ޖާނަލް އޮފް ސަޢުދު: ދިވެހި ޤައުމު އަނދަވަޅެއްގެ ތުންފަތް މައްޗަށް - ރައީސް މައުމޫނު ޕީޕީއެމްއާއި އެކު އާއުސްމިންތަކަކަށް: ދެންވާނީ ކިހިނެއްބާ!؟\nENGLISH & ދިވެހި\nދިވެހި ޤައުމު އަނދަވަޅެއްގެ ތުންފަތް މައްޗަށް - ރައީސް މައުމޫނު ޕީޕީއެމްއާއި އެކު އާއުސްމިންތަކަކަށް: ދެންވާނީ ކިހިނެއްބާ!؟\nހޮނިހިރު ދުވަހުގެ ރޭ ފުވައްމުލަކުގައި ބޭއްވުނީ ޕީޕީއެމްގެ ވަރަށް ޚާއްޞަ ޖަލްސާއެކެވެ. "އެކަލް އެކަޑަހަ މިކަލް މިކެޑަހަ ދެކަލް ދެކެޑަހަ" ވިދާޅުވަމުން ފަޚުރުވެރި ފޯއްމުލަކަށް ނިސްބަތްވާ ރައްޔިތުންގެ މަޖުލީހުގެ މެމްބަރަކު އަނެއްކާވެސް ޕީޕީއެމްއާ ގުޅިވަޑައިގަތީއެވެ. ޕީޕީއެމްއަށް މަޖުލީހުގެ މެމްބަރަކު އިތުރުވީއެވެ. އެޕާޓީ އިތުރަށް ވަރުގަދަ ވަނީތޯއެވެ؟ ނުވަތަ އިއްތިހާދުގެ ސަރުކާރު އިތުރަށް ވަރުގަދަވަނީތޯއެވެ؟ ޤައުމު ފަގީރުކަމާއި، ބަނޑުހައިހޫނުކަމުގެ ތެރެއަށް ވެއްޓެން މިއޮށްގެން ދާއިރު ބައިނަލް އަގުވާމީ މުޖުތަމަޢު ޝައްކުގެ ނަޒަރަކުން ރާއްޖެއާއި މެދު ބަލަމުންދަނީއެވެ. ޤައުމުގެ ކުރިއެރުން ހުއްޓި، ހަމަނުޖެހުން އިތުރުވެ، މުޒާހިރާކުރުން އާއްމުވެ، އިޤްތިޞާދީ ޙަރަކާތްތައް ވަޅުޖެހި، ރައްޔިތުން ނިކަމެތިވެގެން ދަނީއެވެ. މިފަދަ ދަނޑިވަޅެއްގައި އެއިންކަމަކަށް މާބޮޑު ފަރުވާލެއް ނުބަހައްޓަވާ، އަމިއްލަފުޅު ވިސްނުމާ އެއްގޮތަށް ސިޔާސީ ވާހަކަފުޅު ދައްކަވާ، ރައީސް މައުމޫނު ހިންގަވާ ސިޔާސީ ހަރަކާތްތަކުގެ ބޭނުންފުޅަކީ ކޮބައިތޯއެވެ؟ އަދި މިކަމުގެ ނަތީޖާ ނުކުމެދާނެ ގޮތްތަކަކީ ކޮބައިތޯއެވެ؟ މިދަނޑިވަޅުގައި ޤައުމަށްވުރެ، ޕާޓީގެ ސިޔާސީ ޙަރަކާތްތައް އިތުރު ކުރައްވަމުން ރައީސް މައުމޫނު ގެންދަވާ ސަބަބުގެ މައްޗަށް ވިސްނާލަން އެބަޖެހެއެވެ.\nއާދެ! ރައީސް މައުމޫނު ބައިވެރިވެ ވަޑައިގެން ހިންގަވާ ސިޔާސީ ހަރަކާތްތަކުގެ އެންމެ ބޮޑު އެއްބޭނުމަކަށް މިވަގުތު ވާނީ ވެރިކަން ބަދަލުވި ގޮތާއި މެދު އުފެދޭ ސުވާލުތައް އަދި އަވަސް އިންތިޚާބެއް ބޭއްވުމަށް ރައީސް ޑރ. ވަޙީދަށް ހުރި ޕްރެޝަރތަކުގެ އަމާޒް އެހެން ދިމާލަކަށް އަބުރުވާލުން ކަމުގައި ވުން ވަރަށް ގާތެވެ. ރައީސް މައުމޫނަށް ވަރަށް ރަގަޅަށް އެގިވަޑައިގަންނަވާނެ ގޮތުގައި، އެމަނިކުފާނުގެ ކުޑަވެސް ހިލަމެއް ވެއްޖެ ނަމަ 'މަރުވެފައި' ތިބެފަވެސް އެމްޑީޕީގެ ޢާއްމު މެމްބަރުންނާއި އެކު ރައީސް ނަޝީދު 'ދިރޭނެ'އެވެ. އެހެން ހުރިހާކަމެއް ހުއްޓާލާފައި އެމަނިކުފާނާއި ދެކޮޅަށް ތެދުވާނެއެވެ. އެހެންކަމުން ރައީސް މައުމޫނު މިހިންގަވާ ސިޔާސީ ހަރަކާތްތަކުގެ ސަބަބުން އަވަސް އިންތިޚާބަކަށް ގޮވާލަމުން މަގުތަކަށް ނުކުންނަ މީހުންގެ އަމާޒު ރައީސް ޑރ. ވަޙީދުއާއި ދިމާއިން ނެއްޓި ރައީސް މައުމޫނަށް އަމާޒުކުރުވުމަކީ އެއްބޭނުމަކަށް ވާނެއެވެ. ލަފާކުރެވޭގޮތުގައި ރައީސް މައުމޫނުގެ މިހަރަކާތްތަކަށް މިހާރުވެސް ރައީސް ނަޝީދުގެ ސަމާލުކަން ހުއްޓި އެކަމަށް ޖަވާބު ދެއްވުމުގެ ޙަރަކާތްތައް ހިންގަވަން ފައްޓަވައިފިއެވެ. ލިބިފައިވާ މަޢުލޫމާތު ކުށްކަމުގައި ނުވަނީ ނަމަ މައުމޫނު ފޯއްމުލަކުގައި ބޭއްވެވި ޕީޕީއެމްގެ ކުލަގަދަ ޖަލްސާގެ ޖަވާބުގައި ރައީސް ނަޝީދުވެސް ދ. މީދޫގައި ވަރަށް ކުލަގަދަ ގޮތެއްގައި އެރަށުގެ ބަދަރު އިއްޔެ ހުޅުއްވައި ދެއްވައިފިކަމަށްއެވެ. އެހެންވެ، މިހާރު މިފެންނަ މަންޒަރަކީ، އެއްގޮތަކުން ވިއްޔާ ރައީސް ޑރ. ވަހީދުގެ "އެއްބައިވަންތަކަމުގެ ސަރުކާރާއި" އެ ސަރުކާރުގެ އިސްބައިވެރީން ކަނދުގަނޑަކަށް އަރުވާފަ އޮޔާ ދުއްވާލާފައި، އަންނަން އޮތް އިންތިޚާބަކަށް ރައީސް މައުމޫނާއި ރައީސް ނަޝީދު ނުސީދާގޮތުން ކުރިމަތި ލައްވައިގެން ރިޔާސީ އިންތިޚާބުގައި ވާދަ ކުރައްވާ މަންޒަރެވެ. ރައީސް މައުމޫނުގެ މިޙަރަކާތްތަކުގެ ދެވަނަ ބޭނުމެއް ހިއްޕެވޭނެ ގޮތަކީ، އަވަސް އިންތިޚާބަކަށް ގޮވާލާ ކޮމަންވެލްތްގެ ފަރާތްތަކަށް، ރާއްޖޭގެ ރައްޔިތުން ދަނީ އަވަސްވުމަށް ވުރެ ބޮޑަށް 'ފަހުގެ އިންތިޚާބަކަށް' ތައްޔާރުވަމުން ކަމަށް ދެއްކުމެވެ. އަދި ޕީޕީއެމްވެސް އެޕާޓީގެ ގައުމީ ޖަލްސާއަށް އިދާރީގޮތުން ތައްޔާރުވުމަށްޓަކައި ރަށްރަށުގައި ގޮފިތައް ގާއިމުކޮށް ، ގޮފިތަކުގެ އިންތިޚާބު ބާއްވައިގެން، ކުރަންޖެހޭ ތައްޔާރީތައް ގިނަކަމާއި، އެހެންކަމުން އަވަސް އިންތިޚާބެއް ބާއްވައިފި ނަމަ ޕީޕީއެމްއަށް ބައިވެރިވާން ދަތިވާނޭ ކަމުގެ ހުއްޖަތް ބައިނަލް އަގުވާމީ ފަރާތްތަކަށް ދެއްކެވުމެވެ. އަދި ސަރުކާރުގެ މުހިއްމު މަޤާމުތަކުގައި އެމަނިކުފާނުގެ ބޭބޭފުޅުން ތިއްބެވިޔަސް އެމަނިކުފާނު ޙަރަކާތް ކުރައްވަނީ ރައްޔިތުންނާއި އެކު ހަމައެކަނި ޕާޓީ ފެންވަރުގައި ކަމަށް ދެއްކެވުމެވެ. އަދި އެގޮތުން ސަރުކާރު ބަދަލުވެގެން ދިޔަގޮތާއި މެދު އުފެދޭ ސުވާލުތަކުގެ އެއްވެސް މަޢުލޫމާތެއް އެމަނިކުފާނަށް 'އެނގިވަޑައި ނުގަންނަވާނެކަން" ދުނިޔެއަށް ދެއްކެވުމެވެ.\nނަމަވެސް ރައީސް މައުމޫނު މިފަދަ ދަނޑިވަޅެއްގައި މަޖުލީހުން އިތުރު މެމްބަރަކު ޕީޕީއެމްއަށް ހޯއްދަވައިގެން ސިޔާސީ ގޮތުން އާ އުސްމިނަކަށް އަރާވަޑައިގަތުމުން ދެންނ ނުކުންނާން އޮތް ނަތީޖާ މާ ގެއްލުން ބޮޑުކަމަށް މިހާރު އެބަ ފެނެއެވެ. އެންމެ ފުރަތަމަކަމަކީ، ޕީޕީއެމްގެ އެތެރޭގެ ވާދަވެރިކަން މިކަމުގެ ސަބަބުން އިތުރުވެ، ޕާޓީ ބައިބައިވާން ފެއްޓުމެވެ. ސަބަބަކީ އޮނަރަބްލް ޢަބްދުﷲ ޔާމީންއާއި، ދައުލަތަށް ގިނަދުވަހު ޚިދުމަތްކުރާއްވާފައިވާ އިއްޒަތްތެރިޔާ އަލްފާޟިލް އިލްޔާސް އިބްރާހީމްއާއި، ޒުވާން ޢުމަރު ނަސީރު ފަދަ ރިޔާސީ އުއްމީދީ ލީޑަރުން، މައިދާނަށް ނުކުތުމުގައި އެބޭފުޅުންގެ ކުރިމަގަށް ހުރި ހުރަހެއްގެ ގޮތުގައި މިހާރު ރައީސް މައުމޫނު އެބޭފުޅުންނަށް ފެނިގެން ދާނޭތީއެވެ. މިއީ މިދެންނެވި ބޭބޭފުޅުންނަށް އަދި މިބޭބޭފުޅުންނަށް ތާޢީދުކުރާ މީހުންގެ ހިތުތެރޭގައި ފޮރުވައިގެން ތިބެވޭވަރުގެ ކަމަކަށް ނުވާނެއެވެ. އެއަށްވުރެ އިންތިޚާބަކާއި މިދެމެދުގެ ވަގުތު ދަނީ ކުޑަތަން ވަމުންނެވެ. ވީމާ މިނުތަނަވަސްކަން ބޭރަށް ފަޅައިގެން ދިޔުން އެއީ މިހާރުދެން އެންމެ އަވަހަށް ފެންނާނެ މަންޒަރުކަމަށް ބެލެވެއެވެ.\nއަނެއްކޮޅުން ރައީސް ޑރ. ވަހީދުގެ ސަރުކާރުގައި ބައިވެރިވެގެން ތިބި ވިޔަފާރިވެރިންގެ ޕާޓީތަކުންވެސް ރައީސް މައުމޫނުގެ މިހަރަކާތްތައް ނަންގަވާނީ ނުރައްކާތެރި ސިގްނަލެއްގެ ގޮތުގައެވެ. ޖުމްހޫރީ ޕާޓީއާއި، ޑީއާރުޕީ، ގައުމީ ޕާޓީއާއި އަދާލަތު ޕާޓީން އެކި ގޮތްގޮތަށް ކުލަބަދަލުކޮށް ރައީސް މައުމޫނު އެބުރި އާއުސް މިނަކަށް އަރާވަޑައިގަތުމާއި ދެކޮޅަށް ވަރަށް ވަރުގަދަޔަށް ތެދުވާނެއެވެ. މިހުރިހާ ކަމެއްގެ ނަތީޖާއަކަށް ވާނީ، އެއްބައިވަންތަކަމުގެ ސަރުކާރު ބައިބައިވުމެވެ. ރާއްޖެ އިތުރު ހަމަނުޖެހުން ތަކެއްގެ ތެރެއަށް ވެއްޓި، އިގުތިޞާދީ ހިނގުން ހުއްޓި، ރައްޔިތުން ބިކަވެ ޙާލުގައި ޖެހެމުން ދިޔުމެވެ. ވެރިކަމުގެ ނިޒާމު ގެއްލި ފަސާދައާއި ކަރަޕްޝަން ހުރިހާ ހިސާބެއްގައި އާއްމުވުމެވެ. ޤާނޫނުގެ ބާރުކެނޑި ބޮޑުންގެ ބަހަކީ ހަމަ ކަމުގައި ވެގެން ދިޔުމެވެ. މިހުރިހާ ކަމަކާއި ދެކޮޅަށް ދެނތެދުވާނީ ރާއްޖޭގެ އާޒުވާނުންނެވެ. އެންމެ އާދައިގެ ރައްޔިތުންނެވެ. ރާއްޖޭގެ ފަޚުރުވެރި ލަޝްކަރީންނާއި ފުލުހުންގެ ހިތްވަރާއި އެކުގައެވެ. އެއީ މިހެން ދިމާވި އެހެން ޤައުމުތަކުގައި ވެސް މިކަން ހިނގާ ދިޔަ ގޮތެވެ.\nJournal of Saud\nޖާނަލް އޮފް ސަޢުދު\nONLINE މަގުބޫލު ލިޔުން\nބްރިގޭޑިއަރ އިބްރާހިމް ދީދީއަށް އިޙްތިރާމްގެ ޖިޒީއެއް – ހަނގުރާމައިގެ ވަގުތު ކާމިޔާބީގެ ތަޅުދަނޑި ދިވެހި ސިފައިންގެ ސަފުތަކަށް ގެންގޮސްދިން ބަޠަލަކީ ފަޚުރުވެރި އައްޑު އަތޮޅުން އައި ބަޠަލް!\nލަޝްކަރީން! ހުޝިޔާރު! ހަތިޔާރު ކޮނޑަށް! ކަނާތުން އަވަސް ހިންގަވާ: ލަޝްކަރީންގެ ސަފުތައް އެތެރެއިން ބަދަހި ކުރައްވާ އިސްތިރާކީންގެ ވެރިކަން ނިމުމަކަށް ގެންނަވާށެވެ!\nބައިވެރިޔާ – ވަޠަންގެ އަންހެން ދަރިޔާއެވެ! އަލުން ތެދުވެ ކުރިއަށް ހިނގާށެވެ! އަލިފާނާ ފެނުގެތެރެއިން ވިޔަސް ކުރިއަރާ މިދިދަ އަލުން ތިބާޔާއެކު ނަޞްރާ ނަޞީބާ ކާމިޔާބުގެ މަންޒިލުގައި އަހަރެމެން އުފުލާލާނަމެވެ!\nޓައިމް ލައިންގައި ވަނީ ރައީސް ނަޝީދާއި މަޖުލީހުގެ ރައީސް ޝާހިދާއި، ރިޔާޒާއި، ނާޒިމު އަދި އަދާލަތު ޕާޓީ ގޮޅިއަކަށް ފައްތާލާފަ: އެއީ ޤާނޫނީ ވަކީލުން ތަކެއްގެ މަސައްކަތެއް ކަމިޝަނުގެ މަސައްކަތެއް ނޫން!\nޖާނަލް އޮފް ސަޢުދު-2014


Houthi ge belumuge dhashugai thibi 350 gaidhee aku minivan kohfi\nހޫތީގެ ބެލުމުގެ ދަށުގައި ތިބި 350 ގައިދީއަކު މިނިވަންކޮށްފި\nއެންސީޕީއޭގެ ހެޑް އަބްދުލް ގަދާރް އަލް މުރުތާދާ- ހޫތީން ވަނީ ގިނަ އަދަދެއްގެ ކުށްވެރިން މިނިވަންކޮށްފަ\nހޫތީ ޖަމާއަތުން އެމީހުންގެ ބެލުމުގެ ދަށުގައި ތިބި 350 ގައިދީއަކު އެއްވެސް ޝަރުތަކާނުލާ މިނިވަންކޮށްފި އެވެ. ހޫތީ ޖަމާއަތުން މިހާ ގިނަ އަދަދެއްގެ ކުށްވެރިން މިނިވަން ކޮށްފައިވަނީ ސައުދީއަރަބިއްޔާގެ 2000 ސިފައިން ހޫތީންގެ ބެލުމުގެ ދަށައް ގެނެސްފައި ވަނިކޮށެވެ.\nހޫތީ ޖަމާއަތުގެ ނޭޝަނަލް ކޮމިޓީ ފޯ ޕްރިޒަނާސް އެފެއާސް (އެންސީޕީއޭ) އިން ބުނީ ކުށްވެރިން މިނިވަންކުރަން ކުރީ، ސްވިޑެންގެ ވެރިރަށް ސްޓޮކްހޮލްމްގައި ކުރިއަށް ދިޔަ އެކްސްޖޭންޖް އެއްބަސްވުމެއްގެ ދަށުން ކަމަށެވެ. މި އެއްބަސްވުމުގެ މަޝްވަރާތަށް ކުރިއަށް ގެންގޮސްފައިވަނީ މިދިޔަ އަހަރުގެ ޑިސެމްބަރު މަހު އެވެ.\nއެންސީޕީއޭގެ ހެޑް އަބްދުލް ގަދާރް އަލް މުރުތާދާ ވިދާޅުވީ، ކުށްވެރިން މިނިވަން ކުރިއަސް އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން ހޫތީ ޖަމާއަތަށް ލިބިދޭން ޖެހޭ ފައިދާ އަދި ސުވިޑެންގެ ފަރާތުން ލިބިފައި ނުވާ ކަމަށެވެ. އދއިން ލަފާކުރާ ގޮތުގައި ހޫތީ ޖަމާއަތުގެ ބެލުމުގެ ދަށުގައި 7،000 ކުށްވެރިން އެބަތިއްބެވެ. އަދި އެއީ ކަންބޮޑުވާ ކަމެއް ކަމަށް ވެސް އދއިން ވަނީ ބުނެފަ އެވެ.\nމިނިވަންކުރި ކުށްވެރިންގެ ތެރޭގައި ހިމެނެނީ، ސައުދީ އިސްވެ ހޫތީ ޖަމާއަތާ ހަނގުރާމަ ކުރުމަށް އުފެއްދި ކޯލިޝަންގައި ހިމެނޭ ޔޫއޭއީގެ ސިފައިންނާއި، ސައުދީގެ ތިން ސިފައިންގެ މީހުންގެ އިތުރުން އެހެނިހެން ގޮތްގޮތުން ހޫތީ ޖަމާއަތަށް އަމާޒުކޮށްގެން ހަމަލާ ދިން މީހުންނެވެ.\nސްވިޑެންއާއެކު ހޫތީ ޖަމާއަތުން ވެފައިވާ އެއްބަސްވުމުގެ މައުލޫމާތު އަބްދުލް ގަދާރް އަލް މުރުތާދާ ހާމަ ނުކުރައްވަ އެވެ. އަދި ސުވިޑެން ސަރުކާރުން ވެސް މިކަމާ ރަސްމީކޮށް ބަހެއް ނުބުނެ އެވެ. މިނިވަންކުރި ހުރިހާ ގައިދީން އެމީހުންގެ ގައުމުތަކަށް ފޮނުވަން ހަމަޖެހިފައިވަނީ ރެޑް ކްރެސެންޓް އެހީގަ އެވެ.\nމެދު އިރުމަތި ޔަމަން


Imran Khan Akee Security Risk Eh - Bilawal - Vaguthu\nޕާކިސްތާން ޕީޕަލްސް ޕާޓީ (ޕީޕީޕީ)ގެ ޗެއާމަން ބިލަވާލް ބުއްޓޫ-ޒަރުދާރީ\nޕާކިސްތާނުގެ ބޮޑުވަޒީރު އިމްރާން ހާންއަކީ ގައުމުގެ "ސެކިއުރިޓީ ރިސްކެއް" ކަމަށް ޕާކިސްތާން ޕީޕަލްސް ޕާޓީ (ޕީޕީޕީ)ގެ ޗެއާމަން ބިލަވާލް ބުއްޓޫ-ޒަރުދާރީ ވިދާޅުވެއްޖެއެވެ.\nއޭނާ މިހެން ވިދާޅުވީ އެގައުމުގެ ނިއުކްލިއާ ޕްރޮގްރާމާ ގުޅިގެންނެވެ.\nޕާކިސްތާން ނިއުކްލިއާ ޕްރޮގްރާމާ ގުޅިގެން ބިލަވާލް ވިދާޅުވީ އެގައުމަށް ނިއުކްލިއާ ބާރާއި ކުޅަދާނަކަން ހޯދައިދިނީ އޭނާގެ ކާފަ ޒުލްފިގަރް ބުއްޓޫ ކަމަށެވެ. އަދި އެއީ ސަލާމަތަށް ހުރި ރިސްކެއް ކަމަށް ބުނެ އެކަން ބަލައިނުގަތް ކަމަށް ޖީއީއޯ ނޫހުން ރިޕޯޓު ކޮށްފައިވެއެވެ.\nޕީޕީޕީގެ ޗެއާމަން ވިދާޅުވަނީ މިހާރު އިމްރާން ހާން އެގައުމަށް އެޓޮމިކް ހަތިޔާރުގެ ޕްރޮގްރާމެއް ބޭނުން ނުވާ ކަމަށް ބުނުމުން އޭނަ އަކީ ސަލާމަތީ ބާރުތަކަށް 'ރިސްކް' އަކަށް ނުވޭތޯ ސުވާލު އުފައްދައިފައެވެ.\nބިލަވާލް ވިދާޅުވީ ބޮޑުވަޒީރު އިމްރާން ހާންގެ ސަބަބުން ނުރައްކަލަށް ހުށަހެޅިފައިވަނީ ހަމައެކަނި ކަޝްމީރު ނޫން ކަމަށާއި ޕާކިސްތާނުގެ ނިއުކްލިއާ ކުޅަދާނަކަމަށް ވެސް އޭނާ ބޭނުންވީ އެގޮތް ކަމަށެވެ.\n"ނިއުކްލިއާ ކުޅަދާނަކަމާއި، މިސައިލް ޓެކްނޮލޮޖީ ތައާރަފް ކޮށްދިން މީހާ އަކީ ސަލާމަތަށް ހުރި ރިސްކެއް ކަމަށް ބުނި މީހުންނަށް މެސެޖެއް ދޭން އެބަ ޖެހޭ" ޕާކިސްތާން ޓެހްރީކް-އެ-އިންސާފް (ޕީޓީއައި) ކަޝްމީރުގެ ސަރަހައްދުން ދުރުކުރުމަށް ގޮވާލައްވަމުން ވިދާޅުވިއެވެ.\nމީގެ ކުރިން ޕާކިސްތާން މުސްލިމް ލީގް-ނަވާޒް (ޕީއެމްއެލް-އެން)ގެ ސެކްރެޓަރީ ޖެނެރަލް، އަހްސާން އިގްބާލް ނޭޝަނަލް އެސަމްބްލީގައި ވިދާޅުވީ ޕާކިސްތާނުގެ ނިއުކްލިއާ ޕްރޮގްރާމަކީ ވާހަކަދައްކައިގެން ވަކި ގޮތެއް ނިންމޭނެ ޕްރޮގްރާމެއް ކަމަށް ވިދާޅުވާން ބޮޑުވަޒީރަށް އެ ބާރު ދިނީ ކާކުތޯ ސުވާލު ކޮށްފައެވެ.\nޖޫން 30, 2021 17:11\nމީ އެމެރިކާގެ ފިތުނަވެރިންގެ ފެށުމެއް


UEFA Ah Gonjahai European Super League Iulaan Kohfi – adduLIVE\nLast Updated: May 6, 23:12\nޔޫއެފާ އަށް ގޮންޖަހައި ޔޫރަޕިއަން ސުޕަ ލީގު އިއުލާންކޮށްފި\nApr 19, 2021, 09:33 ހަސަން ރަޝީދު\nޔޫއެފާ އާއި އެކި ގައުމުތަކުގެ ސިޔާސީ އަދި ކުޅިވަރާ ބެހޭ އިސް ފަރާތްތަކުގެ ދެކޮޅު ހެދުންތަކާއެކު ޔޫރަޕިއަން ސުޕަ ލީގު ރަސްމީކޮށް އިއުލާންކޮށްފިއެވެ.\nމި ލީގު އިއުލާންކުރީ ޔޫރަޕްގެ ނަން މަޝްހޫރު 12 ކްލަބާއެކުއެވެ. އޭގެތެރޭގައި ހިމެނެނީ ރެއާލް މެޑްރިޑާއި، ބާސެލޯނާ އާއި އެތްލެޓިކޯ މެޑްރިޑް އާއި އާސެނަލް އާއި ޗެލްސީ އާއި މެންޗެސްޓަރ ޔުނައިޓެޑާއި، މެންޗެސްޓަރ ސިޓީ އާއި ލިވަޕޫލް އާއި ޓޮޓެންހަމް އާއި ޔުވެންޓަސް އާއި އޭސީ މިލާންގެ އިތުރުން އިންޓަ މިލާނެވެ.\nސުޕަ ލީގުން ރޭ ނެރުނު ބަޔާނެއްގައި ބުނީ މި 12 ކްލަބުގެ އިތުރުން އިތުރު ތިން ކްލަބެއް ވަރަށް އަވަހަށް އެ ލީގާއި ގުޅޭނެ ކަމަށެވެ. އޭގެ އިތުރުން ސީޒަނުގައި ނެރޭ ނަތީޖާއަށް ބެލުމަށްފަހު އިތުރު ފަސް ކްލަބެއް އެ ލީގަށް ކޮލިފައިކުރުމަށް ވަނީ ހަމަޖެހިފައެވެ.\nސުޕަ ލީގަކީ ހަފްތާގެ މެދުތެރޭގައި ކުޅޭނެ މުބާރާތެއް ކަަމަށާއި އެއްވެސް ކްލަބަކުން އެ ކްލަބެއް ކުޅެމުން އަންނަ ގައުމެއްގެ ލީގުން ވަކިވުމުގެ ވިސްނުމެއް އަދި ނެތް ކަމަށްވެސް ބުނެފައިވެއެވެ. މި ލީގުގައި ޖުމްލަ 20 ކްލަބުން ވާދަކުރާއިރު 10 ޓީމު ހިމެނޭ ދެ ގްރޫޕް އޮންނާނެއެވެ. އެގޮތުން ކޮންމެ ގްރޫޕަކުން ވެސް އެންމެ ކުރި ހޯދާ ތިން ޓީމު މުބާރާތުގެ ކުއާޓާފައިނަލަށް ދަތުރުކުރާނެއެވެ. ކުއާޓާގެ އަނެއް ޖާގަތައް ކަށަވަރުކުރާނީ ކޮންމެ ގްރޫޕެއްގެ ހަތަރުވަނަ އާއި ފަސްވަނައަށްދާ ޓީމުގެ މެދުގައި ކުޅޭ ދެ ލެގުގެ ޕްލޭޕޮފް މެޗަކުންނެވެ.\nމި މުބާރާތް މިއަހަރުގެ އޮގަސްޓު މަހު ފެށުމަށް މަސައްކަތް ކުރަމުންދާ ކަމަށްވެސް ސުޕަ ލީގުން ބުނެއެވެ.\nސުޕަ ލީގުގެ ޗެއާމަނަކީ ރެއާލް މެޑްރިޑްގެ ރައީސް ފްލޮރެންޓީނޯ ޕެރޭޒް އެވެ. އަދި ވައިސް ޗެއާމަނުންނަކީ ލިވަޕޫލްގެ ވެރިޔާ ޖޯން ހެންރީ އާއި މެންޗެސްޓާ ޔުނައިޓެޑްގެ ޖޯލް ގްލޭޒާ އާއި ޔުވެންޓަސްގެ ޗެއާމަން އަންދްރެއާ އަގްނޭލީއެވެ.\nޔޫއެފާ އާއި ދެކޮޅަށް އުފެއްދި ސުޕަ ލީގާއި ގުޅޭގޮތުން އެ އިދާރާ އިން ދެން ކުރިއަށްދާނެ ގޮތަކާއި މެދު މިއަދު މަޝްވަރާތައް ކުރުމަށް ވަނީ ހަމަޖެހިފައެވެ.


އެސްޓްރާ ޒެނެކާ އަލުން ބޭނުންކުރަން ހުއްދަ ދީފި - DhiDaily\nއެސްޓްރާ ޒެނެކާ އަލުން ބޭނުންކުރަން ހުއްދަ ދީފި\nކޮވިޑް-19 އިން ރައްކާތެރިވުމަށް ތައްޔާރުކުރި ވެކްސީން އެއް ކަމަށްވާ އެސްޓްރާޒެނެކާ ބޭނުން ކުރުން މެދުކަނޑާލުމަށްފަހު އެ ވެކްސީން އަލުން ދޭން ފެށުމަށް ވޯލްޑް ހެލްތު އޯގަނައިޒޭޝަން (ޑަބްލިއުއެޗްއޯ) އިން ހުއްދަ ދީފިއެވެ.\nއެސްޓްރާ ޒެނެކާ ވެކްސީން ބޭނުން ކުރަން ފެށުމުން އެ ވެކްސީން ޖަހާ މީހުންގެ ލޭ ގަނޑުވުން ނުވަތަ ކްލޮޓް އުފެދޭ މައްސަލަތަކެއް ފެންމަތިވެފައިވާ ކަމަށް ރިޕޯޓުކުރިއެވެ. އެކަމާ ގުޅިގެން ވެކްސީން ދިނުން މެދުކަނޑާލުމަށް ވަނީ ޑަބްލިއުއެޗްއީން އެދިފައެވެ.\nއެ ޖަމިއްޔާއިން ދާދިފަހުން ހިންގި ތަހުގީގުތަކާއި ދިރާސާތަކުން ވެކްސީން އާއި ލެއި ގަނޑުވުމާ ގުޅުމެއް ނެތް ކަމަށް ފާހަގަވި ކަމަށް ވަނީ ބުނެފައެވެ.\nޑަބްލިއުއެޗްއޯ އިން ބުނެފައިވަނީ އެސްޓްރާޒެނެކާ ވެކްސީން އާ ގުޚިގެން ލޭ ގަނޑުވިކަމަށް ބުނެ ދެ މީހަކު މަރުވި ކަމަށް ރިޕޯޓުކޮށްފައިވާ ކަމަށެވެ. ނަމަވެސް އެ ދެ މަރަކީ ވެކްސީންއާ ގުޅުން އޮތް ދެ މަރު ނޫން ކަން އެނގިފައިވާ ކަމަށް އެ ޖަމިއްޔާއިން ބުނެއެވެ.\nއެ ރިޕޯޓާއެކު ގިނަ ގައުމުތަކުން އެސްޓްރާޒެނެކާ ވެކްސީން ދިނުން ހުއްޓާލިނަމަވެސް މިހާރު އަލުން ވެކްސީން ދޭން ފެށުމަށް ވަނީ ހުއްދަ ދީފައެވެ.\nޑަބްލިއުއެޗްއޯގެ ޑިރެކްޓާ ޖެނެރަލް ޓެޑްރޯސް އަދަނަމް ވިދާޅުވިގޮތުގައި މުޅި ދުނިޔޭގައި ވެކްސީން ޖެހި މީހުންގެ ޖުމްލަ އަދަދު މިހާރު 335 މިލިއަނަށްވުރެ މައްޗަށް އަރާފައިވާ ކަމަށެވެ. އެހެންނަމަވެސް ވެކްސީން ޖަހައިގެން މީހަކު މަރުވިކަމުގެ މައްސަލައެއް އަދި ފެންމަތިވެފައި ނުވާ ކަމަށްވެސް ވަނީ އަދަނަމް ވިދާޅުވެފައެވެ.


29 Million rufiya hoadhan Jabir, Maumoon govaigen court ah!\n29 މިލިއަން ރުފިޔާ ހޯދަން ޖާބިރު، މައުމޫން ގޮވައިގެން ކޯޓަށް\n-5months ago 1 - އައިޝަތު ސަމާ\nކުރީގެ ރައީސް މައުމޫން އަބްދުލްގައްޔޫމް، 29 މިލިއަން ރުފިޔާ ނެންގެވި ކަމަށް ވިދާޅުވެ، އެފައިސާ ހޯދުމަށް ޑީއާރުޕީގެ ލީޑަރު އަދި ކާށިދޫ ދާއިރާގެ މެންބަރު އަބްދުﷲ ޖާބިރު ސިވިލް ކޯޓުގައި ދައުވާކޮށްފިއެވެ.\nޕީޕީއެމުން ރައީސް މައުމޫން އެކަހެރިވެވަޑައިގެން ހުންނެވިއިރު ނެންގެވިކަމަށް ބުނާ، 29 މިލިއަން ރުފިޔާގެ މައްސަލައިގައި ޖާބިރު ވަނީ ރައީސް މައުމޫން އަތުން އެފައިސާ ހޯދުމަށް ފުލުސް އޮފީހަށް މައްސަލަ ހުށަހަޅުއްވައިފައެވެ. ނަމަވެސް ތަހުގީގަށް މައުލޫމާތު ދެއްވަމުން ޖާބިރުވަނީ ރައީސް މައުމޫން އިންނަވާ މަޖިލީހެއްގައި ނޫނީ ބަޔާން ނުދޭނެ ކަމަށް ވިދާޅުވެފައެވެ.\nއޭގެ ފަހުން ޖާބިރުވަނީ އޭނާގެ މަންމާފުޅު މަރިޔަމް މަނިކެ އެދުމުގެ މަތިން ރައީސް މައުމޫނަށް މައާފުކުރެއްވިކަން މީޑިއާގައި ހާމަކުރެއްވިއެވެ.\nޖާބިރު ވިދާޅުވި ގޮތުގައި ރައީސް މައުމޫނާއި އޭނާގެ މަންމާފުޅަކީ އެއް އާއިލާއެއްގެ ބޭފުޅުންނެވެ.\nނަމަވެސް ''ވޮއިސް'' އަށް މައުލޫމާތު ދެއްވަމުން ޖާބިރު މިއަދު ވިދާޅުވީ، އޭނާގެ މަންމާފުޅު އެދިވަޑައިގެންފައިވަނީ ރައީސް މައުމޫންގެ މައްޗަށް ޖިނާއީ ދައުވާއެއް ނުކުރަން ކަމަށެވެ. އެހެންވެ ސިވިލް ކޯޓަށް ހުށަހަޅުއްވައި މައްސަލައަކީ ޖިނާއީ މައްސަލައަކަށް ނުވާނެ ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ.\n''މަންމާފުޅު ވިދާޅުވީ މައުމޫންގެ މައްޗަށް ޖިނާއީ މައްސަލައެއްގައި ދައުވާ ނުކުރަން. މައުމޫންގެ ދަރިފުޅު އަޅުގަނޑުގެ ކޮއްކޮ ޝިހާމު ކައިރީ ރޮއި އާދޭސްކުރީ މައުމޫންގެ މައްޗަށް މަންމާފުޅުވެސް ބުނި ޖިނާއީ މައްސަލައެއްގައި ދައުވާ ނުކުރާށޭ. ދަރަންޏާ މިއީ ދެއެއްޗެއް. މާފުކޮށްފައި ދެންވެސް ގުޅާގުޅާމައުމޫންވެސް ދަރިން ވެސް ފޯނު ނުނެގި. އެންމެ ކުޑަމިނުން ޝުކުރުވެރިވެސް އަދާނުކުރި.'' ޖާބިރު ވިދާޅުވިއެވެ.\nޖާބިރު ވިދާޅުވީ އެމައްސަލައިގައި ދައުވާކޮށްފައިވާނެ ކަމަށެވެ.\nޖާބިރުގެ އެވާހަކަތައް ރައީސް މައުމޫންގެ ފަރާތުން ތަކުރާރުކޮށް ދޮގުކުރައްވާފައި ވެއެވެ.\nޖާބިރު ވިދާޅުވި ގޮތުގައި 29 މިލިއަން ރުފިޔާގެ އެއްބަސްވުމުގައި ސޮއިކުރެއްވުމުގެ ކުރިން އެކަމާ ބެހޭ ހުރިހާ މުއާމަލާތެއް ކޮށްފައިވަނީ މެލޭޝިޔާގެ ކުއާލަލަމްޕޫރުގައި ހުރި ''ޑަބަލްޓްރީ ހިލްޓަން'' ހޮޓަލުގައި ކަމަށެވެ.\nއަދި އެބައްދަލުވުން އިންތިޒާމު ކުރީ ރައީސް މައުމޫން ކަމަށާއި ބައްދަލުވުމުގައި ބައިވެރިވެވަޑައިގަތީ ޖާބިރުގެ އިތުރުން އަނބިކަނބަލުން ދިޔާނާ ސައީދާއި ރައީސް މައުމޫނާއި ދަރިކަލުން ފާރިސް މައުމޫން ކަމަށް ޖާބިރު ވިދާޅުވިއެވެ.\nދެ ފަރާތުން ވެފައިވާ އެއްބަސްވުމުގައި މއ. ކިނބިގަސްދޮށުގެ މޯގޭޖް ކޮށްފައިވާނެކަން ފާހަގަކުރައްވައި ޖާބިރު ވިދާޅުވީ މިހާތަނަށް އެފައިސާ ދީފައި ނުވާއިރު، މައުމޫނާއި އެމަނިކުފާނުގެ ބޭފުޅުންނަށް ފޯނު ކުރެއްވުމުން ފޯނުވެސް ނުނަންގަވާ ކަމަށެވެ.\nޖާބިރު ވިދާޅުވި ގޮތުގައި ފައިސާގެ މުއާމަލާތްތައް ހިންގާފައިވަނީ ރައީސް މައުމޫން ޕީޕީއެމުން އެކަހެރިކޮށްފައި ހުންނެވި ދުވަސްވަރުއެވެ. އެދުވަސްވަރު ކޮއްކޯފުޅު ކުރީގެ ރައީސް އަބްދުﷲ ޔާމީން އެމަނިކުފާނާ މެދު ކަންކަން ކުރެއްވި ގޮތުން ކަމަށް ވިދާޅުވެ، ޖާބިރާއި ބައްދަލުކުރައްވައި އެވާހަކަތައް މައުމޫން ހިއްސާކުރެއްވި ކަމަށްވެސް ޖާބިރު ކުރިން ވިދާޅުެފައިވެއެވެ\nއަސްލު ނެގީ2މިލިއަން ޑޮލަރު\nރައީސް މައުމޫން ހަސްޕަތާލުން ދޫކޮށްލައިފި04 months ago\n29 މިލިއަން ރުފިޔާ ހޯދަން ޖާބިރު، މައުމޫން ގޮވައިގެން ކޯޓަށް 15months ago\nޔަންގް ލީޑަރުންގެ ގޮފީގެ އަހަރީ އީދު ޕްރޮޖެކްޓް، މިފަހަރު ވާޗުއަލްކޮށް!03 hours ago\nޒަކިއްޓެގެ ކަންތަކުގައި ޢަލީ ރަމީޒުގެ ކޮމެންޓަކީ ކޮބާ؟74 hours ago\nކައުންސިލަރުންގެ ދައުރުގެ ނިމޭ މުއްދަތު އިތުރުކުރަން ސުޕްްރީމް ކޯޓުން ލަފާދިނީ ގާނޫނު އަސާސީ އިސްލާހުކުރަން08 hours ago\n60 އަހަރުން މަތީގެ ތިން އަންހެނުންނަށް ޖިންސީ ގޯނާކުރި މީހަކު ހައްޔަރުކޮށްފި09 hours ago\nވިލިމާލޭގެ ރަށްވެހިންނަށް ވިޔަފާރިކުރުމަށް މާލެއަށް އާދެވޭނެ!013 hours ago\nއެއް ރިޕޯޓް ތިން ނޫހެއްގައި!215 hours ago


300 million aharu vee bondeh ge fosil hoadhaifi\n300 މިލިއަން އަހަރުވީ ބޮނޑެއްގެ ފޮސިލް ހޯދައިފި\n300 މިލިއަން އަހަރުވެފައިވާ ބޮޑާގެ ކަށިތަށް-\nތާރީހީ ތަކެތި ހޯދަން އާކިއޮލިޖިސްޓުން ހުއްޓާ ނުލައި ބުރަ މަސައްކަތް ކުރެ އެވެ. އާންމު ގޮތެއްގައި މިފަދަ ތާރީހީ ކަންކަން ހޯދުމުގައި އުޅެނީ ޔުނިވާސިޓީތަކާއި ޖަމާއަތްތަކެވެ. މަދުން ނަމަވެސް އަމިއްލަ ފަރާތަކުން ބޮޑެތި ތާރީހީ ހޯދުންތައް ހޯދަން މަސައްކަތް ކުރެ އެވެ.\nމިއަހަރު ނިމެން ދާއިރު މިހާތަނަށް މީގެ ކުރިން ނުހޯދި ހުރި ގިނަ ތާރީހީ ސައިޓުތައް ހޯދައި އެކަމުގެ މައުލޫމާތު ދީފައި ވެއެވެ. އެހެންކަމުން މިއީ އެފަދަ ދިރާސާވެރިންނަށް ވަރަށް ކާމިޔާބު އަހަރެކެވެ.\nމިއަހަރު ނިމެންދާއިރު ވެސް ތާރީހީ ދިރާސާވެރިން މިވަނީ މިއަހަރު ފެނުނު އެންމެ ދުވަސްވީ ކަށިތައް ހޯދާފަ އެވެ. ކެނެޑާގެ ޔުނިވާސިޓީއެއް ކަމަށްވާ ކާލެޓަން ޔުނިވާސިޓީގެ ދިރާސާވެރިން އެ ގައުމުން ވަނީ 300 މިލިއަން އަހަރުވެފައިވާ ބޮނޑެއްގެ ކަށިތައް ހޯދާފަ އެވެ. މިއީ މިއަހަރު ހޯދުނު އެންމެ ދުވަސްވީ ހޯދުމެވެ. ދެ ވަނައިގައި އުޅެނީ މިސްރުން ފެނުނު އިންސާނުންގެ ސޫރަ ސިފަކޮށްދޭ ސަންދޯއްތަކެވެ. އެ ސަންދޯއްތަކަކީ މީގެ 100 އަހަރު ކުރީގެ އެއްޗެއްސެވެ.\nޕޭލްޒޮއިކް ބޮޑު ހުންނަ ގޮތް ދައްކުވައިދޭ ކުރެހުމެއް\nތަހުލީލުތަކުން އެގުނު ގޮތުގައި މިއީ ބޮނޑުގެ އާއިލާއެއް ކަމަށްވާ ޕޭލްޒޮއިކް އާއިލާއަށް ނިސްބަތްވާ ބޮނޑެކެވެ. މި ބޮޑު މިހާރު އާންމުކޮށް ފެންނަނީ ދެކުނު އެފްރިކާގެ ގައުމުތަކުގެ ސަހަރާތަކުންނެވެ. އަދި މިއީ ދުނިޔެއިން ނެތި ހިނގައިދާނެ ކަމުގެ ބިރު ހީވެފައިވާ ބޮނޑެކެވެ. މި ބޮޑަކީ އާންމުކޮށް ހަ ފޫޓަށް ބޮޑުވާ އެއްޗެކެވެ. ހަފޫޓަށް ބޮޑުވާއިރު ޕޭލްޒޮއިކް ބޮނޑު ސިފަވާނީ އިގުވާނާއާކާ އެވެ.\nކެނެޑާއިން ފެނުނު ބޮނޑުގެ ދިގު މިނުގައި ދެ މީޓަރު ހުއްޓެވެ. އަދި ފުޅާ މިނުގައި ދެ ސެންޓިމީޓަރު ހުއްޓެވެ. ތަހުލީހުތަކުން އެގުނު ގޮތުގައި މި ބޮޑު މަރުވެފައި ވަނީ ފިނި މޫސުމުން ރައްކާތެރިވުމުގެ ގޮތުން ގަލެއްގެ ތެރެއަށް ވަދެ އެތަނުން ނުނުކުމެވުމުގެ ސަބަބުންނެވެ. ކަށިތަށް ފެނިފައި ވަނީ ވެސް ދެ ގާ ދޭތެރެއިންނެވެ.


ރާއްޖޭގައި ފުރާވަރުގެ ސިއްހަތަށް އެދެވޭގޮތެއްގައި ސަމާލުކަން ދެވޭބާ ؟ » Uthema\nދިވެހި ރާއްޖެއަކީ އޭޝިއާ ސަރަހައްދުގެ ގައުމުތަކާ އަޅާބަލާއިރު އެއްމެ ގިނައިން ސާސްކަފުގެ ލަނޑުދަނޑިތައް (އެމް.ޑީ.ޖީ) ހާސިލް ކޮށްފައިވާ އެއްގައުމެވެ. އެހެންކަމުން މިކުރިއެރުން ހޯދިފައިވާ މިންވަރު ކުޑަގޮތަކަށް ނަމަވެސް ގާތުން ބަލާލަމާތޯއެވެ. ރާއްޖެ އިން ވަނީ 8 ސާސްކަފުގެ ލަނޑުދަނޑީގެ ތެރެއިން5ލަނޑުދަނޑި ހާސިލްކޮށްފައެވެ. މީގެ ތެރޭގައި ފަށާ ތައުލީމު ރާއްޖޭގެ ހުރިހާކުއްޖަކަށްވެސް ލިބުމާއި، މާބަނޑުމީހުން ވިހެއުމުގެ ތެރޭގައި ފުރާނަދިއުން މަދުވުމާއި، އަދި މާބަޑުމީހުނަށް ލިބިދޭންޖެހޭ ސިއްހީ ފަރުވާ ލިބުމާއި އަސާސީ ސިއްހީ ހިދުމަތް ހިމެނެއެވެ. އަދި ވިހެއުމުގެ ދޭތެރެ ދުރުކުރުމަށް ބޭނުންވާ ވަސީލަތްތައް ކައިވެނިކޮށްގެން އުޅޭ މީހުނަށް ލިބިގަނެވޭނެ ގޮތްތައް މަގުފަހިވެފައިވެއެވެ. ނަމަވެސް ރާއްޖޭގައި ފުރާވަރުގެ އުމުރުގެ ކުދިންނަށް ލިބިދޭންޖެހޭ އެ ކުދިންގެ ސިއްހަތާއި ބެހޭ މައުލޫމާތު ތަކާއި ، އެ ކުދިންގެ ހަށިގަޑަށާއި ސިކުނޑިއަށް އަންނަ ބަދަލުތަކުގެ މައުލޫމާތުތައް މައުނަވީގޮތަކަށް ނުލިބެއެވެ. އަދި ހަމައެއާއެކު ކައިވެނި ނުކޮއް އުޅޭ ޒުވާނުންނަށް ލިބިދޭން ޖެހޭ، ޖިންސީ ގުޅުމުން އަރާފާނެ ބަލިތަކާ ބެހޭ މައުލޫމާތާއި މީހަކާ ނީދެ، ބޭނުންނުވެ ދަރިމައިވުމުގެ ހާލަތްތަކުން ދުރުވުމުގެ މުހިންމުކަން އަންގައިދޭ މައުލޫމާތުވެސް ވަރަށް މަދެވެ. މިއީ ދުނިޔޭގެ ގިނަ ގައުމުތަކުގެ ސުކޫލްތަކުގެ މަންހަޖްގެ ތެރެއިން ފުރާވަރުގެ ކުދިންނަށް އުގަންނައިދެވޭ މައުލޫމާތެވެ. ނަމަވެސް ބުނެވެންއޮތީ ރާއްޖޭގައި މިހާތަނަށް ފުރާވަރުގެ އުމުރުގެ ސިއްހަތާ ބެހޭ މައުލޫމާތު ކުދިންނަށް ފޯރުކޮށްދެވޭނެ ގޮތެއް ހަމަޖެހިފައިނެތްވާހަކައެވެ. އެހެންވީމަ ސާސްކަފުގެ5ލަނޑުދަޑި މުޅިން ހާސިލްވިއެކޭ ދެންނެވޭކަށްނެތެވެ. އެއީ ސާސްކަފުގެ ލަނޑުދަޑި5ގެ (ށ)ގައި އެބުނާ ދަރިމައިވުމުގެ ސިއްޙަތާ ބެހޭ މައުލޫމާތު އިސްވެ ދެންނެވުނުހެން ކައިވެނިން ބޭރުން ލިބެންނެތީތީވެއެވެ.\n2014 ވަނަ އަހަރު ޔޫ.އެން.ޑީ.ޕީ އިން ޝާއިއު ކުރި ހިޔުމަން ޑިވެލޮޕްމަންޓް ރިޕޯޓުގައިވާގޮތުން ރާއްޖޭގެ އާބާދީގެ %30 އަކީ 18-24 އަހަރު އުމުރުފުރާގެ ޒުވާނުންނެވެ.\nދިވެހިރާއްޖޭގެ އާބާދީގެ ބޮޑުބަޔަކީ ޒުވާނުންނެވެ. 2014 ވަނައަހަރުގެ ބޯހިމެނުމުން ދައްކާގޮތުން ދިވެހިރާއްޖޭގައި 15-24 އަހަރުގެ 67،228 ޒުވާނުން އެބަތިއްބެވެ. އަދި 18–34 އަހަރުގެ 118،735 ޒުވާނުން އެބަތިއްބެވެ. އަދި ފުރާވަރުގެ އުމުރުފުރާގެ 58،233 ކުދިން އެބަތިއްބެވެ. 2014 ވަނަ އަހަރުގައި ޔޫ.އެން.ޑީ.ޕީ އިން ޝާއިއު ކުރި ހިޔުމަން ޑިވެލޮޕްމަންޓް ރިޕޯޓުގައިވާގޮތުން ރާއްޖޭގެ އާބާދީގެ %30 އަކީ 18-24 އަހަރު އުމުރުފުރާގެ ޒުވާނުންނެވެ. އަދި އެމީހުންނަށް ލިބިދޭންޖެހޭ މުހިއްމު އަސާސީ ޚިދުމަތްތައް އެދެވިގެންވާ ގޮތުގައި ލިބިގަތުމަށް ހުރި ގޮންޖެހުންތައް ގިނައެވެ. މީގެ ތެރޭގައި ފުރާވަރުގެ ސިއްހަތާ، ޖިންސީ ގުޅުމުން އަރާ ބަލިތަކާއި، ދަރިމައިވުމުގެ ސިއްހަތު، ނިޔުޓްރިޝަން، ނަފްސާނީ ދުޅަހެޔޮކަން، ދިރިއުޅުމަށް ބޭނުންވާ ހުނަރު ފަދަ މައުލޫމާތާއި ޚިދުމަތް ހިމެނެއެވެ. މީގެ ތެރެއިން މިލިޔުމުގައި އަލިއަޅުވާލާނީ ފުރާވަރުގެ ސިއްހަތަށް އަންނަ ބަދަލުތައް އެއުމުރުފުރާގެ ކުދިންނަށް އެނގުމުގެ މުހިއްމުކަމަށެވެ. އަދި އެ މައުލޫމާތު ނުލިބުމުގެ ސަބަބުން މުޅި އުމުރަށް ކުރާ އަސަރުގެ ވާހަކައަށެވެ. ޚާއްސަކޮށް އަންހެންކުދިންނަށް މީގެސަބަބުން ކުރާއަސަރުގެ ވާހަކައަށެވެ. އަލިފް ދާލްގެ އާބަދީއާ ބެހޭ ޖައްމިއްޔާ ޔޫ އެން އެފް ޕީ އޭ އިން ދިވެހިރާއްޖޭގައި އެކި ދުވަސްވަރު ފުރާވަރުގެ ސިއްޙަތާބެހޭ މައުލޫމާތު ދިނުމަށްޓަކައި މިއަދާ ހަމަޔައް ވަނީ އެތަކެއް މަޝްރޫއުތަކެއް ސަރުކާރާ ގުޅިގެން ހިންގާފައެވެ. މީގެ ތެރޭގައި ދިރިއުޅުމަށް ބޭނުންވާ ހުނަރު ދަސްކޮއްދިނުމުގެ ޕްރޮގްރާމްގެ ތެރެއިން ފުރާވަރުގައި ހަށިގަނޑަށާއި އަދި ނަފްސާނީ ގޮތުން އަންނަ ބަދަލުތަކުގެ މައުލޫމާތު ދިނުން ހިމެނެއެވެ. އަދި ޒުވާނުންގެ މަރުކަޒުގައި ހިންގި ޒުވާނުންގެ ސިއްޙަތު ކެފޭ (ޔޫތު ހެލްތް ކެފޭ) ކަހަލަ އެތައް މަޝްރޫއުތަކެއް ވަނީ ހިންގި ފައެވެ. ނަމަވެސް މިހުރިހާ މަޝްރޫއުތައްވެސް ވަކި ހިސާބަކުން ހުއްޓި ނެތިދަނީއެވެ.\nއިސްވެ ދެންނެވުނު ހެން ދިވެހިރާއްޖޭގައި ދަރިމައިވުގެ ސިއްހަތާ ބެހޭ މައުލޫމާތާއި އަދި ދޭތެރެ ދުރުކުރާ ވަސީލަތްތަކުގެ ޚިދުމަތް ހާމަގޮތެއްގައި ލިބެނީ ހަމައެކަނި ކައިވެނިކޮށްގެން އުޅޭ މީހުނަށެވެ. އާދަކާދާއާއި އަދި ދީނީ ގޮތުން އެގިފައި އޮންނަ ގޮތުގައި ވާނަމަ މީހަކާ އިނުމުގެ ކުރިން ޖިންސީގުޅުން ހިންގައިގެން ނުވާނެއެވެ. ނަމަވެސް މިހެން މިކަންތައް އޮއްކަމުގައިވިޔަސް މިކަމާ ގުޅިގެން ރާއްޖޭގައި ހެދިފައި ހުރި މަދު ދިރާސާތަކަށް ބަލާއިރު ފުރާވަރުގެ އުމުރުގެ ކުދިން (މިސާލަކަށް 18 އަހަރު ވުމުގެ ކުރިން) ޖިންސީގުޅުން ހިންގުމަކީ ނުހިގާ ކަމެއްނޫނޭ ބުނެވޭކަށް ނެތެވެ.\nރާއްޖޭގައި ހައްޔަރުން ނެއްޓުމަކީ މުޖުތަމައު ގަބޫލުކުރާކަމަކަށްނުވާތީ ގަދަކަމުން ޖިންސީގުޅުންހިންގުމުގެ ސަބަބުން މާބަނޑުވާ އަންހެންކުދިންވެސް ހައްޔަރުން ނުނެއްޓެވި އޭގެ ނަތީޖާ މުޅިއުމުރަށް ތަހައްމަލްކުރާކުދިން މަދެއްނޫނެވެ.\n2004 ވަނަ އަހަރު ކުރި ދަރިމައިވުމުގެ ސިއްހަތު ސާވޭގައި ބައިވެރިވި ޒުވާނުންގެ ފަރާތުން ލިބުނު މައުލޫމާތުތަކަށްބަލާއިރު އޭގެ ތެރެއިން 26 ޒުވާން އަންހެނުން ބަލިވެއިންކަން އެނގުނެވެ. އަދި ނަތީޖާއަކަށްވަނީ ގިނަ ޒުވާނުން ބަލިވެއިނުމުން، އެހެން ގޮތެއްނެތިގެން ކައިވެނިކުރާކަމެވެ. އަދި 2011 ވަނަ އަހަރު ރާއްޖޭގައި ހުންނަ އަލިފްދާލްގެ އާބާދީއާބެހޭ ޖައްމިއްޔާއިން ކުރި “ކައިވެނިނުކުރާ ޒުވާން އަންހެންނުންނަށް ދަރިމައިވުމުގެ ސިއްހަތާބެހޭ މައުލޫމާތު އެނގޭ މިންވަރާ އެއަށް އަމަލުކުރާގޮތް ބެލުމަށްޓަކައި ކުރި ދިރާސާ” އަށް ބަލަމާތޯއެވެ. އެދިރާސާގައި ބުނާގޮތުން 2011 ވަނައަރާހަމަޔަށް އައި ޖީ އެމް އެޗް ގައި ހުންނަ ފެމިލީ ޕްރޮޓެކްޝަން ޔުނިޓަށް ރިޕޯޓްކުރެވުނު ކޭސްތަކުގެ %68 އަކީ 15-24 އަހަރާ ދެމެދުގެ ޒުވާން ފުރާވަރުގެ އަންހެންކުދިން ކައިވެނީގެ ބޭރުން ބަލިވެއިދެގެން ރިޕޯޓްކުރެވުނު ކޭސްތަކެވެ. މީގެ ތެރޭގައި ކަންބޮޑުވާވަރަށް ޖިންސީ ގޯނާ އަދި ރޭޕްފަދަ ބޮޑެތި ލާއިންސާނީ ޖަރީމާތަކުގެ ސަބަބުން ބަލިވެއިނުމުގެ ކޭސްތައް ހިމެނެއެވެ. އަދި ޚާއްސަ އެހީއަށް ބޭނުންވާ އަންހެންކުދިން މީގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ކަމީވެސް އިތުރަށް ކަންބޮޑުވާންޖެހޭކަމެކެވެ. އަދި މިއުމުރުފުރާގައި، އަންހެންކުދިން ކައިވެނިން ބޭރުން ބަނޑުބޮޑުވުމުން، އަމިއްލަނަން ބަދުނާމުވުމުން ސަލާމަށްވުމަށްޓަކައި ހައްޔަރުން ނެއްޓުމަށް އެކިގޮތްގޮތުން މަސައްކަތްކުރާކަންވެސް ވަނީ ފެންމަތިވެފައެވެ. ރާއްޖޭގައި ހައްޔަރުން ނެއްޓުމަކީ މުޖުތަމައު ގަބޫލުކުރާކަމަކަށްނުވާތީ ގަދަކަމުން ޖިންސީގުޅުންހިންގުމުގެ ސަބަބުން މާބަނޑުވާ އަންހެންކުދިންވެސް ހައްޔަރުން ނުނެއްޓެވި އޭގެ ނަތީޖާ މުޅިއުމުރަށް ތަހައްމަލްކުރާކުދިން މަދެއްނޫނެވެ. މިކަންތައް ބޮޑުވެގެން 2013 ވަނަ އަހަރު ކަމާބެހޭ ފަރާތްތައް ހުށަހަޅާގެން ފިގްހު އެކަޑަމީއިންވަނީ ވަކިހާލައްތަކުގައި ހައްޔަރުން ނެއްޓުމަކީ ދީނުގައި ހުއްދަކަމެއްކަމުގައި ފަތުވާއެއްވެސް ނެރެފައެވެ. ނަމަވެސް މިދާއިރާގައި މަސައްކަތް ކުރާ ތަޖުރިބާކާރުން ބުނާގޮތުގައި ފަތުވާ ނެރުނު ކަމުގައިވިޔަސް ގަދަކަމުން ޖިންސީގޯނާކޮށްގެން މާބަނޑުވާ ހާލަތްތަކުގައިވެސް ރާއްޖޭގައި ޑަކްޓަރުންގެއެހީއާއިއެކު ރައްކާތެރިގޮތުގައި ހައްޔަރުން ނެއްޓުމަކީ އަދިވެސް ކުރެވޭކަމެއްނޫނެވެ. މިހެންވެ، މުޖުތަމައުގެ ބަދުނާމުން ސަލާމަތްވުމަށް އެތަކެއްކުދިން އަމިއްލައަށް ސިއްހަތަށްގެއްލުންލިބޭ އެކި ގޮތްގޮތުން ހައްޔަރުން ނެއްޓުމަށް މަސައްކަތް ކުރެއެވެ. އަދި އިސްވެ ބުނެވުނު، 2011 ވަނަ އަހަރު ރާއްޖޭގައި ހުންނަ އަލިފްދާލްގެ އާބާދީއާބެހޭ ޖައްމިއްޔާއިން ނެރުނު ދިރާސާއިން ބުނާގޮތުގައި އަމިއްލައަށް ހައްޔަރުން ނެއްޓުމަށް މަސައްކަތްކޮށްގެން އެތަކެއްއަންހެން ކުދިންގެ ފުރާނައަށް ގެއްލުންވާ ހިސާބަށްގޮސްފައި އެބަހުއްޓެވެ.\nފުރާވަރު އުމުރުފުރާގެ ކުދިން ދުޅަހެއުސިއްހަތަކަށްވާސިލުވާން އެހީތެރިވެދިނުމަށް ފޯރުކޮށްދޭންޖެހޭ އަސާސީ ތައުލީމީ ވަސީލަތްތައް ގާއިމުކުރަން އެބަޖެހެއެވެ.\n2008 ވަނައަހަރު ހެދުނު ހަޔަވީ އަދި އަމުލުތަށްހުންނަގޮތުގެ (ބައިލޮޖިކަލް އެންޑް ބިހޭވިއަރަލް) ސާވޭއަށް ބަލާއިރު، ޒުވާނުންނާއި، ފުރާވަރު އުމުރުފުރާގެ ކުދިން، ހުރަހާއިނުލާ ގިނަމީހުނާއެކު ޖިންސީގުޅުން ހިންގުމުގެ ސަބަބުން، ޖިންސީގުޅުމުން އަރާ ބަލިތަކުގެ ނުރައްކާ ރާއްޖޭގެ ޒުވާނުންގެ ތެރޭގައި ކަންބޮޑުވާ މިންވަރަށް އުފެދިފައިވާކަން ދޭހަވެއެވެ. އަދި މިއުމުރުފުރާގެ އަންހެންކުދިން ހަށިވިއްކުމުގެ ޝިކާރައަށްވެފައިވާކަންވެސް ހާމަވެފައިވެއެވެ. މިހުރިހާކަމަކުން ދޭހަވަނީ ފުރާވަރާއި، ޒުވާނުންއުމުރުގައި އެދެވޭ ގޮތެއްގައި ފުރާވަރުގެ ސިއްހަތާބެހޭ މައުލޫމާތާއި، ވަސީލަތްތައް ނުލިބުމުގެ ސަބަބުން، ނަފްސާނީ، ސިއްހީ، އެތަކެއް ކަންތައްތަކެއް ތަހައްމަލް ކުރަންޖެހޭކަމެވެ. އަދި ކައިވެނީގެ ބޭރުން ބަލިވެއިނުމުން މުޖުތަމުއުގެތެރެއިން އަންހެންކުދިންނަށްލިބޭ ބަދުނާމާއި، އަދި ބަލިވެއިނުން އެއީ ކައިވެނީގެ ބޭރުން ޖިންސީގުޅުން ހިންގިކަމުގެ ހެއްކެއްކަމަށް ބަލައިގެން ހައްދުޖެހުމަކީވެސް ރާއްޖޭގައި އާއްމުކަމެކެވެ. ހައްދުޖެހުމުގައި ހައިރާންވާންޖެހޭ މިންވަރަށް އެއަދަބު ލިބެނީ އަންހެނުންނަށެވެ. މިހެން މިކަންތައްތައް ވަމުންދާއިރު އަދިވެސް މިކަންތައްތަކަށް ހައްލު ހޯދުމުގެ ސިޔާސަތުތައް ތަންފީޒު ވަމުން އަންނަތަނެއްނުފެނެއެވެ.\nރާއްޖޭގެ ސްކޫލްތަކުގައި ދެވޭ ފުރާވަރުގެ ސިއްހަތާބެހޭ މައުލޫމާތަކީ އޭގެ ސަބަބުން ކުދިން ޖިންސީގުޅުމަށް އިތުރަށް މަގުފަހިވާ މައުލޫމާތުހެން ވަރަށްގިނަ ބެލެވެރިންނަށް އަދި ސްކޫލްތަކާ، މުއައްސަސާތަކުގައި މަސައްކަތްކުރާ ފަރާތްތަކަށް ހީވެފައިއޮންނަ ހީވުން އެއީ މިކަހަލަ މައުލޫމާތުތަށް ދިނުމަށް އޮށް ވަރަށް ބޮޑު ހުރަހެކެވެ. އަދި މީގެ ސަބަބަކީ ބެލެނެވެރިންނާއި، ތައުލީމު އުގަންނައިދޭ ފަރާތްތަށް މިކަމަށް އެދެވިގެންވާވަރަށް ހޭލުންތެރިވެފައި ނެތީކަމަށްވެސް ވެދާނެއެވެ. ދުނިޔޭގެ އެއްމެ ބޮޑު އިސްލާމީ ގައުމުކަމަށްވާ އިންޑޮނޭޝިއާގެ އިސްލާމީ ބޯޑިން ސްކޫލްތަކުގައިވެސް ފުރާވަރުގެ ކުދިންގެ ސިއްހަތާބެހޭ މައުލޫމާތު ވަކި މާއްދާއެއްގެ ގޮތުގައި ކޮއްމެ މަހަކު ކިޔަވާދެއެވެ. މީގެ ބޭނުމަކީ ކުދިންނަށް އެކުދިންގެ ހަށިގަނޑަށާއި ނަފްސާނީގޮތުން އަންނަ ބަދަލުތަކަށް އެކުދިންހޭލުންތެރިކުރުވުމާއި އަދި، ރައްކާތެރިކަމުގެ ފިޔަވަޅާނުލާ ޖިންސީގުޅުން ހިންގުމުން އެކަކު އަނެކެއްގެ ގަޔަށް އަރާފާނެ ބަލިތަކާއި، ޅައުމުރުގައި ބަލިވެއިނުމުން ލިބޭގެއްލުންތަކުގެ މައުލޫމާތު މައުނަވީގޮތެއްގައި ފުރާވަރުގެ ކުދިންނަށް އަމާޒުކޮށްގެން ކިޔަވައިދިނުމެވެ. އެހެންވީމަ ރާއްޖެއަކީވެސް ސައްތައިން ސައްތަ އިސްލާމީ ގައުމަކަށްވާހިނދު، ފުރާވަރު އުމުރުފުރާގެ ކުދިން ދުޅަހެއުސިއްހަތަކަށްވާސިލުވާން އެހީތެރިވެދިނުމަށް ފޯރުކޮށްދޭންޖެހޭ އަސާސީ ތައުލީމީ ވަސީލަތްތައް ގާއިމުކުރަން އެބަޖެހެއެވެ. އެއީ މިޖީލު ދުޅަހެޔޮގޮތެއްގައި ދެމެހެއްޓުމައްޓަކައެވެ. ފުރާވަރުގެ ސިއްހަތާބެހޭ ހަރުދަނާ މައުލޫމާތު ނުލިބި އެއުމުރުފުރާގެ ކުދިންނަށް ޒިއްމާދާރުގޮތެއްގައި އެމީހުންގެ ހަށިގަނޑު ސަލާމަތްކަންމަތީ ބަލަހައްޓަން ދަސްކުރުމަކީ ނުކުރެވޭނެކަމެކެވެ.\nމަރިޔަމް މުހައްމަދު ދީދީ އަކީ ޢިޖްތިމާއީ ތަރައްޤީގެ ދާއިރާގައި އަމިއްލަ ގޮތުން މަސައްކަތް ކުރާ ފަރާތެކެވެ. އަދި މަދަނީޖަމުޢިއްޔާއެއް ހިންގުމާއި، މަދަނީ މުޖުތަމައުގެ ދާއިރާގައި އަމަލީތަޖުރިބާތަކެއް ހާސިލްކޮށްފައިވާ، ހާސިލްކުރަމުންދާ ފަރާތެކެވެ. ޚާއްސަގޮތެއްގައި އަންހެނުންގެ ޙައްޤުތަކާއި މިންތީގެ ހަމަހަމަ ކަމާއިބެހޭގޮތުން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހާލަތު ދިރާސާކޮށް ދެނެގަތުމުގެ މަސައްކަތް ވެސް މަރިޔަމްކުރެއެވެ.\nމަރިޔަމް އަކީ އުތެމަ ގެ ލިޔުންތެރިއެކެވެ.


Jumhooree party ge leader ge magaamah kurimathilaan hulhuvalaifi | Mihaaru\nޖުމްހޫރީ ޕާޓީގެ ބާނީ ގާސިމް (ކ) އަދި އެ ޕާޓީގެ ނައިބު ލީޑަރު ރިޔާޒާއި ގާނޫނީ ވަކީލް ނޫރުއްސަލާމް. --- ފޮޓޯ: ހުސެއިން ވަހީދު/ މިހާރު\nޖުމްހޫރީ ޕާޓީގެ ލީޑަރުގެ މަގާމަށް ކުރިމަތިލާން ހުޅުވާލައިފި\n22 އޮކްޓޯބަރ 2018 - 21:26 18 comments\nޖުމްހޫރީ ޕާޓީ (ޖޭޕީ) ގެ ލީޑަރު ކަމުގެ މަގާމަށް ކުރިމަތިލުމުގެ ފުރުސަތު މިރޭ ހުޅުވާލައިފި އެވެ.\nޖޭޕީން ބުނީ އެ ޕާޓީގެ 123 ވަނަ ކައުންސިލް ބައްދަލުވުމުގައި މަޝްވަރާކޮށް، ޕާޓީގެ ރައީސް އަލީ ވަހީދު ހުށަހެޅުއްވީ އެ މަގާމަށް ބޭފުޅަކު ހޮއްވެވުމަށް އެ ފުރުސަތު ހުޅުވާލުމަށެވެ. އަލީ ވަހީދުގެ ހުށަހެޅުއްވުން ފާސްވީ ވޯޓުގައި ބައިވެރިވެވަޑައިގެންނެވި 61 މެމްބަރުންގެ އިއްތިފާގުންނެވެ.\nނަމަވެސް، އެ މަގާމަށް ކުރިމަތިލުމުގެ ފުރުސަތު ހުޅުވައިލީ ކިހާ ދުވަހަކަށް ކަމެއް ޖޭޕީން ނުބުނެ އެވެ.\nޖުމްހޫރީ ޕާޓީގެ މައި ޖަގަހަ، އަދި އޮފީހުގައި ބޭއްވި މި ބައްދަލުވުމުގައި، ޖޭޕީގެ ބާނީ ގާސިމް އިބްރާހިމާއި ޕާޓީގެ އިސް ބޭފުޅުންނާއި ކައުންސިލްގެ ގިނަ އަދަދެއްގެ މެމްބަރުން ބައިވެރިވެވަޑައިގެންނެވި އެވެ.\nމިދިޔަ ޖޫން 28 ގައި ބޭއްވި ޖޭޕީގެ ކައުންސިލް ބައްދަލުވުމުގައި ލީޑަރުގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް، އެ ޕާޓީގެ ހަތަރު ޑެޕިއުޓީ ލީޑަރުންގެ ތެރޭގައި ހިމެނިވަޑައިގަންނަވާ ޑރ. ހުސައިން ރަޝީދު ހަސަނާ ހަވާލު ކުރަން ފާސްކުރި އެވެ. މީގެ ކުރިން އެ މަގާމުގައި ހުންނެވީ ޖޭޕީގެ ބާނީ ގާސިމް އިބްރާހީމެވެ.\nގާސިމަށް އެ މަގާމު ގެއްލުނީ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ މެމްބަރުންތަކަކަށް ރިޝްވަތު ހުށަހެޅި ކަމުގެ ދައުވާ ކްރިމިނަލް ކޯޓުގައި ސާބިތުވެ ގާސިމް ޖަލަށް ލާން ހުކުމް ކުރުމުންނެވެ. އެއީ ސިޔާސީ ޕާޓީތަކުގެ ގާނޫނަށް ގެނައި އިސްލާހުގައިވާ ގޮތުން، ޖިނާއީ ހުކުމެއްގައި ހުންނަވާ ބޭފުޅަކު، ޕާޓީގެ އިސް މަގާމެއްގައި ނުހުންނެވޭނެތީ އެވެ.\nއެހެންވެ، ޖޭޕީގެ ތިންވަނަ ކޮންގްރެސްގައި އަސާސީ ގަވާއިދަށް ގެނައި އިސްލާހުގައި އެއްވެސް ސަބަބަކާ ހުރެ ޕާޓީގެ ލީޑަރުގެ މަގާމު ހުސްވެއްޖެ ނަމަ ނުވަތަ އެ މަގާމު ފުރުއްވުމަށް އުޒުރުވެރިވެއްޖެ ނަމަ އެ މަގާމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު އަދާކުރައްވާނީ ޕާޓީގެ ކައުންސިލުން ކަނޑައަޅާ ނައިބު ލީޑަރުގެ ގޮތުގައި ހަމަޖެއްސުމާއެކު، މަޖިލީހުގެ މާމިގިލީ ދާއިރާގެ މެމްބަރު ކަން ވެސް ކުރައްވާ ގާސިމަށް އެ މަގާމު ގެއްލުނެވެ.\nޖޭޕީގެ ކޮންގްރެސްގައި ގާސިމަށް އެ މަގާމަށް ކުރިމަތި ނުލެއްވުނީ އޭނާ އަށް އިއްވާފައިވާ ތިން އަހަރުގެ ޖަލު ހުކުމާ ހެދި އެވެ. އެކަމަކު، ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ގާސިމްގެ މައްޗަށް އިއްވި ހުކުމަކީ ބާތިލް ހުކުމެއްގެ ގޮތުގައި ހައި ކޯޓުން ކަނޑައަޅައި، ޖަލު ހުކުމުން ގާސިމް ވަނީ މިއަދު ސަލާމަތްވެވަޑައިގެންފަ އެވެ.\nއިތުރު ލިޔުންތައް މެމްބަރު ގާސިމް އިބްރާހިމް (މާމިގިލި) އިދިކޮޅު ފަރާތްތައް ޖުމްހޫރީ ޕާޓީ ޖުމްހޫރީ ޕާޓީގެ ކޮންގްރެސް މިނިސްޓަރު ޑރ. ހުސެއިން ރަޝީދު ހަސަން\n"ޖޭޕީ އޮތީ ވެރިކަން ކުރަން ތައްޔާރަށް، ކާމިޔާބުވާނެ"\nޖޭޕީގެ ލީޑަރުގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް ޑރ. ހުސެއިން އަށް


ތަސްވީރު – ދިވެހި ނޫސް\nHome ⁄ ވާހަކަ ⁄ ތަސްވީރު\nއޮއްސެމުން ދިޔަ އިރުގެ ކުލަތަކަށް ގެއްލިފައި، ރަށުގެ ހުޅަނގު ފަރާތު ތުނޑީގައި އެ އިނީ އަމްނާއެވެ. އުޑު މައްޗަށް ވެރިވެފައިވާ ރީނދުލާއި އޮރެންޖުގެ ކުލަމަޖާ ތަސްވީރު، އޭނާގެ މުށި ކަޅިރަވައިގެ ތެރެއިން ބަބުޅަމުން ދިޔައެވެ. ޖެހެމުންދިޔަ މަޑު ވައިރޯޅިން އެ ފަން އިސްތަށިގަނޑު ވިހުރެމުން ދިޔައީ ތުނި ސާލެއް ހެނެވެ. ހިމަތޮޅި އިނގިލިތައް މަސައްކަތްކުރަމުން ދިޔައީ ކުރިމަތިން ފެންނަމުން ދިޔަ ޤުދުރަތުގެ ރީތި މަންޒަރު އުނގުގައި އޮތް ބޯ ކަރުދާސް ގަނޑަށް ނަކަލު ކުރެވޭތޯއެވެ.\nއަމްނާ އަކީ ކުރެހުންތެރިއެކެވެ.\nހުސްވަގުތުތަށް ހޭދަ ކުރަނީ ކޮންމެވެސް އެއްޗެއް ކުރެހުމުގައެވެ. އެކަމާ އޭނާގެ މަންމަ އާދިލާ ކިތަންމެ ހިތްހަމަ ނުޖެހުނަސް އަމްނާ އަށް ފަރުވާލެއް ނެތެވެ. އޭނާ ބޭނުންވަނީ ލިބިފައިހުރި ހުނަރެއްގެ ބޭނުން އެންމެ ރަނގަޅަކަށް ހިފާށެވެ. ބައެއް ފަހަރު ކައިރި ރިސޯޓުތަކަށް އޭނާގެ ކުރެހުންތައް ވިއްކައިގެން ފުދޭވަރެއްގެ އާމްދަނީ އެއް ހޯދައެވެ. އާދިލާ އެއްޗެކޭ ނުބުނެ ހުންނަނީވެސް އަމްނާގެ ފަރާތުން ކޮންމެވެސް އެއްޗެއް ލިބޭތީއެވެ. އެހެން ނޫންނަމަ، އެ ކަރުދާސްތައް ނަގާ މިހާރު އަންދާލީހެވެ. އޭނާގެ ފިރި ދޮން އާދަނު، އާދިލާއަށް ވިސްނައިދެވޭތޯ މަސައްކަތް ކުރެއެވެ. ދައިން ބޭނުން ގޮތަކަށް ދިރިއުޅެން ދޫކޮށްލާށެވެ. ނަމަވެސް އާދިލާ އަކީ ޒީލަ ގަދަ އަންހެނެކެވެ. އެހާ ފަސޭހައިން ގޮތް ދޫކުރާކަށް ބޭނުމެއް ނުވެއެވެ.\nމަޢްރިބް ނަމާދަށް ބަންގިގޮވާ އަޑު ކަންފަތުގައި ޖެހުމާއެކު އަމްނާ އިން ތަނުން ތެދުވެ ހެދުމުގައި ހުރި ވެލިތައް ފޮޅާލިއެވެ. އެވަގުތު އޭނާގެ ލޮލުގައި އަޅައިގަތީ މޫދާވީ ފަރާތުން އެއްގަމަށް އަރައިގެން އައި މީހެކެވެ. ޒުވާން ފިރިހެނެކެވެ. އެހެރަ ރީތިކަމެކެވެ. ލައިގެން ހުރި ޖިންސު ހުރީ އުނަގަނޑަށްވުރެ ތަންކޮޅެއް ތިރީގައެވެ. ދޮން ހަށިގަނޑެކެވެ. އޭނާ އަމްނާ އާއި އަރާ ހަމަވި އިރުވެސް އަމްނާ އަށް އިނދެވުނީ ކަޅިވެސް ޖަހާނުލާ ބަލަހައްޓައިގެންނެވެ.\nކުޑަކޮށް ހިނިގަނޑެއް ޖަހާލުމަށްފަހު އެ ޒުވާނާ ވާހަކަ ދައްކަން ފެށިއެވެ.\n“މާ ރީތި އެއްޗެެއްް ފެންނަނީތަ؟”\nރަކި ވެލާފައި އަމްނާ އިސްޖަހާލިއެވެ. އެ ސުވާލަށް އޭނާ ދޭނީ ވަކި ކޮން ޖަވާބެއް ހެއްޔެވެ؟ އަމްނާ އަކީވެސް ފުރާ ފުރިހަމަވެފައި ހުރި އަންހެން ކުއްޖެކެވެ. ވިދާހާ ކޮންމެ އެއްޗަކަށް އޭނާގެ ލޯވެސް އަމާޒުވާނެތާއެވެ.\nއަމްނާ އެއްވެސް އެއްޗެކޭ ނުބުނުމުން އެ ޒުވާނާ އަނެއްކާވެސް ވާހަކަ ދައްކަން ފެށިއެވެ.\n“އަހަރެންނަކީ އަރުހަމް. ކޮން ނަމެއް ކިޔަނީ؟”\nއަމްނާ ވިސްނާލިއެވެ. ނަން ބުނާނީ ބާވައެވެ. މިއީ މިރަށުތެރެއިން ދުވަހަކުވެސް ދުށް މީހެއްވެސް ނޫނެވެ. މަންމައަށް ހިލޭ ފިރިހެނަކާ ވާހަކަދައްކަން އިންނަ މަންޒަރު ފެނިއްޖެއްޔާ ކަންތަކާ ޖެހޭނެއެވެ. މަންމަ ހުންނަނީ އަމްނާ މީހަކާ ދެވާ ގެއިން ފޮނުވާލެވޭނެ ދުވަހަކަށް އިންތިޒާރު ކޮށްލަ ކޮށްލައެވެ. އެހެންކަމުން މިފަދަ މަންޒަރެއް ފެނިއްޖެއްޔާ ބައްޕަ ބޮލަށް ހުތް އަޅައިގެންވެސް އެކަން ކާމިޔާބު ކުރާނެއެވެ.\n“ވާހާކަ ނުދެއްކޭ ކުއްޖެއްތަ؟”\n“ނޫން. ކޮންމެހެން ވާހަކަ ދައްކަން މަޖުބޫރު ނޫންވީމަ”\nފިނި ގޮތަކަށް ޖަވާބު ދިނުމަށްފަހު އަމްނާ ތެދުވީ ހިނގައިގަންނާށެވެ.\nއަމްނާގެ ފަހަތުން އަރުހަމް ވެސް ހިނގައިގަތެވެ. އިރު އޮއްސިފައި ވުމާއެކު މުޅި ހިސާބުގަނޑަށް ފެތުރިފައިވަނީ ފަނޑު އަނދިރިކަމެކެވެ. އިރު އިރުކޮޅާ ޖެހިލާ ފިނި ރޯޅިވައިން އަމްނާ ހީގަންނުވާލައެވެ. އަރުހަމް އޭނާގެ ފަހަތުން އަންނާތީ އަމްނާ ހުރީ ޒާތަކަށް ބިރުވެސް ގަނެފައެވެ. ނުދަންނަ މީހަކު ފަސްފަހަތުން އުޅެންޏާ ބިރު ނުގަންނާނީ ކާކު ހެއްޔެވެ؟\nއެންމެ ފަހުން ކެތްނުވެގެން ފަހަތަށް އެނބުރިއްޖެއެވެ. ނަމަވެސް އަމްނާ އަށް ސިހުމެއް ލިބުނީ ފަހަތުގައި އެއްވެސް މީހަކު ނެތުމުންނެވެ. ދެންމެ އޭނާގެ ފަހަތުން އައި ޒުވާނާ ކޮބައިބާވައެވެ؟ އަމްނާ ހިތުން އެއީ އަރުހަމް އޭނާ ބިރުގަންނަވާލަން ކުރި ކަމެކެވެ. އޭނާ ހީކުރަނީ މީ އެހާ ފަސޭހައިން ސިއްސުވާލެވޭނޭ ކުއްޖެއް ކަމަށް ހެއްޔެވެ؟ އަމްނާ އަކީވެސް އާދިލާގެ ދަރިއެކެވެ. އާދިލާގެ ދައިންނަކީ އެހާ ފިނޑި ބައެއް ނޫނެވެ.\nދުމަށި މަތީ ހުރި މަސްތައް ނަގަމުންދިޔަ އާދިލާގެ ލޯ އަމާޒުވީ ޖޯލިފަތީގައި ފޮތެއް ނަގައިގެން އޮތް އަމްނާއަށެވެ. ދެ ލޯ ކުޑަކޮށްލުމަށްފަހު މުޅޯށްޓައް މަސްތައް އަޅާ ކުޑަ ބަދިގެތެރެއިން ނިކުމެއްޖެއެވެ. ދިޔަ ގޮތަށް ގޮސް އަމްނާގެ އަތުން ފޮތް ނަގާ ގޯތި ފެންޑާ އާ ދިމާލަށް ހޫރާލައިފިއެވެ.\nއަމްނާ ހަޅޭލަވައިގަތެވެ. މަންމައެއް ކަމަކު އަމްނާ އަކީ ދަރެއްތަން ދޫކުރާ ކުއްޖެއް ނޫނެވެ. އޭނާ ދެކެ އާދިލާ ފޫހިވާކަމީ ފޮރުވިފައި އޮތް ސިއްެރެތް ނޫން ވިއްޔާޢެވެ. ގޭ ކައިރި އަވަށްޓެރިންނަށް ދަންދެން އެވާހަކަ ދައްކާނެއެވެ.\n“އަދި މަންމާ އޭ އެބަ ކިޔައެންނު! ބަލަ މި ފޮތުން ކޯއްޗެއްތަ ފެންނަނީ؟ އަދި އެ ހުރީ ދޮންނަން ހުރި އެއްޗެހި. ގޭގަ ލޮނުކަމެއް ނެތް. އަދިވެސް މި ތަ ކިޔޭތޯ ބަލަންވި؟”\nއާދިލާ ފައްޗަކަށް އަމުނާލިއެވެ. އަމްނާ ގެ ރުޅިގަނޑު މަސަލަސް ކުރެވޭތޯ އޭނާ ދިޔައީ މަސައްކަތް ކުރަމުންނެވެ. ނަމަވެސް އާދިލާގެ ބަސްކޮށާރުގެ އޯގާތެރިކަމުން އެކަން ހަމަ ކާމިޔާބު ނުވީއެވެ.\n“އަހަރެންމީ މި ގޭގަ ހުރިހާ މަސައްކަތެއް ކުރަން ހުންނަ ނޯކަރަކީތަ؟ އެއުޅޭ އާރިފާ ކައިރީ ބުނެބަލަ. އޭ އެ ކިހިނެތް ބުނާނި ދޯ، މަންމަގެ ދޮންދަރި ވިއްޔަ؟”\nއާދިލާ ގެ މޫނެކޭ އަލިފާން ކަނި ބުރަ ބުރާ ހުރި ފަރުބަދައެކޭ އެއްވަރެވެ.\n“ހުރި ހަޔާތް ކުޑަކަން ބަލާބަލަ. ކަލެއަށް އަމާ ކުރި މަތީ ވެތުރެން ނޫން ކަމެއް އެނގޭތަ؟ ތި ކަހަލަ މީހުންނާ އިންނާނެ މީހަކުވެސް ނުވާނެ.”\nޖޯލިފަތިން ފުއްމައިގެން ތެދުވެ ބޭރަށް ދާން އަމްނާ ހިނގައިގަތެވެ. އޭނާގެ މަންމަ އާއި ޒުވާބުކޮށް މުޅި ދުވަސް ޚަރާބު ކޮށްލާކަަށް އަމްނާ ބޭނުމެއް ނުވެއެވެ. އާދިލާ އޭނާ ދެކެ އެހާ ފޫހިވާ ސަބަބެއް ވިސްނާ ވިސްނާވެސް އަމްނާއަކަށް ފަހުމެއް ނުވިއެެވެަ. އެންމެ ކުޑައިރުއްސުރެ ހަނދާން ވަނީ އާދިލާގެ ވިހަ ގަދަ ބަސްތަކެވެ. އޭނާގެ އެހެން ކުދިންދެކެވެސް އެހާ ރުޅި އަންނަ ނަމަ އަމްނާ ހިތަށް ކުޑަ ނަމަވެސް ތަސައްލީއެއް ލިބުނީހެވެ. ނަމަވެސް އާދިލާ އަށް އޭނާގެ ދެން ތިބި ދެ ދަރިންނަކީ ރަން އުޅާލިތަކެއް ފަދަ ބައެކެވެ. އެމީހުންގެ ފަރާތުން ގޯހެއް ނުފެންނާނެއެވެ.\nމަންމަ ދެކެ އައި ރުޅީގައި ބޯ ހަމަޖައްސާލަން އަމްނާ ނިކުތީ ރަށު އަތިރިމައްޗަށެވެ. ދުވަހަކީ ހިތްގައިމު، އުޑު މަތި ސާފު ދުވަހެކެވެ. އަތިރިމަތީ މަދުން ނަމަވެސް މީހުން އުޅޭތަން ފެނެއެވެ. ހުޮޅު އަށިތައް ކައިރިހުރި ނިކަ ގަހެއްގެ ދަށުގައި އެލުވާފައި ހުރި ޖޯއްޔާ ދިމާލަށް އަމްނާ ހިނގައިގަތެވެ. މަޑުމަޑުން ޖޯލީގައި އިށީނދެ ހެއްލާލިއެވެ. އެގޮތުގައި ދެތިން މިނިޓް އޮއްވާ ސިއްސަިއގެން ދިޔައީ ޖޯލީގެ ފަހަތުގައި މީހަކު ހުރި ކަމުގެ އިހުސާސް ކުރެވިގެންނެވެ. ބިރުން ހުރެ ނަމަވެސް ފަހަތް ބަލާލައިފިއެވެ.\nއަމްނާ ސުވާލުކޮށްލީ ކުރިމަތީ ހުރި ޒުވާނާ ފެނުމުންނެވެ. މިއަދު އޭނާ ކުރީ ރެއަށްވުރެ ޗާލެވެ. އެހާ ހިތްގައިމު ސޫރައެއް އަދި މިވީހާ ދުވަހު އަމްނާ އަށް ފެނިފައެއް ނުވެއެވެ. ފޫހިވާ ކަމުގެ އެކްޓް ޖެއްސޭނީ ވެސް ބަލާލަން ހުުތުރު ނަމަތާއެވެ. ނަމަވެސް އަމްނާ އޮތީ މީހަކާ ވާހަކަ ދައްކާލަން ވަރަށް ބޭނުން ވެފައެވެ. މަންމަ ގެ ފަރާތުން ލިބޭ ބަހުގެ ހަމަލާތަށް ދިޔައީ ދުވަހަކަށް ވުރެ ދުވަހެއް އިތުރުވަމުން ކަމުން މި ވާހަކަތައް ހިއްސާކޮށްލާނޭ އެކުވެރިއެއް އޭނާވެސް ބޭނުމެވެ.\n“އަހަރެން މިތާ އިށީނަސް ހެޔޮތަ؟”\nއަމްނާ އާއި ޖެހިގެން ހުރި ޖޯލިފަތި ދައްކަމުން އަރުހަމް އަހާލިއެވެ. އާނ އެކޭ ބުުނުމުގެ ގޮތުން އަމްނާ މަޑުމަޑުން ބޯ ޖަހާލިއެވެ. ކަންނެތް ހިނގުމެއްގައި އައިސް އަމްނާ އާއި ޖެހިގެން އިން ޖޯލީގައި އޭނާ އިށީނދެލިއެވެ. އެ ވަގުތު އޭނާގެ ހަށިގަނޑުން ދުވަން ފެށި މީރުވަސް އަމްނާގެ ހިއްސުތަކަށް ދިރުން ގެނުވި ކަހަލައެވެ. އޭނާ އަރުހަމް އާއި އިތުރަށް ގަޔާވިއެވެ.\nވާހަކަ ދައްކަން ފެށުނު ގޮތެއް ދެމީހުން ކުރެ އެކަކަށްވެސް ނޭނގުނެވެ. އެކަކު އަނެކަކު ގެ ހަޔާތުގެ ބަނަ ސަފްހާތަކުގެ ވާހަކަ ކިޔައިދެމުން ދިޔައެވެ. އަމްނާގެ ވާހަކަތައް އަރުހަމް ކަނުލާ އަޑު އެހިއެވެ. ކުރަން ޖެހޭ ސުވާލާއި ދޭން ޖެހޭ ޖަވާބު އޭނާ އަށް އިނގެއެވެ. ހަމްދަރުދީ ވާން ޖެހޭ ވަގުތުތައް އޭނާ ދެނެގަނެއެވެ. ސަމާސާ ކޮށްލަން ޖެހޭ ތަންތަނުގައި ސަމާސާ ކޮށްލައެވެ. ބީރައްޓެއްސަކަސް އަމްނާ އަރްހަމް އާ މެދު ދެކޭ ގޮތް މަޑު މަޑުން ބަދަލުވަމުން ދިޔައެވެ.\nއަރުހަމް އާ ބެހޭގޮތުން އަމްނާ އަށް މާ ގިނަ ކަންތައްތަކެއް ނޭނގެއެވެ. އެނގޭހާވެސް އެއްޗަކީ އޭނާ އަކީ މިތާ ކައިރި ރިސޯޓެއްގައި މަސައްކަތް ކުރާ މީހެއްކަމާއި، ޗުއްޓީއަށް މިރަށަށް ދަތުރެއް ކޮށްލީ ކަމެވެ. އޭނާގެ އާއިލާއާ ބެހޭ އެއްވެސް ވާހަކައެއް އަރުހަމް ހިއްސާއެއް ނުކުރެއެވެ. އަމްނާ ސުވާލެއް ނުކުރެއެވެ. އޭނާ ބޭނުންވާ ދުވަހަކުން ހުރިހާ ވާހަކައެއް ކިޔައިދޭނޭކަން އެނގޭތީއެވެ.\nއަމްނާ އާއި އަރުހަމް ގެ އެކުވެރިކަން ދިޔައީ ދުވަހަކުން ދުވަހަކަށް ވުރެ ވަރުގަދަ ވަމުންނެެވެ. ދެމީހުން އެކުގައި ހޭދަކުރާ ވަގުތުތައް ގިނަ ވެއްޖެއެވެ. އެކަހެރިކޮށް ވާހަކަ ދައްކަން ތިބޭ ދުވަސްތައް އިތުުރުވެއްޖެއެވެ. ތުނޑީކޮޅުންނާއި، އަތިރިމަތިންނެވެ. ވަލު ތެރެއިންނާއި، ނިކަ ގަސް ބުޑުންނެވެ. މިއަދު އެ ދެމީހުން އެ ތިބީ ފުއްޓަށް ފަރާތުގެ ރާޅު ބިންދާ ހިސާބުގެ ހިތްގައިމު މަންޒަރު ކުރެހޭތޯއެވެ.\n“އަރުހަމް. ގޮސް އެތަނުގަ އިށީނދެބަލަ”\nމާ ދުރު ނޫން ހިސާބެއްގައި އިން ގަލެއް ދައްކާފައި އަމްނާ ބުނެލިއެވެ. ވާނުވާ ނޭނގި ހުރެ އަރުހަމް އެ ގަލާ ދިމާލަށް ހިނގައިގަނެފިއެވެ. އަމްނާ އެންމެ ގަޔާވަނީ އަރުހަމް ސުވާލު ނުކުރާތީއެވެ. ބުނި ކޮންމެ ކަމެއް ކުރާނެއެވެ. ކަނޑަށް ފުއްމާލާށޭ ބުންޏަސް ފުއްމާލާނެއެވެ. ފާއިތުވި ދުވަސް ތަކުގައި އެކުވެރި ކަމުގެ އިތުރުން އެހެން އިހުސާސެއްވެސް އަރުހަމް އާއި ދޭތެރޭ އަމްނާ އަށް ވަނީ ކުރެވެން ފަށާފައެވެ. ނަމަވެސް އެ ބަސްތައް ދުލު ކުރިއަށް ގެންނަން އޭނާ ޖެހިލުން ވެއެވެ. އަރުހަމް އޭނާ އާ މެދު އެ ފަދަ ގޮތަކަށް ނުދެކިދާނެތީއެވެ.\n“އެއްވެސް ވައްތަރެއް ނުޖައްސަ އިންނައްޗޭ. މިއަދު މިއުޅެނީ އެހެން މާސްޓަޕީސް އެއް ކުރަހާލަން”\nފޮނި ގޮތަކަށް އަމްނާ ބުނެލިއެވެ. ހިނިގަނޑެއް ޖަހާލައިފައި އަރުހަމް ހިމޭން ވިއެވެ. ކުރަހަން އިން އަމްނާ އާ ދިމާލަށް އޭނާގެ ލޯ އަމާޒުވިއެވެ. އެއީ ނާޒުކު ކުއްޖެކެވެ. އޭނާގެ ހުރީ އާދަޔާ ޚިލާފު ރީތިކަމެކެވެ. އެ ދިގު ކަޅުކަންގަދަ އިސްތަށިގަނޑުގެ އަވައިގައި އޭނާ ޖެހުނުތާ މިހާރު ކޮން ޒަމާނެއް ހެއްޔެވެ؟ އަމްނާ އަށް ފާރަލާތާ މިހާރު އެތަކެއް ދުވަހެއް ވެެއްޖެއެވެ. ކަން ދިމާކުރި ގޮތުން އޭޭނާ ގެ ރަހުމަތްތެރިއަކަށް ވާނެ ފުރުސަތުވެސް އަރުހަމް އަށް ލިބުނީއެވެ. ދެން ބޭނުމީ އެންމެ ކަމެކެވެ. އެ މަލުގެ މީރު ލައްޒަތެވެ. އެ މަލަށް ތިރިވާ އެންމެ ފުރަތަމަ މާބުރަށް ވާން އަރުހަމް ބޭނުންވެެއެވެ. ނަމަވެސް އަމްނާގެ ހިތުގެ ހާލަތު ނޭނގެނީސް ކުރިއަށް އެންމެ ފިޔަވަޅެއްވެސް އެޅޭކަށް ނެތެވެ.\nއިށީނދެގެން އިން ގަލުން ތެދުވެ އަރުހަމް ހިނގައިގަތީ އަމްނާ ކުރަހާ ނިމުނުކަން އިއުލާން ކުރުމުންނެވެ. އޭނާގެ ކުރެހުން ބަލާލަން އަރުހަމް ހުރީ ކެތްމަދު ވެފައެވެ. ބައި ގަޑި އިރެއްހާ އިރު ވަންދެން އެ ގާ މަތީ އޭނާ އިށީނދެ އިނީ ފިސާރި ކެތްތެރި ކަމާއެކު މި ވަގުތުކޮޅަށް އިންތިޒާރުކޮށްގެންނެވެ. ނަަމަވެސް އަރުހަމް އަށް އެ ތަސްވީރު ދައްކާކަށް އަމްނާ ބޭނުމެއް ނުވެއެވެ. ވަގުުތު ޖެހުމުން އެ ފުރުސަތު ލިބޭނެއޭ ބުނެ ކުރެހުން ފޮރުވާލިއެވެ. ކިތަންމެ ބަލާހިތްވިޔަސް އަރުހަމް އަމްނާގެ ނިންމުމާ ދެކޮޅެއް ނަހަދައެވެ. އެކަމާ އަމްނާ ހިތާހިތުން ޝުކުރު ކުރިއެވެ.\nތަންކޮޅެއް ދުރުގައި މި ލޯބިވެރިންނަށް ނުވާ ‘އެކުވެރިން’ ގެ ސަކަރާތް ބަލަން އިތުރު މީހަކު ހުއްޓެވެ. އެމީހަކު ގަސްތަކު ތެރެއިން ލާފައި އަވަސް ހިނގުމެއްގައި ހިނގާފައި ދިޔައީ އާދިލާގެ ގެޔާ ދިމާލަށެވެ. އިރު އިރުކޮޅާ ހިނގުމުގެ ދުވެލި އަވަސްކޮށްލައެވެ. އާދިލާ މެންގެއާއި އަރާ ހަމަވިއިރު އޭނާ އަށް ހުރީ މާ ނޭވާ ލެވި ލެވި އެވެ.\nގޯތި ތެރޭ ހުރި ބަނބުކެޔޮ ގަހުން ވެރިފައި ހުރި ފަތްތައް ހޮވަން އޮތް އާދިލާ އަށް ބަލާލެވުނީ ގޭގެ ދޮރާށި ހުޅުވާ ވަތް މީހަކު ފެނުމުންނެވެ. އޭނާގެ އެންމެ ގާތް އެކުވެރި ސަފިއްޔާ ފެނުމުން ހިނިތުންވެލިއެވެ. އެއީ އާދިލާގެ ފަރާތުން ވަރަށް ނުފެންނަ ކަމެކެވެ. އެހެންޏާ ފުސް މޫނު ހެދިފައި ނޫނީ ނުހުންނާނެއެވެ. މާ އަވަސް އަރުވާލާފައި ކޮން ވަޑާމަކުތޯ އަހާލުމުން ސަފިއްޔާ ދިން ޖަވާބަކުން އާދިލާ އަތުގައި އޮތް އިލޮށިފަތި ވެއްޓިއްޖެއެވެ.\n“ނާ ހަމަ ތެދެއް؟”\nއާދިލާ އަނެއްކާވެސް ސުވާލު ކުރިއެވެ.\n“އަޖައިބެއް، އާނ އެކޭ. މަ ދެ ލޮލަށް ފެނުނު މަންޒަރަކޭ. އެ މަންޖެ އެހެން އެކަނި ވާހަކަ ދައްކަން އިންނަ ތަން އަހަރެން ލައްކަ ދުވަހަކު ދެކެފިން. އަހާބަލަ ނިކަން މަރިޔަ ގޯތި އާސިޔަތު ކައިރީ. އޭނައަށް ވެސް ފެނިގެން މަ ގާތު މި ވާހަކައެއް ދައްކައިފި.”\nއާދިލާ ގެ މޫނުމަތިން ފުރަތަމަ ފަހަރަށް އަމްނާ އާ މެދު ކަންބޮޑުވުމުގެ ކުލަވަރު ފާއްދާލިއެވެ. ދޮން އާދަނަށް ގޮވާ ގެެނެސް އަޑު އިވުނު ވާހަކަތައް އަކުރުން އަކުރަށް ކިޔައިދިނެވެ. ރަށު ކިޔެވެލި ކިޔަވާ ތަކުރު ބެއަށް ގޮވާ ގެނެސް އެންމެން އެއްވެއްޖައޫއެވެ. އަމްނާ ގެއަށް އަންނަންދެން ފަހަރަކު މީހަކު ގޯތި މަގުގައި މުގޯލި އަޅާލަ އަޅާލަ ތިއްބެވެ.\nއިރު އޮއްސުނު ފަހުން އަމްނާ ގެއަށް އަތުވެއްޖެއެވެ. މުޅި މީހާ ހުރީ ހުން އައިސް ރަތްވެފައެވެ. ސަފިއްޔާ ފުއްޓަރު ފަރާތުން ދިޔަ ފަހުން އަރުހަމް އާއި އޭނަ އާއި ދެމެދު ހިނގާދިޔަ ގައިގޯޅި ހަރަކާތްތަކުން ޖިސްމަށް ކިތަންމެ އަރާމެއް ގެނުވިޔަސް ހިތަށް އާދަޔާ ޚިލާފް ނުތަނަވަސްކަމެއް ވެރިވެގަތެވެ. އެކަމުގެ ފަހަތުގައިވާ ސިއްރެއް އަމްނާ އަކަށް ނޭނގެއެވެ. ނަމަވެސް ކިޔެވެލި ކިޔަވަން އައިސް ހުރި ތަކުރު ބެއަށް އަމްނާ ފެނުމާއެކު ވެގެން އުޅޭގޮތް ދޭހަވެ ނިމިއްޖެއެވެ.\nއަމްނާ ކައިރީ ކުރެވުނު އެއްވެސް ސުވާލަކަށް އޭނާ ޖަވާބު ދޭކަށް ބޭނުމެއް ނުވިއެވެ. އެކަނި އިނދެ ވާހަކަ ދައްކަނީ ކާކާ ހޭ އެހުމުން ވެސް އަމްނާ އިނީ ހަނެވެ. ވާހަކަ ދައްކަން ބޭނުން ނުވަނީ އެއް ނުވަނީއެވެ. އަމްނާގެ އަނގަ ބަންދުވީއެވެ. އެމީހުންގެ އެ މަޖިލޫހުގައި ހުރި މަޚްލޫގު ފެންނަނީ އަމްނާ އަށް އެކަންޏެވެ. ރަތް އަނގުރު ދެ ލޮލެވެ. ކަޅުކަން ގަދަ ހަށިގަނޑެކެވެ. އަތުގެ އިށާރާތުން ވާހަކަ ނުދެއްކުމަށް އޭތި އަމުރުކޮށްލިއެވެ. ގަތް ބިރުން އަމްނާ ރޯން ފެށިއެވެ.\n“އޭތި ހުރި ތަނެއް ދައްކަބަލަ”\nތަކުރު ސުވާލުކޮށްލިއެވެ. ދޮން އާދަނާއި އާދިލާ ހުރީ ވާނުވާ ނޭނގިފައެވެ. ޒާތަކަށް ބިރުވެސް ގަނެފައެވެ. އަމްނާގެ ފަރާތުން އެއްވެސް ހަރަކާތެއް ނުފެނުމުން އަނެއްކާވެސް ތަކުރު ސުވާލުކޮށްލިއެވެ.\nމިފަހަރު މަޑު މަޑުން އަތް ނަގާ އަމްނާގެ ޝަހާދަތް އިނގިލިން އިޝާރާތް ކޮށްލިއެވެ. ފެންޑާ އާ ދިމާލަށެވެ. ތަކުރު ގޮސް ފެންޑާ ގެ ކޮންމެ ކަނަކަށް ފެންތަށިން ފެންފޮދެއް ޖަހާލިއެވެ. އެއާއެކު އަމްނާ ގެ ހަށިގަނޑުން ދިލަ ނަގަން ފެށިއެވެ. މުޅި ގައި ކަހަން ފެށިއެވެ. ކެތް ނުކުރެވޭހާ ގަދަ ދިލަ އެކެވެ. އަމްނާ ރޮއި ހޭރެނީއެވެ. ދޮން އާދަނާއި އާދިލާ އޭނާ މަސަލަސް ކުރެވޭތޯ މަސައްކަތްކުރަމުން ދިޔައެވެ. ތަކުރު ކައިރީ ވާނުވާ އަހަމުން ދިޔަޔަސް ތަކުރު ކިޔެވުން ހުއްޓާކަށް ބޭނުމެއް ނުވިއެވެ. މިރޭ މި މަޚްލޫގަކު އަންދާލާފައި ނޫނީ މިތަނަކުން ނުދާނަމޭ އޭނާގެ ހިތާ ހިތުން ބުނަމުން ދިޔައެވެ.\n“އޭތި ޖެހޭނީ އަންދާލަން”\nތަކުރު އެންމެ ފަހުން ވާހަކަ ދައްކަން ފެށިއެވެ. މި އަޑު އަހާ އަމްނާ ގެ ދެ ލޯ ބޮޑުވިއެވެ.\n“ނޫން ނޫން، އޭނާ އަށް ތިހެން ނަހަދާ. ހެޔޮ ނުވާނެ އެއީ ގޯސް މީހެއް ނޫނޭ!”\nއަމްނާ ހޭރެން ފެށިއެވެ. އާދިލާގެ ރުޅި ގަނޑު ކޮންޓްރޯލް ނުވެ ގޮސް އަމްނާގެ ކަންކަށި މަތީ ހޫނު އެތިފަހަރެއް ޖަހައިފިއެވެ. ދެވަނަ ފަހަަރަކަށް ޖަހަން ދިއްކުރި އަތުގައި ދޮން އާދަނު ހިފާ މަތަކޮށްފިއެވެ.\n“އަދި އެބަ ކިޔަ އެންނު ނޫނެކޭ! އިންސާނުން މަދުވީތަ ކަލޭ ގޮސް ޖިންނި އަކާ ހޭބަލިވާން ޢޭނ!”\nއާދިލާ ހަޅޭލަވަމުން ދިޔައެވެ. ގޭގެ ދޮރާށި ކައިރިއަށް އަވަށްޓެރިން ތެރެއިން ފަހަރަކު މީހަކު އަިއސް ބޯ ދިއްކުރަމުން ދިޔައެވެ. އެހާވެސް އެ ގޭތެރޭ އަޑު ގަދަ ވެއްޖެއެވެ. އެއް ކޮޅުން ތަކުރު ކިޔެވެލި ކިޔަވަނީއެވެ. އަނެއްކޮޅުން އާދިލާ ޒުވާބު ކުރަނީއެވެ. އަމްނާ ގައިން އަދިވެސް ދިލަ ނަގާވަރުން ދިލަ ނަގަނީއެވެ. ދޮން އާދަނު ހުރީ ބޯ ގޮވާފައެވެ.\nއޭނާ ދެ އަންބަށް އިންނަން އުޅުނު އާސިފާ އޭނާ ދޫކޮށް ދިޔަ ދުވަހުވެސް މިހާ ހާހެއް ނުވެއެވެ. އަމްނާ އަކީ އަސްލު އާދިލާގެ ދަރިއެއް ނޫން ކަން އެނގެނީ އާދިލާއާއި ދޮން އާދަނަށް އެކަންޏެވެ. އާދިލާ އަމްނާ ދެކެ އެހާ ނަފްރަތު ކުރާ ސަބަބަކީ އެއީއެވެ. އެކަމުގައި ދޮން އާދަނަށް ކުރެވޭނޭ މާ ބޮޑު ކަމެއް ނެތެވެ. އަމްނާއަކީ އޭނާގެ އަމިއްލަ އަނބިމީހާ އަށް ބޭވަފާތެރި ވި ކަމުގެ ހެއްކެކެވެ. ނަމަވެސް މިކަން އަމްނާ އަށް ހާމަ ނުކުރުމަށް ދޮން އާދަނު ވަނީ އާދިލާ ލައްވާ ހުވާ ކުރުވާފައެވެ. އާދިލާ އައިސް ހުރި ރުޅީގައި މިރޭ އެކަން ހާމަ ނުކޮށްފިއްޔާ ކިތަންމެ ހާވެސް ރަނގަޅޭ އޭނާ ހިތަށް އަރަމުން ދިޔައެވެ.\nތަކުރުގެ ވަރަށް މަސައްކަތުން އެ މަޚްލޫގު އަންދާލެވިއްޖެއެވެ. އަމްނާ ހޭނެތުނީ އަރުހަމް އަލިފާން ގަނޑުގައި އަނދަމުން ދިޔަ މަންޒަރު ބަލަން ކެތްނުކުރެވިގެންނެވެ.\nމީގެ މަހެއްހާ ދުވަސް ކުރިން އޭނާގެ ދިރިއުޅުމަށް އައި އުފާވެރިކަން މިއަދު އަޅިއަށްވެ އެ ދިޔައީއެވެ. އަލުން އޭނާ އެކަނި ވެރި ވީއެވެ. އޭނާދެކެ އެއްވެސް ވަރަކަށް ލޯބި ނުވާ މަންމަ އެއްގެ ބަހުގެ ހަމަލާތަކާ އެކަނި މާއެކަނި ކުރިމަތިލާން ޖެހުނީއެވެ. ބައްޕަ ގެ ފަރާތުން މާ ބޮޑު އަޅާލުމެއް ނުލިބޭތާނގައި މަންމަގެ ބަހުގެ އަނިޔާތަކުން ސަލާމަތްކޮށްދޭން ވެސް ނާދެއެވެ.\nކުރެހުން މަތިން މުޅިން ފޫހިވެއްޖެއެވެ. އުފާވެރިކަން ގެނެސްދިން ކުލަ ތަކުގެ ވިދުން މިހާރު ފަނޑުވެެއްޖެއެވެ. އަރުހަމް އަންދާލިތާ މަސްދުވަސް ވެއްޖެެއެވެ. އަމްނާ ގެ ކައިވެނި ރަށު ކަތީބުގެ ދަރިއަކާއި ކުރުމަށް ހަމަޖެހިއްޖެއެވެ. އޭނާ ރަނގަޅަށް ދަންނަ މީހެއްވެސް ނޫނެވެ. އެނގޭހާވެސް އެއްޗަކީ މިއީ އޭނާގެ މައިންބަފައިން ބޭނުންވާ ގޮތް ކަމެވެ. އެކަމަކާ ދެކޮޅު ހެދޭނެ ހިތްވަރެއް މިއަދު އަމްނާ ގަޔަކު ނެތެވެ. އަރުަހަމް ގެ ހަނދާން ތަކުން އަދިވެސް އޭނާގެ ނިދި ގެއްލުވާލައެވެ. ބައެއް ފަހަރު ކޮޓަރި ތެރޭގައި އޭނާ އުޅޭކަމުގެ އިހުސާސު ވެސް ވެެއެވެ. ނަމަވެސް އެއީ އޭނާ އަށް ހީވާ ހީވުމެއް ކަން ޔަގީނެވެ. އަރުހަމް އަންދާލީ އޭނާގެ ލޯ ކުރިމަތީގައެވެ. މިއަދު އަރުހަމް ގެ ހަނދާނަކަށް އޮތީ އެންމެ އެއްޗެކެވެ. އެންމެ ފަހުން އަރުހަމް އާއެކު ހޭދަކުރެވުނު އުފާވެރި ވަގުތުކޮޅުގެ ހަނދާނެވެ. އޭނާ ކުރަހާލި އަރުހަމްގެ ތަސްވީރެވެ.\nއެ ތަސްވީރު އަބަދުމެ އަބަދަށް އޭނާގެ ހިތުގައި ކުރެހިފައި ވާނެއެވެ.\nVvvvv reethi vaahakaeh mariyam\nބަސްތަކާއި، މައި ކެރެކްޓާރގެ އިހުސާސްތައް ދައްކުވައިދީފައިވި ގޮތް ރަނގަޅު. އެކަމަކު ވާހަކއިގެ ކްލައިމެކްސް ވަރަށް އެންޓި ކްލައިމެޓިކް.. ލިޔުންތެރިޔާ ބޭނުންވާފަދަ އިހުސާސްތައް ކިޔުންތެރިންނާއި ހިސާބަށް ނުފޯރީ ވާހަކައިގެ ކްލައިމެކްސް ބަލިކަށިވީމާ..\nނަމަވެސް ރީތި.. ހަޑިއެކޭ ނުބުނެވޭނެ\nވ ރީތި މި ވާހަކަ\nވޭތުވެދިޔަ އަހަރުތަކަށްވުރެ މިއަހަރު ހޫނު ގަދަވާނެ: މެޓް


Dhivehi bahuge Acadameyge thuravaas program ga baiverivumah hulhuvaalaafi\nދިވެހިބަހުގެ އެކެޑަމީގެ "ތުއްރަވާސް" ޕޮރޮގްރާމްގައި ބައިވެރިވުމަށް ހުޅުވާލައިފި\n28 ޖުލައި 2020 - 21:59:26\nދިވެހިބަހުގެ އެކެޑަމީގެ "ތުއްރަވާސް" ޕޮރޮގްރާމްގައި އޮންލައިންކޮށް ބައިވެރިވުމަށް ހުޅުވާލައިފި އެވެ.\nސީއެންއެންމް އަށް މައުލޫމާތު ދެއްވަމުން ދިވެހިބަހުގެ އެކެޑަމީން ބުނީ، "ތުއްރަވާސް" ނަމުގައި ކުރިއަންގެންދާ މި ޕޮރޮގުރާމަކީ ސުކޫލް ދަރިވަރުންނާއި، ޒުވާނުންނާއި އަދި ކޮލެޖް ޔުނިވާސްޓީގެ ދަރިވަރުންގެ ހިތްތަކުގައި ތާރީހަށާއި އަދި ތާރީހުން ފާހަގަ ކުރެވޭ ހާއްސަ ޝަހުސިއްޔަތުތަކާއި، ތާރިހުގައި ހިގާފަ ހުރި އެކި އެކި މުހިންމު ހާދިސާތަށް އެ ކުދިންނަށް ކިޔާދިނުމުގެ ގޮތުން 2011 އިން ފެށިގެން އެ އެކަޑަމީން ކުރިއަށް ގެންދާ ޕްރޮގުރާމެއް ކަމަށެވެ. މީގެ ކުރިންވެސް ތުއްރަވާސްގެ ޕްރޮގުރާމްތަށް ހިންގާފައިވާނެކަން ފާހަގަ ކުރައްވާ އެކަޑަމީން ބުނީ، މާލޭގެ އިތުރުން ކ. ކާށިދޫގައިވެސް ތުއްރަވާސް ގެ ޕްރޮގުރާމެއް ހިންގާފައިވާނޭކަމަށެވެ.\nތުއްރަވާސްގައި މަައިގަނޑުގޮތެއްގައި މައުލޫމާތު ދޭނީ ދިވެހި ބަހުގެ އެކަޑަމީގެ ތާރިހް ސެކްޝަންގެ ބޭފުޅުންކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ.\nތުއްރަވާސްގެ ޕްރޮގުރާމްތަކަށް ވަރަށް ބޮޑު ތާއީދެއް ލިބޭކަަމަށާއި އެގޮތުން 2017ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން، މިއީ ކުރިއަށް ގެންދެވޭ ތިން ވަނަ ޕްރޮގުރާމްކަން ފާހަގަކުރައްވާ އެކަޑަމީން ބުނީ ވަރަށް ގިނަ ކުދިން މި ޕްރޮގުރާމްތަކުގައި ކޮންމެ ފަހަރަކުވެސް ބައިވެރިވާކަމަށާއި، ކޮންމެ ޕްރޮގުރާމެއްވެސް ނިންމާލަނީ ގާތްގަޑަކަށް 100 އަށްވުރެ ގިނަ ކުދިންގެ ބައިވެރި ވުމާއިއެކު ކަމަށެވެ.\nމިކަން މިހާރަށް ވުރެ ފުޅާކުރެވިދާނެކަން ފާހަގަ ކުރައްވާ އެކެޑެމީން ބުނެފައިވަނީ ކޮވިޑް 19 އާއި އެކު ހުރި ދަތިތަކުގެ ސަބަބުން އޮންލައިންކޮށް މިފަހަރު މި ޕްރޮގުރާމް ބާއްވާތީ ބައިވެރިންގެ އަދަދު ކުރިއަށްވުރެ އިތުރުވާނެކަމަށް އުންމީދު ކުރާކަމަށެވެ. ޖާގައިގެ ދަތިކަން އޮތުމުގެ ސަބަބުން މީގެ ކުުރިން ބައިވެރިވާން ބޭނުންވާ ހުރިހާ ފަރާތްތަކަށް ބައިވެރި ނުވެވޭކަން ފާހަގަ ކޮށް ބުނެފައިވަނީ މިފަހަރު އޮންލައިންކޮށް ކުރިއަށްގެންދަން ނިންމާފައި ވުމުން ބައިވެރި ވާން ބޭނުން ހުރިހާ ފަރާތްތަކަށް ބައިވެރިވެވޭނެ ކަމަށެވެ.\n"ތުއްރަވާސް ފަހެއް" މި ފަހަރު ހުޅުވައިލައިފައި ވަނީ ތިން އުމުރުފުރައަކަށެވެ. އެއިީ ހަތް އަހަރާއި 10 އަހަރާ ދެމެދު، އަދި 10 އަހަރާއި 15 އަހަރާ ދެމެދު، މީގެ އިތުރުން 15 އަހަރާއި 21 އަހަރާ ދެމެދުގެ ކުދިންނަށެވެ. ތުއްރަވާހުގައި ބައިވެރިވާން އެދޭ ފަރާތްތަކުން ބައިވެރިވާން އެދޭ ފޯމު ފުރިހަމަ ކުރުމަށް ފަހު 2020 އޮގަސްޓު ހަ ވަނަ ދުވަހުގެ 14:00 ގެ ކުރިން އެކެޑަމީއަށް ހުށައެޅުމަށް އެކަޑަމީން އެދެއެެވެ.\nދިވެހި ބަހުގެ އެކަޑަމީދަރިވަރުން ދިވެހި ބަސް


Anara ah ves vee naakaamiyaabu | Mihaaru\nއަނާރާއަށް ވެސް ވީ ނާކާމިޔާބު\nއިންތިހާބުގައި ވާދަކުރެއްވުމަށް އަދާލަތު ޕާޓީގެ ރައީސް އިމްރާން އަބްދުﷲ، އަނާރާއަށް ޓިކެޓް ހަވާލު ކުރައްވަނީ\n07 އެޕްރީލް 2019 - 00:46\nމިއަދު ބޭއްވި ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ އިންތިޚާބުން، މިހާރު ވެސް މަޖިލީހުގައި މަކުނުދޫ ދާއިރާ ތަމްސީލު ކުރައްވާ މެމްބަރު އަނާރާ ނައީމަށް ނާކާމިޔާބު ވެއްޖެ އެވެ.\nމަޖިލީހުގައި އަދާލަތު ޕާޓީ ތަމްސީލު ކުރައްވަމުން ގެންދަވާ ހަމައެކަނި މެމްބަރު އަނާރާގެ މައްޗަށް ކުރި ހޯއްދެވީ، އެމްޑީޕީން އެ ދާއިރާއަށް ވާދަކުރެއްވި ކެންޑިޑޭޓު މުހައްމަދު ރާއީ އެވެ. ތިން ކެންޑިޑޭޓުން ވާދަކުރެއްވި އެ ދާއިރާއިން އެންމެ މަދުން ވޯޓު ލިބިވަޑައިގެންނެވީ ވެސް އަނާރާ އަށެވެ.\nހޯމް މިނިސްޓަރު އިމްރާން އަބްދުﷲގެ އިތުރުން ސަރުކާރުގައި އެ ޕާޓީ ތަމްސީލު ކުރާ އެހެން މިނިސްޓަރުން ވެސް އެ ދާއިރާގެ ރަށްރަށަށް ވަޑައިގެން އަނާރާ އަށް ކެމްޕޭން ކޮށްދެއްވި އެވެ.\nމި އިންތިހާބުގައި އަދާލަތުން ނުވަ ދާއިރާއަކަށް ވާދަކުރި ނަމަވެސް، މިހާރު ލިބިފައިވާ ނަތީޖާތަކަށް ބަލާއިރު އެ ޕާޓީ އަށް ކާމިޔާބީއެއް ހޯދިފައެއް ނުވެ އެވެ.\nއެ ގޮތުން އެ ޕާޓީން ވާދަކުރި ކެލާ ދާއިރާ، ވައިކަރަދޫ ދާއިރާ، އިނގުރައިދޫ ދާއިރާ، ގައްދޫ ދާއިރާ، ކާށިދޫ ދާއިރާގެ އިތުރުން މުލަކު ދާއިރާއިން ކުރި ހޯދީ އެމްޑީޕީ އެވެ. އަދި އެމްޑީޕީން ތާއީދު ކުރި، މަހިބަދޫ ދާއިރާ އާއި ނިލަންދޫ ދާއިރާގެ އަދާލަތު ޕާޓީގެ ކެންޑިޑޭޓުންނަށް ވެސް އިންތިހާބުގައި ކުރިއެއް ނުހޯދުނެވެ.\nއަދާލަތު ޕާޓީ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ އިންތިޚާބު 2019\n41 ކޮމެންޓް, 165 ރިއެކްޝަންސް\nއަނާރާ ކުރިންވެސް ހޮވައިދިނީ ޕީޕީއެމުން. ރައްޔިތުންގެ މެދުގައި ސިޔާސީ ތާއީދު އޮންނަ ޕާޓީއެއް ނޫން އަދާލަތަކީ. ރާއްޖޭގައި މާހައުލާ މިވެރިންގެ އުޅޭ ގޮތާއި ނުގުޅޭ. ދީން ވިއްކައިގެން ވެރިކަމަށް އަންނަ ޒަމާނެއް ނޫން މިއީ އެއީ އަދާލަތުގެ އެއްވެސް ސިޔާސަތެއް ސާފެއް ނޫން ރައްޔިތުންނަކަށް. އަދި އެސިޔާސަތުތައް ބައްޓަންކޮށް ރައްޔިތުންނަކަށް ނުވިއްކޭ.\nދެން މަގާމުތައް އެއީ ގޮޑިކަމަށް ހީކޮށްގެން އޭގަ ބައްދައިގެން ތިބޭ! މިހާރޔ ތިމާމެންގެ ސައިޒް އެގިއްޖެ ކަމަށް ހީކުރަން\nބަލަ ކުރިންވެސް ކާމިޔާބެއް ނުލިބޭ...އެއީ ޕީޕީއެމް ކޮށްދިން މަސައްކަތުން ފިރިމީހާއަށް ގޮޑި ދިނީ...ލިބުމާއެކު ޕާޓީ ގޮޑިއަކަށް ގޮޑި ހަދައިގެން އުޅުނީ... ބޮޑާވެ ކިބުރުވެރިކަން ދެއްކީމަ ތި އޮތީ ބާލާ ތިރިކޮށްފައި.\nއެހެންވާނީ އަދާލަތު ނަމުގަ ޕީޕީއެމް މީހުންނެގީމަ، މިސާލަކަށް ވައިކަރަދޫދާއިރާގެ ސަގީޕް. އިމްރާންމެނަށް ނޭގުނަސް ދާއިރާގެ މީހުންނަށް އެނގޭ އެކަން. އެއޮތީ ވޯޓުން ދައްކާފަ\nކޮބާ ކަނބުލޯ ހަދާން ވޭތަ ނުކުލެދޭ މީހުން ނައް 5000 ހޯދަދެން ވީ ވައުދު......ކުރީފަހަރު...ދެންދޭ މަހައް...\nއަނާރާ އެކަން މަޖުލީހަށް ހުށައެޅި. ޕީޕީއެމުން ފެއިލްކޮއްލީ.\nއަނާރާއަށްދެން އިސްލާމިކް މިނިސްޓުރީއިން ސްޓޭޓު މިނިސްޓަރުކަން ދީ..\nރައްޔިތުން އެދޭ ކަހަަލަ މޫނެއް އަދާލަތަކަަށް ނުދެއްކުނު..ވައިކަރަދޫއިން ނެރުނު ސަގީފު އެއީ ޔާމިނުގެމީހެއް...ރައްޔިތުން ބޮލުގަ ތެއްގޯނި ނޭޅުވޭނެ.\nދިވެހިންގެ މެޖޯރިޓީ ބޭނުންވަނީ ދީނާ ސިޔާސަތު ވަކިވާން. އޭގެ މާނައަކީ ސިޔާސަތު އެކުލަވާލާނީކީ ދީނުގެ ހަމަތަކައް ބަލައިގެން ނޫނެކޭ ނޫން.\nތިޔަހެންވިއިރު ކީކުރާ ސިޔާސަތެއް، ކީކުރާ ސަރުކާރެއް، އަދި ކީކުރާ ޤާނޫނެއް އެމީހަކު ހިތަން އެރިގޮތަކަށް އުޅުނީމަ ނިމުނީ!!!\nބައެއް ޝޭޚުން ވަކިބަޔަކާ ނުހައްގު މިންވަރަށް ޖައްސާލައިގެން އުޅުމުން ލިބުނު ނަތީޖާ. އަނާރާގެ ގޮނޑި ގެއްލުނީމަ ވަރަށް ދެރަ.\nތި ދީނީ ސްޓިކާ ނައްޓާލާފަ އަދާލަތުވެސް ވެއްޖެއެއްނު ތަންކޮޅެއް ތައުޒީބުވެ ޒަމާނީވާން. އޭރުން ތިއައްވުރެ އިތުރު ގޮނޑިލިބޭނެ.


ޝައިޠާނާ އަށް އަޅުކަށް ކުރުން – Sheikh Fikree Sheikh Fikree\nމާރިޗު 26، 2016\nޝައިޠާނާ އަށް އަޅުކަށް ކުރުން\nއާދަމް ޢަލައިހިއްސަލާމް، ދުނިޔެއަށް ފޮނުއްވުނީއްސުރެވެސް އިންސާނާގެ ޢަދާވާތްތެރިއެއް ކަމުގައި މެނުވީ ޝައިޠާނާ ނުވެއެވެ. ޔާސީން ސޫރަތުގެ 60 ވަނަ އާޔަތުގައި މާތް ﷲ ވަޙީކުރައްވާފައިވާ ބަސްފުޅުގެ މާނައިގައިވެއެވެ. “އޭ އާދަމުގެ ދަރީންނޭވެ! ތިޔަބައިމީހުން ޝައިޠާނާއަށް އަޅުކަން ނުކުރުމަށް ތިމަންރަސްކަލާނގެ ތިޔަބައިމީހުންނަށް އަމުރު ނުކުރައްވަމު ހެއްޔެވެ؟ ހަމަކަށަވަރުން، އޭނާޔަކީ ތިޔަބައިމީހުންނަށްހުރި، ފާޅުވެގެންވާ ޢަދާވާތް ތެރިޔެކެވެ.”\nމިއާޔަތަށް ފުންކޮށް ވިސްނާލާއިރު އެނގޭ ޙަޤީޤަތްތަކެއް އެބަހުއްޓެވެ. ޝާއިޠާނާއަކީ ހަމަ އެކަނި އިންސާނާއަށް ވަސުވާސްދޭ ފަރާތެއް ނޫނެވެ. ލަޢްނަތް ލެއްވިގެންވާ ޝައިޠާނާއަށް އަޅުކަންކުރާ ބަޔަކު ދުނިޔޭގައި އުޅޭކަންވެސް އެއާޔަތުން އެނގެއެވެ. މިއަދު ޝައިޠާނާއަށް އަޅުކަށް ކުރުން ދަނީ ޒުވާނުންގެ މެދުގައި ފެތުރެމުންނެވެ. ޣައިރު ދީންތަކުގެ އަހުލުވެރިންގެ ގާތުގައި ތިމާ ހިތުހުރި ގޮތަކަށް އުޅުމަކީ ކޮންމެ މީހަކަށް ލިބޭ އަސާސީ ޙައްޤެއްގެ ގޮތުގައި އޮތުމުކީ މިފަދަ ފިކުރުތައް ފެތުރުމުގެ އަޞްލެވެ.\nޝައިޠާނާއަކީ އިލާހެއްކަމަށް ޤަބޫލުކުރުމަކީ ޤަދީމީ ޙަޟާރާތްތަކުގައި ފެށިފައިވާ ބޯދާ ފިކުރެކެވެ. މިފަދަ ފިކުރުތަކުގެ ފެށުމަކީ ދުނިޔޭގެ ހުރިހާ އަނދިރަކަމެއްގެ ބާރުތައްވަނީ ޝައިޠާނާގެ އަތްމަތީގައި ކަމުގައި ޤަބޫލުކުރާ ޢަޤީދާއެވެ. އަދި ހުރިހާ ނުބައި ހަކަތައެއް ނިސްބަތްވަނީ ޝައިޠާނާއަށް ކަމަށާއި، ހަނގުރާމައާއި ނެތި ހަލާކު ކުރުމުގެ ވެރި އިލާހަކީ އެއީ ކަމުގާ ޤަބޫލުކުރާ ޤަބޫލު ކުރުމުވެ. އެގޮތުން މިޞްރުގެ ޤަދީމީ ތާރީޚުގައި، ޝާއިޠާނާއަކި އިލާހެއްކަމުގައި ބަލައި، ޝައިޠާނާއަށް ޤުރުބާކޮށް އުޅުނެވެ. ހިންދީގެ ތެރޭގައިވެސް އަދި ޤަދީމީ ޔޫނާނީ ޙަޟާރަތުގައިވެސް ޝައިޠާނާއަކީ އިލާހެކެވެ. އެމީހުން ޝައިޠާނާއަށް ކިޔާ އުޅެނީ “ޑައިޓް ބޯލްސް” އެވެ. އަދި ފާރިސީގެ ތެރޭގައިވެސް ޝައިޠާނާ އަކީ ގަދަފަދަ ބާރެއްކަމަށް ޤަބޫލުކުރެއެވެ.\nމިއަދު ފެންނިގެންދާ ޝައިޠާނާއަށް އަޅުކަންކުރުމުގެ ފިކުރުތަކުގެ ބާނީއަކީ 1948 ވަނަ އަހަރުގެ ކެމްބުރިޖް ޔުނިވާރސިޓީ ދަސްވެނިންގެ ތެރެއިން އިގެރޭސި ރައްޔިތެއްކަމަށްވާ އެލިސްޓަރ ކްރޯލީ އެވެ. ހުރިހާ ދީންތަކަކަށް ފުރަގަސްދީ، ތިމާގެ ހަވާނަފްސުގެ އެދުންތައް ހިފެހެއްޓުމެއްނެތި ދޫކޮށްލުމަކީ ދިރިއުޅުމުގެ މަޤްޞަދުކަމުގައި އޭނާ ޤަބޫލު ކުރިއެވެ. ރިވެތި އަޚުލާޤުގެ ހުރިހާ ސިފަތަކަކަށް ގޮންޖަހާ، އެންމެހާ ނުރަނގަޅު ޢަމަލުތަކުގެ މައްޗަށް ބިނާވެފައިވާ މިފިކުރަކީ، އެއްވެސް ކަމެއް މަނާ ކުރުން ނަހީކުރާ ފިކުރެކެވެ.\nމިމީހުންގެ ޤަބޫލުކުރާގޮތުގައި ޝައީޠާނާއަކީ އަނިޔާލިބިފައިވާ ފަރާތެކެވެ. އެހެންކަމުން ޝައިޠާނާއަށް އިހްތިރާމުކުރަން ވާނެއެވެ. އަދި އޭނާއަކީ، ގޮތުގައި ހިފެހެއްޓުމުގެ ލާމަސީލު މިސާލެއްކަމުގައި ދެކެއެވެ. ހަމައެއާއި އެކު ޖިންސީ އެދުންތަކުގައި، ވަކި އިމެއްނެތި، ބޭނުން ގޮތަކަށް އެއެދުން ފުއްދުމަކީ މިޙަރަކާތުގެ ޢަޤީދާއެކެވެ. މި ހަރަކާތުގެ މީހުން ކަޅުކުލައަށް ލޯބިކުރެއެވެ. އަދި އިސްތަށިގަނޑު ހާވާލައި ދިގުކޮށްފައި ބެހެއްޓުމާއި، ގައިގާ ޞަލީބުގެ ޓެޓޫތައް ކުރުހާ ހަދައެވެ. އަދި މަސްތުވާތަކެތި ބޭނުންކުރުމާއި، ބަނގުރާ ބުއިމާކީ، ބިރުވެރި ނާންމާން ރާގުތަކާއި އަޑުތަކުގެ މިޔުޒިކަށް ލޯބިކުރުމަކީ، އެމީހުންގެ ގާތުގައި ދީނީ ޢަމަލުތަކެވެ. މިމީހުން އަޅުކަށް ކުރުމަށް އެއްވެ އުޅެނީ ފަޅު ސަރަޙައްދުތަކަށެވެ. ޤަބުރުތައް ކޮނެ މައްޔިތުނަށް އިހާނަތްތެރިވުމަކީ މިމީހުންގެ ޢަމަލެކެވެ. އިންސާނީ މިނިވަންކަމުގެ ތެރޭގައި ތިމާ އެދޭ ކޮންމެ ގޮތަކަށް އުޅުމާއި، އެދޭ ކޮންމެ ގޮތަކަށް ހެދުންއަޅުމާއި، ބޭނުން އެއްޗެއް ކައިބޮއި ހަދުމާއި، އަމިއްލައަށް މަރުވާން ބޭނުންވެއްޖެނަމަ އެކަންވެސް ކުރަންވީ ކަމުގައި ދެކެއެވެ. އަމިއްލައަށް މަރުވުމަކީ އުފާވެރިކަމުގެ ޙަޔާތުގެ ފެށުންކަމުގައިވެސް އެމީހުން ޤަބޫލުކުރެއެވެ.\nމިއީ އަޅުގަނޑުމެން މުސްލިމުންގެ ޢަޤީދާއާއި ދިމާ އިދިކޮޅު ޙަރަކާތެކެވެ. އޭ ޒުވާނާއެވެ! ޝައިޠާނާއަކީ ތިބާގެ ޢަދުވެކެވެ. އެކަން ދަންނާށެވެ. އިންސާނާ ނުތާހިރުކަށްމަތީ މަސްތުވެގެން ކުރާނެ އަޅުކަމެއް އޮވޭތޯއެވެ؟ މާތް ﷲ ވަޙީކުރައްވާފައިވާ ބަސްފުޅެއްގެ މާނާގައި ވެއެވެ. “އޭ މީސްތަކުންނޭވެ! ހަމަކަށަވަރުން، ﷲ ގެ ވަޢުދުފުޅަކީ ޙައްޤު ތެދެވެ. ފަހެ، ދުނިޔޭގެ ދިރިއުޅުން ތިޔަބައިމީހުން ހެއްލުންތެރިކުރިޔަ ނުދޭހުށިކަމެވެ! އަދި ﷲ އާމެދު ޝައިޠާނާ ތިޔަބައިމީހުން ހެއްލުންތެރިކުރިޔަ ނުދޭހުށިކަމެވެ! * ހަމަކަށަވަރުން، ޝައިޠާނާއަކީ، ތިޔަބައިމީހުންނަށްވާ ޢަދާވާތްތެރިޔެކެވެ. ފަހެ،\nއެ ޝައިޠާނާ އާއީ، ޢަދާވާތް ތެރިޔަކު ކަމުގައި ތިޔަބައިމީހުން ދެކޭށެވެ! އޭނާގެ ޖަމާޢަތަށް އޭނާ ގޮވާކަން ކަށަވަރީ، ނަރަކައިގެ އަހުލުވެރިންގެތެރެއިން ވުމަށެވެ.”


Shimhaz ah3mahu ge musaara Ali Waheed ge jeebun\nޝިމްހާޒްއަށް ތިން މަހުގެ މުސާރަ އަލީ ވަހީދުގެ ޖީބުން\nމާލެ ، 17 ޖެނުއަރީ 2019 -- މިނިސްޓްރީ އޮރް ޓުއަރިޒަމްގައި ބޭއްވި ނޫސްކޮންފަރެންސެއްގައި މިނިސްޓަރ އަލީ ވަހީދު ނޫސްވެރިންނަށް މައުލޫމާތު ދެއްވަނީ-- ފައިލް ފޮޓޯ | އަވަސް\nކުރީގެ މަޖިލިސް މެންބަރު އަދި ވިޔަފާރިވެރިޔާ އަހުމަދު ހަމްޒާ އާއި ރައީސް އޮފީހުގެ މިނިސްޓަރު އަލީ ޝިޔާމްގެ ދެބެންގެ މަސްލަހަތު އޮންނަ ހދ. ހޮނޑާފުށި ރިސޯޓުން މުއވައްޒަފުންނަށް ދެނީ 11 ޑޮލަރު ކަމަށް ބުނާ ވާހަކަ ސޯޝަލް މީޑިއާގައި އާންމު ކުރި ކަމަށް ބުނެ ސެކިއުރިޓީގެ ވަޒީފާ އިން ވަކިކޮށް ޝިމްހާޒް ރަށުން ބޭރު ކުރީ މިދިޔަ އާދީއްތަ ދުވަހުގެ ރޭގަ އެވެ. އަދި އެ މައްސަލާގައި ސަރުކާރަށާއި ރިސޯޓަށް ވަރަށް ބޮޑަށް ފާޑު ކިޔުން ވަނީ އަމާޒުވެފަ އެވެ.\nއެކަމާ ގުޅޭ ގޮތުން އަލީ ވަހީދުއާ ހަވާލާދީ ބައެއް މީޑިއާތަކުން ރިޕޯޓުކޮށްފައި ވަނީ ޓޫރިޒަމް މިނިސްޓްރީގެ ބަޖެޓުން ޝިމްހާޒްއަށް މުސާރަ ދޭން ނިންމާފައިވާ ކަމަށެވެ. ނަމަވެސް އެއަށް ރައްދު ދެއްވާ އަލީ ވަހީދު މިއަދު ކުރެއްވި ޓުވީޓެއްގައި ވިދާޅުވީ ޓޫރިޒަމް މިނިސްޓްރީގެ ބަޖެޓަކުން މުސާރައެއް ނުދެވޭނެ ކަމަށާއި ޝިމްހާޒްއަށް އެހީވާން އަމިއްލަ މުސާރައިން ކަމަށެވެ.\nއަލީ ވަހީދު ޝިމްހާޒްއަށް މުސާރައަށްވީ ފައިސާ ދޭން ނިންމާފައިވާއިރު ސާވިސް ޗާޖުގެ މައްސަލާގައި އަލީ ވަހީދު ވެސް އޮތީ ހޫނުފެނުގަ އެވެ. އެއީ ބޮޑެތި ރިސޯޓުތަކުން ސާވިސް ޗާޖު ދޭ މިންވަރު ރަނގަޅު ކަމަށް އަލީ ވަހީދު ވިދާޅުވުމުންނެވެ.\nޓޫރިޒަމް އޮޑިޓް: ފިޔަވަޅު އަޅަން ފަށައިފި


BREAKING: Taxi Hidhumai Dheyiru Applicationeh Beynun Kurun Majuboorukohffi - Vaguthu\nޓެކްސީ ހިދުމަތް ދޭއިރު އެޕްލިކޭޝަންއެއް ބޭނުން ކުރުން މަޖުބޫރުކޮށްފި\nމާލެ ސަރަހައްދުގައި ޓެކްސީ ހިދުމަތް ދޭ ޙުރިހާ ޓެކްސީތައް މޯބައިލް އެޕްލިކޭޝަން ބޭނުންކޮށްގެން ހިދުމަތް ދިނުމަށް މަޖުބޫރުކޮށްފިއެވެ.\nޓްރާންސްޕޯޓް މިނިސްޓްރީން މިއަދު ކުރި އިއުލާނެއްގައި ބުނެފައި ވަނީ މާލެ ސަރަހައްދުގައި ޓެކްސީގެ ޚިދުމަތް ހަރުދަނާކޮށް ރައްޔިތުންނަށް ފަސޭހައިން ޚިދުމަތް ލިބޭނެގޮތް ހަމަޖެއްސުމަށްޓަކައި މިއަދުން ފެށިގެން ދެ މަސް ދުވަހުގެ ތެރޭގައި މާލެ ސަރަހައްދުގައި ރަޖިސްޓަރީ ކޮށްފައިވާ ހުރިހާ ޓެކްސީތަކެއްގައި ހުއްދަ ދީފައިވާ އޮންލައިން އެޕްލިކޭޝަން ބޭނުންކުރުމަށް ހަމަޖައްސާފައިވާކަމަށެވެ.\nއެ ހުއްދަ ދީފައި ވަނީ ތިން އޮންލައިން އެޕްލިކޭޝަންއަކަށެވެ.\nއެހެންކަމުން މިއަދުން ފެށިގެން ދެ މަސް ދުވަސް ތެރޭގައި މާލެ ސަރަހައްދުގައި ރަޖިސްޓަރީ ކޮށްގެން އޮޕަރޭޓް ކުރާ ހުރިހާ ޓެކްސީއެއްގައި މި ތިން އެޕްލިކޭޝަންގެ ތެރެއިން އެޕްލިކޭޝަންއެއް ބޭނުންކުރުމަށް ޓްރާންސްޕޯޓް މިނިސްޓްރީން ވަނީ އަންގާފައެވެ.\nއެޕްލިކޭޝަންއެއް މެދުވެރިކޮށް މި ހިދުމަތް ދޭން ފެށުމުން ޓެކްސީ ހޯދުމުގައިވެސް އާއްމުންނަށް ބޮޑު ލުއި ފަސޭހަކަމެއް ލިބިގެން ދާނެއެެވެ.\nއެ މިނިސްޓްރީން ހުއްދަ ދީފައިވާ ތިން އެޕްލިކޭޝަންގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ އަވަސް ރައިޑްއަކީ މިހާރުވެސް އޮންލައިން އެޕްލިކޭޝަން މެދުވެރިކޮށް ޓެކްސީ ހިދުމަތް ފޯރުކޮށްދެމުން އަންނަ އެތައް ބައެއްގެ އިތުބާރު ލިބިފައިވާ ބައެކެވެ.\nއޮގަސްޓް 1, 2019 17:05\nއަވަސް ރައިޑް ވަރެއް ހަމަ ނެއް ސަޅި\nއޮގަސްޓް 1, 2019 21:04\nއަވަސް ރައިޑް އަށް މަރުހަބާ ތީ ހަމަ އެއްވަނަ ހަސަން ވަރެއް ނެތޭ\nބައެއްގެ އަތުން ލާރިގަނޑެއް ފޭރިގަނތުމެއް ނޫންބާ. އެމްޑީޕީގެ ބަޔަކު ލައްވާ އިންޑިއާއިން އެޕްލިކޭޝަނެއް ހަދައިގެން ގެނެސް ކޮރަޕްޝަން ގެ ތެރެއިން އެ އެޕް ބޭނުން ކުރުން މަޖުބޫރު ކުރުވީ ތާ. އެމީހަކު ބޭނުން މަސައްކަތެއް ކުރުމުގެ ހައްޤަކީ އަސާސީ ޙައްގެއް. އެކަމަކު ޓެކްސީކުރާ ފަރާތްތަކަށް އެމަސައްކަތް ކުރުމަށް ހުރަސްއަޅައި ، މަޖުބޫރުން ެޕްލިކޭޝަން ބޭނުންކުރުވުމަކީ ޤާނޫނުއަސާީ އާ ޚިލާފް ކަމެއް. އެޕް ބޭނުން ކުރުމަށް މަޖުބޫރެއް ނުކުރެވޭނެ.\nއޮގަސްޓް 1, 2019 21:05\nހަސަން ރަމީޒް ގެ ހިއްވަރަށް ސާބްސް ހިއްމަތާއެކުގަ ކުރާމަސައްކަތުގެ ފޮނިމީރުކަން\nއޮގަސްޓް 1, 2019 21:25\nކަޑަ. ބުރަމަސައްކަތުން ގެނައި ވެރިކަން ...،،


Bappa Eve. Ahannah Rahum Kuraasheve. – Iru\nބައްޕާއެވެ. އަހަންނަށް ރަޙުމްކުރާށެވެ.\nލަހޫ· 25 ޖަނަވަރީ 2020\nއިންސާނީ މުޖުތަމަޢުތަކުން މިއަދު ފެންނަމުންދާ މަންޒަރުތަކާއި، އިވޭ އަޑުތަކާއި ހިނގާ ޙާދިޘާތަކުން މީހަކު ފިއްކަނޑައިގެންދާވަރު ވެއެވެ. ކުޑަކުޑަ ކުދީންނާމެދު ހިންގޭ ބޮޑެތި ޖަރީމާތަކުން ހިތްތަކަށް ބިރުވެރިކަންވެރިވެއެވެ. މައިންނާއި ބަފައިންނާއި އަމިއްލަ ދަރީން ވަކި ކުރަން ނޭނގޭ އިންސާނުންގެ ސިފައިގައި، އިންސާނީ ޠަބީޢަތު ގެއްލިފައިވާ މީހުންވެސް ދިރިއުޅޭތީއެވެ.\nމަޢުސޫމު ޅަދަރީން ބެލެހެއްޓުމާއި އަޅާލުމުގެ ޒިންމާ އުފުލުމާ ހަވާލުވެވިފައިވާ ފަރާތްތަކުން އެ ޅަދަރީންނަށް ޖިންސީ ގޯނާއާއި ޖިސްމާނީ އަނިޔާތައްދޭ ހިނދު، އަހުރެމެންނަށް ތިޔަ ފަދަ އަނިޔާތަކާއި ގޯނާތައް ތިޔަކުރަނީ، އަހުރެމެން ކޮން ކުށެއްކޮށްގެންތޯ އެ މަޢުޞޫމު ދަރީން ސުވާލުކުރާނެ ކަމާއިމެދު މި ލާއިންސާނީ އަމަލު ހިންގާ ފަރާތްތަކުން ނުވިސްނަނީތޯއެވެ.\nއެކުޑަ ކުޑަ ތުއްތު މައުސޫމް ކުޑަކުދީން ބޮޑެތި މީހުންގެ ކިބައިން އެދެނީ ހަމައެކަނި އެކުދިންނަށް އާޅާލައި އޯގާތެރިވުމަށެވެ. މާތްﷲ އެ ކުދީންގެ ޖިސްމާއި ނަފްސުގެ ޠަބަޢީ ސިފަތައް ބިނާކޮށްފައިވަނީ، ކުލުނާއި ރައްކާތެރިކަން ލިބިދިނުމުގެ މައްޗަށެވެ.\nކުދިން ތަރުބިއްޔަތުކުރުމުގެ މައްސޫލިއްޔަތު އެންމެ ބޮޑަށް ގުޅިފައިވަނީ ޢާއިލާއާއެވެ. ދެން މުޖްތަމަޢުގައި ހުންނަ ތަރުބަވީ މުއައްސަސާތަކާއެވެ. އަދި ކޮންމެ ފަރުދެއްގެ ކޮނޑުގައިވެސް މި މައްސޫލިއްޔަތު އެޅިފައިވެއެވެ. އެއީ އެކުއްޖާގެ މުދައްރިސް، ބޭބެ، ދުރުތާތިމާގެ މީހެއް ނުވަތަ ކައިރީގައި ހުންނަ ފިހާރައިގެ ސޭޓު ކަމުގައި ވީނަމަވެސް އެވެ. އެހެންކަމުން މުޖުތަމައުއެއްގައި ޅަދަރިން ރަނގަޅުގޮތުގައި ބޮޑުކުރުމަށްޓަކައި މައިންބަފައިންގެ އިތުރުން ކޮންމެ ފަރުދެއް ވެސް އެފަރުދެއްގެ ޒިންމާ ނަންގަވަމާތޯއެވެ.\nމައިންބަފައިން، އޭނާގެ ދަރިއަށް ފައިދާހުރި ކަންތައްތައް އުނގަންނައި ނުދީ، އެދަރި ބޭކާރުގޮތުގައި ދޫކޮށްލައި އިޙުމާލުވެއްޖެނަމަ އެއީ އޭނާއަށް ދެވޭ ބޮޑު އިހާނާތެކެވެ. ގިނަ ދަރިންގެ އަޚްލާޤް ގޯސްވެ، ހަލާކުވެގެން ދިޔުމުގެ ސަބަބަކީ އެދަރިންގެ މައިންބަފައިން، އެދަރިންގެ ތަރުބިއްޔަތުގައި އިހުމާލު ވުމެވެ. އަދި ދީނުގެ ފަރުޟުތަކާއި ސުއްނަތްތައް އެދަރިންނަށް އުނގަންނައި ދީފައި ނުވުމެވެ. އޭގެ ސަބަބުން އެދަރިންގެ މައިންބަފައިން މުސްކުޅިވާ ދުވަހު، އެދަރިންގެ ފަރާތުން އެމައިންބަފައިންނަށްވެސް ފައިދާއެއް ނުކުރެއެވެ. އެފަދަ ދަރިން ބުނެއެވެ. އޭ ބައްޕާއެވެ. ބައްޕަ އަހަރެން ކުޑައިރު އަހަރެންނާ އަޅާނުލީމުއެވެ. އެހެންކަމުން މިއަދު ބައްޕަ މުސްކުޅިވީ ދުވަހު އަހަރެންވެސް ބައްޕައާ އަޅާނުލަމެވެ.\nކުޑަކުދީންނަށް ރަޙުމުނުކުރާ މީހުންނަކީ، އެބައެއްގެ ހިތްތަކުން ރަޙްމަތާއި ކުލުނުވެރިކަން ނެތިކުރައްވާފައިވާ އަނިޔާވެރި ބަޔެކެވެ. އިންސާނުންގެ ސިފާގައި ތިބި ނުބައި މަޚްލޫޤުންތަކެކެވެ. ނަމަވެސް މާތްﷲ އިންސާނުން ހައްދަވާފައިވަނީ ތެދުމަގަށް ރުޖޫއަވުމަށް ކަމަށް ވީހިނދު، ފާފަކުރަން ދެވި ހިފާފައި ތިބޭ މީހުންނަށްވެސް އެކަމުން ސަލާމަތްވެވޭނެއެވެ. އެފަދަ މީހުން ފުރަތަމަ ކަމެއްގެ ގޮތުން ކުރަން އޮތް ކަމަކީ ފާފަކުރެވޭ ހާލަތާއި ފާފަކުރަން ޝައުޤްވެރިވާ ސަބަބު ހޯދުމެވެ. އަދި އެފަދަކަން ކަމަށް ހައްލެއް ހޯދުމެވެ. ހަމަ އެއާއިއެކު ގިނަގިނައިން އިޚްލާޞްތެރިކަމާއިއެކު ތައުބާވުން ގިނަ ކުރުމެވެ. ގިނަގިނައިން ތައުބާވާނަމަ ﷲ ތަޢާލާ މަގު ދައްކަވާނެތެވެ!


"Kasautii" ge narrator akah Shahrukh\n"ކަސޯޓީ"ގެ ނެރޭޓަރަކަށް ޝާހުރުކް\n"ކަސޯޓީ" އާ ސީޒަންގެ ފުރަތަމަ ތިން އެޕިސޯޑަށް ޝާހްރުކް ޚާން އަޑު އަޅާނެ --\nއަންނަ ސެޕްޓެމްބަރު މަހު ދިހައެއްގައި ދައްކަން ފަށާނެ ސްޓާ ޕްލަސްގެ ޑްރާމާ "ކަސޯޓީ ޒިންދަގީ ކީ" ދެ ވަނަ ސީޒަންގެ އިންޓްރޯއަށް ޝާހްރުކް ޚާންގެ އަޑުއަޅަން ނިންމާފައިވާކަމަށް ޕިންކް ވިލާއިން ބުނެފި އެވެ. މި ސީޒަންގައިވެސް ލީޑުން ފެނިގެންދާނެ ޕްރޭނާ އަދި އަނޫރާޖްގެ ކެރެކްޓަރު ތައާރަފުކޮށްދޭނީ އޭނާ ކަމަށް ވަނީ ބުނެފަ އެވެ.\nމި ސީޒަންގެ ފުރަތަމަ ތިން އެޕިސޯޑުގައި ނެރޭޓަރެއްގެ ގޮތުގައި ޝާހުރުކް ބޭނުންކުރާނެ ކަމަށްވެ އެވެ. ޝާހުރުކް މި ޑްރާމާއަށް އަޑު އަޅަނީ ސްޓާ އިންޑިއާއާއެކު އޭނާ ވެފައިވާ އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން ކަމަށްވެ އެވެ.\nރީބޫޓެއްގެ ގޮތުގައި ގެނެސްދޭ "ކަސޯޓީ" ގެ ދެ ވަނަ ސީޒަންގައި ޕްރޭނާގެ ރޯލުން ފެނިގެންދާނީ އެރިކާ ފިނާންޑޭޒް އެވެ. އަނޫރާގްގެ ރޯލުން ފެނިގެންދާނީ ޕާތު ސަމްތާން އެވެ. އަދި ވިލަން، ކޮމޮލިކާގެ ރޯލުން ފެނިގެންދާނީ ހީނާ ޚާން އެވެ. ބަޖާޖުގެ ރޯލަށް ބަރުން ސޮބްތީ ނަގާފައިވާކަމަށް ވާހަކަދެކެވުނު ނަމަވެސް އެ ހަބަރު ކަށަވަރުވެފައެއްނުވެ އެވެ.\n"ކަސޯޓީ" އާ ސީޒަންގެ ޓީޒާ.\nސީޒަން އެކެއްގައި ޕްރޭނާގެ ރޯލު ކުޅުނީ ސްވެތާ ތިވާރީ އެވެ. އަނޫރާގްގެ ރޯލުން ސިޒޭން ޚާން ފެނިގެންދިޔައިރު، ކޮމޮލިކާގެ ރޯލު ކުޅުނީ އުރްވަޝީ ދޮލާކިއާ އެވެ. ފުރަތަމަ ސީޒަން ގެނެސްދިނީ 2001 އަކުން ފެށިގެން 2008 ގެ ނިޔަލަށެވެ.\nޝާހްރުކް ހާން ޓީވީ ސީރީޒް\nކަސޯޓީ މިރޭ އަލުން ފަށަނީ\nމިފަހަރު ޝާހުއާއެކު ކަސޯޓީގެ ފެނިލުމެއް\nއެކްތާ ގާތުގައި ލޯބީގެ ވާހަކަތައް ޝާހުރުކް އަހަނީ


Raees Nasheed ah dhin hamalaage thahugeegah faaraverivaan MDP ge therein Committee eh ekulaavalaifi\nރައީސް ނަޝީދަށް ދިން ހަމަލާގެ ތަޙުޤީޤަށް ފާރަވެރިވާން އެމްޑީޕީގެ ތެރެއިން ކޮމެޓީއެއް އެކުލަވާލައިފި\nމިދިޔަ މެއިމަހުގެ6ވަނަ ދުވަހުގެ ރޭ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ރައީސް، ރައީސް މުޙައްމަދު ނަޝީދަށް އަމާޒުކޮށް ދެވުނު ނުރައްކާތެރި ޓެރަރިސްޓް ހަމަލާއާއި ގުޅިގެން ދައުލަތުގެ އިދާރާތަކުން ކުރަމުންދާ ތަޙުޤީޤަށް ފާރަވެރިވުމަށްޓަކައި އެމްޑީޕީގެ ތެރެއިން ޚާއްޞަ ކޮމެޓީއެއް އެކުލަވާލަން ނިންމައިފިއެވެ.\nމި ކޮމެޓީ އެކުލަވާލަން ނިންމާފައިވަނީ ރޭ ބޭއްވި އެޕާޓީގެ ޤައުމީ މަޖިލީހުގެ ކުއްލި ބައްދަލުވުމުގައެވެ.\n109 މެންބަރުން ބައިވެރިވި މި ބައްދަލުވުމަށް، ހަމަލާގެ ތަޙުޤީޤަށް ފާރަވެރިވާނެ ކޮމެޓީއެއް އެކުލަވާލުމަށް ގަރާރެއް ހުށައެޅުއްވީ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ އުނގޫފާރު ދާއިރާގެ މެންބަރު މުޙައްމަދު ވަޙީދެވެ. މެންބަރު ވަޙީދުގެ މި ހުށައެޅުމަށް ތާއީދުކުރެއްވީ މަކުނުދޫ ދާއިރާގެ ރައީސް އަދި އެމްޑަބްލިޔުއެސްސީގެ ޗެއާމަން އަޙްމަދު މައުސޫމެވެ. މި ގަރާރު ބަލައިގަތުމަށް ފާސްވެފައިވަނީ 100 މެންބަރުންގެ ވޯޓާއި އެކުގައެވެ.\nފަސް މެންބަރުންގެ މައްޗަށް އެކުލެވޭ މި ކޮމެޓީގެ މަސައްކަތްތައް ޤައުމީ މަޖިލީހަށް ކޮންމެ ހަފުތާއަކު އެއްފަހަރު ހުށައަޅަން ޖެހޭނެކަމަށްވެސް ރޭގެ ބައްދަލުވުމުގައި ވަނީ ފާސްކޮށްފައެވެ. މި ކޮމެޓީގައި ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ އިބްރާހީމް މުޙައްމަދު ޞާލިހުގެ ފަރާތުން މެންބަރެއް ޢައްޔަންކުރަންޖެހޭނެކަމަށް ފުރަތަމަ އޮތްނަމަވެސް، ފަހުން އެބައި ވަނީ އެމަނިކުފާނުގެ އެދިލެއްވުމުގެ މަތީން އުނިކޮށްފައެވެ.\nހަމަލާގެ ތަޙުޤީޤަށް ފާރަވެރިވާ ކޮމެޓީގައި ހިމެނޭނެ މެންބަރުންނަކީ ރައީސް ނަޝީދު ކަނޑައަޅުއްވާ މެންބަރެއް، ކުރީގެ ޑިފެންސް މިނިސްޓަރ އަމީން ފައިސަލް، ހެންވޭރު އުތުރު ދާއިރާގެ މެންބަރު އިބްރާހީމް މުޢިއްޒު، ވިލިފުށީ ދާއިރާގެ މެންބަރު ޙަސަން އަފީފުގެ އިތުރުން ފޮނަދޫ ދާއިރާގެ މެންބަރު އަލްއުސްތާޛު މޫސާ ސިރާޖެވެ.\nރޭގެ ޤައުމީ މަޖިލީހުގެ ބައްދަލުވުމުގައި ގިނަ ބަޔަކު ވަނީ ވާހަކަދައްކައި، ރައީސް ނަޝީދަށް ދެވުނު ހަމަލާ ކުށްވެރިކޮށްފައެވެ. ނަމަވެސް ބައެއް ފަރާތްތަކުން ނުސީދާގޮތުން ވަނީ މި ތަޙުޤީޤުގެ ތެރެއިން ބައެއް ކަންކަން ފޮރުވުމަށް ސަރުކާރުން މަސައްކަތްކުރާކަމުގެ ތުހުމަތުގެ އިނގިލި ދިއްކޮށްފައެވެ. އެ ހަމަލާއާއި ގުޅިގެން ޖުމުލަ ހަތަރު މީހަކު ވަނީ މިހާތަނަށް ހައްޔަރުކޮށްފައެވެ.\nކޮންމެ ރަށަކުން އެސްޓީއޯ ކޮންސްޓްރަކްޝަން އޭޖެންޓުން އައްޔަންކުރަނީ030 seconds ago\nއެކަށީގެންވާ މުސާރަޔާއި އިނާޔަތްތައް ދޭނަމަ ދިވެހި ޓީޗަރުން ލިބޭނެ: ޢަލީ ޙުސައިން 1 18 hours ago


ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ފަނޑިޔާރުންނަށް ޙަޤީޤަތް ސާފުވާންޖެހެއެވެ. – Mahfooz Saeed\nސިޔާސީ އިދިކޮޅު ހަރަކާތް ފުޅާވެ، ސަރުކާރު ތެރެއިން ބޮޑު ފަޅި ވަކިވެ، އިދިކޮޅަށް އެރުމުން ސިޔާސީ ތަރާދަށް ވީގޮތް ބަލަންތިބި މީހުންނަށް ސާފުކޮށް ފެނުނެވެ. އެ ބަދަލާއެކު ސިޔާސީ އިސްލާޙް ގެނައުމުގެ ފުރަތަމަ މަސައްކަތެއްެ ގޮތުން ފެށުނީ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިސްގެ ރައީސްގެ އިތުބާރު ނެތްކަމަށް ފާސްކުރުމުގެ މަސައްކަތެވެ. މުޑުދާރު ގޮތަކަށް ފެއިލްކޮށްލި އެ ވޯޓަށް ފަހު، ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިސްގެ ރައީސްގެ ޙައްޤުގައި ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުން ނިންމީ އަދި މާ މުޑުދާރު ނިންމުމެކެވެ. 42 މެންބަރުންގެ ތާއީދާއެކު މެނުވީ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ރައީސްގެ އިތުބާރު ނެތްކަމަށް ހުށަވެސް ނޭޅޭނެ ކަމަށެވެ. ޤާނޫނު އަސާސީގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ މިންގަނޑުތަކާ ކަނޑައެޅިގެން ޚިލާފް ނިންމުމެއް ނަމަވެސް ކަންކުރީ އެވެރިންނަށް ފެނުނު ގޮތަކަށެވެ.\nރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއާއި، ވަޒީރުންނާއި، މިނިވަން މުއައްސަސާތަކުގެ މެންބަރުން މަޤާމަށް ހޮވުމާއި، އިތުބާރު ނެތްކަމަށް ފާސްކުރުމަކީ ރައްޔިތުންނަށް އޮންނަ ބާރެކެވެ. ރައްޔިތުންގެ ފަރާތުން އެބާރު ތަންފީޛްކުރަނީ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުންނެވެ. ޑިމޮކްރެސީ ނުވަތަ ރައްޔިތުން ކުރާ ވެރިކަމެއްގެ އަސާސް ހަމަޖެހިފައި އޮންނަނީ ވެސް މިމަގުންނެވެ.\nއިތުބާރު ނެތްކަމުގެ ވޯޓު ފާސްކުރަން ފެށުނު މަސައްކަތާއެކު ދެން އިވުނީ މާ އެހެން ކަހަލަ އަޑުތަކެކެވެ. ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ މެންބަރުންނަށް މިލިޔަނުން “ހަދިޔާ” ދޭން ފެށި ވާހަކައެވެ. އިދިކޮޅު ހަރަކާތަށް ތާއީދުކޮށްގެން ތިބި، އަތުގައި ލާރިކޮޅެއް ގެންގުޅޭ ކޮންމެ މީހެއގެ މައްޗަށް އޮތީ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ މެންބަރުންނަށް ހަދިޔާ ދިނުމުގެ ތުހުމަތު ކޮށްފައެވެ. އެވާހަކަ އަޑުއިވިފައި، “އަހަރެންނަކީ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ މެންބަރަކަށްވީނަމައޭ” ހިތަށް އެރި މީހުންގެ ނިސްބަތް އުޅެނީ އުހުގައެވެ.\nދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓުން އިއްޔެ ނިންމި ނިންމުމަކީ ކަނޑައެޅިގެން ޤާނޫނާ ޚިލާފް ނިންމުމެއްކަން ޤާނޫނު ދަންނަ މީހުންގެ އިތުރުން ހަމަބުއްދި ހުރި ކޮންމެ މީހަކަށްވެސް އެނގޭނެއެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ފަނޑިޔާރުންނަށް އަދި މާ ރަނގަޅަށް އެނގިވަޑައިގަންނަވާނެއެވެ. ވީއިރު، ޤާނޫނުއަސާސީއާ ކަނޑައެޅިގެން ޚިލާފް އެ ނިންމުމުގެ ފަހަތުގައި އޮތީ ކޮން މަޤްސަދެއްބާއޭ ސުވާލުއުފެދެއެވެ. ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ މެންބަރުންނަށް މިލިޔަނުން ހަދިޔާ ލިބޭ ވާހަކަ އާންމުވެފައި އޮއްވައި، ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ފަނޑިޔާރުންގެ ރުހުން ނެތި އެއްވެސް މަޤާމެއްގެ އިތުބާރު ނެތްކަމަށް ފާސްނުވާނޭކަމަށް އެބޭފުޅުން އަމިއްލަފުޅަށް ނިންމެވުމުން، އެއީ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ މެންބަރުންނަށް ލިބޭކަމަށް ބުނާ ހަދިޔާގެ ޙައްޤުވެރިކަމަށް ދަޢުވާކުރުންކަމަށް ވުމަކީ ދުރުކަމެއްބާއޭ ހިތަށް އަރައެވެ.\nޙަޤީޤަތް ސާފުވާންޖެހެއެވެ. ނިޔާ ކަނޑައަޅަންތިބޭ ފަނޑިޔާރުންނަށް ޤާނޫނުގެ ތެރެއިން ކަނޑައެޅިފައި އޮންނަ ޢިނާޔަތްތަކާއި މުސާރަ ފިޔަވައި އެހެން ހަދިޔާތަކުގައި ހިފުން ޤާނޫނު ކަނޑައެޅިގެން މަނާކުރެއެވެ. ސިޔާސީ ހަލަބޮލި ކަމެއްގެ ތެރޭގައި ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ މެންބަރުންނަށް، ހަދިޔާއެއް ލިބޭކަމަށް އަޑުއިވުނުކަމުގައި ވީނަމަވެސް ދިވެހިރާއްޖޭގެ އެންމެންގެ އިތުބާރު ލިބެންޖެހޭ މަޤާމުތަކުގައި ތިިބި ބަޔަކު އެ ފަދަ ހަދިޔާއަކަށް ދަހިވެތިވެގެން ނުވާނެެއެވެ. ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ މެންބަރުންނަށް ހަދިޔާދޭކަމަށް ތުހުމަތުކުރި މައްސަލަތައްވެސް ދޮގެއްކަން ސާބިތުވެ ފަހަރަކު އެއްޗެއް އެދަނީ ނިމެމުންނެވެ. ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ މެންބަރުންނަށް މިލިޔަނުން ހަދިޔާ ލިބޭ ވާހަކަ އެއީ ޙަޤީޤަތެއް ނޫންކަން އެދަނީ ސާބިތުވަމުންނެވެ. ޒިންމާދާރު މަޤާމުތަކުގައި ތިބި މީހުންނަށް މިކަންކަން ސާފުވެފައި އޮތުމަކީ ޤައުމުގެ ދުސްތޫރު ރައްކާތެރިކުރުމަށްޓަކައި ކޮންމެހެން މުހިންމުކަމެކެވެ.


Hithaadhoo rayyithun: dhevan misaaleh eh nwi laamaseelu namoona eh!\nހިތާދޫ ބަޔަކު ކާށި ހޮވަން އޮޅުގިރިއަށް ގޮސް ކާށި ހޮވައިގެން ފޮޓޯ- ހިތާދޫ އޮންލައިން\nހިތާދޫ ރައްޔިތުން : ދެވަނަ މިސާލެއް ނެތް ލާމަސީލު ނަމޫނާއެއް!\nޢާމިރު ޢަބްދުއްލަތީފު | 22 ޖުލައި 2017\nދާދި މިދާކަށް ދުވަހު ހިތާދޫ އޮންލައިން ފޭސްބުކް ޕޭޖުގައި އާޢްމު ކުރި ވީޑިއޯ ރިޕޯޓަކީ ގިނަބައެއްގެ މަގުބޫލުކަން ލިބިގެން ދިޔަ ޑޮކުއުމެންޓަރީ އެކެވެ. ހިތާދޫ އޮންލައިންގެ ސްޕޯޓްސް އެޑިޓަރ އަހްސަނު އަޙަމްދު ތައްޔާރު ކުރި މި ރިޕޯޓަށް ވަނީ ގިނަބައެއްގެ ސަމާލުކަން ހުއްޓިފައެވެ.\nމި ރިޕޯޓު ބިނާކޮށްފައި ވަނީ ހިތާދޫގެ މަގަތުން ޖެހިގެން އޮންނަ ފަޅުރަށެއް ކަމަުގައިވާ "ބ. އޮޅުގިރި" އަށް ހިތާދޫ ރައްޔިތުން ކާށި ހޮަވަން ގޮސް އުޅުނު މަންޒަރެވެ. ވީޑިއޯ ބަލާލާ ކޮންމެ މީހަކަށްމެ ތަފާތު ކަމެއް ފެންނާނެއެވެ. އެމަސައްަކަތައް ތައްޔާރު ވީހިސަބުން އަނބުރާ ރަށަށް އައުމާ ހިސާބަށްވެެސްމެއެވެ. ނަމަވެސް އަޅުގަނޑަށް ފާހަގަ ވީ ތިޔަބޭފުޅުންނަށް ފާހަގަވީ ކަމަކަށް ނުވެދާނެއެވެ.\n"އޮޅުގިރި" އަކީ ތިމާވެށި ހިމާޔަތް ކުރުމުގެ ގާނޫނުގެ ދަށުން ހިމާޔަތް ކޮށްފައިވާ ރަށަކަށް ވުމުން އެރަށް ބޭނުން ކުރެވެނީ ސަރުކާރުން ކަނޑައަޅާ ބައެއްގެ ބެލުމުގެ ދަށުންނެވެ. ހިތާދޫ ރައްޔިތުންނަށް އެރަށަށް ދެވެނީ ހިތާދޫ ކައުންސިލުގައި ނޯޓުކޮށް ކައުންސިލުން ކަނޑައަޅާ ބޭފުޅެއް ގޮވައިގެންނެވެ. ކާށި ހޮވަން ދެވެނީ މަހަކަު ދެފަހަރެވެ.\nއެދުވަހު ހެނދު 08:15 ގައި ރަށުން ފަރުައިގެން ދިޔައީ އެންމެން އަކު އަކީގައެވެ. އެރަށް އެއްބަޔަކަށް ދެވުނު އިރު ނޯޓު ކުރިތަނުން އެއް އޮޑި އަދި ނާދެއެވެ. އެމީހުންނަށް ގުޅާފައި ބެލި އިރު އެމީހުން ފުރައިގެން އަނަނަނީއެވެ. އެހެންކަމުން އެމީހުން އަންނަންދެން ވަލަށް ނުވަދެ މަޑުކުރިއެވެ. މިކަމާ އެކަކުވެސް ޝަކުވާއެއް ނުކުރެއެވެ. އެކުވެރިކަމާއި ހަމަަހަމަ ކަމުގެ ލާމަސީލު ނަމޫނާއެކެވެ.\nއިންތިޒާރު ކުރި އޮޑި އަތުވެއްޖެވެ. ދެން އެންމެންވެސް ތައްޔާރު ވަާން ފެށިއެވެ. އުނަގަނޑުގައި ގޯނިތައް އައްސާލިއެވެ. ކާށީހޮވަން އުޅޭއިރުރު އަތުން ގޯނި ހިފައިގެން އުޅެން އުނދަގޫ ވާނެެތީއެވެ. އެންމެ ތައްޔާރުވެ ލައިނަކަށް އެއްހަމައެއްގައި އެތުރުނެވެ. ރަށާއި ޙަވަލުވެ އައި މީހާގެ އޯޑަރުގެ އިންޒާރުގައެވެ. އޭނާ އިޝާރާތާއި އެކު އެންމެ ދުއްވައިގަތެވެ. އަވަހަށް ގޮަސް ގިނަ ކާށި ހޮވޭތޯއެވެ. ކިޔަމަންތެރި ކަމާއި ޤަވާއިދާ ގާނޫނަށް ބޯލެނބުމުގެ ނަމޫނާއެވެ.\nވަލުތަރަށް ވަދެ ކާށި ހޮވަން ފަށައިފިއެވެ. ތިން ހަތަރު ކާށި އެއްކޮށްލާފައި ފަތްކޯޅިއެއް ކާށިތައްމަތީ ބާއްވާފައި ދަނީއެވެ. އެހެން މީހަކު އަތެއްނުލައެވެ. ގޯނި ފުރުމުންވެސް އެންމެ ކައިރި މަގަކަށް ނެރިފައި ބަހައްޓަނީއެވެ. މަކަރު ހަދައި އެއްވެސް މީހަކު އެގޮތަށް ބަހައްޓާ ގޯނިން ކާޢްޓެއް ނުނަގާނެއެވެ. އަމާނާތްތެރިކަމާއި އިޚްލާޞްތެރި ކަމަުގެ ދެވަނައެއް ނެތް ލާމަސީލު ނަމޫނާއެވެ.\nކާށި ހޮވާ ނިމުމުން އެންމެވެސް ކާށިތައް ނެރެން ފަށައިފިއެވެ. އެކަކަށް އޭނާގެ އެއް ކާށި ގޯނި ވަލުތެރޭގައި ބެހެއްޓުނު ތަނެއް ނޭނގުނެވެ. ކާށި ހޮވަން ދިޔަ އެންމެން ގުޅިގެން ކުރި މަސައްކަތުން ކާށިގޯނި ހޯދައިގެން ނެރިފިއެވެ. ތަފާތު މަންޒަރު ތަކެވެ. އެކުވެރިކަމާއި އެއްބައިވަންތަ ކަމުގެ ނަމޫނާއެވެ.\nކާށިތައް ނެރުމަށްފަހު ދެން ފެނިގެން ދިޔައީވެސް ހަމަ ހައިރާން ކުރަނިވި މަންޒަރެކެވެ. އެމީހެއް ހޮވި ކާށިތައް ފުންޏަކަށް ބަހެއްޓުމުން ކައުންސިލުން ހަވާލުވެ ހުރި މީހާގެ މަސައްކަތް ފެށުނުތަނެވެ. ބޮޑެތި ކާޢްޓާއި ވަޅޯކާށި އަދި ކޮރޮޅި ވަކިކުރަނީއެވެ. އޭނާއަށް ފެންނަ ކާށި ވަކިކުރާއިރު މިކަމާމެދުވެސް އެކަކުވެސް ޝަކުވާއެއް ނުކުރެއެވެ. މިގޮތަށްގޮސް އެންމެންގެ ކާށިފުނި ގުނައި ނިންމައިފިއެވެ. ވެރިންނަށް ބޯލަނބާ ކިޔަމަން ވުމުގެ ލާމަސީލު ނަމޫނާއެވެ.\nހިތާދޫ ރައްޔިތުންގެ މި މާތްު ސިފަތައް ދަރިފަސްކޮޅަށް ދެމިގެން ދިޔުމުގެ ތަޢްފީޤު ދެއްވާށިއެވެ. އާމީން.


Whooping cough | Dhiislam\nޑރ. އަބްދުލް ޢަޒީޒް ޙަމީދު (އެމްބީބީއެސް) ޑިސެމްބަރ 13, 2012\nހޯއްގޮވާ ކެއްސުން (Pertussis or Whooping cough) އަކީ ނޭވާލާ ނިޒާމަށް ޖަރާސީމަކުން ޖެހޭ ގައިންގަޔަށް އަރާ ބައްޔެކެވެ. ފިނިމޫސުމުގެ ދުވަސްވަރު މިބަލި ފެތުރޭ މިންވަރު އިތުރުކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ. މިބަލި ފުރަތަމަ ފެނިފައިވަނީ މީލާދީން 1640 ވަނަ އަހަރުގެ ތެރޭގައެވެ. އެމެރިކާ ފަދަ ގައުމުތަކުގައި ވެކްސިން އިން ރައްކާތެރިކުރެވޭ ބަލިތަކުގެ ތެރެއިން5އަހަރުން ދަށުގެ ކުދިންނަށް އެންމެ އާންމުކޮށް ޖެހޭ ބައްޔެއްކަމަށް ތަފާތު ހިސާބުތަކުން ދައްކަނީ ހޯއްގޮވާ ކެއްސުމެވެ. މިއީ އަރިދަފުސް ރޯގާ، މޫސުމީ އަރިދަފުސް ރޯގާ އަދި އޫރު ރޯގާ ފަދަ ބަލިތަކާއި އެއްގޮތް ސިފަތަކެއް ފެންނަ ބައްޔަކަށްވުމުން ބައެއް ފަހަރު މިބަލި ދެނެގަންނަން އުދަގޫވެއެވެ.\nމިއީ އާންމު ގޮތެއްގައި ޅަފަތުގައި ޖެހޭ ބައްޔެއް ކަމަށްވިޔަސް ބޮޑެތި މީހުންނަށް ވެސް މިބަލި ޖެހެއެވެ. އާންމު ގޮތެއްގައި ބަލީގައި ބޮޑުވަރުވަނީ ކުޑަކުދިންނަށެވެ. ބަލިޖެހޭ ބޮޑެތި މީހުންގެ ތެރެއިން ކެއްސާފައި އެތެރެއަށް ނޭވާލާއިރު ހޯއްއަޑުގޮވުން ކުރިމަތިވަނީ ގާތްގަނޑަކަށް ބަލިޖެހޭ ބޮޑެތި މީހުންގެ 40-20 އިންސައްތަ އާއި ދެމެދުގެ އަދަދެއްގެ މީހުންނަށެވެ.\nމިބަލިޖެހެނީ ބެކްޓީރިޔާގެ ބާވަތެއް ކަމުގައިވާ "ބޯޑިޓެލާ ޕާޓަސިސް"(Bordetella pertussis) ގެ ސަބަބުންނެވެ. މިއީ ގްރާމް ނެގެޓިވް ބެކްޓީރިޔާ އެކެވެ. މިހާތަނަށް ހޯދިފައިވާ ގޮތުން މިޖަރާސީމުގެ ހަމައެކަނި ރިޒާވަރ އަކީ "އިންސާނާ" އެވެ. މިބަލި ޖައްސާ ޖަރާސީމު ފުރަތަމަ ހޯދިފައިވަނީ 1906 ވަނަ އަހަރުގައެވެ.\nފެތުރޭގޮތް، އަދި ބަލިޖެހުމުންވާގޮތް\nހޯއްގޮވާ ކެއްސުން ފެތުރެނީ:-\n* ބަލިޖެހިފައިވާ މީހާ ކެއްސައި ކިނބިއަޅާ ހެދުމުގެ ތެރޭގައި އަނގަޔާއި ނޭފަތުން ބޭރުވެގެންދާ ތަކެތި، ސަލާމަތުން ހުރިމީހާގެ ހަށިގަނޑަށް ނޭވާލުމުގެ ޒަރީޢާއިން ވާޞިލްވުން\n* ބަލިޖައްސާ ޖަރާސީމާއި، ތަޣައްޔަރުވެފައި ހުރި ތަނެއް ނުވަތަ އެއްޗެއްގައި އަތްލުމަށްފަހު އެއަތްނުދޮވެ، އަނގަޔަށް ލޮލަށް، ނުވަތަ ނޭފަތަށްލުން\nނޭވާހިނގާ މަގުގެ ތެރޭގައި މިޖަރާސީމު ހެދިބޮޑުވެ، ނޭފަތާއި ނޭވާ ހިނގާ މަގުގެ ބައެއް ހިސާބުތަކުގައި ހުންނަ ނަރުވާ ތަކަށް ގެއްލުންދޭ ވިހައެއް އުފައްދައެވެ. މިނަރުވާ ތަކަކީ ނޭވާލުމުގެ އެތެރޭގައި ހަށިގަނޑަށް އެތެރެވާ ކުންޏާއި ހިރަފުސް ފަދަ ތަކެތިން ހަށިގަނޑު ހިމާޔަތްކޮށްދޭ އައްޑަނަ ތަކެކެވެ. މިގޮތަށް ނަރުވާތަކަށް ގެއްލުންވެ އަނިޔާވުމުގެ ނަތީޖާ އަކީ ނޭވާހިނގާމަގު ދުޅަވެގެން ދިއުމެވެ. އަދި ހޯއްގޮވާ ކެއްސުން ފެށިގެން އައުމެވެ.\nބަލީގެ އުދަނގޫތައް ފެންނަން ހޭދަވާ މުއްދަތު (Incubation period): ބަލީގެ ޖަރާސީމް ހަށިގަނޑަށް ވަނުމަށްފަހު، ހަށިގަނޑުގައި ގިނަވެ، އިތުރުވެ، އޭގެ ސަބަބުން ބަލީގެ އުދަނގޫތައް ބަލިމީހާ އަށް ކުރިމަތިކުރުވުމަށް ވަކި މުއްދަތެއް ބޭނުން ވެއެވެ. އެގޮތުން ހޯއްގޮވާ ކެއްސުން ޖައްސާ ޖަރާސީމު ފުރަތަމަ ފަހަރަށް މީހާގެ ހަށިގަނޑަށް ވަނުމަށް ފަހު އޭގެ އަލާމާތްތައް ފެނުމަށް 14-7 ދުވަހާއި ދެމެދުގެ މުއްދަތެއް ހޭދަވެއެވެ. އެވްރެޖުކޮށް ގާތްގަނޑަކަށް 10 ދުވަހުގެ މުއްދަތެއް ނަގައެވެ.\nގައިންގަޔަށްއަރާ މުއްދަތު (Infectious period): ހޯއްގޮވާ ކެއްސުން ޖެހިފައިވާ މީހެއްގެ ފުށުން އެހެން މީހުންގެ ގައިންގަޔަށް ބަލި އަރަނީ ބަލީގެ ޖަރާސީމު ހަށިގަނޑަށް ވަންނަތާ7ދުވަހުން ފެށިގެން (ބަލީގެ އަލާމާތްތައް ފެންނަ ދުވަހުން ފެށިގެން) ގޮސް، ހޯއްގޮވާ ކެއްސުން ފެށުމަށްފަހު އަންނަ3ހަފްތާގެ މުއްދަތުގައި ހޭދަވާ ދުވަސްތަކުގައެވެ. ބަލި އެންމެ ބޮަޑަށް އެހެން މީހުންނަށް ފަތުރަނީ ބަލީގެ ފުރަތަމަ ހަފްތާގެ ތެރޭގައެވެ. ނުވަތަ އެންޓިބަޔޮޓިކް ދޭނަމަ،5ދުވަހު އެންޓިބަޔޮޓިކް ބޭނުންކޮށް ނިމެންދެނެވެ.\nއަލާމާތްތައް : ހޯއްގޮވާ ކެއްސުމުގެ އަލާމާތްތައް3މަރުހަލާއަކަށްބެހި ދެތިން ހަފްތާއަށް ދިގުދެމިދެއެވެ.\nފުރަތަމަ ހަފްތާގެ ތެރޭގައި: މިއީ ބަލިފެށިގެން އަންނަ ހަފްތާ އެވެ. ނުވަތަ މިއީ ނޭފަތުން ފެން އަންނަ މަރުހަލާ(Catarrhal stage) އެވެ. މިމަރުހަލާ އާންމު ގޮތެއްގައި 2-1 ހަފްތާގެ މުއްދަތަށް ދެމިހުރެއެވެ. މިމަރުހަލާގައި ފެންނަ އަލާމާތްތަކުގެ ތެރޭގައި:-\nØ ކެއްސުން (އާންމުކޮށް ހުންނާނީ ހިކި ކެއްސުމެކެވެ.)\nØ ނޭފަތުގެ ފާރު ދުޅަވެ، ނޭފަތުން ފެންއަންނަ ގޮތްވުން\nØ ބައެއް ފަހަރު:\no އާދައިގެ ވަރަކަށް ހުންއައުން\no ލޯރަތްވެ ފެންއައުން\no ކަރުތެރެ ހަލާކުވުން\nދެވަނަ ހަފްތާގެ ތެރޭގައި : މިއީ ރޯގާގެ އުދަނގޫތައް ރަގަޅުވެ، ހޯއްގޮވާ ކެއްސުން ފެށިގެން އަންނަ މަރުހަލާ(Paroxysmal stage) އެވެ.ނުވަތަ ހަފްތާ އެވެ. މިމަރުހަލާގެ މުއްދަތު އެކި މީހުންނަށް ތަފާތުވުމަކީ ވެދާނެ ގޮތެކެވެ. އެގޮތުން 6-1 ހަފްތާ އާއި ދެމެދުގެ މުއްދަތަކަށް ދެމިގެންދާއިރު، ބައެއް ފަހަރު 10 ހަފްތާގެ މުއްދަތަށް ވެސް ދިގުދެމި ދިއުމަކީ ވެދާނެ ގޮތެކެވެ. މިމަރުހަލާގައި ފެންނަ އަލާމާތްތަކުގެ ތެރޭގައި:-\nØ ކެއްސުން އިތުރުވުން ނުވަތަ އަވަސް އަވަހަށް ގިނަގިނައިން ކެއްސުން : މިއީ ފުއްޕާމޭގެ ތެރޭގައި ވައިހިނގާ މަގުތަކުގައި ތަތްލާފައި ހުންނަ އޮލަ ތަތް ދަވަތައް ބޭރުކުރަން އުދަގޫވުމުން ދިމާވާ ކަމެކެވެ.\nØ ވަރަށް އުދަނގުލުން ކެއްސުން\nØ ކެއްސުން ދިގުލުން އަދި ކެއްސާއިރު ދެލޯ ވަރަށް ބޮޑަށް ހުޅުވިފައި ހުރުން\nØ އެތެރެއަށް ނޭވާލާއިރު ހޯއް އަޑުގޮވުން\nØ އެއަށްފަހު (ހޯއްއަޑުގޮވައި ކެއްސުމަށްފަހު) ހޮނޑުލުން\nØ ރޭގަނޑާއި ދުވާލުވެސް މިކަން ތަކުރާރުވުން\nހޯއްގޮވާ ކެއްސުން ޖެހުމުން ކެއްސާ މިންވަރު ރޭގަނޑުގައި އިތުރެވެ. އެވްރެޖްކޮށް 24 ގަޑި އިރުގެ ތެރޭގައި 15-12 ފަހަރު ހޯއްގޮވާ ގޮތަށް ކެއްސައެވެ. އެގޮތަށް ކެއްސާ ފަހަރަކު 2-1 މިނިޓްވަރު ކެއްސުމުގައި ހޭދަވެއެވެ. ކެއްސާލާ ކޮންމެ ފަހަރަކު މޫނުމަތި ރަތްވެ ކުލަ ބަދަލުވެގެން ދެއެވެ. ކުޑަކުދިންނަށް ކެއްސުން ގަނޑުގެ ތެރޭގައި ނޭވާހުއްޓެން އުޅޭގޮތްވެ، ހަށިގަނޑުގެ ބައިތަކަށް އޮކްސިޖަން ނުލިބި، ކުއްޖާ ނޫވެގެން ވެސް ދިއުމަކީ ވެދާނެ ގޮތެކެވެ. އާންމު ގޮތެއްގައި ދެކެއްސުން ގަނޑުގެ ދެމެދުގައި ބަލިމީހާ ފެންނަ ފެނުމަށް ރަގަޅުހެން ހީވާނެއެވެ. ބައެއް މީހުންނަށް އާދަޔާ ޚިލާފަށް ވަރުބަލިކަން އިހްސާސް ކުރެވޭނެ އެވެ.\n6 މަހުން ދަށުގެ ކުދިންނަށް:-\nØ ކެއްސާފައި ހޮނޑުލުން\nØ ކެއްސާއިރު ހޯއްއަޑުނުގޮވުން\nØ ބޮޑަށް ކެއްސާނަމަ ލޮލުން ލޭއައުން ނުވަތަ ލޮލަށް ލޭއެރުން\nތިންވަނަ ހަފްތާގެ ތެރޭގައި: މިއީ ބަލި ރަގަޅުވާ މަރުހަލާ(Convalescent stage) އެވެ. މިމަރުހަލާ ދެތިން ހަފްތާއިން ފެށިގެން ދެތިން މަހަށް ދިގުދެމިގެން ދިއުމަކީ ވެދާނެ ގޮތެކެވެ. މިމަރުހަލާގައި މަޑުމަޑުން ކެއްސުން ރަގަޅުވަމުން އަންނާނެ އެވެ. ނަމަވެސް ރަގަޅުވަމުން އަންނަ މުއްދަތުގައި އަރިދަފުސްޖެހި ކަމެއް ދިމާވެއްޖެނަމަ އަނެއްކާ ވެސް ކެއްސުން އިތުރަށް ގޯސްވެގެން ދިއުމަކީ ވެސް ވެދާނެ ގޮތެކެވެ.\nދިގުލައި ދިއުމުން މެދުވެރިވާ ނުރައްކާތައް\n· ނިއުމޯނިޔާ ޖެހުން : ބަލިޖެހޭ ކޮންމެ 20 ކުދިންގެ ތެރެއިން އެއްކުއްޖަކަށް ނިއުމޯނިޔާ ޖެހެއެވެ.\n· ބޭރަށްހިންގުމާއެކު ހަށިގަނޑުން ފެންހުސްވުން\n· ސިކުނޑި ދުޅަވުން\n· ސިކުނޑިއަށް ލޭއެޅުން\n· ވާގިއެރުން ނުވަތަ ފިޓްޖެހުން\n· ނޭވަޔަށް އުދަނގޫކުރުން\n· ކާނާ ގޯސްވުން\n· ކެއްސާއިރު އުފެދޭ ޕްރެޝަރުގެ ސަބަބުން ކުރާ އަސަރު\no ފުރަގަސް ފަރާތް ބޭރަށް ނިކުތުން\no ފޫޅުދަނޑީވައި ކުރިމަތިވުން\no ސިކުނޑިއަށް ލޭއެޅުން\no ނޭފަތުން ލޭއައުން\no ހަމުގެ ދަށަށް ލޭހިލުން\nØ ނޭވާލަން ދަތިވެ އުދަނގޫވުން\nØ ހުންތިރިކުރުމަށް ބޭސް ދިންނަމަވެސް ހުން މައިތިރިނުވެހުރުން\nØ ދިޔާތަކެތި ބުއިމަށް ނުކުޅެދުން\nØ އަވަސް އަވަހަށް ނޭވާލުމާއެކު، ކުއްޖާ ނޫވުން\nØ ހަށިގަނޑުން ފެން ހުސްވާކަމުގެ ނިޝާނެއް ފެނުން\nހޯއްގޮވާ ކެއްސުން ބަލިމީހާއަށް ދިމާވެފައިވާ އުދަނގޫތަކާއި، ހަށިގަނޑު ބަލައި ޗެކްކުރާ ޗެކުރުންތައް އަދި ކެއްސުމުގައި ހުންނަ ސިފަތަކުން ނަގަައިގަނެވިދާނެ އެވެ. މީގެ އިތުރުން ބައެއް ފަހަރު ލޭގެ ޓެސްޓުތައް ވެސް ހަދައެވެ. އެއީ ޖަރާސީމުގެ އަސަރު ހުރިނެތްގޮތް ބެލުމަށާއި، އެހެނިހެން ބައިތަކަށް އައިސްފައިވާ ބަދަލުތައް ދެނެގަތުމަށްޓަކައެވެ. އަދި ބައެއް ފަހަރު ފުއްޕާމޭގެ އެކްސްރޭ ވެސް ނަގައެވެ. މިއީ ބައްޔާއި ގުޅިގެން ދިމާވެދާނެ ނިއުމޯނިޔާ ފަދަ ބަލިތަކުގެ އަސަރު ދެނެގަތުމަށް ކުރެވޭ ކަމެކެވެ.\nހޯއްގޮވާ ކެއްސުން ދެނެގަނެ އެބަލިކަން ޔަގީންކުރުމަށް ކުރެވޭ އެންމެ މުހިއްމު އެއް ކަމަކީ ނޭފަތުން ނުވަތަ ކަރު ތެރެއިން ދަވަކޮޅެއް ނަގައިގެން އޭގައި ބަލި ޖައްސާ ޖަރާސީމު ހުރިތޯ ބެލުމެވެ. ދަވަކޮޅު ނެގުމަށްޓަކައި "ކެލްސިއަމް އެލްޖިނޭޓް" ނުވަތަ "ޑެކްރޯން" އިން ތައްޔާރުކޮށްފައިވާ ސޯބެއް ބޭނުންކުރުން މުހިއްމެވެ. އެއީ އާންމުކޮށް ބޭނުންކުރެވޭ ސޯބުގައި ހުންނަ ކަފަޔަކީ މިޖަރާސީމު ހެދިބޮޑުވުމަށް ހުރަސްއަޅާ އެއްޗެކެވެ. ދިރާސާތަކުން އެނގިފައިވާ ގޮތުގައި ބަލީގެ ކުރީކޮޅު ދަވަ ނަގައިގެން ކަލްޗަރކުރުމުން އޭގެ ނަތީޖާ ޕޮޒިޓިވް ވުމުގެ ފުރުޞަތު ބޮޑެވެ. ޖަރާސީމު މަރާ ބޭސް ބޭނުންކުރާތާ5ދުވަސް ފަހުން ދަވަ ނަގައިގެން ބަލައިފިނަމަ، ނަތީޖާ ނެގެޓިވްވާނެއެވެ. ހަމަ މިގޮތަށް ޕޮލިމެރޭޒް ޗެއިން ރިއެކްޝަން ކިޔާ ޓެސްޓެއްގެ އެހީގައި ވެސް ބަލިޖައްސާ ޖަރާސީމު ދަވައިގައި ހުރިތޯ ބެލިދާނެ އެވެ.\nގޭގައި ދެވިދާނެ ފަރުވާ : ކުޑަކުދިންނަކީ ބަލިޖެހުމުން ނުރައްކާތައް މެދުވެރިވުމުގެ ފުރުޞަތު ބޮޑުބަޔަކަށް ވުމުން ގިނަ ފަހަރު ކުޑަކުދިންނަށް ބަލިޖެހުމުން ހޮސްޕިޓަލުގައި އެދުމަތި ކުރެވެއެވެ. އެދުމަތިކޮށްގެން ފަރުވާ ދޭންނުޖެހޭ މީހުންނާއި ކުދިންނަށް ބަލިޖެހުމުން ގޭގައި ކުރެވިދާނެ ބައެއް ކަންތައްތައް ތިރީގައި މިވަނީ އެވެ.\n* ބަލިޖެހިފައިވާ މީހާ އެހެންމީހުންނާއި އެކަހެރިކޮށް (5 ދުވަހުގެ ޖަރާސީމުމަރާ ބޭސް ބޭނުންކޮށް ނިމެންދެން) ވަކި ކޮޓަރިއެއްގައި ބޭއްވުން. މިމުއްދަތުގައި ބަލިމީހާއާއި ގައިގޯޅިވާއިރު އަނގަޔާއި ނޭފަތް ނިވާކުރުމަށް މާސްކު، ރުމާ ފަދަ އެއްޗެއް ބޭނުންކުރުން\n* ރަގަޅަށް އަތްދޮވުމުގެ އާދަ ހިފެހެއްޓުން: މިބަލީގެ ޖަރާސީމަކީ ތަންތަނުގައި ހަރުލުމަށްފަހު، އެހެންމީހުންގެ އަތް ޖަރާސީމާއި ތަޣައްޔަރު ކުރުވުމުގެ ގާބިލިއްޔަތު ހުރި ޖަރާސީމެކެވެ.\n* ގިނަގިނައިން ދިޔާތަކެތި ބުއިން : އެގޮތުން ސާދާ ފެން، ޖޫސް، ކުރުނބާ ފަނި، ސުރުވާ، ފަދަ ތަކެތި ބޭނުންކުރެވިދާނެ އެވެ.\n* މަދު އެތިކޮޅުކޮޅުން ގިނަގިނައިން ކެއުން : މިގޮތަށް ހެދުމުން ހޮނޑުލެވުމުގެ ފުރުޞަތު ކުޑަވާނެ އެވެ.\n* ޑޮކްޓަރުގެ އިރުޝާދާއި ނުލައި ކެއްސުމަށް ބޭހެއް ބޭނުން ނުކުރާށެވެ.\n* ގޭގައި އާވި އެރުވުން : އާވި އެރުވުމަކީ ކެއްސުން ލުއިކޮށްދީ، ދަވަތައް ވިރުވައިދޭނެ ކަމެކެވެ.\n* ބަލިމީހާ އޮންނަ ތަނާއި ގޭތެރެ، ހިރަފުހާއި، ދުމާއި، ދުންފަތުގެ ދުމުން ހިމާޔަތްކޮށްފައި ބޭއްވުން މުހިއްމެވެ. މިއީ ބަލިމީހާގެ ޙާލަތު އިތުރަށް ގޯސްކުރުވާނެ ކަންތައްތަކެވެ.\n* ހަށިގަނޑުން ފެންހުސްވުމުގެ ނިޝާނެއް ފެނޭތޯ ބަލަމުންގެންދިއުން: އެގޮތުން ތުންފަތާއި ދޫހިކި، ހަންގަނޑު ހިކި ކުރަކިވެ، ކުޑަކަމުދެވޭ މިންވަރު މަދުވެ، ރޯއިރު ކަރުނަ ނައިސް ހުރުން ފަދަ ކަންތައްތައް މޮނީޓަރ ކުރެވިދާނެ އެވެ.\nބޭހުގެ ފަރުވާ : ބައްޔަށް ވަކި ޚާއްޞަ ފަރުވާއެއް ނޯވެއެވެ. ނަމަވެސް މިއީ ޖަރާސީމުގެ ތެރެއިން ބެކްޓީރިޔާ އިން ޖެހޭ ބައްޔަކަށް ވުމުން ޖަރާސީމުމަރާ ބޭސް ދެވެއެވެ. އެގޮތުން މިބައްޔާއި ގުޅިގެން ޖަރާސީމު މަރާ ބޭސް ދެވެނީ ބަލީގެ ނުރައްކާތެރިކަން ކުޑަކުރުމަށާއި، އެހެންމީހުންނަށް ބަލި ފެތުރުމުގެ ފުރުޞަތު ކުޑަ ކުރުމަށްޓަކައެވެ. ޖަރާސީމު މަރާ ބޭހުގެ ފައިދާ އެންމެ ބޮޑަށް ކުރަނީ ބަލީގެ ކުރީކޮޅުގައި ދެވިއްޖެނަމައެވެ.\n* ސޭންފޯރޑް ގައިޑްލައިންގައި ބުނާގޮތުން އަންނަނިވި ޖަރާސީމު މަރާ ބޭސްތައް ދެވިދާނެ އެވެ.\no އެޒިތްރޯމައިސިން5ދުވަހުގެ މުއްދަތަށް ނުވަތަ\no ކްލެރިތްރޯމައިސިން7ދުވަހުގެ މުއްދަތަށް ނުވަތަ\no އެރިތްރޯމައިސިން 14 ދުވަހުގެ މުއްދަތަށް ނުވަތަ\no ޓްރައިމީތަޕްރިމް+ ސަލްފަމިތޮކްސަޒޯލް ކޮމްބިނޭޝަން 14 ދުވަހުގެ މުއްދަތަށް\n* ބޯޑިޓެލާ ޕާޓަސިސް ގެ ބައެއް ސްޓްރެއިންތައް ބައެއް ކަހަލަ ޖަރާސީމުމަރާ ބޭހަކަށް ނުގުޑައެވެ. މިހެންވުމުން ބަލި ގޯސްވެގެން ދެއެވެ.\n* ބަލިޖެހިފައިވާ ކުއްޖާއަށް ޖަރާސީމު މަރާ ބޭހުން ފަރުވާކުރުމުގެ އިތުރުން ގޭގައި އުޅޭ މީހުންނަށް ވެސް ރައްކާތެރިވުމުގެ ގޮތުން ޖަރާސީމު މަރާ ބޭސް ދެވިދާނެއެވެ.\n*7އަހަރުން ދަށުގެ ވެކްސިން ފުރިހަމަކޮށްފައިނުވާ ކުއްޖަކު ބަލިމީހަކާ ނުވަތަ ކުއްޖަކާއި ގައިގޯޅިވި ނަމަވެސް އެކުއްޖަކު ޖަހަންޖެހޭ ވެކްސިން ގަވާޢިދުން ޖަހައި ފުރިހަމަ ކުރަންވާނެއެވެ\n* ބޮޑުމީހަކު ބަލީގެ ޖަރާސީމަށް ހުށަހެޅިއްޖެނަމަ ޑީޕީޓީ ވެކްސިން ޖަހަން ޖެހޭނެ އެވެ.\n* ބަލިޖެހިފައިވާ މީހާ އެންޓިބަޔޮޓިކް ނަގާނަމަ، ފަށާ ދުވަހުން ފެށިގެން5ދުވަސް ވަންދެން، އަދި އެންޓިބަޔޮޓިކް ނުނަގާނަމަ، ހޯއްގޮވާ ކެއްސަން ފެށިތާ3ހަފްތާ ވަންދެން އެހެންމީހުންނާއި އެކަހެރިކޮށް ވަކިން އުޅުމަކީ ބުއްދިވެރި ކަމެކެވެ.\nހޯއްގޮވާ ކެއްސުމުން ރައްކާތެރިވުމަށް ޚާއްޞަ ވެކްސިނެއް އުފައްދައި ދެމުން ގެންދެއެވެ. އެއީ ޑީ.ޕީ.ޓީ ވެކްސިނެވެ. މިއީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ވެކްސިން ޝެޑިއުލްގައިވެސް ހިމެނިގެން ދެމުންގެންދާ ވެކްސިނެކެވެ. މިވެކްސިނަކީ ތަފާތު3ބައްޔަކުން ރައްކާތެރިކޮށް ދިނުމަށް ތައްޔާރުކުރެވިފައިވާ ވެކްސިނެކެވެ. އެ3ބައްޔަކީ ކަރުފޮޅު، ހޯއްގޮވާ ކެއްސުން އަދި އިދިފުށަށްދަމާ ބަލި މިއެވެ. މިވެކްސިން ފުރަތަމަ ތަޢާރަފްކުރެވުނީ 1940 ގައެވެ. މިވެކްސިން ދެނީ ފައިގެ ފަލަމަސްގަނޑަށް ނުވަތަ އަތުގެ މުލައްދަނޑިއަށް ޖަހާ އިންޖެކްޝަނެއްގެ ސިފައިގައެވެ.\nދިވެހިރާއްޖޭގެ ވެކްސިން ޝެޑިއުލްގައި ހިމަނައިގެން ޑީޕީޓީގެ3ޑޯޒު ދެއެވެ. އެގޮތުން ރާއްޖޭގައި ވެކްސިން ދެނީ އަންނަނިވި ގޮތަށެވެ.\n* ފުރަތަމަ ޑޯޒް : އުމުރުން ½ 1 މަހުގައި (6ހަފްތާ)\n* ދެވަނަ ޑޯޒް : އުމުރުން ½2މަހުގައި ( ފުރަތަމަ ޑޯޒް ދިންތާ 1 މަސް ފަހުން )\n* ތިންވަނަ ޑޯޒް : އުމުރުން ½3މަހުގައި (ދެވަނަ ޑޯޒް ދިންތާ 1 މަސް ފަހުން )\nނޯޓް: ދިވެހިރާއްޖޭގައި މިވެކްސިންގެ އިތުރު ޑޯޒެއް ނުދެއެވެ.\nބޭރުގެ ބައެއް ގައުމުތަކުގައި މިވެކްސިން ދެވެނީ އަންނަނިވި ގޮތަށެވެ.\n* ފުރަތަމަ ޑޯޒް : އުމުރުން2މަހުގައި\n* ދެވަނަ ޑޯޒް : އުމުރުން4މަހުގައި (ފުރަތަމަ ޑޯޒުދޭތާ2މަސް ފަހުން)\n* ތިންވަނަ ޑޯޒް : އުމުރުން6މަހުގައި (ދެވަނަ ޑޯޒުދޭތާ2މަސް ފަހުން)\n* ހަތަރުވަނަ ޑޯޒް : އުމުރުން 18-15 މަހާއި ދޭތެރޭގައި\n* ފަސްވަނަ ޑޯޒް : އުމުރުން 6-4 އަހަރާއި ދޭތެރޭގައި\n* ބޫސްޓަރ ޑޯޒް : އުމުރުން 11 އަހަރުގައި – ކުޑަކުދިންނަށް\n* ބޫސްޓަރ ޑޯޒް : ކޮންމެ 10 އަހަރަކުން އެއްފަހަރު – ބޮޑެތި މީހުންނަށް\nރައްކާތެރިވުމުގެ ގޮތުން ކުރެވިދާނެ އެހެނިހެން ކަންތައްތައް\n* ކެއްސާ ކިނބިހިއަޅާއިރު އަނގަޔާއި ނޭފަތް ނިވާކުރުން\n* ގިނަގިނައިން އަތްދޮވުން\n* ޖަރާސީމު ހަރުލާފައި ހުންނަ ތަންތަނުގައި ވީވަރަކުން އަތްނުލުން\n* ލޯ، އަނގަ، ނޭފަތަށް އަތްނުލުން\n· ކުޑަދަރިފުޅަށް ވެކްސިން ދީގެން މިފަދަ ބަލިތަކުން ރައްކާތެރިކުރެވިދާނެ – ވެކްސިން ތަކަށް ޚާއްޞަ ޕޯސްޓަރ – ޑިޕާޓްމަންޓް އޮފް ޕަބްލިކް ހެލްތު – 1999\n· ދަރިމައިވުމުގެ ޞިއްޙަތު 19 – ތުއްތު ކުދިންނަށް ވެކްސިންދިނުން – ޑިޕާޓްމަންޓް އޮފް ޕަބްލިކް ހެލްތު – އދ.އާބާދީ އާއި ބެހޭ ޖަމްޢިއްޔާ – ސޮސައިޓީ ފޮރ ހެލްތު އެޑިޔުކޭޝަން\n· އިންޓަނެޓްގައިވާ ބައެއް މެޑިކަލް ވެބްސައިޓްތައް


މަދިރި އުފައްދާ ކާރުހާނާތައް — Ihavandhoo.com\nމަދިރި އުފައްދާ ކާރުހާނާތައް\n17 މެއި 20137ޢަބުދުﷲ ޙަމީދު\nވިއްސާރަ މޫސުން މިވަނީ ފެށިފައެވެ. ކޮންމެ ވިއްސާރަ މޫސުމަކާއެކުހެން ރަށުތެރޭގައި މަދިރި ގިނަވެ، މަދިރީގެ ސަބަބުން ފެތުރޭ ބަލިތައް ގިނަވެގެން ދެއެވެ. މެލޭރިއާ އާއި ޑެންގޫ ހުން އަދި ރީނދޫ ހުމުގެ އިތުރުން ޗިކްންގުންޔާ ފަދަ ބަލިތައް ފެތުރުމުގެ ޤާބިލުކަން ލިބިފައިވާ މަދިރީގެ ސަބަބުން އަހަރަކު 70،000 އަށްވުރެ ގިނަ މީހުން ދުނިޔެ ދޫކުރާކަމަށް ތަފާސްހިސާބުތަކުން ދައްކައެވެ.\nލިޔަން މިއުޅެނީ މަދިރީގެ ސަބަބުން ވާ ގެއްލުން ތަކުގެ ވާހަކައެއް ނޫނެވެ. ރަށުގައި ހުރި މަދިރިއުފައްދާ ކާރުހާނާ ތަކެއްގެ ގޮތުގައި ސިފަ ކުރެވޭ ތަންތަނުގެ ވާހަކަ އެވެ. ބޭނުންވަނީ ލިޔުމަކަށް ވުރެ ބޮޑަށް ތަސްވީރުގެ އެހީގައި އެތަންތަން ދައްކާލުމެވެ. މިކަންތައްތަކާއި މެދު ސީރިއަސްކޮށް ވިސްނާ ބަޔަކު، މިކަންތައްތައް ހައްލުކުރަން މަސައްކަތް ކުރުމެވެ.\nމިއީ ރަށުގެ އުތުރު ފަރާތުގައި ބަންނަން ފަށާފައި އޮތް ފައިބަރު ދޯންޏެކެވެ. އެއްވެސް ނިވާކަމެއްނެތި މިހެން އޮންނަތާ3އަހަރަށް ވުރެ ގިނަވެދާނެ ކަމަށް ލަފާކުރެވެއެވެ.\nވާރޭ ވެހުނަސް، ނުވެހުނަސް އަބަދުވެސް މިދޯނީގެ ފަށަނުގައި ފެންހުރެއެވެ. ފެންގަނޑު ހުންނަނީ ރަތްކުލަ އަރާފައެވެ. ގިނަޢަދަދެއްގެ މަދިރިފަނި މިފެންގަނޑުގައި މިނިވަންކަމާއެކު އުޅެމުން ދެއެވެ. މި "ކާރުހާނާއިން" އުފައްދާފައި ވަނީ ކިތައް ލައްކަ މަދިރިކަމެއް ބުނާކަށް ނޭގެއެވެ.\nގާތްގަނޑަކަށް2އަހަރަށްވުރެ ގިނަދުވަސްވެފައިވާ ހަދަންފަށާފައި އޮތް މި ދެ ލޯންޗު ގައިވެސް ފެންހަރުލާފައި ހުންނަތަން ވަރަށް ގިނައިން ފެނެއެވެ. ދެންނެ ދެންމެ އުދައްސާގަންނަ ވަރުވެފައި ހުރި އެތައްސަތޭކަ މަދިރި ލާވާތައް މިއަދުވެސް އެފެންގަނޑުގައި އުޅޭތަން ފެނުނެވެ.\nމިއީ ރަށުގެ ކުޑަކުދިންގެ ޕާކުގައި ހަދާފައިވާ މަސްފެންގަނޑެވެ. މިފެންގަނޑުގައި މަސް ހުރީ ކިތައް ދުވަހަކު ކަމެއް ބުނާކަށް ނޭގެއެވެ. 2009 ވަނަ އަހަރުގެ މަސްވެރިންގެ ދުވަސް ފާހަގަ ކުރުމުގެ ގޮތުން ރަށަށް އިތުރުވި މިޕާކުގައި މިވާ "މަސްފެންގަޑަކީ" ދުރުން ފެންނަ އިރު ހިތްގައިމު ތަނަކަށްވިޔަސް މަދިރިއުފައްދާ "ކާރުހާނާ" ތަކުގެ ލިސްޓުގައި ހިމަނަންޖެހޭ ތަނެކެވެ. ރަށުގެ ކައުންސިލް އިދާރާއިން ބައެއްފަހަރު މިތަން ހިއްކާ ނަމަވެސް، މިފެންގަޑުގައިވެސް މަދިރިފަނި އަޅާފައި ހުންނަތަން ވަރަށްގިނައިން ފެނެއެވެ.\nމިއީ އިހަވަންދޫގެ ފަޅުކޮނުމުގައި ހަރަކާތްތެރިވި ފަރާތުން ފަޅުކޮނުނުއިރު ދެކުނުފަރާތު ބަނދަރުމަތީގައި ހަދާފައިވާ ވަޅުގަނޑެކެވެ. ފެންދައުރުނުވާ މިވަޅުގަނޑުގައިވެސް މަދިރިފަނި އުޅޭކަމަށް ވެއެވެ. މިހާރު މިވާޅުގަނޑަށް ކުނިއަޅަން ފަށާފައި ހުރިކަން ވެސް ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ. މަސްކަޑަ ކާރީގައި އޮތް މިވަޅުގަނޑު ، މަސްކަޑައިން ކާޅު ގެނެސް ވައްޓާލާ ގޮހުރު ފަދަ ތަކެތީގެ ސަބަބުން ވަނީ ތަޣައްޔަރުވެ ވަސްވެސް ނުބައިވެފައެވެ.\nރަށުގެ އިރުމަތީ ފަރާތު އަތިރިމަތީގައި އޮތް މިލޯންޗަކީވެސް މީގެ3ނުވަތަ4އަހަރު ކުރިން ފެށިގެން އެތަނުގައި އޮންނަ ލޯންޗެކެވެ. މިލޯންޗަކީވެސް މަދިރި އުފައްދާ "ކާރުހާނާގެ" ލިސްޓުގައި ހިމެނޭ އެއްޗެކެވެ.\nއިރުމަތީ ފަރާތު އަތިރިމަތީގައި އޮންނަތާ2އަހަރަށްވުރެ ގިނދުވަސްވެފައިވާ މިލޯންޗަކީވެސް ރަށުގައި އުފެދޭ މަދިރީގެ ވަރަށްބޮޑު ހިއްސާއެއް އަދާކުރާ އެއްޗެއްކަމީ ހަމަ ހަޤީގަތެކެވެ.\nމިއީވެސް އިރުމަތީ ފަރާތު އަތިރިމަތީގައި އޮތް އެއްވެސް ނިވާކަމެއްނެތި ބަންނަމުންދާ ފައިބަރު ދޯންޏެކެވެ. މިދޯނީގެ ފަށަނުންވެސް އެތައް ހާސް މަދިރިއެއް އުފައްދަމުންދެއެވެ.\nމަދިރި ކޮންޓުރޯލް ކުރުމަށްޓަކައި ކުރަންޖެހޭ މަސައްކަތްތައް ކުރުމަކީ ހަމަ ކޮންމެ މީހެއްގެވެސް ޒިންމާއެކެވެ. އވުރެޖުކޮށް 12 މޭލަށްވުރެ ދުރަށް (63360 ފޫޓަށްވުރެ ދުރަށް) ދަތުރު ކުރުމުގެ ގާބިލުކަން ލިބިފައިވާ މަދިރިން ރައްކާތެރިވުމަށްޓަކައި ގެދޮރު ސާފުކޮށް ބަލަހައްޓާފަދައިން ރަށުގައި ހުރި މިފަދަ ތަންތަނަކީވެސް މަދިރިއާއި ރަހުމަތްތެރި ނޫން ތަނަކަށް ހަދަން އެބަޖެހެއެވެ.\nއިހުމާލު، އިހުމާލު. ކޮންމެ ދިމާއަކުންވެސް ފެންނަނީ އިހުމާލު. ރަށުތެރެއަށް ފޮގު ކުރުމަކީ ހަމައެކަނި ހައްލު ނޫންކަން ވަރަށް ރީތިކޮށް މިއޮތީ އެނގިފަ.\n– 18 މެއި 201343\nކައުންސިލާރ ސަމީު ކޮބާހޭ ކޮބާހޭ...ބަލަގަ އަމާންކަމަށް މަޝްހޫރު ރަށް ތިއޮއްގެން ހަލާކު ވަނީ ކައުންސިލާ ސަހާބު ޕުލީސް ކަމެއް ކޮށްބަ\n– 18 މެއި 201332\nއަދިކިރިޔާ އިހަވަންދޫ.ކޮމް ގެ ހަގީގީ ބޭނުންތެރިކަން މަށަށްމި އިހްސާސްވީ. ހޭލުންތެރިކުރުން\n– 18 މެއި 201351\nމީހަމައެކަނި ކައުންސިލްގެ ކަމަކަށް ދެކިގެން ދުވަހަކުވެސް މިކަމެއް ހައްލެއްނުވާނެ! މީ ހުރިހާއެންމެންގެވެސްކަމެއް.. ސަމީރުމެން ތީގެން އޮޑިއަކަށް ފިޔަވަޅެއް އަޅާފިއްޔާ މާދަންތިބެންޖެހޭނީ ކޯޓުގައި\n– 18 މެއި 201342\nމީގެން މިފެންނަނީ އަހަރެމެން އެންމެންގެ އަތުން އަހަރެމެންގެ ރަށުގެ މާހައުލާއި މުޖުތަމަޢު ހަލާކުކުރަން ކޮށްފައި ހުންނަ "މޮޅެތި" ކަންތައްތައް.... ކަރުގަ އަމިއްލައަށް ވާ ބައްދާފަވެސް ކައުންސިލަތ ސާބު ހޯދީމަ އަމިއްލަ ޒިންމާ އަދާވި! ކިކިކިކި...\n– 19 މެއި 201322\nސާބަހޭ ޙަމީދު. ކަލޭ ވަރެއް ނެތޭ ބުންޏަސް ރަނގަޅުވާނެ.\n– 19 މެއި 201332\nމައްސަލައަކީ ހައްގުތައް ގިނަވުން. ތިބޭގެ ހައްގާ ހުރެ އަނެކާގެ ހައްގަށް އަރާގަނެވުން. މިލިޔުމުން އެނގޭ ގޮތުގަ އެންމެ ބޮޑު މައްސަލައަކީ އޮޑި ހަރުގެތައް. އެކަމަކު ކޮމެންތެއްގަ ބުނެފަ އެއޮތްގޮތަށް އެއްވެސް އޮޑިހަރުގެއަކާމެދު ފިޔަވަޅެއް އަޅާފިނަމަ، މުޅި އުމުރު އުޅެން ޖެހޭނީ ކޯޓުގަ.\n– 19 މެއި 201341


ބަޖެޓް ދިރާސާކުރަން ކޮމެޓީއަށް ފޮނުވައިފި | Jazeera\tބަޖެޓް ދިރާސާކުރަން ކޮމެޓީއަށް ފޮނުވައިފި - Jazeera\nބަޖެޓް ދިރާސާކުރަން ކޮމެޓީއަށް ފޮނުވައިފި\nފާތިމަތު ފަޔާޟާ November 4, 2019 123 views0\nއަންނަ އަހަރަށް ލަފާކުރާ 37.5 ބިލިއަން ރުފިޔާގެ ބަޖެޓް ދިރާސާކުރުމަށް ބަޖެޓް ކޮމެޓީއަށް ފޮނުވައިފި އެވެ.\nހޯމަ ދުވަހުގެ ޖަލްސާއަށް ފިނޭންސް މިނިސްޓަރ ވަނީ އަންނަ އަހަރަށް ލަފާކުރާ ދައުލަތުގެ ބަޖެޓް ހުށަހަޅުއްވާފަ އެވެ. ބަޖެޓް ދިރާސާކުރުމަށް ހަމަޖެހިފައިވަނީ މާލިއްޔަތު ކޮމެޓީ އާއި އިޤްތިޞާދީ ކޮމެޓީ އެއްކޮށްލައިގެންނެވެ.\nރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ގަވާއިދު ބުނާގޮތުން ބަޖެޓް ދިރާސާކުރަންވާނީ އިގްތިޞާދީ ކޮމެޓީ އާއި މާލިއްޔަތު ކޮމެޓީންނެވެ. ބަޖެޓް ކޮމެޓީގެ ބައްދަލުވުމެއް ބަޖެޓް ހުށަހަޅާތާ7ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ބާއްވަންވާނެ ކަމަށްވެސް ޤަވާއިދުގައި ބުނެއެވެ. އަދި ބަޖެޓުގެ ބަހުޘް ކުރިޔަށްގެންދަންވާނީ ބަޖެޓް ހުށަހަޅާ ތާރީޚުން ފެށިގެން7ދުވަހުގެ މުއްދަތެއް ދިނުމަށްފަހު ކަމަށް ޤަވާއިދު ބުނެއެވެ.\nއަންނަ އަހަރު ޚަރަދުގެ ގޮތުގައި ހިނގާނެކަމަށް ލަފާކޮށްފައިވަނީ 35.6 ބިލިއަން ރުފިޔާ އެވެ. މީގެތެރެއިން އެންމެ ބޮޑު ބައި ޚަރަދުކުރުމަށް ހަމަޖެހިފައިވަނީ ރިކަރަންޓް ޚަރަދަށާއި ތަރައްޤީގެ މަޝްރޫޢުތަކަށެވެ. ރިކަރަންޓް ޚަރަދުގެ ގޮތުގައި ހިނގާނެކަމަށް ލަފާކޮށްފައިވަނީ 22.2 ބިލިއަން ރުފިޔާއެވެ. އަދި ޕީއެސްއައިޕީ ޕްރޮޖެކްޓްތަކަށް 10.1 ބިލިއަން ރުފިޔާ ޚަރަދުކުރާނެ ކަމަށް ވަނީ ލަފާކޮށްފަ އެވެ.\nއަންނަ އަހަރު ޖުމްލަ ޢާމްދަނީ އާއި ހިލޭއެހީގެ ގޮތުގައި ދައުލަތަށް ލިބޭނެކަމަށް ލަފާކޮށްފައިވަނީ 29.9 ބިލިއަން ރުފިޔާ އެވެ. ޢާމްދަނީގެ ގޮތުގައި އެންމެ ބޮޑު ބައެއް ޙިއްސާކުރަނީ ޓެކްސްގެ ގޮތުގައި ލިބޭ ފައިސާއިންނެވެ. އަންނަ އަހަރު ޓެކްސްގެ ގޮތުގައި 17.9 ބިލިއަން ރުފިޔާ ލިބޭނެކަމަށް ލަފާކޮށްފައިވެ އެވެ.\nއަންނަ އަހަރު ބަޖެޓް ޑެފިސިޓް ވާނެކަމަށް ލަފާކުރަނީ 5.7 ބިލިއަން ރުފިޔާއިންނެވެ. މިއީ ޖީޑީޕީގެ ނިސްބަތުން 5.8 އިންސައްތަ އެވެ.\nއަންނަ އަހަރަށް ލަފާކުރާ ދައުލަތުގެ ބަޖެޓް ހުށަހަޅުއްވަމުން ފިނޭންސް މިނިސްޓަރ ވިދާޅުވީ މިއީ މިސަރުކާރުގެ ސިޔާސަތުތައް ފުރިހަމައަށް ހިމަނައި، "ޖަޒީރާ ރާއްޖެ" މެނިފެސްޓޯގައިވާ ކަންކަމުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް ތައްޔާރުކުރަން ފުރުޞަތު ލިބުނު ފުރަތަމަ ބަޖެޓުކަމުގައެވެ. އެހެންކަމުން މި ބަޖެޓު ވެގެންދާނީ ދިވެހި އެންމެހާ ރައްޔިތުންނަށް ޤަދަރުވެރި ދިރިއުޅުމެއް ހޯދައިދިނުމަށް މަގުފަހިކޮށްދޭ، ރައްޔިތުންނަށް ބުރަބޮޑުނުވާނެ ފަދަ އުޞޫލުތަކެއްގެ މަތިން، ޖަޒީރާ ދިރިއުޅުމަކަށް މަގުކޮށައިދޭ ބަޖެޓަކަށް ކަމަށް މިނިސްޓަރ ވިދާޅުވި އެވެ.\n2020 ވަނަ އަހަރުގެ ބަޖެޓުގެ އެންމެ ބޮޑު އެއް ޢަމާޒަކީ، ރާއްޖެއަށް ބޭނުންވާ ޢަސާސީ އުމްރާނީ ވަޞީލަތްތައް ޤާއިމުކުރުން ކަމަށް މިނިސްޓަރ ވިދާޅުވި އެވެ. މިގޮތުން، ރާއްޖޭގެ ހުރިހާ ރަށެއްގައި ފެނާއި ނަރުދަމާ ޤާއިމުކުރުމަކީ ސަރުކާރުގެ މުހިންމު ވަޢުދެއް ކަމުގައިވުމާއެކު، 2020 ވަނަ އަހަރުގެ ބަޖެޓުގައި ފެނާއި ނަރުދަމާ ޤާއިމުކުރުމަށް ޚާއްޞަ އިސްކަމެއް ދީފައިވާނެ ކަމަށްވެސް ފިނޭންސް މިނިސްޓަރ ވިދާޅުވި އެވެ.


Hus vaahaka akun addu ah tharaggee eh nugeneveyne eve – adduLIVE\nހުސްވާހަކަ އަކުން އައްޑޫއަށް ތަރައްގީއެއް ނުގެނެވޭނެއެވެ\n1 Sep 07, 2019, 15:04 އައި އެލް\nގަން އިންޓަނޭޝަނަލް އެއާޕޯޓް. އައްޑޫލައިވް ފޮޓޯ: އިބްރާހިމް ހުސައިން\nއައްޑޫ ސިޓީގެ ތަރައްގީގެ ޕްލޭނުގެ ނަމުގައި ބަޔަކު ތައްޔާރުކޮށްފައިވާ ކަރުދާހެއް ދެކެފީމެވެ. ތަންކޮޅެއް ކުރިންވެސް މިކަހަލަ އެއްޗެއް ދުށީމެވެ. ހަނދާންވާގޮތުން އެއަށް ކިޔަނީ ވިޝަން އައްޑޫ މިހެންނެވެ.\nވަރަށް ބަރާބަރު މަސައްކަތެކެވެ. ހުވަފެން ދެކެންވާނެއެވެ. އޭގައި ކުލަޖެއްސޭތޯ ގަދައަޅަންވާނެއެވެ. ހުވަފެންނުދެކި ކަންކަމަށް ވިސްނައިފިކުރުނުކޮށް ތިބެގެން ވާނެ ހަމައެއްކަމެއްވެސް ނޯންނާނެއެވެ. މިއީ ތަޖުރިބާތަކުން އެނގި ކަށަވަރުވެފައިވާ ހަގީގަތެކެވެ.\nހުވަފެންތައްދެކޭއިރު މިހާރު މިތިބެވޭ ހާލަތާއި މިހާލަތު މެދުވެރިވެފައިވާ ސަބަބުތައް ދެނެގަތުންވެސް ލާޒިމެވެ. ކަރުދާހުގައި ސިންގަޕޫރު ކުރަހައިލުމަކުން އަދި ނުފުދޭނެއެވެ. މުސްކުޅި ބަހެެއްގައި އޮވެއެވެ. އެކަކުންޏެއް ހަރުކޮންނާނީ އެކަކުންޏެއްގެ ވަރުންނެވެ. އަހަރެންނަށް ގަބޫލުކުރެވޭގޮތުން ވަރަށް ގިނަބަޔަކަށް އަހަރެމެންގެ ހަގީގީ ހާލަތު މޭރުންވުން ވަރަށް ކުޑައެވެ.\nސިޓީއެކޭ ކިޔަސް އައްޑޫއަކީ ރާއްޖޭގެ ގުދުރަތީ އަތޮޅުތަކުގެ ތެރެއިން އެއް އަތޮޅެވެ. އެޔަކަށް ބަދަލެއް ނާދެއެވެ. ނުވެސް ގެނެވޭނެއެވެ. އައްޑޫއަކީ އެންމެ ކުޑަ އެއްއަތޮޅެވެ. ވަސީލަތްތައް އެންމެ މަދު އެއްއަތޮޅެވެ. ދައުލަތަށް އެންމެ މަދުން ފައިސާ ވައްދާ އެއްއަތޮޅެވެ. އެހެން އިބާރާތަކުން ބުނާނަމަ ރާއްޖޭގައި މިއަދު އެންމެ ފަގީރު އެއްއަތޮޅެވެ.\nމިވަގުތު މާލެ ފިޔަވައި ރާއްޖޭގެ އެންމެ ބޮޑު އާބާދީއެއް އޮތީ އައްޑޫގައި ކަމަށް ވެދާނެއެވެ. އެކަމަކު އެއީ މާދަމާވެސް ބަދަލުވެދާނެ ކަމެކެވެ. އާބާދީގެ ގޮތުން އައްޑޫއާ ދާދި ހަމަހަމައިގައި އެހެން ހަތަރު ފަސް އަތޮޅެއް އެބައޮތެވެ. އާބާދީ އިތުރުވާ ރޭޓު އެންމެ ދަށީ އައްޑޫގައެވެ. އެހެންވީމާ އާބާދީގެ ތަރުތީބު އިސާހިތަކު ބަދަލުވެދާނެއެވެ.\nރަށްރަށާއި ފަޅުފަޅާއި ފަރުފަރު މަދުވުމަކީ އަދި އަތޮޅު ކުޑަވުމަކީ ތަރައްގީއަށް އޮތް ހުރަހެއް ނޫނެވެ. ހުރިހާވެސް އެއްޗަކީ އިންސާނާގެ ސިކުނޑިއެވެ. އެ ސިކުނޑިން ކަންތައްތައް ރާވައި ތަންފީޒުކުރާނަމަ ކިތަންމެ ފޫނުބެދުމެއް ހައްލުވާނެއެވެ. ހައްލުކުރެވޭނެއެވެ. ސުވާލަކީ އެ ސިކުނޑި އަހަރެމެންނަށް ލިބިފައިވޭބާވައެވެ. ލިބިފައިވާނަމަ ބޭނުން ކުރެވޭބާވައެވެ.\nމާޟީގެ ތެރެއިން ފަޚުރުވެރިކަން ގެނައުމުގެ އާދަ ދޫކޮށްލައި ތައުލީމީ ދާއިރާގެ ތަފާސްހިސާބުތައް ރަނގަޅަށް ލޯހުޅުވައިގެން ބެލީމާ ބޮޑު މަންޒަރު ފެންނާނެއެވެ. ސިކުނޑި ބޮޑުވެ ފުރިހަމަވަނީ އިލްމުންކަމަށް ވަންޏާ ރާއްޖޭގެ އެހެން އަތޮޅުތަކަށްވުރެ ވަކި ބޮޑު ސިކުނޑިއެއް އައްޑޫގައިވެސް މިހާރަކު ނެތެވެ. އައްޑޫއަކީ ހަމަ އެވަރެޖް އަތޮޅެކެވެ. ހަގީގަތަކީ މިއީއެވެ.\nއަހަރެން ގަބޫލުކުރާގޮތުން ތަރައްގީ ހާސިލްކުރުމަށްޓަކައި އަހަރެމެން ކުރާންވީ އެންމެ އިސްކަމަކީ އަހަރެމެންގެ ގިނަބަޔަކު މިހާރު ވިސްނާގޮތް ބަދަލުކުރުމެވެ. އައްޑޫއޭ ކިޔަކަސް އެއީ ދަގަތްފާނު ފަރުބަދައެއް ނޫނެވެ. ދުނިޔޭގެ އުތުރު ތަނޑިއެއްވެސް ނޫނެވެ. އެހެންވީމާ އޮޓޯއިން އެދިމާލަށް ކަންކަމުގެ މިސްރާބެއް ނުހިފާނެއެވެ. އެކަން ބަދަލުކުރުމަކީ ސިކުނޑިން ވިސްނައިގެން ކަންކަން ރާވައިގެން ތަންފީޒުކުރީމާ ވެދާނެކަމެކެވެ.\nއަހަރެމެން ކުރާކަމަކުން ނޫނީ ތަރައްގީއެއް ނާންނާނެއެވެ. ސަރުކާރަށް ރާއްޖޭގެ ވިހި އަތޮޅުވެސް ހަމަހަމަވާނެއެވެ. ވަކިއަތޮޅެެއްވީމާ އޮޓޯ މޯޑުގައި ކަންކަންވުމުގެ އުސޫލެއް ނޯވެއެވެ. އަހަރެމެން މިހާރަށްވުރެ މުރާލިވާންވީއެވެ. ދޮރުދޮރުގައި ޓަކިޖެހުން ގިނަކުރަންވީއެވެ. އަބުއިގޮތް ދޫކޮށްފައި ހަގީގަތާ ކުރިމަތިލާންވީއެވެ. ނުރޯދަރިޔަކަށް ކިރެއް ނުލިބޭނެކަން ދަންނާންވީއެވެ.\nއެންމެ ފުރަތަމަ ބަދަލުވާންވީ ސިޓީ ކައުންސިލެވެ. މުރާލިވާންވީ އަދި ކެރޭންވީ ކައުންސިލަރުންނެވެ. ރާއްޖޭގެ ވެރިކަން ކުރާ ޕާޓީއަކީ އެމްޑީޕީ ކަމަށްވެފައި އައްޑޫގައި އޮތީ ސައްތައިންސައްތަ އެމްޑީޕީ ކައުންސިލަކަށްވާއިރު ސަރުކާރުގެ އިދާރާތަކުގެ ދޮރުދޮރުގައި އައްޑޫ މޭޔަރަށް ޓަކި ދެވޭ ބާވައެވެ. ހިތާމަޔާއެކު ބުނަންޖެހެނީ ނުދެވޭ ވާހަކައެވެ. ގައުމުގެ ބަޖެޓު އެކުލަވާލައި މަޖިލީހަށް ހުށައަޅާ މީހަކީ މާލީ ވަޒީރުކަމަށްވާއިރު އެ މާލީ ވަޒީރަށް އައްޑޫގެ ތަރައްގީއޭ ކިޔައިގެން އެންމެ ފަހަރަކުވެސް އައްޑޫ މޭޔަރު ކުޑަމިނުން ފޯނެއްވެސް ކޮށްފައިވޭބާވައެވެ. ރާއްޖޭގެ އެކިއަތޮޅުތައް ތަރައްގީވާގޮތް އަމިއްލަ ލޮލުން ދެކި ތަޖުރިބާ ހޯދަން އަތޮޅުތަކަށް ބުރުޖެހި ކައުންސިލަރަކު އައްޑޫގައި އެބަހުރިބާވައެވެ. މިހިރީ ބަދަލުވާންޖެހޭ ކަންކަމެވެ.\nއަހަރެންނަށް އިވެނީ ކައުންސިލަރުން ކޮށްފައި ހުންނަ ޝަކުވާތަކުގެ ވާހަކައެވެ. ބާރުތައް ނެތިގެން ދައްކާ ވާހަކައިގެ އަޑެވެ. މާލެއިން ހުއްދަދީގެން ނޫނީ ގަހެއްވެސް ކަނޑައިނުލެވޭ ކަމުގެ ވާހަކައެވެ. ހިތަށް އަރައެވެ. އައްޑޫ ސިޓީ ކައުންސިލުން އެދުނު ތަރައްގީގެ ކޮންކަމަކަށް ސަރުކާރުން ހުރަސްއެޅީބާވައެވެ. އަޅައިފިއްޔާ އެވަޒީރަކާއި އެ އެޅި ހުރަހެއްގެ ވާހަކަ ސީދާކޮށް ރައްޔިތުންނަށް ބުނެނުދެވެނީ ކީއްވެގެންބާވައެވެ.\nކުރިއަށް އޮތް އަހަރު އަނެއްކާވެސް ކައުންސިލް އިންތިޚާބު އޮންނާނެއެވެ. ޕާޓީގެ ހަރަކާތްތަކުގައި އުޅޭ މީހާޔަށް އަދި އަޑުގަދަ މީހާޔާއި އާއިލާ ބޮޑު މީހާޔަށް ވިސްނައިގެން ރައްޔިތުން މިފަހަރުވެސް ވޯޓުދީފިއްޔާ ކައުންސިލްގެ މުރާލިކަން އިތުރުވާނޭގޮތެއް ނުވިސްނެއެވެ. އެމުރާލިކަން އިތުރުނުވެ އައްޑޫއަށް ކަންކަން ފަހިވެގެން އަންނާނޭ ގޮތެއްވެސް ނުވިސްނެއެވެ.\nސަރުކާރުވެސް އެއޮތީ އައްޑޫ ރައްޔިތުން އިމްތިހާނުކުރުމުގެ ފިކުރެއްގައެވެ. ރައީސް އިބޫއަށް އައްޑޫއިން ރިކޯޑު އަގުލަބިއްޔަތެއް ދިނަސް އެމަނިކުފާނުގެ ކެބިނެޓުން އައްޑޫ މީހަކަށް ފުރުސަތު ނުލިބުމަކީ އިއްތިފާގެއް ނޫނެވެ. އެއީ ރައީސް އިބޫ ނެންގެވި ރިސްކެކެވެ. އަޖުމަ ބެއްލެވުމެކެވެ. އައްޑޫގައި ނަގާކިޔާން ތިބި މީހުންނަށް ކޮންމެ ގޮތެއް ވަރިހަމަވެ ރައްޔިތުންނަށްވެސް ކަންކަން ވަރިހަމަވާގޮތްވީމާ ދެން ރިސްކުނަގައި ކަންކަމުގެ އަޖުމަބެލުމުގައި ގޯހެއްނެތެވެ.