ސިހުން | Esfiya - Dhivehi Vaahaka Site\nއަހަރެން އިނީ ސިޓިންގ ރޫމުގައި ހުރި ސޯފާގައި ލެޕޮޓޮޕުން ފިލްމެއް ބަލާށެވެ. ކުއްލިއަކަށް ސިހިފައި އަހަރެންގެ އަތުންދޫވެ ލެޕްޓޮޕް ތަޅުން މައްޗަށް ވެއްޓުނެވެ. އަހަރެންނަށް ހީވީ ފިލްމުތެރެއިން މީހަކު ސީދާ އަހަންނަށް ބަލާލިހެންނެވެ. ކުޑަކޮށް ހިތަށް ބިރުވެރިކަން ވަތް ނަމަވެސް އެއީ ހީވިހީވުމެއްކަން އިހުސާސްވުމުން އަމިއްލަނަފްސަށް މަލާމާތް ކޮއްލެވުނެވެ. އަދި އަވަސްއަވަހަށް ލެޕްޓޮޕް ނެގީމެވެ. ބޭރުފުށުން ގެއްލުމެއް ލިބިފައި ނެތަސް ލެޕްޓޮޕް ހުޅުވޭ ގޮތެއް ނުވިއެވެ. އަހަރެން ކަންބޮޑުވީ ފައިސަލް ރުޅިއަންނާނޭ ވަރު ހިތަށް އަރާފައެވެ.\nމިހާރަކަށް އައިސް އެކަހަލަ ކިތަންމެކަމެއް ތަކުރާރު ވެއްޖެއެވެ. ބައެއްފަހަރު ނިދަން އޮވެފައި ކުޑަޖުއްޖަކު ރޯއަޑަށް ހޭލެވިދާނެއެވެ. އަނެއްބައިފަހަރަށް ގޭތެރޭގައި އެހެން މީހަކު އުޅޭކަމު އިހުސާސްވެސް ކުރެވެއެވެ. ނޫނީ ގޭގައި ބަހައްޓާފައި ހުންނަ ތަކެތި ހަމަ ހުރެފައި ވެއްޓިދާނެއެވެ. އަދި ބައެއް ފަހަރު ފާޑުފާޑުގެ އަޑު އިވޭހެންވެސް ހީވެއެވެ. ނަމަވެސް މިގޭގައި އަހަންނާއި އަހަރެންގެ ފިރިމީހާ ފިޔަވާ އިތުރު މީހަކު ނޫޅެއެވެ. އަހަރެން އެވާހަކަތައް ފައިސަލްއާ ހިއްސާއެއް ނުކުރަމެވެ. އެއީ ފައިސަލް އަހަންނަށް މަލާމާތް ކޮއްފާނެތީކީއެއް ނޫނެވެ. އަހަރެން މިރަށުގައި ހުންނަން ބޭނުންނުވާތީވެ ދައްކާ ވާހަކައެއް ހެން ފައިސަލްއަށް ހީވެދާނެތީއެވެ.\nއަހަރެންނާއި ފައިސަލް ދިމާވީ އޮފީސްދަތުރެއްގައި ފައިސަލް އަހަރެމެން ރަށަށް އައިސް އުޅެނިކޮށެވެ. އަހަރެންނަށް ފުރަތަމަ ފެނިލުމުންވެސް ފައިސަލް ވަރަށް ކަމުދިޔައެވެ. ފުރަތަމަ ނަޒަރުންވެސް ލޯބިވެވޭކަން އަހަންނަށް އެނގުނީވެސް ފައިސަލް ފެނުނު ދުވަހުއެވެ. ފައިސަލް އަހަންނަށް ލޯބިހުށަހެޅުމުން އަހަރެން ހިތުންރުހުމުން އެކަމަށް އާނބަސްބުނީމެވެ. ފައިސަލް ބޭނުންވީ ވީހާވެސް އަވަހަކަށް ކައިވެނި ކުރާށެވެ. ނަމަވެސް އަހަރެމެންގެ ގުޅުމަކަށް މަންމަމެންގެ ރުހުމެއް ނުލިބުނެވެ. އެންމެފަހުން މަންމަމެންގެ ނުރުހުމުގައި އަހަރެމެން ކައިވެނިކޮށް ފައިސަލްގެ ރަށަށް ދިރިއުޅުން ބަދަލުކުރީމެވެ.\nއަހަރެން ފައިސަލްއާ ކައިވެނި ކުރިއިރު ފައިސަލްގެ މާގިނަ މައުލޫމާތެއް ނޭނގެއެވެ. ހަމައެކަނި އިނގޭހާވެސް ކަމަކީ ފައިސަލްގެ މައިންބަފައިން މަރުވެފައިވާ ކަމާއި އޭނާގެ އާއިލާގައި އިތުރުމީހަކު ނެތްކަމެވެ.\nފައިސަލްގެ ރަށަށް ބަދަލުވިތާ ކުރީކޮޅު ފައިސަލް އާގުޅޭ ގޮތުން އެރަށު މީހުން ފާޑުފާޑުގެ ވާހަކަތައް ދައްކައި އުޅުނެވެ. ނަމަވެސް އަހަރެން އެވާހަކަތަކަށް ބީރުކަންފަތެއް ދިނީ ފައިސަލްއަށް ކުރެވޭ އތުބާރެއްގެ ބޮޑުކަމުންނެވެ.\nފައިސަލް މަސައްކަތް ކުރަނީ ރަށު އިންޖީނުގޭގައެވެ. އޭނާއަށް ލިބޭ މުސާރައިން އަހަރެމެންނަށް ފުދިފައި އިތުރުވެސް ވެއެވެ. އެހެންކަމުން އަހަރެން ވަޒީފާ އަދާކުރުމަކީ ކޮންމެހެން މުހިންމުކަމެއް ނޫންކަމުގައި އަހަރެމެން ދެމީހުނަށްވެސް އިއްތިފާގުވެވުނެވެ. އަދިއަމުދުން މިހާރު އަހަރެން ބަނޑުބޮޑު އިރު ވަޒީފާ އަދާކުރާކަށް ފައިސަލް އެއްބަހެއް ނުވާނެއެވެ.\nއެހެން ރޭތަކެކޭ އެއްފަދައިން އެރޭވެސް ފައިސަލް ގެއަށް އައީ ފުދޭވަރަކަށް ދަންވިފަހުންނެވެ. ލެޕްޓޮޕަށް ވީގޮތް ބުނުމުން ކުޑަކޮށް ހިތްހަމަނުޖެހިފައި ހުއްޓަސް އަހަންނާއި ދިމާލަށް އެއްޗެކޭ ނުބުނުމުން ހިތްހަމަޖެހުނެވެ. ކައިނިންމާލުމަށްފަހު ދެމީހުންވެސް އޮށޯތީ ނިދާށެވެ.\nއަހަންނަށް ހޭލެވުނީ ބަނޑަށް އުދަގޫވާތީއެވެ. ތެދުވެފައި އަހަރެން ހިނގައިގަތީ ފާޚާނާ އާއި ދިމާއަށެވެ. ފާޚާނާގެ ދޮރުހުޅުވާލާފައި އެތެރެއަށް ވަނުމާއެކު ތަށިތެރޭގައި ހުރި ލޭ ތައް ފެނި އަހަރެން ސިހުނެވެ. އަހަރެންގޮސް ފްލެޝް ޓޭންކުގެ މަތި ހުޅުވައިލީ ލޭތައް ފައިބާފައި ހުރި ގޮތުން އެއީ ޓޭންކު ތެރެއިން ފައިބައިފައި ހުރި ލޭތަކެއްހެން ހީވަތީއެވެ. ޓޭންކު ހުޅުވާލުމާއެކު ފެނުނު މަންޒަރުން އަހަންނަށް ބާރަށް ހަޅޭއްލަވައިގަނެވުނެވެ.\nއަހަންނަށް ހޭވެރިކަންވީ ފައިސަލް އަހަރެންގައިގައި ހިފާ ތަޅުވާލުމުންނެވެ. އޭރު މީހާ ވަނީ ނޭވާކުރުވެ ދާހިއްލާ ފޯވެފައެވެ. ފެނުނީ ހުވަފެނެއްކަން އެނގުމުން ކުޑަވަރެއްގެ ހިތްހަމަ ޖެހުމެއް ލިބުނެވެ. އެއާއިއެކު އަހަންނަށް ބަނޑުގައި ފިރުމައިލެވުނެވެ. ދެން އެރޭ އިތުރަކަށް އަހަންނަކަށް ނުނިދުނެވެ. ލޯމަރާލާއިރަށް ފެންނަނީ ފްލެޝް ޓޭންކު ތެރޭގައި ލެއިން ތަތްތެޅިފައި އޮތް ތުއްތު ކުއްޖާއެވެ. އެއީ ދުވަސްނުފުރާ ވިހަފައިވާ ކުއްޖެއްކަން އެނގެނީ ކުއްޖާގެ ބައެއް ގުނަވަންތައް ފުރިހަމައަށް އުފެދިފައި ނުވާތީއެވެ. އޭގެ ފަހުން ކޮންމެ ރެއަކުހެން އެ ހުވަފެން ތަކުރާރުވާން ފެށިއެވެ. ކޮންމެވެސް މީހަކު އަހަންނައް އެއްޗެއް ބުނެދޭން އުޅޭކަމަށް އަހަރެންގެ ހަވަނަ ހިއްސު އަހަންނަށް އަންގަން އުޅޭކަހަލައެވެ. ނަމަވެސް އަހަރެން ފައިސަލްއަކާ އެ ވާހަކަތަކެއް ހިއްސާއެއް ނުކުރަމެވެ. ކުރިންވެސް ބުނި ސަބަބާހުރެއެވެ.\nމިގޮތުގައި ދުވަސްތައް ފާއިތުވަމުންގޮސް އަހަރެންގެ ބަނޑަށް އަށްމަސް ފުރިއްޖެއެވެ. ދަރިފުޅަށް ބޭނުންވާ ގިނައެއްޗެހި އޭރު ފައިސަލް ހުރީ ގަނެފައެވެ. ކުރުގޮތަކަށް ބުނަންޏާ ފިރިހެން ކުއްޖަކަށް ބޭނުންވާނެ ހުރިހާސާމާނެކެވެ. ފައިސަލް ބޭނުންވީ ފިރިހެން ކުއްޖެކެވެ. އެކަމަކު އަންހެން ކުއްޖެއް ލިބުނަސް އަހަންނަކަށް މައްސަލައެއް ނެތެވެ.\nބަދިގޭގައި ހުރެފައި އަހަރެން ނުކުތީ ގޭތެރެއިން އަޑެއް އިވޭހެން ހީވާތީއެވެ. ޢޭރު ފައިސަލްއިނީ ސިޓިންގ ރޫމުގައި ޓީވީ ބަލާށެވެ. އަހަރެން ބަދިގެއިން ނިކުތްއިރުވެސް އެއަޑު އިވިއިވި ހުއްޓެވެ. ފައިސަލް އަށް އެ އަޑު ނުއިވެނީކަމެއް ނުވަތަ ޓީވީއަށް ގެއްލިފައި އިން ވަރުން ސަމާލުކަން ނުދެވުނީ ކަމެއް އަހަންނަކަށް ނޭގެއެވެ. އެ އަޑު އަންނަ ދިމާއަށް އަހަރެން ދާންފެށީމެވެ. އަޑުއަންނަނީ ކޮޓަރިތެރެއިންކަން އެނގުނީ ކޮޓަރިއާއި ގާތްވިވަރަކަށް އަޑުގަދަވާން ފެށުމުންނެވެ. އޭރު އަހަރެންގެ ހިތް ނެގިނެގިފައި ޖެހެއެވެ. އަހަރެން ގޮސް މަޑުމަޑުން ދޮރުހުޅުވާލީމެވެ. އެއްވެސްމީހަކު ފެންނާކަށް ނެތެވެ. ނަމަވެސް ކުރީދުވަހު ފައިސަލް ގަނެގެން ގެނެސްފައިހުރި ކުޑަކާރު ކޮޓަރިތެރޭގައި އޭރު ދެކޮޅަށް ދުވެއެވެ. އަހަރެން އަނެއްކާވެސް ކޮޓަރިތެރެއަށް ނަޒަރުހިންގާލީމެވެ. އަދި ކުޑަކޮށް ގުދުވެލާފައި އެނދުތަންދޮށް ބަލާލީމެވެ. އެއާއިއެކު ކުއްލިއަކަށް ފަހަތަށް ޖެހިލެވުމާއެކު ވަރައްބާރަށް ފައިސަލްއަށް ގޮވާލެވުނެވެ. އޭރުވެސް އެންދުތަންދޮށުން ފެނުނު ދެލޯ ސީދާ އަމާޒުވެފައި ހުރީ އަހަންނަށެވެ. ދުވެފައި ކަހަލަ ގޮތަކަށް ފައިސަލްއައެވެ. ނަމަވެސް އެއިން އެއްވެސްކަމެއް ފައިސަލްއަށް ފެނުނު ކަމަކަށް ނުވިއެވެ.\nހަމައެދުވަހެވެ. އަހަރެން އިނީ ގޯތިތެރޭހުރި އުނދޯއްޔެއްގައި ވާހަކަފޮތެއް ކިޔާށެވެ. އަހަރެން ފޮތަށް ބަލަހައްޓައިގެން ހުއްޓާ ފޮތުގެ އަކުރުތަށް އެކި ކޮޅުކޮޅަށް ދުވަންފެށިއެވެ. ލިބުނު ސިހުމާއެކު ފޮތް އެއްލާލަން އުޅެފައިވެސް މަޑުކޮށްލެވުނީ ބަސްތައްތަރުތީބުވެ ޖުމްލަތަކެއް ހެދެން ފެށުމުންނެވެ. އަހަރެން ލިޔެވެމުންދާ އެއްޗެއް ކިޔަންފެށީމެވެ. “ކަލޭގެ ބަނޑުގައިވެސް ތި އޮތީ އަންހެންކުއްޖެއް. ކަލެއަށްވެސް ހަދާލާނީ ހަމަ އަހަންނަށް ހަދާލިހެން.” އެއާއެކު އަހަރެން ފޮތް ލައްޕާލީމެވެ. އިތުރަށް ކިޔަން ބޭނުން ނުވީއެވެ. ފަހަކަށް އައިސް އަހަންނަށް ލިބެމުންދިޔަ އިންޒާރުތަށް ދިޔައީ ގިނަވަމުންނެވެ. އަހަރެން އެންމެ ކަންބޮޑުވީ އަހަރެމެންގެ ދަރިފުޅަށް ކަމެއް ވެދާނެތީއެވެ. އެހެންވެ އަހަރެން ގަސްދުކުރީ ކަންތައް ގޯހުންގޯހަށް ނުދަނީސް ފައިސަލްއަށް އެވާހަކަތަށް ކިޔާދޭށެވެ.\nއެދުވަހު މެންދުރު ފައިސަލް ގެއަށް އައުމުން އަހަރެން އެވާހަކަތަށް ފައިސަލްއަށް ކިޔައިދިނީމެވެ. ފައިސަލް އެކަމަށް މާބޮޑު ސަމާލުކަމެއް ނުދިނެވެ. ނަމަވެސް މޫނުގެކުލަވަރު ބަދަލުވިކަން އަހަންނަށް ފާހަގަ ކުރެވުނެވެ. އަހަރުމެން އުފަލުގައި އުޅޭތީ ބަޔަކު ޖެއްސުން ކުރަނީކަމަށް ބުނެ ފައިސަލް ފުއްދާލީއެވެ. އަހަންނަކަށް އެވަރަކުން ނުފުދުނެވެ. އެއީ މީހެއްގެ ޖެއްސުމެއް ނޫންކަން އަހަންނަށް ޔަގީނެވެ. އަދި އެއީ އަހަންނަށް ހީވާހީވުމެއްވެސް ނޫނެވެ. ފައިސަލް އަހަންނަށް ކަމެއް ސިއްރުކުރާހެން އަހަންނަށް ހީވިއެވެ. އެހެންކަމުން އެކަމުގެ ހަގީގަތް ހޯދަން އަހަރެން ބޭނުންވިއެވެ. ނަމަވެސް އަހާނީވަކި ކާކު ކައިރީ ހެއްޔެވެ. އަހަރެން ދަންނަ އެއްވެސް މީހަކު މިރަށުގައި އުޅެނީކީއެއްވެސް ނޫނެވެ. އަހަރެމެންގެ ގެ ހުންނަނީ މީހުން އުޅޭ ސަރަހައްދާ ތަންކޮޅެއް އެކަހެރިކޮއްކަމުން ވާހަކަދައްކާލާނެ އަވައްޓެރިއަކުވެސް ނެތެވެ. އަނެއްކާ ރަށުމީހުން ދައްކާ ވާހަކަ ތަކުގައި އެއްވެސް ހަގީގަތެއްވޭބާވައެވެ؟ އެރޭ އަހަންނަށް ނިދުނީ މިކަހަލަ ހައިޖާނުގަޑެއްގެ ތެރޭގައި އޮއްވައެވެ.\n……….ރަށުގެ އެހެން ގެތަކާއި ދުރުގައި މުޅީން އެކަހެރިކޮށް ހުރިގެއެކެވެ. މުޅިހިސާބުގަނޑުގައި ދިރޭ ފަނިފަކްސާއެއްގެ ހިލަމެއްނެތްތާގައި އަލިކަމެއްވެސް ނެތެވެ. މަޑުމަޑުން ހިގާފައި ގޮސް އަހަރެން އެގެއާއި އަރާ ހަމަވިއެވެ. މިއޮއްދަންގަޑީގައިވެސް އެގޭތެރެއިން އިވެމުންދިޔައީ ދެމީހެއްގެ ޒުވާބުގެއަޑެވެ. އެތަނުން އެއްއަޑަކީ އަހަރެން ދަނެ ފަރިތަ އަޑެކެވެ. އަހަރެންގޮސް ކުޑަދޮރުކައިރީގައި ހުއްޓިލީމެވެ. އޭރު ގޭގެ ސިޓިންގ ރޫމުގައި ހުރީ ފައިސަލްނޫން ދެވަނަ މީހެއްނޫނެވެ. ދެން ހުރީ ކޮން އަންހެނެއް ކަމެއް އަހަންނަކަށް ނޭނގެއެވެ. ކޮންމެވެސް ތާކުން ފެނުނު މީހެއްހެން ހީވިއެވެ. ފައިސަލްގެ އަތުގައި ވަޅިއެއް އޮތެވެ. އޭރު އެ އަންހެންމީހާގެ އާދޭހުގެ އަޑު މުޅި މާހައުލުގައި ގުގުމާލާފައިވިއެވެ. ” ހެޔޮނުވާނެ ތިހެން ނުހަދާ .. އަންހެންކުއްޖަކު ލިބެންއުޅުން އެއީ އަހަރެންގެ ކުށެއްތަ؟ އޭގަ އެ ދަރިފުޅުގެ އޮތީވެސް ފަހެ ކޮން ކުށެއް؟” އެއާއިއެކު އަހަރެން އެ އަންހެންމީހާއަށް ބަލާލީމެވެ. ބަނޑުބޮޑުކަން ކޮންމެސްވަރަކަށް އޭނަގެ ބަނޑުން އެނގެން ހުއްޓެވެ. އޭރު ފައިސަލް ވަޅި ދައްކައިގެން ހުރެ އޭނާއަށް ބިރުދައްކަމުން ދިޔައެވެ. ދަރިވައްޓާލުމަށް އަމުރުކުރިއެވެ. ނޫނީ ދެމީހުންގެ ފުރާނަވެސް ސަލާމަތް ނުވާނޭކަމަށް ބުނަމުންނެވެ. އެ އަންހެންމީހާ އެކަމަކަށް އެއްބަހެއްނުވިއެވެ. “އަހަރެން މަރުވިޔަސް ދަރިފުޅަށް އަނިޔާއެއް ވިޔަކަ ނުދޭނަން”\n“އެހެންވިއްޔާ ކަލޭ މަރުވޭ” އެހެން ބުނުމާއިއެކު ފައިސަލް އޭނަ އަތުގައިއޮތް ވަޅިއެމީހާގެ ބަނޑަށް ހަރާލިއެވެ. އެއަންމީހާގެ ވޭނީއާހުގެ އަޑު މުޅި ފަޒާތެރޭގައި ގުގުމާލިއެވެ. އަހަންނައް ހުރެވުނީ ހަޅޭއްލަވައިގަންނަންވެސް ނޭގިފައެވެ. ދެންފެނުނީ ފައިސަލް އެއަންހެންމީހާގެ ފައިގައި ހިފާފައި ދަމާގެނެސް ގޭގެ އިންފާރުކައިރީ ކޮނެފައި ހުރި ވަޅަށް ވައްޓާލިތަނެވެ. ދެންފައިސަލް އެނބުރިލީ އަހަންނާވީ ފަރާތަށެވެ. އެއާއިއެކު ފަޔަށް ލެވުނުހާ ބާރެއްލާފައި އަހަރެން ދުއްވައިގަތީމެވެ. ނަމަވެސް އަހަންނަށް ދެވުނީ ތަންކޮޅަކަށެވެ. އެއްޗެއްގައިއަޅައިގެންފައި ކަނޑާ ވައްޓާލިރުކެންހެން އަހަރެންގޮސް ޖެހުނީ ބިންމަތީގައެވެ. އެއާއިއެކު އަހަންނަށް ބާރަށް ރޮއެގަނެވުނެވެ..\nފުންމައިގެން ތެދުވެ އަވަސްއަވަހަށް ބޮކި ދިއްލައިލީމެވެ. އޭރު ބޮލުގައި ވަރަށް ގަދައަށް ރިއްސައެވެ. އަހަރެން ބަލާލިއިރު ފައިސަލްއެއް ނެތެވެ. ދެން ބަލާލެވުނީ ގަޑިއަށެވެ. އަހަންނަށް ނިދުނީ މާއަވަހަށްކަން އެނގުނީ ދެނެވެ. ދެން ހަނދާންވީފެނުނު ހުވަފެނެވެ. އަހަންނަށް އެއަންހެންމީހާ ކޮންމެވެސް ތާކުން ފެނުނު ހަނދާން ވެއެވެ. އެކަމަކު ކޮންތާކުންބާއެވެ. ކުއްލިއަކަށް ހަނދާންވިއެވެ. ކުރީދުވަހު އެނދު ތަންދޮށުން ފެނުނީ ހަމަ އެ އަންހެންމީހާއެވެ. އެއީ އަނެއްކާ ކާކުބާވައެވެ؟ އަހަރެން ގަސްދުކުރީ ފައިސަލް ކުރެން އެކަން އޮޅުންފިލުވާށެވެ. ރަށުމީހުންގެ ވާހަކަތަކާއި އަހަންނަށް މި ފެންނަ ކަންތައްތަކާއި ކޮންމެވެސް ގުޅުމެއް ވާކަން ޔަގީނެވެ. އެރޭ ފައިސަލް އައުމުން އަހަރެން ފައިސަލްކުރެން އެވާހަކަ އެހީމެވެ.. ފައިސަލް ކުރިން މީހަކާ އިންތޯއާއި މިހާރު އެމީހާ ކޮބައިތޯއެވެ. ނަމަވެސް ފައިސަލް އެޔަށް އެއްވެސް ޖަވާބެއް ނުދިނެވެ. އަހަރެން ތަކުރާރުކޮށް އަހަންފެށީމެވެ. ނަތީޖާއަކަށްވީ ފައިސަލްގެ އަތްތިލައިގެ ހޫނުކަން އަހަރެންގެ ކޯތާފަތަށް އިހުސާސްކުރަން ޖެހުމެވެ. އެރޭ ދެންއަހަންނަކަށް ނުނިދުނެވެ.\nޖެހިގެންއައި ދުވަހުގެ ހެނދުނުގެ ވަގުތެވެ. އަހަރެން ހުރީ ގޯތިތެރެ ކުނިކަހާށެވެ. ކުއްލިއަކަށް އަހަރެން ލޮލުގައި އަޅައިގަތީ ގޭގެ އިންފާރު ކައިރީ ބަގީޗާ ހައްދާފައިވާ ތަންކޮޅެވެ. ދެން ހަނދާންވީ އެރޭ ފެނުނު ހުވަފެނެވެ. ފައިސަލްއަށް އެވަރުކަމެއް ކުރަން ކެރިދާނެކަމަކަށް އަހަރެންގެ ހިތެއް ގަބޫލެއްނުކުރެއެވެ.\nގޭގެމައިދޮރު ހުޅުވާފައި ވަދެގެން އައި ފައިސަލްފެނުމުން އަހަރެން ފަސްޖެހުނެވެ. ފައިސަލްއަކީ މިގަޑީގައި އެހެންޏާ ގެއަށް އަންނަ މީހެއް ނޫނެވެ. ފައިސަލްއާ އެކީ އިތުރު މީހަކުވެސް ހުއްޓެވެ. އެއީ ޑރ.ފިރާޒެވެ. އަހަރެން ބަނޑުބޮޑު ވީއްސުރެ ހުރިހާކަމެއްވެސް ބަލަހައްޓަނީ ފިރާޒެވެ. ރަށު މީހުންނަށް އަހަރެން ބަނޑުބޮޑުކަން އަންގަން ފައިސަލް ބޭނުންނުވަނީ ތޯއްޗެކެވެ. ހުރިހާ ޓެސްޓުތަކެއްވެސް ހަދަނީ ގޭގައެވެ. އެދުވަހުވެސް ކޮންމެވެސް ޓެސްޓު ތަކެއް ހެދިއެވެ. އެހެންފަހަރުތަކާއި ޚިލާފަށް ފައިސަލްގެ މޫނުމަތިން ކޮންމެވެސް ވަރެއްގެ ނުތަވަސްކަމެއް އަހަންނަށް ފާހަގަ ކުރެވުނެވެ.\nއެރޭ ގެއަށްއައިސް ފައިސަލް ބުނިއެއްޗަކުން ހީވީ އަހަރެންގެ ފައިދަށުން ބިންގަނޑު ދެމިގެންދިޔަ ހެންނެވެ. އަހަންނަށް ބުނާނެއެއްޗެއް ނޭގިފައި އިރުކޮޅަކު ހުރެވުނެވެ.\n“އަހަރެން ކުރިންވެސް ބުނިހެން އަހަރެން ބޭނުމީ ފިރިހެން ކުއްޖެއް.. ސީމާ ބަނޑުގަ ތިއޮތީ އަންހެން ކުއްޖެއް. އެހެންވީމާ ތި ދަރި ވައްޓާލާ. އަހަރެން ސީމާއަށް ވިސްނަން ދޭނީ ތިންދުވަސް. ގޮތެއް ނިންމާނީ ސީމާ. ދަރިވައްޓާނުލައިފިއްޔާ ދެން ހަދާނެގޮތް އެނގޭނީ އަހަންނަށް.. އޭރުން މާ މަންޒަރު ރީއްޗެއް ނުވާނެ..” ފައިސަލްގެ އެ ބަސްތައް އަހަރެންގެ ކަންފަތްދޮށުގައި ހޮނު ގުގުރިއެއްހެން އިވިއިވި ހުއްޓެވެ. މުޅި ދުނިޔެވެސް އަހަރެންގެ ވަށައިގެން އެނބުރޭ ކަހަލައެވެ.\nދެދުވަސްފާއިތުވެ ދިޔަ އިރުވެސް އަހަރެމެން ދެމީހުން ދޭތެރޭ އިތުރު ވާހަކައެއް ނުދެކެވެއެވެ. ފައިސަލް ގެއަށް އަންނަނީ ހަމައެކަނި ނިދަންވީމައެވެ. ފައިސަލްބުނި ދުވަސް އައިސް ޖެހުނުއިރުވެސް އަހަންނަކަށް ގޮތެއް ނުނިންމުނެވެ. އަހަރެން ވަކި ނިންމަންއޮތީވެސް ކޮން ގޮތެއް ހެއްޔެވެ. އެއްވެސް މަޔަކު ތިމާގެ އަމިއްލަ ދަރިއަށް ކުޑަ ނަމަވެސް ގެއްލުމެއް ލިބޭކަށް ނޭދޭނެއެވެ.\nއަހަންނަށް އެއް ކަމެއް އެނގި ސާފުވެއްޖެއެވެ. ރަށުތެރޭގައި ފައިސަލްއާއި ބެހޭ ގޮތުން ދެކެވެމުންދާ ވާހަކަ ތަކަކީ ހަގީގަތެއް ކަމެވެ. އަދި އަހަންނަށް ފެނުނު ހުވަފެނަކީވެސް އޭގައި ކޮންމެވެސް ވަރެއްގެ ހަގީގަތެއްވާ ކަމެއްކަމެވެ.\nއަހަރެންއިނީ ކޮޓަރީގައެވެ. މިރޭ ކަންތައް ވާނެ ގޮތަކާއި މެދު ވިސްނާށެވެ. ކޮންމެ ގޮތަކަށް ކަންތައް ވީކަމުގައި ވިޔަސް އަހަރެން އަހަރެންގެ ބަނޑުގައި މިވާ ތުއްތު ތުއްތު ފުރާނައަށް އެއްވެސް ގެއްލުމެއް ވިޔަކަ ނުދޭނަމެވެ.\nކުއްލިއަކަށް ދޮރުހުޅުވުނު އަޑަށް އަހަންނަށް ފުންމައިގެން ތެދުވެވުނެވެ.\n“ކޮބާ ގޮތެއް ނިންމައިފިން؟” ފައިސަލްގެ އަޑުގައިވީ އަމުރުވެރި ގޮތެކެވެ. ފައިސަލްއަށް ބަލާލުމަށްފަހު އަހަރެން ބޭނުންވާ ގޮތް ހާމަކުރީމެވެ. ” އަހަރެންގެ ނިންމުން ފައިސަލްއަށް އެނގެއެއްނު!”\nފައިސަލްގެ މޫނުމައްޗައް އަރާ ފައިބަމުންދިޔަ ކުލަވަރު އަހަންނަށް ވަރަށް ރަނގަޅަށް ނަގައިގަނެވުނެވެ.\n” އެހެންވިއްޔާ މަގޭ ނިންމުނވެސް…”\n“ކިހިނެއް ހަދާނީ؟ ކުރީގެ އަނބިމީހާއަށް ހެދިހެން އަހަރެންވެސް މަރާލާނީތަ؟” ފައިސަލްގެ ވާހަކަ މެދުކަނޑާލަމުން އަހަރެން ބުނިއެއްޗަކުން އޭނާއަށް ކުއްލި ޝޮކެއް ލިބުނެވެ.\nފައިސަލްގެ ރުޅި އިންތިހާއަށް ދިޔައެވެ. ޖީބުންކުޑަ ވަޅިއެއް ނަގައި އަހަންނާއި ދިމާއަށް ފުންމައިގަތެވެ. ފައިސަލް އައިސް ހިފީ އަހަރެންގެ އިސްތަށި ގަނޑުގައެވެ.\n” އާނ އާނ.. އަހަރެންގެ ކުރީގެ އަނބިމީހާވެސް މަރާލީ ހަމަ އަހަރެން. އޭނަވެސް ތިގޮތައް ގަދަދެއްކި. ކަލޭވެސް މިއަދު މަރުވާނީ މަގޭއަތުން”\nފައިސަލް އަތުގައިއޮތް ވަޅި އަހަންނާ ދިމަލަށް މަޅާލީ އެވަގުތުއެވެ. އަހަންނަށް ވަރަށް ބާރަށް ހަޅޭއްލަވައިގަނެވުނެވެ.\nބާރު އަޑުފައްގަނޑަކާއިއެކު ދޮރު ވައްޓާލުމައް ފަހު ފުލުހުންގެ ޓީމެއް ކޮޓަރިތެރެއަށް ވަދެގަތެވެ. ފައިސަލްއަށް އާގަމަ ވެފައި ބަލަހައްޓައިގެން ހުރެވުނީ ލިބުނު ކުއްލި ހައިރާންކަމެއްގެ ބޮޑުކަމުންނެވެ. ފުލުހުން އައިސް ފައިސަލްގެ އަތުގައި ބިޑި އެޅުވިއެވެ.\nއަހަންނައް ހަމަޖެހުމުގެ ނޭވާއެއް ލެވުނެވެ. ހުރިހައިކަމެއްވެސް ރޭވުމާއި އެއްގޮތަށް ދިޔައީމައެވެ. ފުލުހުން ކުޑަ ތަންކޮޅެއްވެސް ލަސްވިނަމަ އަހަރެންނާއި އަހަރެންގެ ދަރިފުޅުގެ ފުރާނަ މި ދުނިޔެއަށް އަލްވަދާޢުކީހެވެ.\nފައިސަލްއަކީ ހާދަ ރަހުމްކުޑަ މީހެކޭ އަހަރެންގެ ހިތައް އެރިއެވެ. ހަމައެކަނި ފިރިހެން ދަރިއެއްގެ ބޭނުމުގައި އެއްވެސް ކުށެއްނެތް ދެފުރާނަ ދުއްވާލިއިރު އެހިތުގައި ކުލުނޭ މިކިޔާ އެއްޗެއްގެ ކުޑަ މިންވަރެއްވެސް ނެތީބާވައެވެ. އިންސާނަކަށް އެހެން ހަދަން ކެރިދާނެކަމަކަށް އަހަރެން ފަހަރެއްގައިވެސް ހީނުކުރަމެވެ.\nފައިސަލް ވަނީ އޭނަގެ ކުރީގެ އަނބިމީހާ މަރާލިގޮތުގެ ހުރިހާވާހަކައެއްވެސް ކޯޓުގައި ކިޔައިދީފައެވެ. އަދި ފައިސަލްގެ ވާހަކަތަކުން އެ އަންހެންމީހާ ވަޅުލަފައިވަނީ ގޯތިތެރޭގައިކަންވެސް އެނގުނެވެ. ފުލުހުންގެ ފޮރެންސިކް ޓީމުން ވަނީ އެތަން ކޮނެ އެތަނުން ކަށިތައް ނަގާފައެވެ. އަދި ޑރ.ފިރާޒު ވެސް ހައްޔަރު ކުރެވުނެވެ.\nމިހުރިހާ ކަމެއްގައިވެސް އަހަންނަށް އެންމެބޮޑު އެހީތެރިކަމެއް ވެދިނީ އަހަރެންގެ އެންމެ ކުޑައިރުގެ ރަހުމަތްތެރިޔާއެވެ. ހާމިދަކީ ފުލުހުންގެ ވަޒީފާގައި އުޅޭ މީހަކަށް ވުމުން ކަންތައް ކުރަންވާ ގޮތް އަހަންނަށް ކިޔައިދިނީ އޭނައެވެ. އަދި އަހަރެން ބުނި ދުވަހަށް ފުލުހުންގެ ޓީމެއް ގޮވައިގެން މިރަށަށް އައީވެސް ހާމިދެވެ. އަހަރެން ހާމިދަށް އިންތިހާއަށް ޝުކުރުވެރިވީމެވެ.\nއަހަރެން އެނބުރިއައީ ރަށަށެވެ. މަންމަމެން ކިތަންމެ ނުރުހުނަސް އަހަރެންގެ ހާލާއި މެދު ހަމްދަރުދީވިއެވެ. އޭގެކުޑަދުވަސްކޮޅެއް ފަހުން އަހަރެންނަށް ލޯބިލޯބި އަންހެންކުއްޖެއް ލިބުނެވެ. ހުރިހާ ހަމްދާއި ޝުކުރެއް ހުރީ ކުޅަދުންވަންތަ ﷲ އަށެވެ. އަހަންނާއި އަހަރެންގެ ދަރިފުޅު މަރުގެ ތުންފަތްމަތިން ސަލާމަތް ކޮށްދެއްވި ކަމަށްޓަކައެވެ.\nvaahaka v reeth…Ekam kyve dhevana faharah ehvaahakaeh meeny …..\nWow v reethi adhi vaahaka Liyanfeney love it\nMaadhama adhi 1 faharu up kuran feney\nMee iyyega ves up koffa in vaahakaey noontha\nY u r updating the same story again.. plxx ehn story eh up kohba\nHey all, sorry for the inconvenience..\nIt was2days ago that i tried to upload the story from mobile, but there wasaproblem, and i wasn’t uploaded till yesterday, ? so i had to upload it from PC..\nI didn’t know that it’ll be uploaded twice..! ?\nits okey.. happens sometimes.. <3 .oved ur story.. hope to see more biruveri stories too ingey..\nYes, soon Insha Allah\nDon’t worry! Snail speed dhiraagu even after 35 years of services. dhuniyeyge ehen thantha haadh fastey.\nIt wasn’t the fault of the network i guess..!\nBest joke ever i have heard…. ???Koojii ah aslu kiyanee kon nameh baaa???\nIts OK kooji…don’t worry about it … I ‘m waiting foranew story from u…\nHadi vaahaka gandeh\nހިތް އެދުނަސް… (3)\nހިތާމަ އެހެނިހެން ލޯބި September 6, 2018\nއެސިއްރު……….. އެއް ވަނަ ބައި


Idhikolhu campaign ah Teacher inaai kudakudhin nerumakee huthureh: Nihan\nއިދިކޮޅު ކެމްޕޭނަށް ޓީޗަރުންނާއި ކުޑަކުދިން ނެރުމަކީ ހުތުރެއް: ނިހާން\nޕީޕީއެމް އިން މީގެ ކުރިން ބޭއްވި ނޫސްވެރިންގެ ބައްދަލުވުމެއްގައި ޕީޕީއެމްގެ ޕީޖީ ލީޑަރު އަހްމަދު ނިހާނު ހުސައިން މަނިކް ވާހަކަ ދައްކަވަނީ - ފޮޓޯ: މުހައްމަދު އަފްރާހް | އަވަސް\nޓީޗަރުންނާއި ކުޑަކުދިން އިދިކޮޅު ކޯލިޝަންގެ ކެމްޕޭނަށް ނެރެގެން ދައްކަނީ ވަރަށްވެސް ހުތުރު މަންޒަރެއް ކަމަށާއި ކުޑަކުދިން ކެމްޕޭނަށް ނެރުމަކީ އެކުދީންގެ ހައްގުތަކަށް އަރައިގަތުން ކަމަށް ޕީޕީއެމުން ބުނެފި އެވެ.\nޕީޕީއެމުން މިއަދު ބޭއްވި ނޫސްވެރިންގެ ބައްދަލުވުމެއްގައި އެޕާޓީގެ ޕާލަމެންޓްރީ ގްރޫޕްގެ ލީޑަރު އަހްމަދު ނިހާން ހުސެއިން މަނިކު ވިދާޅުވީ، އިދިކޮޅު ކޯލިޝަންގެ ކެނޑިޑޭޓް އިބްރާހިމް މުހައްމަދު ސޯލިހް، އިބޫ ސިވިލް ސާވިސް މުއައްޒަފުންނާއި ބައްދަލުކުރައްވައި ވަޒީފާގެ ބިރު ދައްކަމުން ގެންދަވާ ކަމަށެވެ. އެގޮތުން ކެމްޕޭން ހަރަކާތްތަކުގައި ބައިވެރި ނުވެއްޖެނަމަ އިދިކޮޅު ސަރުކާރެއްގައި ވަޒީފާ ގެއްލުވާލާނެ ކަމަށް ބުނެ ބިރުދައްކަމުންދާ ކަމަށް ނިހާން ތުހުމަތު ކޮށްފައި ވެއެވެ.\n"އެކަމަކު އަޅުގަނޑުމެންގެ ބޮލުގައި މި އަޅުވަނީ ތުހުމަތު ސަރުކާރުން ވަޒީފާގެ ބިރު ދައްކަނީއޭ، އިންޒާރު ދެނީއޭ،" ނިހާން ވިދާޅުވި އެވެ.\nނިހާން ވިދާޅުވީ، ރާއްޖޭގައި މިހާތަނަށް ބޭއްވި އެއްވެސް ރިޔާސީ އިންތިހާބެއްގައި ޓީޗަރުން ވަކި ކެނޑިޓަކަށް ތާއީދުކޮށް ސްޓޭޖަކަށް ނާރާ ކަމަށެވެ. އަދި ޓީޗަރުންނެރެ އެފަދަ އަމަލެއް ހިންގި ބަޔަކު ކޮށްފަ ނުކުރާނެ ކަމެއް ނޯންނާނެ ކަަމަށްވެސް ނިހާން ވިދާޅުވި އެވެ.\n"ތިޔަ ނުބައި ކަންތައް ވެސް ކުރުމުގެ އަޑީގައި އެންމެ ނުރައްކާ މިންވަރަކަށް ތިބީ ހަމަ އެމްޑީޕީގެ މީހުން، ހާއްސަކޮށް އިބްރާހިމް މުހައްމަދު ސޯލިހް،" ނިހާން ވިދާޅުވި އެވެ.\nނިހާން ވިދާޅުވީ، ފާޅުގައި ގޮންޖަހާފައި ނިކުތް ޓީޗަރުންނަށް މިސަރުކާރުން ފިޔަވަޅު އަޅާފައިނުވާ ކަމަށާއި އެކަމުންވެސް ދޭހަކޮށްދެނީ މި ސަރުކާރުން ވަޒީފާގެ ބިރު ނުދައްކާނެކަން ކަމަށެވެ. އަދި ވަޒީފާގެ ބިރު ދައްކައި އެފަދަ އަމަލުތައް ހިންގީ އެމްޑީޕީ ސަރުކާރުގައި ކަމަށްވެސް އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.\nނިހާން ވިދާޅުވީ، ޓީޗަރުންގެ ބޮލަށް އެރިގެން ކުޅެމުންދާ ސިޔާސީ ކުޅިގަނޑަކީ ދިވެހި ތާރީހުގައި ލިޔެވިގެންދާނެ ވަރަށް ހުތުރު ސޮފްހާއެއް ކަމަށެވެ. ޓީޗަރުންނަނީ ދަރިވަރުންގެ މާދަމާގެ އުންމީދު ފުރިހަމަކޮށްދޭނެ ދެވަނަ މައިންބަފައިން ގޮތުގައި ތިބި ފަރާތްތައް ކަމަށްވެސް ނިހާން ވިދާޅުވި އެވެ.\n"އިއްޔެ އެކަނިވެސް ވިލިމާލޭގައި ބޭއްވުނު ބައްދަލުވުމެއްގައި ޓީޗަރުން އިސްވެތިބެ ވަނީ ޖަރީމާތަކެއް ހިންގާފަ، ކުދި ކުދި ކުދިން އަމިއްލައަށް ނަންވެސް ކިޔާލަންނޭންގޭ ކުދިން ލައްވާ ދެނަމްބަރަށް ވޯޓްދޭނެ ކަހަލަ ބެނާއެއް އެކުދިން އަތަށް ދީފަ ވޯޓް ހޯދަން ކުރާ މަސައްކަތަކީ ކުޑަކުދިންގެ ހައްގުތަކަށް އަރައިގަތުން، ރަސްމީ ސިފައެއްގައި ކުޑަކުދިންގެ ހައްގުތަކަށް އަރައިގަތުން،" ނިހާން ވިދާޅުވި އެވެ.\nނިހާން ވިދާޅުވީ، ރައީސް ވަޑައިގަންނަވާއިރު، ކުޑަ ކުއްޖެގެ އަތުގައި ގައުމީ ދިދައެއް އޮތުމަކީ މައްސަލައެއް ނޫން ކަމަށެވެ. ނަމަވެސް ޕާޓީގެ ދިދަ ނުދިނުމަށް އިލްތިމާސް ކުރާ ކަމަށެވެ. އަދި ބައެއް ފަހަރު ދިދަ ދީފައި ހުންނަތަންވެސް ފެންނަ ކަމަށާއި އެކަންކަން އިސްލާހު ކުރަމުންދާ ކަމަށްވެސް ނިހާން ވިދާޅުވި އެވެ.\nނިހާން ވިދާޅުވީ، ކެމްޕޭނުގައި ބައިވެރިވާނެ ބަޔަކު ނުވެގެން ކުޑަކުދިން ނެރުމުގެ ބަދަލުގައި 100ރ. ދީގެން ބިދޭސީން ނެރެގެން ފޮޓޯ ނެގުންވެސް މާ ރަނގަޅުވާނެ ކަމަށެވެ. ކުޑަކުދިން ނެރުމަކީ ހެދޭ ވަރަށް ބޮޑު ގޯހެއް ކަމަށްވެސް ނިހާން ވިދާޅުވި އެވެ.


(25 ޑިސެމްބަރ 2016 އާ ގުޅޭ)\n"މި ގަޑީގައި ހުއްދަ ހޯދަނީ ކާކު؟" އަބްދުއްރަޢޫފު އައިސް ދޮރުމަތީ ހުއްޓިލަމުން އަހާލިއެވެ.\n"އަހަރެން... ޒަލަފް..." ސަލާމްގޮވާލުމާއެކު ކުއްލިއަކަށް ދޮރުމަތިން ފައުޅުވެގެން ދިޔަ ޒަލަފް ބުނެލިއެވެ. އޭނާ ފެނުމުން އުފާވިނަމަވެސް އަބްދުއްރަޢޫފަށް ފިނިނޭވާއެއް ބޭރުކޮށްލެވުނެވެ.\n"ދަރިފުޅުތަ؟ ވަދޭ އެތެރެއަށް..." ކެތްތެރިކަން ކުޑަވެފައި ހުރި އަރީޝާ އަވަސް ހިނގުމުގައި އައިސް ދޮރުމަތީ މަޑުކޮށްލަމުން ބުންޏެވެ.\nގޮނޑީގައި އިށީނުމާއެކު މުޅި މާޙައުލަށް ހިމޭންކަމެއް ވެރިވެގެންދިޔައެވެ. ބުނަންވީ ކީކޭކަމެއް ނޭނގިފައި ތިން މީހުން ތިބި ކަހަލައެވެ. އަރީޝާ ފަރުވާތެރިކަމާއެކު އޭނާގެ ދަރިފުޅަށް ބަލާލިއެވެ. އަދި ވެރިވެފައި އޮތް ހިމޭންކަމާއި ބީރައްޓެހިކަން ކަނޑުވާލަން އޭނާ މަސައްކަތްކުރިއެވެ.\n"ދަރިފުޅު ކުޑަކޮށް ހިކިއްޖެހެން ހީވޭ... ރަނގަޅަށް ނުކަނީތަ؟" އަރީޝާ އަހާލިއެވެ. ޖަވާބަކަށް ޒަލަފް ބަދަލުކޮށްލީ ލުއި ހިނިތުންވުމެކެވެ. އަދި ދެ ފަރާތަށް ބޯހޫރާލިއެވެ.\n"މަންމަ ކިހިނެއްތަ؟ ދެން އިރާދަކުރެއްވިއްޔާ މި ދިރިއުޅުން އުޅޭކަށް ނުޖެހޭނެ..." ޒަލަފްގެ ހިނިތުންވުން އަރީޝާގެ ހިތަށް ތަދުކުރުވިއެވެ. ދަރިފުޅުގެ ހިތް މަންމަ ފިޔަވާ އެނގޭނޭ މީހަކު ނުހުންނާނެއެވެ. އެހެންނަމަވެސް މިއަދު އަރީޝާއަކީ ޒަލަފްގެ ހިތްހަމަޖައްސައިދިނުމަށް ކަމެއް ކޮށްދެވޭނޭ މައެއް ނޫނެވެ. ހިތުގައި ރިހެނީ އެހެންވެއެވެ. ދަރިފުޅު ހިތާމަކުރާއިރު އެކަން މަންމައަށް އެނގެޔޭ ބުނެލާނެ ހިތްވަރު ވެސް އަރީޝާގެ ނެތެވެ. އޭނާއަށް ވެސް ޒަލަފްއެކޭ އެއްފަދައިން ބަދަލުކޮށްލެވުނީ މަޢުނަވީ ހިނިތުންވުމެކެވެ. ދަރިފުޅުގެ މައްޗަށް އަބަދުވެސް އެ ހިތް ހެޔޮކަން އަންގައިދޭ ރަމްޒެއްގެ ގޮތުންނެވެ.\n"ޒަލަފް... ދަރިފުޅާ... ބައްޕައަށް ދަރިފުޅުގެ ހިތުގައި ޖެއްސިފައިވާނަމަ މާފުކުރޭ... ދަރިފުޅު މި ދުނިޔެއަށް ނޭވާލީއްސުރެން ތިއީ މި ބައްޕަގެ ދަރިއެއް... އެންމެ ހިނދުކޮޅަކަށް ވެސް އެނޫން ޚިޔާލެއް ނާދޭ... ދަރިން ރައްކާތެރިކުރުމަށް ޓަކައި މި ބައްޕައަށް ކުޅަދާނަވެގެންވި މިންވަރުން މަސައްކަތްކުރީން..."\n"ބައްޕަނޫންކަމަކަށް އަހަރެން ނުބަނަމެއްނު... އަހަރެންގެ ހިތުގައި އެއްވެސް ޝަކުވާއެއްނެތް... މާފުބޭނުންވާނަމަ... އެންމެންނަށް މާފު ވެސް ދީފިން... އަހަރެން މިރޭ މިއައީ ކީއްވެކަން ބައްޕައަށް އެނގެއެއްނު... މީއެއްނު މިކަން ވާންވީ ގޮތަކީ..." ޒަލަފްގެ އަޑުގައި އާދަޔާ ޚިލާފު މަޑުމައިތިރިކަމެއް ވިއެވެ.\n"ދިއުމުގެ ކުރީން ދަރިފުޅުގެ ހިތްހަލާލު ކަމަކަށް ބޭނުންވޭ..." އަބްދުއްރަޢޫފު ހިތްވަރުކޮށްލާފައި ބުންޏެވެ.\n"އަހަރެންގެ ހިތްހަލާލު އަބަދުވެސް މަންމައާއި ބައްޕައާއެކުވޭ..." އަބަދުއްރަޢޫފުގެ މުރާދަކީ ކޮބައިކަން ނޭނގުނަސް ޒަލަފް އޭނާގެ ހިތުގައިވާ އެއްޗެއް ހާމަކުރިއެވެ.\n"ޔަލާގެ މަންމަގެ އެދުމެއް ހާމަކުރާން އެބަޖެހޭ... އަހަރުމެން މިތިބީ ޒަލަފްގެ އިންތިޒާރުގައި... ޒަލަފްގެ ގާތުގައި މިވާހަކަދައްކާފައި ނޫނީ ގޮތެއް ނިންމާން ބޭނުމެއްނުވޭ..."\n"ކޮންވާހަކައެއްތަ ބައްޕާ؟" ޒަލަފް ސުވާލުކުރީ އަބްދުއްރަޢޫފުގެ ވާހަކައިގެ މިސްރާބު ދާ ދިމާލެއް ނޭނގި އޭނާގެ ހިތަށް އުނދަގޫވުމުންނެވެ.\n"ޒާލިފު... ޔަލާގެ މަންމަ އެދެނީ ޒާލިފާއި ޔަލާގެ ކައިވެނި..." އަބްދުއްރަޢޫފަށް އިތުރަށް ވާހަކަ ކުރިއަށް ގެންދާނޭ ހިތްވަރެއް ނުލިބުނެވެ. އެ ދެމަފިރިން ޒަލަފްގެ ކުރިމަތީ އިސްޖަހާލިއެވެ.\n"ޔަލާގެ މަންމަ އެދެނީ އެކަމަށްތަ؟... އެހެންވިއްޔާ... އެހެންވިއްޔާ އަހަރެންގެ މައްސަލައެއްނެތް..." މޭގައި އޮތް ހިތް ތެޅިފޮޅިގަނެފައި މޭފަޅާ ނުކުންނަން އުޅުނު ކަހަލަ އިހުސާސެއް ޒަލަފްއަށް ކުރެވުނެވެ. ނަމަވެސް އެ މޫނުމަތިން އެއްވެސް އަސަރެއް ފާޅެއްނުކުރިއެވެ.\n"ޒަލަފް..." ޒާލިފުގެ އަޑު އިވިގެންދިޔައެވެ.\n"ޒާލިފު..." ޒަލަފް ހިނިތުންވެލިއެއްކަމަކު ޒާލިފުގެ މޫނުމަތިން ހިނިތުންވުމެއް ފައުޅެއް ނުވިއެވެ.\n"އަހަރެން ޒަލަފްއާ އެކަނި ވާހަކަދައްކާލަން ބޭނުން..." ޒާލިފު ބުނެލިއެވެ. އެއާއެކު ޒަލަފް ބޯޖަހާލިއެވެ. ޒާލިފު އިޝާރާތްކޮށްލީ ސިޑިއާ ދިމާއަށެވެ. އަދި އޭނާ ސިޑިން އަރައިގެން އައިސް ޒަލަފްގެ ކޮޓަރި ހުޅުވާލައި އެ ކޮޓަރިއަށް ވަނެވެ.\n"ޒަލަފް... ޕްލީޒް... ހުރިހާކަމަކަށް އެއްބަސްވާކަށް ޒަލަފްއަކަށް ނުޖެހޭނެ... މީ ޒާލިފު... ޒަލަފްއާއެކު އެއްރަހިމެއްގެ ތެރޭގައި އޮތް ކޮއްކޮ... އެއްފަހަރު ވެސް ބުނެބަލަ ޔަލާއާ އިނދެގެންނުވާނެއޭ... ބޭބެގެ ހައްޤަކަށް ކޮއްކޮ އަރައިގަންނާނީ ކިހިނެއް؟..." ޒާލިފަށް ރޮވިއްޖެއެވެ. ހިނިތުންވެލައިގެން ހުރި ޒަލަފްގެ ދެ ލޯ ވެސް ފެންކަޅިވެއްޖެއެވެ. އޭނާގެ މުޅި ހަޔާތުގައި ވެސް ޒާލިފު އެހީތެރިވި މިންވަރަށް މީހަކަށް އެހީތެރިއެއް ނުވެވޭނެއެވެ. އޭނާގެ މުޅި ދިރިއުޅުން ޒަލަފްއާ ހެދި ހުއްޓުމަކަށް އައިސްފައިވެއެވެ. އެކަމާ އޭނާ ޝަކުވާއެއް ނުކުރެއެވެ. ނުކުރާނެކަން ވެސް ޚުދު ޒަލަފްއަށް އެނގެއެވެ. މަޑުމަޑުން ޒަލަފް އައިސް ޒާލިފުގެ ގައިގާ ބައްދާލިއެވެ.\n"ދެން ދުވަހަކުވެސް ނުފެންނާނެ... ކީއްވެ؟..." ރޮމުން ޒާލިފު ވާހަކަދެއްކިއެވެ. އޭނާގެ ބޮލުގައި ޒަލަފް ފިރުމާލިއެވެ.\n"އަހަރެން އަބަދުވެސް ހީކުރީ އެންމެ ވިސްނޭ މީހަކީ ޒާލިފުކަމަށް... އެކަމަކު މިއަދު ތި އުޅެނީ ޅަކުއްޖަކު އުޅޭހެން... ބޮޑާ ތި ހާކަނީ ފޮރުވެން ނެތް ހަޤީޤަތަކާމެދު... ޒާލިފް.... އަޑުއަހާ... އަހަރެންނާ ވަކިވާންވީ ވަގުތު ޖެހިއްޖެ... އަހަންނަށް އިންސާނުންގެ ތެރެއަކު ނޫޅެވޭނެ... ހުއްދަކުރާ ކަންކަމާ ހުއްދަނުކުރާ ކަންކަން ހުންނާނެ... އިތުރަށް ފާފަކުރުމަށް އަހަންނަށް އެއްބާރުލުން ނުދީ... އުފާވެރިކަމާއި ހިތްހެޔޮކަންމަތީ ވަދާޢުގެ ސަލާމް ކުރޭ... ތިޔަ ދެ ލޮލުން ޔަލާގެ މައްޗަށް އޯގާތެރިކަމާއި ރައްކާތެރިކަން އަހަރެން ދުށިން... ޖިންނިއަކަށްވެ ހުރެ އިންސާނަކަށް ދެވޭނެ އުފަލެއްނެތް... އަހަރެން ރުހި ޤަބޫލު... އެކަމަކު ޔަލާއާ ވަދާޢުގެ ސަލާމް ކުރުމުގެ ހުއްދަ އަހަންނަށް ދީ... އެވަރު އެ އަންހެންކުއްޖާއަށް ހައްޤުކަންނޭނގެ..." ޒާލިފު ދުރަށް ޖެހިލުމާއެކު ޒަލަފްގެ ދެކޮނޑުގައި ހިފާ ބާރުކޮށްލިއެވެ. އަދި ހިތްވަރުކޮށްފައި ކަރުނައިގެ ތެރެއިން އޭނާ ބޯޖަހާލިއެވެ. އެހިނދު ޒާލިފާއި ޒަލަފްގެ ދެމެދުގައި އެންމެފަހުގެ ހިނިތުންވުން ބަދަލުކޮށްލެވުނެވެ. އަދި ކޮނޑާކޮނޑުޖައްސައި ސަލާމްކުރިއެވެ.\n"އަހަރެން ނެތަސް މަންމައާއި ބައްޕަގެ އެކަނިވެރިކަން ފިލުވައިދޭތި... އެމީހުންނަށް ހިތްވަރުދޭތި... ދުނިޔޭގައި ހަމަޖެހޭ ދިރިއުޅުމެއް އުޅޭނޭ ފުރުޞަތު ހޯދައިދެވުނީތީ މިއަދު އަހަރެން އުފާކުރާން... ޒާލިފު... އެމީހުންނާ ވަކިނުވާތި..."\n"އާން! މަންމައާއި ބައްޕަ ބަލާނަން... ޒަލަފް ވެސް ދުރުގައި ހުއްޓެއްކަމަކު އަހަރުމެންގެ ހާލު ބަލާނެކަމަށް އަހަރެން ހީކުރަން..."\n"ޒާލިފު، މި ކޮޓަރީގައި ހުރި ހުރިހާ ކުރެހުންތަކެއް އަންދާލާ... އޭގެ ބޭނުމެއް މިހާރަކުނެތް..." ޒަލަފް މިހެން ބުނުމުން ޒާލިފު ބޯޖަހާލިއެވެ.\nޒާލިފާއެކު ޒަލަފް ކޮޓަރިން ނުކުމެގެން ތިރިއަށް އައިއިރު ގަބުވެފައި ތިބި ދެ މީހުންހެން އަރީޝާއާއި އަބްދުއްރަޢޫފު ސޯފާގައި ތިއްބެވެ. ޒަލަފް އައިސް އެމީހުންގެ ގާތުގައި މަޑުކޮށްލިއެވެ.\n"ބައްޕާ..." ޒަލަފް ގޮވާލިއެވެ.\n"ދަރިފުޅާ ވަކިވާންޖެހޭނެކަން މިވީ ދުވަސްކޮޅުގެ ތެރޭގައި އަބަދުމެ ސިކުނޑީގައި ހަރުލާފައި ވަނީ... އެކަމަކު ވަގުތު ޖެހުމުން މިއީ ކުރާން ކިހާ އުނދަގޫކަމެއްކަން އިހުސާސްކުރެވޭ..." ވަކިވާންވީ ވަގުތު ޖެހިއްޖެކަން އެނގުމާއެކު އަބްދުއްރަޢޫފުގެ ހިތަށް ވެސް ފުންއަސަރުތަކެއް ވެރިވެގެން ދިޔައެވެ. ދެ ލޯ ފެންކަޅިވެ އިސްޖަހާލެވުނެވެ.\n"ޒަލަފް... މަގޭ ދަރިފުޅު... ތީ މި މަންމަގެ ދަރިއެއް... ޒަލަފްއަކީ އަހަރެން ވިހޭ ދަރިއެއް..." އަރީޝާގެ ހިތަށް ކެތްނުވެގެން އައިސް ޒަލަފްގެ ގައިގާ ހިފައިގަތެވެ. އޭނާގެ މޭގައި މޫނުޖައްސާލައިގެން ހުރެ އެ ދަރިފުޅުގެ ގައިގާ ރޮމުން ފިރުމިއެވެ. މުޅި އުމުރަށް ދަރިފުޅާ ވަކިވަނީކަން އެނގުނު ހިނދު އަރީޝާއަށް އޭނާގެ އަމިއްލަ ނަފްސު ނުހިފެއްޓުނީއެވެ. ޒަލަފްގެ ދެއަތާއި މޫނުގައި ފިރުމަފިރުމާފައި އެ ދަރިފުޅުގެ ގައިގާ ބޮސްދޭއިރު ހީވަނީ ދުނިޔޭން މޮޔަވާން ކައިރިވެފައި ހުރި ހެނެވެ. މަންމަގެ ގައިގާ ހިފަހައްޓާލުމާއެކު ޒަލަފް އައިސް ސޯފާގައި އަރީޝާ ބައިންދާ އޭނާއާއެކު އިށީނެވެ.\n"މަންމާ... ކެތްތެރިވޭ... އަހަންނަކީ އިންސާނެއްނޫން... މީ އަހަރެންނަށް ހުރި ގޮތް... މަންމައަށް ވެސް އެނގެއެއްނު އިންސާނުންނާއެކު އަހަންނަކަށް ނޫޅެވޭނެކަން... ހިތްވަރުކޮށްފައި އަހަރެންނާ ސާލަމްކުރޭ..." މޭގައި އަރީޝާ ލައްކޮށްލައިގެން އިނދެ އޯގާތެރިކަމާއެކު ބޮލުގައި ފިރުމަމުން ޒަލަފް ވާހަކަދެއްކިއެވެ. އެހިނދު ޒާލިފު އައިސް އަރީޝާގެ އަނެއްފަރާތުން އިށީނެވެ. އަރީޝާގެ އަތުގައި ހިފާލުމާއެކު ޒާލިފު ވެސް ހިތްވަރު ދިނެވެ. އެތައް އިރަކަށް ފަހު ޒަލަފްއާ ވަދާޢުގެ ސަލާމްކުރުމަށް އަރީޝާ އެއްބަސްވިއެވެ. ރޮމުން ރޮމުން ނަފްސު ހަމަޔަކަށް އަޅުވަމުން އޭނާ ޒަލަފްއާއެކު ތެދުވިއެވެ.\n"އަހަރެން ދިއުމުގެ ކުރީން މަންމަމެންގެ ގާތުގައި ވަރަށް ބޮޑުކަމަކަށް އެދެން ބޭނުން..." ދޮރުމަތީގައި ހުރެފައި ޒަލަފް ބުނެލިއެވެ.\n"އަވަހަށްބުނޭ..." އަރީޝާ އަޑުއަހަން ކެތްމަދުވެފައި ހުރި ކަހަލައެވެ.\n"މަންމައާއި ބައްޕަ އެނބުރި ރަށުތެރޭގައި ދިރިއުޅެންދާން އަހަރެން ބޭނުންވަނީ... މިހާރު މި ޢާއިލާއަކަށް އެއްވެސް ގެއްލުމެއްނެތް... ރަށުގައި އެހެންމީހުން އުޅޭ ފަދައިން ހަމަޖެހޭ ދިރިއުޅުމެއް މަންމައާއި ބައްޕަ އަމިއްލަ ގޭގައި އުޅޭންދާންވީނު... ޒާލިފަށް ވެސް ރަނގަޅު ދިރިއުޅުމެއް ފެންނާނީ އޭރުން..." ޒަލަފްގެ އެދުމަށް އަބްދުއްރަޢޫފާއި އަރީޝާ ޤަބޫލުވިއެވެ. އެއާއެކު ޒަލަފް އެނބުރި ދިއުމަށްޓަކައި އުޅުނެވެ. އެހިނދު އަރީޝާ ގޮވާލިއެވެ.\n"މަންމަ.... މަންމަގެ މަރުގެ ޚަބަރު ލިބިއްޖެނަމަ މޫނުދެކެން ދަރިފުޅު އަނައްޗޭ..." އަރީޝާއަށް ބަލަން އިރުކޮޅަކު ޒަލަފްއަށް ހުރެވުނެވެ. އަދި މަޑުމަޑުން ބޯޖަހާލީ އެއްބަސްވަމުންނެވެ. އެވަގުތު ދޮރުމަތީ މަޑުކޮށްލައިގެން ތިބި ކޮންމެ މީހަކަށް ޒަލަފް ވަކިވަކީން ބަލާލިއެވެ. ޚާއްޞަކޮށް ޒާލިފަށެވެ. އެންމެން ބަލަހައްޓައިގެން ތިއްބާ ޒަލަފް ޣައިބުވެއްޖެއެވެ.\n"ރަޢޫފު... ކިހިނެއްމިވީ... ކީއްވެ..." ޒަލަފް ނުފެނުމުން އަރީޝާއަށް އަނެއްކާ ވެސް ރޮވިއްޖެއެވެ.\n"ކެތްތެރިވޭ އަރީޝާ... ދުނިޔޭގެ އުސޫލާ ޚިލާފުވާން އަހަރުމެން މީ ކޮންބައެއް... ނިޔާ ކަނޑައަޅުއްވާ ގޮތްނިންމަވާ ރަސްކަލާނގެ މަތީން ހަނދުމަކުރޭ... ޒަލަފް އަހަރުމެންގެ ގާތުގައި ނެތްނަމަވެސް އެއީ އަހަރުމެންގެ ދަރިއެއް.... އެ ދަރިފުޅުގެ މައްޗަށް ކުރާ ދުޢާއިން އެ ދަރިފުޅަށް ފައިދާކުރާނެ..." އަނދިރިކަމާއި ހުސްކަމުގެ ތެރެއަށް ނަޒަރު ހުއްޓާލައިގެން ރޮވިފައިހުރެ އަބްދުއްރަޢޫފު ބުންޏެވެ.\n"ޔަލާ..." ދުރުން މީހަކު ގޮވާ އަޑު ނިދިފައި އޮތް ޔަލާއަށް އިވުނެވެ. އެ އަޑާ މެދު ވިސްނާ ފިކުރު ހިންގިވަރަކަށް ނިދީގެ ތެރެއިން އޭނާގެ ޚިޔާލުތައް ތިލަވެގަތެވެ. ދެ ލޮލުގެ ނިދި ނަގާލިއެވެ. ފުންމައިގެން ތެދުވެ އެނދުގައި އިށީނދެވުނެވެ.\n"ޒާލް... ޒާލް..." ވަށައިގެން ހޯދަމުން މަޑުމަޑުން ޔަލާއަށް ގޮވާލެވުނެވެ.\n"އަހަރެން މިއައީ ޔަލާއާ ބައްދަލުކުރާން... މި ހުރީ ޔަލާގެ ކޮޓަރީގައި..." ޒަލަފް ނުފެނުނެއްކަމަކު އޭނާގެ އަޑު ސާފުކޮށް ޔަލާއަށް އިވުނެވެ. ތެޅިތެޅި އޮތް ހިތާއެކު އެނދުން ފައިބައިގެން ކޮޓަރިން ނުކުމެ ދޮރު ލައްޕާލުމާއެކު ދުއްވައިގަތެވެ.\n"ޒާލް.... ތީ ޒާލްތަ... ތީ އަހަރެންގެ ޒާލްތަ... އަހަންނަށް ރަނގަޅަށްތަ މި ފެންނަނީ..." ކޮޓަރީގެ ދޮރު ތަންމިނަށް ހުޅުވާލަމުން އެތެރެއަށް ދެމިގަތް ޔަލާއަށް ކޮޓަރީގެ ކަނެއްގައި ހުއްޓިލައިގެން ހުރި ޒަލަފް ފެނުމުން ޤަބޫލެއްނުކުރެވުނެވެ. ޒަލަފްއަށް ވެސް ހުއްޓުން އަރާފައި ހުރެވުނީއެވެ. ޔަލާ ފެނުމުން އޭނާގެ ހަށިގަނޑުގެ ހުރިހާ ހިއްސެއް މަސައްކަތްކުރުން ހުއްޓާލި ކަހަލައެވެ. ޔަލާއަށް ބަލަހައްޓައިގެން ނުހުރެވުނެވެ. ދުވެފައި އައިގޮތަށް ޒަލަފްގެ ގައިގާ އޮޅުގަނެއްޖެއެވެ. އެހިނދު ކަރަންޓުގެ ޝޮކެއް ޖެހިގެން މީހާ ތެޅިގަންނަ އުސޫލުން ޒަލަފް ތެޅިގަތެވެ. ގަޔާ ދުރަށް ޔަލާ ކޮއްޕާލިއެވެ. ފަހަތަށް ގޮސް ވެއްޓުނު ޔަލާއަށް ހައިރާންވެ އަންތަރީސްވެފައި ޒަލަފްއަށް ބަލަހައްޓައިގެން އިނދެވުނެވެ. ކުރެވުނު ކަންތައް ޒަލަފްއަށް އިހުސާސްވީ ދެނެވެ. އޭނާ މުއްކަވާލި ދެއަތަށް ބަލާލިއެވެ.\n"އަހަންނަށް މާފުކުރޭ ޔަލާ..."\n"ޒާލްއަށް ކިހިނެއްވެފައި ތި ހުރީ... ކީއްވެ ތި އަތުގެތެރެއަށް އަހަރެން ލާން ބޭނުންނުވަނީ... މުޑުދާރު އެއްޗެއް ފޮޅާލާހެން އަހަރެން ތި ފޮޅާލީ ކީއްވެ؟ އަހަރެންދެކެ ޒާލް ލޯބިނުވަނީތަ؟ ނޫނީ އަހަރެންވާ ލޯބި އިމްތިހާނުކުރާން ބޭނުންވަނީތަ؟ ކިހާ ދުވަހަކު އަހަންނާ ދުރުގައި ހުރެފީމު... ކުޑަކޮށް ވެސް އަހަރެންގެ މަތީން ހަނދާނެއްނުވިތަ؟"\n"ޔަލާ... އަހަންނަކީ ތި ހީކުރާ ކަހަލަ މީހެއްނޫން... އަހަރުމެން ދެމީހުންނަށް އެކުވައިވުމެއް ނުވޭ..."\n"ޤަބޫލެއްނުކުރާނަން... ޒާލް އަހަރެންދެކެ ލޯބިވާނެ... އެހެންނޫނީ ތީ ޒާލްއެއްނޫން... މީ އަހަންނަށް ފެންނަ ހުވަފެނެއް.... ނުބައި ހުވަފެނެއް... އަހަރެން ބޭނުންވަނީ ހޭލަން... ކޮންމެވެސް މީހަކު އަހަރެން މި ނުބައި ހުވަފެނުން ހޭލައްވާލަބަލަ...." ޔަލާގެ ހާލު ފެނިފައި ޒަލަފްއަށް ކުރިއަށް ފިޔަވަޅެއް އަޅާލެވުނެވެ.\n"ޔަލާ.... ތި މޮޔަކަން ކަނޑާލާފައި ނިކަން އަހަރެން ދައްކާ ވާހަކައެއް އަޑުއަހާބަލަ... މީ އަހަރުމެން ދެ މީހުން ބައްދަލުވާނޭ އެންމެ ފަހު ވަގުތުކޮޅު..." ޔަލާގެ ގައިގާ އަތްނުލާން ހުއްޓެއްކަމަކު ޒަލަފްއަށް އެކަމެއްނުވިއެވެ. އޭނާ ޔަލާގެ ކޮނޑުގައި ހިފައި ތަޅުވައިގަތުމާއެކު ޔަލާގެ ސަމާލުކަން ހޯދިއެވެ.\n"ޔަލާގެ މި ޒާލްއަކީ އިންސާނެއްނޫން... އަހަންނަށް އިންސާނެއްދެކެ ލޯބިވުމުގެ ހައްޤެއްނެތް... ޔަލާއަށް ލިބުނު ހުރިހާ އަނިޔާއެއްގެ އަސްލަކީ އަހަރެން... އެ ހުރިހާ ކަމެއް އެވީ އަހަންނާ ހެދި... ޔަލާ! މީ ހުވަފެނެއްކަމުގައި ހީކޮށްލާ... އަހަރެންނަށް ހިތްދަތިކަން ލިބެން ބޭނުންނޫންނަމަ ދިރިއުޅުމައިގެން ކުރިއަށްދޭ... ހުއްޓިފައި ނުހުރޭ... ޔަލާ އުފާވެރި ދިރިއުޅުމެއް އުޅޭނަމަ އެކަމުން އަހަރެން ވެސް އުފާވާނެ... މި ރެއިން ފެށިގެން އަހަރެން މަރުވެއްޖެކަމުގައި ހީކުރޭ..." ޒަލަފް ހިތްވަރުކޮށްކޮށް ހުއްޓާ އޭނާގެ ލޮލުގެ ތެރެއިން ނުކިޔަމަންތެރިކަން ދައްކަމުން ބޮނޑިވެގަތް ކަރުނުން ކޯތާފަތް ތެމިއްޖެއެވެ. މަޑުމަޑުން ޔަލާގެ ކޮނޑުން ދެއަތް ނައްޓާލުމާއެކު ޒަލަފް ކޮޓަރިން ނުކުތެވެ. އޭނާގެ ފަހަތުން އަވަސްއަވަހަށް ޔަލާ އައެވެ. ލަކުޑި ރެއިލިންގައި އެއްއަތުން ހިފަހައްޓާލައިގެން ހުރެ އަނެއްއަތުން ޒަލަފްގެ ދެ ލޯ ފުހެމުންދިޔަ މަންޒަރު ޔަލާއަށް ފެނުނެވެ.\n"އަހަރެން އެންމެ ލޯބިވާ މީހަކީ ތީ... މުޅި އުމުރު އެމީހަކާއެކު ހޭދަކުރުމުގެ ހުވަފެން ދުށް މީހަކީ ތީ... ވީއިރު އޭނާ ދިރިހުއްޓާ މަރާލަންވީތަ؟ ކީއްވެ؟ އިންސާނަކަށް ނުވީމަތަ؟" ޒަލަފްގެ ފުރަގަހުން ޔަލާގެ ގިސްލުމުގެ އަޑު ފައުޅުވެގެންދިޔައެވެ. ފަހަތަށް އެނބުރިލި އިރު ހިފެހެއްޓުމެނެތި ކަރުނު ފައިބަމުން ދިޔަ ދެ ލޮލުން ޔަލާ ބަލަހައްޓައިގެން ހުރީ ޝަކުވާގެ ނަޒަރަކުންނެވެ. އެ ތޫނު ބެލުން ޒަލަފްގެ ހިތް ޒަހަމްކޮށްލިއެވެ.\n"ލޯބިވުމުގެ ކުރީން އެ ލޯބި ނުބަލާ އެއީ އިންސާނެއްތޯއެއް... އެ ފަރަޤު ވަކިކުރަން ލޯތްބަށް ކުރީން އެނގުނުނަމަ... އޭރުން ހަމަގައިމުވެސް މި ދުވަހެއް ނާންނާނެ... ލޯބިވެވުނީ އިންސާނެއްދެކެ ނޫންކަން އެނގި އަހަރެން އެންމެ ލޯބިވާ މީހާއާ ވަކިވާކަށް ނުޖެހޭނެ... މި ހިތަށް ތަދެއް ވެސް ނުވާނެ... މި ދެ ލޮލުން ކަރުނައެއް ވެސް ނާންނާނެ..."\n"ޔަލާ... އަހަރެންގެ އެންމެ ލޯބިވާ ޔަލާ... އަހަރެންނަކީ ބަލިކަށި މީހަކަށް ނަހަދާ... އަހަރެންގެ އަޒުމުގައި ސާބިތުކަމާއެކު ހުރުމަށް މިއަދު ޔަލާއަށް ބޭނުންވޭ... އަހަންނަށް މި ދުނިޔެމަތީން ޔަލާ ލިބުމެއްނުވޭ... ދެރަވެހިތާމަ ކުރިޔަސް ބަދަލުނުކުރެވޭނެ ހަޤީޤަތެއް އެއީ... މީ ﷲގެ މިންވަރުފުޅު... މި ވަގުތީ އާލަމުގައި ޔަލާއާ ވަކިވާން ޖެހުނުކަމުގައި ވިޔަސް ދާއިމީ ގޮވެއްޗަށް އަހަރެން ދާނީ އިރާދަކުރެއްވިއްޔާ ޔަލާއާއެކު... އެ ދުވަހުން ޔަޤީނުން ވެސް ޔަލާއާއެކު ވުމަށް އެދެވޭ... ފާފަކުރުން މަތީ ދެމިހުރެގެން އަހަރެންގެ ހިތުގެ މުރާދު ހާޞިލުވާނީ ކިހިނެއް..."\n"އަހަރެން ޒާލްދެކެ ހާދަ ލޯބިވެޔޭ..." ޔަލާއަށް ހަމަ ރޮވެނީއެވެ. އޭނާއަށް ޒަލަފްދައްކާ ވާހަކަތައް ވިސްނެއެވެ.\n"ތިކަން އެނގޭ... އަހަރެން ވެސް ޔަލާދެކެ ލޯބިވަން... އެކަމަކު މިރެއިން ފެށިގެން އަހަރުމެން ދެ މީހުންގެ ދެމެދުގައި އޮތް ގުޅުން ކެނޑުނީ... މި ރޮދިފަށް ކެނޑުނު ހިސާބުން ދޫކޮށްލާ... އަލުން ހިފަހައްޓާ ގޮއްޖަހަން ނޫޅޭ... އަހަރުމެން ދެ މީހުންނަށް ވެސް ލިބުނު އިބުރަތެއްކަމުގައި ޤަބޫލުކުރޭ... ކުޑަދުވަސްކޮޅަކަށް ވިޔަސް އަހަރުމެން ދެމެދުގައި ލޯބި ޚިއްޞާކުރެވުނީތީ އެކަމާ ޝުކުރުވެރިވެ އެ ހަނދާންތައް އެހެންމީހުންނަށް ފޮރުވާލާ... ދުވަހަކުވެސް އެ ވާހަކަތައް ދެއްކުމެއްނެތި... ޝަކުވާކުރުމެއްނެތި... ﷲގެ އިރާދަފުޅުން ދެ މީހުން ބައްދަލުވާނޭ ދުވަހަކަށް..."\n"ޒާލް... ނޫން ޒާލް..." ދެފަރާތަށް ޔަލާ ބޯހޫރަންފެށިއެވެ.\n"އާން! ޔަލާ... އެއްވެސް މީހަކަށް ކެތްނުކުރެވޭވަރުގެ ހިތްދަތިކަމެއް ނުޖައްސަވާނެ... މީ އަހަރުމެން ދެ މީހުންގެ ވެސް އިމްތިހާނުގެ ވަގުތު... އަހަރެން... އަހަރެންގެ ދުނިޔެއަށް އެނބުރިދާނަން... ޔަލާ... ޔަލާގެ މީހުންގެ ކައިރީ ދިރިއުޅުމައިގެން ކުރިއަށްދާން މަސައްކަތްކުރޭ..."\nފަތިސްވާން ކައިރިވަމުން ދިޔަ ވަރަކަށް ޒަލަފްގެ ހިތް ވެސް ދިޔައީ ނޭނގޭ ބާރުމިނެއްގައި ތެޅެމުންނެވެ. އެންމެ ފަހު ފަހަރަށް ޔަލާ ގެނެސް އެ އަތުގެތެރައަށް ލާން އޭނާ ކިތަންމެ ފަހަރަކު ބޭނުންވިއެވެ. ތެމެމުންދާ ކޯތާފަތް ފުހުލެދީ އެ ދޮންމޫނުގައި ބޮސްދޭން ޒަލަފް ބޭނުމެވެ. އެހެންނަމަވެސް އޭނާގެ އުސޫލުތައް އެކަމަށް ހުރަސްއަޅަނީއެވެ.\n"އަހަރެން ދާން ކައިރިވެއްޖެ... ހިތްހެޔޮކުރާތި... އަހަރެންގެ ހެޔޮ ދުޢާ އަބަދުވެސް ވާނީ ޔަލާއާއެކު..." ވަކިވެގެން ދިއުމުގެ ކުރީން ޒަލަފްގެ ދެ ލޮލުގެ ލޯގަނޑުން ސިކުނޑީގައި ޔަލާގެ ސޫރައާއި އޭނާގެ ކޮންމެ ހަރަކާތެއް ބިންވަޅުނެގިގެންދާ ފަދަ ނަޒަރަކުން ޔަލާއަށް ބަލާލިއެވެ. އެ އަންހެންކުއްޖާ ރޮއެރޮއެ ހަލާކުވަނީއެވެ. ރޫޅި އެތިކޮޅުތަކެއްހެން ފައިބަފާނެ ކަހަލައެވެ. އެހިތުގައި ހިފަހައްޓައިގެން ހުރިއިރު ޔަލާގެ ހިތުގައި ވޭން އަޅަނީކަން ޒަލަފްއަށް ޔަޤީންވެއެވެ.\n"ޒާލް... ޕްލީޒް... ނުދޭ... ޕްލީޒް... ޕްލީޒް... ނުދޭބަލަ... ހެޔޮނުވާނެ ޕްލީޒް... މަޑުކޮށްބަލަ... އަހަރެން އަދި ވާހަކަދައްކަން ބޭނުމޭ... ޒާލް..." ޒަލަފް ދިޔަ ނުދިނުމަށް ޔަލާ މަސައްކަތް ކުރިއެވެ. ކުއްލިއަކަށް އައިސް ޒަލަފްގެ އަތުގައި ހިފިއެވެ.\n"ޔަލާ..." ވޭނީ އާހެއްގެ އަޑުފަދައިން ޒަލަފްގެ ދެ ތުންފަތުން ޔަލާގެ ނަން ބޭރުވިއެވެ. ޔަލާގެ ކޯތާފަތުގައި ހިފާ އުފުލާލުމާއެކު އޭނާގެ ނިތްކުރީގައި ޒަލަފް ބޮސްދިނެވެ. އެހިނދު ޒަލަފްގެ ދެލޮލުން ފައިބައިގެން ދިޔަ ކަރުނަތައް ޔަލާގެ މަރާލެވިފައިވާ ލޮލުގެ މަތީބޮނޑިން ފެށިގެން ކޯތާފަތުގައި ރޮނގުދެމިފައިވާ އޭނަގެ ކަރުނައާ އެކުވެގެންދިޔައެވެ.\n"ވަރަށް ލޯބިވޭ... ދެން ހިނިތުންވެލާ..." ސިއްރުސިއްރުން ކަންފަތްކައިރީ ޒަލަފް ބުނެލި ކަހަލައެވެ. ނަމަވެސް އޭނާއަށް ޒަލަފް އިހުސާސެއް ނުވިއެވެ. އަވަހަށް ލޯހުޅުވާލިއެވެ. ޔަލާގެ ވަށައިގެން ވަނީ ހުސްކަމެވެ. ޒަލަފްއެއް ފެންނާކަށް ނެތެވެ. ބާރަށް ޔަލާއަށް ރޮވިއްޖެއެވެ. މޫނުގައި ދެއަތްއަޅާ ދެ ފަރާތަށް ބޯހޫރާންފެށިއެވެ.


Elections commission aa dhekolhah adu ufulai, muzaaharaa kohfi\nއިލެކްޝަން ކޮމިޝަނާ ދެކޮޅަށް މުޒާހަރާ ކޮށްފި\nއިލެކްޝަން ކޮމިޝަން ކުރިމަތީ އަޑު އުފުލަނީ - އަހުމަދު ނާއިމް | އަވަސް\nމިއަހަރުގެ ރިޔާސީ އިންތިހާބު މިނިވަން އަދި އިންސާފުވެރިކަމާއެކު ބޭއްވުމަށް ގޮވާލައި ގުޅިފައިވާ އިދިކޮޅު ޕާޓީތަކުން އިލެކްޝަން ކޮމިޝަން، އީސީ ކުރިމަތީ މުޒާހަރާ ކޮށްފި އެވެ.\nއިދިކޮޅުން އީސީ ކުރިމަތީގައި މުޒާހަރާ ފަށާފައިވަނީ މިއަދު މެންދުރުފަހު 1:30 އެހާއިރެވެ. މުޒާހަރާގައި އިދިކޮޅުގެ ބައެއް އިސްވެރިންނާއި ޕާޓީތަކުގެ ބައެއް މެންބަރުން ބައިވެރިވެފައިވެއެވެ. ސުލްހަވެރިކަމާއެކު ކުރިއަށް ގެންދިޔަ މުޒާހަރާއަށް ފުލުހުން ވަނީ ހުރަސް އަޅައި މުޒާހަރާގެ ބައިވެރިން ވަނީ އެސަރަހައްދުން ދުރަށް ޖައްސާފަ އެވެ.\nމުޒާހަރާގެ ބައިވެރިން ބިސްބުރާ ހަމައަށް ދުރަސް ޖެއްސިއިރު، އެތަނުގައި ތިބެގެންވެސް ބައިވެރިން ވަނީ އަޑު އުފުލާފަ އެވެ. އެގޮތުން މުޒާހަރާގެ ބައިވެރިން ގޮވަމުން ދިޔައީ އިންސާފުވެރި އިންތިހާބެއް ބޭއްވުމަށާއި އީސީގެ ރައީސް އަހުމަދު ޝަރީފް އާދަމް އިސްތިއުފާ ދިނުމަށެވެ.\nފުލުހުން ވަނީ މުޒާހަރާގެ ބައިވެރިން ވަކި ހިސާބަކުން އެސަރަހައްދުން ފޮނުވާލައި މުޒާހަރާ އެއްކޮށް ރޫޅާލާފަ އެވެ. މުޒާހަރާ ރޫޅާލުމަށް ފުލުހުން ބާރުގެ ބޭނުން ކޮށްފަ އެއް ނުވެ އެވެ. މުޒާހަރާގައި އެއްވެސް މީހަކު ހައްޔަރުކޮށްފައެއް ނުވެ އެވެ.\nމިއަހަރުގެ ރިޔާސީ އިންތިހާބު މިނިވަން އަދި އިންސާފުވެރިކަމާއެކު ކުރިއަށް ގެންދިއުމަށް އިދިކޮޅުން އަންނަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް ގޮވަމުންނެެވެ. އެގޮތުން އިދިކޮޅު ގިނަ ފަރާތްތަކަކުން ދަނީ ސަރުކާރުން އިންތިހާބަށް ނުފޫޒު ފޯރުވައި އިންތިހާބު އޮޅުވާލަން މަސައްކަތް ކުރާކަމަށް ތުހުމަތު ކުރަމުންނެވެ. އަދި އިލެކްޝަން ކޮމިޝަންގެ މެންބަރުން އިސްތިއުފާ ދިނުމަށްފަހު، ކޮމިޝަނަށް އާ މެންބަރުން އައްޔަން ކުރުމަށްވެސް އިދިކޮޅުން ދަނީ ގޮވަމުންނެވެ.\nއެމްޑީޕީ އަދާލަތު ޕާޓީ އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަން + މޯލްޑިވްސް ޔުނައިޓެޑް އޮޕޮޒިޝަން ޖުމްހޫރީ ޕާޓީ


Meehunnah vaahaka adu ahaigen faisaa hoadhaa meeheh!\nގިނަ މީހުން ދިރިއުޅެނީ ވަރަށް ބުރަ މަސައްކަތް ކޮށްގެން ލިބޭ އާމްދަނީންނެވެ. އެމީހަކު ދަންނަ މަސައްކަތެއްގައި ރެއާ ދުވާލު އުޅެގެން ނޫނީ ބޭނުންވާ ކަންތައްތައް ކުރާވަރަކަށް ފައިސާއެއް ނުލިބެއެވެ. ތަންކޮޅެއް ލުއިކޮށް އުޅެމުން ރަނގަޅު އާމްދަނީއެއް ލިބޭނެ ނަމައޭ މިފަދަ މީހުން ބައެއް ފަހަރު ހިތަށް އަރާނެ އެވެ. ކުރާ ބުރަ މަސައްކަތާ އެކަށީގެންވާ އުޖޫރައެއް ނުލިބޭތީ އެވެ.\nޖަޕާނުގެ މި މީހާ އަކީ އެގޮތަށް މާ ބޮޑު މަސައްކަތެއް ކުރުމަކާ ނުލާ ބޮޑު އާމްދަނީއެއް ހޯދާ މީހެކެވެ. ޝޯޖީ މޮރިމޯޓޯ، 38، އަކީ އޭނާ އަމިއްލައަށް އޭނާގެ ނަފްސު ކުއްޔަށް ދީގެން ފައިސާ ހޯދާ މީހެކެވެ.\nބައެއް ފަހަރު މީހުން އޭނާއަށް ގުޅަނީ ބޯ ހަމަޖައްސާލަން ވާހަކަ ދައްކާލާނެ އެކުވެރިއަކަށް ބޭނުން ވެގެންނެވެ. އެ ވަގުތުތަކުގައި އޭނާ އެމީހުން ދައްކާ ވާހަކަތައް ކަނުލާ އަޑުއަހަ އެވެ. އެކަން ވެސް އޭނާ ކުރަނީ މަދުން ނަމަވެސް ފައިސާ ދިނީމަ އެވެ. އެގޮތުން އެއް ދުވަހަކު އޭނާ ކައިރީގައި މީހަކު ވާހަކަ ދައްކަމުން އޭނާއަކީ މިހާރު މަރާފައި ހުރި ގާތިލެއް ކަމަށް އިއުތިރާފު ވެފައި ވެސް ވެއެވެ.\nކޯޓަށް ވަރީގެ މައްސަލައެއް ފައިލް ކުރަން ދާންޖެހިގެން އެކަނި ދާން ޖެހިލުން ވެފައި ހުރި މީހަކާއެކު އެއް ދުވަހަކު މޮރިމޯޓޯ ކޯޓަށް ވެސް ދިޔަ އެވެ. ބައެއް ފަހަރަށް ކޮފީއެއް ބޯލަން އެކަނި ދާން ބޭނުން ނުވެގެން އުޅޭ މީހުންނާއެކު ކޮފީ ބޯން ވެސް ދެ އެވެ.\nމޮރިމޯޓޯ އަށް ލިބޭ ހުރިހާ މަސައްކަތެއް އޭނާ ގަބޫލެއް ނުކުރެ އެވެ. މިސާލަކަށް ގޭތެރެ ސާފުކޮށްދޭން މީހަކު އެދިއްޖެނަމަ އެކަމެއް އޭނާ ނުކުރާނެ އެވެ. އަދި އެއްޗެހި ދޮވެދީ ވެސް ނަހަދާނެ އެވެ. އަދި މީހެއްގެ އެކުވެރިއަކަށް ވާން ލިބޭ ދައުވަތު ވެސް އޭނާ ގަބޫލެއް ނުކުރެ އެވެ.\nމޮރިމޯޓޯ ގަބޫލުކުރާ ގޮތުގައި އޭނާ އަކީ އެންމެންގެ ވާހަކަ ވެސް އަޑުއަހާ އެންމެގެ ވެސް ބައިވެރިޔެކެވެ. އެއްވެސް މީހަކާ ގާތް އެކުވެރިކަމެއް އޭނާގެ ނޯންނާނެ އެވެ.\nމޮރިމޯޓޯ މި މަސައްކަތް ފެށީ 2018 ގައި އޭރު އޭނާ އަދާކުރަމުން ދިޔަ ވަޒީފާ ގެއްލުމާ ގުޅިގެންނެވެ. މި މަސައްކަތް ފެށުމުގެ ގޮތުން އޭނާ ހުޅުވީ ޓުވިޓާ އެކައުންޓެކެވެ. "ޑޫ ނަތިން ރެންޓް-އަ-މޭން" ގެ ނަމުގަ އެވެ. އެއާއެކު އޭނާގެ އެހީތެރިކަމަށް މީހުން އެދެން ފެށި އެވެ. ޓުވިޓާގައި އޭނާ ފޮލޯކުރާ މީހުންގެ އަދަދު މިހާރު ދެ ލައްކަ އަށް ވުރެ ގިނަ އެވެ. އަދި ދުވާލަކު ތިން ބުކިންގްސް އަށް ވުރެ ގިނައިން މިހާރު އޭނާއަށް ލިބެ އެވެ. އަދި މިހާތަނަށް 3،000 ވުރެ ގިނަ މީހުންނަށް އުޖޫރައަށް އެހީ ފޯރު ކޮށްދީފައި ވެއެވެ.


Gulhayakah Jehy Faarah:85 Aharuge Beybe Nafsany Biruverikamehgai!\nއެމީހާއަށް ވަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް އަނިޔާކޮށްފައިފޮޓޯ: ސީއެންއެމް\nތަޅާ އަނިޔާކޮށް ގުޅައަކަށް ޖެހީ ފާރަށް: 85 އަހަރުގެ ބޭބެ ނަފްސާނީ ބިރުވެރިކަމެއްގައި!\n22 ނޮވެންބަރ 2021 - 00:25:44\nއުމުރުން 85 އަހަރުގެ އުމުރުން ދުވަސްވެފައިވާ އަހުމަދު ފުޅު އަކީ ހިޔާ ފްލެޓަށް އަލަށް ބަދަލުވި އާއިލާތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ މީހެކެވެ. މިމަހުގެ 15 ވަނަ ދުވަހު އެޕާޓުމެންޓުން ނިކުމެގެން ލިފްޓާއި ދިމާލަށް ހިނގާފައިދިޔައީ އާދައިގެ މަތިން ހިތްހަމަ ޖައްސާލަން ބޭރަށް ނިކުމެލުމަށެވެ. ނަަމަވެސް އެދުވަހަށްފަހު ޖިސްމާނީ ގޮތުން އެތަކެއް އަނިޔާތަކެއް ލިބި ނަފްސާނީ ގޮތުން މިއަދު އަހުމަދު ފުޅު ހުރީ ބިރުވެރިކަމެއްގެ ތެރޭގައެވެ.\nއެ ހާދިސާގެ ފަހުން ބޭބެ އާއި ދިމާވި އެ ސަރަހައްދުގައި ދިރިއުޅޭ މީހަކު "ސީއެންއެމް" އަށް ކިޔައިދިން ގޮތުގައި އެ ބޭބެ ލިފުޓަށް އަރަން ދަނިކޮށް ފަހަތުން ފިރިހެން ކުއްޖަކު އަންނަން ފެށި ކަމަށާއި ދުރުންވެސް އެހެން ބަޔަކު އަންނަން ފެށިކަމަށް އެބޭބެ ބުނެއެވެ.\nފަހަތުން އައިސް އެ ފިރިހެން ކުއްޖާ މަޑުކޮށްލީ މުހައްމަދުފުޅު ކައިރީއެވެ. މަޑުކުރުމުން މުހައްމަދުފުޅު އޭނާ ކައިރީ އެހީ އެއީ ކޮން ރަށެއްގެ ކުއްޖެއް ހެއްޔެވެ؟ އޭނާ ބުނިކަމަށްވަނީ މިއީ ލާމު އަތޮޅު މީހެކޭއެވެ. އެހެން ބުނުމުން ބޭބެ ފަހަތަށް އެބުރި ހިނގައިގަންތަނާ ފުއްމައިގެން އައިސް މުހައްމަދުފުޅުގެ ގައިމައްޗަށް އަރާ ގަމީސް ވީދާލިއެވެ. އޭރު އެބަޔަކު އެބޭބެގެ ވޮލެޓު ނަގައިގެން ފޭރިވެސް ގަނެފިއެވެ. އެއަށްފަހު ގުޅައަކަށް ފަރާ ދިމާލަށް ކޮއްޕާލުމަށްފަހު އެމީހުން ވޮލެޓު ހިފައިގެން ފިލީއެވެ. ކޮއްޕާލުމުން އެވަގުތު ބޭބެ ގޮސް ޖެހުނީ އެ ތަނުގައި ހުރި ފާރެއްގެ ދާރުގައެވެ.\nކޮށްޕާލުމުން ގޮސް ދާރުގައި ޖެހުނު އަތުގެ ބޮޑު ބައެއް ވަނީ ނޫފައިގަނެ ލޭ އަރާފައެވެ. ދާރުގައި ޖެހި ކަފައިގެން ގޮސްފައިވާ ގޮތަށް ހުރި ތަންތަން އަތުގައި ހުއްޓެވެ. އެކަން ފުލުހުންނަށް ރިޕޯޓު ކުރީ އެވޭނުގައި ހުއްޓާ ބޭބެ އާއި ދިމާވި އާއްމުންގެ ބަޔެކެވެ. އޭގެފަހުން މިއަދަށް އަށް ދުވަސް ވީއެވެ.\nފުލުހުން އެކަން ތަހުގީގުކުރާނެ ކަަަމަށް ބުނިނަމަވެސް އަދިވެސް މިކަމުގައި މީހަކު ހައްޔަރެއް ނުކުރެއެވެ. ނުވިތާކަށް ބޭބެއަށް ލިބިފައިވާ އަނިޔާތަކަށް ފަރުވާއެއް ދިނުމަށްވެސް އެވަގުތު ފުލުހުން އޭނާ ގެންގޮސްފައެެއް ނުވެއެވެ. އަށް ދުވަސް ވީއިރު އެއަނިޔާތައް އަދިވެސް ހުރީ އެގޮތަށެވެ. ނޫފައިގަނެފައިވާ އަތުން ލޭގަނޑުވެ، ދުވަސްވީ މީހާގެ އަތުގެ މަސްގަނޑުން އެ ޒަހަމު މިހާރު ކުރިއަށްވުރެ ބޮޑެވެ.\n"އަންހަނަކަށް އިންސާފެއް ނެތް"\nއަހުމަދު ފުޅުގެ މިވާހަކަތައް ކިޔައިދިން މީހާ ބުނާގޮތުން އެވާހަކަތައް ދެއްކިއިރު އޭނާ ހުރީ ފެންކަޅިވެފައެވެ. ވަކި ހިސާބަކަށްދިޔައިރު، ބާރަށް ރޯން ފެށިއެވެ. ރޮމުން ބުނި އެއްޗަކީ "އަންހަންނަކަށް އިންސާފެއް ނެތޭ" އެވެ. އޭނާ ބުނީ ފުޅު ހުރީ ނަފްސާނީ ގޮތުންވެސް ވަރަށް ބޮޑު ބިރުވެރިކަމެއްގެ ތެރޭގައި ކަމަށެވެ.\nއެ ސަރަހައްދުން ވާހަކަދެއްކި މީހާ ބުނާގޮތުގައި ފޭސް1 އަށްވަނަ ބަސް ސްޓޮޕް ކައިރީ އެތަނަށް ވަންނަ ބައިގައި ހުންނަ ބޫތު ކައިރީވެސް ކުށްކުރާ މީހުން ދަނީ ނިދަމުން ކަމަށެވެ. އެއީ ބިރުވެރިކަމެއް ކަން ފާހަގަ ކުރަމުން އޭނާ ބުނީ ފޭސް ދޭއްގެ ތިރީގައި ހުންނަ ހުސް ގޮޅިތަކުގައިވެސް މަސްތުވާތަކެތި ބޭނުންކުރާ މީހުންނާއި، ފޭރެން އެމީހުން ގޭންގު ހަަދައިގެން ތިބޭ ކަމަށެވެ.\nފުލުހުން ފޯނަށް ޖަވާބު ނުދޭތީ މިކަމާއި ގުޅޭގޮތުން ފުލުހުންގެ ބަހެއް އަދި ނުލިބެއެވެ.


Monicon: Gangthah fundeyne! abuse kohfinama nizaam fundeyne!\nމޮނިކޮން: ގޭންގްތައް ފުނޑޭނެ! އެބިއުޒް ކުރާނަމަ ނިޒާމް ފުނޑޭނެ!\nކޮންޓްރޯލް ބާރުތަކެއް ހޯމް މިނިސްޓަރަށް\nނަތީޖާއާ ހަމައަށްދާން ދޮޅު އަހަރު ނަގާނެ\nއާންމުންނަށް ވަރަށް ގިނަ ކަންކަން ސާފުވާންޖެހޭ\nނުރައްކާތެރި ކުށްވެރިންތަކެއް ރާއްޖޭގައި ގޭންގްގެ ގޮތު، ހަރަކާތްތެރިވާން ފެށި ހިސާބެއް ވެސް އޮނާނެތާ އެވެ! އެހެން ބަލާއިރު ވަކި ދުވަސްވަރެއްގައޭ ސީދާ ބުނަން ދައްޗަސް 2003 ވަނަ އަހަރު މާފުށީ ޖަލުގައި އީވާން ނަސީމް މަރާލި ހާދިސާއަށްފަހު 2004 ވަނަ އަހަރު ތެރޭގައި އައި ޑިމޮކްރެޓިކް ވެށީގެ ތެރޭ ހައިޕްރޮފައިލް ކުށްވެރިންތައް ވަރަށް ބޮޑަށް ދޫކޮށްލެވުނެވެ. ދޫކޮށްލެވުނީ އޭރުގެ ސަރުކާރަށް އެނޫން ގޮތެއް އޭރު ނެތިގެނެވެ. އޭގެ ކުރިޔަށް ދިޔަ ދުވަސްތަކުގައި ގޭންގްތައް އޮތް ނަމަވެސް ކުށްވެރިންނަށް އީދެއް އައިސް އެމީހުންގެ ބާރު ގަދަވެ ލޯ އެންފޯސްމެންޓްފެ ބާރު ކުޑަވެގެން ލޯމައްޗަށް ފެންނަ ހިސާބުގައި އޯގަނައިޒް ގޭންގް އެކްޓިވިޓީތަސްތައް ފެށި ދެމި އޮންނަ ގޮތްވީ އެހިސާބުގަ އެވެ.\nމަސްތުވާތަކެތި ބޭނުކޮށް ވިޔަފާރި ކުރާ، އަދި މީހުނަށް ހަމަލާ ދިނުމާއި މީހުން މެރުން ފަދަ ޖިނާއީ ބޮޑެތި ކުށަށް އަރައިގަންނަ ނުރައްކާތެރި ގޭންގްތަކަށް މި ހަފުތާގައި މިޒަމާނުގެ ޓެކްނޮލޮޖީގެ އެހީގައ ގާނޫނުގެ ތެރެއިން ވަރުގަދަ ހަމާއެއް ދިން އިރު ރާއްޖޭގައި މަސްތުވާތަކެތި ބޭނުން ކުރާ 10،000 އަށްވުރެ ގިނަ މީހުން އެބަތިއްބެވެ.\nއޭގެ ތެރެއިން 5000 އަށްވުރެ ގިނަ މީހުންނަކީ ރާއްޖޭގައި އޮޕަރޭޓް ކުރާ ގޭންގްތަކުގެ މެންބަރުންނެވެ. އަދި އެ 5000 މީހުންގެ ތެރެއިން ފަންސާހަކަށް މީހުންނަކީ ގޭންގް ލީޑަރުންނެވެ. މާލޭގައި އެކަނި 30 ގޭންގް އޮޕަރޭޓް ކުރާއިރު އޭގެ ތެރެއިން 13 ގޭންގަކީ ނުރައްކާތެރިކަން އިންތިހާ ދަރަޖައަށް ގޮސްފައިވާ ގޭންގްތަކެވެ. އެހެން ކަމުން އެމީހުންނަށް ހަމަލާ ދިނުން މިހާތަނަށް ވެސް ބެލިފައި އޮތީ ކެރިކުޅަދާނަވެގެން ނުވާވަރުގެ ކަމެއްގެ ގޮތުގަ އެވެ.\nސަބަބަކީ މީގެ ކުރިން "ރެޕިޑް އެސެސްމެންޓް އޮފް ގޭންގް އިން މާލެ" މި ނަމުގައި ހެދި ދިރާސާއިން ދައްކާ ގޮތުން މާލޭގައި ވަޔަލަންޓްކޮށް ހަރަކާތްތެރިވާ 30 ގޭންގް އޮވެ އެވެ. އެއިން ކޮންމެ ގޭންގެއްގައި 50 އާއި 400 ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް ޒުވާނުން އުޅެ އެވެ. އެ ގޭންގްތަކަށް ސިޔާސީ ޕާޓީ ތަކާއި ވިޔަފާރިވެރިން ބޮޑެތި އަދަދުތަކުން ފައިސާގެ ހަރަދު ކުރެ އެވެ.\nއިންތިހާބުތަކާ ގުޅިގެން ނެރުނު ބައެއް ރިޕޯޓްތަކަށް ބަލާއިރު ވެސް ޕާޓީތަކާއި ގޭންގްތަކާ ގުޅުންހުރިކަން ފާހަގަކޮށްފައިވާ ރިޕޯޓްތައް ހުއްޓެވެ. ބައެއް މީހުން ބުނާ ގޮތުގައި ހަގީގަތުގައި އިންތިހާބުތައް ނިމުމުން ޕާޓީތަކާއި ސިޔާސީ ވެރިންނާ ގޭންގުތަކާ އޮންނަ ގުޅުން ކުޑަވެ އެވެ. އެ ގުޅުން އަލުން ބަދަހިވަނީ ގޭންގްތަކަށް މަސްތުވާތަކެތި ލިބުން މަދުވުމާއި ސިޔާސީ ބައެއް ފަރާތްތައް ހާސިލު ކުރަން ބޭނުންވާ ބައެއް ކަންކަން ހާސިލު ކުރަން ބޭނުންވުމުންނެވެ.\nމިހާތަނަށް ފެންނަ ހަގީގަތްތަކަށް ބަލާއިރު ގޭންތައް އަބަދަށް ސަވައިވަލް ހޯދައިގެން ތިބެން ބޭނުންކުރާ ވިޔަފާރިއެއް އޮވެއެވެ. އެއީ މަސްތުވާއެއްޗެހި ރާއްޖެއަށް އެތެރެކޮށް ވިއްކައި ބާރުގަދަކޮށްގެނެވެ. ސިޔާސީ އަދި ނުފޫޒު ގަަދަ މީހުންގެ ކޮންޓްރެކްޓްތަކަށް އެމީހުން ބޭނުންވާ ކަންކަން ކޮށްލުމާއި މީހުންނަށް ބިރު ދައްކައި ދިނުމާއި އިންޒާރު ދީ ޓެރަރައިޒް ކުރުމާއި ވަޅި ހަރައި ދިނުމާއި މީހުން މަަރައި ދިނުމަކީ ގޭންގުތަކުގެ އަރިމަތީ ކޮންޓްރެކްޓަތެކެކެވެ.\nރާއްޖޭގެ ގޭންގްތަކުގެ ޒާތަކީ ގޭންގް އެކްޓިވޭޓްކޮށް އޮންނަ ނަމަ އަރިމަތީ ކޮންޓްރެކްޓްތައް ނުފޫޒު ގަދަ ފަރާތަކުން އަބަދުވެސް ގޭންގަތަކަށް ލިބި ލިބި އޮތުމެވެ. އެކަމަކު މައިގަނޑު މަސައްކަތަކީ ޑްރަގު ލޯޑްކޮށް ވިއްކުމެވެ. ޑްރަގް ވިއްކުން 2004 ގެ ކުރިން ވެސް އޮވެއެވެ. އެކަމަކު ލާޖް ސްކޭލްގައި އޯގަނައިޒް ކޮށް މިކަން އައީ އޮތީ 2004 ގެ ތެރެއިން ފެށިގެންނެވެ.\nރާއްޖޭގައި އޮޕަރޭޓް ކުރާ ގޭންގުތަކަކީ ދުނިޔޭގެ އެހެން ގައުމުތަކުގެ ގޭންގްތަކާ އެއްފަދަ ނުރައްކާތެރި ގޭންގްތަކެއްގެ ގޮތުގައި ބެލެވިދާނެ އެވެ. ގޭންތަކާ ދެކޮޅު "ފައިޓަރެއް" ގެ ގޮތުގައި މިހާތަނަށް ފެނި ވަޑައިގެންނެވި މިހާރުގެ ހޯމް މިިސްޓަރު އުމަރު އަވަސް އަށް ދެއްވި އިންޓަވިއުއެއްގައި ރޭ ވިދާޅުވީ ރާއްޖޭގެ ގޭންގްތަކުގެ ނުރައްކާތެރިކަން ދަތުރުކޮށްފައި ވަނީ ފައިސާ ދޭ މީހާ ބޭނުންވާ މީހާ މަރާލައިދޭ ހިސާބަށެވެ. މިއީ އެހެން ގައުމުތަކުގައި ވެސް ގޭންގެއް ނުރައްކާވެގެން ދާނެ ހިސާބެވެ.\n"ރާއްޖޭގެ ގޭންގްތައް ވަރަށް ވަރަށް ނުރައްކާތެރި އިނގޭތޯ! ފައިސާ ދިނުމާއެކު އެ ފައިސާ ދޭ މީހާ ބުނާ މިހާ މަރާލާއިދޭނެ! މިއިން އެނގޭ މި މީހުންގެ ނުރައްކާތެރިކަން ހުރި މިންވަރު. މީހުންނަށް ބިރު ދެއްކުން ހެކިންނަށް ބިރު ދެއްކުން ޖުޑިޝަލް ސިސްޓަމަށް ބިރު ދެއްކުން ފަދަ ހައިރާންވާވަރުގެ ބައިވަރު ކަންކަން ... ކޮންމެ ފަދަ ކަމެއް ވެސް މިރާއްޖޭގައި މިހާރު އޮޕަރޭޓްވާ ގޭންގްތަކުން ކޮށްފާނެ،" އުމަރު ވިދާޅުވި އެވެ.\nމިހާ ނުރައްކާތެރިކޮށް އޮތް ގޭންގްތަކާ ސަރުކާރުން މީގެ ކުރިން ވެސް އެތައް ފަހަރަކު ކުރިމަތިލައި ގޭންގްތައް ސައިޒްކޮށް ގިއްގަޅުވައިލަން އުޅެފި އެވެ. ސީދާ އެކަމަށް ހާއްސަ ގޭންތަކާބެހޭ ގާނޫނުގެ ބަރާއި އެނޫން ވެސް ފޯސްތައް ހިފައިގެން ނުކުމެ އެވެ. މިހާތަނަށް ނާކާމިޔާބު ވިނަމަވެސް މިފަަހަރު "މޮނިކޮން"ގެ ގޮތުގައި ދިން ހަމަލާއަކީ ގޭންގްތަކާ ދެކޮޅަށް، ވަކިން ހާއްސަކޮށް ކްރިމިނަލް މާސްޓަރުންނާ ދެކޮޅަށް މިހާރު ދުނިޔޭގައި އެންމެ ކާމިޔާބު ކަމަށް ފެންނަ އެންމެ ފަހުގެ ހަމަލާ އެވެ. ހަގީގަތުގައި މިއީ ގޭންގްތަކަށް ކެތްކުރެވޭރުގެ ހަމަލާއެއް ނޫނެވެ.\nގޭންގްތަކަށް ދިން މި ހަމަލާ ފުރަަތަމަ ރެޑީ ކުރީ ގޭންގުތަކާބެހޭ ގާނޫނުގެ ފަހަތަށް އަނަށް ގަވައިދެއްގެ ގޮތު 2013 ވަނަ އަހަރު އެވެ. އޭރު ފުރަތަމަ މަސައްކަތް ކުރީ ހޯމް މިނިސްޓަރަށް ލިބިވަޑައިގަންނަވާ ބާރާއެކު އެ ގަވައިދު ގެންނާށެވެ.\n"ގަވައިދު ތައްޔާރުކޮށް ސްޓޭކް ހޯލްޑަރުންނާ ބައްދަލު ކުރުމުން ޖުޑީޝަލް ސިސްޓަމްގެ ތެރެއިން، ކޯޓުން ބުނީ ގާނޫނެއް ނެތި ތިވަރުގެ ފޯސްއަކަށް ބާރުވެރިކަން ދޭން ޖެހިލުންވެއޭ! އޭރުގައި އެފަރާތްތަކަށް މި ޓެގް ގެންގޮސް ދައްކާ ޓެސްޓްކޮށް ހެދިން. އެހެން ނަމަވެސް އެގޮތަށް ކުރިޔަށް ނުދެވުމުން ދެން މަސައްކަތް ކުރީ ގާނޫނަކަށް ދާން،" މިނިސްޓަރު އުމަރު ވިދާޅުވި އެވެ.\nފާސްކޮށް މިހާރު އަމަލު ކުރާ ޓެރަރިޒަމް ގާނޫނުގެ ތެރެއަށް ބާބެއްގެ ގޮތުގައި ވަދެފައި "މޮނިކޮން އޯޑާ" ގެ ބަޔަކީ ފުރަަތަމަ ވަކި ގާނޫނެއްގެ ގޮތުގައި ޑްރާފްޓްވެގެން އައި އެއްޗެކެވެ. އެ ބައި ޑްރާފްޓް ކުރެއްވީ މިހާރުގެ ހޯމް މިނިސްޓަރު އުމަރު ނަސީރެވެ.\n"އަޅުގަނޑު އެ ޑްރާފޓާއެކު ސްޓޭކް ހޯލްޑަރުންނާ ހަމައަށް ގޮސް މަޝްވަރާ ކުރުމަށްފަހު ބަންޑާރަ ނައިބާ ހަމައަށް ދިއުމުން އެމަނިކުފާނު ބޭނުންފުޅުވީ ބާބެއްގެ ގޮތުގައި ޓެރަރިޒަމް ގާނޫނުގެ ތެރެއަށް ވައްދަން. އަޅުގަނޑު ބޭނުންވީ ވަކި ގާނޫނެއް އޮންނަން. އެއީ ބްރޯޑްކޮށް އެޕްލައި ކޮށްލަން ފަސޭހަވާނެތީ، އެހެން ނަމަވެސް އޭޖީގެ ލަަފަޔާ އެއްގޮތަށް ޓެރަރިޒަމް ގާނޫނުގައި ހމަނައި މަޝްރާތައްކޮށް ޕާލިމެންޓްރީ ގްރޫޕްތަކަށް އޭގެ ބްރީފިންދީ ހެދީ އޭގެ ތެރޭގައި އެޗްއާރްސީއެމް ވެސް ހިމެނޭ އެހިސާބުން މި ފާސްވެގެން އައީ،"\nގާނޫނު ފާސް ވުމަށްފަހު ރަސްމީކޮށް ގޭންގް ކުރިމިނަލުންނަށް އަމާޒުވާ ގޮތަށް މޮނިކޮން އޯޑާއެއް ނެރެން އަމުރުކޮށް އެ އަމުރާއެކު މިހާރު ވަނީ 11 މީހެއްގެ ފައިގައި ޓެގް އަޅުވާފަ އެވެ. އެ އަމުރު ހޯދީ އަޖުމަ ބަލައިލުމުގެ ގޮތުން ޓެގް ޓެސްޓް ކުރަން މީހެއްގެ މައްޗަށް ޓްރަޔަލް މޮނިކޮން އޯޑާއެއް ހިންގައިގެނެވެ.\nއުމަރު ވިދާޅުވި ގޮތުގައި އެގޮތަށް ޕްރެކްޓިސް ކުރީ ޒަމާނީ އެ ނިޒާމް ޖުޑީޝަލް ސިސްޓަމްތެރޭގައި ވޯކް ކުރާ ވަރު ބަލައިލުމަށާއި ޓެގް އެކިއެރޭސީ ބަލަންވެގެނެވެ. އޭގެ ނަތީޖާއަށް ފަހު ވެސް މިހާތަނަށް ގޭންގްތަކަށް ހަމަލާ ނުދީ ގޭންގް އެކްޓިވިޓީސްތައް ބަނޑުދަމާލާފައި އޮތުމުންނެވެ.\n"އަޅުގަނޑު މަޑުކޮށްލައިގެން ހުރީ މަންޒަރު ބަލައިލަން ސަބަބަކީ ގޭންގް އެކްޓިވީސްތައް އޮތީ މަޑު ޖެހިފައި. ކްރިމިނަލްޓީ ވެސް އޮތީ ދަށްކޮށް އެހެންވީމާ ރަނގަޅު ވަގުތާ ދިމާވަންދެން މަޑުކޮށްލައގެން ހުރީ ހުއްޓާ ގޭން އެކްޓީވޭޓްވެލީމާ މި ހިންގާލީ މިއީ ދޮޅު އަަރު ކުރިން ފެށިގެން ގޭންގްތަކް ސްޓްރަކްޗާއަށް ދޭނެ ކަމަށް އަޅުގަނޑު ދެންނެވި ހަމަލަ، މި ހަމަލާއިން ސަލާމަތް ވެގެން ނުއެއް ދެވޭނެ. ކުއްލިއަކަށް މި ހަމަލާ ދިނީމާ މީހުން ހައިރާންވާނެ، އެކަމަކު މިކަމާ އުޅޭތާ ދޮޅު އަހަރުވީ،" އުމަރު ވިދާޅުވި އެވެ.\nމޮނިކޮން އޯޑާއިން ޓެގް އަޅުވައި މޮނިޓާ ކުރުމަކީ މިހާރު ދުނިޔޭގައި ވަރަށް އިފެެޓިވް ޓޫލެއްގެ ގޮތުގައި ބަލައިގެންފައިވާ ލޯއެންފޯސްމެންޓް ޓޫލެކެވެ. އެހެން ނަމަވެސް މިއީ ބާރުގެ ބޭނުން ކުރެވޭ ގޮތަކުން ވަރަށް ނުރައްކާތެރި ހާލަތަކަށް ރާއްޖެ ގެންގޮސްދީފާނެ ވެސް ޓޫލެކެވެ.\nހަގީގަތުގައި މި ޓޫލްގެ އިފެކްޓިވްކަން ރަނގަޅަށް ވަޒަންކޮށްލަން ރާއްޖެއަށް އަދި އަހަރެއްހާ ދުވަސް ބޭނުންވާނެ އެވެ. މި ޓޫލް ސެޓްކޮށްފައި އިންނަ ގޮތުންނާއި އެ މަރުހަލާގައި ޓޫލް ބޭނުންކޮށްލާ ގޮތަކުން ރާއްޖޭގެ ހާލަތު އެހެން ގޮތަކަށް ފުރޮޅިގެން ދިއުމަކީ ވެދާނެ އަދި އެހެން ވެއްޖެ ނަމަ އިއާދަ ނުކުރެވޭވަރުގެ ގެއްލުން ރާއްޖޭގެ ސިސްޓަމަށް ލިބިގެން ދާނެ ކަމަކަށްވާނެ އެވެ.\nމިނިސްޓަރު އުމަރު ދެކެވަޑައިގަންނަވާ ގޮތުގައި ވެސް މޮނިކޮން އޯޑާގެ އިފެކްޓްވްނެސް ދެނެގަތުމަށް ދޮޅު އަހަރެއް ނަގާފާނެ އެވެ. އެއީ ރާއްޖެއަށް މިކަން އާ ކަމުންނާއި ކަމުގެ ބާވަތުން ޖުޑީޝަލް ސިސްޓަމާއި ލޯޔަރުން މިއަށް އަހުލުވެރިވުމަށް ވެސް ވަގުތު ނަގައި މާނަ ކުރުންތައް ވެސް އޮންނާނެތީ އެވެ.\n"އަދި މީގެ ތެރޭގައި ހުރެދާނެ ބައެއް ދިމަ ދިމާއިން ކުޑަކުޑަކޮށް ބާރުކޮށްލަންޖެހޭ ނަޓްތައް ވެސް އެހެންވީމާ ޖުޑީޝަލް ސިސްޓަމްތެރޭގައި މޮނިކޮން އޯޑަރުތައް ދަތުރުކޮށް ގާނޫނީ ވަކީލުން އެއަށް ރަށްދުދީ މަތީ ކޯޓްތަކަށް ގެންގޮސް މީގެ މާނަ ކުރުންތަަކާ ކަންކަން އައިސް މި ހުރިހާ މަރުހަލާއަކާއެކު އަހަރެއް ދޮޅު އަހަރެއްހާ ދުވަސްވެލީމާ އެނގޭނެ ބާރުކޮށްލަން ޖެހޭ ނަޓްތަކަކީ ކޮބައިކަން،" އުމަރު ވިދާޅުވި އެވެ.\nއެހެން ގައުމުތަކަކޭ އެއްގޮތަށް ރާއްޖޭގެ ބައެއް ގޭންގުތަކުން ވެސް ފައިސާ ހަރަދުކޮށްގެން ގާނޫނީ ވަކީލުން ގެންގުޅެ އެވެ. އެހެން ގައުމުތަކުގައި ވެސް ކަން ހިނގާ ގޮތަށް ގޭންގްތަކުން މީހުން ރެކްރޫޓުްކޮށް ބޭރަށް ފޮނުވައި ގާނޫނު ކިޔަވައިދީގެން ގެންގުޅޭ ވަކީލުން ވެސް އުޅެ އެވެ. އެހެން ކަމުން މޮނިކޮން ހިމެނޭ އާ ގާނޫނު ދިރާސާ ކުރުމަށް ގޭންގްތަކާއި އެމީހުންނާ ގުޅިފައިވާ ޑިފެންސް ލޯޔަރުން ވެސް މަސައްކަތްތައް ކުރާނެ އެވެ.\nމިހާރު އަދި މިހިސާބުގައި ކްރިމިނަލް ޑިފެންސް ލޯޔަރުން ތިބޭނީ މި ގާނޫނަށް ވެސް އަދި މުޅިން އަހަލުވެރި ނުވެ ގާތްގަނޑަކަށް "ވާނުވާ" ގައެވެ. އެކަމަކު އެމީހުން މި ރަނގަޅަށް ދިރާސާކޮށް މޮނިކޮންގެ ތެރެއިން އެމީހުންނަށް ދެމިގަނެވޭނެ ގޮތަށް ހުރީ ކޮންކޮން ތަންތަންކޮޅެއްތޯ ބަލަމުންދާނެ އެވެ. މޮނިކޮންގެ ފައިދާ ވެސް އަދި ގެއްލުން ވެސް ފެނިގެންދާނީ ޑިފެންސް ލޯޔަރުން ވެސް ކުރާ މަސައްކަތްތަކުގެ ވެސް ތެރެއިންނެވެ. ސިސްޓަމް އަބަދުވެސް އަލަށް ބިލްޑްވާނީ ޑިފެންސް ލޯޔަރުންގެ ނެރޭ ތަފާތު އާގިއުމެންޓާއި ފަނޑިޔާރުންގެ ތެރެއިން ތަފާތުވާ ރައުޔުގެ ތެރެއިން އަޅާފައި ގޮހެވެ.\nމޮނިކޮން، ގޭންގްތައް ފުނޑުފުނޑު ކޮށްލަނީ ކިހިނެއް؟\nގޭންގުތައް ދެމި އޮންނަހާ ހިނދަކު އެމީހުންގެ ބޭނުން ވިޔަފާރިވެރިން ވެސް ސިޔާސީ ފަރާތްތައް ވެސް ހިފާނެ އެވެ. އަދި ނުފޫޒުގަދަ ފަރާތްތަކުން ވެސް އެމީހުންގެ އެކްޓިވޭޓްކޮށް ބޭނުން ކުރަމުންދާނެ އެވެ. އެކްޓިވޭޓް ކުރަން މަސައްކަތް ވެސް ކުރާނެ އެވެ. ސަބަބަކީ އަބަދުވެސް "ބޭޑް އެލެމެންޓްސް" ތަކުން ގޭންތަކުގެ ބޭނުން ހިފުމަކީ ތޮބީއަތަކަށްވާތީ އެވެ. އެއީ ރާއްޖޭގައި އެކަނިވާ ކަމެއް ނޫނެވެ.\n"ސިޔާސީ މީހުންގެ ތެރޭގައި ވެސް އެހެން ދިމަ ދިމާއިން ވެސް އެކަން އެގޮތަށް ހިނގާނެ ގޭންގްތަކުގެ ލީޑަރުން ޕާލަމެންޓް މެންބަރުންނަށާއި ޖުޑިޝަރީއަށާއި ނުފޫޒުގަދަ ސިޔާސީ މީހުންނަށް އެޕްރޯޗް ވެސް ކުރާނެ އެވެނި މިވެނި ކަންކަން ކޮށްލައި ދެވިދާނެ ކަމަށް ބުނެ، އެކަމަކު އެއީ ގޭންގްތައް އެކްޓިވޭޓްކޮށް އޮތިއްޔާ،" މިނިސްޓަރު އުމަރު ވިދާޅުވި އެވެ. "އެކަމަކު ގޭންގްތައް ލޮކް ކޮށްލާނެ ބާރެއް އެމީހުންނާ ދިމާއަށް ދަންޏާ ގޭންގްތައް އެގްޒިސްޓެއް ނުވާނެ. އެހިސާބުން ގޭންގު ފުނޑުފުނޑުވެ ލީޑަރުން ޖަލަށް ވަންނަންޖެހޭނެ ގޭންގު ލީޑަރުން ޖަލަށް ވަންނަ ހިސާބުން ސިޔާސީ މީހުނާއި ވިޔަފާރިވެރިންނާއި އެނޫން ވެސް ނުފޫޒު ގަދަ މީހުންނަށް ގޭންގުތައް ބޭނުން ކުރުން ބަންދުވާނެ. އަދި މި މޮނިކޮން އޯޑަރުގެ ސަބަބުން މާލޭގެ ގޭންގްތަކުގެ މައި މޫތައް ލުހިގެން އަންނާނެ،"\nސުވާލު އޮންނަނީ މީގެ ކުރިން ވެސް ގޭންގުތައް ހުއްޓުވާލުމަށް ތަފާތު ކަންކަން ކޮށް، ވަކި ހިސާބަކުން އެކަން ހުއްޓިގެންދާ ގޮތަށް މިކަން ވެސް ވެގެން ހިނގައިދާނެތީ އެވެ. މިސާލަކަށް ހޯމް މިނިސްޓަރު އުމަރު ނަސީރު އެޅުއްވި ވަރުގަދަ ފިޔަވަޅެއްގެ ގޮތުގައި ގޭންގުތަކާއި ގޭންގުތަކުގެ މީހުން ޖަމާވާ ހަޓްތަކާއި ޖޯލިފަތިތަކާއި ތަންތަން ރޫޅަން ފެށި އެވެ. އަނދިރިތަންތަން ދިއްލަން ފެށި އެވެ. ނަމަވެސް ކުއްލިއަކަށް ހުއްޓިގެން ދިޔައީ އެވެ.\n"އެފަހަރު ދިމާވި ގޮތް ދިމާވާނެ ކަމަކަށް ނުބެލެވޭ، އަދި އެއާ މިއާ ވަރުން އަޅުވަން ވެސް މިއީ ވަރަށް އާލީ ސްޓޭޖެއް އެހެންވީމާ އަޅުގަނޑު މި ދަންނަވަނީ މީގެ އިފެކްޓިވްނެސް ދެނެގަންނަން އެނގޭނީ އަހަރެއްހާ ދުވަސްވެލީމައޭ. ގޭންތައް އުފުރާލަން ހިފީމާ މޫތައް ހުންނަ ހިސާބު އިނގޭނީ ތަންކޮޅެއް ފަހުން. އެހެންވީމާ މިއަށް ރިއެކްޓް ކުރާ ގޮތް ބަލައިލާ ދެނެގަންނަން ދުވަސްކޮޅެއް ނަގާނެ،" އުމަރު ވިދާޅުވި އެވެ.\nމޮނިކޮން އޯޑަރާއެކު އަޅުވާ ޓެގް\nކްރިމިނަލް ސާކަލްގައި އިލެކްޓްރޯނިކް ޓެގަކީ ހަމައެކަނި މޮނިކޮން އަށް އެޕްލައި ކުރެވޭ އެއްޗެއް ނޫނެވެ. އެއީ ހަމައެކަނި ގޭންގެ މީހުންނަށް ހާއްސަ އެއްޗެއް ވެސް ނޫނެވެ. މިއީ އާންމުންނަށް ސާފުވާންޖެހޭ ޕޮއިންޓެކެވެ. މިހާރު ވެސް ރާއްޖޭގައި ބައެއް ދުވަސްވީ މީހުން ގައިގައި ވެސް ޓެގް އަޅުވައި އެބަތިއްބެވެ. އެކަމަކު އެއީއަކީ މޮނިކޮން ދަށުން އަޅުވާ ޓެގެއް ނޫނެވެ. ތަފާތަކީ އެއީ އެވެ.\nމޮނިކޮންގެ ދަށުން ކްރިމިނަލުންގެ ފައިގައ ޓެގް އެޅުވުމަކީ ރާއްޖޭގެ ކްރިމިނަލް ސާކަލް ތެރެއަށް އަލަށް ވަދެން އައި އެއްޗެެކެވެ. މިހާރު މި އައި ބަދަލުން ކްރިމިނަލުން މޮނިޓާކޮށް އެމީހުން ކޮންޓްރޯލް ކުރުމުގެ ކާފިއު ހިންގުމުގައިވެސް ޓެގް އެޅުވުން ބޭނުން ކުރަނީ އެވެ. އެގޮތުން މޮނިކޮން އޯޑާގެ ދަށުން އެ ޓެގް އަޅުވަން ފެށީއެވެ. މި ޓެގްގައި އިލެކްޓްރޯނިކް ކޮންޓްރޯލްތަކެއްގެ އިތުރުން އެންފޯސްމެންޓް ކޮންޓްރޯލްތަކެއް ހޯމް މިނިސްޓަށް ލިިބި ވަޑައިގަންނަވަނީ އެވެ. މިއީ ވަރަށް ބޮޑަށް ސާފުވާންޖޭ ކަމެކެވެ. މި އޮޅޭ ގޮތް ވަންޏާ ނުބައި ގޮތަކަށް މާނަ ކުރެވޭނެ އެވެ. ނުބައިކޮށް މާނަ ކުރެވުނީމަ ސިސްޓަމާ ދިމާއަށް ތުހުމަތުގެ އިނގިލި ދާނެ އެވެ.\nޓެގް އަޅުވައިގެން ކުރަނީ ކޮން ކަމެއް؟\nގޭންގް ލީޑަރުގެ ފައިގައި ޓެގް އަޅުވައިގެން ކުރާ ކަމަކީ އެމީހާ މޮނިޓާ ކުރުމާއެކު ކޮންޓްރޯލެއްގެ ތެރެއަށް ގެންގޮސް ނޭޗާ އޭނާގެ ބަދަލު ކޮށްލަނީ އެވެ. "މޮނިކޮން" މި ލަފުޒު އަންނަނީ އެހެންވެގެނެވެ. މޮނިޓާ ކުރުމަކީ އެމީހާގެ ހަރަކާތްތަކަށް ފާރަވެރި ބަލަމުން ދިއުމެވެ. އޭނާ ހުރީ ގޭގައިތޯ ގެއިން ބޭރުގައިތޯ ކޮން ކަމެއްތޯ ކުރަނީ އާއި ވަޒީފާއަށް ނުކުމޭތޯ އާއި އެފަދަ ހުރިހާ ކަމެކެވެ.\nދެން ހިމެނެނީ ކޮންޓްރޯލް ކުރުމެވެ. ކޮންޓްރޯލްތަކުގެ ބާރުވެރިޔަކީ އެވަގުތަކު ހުންނަ ހޯމް މިނިސްޓަރެވެ. އެ ބާރުތައް އޮންނަނީ މިނިސްޓަރު ކަނޑައަޅާ އުސޫލެގެ ތެރޭގަ އެވެ. މިއީ އެންމެ މުހިންމު އަދި އެންމެ ބާރުގަދަ އަދި އެންމެ ނުރައްކާތެރި ވެސް ކަންތަކެވެ. މިކަން ހިނގާ ގޮތް އާންމުންނަށް ސާފުވެފައި އޮންނަން ޖެހޭނެ އެވެ. މޮނިކޮން އަމުރާއެކު ފުލުހުން ގޮސް އަޅުވާނީ އިލެކްޓްރޯނިކް ޓެގެކެވެ.\nހޯމް މިނިސްޓަރަށް ލިބިދޭ ބާރުގެ ދަށުން ލާ ކޮންޓްރޯލްތައް އެ ޓެގުން އެންފޯސްކޮށްދޭނެ އެވެ. އެ ޓެގްގެ އެހީގައި އެމީހާ ހުރީ ގޭގައިކަން ނުނީ ކާފިއު ބައިޕާސްކޮށް އެހެން ތަނެއްގައިކަން ރިއަލް ޓައިމްގައި ފުލުންނަށް އެނގޭނެ އެވެ. މިސާލަކަށް ގޭންގް ލީޑަރުގެ ގޭގައި ކެމެރާއެއް ހަރު ކުރަން ހޯމް މިނިސްޓަރު އަންގަނީ އެވެ. އެ ހުއްދަ ދޭން ގޭންގް ލީޑަރަށް މަޖުބޫރުވެ އެވެ. އޭނާ ނޫނެކޭ ބުނާނަމަ އޭނާ ދާންޖެހޭނީ ޖަލަށެވެ.\nމިނިސްޓަރަށް ލިބޭ ބާރާއި ކޮންޓްރޯލަކީ ކޮބާ؟\nއެ ކޮންޓްރޯލްތަކުގެ ތެރޭގައި ވަކި ގަޑިއެއްގައި ގެއިން ބޭރަށް ނުނުކުތުމާއި ހަށިގަނޑުގައި އިލްކެޓްރޯނިކް ވަސީލަތެއް ހަރުކުރަން އެންގުމާއި ގޭގައި އެފަދަ ވަސީލަތެއް ހަރުކުރަން އެންގުމާއި ފައިސާ ލިބޭ ގޮތް ބެލުމާއި ބޭންކް ސްޓޭޓްމަންޓް ދޭން އެންގުމާއި ބޭނުން ގަޑިއެއްގައި ފޯނު ބެލުމާއި ކޯޓް އަމުރަކާ ނުލައި ބޭނުން އިރަކު ވަދެ ބަލައި ފާސް ކުރުމާއި މި ނޫނަސް ކްރިމިނަލެއްގެ ހިނގުން ހުއްޓުވައިލެވޭނެ މިފަދަ ބައިވަރު ކޮޓްރޯލްތައް ހިމެނެ އެވެ.\nކުރުކޮށް ބުނާނަމަ އެއީ ނޯމަލް ޕްރޮސީޖަރަލް ލޯ ބައިޕާސްކޮށްލައި ޕްރޮސީޖާތައް ގަނޑުކޮށްލަނީ އެވެ. އަދި ގަނޑުކުރި ޕްރޮސީޖަތައް ބާރެއްގެ ގޮތުގައި ހޯމް މިނިސްޓަރަށް ދީ ކޮންޓްރޯލްތަކެއް ލާފައި އެކަން މޮނިޓާ ކުރަނީ އެވެ.\nމޮނިކޮން ހިނގުން ގޯސްވެއްޖެ ނަމަ ސިސްޓަމް މަޅި އަރާނެ!\nމޮނިކޮންގެ ބާރު އޮންނަ ގޮތުން ފަނޑިޔާރަށް ބާރުތައް ހަނިކޮށްލެވެ އެވެ. މީގެ މާނައަކީ ފަނޑިޔާރެއްގެ ބާރު ކުޑަވެ ޖުޑީޝަލް ސިސްޓަމުންގެ ތެރެއިން ވީއްލިގެން ދިއުމެއް ނޫނެވެ. މީގެ މާނައަކީ ހޯމް މިނިސްޓަރު ގޭންގް ލީޑަރުގެ މައްޗަށްލާ ކޮންޓްރޯލެއް އޭނާ މުގުރާލައިފިނަމަ ފަނޑިޔާރަށް އޮނާނެ އިހުތިޔާރަކީ އޭނާ ޖަލަށް ފޮނުވަންވީތޯ ނޫނީ ބަހައްޓަންވީތޯ ނިންމުމުގެ އިހތިޔާރެކެވެ. އެެހެން އެއްވެސް ތާކަށް ލުމުގެ އިހުތިޔާރެއް ނޯވެއެވެ. އެހެން ކަމުން ފަނޑިޔާރުންގެ ރޯލް ކުޑަވެފައި މޮނިކޮންގައި ބާރު ގަދަވެފައި އޮންނާނީ ހޯމް މިނިސްޓަރުގެ އެވެ. މޮނިކޮން ރަނގަޅަށް ހިންގައިފިނަމަ ގޭންގްތައް ފުނޑުފުނޑުވަނީ މިހެން ވީމެވެ. އަދި ގޯހުން ހިނގައިފިނަމަ ރާއްޖޭގެ ސިސްޓަމް މަޅި އަރައި އެތައް ކަމެއް ގޯހަށް ބަދަލުވާނީ ވެސް މި ސަބަބައްޓަކަ އެވެ. މާނަ އޮޅުވާ ނުލާށެވެ. ފަނޑިޔާރެއްގެ ވިރާސީ ބާރެއް ނުގެއްލެ އެވެ.\n"މި ޓެގް އެޅުވިދާނެ ކޮންމެ މީހެއްގެ ފައިގާވެސް. އެކަމަކު އެކްސްޓްރާ ބާރު ޖަމާކޮށް އެކެއްގެ އަތަށް ދޭނަމަ އެ ބާރު ބޭނުން ކުރަންޖެހޭނީ ވިސްނުންތެރިކަމާއެކު އިންސާފުން ނެއްޓި އެ ބާރު ބޭނުންކޮށްފިއްޔާ ބާރާމެދު މީހުން ދެކޭ ގޮތް ބަދަލުވެ ބާރު ވެސް ގެއްލިގެންދާނެ" އުމަރު ވިދާޅުވި އެވެ.\nމިސާލަކަށް ސިންގަޕޫރުގައި ތުހުމަތެއް ވެއްޖެނަމަ ކޯޓް އަމުުރަކާ ނުލައި ހޯމް މިނިސްޓަރުގެ އެންގުމަށް ހައްޔަރުކޮށް ދެ އަހަރު ދުވަހު ޖަލުގައި ބެހެއްޓެ އެވެ. އެކަމަކު މިއަދާ ހަމައަށް ސިޔާސީ މީހަކު އެ ބާރުގެ ދަށުން ޖަލަކަށް ނުލަ އެވެ. ސިންގަޕޫރުގައި އެ ބާރަކީ ކްރިމިނަލުންނާ ފައިޓް ކުރާ ވަރުގަދަ ބާރެއްގެ ގޮތުގައި ދެމި އޮތުމުގެ ސިއްރަކީ އެބިއުޒް ނުކޮށް ރަނގަޅު ތަނުގައި ބޭނުން ކުރަމުންދިއުމެވެ. މީގެ މާނައަކީ ރާއްޖޭގައި މޮނިކޮށް އޯޑަރުތައް ވެސް ދާންޖެހޭނީ ނުރައްކާތެރި ގޭންތަކުގެ ލީޑަރުންނާ ދިމާއަށެވެ. ނޭޝަނަލް ސެކިއުރިޓީގެ ބޭނުމަށެވެ.\nއުމަރު ނަސީރު ނޫނަސް ކުރިޔަށް އޮތްތާނގައި ހޯމް މިނިސްޓަރުކަން ކުރައްވާނެ ބޭފުޅުންނަަށް މި ބާރުތައް ލިބެގެންދާއިރު ބާރު އެބިއުޒް ކޮށްފިނަމަ ރާއްޖެއަށް އޮތް ނަތީޖާ ރަނގަޅު ނުވެދާނެ އެވެ. ސިޔާސީ ބޭނުމަކަށް ނޫނީ ޒާތީ ކަމެއްގައި މީހަކަށް ހަސަދަ ފިލުވައިލަން ބޭނުން ހިފައިފިނަމަ ނުރައްކާތެރި ހާލަތު ރާއްޖެއަށް އަންނާނެ އެވެ. އެ ދަރަޖައަށް ދާނެ މައިގަނޑު ސަބަބަކީ ރާއްޖޭގެ ވޮލިއުމް ކުޑަވުމެވެ.\nމޮނިކޮމް އިން އިންގިލާބީ ބަދަލެއް ގެނެސްދޭ!\nމޮނިކޮން ނިޒާމަކީ ކްރައިމް އަދި ކްރިމިނަލުންނާ ދެކޮޅަށް ކުރާ ހަނގުރާމައަށް އިންގިލާބީ ބަދަލެއް ގެނެސްދޭ ނިޒާމެކެވެ. އެހެން ކަމުން މިއީ ރާއްޖެއަށް ބޭނުން ހެޔޮ ބަދަލެކެވެ. އަދި ރާއްޖެއަކީ މި ނިޒާމް އެޕްލައި ކުރާ މި ސަރަހައްދުގެ ފުރަތަމަ ގައުމެވެ. ދުނިޔޭގައި ވެސް މި ނިޒާމް އަދި އެޕްލައި ކުރަނީ ފްރާންސާއި އިނގިރޭސި ވިލާތްފަދަ މަދު ގައުމުތަކެއްގަ އެވެ.\nކުށްވެރިޔަކާ ދޭތެރޭގައި އޮންނަ ތޮބީއީ ހަމައަކީ ނުވަތަ ދެ "އެންޑް" އަކީ ހައްޔަރު ކުރުން ނޫނީ ދޫކޮށްލުމެވެ. ހައްޔަރުގައި ހިމެނެނީ ބަންދު ކުރުމާއި ޖަލަށްލުމެވެ. ދޫކޮށްލީމާ އޭނާ ވީއްލުނީ އެވެ. އެއާ ހިލާފަށް މޮނިކޮން އިން ގެނެސްދެނީ ދޭތެރޭ މެދަށް އެމީހާ ގެންގޮސްދޭ ނިޒާމެކެވެ. މުޅިން ހައްޔަރެއް ވެސް ނުކުރެއެވެ. މުޅިން ދުލެއް ވެސް ނުކުރެ އެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި ކޮންޓްރޯލް ކޮށްލަނީ އެވެ. މި އުސޫލަކީ ދުނިޔޭގައި ކްރައިމްއާ ދެކޮޅަށް ކުރާ ހަނގުރާމައަށް ބޮޑު ބަދަލެއް ގެންނަ ފައްކާވެފައިވާ ނިޒާމެކެވެ.\nރައީސް ޔާމީންގެ ސަރުކާރާއެކު މާލޭގެ އަމަން އަމާންކަން ވަނީ ކުރިޔަށްވުރެ ބޮޑުތަކުން ރަނގަޅު ކުރެވިފަ އެވެ. މޮނިކޮން އާއެކު އަދި އެއް އަހަރު ފަހުން ނޫނީ ދޮޅު އަހަރު ފަހުން މިހާރަށް ވުރެ ބޮޑުތަނުން ރަނގަޅުވާނެ އެވެ. އެއީ އެކަމަކު ރަނގަޅު ގޮތުގައި ބޭނުންކޮށްފިނަމަ އެވެ. އީދު ރޯދައަށް ކުޅު ހިފައި ކަތިލާހެން ހޯމް މިނިސްޓަރު މީހުން ގެ މައްޗަށް މޮނިކޮން ނުހިންގާ ރަނގަޅު ދިމާއަށް ހިންގާނަމަ އެވެ.\nއޮޕަރޭޓްވަމުންދާ ގޭންގްތައް ރަނގަޅަށް ޑިސްމެންޓަލް ކޮށްލުމަށް އަބަދުވެސް ދެތިން އަހަރު ނަގާނެ އެވެ. އެކަން ބަރޯސާވެ އޮންނާނީ އަހުލުވެރިވެ ގާނޫނަށް އެޖެސްޓްމެންޓައް ގެންނަން ޖެހުމުގެ ފުރުސަތު އޮތުމާއި ޖުޑީޝަލް ސިސްޓަމް ރިއެކްޓް ކުރާ ގޮތާއި ޑިފެންސް ލޯޔަރުން ދާ މަގާއި ޕާލަމެންޓް ހަދާ ގޮތަކާއި ކޮމިޝަންތަކުން ފާރަވެރިވާ މިންވަރެއްގެ މައްޗަށެވެ. އެ ދިމަ ދިމާއިން ކަންކަން ކުރާ ގޮތަކުން ނިޒާމަށް މަޅި އަރައި ކުނިވެސް ޖެހިދާނެ އެވެ. އެކަމަކު ރަނގަޅަށް ހިންގާލެވިއްޖެ ނަމަ މުޅި ކްރައިމް ސައިޓް ބަންޑުން ޖަހާލައި ގޭންގް ލީޑަރުން އުމުރަށް ތަޅުގައި އެޅުވޭނެ އެވެ. އަނެއްކޮޅަށް ޖަހައިފިނަމަ މުޅި ސިސްޓަމްގައި ރެނދު އަޅުވާލާނެ އެވެ.\nއުމަރު ނަސީރު މޮނިކޮން އޯޑާ


23 ސެޕްޓެންބަރު 2019: މި އޮފީހަށް އޮފީސް އެސިސްޓެންޓް (އެސް.އެސް.2) މަޤާމުއަށް މުވައްޒަފަކު ހޯދުމާބެހޭ | އެޓަރނީ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް\n23 ސެޕްޓެންބަރު 2019: މި އޮފީހަށް އޮފީސް އެސިސްޓެންޓް (އެސް.އެސް.2) މަޤާމުއަށް މުވައްޒަފަކު ހޯދުމާބެހޭ\nނަންބަރު: IUL 32-A4-HR/1/2019/74\n– މަޤާމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާއި ވާޖިބުތައް އަދާކުރުމުގެ ޤާބިލުކަން ހުރި މިންވަރު.\nމަޤާމަށް އެދި ހުށަހަޅަންޖެހޭ ތަކެތި ހުށަހަޅާނީ 02 އޮކްޓޫބަރު 2019 ވާ ބުދަ ދުވަހުގެ 13:30 ގެ ކުރިން، އެޓަރނީ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހަށެވެ. ވަޒީފާއަށް އެދޭ ފޯމާއި ލިޔުންތައް އީ-މެއިލް personnel@agoffice.gov.mv އަދި ފެކްސް 3314109 މެދުވެރިކޮށްވެސް ބަލައި ގަނެވޭނެއެވެ. އަދި އިޢުލާނުގެ ސުންގަޑި ހަމަވުމުގެ ކުރިން ސަރުކާރުން އަލަށް ބަންދު ދުވަހެއް ކަނޑައަޅައިފިނަމަ، އެކަނޑައަޅާ ދުވަހުގެ އަދަދަށް ވަޒީފާއަށް އެދޭ ފޯމު ބަލައިގަނެވޭނެއެވެ. ވަޒީފާއަށް އެދޭ ފޯމާއި ލިޔެކިޔުންތައް އީމެއިލްކުރައްވާނަމަ، އެއް އީމެއިލްއެއްގައި ހުރިހާ ޑޮކިއުމަންޓްތައް އަދި ޕްރެކްޓިކަލްސް އެޓޭޗްކޮށް ފޮނުއްވަންވާނެއެވެ.\nމި މަޤާމަށް މީހަކު ހޮވުމަށް ބޭއްވޭ އިންޓަރވިއު އޮންނާނީ 2019 ވަނަ އަހަރުގެ އޮކްޓޫބަރު މަހުގެ ތެރޭގައި، އެޓަރނީ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހުގައެވެ. ވުމާއެކު މި ވަޒީފާއަށް ކުރިމަތިލާ ފަރާތްތަކުން މި މުއްދަތުގައި އިންޓަރވިއުއަށް ހާޒިރުވުމަށް ތައްޔާރުވެގެން ތިއްބެވުންއެދެމެވެ.\nމި ވަޒީފާއަށް އެދި ހުށަހަޅާ ފަރާތްތަކުގެ ތެރެއިން ތައުލީމީ ފެންވަރާއި ތަޖުރިބާއަށް ބަލައި، ވަޒީފާއަށް ކުރިމަތިލާފައިވާ ފަރާތްތަކުގެ ތެރެއިން އެންމެ މަތިން މާކްސް ލިބޭފަރާތްތައް ޝޯޓްލިސްޓް ކުރެވޭނެއެވެ. އަދި އެއް އަދަދަކަށް މާކްސް ލިބިފައިވާނަމަ، ވަޒީފާއަށް އެދި ހުށަހެޅި ފޯމުތަކުގެ ތާރީޚުގެ ތަރުތީބުން އިންޓަވިއުއަށް ޝޯޓްލިސްޓްކުރެވޭނެއެވެ.\n24 މުޙައްރަމް 144


HIV jehifaivaa meehunnah khidhumaikurumugai hiivaraaeku\nއެޗްއައިވީ ޖެހިފައިވާ މީހުންނަށް ޚިދުމަތްކުރުމުގައި ހިތްވަރާއެކު\nތެމްބީ: އެޗްއައިވީ މީހުންގެ ގަންނަ ލަދު ފިލުވާ ދެވޭތޯ ހިތްވަރުކުރާ އަންހެނެއް\nއެސްވާޓިނީގެ އެތައް ސަތޭކަބަޔަކު އެއިޑްސް ޖެހިގެން މަރުވާތަން ތެމްބީ ނިކަމްބުލޭ ވަނީ އޭނާގެ އަމިއްލަ ލޮލުން ދެކެ ފަ އެވެ. އެސްވާޓިނި އަކީ ދުނިޔޭގައި އެޗްއައިވީ ޖެހިފައިވާ މީހުން އެންމެ ގިނަ ގައުމެވެ. އެ ގައުމުގެ ކޮންމެ ހަތަރު މީހަކުން އެކަކީ މި ބަލީގެ ވޭން ތަހައްމަލުކުރަމުންދާ މީހުންނެވެ. ތެމްބީ މިހާރު ފޫގަޅާފައިހުރީ އެއިޑްސް ޖެހިގެން މަރުވާ މީހުންނަށް "ރަނގަޅު މަރެއް" ލިބޭތޯ މަސައްކަތް ކުރުމުގަ އެވެ. ބަލި ޖެހިގެން އެމީހުން އެ ގަންނަ ލަދުން ސަލާމަތްކޮށްދީގެންނެވެ. މިއީ ތެމްބީ އާ ގުޅޭ ގޮތުން ބިބީސީން ލިޔެފައިވާ ރިޕޯޓެއްގެ ޚުލާސާ އެކެވެ.\n"ރަނގަޅު މަރަކީ" ކޮބައި ހެއްޔެވެ؟ މި ބަލި ޖެހިގެން މަރުވާ މީހުން މަރުވާ ތިން ގޮތަކަށް މަރުވާތަން ތެމްބީ އަށް ފެނެ އެވެ. ފުރަތަމަ ގޮތަކީ އެންމެ އާންމު ގޮތެވެ. މިގޮތަށް މަރުވާ މީހުން މަރުވާއިރު ތެމްބީގެ މޫނަށް ބަލަހައްޓައިގެން އޮންނަނީ ލޮލުގައި އެއްވެސް އުންމީދެއް ގޮތަކަށެވެ. "އަހަރެންނަކަށް ދެން ކެތެއް ނުވާނެ އެވެ. އަހަރެން ކަންތައް މި ނިމުނީއޭ" ބުނާ ކަހަލަ ގޮތަކަށެވެ. އެމީހުން އަބަދަށްޓަކައި ލޯ މަރާލަ އެވެ. ސިއްރުން އުޅުނު ދިރިއުޅުން ލަދުވެތިކަމާއެކު ނިންމާލާފަ އެވެ. އެއީ އެންމެ "ގޯސްކޮށް" ވާ މަރެވެ.\nދެ ވަނަ ވައްތަރުގެ މަރުގައި މަރުވާ މީހާ މެސެޖެއް ދެއެވެ. ނުވަތަ ބައެއް ފަހަރު އެމީހުން ދެނީ އިންޒާރެކެވެ. އެ މީހުން ދުނިޔެއަށް ދޫކުރާ މީހުންނަށެވެ. އެމީހުންނަށް ދުނިޔެ އުޅުމުން ދަސްވި ފިލާވަޅުތައް އެހެން މީހުންނަށް އެނގެން ބޭނުންވަނީ އެވެ.\nތިން ވަނަ ވައްތަރަކީ އެންމެ ހެޔޮ ގޮތުގައި މަރުވާ މީހުންނެވެ. "ރަނގަޅު މަރެވެ". މިފަދަ މީހުން މަރުވަނީ އެމީހުންގެ އާއިލާއަށް ރަނގަޅު ގޮތްތަކެއް ހޯދާދެވިފައިވާ ކަމުގެ ހިތްހަމަޖެހުމާ އެކުގަ އެވެ. އަދި އެހެން މީހަކާ ނުވަތަ ބަޔަކާ މައްސަލައެއް ޖެހިފައިވާނަމަ އެކަމެއް ވެސް ހައްލުކޮށް އެމީހުންގެ ހިތް ހަލާލު ވެސް ހޯދައިގެންނެވެ. އަދި އެ ބައްޔަކީ އެމީހުންގެ ގޯސްކަމުން ވިޔާނުދާކަމުން ޖެހުނު ބައްޔެއްކަމުގެ އިހްސާސް އެމީހުން ނުކުރެ އެވެ.\nމިގޮތަށް މަރުވާ މީހުންނަށް އެމީހުން މަރުވާ ވަގުތު ތެމްބީ އެމީހުން ކައިރީގައި ނުހުއްޓަސް މައްސަލައެއް ނޯވެ އެވެ.\nނަމަވެސް އެޗްއައިވީ ޖެހިގެން މަރުވާ ވަރަށް ގިނަ މީހުން މަރުވާއިރު ތެމްބީ އެމީހެއްގެ ކައިރީގައި ހުންނާނެ އެވެ.\nއެސްވާޓިނީ އަކީ ދެކުނު އެމެރިކާގައި އޮންނަ ރަސްކަމެއް ކުރާ ގައުމެކެވެ. ތެމްބީ ދިރިއުޅެނީ އެ ގައުމުގެ ރަށްފުށު ހިސާބުގަ އެވެ. ކުރިން މި ގައުމަށް ކިޔަނީ ސްވާޒީލޭންޑް އެވެ. ދުނިޔޭގެ ސިއްހަތު ޖަމިއްޔާއިން ބުނާ ގޮތުގައި މި ގައުމަކީ އެޗްއައިވީ އާއި އެއިޑްސް އެޕިޑެމިކްގެ އެޕިސެންޓަރެވެ. ކޯވިޑް-19ގެ ބަލިމަޑުކަމުގެ ސަބަބުން އެސްވާޓިނީގައި އޮތް އެޗްއައިވީގެ ހާލަތު މިހާރު ވަނީ ކުރިޔަށް ވުރެ ވެސް މާ ބޮޑަށް ގޯސްވެފަ އެވެ.\nއާބާދީގައި 1.3 މިލިއަން މީހުން ތިބި މި ގައުމުގެ 26 ޕަސެންޓް މީހުންނަށް އެޗްއައިވީ ޖެހިފައިވާކަމަށް އަންދާޒާ ކުރެވެ އެވެ. މިއީ ދުނިޔޭގައި ވެސް އެންމެ ގިނައިން އެޗްއައިވީ މީހުން ތިބި ގައުމެވެ.\nމިހާރުގެ ހާލަތަކީ މީގެ ކުރީގެ ސާސްކަފްތަކާ އަޅާބަލާއިރު ތަންކޮޅެއް ރަނގަޅު ހާލަތެކެވެ. ކުރިން އަދި މިބަލިމަޑުކަން އޮތީ މާ ބިރުވެރި ހާލަތެއްގަ އެވެ.\nތެމްބީ ބުނި ގޮތުގައި އޭރު އެމީހުންގެ ވަށައިގެން ފެންނަނީ ހުސް މަރެވެ.\nއެޗްއައިވީގެ ޚަބަރު ތެމްބީއަށް ފުރަތަމަ އިވުނު ދުވަސްވަރުގެ ހަނދާން އާކުރަމުން އޭނާ ބުނީ އެއީ 1990ގެ މެދުތެރެ ކަމަށެވެ. އޭރު އޭނާ ކައިވެނިކޮށް ފުރަތަމަ ދަރިފުޅު ކިރިޔާ ލިބުނީ އެވެ. އޭރު އޭނާ ދިޔައީ ޔުނިވަސިޓީ އޮފް ސްވާޒިލެންޑްގައި ބެޗްލާޒް ޑިގްރީއަކަށް ކިޔަވަމުންނެވެ. އެ ދުވަސްވަރު ލޭ ހަދިޔާކުރުމުގެ އޮއިވަރެއް އެ ގައުމުގެ މީހުންގެ މެދުގައި އުފެދި އޭނާއާއެކު ކިޔެވި ވަރަށް ގިނަ މީހުން ވެސް ލޭ ހަދިޔާ ކުރި އެވެ. ނަމަވެސް އޭގެ މަދު ހަފުތާއެއް ފަހުން އެ އެންމެން ކިޔެވުން ދޫކޮށްލައި ގެއްލުނީ އެވެ. އެމީހުން ދެން އެނބުރި ކިޔަވާކަށް ނައެވެ.\nދެން ފެތުރެން ފެށި ޚަބަރަކީ އޭރު ލޭ ދިން ގިނަ ބަޔަކު އެޗްއައިވީ އަށް ޕޮޒިޓިވް ވެފައިވާ ވާހަކަ އެވެ. ސަރުކާރުގެ އިދާރާތަކުން އެ ވާހަކަތައް ޔަގީންކޮށް ނުދެ އެވެ.\nއޭރު ގިނަ ބަޔަކު ގަބޫލު ކުރަނީ އެ ބަލި ޖެހިއްޖެނަމަ ރަނގަޅުވާނެކަމުގެ އުންމީދެއް ނެތް ކަމަށާއި ވަރަށް އަވަހަށް މަރުވާނެ ކަމަށެވެ. އަދި މިއީ ވަރަށް ވިޔާނުދާކޮށް އުޅޭ ގޯސް މީހުންނަށް އެ ވާހަކަ އެެހެން މީހަކަށް އެނގެން ވެސް ލަދުގަންނަންޖެހޭ ވަރުގެ "ލަދުވެތި" ބައްޔެއް ކަމަށެވެ.\nތެމްބީގެ ކެމްޕަސްގައި ވެސް ބިރުވެރިކަމުގެ އޮއިވަރެއް ދެމިގަތެވެ. ތެމްބީ އާއި އޭނާގެ ބައެއް އެކުވެރިން ލެޔެއް ނުދެ އެވެ. ލޭ ނުދިނީމަ ލޭގައި ބަލި ހުއްޓަސް އެކަން ނޭނގޭނެތީ އެމީހުން އެތިބީ ރައްކާތެރިވެފައި ކަމަށް އޭރު ތެމްބީ އާއި އެކުވެރިންނަށް ހީވި އެވެ.\nއޭގެ އެތައް އަހަރެއް ފަހުން ތެމްބީ ހައި ސްކޫލް ޓީޗަރެއްގެ ގޮތުގައި މަސައްކަތްކުރިއިރުވެސް އެޗްއައިވީގެ ވާހަކަތައް އިވެމުން ދިޔަ އެވެ. އެގައުމުގެ ބޮޑު ބަޔަކަށް ބަލި ފެތުރި އޭނާ ކިޔަވައިދޭ ސްކޫލްގެ ޓީޗަރުންނާއި ކިޔަވާކުދިން އަދި އޭނާގެ ރައްޓެހިންގެ މެދުގައި ވެސް މި ބަލީގެ ބިރުވެރިކަން ބޮޑުވި އެވެ.\nމީހަކަށް އެ ބަލި ޖެހިއްޖެކަން އޭނާއަށް ޔަގީންވާ ގޮތެއް އޮވެ އެވެ. އެއީ އެމީހަކު ކުއްލިއަކަށް ގެއްލޭތީ އެވެ. އޭރު ބަލި ޖެހޭ ކޮންމެ މީހަކުވެސް އަމިއްލައަށް ތަނެއްގައި ތަޅުލެވިގެން އެހެން މީހުންގެ ލޯތަކަށް ފޮރުވިގެން އިނދެ އެވެ. ލަދުން ގޮސް މީހަކަށް މޫނު ދައްކާލަން ވެސް ނުކެރިގެންނެވެ. އޭގެ ދުވަސްކޮޅެއް ފަހުން ދެން ފެންނާނީ އެމީހަކު މަރުވެގެން ނޫހުގައި ޖަނާޒާގެ މައުލޫމާތު ޖަހާފައި އޮއްވަ އެވެ. އޭނާ މަރުވީ ކޮން ބައްޔެއްގައި ކަމެއް އެކަކަށް ވެސް ނޭނގޭނެ އެވެ.\nނަމަވެސް 2000ގެ އަހަރު ތަކުގައި އެޗްއައިވީ އާ ގުޅޭ މައުލޫމާތު އެ ގައުމުގެ ރޭޑިއޯ އާއި ޓީވީތަކުން ކިޔައިދޭން ފެށުމުން އެ ބައްޔަށް މީހުން ހޭލުންތެރިވާން ފެށި އެވެ. އެއާއެކު ތެމްބީ ވެސް އޭނާގެ މައުލޫމާތު މުއްސަނދިކުރުމަށް ލައިބްރަރީއަށް ގޮސް އެ ބައްޔާ ގުޅޭ ލިޔުންތައް ކިޔަން ފެށި އެވެ.\nމިއީ ޖިންސީ ގުޅުމުން އަރާ ބައްޔަކަށް ވާތީ ތެމްބީގެ ގައުމުގެ ބައެއް ކޮމިއުނިޓީ ލީޑަރުން މި ވާހަކަތައް އާންމުންނަށް ކިޔައިދެނީ އެމީހުންގެ އަމިއްލަ ތިއަރީ ތަކެއްގެ މައްޗަށެވެ. ބަލި ޖެހެނީ ވިޔާނުދާކޮށް އުޅޭ ގޯސް މީހުންނަށް ކަމަށް ބައެއް ފައްޅިތަކުގެ ފާދިރީން ކިޔައިދޭން ފެށި އެވެ. ސިއްރުން ހޮރަށް ވަދެ މަރުގެ އިންތިޒާރުގައި މީހުން ތިބެނީ އެހެންވެ އެވެ.\nތަމްބީއަށް މިއީ ތެދެއް ނޫންކަން ޔަގީންވެ އެވެ. މީހަކާ އިނދެގެން ވަރަށް އަބުރުވެރި ދިރިއުޅުމެއް އުޅުނު އަންހެނަކު އޭނާގެ ލޯ ކުރިމަތީގައި އެ ބަލީގައި މަރުވިތަން ފެނިފައި ވާތީ އެވެ.\nމިކަހަލަ ތާކުތާކުނުޖެހޭ ވާޙަކަތައް ދައްކާ މީހުންގެ ވާހަކަ އަޑުއެހުމުގެ ބަދަލުގައި ބަލިކަމަށް ޝައްކު ކުރެވޭ މީހުންގެ ގޭގެޔަށް އޭނާ ޒިޔާރަތްކުރަން ފެށި އެވެ. އެ މީހުންގެ ހަށިގަނޑުގައި ބަލި ހުރިކަން އެނގުމުން އާއިލާގެ މީހުން އެމީހުންނާ މުޅިން ގުޅުން ކަނޑާލައި އެކަހެރިކޮށްފައި ތިބި މީހުންގެ ކައިރިއަށެވެ. އެމީހުންނަށް ތަމްބީ ޒިޔާރަތްކޮށް އެމީހުންނާ އެކު ވަގުތު ހޭދަކޮށް އުޅެން ފެށި އެވެ.\n"ބައެއް ފަހަރަށް އަހަރެން އެފަދަ މީހުންގެ ދޮރުގައި ޓަކި ޖެހީމަ ނުހުޅުވާނެ. އެމީހުން ތިބެނީ އެއަށް ވުރެ މާ ބޮޑަށް ލަދުން. އަހަރެން އެމީހުން ދޮރުހުޅުވާތޯ އިންތިޒާރުކުރަން މަޑުކުރަން. އެމީހުން ބޭނުންނަމަ އަހަރެން އެމީހުންނާ ބައްދަލުކުރާކަށް ބިރެއް ނުގަނެއޭ އެމީހުން ކައިރީ ބުނަން،" ތަމްބީ ބުންޏެވެ.\nމިހެން އުޅެނިކޮށް 2002 ގައި ތެމްބީ ކުއްލިއަކަށް މާ ގަދަޔަށް ކެއްސަން ފެށި އެވެ. އޭނާ ހީކުރީ އަރިދަފުސް ރޯގާ ކަމަށެވެ. އަދި އާއިލާއަށް ރޯގާ ޖެހިދާނެތީ އޭނާ އުޅުނީ ވަރަށް ބަލައިގެންނެވެ. އެއް ދުވަހަކު ކެއްސާލިތަނާ ކަރުން ލޭ އައެވެ. އެހިސާބުން ކޮންމެވެސް ކަމެއް ގޯސްކަން އޭނާއަށް ޔަގީންވި އެވެ. އޭނާއަށް ވެސް އެޗްއައިވީ ޖެހުނީކަމަށް ޝައްކުވި އެވެ. ޓެސްޓުކުރުމުން ނަތީޖާ ދެއްކީ ޕޮޒިޓިވް ކޮށެވެ. ތަމްބީ ވެސް އެޗްއައިވީގެ ޝިކާރައަކަށް ވީއެވެ.\nއޭގެ ފަހުން ފާއިތުވީ ހަފުތާތަކުގައި ތެމްބީ އަށް ވެސް ބިރާއި ހިތްހަމަނުޖެހުން އަދި ދެން ވާނެ ގޮތެއް ނޭނގި ކަންބޮޑުވުން އިހްސާސްވެ ދިރިއުޅުން އެފުށް މިފުށަށް ޖެހުނެވެ.\n"އަހަރެންނަށް މިބަލި ޖެހުނީ ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ؟ އަހަރެން މަރުވުމުން ތިން ދަރިންނަށް ވާނީ ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ؟" އޭރު ތަންބީގެ ހިތަށް އަރަމުން ދިޔަ އެވެ.\nތެމްބީ އަށް ބަލިޖެހުނުއިރު އެޗްއައިވީ އަށް ފަރުވާ ކުރަން ދޭ އެންޓިރެޓްރޯވައިރަލް ބޭސް ގަންނަން މަހަކު 50 ޑޮލަރު ޚަރަދުވެ އެވެ. ތެމްބީގެ ގެޔަށް ލިބޭ އާމްދަނީގެ ބޮޑުބައެއް ދެން ދާނީ މި ބޭސް ގަންނާށެވެ.\n"މި ބޭސް ގަންނާނީ ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ؟ އަހަރެން މަރުވާނީ ކޮން އިރަކުން ބާއޭ؟" މިއީ ތެންބީގެ ހިތާހިތާ އޭރު ކުރެވުނު ބައެއް ސުވާލެވެ.\nތެމްބީ ރަނގަޅަށް ވިސްނާފައި ހުރިހާ ކަމެއް އިންތިޒާމްކުރި އެވެ. ބަލި ޖެހިފައިވާ އެހެން މީހުން އެ ވާހަކަ ދައްކަން ލަދު ގަނެ ފޮރުވައިގެން ތިބި ނަމަވެސް ތެމްބީ ކުރި ކަމަކީ އޭނާގެ ހާލަތު އެންމެންނަށް ކިޔައިދިނީ އެވެ.\n"އަހަންނަށް ކޮންމެ ގޮތެއް ވީނަމަވެސް އަހަރެން ދެކެ ލޯބިވާ މީހުންގެ އެހީތެރިކަމާއި އެއްބާރުލުން އަހަންނަށް ބޭނުންވާނެކަން އަހަންނަށް ޔަގީން. އެހެން މީހުން ގޮތަށް ލަދުން އަހަރެން ވެސް ސިއްރުން ފިލާ އޮވެއްޖެނަމަ އެ މީހުން ފަދައިން އަހަރެން ވެސް އެގޮތަށް އޮވެ މަރުވާނީކަން ޔަގީންވި،" ތެމްބީ ބުންޏެވެ.\nތެމްބީ އާއި އޭނާގެ ފިރިމީހާ އެމީހުންގެ ކުދިން ގެނެސް ކައިރީގައި ބައިތިއްބާފައި އެމީހުންގެ އެޗްއައިވީ ހާލަތު އޮޅުން ފިލުވައިދިނެވެ. އަދި މިއީ އެއް ފާޚާނާ ބޭނުންކޮށްގެން ނުވަތަ ބައްދާލައިގެން އަރާ ބައްޔެއް ނޫންކަން ވިސްނައިދިނެވެ.\nމިފަދަ މީހުންނަށް ޚާއްސަ ޕްރޮގްރާމެއް "ޕީޕަލް ލިވިން ވިތު އެޗްއައިވީ"ގެ ނަމުގައި ހިންގާކަން އެނގުނުކަމަށް ތަމްބީ އަށް އޭރު އޮތީ އެނގިފަ އެވެ. ވީމާ އޭނާ އެ ޕްރޮގްރާމްގައި ބައިވެރިވެ ބަލި ޖެހިފައިވާ މީހުންގެ ހާލަތު ރަނގަޅުކުރަން ކުރެވުނު ހުރިހާ ކަމެއް ކުރަން ނިންމި އެވެ.\nއެއީ 2002 އެވެ. އޭގެ އެތައް އަހަރެއް ފަހުން އޭނާ އަކީ މި ޕްރޮގްރާމްގެ ކަންޓްރީ ޑައިރެކްޓަރަށް ވެދާނެކަމަކަށް ތަމްބީ އޭރު ކުޑަވެސް ވެސް ހިއެއް ނުކުރެ އެވެ. އޭނާއަކީ އެ ބަލި ތަހައްމަލު ކުރަމުންދާ މީހަކަށްވުމުން އޭނާއަށް ކުރެވެމުންދާ ތަޖުރިބާތައް ވެގެން ދިޔައީ އެ ބަލި ތަހައްމަލުކުރަމުންދާ އެތައް ބަޔަކު އެމީހުންގެ ވާހަކަތައް ތަމްބީ އަށް ކިޔައިދޭން ހުޅުވުނު ދޮރަކަށެވެ.\nއެޗްއައިވީ ޖެހިގެން އެކަން ސިއްރުކޮށްގެން ގޭގައި ފިލާ ތިބި އެތައް ބައެއްގެ ހާލަތު ރަނގަޅަށް ދެނެވޭގޮތްވީ ޚުދް ތަމްބީއަށް އެ ބަލި ޖެހިފައިވާ ކަން މީހުންނަށް އެނގުނު ހިސާބުންނެވެ.\nތަމްބީއާ ބައްދަލުވީ މީހުންގެ ތެރޭގައި ހުވަފަތް އަންހެނަކު ހިމެނުނެވެ. އޭނާގެ ފިރިމީހާ މަރުވީ އެޗްއައިވީ ޖެހިގެންކަން އޭނާއަށް އެނގުނީ ވެސް ފިރިމީހާ މަރުވި ފަހުންނެވެ. އެމީހުން ނިދާ އެނދުގެ ދަށުގައިވާ ވަތްގަނޑެއްގައި އޮތް ސިޓީއެއްގައި ފިރިހެންމީހާ އެ ވާހަކަތައް ލިޔެފައި އޮއްވާ ފެނުނީމަ އެވެ. އެ ފިރިހެންމީހާ ވަނީ އެ ސިއްރާއެކު އެތައް އަހަރެއް ހޭދަކޮށްފަ އެވެ.\nރަށްފުށު ހިސާބުގައި އެންމެ ބޮޑަށް އެޗްއައިވީގެ ހާލަތު ގޯސްވެފައިވާ ސަރަހައްދުތަކުގައި ތިބި މީހުންނަށް އެހީތެރިވުމުގެ ޕްރޮގްރާމް ހިންގި ހީވާގި އަންހެނަކު ކުއްލިއަކަށް އެ ބަލީގައި މަރުވީ ތެމްބީގެ ލޯ ކުރިމަތީގަ އެވެ. އޭނާ ކުރި ބުރަ މަސައްކަތްތަކާއި ދެކެމުން އައި ހުވަފެންތައް ހަގީގަތަކަށް ވާތަން ބެލުމުގެ ފުރުސަތު ނުލިބި އެވެ.\nބައްޕައިން އެމީހުންގެ ކުދި ޅަދަރިން ރޮއިރޮއި ތިއްބާ އެކުދިންނާ ވަކިވެގެންދާތަން ތެމްބީ އަށް ފެނުނެވެ. ޒުވާން ފިރިހެން ދަރިން ވެސް ބަލި ޖެހުމުން ލަދުން ހަލާކުވެފައިވާ ތިބެ ތަމްބީ ކައިރީ ކުރަނީ އެންމެ ސުވާލެކެވެ. "އާޚިރަތުގައި އެމީހުންގެ ކުށަށް މައާފު ލިބިދާނެ ހެއްޔޭ؟" އެވެ. މިފަދަ އެތައް ތަޖުރިބާއެއް ކޮންމެ ދުވަހަކު ތެމްބީ ކުރަމުން ދިޔަ އެވެ.\nތެމްބީ އަކީ ވެސް އެމީހުން ފަދައިން އެޗްއައިވީ ޖެހިފައިވާ މީހެއްކަން އެނގުމުން ބައެއް މީހުން އެމީހުންގެ ފަހު ނޭވާ ދޫކޮށްލާ ވަގުތުކޮޅު ތަމްބީ އެމީހުންނާއެކު ވުމަށް އެދެ އެވެ.\n"އަހަރެން އެ ވާހަކަތައް ވަރަށް ސީރިއަސްކޮށް ނަގަން. އަހަންނަށް އެނގޭ އަހަރެންގެ ފަރާތުން އެމީހުން ބޭނުންވަނީ ކޮން ކަމެއްކަން. އެމީހުންގެ ހަޔާތުގެ ފަހު ވަގުތުކޮޅު އެމީހުންގެ އަތުގައި ހިފާލައިގެން އިނދެލާނެ މީހެއް އެމީހުން ބޭނުންވަނީ. އެކަނި އޮވެ ދުނިޔެ ދޫކޮށްދާން ބިރުން އެމީހުން އެގޮތަށް އެދެނީ،" ތެމްބީ ބުންޏެވެ.\nނަމަވެސް ބައެއް މީހުން އެމީހުންގެ ގައިގައި ތެމްބީ އަތްލާކަށް ނުރުހެ އެވެ. ހަމައެކަނި އެތާ ކައިރީ އިނީމަ އެމީހުން ހިތްހަމަޖެހެ އެވެ.\n"ކޮންމެ މީހަކަށް ވެސް އަހަރެން ކަންތައް ކޮށްދެނީ އެމީޙުން ބޭނުންވާ ގޮތަށް. އެމީހުންނަށް ހައްގު އިހުތިރާމް ދެން،" ތެމްބީ ބުންޏެވެ.\nރަނގަޅު މަރަކީ ކޮބާ؟\nބައެއް މީހުންގެ ނަޒަރުގައި ރަނގަޅު މަރަކީ އާއިލާގެ އެންމެން ކައިރީގައި ތިއްބާ މަރުވާ މަރުވުމެވެ. ކުއްލި މަރުން މަރުވާ މީހުންނަށް އާއިލާ އަށް ވަދާއުކިޔާނެ ފުރުސަތެއް ނުލިބެ އެވެ. ނަމަވެސް ގިނަ ދުވަހު ބަލިވެ އުޅޭނަމަ އާއިލާގެ މީހުންނަށް އޭނާއާ ހެދި ބޮޑު ބުރައަކަށް ވެއެވެ. އެހެންވެ ރަނގަޅު މަރެއް ކަމަށް ބަލަނި މާ ގިނަ ދުވަހު ވޭނުގައި ނޫޅެ އާއިލާގެ މީހުންނަށް ވަދާއު ކިޔާނެ ފުރުސަތު ލިބި މަރުވާ މަރުވުމެވެ.\nކޮންމެއަކަސް އެޗްއައިވީ މީހުންނަށް އެހީތެރިވުމުގައި ހެޔޮ ހާލުގައި ދުނިޔޭގައި ހުރުމުގެ ފުރުސަތު ތަމްބީ ވަނީ ލިބިފަ އެވެ. އަދި ކުރިއާ އަޅާ ބަލާއިރު އެ ގައުމުގައި އެޗްއައިވީ ޖެހިގެން މަރުވާ މިހުން ވަރަށް ބޮޑުތަން މަދުވެފައިވާ ކަން އޭނާ ފާހަގަ ކުރި އެވެ. ނަމަވެސް ކޮރޯނާވައިރަހުގެ ވަބާގެ ސަބަބުން އަނެއްކާވެސް އެޗްއައިވީގެ ހާލަތު ގޯސްވަމުން ދިއުމަކީ ތަމްބީގެ ކަންބޮޑުވުމެކެވެ.\nފާއިތުވީ ފަސް އަހަރު ތެރޭގައި އެސްޓާވިނީ އިން އެޗްއައިވީ ޖެހިގެން މަރުވެފައިވާ މީހުންގެ ނިސްބަތަށް ވުރެ 2020ގައި މަރުވި މީހުން ނިސްބަތުން 10 ޕަސެންޓް އިތުރެވެ. މިއީ ކޯވިޑް-19ގެ ސަބަބުން އެކަށީގެންވާ ފަރުވާ ނުލިބުމުން ދިމާވި ކަމެކެވެ.\nއދ. އާ ގުޅިގެން އެސްޓާވިނީ އިން ވަނީ އެޗްއައިވީގެ ހާލަތު ރަނގަޅު ކުރުމުގައި ވަރަށް ރަނގަޅު ކުރިއެރުމެއް ހޯދާފަ އެވެ. ބަލި ޖެހޭ މީހުންނަށް އެކަށީގެންވާ ފަރުވާ ލިބެމުން ދާތީ މަރުވާ ރޭޓްވަނީ ދަށްވެފަ އެވެ. ކުރިން އެޗްއައިވީ އަށް ބޭނުންކުރާ ބޭހަށް މަހަކު 50 ޑޮލަރު ކޮންމެ މީހަކު ޚަރަދު ކުރަން ޖެހުނަސް މިހާރު އެންމެ ޑޮލަރަކަށް އެއްމަހުގެ ބޭސް ލިބެ އެވެ.\nނަމަވެސް ތަމްބީ އާއި އެނޫންވެސް މި ރޮނގުން މަސައްކަތްކުރާ މީހުން ބުނަނީ އަދިވެސް އެމީހުންނަށް ކުރަން ޖެހޭ މަސައްކަތް ގިނަ ކަމަށެވެ.\n"ގައުމުގެ އާބާދީގެ ދެބައިކުޅަ އެއްބަޔަކީ މިހާރު 20 އަހަރުން ދަށުގެ ކުދިން. އަދި ޒުވާނުންގެ ތެރެއިން ދެބައިކުޅަ އެއްބައި ތިބީ އެޗްއައިވީ އިންފެކްޝަނެއްގެ ނުރައްކާ ވަރަށް ބޮޑު ހާލަތެއްގައި،" އދ.ގެ ކަމާ ބެހޭ އިދާރާއިން ބުނެފައި ވެއެވެ.\nނަމަވެސް ތެމްބީ ބަލަނީ ތަފާސް ހިސާބަކަށް ނޫނެވެ. އެޗްއައިވީ ޖެހިފައިވާ އަދި އޭގެ ސަބަބުން އެއިޑްސް އަށް ބަދަލުވެފައިވާ މިހުންނާ ބައްދަލުކޮށް ތެމްބީ އެމީހުންނަށް ހަނދާން ކޮށްދެނީ އެންމެ ވާހަކަ އެކެވެ.\n"ރަނގަޅު މަރަކީ އަމާން ކަމެވެ". ނަމަވެސް އެޗްއައިވީ އާއި އެއިޑްސް ޖެހިފައިވާ މީހުންގެ ނަފްސަށް އެ ހިތްހަމަޖެހުމެއް އަމާންކަމެއް މަރުވާ އިރުވެސް ލިބެން އުނދަގުލެވެ. އެމީހުން ދުނިޔެ ދޫކުރަނީ ހިތާމަކުރާ ހާލުގަ އެވެ.\n"އަހަރެން އެމީހުންނަށް ވިސްނައިދޭން މަސައްކަތްކުރަން އެހެން މީހުން އެމީހުންނާ ދޭތެރޭ ކަންތައް ކުރާނީ އެމީހުން ވެސް އެހެން މީހުންނާ ދޭތެރޭ ކަންތައް ކުރާ ގޮތަށޭ. އެހެން މީހުންނަކަށް ތިމާ ލަދުގަންނައެއް ނުލެވޭނޭ ތިމާގެ އަމިއްލަ ނަފްސުގައި އެ ލަދުވެތިކަން ނެތިއްޔަކާ. އަދި އެއްވެސް ބައްޔެއް ޖެހިގެން ލަދުގަންނާކަށް ނުޖެހެއޭ،" ތެމްބީ ބުންޏެވެ.


Kulhudhuffushi gai 207 meehaku covid-19 vaccine jahaifi\nކުޅުދުއްފުށީގައި ވެކްސިން ޖަހަން ފެށުމަށް ބޭއްވި ރަސްމިއްޔާތުގެ ތެރެއިން--ކޭއޯފޮޓޯ\nކުޅުދުއްފުށީގައި 207 މީހަކު ކޮވިޑް-19 ވެކްސިން ޖަހައިފި\nކުޅުދުއްފުށީގައި 207 މީހަކު ކޮވިޑް-19 ވެކްސިން ޖަހައިފި އެވެ. ކުޅުދުއްފުށީގައި އެންމެ ފުރަތަމަ ވެކްސިން ޖަހާފައިވަނީ ކޭއާރުއެޗުގެ މެނޭޖަރު އަހުމަދު ދާއޫދެވެ. އެއަށްފަހު ވެކްސިން ޖެހީ ކުޑަކުދިންގެ ޑޮކްޓަރު މުހައްމަދު ފައިސަލެވެ.\nމިއަހަރުގެ ފެބްރުއަރީމަހު ފުރަތަމަ ދުވަހު ކުޅުދުއްފުށީގައި ކޮވިޑް-19 ވެކްސިން ޖަހަން ފެށިފަހުން މިހާތަނަށް 207 މީހަކު ވަނީ ވެކްސިން ޖަހާފަ އެވެ.\nއެ ހޮސްޕިޓަލުން މައުލޫމާތުދޭގޮތުގައި ވެކްސިން ޖަހަން އަދި ހުޅުވާލީ ހޮސްޕިޓަލްގެ މުވައްޒަފުންނަށާއި 70 އަހަރުން މަތީގެ ފަރާތްތަކަށެވެ. އެގޮތުން މި ފާއިތުވެ ދިޔަ ތިން ދުވަހު ވަނީ 70 އަހަރުން މަތީގެ 54 މީހެއްގެ ވެކްސިން ޖަހާފަ އެވެ.\nރާއްޖޭގައި މިހާތަނަށް ޖަހަމުން ދަނީ އިންޑިއާއިން ހަދިޔާ ކުރި ވެކްސިނެވެ. އެއީ އޮކްސްފޯޑް-އެސްޓްރާޒެކެނާ ކޮވިޝީލް ވެކްސިންގެ 100،000 ޑޯޒް އެވެ. ކޮންމެ މީހަކަށް އޭގެ ދެ ޑޯޒް ދޭން ޖެހޭނެތީ އޭގެއިން ވެކްސިން ޖެހޭނީ 50،000 މީހުންނަށެވެ. އަދި ޗައިނާއިންވެސް ވެކްސިން ހަދިޔާކުރަން ވަނީ ނިންމާފަ އެވެ. ޗައިނާއިން ހަދިޔާކުރަން ނިންމާފައިވަނީ ސައިނޯފާމް، 100،000 ޑޯޒެވެ.\nމީގެ އިތުރުން ސަރުކާރުންވެސް ވަނީ އިތުރު 700،000 ޑޯޒް ގަންނަން އެސްޓްރާޒެނެކާއާއެކު އެއްބަސްވުމެއް އެކުލަވާލާފަ އެވެ.\nރައީސް ޔާމިން ކޮވިޑް ވެކްސިން ޖައްސަވައިފި


ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ މުޙަންމަދު ނަޝީދު، ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑު މެދުވެރިކުރައްވައި ދެއްވި 45 ވަނަ ރޭޑިއޯ ޚިޠާބު - The President's Office\nރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ މުޙަންމަދު ނަޝީދު، ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑު މެދުވެރިކުރައްވައި ދެއްވި 45 ވަނަ ރޭޑިއޯ ޚިޠާބު\n23 އޭޕްރިލް 2010، ރިފަރެންސް: PRO/RMN/2010-73\nމިއަދަކީ 23 އޭޕްރިލް 2010ވީ ހުކުރު ދުވަސް. އެނގިވަޑައިގަންނަވާނެ، މިއަދު އަޅުގަނޑު ތިޔަބޭފުޅުންނާ ބައްދަލުވާއިރު، އަޅުގަނޑު މިހުރީ ކޮރެޔާގައި. އެއީ، އ.ދ.ގެ ދަޢުވަތަކަށާއި، އަދި ކޮރެޔާގެ ރައީސްގެ ދަޢުވަތަކަށް އަޅުގަނޑު އައިސް މިހުރީ. އަޅުގަނޑަށް ވަނީ ކޮރެޔާ ސަރުކާރާ ބައްދަލުވުމުގެ ފުރްޞަތު މިދަތުރުގައި ލިބިފައި. އަދި ކޮރެޔާ ރައީސާ އެކުގައި، އެބޭފުޅުންނާ ގުޅިގެން ދިވެހިރާއްޖޭގެ އެކިއެކި ތަރައްޤީގެ މަޝްރޫޢުތަކުގައި އެހީތެރިވެދެވޭނެ ގޮތްތައް އަޅުގަނޑުމެން މަޝްވަރާ ކުރަމުން މިގެންދަނީ. އިރާދަކުރެއްވިއްޔާ، މީގެ ހެޔޮ ނަތީޖާ އަޅުގަނޑުމެންގެ ރާއްޖެއަށް ލިބިގެންދާނެ.\nއަޅުގަނޑުމެން މިހާރު މިގެންދަނީ ސިފައިންގެ 118 ވަނަ އަހަރީ ދުވަހުގެ ރަސްމިއްޔާތުތައް ފާހަގަކުރަމުން. މިފަހަރު ސިފައިންގެ އަހަރީ ދުވަސް މި ފާހަގަ މިކުރެވެނީ، ވަރަށް ކުލަގަދަ ގޮތަކަށް. އަޅުގަނޑުމެންނަށް ސިފައިންގެ ފަރާތުން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޚާއްޞަކޮށް، ޑިމޮކްރަސީއަށް ލިބިދީފައިވާ އެހީތެރިކަން ހަނދާން ނައްތާލައިގެން ނުވާނެ. ރާއްޖޭގައި ވެރިކަމުގެ ނިޒާމު ބަދަލުވެގެންދިޔައިރުގައި، އެގޮތަށް އެކަން ހިނގުމުން، އެންމެ ފަހި ފުރްޞަތެއް ފަހިކޮށްދިން އެއްބަޔަކީ، އެއް މުއައްސަސާއަކީ އަޅުގަނޑުގެ ނަޒަރުގައި ރާއްޖޭގެ ސިފައިން. ސިފައިން އެކަން އެގޮތަށް ކޮށްދެއްވުމަށް އެބޭފުޅުންގެ، އެމުއައްސަސާގެ އެންމެ ބޭފުޅުންގެ ހިތުގެ އަޑިން ގަބޫލުވެ ތިބީތީވެ، އަޅުގަނޑުމެންނަށް މިކަން މިހާ ރީތިކޮށް، މިހާ ފަހިގޮތަކަށް ހިނގައި މި ކުރިއަށް މިގެންދެވުނީ. އެހެންވީމާ، މިފަހަރު އަޅުގަނޑު ސިފައިންގެ އަހަރީ ދުވަސް މި ފާހަގަކުރަނީ، މީގެ އެއްގޮތަކުން ދަންނަވަންޏާ، ހަދިޔާއެއްގެ ގޮތުގައި އަޅުގަނޑުމެންގެ ރާއްޖޭގެ ހުރިހާ ރައްޔިތުން ސިފައިންނަށް ޝުކުރު ދެންނެވުމުގެ ގޮތުން.\nއަޅުގަނޑުމެންނަށް މިއަދު ކުރިމަތިވެފައިވާ ގިނަގުނަ ކަންތައްތަކުގެ ތެރޭގައި ހަމަގައިމުވެސް އެއްކަމެއް އެއީ، އަޅުގަނޑުމެންގެ ރާއްޖޭގެ ރަށްތައް ހިންގުމުގައި ގެންގުޅޭނީ ކޮން އުޞޫލެއްތޯ، އިދާރީ ދާއިރާތައް ގޮތުގައި، މި ލާމަރްކަޒީ އުޞޫލުން ހިންގަން ގެންގުޅޭނީ ކޮންގޮތެއްގައިތޯ ދެނެގަތުމަކީ، އަޅުގަނޑުމެންނަށް މިވަގުތު ވަރަށް މުހިންމު ކަމަށްވެފައި އޮތް ކަމެއް. އެނގިވަޑައިގަންނަވާނެ، ބޮޑު ދެ ސިޔާސީ ޕާޓީގެ ޚިޔާލު މިވަނީ މިކަމުގައި ވަރަށް ބޮޑަށް ތަފާތުވެފައި. އެމް.ޑީ.ޕީ އިން އެދެނީ، ރާއްޖޭގެ އިދާރީ ދާއިރާތައް ލާމަރްކަޒީ އުޞޫލުން ހިންގާއިރުގައި، އެ އިދާރީ ދާއިރާތައް7ޕްރޮވިންސަކަށް ނުވަތަ7ސަރަޙައްދަކަށް ބަހާލައިގެން، އެ7ސަރަޙައްދުގައި މަރްކަޒު ކުރެވިގެން ހިންގާ ލާމަރްކަޒީ އުޞޫލެއްގައި ހިންގުން. ޑީ.އާރު.ޕީ އިން އެދެނީ ރާއްޖޭގެ 20 އަތޮޅު، އެއީ އަދި މާލެއާއެކު 21 އިދާރީ ދާއިރާ ވަކިވަކިން، އެއީ އިދާރީ ދާއިރާއެއް ގޮތުގައި މަރްކަޒުކޮށްގެން، އެކަން ކުރިއަށް ގެންދާ އުޞޫލަކުން އެކަން ކުރުމަށް.\nރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް އެމް.ޑީ.ޕީ.ގެ ފަރާތުން ސަރުކާރުން ހުށަހެޅި ބިލް، އެއޮތް ގޮތަށް މިހާރު ފެންނަން އޮންނާނެ. އަދި ހަމަ އެޔާއެކީގައި ކޮމިޓީއިން އެބިލް އިޞްލާޙުކޮށް، މިހާރު މަޖިލީހަށް ހުށަހަޅަން ތައްޔާރުކޮށްފައި އޮތްގޮތްވެސް ފެންނާނެ. ކޮމިޓީއިން ހުށަހަޅަން ތައްޔާރުވެފައި އެއޮތީ، އަޅުގަނޑަށް ފެންނަ ފެނުމުގައި، ޑީ.އާރު.ޕީ މިކަމުގައި އެދޭގޮތަށް ގެނެވިފައި ހުރި އިޞްލާޙު. އެ އިޞްލާޙުތައް ބައްލަވައިލެއްވީމާ، ވަރަށް ސާފުކޮށް އެނގިވަޑައިގަންނަވާނެ، އަޅުގަނޑަށް މިހާރު ލަފާ މިކުރެވެނީ، އިޞްލާޙުވެފައި އޮތް ބިލް، އެ އިޝާރާތް އެކުރަނީ، 20 ކުޑަ ސަރުކާރު ރާއްޖޭގައި ޤާއިމު ކުރުމަށް. އެ އަތޮޅުތަކަށްދޭ އިޚްތިޔާރާއި ބާރުތަކުގެ ތެރޭގައި، ވަރަށްބޮޑު ދަރަޖައަކަށް ލާމަރްކަޒުވެގެން އެބަދޭ.\nއަޅުގަނޑު މީގައި ހަމަ ދަންނަވަން އޮތް ވާހަކައަކީ، މިއިން ކޮންމެ ގޮތަކަށް ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުން ނިންމެވިނަމަވެސް، އެއީކީއެއް އަޅުގަނޑަށް އެކަމަކުން އުނދަގުލެއް އަޅުގަނޑަށް ނުވަތަ އެކަން ގަބޫލުކުރުމާއި ނުކުރުމުގައި އިންކާރު ކުރުމުގައި ހަރުކަށިވެގަންނާނެ އެއްވެސް ޙާލަތެއް ނޫނޭ. ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުން ނިންމަވާ ގޮތަކަށް މިކަން ކުރުމަށް އަޅުގަނޑު މިހުރީ ވަރަށް ބޮޑަށް ތައްޔާރަށް. މަޖިލީހުގެ މެންބަރުން މިކަމަށް ވިސްނަވާފައި، މި ރާއްޖޭގެ ތަރައްޤީއަށް މިކަމުގައި ފަހިވާނެ ގޮތެއް ހޯއްދަވާފައި، އެގޮތަކަށް ކުރިއަށް ގެންދިޔައީމާ، އަޅުގަނޑުމެންނަށް އެކަން ރަނގަޅުވާނެ. އަޅުގަނޑުމެން އަދި ސަރުކާރުން މި7ސަރަޙައްދަކަށް ބަހާލައިގެން މަރްކަޒު ކުރުމުގެ ވިސްނުމެއް މިގެންގުޅެނީ، އިޤްތިޞާދީ ބޭނުމަކަށްޓަކައި. އޭގައި އެއްވެސް ސިޔާސީ ބޭނުމެއް ނެތް. އޭގައި އެއްވެސް ސިޔާސީ މަޤްޞަދެއް ނެތް. 20 އަތޮޅަށް ބަހާލައިގެން ގެންދިޔައީމާވެސް ހަމަ އޭގައި އޮންނާނެ، ހުރިހާ ސިޔާސީ ފުރްޞަތެއް އެއްވަރުވާނެ،7ސަރަޙައްދަކަށް ބެހިނަމަވެސް. އަދި އެހެން ގޮތަކަށް ބެހިނަމަވެސް. އެހެންވީމާ، އެއްވެސް ޙާލެއްގައި އަޅުގަނޑުގެ ނަޒަރުގައި، މިއީކީއެއް ސިޔާސީ ވާދަވެރިކަމެއް އޮތް ކަމެއް ނޫން. އަޅުގަނޑު މިކަން ކުރަމުން މިގެންދަނީ، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ތަރައްޤީއަށް މަގުފަހިވާނެ ގޮތްތަކެއް ހޯދުމަށްޓަކައި. ސިޔާސީ މަޤްޞަދެއް މިއިން ހޯދުމަކަށެއް ނޫން.\nއެހެންވީމާ، އަޅުގަނޑުގެ އުންމީދަކީ، އަޅުގަނޑުގެ ހުރިހާވެސް އެދުމަކީ މަޖިލީހުގެ މެންބަރުން މިކަމާ ވިސްނަވާފައި، ކުރިއަށް ގެންދަވާއިރުގައި، މިކަމުގައި ސިޔާސީ ވާދަވެރިކަން ނެރުއްވުމަށްވުރެ ބޮޑަށް ރާއްޖޭގެ ތަރައްޤީއަށް މަގުފަހިވާނެ ގޮތަކަށް ކަންކަން ކުރިއަށް ގެންދެވުން.