްޗާއި ކޮންސްޓްރަކްޝަން ދާއިރާގައި ބޭނުންކުރާ މުދަލުގެ އިތުުރުން ބޭހާއި ކޮސްމެޓިކްސް އަދި އަންނައުނުވެސް ހިމެނެ އެވެ.\nދިވެހިން އާންމުކޮށް ބޭނުންކުރާ މޭވާ އާއި ތަރުކާރީގެ ބާވަތްތަކަކީ އާންމުކޮށް އިންޑިއާ އިން އެތެރެކުރާ ބާވަތްތަކެއް ނޫންކަން ތަފާސް ހިސާބުތަކުން ފެންނަން ހުއްޓެވެ. ނަމަވެސް ހިލަ ހިލަވެއްޔާއި ބޭސް އަދި ބައެއް ކަހަލަ ކޮސްމެޓިކްސްގެ ބާވަތްތަކަކީ އިންޑިއާ އިން ގިނަ އަދަދަކަށް އެތެރެކުރާ ތަކެއްޗެވެ.\nމި ދަތުރުތަކުގައި އިންޑިއާ އިން މޭވާ އެތެރެކޮށްގެން ވިޔަފާރިވެރިން ވިއްކަން ފަށައިފިނަމަ އެއީ އުތުރުގެ ދަނޑުވެރިންނަށް ލިބޭނެ ބޮޑު ނިކަމެތިކަމަކަށް ވާނެ އެވެ. ހާއްސަކޮށް އުތުރުގެ ތިން އަތޮޅުގެ ދަނޑުވެރިން، އެމީހުން ހައްދާ ތަކެތި މާކެޓުކޮށް ވިއްކާ އެއް ހަބަކީ ކުޅުދުއްފުއްޓަށްވެފައި އެ ސަހަރައްދުގެ އެންމެ ބޮޑު އާބާދީ އެއް އޮންނަ އެ ސިޓީ ބޭރުން ގެންނަ މޭވާ އާއި ތަރުކާރީ އަށް ބަރޯސާވާން ފަށައިފިނަމަ، އެ ދަނޑުވެރިންނަށް ފަސޭހަ އާމްދަނީ އެއް ލިބޭނެ ގޮތް ބަންދު ނުވާނެ ހެއްޔެވެ؟\nސަރުކާރުން ބުނެފައިވަނީ ކުދި ވިޔަފާރިތަކުންވެސް އިންޑިއާ އިން ރާއްޖެއަށް މުދާ އެތެރެ ކުރަމުންދާ ކަމަށެވެ އަދި ފެރީ ދަތުުރުތަކާއެކު އިމްޕޯޓަރުންނަށް އާ ޕްލެޓްފޯމެއް ގާއިމްވީ ކަމަށާޢި އިތުރު ވިޔަފާރިވެރިންނަށް ފުރުސަތުތައް ފަހިވާނެ ކަމަށް ސަރުކާރުން ބުންޏެވެ.\nމި ދަތުރުތަކުގައި ރާއްޖެއިން އިންޑިއާ އަށް އެކްސްޕޯޓު ކުރާނީ ކޮން އެއްޗެއްތޯ މިއީ މިހާރު ކުރެވޭ އެންމެ ބޮޑު އެއް ބަހުސެވެ. ރާއްޖޭގެ އިމްޕޯޓާއި އަޅާބަލާއިރު އެކްސްޕޯޓު އުޅެނީ ވަރަށް ދަށުގައެވެ.\nއާންމުކޮށް މަހާއި މަހުގެ އުފެއްދުންތައް ފިޔަވައި ރާއްޖެއިން އެކްސްޕޯޓުކުރަނީ ޕްލާސްޓިކުގެ ބާވްތަކެެވެ. މި ދަތުރުތަކާއެކު ޕްލާސްޓިކާއި އެނޫންވެސް "ސްކްރެޕް މެޓީރިއަލްސް" އެކްސްޕޯޓު ކުރުމުގައި އިތުރު ފަސޭހަތައް އަންނާނެ ކަމަށް ސަރުކާރުން ބުނެފައިވެއެވެ.\nމި ކާގޯ ފެރީގެ ދަތުރުތަކުގައި ބޭނުން ކުރަނީ ޝިޕިންގް ކޯޕަރޭޝަން އޮފް އިންޑިއާ(އެސް.ސީ.އައި)އިން އޮޕަރޭޓްކުރާ "އެމްސީޕީ" ނަމަކަށްކިޔާ ކާގޯ ބޯޓެކެވެ. އެސްސީއައިގެ ރާއްޖޭގެ އެޖެންޓެއްގެ ގޮތުގައި ހަރަކާތްތެރިވަނީ ރާއްޖޭގެ ގައިމީ ޝިޕިން ކުންފުނި މޯލްޑިވްސް ސްޓޭޓް ޝިޕިން (އެމްއެސްއެސް)އެވެ.\nއެމްއެސްއެސްގެ މެނޭޖިން ޑިރެކްޓަރު އަބްދުﷲ ސައީދު "ސަން" އަށް ވިދާޅުވީ ރާއްޖެއިން މި ކާގޯ ފެރީގައި ރާއްޖެއިން ބޭރަށް މުދާ އެކްސްޕޯޓު ކުރަން ބޭނުންވާ ފަރާތްތަކުން ކާގޯ ބުކް ކުރަން ޖެހޭނެ ކަމަށެވެ.\n"ރާއްޖެއިން ބޭރަށް މަސް އެކްސްޕޯޓު ކުރާއިރު ހަދާހެން ހަމަ އެ ޕްރޮސެސް އޮންނާނީ. މުދާ އެތެރެކުރަން ބޭނުންވާ ފަރާތްތަކުންވެސް ސަޕްލަޔަރުގެ ޝިޕިން އެޖެންޓު މެދުވެރިކޮށް ކުރިއަށް ގެންދަން ޖެހޭނީ،" ސައީދު ވިދާޅުވި އެވެ.\nއޭނާ ވިދާޅުވީ އެމްއެސްއެސްގެ ދައުރަކީ ޕޯޓް ކްލެޔަރެންސް ފަދަ ހަޒްބެންޑްރީ މަސައްކަތްތައް ކަމަށެވެ.\n"މުދާ ހޯދަން، ސަޕްލަޔަރުން ހޯދަންވެސް އެބަ އެސިސްޓުކޮށްދެން،" ސައީދު ވިދާޅުވި އެވެ.\nއެގޮތުން ރާއްޖެއަށް ޝައުގުވެރިކަން ހުންނަ ވިޔަފާރިތަކަށް ކޮޗިން އަދި ޓުޓިކޮރިން ކޮޅުގެ ކޮންޓެކްސްޓް ފޯރުކޮށްދޭ ކަމަށާއި، މި ކާގޯ ބޯޓުގައި އިންޑިއާގެ ކޮންމެ ސަރަހައްދަކުންވެސް މުދާ ގެނެވޭނެ ކަމަށް ސައީދު ވިދާޅުވި އެވެ.\nމި ދަތުރުތަކަކީ ފީޒިބަލް ކަމަކަށް ވާނެތޯ "ސަން" އިން ސުވާލު ކުރުމުން ޓްރާންސްޕޯޓު މިނިސްޓަރު އާއިޝަތު ނަހުލާ ވިދާޅުވީ މި ދަތުުރުތަކާއެކު މާލޭ ޕޯޓުގެ ތޮއްޖެހުން ކުޑަކޮށްދޭނެ ކަމަށެވެ.\n"އަނެއްކޮޅުން އައްޑޫ، ކުޅުދުއްފުށި ބަނދަރުން އެތެރެކުރާ މުދަލުގެ ޑިޔުޓީ ވަނީ ކުޑަކޮށްފައި. މިއީ ވިޔަފާރިވެރިންނަށްވެސް ލިބޭނެ ހިތްހަމަޖެހުމެއް،" މިނިސްޓަރު ވިދާޅުވި އެވެ.\nކުޅުދުއްފުށީ ކައުންސިލުން ބުނެފައިވަނީ މި ދަތުރުތަކުގެ ސަބަބުން ރަށަށްވެސް ވިޔަފާރިތަކަށްވެސް ކުރިއެރުން އަންނާނެ ކަމަށެވެ.\n"ޝެޑިއުލާއެއްގޮތަށް ދަތުރު ފެށީމާ ވިޔަފާރިވެރިންނަށް ފަސޭހަވާނެ. މި ސަރަހައްދުގައި އެބަތިބޭ ކުދި ވިޔަފާރިވެރިން ކޮންޓެއިނާ ހަޔާކޮށްގެން މުދާ ނުގެނެވޭނެ. ޝެޑިއުލް ދަތުރު ކުރާނަމަ، ކުދި ވިޔަފާރިވެރިންނަށް ވެސް މީގެ ފައިދާ ކުރާނެ،" ކައުންސިލްގެ ރައީސް އަބްދުލް ލަތީފް ވިދާޅުވި އެވެ.\n"މި ސަރަހައްދުގެ ވިޔަފާރިތައް ކުރިއަރާނެ. ދެން އޮތްކަމަކީ [ރާއްޖޭގެ] އުފެއްދުންތެރިކަން އިތުރުކޮށް އެކްސްޕޯޓު ކޮށްގެން އާމްދަނީ އިތުރކުރާނެ މަގު ހޯދުން،" އަބްދުއްލަތީފް ވިދާޅުވި އެވެ.\nސަަރުކާރުން ބުނެފައިވަނީ 10-12 ދުވަސް ހޭދަވާ މި ދަތުރުތަކަކީ އިގްތިސޯދަށް ދިރުން އަންނާނެ ކަމެއް ކަމަށެވެ. ހާއްސަކޮށް ސަރުކާރުން ރާވާފައިވާ ރީޖަނަލް ހަބްތައް ތަރައްގީކުރުމުގައި މިއީ މުހިއްމު ދައުރެއް އަދާކުރާނެ ކަމެއްކަމަށް ސަރުކާރުން ބުންޏެވެ.\nމީގެ އިތުރުން މިއީ އުތުރުގެ ރަށްތަކަށް ވިޔަފާރީގެ ގޮތުން ކުރި އެރުން ލިބި، ރާއްޖޭގެ އުފެއްދުންތައް އިންޑިއާގެ މާކެޓަށް އަދި އިންޑިއާ މެދުވެރިކޮށް ބައިނަލްއަގްވާމީ މާކެޓަށް ނެރުމަށް ފަސޭހަ ވެގެންދާނެ ދަތުރުތަކެއް ކަމަށްވެސް ސަރުކާރުން ސިފަ ކުރެ އެވެ.\nއަނެއްކާވެސް ސުވާލަކީ މިއީ ދެމެހެއްޓެނިވި، ކާމިޔާބު ކަމަކަށް ވާނެ ހެއްޔެވެ؟ އިންޑިއާ ސަރުކާރުން ކަނޑައަޅާ ބޯޓެއްގައި، އިންޑިއާ އާއި ރާއްޖެ އާއި ދެމެދު ކުރާ މި "ވިޔަފާރި ދަތުރުތަކަކީ" ރާއްޖެ އަށް އޭގެ ސަބަބުން އިގްތިސޯދީ ކޮން ފައިދާ އެއް ކުރާނެ ދަތުރުތަކެއް ހެއްޔެވެ؟ ހުޅުވާލެވިފައިވާ ފްރީ މާކެޓެއްގައި ދެ ގައުމުގެ ސަރުކާރުން ބައިވެރިވެގެން ކާގޯ ދަތުރުތައް ބޭއްވުމަކީ ކޮން ކަހަލަ ކަމެއްހެއްޔެވެ؟ މިހާރުވެސް ކަނޑުމަގުންނާއި ވައިގެ މަގުން ވިޔަފާރިވެރިން އިންޑިއާ އިން މުދާ އިމްޕޯޓު ކުރާއިރު އެ ދަތުރުތަކަށް އަންނާނީ ކޮން ބަދަލެއް ހެއްޔެވެ؟


vnews - Villa College ge January intake courses ah vanumah hulhuvaalaifi\nވިލާ ކޮލެޖުގެ ޖެނުއަރީ އިންޓޭކްގެ ކޯސްތަކަށް ވަނުމަށް ހުޅުވާލައިފި\nވިލާ ކޮލެޖުގެ 2019 ވަނަ އަހަރުގެ ޖެނުއަރީ އިންޓޭކްގައި ފެށުމަށް ހަމަޖެހިފައިވާ 97 ކޯހުގައި ބައިވެރިވުމުގެ ފުރުސަތު ހުޅުވާލައިފި އެވެ.\nވިލާ ކޮލެޖުން ބުނީ އެ ކޯސްތަކުގެ ތެރޭގައި ވިލާ ކޮލެޖުގެ އަމިއްލަ ކޯސްތަކާއި އަދި އިނގިރޭސިވިލާތުގެ ޔުނިވަރސިޓީ އެއް ކަމަށްވާ، ޔުނިވަރސިޓީ އޮފް ދަ ވެސްޓް އޮފް އިންގްލޭންޑްގެ މާސްޓަރސް އަދި ޑިގްރީ ކޯސްތައް ކަމަށެވެ.\nއެ ކޮލެޖުން ބުނީ އިންފޮރމޭޝަން ޓެކްނޮލޮޖީ، ކޮމްޕިއުޓަރ ސައިންސް، ބިޒްނަސް މެނޭޖްމަންޓް، ޓީޗިން، އެޑިއުކޭޝަން، ޝަރީޢާ، ލޯ، އިސްލާމް, ދިވެހި، ހިއުމަން ރިސޯސް، ނާސިން، އިކޮނޮމިކްސް، އެކައުންޓިންގ، ޓޫރިޒަމް، ހޮސްޕިޓަރލިޓީ، ޕަބްލިކް ހެލްތް، ރިސާރޗް، މާކެޓިންގ، މެރިން ސްޓަޑީސް، ޑައިވިން އަދި ވޯޓާރ ސްޕޯޓްސްގެ ދާއިރާއިން ކޯސްތައް ހުޅުވައިލާނެ ކަމަށެވެ.\nޖެނުއަރީ އިންޓޭކްގެ ކޯސްތަކަށް ވަނުމަށް ފުރުސަތު އޮތްކަން އިއުލާންކުރުމަށް މިއަދު ވިލާކޮލެޖްގައި ބޭއްވި ރަސްމިއްޔާތުގައި ވާހަކަދައްކަވަމުން އެ ކޮލެޖުގެ ވައިސް ރެކްޓާ ޑރ. އަލީ ނަޖީބު ވިދާޅުވީ، ވިލާ ކޮލެޖްގެ ކޯސްތަކުގައި ބައިވެރިވެ މަތީތައުލީމް ހާސިލް ކުރުމަކީ ވަރަށް ފަސޭހަ ކަމެއް ކަމަށެވެ. އެގޮތުން އެ ކޮލެޖަކީ އޮންލައިންކޮށް ކޯސްތަކަށް އެޕްލައިކޮށް އަދި އޮންލައިންކޮށް ފީގެ ކަންކަން ހަމަޖެއްސޭނެ ފަދަ ފަސޭހަ ނިޒާމެއް ގެންގުޅެމުންދާ ކަމަށް ނަޖީބު ވިދާޅުވި އެވެ.\nވިލާ ކޮލެޖުން ޖެނުއަރީ އިންޓޭކްގައި ފެށުމަށް ހަމަޖެހިފައި ވަނީ، މާސްޓަރސް ފެންވަރުގެ 13 ކޯހަކާއި، ޕޯސްޓް ގްރެޖުއޭޓް ޑިޕްލޮމާ/ ސެޓްފިކެޓް ފެންވަރުގެ 8 ކޯހަކާއި، ޑިގްރީ ފެންވަރުގެ 20 ކޯހަކާއި، އެޑްވާންސްޑް ޑިޕްލޮމާ ފެންވަރުގެ2ކޯހަކާއި، ޑިޕްލޮމާ ފެންވަރުގެ 16 ކޯހަކާއި ފައުންޑޭޝަން ފެންވަރުގެ 12 ކޯހަކާއި އަދި ސެޓްފިކެޓް3ފެންވަރުގެ 12 ކޯހެއްގެ އިތުރުން މެރިން ސްޓަޑީސް ދާއިރާގެ 11 ކޯހެއް ފެށުމަށް ހަމަޖެހިފައިވާ ކަމަށެވެ.\nވިލާ ކޮލެޖުގެ މާލޭގައި ހުންނަ ކިއު.އައި. ކެމްޕަހުގެ އިތުރަށް ވިލާ ކޮލެޖު ހިތަދޫ ކެމްޕަސް، ވިލާ ކޮލެޖު ނައިފަރު ކެމްޕަސް، ވިލާ ކޮލެޖު ކުޅުދުއްފުށީ ކެމްޕަސް، ވިލާ ކޮލެޖު ލޭކް ސައިޑް ކެމްޕަސް (ށ.ފުނަދޫ) އަދި ވިލާ ކޮލެޖު މަހިބަދޫ ކެމްޕަސްގައިވެސް މި ކޯސްތައް ފެށުމަށްވަނީ ހަމަޖެހިފައެވެ. މީގެ އިތުރަށް، މުޅިން އަލަށް އޭސީސީއޭ ގެ ނޮލެޖް ލެވަލް ކޯސްތަކެއް މި ޖެނުއަރީ އިންޓޭކުގައި ވިލާ ކޮލެޖު ހިތަދޫ ކެމްޕަހުގައި ފެށޭނެކަމަށް އެ ކޮލެޖުން ވަނީ ބުނެފައެވެ.\nކޯސްތަކުގައި ބައިވެރިވާން އެދޭ ފަރާތްތަކުން ކޯހުގައި ބައިވެރިވުމަށް ފޯމް ހުށަހަޅަން ޖެހޭ އެންމެ ފަހުގެ ތާރީޚަކީ، މާސްޓާރސް، ޑިގްރީ އަދި ޕްރޮފެޝަނަލް ފެންވަރުގެ ކޯސްތަކަށް 27 ޑިސެމްބަރ 2018 އަދި އެނޫން ކޯސްތަކަށް 31 ޖެނުއަރީ 2019ގެ ނިޔަލަށެވެ. ކޯސްތަކުގެ ކިޔެވުން ފެށުމަށް ހަމަޖެހިފައިވަނީ ޖެނުއަރީ މަހުގެ ފުރަތަމަ ދެހަފްތާ ތެރޭގައި ކަމަށް ވިލާ ކޮލެޖުން ހާމަކުރެ އެވެ.


Miee falhuge eh noon, Fulhadhoo council idhaaraa\nރިޕޯޓު - ބ ފުޅަދޫ\nމިއީ ފަޅުގެއެއް ނޫން، ފުޅަދޫ ކައުންސިލްގެ އިދާރާ\nއައު އިމާރާތެއް އެޅުމަށް ބަޖެޓެއް ނުލިބޭ\nއެއީ އިހު ޒަމާނުގައި ރާއްޖޭގައި އުވައިން އިމާރާތްކުރި އިރު އަޅާފައިވާ ތަނެއް\nކ. މާލެ9މާރޗް 2019 | ހޮނިހިރު 12:20 17,165\nމާޅޮސްމަޑުލު ދެކުނުބުރީ ފުޅަދޫ ކައުންސިލްގެ އިދާރާ - އާކައިވް\nފޮޓޯއިން ތި ފެނިވަޑައިގަންނަވަނީ ފަޅުގެއެއް، ނުވަތަ ވީރާނާ ވަމުންދާ ގެއެއް ނޫނެވެ. އެއީ މާޅުސްމަޑުލު ދެކުނުބުރީ ފުޅަދޫ ކައުންސިލްގެ އިދާރާއެވެ. ގަބޫލު ކުރަން ކިތަންމެ ދަތި ކަމުގައި ވީ ނަމަވެސް އެ ފެންނަނީ އެތަނުގެ ހާލަތެވެ. އެ ފެންނަނީ އެންމެ ދުވަހަކުން އައިސްފައިވާ ބަދަލުތަކެއް ނޫނެވެ.\nފުޅަދޫ ކައުންސިލް އިދާރާ\nފުޅަދޫ ކައުންސިލްގެ އިދާރާ ހިންގަމުންދާ އިމާރާތަކީ މީގެ އެތައް އަހަރެއް ކުރިން ބޭނުންކުރަން ފެށި އިމާރާތެކެވެ. އުވައިން އޮފީސްތައް ރޭނިއިރުގެ އިމާރާތެކެވެ. އިމާރާތުގެ ފާރުގައި ޖަހާފައިވާ އުވަ ވެރި، ކުލަ ގޮސް، މުޅި އިމާރާތް ފެންނަނީ ފަޅު ތަނެއް ގޮތަށެވެ. ބައެއް މަރާމާތުތައް ކުރި ނަމަވެސް، ކުޑަ ދޮރުތައް ވެސް ހުރީ ވަރަށް ބަލިކަށިވެ، ނެއްޓިގެންދާ ހާލަތުގަ އެވެ.\nކައުންސިލް އިދާރާގެ އެތެރޭގެ ހާލަތު ވެސް ވަރަށް ދަށެވެ. ކައުންސިލްގެ މެމްބަރުން ތިއްބަވާނެ މޭޒެއް ނެތެވެ. ރަށުގައި ހަތަރު ކައުންސިލަރުން ތިބޭ އިރު މި ބޭފުޅުން އިށީންނާނެ މޭޒެއް ނެތެވެ. ތަނުގެ ޖާގައިގެ ދަތިކަމުން އިދާރީ މަސަތްކަތް ކުރާ މުވައްޒަފުން ބައިތިއްބާނެ ތަނެއްވެސް ނެތެވެ. ރަށްކުރިއަރުވާ ކޮމިޓީގެ ބައްދަލުވުމެއް ބޭއްވިއަސް، ނުވަތަ ރަށުގެ ރައްޔިތުންނާއި ބައްދަލުކުރަން ޖެހުނު ކަމުގައި ވިޔަސް ދާންޖެހެނީ އެހެން ތަނަކަށެވެ. ރަށުގެ ރައްޔިތުންނަށް އެކަށީގެންވާ ހިދުމަތެއް ވެސް ނުދެވެއެވެ. ބޯކޮށް ވާރޭ ވެހިއްޖެނަމަ ކައުންސިލް އިދާރާއަށް ފެން ނުފައިބައި ހުންނަނީ ވެސް ކިރިޔާއެވެ. ކައުންސިލް ގެ އިދާރާ ހިންގުމަށް އައު އިމާރާތެއް ހޯދައި ދިނުމަށް ރައްޔިތުންނާއި ކައުންސިލުން، ސަރުކާރުގައި އާދޭސް ކުރާތާ އެތައް އަހަރުތަކެއް ވެއްޖެއެވެ. ކޮންމެ ބަޔަކުވެސް އެ އާދޭހަށް ދެނީ ބީރުކަންފަތެކެވެ. ރައީސް ޔާމިންގެ ސަރުކާރުގެ ފަހު ދުވަސްވަރުގައި ފިނޭންސް މިނިސްޓްރީއާއީ ހަމަޔަށް ޕްލޭން އެއް ގެންގޮސް އުއްމީދުތަކެއް އާކުރުމަށްފަހު ވެސް، ، އައު އިމާރާތެއް ނުލިބި އެ އުއްމީދުތައް ވެސް ފުނޑުވެގެން ދިޔައީއެވެ.\nމި ހުރިހާ ވާހަކައެއް އިވުމަށް ފަހު އެންމެންގެ ހިތުގައިވެސް އުފެދިދާނެ އެއް ސުވާލަކީ ރަށު ކައުންސިލަށް އައު އިމާރާތެއް ކައުންސިލްގެ ބަޖެޓުން ނުހެދެނީ ކީއްވެގެންތޯ އެވެ. އާބާދީ ކުޑަ، ބަނދަރެއް ވެސް ނެތް ރަށެއްގައި ރައްޔިތުންނަށް ބޮޑު ބަޖެޓެއް ލިބޭނެތޯއެވެ ؟ ދާއިރާއަށް ހޮވޭ މެމްބަރުވެސް ވޯޓާޢި ކައިރިވީމައި ރައްޔިތުމީހާ ފައިބުޑަށް ވެއްޓި އާދޭސް ކޮށް ގޮނޑި އަށް ހޮވުނީމައި އެއީ ކޮންބައެއްކަމެއް ވެސް ހަނދާނެއް ނުހުރެއެވެ. މިހާރުވެސް މަޖިލީހުން ވެސް ފެންނަމުންދާ ހަގީގަތަކީ ، ރައްޔިތުންގެ ޝަކުވާތައް އަޑުއިއްވައިދޭ މެމްބަރެއް ނެތުމެވެ. އާދޭސް އެބަކުރެވެއެވެ. ރައްޔިތުމީހާ ފައިބުޑަށް ވެއްޓި ސަރުކާރުގެ ކަމާބެހޭ ވުޒާރާތަކަށް މި ދަތިތައް ހިއްސާ އެބަކުރެއެވެ. އުމްރާނީ ތަރައްގީގެ އެހީއެއް ވެސް ނުލިބެއެވެ. އައު ސަރުކާރާއެކު ރައްޔިތުން ދެކެމުންދާ ހުވަފެނަކީ މި ޝަކުވާތައް އަޑުއަހައި އެކަށީގެންވާ ހައްލެއް ލިބުމެވެ.


Nasheed ge bodyguard ilhaam ge operationeh kuranee\nނަޝީދުގެ ބޮޑީގާޑް އިލްހާމުގެ އޮޕަރޭޝަނެއް ކުރަނީ\nސާޖަންޓް އިލްހާމް މަޖިލީހުގެ އިންކުއަރީ އަށް ހާޒިރުވެ މެންބަރުންގެ ސުވާލުތަކަށް ޖަވާބުދެނީ -- ފޮޓޯ: މަޖިލިސް\n"ހައެއްފަހެއް" ހަމަލާ ރައްުޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ރައީސް މުހައްމަދު ނަޝީދަށް އަމާޒު ކުރި ވަގުތު އެންމެ އަރިހުގައި ހުންނެވި ބޮޑީގާޑް، އެމްއެންޑީއެފްގެ ސާޖަންޓް އަހްމަދު އިލްހާމް އޮޕަރޭޝަނެއް ކުރަން ޖެހިއްޖެ އެވެ.\nއިލްހާމުގެ އޮޕަރޭޝަނުގެ މައުލޫމާތު މިއަދު އެންމެ ފުރަތަމަ ދިނީ ރައީސް ނަޝީދުގެ ކޮއްކޮ ނާޒިމް އަބްދުއްސައްތާރު އެވެ.\nނާޒިމް މިއަދު އަވަސް އަށް ވިދާޅުވީ އިލްހާމުގެ ކަނދުރާގެ އޮޕަރޭޝަނެއް ކުރަން ޖެހިފައިވާ ކަމަށެވެ. އަދި މާދަމާގެ ވަގުތެއްގައި އައިޖީއެމްއެޗްގައި އެ އޮޕަރޭޝަން ކުރާނެ ކަމަށެވެ.\nއިލްހާމްގެ އާއިލާގެ މެންބަރަކު ބުނީ އިލްހާމްގެ އޮޕަރޭޝަނަކީ ވެސް "ހައެއްފަހެއް" ގެ ހަމަލާއާ ގުޅިގެން ކުރަންޖެހޭ އޮޕަރޭޝަނެއް ކަމަށެވެ. އެ ހަމަލާއަށް ފަހު އިލްހާމް އުޅެނީ ކަނދުރާއަށް އުނދަގޫތަކެއް ވާތީ ކަމަށްވެސް ބުންޏެވެ. ނަމަވެސް އިތުރަށް އެ ވާހަކަދައްކަން އޭނާ ބޭނުމެއް ނުވި އެވެ.\nސާޖަންޓް އިލްހާމް މަޖިލީހުގެ އިންކުއަރީއަށް ހާޒިރުވަނީ -- ފޮޓޯ: މަޖިލިސް\nރައީސް ނަޝީދަށް ހަމަލާ ދިން ވަގުތު އަރިހުގައި ތިބި ބޮޑީގާޑުން މަޖިލީހުގެ އިންކުއަރީއަށް، ހާޒިރުކުރި އިރު އިލްހާމް ވެސް ހާޒިރުކުރި އެވެ. ނަމަވެސް 241 ކޮމިޓީގައި އިންކުއަރީ ކުރިއަށް ގެންދަނީ ސިއްރު ކޮށްގެން ކަމަށްވާތީ ކޮމިޓީގެ ބައްދަލުވުން ކުރިއަށް ދިޔަ ގޮތް ސާފު ވެފައެއް ނުވެއެވެ.\nރައީސް ނަޝީދަށް ހަމަލާ ދިން ވަގުތު އަރިހުގައި ތިއްބެވި ބޮޑީގާޑުންގެ ތިން މީހުންނަށް ވެސް ހަމަލާއާއި ގުޅިގެން އެކިވަރުގެ އަނިޔާ ލިބުނެވެ. އަދި އެރޭ އެ މީހުނަށް ވެސް އައިޖީއެމްއެޗާއި އޭޑީކޭއިން ފަރުވާ ދިނެވެ.\nރައީސް މުހައްމަދު ނަޝީދު ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިސް އެމްއެންޑީއެފް + ނަޝީދަށް އަމާޒު ކުރި ހަމަލަ ހައެއް ފަހެއްގެ ހަމަލާ


މަޤާމަށް އެދި ހުށަހަޅަންޖެހޭ ތަކެތި ހުށަހަޅާނީ 16 ޖުލައި 2019 ވާ އަންގާރަ ދުވަހުގެ 12:30 ގެ ކުރިން ވޭމަންޑޫ ސުކޫލުގެ އިދާރާއަށެވެ. ވަޒީފާއަށް އެދޭ ފޯމާއި ލިޔުންތައް އީމެއިލް މެދުވެރިކޮށްވެސް ބަލައިގަނެވޭނެއެވެ. އީ މެއިލް އެޑްރެހަކީ [email protected] އެވެ. އަދި އިޢުލާނުގެ ސުންގަޑި ހަމަވުމުގެ ކުރިން ސަރުކާރުން އަލަށް ބަންދު ދުވަހެއް ކަނޑައަޅައިފިނަމަ، އެ ކަނޑައަޅާ ދުވަހުގެ އަދަދަށް ވަޒީފާއަށް އެދޭ ފޯމު ބަލައިގަނެވޭނެއެވެ.\nމި މަޤާމަށް މީހަކު ހޮވުމަށް ބޭއްވޭ އިންޓަވިއު އޮންނާނީ 18 ޖުލައި 2019 އާއި 23 ޖުލައި 2019 އާ ދެމެދު، ވޭމަންޑޫ ސުކޫލުގައެވެ. ވުމާއެކު، މި ވަޒީފާއަށް ކުރިމަތިލާ ފަރާތްތަކުން، އެ ތާރީޚުތަކުގައި އިންޓަވިއުއަށް ހާޒިރުވުމަށް ތައްޔާރުވެގެން ތިއްބެވުން އެދެމެވެ.\nސުންގަޑި: 16 ޖުލައި 2019 1230


ރޭ ޕޮޒިޓިވް މީހުންގެ ތެރޭގައި7މަހުގެ ކުއްޖެއް ރޭ ޕޮޒިޓިވް މީހުންގެ ތެރޭގައި7މަހުގެ ކުއްޖެއް\n28 މޭ، 2020: ކޮވިޑް-19 އަށް ރެންޑަމް ސާމްޕަލް ނެގުން. ފޮޓޯ: އަލީ ނަސީރު / ޕީއެސްއެމްނިއުސް\nރާއްޖެއިން އިތުރު 44 މީހަކު ކޯވިޑް-19އަށް ޕޮޒިޓިވްވެ މި ބަލި ޖެހުނު މީހުންގެ އަދަދު 1591 އަރައިފިއެވެ.\nހެލްތް ޕްރޮޓެކްޝަން އެޖެންސީ، އެޗް.ޕީ.އޭއިން ވިދާޅުވީ، ޕޮޒިޓިވްވި މީހުންގެ ތެރޭގައި ހިމެނެނީ 13 ދިވެއްސަކާއި، 31 ބިދޭސީން ހިމެނޭ ކަމަށެވެ. ޕޮޒިޓިވްވި ބިދޭސީންގެ ތެރޭގައި ހިމެނެނީ ބަންގްލަދޭޝްގެ 29 މީހަކާއި، އިންޑިއާގެ2މީހުން ހިމެނެއެވެ. މިއާއެކު ރާއްޖޭން މި ބައްޔަށް ޕޮޒިޓިވްވި މީހުންގެ ޖުމްލަ ޢަދަދު މިހާރު މިވަނީ 1591 އަކަށް އަރާފައެވެ.\nރޭ ޕޮޒިޓިވް މީހުންގެ ތެރޭގައި7މަހުގެ ކުއްޖަކާއި7އަހަރުގެ ކުއްޖެއްގެ އިތުރުން 92 އަހަރުގެ މީހަކު ހިމެނެއެވެ،\nރާއްޖެއިން ކޯވިޑް-19އަށް ޕޮޒިޓިވްވި މީހުންގެ ތެރެއިން ގިނައީ ބިދޭސީންނެވެ. އެގޮތުން 1037 ބިދޭސީން ރާއްޖޭގައި ޕޮޒިޓިވްވެފައިވާއިރު، ދިވެހިންގެ ތެރެއިން ޕޮޒިޓިވްވެފައިވަނީ ޖުމްލަ 554 މީހުންނެވެ. އަދި ޕޮޒިޓިވްވި މީހުންގެ ތެރެއިން ބަންގްލަދޭޝް މީހުންގެ އަދަދު މިހާރުވަނީ 835 އަށް އިތުރުވެފައެވެ. ބަލިޖެހުނު އިންޑިއާއަށް ނިސްބަތްވާ މީހުންގެ އަދަދަކީ 517 އެވެ.\n1500 އަށްވުރެ ގިނަމީހުން ރާއްޖެއިން ކޯވިޑް-19އަށް ޕޮޒިޓިވްވެފައިވާއިރު ބަލިން ރަނގަޅުވެފައިވަނީ 242 މީހުންނެވެ. އަދި5މީހަކު ވަނީ ރާއްޖޭގައި މި ބަލީގައި މަރުވެފައެވެ. ރާއްޖެއިން ކޯވިޑް-19 ފެނުނުތާ3މަހަށްވުރެ ގިނަ ދުވަސްވެފައިވާއިރު، މަލޭގައި ކޯވިޑް-19 ފެތުރެންފެށުމާއެކު އިއުލާންކުރި ފުރަބަންދަށް އިއްޔެއިން ފެށިގެންވަނީ ލުއިތަކެއްދީފައެވެ.\nފުރަބަންދަށް ލުއިދިންނަމަވެސް ހުރިހާ ފަރާތްތަކުންވެސް ސިއްޙީގޮތުން އަޅަންޖެހޭ ރައްކާތެރިކަމުގެ ފިޔަވަޅުއެޅުމަށް ކަމާއިގުޅޭ ފަރާތްތަކުން ވަނީ އިރުޝާދު ދެއްވާފައެވެ.


ސައިރެން – 12 – Esfiya\nޒައިނީއަކީ އޭނާގެ މަންމަ ފަދައިން އޮރެންޖް ކުލައިގެ ސައިރެންއެކެވެ. ޒައިނީއަކީ ދޮން ރީިތި ކުއްޖެކެވެ. އޭނާގެ އޮރެންޖު ކުލައިން ހައިލައިޓްކުރެވިފައިވާ ކަޅުކުލައިގެ ރާޅުބާނީ ދިގު އިސްތަށިގަނޑާއި ބޮޑު އޮރެންޖުކުލައިގެ ދެލޮލަކީ އޭނާ ރީތިކޮށްދޭ ކަންކަަމެވެ. އަދި އޭނާގެ ދިގު އިސްކޮޅާއި ހިމަތޮޅި ހަށިގަނޑުންވެސް އެއީ 20 އަހަރުގެ ކުއްޖެކޭވެސް ނުބުނާނެއެވެ.\nނޫރީންމެންނަށް ބޭރަށް ނިކުމެވުނުއިރު ކުޑަކޮށް އަނދިރިކަމުން ރޭގަނޑުވެއްޖެކަން އެނގުނެވެ. އެހެންކަމުން އެންމެންވެސް ނިންމީ މާދަމާ މިތަނަށް އަންނާށެވެ. އެންމެން އަތުގުޅުވައިލައި ދެލޯ މަރައިލިތަނާ އަލިގަނޑެއް އެހުރިހާ އެންމެން ވަށައިލިއެވެ. އަލިގަނޑު އެއްކޮށް ދިޔައިރު އެހުރިހާ އެންމެންވެސް ތިބީ ޒައިކާންގެ ކޮޓަރީގައެވެ.\n“ކޮބާ މަންމަ؟” ޒައިނީ ކެތްމަދުވެފައިހުރެ އެއްސެވެ. “މަންމަ ގޮއްސި ދަތުރަކު.” ޒައިކާން ބުންްޏެވެ.\n“މީ…. ދޮންބެމެން ފްރީ ކުރަން ނޫނީ ދޮންބެމެން ހޯދަންޏާ ބޭނުންވާނުން ޕްލޭނެއް؟ ސޯ…. ވަޓްސް ދި ޕްލޭން.” ނޫރީން ބުންޏެވެ.\n“ދަ ޕްލޭން އިޒް…. ނޫރީން އެންމެ ފުރަތަމަ ޓްރެއިން ކުރަންވީ.” ޒައިކާން ނޫރީން ކުރިމައްޗަށް އެރުމަށްފަހު ބުންޏެވެ.\n“ޓްރެއިން؟ ފައިޓްކުރަންތަ؟” ނޫރީން އެއްސެވެ.\n“އާނ!” ޒައިކާން ބުންޏެވެ. އެވަގުތު ނޫރީން އުފަލުން ‘ޔެސް’ އޭ ބުނަމުން ފުންމައިލިއެވެ.\n“ޒަފްރުލް ދަސްކޮށްދެންވީ ނޫރީންގެ ބާރުތައް ނޫނީ އުދުހިފައި ތަނަކު މަޑުކުރާއިރު އެކަން ކޮންޓަރޯލް ކޮށްދެންވީ ގޮތް. ޒައި ނޫރީންއަށް ދަސްކޮށްދެންވީ\nބާރުތައް ޔޫސްކުރަން ޖެހޭގޮތާއި ވަގުތު. ދެން އޮތް ކަންތައް އަހަރެން ދަސްކޮށްދޭނަން.” ޒައިކާން ބުންޏެވެ.\n“ވެލް ދެން… ލެޓްސް ބިގިން.” ޒަފްރުލް ވަރަށް ފޯރީގައި ބުންޏެވެ.\nޖެހިގެން އައި ދުވަސް ފެށުނީ އެކި މީހުންގެ ހިތްތަކަށް އެކި ހިތްވަރާއި އެކި ޢަޒުމުު ގެނެސްދެމުންނެވެ. ނޫރީންއަށް ދެލޯ ހުޅުވައިލިއިރު ކުޑަދޮރުން އަލި ކޮޓަރިއަށް އެޅިފައިވުމުން ދުވާލުވީކަން އެނގުނެވެ. ނޫރީން މޫނު ހަރަކާތްކޮށްލަން އުޅުނު ވަގުތު ހުއްޓުން އެރީ ޒައިކާންގެ ޓީޝާޓު އެހާ ކައިރިން ފެނުމުންނެވެ. ނޫރީން މަޑުމަޑުން ބޯހިއްލައިލިއެވެ. ނޫރީންއަށް އޮވެވުނީ ނިދާފައި އޮތް ޒައިކާންގެ މޭމަތީގައި ބޯއަޅައިގެންކަން އިނގުނީދެނެވެ. ނޫރީންގެ ދެކޯ ވަގުތުން ރަތްވިއެވެ. ނޫރީން ޒައިކާންއަށް ނޭނގޭގޮތަށް ތެދުވަން އުޅެނިކޮށް ނުތެދުވެވުނީ ޒައިކާންގެ ވަރުގަދަ އަތުން ނޫރީންގެ އުނަގަނޑުގައި އަތް ވަށައިލައިފައި ވުމުންނެވެ. ނޫރީން ދެން ވަށައިގެން ބަލައިލިއެވެ. ޒައިނީ އާއި ޒަފްރުލް އޮތީ ދެ ސޯފާގައި ނިދައިފައެވެ. ނޫރީންއާއި ޒައިކާން މިއޮތީ އެއްސޯފާއެއްގައެވެ. ނޫރީން ކުއްލިއަކަށް ހަޅޭލަވައިގަތް އަޑަށް ފުންމައިގެން ޒައިކާންއަށް ތެދުވެވުނެވެ.\n“ނޫރީންއަށް ކަމެއްވީތަ؟” ޒައިކާން ދެލޯ ބޮޑުކޮށްލައިގެން ހުރެ އެއްސެވެ. އެވަގުތު ޒައިނީ އާއި ޒަފްރުލްވެސް ޒައިކާންގެ ކައިރިއަށް އައިއްސިއެވެ.\n“ކަ…ކަމެއްނުވެ.. މީ…. ބިރުވެރި ހުވަފެނެއް ފެނުނީ.” ނޫރީން ދޮގެއް ހަދައިލިއެވެ.\n“އޯހް… ޒައި ދޭބަލަ ނޫރީންއާއި އެކު ކޮޓަރިއަށް. ފެންވަރަން.” ޒައިކާން އާފުރެލަމުން އޭނާގެ ފަން އިސްތަށިގަނޑު ހާވައިލުމަށްފަހު ބުންޏެވެ.\nޒައިނީ އާއެކޭ ބުނުމަށްފަހު އެކޮޓަރިން ނިކުންނަން ދިޔައެވެ. އޭނާގެ ފަހަތުން ނޫރީންވެސް ނިކުތެވެ. ނޫރީންމެންނަށް ޒައިކާންގެ ބޮޑު ކޮޓަރިއަށްވުރެ އެތަށް ގުނައެއް ބޮޑު އަދި ތަނަވަސް ރީތި ސިޓިންރޫމަކަށް ނިކުމެވުނު ވަގުތު ނޫރީންއަށް ފެނުނީ އެކި ސައިރެންތައް އެކި އެކި ތަފާތު މަސައްކަތްތަކުގައި އުޅެނިކޮށެވެ. އެެއްބަޔަކު އެބޮޑު ސޯފާ ސާފުކުރަން އުޅޭއިރު އަނެއް ބަޔަކު އުދުހިފައި ފަންކަހާ ވައްތަރައް ހުރި އެނބުރޭ އެއްޗެއް ސާފުކުރަން އުޅެއެވެ. ނޫރީން އާޝޯހުވެފައި ބަލަން ހުއްޓައި ސިހުނީ ނޫރީންގެ އަތުގައި ޒައިނީ މަޑުމަޑުން ޖަހައިލުމުންނެވެ.\n“އާދޭ!” ޒައިނީ މަޑުމައިތިރި އަޑަކުން އެހެން ބުނުމުން ޒައިނީގެ ފަހަތުން އަނެއްކާވެސް ނޫރީން ދިޔައެވެ.\nޒައިނީ ގޮސް ހުއްޓުނީ ނޫރީންމެން އުޅޭ ގޭގެ މައި ދޮރަށްވުރެ ދެގުނަ ބޮޑު ދޮރެއްގެ ކުރިމަތީގައެވެ. ނޫރީން އެ ދޮރާއި ދިމާއަށް ބަލަށް އަނގަ ހުޅުވައިލައިގެން ހުއްޓެވެ.\n“ތި އަނގަ ލައްޕަބަލަ! މެއްސެއް ވަދެދާނެ.” ޒައިނީ ހިނިއައިސްފައި ނޫރީންގެ އަނގަ ލައްޕައިލިއެވެ.\nނޫރީން ރަކިވެގެން އިސްޖަހައިލި ވަގުތު ޒައިނީ އެ ބޮޑު ދޮރު ހުޅުވައިލުމަށްފަހު ނޫރީންގެ އަތުގައި ހިފައިގެން އެތެރެއަށްވަނެވެ. ނޫރީން އިސް ހިއްލައިލައި އެކޮޓަރި ތެރެއަށް ނަޒަރު ހިންގައިލިއެވެ. ޒައިކާންގެ ކޮޓަރި އާއި ޚިލާފަށް އެކޮޓަރި ކުޑައެވެ.\n“އަން.” ޒައިނީ ނޫރީންއަށް ކަޅުކުލައިގެ ހުޑީއަކާއި ހަމަ އެކުލައިގެ ޓައިޓެއް ހެދުމެއް ދިނެވެ.\nނޫރީން އެކޮޓަރީގައިހުރި ފާޚާނާއަށްވަދެ ހެދުން ބަދަލުކޮށްގެން ނިކުތްއިރު ޒައިނީވެސް ހުރީ ހެދުން ބަދަލުކޮށްގެންނެވެ. ހަމަ ނޫރީން ނިކުތް ތަނާހެން ނޫރީން ކައިރީގައި އަންނާށޭ ބުނެ އެކޮޓަރިން ނިކުތެވެ. ނޫރީންވެސް ޒައިނީ ފަހަތުން ކޮޓަރިން ނިކުމެގެން ދިޔައެވެ. ޒައިނީގޮސް ވަނީ ޒައިކާންގެ ކޮޓަރިއަށެވެ. އެއިރު ޒައިކާންހުރީ ކުރިން ލައިގެންހުރި ރަތްކުލައިގެ ހުޑީ އާއި ސޯޓު ބަދަލުކޮށްލައިގެންނެވެ. މިފަހަރު ލައިގެންހުރީ ނޫރީން އާއި ޒައިނީ ފަދައިން ކަޅުކުލައިގެ ހުޑީއަކާއި ސޯޓެކެވެ. ޒަފްރުލްވެސް ލައިގެންހުރީ ހަމަ އެކުލައިގެ ހުޑީއަކާއި ކަޅުކުލައިގެ ސޯޓެކެވެ.\n“ޒައިކް؟ އާރ ޔޫ ޝުއަރ ވީ ކޭން ޑޫ ދިސް؟” ޒައިނީ ނޫރީންގެ އަތުގައި ހިފައިލަމުން އެެއްސެވެ.\n“ޔެސް. ބިލީވް މީ.” ޒައިކާން ދެބުމަ ކައިރިކޮށްލުމަށްފަހު ބުންޏެވެ.\nހުރިހާ އެންމެން ކުރިންފަހަރު ހެދިގޮތަށް ހެދިއެވެ. ހުރިހާ ކުދިން ދެލޯ ހުޅުވައިލިއެވެ. އެއިރު އެކުދިން ތިބީ ހަމަ އެއްކަލަ ގަނޑުވަރު ކައިރީގައެވެ.\n“ޕުޓް ޔުއަރ ހުޑްސް އޯން.” ޒައިކާން އެހެން ބުނެ ހުޑީގެ ހުޑް ބޮލަށް ހެޔޮވަރުކޮށްލިއެވެ.\nއެހެން ކުދިންވެސް ހަމަ އެގޮތަށް ހެދިއެވެ. ޒަފްރުލް ކުރިއަށް ޖެހެލީ ނިކާންމެން ވީތަން އިނގެނީ ހަމަ އެކަނި އޭނާއަށްވީމައެވެ. ޒަފްރުލް އާއި އެހެން ކުދިން ފާރަވެރިންނަށް ނުފެންނަ ގޮތަށް އެގަނޑުވަރަށްވަނެވެ. ޒަފްރުލް ދައްކަމުން ދިޔަ މަގުތަކުން ހުރިހާ ކުދިން ދަމުން ދިޔައީ ފާރަވެރިއަކަށް ނުފެންނާނެހާ ސިއްރުންނެވެ.\n“މިތާ އެމީހުން ތިބީ ހައްޔަރުކޮށްފަ އެމީހުންގެ އަސްލު ސިފައިގައި. އަވިއާނާ މިތަނަށް އެމީހުން ގެނައްސަ އެމީހުން ޖަލަށްލީ.” ޒަފްރުލް ދަނގަނޑު ދޮރެއްގެ ކުރިމައްޗަށް އެރުމަށްފަހު ބުންޏެވެ.\n“ނޫރީން….” ހަރަމް ބަނެގެންހުރި ޒައިކާން ނޫރީންއަށް ގޮވައިލުމަށްފަހު ލޮލުން އެދޮރަށް ޢިޝާރާތްކުރިއެވެ.\nނޫރީން ބޯޖަހައިލުމަށްފަހު ފުން ނޭވާއެެއް ދޫކޮށްލިއެވެ. އަދި ދެލޯ މަރައިލުމަށްފަހު ދެލޯ ހުޅުވައިލިއެވެ. އެއިރު އޭނާގެ ދެލޯ ވަނީ ބަށިކުލައިން ދިއްލިފައެވެ. ނޫރީން އޭނާގެ ދެލޮލުން ދޮރަށް ބަށިކުލައިގެ އަލިތަކެއް ދޫކޮށް ދޮރު ހަލާކުކޮށްލިއެވެ. ނޫރީން އެތެރެ ބަލައިލިއިރު ލިއަމް އާއި ކީވާ އާއި ނިކާން ވަނީ ކޮއްޓަކަށްލައި ބަންދުކޮށްފައެވެ. ނޫރީން ލިއަމްގެ ކޮށި ހަލާކުކޮށްލަން އުޅެނިކޮށް ޒައިކާން އެކަން މަނާކުރިއެވެ.\n“ނޫރީން…. އެދެމީހުންނަކީ އިންސާނުން. އެކަމަކު ނިކާންއަކީ އިންސާނެއްނޫންކަން އަހަނަނަށް އެބަ ޔަޤީންވޭ.” ޒައިކާން ބުންޏެވެ.\n“ދެން އެދެމީހުންނަށް ކީތްކުރާނީ؟” ޒައިނީ އެއްސެވެ.\n“އެދެމީހުން އެހަށް އަހަރެންގެ ކޮޓަރީގައި ބެހެއްޓީމައި ރައްކާތެރިވާނީ.” ޒައިކާން އެހެން ބުނުމަށްފަހު އަތުން އަލިތަކެއް ފޮނުވައިލައި ދެމީހުން އެތަނުން ގެއްލުވައިލިއެވެ.\n“ނޫރީން؟” ސައިރެންއެއްގެ ސިފައިގައި ނިކާންގެ ލޯބިވާ ކޮއްކޮ ހުރިކަމުގައި ވިއަސް އޭނާ ވަކިކުރަން އުނދަގުލެއް ނުވިއެވެ.\n‘ސައިރެން’ ގެ 13ވަނަ ބަޔަށް އިންތިޒާރުކުރައްވާ!\nނޯޓް: އަޅުގަނޑު މިދިޔަ ހަފްތާ ވާހަކަ އަޕް ނުކުރެވުނީ އިސްކޫލުގެ ފިލާވަޅުތަކާއި ހެދި ވަރަށް ބިޒީކޮށް އުޅުމުގެ ސަބަބުންނެވެ. މިކަމަށްޓަކައި ކިޔުންތެރިންގެ ކިބައިން ނިހާޔަތަށް މަޢާފަށް އެދެމެވެ.\nIts okay 😊and I love this part too 💕\nIt is okay 😊 wow very nice and waiting for the next part of the story.\nthnxx sahoo… insha allah fridayga noonee eah vuren kurin nxt part kiyaalan libeyne 😊\nI understand that 😊\nBy the way this part v salhi😉✔\nalheyy… thnxx for understanding dear… BTW thank u dear 😃\nވިންދު ލޯބިން 1\nހިތާމަ ލޯބި August 18, 2018\nހަޤީޤީ ހިތާމަ January 26, 2016\nތިޔަ ދިން އުފާ 34\nހިތާމަ ލޯބި November 8, 2017\nފޮހެވޭނޭ ބާއޭ… 35


Story: Kuh hee\nކުށް ހީ (ފަހުބައި)\nއީސަ ހުއްޓުނެވެ. އަހަރެން ކޮޅަށް ތެދުވީމެވެ. ބަދަލުގައި އީސަ އެއްޗެއް ނުބުނެއެވެ. އޭނާ ބަލަން ހުރީއެވެ. އަހަންނަށް އެނގޭ ކަމަކަށް ނުހަދަމެވެ. އަތްމަތި އަވަސްކޮށްލައިގެން ތަށިތައް ނަގަން އުޅެންފެށީމެވެ. އީސަ އައިސް އަހަރެންގެ ފަހަތުން ބައްދައިލިއެވެ. އަހަންނަށް އުނދަގޫވާ ގޮތްވިއެވެ. ގަދަކަމުން ކަހަލަ ގޮތަކަށް އީސަގެ އަތުގެ ތެރެއިން ވީއްލިގަތީމެވެ.\n"ފެން ނުވަރާ. ކައްކާ ވަސް." އަހަރެން އަވަސް އަވަހަށް ބުނެލީމެވެ.\nއީސަ ދިޔައީއެވެ. އޭނާ ގޮސް ސޯފާގައި އިށީނދެ ޓީވީ ހުޅުވާލިއެވެ. އަހަރެން ދިޔައީ ފާޚާނާއަށެވެ. ފާޚާނާއަށް ވަދެވުނު ކަމެއް ނޭނގުނެވެ. ބަޑިފަޅައިގެން ދިޔައީއެވެ. މާގަނޑު ދޫކޮށްލައިގެން އެތައް އިރެއް ވަންދެން ހުރީމެވެ. ރޮމުން، ގިސްލަމުން އެތައް ޝަކުވާއެއް ކުރީމެވެ. އަމިއްލަ ނަފުސަށެވެ. އަމިއްލަ ހިތަށެވެ. ހިތަށް އިވޭ ވަރަށެވެ. އެއްވެސް ލަފުޒެއް ބޭރެއް ނުކުރެވުނެވެ. އެއްވެސް ޝަކުވާއެއް ނުކުރަމެވެ. އީސަ ފަރާތުން ފެންނަމުންދިޔަ ހުރިހާ ކަމެއް ގޮސް ގުޅެނީ ރުޝްދާއާ ކަމަށް ނިންމުނެވެ.\n"އޮފީހަށް އަލަށް މީހަކު ޖޮއިން ކޮށްފިތަ؟" އަހަރެން ސޯފާގައި އިށީނދެލަމުން އަހައިލީމެވެ.\n"އުހުނ. މި މަހަކު ނުކުރޭ،" ސިހިފައި އީސަ ބުނެލިއެވެ. "ކިހިނެއްވީ؟"\n"ކަމެއް ނުވޭ. ކޮންމެ ވެސް ރުތުބާއެއް ގުޅީމަ. އަހަރެން ފޯނު ނަގަން އުޅެނިކޮށް ކެނޑުނީ." އީސަގެ މޫނަށް ބަލައިލަމުން ބުނެލީމެވެ.\n"ރުތުބާއޭ؟" ސުވާލުގެ ނަޒަރުން އީސަ ބަލައިލީ ފޯނަށެވެ.\n"ރުޝްދާ!" އީސަ ހިނިތުންވެލިއެވެ. "އެއީ ވަގުތީ ގޮތުން ނަގައިގެން އުޅޭ ކުއްޖެއް. ޕްރޮޖެޓަކަށް ކޮންސަލްޓެންސީ ދޭން. ދާއިމީ މީހެއް ނޫން."\n"ކާކު ދަށުން އޭނާ ވޯކު ކުރަނީ؟" އަހަރެން ބޭނުންވީ ޔަގީން ކޮށްލާށެވެ.\n"އަހަރެން،" އީސަ ބަލައިލުމުގައި އެތައް މާނައެއް ނެގެން ފެށުނެވެ. "ކިހިނެއްވީ؟"\n"ކަމެއް ނުވޭ ހަމަ އަހައިލީ." އަހަރެން ބޭނުންވާ ޖަވާބު ލިބުނެވެ.\nކޮޅަށް ތެދުވީމެވެ. ކޮޓަރިއާ ދިމާއަށް މިސްރާބު ޖެހީމެވެ. ޓީވީގެ އަޑު މަޑުވުމުން އަހަރެން ބަލައިލީ އީސައަށެވެ. އޭނާ މިސްރާބު ހުރީ އަހަންނާ ދިމާއަށެވެ. އީސަ ހިނިތުންވެލި ގޮތުން ވެސް އޭނާގެ މަގުސަދު ސާފުވިއެވެ. އަހަރެން ދެކޮޅެއް ނުހަދަމެވެ. ކަންކަން ޔަގީންކޮށްލަން ލިބޭ ފުރުސަތަށް ނޫނެކޭ ބުނާނީ މޮޔައިންތާއޭ ހިތް ބުނެލިއެވެ.\nއަހަންނަށް ލިބެމުންދަނީ މުޅީން ތަފާތު ޖަވާބު ތަކެކެވެ. އީސަގެ ފަރާތުން ފެންނަނީ މުޅީން ތަފާތު ކަންކަމެވެ. ހިތުގައި ހުރި އެއްވެސް ސުވާލަކަށް ފުރިހަމަ ޖަވާބެއް ނުލިބެއެވެ. ވަގުންގެ ފޮށި ބާރަށް ބަންނާނެތާއޭ ހިތްބުނެލިއެވެ. އީސައަކީ ވަގެއް ހެއްޔެވެ؟ އަހަރެންގެ މަގާމު އޭނާގެ ހިތުން ކިލަނބު ވެދާނެ ހެއްޔެވެ؟ އޭނާ މޮޅީ ހެއްޔެވެ؟\n"އަހަރެން ދެކެ ފޫހިވާން ފަށައިފި ދޯ؟" ޖެހިގެން އައި ދުވަހުގެ ހެނދުނު ސައިބޯން އިނދެ އަހަރެން ނުގޮތަކަށް އަހައިލީމެވެ.\n"ކިހިނެއްވީ؟" އީސަ ހިނިތުންވެލިއެވެ.\n"ކާ ހިތް ނުވެ އިނދެ ކާ ހެން ހީވާތީ؟" އަހަރެން ބުނެލީމެވެ.\n"އަމިއްލައަށް ރަހަ ބަލައިލަބަލަ." ރޮށި ކޮޅަކުން މަސްހުނި ކޮޅެއް ނަގައި އަހަންނަށް ދިށްކޮލިއެވެ.\nއަހަރެން އީސަ ދިއްކޮށްލި ރޮށި ކޮޅަށް ބަލައިލީމެވެ. ފުން ނަޒަރަކުންނެވެ. ބަދަލުގައި އީސަ ހިނިތުންވެލަމުން އިޝާރާތްކޮށްލިއެވެ. އަހަރެން ދެވަނަ ފަހަރަށް ވެސް ބަލައިލީމެވެ. ހިތުގައި ފެވެމުން ދިޔައީ ތަންކޮޅެއް ކުރީގެ ހަނދާންތަކެކެވެ.\n"ފޮނި ރަހަ ދޯ." އަހަރެން އަނގައިގެ ތެރެއިން ރޮށިކޮޅު ނެރުނީމެވެ.\n"އަހަރެންވާ އެހެން ވެސް ނުބުނަމެއްނު،" އީސަ ހިނިތުންވެލިއެވެ. "ދެން ކެއުމުގެ ފޯރިއެއް ނުހުންނާނެއްނު."\n"މި ކުރިން ދުވަހަކު ވެސް ނޫރާއަށް ވާގޮތެއް ނޫން. ރެއިން ފެށިގެން މިހެން މި ވަނީ. އަހަރެން އަބަދުވެސް ބުނަން ދޯ ނޫރާ ވައްޓާލެވޭ ވަރުގެ އަންހެނަކު ނުފެންނާނޭ،" އީސަ ބުނެލިއެވެ. "ރެސްޓޯރެންޓަށް ވަދެލައިފަ މި ދަނީ އޮފީހަށް. ނޫރާ ވެސް ގޮސް އަލަށް ގެނަ ދެ މީހުންނާ ބައްދަލުކޮށްލަންވާނެ. ޑިއުޓީއަށް ދާންވީމަ ގުޅައިލާ އިނގޭ."\nއީސަ ތެދުވެގެން ދިޔައީއެވެ. އޭނާގެ މޫނުމަތިން ފެނުނީ ފޫހި ކަމުގެ ކުލަވަރެވެ. އީސަ ގެއިން ނުކުތުމުގެ ކުރީން އަހަރެން އޭނާގެ ފަހަތުން ދިޔައީމެވެ. އީސަގެ ފުރަގަހުން އަހަރެން ބައްދައިލީމެވެ. އީސަ ހުއްޓުނުވެ. އޭނާ ފަސް އެނބުރިލިއެވެ. ގިރުވާން ރީތިކޮށްލާ ކަމަށް ހަދަމުން އަހަރެން ބަލައިލީ ގިރުވާނަށެވެ. ބޭނުންވީ ޔަގީންކޮށްލާށެވެ.\n"ސޮރީ. ދެން އެހެން ނުވާނެ." އަހަރެން ލޮލަށް ޖަމާވި ކަރުނަތައް ގަދަކަމުން ހިންދާލެވޭތޯ ބަލައިލީމެވެ.\n"އެ މައްސަލައެއް ނޫން." އީސަ ހިނިތުންވެލިއެވެ. "ރަހައަށް ބަދަލު އަންނާނީ މާބަނޑުވާންވީމަ ކަމަށްވަނީ."\nއީސަ ހިފައިލީ އަހަރެންގެ ނޭފަތުގައެވެ. އޭނާ ހިނިތުންވެލިއެވެ. ބަދަލުގައި އަހަރެން ތުންފަތް ދެފަރާތަށް އަނބުރައިލީމެވެ.\nއީސަ ނުކުންނަންދެން ދޮރު ކައިރީގައި ހުރީމެވެ. އީސަގެ ލުއި ހިނިތުންވުން ފެނިފައި ހިތަށް ހަމަޖެހުން ލިބެއެވެ. ނަމަވެސް، އިއްޔެ ފެނުނު މެސެޖުތަކަކުން އީސަ މަތިން ފޫހިވާން ފެށީއެވެ. އީސަ ދިޔުމުން ތަށިތައް ނެގުމަށްފަހު އަހަރެން ނުކުތީ ބޭރަށެވެ. ރެސްޓޯރެންޓުގެ ކަންކަން ހިނގައި ނުހިގާ ގޮތް ބަލައިލާށެވެ. އެއީ އަހަރެންގެ ޒިންމާއެކެވެ. ހެނދުނުގެ ކަންކަން ބަލައިލުމެވެ.\nރެސްޓޯރެންޓަށް ގޮސް އަލަށް ގެނައި ދެމީހުންނާ ބައްދަލުކުރަން ހަމަޖެހިފައި އޮތެވެ. އަހަރެން އިނީ ރެސްޓޯރެންޓުގެ އޮފީސް ބައިގައެވެ. އޮފީހަށް ދެމީހުން ވަނުމުން އަތުގައި އޮތް ނޫސް ތިރިކޮށްލަމުން ބަލައިލީމެވެ. ހީވީ ހިތް ބޭރަށް ނުކުތް ހެންނެވެ. އެހާ ރީތި ފުރިހަމަ ފިރިހެނެއް ފެނުނީ އަލަށެވެ. ވަރަށް އަދަބުވެރި ކަމާއެކު ދެމީހުން ވެސް ބަލަން ތިބީ ސީދާ އަހަރެންގެ މޫނަށެވެ.\n"އަހަންނަކީ ނޫރާ. މިތަނުގެ އިސްކޮށް އުޅޭ މީހާ." އަމިއްލައަށް ތަޢާރަފުވީމެވެ.\nދެމީހުންގެ ތެރެއިން އެކެއްގެ މޫނަށް ބަލައިގެން އިނދެއެވެ. ދޮންކޮށް ހުރި މީހާއަކީ ކުރިން ފެނިފައިވާ މީހެއް ހެން ވެސް ހީވަމުން ދިޔައެވެ. އޭނާގެ ބެލުމުގައި ވަނީ އާދަޔާ ޚިލާފު ކަމެކެވެ. އެ ދެ ލޮލުން ދައުވަތު ދެނީ އެހެން ދުނިޔެއަކަށެވެ.\n"އަހަންނަކީ ކަބީރު." އިނގިރޭސި ބަހުން ކަބީރު ވާހަކަފެށިއެވެ.\n"ކަބީރު؟" އަހަރެން ދެތިން ފަހަރަކު ބުނެލީމެވެ.\nތަނާ ގުޅޭ ގޮތުން ދޭން ޖެހޭ މުހިއްމު މައުލޫމާތާއި، ދޭން ޖެހޭ އިރުޝާދުތައް ދިނުމަށްފަހު ދިޔުމަށް އިޝާރާތްކޮށްލީމެވެ. ދެމީހުން ކޮޅަށް ތެދުވިއެވެ. އަހަރެންގެ އަތުގެ އިޝާރާތުން ކަބީރުގާތު މަޑުކޮށްލުމަށް އިޝާރާތްކޮށްލީމެވެ. ކަބީރު ގޮނޑީގައި އިށީނެވެ.\n"މަށަށް ކަބީރު ވަރަށް ކަމު ހިނގައްޖެ. މަ ބުނާ ކަންކަން ކޮށްލަ ދޭންވާނެ. ބަދަލުގައި ރަނގަޅު ހަދިޔާއެއް ލިބޭނެ." ކަބީރުގެ މޫނަށް ބަލައިގެން އިނދެ ސީދާ ވާހަކަދެއްކީމެވެ.\nކަބީރު ބޯޖަހައިލީއެވެ. އަހަރެން ދެއްކި ހުރިހާ ވާހަކައަކަށް ކަބީރު ބޯޖަހަމުން ދިޔައެވެ. އޭނާއަށް މަސައްކަތަށް ދިޔުމަށް އިޝާރާތްކޮށްލީމެވެ. ކަބީރު ނުކުމެގެން ދަން ދެން އަހަރެން ބަލަން އިނީ އޭނާ އަށެވެ. ފާޑަކަށް ހިނިތުން ވެވުނެވެ.\n"ރުޝްދާއަށް ވުރެ މަ ވެސް ކުޅަދާނަވާން ޖެހޭނެ ދޯ." ކަބީރު ނުކުތުމުން އަހަންނަށް ބުނެލެވުނެވެ.\nއެދުވަހުގެ ހަވީރެވެ. އަހަރެން ޑިއުޓީ ނިންމުމަށްފަހު އީސައަށް ގުޅައިލީމެވެ. ކޮބައިތޯ ބަލައިލުމަށެވެ.\n"އަހަންނަށް ދެވޭނީ ތަންކޮޅެއް ލަހުން. މި ވަންނަނީ މީޓިންއަކަށް." އީސަގެ ޖަވާބު ލިބުނީ މެސެޖަކުންނެވެ.\nފުރުސަތުގެ ބޭނުން ހިފަން އަހަރެން ވިސްނީމެވެ. ރެސްޓޯރެންޓަށް ގުޅައިލުމަށްފަހު، ގެއަށް ގެނެސްދިނުމަށް އެދި ދެތިން އެއްޗަކަށް އޯޑަރު ދިނީމެވެ. އެ ހިފައިގެން ކަބީރު ފޮނުވައިދިނުމަށް ބުނީމެވެ.\nއަހަރެން އުޅުނީ ފާޚާނާގައެވެ. ރަނގަބީލުވާ އަޑު އިވުމުން ބޮލުގައި އެއް ތުވާލި އޮޅައިލައިގެން އަނެއް ތުވާލި ގައިގައި އޮޅައިލައިގެން ނުކުތީމެވެ. ފާޑަކަށް ހެވިފައި ހުރެގެންނެވެ. ދޮރުގެ ފަހަތަށް ވަދެ ހުރެ އަހަރެން ދޮރު ހުޅުވާލީމެވެ. ލިބުނީ ހައިރާން ކަމެކެވެ. ކުރިމަތީގައި ހުރީ އީސައެވެ. އަހަރެން ހީކުރީ އަންނާނީ ކަބީރު ކަމަށެވެ.\n"އީސަ؟" ސުވާލުގެ ނަޒަރުން އަހަރެން ބަލައިލީ އީސަގެ މޫނަށެވެ.\n"ކެންސަލްވީ. ވަރަށް ގުޅައިފީމޭ." އެތެރެއަށް ވަންނަމުން އީސަ ބުނެލިއެވެ.\n"ފާޚާނާގަ ހުރީމަ." އެތެރެއަށް ވަދެ ދޮރު ލައްޕައިލަމުން އީސަ ބަލައިލީ އަހަންނަށެވެ.\nއީސަ ދަހިވެތި ގޮތަކަށެވެ. އަހަރެން ކުރިއަށް ހިނގައިގަތީމެވެ.\nކުއްލިއަކަށް ދޮރުގައި މީހަކު ޖަހައިލިއެވެ. އިރުކޮޅެއް ފަހުން ރަނގަބީލުވާން ފެށިއެވެ. ސިހިފައި އީސަ ތެދުވިއެވެ. އަހަރެންގެ ސޯފާގައި ހަމަޖެހިލަމުން ތުވާލު ރަނގަޅުކޮށްލީމެވެ. އަތުން ބޮލުގައި ފުނާ އަޅައިލަމުން އީސަ ދިޔައީ ދޮރާ ދިމާއަށެވެ.\n"އަހަނ. ކަބީރު ގެނޭ." އީސަ ދޮރާ ނިވާވެގެން ހުރެ ބުނެލިއެވެ.\n"މެޑަމް ބުނީމަ." ކަބީރު ބޯ ދިއްކޮށްލީ ގޭތެރެ އަށެވެ.\nފާޑަކަށް ރަކިވެފައި އަހަރެން ބަލަން އިނީމެވެ. އަތުގެ އިޝާރާތުން ދާށޭ ބުނެލީމެވެ. ކަބީރު ދިޔުމުން ދޮރު އީސަ ލައްޕައިލިއެވެ. އީސަ ހުރީ ފާޑަކަށް ހެވިފައެވެ.\nއަހަންނަށް ހިތައިހިތައި ދުއާކޮށްލެވުނެވެ. ބޮލުގައި ކުރެހުނު މަންޒަރު ކާމިޔާބު ނުވިކަމަށް ޓަކައި ޝުކުރުކޮށްލެވުނެވެ. ކޮންމެ ކަމެއް ވެސް ވާނީ ރަނގަޅަށޭ ހިތަށް އެރިއެވެ. އީސަ ދިޔައީ ކޮޓަރިއާ ދިމާއަށެވެ. އީސަގެ ގަމީސް ނަގައި ބަލައިލީމެވެ. އަހަންނަށް ބަލައިލެވުނީ ގަމީހުގެ ފަހަތުން ގިރުވާނާ ދިމާއެވެ.\nއަނެއްކާ ވެސް ލިބުނީ ހިތްދަތިކަމެވެ. އިއްޔެއަށް ވުރެ ފާޅުކޮށް މިއަދު ގަމީހުގައި ރަތްކުލަ ހުރީމައެވެ. އަވަސް އަވަހަށް ގަމީހުގެ ވަސް ބަލައިލެވުނެވެ. ދުވީ ހަމަ އެއް ވަހެކެވެ. އިއްޔެ ވެސް ދުވި ވަހެވެ. ލޮލަށް ގިނަވި ހުރިހާ ކަރުނަތަކެއް ކޯތާފަތްމަތިން ގަމީހަށް އެޅެމުން ދިޔައެވެ. އަހަންނަށް ގަމީހުގައި ނޭފަތް ޖައްސައިގެން އިނދެވުނީއެވެ. ރޯށެވެ. އަޑުން އަޑުނަގާ ރޯށެވެ. ގިސްލެވެން ފެށުނެވެ. ބާރުބާރަށެވެ.\nއަހަރެން ގޮތެއް ނިންމީމެވެ. އީސައަށް ފިލާވަޅެއް ދިނުމަށް އަޒުމު ކަނޑައެޅީމެވެ. އަސަރު ކުރަނީ ކާކަށްތޯ ބަލައިލަން ބޭނުންވީއެވެ. ގޮތް ގޮތަށް އުޅުމުން ހިތްދަތިކަން ލިބެނީ އަހަންނަށް އެކަނި ހެއްޔެވެ؟ ދެމީހުން ހަމަހަމަވާން ޖެހޭނެއޭ ހިތަށް އެރިއެވެ. ހިތުގެ ތެރޭގައި ކަންކަން ތަރުތީބުކޮށްލީމެވެ. ޖެހިގެން އައި ދުވަހެވެ. ހުރިހާ ކަމެއް ދިޔައީ އަހަރެން ބޭނުންވާ ގޮތަށެވެ.\nކަބީރު ގެއަށް ގެނައީމެވެ. އީސައަށް ގުޅީމެވެ. އީސައަށް އާދެވުނު އިރު ކަބީރު އެޕާޓުމަންޓުން ނުކުންނަނީއެވެ. އޭނާ ކަންކުރީ އަހަރެން ބުނި ގޮތަށެވެ. އަހަރެން ބުނި ތަރުތީބުންނެވެ. ހަރަކާތްތައް އަވަސްކޮށްލަމުން، ތުވާލި ގައިގައި އޮޅައިލައިގެން އަހަރެން ސޯފާގައި އޮށޯވެލީމެވެ. ވަރުބަލިވެފައިވާ ކަމަށް ހެދިގެންނެވެ. ބޭނުންވީ އީސަގެ ހިތުގައި ވިކައިލާށެވެ. އޭނާގެ ލޯ މައްޗަށް މަންޒަރެއް ސިފަކޮށްދޭށެވެ.\n"ނޫރާ." އީސަ ދޮރުން ވަން ގޮތަށް ބާރުބާރަށް އަހަންނަށް ގޮވާލިއެވެ.\nސިހިފައި ކަހަލަ ގޮތަކަށް އަހަރެން ތެދުވެ އިށީނދެލީމެވެ. އީސަގެ މޫނަށް ބަލަމުންނެވެ. އޭނާގެ މޫނުމައްޗަށް އަރާ ފައިބަމުން ދިޔަ ކުލަތަކަށް ބަލަން އިނދެގެންނެވެ.\n"ކީއްކޮށްފަ އޭނާ އެ ދިޔައީ؟ އޭނާ ކީއްކުރަން މިގެއަށް އައީ؟" އީސަ އައިސް އަހަރެން ދެ ކޮނޑުގައި ހިފައިލިއެވެ.\nއަހަންނަށް އިހުސާސްކުރެވެމުން ދިޔައީ އީސަގެ އަތުގެ ހަރަކާތްތަކެވެ. ތުރުތުރު އެޅުންތަކެވެ. އޭނާ ރުޅި ކޮންޓްރޯލު ކުރަން ކުރަމުން ދިޔަ މަސައްކަތްތަކެވެ.\n"ކިހިނެއްވީ؟ ހާދަ ރުޅި އައިސް." އަހަރެން ހަމަޖެހިލަމުން ބުނެލީމެވެ.\n"ރުޅި އައީމަ ރުޅިއަންނަ ވާހަކަ ދައްކާނީ. އުޅެވޭ ގޮތެއް ހިތަކަށް ނާރާ." އީސަ ބުނެލިއެވެ.\n"އަހަރެންތަ ގޮތަކަށް މި އުޅެނީ؟" އަހަންނަށް ފުރުސަތު ލިބުނެވެ. "ތިމާ މީހާއަށް އުޅެވޭ ގޮތެއް ނޭނގެ. އާނ އެހެންނު ވާނީ ވަގުންނަށް ހީވާނީ އެހެން މީހުން ވެސް ކުރާނީ ވައްކަމޭ ދޯ."\n"ނޫރާއަށް އަހަންނަށް ވަގަށް ގޮވުމުގެ ހައްގެއް ނޯންނާނެ." އީސަ ރުންކުރުވަމުން ދިޔައެވެ.\n"ހައްގު އޮންނަނީ ތިމާއަށް އެކަނިތަ؟ ހައްގަކީ ވަކި މީހަކަށް އޮންނަ އެއްޗެއްތަ؟"\n"ނޫރާ ތިއުޅެނީ ކިހިނެއް ވެގެންތަ؟ ކޮންކަމެއް އެނގިގެންތަ؟" އީސަ ރުޅިވެރި ކަމާއެކު ތެދުވިއެވެ.\n"ދާންވީނު އެ ކަމަނާ ގާތަށް. އެއީނު މީހަކީ. އެއީނު އުފަލަކީ. މިހާރު އަހަންނަކީ މީހެއް ނޫންވިއްޔަ." އަހަރެން ވެސް ދޫދޭކަށް ގަސްތެއް ނުކުރަމެވެ.\n"ކޮން ވާހަކައެއް ހޭ ތި ދައްކަނީ؟ ކާކުގެ ވާހަކައެއްހޭ ތި ދައްކަނީ؟" އީސަ އަޑު ބާރުވަމުން ދިޔައެވެ.\n"ރުޝްދާ! ރުޝްދާ! ކޮންމެ ހުކުރު ދުވަހަކު ގެއަށް އައުން ލަސްވާ ސަބަބަކީ އެއީނު. ހުކުރު ދުވަހު ވެސް އޮފީސް އޮންނަ ސަބަބަކީ އެއީނު." އަހަރެން އެނގޭކަން އަންގައިލީމެވެ. "އެއީނު މިހާރު މީހަކީ."\n"އޭނ!" އީސަ ހުއްޓުން އެރިއެވެ.\n"އާނ! އަހަންނަށް އެނގިގެންނޭ މި ވާހަކަ ދައްކަނީ." މަލާމާތުގެ ރާގުގައި އަހަރެން ބުނެލީމެވެ.\n"ތީ ކުށް ހީއެއް." އީސަގެ އަޑުމަޑުވިއެވެ.\n"އަހަންނަށް ފެންނަ މަންޒަރޯ. އެވެސް ކުށްހީތަ؟" އަހަރެން އަހައިލީމެވެ.\n"ކޮންކަމެއް ފެނިގެންތަ ތި އުޅެނީ؟" އަނެއްކާ ވެސް އީސަ ބުނެލިއެވެ.\n"ކޮންމެ ދުވަހަކު ގަމީހުގައި އެ ހުންނަ ކުލަތަކޯ. ގަމީހުން އެ ދުވާ ވަހޯ. އެވެސް ކުށްހީތަ؟"\nއީސަ ސޯފާގައި އިށީނެވެ. ދެ ފަރާތަށް ބޯ ހޫރައިލަމުން ދެތިން ފަހަރަކު ޗުސް ޖަހައިލިއެވެ.\n"ސުބުހާނަﷲ،" އީސަގެ ޝަހާދަތް އިނގިލި ނޭފަތާ ކައިރިކޮށްލިއެވެ. "ނޫރާއަށް ކުރެވިގެން ތިއުޅެނީ ކުށްހީއެއް."\n"އާނ އަހަންނަށްވިއްޔަ ކުށްހީއެއް ކުރެވިގެން މިއުޅެނީ." އަހަރެން ހިތްހަމަ ނުޖެހޭކަން އަންގައިދިނީމެވެ.\n"އަޑު އަހާ! ރުޝްދާ އުޅެނީ އަހަރުމެން މާ ހަމަޖެހިގެން އުޅޭތީ ދެމީހުން ދުރުކުރުވަން ވެގެން. އޭނާގެ މަގުސަދަކީ ވެސް އެ. އެކި ގޮތްގޮތުން އޭނާ އަހަންނަށް ޖެއްސުން ކުރަމުން ދިޔަ. އޮފީސްތެރޭގަ ވެސް. އޭނާ ކަންތައް މާ ބޮޑުވުމުން އޭނާއަށް ހަވާލުކުރި މަސައްކަތް ވެސް ނެގީ. އޭގެ ބަދަލުގަ އޭނާ އަހަންނަށް ގުޅަމުން ދިޔައީ. ޖެއްސުން ކުރަމުން ދިޔައީ. މެސެޖު ކުރަމުން ދިޔައީ. ބަދަލުގައި އަހަރެން ނޯންނާނެ އޭނާއަށް އެއްވެސް ކަމެއް ކޮށްދީފަ. އޭނާ ބުނި އެއްވެސް ތަނަކަށް ގޮސް ވެސް." އީސަގެ އަޑު މަޑުވަމުން ދިޔައެވެ. "އަހަންނަކަށް ނޭނގެ ނޫރާއަށް ތި ޚަބަރު ލިބުނު ގޮތެއް."\nއަހަންނަށް ބުނަންވީ އެއްޗެއް ނުވިސްނުނެވެ. ދައްކަންވީ ވާހަކައެއް ނޭނގުނެވެ. އަމިއްލަ ނަފުސަށް މަލާމަތް ކުރެވެން ފެށުނެވެ. އަމިއްލައަށް ހެދެން އުޅުނު ގޯސް ހަނދާންވާން ފެށިއެވެ.\n"ނޫރާ ޕްލީސް ވިސްނައިލަބަލަ. އަހަރެން ނޫރާ ދޫކޮށްލައިފަ ދާން ޖެހޭ ސަބަބެއް އެބަ އޮތްތަ؟ ނޫރާދެކެ ނުވާ ލޯތްބެއް އެހެން މީހަކު ދެކެ ވާން ޖެހޭނެތަ؟ އަހަންނަކީ އެހައި ގޯސް މީހަކީތަ؟ އެހައި އަމިއްލަ އެދުން ބޮޑު މީހަކީތަ؟ އަހަންނަށް ނޫރާ ފުދެއޭ. ފުދި އިތުރުވެސް ވެޔޭ." އީސަ އަހަރެންގެ ދެ އަތުގައި ހިފައިލިއެވެ.\n"ސޮރީ." އަހަންނަށް ބުނެވުނެވެ. "އަހަންނަށް ގޯސް ހެދުނީ."\n"ދެން ކަބީރު؟" އީސަ ސުވާލުގެ ނަޒަރުން އަހަރެން މޫނަށް ބަލައިލިއެވެ.\n"އެއްވެސް ކަމެއް ނުކުރޭ. އަހަރެން ގޮތް ދައްކާލީ. އީސައަށް ކުރާ އަސަރު ބަލައިލަން ބޭނުންވީ؟" އަހަރެން އީސަގެ މޭގައި ލައްވެލީމެވެ.\n"ކުށްހީގެ މައްޗަށް ކުށްހީ،" އީސަ ބުނެލިއެވެ. "ކުށްހީ އަކަށް މެހުމަށްވުރެ ވޭން ހުންނަ ކަމެއް ނޯންނާނެ."\n"އާނ! އަހަންނަށް ޝައްކު ކުރެވުނީ. ކުށްހީގެ އަސްލަކީ ޝައްކާއި ވަހުމު. ގޯސް ހެދުނީ އަހަންނަށް. އީސަ ގާތު އަހައިލެވުނު ނަމަ. ފެނުނު ކަންކަން ކިޔައިދިން ނަމަ،" އަހަންނަށް ވިސްނައިލެވުނެވެ. "އެކަމަކު ވެސް އީސަގެ ގަމީހުގައި ރުޝްދާގެ ލިޕްސްޓިކް ހުންނަންވީ ގޮތެއް ނޭނގެ."\n"އެއީ އޭނާގެ ރޭވުން. އޭނާ އެ ސަކަރާތެއް ޖަހައިތާ ދެ ތިން ދުވަސް ފަހުން އަހަންނަށް އެނގުނީވެސް. އަހަރެން ގޮނޑީގައި އިންދާ ކޮންމެ ދުވަހަކު އޭނާ އިނގިލީގައި ލިޕްސްޓިކް ޖައްސައިފަ ގިރުވާނުގައި ޖައްސާ. އޮފީސް ކުއްޖަކަށް އެ ކަން ފެނިގެން ފަޅާއެރީ. ދެން ގެއަށް އަންނަން ނުކުންނަން އުޅޭ އިރަށް ދަބަހުން ސެންޓުފުޅި ނަގައި އޭނާ ގަޔަށްބުރުވާ ކަމަށް ހަދައިފަ އަހަރެން ގަޔަށްވެސް ޖަހަނީ." އީސަ އަހަރެންގެ ކޮނޑުގައި ހިފައިލިއެވެ.\nއީސަ އަތް އަހަރެންގެ މޫނުގައި ޖެހުނެވެ. ސިހިފައި އަހަންނަށް ބަލައިލެވުނެވެ. އޭރު ވެސް އީސަ އޮތީ އަރާމުކޮށް ނިދައިލައިފައެވެ. މި ހުރިހާ އިރު މި އުޅެވުނީ މާޒީތެރޭގައެވެ. އެ ހަނދާންތަކުން ދުރަށް ނުދެވިގެންނެވެ. ހަޔާތުގައި ލިބުނު އަގުހުރި ފިލާވަޅު ބޮލުން ނުނެރެވިގެންނެވެ.\nއަހަނަށް ބަލަން އޮވެވުނީއެވެ. އީސަގެ މޫނަށެވެ. އެ މޫނު މަތިން ފެންނަނީ ތެދުވެރިކަމުގެ ކުލަވަރެވެ. އޯގާތެރިކަމުގެ ނިޝާންތަކެވެ. ގޯސް ހެދުނީ އަހަންނަށެވެ. ނުބައިކޮށް ވިސްނުނީ ވެސް އަހަންނަށެވެ. ކުށް ހީއެއްގެ މައްޗަށް ގޮތް ނިންމުނީއެވެ.\nފުން ނޭވާއެއް ދޫކޮށްލެވުނެވެ. ފުންކޮށް ވިސްނައިލެވުނެވެ. އިތުބާރު ކުރާ ނަމަ އަހައި އޮޅުން ފިލުވުމަކީ މައްސަލައެއް ނޫނޭ ބުނެލެވުނެވެ. ގޯހަށް ކޮށޭ މަގުތައް ބަންދުކުރެވޭނީ އެހެން ހަދައިގެން ކަމަށް ވިސްނުނެވެ. ގޯހަކުން ގޯހެއް އުފަން ނުވަނީސް ވިސްނުނީތީ ހަމުދު އެޅުނެވެ. ކަބީރަށް ދައުވަތެއް ނުދެވެނީސް، ހުރިހާ ކަމެއް ހާމަވުމުން އުފާކުރެވުނެވެ. އެނަޒަރުން ކަބީރަށް ބެލުނީތީ މިއަދު ލަދު ވެސް ގަނެއެވެ. އޭނާގާތު ދެއްކުނު ވާހަކަތައް ހަނދާންވާ ކޮންމެ ފަހަރަކު އިސްޖަހައިލެވެއެވެ. ނަސީބަކީ ކަބީރަށް ކަމެއް ފަހުމު ނުވިކަމެވެ. އޭނާއަށް އެއްޗެއް ނޭނގުނު ކަމެވެ.\nއެކަމަކު ވެސް އަހަންނަށް އުނދަގޫވެއެވެ. އޭނާއާ ކުރިމަތި ލާށެވެ. އޭނާ ފެންނަ ހިސާބަށް ދާށެވެ. މާދަމާއަކީ ކަބީރު ފޮނުވާލާ ދުވަހެވެ. ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމަށްފަހު ހަމަސް ދުވަހުގެ މުސާރަ ވެސް ދީފައެވެ. އެއީ އީސައާއި އަހަރެންގެ ނިންމުމެވެ. ކުށްހީތަކުން އުފަންވި ގުޅުމެއް ނިންމަން ފެނުނު އެންމެ މޮޅު ފަންޑިތައެވެ. ކަބީރަށް ދެރައެއް ގެއްލުމެއް ނުލިބޭ ގޮތަށެވެ. އޭނާ އެކަމާ ރުހެއެވެ. (ނިމުނީ)


Bank of China in Lanka ah 300 million dollar dheefi | Mihaaru\nލަންކާގެ އިންފްރާސްޓްރަކްޗާ މަޝްރޫއުތަކަށް އެންމެ ބޮޑަށް އެހީވެފައިވާ ގައުމަކީ ޗައިނާ. --ފޮޓޯ:ރޮއިޓާސް\nބޭންކް އޮފް ޗައިނާ އިން ލަންކާ އަށް 300 މިލިއަން ޑޮލަރު\n16 ޖެނުއަރީ 2019 - 13:524comments\nލަންކާ އިން ލޯނު ހޯދަނީ އެ ގައުމުގެ ބޭރުގެ ދަރަންޏަށް ދައްކަން ޖެހޭ 2.6 ބިލިއަން ޑޮލަރުން މަދުވާ 1.9 ބިލިއަން ޑޮލަރު ހަމަކުރުމަށެވެ. އެ އަދަދު ދައްކަން ޖެހޭ ދުވަހަކީ މިދިޔަ ހޯމަ ދުވަހު އެވެ. ލަންކާ ސަރުކާރުން ކުރިން ވަނީ އެ ފައިސާ ދެއްކިދާނެ ކަމުގެ ޔަގީންކަން ނެތް ކަމަށް ބުނެފަ އެވެ. ނަމަވެސް ލޯނު ދައްކަން ފައިސާ ހޯދަމުންދާ ކަމަށް ވަނީ ބުނެފަ އެވެ.\nބޭރުގެ ދަރަނީގެ ގޮތުގައި ރެކޯޑް އަދަދެއް ކަމަށްވާ 5.9 ބިލިއަން ޑޮލަރު މި އަހަރު ލަންކާ އިން ދައްކަން ޖެހެ އެވެ. މިދިޔަ އަހަރު ނިމުނު އިރު ލަންކާގެ ބޭރުގެ ދަރަނީގެ ހަތަރު ބައިކުޅަ އެއްބައި ދަރައިފައި ވަނީ ޗައިނާ އަށެވެ. އެ ގައުމުން ލަންކާ އަށް ވަނީ އަށް ބިލިއަން ޑޮލަރުގެ ލޯނު ދީފަ އެވެ. ޗައިނާގެ ލޯނު ނުދެއްކިގެން އެންމެ ފަހުން ވަނީ ހަމްބަންޓޯޓާ ބަނދަރު 1.12 ބިލިއަން ޑޮލަރަށް 99 އަހަރަށް ޗައިނާ އަށް ދީފަ އެވެ.\nލޯނާ ގުޅޭ ގޮތުން އިންޓަނޭޝަނަލް މަނިޓަރީ ފަންޑް (އައިއެމްއެފް) އާ އެކު ބާއްވާ މަޝްވަރާތައް މިހާރު ވަނީ ފަސްކޮށްފަ އެވެ. އައިއެމްއެފްގެ ލޯނު ސަސްޕެންޑް ކުރީ ލަންކާގައި ސިޔާސީ މައްސަލަތައް އުފެދުމުންނެވެ.\nރައީސް މައިތުރިޕާލާ ސިރިސޭނާ އާއި ބޮޑު ވަޒީރު ރަނިލް ވިކްރަމަސިންހައާ ދެމެދު މިދިޔަ އަހަރުގެ ފަހުކޮޅު އުފެދުނު ސިޔާސީ ހަމަނުޖެހުންތަކުގެ ސަބަބުން ފޮރިން ރިޒާވުން އެއް ބިލިއަން ޑޮލަރު ވަނީ އުނިވެފަ އެވެ. ބޮޑު ވަޒީރުގެ މަގާމުން ރަނިލް ދުރުކޮށް އެ މަގާމަށް ކުރީގެ ރައީސް މަހިންދާ ރާޖަޕަކްސާ ހަމަޖެއްސީ އޮކްޓޯބަރު މަހު އެވެ. އޭގެ ފަހުން ސިރިސޭނާ ވަނީ ޕާލަމެންޓް އުވާލައްްވައިފަ އެވެ. ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ހުކުމަކަށް ފަހު ރަނިލް އަށް އަލުން ބޮޑު ވަޒީރުކަން ދިނީ 51 ދުވަސް ފަހުންނެވެ.\nއިތުރު ލިޔުންތައް ސްރީ ލަންކާ ޗައިނާ ބޭންކް ލޯން


ރާއްޖޭގެ ޒަކާތު ފަންޑަށް އެހީތެރިވެދެއްވި ބިލިއަނަރު ފީރޯޒް މަރޗަންޓް ޤައިދީން އެނބުރި ދިއުމަށް އެހީތެރިވެދެއްވަނި!\nރާއްޖޭގެ ޒަކާތު ފަންޑަށް މަހަކު 10،000 ޑޮލަރުގެ އެހީތެރިކަމެއް ފޯރުކޮށްދެއްވަމުން ގެންދެވި ޔޫއޭއީގެ ބިލިއަނަރު ފީރޯޒް މަރޗަންޓް ޔޫއޭއީގެ ޖަލުތަކުގައި ތިބި ޤައިދީން އެނބުރި ޤައުމަށް ދިއުމަށް އެހީތެރިވެދެއްވަން ނިންމަވައިފިއެވެ.\nމިގޮތުން ކޮންމެ މަހަކުވެސް 40،000 ދިރުހަމްގެ އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދެއްވަން ނިންމަވައި މިއަދު ވަނީ ފަހުމްނާމާގައި ސޮއިކުރައްވާފައެވެ. މި އެއްބަސްވުމުގެދަށުން ޤައުމަށް ފޮނުވައި ދެއްވާނީ އެކިއެކިކަންކަމުގައި ބަންދުކުރެވި، އެމީހުންގެ އަތުގައި ޓިކެޓް ގަންނާނެ ފައިސާ ނެތިގެން އެނބުރި ޤައުމަށް ނުދެވިފައި ތިބި މީހުންނެވެ.\nފީރޯޒް ވިދާޅުވީ ޓިކެޓް ނުލިބިގެން އެނބުރި ޤައުމަށް ނުދެވިފައި ތިބި ޤައިދީންނަކީ މާބޮޑެތި ކުށްތަކެއް ކޮށްފައިވާ ބައެއް ނޫން ކަމަށެވެ. އެހެންކަމުން އިންސާނީ ވާޖިބެއްގެ ގޮތުން މާތްﷲއަށްޓަކައި އެކަން ކޮށްދެއްވަން ނިންމެވީ ކަމަށެވެ.\nފީރޯޒް މަރޗަންޓް ރާއްޖޭގެ ޒަކާތު ފަންޑަށް ދެއްވަމުން ގެންދެވި އެހީ ދެއްވުން ހުއްޓަވައިލެއްވީ ސިޔާސީ ގޮތުން އެއިރުގެ އިސްލާމިކް މިނިސްޓަރު ޑރ. މުޙައްމަދު ޝަހީމް ޢަލީ ސަޢީދު އާއި ހަސަދަވެރި ބައަކު ދޮގު އިލްޒާމްތަކެއް އަޅުވައި މައްސަލަތަކެއް ކުރިމަތިކުރުވުމުންނެވެ.\nއެފަދަ ބޮޑު ނުބައި އަމަލުތައް ނުކުރިނަމަ މަހަކު 10،000 ޑޮލަރު އަދިވެސް ދާނީ ޒަކާތު ފަންޑަށް ޖަމާކުރެވެމުންނެވެ. އެއީ އަހަރަކަށް ބަލައިފިނަމަ އަހަރަކު 120،000 ޑޮލަރެވެ. ގާތްގަނޑަކަށް 1.9 މިލިއަން ރުފިޔާއެވެ.\nއެފައިސާ ޖަމާކޮށްދެއްވަމުން ގެންދެވީ އެމްއެމްއޭ މެދުވެރިކުރައްވައިގެންކަން ވެސް ފާހަގަކުރެވެއެވެ.\nޑރ. ޝަހީމް އިސްތިޢްފާ ދެއްވަނީ\nޑރ. ޝަހީމްގެ ޖަވާބު ފޮޓޯއަކުން: ދޫނި އިށީނދެ އިންނަ ގޮފިގަޑަކަށް އިތުބާރެއް ނުކުރާނެ- އިތުބާރުކުރާނީ އަމިއްލަ ދެފިޔައަށް!: ޑރ. ޝަހީމް\nޖެއްސުން ކުރުމާއި ފުރައްސާރަ ކުރުން ބަލައިގަންނަނީ ހެޔޮ ހިތަކުން: ޑރ. ޝަހީމް\nމީހެއްގެ ރަނގަޅުކަން ބަލަން ބަލަންޖެހޭނީ އެމިހެއްގެ ވަށައިގެންވާ އެކުވެރިންނަށް: ޑރ. ޝަހީމް\nކެމްޕޭނަށް ޑރ. ޝަހީމް ދ. އަތޮޅަށް ވަޑައިގެންފި\nރައީސް ޔާމީން ވަރަށް ގިނަ ސިޔާސީ ހަނގުރާމަތައް ކުރައްވައިފި- ރައްޔިތަކަށް އެއްވެސް ގެއްލުމެއް ނުދެއްވާ: ޑރ. ޝަހީމް


Grade 1 ah School dharivarun behi gothun beleniverin hiyhamanujehifai! | Mihaaru\nސްކޫލެއްގެ ދަރިވަރުންތަކެއް: އަންނަ އަހަރު ގްރޭޑް އެކަކަށް ދަރިވަރުން ބަހާލި ގޮތުން ބެލެނިވެރިން ވަނީ ހިތްހަމަނުޖެހިފައި.---ފޮޓޯ: ހުސައިން ވަހީދު/މިހާރު\nގްރޭޑް 1 އަށް ދަރިވަރުން ބެހި ގޮތުން ބެލެނިވެރިން ހިތްހަމަނުޖެހިފައި!\n17 އޮކްޓޯބަރ 2018 - 15:22 36 comments\nމާލޭގެ ސްކޫލުތަކުގެ ގްރޭޑް އެކަކަށް އަލަށް ވެއްދި ދަރިވަރުން ސްކޫލުތަކަށް ބަހާލިގޮތުން ބައެއް ބެލެނިވެރިން ހިތްހަމަނުޖެހިއްޖެ އެވެ.\nގްރޭޑު އެކަކަށް ވެއްދުމަށް އެޑިއުކޭޝަން މިނިސްޓްރީ އަށް ފޯމު ހުށަހަޅާއިރު އެ ދަރިވަރަކު ދާން ބޭނުންވާ ސްކޫލެއް ޖަހާކަށް މިހާރު ނުޖެހެ އެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި ޖެހޭނީ އެ ދަރިވަރަކު އުޅޭ ގޭގެ ބްލޮކް ނަންބަރު ޖަހާށެވެ. ނަމަވެސް މީގެ ކުރިން ގްރޭޑް އެކަކަށް އަލަށް ކުދިން ވައްދާއިރު، އެ ދަރިވަރަކު ދާން ބޭނުންވާ ތިން ސްކޫލެއްގެ ނަން ޖަހަން ފުރުސަތު ދެ އެވެ. ދަރިވަރުންނަށް ފުރުސަތު ދޭނީ އެ ސްކޫލުތަކަށް ބެލުމަށްފަހު، ޖާގަ ހުރި ތަނަކުންނެވެ.\nސްކޫލުތަކަށް ދަރިވަރުން ބަހާލިގޮތުގެ ކަންބޮޑުވުން ފާޅުކުރި ބެލެނިވެރިއަކު "މިހާރު" އަށް ބުނީ އޭނާ ދިރިއުޅެމުން އަންނަނީ އަހުމަދިއްޔާ ސްކޫލު ކައިރީގައި ކަމަށް ވިއަސް އޭނާގެ ފިރިހެން ދަރިފުޅަށް ޖާގަ ދީފައިވަނީ ތާޖުއްދީން ސްކޫލަށް ކަމަށެވެ.\n"އެއް އަހަރުގެ ކުއްޖެއް ވެސް ހުންނާނެ. މިހާރު އޭނާ ނިންދަވާލާފައި ވެސް އެބަ ދެވޭ ސްކޫލާއި ގެއާ ކައިރި ވީމަ ބެލެނިވެރިންގެ ބައްދަލުވުންތަކަށް. އެކަމަކު ތާޖުއްދީން ސްކޫލަށް ވީމަ އެ ތުއްތު ކުއްޖާ އެކަނި ބާއްވާފައި ތާޖުއްދީން ސްކޫލަށް ދާން ވަރަށް އުނދަގޫވާނެ،" އޭނާ ބުންޏެވެ.\nއެ ބެލެނިވެރިޔާ ބުނީ ދަރިފުޅުގެ ސްކޫލު ބަދަލުކުރަން މިނިސްޓްރީ އަށް ސިޓީ ލާފައިވާނެ ކަމަށެވެ. ދެ ހަފުތާ ފަހުން އެކަމަށް ޖަވާބު ދޭނެ ކަމަށް މިނިސްޓްރީން އަންގާފައިވާ ކަމަށް އޭނާ ބުންޏެވެ.\n"ތާޖުއްދީނަށް ވުރެ އަމީނިއްޔާ އަދި އިސްކަންދަރު ވެސް މާ ކައިރި. އެހެންވެ އެތަނުން ސްކޫލަކަށް ބަދަލުކޮށްދޭން އެދިފައި ވާނީ. އެބަހުރި މާފަންނުގައި އުޅޭ ކުދިން ވެސް ޖަމާލުއްދީން ސްކޫލަށް ލާފާއި. އެއްވެސް ގޮތެއް ނުބަލާ ދަރިވަރުން ސްކޫލުތަކަށް ބަހާލާފައި ވަނީ،"\nދެ ދަރިންނާ އެކު ޖަމާލުއްދީން ސްކޫލު ކައިރީގައި އެކަނި ދިރިއުޅެމުން އަންނަ އަންހެނަކު ވެސް ބުނީ، އޭނާގެ ފިރިހެން ދަރިފުޅަށް ޖާގަ ދީފައިވަނީ އިމާދުއްދީން ސްކޫލު ކައިރިން ކަމަށެވެ. އެކަމަކު އޭނާ އުޅެނީ ޖަމާލުއްދީން ސްކޫލު ކުރިމަތީގައި ހުންނަ ގެއެއްގަ އެވެ.\n"މަސައްކަތް ކުރާ އޮފީސް މި ހުންނަނީ މާފަންނުގައި. އެހެންވެ ވަރަށް އުނދަގޫވާނެ ގެއާ ދުރު ހިސާބަކަށް އެގޮތަށް ދަރިފުޅު ބަލާދާން. ގެއާ ކައިރިވެއްޖެ ނަމަ ފަސޭހަވެގެންދާނެ،" ސްކޫލަށް ދަރިވަރުން ބަހާލިގޮތުގެ ކަންބޮޑުވުން ފާޅުކުރަމުން އަންހެނަކު ބުންޏެވެ.\nރުޅިގަދަވެފައި ހުރި ބެލެނިވެރިއަކު "މިހާރު" އަށް ފޮނުވި މެސެޖެއްގައި ބުނީ އެޑިއުކޭޝަނުން މިފަހަރު ގްރޭޑް އެކަކަށް ދަރިވަރުން ބަހާލާފައިވާނީ އެއްވެސް ހަމައެއް ލަމައެއް ނެތި ކަމަށެވެ. އެކަމުގެ ސަބަބުން ބެލެނިވެރިންނަށް އުނދަގޫވެގެންދާނެ ކަމަށް ބުންޏެވެ.\n"އަމީނިއްޔާ ސްކޫލުގައި ބޭބެ ނުވަތަ ދަައްތަމެން އުޅޭ ސްކޫލުތަކުގައި ކުދިންގެ އެއްބަނޑުއެއްބަފާ ކޮއްކޮމެން އެބަހުރި ހިރިޔާ، ތާޖުއްދީން ސްކޫލުތަކަށް ހަމަޖައްސާފައި. ޖަމާލުއްދީން ސްކޫލު ކައިރީގައި އުޅޭ ކުދިން ވެސް އެބަހުރި ތާޖުއްދީން ފަދަ ދުރު ސްކޫލުތަކަށް ހަމަޖައްސާފައި. ކިހިނެއްތޯ އެއްގަޑިއަކު ދެ ސްކޫލަށް ކުދިން ގޮވައިގެން ހިނގާފައި މަންމައަކަށް ދެވޭނީ،" ބެލެނިވެރިއަކު ފޮނުވި މެސެޖެއްގައި ވެ އެވެ.\nހަދާނެ ގޮތް ހުސްވެފައި އެތަކެއް ބެލެނިވެރިންތަކެއް އެބަތިބި ކަމަށް އޭނާ ބުންޏެވެ.\nއެ މިނިސްޓްރީގެ ސީނިއާ ޕޮލިސީ އެގްޒެކެޓިވް ޝެރީނާ އަބްދުއްސަމަދު ވިދާޅުވީ ސްކޫލުން ޖާގަ ދިނުމުގައި އެންމެ ފުރަތަމަ އިސްކަންދީފައި ވާނީ އެ ދަރިވަރަކު ދިރިއުޅޭ ބްލޮކަކާ އެންމެ ކައިރީގެ ސްކޫލަކުން ކަމަށެވެ. އެއްބަނޑުއެއްބަފާ ކުއްޖަކު ހުރި ނަމަ އެ ކުއްޖަކު ކިޔަވަމުން އަންނަ ސްކޫލުން ޖާގަދެނީ އޭގެ ފަހުން ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.\n"ކުއްޖާ ދިރިއުޅޭ ބްލޮކުން ފުރަތަމަ އިސްކަންދެނީ. އޭގެ ފަހުން ޖާގަ ހުރި ނަމަ، ސިބްލިންސް އަށް ޖާގަ ދޭނެ. އެގޮތަށް މިފަހަރު ވެސް އަމަލުކޮށްފައިވަނީ، ގިނަ ސްކޫލުތަކުން ހުންނާނެ ބެލެނިވެރިންނަށް އެ ފުރުސަތު ދީފައި،" ޝެރީނާ ވިދާޅުވި އެވެ.\nއޭނާ ވިދާޅުވީ މިފަހަރު އެ މައްސަލަތައް ދިމާވީ ގްރޭޑް 10 އިން ހުސްވާ ކްލާސްތައް މަދުވުމުން ކަމަށެވެ. ނަމަވެސް ޖާގަ ހުރި ވަރަކުން، ދަރިވަރުން ސްކޫލު ބަދަލުކޮށްދިނުމުގެ މަސައްކަތް ކުރަމުން އަންނަ ކަމަށް ވިދާޅުވި އެވެ.\nބައެއް ބެލެނިވެރިން މިހާރު އަންނަނީ، އެއް ކުއްޖަކަށް ސްކޫލުން ލިބުނު ޖާގަ އަނެއް ކުއްޖަކާ ބަދަލުކުރަން މަސައްކަތް ކުރަމުންނެވެ.\nއިތުރު ލިޔުންތައް ސްކޫލް ތައުލީމް އެޑިއުކޭޝަން މިނިސްޓްރީ ބެލެނިވެރިން ކިޔަވާކުދިން


CSC ge aa raees JSC ah ayyanu kohfi\nސީއެސްސީގެ އާ ރައީސް ޖޭއެސްްސީ އަށް އައްޔަނުކޮށްފި\nމިއަދު ބޭއްވި ރަސްމިއްޔާތުގެ ތެރެއިން --ފޮޓޯ: ރައީސް އޮފީސް\nޖުޑީޝަލް ސަރވިސް ކޮމިޝަން (ޖޭއެސްސީ) ގެ ރައީސް ކަމަށް މުހައްމަދު ނާސިހު މިއަދު އައްޔަނުކުރައްވައިފި އެވެ.\nކޮމިޝަންގެ މެންބަރު ކަމަށް އައްޔަން ކުރެއްވުމުގެ ކުރިން ކޮމިޝަންގެ މެންބަރުކަމުގެ ހުވައި ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ ކުރިފުޅުމަތީގައި ކުރެއްވި އެވެ. އެ މެންބަރުންނަށް ހުވައި ލައިދެއްވީ، އުއްތަމަފަަނޑިޔާރު އަހުމަދު މުއުތަސިމް އަދުނާނެވެ.\nސިވިލް ސާވިސް ކޮމިޝަން (ސީއެސްސީ) ގެ ރައީސް ކަމަށް މުހައްމަދު ނާސިހު އަދި ނައިބަކަށް އިބްރާހިމް ރަޝީދު އައްޔަނުކުރަން ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުން ރުހުން ފާސްކުރީ މިދިޔަ އާދިއްތައިގަ އެވެ.\nޖޭއެސްސީގައި މަޖިލީހުގެ ރައީސްއާއި، މަޖިލީހުގެ މެންބަރަކާއި، އާންމުންގެ ތެރެއިން މަޖިލީހުން ކަނޑައަޅާ މެންބަރަކާއި، ރައީސް ކަނޑައަޅާ މެންބަރަކާއި، ބަންޑާރަ ނައިބު އިންނަވަން ޖެހެ އެވެ. ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ފަނޑިޔާރަކާއި، ހައި ކޯޓުގެ ފަނޑިޔާރަކާއި، ދަށު ކޯޓުގެ ފަނޑިޔާރަކާއި، ސިވިލް ސާވިސް ކޮމިޝަންގެ ރައީސްއާއި، ވަކީލުންގެ ތެރެއިން އިންތިހާބު ކުރެވޭ ވަކީލަކު އިންނަވަން ޖެހެ އެވެ.\nކޮމިޝަންގެ ރައީސްއަކަށް އެންމެ ފަަހުން ހުންނެވީ ތުޅާދޫ ދާއިރާގެ މެންބަރު ހިސާން ހުސައިން އެވެ. ނައިބު ރައީސް އަކީ، ރައީސް އިބްރާހިމް މުހައްމަދު ސޯލިހްގެ މެންބަރު މަސްތޫރު ހުސްނީ އެވެ. ބަންޑާރަ ނައިބު އިބްރާހިމް ރިފްއަތާއި، މަޖިލީހުގެ ރައީސް މުހައްމަދު ނަޝީދާއި، ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ފަނޑިޔާރު އައިޝާ ޝުޖޫން އާއި، ހައި ކޯޓުގެ ފަނޑިޔާރު އަލީ ސަމީރެވެ.\nދަށު ކޯޓުތަކުގެ ފަނޑިޔާރުންގެ ތެރެއިން ޖޭއެސްސީއަށް އިންތިހާބުކޮށްފައިވާ މެންބަރަކީ ފަނޑިޔާރު އަލީ ޝަރީފް އެވެ. ގާނޫނީ ވަކީލުންގެ ތެރެއިން ޖޭއެސްސީއަށް އިންތިހާބުކޮށްފައި ހުންނަވާ މެންބަރަކީ އަބްދުލް މާނިއު ހުސައިނެވެ.\nރައީސް އިބްރާހިމް މުހައްމަދު ސޯލިހު ސިވިލްސާވިސް ކޮމިޝަން ރައީސް އޮފީސް + ޝަރުއީ ދާއިރާ


Sarukaarun Hushahalhaa Bill Thakah Nasheedh Ge Faadu Kiyun\nސަރުކާރުން ހުށަހަޅާ ބިލުތަކަށް ނަޝީދުގެ ފާޑުކިޔުން\nރައްޔިތުން މަޖިލީހަށް ސަރުކާރުގެ ފަރާތުން ހުށަހަޅާ ބިލުތަކަށް ރައްޔިތުން މަޖިލީހުގެ ރައީސް، ރައީސް މުހައްމަދު ނަޝީދު ފާޑު ވިދާޅުވެއްޖެއެވެ.\nރައްޔިތުން މަިލހުގެ މިއަދުގެ ޖަލްސާ ފައްޓަވައި ދެއްވާ ވާހަކަދައްކަވަމުން ރައީސް މުހައްމަދު ނަޝީދު ވިދާޅުވީ ސަރުކާރުން މަޖިލީހަށް ހުށަހަޅަނީ "އަންޒަމާނު ކަރައަށް ވައި އެރި އިރު"ގެ ބިލުތަކެއް ކަމަށެވެ. އަދި ވިދާޅުވީ ސަރުކާރުން މަޖިލީހަށް ހުށަހަޅަނީ ހަމައެކަނި ބިލުގެ "ސުރުހީ" ކަމަށެވެ. އަދި ވިދާޅުވީ ބިލު ބިލަކަށް ހަދަނީ މަޖިލީހުގެ މަސައްކަތުން ކަމަށެވެ.\nރައީސް ނަޝީދު ވިދާޅުވި ގޮތުގައި ސަރުކާރުން މަޖިލީހަށް ހުށަހަޅާ ބިލުތަކަކީ އެއް ގޮތަކަށްވެސް އެމްޑީޕީގެ މެނިފެސްޓޯގެ އަމާޒުތައް ހާސިލް ކުރުމަށް ހުށަހަޅާ ބިލުތަކެއް ނޫން ކަމަށެވެ. އެގޮތުން މިދިޔަ ދައުރުގައި މަޖިލީހަށް ލިބުނު ބިލުތަކަކީވެސް އެމްޑީޕީގެ މެނިފެސްޓޯގައި ހުރި ކަންތައްތަކެއް ނޫން ކަމަށް ނަޝީދު ވިދާޅުވިއެވެ.\n"ބިލުގެ ގޮތުގައި މި މަޖިލީހަށް ގިނަ ފަހަރަށް ހުށަހެޅެނީ ސުރުހީއެއް. ދެން މި މަޖިލީހުން ބިލަށް ބަދަލުތައް ގެނެސް ބިލު ބިލަކަށް ހަދާ ރައްޔިތުންގެ ވިންދު ރައްޔިތުންގެ ރުހުން ދެނެގަނެ އެކިއެކި ފަރާތްތަކާއި މަޝްވަރާ ކޮށްގެން ބިލެއް ފުރިހަމަ ކުރަނީ،" ރައީސް ނަޝީދު ވިދާޅުވިއެވެ.\nނަޝީދު ވިދާޅުވީ މިދިޔަ ދައުރުގައި ސަރުކާރުން މަޖިލީހަށް ހުށަހެޅި ބިލުތަކަކީ އެތައް ޒަމާންތަކެއް ވަންދެން ކޮށްފައިވާ މަސައްކަތްތަކެއް ކަމަށެވެ. އަދި އެ މަސައްކަތްތަކަކީވެސް ބޭރުގެ ޕްރެޝަރު ބޮޑުވެ "ބަހަނާ" ދެއްކުމުގެ ގޮތުން އެކުލަވާލާފައިވާ ބިލުތަކެއް ކަމަށްވެސް ނަޝީދު ވިދާޅުވިއެވެ.\n"ދެން އެކަމާއި ގުޅިގެން މިހާރުގެ ޒުވާން ކުދިން ކަންބޮޑުވުންވެސް ފާޅު ކުރާނެ، ނުރުންވެސް ވާނެ، އެކަން އަޅުގަނޑު ހަމަ ބަލައިގަންނަން. އެކަމަކުވެސް އެފަދަ ކުދިންނަށްވެސް ފަރާތްތަކަށްވެސް އަޅުގަނޑު ސާފު ކޮށްލަ ދޭން ބޭނުންވަނީ މި ދެންނެވި ބިލުތަކަކީ އަންޒަމާނު ކަރައަށް ވައި އެރި އިރުގެ ބިލުތަކެއް ކަމަށް،" ނަޝީދު ވިދާޅުވިއެވެ.\nނަޝީދު މިފަދައިން ވިދާޅުވިއިރު މަޖިލީހުގެ މި ދައުރުގެ ތެރޭގައި ސަރުކާރުގެ ފަރާތުން ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް 56 ބިލެއް ފޮނުވަން ގަސްދުކުރާ ކަމަށް ރައީސް އިބްރާހިމް މުހައްމަދު ސޯލިހު ވަނީ ރިޔާސީ ބަޔާން އިއްވަމުން ވިދާޅުވެފައެވެ.\nނަޝީދު ވިދާޅުވީ މިދިޔަ ދައުރުގައި މަޖިލީހަށް 56 ބިލެއް ފޮނުވި ވާހަކައެވެ. ނަމަވެސް މިދިޔަ ދައުރުގައި މަޖިލީހަށް ސަރުކާރުން ހުށަހެޅީ 49 ބިލެކެވެ. އޭގެ ތެރެއިން 19 ވަނަ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުން ވަނީ 27 ބިލެއް ފާސްކޮށްފައެވެ. ރިޔާސީ ބަޔާން އިއްވި ޖަލްސާގައި ރައީސް ވިދާޅުވީ މި ދައުރުގައި މަޖިލީހަށް ހުށަހަޅާ ބިލުތަކުގައި ބައެއް ގާނޫނުތައް އިސްލާހުކުރުމަށް ހުށަހަޅާ 32 ބިލަކާއި، މުޅިން އަލަށް އުފައްދާ ގާނޫނުތަކާ ބެހޭ 24 ބިލު ހިމެނޭނެ ކަމަށެވެ.


ޢީދު ނަމާދު ގޭގައި އެކަހެރިކޮށް ކުރުން – shafiu.mv\nMay 24, 2020 މުޙައްމަދު ޝާފިޢު\nސުވާލު: އަހުރެންނަށް ޢީދުނަމާދު ގޭގައި އެކަނި ކުރެވިދާނެހެއްޔެވެ؟ ސިއްޙީ ސަބަބަކާހުރެ މިސްކިތަށް ދިޔުން އަހަރެންނަށް ކުޅަދާނަވެގެން ނުވެއެވެ.\nޢިލްމުވެރިންގެ ބަސްފުޅުތަކުގެ ތެރެއިން އެންމެ ޞައްޙަ ބަހުގައި، ކުޅަދާނަކަން ލިބިގެންވާ ކޮންމެ ފިރިހެނެއްގެ މައްޗަށް، ޢީދު ނަމާދަކީ ޢައިނިއްޔަ ފަރުޟެކެވެ.\nތިބާއަށް ކުރިމަތިވެފައިވާ ސިއްޙީ ކަމެއްގެ ސަބަބުން މިސްކިތައް ނުދެވޭނަމަ އެކަމުގައި ތިބާއަށް އެއްވެސް މައްސަލައެއް ނެތެވެ. ދެން އޮތް ސުވާލަކީ ތިބާ ޢީދުނަމާދު ގޭގައި ކުރުން ޝަރުޢުވެގެންވޭ ހެއްޔެވެ، މި މައްސަލާގައި ފިޤުހުވެރިންގެ މެދުގައި ޚިލާފުއުފެދިފައިވެއެވެ. ޖުމްހޫރު ޢިލްމުވެރިން ވިދާޅުވަނީ އެކަން އެގޮތަށް ކުރުން ޝަރުޢުވެގެންވާކަމުގައެވެ. ޙަނަފީ މަޛްހަބުގެ ޢިލްމުވެރިން ވިދާޅުވަނީ ނުކުރެވޭނޭކަމުގައެވެ.\nއިމާމު ޝާފިޢީ ރަޙިމަހުﷲ ގެ ކިބައިން އިމާމު އަލްމުޒަނީ ރަޙިމަހުﷲ، އަލްމުޒަނީ ގެ ފޮތް “މުޚްތަޞަރުލް އުއްމި” ގައި މިފަދައިން ލިޔުއްވާފައިވެއެވެ. “އެކަހެރިކޮށް ނަމާދުކުރާ މީހާ އަދި ދަތުރުވެރިޔާއާއި އަޅުމީހާ އަދި އަންހެނުން ދެ ޢީދު ދެނަމާދު ގޭގައި ކުރާނީއެވެ.” “مختصر الأم” (8/125) : ”\nމާލިކީ މަޛްހަބުގެ ޢިލްމުވެރިއެއް ކަމުގައިވާ الخرشي ރަޙިމަހުﷲ ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ. “އިމާމާއާއެކު ޖަމާޢަތުގައި ޢީދުނަމާދުކުރުން ފާއިތުވިމީހާ ޢީދުނަމާދު ކުރުން މުސްތަޙައްބުވެގެންވެއެވެ. އެފަދައިން ދިމާވެއްޖެނަމަ ޢީދުނަމާދުކުރާނީ ޖަމާޢަތެއް ހަދައިގެންތޯ ނުވަތަ އެކަހެރިގޮތުގައިތޯ އެކަމުގައި ދެ ޤައުލުވެއެވެ.” “شرح الخرشي” (2/104)\nޙަންބަލީ މަޛްހަބުގެ ޢިލްމުވެރިއެއް ކަމުގައިވާ المرداوي ރަޙިމަހުﷲ އޭނާގެ ފޮތް الإنصاف ގައި ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ. “ޢީދު ނަމާދު ފާއިތުވެއްޖެނަމަ، ހަމަ ޢީދު ނަމާދު (އިމާމާއާ އެކު) އަދާއަށް ކުރި ކައިފިއްޔަތުގައި އެގޮތަށް ޢީދު ނަމާދު ޤަޟާކުރުން މުސްތަޙައްބުވެގެންވެއެވެ.”\nޙަންބަލީ މަޛްހަބުގެ ޢިލްމުވެރިއެއް ކަމުގައިވާ ابن قدامة ރަޙިމަހުﷲ އޭނާގެ ފޮތް المغني ގައި ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ. “އޭނާއަށް އެކަމުގައި އިޚްތިޔާރު ލިބިގެންވެއެވެ. އޭނާ ބޭނުންނަމަ އެކަހެރިކޮށް ނަމާދުކުރެވިދާނެއެވެ. އަދި އޭނާ ބޭނުންނަމަ ޖަމާޢަތުގައިވެސް ކުރެވިދާނެއެވެ.”\nޙަނަފީ މަޛްހަބުގެ ފޮތެއްކަމުގައިވާ الدر المختار مع حاشية ابن عابدين ގައި ވެއެވެ. “އިމާމާއެކު ނަމާދުކުރުން ފާއިތުވެއްޖެނަމަ އޭނާ އެނަމާދު ކުރުމެއް ނުވެއެވެ.” الدر المختار مع حاشية ابن عابدين (2/175)\nޝައިޚުލް އިސްލާމް އިބްނު ތައިމިއްޔާ ރަޙިމަހުﷲ އިޚްތިޔާރުކުރެއްވީ ޙަނަފީ މަޛްހަބުގެ މި ބަސްފުޅެވެ. އަދި މި ބަސްފުޅު ރާޖިޙުކަމުގައި ޝައިޚު އިބްނު ޢުޘައިމީން ރަޙިމަހުﷲ ވިދާޅުވިއެވެ. “الشرح الممتع” (5/156)\nސަޢުދީ ފަތުވާ ކޮމެޓީގެ ފަތުވާގައި ވެއެވެ. ދެ ޢީދު ދެ ނަމާދަކީ ކިފާޔަތުގެ ފަރުޟެކެވެ. އެއްބަޔަކު އެ ނަމާދު ޤާއިމުކޮށްފިނަމަ ބާކީތިބި އެންމެންގެ ކިބައިން އެކަން ކެނޑިދިޔައީއެވެ. އެނަމާދު ފާއިތުވެއްޖެމީހާ އަދި އޭނާ އެނަމާދު ޤަޟާކުރަން ބޭނުންވެއްޖެނަމަ އޭނާ އެނަމާދު ޤަޟާކުރުން މުސްތަޙައްބުވެގެންވެއެވެ. އޭނާ އެނަމާދު ކުރާނީ ހަމަ ޖަމާޢަތުގެ ނަމާދުވެސް ކުރާ ކައިފިއްޔަތަށެވެ. އެކަމަކު އޭގެ ފަހުގައިވާ ޚުޠުބާއާ ނުލައެވެ. މިއީ ޢިލްމުގެ އަހުލުވެރިންގެ ތެރެއިން އިމާމު މާލިކު، އިމާމު ޝާފިޢީ، އިމާމު އަޙްމަދު، އަދި އިމާމު އައްނަޚަޢީގެ ބަސްފުޅެވެ. އެކަމުގެ ދަލީލަކީ ނަބިއްޔާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ މި ބަސްފުޅެވެ. : (إِذَا أَتَيْتُمُ الصَّلَاةَ فَامْشُوا وَعَلَيْكُمُ السَّكِيْنَةَ وَالْوَقَارَ فَمَا أَدْرَكْتُمْ فَصَلُّوا وَمَا فَاتَكُمْ فَاقْضُوا) މާނައީ: “ތިޔަބައިމީހުން ނަމާދަށް އަންނަނަމަ ހިނގާފައި އަންނާށެވެ. އަދި ތިޔަބައިމީހުންގެ މައްޗަށް މަޑުމައިތިރިކަމާ، ލަސްލަހުން އައުންވެއެވެ. ތިޔަބައިމީހުންނަށް (ނަމާދުން) ލިބުނު މިންވަރެއް ކުރާށެވެ. އަދި ފާއިތުވިބައި ފުރިހަމަ ކުރާށެވެ.” (ބުޚާރީ: 636، މުސްލިމް: 602)\nއަދި އަނަސް ރަޟިޔަﷲ ޢަންހުގެ ކިބައިން ރިވާވެގެންވެއެވެ. އެކަލޭގެފާނު އިމާމާއާއެކު ޢީދު ނަމާދު ފާއިތުވެއްޖެނަމަ، އެކަލޭގެފާނުގެ ޢާއިލާއާއި މިނިވަންކުރެއްވި އަޅުން އެއްކުރައްވައެވެ. އަދި އެކަލޭގެފާނުގެ މިނިވަންކުރެއްވި އަޅުންގެ ތެރެއިން ޢަބްދުﷲ ބިން އަބީ ޢުތުބާ އަނަސްގެފާނާއި އެ ޖަމާޢަތައިގެން ދެ ރަކުޢަތްކުރައްވައެވެ. އެ ދެ ރަކްޢަތުގައި ތަކުބީރު ވިދާޅުވެއެވެ. ޢީދު ނަމާދުގެ ޚުޠުބާ ކިޔަނިކޮށް ޢީދުނަމާދަށް ދެވިއްޖެނަމަ އޭނާ ޚުޠުބާ އަޑުއަހާނީއެވެ. ދެން އޭގެ ފަހުގައި އަމިއްލައަށް ވަކިން ޢީދުނަމާދު ކުރާނީއެވެ. އޭރުން ދެފައިދާ ޙާޞިލްކުރެވުނީއެވެ.”\nفتاوى اللجنة الدائمة للإفتاء (8/306)


Barcelona Gai Corruption? - Vaguthu\nސްޕެއިންގެ ގަދަ ބާރު، ބާސެލޯނާގެ ބޯޑުގެ މައްސަލަތައް މިވަނީ އިންތިހާއަށް ހޫނުވެފައެވެ. ކްލަބުގެ ހިންގުމުގައި ފާހަގަކޮށްލެވުނު ބައެއް ފަރާތްތަކުން އިސްތިއުފާ ދީފައިވާއިރު، މިހާރު ވަނީ ގާނޫނީ ގޮތުން ބޮޑެތި ހަނގުރާމަތަކެއް ފެށިފައެވެ. އިސްތިއުފާ ދީފައިވާ ނައިބު ރައީސުންނާއި، މިހާރުގެ ރައީސް ޖޯސެފް މާރިއާ ބާޓެމޭއޯއާ ދެމެދު ވަރުގަދަ ބަހުގެ ހަމަލާތަކެއް ބަދަލުވަމުންދާއިރު، ކްލަބުގެ ނައިބު ރައީސެއް ކަމަށްވާ އެމިލީ ރޫސޯޑް ވަނީ "ބާސެލޯނާ ބޯޑުން ކޮރަޕްޝަން ހިންގާފައިވާކަން އެނގޭ،" ކަމަށް ބުނެފައެވެ.\nބާސާ ހިންގަމުންދާ ގޮތާ ދޭތެރޭ ހިތްހަމަ ނުޖެހިގެން، މިދިޔަ ހަފްތާ ތެރޭގައި ކްލަބު ބޯޑުގެ ހަ މެމްބަރަކު ވަނީ އިސްތިއުފާ ދީފައެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ހަތަރު ނައިބު ރައީސުން ހިމެނޭއިރު، ރޫސޯޑްވެސް ހިމެނެއެވެ. ބާސާއިން ކްލަބުގެ ކަންކަން ހިންގުން ރަނގަޅު ކުރުމަށް އިންތިހާބަކަށް ދިޔުމަށް އެ މެމްބަރުން ގޮވާލިއިރު، ކްލަބުގެ ގިނަ ކަންކަން ހިނގަނީ އުސޫލުން ބޭރުން ކަމަށް ތުހުމަތު ކޮށްފައިވެއެވެ.\nއޭގެ ތެރޭގައި ކްލަބުގެ ކުޅުންތެރިންނަށް މީސް މީޑިއާގައި ފާޑު ކިޔާ، ކުޅުންތެރިންގެ އަގުވައްޓާލާ، ރައީސް ބާޓެމޭއޯއާގެ އިމޭޖް ރަނގަޅު ކުރުމަށް ނުހައްގުން ކުންފުންޏަކާ ހަވާލުކުރި ގޮތަށްވެސް ކުރީގެ މެމްބަރުން ވަނީ ފާޑު ކިޔާފައެވެ. އެ ފާޑު ކިޔުންތަކަށް ބާސާގެ ބޯޑުން ރައްދު ދެމުން ނެރެފައިވާ ބަޔާނެއްގައި ބުނެފައި ވަނީ ރޫސޯޑް ދައްކާފައި ވަނީ އޭނާގެ އަމިއްލަ މަސްލަހަތު ހިމާޔަތް ކުރުމުގެ ވާހަކަތަކެއް ކަމަށާއި، އެކަމާ ދެކޮޅަށް ދައުވާ ކުރަން ހުށަހަޅާނެ ކަމަށެވެ.\nއެ ވާހަކަތަކަށް ރޫސޯޑް އަނެއްކާވެސް ރައްދު ދީފައިވެއެވެ. ރޫސޯޑް ބުނެފައި ވަނީ އެކްސްޓާނަލް އޮޑިޓްއަކުން ބާސާގެ ފަތިފުށް ފެންނާނެ ކަމަށެވެ. ކުންފުނިތަކަށް އެކިއެކި ކޮންޓްރެކްޓްތައް ދިނުމުގައި ކޮރަޕްޝަނަށް މަގުފައިވާ ކަންކަން ހިނގާފައިވާ ކަމަށާއި، ޓެކްސް ގާނޫނުތަކަށް އޮޅުވާލުމުގެ ކަންކަންވެސް އޭގެ ތެރޭގައި ހިނގާފައިވާ ކަމަށް ރޫސޯޑް ބުނެފައިވެއެވެ.\nރޫސޯޑް ވަނީ ބާސާގެ ކުޅުންތެރިންނަށް މީސް މީޑިއާގައި ފާޑު ކިޔަން ކުންފުންޏަކާ ހަވާލުކުރި ކުރުމަކީ ކޮރަޕްޝަނުން ކޮށްފައިވާ ކަމެއް ކަމަށް ބުނެފައެވެ. އޭނާގެ ބަޔާނުގައި ބުނެފައި ވަނީ އަމިއްލަ މަސްލަހަތު ހިމާޔަތް ކުރުމަށް އެއްވެސް ކަމެއް ކޮށްފައި ނޯންނާނެ ކަމަށާއި، ބާސާގެ ކުޅުންތެރިންނާއި ސަޕޯޓަރުންނަށް ކޮށްދީފައިވާނީ އިހުލާސްތެރި އަގުހުރި މަސައްކަތްތަކެއް ކަމަށެވެ.\nބާސާގެ މައްސަލަ ގޯހުން ގޯހަށް ދަމުންދާއިރު، އެ ކްލަބުގެ އިންތިހާބަކަށް ތައްޔާރުވާން މިހާރު ރައީސަށް ވަނީ ޕްރެޝަރު ބޮޑުވެފައެވެ. ކުރިން އޮތް ގޮތުން އަންނަ އަހަރު ބޯޑުގެ އިންތިހާބު އޮތް ނަމަވެސް، އޭގެ ކުރިން އިންތިހާބަކަށް ދިޔުން ގާތެވެ.


ވީރާނާވެފައިވާ ހަޔާތް މަގޭ.. – Esfiya – Dhivehi Vaahaka Site\nހަޤީޤީ / ހިތާމަ / ކުރުވާހަކަ\nވީރާނާވެފައިވާ ހަޔާތް މަގޭ..\n- by 💞Nafu💞 - 61- July 11, 2019\nމާލޭގެ ކޮންކުރިޓް އިމާރާތްތަކާއި ހަލަބޮލި މަގުތަށް އަދި އެކި ޒާތްޒާތުގެ މީހުން ފެނިފައި އަހަރެންގެ ހިތުގައި ބިރުވެރިކަން އުފެދުނީ ހީވެސް ނުކުރާހާ އަވަހަށެވެ. މިއީ އަހަރެން މާލެއައި ފުރަތަމަ ފަހަރު ކަމުން މާލެއަށާއި އަދި ތަންތަނަށް ވެސް އަހަރެން ވަރަށް އަލެވެ. މަންމައާއި ބައްޕަ ބަލަމުން އައި ފޮނި ހުވަފެންތައް ހަގީގަތަކަށް ހެދުމަށްޓަކައި އަހަރެން މާލެ މިއައީ މަންމައާއި ބައްޕަ އަދި އަހަރެންގެ އާއިލާ ވެސް ދޫކޮށްލާފައިއެވެ. އަދި އަހަރެންވެސް ބަލަމުން އައި ފޮނި ހުވަފެންތަށް ހަގީގަތަކަށް ހެދުމަށްޓަކައިއެވެ. ނަމަވެސް ތަގުދީރުގައި ލިޔެފައި އޮތް އެއްޗެއް އިނގޭނީ ކާކަށް ހެއްޔެވެ؟\nކިޔެވުމަކީ އަހަރެން ވަރަށް ޝައުގުވެރިކަމާއި އެކު ކުރާ ކަމެކެވެ. ހުރިހާ މާއްދާއެއްވެސް އަހަރެން ކިޔަވަނީ ކިޔަވާހިތުންނެވެ. މިކަމުގެ ސަބަބަން އޯލެވެލް އިމްތިހާނުން މުޅި ރާއްޖޭން ވެސް ހޮވާލެވޭފަދަ ދަރިވަރަކަށްވިއެވެ. ނަމަވެސް މިއީ ހަމައެކަނި އަހަރެން ކިޔެވުމަށް ޝައުގުވެރިކަން ހުރުމުންވީ ކަމެއް ނޫނެވެ. ނަމަވެސް މިއީ އަހަރެންގެ މައިންބަފައިންނާއި އާއިލާގެ ނަސޭހަތްތަކުގެ ނަތީޖާއެވެ. އަދި އަހަރެންގެ ނުގުނޑާ އަޒުމާއި ހިތްވަރެވެ.\nއަހަރެން މާލެއަށް އޭލެވެލް ކިޔަވަން މިއައީ އިތުރަށް ކިޔެވުމުގެ ބޭނުމުގައިއެވެ. އަދި އޯލެވެލްއަށް ވުރެވެސް ރަނގަޅު ނަތީޖާއެއް ހޯދުމުގެ ބޭނުމުގައިއެވެ. މާލޭގައި އަހަރެން އުޅެމުން މިދަނީ މަންމަގެ އެންމެ ގާތް އެކުވެރިޔާ ޒާހިރާގެ ގޭގައިއެވެ. އެގޭގައި އަހަރެންނާއި އެއް ވަރަށް ކިޔަވަން މޮޅު އަދި އެއް އުމުރެއްގެ ކުއްޖެއް އުޅެއެވެ. އެއީ މަންމަގެ ރަހްމަތްތެރިޔާގެ އެންމެ ދޮށީ ދަރި ނިޝްޔާއެވެ. ނަމަވެސް ނިޝްޔާ އަހަރެންނާއި ތަފާތީ އެންމެ ތަންކޮޅެކެވެ. އެއީ މިޒާޖެވެ. އަހަރެންނަކީ އަބަދުވެސް ވަރަށް ހިތްހެޔޮ އެކުވެރި މިޒާޖެއްގެ ރުޅިމަޑު މީހެކެވެ. ނަމަވެސް ނިޝްޔާއަކީ ރުޅިގަދަ ކަންކަމާ ބޮޑާވާ އަދި ހަސަދަވެރިވާ ކުއްޖެކެވެ. ނިޝްޔާއަކީ ރުޅިގަދަ މީހެއްކަމުގައި ވިޔަސް އަހަރެންނަށް ނިޝްޔާ ވަރަށް ރަނގަޅެވެ. އެކި ކަންކަމުގައި އެހީތެރި ވެދީ ހަދައެވެ. ހަމައެފަދައިން އަހަރެންވެސް ނިޝްޔާއަށް ކަންކަމުގައި އެހީތެރިވެދީ ހަދަމެވެ. އަދި ގޭތެރޭގެ ކުދިކުދި މަސައްކަތްތައް ވެސް ކޮށް އުޅެމެވެ.\nފުރަތަމަ ޓާމްގެ ޓެސްޓްގެ ނަތީޖާ ލިބުނު ދުވަހަކީ މި އަހަރުގައި އަހަރެން އެންމެ އުފާވި ދުވަހޭ ބުންޔަސް ދޮގަކަށް ނުވާނެއެވެ. ކުލާހުގައި އަހަރެންގެ ޕޭޕަރތައް ފެނިފައި ނިޝްޔާއަށް ބަދަލުތަކެއް އައިކަން އަހަރެންނަށް ފާހަގަ ކުރެވުނެވެ. އަދި އަހަރެންނަށް ވުރެ ކުރިން ނިޝްޔާ ގެއަށް އައުމުން ވެސް އަހަރެންގެ ހިތުގައި އެތައް ސުވާލެއް އުފެދުނު ކަމުގައި ވިނަމަވެސް އަހަރެން އެހައި ބޮޑަކަށް އެކަމަކަށް އަޅައެއް ނުލަމެވެ. އެއަށްވެރެ އަހަރެންނަށް ލިބިފައި ހުރި އުފާ ބޮޑުވީމާ ކަމަށްވެސް ވެދާނެއެވެ. ނަމަވެސް އެއުފާވެރިކަން ހިތާމައަށް ބަދަލުވެގެން ދިޔައީ އަހަރެން ޕޭޕާރތައް ހިފައިގެން ގެއަށް އައިސް ވަނުމުންނެވެ. ގޭގެ މައިދޮރުން ވަން އިރު ކުރިމަތީގައި ލޯއަޅައިލައިގެން އަހަރެންނާ ދިމާއަށް ބަލަން ތިބި ޒާހިރައްތަ އާއި ނިޝްޔާފެނި އަހަރެންގެ ތުންފަތުގައި ވި ހިނިތުންވުން ފިލައި ދިޔައެވެ. ޒާހިރައްތަ އައި ގޮތަށް އައިސް އަހަރެންގެ އަތުގައި ހިފައިގެން ދަމާފައި ގެންގޮސް ގޭތެރެއަށް ވެއްދިއެވެ. އަދި ޒާހިރައްތަގެ އަތުގައި ހުރި ބާރެއްލައިފައި އަހަރެން ތަޅުންގަނޑު މައްޗަށް ވައްޓާލީ އެއްވެސް ރަހުމެއް ނެތިއެވެ. އަދި އަތުގައި ހުރި ޕޭޕާރތައް އަތުލައި އެވީދާލައިފައި ތަޅުންގަނޑު މައްޗަށް ކަރުދާސްތައް އަޅާލައިފައި އަހަރެންނަށް އެއެއްޗެހިތައް ހޮވަން ޖެއްސިއެވެ. އަދި ނިޝްޔާވެސް އަހަރެންނާ ދިމާއަށް ހެވިފައި ބަލަން ހުރުމުން އަހަރެންގެ ހިތަށް ނުހަނު އަސަރުކުރިއެވެ.\nއެދުވަހަށްފަހު ކޮންމެ ދުވަހެއްވެސް އަހަރެންނަށް ތަހައްމަލު ކުރަން ޖެހެނީ އެފަދަ ގޮތަކަށެވެ. މިހާރު އަހަރެން މިވަނީ މިގޭގެ އަޅަކަށްވެފައިއެވެ. ކޮންމެ ދުވަހަކު ސުކޫލަށް ނުގޮސް ގޭގެ ހުރިހާ މަސައްކަތެއް ކުރަން ޖެހެނީ އަހަރެންނަށެވެ. އަހަރެން ސުކޫލަށް ދާން ތައްޔާރު ވާން އުޅޭކަން އިނގިއްޖާ ޔުނީފޯމް އަށް ރޫ އަރުވައި ކިލާ އުނގުޅައި އަހަރެންނަށް ސުކޫލަށް ނުދެވޭ ވަރު ކުރެއެވެ. ނަމަވެސް ޒާހިރައްތަ އަށް އަހަރެން ކުރާ އެއްވެސް ކަމެއް ކަމަކު ނުދެއެވެ. ކައްކާފައި ހުންނަ އެއްޗެހީގައި ލޮނު މަޑުވެދާނެއެވެ. ނޫނީ ގަދަ ވެދާނެއެވެ. އެއްޗެހީގައި ލާންވީ ރަހަ ނުލާފިއްޔާ އެއެއްޗެއް އަހަރެންގެ ބޮލަށް އަޅާލަދާނެއެވެ. ކަންތައްތައް މިގޮތަށް ދިޔައިރުވެސް އަހަރެން މަންމަމެންނަށް މިކަންތައްތައް ސިއްރު ކުރީމެވެ. މަންމަމެން ގުޅިޔަސް އަހަރެން އެހައި ވާހަކައެއް ނުދައްކަމެވެ.\nފަހަކަށް އައިސް އަހަރެންގެ އެކުވެރިއަކަށް އެކަނިވެރިކަން އިހްތިޔާރު ކުރީމެވެ. އަދި ހުސްވަގުތެއް ލިބޭ އިރަށް ކޮޓަރި އަނދިރިކޮށްފައި ކޮޓަރީގެ އެއްކަނެއްގައި އިންނަ ހިތްވިއެވެ. ސުކޫލަށް ދާން ފުރުސަތު ނުލިބުމުން އަހަރެންނަށް ވަނީ އެތަށް އަސަރެއްކޮށްފައިއެވެ. އެންމެ ޝައުގުވެރިކަން ހުރި އެއްކަން ދޫކޮށްލަން ޖެހުމުން އަހަރެންގެ ހިތަށް ކުރާ އަސަރު ބަޔާން ކުރަންވެސް ދައްޗެވެ. ޒާހިރާއްތަ ވަނީ އަހަރެންގެ ފޮތްތައްވެސް އަންދާލާފައިއެވެ.\n”އަހަރެން ކަލޭއަށް މިހެން މިހަދަނީ އަހަރެންގެ ނިޝްޔާއަށް ވުރެ ކަލޭ މާ މޮޅުވީމަ.. އިނގިއްޖެ..” އެއްދުވަހު އަހަރެންގައިގައި ޒާހިރާއްތަ ތަޅައިގަނުމުން ހިތްވަރު ކޮށްލާފާއި އަހަރެންނަށް ތިހެން ތި ހަދަނީ ކީއްވެ ހޭ ސުވާލު ކުރުމުން ޒާހިރައްތަ ޖަވާބުދިން ގޮތުން އަހަރެންގެ ހިތް ކުދިކުދިވި ހެން ހީވިއެވެ. އެވަރުގެ ކަމަކާއި އެމީހުން އަހަރެންނާއި މެދު ހަސަދަވެރިވުމުން އަދި ބޮޑަށް ހިތުގައި ޖެހުނެވެ. އަދި މަންމަމެންގެ ހުވަފެންތައް ހަގީގަތަކަށް ހަދާނުދެވޭތީވެސް އަހަރެންނަށް ނުހަނު އަސަރު ކުރިއެވެ. އަހަރެންވެސް ދެކެމުން އައި ހުވަފެންތައް ޒާހިރާއްތަމެން ފުޑުފުޑު ކޮށްލީ ކުޑަކުޑަ ކަމަކާއިއެވެ.\nއަހަރެން ފޯނަށް ގުޅާ ގުޅާ ފޯނު ނުނެގުމުން އެއްދުވަހެއްގެ ހަވީރު މަންމައާއި ބައްޕަ މާލެއައީ އަހަރެންނަށް ވީ ކިހިނެއްތޯ ބަލައިލުމަށެވެ. އެދުވަހަކީވެސް އެހެން ދުވަސް ދުވަހެކޭ އެއްފަދައިން ޒާހިރާއްތަ އަހަރެންނަށް އަނިޔާ ކުރި ދުވަހެކެވެ. ކަން ދިމާކުރި ގޮތުން ޒާހިރާއްތަ އަހަރެން ތަޅުންގަނޑު މައްޗަށް ކޮށްޕާ ވައްޓާލީ އަހަރެންގެ މަންމަ އާއި ބައްޕަ ގެ ކުރި މަތީގައިއެވެ. ޒާހިރާއްތަ އަށް ބައްޕަމެން ފެނިފައި ކުއްވެރިއަކު ފަދައިން އިސްދަށަށް ޖަހައިލައިގެން ހުއްޓެވެ. ބަލާކަށް ނުހުރެ މަންމަ ގޮސް ޒާހިރާއްތަގެ ކޯތާފަތް މަތީގައި ބާރު އެތިފަހަރެއް ޖަހައިލިއެވެ. އަދި އަހަރެން ގޮވައިގެން މަންމައާއި ބައްޕަވެސް އެގެއިން ނުކުމެގެން ދިޔައީ ރޮމުން އަހަރެންގައިގައި ފިރުމަމުންނެވެ.\nރަށަށް ދިޔަ މަގުމަތީގައި އަހަރެން މަންމަ އަށް ހުރިހާ ވާހަކައެއް ކިޔާދިނީމެވެ. މަންމަ އަހަރެންނާ ޝަކުވާކުރީ އެވާހަކަ މަންމަކައިރީ ނުބުނުމުންނެވެ. އެތައް ފަހަރަކު މަންމަ ސުވާލު ކުރަމުން ދިޔައީ އެވާހަކަތައް މަންމައާއި ހިއްސާނުކުރުމުންނެވެ. އަހަރެން ކުރިހާވެސް ކަމަކީ މަންމަގެ އުނގުގައި ބޯއަޅައިލައިގެން އޮވެ ރުއިމެވެ. އަހަރެންގެ ހިތް ވަނީ ދިރި ހުއްޓާ މަރުވެފައިއެވެ. މަރުވީއެއް ނޫނެވެ. މަރާލީއެވެ. އެންމެ މަންޒަރަކުން މަންމަމެންގެ ހިތުގައި ހުރި ސުވާލަށް ޖަވާބުލިބުމުން އެކަމާއި ގުޅޭ ގޮތުން އެހައި ސުވާލެއް ނުކުރެއެވެ. ރަށުގައި އެތަށް ދުވަހެއް ފާއިތުވެގެން ދިޔައިރުވެސް އަހަރެންގެ އުޅުމަކަށް ބަދަލެއް ނައެވެ. އެކަނިވެރިކަން އެކުވެރިއަކަށް ހަދައިގެން ރަށު ސުކޫލްގައި ވެސް އެއްވެސް ކުއްޖަކާއި ވާހަކަ ނުދައްކާ އަހަރެން އަނެއްކާވެސް އައު ހަޔާތެއް ފެށީ މަންމައާއި ބައްޕަގެ އަދި އަހަރެންގެ ވެސް ހުވަފެންތަކުގައި ކުލަ ޖެއްސުމަށެވެ. ނަމަވެސް އަހަރެންގެ ހިތުގައި އުފެދޭ ސުވާލަކީ އަހަރެންނަށް މިކަން ވާނެބާއެވެ.\nއަހަރެންގެ ކިޔެވުމުންގެ ހަޔާތް ނިމިގެން ދިޔައީ ވަރަށްވެސް ހިތި ގޮތަކަށެވެ. ކުލާހުގެ އެންމެ ދަށް ކުދިން ތަކުގައި އަހަރެން ހިމެނުން ހަބަރުވީ އަހަރެންގެ މައިންބަފައިންނަށާއި އާއިލާއަށް އަޑު އަހަން ފަސޭހަވި ހަބަރެއް ނޫނެވެ. ނަމަވެސް އަހަރެންގެ ހިތަށް އެއްވެސް އެއްޗެއް ނާރައެވެ. ކޮންމެ ފަދަ ނަތީޖާއެއް ލިބުނަސް އަހަރެންނަށް ރަނގަޅެވެ. މައިންބަފައިންގެ ހުވަފެންތަކުގައި ކުލަޖެއްސުމަކަށްވެސް އަހަރެން މިހާރު މަސައްކަތެއް ނުކުރަމެވެ. ހަގީގަތުގައި އަހަރެން އަހަރެންގެ ކިޔުވުމުގެ ހަޔާތް ދެކެ މިހާރު ނަފްރަތުކުރަމެވެ. ކިޔެވުމާއި ބެހޭ އެއްވެސް ކަމެއް ކުރާކަށް އަހަރެން ބޭނުމެއް ނުވެއެވެ. އެތައް ފަހަރަކު މަންމަ ވެސް އަހަރެންނަށް ނަސޭހަތް ދީފިއެވެ. ނަމަވެސް އަހަރެން އެ ނަސޭހަތްތަކަށް ދެނީ ބީރު ކަންފަތެކެވެ.\nމަންމަމެން އަހަރެންގެ އުޅުން ރަނގަޅު ކުރެވޭތޯ އަހަރެން ގާތު ޒަވާޖީ ހަޔާތެއްވެސް ފަށަންވެސް ބުނެފިއެވެ. ނަމަވެސް އަހަރެން އެކަން ކުރާކަށް ބޭނުމެއް ނޫނެވެ. މަންމަމެން އެކަމާ އާދޭސް ކުރަން ފެށުމުން އަހަރެން މަންމަގެ އެ އެދުމަށް އާއެކޭ ބުނީމެވެ.\nއަހަރެންނަށް ލިބުނީ ވަރަށް ވެސް ރަނގަޅު ފިރިއެކެވެ. އަހަރެންނަށް ދުވަހަކުވެސް އެއްޗަކަށް އެދޭކަށް ނުޖެހެއެެވެ. މާ ކުރިން އެއެއްޗެއް ގެއަށް ގެނެސް ބަހައްޓައެވެ. އަހަރެންނަށް އެތަށް ކަމަކަށް އެހީތެރިވެދެއެވެ. އަހަރެންނަށް އެތައް ނަސޭހަތެއް ދީ ހަދައެވެ. އަހަރެން އެ ނަސޭހަތްތައް އަޑު ނޭހިއަސްމެއެވެ. ހުއްޓާނުލައި ކޮންމެ ދުވަހަކު އަހަރެންނަށް ނަސޭހަތް ދީ ހަދައެވެ. ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން އަހަރެންގެ އުޅުމަށް ބޮޑެތި ބަދަލު ތަކެއް އައިއްސި ކަމަށް އަހަރެންނަށް ވެސް ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ. ކޮޓަރީގައި ނޯވެ ބޭރުގައި ކޮއްކޮ މެންނާއިއެކު ވަގުތު ހޭދަކުރެވެއެވެ. ގޭގައި ކޮންމެވެސް މީރު އެއްޗެއް ކާން ހަނދަން ޝައުގުވެރިވެއެވެ. ފިރިމީހާ ދިން ނަސޭހަތް ތަކުގެ ސަބަބުން އަހަރެންގެ ހަޔާތް ބަދަލުވެގެން ދިޔައީ ހީވެސް ނުކުރާހާ އަވަހަށެވެ. އަހަރެންގެ މައިންބަފައިން ވެސް އެކަމުގައި ހުރީ ނުހަނު އުފާވެފައި ކަން އަހަރެންނަށް އެނގެއެވެ. ނަމަވެސް މިކަންތައްތައް ބަދަލު ވާން ފެށީ ނުހަނު އަވަހަށެވެ.\nއަހަރެންނަށް ކުއްޖަކު ލިބުމުން މިކަންތައްތައް އެއްކޮށް ބަދަލު ވެއްޖެއެވެ. ފުރަތަމަ ދުވަސްކޮޅު އަހަރެން ދަރިފުޅުދެކެ ނުހަނު ލޯބިވިއެވެ. އަނިޔާއެއް ލިބޭކަށް ނޭދެވެއެވެ. ނަމަވެސް ދަރިފުޅަށް ތިން އަހަރުގައި އަހަރެންނަށް ދަރިފުޅަށް އަނިޔާ ކުރެވެން ފެށިއެވެ. އެދަރިފުޅުގެ އެއްވެސް ކުށަކާއި ނުލައި އަހަރެން ކޮންމެ ދުވަހަކު އެދަރިފުޅު ރޮއްވައިލަނީ އެއްވެސް ކަމަކާއި ލައިގެންނެއް ނޫނެވެ. މިހާރު އެދަރިފުޅަށް އަނިޔާ ކުރުމަކީ އަހަރެން ވަރަށް ގަޔާވާ ކަމެކެވެ. އަހަރެންގެ ފޫހިވެސް ފިލައި ކަމެކެވެ. ޒާހިރައްތަމެން އަހަރެންނަށް ކުރި އަނިޔާ ހަމަ އެދަރިފުޅަށްވެސް އަހަރެން މިދަނީ ކުރަމުންނެވެ. މިފަހަރުވެސް ފިރިމީހާ އަަހަރެންނަސް ވަރަށް ނަސޭހަތްދިނެވެ. ނަމަވެސް އަހަރެން އެއިން އެއްވެސް ނަސޭހަތެއް އަޑެއް ނާހަމެވެ. އަހަރެންގެ ހަނދާނުގައި ވަނީ ޒާހިރާއްތަ އަހަރެންނަށް ދިން އަނިޔާތަކެވެ. މަންމަވެސް އަދި ބައްޕަވެސް އަހަރެންނަށް ނުހަނު ގިނައިން ނަސޭހަތް ދީފިއެވެ. ނަމަވެސް އަހަރެންގެ އުޅުމަކަށް ބަދަލެއް ނައެވެ. ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން ފިރިމީހާވެސް އަހަރެން ދޫކޮށްލާފައި ދިޔައީ ދަރިފުޅުވެސް ގޮވައިގެންނެވެ. އަހަރެން މިކަމަކާއި އެއްވެސް ވަރަކަށް އަޅައެއް ނުލަމެވެ. އެންމެ ކުޑަ މިނުން ލޮލުން އެންމެ ކަރުނަ އެއްވެސް ނުބާލުވަމެވެ. އަހަރެންގެ ހަޔާތް މިވަނީ އެއްކޮށް ބަދަލުވެ ވީރާނާ ވެފައިއެވެ. އަހަރެން ގަބޫލުކުރާ ގޮތުގައި އެކަކަށްވެސް އަހަރެން ދެން ރަނގަޅެއް ނުކުރެވޭނެއެވެ. އަަހަރެންނަކީ ވަރަށް ބަދު ނަސީބު މީހެކެވެ. ދުވަހަކުވެސް އަހަރެން ރަނގަޅެއް ނުވާނެއެވެ. މިއީ އަހަރެންގެ ވީރާނާވެފައިވާ ހަޔާތެވެ.\nނޯޓު: މިއީ ހަގީގީ ހާދިސާއެއްގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް އަމިއްލަ ހިޔާލަށް ލިޔެފައިވާ ވާހަކައެކެވެ.\nѕoмeтιмeѕ we нave тo ғall вeғore we can ғly. тнanĸѕaloт ғor тнe ѕυpporт. wιтнoυт readerѕ ѕυpporт and ғeedвacĸ ι can'т even coмe тo тнιѕ level. proυd aυтнor oғ нaaѕιl vυмaн edнι, vagυтнυ, ĸυreнυn elнυney нιтнυge adygaι, veeraanaa veғaιvaa нayaaιι мagey, zeeѕнan, eн нandнaan тнaн, and ĸonмe vagυтнaĸυ vѕ vιѕnιdнaane. once agaιn тнanĸ yoυ ѕoo мυcн.💞\nލޯތްބަށްޓަކައި ( ނުވަވަނަ ބައި)\nމަންޒިލް ތިއޭ މި ހިތް އެދޭ (13) ފަހުބައި\nV reethi story eiy…. ❤❤❤ Ibraiythakevves libijje mi vaahaka kiyaigen… Thank you Nafu mihaa reethi loabi loabi vaahaka eiy genesdhineema ingey🙂🙂🙂 You are really talented\nDhonthi au faahaga kurevunu thankolheiy eiy gnaviyaneege badhaluga yaa liyevifa hunnanee.. Shift ‘N’ beynun kureeagnaviyani liyeveyne… Hope you got cleared….. Over all the story is hama perfect… I really love it❤❤❤💖💖❤💖❤💖\nThanksalot dhonthy..💞💞💞💞💞 dhn faharaku rangalhu kohlaanan dhonthi thibuni kanthah.. again thank you so so much dhonthy.. it meansalot.. 💞💞💞💞💞💞\nFriend eh says:\nE anhen kuhjja h heyo visnun dhehvaashi…varah rythi mi vaahaka ves… ekuhjja adhi ves ulheni ehntha… 😐\nThanksalot friend eh… 💞💞💞💞\nSubuhaanallah… mi dhuniya lahvaafaivaa kon kahala filaavalheh…ekuhjja ah ragalhuvaanee islaam tharubihyatheh dhehvun.. dhuniye lahvaafaivaa ehme ragalhu ehjakee namaadhu adhi quruaan kiyevun..eyruneanhen kuhjjage visnu badhaluvaane.Namaveseanhan kuhjja ah heyo visnumeh dhehvaashi… adhi bunan beynumee nafu mi vaahaka varah reethi..\nThanksalot anaa..💞💞💞💞💞\nE kuhjaa ah heyo visnun dhehvaashi.. Aameen…Nd story is really beautiful…kiyaa hithun kiyaalevuny…Good job dearrr🤩\nThanksalot jiji💞💞💞💞💞\nMivaahaka Vs hurihaa kiyun therinnah kamudhaane kamah unmeedhu kuran.. 🤗🤗🤗 share your views..\nFurathama kamakah amihlla nafsah ithubaaru kuranvi. Vefa huri kamen ehaa dhuvas v iru doctorge lafaa ahaalun ragalhu. Dhn dharifulhah aniyaa kurunehanllen nun dharinnakee allah dhenvvaa amaanaathen\nMee aslu higi kameh😥😥😮😮😯\nYess.. miehageegee vaahaka eh..\nOMG… Varah reethi vaahaka ehh… 😍keep it up @nafu\nThanksalot cutieee_girl💞💞💞\nKaaakah v goteh baaa\nVv salhi ingey 😍😍\nthanks unknown guy… 🙂\ndo ū hate me says:\nYou are the best Story wirtter for me Keep it ūp dear i love YouR story so mach waitting for YouR storys like This hageegey haadhisaaaaaa Tah More love from me\nAwwnn💞💞💞💞 thank u so much.. vr ufaavehjje dear ge fav writer ah v ma..😊😊😊😊 ya Insha Allah .. .soon\nUr welcome… One more story @nafu 💓💓\nYa soon.. Insha Allah💞💞💞💞\nMikahala hageegey storyah plx nafu\nSoon.. Insha Allah.. keep waiting..💞💞💞\nThanks love ū so mach\nur most welcome jiji dear.. 🙂 lots of love frm me too.. 🙂 🙂\nNafuu…Who commented my name in last is not mee..I think its someone else..I commented before..I request that person not to use my name..Nd nafu aneh story avahah upkohbba\nJiji alhaanulaa ekahala kankamaa.. I know that’s not you.. yeah that’s someone else.. don’t worry about that.. submit kohfa vaany.. keep waiting Inge😘😘😘😘\nWow 😍😍Vv lobe vaahaka mee 😍😍😍😍😍😍😍😍😍😍\nthanksalot snow white.. 😉\negay ki iruves hageegi hadhisa eh masha binakoh liyefa in hiyaalee vaaahaka ehkan\nAlhe.. I didn’t mean this story for anyone.. but this isareal story.. adhi amihla hiyaalah ginaan hunnaany.. btw vr bodah maafah edhen..😔😔\nThis makes me cry :'( . aniya nukuriyas male ah maibafainna wakiwegen kiyawan ais ulhey iru mikahala ethah hithaama eh kuran jehey ginafaharah, kiyewun halakuwe kiyewun mathin foohiwe dhiriulhun mathin foohi wey :'(\nYa.. me mihaaru vr ginain vaa kameh.. aslu Gina faharah myhunnah nuvisneny ekahala kameh kuryma vaane dhera.. ekam aharemen nuvaane amihla dhiri ulhun mathin foohi vaakah.. konme kameh Vs vaany enme rangalhah.. Nd aharemennaa eky abadhuvs Allah subuhaanahoo vatha’aalaa vaane..\nބުނެދޭށޭ ރުހެމޭ 71\nކުށަކާ ނުލާ 27 (ފަހުބައި)\nއެދުވަސްތައް އަނބުރާ ލިބި ދާނެބާ 10\nFeatured / ހިތާމަ / ލޯބި\nވަޢުދު (ހަވަނަ ބައި)\nނޭނގިހުރެ ވެވުނު ލޯބި (4ވަނަ ބައި)\nލޯތްބޭ ތީ ހިތް އެދޭ… 1\nކުށަކާ ނުލާ 26


ސިނިއަރ އޮފިސަރ ގްރޭޑް 2\nސަޕޯޓިން ކޯ އެލަވަންސް -/ 900ރުފިޔާ\n1- ސްކޫލްގެ އާމުދަނީގެ ގޮތުގައާއި އެހެނިހެން ގޮތްގޮތުން ލިބޭ ފައިސާ ބެލެހެއްޓުން\n2- ފައިސާ ބަލައިގަންފައި ދޭ ރަސީދުގައި ލިޔެ ފައިސާ ބަލައިގަތުން.\n3- މި ފައިސާ ތިޖުރީއަށް ޖަމާކޮށް ހަމަ އެދުވަހު " ތިޖޫރީ ބާކީ" ފޮތަށް އެރުވުން.\n4- ސްކޫލަށް ލިބޭ ފައިސާ ދުވަހު ފޮތަށް އެރުވުން.\n5- ސްކޫލް ޓްރަސްޓް ފަންޑް ފައިސާގެ ކަންތައްތައް ކުރިއަށް ގެންދިއުން.\n6- މުސާރަ ޝީޓް ތައްޔާރު ކުރުމާއި މުސާރަ ދިނުން\n7- ރަސްމީ ބަޖެޓާއި،އަދި ސްކޫލްގެ އެހެނިހެން ފައިސާއާއިބެހޭ އެންމެހައި ލިޔެކިޔުންތައް ސަރުކާރުގެ މުދަލާއި ފައިސާ ހޭދަކުރުމުގެޤަވާއިދުގައި ބަޔާން ކުރެވިފައިވާ ގޮތުގެ މަތިން ލިޔެ ބެލެހެއްޓުން.\n8- އިދާރީ ލިޔެ ކިޔުންތައް ބެލެހެއްޓުމާއި ސްކޫލުން އެކިފަރާތްތަކަށް ފޮނުވަންޖެހޭ ރިޕޯޓްތަކުގެ ތެރެއިން ފައިސާއާއި ބެހޭ ރިޕޯޓްތަކާއި ލިޔުންތައް ކަނޑައެޅފައިވާ މުއްދަތަށް ފޮނުވުން.\n9- ސްކޫލްގައި ހިމެނޭ އެހެނިހެން އެކައުންޓްތައް ބެލެހެއްޓުން.\n10- ކޮންމެ މަހެއްގެ 10 ކުރިން އެ މަހެއްގެ ތިޖޫރީ ރިޕޯޓް،އާމްދަނީ ރިޕޯޓް،ފަންޑް ރިޕޯޓް މިނިސްޓްރީ އޮފް އެޑިޔުކޭޝަނަށް ފޮނުވުން.\n11- ޓްރަސްޓްފަންޑަށް ލިބޭ ފައިސާ ރަސީދުން ބަލައިގަނެ އެމް.އެމް.އޭ އަށް ފައިސާ ޖަމާކުރަން ފޮނުއްވުން\n12- ސްކޫލްގެ ޓްރަސްޓް ފަންޑް ކޮމިޓީއާއި ބަޖެޓް ކޮމިޓީގެ ސެކްރެޓަރީއެއްގެ ގޮތުން އެޑްމިނިސްޓްރޭޓަރ ލަފާގެ މަތިން މަސައްކަތްތައް އެޖެންޑާ ކުރުން.( އެޖެންޑާ ބައްދަލުވުމަށް ތައްޔާރުކުރުން،ޔައުމިއްޔާ ލިޔުން އަދި ހުރިހާ ލިޔެ ކިޔުންތައް ފައިލްކޮށް ބެލެހެއްޓުން)\n13- ތިޖޫރީ ބެލެހެއްޓުން.\n14- ތިޖޫރީ ތަޅުދަނޑިއާއި ކޮމްބިނޭޝަން ރައްކާތެރިކަމާއެކު ބެލެހެއްޓުން.\n15- ތިޖޫރީ ތަޅުދަނޑިއާއި ކޮމްބިނޭޝަން ރައްކާތެރިކަމާއެކު ބެލެހެއްޓުން.\n16- މަހުންމަހަށް ތައްޔާރުކުރަންޖެހޭ ރިޕޯރޓްތައް ތައްޔާރުކޮށް ފޮނުވުން އަދި ރިޕޯރޓް ފައިލް ތައްޔާރުކޮށް ފައިލް ކުރުން.\nމަގާމުގެ މަސައްކަތާއި ގުޅޭ ތަޢުލީމީ ރޮގަކުން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ގައުމީ ސަނަދު ތަކުގެ އޮނިގަނޑުގެ ލެވެލް5ނުވަތަ6 ގެ ސަނަދެއް ހާސިލް ކޮށްފައި ވުމާއި އެކު ، މަގާމުގެ މަސައްކަތުގެ ދައިރާއެއްގައި މަދުވެގެން2އަހަރު ދުވަހުގެ ތަޖްރިބާ ލިބިފައިވުން\nމަޤާމުގެ މަސައްކަތާ ގުޅޭ ތަޢުލީމީ ރޮނގަކުން ދިވެހި ރާއްޖޭގެ ޤައުމީ ސަނަދުތަކުގެ އޮނިގަނޑުގެ ލެވެލް7ނުވަތަ 8 ގެ ސަނަދެއް ޙާޞިލްކޮށްފައިވުން\nމި މަގާމަށް ކޯ ޑިސިޕްލިން ކަނޑައެޅިފައި ނުވޭ\nމެރިޓް އުސޫލުން އެންމެ މަތީ މާކްސް ލިބިފައިވާ ފަރާތް.\nމަޤާމަށް އެދި ހުށަހަޅަންޖެހޭ ތަކެތި ހުށަހަޅާނީ 16 އޮގަސްޓް 2021 ގެ 13:00 ގެ ކުރިން، މަޖީދިއްޔާ ސްކޫލަށެވެ. ވަޒީފާއަށް އެދޭ ފޯމާއި ލިޔުންތައް އީ-މެއިލް [email protected]މެދުވެރިކޮށް ވެސް ބަލައިގަނެވޭނެއެވެ.\nމި މަޤާމަށް މީހަކު ހޮވުމަށް ބޭއްވޭ އިންޓަވިއު އޮންނާނީ 18 އޮގަސްޓް 2021 އާއި 24 އޮގަސްޓް 2021 އާ ދެމެދު، މަޖީދިއްޔާ ސްކޫލްގައެވެ.


SunOnline: BREAKING: Makunudhoo, Finey adhi Maarandhu ah ves arai feybun manaa koffi\nމަކުނުދޫ، ފިނޭ އަދި މާރަންދުއަށް ވެސް އަރައިފޭބުން މަނާކޮށްފި\nއަހުމަދު ޖައިޝަން 03 Aug 2020, 20:00\nހދ. މަކުނުދޫ --- ފޮޓޯ/ މުހައްމަދު ވާސިފް\nހދ. މަކުނުދޫ، ފިނޭ އަދި ހއ. މާރަންދުއަށް އަރައި ފޭބުން ހެލްތު ޕްރޮޓެކްޝަން އެޖެންސީ (އެޗްޕީއޭ) އިން މަނާކޮށްފިއެވެ.\nއެ ތިން ރަށަށްވެސް އަަރައި ފޭބުން މަނާކޮށް، ރަށްތައް މޮނިޓަރިންގެ ހާލަތަށް ގެނެސްފައިވާކަން އެޗްޕީއޭއިން ވަނީ "ސަން" އަށް ކަށަވަރުކޮށްދީފައެވެ.\nމައުލޫމާތު ލިބޭގޮތުގައި އެ ރަށްތައް މޮނިޓަރިންގެ ހާލަތަށް ގެންގޮސްފަައިވަނީ ހއ. އިހަވަންދޫގެ ތަޚުތު ނަމަކަށް ކިޔާ ބޯޓުގެ ފަޅުވެރިޔަކު ކޮވިޑް-19 އަށް ޕޮޒިޓިވް ވުމާ ގުޅިގެންނެވެ. އެގޮތުން އެ ރަށްތަކަކީ ތަޚުތު ބޯޓު ޖައްސާފައިވާ ރަށްތައް ކަމަށް މައުލޫމާތު ލިބެއެވެ.\nމަކުނުދު އާއި ފިނޭ އަދި މާރަންދޫގެ އިތުރުން ހދ. ނޮޅިވަރަމަށްވެސް އެ ބޯޓު ވަނީ ޖައްސާފައެވެ. އެއާ ގުޅިގެން ނޮޅިވަރަންވެސް ވަނީ މޮނިޓަރިންގެ ހާލަތަށް ގެންގޮސްފައެވެ.\nތަޚްތު ބޯޓު ވަނީ މާލެއިން އިހަވަންދޫއާ ދޭތެރޭ ގިނަ ރަށްތަކަކަށް ޖައްސާފައެވެ.\nއެ ބޯޓުގެ އިތުރުންވެސް އިހަވަންދޫގެ އިތުރު ބޯޓެއްގެ ފަޅުވެރިޔަކު ވަނީ ދާދި ފަހުން ޕޮޒިޓިވް ވެފައެވެ. ވައިރަހަށް ޕޮޒިޓިވްވެފައި ވަނީ މާލެއިން ހއ. އިހަވަންދުއަށް ދަތުރުކުރި ބޯޓެއް ކަމަށްވާ "242"ގެ، ކޭޝިއަރެކެވެ.\nއެބޯޓު ގިނަ ރަށްތަކަށް ޖައްސާފައެއް ނުވެއެވެ. އިހަވަންދުއަށް ދިޔުމުގެ ކުރީން އެ ބޯޓު ޖައްސާފައިވަނީ ހދ. ވައިކަރަދުއަށެވެ. އެހެންނަމަވެސް އެ ބޯޓަކީ ގިނަ މީހުން އުޅޭ ބޯޓަކަށް ވުމުން، އެ ކޭސް އާ ގުޅިގެން ކްލަސްޓާ ބޮޑުވުން އެކަށީގެންވެއެވެ.\nއިހަވަންދުއިން މިހާތަނަށް ތިން މީހަކު ކޮވިޑަށް ޕޮޒިޓިވްވެފައިވާއިރު، އެރަށަށް ވެސް އަރައި ފޭބުން ވަނީ މަނާކޮށްފައެެވެ.\nމަކުނުދޫ، ފިނޭ އަދި މާރަންދުއަށް އަރައިފޭބުން މަނާކޮށްފި\nއެއް ޖިންސުން ގުޅުން ހިންގާ ކަމުގެ ތުހުމަތަށް މީހަކު ހައްޔަ


Ingilaabee ukulhuthah beynunkohgen verikan vahtaalumuge silsilaaeh\nއިންގިލާބީ އުކުޅުތައް ބޭނުންކޮށްގެން ވެރިކަން ވައްޓާލުމުގެ ސިލްސިލާއެއް\nއެފްރިކާގެ މުސްލިމް ގައުމެއް ކަމުގައިވާ ޓިއުނީޝިޔާގައި މިއަހަރުގެ ޖެނުއަރީ މަހުގެ ތެރޭގައި ވަރުގަދަ މުޒާހަރާތަކެއް ކުރަންފެށިއެވެ. 2009 ވަނަ އަހަރު އެގައުމުގައި ބޭއްވުނު ބައިނަލްއަގްވާމީ އިދާރާތަކުން ބޭއިންސާފު އިންތިހާބު އިންތިހާބެއްކަމަށް ސިފަކުރި އިންތިހާބުގައި އަގުލަބިއްޔަތު ލިބިގެން ވެރިކަމަށްއައިސް ހުރި އެގައުމުގެ ރައީސް ޒައިން އަލް އަބައިދިން ބިން އަލީ އާދެކޮޅަށް ކުރި ވަރުގަދަ މުޒާހަރާތަކުގެ ސަބަބުން ކެއްނުވެގެން ވެރިކަން ދޫކޮށްފައި އޭނާ ފިލިއެވެ.\nޓިއުނީޝިއާގެ ތަޖުރިބާއިން ފިލާވަޅު ލިބިގަނެގެން އޭގެ ކުޑަދުވަސްކޮޅެއް ފަހުން މިސްރުގެ ރައްޔިތުން މަގުމައްޗަށް ޖަމާވާން ވެށިއެވެ. އަދި 30 އަހަރުގެ ދިގުވެރިކަމެއްގައި ސާބިތުވެގެން ހުރި އެގައުމުގެ ރައީސް ހުސްނީ މުބާރަކް ވެރިކަމުން ފޭބުމަށް ގޮވާލިއެވެ. މުޒާހަރާތައް 21 ދުވަހަށް ދިގުދެމި، ސަރުކާރުގެ ބާރުތަކާ ރައްޔިތުންނާ ކުރިމަތިލުންތައް ހިނގާ މީހުންތަކެއްވެސް މަރުވިއެވެ. އެންމެ ފަހުން ބައިނަލްއަގްވާމީ ފިއްތުންތަކާވެސް އެކު މުބާރަކަށް ޖެހުނީ އޭނަގެ 30 އަހަރުވީ ތަހުތުން ފައިބާށެވެ.\nމިހުރިހާ ކަމެއް ހިނގަމުން ދިޔައިރު ފާހަގަވެގެން ދިޔަ އެއްކަމަކީ އަރަބި ދުނިޔޭގެ ގައުމުތަކުގެ ލީޑަރުން އެއްވެސް ބަހެއް ނުބުނެ މަޑުން ތިބިކަމެވެ. ހަނު ހުރުން ހިޔާރުކޮށްގެން ތިބި ލީޑަރުންގެ ހިތުގައި، އެމީހުންނަށްވެސް މިފަދަ ކަމެއް ކުރިމަތިވެދާނޭ ކަމުގެ ޑަރު ހީވެފައި ތައްބައްދައިގެން ތިބި ކަހަލައެވެ. ނަމަވެސް އެހެން ލީޑަރުންނާއި ހިލާފަށް ލީބިއާގެ ރައީސް ކާނަލް މުއައްމަރުލް ގައްޒާފީ އަށް އަނގަމަޑުންލައިގެން ހުރެވޭ ވަރެއް ނުވިއެވެ. ޓިއުނީޝިއާގައި ހިނގާދިޔަ ކަންތަކާމެދު އޭނާ ބުންޏެވެ.\n“ޓިއުނީޝިޔާގައި ހިނގަމުން ދާކަންތަކާމެދު އަހަރެން ހިތާމަކުރަން. ތިގައުމު ތިވަނީ ބިރުވެރިކަމެއްގައި. ތިޔަ ކުރިމެއްގެ ސަބަބުން ރަޝިޔާގެ ބޮލްޝެވިޗް އިންގިލާބު ނުވަތަ އެމެރިކާގެ ރިވޮލިއުޝަން އެކޭ އެއްފަދައިން އާއިލާތައް ކޮޓަރިތަކުން ނެރެ މަރަން ފަށާފާނެ. މަގުމަތީގައި ލޭއޮހޮރުވާފާނެ. ކީއްކުރަން ކުރިކަމެއްތީ. ރައީސް ޒައިން އަލް އަބައިދިން ބަދަލު ކުރަންތަ؟ ތިން އަހަރު ފަހުން ވެރިކަން ދޫކޮށްލާނަމޭ އޭނާ ބުނެފައެއް ނޫންތައޮތީ؟ ތިޔަބައިމީހުންގެ ދަރިން ދުނިޔޭގައި ބައިތިއްބަން ބޭނުމިއްޔާ ތިން އަހަރު ވަންދެން ކެއްކޮށްބަލަ.” ގައްޒާފީ މިމޭރުމުން ވާހަކަދައްކަމުން ދިޔައިރު ކިއުގައި ދެންއޮތީ ގައްޒާފީ ކަމެއް އޭނާއަކަށް ނޭނގެއެވެ.\nއޭގެ ބަރާބަރު ދެހަފްތާ ފަހުން ލީބިޔާގެ ބެންގާޒީގެ މަގުތަކަށް އެތައް ލައްކަ މީހުންނެއް ނުކުންނަން ފެށިއެވެ. އަދި ވެރިރަށް ޓްރިޕޯލީއާ ހަމައަށް ސަފުތައް އަތުރާލިއެވެ. މުޒާހަރާ ކުރާމީހުންތައް 1000 ކިލޯމީޓަރު ދުރަށް މަގުތަކުގައި ފެތުރިފައިއޮތެވެ. މިސްރާ ހިލާފަށް ލީބިޔާގައި ހިނގަމުންދިޔަ ކަންތައްތައް ބޭރުގައުމު ތަކަކަށް ނޭނގެއެވެ. މުބާރަކްގެ ގައުމު ގައި ބޭރުގެ މީޑިއާތަކަށް ހަރަކާތްތެރިވާން ހުއްދަ ދީފައިވިޔަސް، ގައްޒާފީ އެފުރުސަތު ދީފައިނުވާތީ ލީބިޔާގައި ކަމެއް ހިނގާކަމެއް އަދި އެއީ ކިހާ ސީރިއަސް ކަމެއްކަން އެއްވެސް ބަޔަކަށް ވަޒަނެއް ނުކުރެވެއެވެ.\nނަމަވެސް ޖަޕާނުގެ ސުނާމީގެ ރާޅުގައި މީޑިއާތައް ޖެހިފައި އޮތްކަމުގައި ވިޔަސް، ލީބިޔާގެ މަންޒަރުތައް ބޭރު ދުނިޔެއް މިހާރުވަނީ ލީކުވާން ފަށާފައެވެ. ލީބިޔާގެ މަގުތަކަށް ނުކުމެފައިވާ ރައްޔިތުންނާ ދެކޮޅަށް ބާރުގެ ބޭނުން ކުރަމުން އެބަދެއެވެ. ސަރުކާރު ސަލާމަތީ ބާރުތަކުން ވެރިކަން ހިމާޔަތްކުރުމަށް ރައްޔިތުންނާ ދެކޮޅަށް ޖަރީމާތައް ހިންގަމުން ދިއުމުގެ ނަތީޖާއަކަށްވީ އދ އިންވެސް މިމައްސަލައިގެ ތެރެއަށްވަނުމެވެ. އދ ގެ ސަލާމަތީ މަޖިލީހުން ވަނީ ގައްޒާފީއާ ދެކޮޅަށް ބާރުގެ ބޭނުން ކުރަން ނިންމާފައެވެ. އަންނަ އާދީއްތަ ދުވަހު އެމެރިކާގެ ބާރުތަކުން ލީބިޔާއަށް ހަމަލަދޭން ތައްޔާރު ވަމުންދާއިރު ފަރަންސޭސީންނާއި އިނގިރޭސިންގެ އެހީތެރިކަން ދޭނެކަމަށް ވަނީ ބުނެފައެވެ.\nމިދުވަސްކޮޅަކީ ދުނިޔޭގެ އެކި ކަންކޮޅުތަކުގައި ތިބި ބާރުގަދަ ލީޑަރުންތަކެއްގެ ނިމުން އަންނަމުންދާ ދުވަސްކޮޅެކެވެ. ޓިއުނީޝިއާގެ ރައީސް ފިލާ ރައްކާވުމުން އިންޓަޕޯލުން އޭނާ ހޯދަމުން އެބަދެއެވެ. މުބާރަކް ވެސް އެންމެ ފަހުން ވެރިކަމުން ފައިބަން ޖެހުނީއެވެ. ކުރިޔަށްއޮތް ދެތިން ދުވަހެއް ތެރޭ ގައްޒާފީގެ ނިމުން އަންނާނެކަމަށް ލަފާކުރެވެއެވެ. ކުރިޔަށްއޮތީ ބަހުރޭނާއި ޔަމަން އަދި އަލްޖީރިޔާއާއި މޮރޮކޯ ނޫން ބާވައެވެ؟ މިގައުމުތަކުގެ ރައްޔިތުންނަށް ޑިމޮކްރަސީގެ މީރުކަން ލިބެނީކަމަށް އެއްބަޔަކު ބުނެއެވެ. ނޫނީ މިއީ ހުޅަނގުގެ އޭޖެންޓުން ފަހަތުގައި ތިބެގެން ކުރުވާ ކަމެއް ނޫންބާވައެވެ؟


މާދަރީ ބަސް ކުރި އަރުވަން/ނާރުވަން މަސައްކަތް ކުރަންވީ ކީއްވެ ހެއްޔެވެ؟ :: މިކަލް ނޫސް\nމާދަރީ ބަސް ކުރި އަރުވަން/ނާރުވަން މަސައްކަތް ކުރަންވީ ކީއްވެ ހެއްޔެވެ؟\n21 ފެބުރުއަރީ 2017 01:34\nމާދަރީ ބަހުގެ ދުވަސް ފާހަގަކުރުމަށް ތައްޔާރުކުރެވިފައިވާ ދައްކާލުމެއް. ފޮޓޯ" ހަސަން ސައީދު އެފްބީ\nބައިނަލް އަގުވާމީގޮތުން ފާހަގަކުރާ މާދަރީ ބަހުގެ ދުވަހަކީ މާދަމާ (21 ފެބްރުއަރީ) އެވެ. ފުވައްމުލަކުގެ ސްކޫލްތަކުން ވެސް މާދަރީ ބަހުގެ ދުވަސް ފާހަގަކުރުމަށް އަންނަނީ ތައްޔާރުވަމުންނެވެ. ފަހަކަށް އައިސް ކޮންމެ އަހަރަކު ހެން ސްކޫލްތަކުގައި މާދަރީ ބަހުގެ ދުވަސް ފާހަގަ ކުރެއެވެ.\nމާދަރީ ބަހަކީ ކޮބާހެއްޔެވެ؟\nދެތިން ތައާރަފަކަށް ބަލާލާނަމެވެ.\nމެރިއަމް ވެބްސްޓަރ ޑިކްޝަނަރީގައި ވާގޮތުން މާދަރީ ބަހަކީ "އެމީހަކު ވާހަކަ ދައްކަން ދަސްކުރާ ބަހެވެ. އަދި އެއީ އެމީހެއްގެ މުޖުތަމިއުގައި ވާހަކަ ދައްކާ ބަހެވެ".\nއޮކްސްފޯޑް ޑިކްޝަނަރީގައި ބުނާގޮތުން މާދަރީ ބަހަކީ "ތުއްތު އިރުއްސުރެން ބޮޑުވަންދެން އެމީހަކު ވާހަކަ ދައްކަން ބޭނުންކުރާ ބަހެވެ".\nކެމްބްރިޖް ޑިކްޝަނަރީގައި ބުނާގޮތުން މާދަރީ ބަހަކީ "ކުޑަކުއްޖެއްގެ ގޮތުގައި އެންމެ ފުރަތަމަ ވާހަކަ ދައްކަން ދަސްކުރާ ބަހެވެ.\nމާދަރީ ބަހަކީ އިނގިރޭސި ބަހުން ބުނާނަމަ "މަދަރ ޓަންގު"އެވެ. އެހެން ގޮތަކަށް ބުނެދޭނަމަ އެއީ އެމީހަކަށް ބަސްމޮށުންތެރިކަން ދަސްވާ ބަހެވެ. ނޫންނަމަ އެމީހަށް ވާހަކަ ދައްކަން ދަސްވާއިރު މައިންބަފައިންނާއި އާއިލާ އަދި މުޖުތަމިއުގައި އާއްމުކޮށް ވާހަކަ ދައްކަމުންދާ ބަހެވެ.\nވީމާ ރާއްޖޭގައި މާދަރީ ބަހަކީ ކޮބާހެއްޔެވެ؟ އަދިި ފުވައްމުލަކުގައި މާދަރީ ބަހަކީ ކޮބާހެއްޔެވެ؟\nރާއްޖޭގެ މާދަރީ ބަހަކީ ރާއްޖޭގެ ރަސްމީ ބަސް ނުވަތަ 'މާލޭ ބަސް' ހެއްޔެވެ؟ އަދި ފުވައްމުލަކުގެ މާދަރީ ބަހަކީ ފުވައްމުލަކުގައި ބަސްހެއްޔެވެ؟\nމާދަރީ ބަހުގެ ތައާރަފަށް ބަލާއިރު އެމީހަކަށް އެންމެ ފުރަތަމަ ވާހަކަ ދައްކަން ދަސްވާ ބަހަކީ މާދަރި ބަސްކަމުގައި ބޮޑަށް ބެލެވޭތީ ފުވައްމުލަކުގެ ކޮންމެ ދަރިއެއްގެ މާދަރީ ބަހަކީ ފުވައްމުލަކު ބަސްކަމުގައި ނިންމޭނެ ހެއްޔެވެ؟\nނޫނެކެވެ. އެކަމަކުވެސް ފުވައްމުލަކުގެ ގިނަބައެއްގެ މާދަރީ ބަހަކީ ފުވައްމުލަކު ބަސްކަމުގައި ބެލިދާނެއެވެ. އެހެނީ ފުވައްމުލަކުގައި ދިރިއުޅޭ ގިނަ އާއިލާތަކުން ކުއްޖާ ބޮޑުވެގެން އަންނައިރު ވާހަކަ ދައްކަނީ ފުވައްމުލަކު ބަހުން ކަމަށްވާތީ އެވެ. ނަމަވެސް ބައެއް އާއިލާ ތަކުން މިއުސޫލާއި އެއްގޮތަށް އަމަލެއް ނުކުރެއެވެ. އެގޮތުން ބައެއް އާއިލާ ތަކުން ދަރިފުޅަށް ފުރަތަމަ ވެސް "މާލޭ ބަސް" ދަސްކޮށްދޭއިރު އަނެއް ބަޔަކު ފުރަތަމަ ވެސް ދަސްކޮށްދެނީ، ނުވަތަ އެކުއްޖާއަށް އަޑު އިއްވަނީ ވެސް އިނގިރޭސި ބަހެވެ. ވުމާއެކު އެފަދަ ކުދިންގެ މާދަރީ ބަހަކީ އެކުދިންނަށް ފުރަތަމަ ދަސްވާ ބަހެވެ.\nމާދަރީ ބަސް ކުރިއަރުވަން/ނާރުވަން މަސައްކަތް ކުރަންވީ ކީއްވެ ހެއްޔެވެ؟\nފަހުގެ އިލްމީ ގިނަ ދިރާސާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި ކިޔަވައިދޭ ބަހަކީ މާދަރީ ބަސް ކަމުގައިވާނަމަ ދަސްވާ އެއްޗެއް ދޭހަކޮށް ފަހުމު ކޮށްގަތުމަށް ފަސޭހަވެއެވެ. ވުމާއެކު ކުރިއަރާފައިވާ ގިނަ ގައުމުތަކުން އުނގަންނައި ދިނުމުގައި ބޭނުންކުރަނީ އެ ގައުމުތަކުގެ މާދަރީ ބަހެވެ.\nމިއާއި ޚިލާފަށް ދިވެހިރާއްޖެއަށް ބަލާއިރު ބޭރުގެ އުފެއްދުންތަކަށާއި ބޭރުގެ ތަޢުލީމަށް ވަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް ބަރޯސާވެފައެވެ. ބަވަނަ ވެފައިވާ ދުނިޔެއެއްގައި އުޅޭ އިރު އިނގިރޭސި ބަހާއި ނުލައި ދިރިއުޅެ މިއަދު ދަތިވެއެވެ. ޚާއްސަކޮށް ފަތުރުވެރިކަމަށް ވެފައިވާ ބަރޯސާ ވުމާއި ސެކަންޑްރީ ލެވެލުން ފެށިގެން މަތީ ތަޢުލީމު އިނގިރޭސި ބަހުން ހާސިލުކުރަން ޖެހުމާއި މަތީ ތައުލީމު ހޯދަން ރާއްޖޭން ބޭރަށް ދާން މަޖްބޫރުވެފައިވާތީ، ލާޒިމުވާ ކަމުގައި ދެކެމެވެ.\nއެބައެއްގެ އާދަކާދަ ރައްކާތެރިކުރުމުގެ ގޮތުން މަދަރީ ބަސް ދިރުވަން ޖެހެއެވެ. އެހެންނޫނީ އެއީ އެބައެއްގެ ތެރެއިން ނެތިގެން، ބީވެގެންދާނެ ޚާއްސަ ސިފައެވެ. އެބައެއްގެ އިޖުތިމާއީ ދިރިއުޅުން ސިފަކޮށްދިނުމާއި އާދަކާދަތައް އެހެންމީހުނަށް އަދި ކުރިއަށް އަންނަ ޖީލުތަކަށް ފުރިހަމަޔަށް ބަޔާންކޮށްދިނުމުގައި މާދަރީ ބަހުގެ ދައުރު މުހިންމުވެއެވެ. އެހެން ބަހަކުން އެކަންކަން ފުރިހަމައަށް ސިފަކޮށް ނުދެވެނެތީއެވެ.\nރާއްޖޭގެ ތަޢުލީމީ ނިޒާމަށް ބަލާއިރު، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރަސްމީ ތައުލީމީ ނިޒާމުގައި އެހެން ގައުމެއްގެ މުގައްރަރަކަށް ކިޔަވައިދެމުން އަންނަތާ 50 ހަކަށް އަހަރަށް ވުރެ ވެސް ގިނަ ވެއްޖެއެވެ. އެހެންކަމުން ދިވެހިންގެ މާދަރީ ބަހާ އެއްވަރަށް ނުވަތަ އެއަށް ވުރެ ބޮޑަށް އިނގިރޭސި ބަހަށް ސަމާލުކަންދޭން ޖެހޭ މިންވަރު ބޮޑެވެ. މިއީ އެހެން ޤައުމުތަކާއި ރާއްޖޭގެ ތައުލީމީ ނިޒާމް ތަފާތުވާ ބޮޑު ސަބަބެކެވެ.\nރާއްޖޭ ތައުލިމާި ނިޒާމަށް ބަލާއިރު ދެތިން މާއްދާއެއް ފިޔަވައި އެހެން ހުރިހާ މާއްދާއެއް ކިޔަވައިދެނީ އިނގިރޭސި ބަހުންނެވެ. ރާއްޖޭގެ ސްކޫލްތަކުގައި ބޮޑަށް ސަމާލުކަން ދެނީ އިނިރޭސި ބަހަށްތޯ ނުވަތަ ދިވެހި ބަހަށް ތޯ ބަލާލުމަށް ދިރާސާއެއް ހެދުން މުހިންމެވެ. ދިވެހި ބަހަށް އިސްކަންދިނުމުގެ ގާނޫނެއް ހެދިފައި އޮތަކަށް އެއަށް އަމަލު ނުކުރެވުމާއި ޚުދު ސަރުކާރުގެ ގިނަ ލިޔެކިޔުންތައް އިނގިރޭސި ބަހުން ހުރުން ފާހަނގަކުރަން ޖެހެއެވެ.\nސްކޫލުތަކުގައި އުގެނެންޖެހޭ ސައިންސް އަދި ބިޒިނަސް މާއްދާ ތަކުގެ މައުލޫމާތު ދިވެހިބަހުން ލިބެންނެތުމާއި އަދި އެއީ ދެމެހެއްޓެނިވި ގޮތެއްގައި ކުރެވެނެ ކަމެއްކަމުގައި ނުބެލެވޭ ހިނދު، އެފަދަ މަފްހޫމުތައް ވިސްނާނީ ދިވެހިބަހުން އެހެންމީހުނަށް ބަޔާންކޮށްދިނުން އެއީ ފަސޭހަކމެއް ކަމުގައި ދެކެން ހެއްޔެވެ؟ ވަޒީފާއަށް ނިނުންނަން ބާލާއިރު ފިހާރައެއްގެ އެކައުންޓްސް ބެލެހެއްޓުމާއި މާކެޓުކުރުމަށާއި ފަތުރުވެރިްނނަށް ޚިދުމަތްދޭން ދިވެހިބަހުން ފުދޭނެ ހެއްޔެވެ؟\nކިޔަވައިދޭ ކޮންމެ ޓީޗަރެއްގެ އަތުގައި ހަަމައެކަނި ޑިޕްލޮމާއެއް ނުވަތަ ޑިގްރީއެއް އޮތުމަކުން ނުފުދެއެވެ. އެއަށްވުރެ މުހިންމީ ދިވެހިބަހާއި އިނގިރޭސި ބަހުގެ ފެންވަރު ރަނގަޅުވުމެވެ. އެހެނީ ޓީޗަތުންގެ އަސާސީ ބޭނުމަކީ ދަރިވަރުންނަށް ފަހުމުވާނެ ގޮތަށް ފަށުވި ބަސްތަކަކުން ފިލާވަޅުތައް ހުށަހެޅުމާއި ސާފުކޮށްދިނުމެވެ. އެގޮތުން ދިވެހިބަސް ވިޔަސް އަދި އިނގިރޭސި ބަސްވިޔަސް، އެބަހުގެ ފެންވަރު ރަނގަޅުވުމަކީ އުގަންނައިދިނުމުގައި ގިނަގުނަ ފައިދާ ތަކެއް ކުރާނެކަން ދޭހަވާ ހެއްކަކީ ތަރައްގީވެފައިވާ ގައުމިތަކުގަިއ ޓީޗަރުކަމުގެ ތަމްރީނަށް ނުވަތަ ވަޒީފާއަށް ދެވެން އޮންނަ ބަހުގެ މަތީ ޝަރުތެވެ.\nރާއްޖޭގައި ކިޔަވައިދޭ ޓީޗަރުންނަށް އިނގިރޭސި އަދި ދިވެހިބަސް ރަނގަޅަށް އެނގެނީ ކިހާ މިންވަރަކަށްތޯ ބަލަން މިހާތަނަށް ދިރާސާއެއް ހަދާފައިވަކަން އެނގޭކަށް ނެތެވެ. ނުރަސްމީ ގޮތުން އެއްކުރެވިފައިވާ ބައެއް މަޢުލޫމާތުތަކުން އެނގޭ ގޮތުގައި ރާއްޖޭގެ ސްކޫލުތަކުގައި ކިޔަވައިދޭ ޓީޗަރުންގެ 70 ޕަސަންޓާ ގާތަށް ތިބީ އިނގިރޭސި މާއްދާއިން އެކަށީގެންވާ ފާހެއް ނެތް ޓީޗަރުން ކަމަށް މިހާރު ނޫހުގެ ދިރާސީ ލިޔުންތައް ލިޔުއްވާ ހަސަން މުހަންމަދު ހާމަކުރައްވާފައި ވެއެވެ. މީގެ ސަބަބުން ދަރިވަރުންގެ ފެންވަރު ދަށް ވެގެންދާނެ ކަމަށް ގަބޫލުކުރަން ޖެހެއެވެ. ދެން އޮތި ދިވެހި ބަސް އެނގޭ މިންވަރު ގެ ވާހަކައެވެ. އެވާހަކަ ނުދައްކާނަމެވެ.\n"އިނގިރޭސި މާއްދާއެއް ނުވަތަ ދިވެހި މާއްދާއެއް ނަމަވެސް ދަރިވަރުންނަށް އޮޅުންފިލާ ވަރަށް ފިލާވަޅު ބުނެދެވޭނީ ޓީޗަރުންނަށް ވެސް ރަނގަޅަށް ބަސް އެނގިގެންނެވެ. އަދި އެބަހަކުން ފަރިތަކަމާ އެކު މުއާމަލާތުކުރަން އެނގިގެންނެވެ. ހަމަ އެހެންމެ ދަރިވަރުންނަށް ވެސް އެއްޗެއް ރަނގަޅަށް މޭރުންވާނީ އިނގިރޭސި ބަހަށާއި ދިވެހި ބަހަށް ފަރިތަވެފައިވާ މިންވަރަކުންނެވެ. ދަރިވަރުން ދެ ބަހަށް ދޫފަސޭހަވުމުން އެކަކު އަނެކަކާ މުއާމަލާތް ކުރަން ވެސް ނުހަނު ފަސޭހަވެ އެވެ. ޓެސްޓު ޕޭޕަރަށް ޖަވާބުދޭން ނަގާ ވަގުތު ސަލާމަތްވާނެ އެވެ. ކަން މިހެން އޮތުމުން އިނގިރޭސި ބަހަށާއި ދިވެހި ބަހަށް ވެސް ސަމާލުކަން ދީގެން ދެ ބަހަށް މޮޅުވުމަށްޓަކައި މަސައްކަތްކުރަން ޖެހެ އެވެ." ހަސަން މުޙަންމަދު ލިޔުއްވާފައި ވެއެވެ.\nބަވަނަ ވެފައިވާ ދުނިޔެއެއްގައި އަޅުގަނޑުމެނަށް ބޮޑަށް ފައިދާ ކުރާނީ ކޮން ބަހަކަށް އިސްކަން ދިގެންހެއްޔެވެ؟\nހަމަ ޔަގީން ބުނަން ނުކެރޭބަޔަކު ނުބުންޏަސް ހަގީގަތަކީ އިނގިރޭސިބަހަށް އިސްކަންދިނުން ނޫނީ ލެޓިން ބޭނުން ކުރުމުން ފައިދާ ބޮޑުވާނެ. މިހާރުވެސް ކުދިންގެ ތައުލީމަށް އެންމެ ބޮޑު ހުރަހަކީ ރަނގަޅަށް އިނގިރޭސި އެގޭ ޓީޗަރުން މަދުކަން އަދި ސްކޫލް ނިމޭއިރު ފަރިތަކަމާއެކު އިނގިރޭސި ބަހުން މުއާމަލާތު ނުކުރެވުން. ވަޒީފާ ހޯދަން މުސްތަގުބަލުގައި މުޅި ދުނިޔޭގައި އަތްފުނާ އަޅަން ޖެހޭ އިރު ކޮން ދިވެހި ބަހެއްގެ ފައިދާ ބާ ކުރާނީ؟ ޚުދު ކިޔަވަން ވެސް މިއުޅެނީ ތި ދިވެހި ބަހަކާހެދި ކުރިޔަށް ނުދެވިގެން. ޔާމީނު ބޭބެ ރަނގަޅު ކަމުން މިހާރު އޯލެވެލްގައި އިސްލާމް ދިވެހި ނެހެދިޔަސް އޯކޭ ވެއްޖެ....އެވެސް ލައްކަ ވަރުތާ ދޯ...\nކަމުދޭ 1 ކަމުނުދޭ2ރައްދު\nރަށިމީހާގެ ޚިޔާލަކީ ދިވެހި ބަސް އުވާލާފައި އަރަބި ބަހަށް ދިއުން، ދިދަންނަވާ ހުރިހާ ދިރާސާއެއް މަންހަޖެއް އަރަބި ބަހުން އެބައޮތް،މީގެ އިތުރުން އަޅުގަނޑުމެން މުސްލިމުން އުޅެންވީ ގޮތުގެ ހޭންޑްބުކް ގްރުއާނާއި ސުންނަތް އޮތީ އަރަބިން ވީމާ އެދަސްކުރަން ފަސޭހަވާނީ އަރަބި ބަހަކީ ރަސްމީ ބަހަށް ހަދައިގެން.\nކަމުދޭ2ކަމުނުދޭ0ރައްދު