ވާހަކަ: ދަތުރު – 11 – Haftha\nThu, 28 May, 2020, 11:55 am\nވާހަކަ: ދަތުރު – 11\nއަހަރެން ގޭގެ ދޮރުގައި ވަރަށް ބާރަށް ހިފައި ދޮރު ހުޅުވީމެވެ. ދުވެފައި ގޮސް ގޭތެރެއަށް ވަތްއިރު އޭތި ފެންނަ ހިސާބަކު ވެސް ނެތެވެ. އަހަރެން ރޮމުން ރަހީފްގެ ދޮރުގައި އިހުނަށްވުރެ ބާރަށް ޓަކިޖެހީމެވެ. ރަހީފް ވަރަށް ބާރަށް ދޮރުހުޅުވިއެވެ. ހުޅުވުމާއެކު، އަހަރެން ދުމެއް ޖަހާފައި ކޮޓަރިތެރެއަށް ވަނީމެވެ. “އަނެއްކާވެސް އަނެއް ހަ ކަންތައް ރަހީފް. ކިރިޔާ މަރުގެ އެތިފަހަރަކުން މި ސަލާމަތްވީ.” އަހަރެން ވީ ގޮތް ރަހީފަށް އޮޅުންފިލުވައިދިނީމެވެ. ވެލިފިނޮޅޭ ބުނުމާއެކު އޭނާ ކުއްލިއަކަށް ސިހުނެވެ. “ވެލިފިނޮޅޭ؟. އެއީ މި އަތޮޅު ނިމޭ ހިސާބުގައި އޮންނަ ފަޅު ރަށެއް. އެކަމަކު އާއްމުކޮށް މީހުން ދާ ރަށެއް ނޫން އެއީކީ.” ރަހީފް ހުރީ ހައިރާންވެފައެވެ. “ވަޓް؟ ރަށެކޭ؟. ކީއްވެ މީހުން ނުދަނީ؟”. އަހަރެން ހައިރާންވެފައި ސުވާލުކުރީމެވެ. “މަންމަމެން ބުނާތީ އަހަން އެއީ ކުރީގައި މީހުން އުޅުނު ރަށެކޭ. އެރަށަށް ގަބުރުތަކެއް ލެއްގިފަހުން ކަމަށް ވަނީ އެރަށް ފަޅުވީ. އޭގެ ފަހުން މީހުން ކޮންމެ ވެސް ވަރަކަށް ދަތުރުގޮސް، ވެލާނަގަން ގޮސް އުޅުނު. އެކަމަކު ރަށް ނާމާން ކަމުން މީހަކު އެތާކަށް ނުދޭ. އެއްވެސް ސަރުކާރަކުން ވެސް އެތަނަކަށް ކަމެއް ނުކުރޭ. އަޑުއެހިން ރިސޯޓުހަދަން ބަޔަކަށް ދީފަ އޮންނަ ވާހަކަ.” ރަހީފަށް އެނގޭ މިންވަރަށް އޭނާ ކިޔައިދިނެވެ.\nއެރޭ އަހަރެން ނިދީ ރަހީފް ކޮޓަރީގައި ހުރި ސޯފާގައެވެ. އެކަނި ކޮޓަރީގައި ނިދުންވީ އަހަރެންނަށް ބިރުވެރި ކަމަކަށެވެ. ހެނދުނުގެ އިރު ފާޅުވުމާއެކު، އަހަރެން ފުރަތަމަ ވެސް ގޮސް ބެލީ ބޭރު ދޮރުގައި އެއްކަލަ ވަޅި އިންތޯއެވެ. ދޮރުގައި ވަޅިހެރުނުތަނުގެ ނިޝާނެއް ފެންނަން ނެތްތަނުގައި، ލޭފޮދެއް ހާ ހިސާބު ވެސް ފެންނަން ނެތެވެ. ނަމަވެސް އަހަރެންނަށް އޭރުވެސް އެ މަންޒަރު ސިފަވާ ކަހަލައެވެ. މި ހިޔާލުތަކުގެ ތެރޭގައި ހުއްޓާ ފަހަތުން މީހަކު އަހަރެންނަށް ގޮވި އަޑު އިވުނެވެ. ފަހަށް ބަލާލިއިރު ޒިވާމްއެވެ. އަހަރެން ދިޔައީ ސިއްސައިގެންނެވެ. މިއޮތްހާ ދުވަހު ހަބަރެއްނުވެ ހުރެފައި ކުށްލިއަކަށް ޒިވާމު އެރަށަށް އައުމުން އަހަރެންނަށް ލިބުނީ ކުށްލި ހައިރާން ކަމެކެވެ. “ރާޔާ!. ރާޔާ ނުފެނި ހާދަ ގިނަ ދުވަހެކޭ މިދިޔައީ.” ޒިވާމް މަޑު ހިނގުމެއްގައި ހިނގާފައި އައިސް އަހަރެންގެ ގައިގައި ބައްދައިލިއެވެ.\nއަހަރެންނަށް ވީގޮތް ބުނެދޭން ވެސް ނޭންގުނެވެ. އެތައް ޒަމާންތަކެއް ފަހުން ހަލާލު ފިރިމީހާ އަހަރެންގެ ހަށިގަޑުގައި ބީހިލި މިއީ ފުރަތަމަ ފަހަރެވެ. އަހަރެން ހުރީ ގަޑުފެންގަނޑަ ކަށްވެފައެވެ. “ހިތަށް އެރީ ސަޕްރައިޒެއް ދޭނީއޭ. އެހެންވެ ނުބުނެ އައީ. މިރަށު މީހެއް ކައިރި އަހާލާއިރަށް ބުނެފި ވާހަކަ ލިޔާ ކުއްޖާ ދޯއޭ. ރާޔާ ނުދަންނަ މީހެއް ނޫޅޭ ދޯ މިރަށަކު.” ޒިވާމް ވާހަކަދައްކަމުން ދިޔައިރު ވެސް އަހަރެން ހުރީ ބަސްހުއްޓިފައެވެ. އެހެން ހުއްޓާ ރަހީފް ގޭތެރެއިން ނިކުތެވެ. ރަހީފަށް އަހަރެމެން ދެމީހުން ތިބި ގާތްކަން ފެނިފައި ކުޑަކޮށް އުނދަގޫވިއެވެ. އޭނަ ވަގުތުން އިސްދަށަށް ޖެހިއެވެ. އަހަރެން ޒިވާމް އާއި ކުޑަކޮށް ދުރަށް ޖެހިލުމަށްފަހުގައި ރަހީފް ތައާރަފު ކޮށްދިނީމެވެ. ހެނދުނުގެ ނާސްތާ ނިންމާލެވުނީ ވަރަށް އުނދަގުލުންނެވެ. އެއްކޮޅުގައި ފިރިމީހާއެވެ. އަނެއްކޮޅުގައި އެމީހަކަށްޓަކައި ބުނެދޭން ނޭންގޭ އިހުސާސްތަކެއް ކުރެވޭ މަދަދުދާރެކެވެ. ސުފުރާމަތީގައި ރަހީފް އާއި ޒިވާމް ވަރަށް ގިނަ ވާހަކަދެއްކިއެވެ. އޭރުވެސް އަހަރެން އިނީ އާޝޯހުވެފައެވެ. ޒިވާމަށް އެހާ ބޮޑު ބަދަލެއް އައި ގޮތާމެދު ފިކުރުކުރެވެން ފެށިއެވެ. ޒިވާމް ވެގެން ދިޔައީ އަހަރެންގެ މަސައްކަތަށް ވެސް އެޅިދާނެ ބޮޑު ހުރަކަށެވެ.\nސައިބޮއެ ނިމުމާއެކު ރަހީފް ނިކުތީ ގެއިން ބޭރަށެވެ. ދިޔަތަނެއް ވެސް ނުބުނެއެވެ. އެވަގުތު އަހަރެން ކޮޓަރިއަށް ވަތްއިރު ޒިވާމް ފާހާނާއިން ނިކުންނަނީއެވެ. “ޒިވާމް ކީއްކުރަން މިރަށަށް ތިއައީ؟.” އަހަރެން އެނދުމަތީގައި އިށީންނަމުން އެހީމެވެ. “އަހަރެންގެ އަންހެނުން ކައިރިއަށް އައުމަކީ މައްސަލައެއްތަ؟”. ޒިވާމް އަހަރެންގެ އަތުގައި ހިފާލިއެވެ. “ނޭންގެ. އަހަރެމެން ދެމީހުން މީ އިނދެގެން އުޅޭ ބައެއްތަ؟ ޝައްކު!.” އަހަރެން ޒިވާމްއާ ދުރަށް ޖެހިލީމެވެ. “ހޫމް. މަށަށް އެނގޭ ތިވާގޮތް. ވަރަށް ގިނަ ކަންކަން އެނގިގެން އަހަރެން މިތަނަށް އަންނަން ޖެހުނީ. އަހަރެމެން ދެމީހުން ނަމެއްގައި އިނދެގެން އުޅުނަސް އަހަރެން ރާޔާ އުޅޭނޫޅޭ ގޮތް ނުބަލަ ހުންނާނެ ކަމަށް ހީނުކުރައްޗޭ. މިހާރު ވެސް ވަރިކުރަން ބޭނުން. އެކަމު އޭރުން އަހަރެންނަށް ލިބެންޖެހޭ މުދާގަނޑެއް ނުލިބޭނެ ވިއްޔަ. މިއަހަރު ގެ ހަދާ ނިމޭ އިރަށް ކޮންޓްރެކްޓްގައި އޮތް އުސޫލުން އަހަރެންނަށް ވީބައި އަހަރެންނަށް. އެހިސާބުން.” ޒިވާމް ނުލަފާ ގޮތަކަށް ހޭންފެށިއެވެ. “ކަލޭތީ ވަރަށް ގޮތެއް ނެތް ފިރިހެނެއް. ކޮންމެހެން އެހެން މީހުން ކުރިމަތީ މާ މާތްވާނެ ކަމެއްނެތް.” އަހަރެން ޒުވާބު ކުރަން ބޭނުން ނުވާތީ އެތަނުން ނިކުތުމަށް ހިނގައިގަތީމެވެ.\nއެވަގުތު ޒިވާމް އައިސް އަހަރެންގެ އަތުގައި ވަރަށް ބާރަށް ހިފިއެވެ. “ބުނަން. މިތަނަށް މިއައީ ކަލެއާ އެކީ މާފޮޅުވާ، ބިމުގައި ހުރި ވެލި ގުނާދޭކަން ނޫން. މިއަކީ ކަލޭ ބަލާ. އަހަރެންގެ އަތްބެއްގެ ގޮތުގައި ހުންނަހާ ހިނދަކު ބާރުފޯރުވޭނެ. ނުގޮއްސިއްޔާ މުޅި ރަށުތެރޭގައި ކަލެއާއި ރަހީފްއާ ދެމީހުން ބަދުނާމުކޮށް ވާހަކަވެސް ދައްކާނަން. މާދަމާ ފުރަން ތައްޔާރުވޭ.” ޒިވާމް މިހެން ބުނެ އަހަރެންގެ އަތް ފޮޅާލައި ބޭރަށް ހިނގައިގަތެވެ. އެވަގުތު އަހަރެންގެ އަތް ދޮރުގެ ތަޅުގައި ވަރަށް ބާރަށް ޖެހުނެވެ. އަހަރެންނަށް ވީތަދުން ރޮވުނެވެ. މިގޮތަށް އަނިޔާ ލިބުމަކީ އަހަރެންނަށް އާދައެކެވެ. ޒިވާމްގެ ފަރާތުން އޯގާތެރިކަމެއް ނުލިބޭތާ ލިބެނީ އަނިޔާއެވެ. ނަމަވެސް ފަސް އަހަރަށްވުރެ ގިނަ ދުވަސްވީ ގުޅުމެއް އެހާ ފަސޭހައިން ނިންމާލުން އަހަރެންނަށް އަދިވެސް ވަނީ އުނދަގޫ ކަމަކަށެވެ. ބައެއް ފަހަރު ވަރިވާން ކިތަންމެ ބޭނުންވި ނަމަވެސް އެކަން ކުރަން ނުލިބެނީ ހިތްވަރެކެވެ.\nއިރުއޮއްސި އަދިރިވެއްޖެއެވެ. ހެނދުނު ގެއިން ނިކުމެގެން ދިޔަ ރަހީފް ގެއަށް ނައުމުން އަހަރެން ކަންބޮޑުވިއެވެ. ގުޅަން ހިތަށް އެރި ނަމަވެސް، ގުޅާކަށް ނުކުރެނުވެ. ރަހީފްގެ ހިތުގެ ހާލު އެގިހުރެ އަހަރެން އޭނާގެ ހިތަށް ތަދުކުރާވަރު އިހުސާސްވާނީ އޭނާއަށެވެ. އަހަރެން ކޮޓަރިއަށް ވަތްއިރު ޒިވާމް އޮތީ ގަދަ ނިދީގައި ނިދާފައެވެ. އެވަގުތު ގޭގެ ބޮޑުދޮރު ހުޅުވުނު އަޑު އިވުނެވެ. އަހަރެން ކޮޓަރީގެ ދޮރު ލެއްޕުމަށްފަހު ކޮޓަރިން ބޭރަށް ނިކުތީމެވެ. ކުރިމަތީގައި ހުރީ ރަހީފްއެވެ. އަހަރެން ފެނުމާއެކު އިޝާރާތުން އެއްވެސް ވާހަކައެއް ނުދައްކާ ބޭރަށް ނިކުތުމަށް ބުންޏެވެ.\nއަހަރެން ރަހީފްއާއެކު ބޭރަށް ނިކުތީމެވެ. “ސޮރީ ނުބުނެ ދިޔައީމަ. އަހަރެންނަށް އެހާ ފަސޭހައެއް ނޫން ތިދެމީހުން އެއްކޮށް ފެންނަ ހިސާބެއްގައި ހުންނާކަށް. އެކަމަކު ރާޔާއަށް ވަރަށް މުހިއްމު ވާހަކައެއް އެބައޮތް. އަހަރެން މިއަދު އުޅުނީ ރައިހާން އާއެކީ. އަހުސަން ފުރީމަ. ރައިހާން ވެސް ބުނި އަހުސަން ކޮންމެ ވެސް ކަމެއް ސިއްރު ކުރާހެން އޭނައަށް ވެސް ހީވާހެން. އެނގޭތަ؟ ޒިވާމް އެއައީ އަހުސަން ބުނެގެން ރާޔާ މިތަނުން ގެންދަން. ތި ޒިވާމްއަކީ އަހުސަންގެ ކުންފުނީގެ އެއް ހިއްސާދާރު އަދި އަހުސަންއާ ވަރަށް ކައިރިން މަސައްކަތްކުރާ މީހެއް.!” ރަހީފް ކިޔައިދިނެވެ. “އޭ! ކީކޭ؟ ތީ ހަމަ ތެދެއްތަ؟ މިއަދު ބުނި އަހަރެން ކައިރި މާދަން ފުރާއިރުން ގޮވައިގެނޭ ދާނީ. ތިއީދޯ މިވީ ގޮތަކީ. މިހާރު އަހަރެންނަށް ޔަގީން މިކަމުގައި އަހުސަން ވަރަށް ބޮޑު ގޯހެއް އެބަ ހަދާ.” އަހަރެން ހިތްހަމަނުޖެހިގެން ދަތްކުޑި ވިކާލީމެވެ.\n“އަދި އެއްވާހަކަ. މިރޭ ބާރަ ޖަހާއިރު ވެލިފިނޮޅަށް ދާން ތައްޔާރުވޭ. އަހަރެން ވަރަށް އާދޭސްކޮށްގެން ރައިހާން އެއްބަސްވެއްޖެ އަހަރުމެން ގޮވައިގެން ލޯންޗުގައި ގޮސްދޭން. ދުވާލު ގޮއްސިއްޔާ މީހުނަށް އެނގޭނެ. ވަރަށް ބޮޑު ރިސްކެއް. ކަންކަން މިހާރު އޮތް ހިސާބުން ރާޔާގެ ފުރާނައަށް ވެސް ނުރައްކާ. އެކަމަކު ވެސް ހަގީގަތް ހޯދަން ވެސް އެބަ ޖެހެއެއްނު. ރާޔާ ބޭނުންވަނީ ކޮންމެ ހާލެއްގައި ވެސް ހަގީގަތެއްނު.” ރަހީފް ދެއްކި ވާހަކައިން އަހަރެންގެ މޭ ފިނިވެގެން ދިޔައެވެ.\nނަމަވެސް އަހަރެންނަށް އިތުރު އެހެންގޮތެއް ނެތްކަމަށް ނިންމައި އެ ބިރުވެރި ދަތުރު އެރޭ އަހަރެން ފެށީމެވެ. ޒިވާމްއަށް ވެސް އަންގާލުމެއް ނެތިއެވެ. ފަހުންވާނެ ގޮތެއް ވިސްނަން ބޭނުންނުވާ ހާލުގައެވެ. މާސިންގާ ކަނޑުގެ މެދަކާއި ހަމައަށް ދެވުނުތަނާ ލޯންޗުގެ އިންޖީނު ހުއްޓުނެވެ. އެހިސާބުން ވެސް ކަމެއް ގޯސްވާން އުޅޭކަމުގެ އިހުސާސް އަހަރެންނަށް ކުރެވުނެވެ. އިރުކޮޅެއްނުވެ ލޯންޗާއި ދާދި ކައިރިން ގަބުރުތަކެއް ފެންމަތިވާން ފެށިއެވެ. މިކަހަލަ ކަމެއް ރަހީފަށް އަދި ރައިހާނަށް ވެސް ފެނުނު އެއީ ފުރަތަމަ ފަހަރެވެ. އަހަރެން ބިރުން އިދެ ދުއާކުރަން ފެށީމެވެ.\nހަމައެވަގުތު އަނެއްކާ ވެސް އިންޖީނު ސްޓާޓްވިއެވެ. ރައިހާން ވަގުތުން ލޯންޗު ދުއްވާލިއެވެ. ގަބުރަކާއި ގަބުރެއް ކިޔައިފައެވެ. އެވަގުތު މުޅި ހިސާބުގަޑުގައި ބިރުވެރި އަޑެއް ފެތުރުނެވެ. އަހަރެން ހެއްދެވި ފަރާތަށް ވަކީލުކޮށްލައިގެން ލޯ މަރާލައިގެން އިނީމެވެ. ކުއްލިއަކަށް ދުއްވަން އިން ރައިހާން ހަޅޭއްލަވައިގަތެވެ. ވަގުތުން ލޯންޗު ހުއްޓުނެވެ. އަހަރެންނާއި ރަހީފް ލޯންޗުގެ ތެރެއަށް ބަޑުވަތަށް ވެއްޓުނެވެ. އެވަގުތު ފެނުނު މަންޒަރުން ހިތްފަޅައިގެން ދިޔައެވެ. ބިރުން މީހާގެ ހިތް ހުއްޓޭވަރުވިއެވެ. ރައިހާން އޮތީ މަރުވެގެން ވެއްޓިފައެވެ. އޭނާގެ މުޅި މޫނުމަތި ޗިސްޗިސްވެފައި އޮތްއިރު، ބޮލުގެ ނާށިގަނޑު އޮތީ ބޭރުގައެވެ. އޭރު އޭނާ ކައިރި ބިރުވެރި ސިފައެއްގައި އިން އެއްޗެއް އިނެވެ. އިނީ ފުރަގަސްދީގެންނެވެ. “ކަލޭ ތިކަން ނުހުއްޓައިފިއްޔާ ދެން މަރާލާނީ ރަހީފް.” ބަރު އަދި އެހާމެ ބިރުވެރި އަޑަކުން އޭތި އަހަރެންނާއި ވާހަކަދެއްކިއެވެ. އެވަގުތު އަހަރެންނަށް ކައިރީގައި ވެއްޓިފައި އޮތް ރަހީފަށް ބަލާލެވުނެވެ. އޭރު ރަހީފް ވެސް އޮތީ އަހަރެންނާއި ދިމާލަށް ބަލަހައްޓައިގެންނެވެ. އަހަރެންނަށް ހަތިޔާރު ބަހައްޓަން މަޖުބޫރިވީ ހެއްޔެވެ؟


Schoolun vakivi 65 kujjehge massala Juvenile Justice Unit ah\nއެކި ސަބަބުތަކާ ހެދި ސްކޫލުން ވަކިވި 65 ކުއްޖެއްގެ މައްސަލަ ޖުވެނައިލް ޖަސްޓިސް ޔުނިޓަށް\nމިއަހަރުގެ ފުރަތަމަ ހަ މަސް ދުވަހު އެކި ސަބަބުތަކާހުރެ ސްކޫލުން ވަކިވި 65 ކުއްޖެއްގެ މައްސަލަ ޖުވެނައިލް ޖަސްޓިސް ޔުނިޓަށް ހުށަހަޅާފައިވާ ކަމަށް އެ ޔުނިޓުން ބުނެފި އެވެ.\nމިއަހަރުގެ ފުރަތަމަ ހަ މަސް ދުވަހުގެ އެ ޔުނިޓުގެ ތަފާސްހިސާބުތައް ދައްކާ ގޮތުގައި ގާނޫނާ ހިލާފުވެގެން ޖުވެނައިލް ޖަސްޓިސް ޔުނިޓަށް ހުށަހަޅާފައި ވަނީ 155 ކުއްޖެއްގެ މައްސަލަ އެވެ. އެ އަދަދަކީ މިދިޔަ އަހަރުގެ ފުރަތަމަ ހަމަހާ އަޅާބަލާއިރު 17.6 އިންސައްތަ ދަށް އަދަދެކެވެ.\nފާއިތުވި ހަ މަސް ދުވަހު ކުށް ތަކުރާރުކޮށްގެން ހުށަހެޅިފައި ވަނީ 79 ކުއްޖެއްގެ މައްސަލައެވެ. އެންމެ ގިނައިން ހުށަހެޅިފައި ވަނީ އުމުރުން 16 އަހަރާއި 18 އަހަރާ ދެމެދުގެ ކުދިންގެ މައްސަލަ އެވެ.\nތަފާސްހިސާބުތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި ހުށަހެޅި މައްސަލަތަކުގެ 95 އިންސައްތަ އަކީ ފިރިހެން ކުދިންގެ މައްސަލަތަކެވެ. އަދި މިއަހަރުގެ މިހާތަނަށް އެކި ސަބަބުތަކާހުރެ ސްކޫލުން ވަކިވި 65 ކުއްޖެއްގެ މައްސަލަ އާއި ސްކޫލް ނިންމާފައިވާ 39 ކުއްޖަކާއި ސްކޫލްގައި ތައުލީމް ހާސިލުކުރަމުންދާ 29 ކުއްޖެއްގެ މައްސަލަ ޖުވެނައިލް ޖަސްޓިސް ޔުނިޓަށް ހުށަހަޅާފައި ވެއެވެ.\nމިދިޔަ އަހަރުގެ ފުރަތަމަ ހަ މަސް ދުވަހު ހުށަހެޅި މައްސަލަތަކުގައި ގިނައީ ސްކޫލްގައި ތައުލީމް ހާސިލްކުރަމުން ދިޔަ ދަރިވަރުންގެ މައްސަލަތަކެވެ.\nމިއަހަރުގެ ފުރަތަމަ ހަ މަސްދުވަހުގެ މައްސަލަތަކުގެ ތެރޭގައި އެންމެ ގިނައީ މަސްތުވާތަކެއްޗާ ގުޅުން ހުރި މައްސަލަތަކެވެ. އެގޮތުން އެފަދަ 55 ކުއްޖެއްގެ މައްސަލަ ހުށަހެޅިފައި ވެއެވެ.\nއޭގެ އިތުރުން ވައްކަމާއި، ފޭރުމާއި، މާރާމާރީގެ މައްސަލަތައް ވެސް ހުށަހެޅިފައި ވެއެވެ. ތޫނު ހަތިޔާރު ގެންގުޅުމުގެ މައްސަލަތަކުގެ ގޮތުގައި މިއަހަރު ހުށަހެޅުނީ އެންމެ ހަތަރު މައްސަލައެވެ. މިދިޔަ އަހަރު ވަނީ އެފަދަ 13 މައްސަލައެއް ހުށަހަޅާފަ އެވެ.\nޖުވެނައިލް ކޯޓް ކުޑަކުދިން ކުށްވެރިން ހޯމް މިނިސްޓްރީ


Thalassemia Carrierunge Adhadhu Raajjeygai Ginavani: Dr. Mohammed Ali\nތެލެސީމިއާ ކެރިއަރުންގެ އަދަދު ރާއްޖޭގައި ގިނަވަނީ: ޑރ. މުހައްމަދު އަލީ\n09 މޭ 2022 - 20:15:31\nތަފާސް ހިސާބުތަކަށް ބަލާއިރު, މުޅި ރާއްޖޭގައި ވެސް ބީޓާ ތެލެސީމިއާ ކެރިއަރުންގެ އަދަދު އަންނަނީ ހާސްވާންޖެހޭ މިންވަރަށް އިތުރުވަމުން ކަމަށް ޑރ. މުހައްމަދު އަލީ ވިދާޅު ވެއްޖެއެވެ.\nއައިޖީއެމްއެޗުގެ އެތެރެހަށީގެ ޑރ. މުހައްމަދު އަލީ (ސައިންސާއި ޓެކްނޮލޮޖީ އަދި ސިއްހީ ކަންކަމާ ގުޅޭ ދިރާސާތައް ޝައިއުކުރާ ނެދަލެންޑްސްގެ) އެލްސެވިއާގައިވާ މައުލޫމާތާ ހަވާލާދެއްވާއި، ފޭސްބުކުގައި ކުރެއްވި ޕޯސްޓެއްގައި ވިދާޅުވީ، އިންޑިއާ އާއި ބްރެޒިލް ކަހަލަ އާބާދީ ބޮޑެތި ގައުމުތަކަށް ވުރެ ވެސް އަބާދީގެ ނިސްބަތުން ރާއްޖޭގައި ތެލެސީމިއާ ކެރިއަރުން އަދަދު ގިނަ ކަމަށެވެ.\n"އެލްސެވިއާ" ގައިވާ ގޮތުން، 2020 ވަނަ އަހަރު ރާއްޖޭގެ އާބާދީގެ 30 އިންސައްތަ ޓެސްޓް ކުރެވުނުއިރު، 16 އިންސައްތަކީ ބީޓާ ތެލެސީމިއާ ކެރިއަރުން ކަމަށް ފާހަގަ ކޮށްފައި ވެއެވެ.\nއެގޮތުން ރާއްޖޭގެ އާބާދީގެ 30 އިންސައްތަ ޓެސްޓުކުރެވުނުއިރު 16.2 އިންސައްތަ އަކީ ބީޓާ ތެލެސީމިއާ ކެރިއަރުން ކަމަށާއި، މިއަދަދު އިންޑިއާގައި ހުރީ 9.95 އިންސައްތައިގައި ކަމަށެވެ. އަދި ބުރެޒިލްގައި ހުރީ އެންމެ އެއް އިންސައްތާއިގައި ކަމަށްވެސް މުހައްމަދު އަލީ "އެލްސެވިއާއި" ހަވާލާދީ ކުރެއްވި ފޭސްބުކު ޕޯސްޓްގައި ވިދާޅު ވިއެވެ.\n"ބީޓާ ތެލެސީމިއާ ކުދިން އެންމެގިނައީ ނ. ށ. ހދ. ޅ. ލ. ގައި. މި އަތޮޅު ތަކުގައި 17.2 އިންސައްތަ އާއި 23.8 އިންސައްތަ އަށް ބީޓާ ތެލެސީމިއާ ކެރިއަރުން އުޅޭ." މުހައްމަދު އަލީގެ ފޭސްބުކު ޕޯސްޓްގައި ވިދާޅު ވިއެވެ.\nއަދި އިތުރަށް ވިދާޅުވީ ތަފާސް ހިސާބުތަކަށް ބަލާއިރު, މުޅި ރާއްޖޭގައިވެސް ބީޓާ ތެލެސީމިއާ ކެރިއަރުންގެ އަދަދު އަންނަނީ ހާސްވާންޖެހޭ މިންވަރަށް އިތުރުވަމުން ކަމަށެވެ.\nޖެނެޓިކްގެ ޒަރީއާއިން ވާރުތަވާ މިބަލި މަދު ކުރުމަށް އެޅޭނެ އެންމެ ބޮޑު ފިޔަވަޅަކީ ދުރާލާ, ޓެސްޓުކުރުން ކަމަށާއި، އެ ގޮތަށް ޓެސްޓު ކުރުމުގެ މުހިންމުކަން ތިމާމެންގެ ޅަދަރިންނަށް އޮޅުންފިލުވައިދީ އުގަންނައި ދިނުމަކީ ވަރަށް މުހިއްމު ކަމެއް ކަމަށް ވެސް ވިދާޅުވެފައިވެ އެވެ.\nމުހައްމަދު އަލީތެލެސީމިޔާ ސިއްހަތު\nދެމީހުން ވަކިވީ ޕީކޭގެ ސިއްރު ގުޅުން ފަޅާ އެރުމުން!\nހަށިގަނޑުގައިވާ ބޭކާރު ފެޓް ހިންދާލުމަށް ގުރްމަރް\nއިންޑިއާ އައުޓް ގޮވާ މީހުން ޖަލަށް!


Iran Ah Baarugadha Binhelumeh Gai Gina Bayakah Aniyaave Bodethi Gehlunthakeh Vehje - Vaguthu\nއީރާނަށް ރޭ އައި ބާރުގަދަ ބިންހެލުމެއްގެ ސަބަބުން ގިނަ 75 މީހުން ޒަހަމުވެ ގިނަ އިމާރާތްތަކަކަށް ގެއްލުން ލިބިފައިވާ ކަމަށް ރިޕޯޓްތައް ބުނެފިއެވެ.\nއެމެރިކާގެ ޖިއޮލޮޖިކަލް ސާވޭ އިން ބުނާ ގޮތުގައި އީރާނަށް ބިންހެލުން އައިސްފައި ވަނީ 5.9 މެގްނެޓިއުޑްގެ ބާރުމިނުގައި އިރާނުގެ ކަމާށަށް ޕްރޮވިންސްގެ ކައިރިން ބިމުގެ 10 ކިލޯމީޓަރު އަޑިއަށެވެ.\nއީރާންގެ މީޑިއާއެއް ކަމަށްވާ ފާސް ނިއުސް އެޖެންސީ އިން ބުނާ ގޮތުގައި ބިންހެލުމުގެ ސަބަބުން މަދުވެގެން 75 މީހަކަށް އަނިޔާވި ކަމުގެ ރިޕޯޓް މިހާތަނަށް ލިބިފައިވެއެވެ. ނަމަވެސް މީހަކު މަރުވި ކަމެއް އަދި އެނގިފައެއް ނުވެއެވެ.\nމި ބިންހެލުމުގެ ސަބަބުން ބައެއް ގެތަކުގެ ފާރުތައް ވެސް ވަނީ ވެއްޓިފައެވެ. މި ބިންހެލުމަށް ފަހު 15 ވަރަކަށް ކުދި ލޮޅުން އައި ނަމަވެސް ބާރުގަދަ ބިންހެލުމަށް ފަހު އަދި ބާރުގަދަ ލޮޅުމެއް އައިސްފައެއް ނުވެއެވެ.\nއީރާނަށް އައި ބިންހެލުމުގެ ލޮޅުން އަވައްޓެރި ބައެއް ގައުމުތަކަށް އިހްސާސް ކުރެވުނު ނަމަވެސް އެހެން ގައުމަކަށް ގެއްލުމެއް ލިބުނު ކަމުގެ ރިޕޯޓެއް ލިބިފައެއް ނުވެއެވެ.\nއީރާނަކީ އާންމު ގޮތެއްގައި ބާރުގަދަ ބިންހެލުންތައް އަންނަ ގައުމެކެވެ. އީރާނަށް ގިނައިން ބިންހެލުން އަންނަ ސަބަބަކީ އީރާނަކީ ޔޫރޯ އޭޝިއާ ޕްލޭޓް ހިއްސާ ކުރާ ގައުމަކަށް ވުމުންނެވެ.\nމިދިޔަ އަހަރު ނޮވެމްބަރު މަހު ފަހުކޮޅު އީރާނަށް 6.3 މެގްނެޓިއުޑްގައި ބާރުމިނުގައި އައި ބިންހެލުމެއްގައި މަދުވެގެން 361 މީހަކަށް ވަނީ އަނިޔާވެފައެވެ. މި ބިންހެލުމުގައި ގިނަ އިމާރާތްތަކަށް ވަނީ ގެއްލުން ވެފައެވެ.\nއީރާންގައި ފްލައިޓެއް ހައިޖެކް ކުރަން އުޅެނިކޮށް ހުއްޓުވައިފި


Azza akee fisaari manmaeh: Mua – Iru\nބަތަލާ މަރިޔަމް އައްޒައަކީ “ފިސާރި މަންމައެއް” ކަމަށް އޭނާގެ ފިރިމީހާ އެކްޓަރު އަބްދުﷲ މުއާޒް (މުއާ) ބުނެފިއެވެ.\nދުނިޔޭގައި ފާހަގަކުރާ މަންމައިންގެ ދުވަހާ ގުޅިގެން މުއާ މީސްމީޑިއާ ސްޓޯރީތަކުގައި ހިއްސާކުރި އައްޒަގެ ފޮޓޯއާއެކު ވަނީ އޭނާއަށް ދުވަހުގެ ތަހުނިޔާ ކިޔައިފައެވެ. އަދި އައްޒައަކީ ފިސާރި މަންމައެއް ކަމަށް ބުނަމުން މުއާ ބުނީ، އައްޒައަށް ޝުކުރު ހައްގު ކަމަށެވެ. “އަބަދުވެސް ކާމިޔާބީ މިންވަރު ކޮށްދެއްވާށި”، މުއާގެ ލިޔުންކޮޅު ނިންމައިލަމުން ބުނެފައިވެއެވެ.\nމިހާރު ދިވެހި ފިލްމު އިންޑަސްޓްރީގައި ތިބި ބަތަލާއިންގެ ތެރެއިން އެންމެ ގުނާލެވޭ އެކަކު ކަމަށްވާ އައްޒަ މީގެކުރިން ޖުމައިހް (ޖުމާ) އާ ކައިވެނިކޮށްގެން ވަނީ ދަރިއަކު ލިބިފައެވެ. އައްޒަ އޭނާގެ ދަރިފުޅު އީތަން ދެކެ ވާލޯބި މީސްމީޑިއާގައި އަބަދުވެސް ފެންނަން ހުރެއެވެ.\nމީގެ އިތުރުން، މުއާ މީގެކުރިން ކުރި ކައިވެންޏަށް ވަނީ އަންހެން ދަރިއަކު ލިބިފައެވެ. ރޫބީ ނަމަކަށް ކިޔާ އެކުއްޖާ ވަަރަށް ގިނައިން އައްޒައާއެކީ ވެސް ވަގުތު ހޭދަކުރާތަން ފެނިގެންދެއެވެ. އެހެންކަމުން، އައްޒައަކީ “ފިސާރި މަންމައެއް” ކަމަށް މުއާ އެބުނި ސަބަބު ދޭހަވެއެވެ.


Sri lanka in Dhivehin ah 90 dhuvahu ge on arrival visa dhenee | Mihaaru\nސްރީލަންކާގެ ކޮލަމްބޯގެ މަގެއް: ލަންކާއަށް ދާ ދިވެހިންނަށް 90 ދުވަހުގެ ވިސާ ދިނުމުގެ އެއްބަސްވުމެއްގައި ސޮއިކުރަން ދެ ގައުމުން ވަނީ ނިންމާފައި -- ފޮޓޯ/މިހާރު\nލަންކާ އިން ދިވެހިންނަށް 90 ދުވަހުގެ އޮން އެރަވައިލް ވިސާ\n01 ސެޕްޓެމްބަރ 2019 - 19:057comments\nގިނަ އަދަދެއްގެ ދިވެހިން ދަތުރުކުރާ ލަންކާގައި ދިވެހިންނަށް މިހާރު ދެނީ 30 ދުވަހުގެ އޮން އެރައިވަލް ވިސާ އެކެވެ.\nސްރީ ލަންކާގެ ބައެއް ނޫސްތަކުން ބުނެފައިވާ ގޮތުގައި މި އެއްބަސްވުމުގައި ދެ ގައުމުގެ ދެމެދުގައި ސޮއިކުރާނީ ލަންކާގެ ބޮޑުވަޒީރު ރަނިލް ވިކްރަމަސިންހަ މާދަމާ ރާއްޖެ އަށް ކުރައްވާ ރަސްމީ ދަތުރުފުޅުގެ ތެރެއިންނެވެ.\nލަންކާގައި ތިބެގެން ކިޔަވާ ދަރިވަރުންނަށް ވެސް ވިސާ ދިނުމާ އުސޫލުތައް އެ އެއްބަސްވުމުގައި ހިމެނޭ ކަމަށް އެ ނޫސްތަކުގައިވެ އެވެ. އަދި އެ އެއްބަސްވުމުގައި ސޮއިކުރަން ލަންކާގެ ވަޒީރުންގެ މަޖިލީހުން މިހާރު ފާސްކޮށްފައިވާ ކަމަށް ވެސް ބުނެފައިވެ އެވެ.\nއެ އެއްބަސްވުން އޮތްގޮތުން 90 ދުވަހުގެ ވިސާ ދިނަސް، ބައެއް ހާލަތްތަކުގައި ބައެއް މީހުން އެތެރެވުން މަނާ ކުރުމުގެ ބާރު ދެ ގައުމަށް ވެސް އޮންނާނެ ކަމަށް އެ ނޫސްތަކުގައިވެ އެވެ. އަދި ގައުމީ ސަލާމަތަށް ނުރައްކާވެދާނެ ފަދަ ހާލަތެއްގައި އެ އެއްބަސްވުމަށް އަމަލުކުރުން ވަގުތީކޮށް ނުވަތަ ދާއިމީކޮށް ވެސް ހުއްޓާލުމުގެ ބާރު ދެ ގައުމަށް ވެސް އޮންނާނެ އެވެ. މިގޮތަށް ވިސާ ދޭނީ ވިސާގެ މުއްދަތުގައި ޕާސްޕޯޓްގެ މުއްދަތު ހަމަނުވާ އަދި އެ މުއްދަތުގައި އެ ގައުމެއްގައި ހުރުމަށް ބޭނުންވާ ފައިސާ އެ މީހެއްގެ އަތުގައި ހުރި ނަމަ އެވެ.\nމީގެ އިތުރުން، ވިސާ ދިނުމުގެ އެއްބަސްވުމަށް އަމަލުކުރުން ވަގުތީ ގޮތުން ނުވަތަ ދާއިމީކޮށް ހުއްޓާލާ ނަމަ، އެކަން އަނެއް ގައުމަކަށް އަންގަން ޖެހޭނެ ކަމަށްވެ އެވެ. ނޫސްތަކުގައި ބުނެފައިވަނީ، އެކަމަކު އެގޮތަށް އަމަލުކުރުން ހުއްޓާލިޔަސް، ވިސާ ލިބިފައި ތިބި ފަރާތްތަކުގެ ވިސާ އޮންނާނެ ކަމަށެވެ.\nލަންކާއަށް ދާ ދިވެހިންނަށް 90 ދުވަހުގެ އޮން އެރައިވަލް ދިނުމުގެ އެއްބަސްވުމެއްގައި ސޮއި ކުރާއިރު، ގިނަ އަދަދެއްގެ ދިވެހިން މިހާރު ވެސް ލަންކާގައި ދިރިއުޅެ އެވެ. އެކި ބޭނުންތަކުގައި 30،000 އެއްހާ ދިވެހިން ލަންކާގައި ދިރިއުޅެ އެވެ. މި އެއްބަސްވުމާ ބެހޭ ގޮތުން ދެ ގައުމުން ވެސް އަދި ރަސްމީކޮށް ވާހަކައެއް ނުދައްކަ އެވެ.\nއިތުރު ލިޔުންތައް ސްރީ ލަންކާ ވީސާ އޮން އެރައިވަލް ވިސާ ރާއްޖެ-ލަންކާ


ހަމަހަމަކަމާ އެކު އިންސާނީ ހައްގުތައް ރައްކާތެރިކުރުން\n4 މޭ 2021 - 11:03 0\nމާލޭގައި މަސައްކަތްކުރާ ބިދޭސީން ރޯދަ މަހު މިސްކިތެއްގައި ރޯދަ ވީއްލަން ތައްޔާރުވެގެން. --ފޮޓޯ: ހުސެއިން ވަހީދު/ އަދަދު\nއިސްލާމްދީނުގައި އިންސާނާގެ ދަތުރަކީ އެއްދަތުރެކެވެ. ބިނާވަގެންވަނީ އެއް އަސްލެއްގެ މައްޗަށެވެ. އުފެދިގެން އައި އަސްލަކީ އެއް އަސްލަކެވެ. އެކަލާނގެ ހަޒްރަތުގައި އިންސާނުންނަކީ ހަމަހަމަ ބައެކެވެ. ހަލްގު ކުރެއްވުމުގައި ހަމަހަމަ އެވެ. މަސްއޫލިއްޔަތުގައި ހަމަހަމަ އެވެ. ވަދާއުގެ ހުތުބާގައި ކީރިތި ރަސޫލާ ހަދީސް ކުރައްވާފައިވެ އެވެ.\n"އޭ މީސްތަކުންނޭވެ! ތިޔަ ބައިމީހުންގެ ވެރި ރަސްކަލާނގެ އަކީ އެއްކައުވަންތަ ފަރާތެކެވެ. އަދި ތިޔަބައި މީހުން ގެ ބައްޕައަކީ އެކަކެވެ. އަދި ތިޔަބައި މީހުން ނިސްބަތްވަނީ އާދަމުގެފާނަށެވެ. އާދަމުގެފާނު ހައްދަވާފައިވަނީ މަށިންނެވެ. މާތް الله ގެ ހަޒްރަތުގައި އެންމެ މާތް މީހަކީ އެންމެ ތަގްވާވެރި މީހާ އެވެ. އަރަބިންގެ މީހަކަށް އަޖަމީންގެ މީހެއްގެ މައްޗަށް، އަދި އަޖަމީއަކަށް އަރަބިންގެ މީހެއްގެ މައްޗަކަށް މާތް ކަމެއް ނެތެވެ. އަދި ދޮން މީހަކަށް ކަޅު މީހެއްގެ މައްޗަށް ކަޅު މީހަކަށް ދޮން މީހެއްގެ މައްޗަށް ތަގްވާވެރިކަމުގެ ސަބަބުން ނޫނީ މާތް ކަމެއް ނެތެވެ. ތިމަންކަލޭގެފާނު މިބަސް އިއްވައިފިން ހެއްޔެވެ! ހައްދަވާ ބޮޑު ކުރެއްވި ރަސްކަލާނކޮ! އިބަރަސްކަލާނގެ ހެކިވެވޮޑިގަންނަ ވާނދޭވެ! މިތަނުގައި ތިބި މީހުން، ހާޒިރުވެ ނެތް މީހުން މި ވާހަކަ އިއްވާށެވެ."\nމިއީ ހައްގުތަކާއި ވާޖިބުތަކުގައި ހަމަހަމަ އާލަމީ ގޮވާލުމެކެވެ. ތަފާތު ކުރުމެއް ނެތެވެ. ވަންހަ ކަމެއްނެތެވެ. ދަރަޖަ ތަކެއް ނެތެވެ. ކުލައެއް ޖިންސެއް ނެތެވެ. ހަމައެކަނި އޮތީ މި އުންމަތަށް ނިސްބަތްވުމެވެ. ނުވަތަ އެ ކޮންޓިނެންޓަށް ނުވަތަ މި އިސްލާމްދީނަށް ނިސްބަތްވުމެވެ. އިންސާނީ އަގުން ބަލާއިރު އިންސާނުންނަކީ ހަމަހަމަ ބައެކެވެ. ހުރިހާ އެންމެން ނިސްބަތްވަނީ އާދަމުގެފާނަށެވެ. އާދަމުގެފާނު ހައްދަވާފައިވަނީ މަށިންނެވެ. ހުރިހާ އެންމެން ނިސްބަތްވަނީ އެއެއް ބައްޕައަކަށެވެ. އެއީ އާދަމުގެފާނެވެ.\nކީރިތި ގުރްއާނުގައި މާތް الله ވަހީ ކުރައްވާފައިވާ ބަސްފުޅެއްގެ މާނައިގައިވެ އެވެ.\n"އޭ މީސްތަކުންނޭވެ! ތިޔަބައިމީހުންގެ ވެރިރަސްކަލާނގެއަށް ތިޔަބައިމީހުން تقوى ވެރިވާށެވެ! އެކަލާނގެއީ، އެންމެ نفس އަކުން ތިޔަބައިމީހުން ހެއްދެވި ރަސްކަލާނގެ އެވެ. އަދި، އެ نفس ގެ ކިބައިން އޭގެ އަނެއް جنس ހެއްދެވި އެވެ. އަދި، އެ ދެކަނބަލުންގެ ކިބައިން، ގިނަ ފިރިހެނުންނާއި، ގިނަ އަންހެނުން ފެތުރުއްވި އެވެ."\nއިންސާނީ ނަސްލުގެ އެއްބައިވަންތަކަން އިސްލާމްދީން ޔަގީން ކޮށްދީފައިވެ އެވެ. އެކަލާނގެ އަންހެނަކާއި ފިރިހެނެއްގެ ކިބައިން އިންސާނާ ހަލްގުކުރެއްވުމުގެ ހިކުމަތީ މިއީ އެވެ. އެއް ބަޔަކު އަނެއް ބަޔަކަށް ތައާރަފު ވުމަށްޓަކަ އެވެ. ގަބީލާތައް އެއް ބަޔަކު އަނެއް ބަޔަކާއި ވާހަކަ ދައްކާ މަސާލިހުތައް ބަދަލު ކުރުމަށެވެ. އެންމެ ރަނގަޅު މީހުންނަކީ އިމާންވެ ތަގްވާވެރި ހެޔޮލަފާ މީހުންނެވެ. އިންސާނުންގެ މަސްލަހަތަށް މަސައްކަތް ކުރާ މީހުންނެވެ. ކީރިތި ރަސޫލާ ހަދީސް ކުރައްވާފައިވާ ބަސްފުޅެއްގެ މާނައިގައިވެ އެވެ.\n"ހަލްގުތަކުންނަކީ މާތް اللَّه އިޔާލުންނެވެ. އަދި އެކަލާނގެ ހަޒްރަތުގައި އެންމެ ލޮބުވެތިކަން ބޮޑީ މީސްތަކުންނަށް އެންމެ ފައިދާކޮށްދޭ މީހާ އެވެ."\nމާތް اللَّه ވަހީ ކުރައްވާފައިވާ ބަސްފުޅެއްގެ މާނައިގައިވެ އެވެ.\n"އޭ މީސްތަކުންނޭވެ! ހަމަކަށަވަރުން، ތިމަންރަސްކަލާނގެ ތިޔަބައިމީހުން ހެއްދެވީ، ފިރިހެނަކާއި، އަންހެނެއްގެ ކިބައިންނެވެ. (އެބަހީ: آدم ގެފާނާއި، حوّاء ގެފާނުގެ ކިބައިންނެވެ.) އަދި ތިމަންރަސްކަލާނގެ ތިޔަބައިމީހުން ތަފާތު قوم ތަކަށާއި، قبيلة ތަކަށް ލެއްވީ، ތިޔަބައިމީހުން އެއްބަޔަކު އަނެއްބަޔަކަށް تعارف ވުމަށްޓަކަ އެވެ. ހަމަކަށަވަރުން، اللَّه ގެ حضرة ގައި ތިޔަބައިމީހުންކުރެ އެންމެ މާތްކަން ބޮޑީ، ތިޔަބައިމީހުންކުރެ އެންމެ تقوى ވެރި މީހާ އެވެ. ހަމަކަށަވަރުން، اللَّه އީ، މޮޅަށް ދެނެވޮޑިގެންވާ، خبير ވަންތަ ރަސްކަލާނގެ އެވެ."\nއިންސާނެއްގެ ހައިސިއްޔަތުން އިސްލާމްދީނުގައި އިންސާނާގެ ދަރަޖަ މަތިވެރި ކުރައްވާފައިވެ އެވެ. އެ ދަރަޖަ މަތިވެރި ކުރައްވާފައިވަނީ މަތިވެރި އަހްލާގީ ސިފަތަކުގެ ތެރެއިންނެވެ. އެހެން މީހުންގެ ހައްގުތައް ރައްކާތެރި ކުރުމުގެ ތެރެއިންނެވެ. އިންސާނާގެ މަތިވެރި ކުރެއްވި ވާހަކަ ބަޔާން ކުރައްވައި ވަހީ ކުރައްވާފައިވާ ބަސްފުޅެއްގައިވެ އެވެ.\n"ހަމަކަށަވަރުން، ތިމަންރަސްކަލާނގެ آدم ގެދަރިން މާތްކުރެއްވީމެވެ. އަދި އެއުރެން އެއްގަމާއި ކަނޑުގައި، އުފުއްލެވީމެވެ. އަދި އެއުރެންނަށް ރަނގަޅު ތަކެތިން رزق ދެއްވީމެވެ. އަދި ތިމަންރަސްކަލާނގެ ހެއްދެވި ތަކެތީގެ ތެރެއިން، ގިނަ ތަކެތީގެ މައްޗަށް އެއުރެން މަތިވެރި ދަރަޖައަކަށް މާތްކުރެއްވީމެވެ."\nމާތް اللَّه އިންސާނާ މަތިވެރި ކުރައްވައި، އެންމެ ބޮޑު ނިއުމަތް ކަމުގައިވާ ސިކުނޑި ދެއްވި އެވެ. އެހެން ހަލްގު ތަކުންގެ މައްޗަށް ހާއްސަ މީޒާއެއް ދެއްވި އެވެ. އަދި ދިރިއުޅުމުގެ ހަޔާތުގައި އިންސާނާއަށް ބޭނުންވާނެ ހުރިހާ ކަމެއް ތަނަވަސްކޮށް ދެއްވި އެވެ. ސިކުނޑީގެ ޒަރިއްޔާއިން، އެކަލާނގެ ހަޒްރަތުގައި ކުރާ ހުރިހާ އަމަލުތަކަށް މަސްއޫލު ވާން ޖެހޭނެކަން އެންގެވި އެވެ. ތަކްލީފު ތަކުގެ މަނާޠަކީ ސިކުނޑި އެވެ. މިކަމަށް އިޝާރަތް ކުރައްވައި ވަހީ ކުރައްވާފައިވާ ބަސްފުޅެއްގެ މާނައިގައިވެ އެވެ. "ފަހެ، ذرّ އެއްގެ މިންވަރުވިޔަސް، ހެޔޮކަމެއްކޮށްފި މީހާ، އޭނާ އެކަން ދެކޭނެތެވެ. އަދި ذرّ އެއްގެ މިންވަރުވިޔަސް، ނުބައިކަމެއްކޮށްފި މީހާ، އޭނާ އެކަން ދެކޭނެތެވެ."\nކީރިތި ގުރްއާނުގައި މާތް اللَّه ވަނީ، އަސާސީ ދެ ގަވާއިދެއްގެ ބަޔާން ކުރައްވާފައިވެ އެވެ. ފުރަތަމަ ކަމަކީ ހައްގަކާއި ލައިގެން މެނުވީ އިންސާނާ ގަތުލު ކުރުން ހަރާމް ވުމެވެ.\n"އަދި قصاص ހިފުމުގައި ތިޔަބައިމީހުންނަށް (ވަރަށް ބޮޑު) ދިރުމެއްވެއެވެ. އޭ ބުއްދީގެ أهل ވެރިންނޭވެ! (އެއީ) ތިޔަބައިމީހުން تقوى ވެރިވުމަށްޓަކަ އެވެ."\nދެވަނަ ކަމަކީ ގިސާސް ލައްވާފައިވަނީ މުޖުތައުގައި އުޅޭ ކޮންމެ މީހެއްގެ ނަފުސު ރައްކާތެރި ކުރެއްވުމެއް ކަމުގަ އެވެ. ސަބަބަކީ އަދުލުވެރިކަމާއި އެކު ޝަރިއަތް ތަންފީޒު ކުރުމަކީ މުޖުތަމައަށް އަމަން އަމާންކަމައި ހަމަޖެހުން ލިބިގެންދާނެ ކަމެއްކަމުގައިވާތީ އެވެ.\nހައްޖަތުލް ވަދާއުގެ ހުތުބާގައި ކީރިތި ސާހިބާ ވަނީ އިންސާނާގެ ހަޔާތުގެ ގުދުސިއްޔަތު ވަރަށް ފުރިހަމަ ގޮތެއްގައި ބަޔާން ކުރައްވައިފަ އެވެ. މީގެ ތެރޭގައި އިންސާނާގެ އަބުރާއި ޝަރަފު ވެސް ހިމެނިގެންދެ އެވެ. އަދި ހަމައެފަދައިން އިންސާނާއަށް މިލްކުވެގެންވާ މުދާވެރިކަން ވެސް ހިމެނެ އެވެ. އިތުރު އެކަލޭގެފާނު ހަދީސް ކުރައްވާފައިވާ ބަސްފުޅުގައި ވެ އެވެ.\n"ހަމަކަށަވަރުން ތިޔަބައި މީހުންގެ ލެއާއި، މުދަލާއި، އަބުރަކީ ތިޔަބައި މީހންގެ މައްޗަށް ހުރުމަތްތެރި އެއްޗެކެވެ. އެއީ މިއަދުގެ ހުރުމަތްތެރިކަން ފަދައިންނެވެ. އަދި މި މަހުގެ ހުރުމަތްތެރިކަން ފަދައިންނެވެ."\nމުދަލުގެ ހުރުމަތާއި، ލޭގެ ހުރުމަތާއި، އަބުރު ހުރުމަތް ލައްވާފައިވަނީ އަރަފާތް ދުވަހުގެ ހުރުމަތް ފަދައިންނެވެ. އަދި ޒުލްހިއްޖާ މަހުގެ ހުރުމަތް ފަދައިންނެވެ. އަދި ހަމައެފަދައިން މައްކާގެ ހުރުމަތްތެރިކަން ފަދައިންނެވެ.\nއިސްލާމީ އެންމެ މުގައްދަސް އެއްތަން ކަމުގައިވާ މައްކަތުލް މުކައްރަމާގެ، މުގައްދަސްކަން ފަދަ މުގައްދަސްކަން އިންސާނާގެ މުދަލާއި، ލެއާއި އަބުރަށް ލިބިގެންވާކަން އަންގަވާފައިވެ އެވެ.\nއދ. އިން އިންސާނީ ހައްގުތަކުގެ ވާހަކަ ދެއްކުމުގެ މާކުރިން އިސްލާމް ދީނުގައި އިންސާނީ ހައްގުތައް ވަނީ ކަށަވަރުކޮށް ދީފަ އެވެ. އެ ހައްގުތަކަކީ ދީނުގެ ބައިތަކުގެ ތެރެއިން ބައެއްކަމުގައި އެންގެވި އެވެ. އަދި އެކަންކަން ތަންފީޒު ކުރުމަކީ ޝަރްއީ ގޮތުން ވާޖިބު ކަމެއް ކަމުގައި އެންގެވި އެވެ. ޔޫރަޕްގެ މީހުންގެ ތެރޭގައި އިންސާނީ ހައްގު ތައާރަފް ވުމުގެ މާ ކުރިން، އިސްލާމްދީން އިންސާނާގެ ނަފުސު ރައްކާތެރި ކުރި އެވެ.\nއިސްލާމް ދީނުގައި އިންސާނުން، އިންސާނުންގެ އަޅުވެތިކަމުން ސަލާމަތްކޮށް ދިނެވެ. އަދި ހުރިހާކަމެއްގެ ވެސް މީޒާނަކީ އަދުލުވެރިކަން ކަމުގައި ހަނދާން ކޮށްދިނެވެ. "ހަމަކަށަވަރުން، أمانة ތައް، އޭގެ أهل ވެރިންނަށް އަދާކުރުމަށް، اللَّه ތިޔަބައިމީހުންނަށް أمر ކުރައްވަތެވެ. އަދި، މީސްތަކުންގެ މެދުގައި ތިޔަބައިމީހުން حكم ކުރާނަމަ، عدل އަށް حكم ކުރުމަށްވެސް، أمر ކުރައްވަތެވެ. ހަމަކަށަވަރުން، اللَّه އެކަމަކާމެދު، ތިޔަބައި މީހުންނަށް وعظ އިއްވަވާކަމެއްގެ މޮޅުކަމާ އެވެ! ހަމަކަށަވަރުން، اللَّه އީ، މޮޅަށް އައްސަވާވޮޑިގެންވާ، މޮޅަށް ބައްލަވާވޮޑިގެންވާ ކަލަކު ކަމުގައިވެ އެވެ."\nއިސްލާމްދީނުގައި އަދުލުވެރިކަމުގެ މީޒާނުގައި އެންމެން ހަމަ ހަމަ ކުރި އެވެ. ރައްޓެއްސެއް ބީރަށްޓެއްސެއް ތަފާތު ކުރުމެއްނެތި އެވެ. މުސްލިމެއް ކާފަރެއް ތަފާތު ކުރުމެއްނެތި އެވެ. މިކަން ބަޔާން ކުރައްވައި ވަހީ ކުރައްވާފައިވާ ބަސްފުޅެއްގެ މާނައިގައިވެ އެވެ.\n"އޭ إيمان ވެއްޖެ މީސްތަކުންނޭވެ! ތިޔަބައިމީހުން اللَّه އަށްޓަކައި އެކަލާނގެ حق ތައް ފުރިހަމަޔަށް قائم ކުރާ، އަދި عدل އަށް ހެކިދޭ ބަޔަކު ކަމުގައިވާށެވެ! އަދި ބަޔަކުމީހުން ދެކެ ތިޔަބައިމީހުންގައި އުފެދިފައިވާ ރުޅިވެރިކަމެއް އެއީ، ތިޔަބައިމީހުން عدل ވެރި ނުވުމުގެ މައްޗަށް ބާރުއަޅާކަމެއް ކަމުގައި ނަހަދާށެވެ! ތިޔަބައިމީހުން عدل ވެރިވާށެވެ! އެގޮތް تقوى ވެރިކަމާ ގާތްކަން ބޮޑެވެ. އަދި ތިޔަބައިމީހުން اللَّه އަށް تقوى ވެރިވާށެވެ! ހަމަކަށަވަރުން، اللَّه އީ، ތިޔަބައި މީހުންކުރާ عمل ތައް މޮޅަށް ދެނެވޮޑިގެންވާ ރަސްކަލާނގެ އެވެ."


Covid-19: Denmark Ge School Thah Alun Hulhuvanee - Vaguthu\nކޮވިޑް-19: ހާލަތަށް ބަދަލެއް ނައިސް އަދަދުތައް މައްޗަށް - 19 ގަޑިއިރު ކުރިން\nކޮވިޑް-19: ޑެންމާކުގެ ސުކޫލުތައް އަލުން ހުޅުވާލަނީ\nމިހާރު ދުނިޔޭގެ އެކި ހިސާބުތަކުގައި ހަލުވިކަމާއެކު ފެތުރެމުންދާ ކޮވިޑް-19 އިން ރައްކާތެރިވުމުގެ ގޮތުން ޑެންމާކު ފުރަބަންދު ކޮށްފައި އޮތުމަށް ފަހު ލުޔެއް ދިނުމުގެ ގޮތުން ސުކޫލުތަކާއި ޑޭ ކެއާ ސެންޓަރުތައް އަންނަ ބުދަ ދުވަހު ހުޅުވާލުމަށް އެ ގައުމުން ނިންމައިފިއެވެ.\nޑެންމާކުގެ ބޮޑުވަޒީރު މެޓް ފުރެޑުރިކްސެން ވިދާޅުވީީ ސްކޫލާއި ޑޭ ކެއާ ސެންޓަރުތައް ހުޅުވަން ނިންމީ ފާއިތުވެ ދިޔަ ދުވަސްތަކުގައި އެގައުމުން ބަލިޖެހިގެން ރިޕޯޓުކޮށްފައިވާ އަދަދު މަދުވުމާއި އަދި ހޮސްޕިޓަލުތައް ހަމައަކަށް އެޅުމާ ގުޅިގެން ކަމަށެވެ. ސުކޫލުތައް ހުޅުވި ނަމަވެސް ކެފޭ ރެސްޓޯރެންޓުތައް ބަންދުވާނެ ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ.\nމެޓް ވިދާޅުވީ އަޅާފައިވާ ފިޔަވަޅުތަކާ އެއްގޮތަށް އެންމެން ގުޅިގެން ކަންކަން ކޮށްފިނަމަ މިކަމުން ސަލާމަތްވެވިދާނެ ކަމަށާއި ބައިބައިވެއްޖެ ނަމަ ހުރިހާ ކަމެއް ގޯހުން ހިނގައިދާނެ ކަމަށެވެ. ކޮންމެ ފިޔަވަޅެއް އެޅުމުގެ ކުރިން އޭގެ ސަބަބުން ނިކުމެދާނެ ނަތީޖާއަކަށް ބަލަންޖެހޭނެ ކަމަށް ވެސް މެޓް ވިދާޅުވިއެވެ.\nޑެންމާކުގެ އިތުރުން މިބަލި ހަލުވިކަމާއެކު ފެތުރެމުންދިޔަ ބައެއް ގައުމުތައް މިހާރު ވަނީ މި ބަލި ކޮންޓްރޯލު ކުރެވި ފުރަބަންދުތައް އުވާލާ މަޑުމަޑުން އާންމު ދިރިއުޅުމަށް ރުޖޫއަވަމުންނެވެ. ނަމަވެސް އަދިވެސް މި ބައްޔަށް އަދި ފަރުވާއެއް ހޯދިފައި ނެތުމުގެ ސަބަބުން މި ބަލި އިތުރަށް ފެތުރިގެން ދިއުމުގެ ފުރުސަތު ބޮޑެވެ.\nދުނިޔޭގެ 210 ސަރަހައްދަކުން މި ބަލި ފެނިފައިވާ އިރު މި ބަލި ޖެހުނު މީހުންގެ އަދަދު 1.7 އަށް ވުރެން މައްޗަށް ވަނީ އަރައިފައެވެ. އެއް ލައްކައަށް ވުރެން ގިނަ މީހުން މިހާރު ވަނީ މި ބަލި ޖެހިގެން މަރުވެފައެވެ. ޑެންމާކުން 5،996 މީހުން ވަނީ ކޮވިޑް-19 އަށް ވަނީި ފައްސިވެފައެވެ. އަދި އެ ގައުމުން 260 މީހުން ވަނީ މަރުވެފައެވެ.


Positive vi evves meehakaa gulhumeh neiy 39 meeheh ge faraathun virus fenifaivey: HPA | Mihaaru\nއެޗްޕީއޭގެ އެޕިޑެމިއޮލޮޖިސްޓް ޑރ. އިބްރާހީމް އަފްޒަލް ޕްރެސްް ބްރީފިން އެއްގައި ވާހަކަ ދައްކަވަނީ.\nޕޮޒިޓިވްވި އެއްވެސް މީހަކާ ގުޅުމެއް ނެތް 39 މީހެއްގެ ފަރާތުން ވައިރަސް ފެނިފައިވޭ: އެޗްޕީއޭ\n05 މެއި 2020 - 00:15 21 comments\nކޮވިޑް-19 އަށް ކުރިން ޕޮޒިޓިވް ވި އެއްވެސް މީހަކާ ކޮންޓެކްޓްވި ކަމެއް ނޭނގި 39 މީހަކަށް އެ ބަލި ޖެހިފައިވާ ކަމަށް ހެލްތު ޕްރޮޓެކްޝަން އެޖެންސީ (އެޗްޕީއޭ) އިން މިރޭ ބުނެފި އެވެ.\nނެޝަނަލް އިމަޖެންސީ އޮޕަރޭޝަން ސެންޓަރު (އެންއީއޯސީ) ން ބޭއްވި މީޑިއާ ބްރީފިން ގައި ނޫސްވެރިއަކު ކުރި ސުވާލެއްގެ ޖަވާބުގައި އެޗްޕީއޭގެ އެޕިޑެމިއޮލޮޖިސްޓް ޑރ. އިބްރާހީމް އަފްޒަލް ވިދާޅުވީ އެ ގޮތަށް އެހެން ކޭހަކާ ގުޅުމެއް ނެތި ޕޮޒިޓިވް ވި މީހުން ވެސް މިހާރު ތިބީ އައިސޮލޭޓް ކޮށްފައި ކަމަށް ވާތީ އެ މީހުންގެ ފަރާތުން ބަލި ފެތުރުމުގެ ފުރުސަތު ކުޑަ ކަމަށެވެ. އެކަމަކު، އެގޮތަށް ކޭސްތައް ފެންނަ ކަމަށް ވާ ނަމަ އެއީ ފެށުނު ގޮތެއް ނޭނގި އެކިއެކި ދިމަދިމާލުން ބަލި ފެތުރޭ ކަމުގެ އަލާމާތެއް ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.\n"އިންޑިޕެންޑެންޓް ކޭސަސް ގިނަވާ ކަމަށް ވެއްޖެއްޔާ، އަންނަ ދިމަދިމާލުން ކޮމިއުނިޓީ ސްޕްރެޑް ވާ ކަމުގެ އިޝާރާތަކަށް ވާނީ،" އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.\nއަފްޒަލް ވިދާޅުވި ގޮތުގައި އާއްމުންގެ ތެރޭގައި ކޮވިޑް-19 ފެތުރިފައި ވާއިރު، ފިހާރަ އަަކަށް ގޮސް އުޅުމުގެ ތެރޭގައި ނޭނގި ވައިރަސް އެރުމުގެ ފުރުސަތު އޮންނާނެ އެވެ. އެ ހާލަތުގައި އެ މީހުންނާ ހަމައަށް ވައިރަސް އައި ގޮތެއް ނުހޯދުމަކީ ވެދާނެ ކަމެކެވެ.\n"އިންޑިޕެންޑެންޓް ކޭސަސް ގިނަވާ ކަމަށް ވެއްޖެއްޔާ، އަންނަ ދިމަދިމާލުން ކޮމިއުނިޓީ ސްޕްރެޑް ވާކަމުގެ އިޝާރާތަކަށް ވާނީ،" - ޑރ.އަފްޒަލް\nނަމަވެސް އެއީ ކަންބޮޑުވާން ޖެހޭ ކަމެއްތޯ ނުވަތަ ނޫންތޯ ކުރި ސުވާލަށް ޑރ. ސާފު ޖަވާބެއް ނުދެއްވަ އެވެ. ވިދާޅުވީ އެފަދަ ކޭސްތައް ނިސްބަތުން މަދު ކަމަށެވެ.\nކޮވިޑް-19 ރާއްޖޭގައި އާއްމުންގެ ތެރޭގައި ފެތުރޭކަން ފުރަތަމަ އެނގުނީ މިދިޔަ އޭޕްރިލް 15 ގައި މާލޭގެ ފުރަތަމަ ކޭސް ފެނުނު ހިސާބުންނެވެ. އޭގެ ފަހުން މިހާތަނަށް 500 އަށް ވުރެ ގިނަ މީހުން ޕޮޒިޓިވް ވެފައިވާއިރު، ގިނަ މީހުން ގުޅިފައި ވަނީ ހަރަކާތްތެރި މީހުން ހިމެނޭ ބޮޑެތި ކްލަސްޓާ ތަކާ އެެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ހިމެނެނީ ބޮޑެތި ވިޔަފާރިތަކާއި ތޮއްޖެހިގެން ބިދޭސީން ދިރިއުޅޭ ލޭބާ ކްއާޓާސް ތަކާ ގުޅިފައިވާ ކްލަސްޓާތަކެވެ. ބިދޭސީން ދިރިއުޅޭ ކުއާޓަރެއްގެ ހުރިހާ އެންމެން ޕޮޒިޓިވްވި ކޭހެއް ވެސް ކުރިން ވަނީ ފާހަގަ ވެފަ އެވެ.\nމާލޭގައި ތޮއްޖެހިގެން ބިދޭސީން އުޅޭ ތަންތަނުން އެ މީހުން ގެންދިއުމުގެ މަސައްކަތް ސަރުކާރުން އަންނަނީ ކުރަމުންނެވެ.


އިރާނުން ސީރިއަސް ނުވާ ކަމަށް ބުނެ އެމެރިކާގެ އިންޒާރެއް\nނިޔުކްލިއާ ޑީލްއާ މެދު އިރާނުން ސީރިއަސް ނުވާ ކަމަށް ބުނެ އެމެރިކާގެ އިންޒާރެއް\n4 ޑިސެންބަރު 2021 - 11:23 1\nއެމެރިކާގެ ސެކެޓްރީ އޮފް ސްޓޭޓް އެންޓޮނީ ބްލިންކެން. -- ފޮޓޯ: އޭއެފްޕީ\nވޮޝިންޓަން، އެމެރިކާ (ޑިސެމްބަރު 4) - ބާރުގަދަ ގައުމު ތަކާއި އިރާނާ ދެމެދު ބާއްވާ ނިޔުކްލިއާ މަޝްވަރާ ތަކުން ކުރިއެރުމެއް ނުލިބެނީ އިރާނުން ސީރިއަސް ނުވާތީ ކަމަށް ބުނެ އެމެރިކާ އިން އިންޒާރެއް ދީފި އެވެ.\nސެކެޓްރީ އޮފް ސްޓޭޓް އެންޓޮނީ ބްލިންކެން ވިދާޅުވީ އިރާނުގެ ނިޔުކްލިއާ ހަރަކާތްތައް ކުރިއަށް ގެންދަން ވަގުތު ހޯދުމުގެ ގޮތުން މަޝްވަރާ ދިގުދެންމުމުގެ ފުރުސަތު ނުދޭނެ ކަމަށާއި ޑިޕްލޮމެސީ ފެއިލްވެއްޖެ ނަމަ "އެހެން އޮޕްޝަންތަކަށް" ދާނެ ކަމަށެވެ.\nއިރާނާ އެކު 2015 ވަނަ އަހަރު އެކުލަވާލި ނިޔުކްލިއާ ޑީލް އަލުން އިއާދަކުރުމާ ގުޅޭ މަޝްވަރާތަކުގެ ހަތް ވަނަ ބުރު މި ހަފުތާގައި ފެށުމަށް ފަހު މިހާރު ވަނީ މެދުކަނޑާލާފަ އެވެ. ފަސް ދުވަހުގެ މަޝްވަރާ އަށް ފަހު އެމެރިކާ އާއި ޔޫރަޕުގެ ބައިވެރިން ކަންބޮޑުވުން ފާޅުކުރި އެވެ.\n"މިދިޔަ ދުވަސްކޮޅު އަޅުގަނޑުމެންނަށް ފެނުނީ އެއްބަސްވުމާ އެއް ގޮތަށް އަމަލުކުރަން އަޅަން ޖެހޭ ފިޔަވަޅުތައް އެޅުމާ މެދު އިރާނުން ސީރިއަސް ނުވާކަން. މަޝްވަރާތަކުގެ މި ބުރު މެދުކަނޑާލަން ޖެހުނީ އެހެންވެ،" ބްލިންކެން ވިދާޅުވި އެވެ.\nރައީސް ޖޯ ބައިޑެންގެ ތަރުޖަމާނު ޖެން ސާކީ ވެސް ވިދާޅުވީ މަޝްވަރާގެ ފުރަތަމަ ހަ ބުރުގައި "ކުރިއެރުން ލިބުނު" ނަމަވެސް މި ހަފުތާގައި އިރާނުން އަމަލު ކުރީ "މައްސަލަތައް ހައްލު ކުރުމުގެ ވިސްނުމުގައި އުޅޭ ބަޔަކު" އަމަލު ކުރާނެ ގޮތަށް ނޫން ކަމަށެވެ.\nއިނގިރޭސިވިލާތާ، ޗައިނާ، ފްރާންސް، ޖަރުމަނުވިލާތް، އިރާން، ރަޝިއާ އަދި އެމެރިކާ އިން 2015 ގައި ސޮއިކުރި ނިޔުކްލިއާ އެއްބަސްވުން ރޫޅުނީ 2018 ވަނަ އަހަރު އެމެރިކާގެ އޭރުގެ ރައީސް ޑޮނަލްޑް ޓްރަމްޕް އެއްބަސްވުމަށް އަމަލުނުކުރަން ނިންމެވުމުންނެވެ.\nއޭގެ އަހަރެއް ފަހުން އިރާނުން ވެސް އެއްބަސްވުމަށް އަމަލު ކުރުން ހުއްޓާލައި، ނިޔުކްލިއާ މަޝްރޫއުގެ ދަށުން ޔުރޭނިއަމް މުއްސަނދި ކުރަން ފެށި އެވެ. އިރާނުން ބުނީ އެއީ ހަކަތަ އުފެއްދުމުގެ މަޝްރޫއެއް ކަމަށެވެ. ނަމަވެސް ހުޅަނގުން ދެކޭ ގޮތުގައި އިރާނުން އުޅެނީ ނިޔުކްލިއާ ހަތިޔާރު އުފެއްދުމަށެވެ.\nއެއްބަސްވުން އިއާދަކުރަން އެމެރިކާ އަދި އިރާނުން ވެސް ބޭނުންވާތީ ފެށި މަޝްވަރާތަކުގެ ހަތް ވަނަ ބުރު މެދުކަނޑާލުމަށް ފަހު އޮފިޝަލުން ވަނީ އެނބުރި ގައުމުތަކަށް ގޮސްފަ އެވެ. ނަމަވެސް އަންނަ ހަފުތާގައި އަލުން މަޝްވަރާ ކުރާނެ ކަމަށް ބެލެވެ އެވެ.\nސައިބާ ގުޅުން ވަރުގަދަ ކުރަން ނޭޓޯ އާއި ޔޫކްރެއިނުން ޑީލަކަށް\nއިރާނުގެ ބޮކްސިން ޗެމްޕިއަނެއް މަރަން ހުކުމްކޮށްފި\nޔޫއޭއީގައި ހޫތީ އަސްކަރީ އޮޕަރޭޝަނެއްގެ އިންޒާރާ އެކު ތިން މަރު!\nabout 15 hours 0


SunOnline: Story: #NurahkaatheriLoabi - last episode\n1 އަހަރު5މަސް ކުރިން - 23 ނޮވެމްބަރ 2016 10\n" ޓްރުތް އޯރ ޑެއަރ އެއްނޫން ކުޅޭނީ ޝައު.....ހައިޑް އެންޑް ސީކް މާމަޖާވާނެއްނު......" މީރާންމެން އައުމާއިއެކު ހީވީ ބާރުގަދަ ތޫފާނީ ކޮޅިގަޑެއްއައިހެނެވެ. ގަސްތައްވެސް މުލުން ލުއްސައިގެންގޮސްދާނެހެން ހީވިއެވެ. ގަސްތަކުގެ ގޮފިތައް ބިދި ވެރެމުން އެކިދިމާލަށް ކުނިބުނި އެޅެމުން ދިޔައެވެ. ހިކިފަތްތައްވެސް އުދުހެން ފެށިއެވެ. އެންމެން ގެ ހެދުންތަކުގައި ވައި އެޅުވިއެވެ. ގަދަޔަށް އަދަމުން ވަޔާއެކު ނަށަމުންދިޔަ އަލިފާންގަނޑު ކުއްލިއަކަށް ނިވި އެހިސާބު އެކީ އަނދިރިވެގެން ދިޔައެވެ. އެ އަނދިރީގެ ތެރެއިން މީރާން ގެ ވިދާ ދެލޯ ފެނުމުން ފަރުޒާނާގެ ގައިން ހީބިހިނަގައިގެންދިޔައެވެ. އަލިފާންގަޑު ނިވާލީ އައިސްގޭޓްގެ ބޮކިތައް އަންދާލާ ގޮތަށެވެ. ޖިންނިއަކަށް ނޫނީ އެފަދަ ބާރުތަކެއް ލިބިފައެއް ނުވާނެއެވެ.\n"ސަޅިއޭ އިގޭ..........." ޝާހާން މީރާން ގެ ގައިގާ ބައްދައިލިއެވެ.\n" ހާއޭ...." ފަރުޒާނާ ބިރުން އަލީޒާގެ ގައިގާ އޮޅުލައިގެނެގެން ރޮއިގަތެވެ. އޭނަކުރި ފާފައިގެ ސުންޕާކަމުން މިލިބުނު އުފާކޮޅުވެސް ގެއްލިގެންދާން އުޅެނީހެއްޔެވެ؟ އޭނަވަނީ ކުރެވުނު ކުށަށް ތައުބާވެ ފާފަފުއްސެވުމަށް އެދި ވަރަކަށް ރޮއިފައެވެ. ޑޮކްޓަރެއްގެ ގޮތުގައި ހުރެ ބަލިމީހުނަށް އެހީވަމުން އައިއިރު ދުވަހަކު މީހެއްގެ ފުރާނަ ދުއްވާލަން ޚިޔާލުކޮށްފައެއް ނެތެވެ. ހަމައެކަނި ޝައިތޯނާ އޭނަ މަގުން ކައްސާލީ ޖީނާގެ މަރަށްފަހުގައެވެ. މިވާންއުޅެނީ ކިހިނެއްހެއްޔެވެ؟\n" މަމް......އެއީ އެވަރުކަމެއް ނޫނޭ.....ބިރުނުގަނެބަލަ...." ދާނިޝް ފަރުޒާނާ ހިތްހަމަޖައްސާދޭން މަސައްކަތްކުރިއެވެ. ސައްފޫރު އަދި މާލިޔާވެސް ބުނީ އެ ދެޒުވާނުންގެ ކުޅިގަނޑެއްކަމުގައެވެ. އެކަމަކު އިންސާނުންނަށް ހިތަށް އަރާއިރަށް ތޫފާން ގެނެވޭހެއްޔެވެ؟ އަލިފާންގަނޑު ނިވާލެވޭހެއްޔެވެ؟ ބޮކިތައް އަންދާލެވޭހެއްޔެވެ؟\n" ބޭނުންވީމަ ފަޔަރ އައުޓް. މޮޅު މޮޅު. ތި ގޭމްވެސް ރަގަޅު....." ޝައުނާ ހޭންފެށިއެވެ. ފަރުޒާނާ އަލީޒާގެ އަތުގައި ހިފަހައްޓާފައި އިނީ އަލީޒާގެ އަތަށްވެސް ތަދުވާހާ ބާރަށެވެ. ކުއްލިއަކަށް މީރާން ފެނުނީ ދާދި ކައިރިންނެވެ.\n" ޓެންޓެއް ޖަހާލަން ހެލްޕެއްވައްޓާލަދީބަލަ ފްރެންޑް....މެޖިޝަނުން އައިކަންރަގަޅު...." ޝިރުޒާދު ހުރީ ވަރަށް ވަރުބަލިވެ ނިދާލަން ބޭނުންވެފައެވެ. ހަވީރު މޫދުގައި އުޅެނިކޮށް ފައިކަޑނައިގެން ދިއުމުން ބޭސްއަޅާފައި ހުއްޓަސް ކޮންމެވެސް ވަރަކަށް ރިއްސައެވެ. ޝިރުޒާދުއަށް މީރާން އާއި އެކީ އައީ ކާކުކަން ނޭގުނަސް މީރާންގެ އެކުވެރިއެއްކަން އެގުނެވެ. މައްސަލައަކަށް ވީ މިރޭ މީރާން އާއި އެކީ މިއައީ އޭނަ ދަންނަ " ހަމްޒާދު" އަށް ނުވީމައެވެ. ނަމަވެސް ޝިރުޒާދުއަށް ނަން މުހިއްމެއްނުވިއެވެ. އޭނަ ބޭނުންވީ ނިދާނެތަނެއް ތައްޔާރުކޮށްލައިގެން އަވަހަށް އޮށޯވެލުމަށެވެ.\nއޭރު ރާހިލްއާއި އީނާވެސް ވީ ހިގާލަންގޮސްފައެވެ.\n" ދަރިފުޅާ. މިއީ މަންމައާއި އައިސްގޭޓުން އަވަލި ޖިންނި. މަންމަ މިބިރުގަންނަނީ ދަރިފުޅަށްކަމެއް ވެދާނެތީ......" ފަރުޒާނާ އަލީޒާގެ ކަންފަތް ކައިރީ ސިއްރުންބުނެލިއެވެ. އެހާސިއްރުން ދެއްކިވާހަކަވެސް މީރާން ދެނެގެންފިއެވެ.\n" ނޫން. އާންޓީ. ޑޯންޓްވޮރީ. އެލީއަކީ މަގޭ ފަހަރިކޮއްކޮ. އެންމެނަށް އަނިޔާކުރިޔަސް އެލީއަށް ކަމެއްނުކުރާނެއްނު ދޯ. އެކަމަކު ޔޫ އާ ރައިޓް. ދެޓްސް ވަޓް އައި އޭމް. " މީރާން ނުލަފާފާޑަކަށް ހެވިލާފައި ހުރެ ބުންޏެވެ.\nފަރުޒާނާ ކުރިއަށް ވުރެ ބޮޑަށް ލޯބޮޑުކޮށްލައިގެން ބިރުވެރިގޮތަކަށް މީރާންއަށް ބަލަންފެށިއެވެ.\n" އާން ފަރުޒާނާ. މީރާން އަކީ އަހަރެންގެ ދޮށީދަރިފުޅު. އޭނަ އަކީ ހާފް ސުޕަނެޗުރަލް ކުއްޖެއް. މިހެން މިބުނީ މީރާންގެ ބައްޕަ އިންސާނަކަށްނުވާތީ........." މާލިޔާ އެހެންބުނީ ވަރަށް ހަމަޖެހިލާފައެވެ. އެކަމާ ހިތްހަމަޖެހިގެން އިން ކަހަލައެވެ. ފަރުޒާނާ ގެ ހިތް ތެޅިގަތީ ބާރުބާރަށެވެ.\n" އިންސާނެއް ނޫނޭ؟ " ފަރުޒާނާ ދެލޯބޮޑުކޮށްލިއެވެ. ދާނިޝް އެތަނުގައި އިދެ އަލިފާންދަޑނިއެއް ކަޑނާލާފައި އެއްލާލުމުން އަނެއްކާ އަލިފާންގަނޑު އަދަންފެށިއެވެ. އެ ރަތް އަލީގައި މީރާން އާއި ދިމާލަށް ފަރުޒާނާއަށް ބަލާލެވުނީ ތަފާތު ނަޒަރަކުންނެވެ. އަޖާއިބުވެފައެވެ. މިއީ ހަމަ މާލިޔާގެ ދަރިފުޅުހެއްޔެވެ؟ ދާނިޝްގެ ބޭބެހެއްޔެވެ؟ އިންސާނުންނާއި ރޫހާނީ ބާރުތައްގުޅިގެން ދަރިން ލިބޭ ވާހަކަތައް އޭނަ މިވީހާތަނަށް ގަބޫލުނުކުރެއެވެ. އެކަމަކު ހެކި ދިމާލަށް މިފެންނަނީއެވެ.\n" އަހަރެންގެ ބައްޕައަކީ ސިހުރުވެރިޔެއް. އާދައިގެ ސިހުރުވެރިޔެއްނޫން. ތެދަށް ބުނަންޏާ ޑެވިލް ވޯޝިޕްކުރިމީހެއް. އެހެންއުޅުމުގެ ތެރޭގައި އަހަރެންގެ ފިރިމީހާ ޚުސްރޫއާއި ދިމާވީ. ޚުސްރޫ ބައްޕައާއި އެކުވެރިވީ. އޭރު ޚުސްރޫއަކީ ޖިންނިންނާއި ޝައިތޯނުންގެ ރަސްގެފާނު. ބޮޑުމީހާ. އޭނަ ފެނުމުން އަހަންނަށް ވަރަށް ރީތިވި. ލޯބިވެވުނު. އެކަމަކު އެގުނުގޮތުގައި އެއީ މުސްލިމެއް. އެހެންވެ ކްރިސްޓިއެނިޓީ ދޫކޮށްލާފައި މުސްލިމްވެގެން އަހަރެން އޭނައާއި ކާވެނިކޮށްގެން މީރާން ލިބުނީ. މީރާންއަށްވެސް ބައްޕަގެ ބާރުތައްލިބުނީ. އަދި ޖިންނި ޕްރިންސްއިންގެ ރީތިކަންވެސް ލިބިފައިވަނީ ދޯ ދަރިފުޅާ. ޑެވިލްސްއިން އިންސާނުން މަގުފުރައްދަން ރީތި ސިފައިގަ ފެނިލިނަމަވެސް ހަގީގަތުގައި އެމަޚުލޫގުން ވަރަށް ބިރުވެރި. އެކަމަކު މުސްލިމް މޮޑަން ޖިންނިކުދިން ހަމަ ވަރަށް ރީތި. މިސާލަކަށް ހަމްޒާދު ވެސް އެހެރީ. މިހުރިހާ ދުވަހު އޭނަ ސިފަ ބަދަލުކޮށްލައިގެން ކުޑަ ކުޑަ މަޚުލޫގެއްގެ ސިފައިގަ ހުއްޓަސް އެއީ ހަމަ ރީތި ޕްރިންސެއް. އޭނަމެ މަންމަ ގުރޭޝާ ޕަރީ ފަދައިން ރީތިކަން ހުސްކޮށްލާފައި ހުންނަނީ......" މާލިޔާ ހަގީގަތް ކިޔާދިނުމުން އަލީޒާއަށްވެސް ވީ މަޖާކަމަކަށެވެ. ޖިންނިންދެކެ މިވީހާތަނަށް ގެންފައިވާބިރު ފިލައިގެން ދިޔައެވެ. މި އާއިލާ ޖިންނިންނާއި ގުޅިފައިވާތީއެވ\n" މީރާން ބްރޯ ލެޕްރެޗޫންއޭ ކިޔައިގެން ޖޯކުޖެހީ އެހެންވީމަ ދޯ. އަސްލު މިރޭ ހިތަށް އެރި އެއީ ކާކުބާވައޭ. މިރޭ ހަމްޒާދު އެއައީ އަސްލު ސިފައިގަ ދޯ. ވަރަށް ހެންޑްސަމް.........." އަލީޒާ ލޯބިގޮތަކަށް ހީލިއެވެ. އަލީޒާ ހަދާންވީ ފުރަތަމަފަހަރު ކޮޓެޖަށް ދިޔަރޭ ދިމާވި އެ ކުޑަ މަޚުލޫގެވެ. އޭރު އޭނައަކަށް ދާނިޝްވެސް ދަސްވެފައެއް ނެތެވެ. އެ ކުޑަމިހާއާއި ދާނިޝް އެކުވެރިކަމެއްވެސް ނޭގެއެވެ. އެމީހާ ފެނުމުން ސިހުނުވަރުން ވަގުތުން އަބުރާލާފައި ގެއަށް ދާންވެސް ގަސްތުކުރިއެވެ.\n" ހަމްޒާދު ކައިރީ ބުނަންވާނެ މިސިފައިގަ ހަފާ އާއި ފަނާއަށް ނުފެންނާށޭ. މޮޔަވާނެކަން ގައިމު. އިންސާނުން މޮޔަކަމުން ވެމްޕަޔަރުން ކިޔާ ފޭކްބަޔަކަށް ދީވާނާވާއިރު އެއީ އަސްލެއްނޫން. އަދި އޭގެ އޮރިޖިނަލްވެސް އެހާ ފޫއްސޭ. މަރުވާމީހުން ދިރިގެން ލޭބޮއިގެން އުޅެނީ.....އަގް....." ޝައުނާ އަނގަޔަށް ގޮތެއް ހަދާލިއެވެ.\nމީރާން ސިއްރު ނަޒަރަކުން ބަލާލީ ފަރުޒާނާ ގެ މޫނަށްވެރިވަމުންދާ ކުލަވަރުތަކެވެ. އެ ސިކުނޑީގައި ހިގަމުންދާ ކަންތައްތަކެވެ. ވަރަށް ބަރާބަރެވެ. ފަރުޒާނާއަށް ވެސް މިއީ ނަސީބުވެރިކަމެއްކަމަށް ގަބޫލުކުރެވުނެވެ. އެހެން އިންސާނުންނަށް ލިބިފައިނުވާ މޮޅު ކުޅަދާނަކަމެއް ލިބުނީތީއެވެ.\n" މާލިޔާ. އަހަރެން އަބަދުވެސް މައުމޫން ގާތު ބުނަން ޑޭން މެން އިމޭޖިނަރީ ފްރެންޑްއިން ގެންގުޅެޔޭ. އަނެއްކާ އެހާ ބާރުގަދަ. އެތަންކޮޅު އަދި އެކްސްޕްލެއިން ކޮށްދީބަލަ. ޑޭންމެންވެސް ހުރޭ ކޮންމެވެސް ބާރެއް. އިންސާނުންނަށް ނުކުރެވޭ ކަންތައް ކުރާކަން ފާހަގަކުރެވޭ....." ފަރުޒާނާ އޮޅުން ފިލުވަން ބޭނުންވިއެވެ.\n" އެއީ އަނގޮޓީގެ ބާރު. އަހަރެން ކޮންމެ ކުއްޖެއްގެ އަތުގައި އަޅުވާފައި އޮންނަ އަނގޮޓީގެ ސަބަބުން ޖިންނިންގެ ޕަވަރ އެހޯދަނީ. އެކަމަކު މައުމޫން ބުނުއްވާގޮތުން ދެން އަހަރެމެން މުސްލިމުންނަށް ވީމަ ހިޔެއްނުވޭ އެފަދަ ކަންތަކަށް ތަބާވާންޖެހޭނެހެން. ޖިންނިންގެ ބާރު ހޯދުމަކީވެސް ޝިރުކެއްކަމަށް މައުމޫން ދެކިލައްވަނީ. އެހެންވީމަ ދެން އެ އަނގޮޓިތައްވެސް ޚުސްރޫ އާއި ހަވާލުކުރަންކަމަށް. އެކަމަކު ދެން ޖިންނިންގެ އެހީއަކަށް ބޭނުންވެއްޖެއްޔާ އަހަރެން ގެ މީރާން އާއި އެކުވެރިންވެސް އުޅޭނެތާ. އަބަދުވެސް އެ ކަނެކްޝަން އޮންނާނެ......"މާލިޔާ ބުންޏެވެ.\n" ސަމްހައު ޑާރކް ވޯލްޑްއާއި ކަނެކްޓް ވެފައި މިއޮތީ......އިންޓެރެސްޓިން...." ސައްފޫރު އިނީ މާލިޔާއާއި ގާތުގައި ފަރުޒާނާ ފެންނަގޮތަށް އިށީދެލައިގެންނެވެ. ދޭތެރެއަކުން އެދެމީހުންގެ ނަޒަރު ބައްދަލުވެއެވެ. އެކަމާއި ބެހޭގޮތުން ވަރަށް ބަހުސްކުރެވުނެވެ. އެންމެން ތިބީ ވަރަށް ފޯރިއައިސްފައެވެ. ޚާއްސަކޮށް ފަރުޒާނާއެވެ. ދާނިޝްމެން އެއްބަސްވިގޮތުން އެޒުވާނުންނަށް " ހަންޑި " މިކިޔާ އެއްޗެހިވެސް ފެނެއެވެ. އިންސާނުން ހަންޑި، ގޯސްޓް، ވެމްޕަޔަރ ،އަވަށްޓެހި ފަދަ ކޮންމެ ނަމެއްކިޔަސް މުސްލިމުން އެއްބަސްވާންޖެހޭނެ ހަގީގަތަކީ ދުނިޔޭގައި އިންސާނުންނާއި އެކޭ އެއްގޮތަށް ޖިންނި ޝައިތޯނުން އުފައްދަވާފައިކަމަށާއި އީމާން ވާން ޖެހޭނެކަމެވެ. ބައެއްފަހަރު ޖިންނިންތައް ކޮންމެވެސް ސިފައެއްގައި އިންސާނުންގެ ދިރިއުޅުމަށް އައިސްދާނެކަމެވެ.\nފޭލިގެތައް ޖަހަން މީރާންމެން ތިބިއިރު ފަރުޒާނާވެސް ވާހަކަދެއްކިއެވެ. ހައިޑް އެންޑް ސީކްވެސް ކުޅުނެވެ. މަސްފިހެގެން ކެއެވެ. އެއަށްފަހު ފަރުޒާނާއާއި މާލިޔާ އަދި ސައްފޫރުއާއި މައުމޫން ވެސް ނިދަން އޮށޯތީއެވެ. ރިހާނާވެސް ކުޑަކޮށް މޭނުބައިކުރާގޮތްވުމުން މާލިޔާ އާއި ފަރުޒާނާ ގާތު އޮށޯވެލީއެވެ. އެވަރަށް ސަކަރާތް ޖެހުމުންވެސް ޒުވާންކުދިންކޮޅު ވަރުބަލިވިހެނެއް ހިޔެއްނުވެއެވެ. އަލިފާންގަނޑު ކައިރީ ވާހަކަދައްކާލަން ތިބީއެވެ.\n" އަދި ވަރަށް ހޮޓް ނިއުސް އެއް އެބައޮތޭ. ހަފާއުޅެނީ އުޅޭނެގޮތަކަށް ގެއަކަށް ނިދަން ނާދޭ. މިހާރު ޕްރެގް. ހަފާއަށްވެސް ނޭގޭނެ އެކުއްޖާގެ ބައްޕަވަކިކުރަން. އެހާވެސް ގޯސް. އެތައް ފިރިހެންކުދިންނަކާއި ރައްޓެހިވެގެން ސިގްރެޓްވެސް ބޮއި. އަދި ސާއިރާއަށް ހަފާއުޅޭ ނޫޅޭގޮތެއް ނޭގޭ. މިރޭ ހޮސްޕިޓަލުގައި ބާއްވައިގެން ޓެސްޓް ހަދަން ދީގެން އެބައުޅޭ. ހިތަށް އަރަނީ ޑޮކްޓަރ ހަފާ ޕްރެގްއޭ ބުނީމަ ސާއިރާއަށް ވާނެވަރު. ހޮޑުލައިލައި މަރުވާވަރުވާއިރުވެސް ސާއިރާއަކަށް ރޭކާނުލާ ހަފާ މިއިނީ ބަލިވެކަން. މިޚަބަރުވެސް ގެނެސްދިނީ ފަނާގެ ބިޓު އަމްރު. އަމްރު އަނެއްކާ ފަނާގެ ކައިރިއަށް ދޭ މީރާންގެ ސިފަ ޖެހިގެން. އޭނަ ފަނާ ގާތު ބުނި ތިމަންނައަކީ ޖިންނިއެކޭ. މީރާންގެ ސިފަޖެހިގެންނޭ މިއަންނަނީ. ފަނާ ބުނީ ޖިންނިއަކަށްވިޔަސް ހެވޭ. ފަނާ ހަމަ އަމްރުދެކެ މޮޔަވެފައި. އަސްލު ސިފަ ފެނިއްޖެއްޔާ ފަނާ ފެއިންޓްވެސް ވެދާނެ......" ހަމްޒާދު ވެސް ވާހަކަ ދައްކަނީ ކުރީގެ ތުއި ހިމަ އަޑަކުން ނޫނެވެ. ފިރިހެންވަންތަ ބަރު އަޑަކުންނެވެ.\n"ފަނާއަށް އަދިވެސް ހީވެފައި އޮންނާނީ އަސްލު އަހަންނަކީ ސްވިސް މީހެއްކަމަށް. ކޮޓެޖް ގައި ހުންނަ ޖިންނި އަހަރެންގެ ސިފައިގާ ހުރެ އޭނައާއި ބައްދަލުކުރަނީކަމަށް. ފަނާއަކަށް ނޭގޭނެ އަހަންނަކީވެސް އަމްރުފަދައިން އިންސާނެއްނޫންކަން. މަޖާ. އަމްރު ވަރަށް ގަމާރުވާނެ. އޭނަ ހުއްޓާލާނީ ފަނާ މޮޔަކޮށްލާފައި. އެދުވަސްދެކޭހިތްވޭ...." މީރާން އޮތީ ބަންޑުން އޮށޯވެލައިގެން އަތުގެ އުޅަބޮށިދަތްދޮޅީގައި އަޅުވާލައިގެނެވެ.\nމީރާންއަށްވެސް މިވަނީ އިންސި ކުއްޖަކު ދެކެ ވަރަށްބޮޑަށް ލޯބިވެފައެވެ. އެއީ އަދި ކޮއްކޮމެން ގާތުގައިވެސް އޭނަ ހިއްސާނުކުރާ ސިއްރެކެވެ. އެ ލޯބީގެ ޚަބަރު އެގިއްޖެއްޔާ ދެން ވާނެގޮތެއް އެގެނީކީވެސް ނޫނެވެ. ބައެއްކަންތަކަކީ ކަށްވަޅަށް ދާންދެންވެސް ފޮރުވަންޖެހޭ ކަންތަކެވެ. އެފަދަ ކަމެއް އެގިގެން އާއިލާގެ އުފާވެރިކަން ވިއްސިވިހާލިވެއްޖެއްޔާ އެނިމުނީއެވެ.\nއޭނައަށް ބާރުގެ ބޭނުންކުރެވިދާނެއެވެ. އެލޯބި ހާސިލުކުރަން ކޮންމެފަދަ ކަމެއްވެސް ކުރެވިދާނެއެވެ. ނަމަވެސް............އާއިލާތެރޭގައި ހަމަނުޖެހުން އުފައްދާކަށް ނުވާނެއެވެ.\nމީރާން އާއި ހަމްޒާދު ގޮނޑުދޮށުން ހިނގާފައި ދިޔަލެއް އަލީޒާ ފާހަގަ ކުރިއެވެ. ކްލެސިކް ވެމްޕަޔަރ ހިގުމެވެ. ދޮންވެލިގަނޑުމަތީގައި އެހެން ޒުވާނުން ފިޔަވަޅުތަކުގެ އަސަރުތައް ދޫކުރަމުން ދިޔަސް އެ ދެ ޒުވާނުންގެ ފިޔަވަޅުގެ އަސަރެއްނެތެވެ. އިންސާނުން ނޭވާލުމަށް އޮކްސިޖަން ބޭނުންވާހެން މީރާންމެން ވެސް ބޭނުންވޭހެއްޔެވެ؟ އެތައްސުވާލުތަކެއް އަލީޒާގެ ހިތުގައި އުފެދުނެވެ. ޖިންނިނަސްލުގެ އެއްވެސް މައުލޫމާތެއް ސައިންޓިސްޓުންނަށްވެސް ނުހޯދޭނެހެއްޔެވެ؟ ސައިންޓިސްޓުންނަށްވެސް ނުވިކަމެއް އަލީޒާމެނަށް ވާނެ ފުރުސަތު މިއޮތީ ލިބިފައެވެ. ޖިންނި ރަސްދަރިކަލުންނާއި އެކުވެރިވުމުގެ ނަސީބުލިބުނީއެވެ. ހަމައެކަނި އެކުވެރިޔެއްނޫނެވެ. އާއިލީ ގޮތުން ވެސްގުޅިފައެވެ. ގަބޫލުކުރާނެ މީހަކު ކުރަންވީއެވެ. މިއީ ހަގީގަތަކެވެ.\nރާހިލްއާއި އީނަ އަތުގުޅުވާލައިގެން އެ ގޮނޑުދޮށުގައި ހިގާލާފައި ދިޔައިރު ތަފާތު ވާހަކަތަކެއް ދެކެވެމުން ދިޔައެވެ. އެމަޑު ދޮންވެލިގަނޑުމަތީގައި ހުސްފަޔާ ހިގުމުގެ އަރާމު ހާސިލުކުރަމުން ދިޔައިރު ބައެއްފަހަރު ރާހިލް އީނާ ބިރުގަންނަވާލައެވެ. ފަރާއި ދިމާލުން އަލިކޮޅެއް ފެނުމުން ފުރޭތަ އަރަނީ އޭ ބުނުމުން އީނާ ހަޅޭއްލަވައިގެންފާ ރާހިލް ގެ ގައިގާ ބައްދައިގަތެވެ.\n" ފިޑި ކުއްޖާގަޑު................. " ރާހިލް ހީގަތެވެ. އޭނަ ހަދާންވީ މީރާންމެނެވެ. ކުރީގައި އޭނަވެސް ޖިންނިބިރުގަނެއެވެ. މިހާރު އެފަދަ ބާރުގަދަ އެކުވެރިންގެ ސަބަބުން އެދުނިޔެއަށް މިވަނީ އަހުލުވެރިވެފައެވެ. ހިތްވަރުގަދަވެ ބިރުކުޑަ ޒުވާނަކަށްވެފައެވެ.\n" ވިއްސާރަވަނީތަ؟" ވައިބާރުވާން ފެށުމުން އީނާ ކަންބޮޑުވެފައިވާ ނަޒަރަކުން ގަސްތަކާއި ދިމާލަށް ބަލާލިއެވެ.\n"ނުވޭ.......އުޑުމަތި ކިހާ ރީތި....ހިގާ ބޮއްކުރާ ދުއްވާލަން ދަމާ....މަޖާވާނެ......" ރާހިލް ގޮނޑުދޮށުގައި ބަދެލާފައިވާ ބޮއްކުރައަކަށް އިޝާރާތްކޮށްލަމުން ބުންޏެވެ. ރާހިލް އާއި އީނާ ވަރަށް މަސައްކަތުން ބޮއްކުރާ މޮހެލާފައި ދަމާ މޫދަށް ލައިފިއެވެ. ދެކުދިން ބޮއްކުރާ ދުއްވާލަން ދިޔައިރު ވެސް ވަރުބަލިކަމުގެ އެއްވެސް ކުލަވަރެއް މޫނަކުން ނުފެނެއެވެ. ކަނޑުގެ ފިނިވައިރޯޅިތައް ހަމުގައި ބީހިލުމުން ކުޑަކޮށް ފިނިވާގޮތްވާންފެށުމުން ރާހިލް އީނާގެ އަތުގައި ހިފެހެއްޓިއެވެ.\n" އީން ފިނިވީތަ؟ އާދޭ ބައްދާލަން....." ރާހިލް ލާނެތްހިނިތުންވުމަކާއި އެކު ބުނެލިއެވެ.\n" މީހަކަށް ފެނިދާނެ......." ބޮއްކުރާ ލުއި ރާޅުތަކާއި އެކު ކިރިލަކިރިލާ އޮތީ ކަކޫތާހާ ފުންފެނުގައެވެ. އެކަމަކު މަޑުމަޑުން ބޮއްކުރާ އޮޔާއި ދަމަމުން ދިޔަކަމެއް ދެ ޒުވާނުންނަކަށް ވެސް ރޭކާލާހެނެއްހިޔެއް ނުވެއެވެ. އެއަށްވުރެ ބޮޑަށް އެކަކު އަނެކަކުގެ ލޮލުގެ ތެރެއަށް ގެއްލިފައެވެ.\n" ފެނުނަސް ހެވޭ. ފާފައެއްނުކުރަމެއް ނު ދޯ އީން. ކްލޯޒް ޔޯ އައިސް.........." ރާހިލް އެދުނެވެ. އީނާ ވަގުތުން ލޯ މަރާލިއެވެ. އިރުކޮޅަކުން ލޯ ހުޅުވާން އެދުމުން އީނާ ބަލާލިއިރު ރާހިލްގެ އަތުގައި އޮތީ އިތާމުތް ބޮއްޔެކެވެ. އެ ހުޅުވާލިއިރު އޭގެ ތެރޭގައި އޮތީ ވަރަށް ރީތި ޕާރލް އަގޮޓީއެކެވެ. އީނާގެ ހިތް އުފަލުން ފުރުނެވެ.\n" ވިލް ޔޫ މެރީ މީ އީން....." ރާހިލް އީނާގެ އަތުގައި ހިފަހައްޓާލަމުން ވަރަށް ލޯބިން އަހައިލިއެވެ. އީނާގެ ހިތް އުފަލުން އުދުއްސައިގަތެވެ. ހިތުގެ ވިންދު އެތައް ގުނަ އިތުރުވިއެވެ. އޭނަ އަބަދުވެސް ދެކެމުން އައި ރީތި ހުވަފެން ހަގީގަތަކަށް ވުމުގެ ފުރަތަމަ ފިޔަވަޅެވެ. އީނާއަށް އުފަލުން ރޮވުނެވެ. ރާހިލް އީނާ ގެ އަތުގައި އެ އަނގޮޓީ އަޅުވާދިނެވެ. އީނާއަށް އެ އަނގޮޓީގައި ބޮސްދެވުނެވެ.\n" ޔެސް " އީނާއަށް އިތުރު އެއްޗެކޭ ނުބުނެވުނެވެ. ރާހިލްގެ އަތުތެރެއަށް ވަނެވެ.\nދެ ޒުވާނުން ލޯބީގެ އޮއިވަރުގައި ޖެހިފައި ތިއްބާ ބޮއްކުރާ ކަނޑާއި ހަމަޔަށް ދިޔައެވެ . ރާހިލްއަށް ވާނުވާ އެގެންފެށީ ޖެހި ރާޅަކާއި އެކީ ބޮއްކުރާ ބަންޑުން ޖަހާލުމުންނެވެ. އެވަގުތު އީނާގެ އަނގައިން ބިރުވެރި ހަޅޭކެއްގެ އަޑު ފަޒާގެ ތެރެއަށް އަރައިގެން ދިޔައެވެ. އެ ނާމާން ނުރައްކާތެރި ވަގުތު އެއްލި އަތުން ރާހިލްއަށް އީނާގެ އަތުގައި ހިފުނެވެ. އީނާއަށް ރަގަޅަށް ފަތަން ނޭގެއެވެ. ކަޑުގެ ބިޔަ ރާޅުތަކާއި އަދިރިކަން އަދި ވަގުތުގެ ނުރައްކާ އިހުސާސްކުރެވިފައި ހިތްފަޅައިގެންދާހާ ބިރުން ހުރި އީނާއަށް ރާހިލް ގެ ގައިގާ ހިފައިގަނެވުނީއެވެ. އީނާ ޕެނިކް އެޓޭކެއްޖެހުނުހެން ހީވިއެވެ. އީނާ ހަޅޭއްލެވިވަރަކަށް ރާޅުތައްވެސް ބޮޑުވާކަމަށް ފާހަގަކުރެވުނެވެ.\n" އޯނޯ..." ރާހިލް އަށް ވެސް ގޮތްހުސްވިއެވެ. އެގޮތަށް އީނާ ހިފައިގަތުމުން އޭނައަށް ވެސް ފަތަން އުދަގޫވެ ސަލާމަތް ވާނެކަމާއި މެދުޔަގީންކަން ކުޑަވިއެވެ. އޮއި ބާރުކަމުން އީނަގޮވައިގެން ފެތުންވެސް ފަސޭހައެއް ނުވާނެއެވެ. އޮޔާއި ދެކޮޅަށް ފަތަން މަސައްކަތްކުރިޔަސް ބޮލަށް ބިންދާ ރާޅުތަކާއި ބިރުން ތެޅިގެން ރާހިލް ގެ ގައިގާ އެލުވިގަނެގެން އޮތް އީނާގެ ސަބަބުން ރާހިލްއަށް ކުރިޔަށް ދެވޭގޮތެއް ނުވިއެވެ. އެވަރުންވެސް އީނާ ސަލާމަތްކުރަން ރާހިލް ބޭނުންވިއެވެ. ނަމަވެސް ބޮއްކުރާ އާއި ހަމަޔަށްވެސް ދެވޭނެގޮތެއްނުވިއެވެ. ބާރު ހުސްވާންފެށިއެވެ.\nއެ ބިރުވެރި ސިކުންތުކޮޅު ކޮންމެވެސް މީހަކު ރާހިލް އާއި އީނާގެ އަތުގައި ހިފެހެއްޓިއެވެ.\n" މީރާން........" ރާހިލް އަށް ލިބުނު އުފަލެއްގެ ބޮޑުކަމުން ކިޔާލެވުނެވެ. އުޑާއި ދިމާލަށް ބަލައިލަމުން މާތް ﷲ އަށް ޝުކުރުވެރިވިއެވެ.\nމީރާން ވަރަށް ކުޅަދާނަކަމާއި އެކީ ބޮއްކުރާ އެމީހުންނާއި ހަމަޔަށް ގެނައެވެ. ރާހިލް އީނާ ބޮއްކުރާއަށް އެރުވިއެވެ. އީނާ އިނީ ބިރުން ކަކުލުގައި ދަތްދޮޅި ވިއްދާލައިގެނެވެ. ބިރުން ގޮސް ރޫރޫ އަޅަމުން ދިޔައެވެ. ރާހިލް ހަދާން ވީ ހޮސްޕިޓަލުގައި އީނާ އެޑްމިޓްކޮށްފައި އޮތް ދުވަހެވެ. ރާހިލް އެ ފިނި ކަޑނުގައި ބޮއްކުރާގައި އަތް އަޅުވާލައިގެން އޮތް އިރު އީނާއާއި ދިމާލަށް ބަލަހން ހުރެވުނީ ވަރަށް އަސަރާއި އެކީގައެވެ. އިނާ ނުގެއްލުނީ ހަމަ ކިރިޔާއެވެ.\n" ކަނޑުގައި ޕްރޮޕޯސްކުރަންޏާ ވާނީ ތިވަރު. ދެން ޓައިޓޭނިކް ކުޅެން ނަހަދާ ހިގާބަލަ އައްސޭރިއަށް..."މީރާން ރާހިލްގެ ކޮނޑަށް އަތް ވައްޓާލިއެވެ.\n" ހޭއި ތެންކިއު މައި ޑާލިން ފްރެންޑް. މި އިހުސާންތެރިކަން މުޅި އުމުރުގައިވެސް ހަދާން ނައްތައެއްނުލެވޭނެ. ގްރޭޓެސްޓް ފްރެންޑް އެވަރ......." ރާހިލް މީރާން ގެ ގައިގާ އޮޅުލައިގަނެފާ ކޯތާފަތުގައި ބޮސްދިނެވެ. އެތައް ފަހަރު ޝުކުރުވެރިވިއެވެ. މީރާންފަދަ ސުޕަރނެޗުރަލް އެކުވެރިން ގެ ބޭނުމަކީ މިއީއެވެ. މިފަދަ ނުރައްކާތެރި ދަނޑިވަޅު ފޮނުއްވާ ރަހުމަތެއްފަދައެވެ.\nރާހިލް އާއި މީރާން ބޮއްކުރާ އައްސޭރި ފަށާއި ހަމަޔަށް ގެނައެވެ.\n" ލޯބި. ދެން ދެރަނުވޭ. މަޖާގޮތަކަށް މި ޕްރޮޕޯސްކުރެވުނީ. ހިތުން ނުފިލާނެ ފަދަ ގޮތަކަށް........." ރާހިލް އީނާ ގެނެސްމޭގައި ޖައްސާލަމުން ލޮލުގައިވާ ކަރުނަ ފޮހެލަދިނެވެ. އެ މަޑު ތުންފަތުގައި ބޮސްދިނެވެ. ތެތް ހެދުންތަކުގައި ވައިރޯޅިތައް ބީހިލުމުން ކުރިއަށްވުރެ ބޮޑަށް އީނާ ހީކަރުވައިގަތެވެ. ނަމަވެސް ރާހިލްގެ ހަށިގަނޑުގެ ހޫނުކަމުން އީނައަށް ވަރަށް އަރާމުވިއެވެ.\n" ވަރަށް ޔުނިކް ޕްރޮޕޯސަލް އެއް. މިރޭ މަރުވިނަމަ އެންމެނަށް ޝޮކެއް ލިބުނީސް ދޯ....... ...." އީނާވެސް ހޭން ފެށިއެވެ. ފިނިވެފައިވާ ވަރުން ދެން އެ ޒުވާނުންވެސް ތެތް ހެދުން ބަދަލުކުރުމަށްފަހު އަލިފާންގަނޑު ދޮށަށްގޮސް އެހެން ކުދިންނާއި ބައިވެރިވިއެވެ. ރާހިލްމެނަށް އެންމެން މުބާރިކްބާދީ ކިއެވެ. އަވަހަށް ރީތި ތާރީޚެއް ކަނޑައަޅަން އެދުނެވެ. އެކިކުދިންގެ ޕްރޮޕޯސްކުރިގޮތް ކިޔައިދިން އިރު އެންމެ ސަޅިގޮތަކަށް ޕްރޮޕޯސްކުރެވިފައި އޮތީ ޝާހާންއަށެވެ. ބީޗަށް ފިނިފެންމާ ފިޔަތައް އޮއްސާލުމަށްފަހު ލޯބި އުއްބައްތި ތަކުން ވިލް ޔޫ މެރީ އަޅާލާފައި އޮތީ ގޮނޑުދޮށުގައެވެ. އެންމެ ދޯދިޔާކޮށް ކައިވެނި ހުށަހެޅިކަމުގެ ވޯޓް ލިބުނީ ދާނިޝްއަށެވެ.\nއެންމެން ފޭލިގެތަކަށް ވަދެ ސްލީޕިން ބޭގްތަކުގައި ނިދާލަން ޖައްސާލިއިރު ތިނެއްވެސް ޖަހައިފިއެވެ. އަލީޒާ ބިރުން އޮތީ ނަންނުގަތި ކުރަފި ފަދަ އެއްޗެއް ފެނިދާނެތީއެވެ. ހިތްވަރުގަދަވި ނަމަވެސް އަންހެންކުދިން ކޮންމެވެސް އެއްޗެއް ދެކެ ބިރުގަންނާނެކަން ދާނިޝް އަށް އެގެއެވެ. އެއީކީ މައްސަލައެއް ނޫނެވެ. ދާނިޝް ބޭނުންވިކަންތައް މިއޮތީ ވެފައެވެ. އޭނަ ބޭނުންވީ އަލީޒާ ރޫހާނީ ދިރިއުޅުމަށް ހޭނުވުމެވެ. މީރާން އަކީ އާއިލާގެ އެއްބައި ކަން ގަބޫލުކުރުމެވެ. އަލީޒާ ވަނީ ހީކުރި ވަރަށް ވުރެވެސް މާރަގަޅަށް އެކަންތައް ނަގާފައެވެ. މީރާންއާއި ސަމާސާކޮށް ބްރޯ ކިޔައިގެން ވާހަކަ ދައްކަންވެސް ޖެހިލުމެއްނުވެއެވެ. ދާނިޝް ދެން ފޮރުވަން ޖެހޭ އެއްވެސް ސިއްރެއްނެތެވެ. އެ ދެމަފިރިންގެ ދޭތެރޭގައި ވާހާ ސިއްރެއް މިވަނީ ހިއްސާކުރެވި ނިމިފައެވެ.\nއުފާވެރި ހަދާންނައްތާލުން ދަތި ދަތުރަކަށް ފަހު އެންމެން އެބުރި މާލެއަށް އަތުވެއްޖެއެވެ.\nފަރުޒާނާ އަލުން އައިސްގޭޓް ހޮސްޕިޓަލަށް ވަޒީފާއަށް ދާން ފެށިއެވެ. ފަރުޒާނާއާއި ސައްފޫރު ކޮންމެ ދުވަހަކުހެން ކޮޓެޖްއަށް ޒިޔާރަތްކުރެއެވެ. އަލީޒާއާއި އެކު ވަގުތު ހޭދަކުރެއެވެ. އަލީޒާ އެގޭގައި އޭނަގެ މަންމަ ފަރުޒާނާ ބަހައްޓަން ވަރަށް މަސައްކަތްކުރިއެވެ. އެކަމަކު އެ ދެލޯބިވެރިންނަށް ހިތްފަސޭހަވާނީ އެކުދިންގެ އަމިއްލަ ދުނިޔޭގައި އުޅުންކަން އަމިއްލައަށް ވިސްނިގެން ފަރުޒާނާ ގަބޫލުނުވީއެވެ. ނަމަވެސް އެއީ މިދުނިޔެއިން ފަރުޒާނާ އެންމެ ލޯބިވާ ގެއެވެ. އެންމެ ލޯބިވާ ދެކުދިންނެވެ. ދަރިފުޅާއޭ ކިޔާފައި ނޫނީ ދެކުދިންނަށްވެސް ގޮވާނުލެވެއެވެ. ޚާއްސަކޮށް އަލީޒާއަށް ލޯބި ދޫނި ފަދަ ނަމުން ކިޔުމަކީ ވެސް ފަރުޒާނާގެ އާދައަކަށް ވިއެވެ. މަންމަ އާއި ބައްޕަގެ އެ ލޯތްބާއި އޯގާތެރިކަމުގެ ސަބަބަން އަލީޒާމިއަދު މިވަނީ ނަސީބުރަގަޅު ކުއްޖަކަށްވެނިމިފައެވެ. އެތައް ބަޔެއް ގެ ހިފެހެއްޓުމެއްނެތް ލޯބިވަނީ އޭނަ ވަށާލާފައެވެ.\nމައުމޫން ވަރިކުރިތާ ތިން މަސްފަހުން ސައްފޫރު ފަރުޒާނާއާއި ކައިވެނިކޮށްގެން ސައްފޫރުގެ ގެއަށް ދިރިއުޅުން ބަދަލުކޮށްފިއެވެ. މައުމޫންއާއި މާލިޔާވެސް ކައިވެންޏަށް ފަހު ހޭދަކުރަމުންދަނީ އުފާވެރި ދުވަސްތަކެވެ. ދާނިޔާލް އާއި ދާނިޝް އަދި ޝާހާންއަށް ލޯބިވާ މަންމައާއި ބައްޕައާއިއެކު އެއްގެއެއްގައި އުފަލުން ދިރިއުޅޭނެ ފުރުސަތު ލިބިއްޖެއެވެ.\nފަވާދު އޮސްޓްރޭލިޔާއަށް ކިޔަވަން ފޮނުވީ އަލީޒާގެ އެދުމަށް ދާނިޝްއެވެ. ފަސްއަހަރު ދުވަހުގެ ކޯހަކަށް އޭނަ ބޭރަށް ފުރިއިރު އަބުރާ ރާއްޖެ އަންނާކަށް އެއްގޮތަކަށްވެސް ހިތަކަށް ނާރުވައެވެ. ހަފާމެންގެ އުޅުމުގެ ސަބަބުން މުޅި ހިސާބުގައި އެ އާއިލާގެ އަގު ވެއްޓިއްޖެއެވެ. ހަފާ ބޮޑު ބަނޑެއްލައިގެން ހުންނައިރުވެސް އެއްވެސް ލަދެއްނެތި ދޮރާށި ދޮށުގައި ފިރިހެންކުދިންލައިގެން ސިގްރެޓް ބޯން ހުރެއެވެ. މަންމަ ހަޅޭއްފަޅޭއް ޖަހާފައި ވަރުބަލިވެގެން ގޮތްހުސްވެފައި އެތެރެއަށް ވަދެއެވެ. އެއީ ފަވާދު އެއްގޮތަކަށްވެސް ދެކެން ބޭނުންވާ މަންޒަރުތަކެއް ނޫނެވެ. އޭނަގެ ދަހިވެތިކަމުން ލިބުނު ޖަވާހިރެއްފަދަ ދަރިފުޅު ނަގާލެވުނީއެވެ. ބައެއްފަހަރު އަލީޒާގެ ވާހަކަ ދައްކާފައި ސާއިރާ ރޮއެވެ. އެކަމަކު ދެން އަލީޒާގެ ގާތަށް ދާކަށް ނުކެރޭނެއެވެ.\nސާއިރާގެ ބައްޕަ ދާދި ފަހުން އޭނަގެ ކައިރީގައި އިއުތިރާފު ވިގޮތުން އަލީޒާ ތުއްތުއިރު އޭނައާއި ހަވާލުކުރީ ވަރުގަދަ ޖިންނި ރަސްކަލެކެވެ. އެ އާއިލާއަށް ފަންޑިތަ ހަދަން ވެއްޖެއްޔާ އޭނަގެ ބާރު ކެނޑިދާނެކަމަށް ސާއިރާ ގާތު އޭނަވަނީ ބުނެފައެވެ. ސާއިރާ އެފަހުން އައިސްގޭޓް މަގުން ހިގާވެސް ނުލައެވެ. އަލީޒާދެކެވެސް ބިރުގަނެއެވެ. ސާއިރާ އަށް ބައްޕަ ހީކުރުވާފައި ވަނީ އަލީޒާއަކީ ޖިންނިއެއްގެ ދަރިއެއްކަމުގައެވެ.\nދާނިޝް ޑިޔުޓީގައި ހުރެފައި ކޮޓެޖަށް އައިއިރު އަލީޒާ އޮތީ ސޯފާގައި އޮށޯވެލައިގެނެވެ. ދާނިޝް ޓައީ ދޫކޮށްލުމަށްފަހު ގަމީހުގެ ގޮށްތައް ނައްޓަން ފެށިއެވެ. އޭނަހުރީ ހޫނުވެފައެވެ. އިރުގެ ގަދަ އަވީގެ ސަބަބުން ޓޭންވެފައިވާ އެ ސީރިޔަސް ރީތި މޫނުވަނީ ތާޒާކޮށެވެ. އެހާގިނައިރު ވަންދެން ޑިޔުޓީގައި ހުރިނަމަވެސް ދެންމެ ފެންވަރާލައިގެން އައިފަދައިންނެވެ. އަލީޒާ ފެނުމުން ދާނިޝް އެ ފުރިހަމަ ރީތި ހިނިތުންވުން ހަދިޔާކޮށްލިއެވެ.\n" ހަވްޒް މައި ޕްރިންސެސް. އަދިވެސް ވަރުބަލިވެފަތަ. އޯ ގޯޑް. އަސްލުވެސް ހާރޓްބީޓް ހާދަ ފާސްޓް........." ދާނިޝް ސޯފާގެ މަގަތުގައި އިށީދެ ސްޓެތޯ އަލީޒާގެ މޭގައި ޖެއްސިއެވެ.\n" ޑޭންގެ ޓަޗްއިން ވާހާ ކަންތައް... އެއީ މިރީތިކުއްޖާ ފެނުނީމަ އަބަދު ވާގޮތެކޭ ބުނަމެއްނު ހެހެ....." އަލީޒާ ދާނިޝްގެ އަތް އަލީޒާގެ މޭގައި ބާއްވާލަމުން ލާނެތްގޮތަކަށް ހިނިތުންވެލިއެވެ. ޓީވީއިން އަންނަ އިގިރޭސި ރީތި ލަވައިގެ ސަބަބުން އަދި އިތުރަށް ލޯބީގެ އަސަރުތައް ދެހިތުގައި ހޭލައްވާލިއެވެ. އަލީޒާ ފެންނަކޮންމެފަހަރަކު ބައްދާލާ ލޯބިކޮށްނުލާ ދާނިޝްއަށް ދުރެއް ނުވެވެއެވެ. މިހާ ވަރުބަލިވެ ރެސްޓެއް ނަގާލަން ބޭނުންވެފައި ހުރި ދުވަހުވެސް ދާނިޝް ބޭނުންވީ އޭނަގެ އަލީޒާއާއި އެކު ވަގުތުކޮޅެއް ހޭދަކޮށްލުމަށެވެ.\n"މަންމަ ޕިއްޒާއެއް ގެނެސްދީފައި އެބައޮތް. އައިސްގޭޓް އިން ޑޭން މަންމަ ސްވިސް ޑިޝްތަކެއް ފޮނުވި. އެލީ އެއްޗެއް ނެހެދިޔަސް ވާވަރަށްވުރެ ގިނައިން އެބަލިބޭ. ހިނގާ ކޮފީ ބޯލަން........ " އަލީޒާގެ ހޭވިފައިވާ އިސްތަށިގަޑު ރީތިކޮށްލުމަށްފަހު ރަންކުލައިގެ ވޫލްކޮޅުން ރީތިކޮށް އައްސާލިއެވެ. ދާނިޝްގެ ކޮލުގައި ހިފާލިއެވެ. އަލީޒާ ތެދުވުމުން ކުއްލިއަކަށް ބޮލަށް ގޮތެއްވިއެވެ. އޭނަ ހުއްޓުން އެރިއެވެ. ލޯމަރާލެވުނެވެ.\n" ވަޓް ހެޕެންޑް؟ ކޮންމެވެސް ކަމެއް ވެއްޖެ. ބުނެބަލަ ބޭބީ.......ބަލީތަ؟ " ދާނިޝް އަލީޒާގެ ގައިގާ ހިފަހައްޓާލަމުން ކަންބޮޑުވެފައި ވާ ނަޒަރަކުން އަލީޒާ ގެ މޫނަށް ބަލާލިއެވެ.\n" ނޫނޭ. ކަމެއްނުވޭ. އައިމް ފައިން. އެކަމަކު މިއަދު ފޯރޓީ ސެކަންޑް ޑޭ. ހިތަށް އަރަނީ.......ވެދާނެބާ....ދުވަހަކު ދެން މިހާ ލަހެއް ނުވެއެއްނު ޑާލިން... ކަންބޮޑުވަނީ ފޯލްސް އެލާމްއަކަށް ވެދާނެތީ........" އަލީޒާ ގެ ކޯތާފަތަށް ރަތްކުލަވެރިވެގެން ދިޔައެވެ. ލަސްލަހުން ލޯ ހުޅުވާލަމުން ހިނިތުންވެލިއެވެ.\n" ރިއަލީ؟ " ދާނިޝް ވަގުތުން ކަލަންޑަރު ޗެކްކުރިއެވެ. ހިތް އަވަސްވިވަރުން ވަގުތުން ފާމަސީއަކަށް ގޮސް ކިޓެއް ގަތެވެ. އެކަން ޔަގީންކުރަން ހަމަ މިހާރު ދާނިޝް ބޭނުމެވެ. ގެއަށް އައިސް ޓެސްޓް ހެދިއިރު ދެ ލައިން ފެންނަން އިނުމުން ދާނިޝްއަށް ހީވީ ދުނިޔޭގެ ހުރިހާ އުފާތައް އެއްފަހަރާ ލިބުނުހެނެވެ. ދުނިޔެ މުށުތެރޭ ލެވުނުހެނެވެ. އަލީޒާއަށްވެސް ވީ އެވަރެވެ. ދެކުދިން އުފާކުރަމުން ސަކަރާތް ޖަހަމުން ގޮސް އެ ވެލްވެޓް އެނދަށް ވެއްޓިގަތެވެ.\n" ބޭބީއަކު ލިބެން އުޅޭކަން އެގުނީމަ އެންމެންމިވަރު ވާނެތަ؟ " އަލީޒާ ނޭވާ ހަމަޔަކަށް އަޅުވަމުން ބަންޑުން ވެލިއެވެ. ދަތްދޮޅީގައި އަތް ވިއްދާލައިގެން ދާނިޝްގެ މޫނަށް ބަލަހައްޓައިގެން އޮތްއިރު އެ ދޮންމޫނުވަނީ އުފަލުން ފޮޅިފައެވެ.\n" އެހެންމީހުން ގެ ގޮތެއް ނޭގެޔޭ ސްވީޓްހާރޓް. ޔަގީނުންވެސް މިއީ އަހަރެމެނަށް ލިބުނު އެންމެ ބިއުޓިފުލް ސަޕްރައިޒް އެވަރ. ފެމިލީ ކޮމްޕްލީޓް ވާނީ ތުއްތު ދަރިފުޅަކު ލިބުނީމަ. މިހާރު ދުނިޔޭގެ ހުރިހާ އުފާތައް ފުރިހަމަ މިވީ. ތޭންކް ގޯޑް......." ދާނިޝް އަލީޒާ އަތުގެ ތެރެއަށް ގެނައެވެ. ދެ ހިތުގެ އުފާވެރި ޝުއޫރާއި ޖަޒުބާތްތައް ފުރިގެން ބަންޑުންވަމުން ދިޔައިރު ދެން ޔަގީނުންވެސް އިންތިޒާރުކުރެވެމުން ދިޔައީ އެ ރީތި ދުވަހަށެވެ. ކެތްތެރިކަމެއްނެތިއެވެ. އެ އާއިލާއަށް ތުއްތު މެމްބަރަކު އިތުރުވާނެ ދުވަހަކަށެވެ.\nއަލީޒާގެ އެދުމުގެ މަތިން " ރޯޒްކޮޓެޖް" އަށް ގޭގެ ނަން ބަދަލުކުރަންވެސް ދާނިޝް ނިންމިއެވެ. ހަގީގަތުގައިވެސް ގޭގެ ވަށައިގެންވަނީ ފިނިފެންމަލުގެ ބަގީޗާއަކަށް ވާތީއެވެ. އެ ރީތި ހިތްފަސޭހަ ގޭގައި ލޯބިވާ ދެމަފިރިން އުޅެމުން ދަނީ ހުވަފެނީ ދިރިއުޅުމެކެވެ. މަލުގެ ދާނެއްގައެވެ. މުޅި އުމުރަށްވެސް އެކީގައެވެ. ހިފެހެއްޓުމެއްނެތް ލޯތްބާއި ވަފާތެރިކަމުގެ ފުރިހަމަ މިސާލަކަށް ވެގެންނެވެ. ލޯބިވެރިންގެ އެންމެ ކުރީ ސަފުގައި ދާނިޝް އަލީޒާގެ ނަން ލިޔަމުންނެވެ. ދާނިޝް އަލީޒާ ފޯ އެޓަރނިޓީ♥\nނުރައްކާތެރި ލޯބި 1 އަހަރު5މަސް ކުރިން\nނުރައްކާތެރި ލޯބި 1 އަހަރު6މަސް ކުރިން


3 rashehga MWSC ge ofeesthah aanmu hidhumathah hulhuvaalaifi\nކުޅުދުއްފުށީގައި ހުންނަ އެމްޑަބުލިއުއެސްސީގެ އޮފީސް އިމާރާތް--\nކޮވިޑް-19 އާ ގުޅިގެން އެމްޑަބުލިއުއެސްސީން މެދުކަނޑާލި ބައެއް ހިދުމަތްތައް އަލުން ފަށައިފި އެވެ. އެގޮތުން މާލެ ސަރަހައްދުގެ އިތުރުން ކުޅުދުއްފުއްޓާއޮ ރ ދުވާފަރު އަދި ކ މާފުށީގައި ހުންނަ އެކުންފުނީގެ އޮފީސްތައް މިއަދުން ފެށިގެން ވަނީ އަލުން ހުޅުވަން ފަށާފައި އެވެ.\nއެކުންފުނިން ހިދުމަތް ދެމުންދާ މި ތިން ރަށުގެ ހިދުމަތްތައް އާންމު ހާކަތަށް ގެނެސްފައިމިވަނީ 28 މެއި ގައި ކަމާބެހޭ ފަރާތްތަކުން އިއުލާނުކުރި ލުއިތަކާއެކު އެވެ.\nއެ ކުންފުނިން ބުނީ މިއަދުން ފެށިގެން ކުންފުނިން ދެމުންގެންދާ ހުރިހާ ހިދުމަތްތަކެއް ކުރިއެކޭވެސް އެއްފަދައިން ލިބެމުންދާނެކަމަށާއި އަދި މި ތިން ރަށުގެ ހިދުމަތްތައް ކަމާ ބެހޭ ފަރާތްތަކުން ވަކިގޮތެއް އަންގަންދެން މެދުނުކެނޑި ލިބެމުންދާނެކަމުގެ ޔަގީން ކަސްޓަމަރުންނަށް އެކުންފުނިން ވަނީ ދީފައި އެވެ.\nކުންފުނިން ބުނީ މާލެ ސަރަހައްދުގައި އާންމު އުސޫލުން ހިދުމަތްތައް ފޯރުކޮށްދޭން ފެށުމުން އެކަން އާންމުކޮށް އިއުލާނުކުރާނެ ކަމަށެވެ. އަދި މިކަމާ ގުޅޭ އިތުރު މައުލޫމާތު ކުންފުނީގެ 24 ގަޑިއިރު ގުޅޭ ކަސްޓަމަރ ކެއަރ ސެންޓަރުގެ ހޮޓްލައިން 105 ގުޅުމުން ލިބިގެންދާނެ ކަމަށެވެ.


Eibar balikoh Real in Atletico aa araa hamakohfi | Jazeera\tއެއިބާ ބަލިކޮށް ރެއާލްއިން އެޓްލެޓިކޯއާ އަރާ ހަމަކޮށްފި - Jazeera\nއެއިބާ ބަލިކޮށް ރެއާލްއިން އެޓްލެޓިކޯއާ އަރާ ހަމަކޮށްފި\nސާއިފް ޝިޔާދު December 21, 2020 448 views0\nސްޕެނިޝް ލަލީގާގައި އެއިބާގެ މައްޗަށް ކުރި ހޯދައި ތާވަލުގެ ކުރީގައި އޮތް އެޓްލެޓިކޯ މެޑްރިޑާއި ރެއާލް މެޑްރިޑުން އަރާ ހަމަކޮށްފިއެވެ.\nމި މެޗު ރެއާލް މެޑްރިޑްއިން ކާމިޔާބުކުރީ 3-1 ގެ ނަތީޖާއަކުންނެވެ. މެޗުގެ6ވަނަ މިނެޓުގައި ކަރީމް ބެންޒެމާ ރެއާލްއަށް ލީޑު ނަގައިދިންއިރު އެޓީމުގެ ދެވަނަ ލަނޑު މެޗުގެ 13 ވަނަ މިނެޓުގައި ޖަހައިދިނީ ލޫކާ މޮޑްރިޗްއެވެ. މެޗުގެ 28 ވަނަ މިނެޓުގައި އެއިބާއިން ނަތީޖާގެ ފަރަގު ކުޑަކުރިއިރު މި ލަނޑު އެޓީމަށް ޖަހައިދިނީ ކީކޭއެވެ. ރެއާލްއިން މެޗުގައި ޖެހި ތިންވަނަ ލަނޑު މެޗުގެ އިތުރު ވަގުތުގެ ތެރޭގައި ޖަހައިދިނީ ލޫކަސް ވަސްކުއޭޒްއެވެ.\nސްޕެނިޝް ލަލީގާގައި ކުޅުނު އެހެން މެޗުތަކަށް ބަލާއިރު ސެވިއްޔާ އަދި ރެއާލް ވަލަޑޮލިޑް ވަނީ 1-1 އިން އެއްވަރުވެފައެވެ. ސެލްޓަ ވީގޯއިން އަމިއްލަ ދަނޑުގައި 2-0 އިން ޑިޕޯޓިވޯ އަލްވޭސް ބަލިކުރިއިރު ގްރަނަޑާއިން ވަނީ 2-0 އިން ރެއާލް ބެޓިސް ބަލިކޮށްފައެވެ. އަދި ގެޓާފޭއިން ވަނީ 2-0 އިން ކާޑިޒް ބަލިކޮށްފައެވެ.\nތާވަލުގެ އެއްވަނާގައި ލަނޑުގެ ތަފާތުން 29 ޕޮއިންޓާއެކު އެޓްލެޓިކޯ އޮތްއިރު އެޓީމަށްވުރެ ދެ މެޗު އިތުރަށް ކުޅެގެން ހަމަ 29 ޕޮއިންޓާއެކު ދެވަނަ ލިބެނީ ރެއާލް މެޑްރިޑަށެވެ. ތިންވަނާގައި 26 ޕޮއިންޓާއެކު ރެއާލް ސޮސިއެޑާޑް އޮތްއިރު ހަތަރުވަނާގައި އޮތީ ވިޔަރެއާލްއެވެ. ފަސް ވަނާގައި 21 ޕޮއިންޓާއެކު އޮތީ ބާސެލޯނާއެވެ.


Anas ge aniyaaveri marah3aharu, Insaafuge kolhumathives nufeney! | Meedhoo Times އަނަސްގެ އަނިޔާވެރި މަރަށް3އަހަރު، އިންސާފުގެ ކޮޅުމަތިވެސް ނުފެނޭ! – Meedhoo Times\n26 ސެޕްޓެމްބަރ 2020, ހޮނިހިރު\nމީދޫ އެކުވެރި ކުލަބުގެ 41 ވަނަ އަހަރީ ދުވަސް ފާހަގަކުރުމަށް ޅ. ކުރެންދޫ އާއި ދެމެދު ކުޅުނު ފުޓުބޯޅަ މެޗު ކާމިޔާބުކޮށްފި\nނެތް ކިޔާނެ އެއްޗެއް، ހަމަ ގުޅާލީ.. ތާޒާ ފެންކޭސް ގެއަށް!\nކީރިތި ޤުރުއާން ހިތު ދަސްކުރުމަށް އެންމެ ރަނގަޅު ގޮތް 3\nއަލްމަރުޙޫމާ ޞަފިއްޔާ އާދަމްގެ ދަރަންޏެއް ނުވަތަ ވަޞިއްޔަތެއް އޮތްތޯ ބެލުން.\n”ފަނާރު“ ގެ ނަމުގައި ރ. ޓީއާރުސީ އާއި ރ. އަތޮޅުގެ ސްކޫލްތައް ގުޅިގެން ހާއްސަ ޕްރޮގްރާމެއް!\nމީދޫ ޖަމްޢިއްޔަތުއް ޞަލާހުގެ 41 ވަނަ އަހަރީ ދުވަސް ފާހަގަކުރުމުގެ ގޮތުން އެކުވެރިކަމުގެ ފުޓުބޯޅަ މެޗެއް ކުޅެފި.\nއަނަސްގެ އަނިޔާވެރި މަރަށް3އަހަރު، އިންސާފުގެ ކޮޅުމަތިވެސް ނުފެނޭ!\nއެއީ 2017 ވަނަ އަހަރުގެ ޖުލައި މަހުގެ 31 ވަނަ ދުވަހުގެ ރެއެވެ. ހަމަ ހިމޭން ރޭގަނޑު މުޅި މީދޫ ސިއްސުވާލީ އެއްވެސް ކުށަކާ ނުލާ ތޫނު ހަންޖަރުތަކަކުން ހަމަލާ ދީ އަނިޔާވެރިކޮށް މަރާލި ޙަބަރައިގެންނެވެ.\nމޫނު ފޮރުވައިގެން ތިބި ބަޔަކު އަނަސް މަރާލާފައިވަނީ 2017 ވަނަ އަހަރުގެ ޖުލައި މަހުގެ 31 ވަނަ ދުވަހުގެ ރޭ ލިޓަސް ސާވިސް ސެންޓަރުގެ ތެރޭގައި އަނަސްގެ ހަށިގަނޑުގެ އެތައް ތަނަކަށް ވަޅިން ހަމަލާ ދީގެންނެވެ.\nއަނަސްގެ އަނިޔާވެރި މަރަށް މިއަދު ބަރާބަރު3އަހަރުވެފައިވާއިރު އަދިވެސް މީދޫގެ ހަމަ އެންމެ ރައްޔިތެއްވެސް އަނަސްގެ މަތިން ހަނދާނެއް ނުނެތެއެވެ. ނުވެސް ނެތޭނެއެވެ. އެދުވަހުން ފެށިގެން މިއަދާއި ހަމައަށްވެސް އެންމެން ގޮވަމުން އަންނަނީ އެ އަނިޔާވެރި މަރަށް އިންސާފުވެރި ޝަރީޢަތަކުން އިންސާފު ހޯދަދޭށެވެ.\nއަނަސްގެ މަރަށް3އަހަރު ވެގެންދިޔައިރު އިންސާފު ލިބޭނެކަމުގެ ކޮޅުމަތިވެސް ނުފެނެއެވެ. ހައްޤަކާއި ނުލާ މަރާލި ފުރާނައެއްގެ މައްސަލަ ކޯޓުގައި ހިނގަމުންދަނީ ބަރަވެލި ދުވެލީގައޭ ބުނުމަކީ ދޮގަކަށް ނުވާނެއެވެ. ޝަރީޢަތެއް ތަޢާވަލުކޮށްފިނަމަ ކޮންމެވެސް ސަބަބަކާއި ހުރެ ޝަރީޢަތް ކެންސަލްކޮށްލައެވެ.\nއަނަސްގެ މަރުގެ މައްސަލައިގައި ދަޢުލަތުން ޖުމްލަ7މީހެއްގެ މައްޗަށް ދަޢުވާ އުފުލާފައިވާއިރު މި ހުރިހާ މައްސަލައެއްވެސް ކުރިއަށްދަނީ އިންސާފު ނުލިބޭނެކަމަށް ޤަބޫލް ކުރެވޭހާ ދުވެލި މަޑުކޮށްކަން ފާހަގަކޮށްލެވެއެވެ. މިއީ ހުރިހާ އެންމެންގެވެސް ވަރަށް ބޮޑު ކަންބޮޑުވުމެކެވެ.\nއެދުވަހެކޭ އެއްގޮތަށް މިއަދުވެސް އެންމެން ތިބީ އަނަސްއަށް އިންސާފު ލިބޭނެ ދުވަހެއްގެ އިންތިޒާރުގައެވެ. ގޮވަމުންދަނީވެސް ހަމަ އެ ގޮވުމެވެ. ﷲ އަނަސްގެ ފުރާނައަށް ސުވަރުގޭ ދާޢިމީ ނިޢުމަތް ދެއްވާ ފާފަތައް ފުއްސަވާށި. އާމީން\nލައިގެންހުރި ގަމީހުގެ ސަބަބުންކަން އެނގުނު މީހާއާއި ސުވާލުކޮށްލާތި\nLeaveaReply to ބޭބެ Cancel reply


މާދަރީ ބަސް | Alifushi Online\nއަބްދުﷲ އާރިފް / ރ. އަލިފުށި\nބަހަކީ އެއާއި ނުލާ އިންސާނީ އެންމެހާ ބޭނުންތައް ފުރިހަމަ ނުކުރެވޭނެ އެއްޗެކެވެ. ބަހަކީ ކޮންމެ ބަޔަކަށްވެސް ގިނަގުނަ ފައިދާތަކެއް ކުރުވާ އެއްޗެކެވެ. ޚާއްސަކޮށް އަމިއްލަ މާދަރީ ބަހެއް އޮތުމަކީ ކޮންމެ ބަޔަކުވެސް އެކަމާއި ފަޚުރުވެރިވުން ހައްޤު އެއްޗެކެވެ.\nކަންމިހެން އޮތްނަމަވެސް، ދިވެހި މުޖުތަމަޢުގައި ބަހަށް ޚާއްޞަ ޤަދަރެއް ނުދެވެއެވެ. އެ ބަހަށް ޚިދުމަތް ކުރާނެ ދަރިންނެއް ނުތިބެއެވެ. ދިވެހި އުފެއްދުންތެރިކަންވެސް އެހާމެ މަދެވެ. ނަތީޖާއަކަށްވަނީ ދިވެހި ކިޔަވާ ދަރިވަރުންވެސް ދިވެހިބަސް ކިޔަވަން ފޫހިވުމެވެ. އެހެންކަމުން މިމަޒުޒުމޫނުގައި އަލިއަޅުވާލާނީ “ދިވެހިބަސް ކިޔަވަން ދަރިވަރުން ފޫހިވާ ސަބަބުތަކާއި އޭގެ ހައްލުތަކުގެ މައްޗަށެވެ”.\nމިމަޒުމޫނުގައި ބަހުގެ ތަޢާރަފަކާއި، ބަހުގެ ބޭނުން ހިމަނާލާފައިވާނެއެވެ. ދިވެހިބަސް ކިޔަވަން ދަރިވަރުން ފޫހިވާ މައިގަނޑު ސަބަބުތަކާއި އޭގެ ހައްލުތައް ދިރާސާގެ އެހީގައި އެކުލަވާލާފައިވާނެއެވެ. މީގެ އިތުރުން އެކިއެކި ބޭބޭފުޅުންގެ ވާހަކަފުޅައި ޚިޔާލުތަކަށް ހަވާލާދީފައިވާނެއެވެ. އާއިލާއާއި، މަދަރުސާތަކާއި ދިވެހި މުޖުތަމަޢު މިކަމުގައި ކުރަންޖެހޭ ގިނަގުނަ ކަންތައްތައް ވެސް ހިމަނާފައިވާނެއެވެ.\nއަޅުގަނޑުގެ ދުޢާކީ މި މަޒުމޫނުގެ ސަބަބުންވެސް ދިވެހިބަހަށާއި ދިވެހި ކިޔަވާކުދިންނަށް މިކަމުގައި ފަހި، ފާގަތި މުސްތަޤުބަލަކަށް ފުރުޞަތުހުޅުވި، ދަރިވަރުން ދިވެހިބަސް ކިޔަވަން ފޫހިވާ ސަބަބުތަކަށް އަވަސް ފުރިހަމަ ޙައްލެއް މާތް ﷲ މިންވަރުކުރެއްވުމެވެ.\nބަސްމޮށުންތެރިކަމަކީ މާތްﷲ އިންސާނާއަށް ދެއްވާފައިވާ ވަރަށް ޚާއްސަ ސިފައެކެވެ. ބަހަކީ އެކެއްގެ ޚިޔާލާއި ޝުޢޫރާއި ވިސްނުމާއި ފިކުރާއި ޖަޒުބާތާއި އިޙުސާސްފަދަ އިންސާނީ އެންމެހާ ބޭނުންތައް އަނެކާއަށް ނުވަތަ އަނެކުންނަށް އަންގައިދިނުމަށް ބޭނުންކުރާ ވަސީލަތެކެވެ. ސަވާރީއެވެ. އެހެންކަމުން ބަހުގެ ބޭނުން ނުކުރާ ހަމަ އެކަކުވެސް ނުވަތަ ބަޔަކުވެސް ނޫޅޭނެއެވެ. ސަބަބަކީ އެކަނިމާއެކަނި ހަމަހިމޭން ތަނެއްގައި އިނދެގެން ވިސްނާ މީހާ ވިސްނަމުން ދާނީވެސް ބަހުގެ ބޭނުން ކޮށްގެނެވެ. އެހެންކަމުން ބަހަކީ ކޮންމެ މީހަކަށްވެސް ވަރަށް މުހިންމު އެއްޗެކެވެ.\nކަން މިހެން އޮތުމާއިއެކު އަމިއްލަ މާދަރީބަހެއް އޮތުމަކީ ކޮންމެ ބަޔަކުވެސް އެކަމާމެދު ފަޚުރުވެރިވާނޭ ކަމެކެވެ. އެގޮތުން އަޅުގަނޑުމެންގެ މި ކުޑަކުޑަ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކުދިކުދި ރަށްތަކުގައި އުޅޭ ދިވެހިން ވާހަކަ ދައްކަމުންދާ މާދަރީ ބަހަކީ އެއާމެދު އެންމެހާ ދިވެހިން ފަޚުރުވެރިވުން ޙައްޤު ބަހެކެވެ. މި ބަސް ދިރުވާ އަންނަން އޮތް ޖީލުތަކަށް ރައްކާތެރިކަމާއެކު ފޯރުކޮށްދިނުމަކީ ކޮންމެހެން ކުރަންޖެހޭ ކަމެކެވެ. ނަމަވެސް ހިތާމަޔަކީ ދިވެހި ބަހާމެދު އޮންނަންވާ ޤަދަރު މިމުޖުތަމަޢުގައި ކުޑަވެ، އެއަށް “އިހާނެތި” ގޮތްތައް ހަދާކަމެވެ. މިއީ އަޅުގަނޑުމެންގެ އަމިއްލަ މާދަރީ ބަހަށް ވާއިރު މިބަސްދެކެ “ރުޅިއައިސް”،”ގަދަރުކުޑަކޮށް”،”ފޫހި” ވާކަމުގެ އަލާމާތްތައް ދެއްކުމަކީ މުސްތަޙީލު ކަމެކެވެ. އެހެންކަމުން މިދިވެހިބަހަށް ޚިދުމަތްކުރާނެ ދަރިންތަކެއް އުފެއްދުމަކީ މިއަދު ކޮންމެހެން ކުރަންޖެހިފައިވާ ކަމެކެވެ. ނަމަވެސް ހިތާމަޔަކީ އަދުގެ މުޖުތަމަޢުގައި ކިޔަވާކުދިންވެސް މާދަރީބަހަށް، އާދެ! ދިވެހިބަހަށް ކުލުނެއް ނެތުމެވެ. ދިވެހިބަސްދެކެ ފޫހިވުމެވެ. އެބަސް އުނގެނުމަށްވެސް އިންކާރުކުރުމެވެ. އެހެންކަމުން މިމަޒުމޫނުގައި އަލިއަޅުވާލާނީ ދަރިވަރުން ދިވެހިބަސް ކިޔަވަން ފޫހިވާ ސަބަބުތަކާއި އޭގެ ޙައްލުތަކުގެ މައްޗަށެވެ.\nކިޔަވާކުދިން ދިވެހިބަސް ކިޔަވަން ފޫހިވާ ސަބަބުތައް ވަރަށް ގިނައެވެ. ތިރީގައި އެވަނީ މިކަމާއިމެދު ދަރިވަރުންގެ (50 ދަރިވަރުން) ޚިޔާލު ހޯދުމަށް ކުރި ދިރާސާގެ ނަތީޖާއެވެ.\nނަތީޖާއިން ދައްކާގޮތުގައި ދިވެހިބަހާއިމެދު %72 ދަރިވަރުން ފަޚުރުވެރިވާއިރު %28 ދަރިވަރުން ފަޚުރުވެރިއެއް ނުވެއެވެ. އަދި %52 ދަރިވަރުން ދިވެހިބަސް ކިޔަވަން ފޫހިވާކަމަށް ބުނާއިރު %22 ދަރިވަރުން ކިޔަވަން ފޫހިނުވާކަމަށް އަދި %26 ދަރިވަރުން މިބަސް ކިޔަވަން ބައެއްފަހަރު ފޫހިވާކަމަށް ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ.\nކަންމިހެންހުރުމާއިއެކު، މިކަމުގެ މައިގަނޑު ސަބަބުތައް ބަލާލުމަށް ކުރި ދިރާސާގެ ނަތީޖާ ތިރީގައި އެވަނީ އެވެ.\nމި ނަތީޖާއިން ދައްކާގޮތުގައި %48 ދަރިވަރުން ދިވެހިބަސް ކިޔަވަން ފޫހިވަނީ ކިޔަވައިދެއްވާ މުދައްރިސުންގެ ސަބަބުންނެވެ. %31 ދަރިވަރުން ދިވެހިބަސް ކިޔަވަން ފޫހިވަނީ ވަސީލަތްތައް ނެތުމުންކަމަށް ބުނާއިރު %21 ދަރިވަރުން ތަފާތު އެހެނިހެން މައްސަލަތައް ފާހުކޮށްފައިވެއެވެ. މިސާލަކަށް އިމްތިޙާން ކުރެވޭ ބައިތައް ކަމުނުދިޔުމާއި، ލިޔާއިރު ފިލިޖަހަން ޖެހުން ފަދަ ކަންކަން ފާހަގަކޮށްފައިވެއެވެ. ވުމާއިއެކު މިދިރާސާގައި މިކަަންކަމަށް އަލިއަޅުވައި މިކަމުގެ ހައްލުތައް ހިމަނާފައިވާނެއެވެ. އަދި މީގެ އިތުރުން ގޭތެރެއާއި، މަދަރުސާއާއި މުޖުތަމައުގެ ސަބަބުން މިކަމަށް މަގުފަހިވާ ކަންތައްތަކާއި އޭގެ ހައްލުތައްވެސް ހިމަނާފައިވާނެއެވެ.\nދަރިވަރުން ދިވެހިބަސް ކިޔަވަން ފޫހިވާ މައިގަނޑު އެއްސަބަބަކީ ގޭތެރެ ނުވަތަ އާއިލާގެ ތެރޭގައި ދިވެހިބަހަށް ދެވޭ ސަމާލުކަން ކުޑަވުމެވެ. އެގޮތުން ބަލާއިރު ކުދިން އެންމެ ތުއްތު އިރުއްސުރެން ފެށިގެން މައިންބަފައިން އެކުދިންނަށް ބިދޭސީބަހެއް، “އިނގިރޭސިބަސް” ދަސްކޮށްދިނުމަށް މަސައްކަތް ކުރުން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ. މިކަން މިގޮތަށް ވުމަށް ދިމާވާ މައިގަނޑު ސަބަބަކީ އަޅުގަނޑުމެންގެ މައިންބަފައިން ނުވަތަ ބެލެނިވެރިންނަށް، ދަރިވަރުން ބިދޭސީބަހުން ނުވަތަ އެހެން މާއްދާއަކުންވެސް މޮޅުވުމަށްޓަކައި މާދަރީބަހުގެ މުހިންމުކަން ހަނދުމަ ނައްތާލުމެވެ. ނަތީޖާ އަކަށްވަނީ އެއްކަލަ ތުއްތު ކުއްޖާއަށްވެސް ދިވެހި ބަސް އުނގެނުމުގެ ބޭނުން ނެތްކަމުގައި ހީވުމެވެ. ދިވެހިބަސް އުނގެނުމަކީ ބޭކާރު ކަމެއް ކަމަށް ހީކުރެވުމެވެ. ދިވެހިބަސް ދެކެ ފޫހިވުމެވެ.\nބަސްވާރުން ވިދާޅުވާކަމަށް ޢަބުދުލް ޢަޒީޒު ޖަމާލު އަބޫބަކުރު (2010) ވިދާޅުވެލައްވަނީ “ތިބާގެ ދަރިފުޅުގެ މާދަރީބަހަށް އަހުލުވެރި ކުރުވުމުގެ މަސައްކަތް އެކުއެކީގައި ކުރިޔަށް ގެންދާނަމަ އެކުއްޖާއަށް މާފަސޭޙައިން މާމޮޅަށް އިނގިރޭސި ބަސްވެސް ދަސްކުރެވޭނެއެވެ”. އެހެންކަމުން، ދަރިވަރުން ބަހަށް ލޯބި އުފެއްދުމަށްޓަކައި މައިންބަފައިން ނުވަތަ ބެލެނިވެރިން މިކަމަށް ވަރަށްބޮޑު ސަމާލުކަމެއްދީ ގޭތެރޭގައި އުޅޭއިރުވެސް އަމިއްލަ ބަހަށް ލޯބިކޮށް، އެބަހުން އުނގެނުމަށް ބާރުއެޅުމަކީ މުހިންމު ކަމެކެވެ. އަދި ދިވެހިބަސް އުނގެނުމުގެ މުހިންމުކަން ދަރިވަރުންނަށް ވިސްނޭވަރަށް އެބަހާއި ގާތްކުރުވުން މުހިންމެވެ. އޭރުން އަޅުގަނޑުމެންގެ ދަރިވަރުން ދިވެހިބަސް ކިޔަވަން ފޫހިވުން ކުޑަކުރެވިދާނެއެވެ.\nކޮންމެ ދަރިވަރެއްގެވެސް ދެވަނަ ގޮވެއްޗަކީ ނުވަތަ އުޅެބޮޑުވާ ދެވަނަ މާޙައުލަކީ މަދަރުސާކަމުން،މިކަމުގައި މަދަރުސާތަކުން ކޮށްދެވިދާނެ ކަންތައްތައް ވަރަށްވެސް ގިނައެވެ. މަދަރުސާތަކަކީ ދަރިވަރުންގެ ވިސްނުމާއި، ޚިޔާލާއި ފިކުރުތަކަށް ވަރަށްބޮޑު ނުފޫޒެއް ފޯރުވާ ތަނަކަށް ވާއިރު، މިކަމުގައިވެސް އެންމެ އިސްރޯލެއް އަދާކޮށްދެވޭނެ ތަނަކީ މަދަރުސާތައް ކަމުގައި އަޅުގަނޑު ދެކެމެވެ.\nދަރިވަރުން ދިވެހިބަސް ކިޔަވަން ފޫހިވާ މައިގަނޑު އަނެއް ސަބަބަކީ މަދަރުސާތަކުގައި ދަރިވަރުންނަށް ކިޔަވައިދޭ މާއްދާތަކުގައި ދިވެހިބަސް ކިޔަވައިދެވޭ މިންވަރު ކުޑަވެ އެބަހުގެ ބޭނުން ނެތްކަމުގައި ހީވާވަރަށް އެބަހުގެ “ޤަދަރު” ކުޑަކުރުމެވެ. ދަންނަވަން މިއުޅެނީ އަޅުގަނޑުމެންގެ މަދަރުސާތަކުގައި ދިވެހި އަދި އިސްލާމީ ތަރުބިއްޔަތު ފިޔަވާ އެހެން ހުރިހާ މާއްދާއެއްވެސް އިނގިރޭސި ބަހުން ކިޔަވާދެއްވާ ވާހަކައެވެ. އަދި މީގެ ސަބަބުން ހުރިހާ ބެލެނިވެރިންވެސް ދަރިންނަށް އިނގިރޭސި ދަސްކޮށްދޭން މަސައްކަތްކޮށް ދިވެހިބަސް “އަތުކޮޅަށް ހޫރާލާ” ވާހަކައެވެ. ޢަބްދުﷲ ޒަމީރު ( 2011) ހާމަ ކުރައްވާ ގޮތުގައި ދަރިވަރު ލިޔެ ކިޔަން ފަށާ އުމުރުން ފެށިގެން މައިންބަފައިންނާއި ބެލެނިވެރިން ދަރިވަރުންނަށް އިނގިރޭސި ބަސް ދަސްކޮށްދޭން މަސައްކަތް ކުރުމުގެ ނަތީޖާ އަކަށް ވަނީ އަލަށް މުޖުތަމަޢަށް ތަޢާރަފުވާ ކޮންމެ ކުއްޖަކު ކަހަލަ ގޮތަކަށް ދިވެހި ބަހަށްވުރެ އިނގިރޭސިބަހަށް އިސްކަން ދިނުމެވެ. ވީމާ، ދަރިވަރުން ދިވެހި ބަހަށް ލޯބި ޖެއްސުމަށްޓަކައި މަދަރުސާތަކުގައި ދިވެހިބަސް ކިޔަވައިދެވޭ ވަގުތު އިތުރުކޮށް އެއަށް ދޭ ސަމާލުކަން އިތުރުކުރުން މުހިންމެވެ.\nދަރިވަރުން ދިވެހިބަސް ކިޔަވަން ފޫހިވާ އަނެއް ސަބަބަކީ ދިވެހިބަސް ކިޔަވާ ދެއްވާ މުދައްރިސުންގެ ފެންވަރު ދަށްްވުމެވެ. އެބޭފުޅުންގެ ކިބައިގައި ބަސްކިޔަވައި ދިނުމުގެ ހުނަރު ނެތުމެވެ. ދިރާސާގެ ނަތީޖާއަށް ބަލާލުމުންވެސް މިކަން ވަރަށް ރަނގަޅަށް އެނގެއެވެ. މިއަދާ ހަމައަށްވެސް އަޅުގަނޑުމެންގެ މަދަރުސާ ތަކުގައި ތަމުރީނުވެގެން ކިޔަވައި ދެއްވާ ދިވެހި މުދައްރިސުން ވަރަށް މަދެވެ. ނަތީޖާ އަކަށް ވަނީ ދިވެހި ބަސް ކިޔަވައި ދެއްވަން ވަޑައިގަންނަވާ މުދައްރިސައްވެސް ދިވެހިބަސް އޮޅުން ފިލާފައި ހުރި މިންވަރު ދަށްވުމެވެ. ދަރިވަރުން ޝަޢުޤުވެރިވާފަދަ ގޮތަކަށް ފިލާވަޅުރާވާލައިގެން ކުރިއަށް ގެންދަން ނޭނގުމެވެ. އަދި ޒަމާނީ ވަޞީލަތްތައް ބޭނުން ކޮށްގެން ފިލާވަޅު ހުށަހަޅައި ނުދެވުމެވެ. އެންމެ ކުރީގެ “ކަޓު” ގޮތްގޮތަށް، އާދެ!ތަޤުރީރެއްދޭ އުސޫލުން ފިލާވަޅުތައް ނަގައިދީ ދަރިވަރުން ލައްވާ ގަދަކަމުން ފިލާވަޅުތައް ހައްދުވާ އުސޫލު ގެންގުޅުމެވެ.\nއެނގިވަޑައިގަންނަވާނޭ ފަދައިން މިއަދުގެ މުޖުތަމަޢުގައި މިފަދަ ކަންކަމަކަށް ޖާގައެއް ނެތެވެ. މުދައްރިސުންނާއި ދަރިވަރުން ގުޅިގެން ފިލާވަޅުތައް ކުރިއަށް ގެންދިޔުމަކީ ތަޢުލީމު ކުރިއެރުވުމަށް އެޅޭ ބާރަކަށް ވަނީ ވެފައެވެ. ވުމާއެކު ދަރިވަރުން ދިވެހި ބަހަށް ޝަޢުޤުވެރިކޮށް، ބަހާމެދު ފޫހިވުން ކުޑަކުރުމަށްޓަކައި ކުރިން ދެންނެވުނު “ކަޓު” ގޮތްތައް ދޫކޮށްލަން ޖެހެއެވެ. މުދައްރިސުންގެ ފެންވަރު ރަނގަޅުކޮށް، ޒަމާނީ ވަޞީލަތްތަކުގެ އެހީގައި ފިލާވަޅުތައް ރާވާ، ނަގައިދިނުމުގެ އުސޫލު އަށަގަންނަވަން އެބަޖެހެއެވެ. މިކަން ފުރިހަމަ ގޮތުގައި ކުރެވިއްޖެނަމަ އިސާހިތަކު ދަރިވަރުންގެ ހިތްތަކުގައި ދިވެހި ބަހަށް ލޯބި ޖެހިގެން ދާނެއެވެ.\nބަހެއް އޮތުމުގެ ޙަޤީޤީ ބޭނުމަކީ ކޮބައިތޯއެވެ. އަމިއްލަ ބަހަކާއި އަކުރެއް އޮތުމުން ލިބޭ ފައިދާއަކީ ކޮބައިތޯއެވެ. ދިވެހި ބަހުގައި ހުރި ޚާއްސަ ސިފަތަކަކީ ކޮބައިތޯއެވެ. މިއީ މި މަޢުޟޫއަށް މަޒުމޫނެއް ލިޔާއިރު ޖަވާބު ހޯދާލުން މުހިންމު ސުވާލުތަކެކެވެ. ހިތާމަޔާއެކު ދަންނަވާލަން ޖެހެނީ މި ސުވާލުތަކުގެ ޖަވާބު އަދުގެ ކިޔަވާ ކުދިންނަށް ނޭނގޭ ކަމެވެ. ކަމެއްގައި ހުރި ފައިދާތަކާއި މަންފާތައް ނޭނގި އެކަމެއް ކުރަން އުޅޭނަމަ އެކަމެއް ކުރާހިތްވުން ކުޑަވާނެއެވެ. އެކަމެއް ކުރަން ފޫހިވާނެއެވެ. މިއަދު ދިވެހި ކިޔަވާ ކުދިންނަށް ދިމާވެފައި މިވަނީ މި މައްސަލައެވެ. ބަހަކީ ކޮބައިކަމާއި ބަހުގެ މުހިންމުކަމަކީ ކޮބައިކަން އަދި އޭގައި އެކުލެވިގެންވާ ޚާއްޞަ ސިފަތަކަކީ ކޮބައިކަން ނޭނގި، އެހެންނަމަވެސް ކިޔަވަން މަޖުބޫރުވެ ކިޔަވަން ޖެހުމުން ވެރި ކުރުވާ ފޫހިކަން ވެރި ވެފައެވެ. އެހެން ކަމުން އެންމެ ފުރަތަމަ ކަމެއްގެ ގޮތުގައި ދެކިގެން ދިވެހި ބަހާމެދު ދަރިވަރުން ހޭލުންތެރި ކުރުން މުހިންމެވެ. ދިވެހި ބަސް ކިޔަވައި ދެއްވާ ގިނަ މުދައްރިސުން އިއްތިފާގުވެލައްވަނީ ” ދިވެހި ބަސް ކިޔަވަން ދަރިވަރުން ފޫހިވާ އެންމެ ބޮޑު ސަބަބަކީ އޭގެ ބޭނުން ނޭނގުން. ބަހެއްގެ ސަބަބުން ޘަޤާފަތާއި ތާރީޚަށް ލިބޭ މުއްސަނދިކަމާއި ފައިދާ ޚިޔާލަށްވެސް ގެންނަން ނޭނގުން. އަދި މި ދިވެހި ބަހުގައި ހުރި ޚާއްޞަ ސިފަތަކަކީ ކޮބައިކަން ކުޑަކޮށްވެސް ނޭނގުން.” ދިވެހި ބަސް ކިޔަވަން ދަރިވަރުން ޝަޢުޤުވެރިކުރެވޭނީ މި ދެންނެވި ކަންތައްތަކާ މެދު ހޭލުންތެރިކަން އިތުރުކޮށް މިކަމުގެ މަޢުލޫމާތު އިތުރު ކޮށްގެނެވެ.\nދެންނެވުނު ކަންތައްތަކުގެ އިތުރުން ދެން ބަލައިލަން ޖެހޭ އަނެއްކަމަކީ ދަރިވަރުން ކިޔަވަމުންދާ ފޮތާއި މުޤައްރާއި ހުރި ގުޅުމެވެ. އަދި އިމްތިޙާނު ކުރެވޭ މައިގަނޑު ބައިތަކެވެ. މި މޭރުމުން ނަޒަރު ހިންގާލާއިރު ފާހަގަވަނީ މުޤައްރަރާއި ދަރިވަރުންނަށް ދެވިފައިވާ ދަރިވަރުންގެ ފޮތްތަކާ ދެމެދު ހުރި ގުޅުން ކުޑަކަމެވެ. އަދި އިމްތިޙާނުގައި ދަރިވަރުން އިމްތިޙާނުކުރެވެނީ ލިޔުންތެރިކަމުގެ ރޮނގުން އެކަނި ކަމެވެ. ޚާއްޞަކޮށް ލިޔުންތެރިކަމުގެ ވަރަށް މަދު ދާއިރާ ތަކަކުން ކަމެވެ. މީގެ އިތުރުން ދަރިވަރުންގެ ފޮތްތަކުގައި ހަވާލާ ދެވިފައިވާ ފޮތްތައް، މިސާލަކަށް ފަތްތޫރަ ފަދަ ފޮތްތައް އާންމުކޮށް ހުރިހާ ދަރިވަރުންނަށް ލިބެން ނުހުންނަ ކަމެވެ. މިފަދަ ކަންތައްތައް މިހެން ހުރުމަކީ ބަސް ކިޔަވާ ދަރިވަރުންގެ ޝަޢުޤުވެރިކަން ކުޑަވާ ފަދަ ކަންކަމެވެ. އެހެންކަމުން މުޤައްރަރާއި ދަރިވަރުންގެ ފޮތްތައް އިސްލާޙު ކުރުމަކީ މިކަމުގައި އެޅިދާނެ ވަރަށް ހަރުދަނާ ފިޔަވަޅެކެވެ. އަދި އިމްތިޙާނު ކުރެވޭ ބައިތައް މިހާރައްވުރެ ފުޅާކުރުމަކީވެސް ކުރެވިދާނެ، ކުރުން މުހިންމު ކަމެކެވެ. ކުލާހުގައި ދަރިވަރުންނަށް ފޮތުން ފިލާވަޅުތައް ދިނުމުގެ އިތުރުން ތަފާތު ޢަަދަބީ މުބާރާތްތައް ނުވަތަ ދަރިވަރުންގެ ޢަދަބީ ހުނަރު ތަރައްޤީ ކުރެވިދާނެފަދަ އިތުރު ޙަރަކާތްތަކެއް ހިންގުމަކީވެސް ދަރިވަރުންގެ ޝަޢުޤުވެރިކަން ޙާޞިލް ކުރެވޭނެ ކަމެކެވެ.\nމަދަރުސީ ދައުރުގެ އިތުރުން މުޖުތަމަޢުގެ އާންމު ޙާލަތު ހުރިގޮތައް ބަލައިލުންވެސް މުހިންމެވެ. އަދުގެ މުޖުތަމަޢަށް ނަޒަރު ހިންގާލާއިރު ހަތަރު ފަރާތުންވެސް ފެންނަމުންދަނީ ހުޅަނގުގެ ކުލަވަރެވެ. ދިވެހިންގެ މެދުގައި އިނގިރޭސި ބަސް މަޤުބޫލު ވެފައިވާ މިންވަރެވެ. އިނގިރޭސިބަސް ނޭނގޭ މީހަކީ މީހަކަށް ނުވާކަހަލައެވެ. ޢަބްދުލް ޢަޒީޒު ޖަމާލު އަބޫބަކުރު(2011) ހާމަކުރައްވާ ގޮތުގައި “ދިވެހީން(ގެ ގިނަ ބަޔަކު) ޤަބޫލުކުރާ ގޮތުގައި ތަޢުލީމު ޙާޞިލުކުރުމަކީ އިނގިރޭސި ބަސް ދަސްކުރުމެވެ. މި ކަމުގެ ސަބަބުން ޢިލްމު ޙާޞިލުކުރާނެ ފުރުޞަތެއް ދަރިވަރުންނަކަށް ނުލިބެއެވެ”.އިނގިރޭސި ބަހުގެ ޤަވައިދާ އެއްގޮތްވާ ގޮތްނޫންގޮތަކަށް ޖުމުލައެއް ބުނެވުނަސް ފުރައްސާރަކޮށް ހަޖޫކިޔައެވެ. އަދި އެއީ ލަދު ގަންނަން ޖެހޭ ކަމަކަށް ވެއެވެ. ނަމަވެސް ހިތާމައަކީ ދިވެހި ބަހުގެ ޤަވައިދާމެދު އެއްވެސް ފަރުވާލެއް ނުބެހެއްޓޭ ކަމެވެ. މިސާލަކަށް ހުންނަން ޖެހޭ އެއްޗެއް އިންނަ ވާހަކަ ބުނުމުންވެސް އެކަމާމެދު ފިކުރު ކުރާނެ ދިވެހިން ވަރަށް މަދެވެ. މިސާލަކަށް މޭޒުކައިރީގައި އިން ގޮނޑި، ފަންގިފިލާގައިއިން ފަންކާއޭ ބުންޏަސް އެއީ ކުށް ގޮތެއްކަން އެނގޭ ނުވަތަ އެ ކުށް އިސްލާޙުކޮސްދޭން ބޭނުންވާ މީހަކުވެސް ނުވަތަ ދަރިވަރަކުވެސް ވަރަށް މަދެވެ. އަދި އެކަން ރަނގަޅުކޮށްދިނަސް އެކަމާއި ހަޖޫކިޔައެވެ. އެހެންކަމުން އަދުގެ މުޖުތަމައުގައި ދިވެހިބަހަށް ދީފައިވާ ގަދަރާއި އިޙްތިރާމު އިތުރުކުރަން ޖެހެއެވެ. މިހެން ބުނެވޭ ކުށްތަކާއި ލިޔުމުގައި ހުންނަ ކުށްތައް ފާހަގަކޮށް ބަހަށް ޚިދުމަތް ކޮށްދޭނެ ދިވެހިންތަކެއް އުފެދިއްޖެނަމަ ކިޔަވާކުދިންވެސް ދިވެހިބަހަށް ޝައުގުވެރިކުރެވިދާނެއެވެ.\nދިވެހި ބަހަށް ދަރިވަރުން ޝަޢުޤުވެރި ނުވާ ސަބަބުތަކަށް ބަލައިލާ މަޒުމޫނެއް ލިޔަމުންދާއިރު ހިތާމަޔާއެކު ދެން ފާހަގަކޮށްލަން ޖެހޭ ކަމަކީ ލިޔުންތެރިކަމުގެ ދާއިރާއިންނާއި އެހެނިހެން ދާއިރާތަކުން ދިވެހިބަހަށް ކޮށްދެއްވާފައިވާ ޚިދުމަތްތައް މަދުކަމެވެ. ބަހަށް ޚިދުމަތްކުރަމުންދާ މީހުން މަދު ކަމެވެ. ދަރިވަރުންނަށް އެކަށޭނެ، ފެންވަރު ރަނގަޅު އުފެއްދުންތައް މަދުކަމެވެ. ކަންމިހެން ހުރުމުގެ ސަބަބުން ދިވެހިބަސް ކިޔަވާ ކުދިންނަށް ފޮތްތަކުންނާއި “ވެބްސައިޓްތައް” އަދި “ބްލޮގްތަކުން” އެންމެ އެދެވޭ އެހީ ނުލިބެއެވެ. އާޚިރު ނަތިޖާ އަކަށްވަނީ އެހެން ބަސްބަހުން ލިޔެފައި ހުންނަ ތަކެތީގެ ބޭނުން ޖެހި ދިވެހި ބަހުން ލިޔެފައި ހުންނަ މަދު ފޮތްތައް ކިޔަން ފޫހި ވުމެވެ. ޢަބްދުﷲ ޒަމީރު (2011) ހާމަކުރައްވާ ގޮތުގައި ދިވެހިބަހުން އުފައްދާފައިވާ އުފެއްދުންތައް މަދުވުމުގެ ސަބަބުން ދަރިވަރުން ޖެހެނީ އެންމެ ފަސޭހައިން ލިބެންހުރި ރަނގަޅު ވަޞީލަތްތައް ބޭނުންކުރާށެވެ. އެގޮތުންބަލާއިރު އިނގިރޭސި ބަހުން ލިޔެފައި ހުންނަ ލިޔެކިޔުންތައް ގިނަވުމުގެ ސަބަބުން އެބަހުގެ ނުފޫޒު މިކަމުގައި ވަރަށް ބޮޑެވެ. ވުމާއެކު އަދުގެ މުޖުތަމަޢުގައި ދިވެހި މާއްދާއަށް ދަރިވަރުންގެ ޝަޢުޤުވެރިކަން އިތުރު ކުރުމަށްޓަކައި ބަހުގެ ފޭރާން ރަނގަޅުކޮށް ކުރިއަރުވަން ޖެހެއެވެ. މިކަން ޙާޞިލް ކުރެވޭނެ އެއްގޮތަކީ ދިވެހި ބަހުން، ދަރިވަރުންނާ ގުޅޭ ފެންވަރު ރަނގަޅު އުފެއްދުންތައް އުފައްދާ، އޮށްޓަރު ހުރި، ބަހުގެ ގޮތުން ތަނަވަސް ފޮތްތައް ދިވެހި ބަހަށް ތަރުޖަމާ ކުރުމެވެ.\nޓެކްނޮލޮޖީގެ ރޭހުގައި ދުނިޔެ މިދަނީ ދުވަހެއް ދުވަހަކަށް ކުރި އަރަމުންނެވެ.މިއާއެކު އަޅުގަނޑުމެންގެ ދިވެހި މުޖުތަމަޢުވެސް އަންނަނީ މިކަމުގައި ބައިވެރިވަމުންނެވެ. ކަން މިހެން ހުރި ނަމަވެސް ފާހަގަ ކޮށްލަން ޖެހޭ ކަމަކީ ޓެކްނޮލޮޖީއާއި އެއްހަމައެއްގައި ދިވެހި ބަސް ކުރިއަރަމުންނުދާކަމެވެ. ދިވެހި ބަސް ޓެކްނޮލޮޖީއާއި ބީރައްޓެހިކަމެވެ. ކޮންޕިއުޓަރު ތަޢާރަފުކުރެވި އެއިން ގިނަ މަސައްކަތްތަކާއި ކުޅިވަރުތަކެއް ކުޅެވި، މުނިފޫހި ފިލުވުމުގެ ގިނަ ކަންތައްތަކެއް އޭގައި ހިމެނިފައިވާއިރު މިއިން އެއްވެސް ކަމެއް ދިވެހި ބަހުން ކުރެވެން ނުހުންނަކަމީ މިއަދު އަޅުގަނޑުމެން ދެރަވެ ކަންބޮޑުވާންޖެހޭ ކަމެކެވެ. ކިޔަވާ ދައުރަކީ މިފަދަ ގިނަ ކަންތައްތަކަށް ލޯހުޅުވިފައި މިފަދަ ގިނަ ތަކެތީގެ ބޭނުން ކުރާ ދައުރަކަށްވާއިރު މިއިން އެއްވެސް ކަމެއް ކުރެވޭނެ ފަދައެއް ނެތުމަކީ ދިވެހިބަސް ކިޔަވާ ދަރިވަރުން އެކަމަށް ޝަޢުޤުވެރިކުރުވުމަށް އެޅޭ ހުރަހެކެވެ.\nއެހެން ކަމުން މިއަދު ތަރައްޤީ ވަމުންމިދާ ދުނިޔޭގައި ދިވެހިބަސް ފައިހަމަ ކޮށްގެން ނޫނީ ދަރިވަރުން މި ބަސް ކިޔަވާހިތެއް ނުވާނެއެވެ. އެގޮތުން “ކޮންޕިއުޓަރުގޭމު” ތަކާއި”ޗެޓް” ކުރެވޭނެ ވަޞީލަތްތަކާއި “އެމް.އެމް.އެސް” ، “އެސް. އެމް. އެސް” އަދި “އީ-މެއިލް” ފަދަ މުހިންމު ބޭނުންތައް ފުއްދާއިރު ދިވެހިބަހުން އެޚިދުމަތްތައް ލިބޭނެ ގޮތް ހަދަން އެބަޖެހެއެވެ. ދިވެހި ބަސް ކިޔަވައިދޭ ޕުރޮގުރާމު ތަކާއި ދިވެހިބަހުން އަޑުއަޅާފައި ހުންނަ ކާޓޫނު އުފެއްދުމަކީވެސް ހަމަ އެހާމެ ބޭނުންތެރިކަމެކެވެ. އޭރުން ދިވެހިބަހާއި ޒަމާނަށް އަންނަ ބަދަލާ ދެމެދު އޮންނަ ފަރަޤު ކުޑަވެ، ދިވެހިބަސް ކިޔަވާހިތްވާ މާއްދާއަކަށް ވެގެންދާނެއެވެ.\nމީގެ އިތުރުންވެސް، މުޖުތަމައުގައި ދިވެހިބަސް ނިކަމެތިކޮށްފައިވާ މިންވަރަކީވެސް ދަރިވަރުން މިބަސް ކިޔަވަން ފޫހުކުރުވާނެފަދަ ސަބަބެކެވެ. ސަރުކާރުގެ އޮފީސްތަކާއި މުއައްސަސާތަކުގައި، ބޭންކާއި އެނޫންވެސް ތަންތަނުގައި ގިނަ ލިޔެކިޔުންތަކެއް އިނގިރޭސިބަހުން ބޭނުންކުރެވެމުންދާކަމީ މިކަމުގެ އަލިގަދަހެއްކެވެ. މިސާލަކަށް ބޭންކަށް ގޮސް “ކޭޝް ކާޑު” ހައްދަން ބޭނުންވާ މީހާއަށް އިނގިރޭސި ބަސް އެނގުނަސް ނޭނގުނަސް ފޯމު ފުރަންޖެހެނީ އިނގިރޭސި ބަހުންނެވެ. އިތުރު މިސާލަކަށް ބަލާލާނަމަ ސަރުކާގެ މުވައްޒަފުން ވަޒީފާއިން ވަކިކޮށްފައިދޭ ލިޔުންވެސް އޮންނަނީ “ލެޓިން” ން ލިޔެފައެވެ. މިއީ މުޖުތަމައުގައި ދިވެހިބަހަށް އޮތް ލޯބި ކުޑަމިންވަރު ހާމަވާ ކަންކަމެވެ. ނަތީޖާއަކަށްވަނީ ސްކޫލުތަކުގައި ކިޔަވާ ދަރިވަރުންނަށް ވެސް ދިވެހި ބަސް ކިޔެވުމުގެ ބޭނުން އޮޅޭގޮތްވެ، ހަޤީޤީ ބޭނުން ނޭނގުމެވެ. އަދި އެންމެ ފަހުން މާދަރީބަސް ކިޔަވަން ފޫހިވުމެވެ. މިކަމުން އަރައިގަތުމަށްޓަކައި ސަރުކާރާއި އާންމުން ގުޅިގެން މަސައްކަތްތަކެއް ކުރަން ޖެހެއެވެ. ދިވެހިބަސް ބޭނުންކުރެވޭނެ ކޮންމެ ޙާލަތެއްގައި ދިވެހިބަސް ބޭނުންކުރުން ލާޒިމުކުރުމުން އެކަމުގެ ބޭނުމެއް އޮވެ ބަހަށް ލޯބި އުފެދޭނެއެވެ. ދިވެހި ބަސް ކިޔަވަން ފޫހިވާ ދަރިވަރުން މަދުން ނޫނީ ނުފެންނާނެއެވެ.\nދިރާސާގެ އަލީގައި ދަރިވަރުންގެ ނަޒަރުގައި މިކަންކަމުގެ ޙައްލުތައް\nމިކަމުގެ ޙައްލުތައް ހޯދުމަށްޓަކައި ދަރިވަރުނަނާއި ކުރި ސުވާލުތަކުން އެކުދިންވެސް ދިވެހިބަސް ކިޔަވަން ބޭނުންވާކަން ފާހަގަ ކުރެވުނެވެ. އެގޮތުން ފޮތުގައިވާ ފިލާވަޅުތަކުގެ އިތުރުން އަދަބީ އެކިއެކި ހަރަކާތްތައް ހިންގުމާއި ބަހުގެ އާއުފެއްދުންތައް ގެނައުމާއި ކިޔަވައިދިނުމުގައި ޒަމާނީ ވަސީލަތްތައް ބޭނުންކޮށްގެން ކިޔަވާދިނުން މުހިންމު ކަމުގައި ފާހަގަ ކޮށްފައިވެއެވެ. މީގެ އިތުރުންވެސް ބަހާއި ބޭހޭ މަޢުލޫމާތު ލިބޭނޭ މަސައްކަތު ބައްދަލުވުންތައް ބޭއްވުމާއި ދަރިވަރުންގެ ޖަމުޢިއްޔާތައް އުފައްދާ އެޖަމުޢިއްޔާތަކުން ޙަރަކާތްތައް ހިންގުމުގެ ބާރުދިނުން މުހިންމު ކަމުގައި ފާހަގަ ކޮށްފައިވެއެވެ. ދިވެހި ބަސްކިޔަވަން ދަރިވަރުން ޝައުގުއުފެއްދުމަށްޓަކައި ދަރިވަރުންގެ މި ޝުޢޫރުތަކަށް އެކަށީގެންވާ އިޖާބައެއް ދޭންޖެހެއެވެ.\nދިވެހިބަހަކީ ދިވެހިން ފަޚުރުވެރިވުން ހައްޤު ބަހެކެވެ. މިބަސް އުނގެނި އެއަށް ޚިދުމަތް ކޮށްދިނުމަކީ ކޮންމެ ދިވެއްސެއްވެސް ކުރުން ލާޒިމުކަމެކެވެ. އަދި ދިވެހިބަސް ކިޔަވަން ދަރިވަރުން ފޫހިވާ ސަބަބުތައް ހޯދަންޖެއެވެ. މިގޮތުން ބަލާއިރު ހުނަރުވެރިން އިތުރުކޮށް، ފެންވަރު ރަނގަޅު މުދައްރިސުން ކިޔަވައިދިނުމުގެ މައިދާނުގައި ފައިތިލަ ސާބިތުކުރަންޖެހެއެވެ. ބަހަށް ގިނަ ޚިދުމަތްތަކެއްކޮށް އުފެއްދުންތެރިކަން އިތުރުކުރަންޖެހެއެވެ. ޒަމާނާއި އެއްގޮތަކަށް ބަސްވެސް ތަރައްޤީ ކުރަންޖެހެއެވެ. ދިވެހިބަހާއިމެދު ހޭލުންތެރިކަން އިތުރުކުރަންޖެހެއެވެ. މިކަންކަން ކުރުމަށް ސަރުކާރުން އެހީތެރިވާންޖެހެއެވެ.އަދި ދަރިވަރުން އެދޭފަދަ މާޙައުލެއް ލީބޭނޭގޮތް ހެދުމަކީ މުހިންމު ކަމެކެވެ. އޭރުން ދިވެހިބަހަކީވެސް ކިޔަވާހިތްވާ ޝައުގުވެރި މާއްދާއަކަށް ވެދާނެވެ.\nއަދުގެ މުޖުތަމަޢުގެ ޙާލަތަށް ނަޒަރު ހިންގާލާއިރު ފެންނަމުން މިދަނީ ދިވެހިބަހާއިމެދު ފަރުވާކުޑަކުރެވޭތަނެވެ. ޚާއްޞަ ގޮތެއްގައި ދިވެހިބަސް ކިޔަވާ ދަރިވަރުން މިކަމުގައި ފޫހިވުމަކި ޤައުމީ މައްސަލައެކެވެ. މިދިރާސާ މަޒުމޫނުން ވެސް ވަރަށް ގިނަ މައްސަލަތަކާއި އޭގެ ޙައްލުތައް ހޯދާނޭގޮތް އެނގިއްޖެއެވެ. ކުރަންވި ކަންތަކާއި ނުކުރަންވީ ކަންތައްތައް ހާމަވެއްޖެއެވެ. ހޯދަންވީ އެއްޗެއްސާއި އިސްލާޙުކުރަންވީ ކަންތައްތައްވެސް ހާމަވެއްޖެއެވެ.\nއެހެންކަމުން ދެންކުރަންޖެހޭނެ ކަމަކީ މި ލިބުނު މަޢުލޫމާތުގެ އަލީގައި މިކަންކަން ކުރުމަށް އެންމެ އެކަށީގެންވާ ފަރާތްތަކުން އެކަންކަން ކުރުމެވެ. ފަރުދުންގެ ފެންވަރުގައާއި އާއިލާގެ ފެންވަރުގައެވެ. ޖަމާޢަތުގެ ފެންވަރުންނެވެ. އަދި ޚާއްސަކޮށް ސަރުކާރަށް މިކަމުގައި ކޮށްދެވޭނެ ކަންތައްތައް ކޮށްދިނުމަކީ މިކަމަށް ލިބޭނެ ވަރަށް ފަޞޭޙަ ހައްލެކެވެ. ވީމާ، މިހާރުން މިހާރަށް މިކަމުގެ ހައްލުހޯދުމަށް ފަށައިގަތުމަށް ޢިލްތިމާސް ކުރަމެވެ. އަޅުގަނޑުގެ މަޒުމޫނުން ދިވެހި މުޖުތަމައަށް ޚާއްސަކޮށް ދިވެހިބަސް ކިޔަވާ ދަރިވަރުންނަށް މަންފާ ކުރާނެކަމުގައި އުންމީދުކުރަމެވެ. އަދި މި މަޢުޟޫއަކީ މިއަށްވުރެ ފުޅާދާއިރާއެއްގައި މުދައްރިސުންނާއި ކަމާބެހޭ އެހެނިހެން ބޭފުޅުންގެ ބަހެއް މިކަމުގައި ހޯދިއްޖެނަމަ މިއަށް އިތުރު ފުރިހަމަކަމެއް ގެނެސް ދިރާސާ ކުރެވިދާނެ މަޢުޟޫއެކެވެ. މި މަޢުޟޫއަކީ މިއަށްވުރެ ފުރިހަމަ ދިރާސާއަކަށް ދިވެހި ޤައުމު ބޭނުންވާ ފުރިހަމަ ދިރާސާއެއް ކުރަން ރަނގަޅު މަޢުޟޫއެކެވެ.\nއަޅުގަނޑުމެންގެ މި ދިވެހިބަހަށް އިތުރުފުރިހަމަކަމާއި ފާގަތިކަން މާތް ﷲ މިންވަރުކުރައްވާ ދިވެހިބަހަކީ ކިޔަވާކުދިން ކިޔަވާހިއްވާ މާއްދާއެއްކަމުގައި ލައްވާށިއެވެ. އާމީން.\nއަލިފުށީގައި އިތުރު ސަތާރަ މަގު ހަދަނީ\nސުނާމީ ވޮޗް އެލާޓް ޕެސިފިކް ސެންޓަރުން ކެންސަލް ކޮށްފި\nސިޔާސީ މީހުންގެ ސިޔާސަ ގޮތްގަނޑު\n"ދަށޫ" އަލިފުށިވަންތަ ބަހެއްބާ!


Mifco akee faidhaavaa kunfungnakah hedhumuge massahkaiy dhanee kuramun: Raees - vNews.mv\nމިފްކޯއަކީ ފައިދާވާ ކުންފުންޏަކަށް ހެދުމުގެ މަސައްކަތް ދަނީ ކުރަމުން: ރައީސް\nއަލީ ސުލައިމާން 12 July 2019, 21:46\nމިއަހަރު ނިމުމުގެ ކުރިން ސަރުކާރުގެ މަސްކުންފުނި މިފްކޯއަކީ ގެއްލުން ނުވެ ހިންގާ ކުންފުންޏަކަށް ހެދޭނެ ކަމުގައި ރައީސުލްޖުމުހޫރިއްޔާ އިބްރާހިމް މުހައްމަދު ޞާލިޙް ވިދާޅުވެއްޖެއެވެ.\nއެމަނިކުފާނު މިހެން ވިދާޅުވީ، ރައްޔިތުންގެ ޚިޔާލާއި މަޝްވަރާ ހޯދުމަށް ސަރުކާރުން ކުރިޔަށްގެންދާ ޖަޒީރާ ހޮޅުއަށި ސިލްސިލާގެ ތިންވަނަ ބައްދަލުވުން ފައްޓަވައި ދެެއްވުމުގެ ގޮތުން ދެއްކެވި ވާހަކަފުޅުގައެވެ.\nގދ ތިނަދޫ ބަނދަރު ސަރަހައްދުގައި މިރޭ ބޭއްވި ޖަޒީރާ ހޮޅުއަށި ބައްދަލުވުން އަމާޒުކޮށްފައި ވަނީ މަސްވެރިކަމުގެ ދާއިރާއަށެވެ. މިގޮތުން މަައުޟޫއެއްގެ ގޮތުގައި ކަނޑައަޅާފައިވަނީ މަސްވެރިކަމުގެ ނަފާ އިތުރުކުރުން މިމައުޟޫއެވެ.\nމިބައްދަލުވުމުގައި ރައީސް ޞާލިޙް ވިދާޅުވީ، ރާއްޖެއަށް ބާނާ މަހުގެ ތެރެއިން އެންމެންގެ ގިނަ މަސްބާނާ އަތޮޅަކީ ހުވަދުއަތޮޅުކަމަށެވެ. އަދި މިއަތޮޅަކީ ހީވާގި މަސްވެރިންތަކެއް ތިބި ރަށެއްކަންވެސް ރައީސް ފާހަގަކުރެއްވިއެވެ.\nރައީސް ޞާލިޙް ވިދާޅުވީ، މަސްވެރިކަމުން ލިބޭ ނަފާ އިތުރުކުރުމަށް ކުރެވެން އޮތް އެންމެ މުހިއްމުކަމަކީ، ސަރުކާރުގެ މަސްކުންފުނި މިފްކޯއަކީ ގެއްލުން ނުވާ ކުންފުންޏެއްކަމުގައި ހެދުން ކަމަށެވެ. އަދި މިހާރު އެމަސައްކަތް ދަނީ ކުރިއަށް ކަމުގައި އެމަނިކުފާނު ވިދާޅުވިއެވެ.\nރައީސް ޞާލިޙް ވިދާޅުވީ، މިފްކޯއަށް ފައިދާއެއް ލިބޭ ހަމައެކަނި ތަނަކީ، ފެލިވަރު ކޭނިންގ ފެކްޓަރީން ކަމަށެވެ. އަދި ކޫއްޑޫއާއި ކަނޑުއޮތްގިރިއަކީ ގެއްލުމުގައި ހިންގާތަންތަން ކަމުގައި އެމަނިކުފާނު ވިދާޅުވިއެވެ.\nރައީސް ޞާލިޙް ވިދާޅުވީ، މިފްކޯއަށް 40000 ޓަނުގެ މަސްގަނެވޭ އިރު އޭގެތެރެއިން ދަޅުގައި ބަންދު ކުރެވެނީ އެންމެ 30 އިންސައްތައަށް ކަމަށެވެ. އަދި ދުނިޔޭގެ ބާޒަރުގައިވެސް އެންމެބޮޑު މަންފާއެއް ލިބެނީ ޕްރޮސެސްކުރި މަހުންކަމުގައިވާތީ އެކަމަށް މަސައްކަތް ކުރަންޖެހިފައިވާ ކަމުގައި ވިދާޅުވިއެވެ.\nޖަޒީރާ ހޮޅުއަށީގައި މިރޭ ޚިޔާލުފާޅުކުރި ފަރާތްތަކުން ވަނީ މަސްއޮޑި ފަހަރު ބަންނަން އެތެރެކުރާތަކެތި ޑިއުޓީ ކަނޑާލުމަކީ މުހިއްމުކަމެއް ކަމާއި އަދި އައިސް ޕްލާންޓްތައް ދެމެހެއްޓެނިވި ގޮތެއްގައި ހިންގުމަކީ މުހިއްމުކަމެއްކަން ފާހަގަކޮށްފައެވެ.


“ޔޫކޭ ރެޑް ލިސްޓްގައި ރާއްޖެ އޮތީ ޓެސްޓެއް ނަހަދައިގެން”\nއެޗްޕީއޭގެ ޑިރެކްޓާ އޮފް ޕަބްލިކް ހެލްތު މައިމޫނާ: އޫކޭގެ ރެޑް ލިސްޓުގައި ރާއްޖެ އޮތީ ހަދަން ޖެހޭ ޓެސްޓެއް ނަހަދާ އޮތުމުން\nއިނގިރޭސި ވިލާތުގެ ރެޑް ލިސްޓުގައި ރާއްޖެ އޮތީ ހަދަން ޖެހޭ ޓެސްޓެއް ނުހަދާ އޮތުމުން ކަމަށް ހެލްތު ޕްރޮޓެކްޝަން އޭޖެންސީ (އެޗްޕީއޭ) އިން ބުނެފި އެވެ.\nޔޫކޭގެ ރެޑް ލިސްޓުގައި ރާއްޖެ އޮތް ސަބަބު ސާފު ކުރަން އަވަސް އިން ސުވާލު ކުރުމުން އެޗްޕީއޭގެ ޑިރެކްޓަރު ޖެނެރަލް ތަސްލީމާ އުސްމާން ވިދާޅުވީ ރާއްޖެ އެ ލިސްޓްގައި ޖިނޯމިކް ސީކުއެންސިން ޓެސްޓް ނަހަދައިގެން ކަމަށެވެ. ޖިނޯމިކް ސީކުއެންސިން ޓެސްޓަކީ އެ ގައުމެއްގައި ފެތުރެނީ ބަލީގެ ކޮން ވޭރިއެންޓެއްކަން ދެނެގަތުމަށް ހަދާ ޓެސްޓެކެވެ. މި ޓެސްޓް ހަދަން އިނގިރޭސި ވިލާތުން އެދެނީ އެ ގައުމުން އެކުލަވައިލާ ރެޑް ލިސްޓުން ގައުމެއް އުނި ކުރަން ބޭނުންވާ ނަތީޖާ ހޯދާށެވެ. މި ޓެސްޓްގައި ފަސް ޕަސެންޓް ޕޮޒިޓިވިޓީ ބޭނުންވާނެ އެވެ. ރާއްޖެއިން މިހާރު އަންނަނީ އެ ޓެސްޓު ހެދުމުގެ މަސައްކަތް ކުރަމުންނެވެ.\nޔޫކޭގެ ރެޑް ލިސްޓުގައި ރާއްޖެ އޮތްއިރު އަބޫދާބީގެ ގްރީން ލިސްޓުން ވެސް ރާއްޖެ ވަނީ އުނިކޮށްފަ އެވެ. މިކަމާ ގުޅޭގޮތުން ސުވާލު ކުރުމް ސަބަބެއް ނުބުނެ އެވެ. އަވަސް އަށް މައުލޫމާތު ލިބިފައިވާ ގޮތުގައި ލިސްޓުން ރާއްޖެ އުނި ކުރީ ޔޫއޭއީގެ ގްރީން ލިސްޓުގައި ނުހިމެނޭ ގައުމުތަކުން ކަރަންޓީނު ވުމަށް ގިނަ ބަޔަކު ރާއްޖެ އަންނާތީ އެވެ.\nއިނގިރޭސިވިލާތުގެ ގްރީން ލިސްޓު އެންމެ ފަހުން އަޕްޑޭޓް ކުރިއިރު ލިސްޓަށް އަލަށް އިތުރުވި އެންމެ ފާހަގަ ކޮށްލެވޭ ގައުމަކީ ކޮވިޑް-19 އިގެ ހާލަތު އެންމެ ގޯސްވި ގައުމު ތަކުގެ ތެރެގައި ހިމެނޭ އިންޑިއާ އެވެ. ނަމަވެސް މިހާރު އެ ގައުމުގެ ނަންބަރުތައް ވެސް އަންނަނީ ދަަށްވަމުންނެވެ.\nމުޅި ދުނިޔެ ބަލިކޮށްލި ކޮވިޑުގެ އެންމެ ބާރުގަދަ ވޭރިއަންޓް ކަމަށްވާ “ޑެލްޓާ ވޭރިއަންޓް” ނިސްބަތްކުރި އިންޑިއާގެ އިތުރުން އަލަށް މި ލިސްޓަށް އިތުރުވީ ގައުމުތަކަކީ ބަހުރެއިނާއި ގަތަރު އަދި ޔޫއޭއީ އެވެ. ޔޫރަޕުގެ ގައުމުތަކުގެ ތެރެއިން މި ލިސްޓަށް ޖަރުމަނުވިލާތާއި އޮސްޓްރިއާ ވެސް އަރާފައިވެ އެވެ.


Sun Island ah 21 aharu, thimaavettaa rattehi tourism ge namoona eh\n10:19am | Thursday, 04 June 2020\nސަން އައިލެންޑަށް 21 އަހަރު، ތިމާވެއްޓާ ރަށްޓެހި ޓޫރިޒަމްގެ ނަމޫނާއެއް\nނޮވެމްބަރ 8, 2019\nމާލެ އިން ފުރައިގެން އދ. މާމިގީ އެއާޕޯޓަށް ފްލައިމީގައި އާދެވުނީ 25 މިނެޓުންނެވެ. އޭގެ ފަހުން ގެސްޓުންނާއި ސްޓާފުންނާ އެކު، ސަން އައިލޭންޑަށް ދާން އޮންނަ ޖެޓީން ފުރައިގެން ފަސް މިނެޓް ތެރޭގައި މި އާދެވުނީ ރާއްޖޭގެ އެންމެ ބޮޑު ރިސޯޓަށެވެ.\nރިސޯޓަށް އަރައިގެން ދިޔައިރު ވެސް އެންމެ ބޮޑަށް ފާހަގަވެގެން ދިޔައީ ރަށުގެ ފެހިކަމެވެ. ބޮޑެތި ގަސްތަކާއި ރުށްތަކެވެ. މުޅި ރަށުގައި ހެދިފައި ހުރި ބޮޑެތި ރުށްތަކާއި ގަސްތަކުން މުޅި ރަށް އޮތީ ހިޔާވެފަ އެވެ. ރަށުގެ ގުދުރަތީ ރީތިކަން ދަމަހައްޓަން ކުރަމުންދާ މަސައްކަތް ވަރަށް ބޮޑަށް އިހްސާސް ވެގެން ދިޔަ އެވެ. ރަށުގެ މަގުތައް ކުނިކަހައި ސާފުކޮށްފައިވާ ގޮތް ފެނި ހާދަ ހިތްގައިމޭ ހިތަށް އެރި އެވެ. މި ރަށުގެ ފެހިކަމުގެ އިތުރުން ތިމާވެއްޓާ ރަށްޓެހި އާދަކާދަ ހިފެހެއްޓުމަށް މުޅި ރަށުގެ މުވައްޒަފުންނާއި މެނޭޖްމަންޓް ވެސް އޮތީ ތައްޔާރަށެވެ.\nޕްލާސްޓިކާ މުޅިން ދުރަށް\nސަންއައިލޭޑްގައި ބަންދުކުރާ 1 ލީޓަރުގެ ފެން ފުޅި/ ފޮޓޯ: އެމްބީއެސް\n"މީގެ ހަތަރު މަސް ކުރިން ފެން ބަންދުރާ ޕްލާންޓެއް ގާއިމްކޮށް، މަހަކު 80،000 ޕްލާސްޓިކް ފުޅި މަދުކުރެވިއްޖެ،" ރާއްޖޭގެ އެންމެ ބޮޑު ރިސޯޓުގެ ޖެނެރަލް މެނޭޖަރު އަބުދުﷲ ފަތުހީ ވިދާޅުވި އެވެ.\nޕްލާސްޓިކް ފުޅީގެ ބަދަލުގައި ރަށުގައި ބޭނުންކުރަނީ ރަށުގެ ފެން ޕްލާންޓުން އުފައްދައި ފެން ބައްދުކޮށްފައި ހުންނަ އެއް ލީޓަރުގެ ބިއްލޫރި ފުޅި އެވެ.\nއެއްފަހަރު ބޭނުންކޮށް އުކާލެވޭ ޕްލާސްޓިކް މަދުކުރުމަކީ ސަރުކާރުގެ ވެސް އަމާޒެއްކަން ފާހަގަކުރައްވައި ފަތުހީ ވިދާޅުވީ ސަން އައިލޭންޑް ވެގެންދާނީ މިކަމަށް އެންމެ ބޮޑަށް މަސައްކަތްކުރާ އަދި މިކަމުގައި އެންމެ ބޮޑަށް ބައިވެރިވާ އެއް ތަނަށް ކަމަށެވެ.\n"އަހަރު ނިމިގެންދާއިރު އެއް މިލިއަން ޕްލާސްޓިކް ފުޅި ސޭވް ކުރެވިގެންދާނެ،" އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.\nފަތުހީ ވިދާޅުވީ އެއްފަހަރު ބޭނުންކުރެވޭ ޕްލާސްޓިކް ފެންފުޅި ބޭނުން ކުރުން އެއްކޮށް ކަހަލަ ގޮތަކަށް ހުއްޓިފައިވާ ކަމަށެވެ. މިއާ އެކު، މިހާރު އަމާޒު ހިފާފައި ވަނީ ޕްލާސްޓިކް ހޮޅި ބޭނުން ކުރުން ހުއްޓާލުމަށެވެ. އެގޮތުން، މަހެއްގެ މައްޗަށް 35،000 ޕްލާސްޓިކް ހޮޅި މަދުކުރުމަށް ރިސޯޓުން ވަނީ އަމާޒު ހިފާފަ އެވެ.\nއެ ރިސޯޓުން ދަނީ ދެމެހެއްޓެނިވި ގޮތެއްގައި ތިމާވެށި ހިމާޔަތް ކުރުމަށް ކުރެވޭނެ ކަންކަން އަބަދުވެސް ބަލަމުންކަން ފަތުހީ ފާހަގަކުރެއްވި އެވެ. ރަށުގެ މުވައްޒަފުން ވެސް އެ ކަމަށް ވިސްނާ ކަމަށާއި އެ ކަމުގައި ވަރަށް ބޮޑަށް އެއްބާރުލުން ދޭކަން އޭނާ ފާހަގަކުރެއްވި އެވެ.\nސަން އައިލޭންޑްގެ ސެލަޑް ޒީރޯ ރެސްޓޯރަންޓް / ފޮޓޯ އެމްބީއެސް\nއެއްވެސް ކެމިކަލެއް ބޭނުން ނުކޮށް ހައްދާ ދަނޑުތަކުން ލިބޭ މޭވާ އާއި ތަރުކާރީ ބޭނުންކޮށްގެން އެ ރެސްޓޯރަންޓުގައި މެނދުރު ކެއުމާއި ރޭގަނޑުގެ ކެއުން ހަމަޖައްސައި ދެ އެވެ. ވަށައިގެން ފެހި ގަސްތަކެއްގެ ތެރޭގައި ހަދާފައިވާ މި "ޒީރޯ ރެސްޓޯރަންޓް" ގައި ތައްޔާރުކުރާ ސަޓަނި ހެދުމަށް ބޭނުންކުރާ އެއްވެސް ގަހެއް ހައްދަނީ ކެމިކަލް ބޭނުން ނުކޮށެވެ. ދޮންކެޔޮ ވެސް ރަށުގައި ހައްދާއިރު އެއްވެސް ކެމިކަލެއް ބޭނުމެއް ނުކުރެ އެވެ.\nމީގެ އިތުރުން، ރަށުގައި ފުޅާ ދާއިރާއެއްގައި ދަނޑުވެރިކަން ކުރެ އެވެ. ރޯސްމެރީ، މިންޓް، ބޭސިލް ފަދަ ހާބްސް ވެސް ދަނޑުތަކުގައި ހައްދަ އެވެ. ޓޮމާޓޯ، މިރުސް އަދި ކަރަލާއި ބަރަބޯ ފަދަ ތަކެތި ހައްދާ ދަނޑުތައް ވެސް ރަށުގެ ބޮޑު ސަރަހައްދެއްގައި ގާއިމްކޮށް، އެ ތަންތަކުން އުފައްދާ ތަކެތި ވިލާގެ އެހެން ރިސޯޓްތަކަށް ވެސް ސަޕްލައި ކުރެ އެވެ.\nއާއިލާއާ އެކު ޗުއްޓީ ހޭދަކޮށްލުމަށް އެންމެ ރަނގަޅު އެއް ރިސޯޓްގެ ގޮތުގައި ޓޫރިސްޓުންގެ މެދުގައި މަގުބޫލު ސަން އައިލޭންޑް ރިސޯޓުގައި މިވަގުތު ހާހަކަށް ވުރެ ގިނަ މުވައްޒަފުން މަސައްކަތް ކުރެ އެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ގިނައީ ދިވެހި މުވައްޒަފުންނެވެ. އަދި އަންހެން މުވައްޒަފުން ވެސް 17 އިންސައްތަ ހިއްސާކުރެ އެވެ. ދިވެހިންގެ ތެރޭގައި ރާއްޖޭގެ ހުރިހާ އަތޮޅަކުން މުވައްޒަފުން ތިބޭއިރު އދ. އަތޮޅު ރަށްރަށުގެ މުވައްޒަފުން ގިނަކަން ރިސޯޓުން ފާހަގަކުރެ އެވެ.\nސަން އައިލެންޑުގެ އަހަރީ ދުވަހާ ގުޅިގެން ގިނަ ހަރަކާތްތަކެއް ބާއްވައިފި\nނޮވެމްބަރ 11, 2019\nނަސްލީ ތަފާތުކުރުންތައް ނައްތާލަން ބެންކް އޮފް އެމެރިކާއިން 1 ބިލިއަން ޑޮލަރު\nމުޒާހަރާތައް ހުއްޓުވަން ސިފައިން ނެރެން ޖެހިދާނެ: ޓްރަމްޕް\nތަފާސްހިސާބު އެއްކުރުމަށް ޓޫރިސްޓް ފެސިލިޓީތައް ރަޖިސްޓަރީވުމަށް3މަސް ދީފި\nރީތި ރަށް ރިސޯޓްގެ ގިނަ އަދަދެއްގެ މުވައްޒަފުންތަކެއް ވަކިކޮށްފި\nކޮރޯނާވައިރަސް ވަބާ ގައި އޭޝިޔާގެ މަސްވެރިންނާއި ދަނޑުވެރިން ޑިޖިޓަލްވެއްޖެ\nޖޫން 3, 2020\nލޮކްޑައުންގައި ފިހާރަ ހުޅުވޭނެ އަދި ޑެލިވަރީ ކުރެވޭނެ ގަޑިތައް ކަނޑައަޅައިފި\nޖޫން 2, 2020\nHotline: +960 7770670


Thiago dhookohlan Bayern in ninmaifi\nލިވަޕޫލުން ޝައުގުވެރިވާ، ބަޔާން މިޔުނިކްގެ މިޑްފީލްޑާ ތިއާގޯ އަލްކަންޓަރާ ދޫކޮށްލަން ބަޔާންއިން ނިންމައިފި އެވެ.\nބަޔާންގެ ޗެއާމަން ކާލް ހެންޒް ރުމޭނިގޭ ވިދާޅުވީ ބަޔާން އާއެކު ހަދާފައިވާ ކޮންޓްރެކްޓްގެ ބާކީ އެއް އަހަރު އޮތް ނަމަވެސް އާ ކުލަބަކާއެކު އާ ޗެލެންޖެއް ނެގުމަށް ތިއާގޯ ބޭނުންވާކަން ހާމަ ކޮށްފައިވާ ކަމަށެވެ.\nޕްރިމިއާ ލީގްގެ ޗެމްޕިއަން، ލިވަޕޫލްގެ ކޯޗް ޔާގަން ކްލޮޕް ޝައުގުވެރިވާ ކުޅުންތެރިންގެ ލިސްޓްގައި ތިއާގޯ ހިމެނެ އެވެ. ބަޔާން އިން ވަނީ އޭނާގެ ކޮންޓްރެކްޓް އާ ކުރުމަށް މަސައްކަތް ކޮށްފަ އެވެ. އެހެން ނަމަވެސް ކޮންޓްރެކްޓް އާ ކުރަން ތިއާގޯ ބޭނުމެއް ނުވެ އެވެ.\n"ސްޕޯޓިން ޑައިރެކްޓާ ހަސަން ސަލަހިމިޒިޗް އާއި ތިއާގޯ އާ ދެމެދު ދެކެވުނު ވާހަކަތަކަކީ ވަރަށް ބިނާ ކުރުވަނިވި ވާހަކަތަކެއް، އޭނާގެ ކޮންޓްރެކްޓް އާ ކުރެވިދާނެހެން ވެސް ހީވި،" ބަޔާންގެ ޗެއާމަން ރުމޭނިގޭ ވިދާޅުވި އެވެ. "އެކަމަކު ފަހުން ތިއާގޯ ވަނީ ހަސަން އަށް އަންގާފަ އާ ޗެލެންޖެއް ނަގަން އޭނާ ބޭނުންވާ ކަމަށް."\nރުމޭނިގޭ ވިދާޅުވީ، ތިއާގޯ ގެންދަން ޝައުގުވެރިވާ ކުލަބަކުން ޓްރާންސްފާ ފީއެއް ދެއްކުމަށް ފަހު އޭނާ ގެންދިއުމުގެ ފުރުސަތު އެބައޮތް ކަމަށެވެ. ބަޔާންއިން ކަނޑައަޅާނެ ޓްރާންސްފާގެ އަގު މިވަގުތު މީޑިއާއަށް ހާމަ ކުރަން ބޭނުން ނުވާ ކަމަށް ވެސް އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.\nބަސެލޯނާ އަށް ކުރިން ކުޅުނު ތިއާގޯ ބަޔާން އަށް ބަދަލުވީ 2013 ވަނަ އަހަރު އެވެ. އޭނާ ވަނީ ބަޔާން އާއެކު ޖެހިޖެހިގެން ހަތް އަހަރު ބުންޑެސް ލީގާގެ ޗެމްޕިއަންކަން ހޯދާފަ އެވެ. ޖެހިޖެހިގެން އަށް ވަނަ ފަހަރަށް މި އަހަރު އެ ޓީމުން ވަނީ ލީގް ކާމިޔާބު ކޮށްފަ އެވެ. ބަޔާން އަށް ކުރިއަށް އޮތީ ޔޫއެފާ ޗެމްޕިއަންސް ލީގްގެ ދެ ވަނަ ބުރުގައި ދެ ވަނަ ލެގްގައި ޗެލްސީއާ ދެކޮޅަށް މިޔުނިކްގައި ކުޅޭ މެޗެވެ. ފުރަތަމަ ލެގް ލަންޑަންގައި ކުޅެ ބަޔާން ކާމިޔާބު ކުރި 3-0 ންނެވެ.


Corruption huttuvaane goi dhenegathumah mahaasinthaa eh baavvanee | Mihaaru\nކޮރަޕްޝަނާ މެދު ދެކޭ ގޮތް ބެލުމަށް ފުވައްމުލަކުގައި ކުރި ދިރާސާގެ ރިޕޯޓް އޭސީސީގެ ރައީސް ލުތުފީ މިއަދު ނެރެދެއްވަނީ. --ފޮޓޯ: ނިޝާން އަލީ/ މިހާރު\nކޮރަޕްޝަން ހުއްޓުވާނެ ގޮތް ދެނެގަތުމަށް މަހާސިންތާއެއް ބާއްވަނީ\n12 ޑިސެމްބަރ 2016 - 12:29 27 comments\nރާއްޖޭގައި ކޮރަޕްޝަނާ ދެކޮޅަށް ހޭލުންތެރި ކުރުމަށް މިހާރު ހިންގާ ޕްރޮގްރާމްތައް ބައްޓަންކޮށްފައިވާ ގޮތް ބަދަލުކޮށް، ކޮރަޕްޝަން ހުއްޓުވާނެ އާ ގޮތްތައް ދެނެގަތުމަށް އަންނަ އަހަރު މަހާސިންތާއެއް ބާއްވާނެ ކަމަށް އެންޓިކޮރަޕްޝަން ކޮމިޝަން (އޭސީސީ)ގެ ރައީސް ހަސަން ލުތުފީ މިއަދު ވިދާޅުވެއްޖެ އެވެ.\nކޮރަޕްޝަނާ މެދު އާއްމުން ދެކޭގޮތް ބެލުމަށް މިދިޔަ އެޕްރީލް މަހު ފުވައްމުލަކުގައި ކުރި ދިރާސާގެ ރިޕޯޓް އާއްމު ކުރުމަށް ބޭއްވި ރަސްމިއްޔާތުގައި ލުތުފީ ވިދާޅުވީ، ކަމާގުޅޭ މުއައްސަސާތަކާއި ކުންފުނިތަކާއި ޔުނިވަސިޓީތައް މަހާސިންތާގައި ބައިވެރިކުރާނެ ކަމަށެވެ.\nއޭނާ ވިދާޅުވި ގޮތުގައި ކޮރަޕްޝަން ހުއްޓުވަން އޭސީސީން މަސައްކަތް ކުރާ ގޮތް ވެސް ބަދަލުކޮށް، ތަހުގީގުތައް ކުރިމަގުގައި އިތުރަށް ވަރުގަދަ ކުރާނެ އެވެ.\n"ފުވައްމުލަކުގައި މި ކުރެވުނު ދިރާސާގެ އަލީގައި ވެސް ގެންނަން ޖެހޭ ބަދަލުތައް ގެންނާނެ،" ލުތުފީ ވިދާޅުވި އެވެ.\nކޮރަޕްޝަނާ ގުޅޭ ގޮތުން ދުނިޔޭގައި ކޮށްފައިވާ ދިރާސާތަކަށް އަލިއަޅުވާލައްވަމުން ލުތުފީ ވިދާޅުވީ 2011 ގެ ކުރިން އެންމެ ގިނަ ފައިސާ ހޯދަނީ މަސްތުވާތަކެތި ވިޔަފާރިކޮށްގެން ކަމަށެވެ. އެކަމަކު މިހާރު ބޭނުންކުރަނީ ކޮރަޕްޝަނަށް މަގުފަހިވާ ގޮތަށް ހިންގާ ޖަރީމާތައް ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.\n"އެހެންވީމަ މިއީ ވެސް އަޅުގަނޑުމެން ވިސްނާލަން ޖެހޭ ކަންކަން. މިކަންކަމާ މެދު ވިސްނައި ހޭލުންތެރިކުރުމުގެ ޕްރޮގްރާމްތަކާއި މަސައްކަތް ކުރާ ގޮތް ވެސް ބަދަލުކުރަން ޖެހޭ،" ލުތުފީ ވިދާޅުވި އެވެ.\nފުވައްމުލަކުގައި ކުރި ދިރާސާ ރިޕޯޓުގައިވާ ގޮތުން، ކޮރަޕްޝަން ނައްތާލަން ކުރަން ޖެހޭ އެންމެ މުހިއްމު ކަމަކީ މުޖުތަމައުގެ ދީނީ އަގީދާ ވަރުގަދަކުރުން ކަމަށް އެ ދިރާސާގައި ބައިވެރިވި 59 ޕަސެންޓް މީހުން ދެކެ އެވެ.\nއިތުރު ލިޔުންތައް ސަރުކާރު އެންޓި ކޮރަޕްޝަން ކޮމިޝަން ކޮރަޕްޝަން ހަސަން ލުތުފީ (އޭސީސީ)


Raajje midhaa magun "Economic boom" eh naannaane!\nވެލާނާ އިންޓަނޭޝަނަލް އެއާޕޯޓުގެ މަސައްކަތް ކުރަނީ: އިގްތިސޯދު ކުރިއަރުވަން ފޮރިން އިންވެސްޓްމަންޓް މުހިންމު -- ފޮޓޯ: އަވަސް\nރާއްޖޭގައި އާ ސިނާއަތެއް އުފެއްދުމުގެ ވާހަކަ ދައްކާތާ ލައްކަ ގިނަ އަހަރު ވެއްޖެ އެވެ. އަބަދު ވެސް ދައްކަނީ ޓޫރިޒަމް ނޫން ގޮތެއް ހޯދަން ވެއްޖެ ވާހަަކަ އެވެ. އެ ވާހަކައިގައި ތިއްބައި ސުނާމީ ކާރިސާ ކުރިމަތިވެ އިގްތިސޯދު ބަލިކޮށްލި އެވެ. އޭގެ ފަހުން ކުރިމަތިލާން ޖެހުނީ ކޮރޯނާ ވައިރަސްގެ ބޮޑު ބަލާއާފަތާ އެވެ. މި ދެ ކަމުން ވެސް އެންމެ އަވަހަށް ބަލިކޮށްލީ ރާއްޖޭގެ މައި ސިނާއަތް ޓޫރިޒަމެވެ. މިއަދާ ހަމައަށް ވެސް ޓޫރިޒަމް ނޫން ގޮތެއް ނެތެވެ. މުޅި އިގްތިސޯދުގެ އެއްކޮށް ދީލާލާފައި އޮތީ އެ މަސައްކަތަށެވެ. މިހާރު ވެރިކަމުގައި ތިއްބެވި ފަރާތްތަކުގެ ވައުދަކީ އިގްތިސޯދު ޑައިވާސިފައި ކުރުމެވެ. އިގްތިސޯދު އެހެން ދިމާލަކަށް ގެންގޮސް ކުރިއެރުވުމެވެ. އިކޮނޮމިކް "ބޫމް" އަންނާނެ ހަރަކާތްތަކެއް ފެށުމެވެ. އެހެން ދިމާލަކަށް ގެންގޮސް އެހެން ސިނާއަތް ތަކެއް އުފެއްދުމެވެ. އެހެން ދިމާއަކުން ކައިރިކޮށް އިގްތިސޯދު ކުރި އަރުވާނެ ސިނާއަތް ތަކެއް ހޯދުމެވެ.\nރާއްޖެ މިހާރު މި ދަނީ އެ މަގުން ތޯ މީހުން ސުވާލު ކޮށްފާނެ އެވެ. ރާއްޖެ މި ދަތުރު ކުރާ މަގުގައި "އިގްތިސޯދީ ބޫމް" އަންނާނެތޯ ވެސް މީހުން އަހާނެ އެވެ. އެކަމަކު އިގްތިސޯދެއް ދުއްވައިގަނެ ކުރިއަރާނެ ދުވެއްޔެއް ވެސް އެ ހަކަތައެއް ވެސް ރާއްޖެއަކުން ނުފެނެ އެވެ.\n"އިގްތިސޯދެއް ކުރިއަރާނެ ތަނެއް އަދި ނުފެނެ. މާ ބޮޑަށް ސްލޯކޮށް މި ފެންނަނީ. އިގްތިސޯދު ކުރިއަރުވަން ބޭނުންނަމަ އިންވެސްޓްމަންޓުތައް ގެންނަން ޖެހޭ، އެ ކަމެއް ނުފެނޭ،" އިގްތިސޯދީ ދާއިރާގެ ތަޖުރިބާކާރަކު ވިދާޅުވި އެވެ.\nއިގްތިސޯދީ ބޮޑު ވިސްނުމެއް ނެތް\nރާއްޖޭގެ މައި ސިނާއަތަކީ ޓޫރިޒަމެވެ. އިކޮނޮމިކް ކޮންޓްރިބިއުޝަނުގެ 70 ޕަސެންޓަށްވުރެ ބޮޑު ބައެއް އަންނަނީ އެ މަގުން ލައިގެނެވެ. ނަމަވެސް ހަގީގަތަކީ އެ ސިނާއަތަށް ބަރޯސާ ކޮށްފައި އަބަދު ގައުމެއްގެ ބޭއްވެން ނޯންނާނެ ކަމެވެ. އެކަމަކު ބަދަލަށް މަސައްކަތެއް ނުކުރެވެ އެވެ. އެ ވިސްނުން ފުޅައެއް ނުކުރެވެ އެވެ.\nރާއްޖެ އައި ޓޫރިސްޓުން ގޮވައިގެން ގައިޑުން ވީއައިއޭގައި -- ފޮޓޯ: އަވަސް\nޓޫރިޒަމުން ލޯ ނައްޓާލައި އެހެން ދިމާއެއް ބަލައިލުމުގެ ވިސްނުމެއް ރާއްޖެއަކުން ނުފެނެ އެވެ. އެއް ހެއްކަކީ އެންމެ ފަހުން ޓޫރިޒަމް ގާނޫނަށް ގެނެސްފައިވާ އިސްލާހު ތަކެވެ.\nއެ އިސްލާހުތަކުގެ ތެރެއަށް ލައިގެން ޓޫރިޒަމް ރިއަލް އެސްޓޭޓް ތަރައްގީ ކުރުމުން ފެށިގެން ގެނައި ހުރިހާ ބަދަލުތަކަށް ބަލައި ވިސްނާއިރު ވެސް ފެންނަން އޮތް ބޮޑު މަންޒަރަކީ އަދިވެސް ރާއްޖެ ވިސްނަނީ ޓޫރިޒަމާއެކު އެކަނި ކުރިއަށް ދާށެވެ. އެ ނޫން ގޮތެއް ހޯދުމުގެ ހަމައެއްވެސް ވިސްނުމެއް މި ސަރުކާރަކުން ވެސް ނުގެންގުޅެ އެވެ. މީގެ މާނައަކީ "އިކޮނޮމިކް ބޫމް" އެއް ގެނެވޭނެ ހަގީގީ އެއްވެސް މަސައްކަތްތަކެއް އަދިއެއް ނުކުރެ އެވެ.\nޓޫރިޒަމް ރަނގަޅުވުމުން އެއީ އިގްތިސޯދު ރަނގަޅުވީ ކަމަށް ކިޔަ ކިޔައި ތިބެނީ އެވެ. "ބޫމެއް އަންނަނީ" އޭ ކިޔުން ނޫން ކަމެއް ނުކުރެވެ އެވެ. ހަމައެކަނި ޓޫރިޒަމް ރަނގަޅު ވެގެން އިކޮނޮމިކް ބޫމެއް ނާންނާނެ އެވެ. އެންމެން ވެސް އެހެން ކިޔަ އެވެ. އެކަމަކު ވާ ގޮތެއް މީހުނަކަށް ނޭނގެ އެވެ. "އިކްނޮމިކް ބޫމަ" ކީ އެއީ އެހެންވާ ކަމެއް ނޫނެވެ.\nރާއްޖެއަށް އިކޮނޮމިކް ބޫމެއް ގެނެވޭނެ ގޮތަކީ ކޮބައި ހެއްޔެވެ؟ ނޫނީ ރާއްޖެ މިހާރު މިއޮތީ "އިކޮނޮމިކް ބޫމެ" އްގެ ތެރޭގައި ހެއްޔެވެ؟\nރައީސް އިބްރާހިމް މުހައްމަދު ސޯލިހު ގައުމާ މުހާތަބު ކުރައްވައި ވާހަކަ ދައްކަވަމުން މިދިޔަ އަހަރުގެ މާޗް މަހު ވަނީ މިދިއަ ޑިސެމްބަރު މަހު "އިކޮނޮމިކް ބޫމް" އެއް ރާއްޖެއަށް އަންނާނެ ކަމަށް ވިދާޅުވެފަ އެވެ. އެމަނިކުފާނުގެ އެ އަންދާޒާއަކީ ރާއްޖޭގެ ޓޫރިޒަމް ރަނގަޅުވެ އިގްތިސޯދުގެ އިންޑިކޭޝަނެއް ކުރިއަށް ޖެހިލުމެވެ.\nދުނިޔެއަށް އައި "ޑިފޯލްޓް ބަދަލެއް" ގެ ސަބަބުން ރައީސްގެ އެ ވިދާޅުވުން އެންމެ ރަނގަޅަށް އައޭ ބުނެވިދާނެ އެވެ. ސަބަބަކީ ޓޫރިޒަމް ނަމްބަރުތައް ކުރިއަރާތަން ފެނިއްޖެ އެވެ. އެކަމަކު އެއީ ރާއްޖެއިން ކުރި ކަމެއް ނެތި އެވެ. އަދި އެއީ ދެމި އޮންނަ "އިކްނޮމިކް ވޭރިއޭޝަނެ" އް ވެސް ނޫނެވެ. އެއީ ޑިފޯލްޓް ޗޭންޖެކެވެ. މީގެ މައިގަނޑު ސަބަބަކީ ޓޫރިޒަމްގެ މައި ސީޒަނާ ދިމާވުމާއި ދުނިޔޭގެ އެހެން ހުރިހާ ދިމާއެއް ބަންދުވެފައި އޮތުމާއި ގަދަ ފިނީން ޔޫރަޕް ގަނޑުވާން ދިއުމެވެ. އެކަން އެހެން ދިމާވެގެން ވިޔަސް އޭގެ ސަބަބުން ރާއްޖޭގެ އިގްތިސޯދަށް ބޫމެއްގެ ކޮޅުމައްޗެއް ނުފެނެ އެވެ.\nއިގްތިސޯދީ ބޫމެއް އަތުމަކީ އިކޮނޮމިކް ހަރަކާތްތައް އިތުރުވުމެވެ. ގައުމުގެ ޖީޑީޕީ ކުރިއައިގެން ގޮސް މުޅި އިގްތިސޯދުގައި ހަރަކާތްތެރިކަން މަތި ވެގެން ދިއުމެވެ. އެފަދަ އެއްވެސް ރަނގަޅު ނިޝާނެއް ރާއްޖޭގެ އިގްތިސޯދުން ފެނޭ ހެއްޔެވެ؟ އިގްތިސޯދީ ދުވެލި ހުރެފައި އެ ހަރާކަތްތައް އިތުރުވާ ގައުމުގައި އުމުރުން 18 އަހަރާއި 19 އަހަރުގެ ޒުވާނުން ކުނިކޮތަޅު ހާވާކަށް ނުތިބޭނެ އެވެ.\nއިގްތިސޯދީ ބޫމެއް ނުވަތަ އާދަޔާ ހިލާފަށް އިގްތިސޯދު ރަނގަޅު ވެއްޖެނަމަ ރައްޔިތުންނަށް ފިސާރި ރަނގަޅަށް އެނގުންވާނެ އެވެ. ކުރާނެ މަސައްކަތްތައް ބައިވަރު އޮންނާނެ އެވެ. އިވެންޓުތައް ރާވާ މީހުންނަށް ނުކުރެވޭ ވަރަށް މަސައްކަތް އޮންނާނެ އެވެ. ތަކެތި ކުއްޔަށްދޭ މީހުންނަށް ނުކަތާ ވަރަށް ޑިމާންޑް އަންނާނެ އެވެ. ރިއަލް އެސްޓޭޓް އެޕާޓްމަންޓް ހަދާ ވަރަކަށް ގަންނަ މީހުންގެ މަތިވާނެ އެވެ. ކުދި އަދި މެދުފަންތީގެ އާ ވިޔަފާރިތައް އުފެދިގެން ގޮސް ގިނަ މަސައްކަތް ތަކެއް ފެނިގެން ދާނެ އެވެ. ޖީބުގައި ފައިސާ ގެންގުޅޭނެ އެވެ. މީގެ އެއްވެސް ނިޝާނެއް ރާއްޖޭން މިހާރު ފެނޭ ހެއްޔެވެ؟\nރާއްޖެއަށް "އިގްތިސޯދީ ބޫމެ" އް ގެނެވޭނެ ވަރުގެ ހަކަތައެއް މިވަގުުތު ރާއްޖޭގެ އިގްތިސޯދަކު ނެތެވެ. މައިގަނޑު ސަބަބަކީ އިގްތިސޯދު ހަމަ އިސްކޮޅަށް ތެދުވާނެ ވަރުގެ ބޮޑެތި އިންވެސްޓްމަންޓުތައް ރާއްޖެއަށް ގެނެވިފައި ނެތުމެވެ.\nފޮރިން އިންވެސްޓްމަންޓު މަދުވުން މައްސަލައެއް\nރާއްޖޭގައި މިފަހުގެ ތާރީހުގައި ހިންގި އެންމެ ބޮޑު ފޮރިން އިންވެސްޓްމަންޓުގެ މަސައްކަތް -- ފޮޓޯ: ސިންހަ އެސްޓޭޓް\nރާއްޖެ ފަދަ ޒާތަށް ވެސް އިކޮނޮމިކް އެކްޓިވިޓީތައް މަދު ގައުމެއްގެ އިގްތިސޯދު ކުރިއަރުވަން އަބަދު ވެސް ވަކި މިން ވަރަކަށް ފޮރިން އިންވެސްޓްމަންޓް ބޭނުންވެ އެވެ. އެ ފަދަ އިންވެސްޓްމަންޓުތައް ގެނެސް އެއިން ކުދި އަދި މެދު ފަންތީގެ ވިޔަފާރިތަކަށް ފައިދާ ލިބޭނެ ނިޒާމެއް އޮވެގެން ނޫން ގޮތަކަށް އިގްތިސޯދު ކުރިއަރައިގެން ނުދާނެ އެވެ. އެއީ ވާނެ ކަމެއް ނޫނެވެ.\n"ވެރިއަކު މި އަންނަނީ ކޮންމެ ފަސް އަހަރަކުން އެހެންވީއިރު އެންމެ މަދު ވެގެން ކޮންމެ ދެ އަހަރަކުން އެބަޖެހޭ އާ ފޮރިން އިންވެސްޓްމަންޓު ތަކެއް ފެށެން. ރާއްޖެއަށް ބޭނު ންވަނީ ފޮރިން ޑައިރެކްޓް އިންވެސްޓްމަންޓް. އެ ނެތީމަ އިގްތިސޯދު ހަރަކާތް ނުކޮށްގެން މި އުޅެނީ،" އިގްތިސޯދީ މާހިރަކު ވިދާޅުވި އެވެ.\nއެފަދަ ގިނަ އިގްތިސޯދީ މާހިރުންގެ ނަޒަރުގައި ހަމައެކަނި ޓޫރިޒަމަށް ފޮރިން އިންވެސްޓްމަންޓު ގެނެސްގެން ދެން ރާއްޖޭގެ އިގްތިސޯދު ނުހިފެއްޓޭނެ އެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި އެހެން ދާއިރާތަކުން އިންވެސްޓަރުން ހޯދަން ޖެހެ އެވެ.\n"މިހާރު ބުނެވިދާނެ ކޮވިޑް-19 އައީމައޭ. އެކަމަކު ވެރިކަން ބަދަލުވި ވަގުތު އައި ގެޕް އަވަހަށް ފިލްކޮށް ފޮރިން އިންވެސްޓްމަންޓުތައް ގެނެސް މަސައްކަތް ފެށެން ޖެހޭ. އެހެންނޫނަމަ ރާއްޖޭގެ އިގްތިސޯދަށް ކެތެއް ނުކުރެވޭނެ. އެހެންނޫނީ މި ޖެހެނީ އެންމެ މަދު ވެގެން އަހަރަކު ދެ މިލިއަނާ ގާތަށް ޓޫރިސްޓުން ގެންނަން. އެކަން ނުވެެއްޖެނަމަ ދެން ފެންނާނެ މައްސަލަ ރާއްޖެއިން މި ފެންނަނީ،"\nމި ސަރުކާރުން ބުނެފައިވާ ގޮތުގައި މި އަހަރަކީ ފޮރިން އިންވެސްޓްމަންޓް "ވަރަށް ރިޗް" އަހަރަށް ވާނެ އެވެ. ސަރުކާރުން ރޭވުމަކީ މި ވަގުތު ރާއްޖޭގައި ފަށާ އިގްތިސޯދީ އެންމެ ބޮޑު ޕްރޮޖެކްޓުގެ އަމަލީ މަސައްކަތް މި އަހަރު ފަށާށެވެ. މާލެ ވިޔަފާރި ބަނދަރު، ގުޅިފަޅަށް ބަނދަރު ބަދަލުކޮށް، ގްރޭޓާ މާލެ އޭރިއާ ބަނދަރާ ބްރިޖުން ގުޅައިލާށެވެ. އެކަމަށް ލޯނު ނަގަން އެއްބަސްވުންތަކުގައި ވަނީ އިންޑިއާއާއެކު ސޮއިކޮށްފަ އެވެ. މިހާރު ކުރަން ޖެހޭ ކަމަކީ މަސައްކަތްތައް ފެށުމެވެ. މި މަސައްކަތް ތަކުން ދިވެހި ވިޔަފާރިތަކަށް ފައިދާ ލިބޭނެ ގޮތަށް މަސައްކަތް ޕްލޭން ކުރުމެވެ.\nއިގްތިސޯދީ ބޫމެއް އަންނާނީ ފޮރިން އިންވެސްޓްމަންޓު އިތުރު ކޮށްގެންނެވެ. ހަމައެކަނި ޓޫރިޒަމަށް ބަރޯސާކޮށްފަ އިގްތިސޯދު ބޭއްވުމުގެ ވިސްނުން ގެންގުޅެގެން އެކަމެއް ނުވާނެ އެވެ. އެއީ ވާހަކައި ކަރުދާހުން ވާކަމެއް ނޫނެވެ.\nއިންވެސްޓްމެންޓް ފޯރަމް ރައީސް އިބްރާހިމް މުހައްމަދު ސޯލިހު އިގްތިސޯދު + ކޮވިޑް-19 ޓޫރިޒަމް މަސްވެރިން\nއެއް ފިޔަ ދީގެން އުދުހެވޭނެތަ؟


Imran magaamun dhuru kuran Court ah petition eh\nޕާކިސްތާނުގެ ބޮޑު ވަޒީރު އިމްރާން ހާން- ހާންއާ ދެކޮޅަށް ކޯޓަށް ވަނީ ޕެޓިޝަނެއް ހުށަހަޅައިފައި-\nޕާކިސްތާނުގެ ބޮޑު ވަޒީރު އިމްރާން ހާންގެ ސިޔާސީ ވާދަވެރިޔާ ކުރީގެ ބޮޑު ވަޒީރު ނަވާޒް ޝަރީފް ބޭސް ފަރުވާއަށް ގައުމުން ބޭރަށް ފޮނުވާލުމުން، ހާން މަގާމުން ވަކި ކޮށްދިނުމަށް އެދި ސުޕްރީމް ކޯޓަށް ޕެޓިޝަނެއް ހުށަހަޅައިފި އެވެ.\nކޯޓަށް ހުށަހެޅި ޕެޓިޝަނުގައި ގިނަ އަދަދެއްގެ މީހުން ވަނީ ސޮއިކޮށްފަ އެވެ. އެ ޕެޓިޝަނުގައި ބުނެފައިވަނީ ނަވާޒް ޝަރީފް ބޭސް ފަރުވާއަށް ގައުމުން ބޭރަށް ފޮނުވާލުމަކީ ހާން ޖުޑިޝަރީގެ އަގު ވައްޓާލުމުގެ ބޭނުމުގައި ގަސްތުގައި ކުރި ކަމެއް ކަމަށެވެ. ޕެޓިޝަންގައި އިތުރަށް ބުނެފައިވަނީ، ނަވާޒް ޝަރީފް ބޭހަށް ފުރުވާލުމަށްފަހު ހާން ދިޔައީ ސަރުކާރުގެ އިސް މަގާމުގެ ތަކުގައި ތިއްބެވި ބޭފުޅުންގެ ކައިރީގައި ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ފަޑިޔާރުންގެ އަގު ވެއްޓޭފަދަ މޭރުމަކުން ވާހަކަ ދައްކަމުން ކަމަށެވެ.\nޕެޓިޝަން ހުށަހެޅުމުގައި އިސްކޮށް ހުރީ ޕާކިސްތާނުގެ އިދިކޮޅު ޕާޓިގެ އެކްޓިވިސްޓެކެވެ. އޭނާއެކު އިދިކޮޅު ސިޔާސީ ބައެއް ލީޑަރުން ވެސް ތިއްބެވެ. އިދިކޮޅުން ދެކޭ ގޮތުގައި ފަޑިޔާރުންގެ އަގު ވެއްޓޭ ފަދަ ވާހަކަ ދެއްކުމަކީ ކޯޓުގެ ހުރުމަތް ކެޑުމެވެ. އެހެންކަމުން ހާން މަގާމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކުން އެއްކިބާކޮށް މައްސަލަ ތަހުގީގު ކުރަން ޖެހޭ ކަމަށް އިދިކޮޅުން ވަނީ ބުނެފަ އެވެ.\nޕާކިސްތާނުގެ ސުޕްރީމް ކޯޓުން ވަނީ މީގެ ކުރިން ވެސް އެ ކޯޓުގެ ފަޑިޔާރުންނަށް ފާޑު ވިދާޅުވި ސިޔާސީ ލީޑަރަކު މަގާމުން އެކަހެރިކޮށް މައްސަލަ ބަލައި ހުކުމް އިއްވާފަ އެވެ. އޭރު ހުކުމް އިއްވާފައިވަނީ ނަވާޒް ޝަރީފް ނިސްބަތްވާ ޕީއެމްއެލް-އެންގެ ސްލޮޓުގައި ސަރުކާރުގެ އިސް މަގާމެއްގައި ހުރި ބޭފުޅެއްގެ މައްޗަށެވެ.\nނަވާޒް ޝަރީފު ގައުމުން ބޭރަށް ފޮނުވުމުގައި 700 މިލިއަން ރުޕީސްގެ ބޮންޑެއް ބެހެއްޓުމަށް ސަރުކާރުން ނިންމި ނިންމުން ކޯޓުން ބާތިލް ކުރުމުން ހާން ވަނީ އެކަމާ ވަރަށް ބޮޑަށް ފާޑު ވިދާޅުވެ، ޖުޑިޝަރީގެ މެމްބަރުންނާއި ފަޑިޔާރުން ޒިންމާދާރު ކަމާއެކު މަގާމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު އަދާ ކުރުމަށް ގޮވާލާފަ އެވެ. އެފަހުން ހާން އެކަހެރި ބައްދަލުވުން ތަކުގައި ކޯޓުތަކުގެ ފަޑިޔާރުންގެ އަގު ވައްޓާލަން މަސައްކަތް ކުރަމުންދާ ކަމުގެ އަޑުތަށް ވަނީ ގަދަވެފަ އެވެ.\nބޮންޑު ބަހައްޓަން ސަރުކާރުން ނިންމި ނިންމުން ކޯޓުން އުވާލި ނަމަވެސް ނަވާޒް ޝަރީފް ބޭސް ފަރުވާއަށް ގައުމު ދޫކޮށް ދިޔުމުގެ ފުރުސަތު ދީފައެއް ނުވެ އެވެ. ނަވާޒް ޝަރީފް ބޭހަށް ބޭރަށް ފުރުވާލީ ހާން އިސްވެ ހުރެ އެވެ. މިއީ ޖުޑިޝަރީގެ އަގު ވައްޓާލުމުގެ ގޮތުގައި ހާން ކުރިކަމެއް ބުނެ އިދިކޮޅުން ވަނީ މުޒާހަރާވެސް ކޮށްފަ އެވެ.