"ކިހިނެއްވީ؟" ފަސީހާ ތެދުވެ ހިނގައިގަތީ ސާޔާއާ ދިމާއަށެވެ.\n"ބޮލުގަ." ސާޔާ ބޮލުގައި ދެ އަތުން ހިފަހައްޓައިލިއެވެ.\nއޭނާ އެނބުރޭގޮތްވަމުން ދިޔައެވެ. އޭނާއަށް މަންޒަރު ފެންނަމުން ދިޔައީ ފުސްކޮށެވެ. މުޅި މަންޒަރު ވެސް ވަށައިގެން އެނބުރޭހެން ހީވަމުން ދިޔައެވެ. ސާޔާއާ ހަމައަށް ފަސީހާއަށް ދެވުނީ ހަމަ ކިރިޔާއެވެ. ސާޔާގެ ޚަބަރު ހުސްވެގެން ވެއްޓެނިކޮށް ފަސީހާއަށް ހިފުނީ ސާޔާގެ ދެ އަތުގައެވެ. ސާޔާގެ ނަމުން ބާރުބާރަށް ފަސީހާ ގޮވާލިއެވެ. އެއާއެކު އޮފީހުގައި އެވަގުތު ތިބި ހަސީނާއާއި މުރާދު ދުވެފައި ކަހަލަ ގޮތަކަށް އެދީމާއަށް ދިޔައެވެ.\n"ކޮބައިތަ އަސްލު މައްސަލައަކީ؟" ޑޮކުޓަރު ސުވާލުކުރީ ފަސީހާ އަށެވެ.\nފަސީހާ ބަލައިލީ ޑޮކުޓަރުގެ މޫނަށެވެ. ވަށައިގެންވާ މާހައުލަށް ނަޒަރު ހިންގައިލިއެވެ. ޑޮކުޓަރަށް އެކަން ދެނެގަނެވުނެވެ. ޑޮކުޓަރު ބަލައިލި ގޮތުން ފަސީހާ ބޯޖަހައިލިއެވެ. ޑޮކުޓަރު ބަލައިލީ އެނދުމަތީގައި އޮތް ސާޔާ އަށެވެ. އޭނާގެ ގާތުގައި ތިބި ހަސީނާއާއި މުރާދަށެވެ.\n"ހިންގަވާ." ޑޮކުޓަރު އިޝާރާތްކުރީ ފަސީހާ އަށެވެ.\nފަސީހާ ވެސް ޑޮކުޓަރުގެ ފަހަތުން ހިނގައިގަތެވެ. ބަލިމީހުން ބަލާ ކޮޓަރިއަށް ވަދެ ޑޮކުޓަރު ފުން ނޭވާއެއް ދޫކޮށްލިއެވެ. ފަސީހާ ވެސް ޑޮކުޓަރުގެ މޭޒު ކައިރީގައި ހުރި ގޮނޑީގައި އިށީނެވެ.\n"ހަމައެކަނި އެއް އޮފީހެއްގައި މަސައްކަތް ކުރައްވަނީތޯ؟" ޑޮކުޓަރު ސުވާލުކޮށްލިއެވެ.\n"ތި ވިދާޅުވީ؟" ފަސީހާއަށް ދޭހަ ނުވުމުން އަހައިލިއެވެ.\n"ޕޭޝަންޓާ ގުޅޭ އެއްވެސް އިތުރު މައުލޫމާތެއް އެނގިލައްވާތޯއޭ؟" ޑޮކުޓަރު ހިނިތުންވެލަމުން ސުވާލުކޮށްލެއްވިއެވެ.\n"އެކަމަކު އެއީ ސިއްރެއް." ފަސީހާ އިސްޖަހައިލިއެވެ.\n"ފުރާނައަށް ނުރައްކާވުން، ދިރިހުރުމަށް ދަތިވުން، މީހާގެ ހަމަބުއްދި ފިލައިދިޔުން ފަދަ ކަންކަން ކުރިމަތިވަނީ ސިއްރެއްގެ ސަބަބުން ކަމަށް ވާނަމަ އެއީ ޑޮކުޓަރުންނަށް ނޫނީ ކަމާ ބެހޭ ފަރާތްތަކަށް ކޮންމެހެން ވެސް މުހިއްމު މައުލޫމާތަށްވާނެ. އެފަދަ މައުލޫމާތެއް ސިއްރުކޮށްގެން ހުއްޓާ ބަލިމީހާގެ ހާލަތު ގޯސްވުން ނުވަތަ ފުރާނައަށް ނުރައްކާ ފަދަ ކަމެއް މެދުވެރިވެއްޖެ ނަމަ އެ ސިއްރެއް ފޮރުވައިގެން އުޅުމަކީ މިހާރު ކުށެއް." ޑޮކުޓަރު ލަސްލަހުން ކިޔައިދެއްވިއެވެ.\nފަސީހާ ފުން ނޭވާއެއް ދޫކޮށްލިއެވެ. އޭނާގެ ހަށިގަނޑުގައި ނޭނގޭ ގޮތަކަށް ވިންދުތައް ޖަހަންފެށިއެވެ. އެކި ފަހަރު އެކި ގޮތަށެވެ. އެކި ތަންތަނުންނެވެ. އޭނާގެ ލޮލަށް ކަރުނަތައް ގިނަވެ އެސްފިޔަތައް ބަރު ޖެހެމުން ދިޔައެވެ.\n"އަޅުގަނޑަކަށް ނޭނގެ މި ވާހަކަ ފަށަންވީ ހިސާބެއް ވެސް. މިއީ ވަރަށް ބޮޑެތި ވަރަށް ގިނަ ވާހަކަތަކެއް،" ފަސީހާގެ އަޑުގައި ތުރުތުރުލުމެއް ދުވެލިއެވެ. "ސާޔާއަށް ވަރަށް ގިނަ ކަންކަން އެއްފަހަރާ ދިމާވަމުންދަނީ، ގޭތެރެއިން ވެސް، އޭނާގެ ފިރިމީހާގެ ފަރާތުން ވެސް، އޮފީހުން ވެސް."\nޑޮކުޓަރު ފުން ނޭވާއެއް ދޫކޮށްލެއްވިއެވެ. ފުން ނަޒަރަކުން ފަސީހާގެ މޫނަށް ބަލައިލިއެވެ.\n"އެންމެ ބޮޑު މައްސަލައަކަށް ދިމާވާނެ ކަމަކީ ކޮބައި؟ އެހައި ހިސާބުން ފަށާ."\n"އޮފީސް! އަޅުގަނޑުމެން މަސައްކަތް ކުރަނީ އަމިއްލަ މީހެއްގެ އޮފީހެއްގަ. އެތަނުގައި އެންމެ އިސްކޮށް ހުންނަވަނީ ޔާސިރު. ސާޔާ އޮފީހަށް ވަނީ މިދިޔަ އަހަރު ޖަނަވަރީމަހު. އޭނާ މިރަށަށް ދިރިއުޅުން ބަދަލުކުރީ ވެސް މިދިޔަ އަހަރު. އޭނާއަށް ވަޒީފާއެއް ނުލިބިގެން އުޅެނިކޮށް އަޅުގަނޑު މެދުވެރިވެގެން ވަޒީފާ ހަމަޖެހުނީ ވެސް. ޔާސިރަކީ ކޮންކަހަލަ މީހެއްކަން އަޅުގަނޑަށް ވަރަށް ރަނގަޅަށް އެނގޭ. ނަސީބަކުން އޭނާ އަޅުގަނޑާ ވަރަށް ދުރު، އެކަމަކު އެހެން އަންހެން ކުދީންނާ އެކި ކަހަލަ އުނދަގޫތައް އޭނާގެ ފަރާތުން ކުރިމަތިވޭ. އެހެންވެ އަޅުގަނޑުމެން އޮފީހުގައި އަންހެން މުވައްޒަފުން ވަރަށް ހަރުނުލާ، އަބަދު އާވާނެ."\nޑޮކުޓަރު ބަލަން އިނީ ފާރާ ދިމާއަށެވެ. ފަސީހާ ބަލައިލީ ސީދާ ޑޮކުޓަރުގެ މޫނަށެވެ. ފަސީހާގެ ވާހަކަ މެދު ކަނޑައިލުމުން ޑޮކުޓަރު ވެސް ބަލައިލީ ފަސީހާގެ މޫނަށެވެ. ފަސީހާ ގަދަކަމުން ކަހަލަ ގޮތަކަށް ހިންދިރުވާލިއެވެ.\n"އަސްލު!" ފަސީހާގެ އަޑު ބެދުނެވެ.\nޑޮކުޓަރު އިނީއެވެ. ފަސީހާއަށް ފުރުސަތު ދީގެންނެވެ.\n"އަސްލު ވަރަށް އުނދަގޫ މި ވާހަކަ ބުނެދޭން ވެސް." ފަސީހާ ހުއްޓުނެވެ. "ޔާސިރު... ޔާސިރު އޮފީހުގައި ސާޔާއާ... އޭނާލައްވާ ގަދަކަމުން... ނުގަބޫލުގައި... އޮފީހުގަ... ކެބިންގަ..."\nޑޮކުޓަރު ފުން ނޭވާއެއް ދޫކޮށްލިއެވެ.\n"މިއިން ވާހަކައެއް ބޭރުތެރެއަށް ލީކުވެއްޖެ ނަމަ ވަޒީފާ ގެއްލޭނެ ކަމާއި ޔާސިރު ނުބެދޭނެ ކަމަށް ބުނެ އޭނާ ހުންނަނީ ސާޔާ ބުލެކްމެއިލް ކޮށްފަ،" ފަސީހާ ހުއްޓަމުން ހުއްޓަމުން ކިޔައިދިނެވެ. "އަދި އޭނާގެ ފިރިމީހާއަށް ވެސް ގެއްލުން ދޭނެ ކަމަށާއި ހުރިހާ ކަމެއް ފަޅާއަރުވާލާނެ ކަމަށް ވެސް އޮންނަނީ ބުނެފަ. ދެން ސާޔާ ލައްވާ ގަދަކަމުން ކުރުވި ކަންކަމުގެ ވީޑިއޯ ކުލިޕެއް ޔާސިރު ގެންގުޅޭ. މީހަކު ގާތު މި ވާހަކަ ކިޔައިދީފިކަން އެނގިއްޖެ ނަމަ އެ ވީޑިއޯ ލީކުކޮށްލާނެ ކަމަށް ބުނެ އިންޒާރު ވެސް ދީފަ އޮންނަނީ."\n"ކޮބާ ގޭތެރޭގެ މައްސަލައަކީ؟" ޑޮކުޓަރު އަހައިލެއްވިއެވެ.\n"ސާޔާގެ ފިރިމީހާގެ ފެމެލީއަކީ ވަރަށް ތަފާތުކޮށް ވިސްނާ ފެމެލީއެއް. އޭނާގެ ފެމެލީގައި ހުންނާނީ ދޮންބެއެއް އެކަނި. ދޮންބެއަކީ ވެސް، ސާޔާ ފިރިމީހާއަކީ ވެސް މަސްތުވާތަކެތި ބޭނުންކުރާ ދެ މީހުން. ދެން ބައްޕަ އޮންނަނީ ބަލިވެފަ. މަންމައަކީ ވަރަށް މުސްކުޅި މީހެއް. އެހެންވީމަ އާއިލާގެ ހުރިހާ ކަމެއް ބަލަހައްޓަނީ ސާޔާއަށް ލިބޭ އެއްޗަކުން."\n"ފިރިމީހާ ވެސް؟" ޑޮކުޓަރު ސުވާލުކޮށްލެއްވިއެވެ.\n"އެ ވަރަށް ދިގު ވާހަކައެއް. އެމީހުން ކާވެނިކުރި ފަހުން ހުރިހާ ކަމެއް ބަދަލުވީ. ސާޔާގެ ފިރިމީހާ ނަވީން މަސްތުވާ ތަކެއްޗާ ދިމާއަށް ދިޔައީ. އޭގެ ފަހުން އެ ދެމީހުން އަބަދު އުޅެނީ މައްސަލަ ޖެހިގެން. ނަވީން އަބަދުވެސް ބޭނުންވާނީ..." ފަސީހާ ފުން ނޭވާއެއް ދޫކޮށްލިއެވެ. "މެރިޓަލް ރޭޕް ކޭސްތަކުގެ ގޮތުގައި ގުނޭނެ އެތައް ކަމެއް ނަވީން ކޮށްފަ ހުރީ. އެހެންވެ ސާޔާ ހުންނަނީ ނަފުސާނީ ގޮތުން ވަރަށް ބޮޑަށް، ވަރަށް ބޮޑަށް ބަލިވެފަ. އޭނާ ހުރިހާ ވާހަކައެއް ހިއްސާ ކުރާނީ އަޅުގަނޑަށް. ދެ ދުވަހުން އެއްދުވަހު ނަވީން ކޮންމެވެސް އަނިޔާއެއް ސާޔާއަށް ކުރާނެ. ގައިގެ އެތަން މިތަން ވެސް ހުންނާނީ ނޫފައިގެންފަ."\nއަނެއްކާ ވެސް ޑޮކުޓަރު ބަލައިލީ ފަސީހާގެ މޫނަށެވެ. އޭނާ ލަސްލަހުން ވާހަކަ ކުރިއަށް ގެންދިޔައެވެ.\n"އަޅުގަނޑު ވަރަށް ނަސޭހަތްދެން، ހިތްވަރުދެން. ނަވީންއާ ދުރުވަން ވެސް ބުނެދޭން. އެކަމަކު ސާޔާ ނަވީން ދެކެ ވަރަށް ލޯބިވޭ. އެހެންވެ އޭނާ ބަލަނީ ނަވީން އަދި އިސްލާހުވާނެކަމަށް. އެހެންވެ އޭނާ މަޑުކުރަނީ."\n"ޚިޔާލު ތަފާތުވާއިރަށް މިހާރު އަބަދުވެސް އެއްޗެހި ކިޔަނީ. އަޑުގަދަ ވެސް ކުރަނީ." ސާދާ ދެ ލޯ ފޮހެލަމުން ބުނެލިއެވެ.\nއޭނާގެ ވާހަކަތަކުން ރީޝާގެ ހިތުގެ ވިންދު އަވަސްވަމުން ދިޔައެވެ. ރީޝާ ހިފައިލީ ސާދާގެ ކޮނޑުގައެވެ.\n"އަބަދު ކަމަކަށް އޮންނާނީ ލާރި ޚަރަދުވާ ވާހަކަ ދެއްކުން. ދުވަހަކު ވެސް އަހަންނަށް ރަނގަޅަކަށް ކަމެއް ނުކުރެވޭ،" ސާދާ ރޯން ފެށިއެވެ. "އަހަރެން ރީތިވެ ނަލަވެގެން ހުރުން ވެސް އޭނާއަށް ކަމު ނުގޮސްފާނެ. ގެއަށް ވަންނަ އިރު ބަދިގޭގައި ހުރުން ކަމު ނުގޮސްފާނެ. ދެން ނޭނގެ. އަހަރެން މިހާރު މި ދިރިއުޅުން މަތިން ފޫހިވެއްޖެ."\n"އޭނާ އަހަރެންގެ ގަޔަށް އަތްލާން ފެށީ. އަހަރެން ސަލާމަތްވާ އުޅުނީ. ދެން ބަދިގެ ތެރޭގައި ހުރި ގުޑުގުޑާގެ ސިލުނބު ފަޔަށް އެޅުނީ،" ސާރާ ވާހަކަދައްކަމުން ދިޔައީ ފޯނު ކަންފަތުގައި ޖަހައިގެންނެވެ. "މަންމާ! އަހަންނަށް މި ނޫން ގޮތެއް ނެތީތަ؟ މީ އަހަންނަށް ހުރި ގޮތްތަ؟"\nނަފީސާގެ ދެ ލޮލަށް ޖަމާވަމުން ދިޔަ ކަރުނަތައް ކޯތާފަތް މައްޗަށް އޮހެމުން ދިޔައެވެ. އޭނާ ހިތްވަރުކޮށްފައި ސާރާގެ ވާހަކަތައް އަޑުއަހަން ހުރީއެވެ. ކަންފަތުގައި ފޯނު ޖައްސާގެންނެވެ.\n"އަހަރެން ވަރަށް، ވަރަށް ކެތްކޮށްފިން މަންމާ! ވަހީދު ފުރައިގެން ދިޔަ ފަހުން އަހަންނަށް ހަމަ ނޭވާ ވެސް ނުލެވޭ. ވަރުބަލިވެގެން ނިދޭއިރަށް ކޮންމެ ވެސް އެކަކު އަހަންނަށް އުނދަގޫ ކުރޭ. ދެބަފައިން ވެސް ތިބީ އެއް ހާލެއްގަ. ހީވަނީ ޑިއުޓީ ބަހައިގެން އުޅޭހެން. މިއިން ވާހަކައެއް ބޭރަށް އިވިއްޖެ ނަމަ ދަރީގެ ކަރުގައި ހިފައި މަރާލައިފަ، އެކަން އަހަރެން ބޮލުގައި އަޅުވާނެ ކަމަށް ދެ މީހުން ވެސް ބުނަނީ. އެމީހުން އޮންނަނީ އަހަންނަށް ބިރުދައްކާފަ. އަހަރެންގެ ދަރިދެކެ އެމީހުން ކުޑަ ވެސް ލޯތްބެއް ނުވޭ. އެއީ އެމީހުންނަށް ފަކުރެއް. ނަޖިހެއް. ބޭކާރު ކުއްޖެއް. އާއިލާއަށްހުރި ބަދުނަސީބެއް."\n"ދަރިފުޅާ!" ނަފީސާ ކެތްތެރިކަން ކޮޅުންލިއެވެ.\n"މަންމާ! އަހަރެން މިހާރު ބިރު ވެސް ގަނޭ. އަދި އެ ކުއްޖާ ފަކީރަށް މިއުޅެނީ އަހަރެއް ވެސް ނުވެގެން. އަހަންނަށް ޖެހެނީ ގޭތެރޭގެ ހުރިހާ މަސައްކަތެއް ވެސް ކުރަން އެ ކުއްޖާ ކުނާ ގަނޑެއް ނޫނީ ފަތްޖެހި އެނދެއް މަތީގައި ބައިންދައިފަ. ގަޑިން ގަޑިއަށް ކަންކަން ނުވެއްޖެ ނަމަ ދަލޭކަ ހުންނާނީ ހަޅޭއްލަވަން ތަންވަޅެއް ނުލިބިފަ،" ސާރާ ގިސްލަމުން ރޮމުން ބުނެލިއެވެ. "މީ މަންމަގެ ބަސް ނޭހުމުގެ ހިތި ނަތީޖާ. މަންމަ ބުނި ދުވަސް މީ. ތަނަކުން މީހަކު ފެންނައިރަށް ލޯބި ވުމުން ލިބޭ ހިތި މީ. ގޮތް ނޭނގޭ ރަށަކަށް އާދެވުނީމަ ވީގޮތް މިއީ. އަހަރެން އަދިވެސް ހަނދާން އެބަހުރި ބައްޕަ އެ ދުވަހު ބުނެދިން ވާހަކަތައް."\n"ދަރިފުޅާ ދެން ވަގުތު ފާއިތު ނުވަނީސް މަންމަ މި ބުނާގޮތް ހަދާ!" ނަފީސާ ނޭފަތް ދަމައިލިއެވެ.\n"ވަގުތު ފާއިތުވަމުން މިދަނީ. އަޅުގަނޑު ވަރަށް ދެރަވެއްޖައިން އިސްމާއިލަށް ސާޔާގެ ޚަބަރުތައް ނޭނގުނީމަ."\nކަންފަތުގައި ފޯނު ޖައްސައިގެން އިނދެ ޑޮކުޓަރު މުނީރު ދެއްކި ވާހަކަތައް އަޑުއަހަން އިސްމާއިލް އިނީ ފެންކަޅިވެފައެވެ. މުނީރުގެ ވާހަކަތައް ނިމުމުން އިސްމާއިލް ފުން ނޭވާއެއް ދޫކޮށްލިއެވެ. އަދި މައްޗަށް ބަލައިލިއެވެ. ދެ ލޮލަށް ޖަމާވެފައިވާ ކަރުނަތައް ކޯތާފަތް މައްޗަށް އޮހިގަތެވެ.\n"މުނީރޫ، އަޅުގަނޑު އުއްމީދުކޮށްގެން، އަދި ގަބޫލުކޮށްގެން މި ހުންނަނީ ސާޔާ އުޅެނީ ވަރަށް އުފަލުގައި ކަމަށް. ގުޅައިލާ ހާލު އަހުވާލު އަހައިލާއިރު ވެސް ދުވަހަކު ވެސް ތިޔަ ޒާތުގެ ވާހަކައެއް ސާޔާ ވެސް ނުބުނޭ." އިސްމާއިލް ފޯނު އަނެއް ކަންފަތަށް ބަދަލުކޮށްލިއެވެ.\n"އަޅުގަނޑު ދެރަ މިވަނީ އިސްމާއިލްގެ ދަރިން ތަރުބިއްޔަތު ކުރި ގޮތާއި، އިސްމާއިލްގެ ވިސްނުން ހުރި ގޮތާއި، އެ ކުދިންގެ އަހްލާގާއި ހުރިހާ ކަމެއް ދަންނަ މީހަކަށްވާތީ،" މުނީރު ލަސްލަހުން ބުނެލިއެވެ. "ސާޔާ އެ އޮތީ ވަރަށް ނާޒުކު ހާލަތެއްގަ. އޭނާއަށް އެ މަޅިން މިންޖު ކޮށްގެން އަވަސްވީ ގޮތަކަށް މާލެ ގެންދޭ. އަހަރެން ވާނީ ރަސްމީ ހައިސިއްޔަތުން އަންގަން ޖެހޭ ހުރިހާ ތަނަކަށް މި ކަމުގެ މައުލޫމާތު އަންގައިފަ. އެކަން ހިއްސާކޮށްފަ."\n"ވަރަށް ރަނގަޅު. ސާޔާއަށް ތިފަދަ ހިތްދަތި ކަމެއް ކުރިމަތިވި ވަގުތު އެހީތެރިވާން މުނީރު އެތަނަށް މެދުވެރި ކުރެއްވިކަން އެއީ އަހަރެންގެ ނަސީބު،" އިސްމާއިލް ހިތްވަރުކޮށްފައި ބުނެލިއެވެ. "ސާޔާ މާލެ އާދެވޭނެ ގޮތްތައް ހެދޭތޯ އަހަރެން މަސައްކަތް މި ފަށަނީ. މުނީރު މިކަމުގައި އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްލަދީ."\n"އިރާދަކުރެއްވިއްޔާ އަހަރެން މާދަމާ ސާޔާ ގޮވައިގެން މާލެ ދާނަން،" މުނީރު އަސަރުން ފުރިގެންވާ ގޮތެއްގައި ބުނެލިއެވެ. "އަހަރެން އަދިވެސް ހަނދާން އެބަހުރި އަހަރެން އެންމެ ހާލުގައި ޖެހުނު ދުވަހު އިސްމާއިލްގެ ދެމަފިރިން އަހަންނަށްވީ އެހީ. އޯގާތެރިކަމާއެކު ވެދިން މަދަދު."\nއިސްމާއިލް ގޭގެ ދޮރު ލައްޕާލަމުން މައިގެ ތެރެއަށް ބަލައިލިއެވެ. މުޅި ތަނަށްވަނީ ހިމޭންކަން ވެރިވެފައެވެ. މީހެއްގެ ހިލަމެއް ނުވެއެވެ. އިސްމާއިލް ބަލައިލީ އެމީހުންގެ ކޮޓަރީގެ ދޮރާ ދިމާއަށެވެ. ދޮރުހުރީ ފޫޓެއްހާ ވަރަށް ހުޅުވިފައެވެ. އޭނާގެ ކަންފަތުގައި ޖެހުނީ ވޭނީ ގިސްލުމެއްގެ އަޑެވެ. އިސްމާއިލްގެ ނޭވާ އަވަސްވިއެވެ. އޭނާގެ މޫނުމަތީގެ ކުލަވަރު ބަދަލުވިއެވެ. ތަރުތީބެއް ނެތް ރޫތައް ހުރި އެ މޫނުމަތިން ފާޅުވަމުން ދިޔަ ނުތަނަވަސްކަން އިތުރުވި ކަހަލައެވެ. ހިނގުމުގައި އުނދަގޫ ގޮތެއް ހުއްޓަސް އޭނާ ފިޔަވަޅުތައް އަވަހެވެ.\nއިސްމާއިލް ކޮޓަރީގެ ދޮރާ ހަމައަށް ގޮސް ހުއްޓުނެވެ. އޭނާއަށް ޔަގީންވީއެވެ. އެއީ ނަފީސާގެ ވޭނީ ގިސްލުމުގެ އަޑުކަމެވެ. އިސްމާއިލް ބަލައިލީ ކޮޓަރިއަށެވެ. އޭރު ނަފީސާ ފޯނު ކަންފަތުގައި ޖައްސާގެން އިނދެ ރޮނީއެވެ. އަޑުން އަޑުނަގައެވެ. (ނުނިމޭ)


ރާއްޖޭގެ ސިޔާސީ މަސްރަހުން ‘ސަލާމީ ޓެކްޓިކް’ގެ އުކުޅު | Sandhaanu\n‘ސަލާމީ ޓެކްޓިކް’ މި އިބާރާތަކީ ދެވަނަ ބޮޑު ހަނގުރާމަ ނިމި، އިރުމަތީ ޔޫރަޕުގެ ގައުމުތައް ސޯވިއެޓް ޔުނިއަންގެ ނުފޫޒުގެ ދަށަށް ގެނައީ ކިހިނެއްކަން ބަޔާންކުރައްވަމުން ހަންގެރީގެ ކޮމިއުނިސްޓު ލީޑަރަކު ކަމުގައިވާ ރައޯސްކީ ބޭނުންކުރެއްވި އިބާރާތެކެވެ. އާދެ، އިރުމަތީ ޔޫރަޕުގެ ގައުމުތަކުގައި ކޮމިއުނިސްޓުންނާ އިދިކޮޅު ސިޔާސީވެރިންނާއި ސިޔާސީ ޕާރޓީތައް، މަޑުމަޑުން، ދުރުކޮށް މުޅި ގައުމު ކޮމިޔުނިސްޓުންގެ އަތްދަށަށް އަންނަ ގޮތް ސޯވިއެޓުން ހެދީ ކިހިނެއްކަން ބަޔާންކުރައްވަމުން ބޭނުންކުރެއްވި އިބާރާތެކެވެ.\n1945ގައި ދެވަނަ ބޮޑުހަނގުރާމަ، ނިމުމަކަށް އައިއިރު، އިރުމަތީ ޔޫރަޕުގެ ގައުމުތައް ވަނީ ސޯވިއެޓު ޔުނިއަންގެ އިހުތިލާލުގެ ދަށުގައެވެ. ޕޯލަންޑު، ހަނގެރީ، ބަލްގޭރިޔާ ރޫމޭނިޔާ، މިގައުމުތަކެވެ. ދެވަނަ ބޮޑުހަނގުރާމަ ނިމުމުގެ ކޮޅުމަތި ފެނުމުން، ހަނގުރާމައިގެ މުއުތަމަރުތަކޭ ކިޔައި ނަންދެވުނު މުއުތަމަރުތައްކަމުގައިވާ ތެހެރާނު މުއުތަމަރާއި (1943) ޔާލްޓާ މުއުތަމަރާއި (ފެބުރުއަރީ 1945) ޕޮޓްސްޑޭމް މުއުތަމަރު (މޭ 1945) ބޭއްވުނެވެ. ހަނގުރާމައިގައި ކާމިޔާބު ލިބުނު އިއްތިހާދީންގެ ބޮޑު ތިންބާރުކަމުގައި ހިމެނުނު އިނގިރޭސިވިލާތާއި އެމެރިކާއާއި ސޯވިއެޓް ޔުނިޔަން ބައިވެރިވެގެންގެންނެވެ. މި މުއުތަމަރުތަކުގައި އިރުމަތީ ޔޫރަޕުގެ ގައުމުތަކާ މެދު ކަންތައް ކުރާނެ ގޮތަކާމެދު ބަހުސުކުރެވުނެވެ. އަދި، ޔާލްޓާއާއި ޕޮޓްސްޑޭމްގެ ދެ މުއުތަމަރުގައި ނަންގަނެވި ދިޔަ އިރުމަތީ ޔޫރަޕުގެ ގައުމުތަކަށް މިނިވަންކަންދީ، އެ ގައުމުތަކުގައި މިނިވަން އިންތިޚާބުތައް ބާއްވައި އެގައުމުތަކުގެ މީހުންނަށް އެމީހުންގެ ގައުމީ ކަންތައްތައް ހިންގާލުމުގެ އިޚުތިޔާރާއި ބާރު ދިނުމަށް ބޮޑު ތިން ބާރު ވެސް އެއްބަސް ވިއެވެ.\nކުރިން ނަންގަނެވުނު ފަދައިން، ދެވަނަ ބޮޑު ހަނގުރާމަ ނިމުނުއިރު، އިރުމަތީ ޔޫރަޕުގެ މިންނަގަތް މިގައުމުތައް އޮތީ ސޯވިއެޓު ޔުނިއަންގެ ބާރުގެ ދަށުގައެވެ. ހަނގުރާމަ ނިމުމުން، ހަނގުރާމައިގެ މުއުތަމަރުތަކުގައި އެއްބަސްވި ފަދައަކުން ސޯވިއެޓު ޔުނިއަނުން ކަނތައްތައް ކުރިއަކަށް ނުގެންދެއެވެ. އިރުމަތީ ޔޫރަޕުގެ ގައުމުތަކަށް ފުރިހަމަ މިނިވަންކަންދީ އެގައުމުތަކުގައި މިނިވަން އިންތިޚާބެއް ބާއްވާކަށް ބޭނުމެއް ނުވިއެވެ. ސޯވިއެޓު ޔުނިއަނުން ބޭނުންވީ އެމީހުންގެ ނުފޫޒުގެ ދަށުގައި ‘ކޮމިއުނިސްޓު ބައިގެ’ ތެރޭގައި މި ގައުމުތައް ބޭއްވުމަށެވެ.\nސޯވިއެޓް ޔުނިއަންގެ މި މަގުސަދު ހާސިލުކުރުމަށްޓަކައި އެމީހުންގެ އިހުތިލާލުގެ ބާރުގެ ދަށުގައި އޮތް އިރުމަތީ ޔޫރަޕުގެ ގައުމުތަކުގައި އެންމެ ފުރަތަމައިން، ތަފާތު ފިކުރުތަކުގެ މައްޗަށް އެކުލެވޭ ތަފާތު ޕާރޓީތަކުގެ ފުޅާ އިއްތިހާދެއް އުފެއްދިއެވެ. ދެން، ވެރިކަން ކުރުމަށް އޮތް އިއްތިހާދުން، ކޮމިއުނިސްޓުން ފިޔަވައި، އެހެން ޕާރޓީތައް، ޕާރޓީއަކަށް ފަހު ޕާރޓީއެއް، ދުރުކޮށް ބޭރުކުރިއެވެ. އަދި، ކޮމިޔުނިސްޓު ފިކުރާ އިދިކޮޅު، އާންމުންގެ ތާއީދު ލިބިދާނެ އެހެން އެންމެން ސިޔާސީ މަސްރަހުން ބޭރުކުރެވުނެވެ. ބަންދުކޮށް، ނޫނީ އަރުވާލައި ނޫނީ މަރާލައިގެންނެވެ. މިގޮތަށް ކަންތައްކޮށް، ކޮމިޔުނިސްޓުންގެ އަތް މައްޗަށް ވެރިކަން، އަންނާނެ ގޮތް ކަށަވަރުކުރިއެވެ. މިފަދައިން، ކޮމިޔުނިސްޓުންނާ އެނޫން މީހުން ވަކިކޮށް، ބައިބަޔަށް މީސްތަކުން ބައިކޮށް، ކޮމިޔުނިސްޓު ފިކުރާ އިދިކޮޅު މީހުން، ‘ސަލާމީ މަސް އަރިއެއް’ ކޮށައި ފޮތިކޮށް ބައިބައިކޮށްލާ ފަދައިން، މީހަކަށް ފަހު މީހެއް ނެތިކޮށް، ގައުމުގެ ސިޔާސީ ބާރު ކޮމިޔުނިސްޓުންގެ އަތް މައްޗަށް ގެނައުމުގެ އުކުޅަށް ‘ސަލާމީ ޓެކްޓިކް’އޭ ކިޔެއެވެ.\n‘ސަލާމީ ޓެކްޓިކް’ ބޭނުންކުރާތަން ދުނިޔޭގެ އެކިއެކި ގައުމުތަކުން ފެނެއެވެ. ވަކިން ޚާއްސަ ގޮތެއްގައި ޑިމޮކުރަސީގެ ސަގާފަތެއް އަށަގަނެ ހަގީގީ ޑިމޮކުރަސީގެ ވެރިކަމެއް ގާއިމުވެފައި ނުވާ ގައުމުތަކުގައެވެ. މިފަދަ ގައުމުތަކުގައި ސިޔާސީ މައިދާން އޮންނަނީ ވަކި ބަޔަކު މަސައްކަތްކުރުމަށް ޚާއްސަވެފައެވެ. އަދި މި މައިދާނުގައި މަސައްކަތްކުރުމުގެ މައިގަނޑު އަމާޒަކީ ގައުމާއި ވަތަނަށްޓަކައި މަސައްކަތްކުރުމެއް ނޫނެވެ. ގައުމުގެ އަބުރާއި އިއްޒަތް، ޝަރަފާއި ކަރާމަތް ރައްކާތެރި ކުރުމެއް ނޫނެވެ. އަދި ވަތަން ތަރައްގީކޮށް ކުރިއެރުވުމެއް ވެސް ނޫނެވެ. އެއީ ސާނަވީ ކަމެކެވެ. ސިޔާސީ މައިދާނުގައި މަސައްކަތް ކުރުމުގެ މައިގަނޑު ބޭނުމަކީ އަމިއްލަ ޒާތީ މަސްލަހަތާއި ފައިދާއެވެ. ވެރިކަން ކުރާ މީހެއްގެ ނުވަތަ ބައެއްގެ ބާރުގެ ދަށަށް ގައުމުގެ ޚަޒާނާ ގެނެސް، އެމީހަކު ނުވަތަ އެބަޔަކު ހިތް އެދުނު ގޮތެއްގެ ގައުމުގެ ޚަޒާނާއި މެދު ކަންތައް ކުރެވޭ ގޮތް ހެދުމެވެ.\nއެހެންވެ، ސިޔާސީ މައިދާނަށް ނިކުމެ، ވެރިކަމުގެ ގޮނޑިއަށް ވާސިލުވެވުމުން، ދެން، ވެރިޔާގެ އެންމެ މުހިއްމު މަސައްކަތަކަށް ވަނީ ވެރިކަމުގައި އުމުރަށް ނޫނީ ވީހާ ވެސް ދިގު މުއްދަތަކަށް ދެމިހުރެވޭނޭ ގޮތް ހެދުމެވެ. ސިޔާސީ ވާދަވެރިން ނައްތާލައި އަދި ފިކުރީ ގޮތުން މުސްތަގިއްލު ފިކުރެއްގެ ސިޔާސީ މީހަކު އުފެދި އެފަދަ މީހަކު ސިޔާސީ މައިދާނަށް ނިކުތަ ނުދީ ފާރަވެރިވެގެންނެވެ.\nމީގެ މިސާލުތައް ޑިމޮކުރަސީގެ ހަގީގީ ސަގާފަތެއް ގާއިމުވެފައި ނެތް ގައުމުތަކުން ފެނެއެވެ. މިސާލެއްގެ ގޮތުން، އަޅުގަނޑުމެންގެ ހަޔާތުގައި ފެނިގެން ދިޔަ ބައެއް ގައުމުތަކުގެ ލީޑަރުންނަށް ބައްލަވާލައްވާށެވެ. ސީރިޔާގެ ކުރީގެ ރައީސް ހާފިޒު އަލްއަސަދެވެ. ވެރިކަމުގައި ތިރީހަކަށް އަހަރު ހުންނެވިއެވެ. 1971 ފެށިގެން 2000ވަނަ އަހަރު އަވަހާރަވެއްޖައުމަށް ދާންދެނެވެ. ލީބިޔާގެ މުއްމަރު ގައްޒާފީއެވެ. ސާޅީސް އަހަރަށް ވުރެ ގިނަ ދުވަހު ވެރިކަން ކުރެއްވިއެވެ. 1968 އިން ފެށިގެން 2010 ގައި އަވަހާރަކޮށްލެވުމަށް ދާންދެން ވެރިކަން ކުރެއްވިއެވެ. މިސުރުގެ ރައީސް ހުސްނީ މުބާރަކެވެ. ތިރީސް އަހަރު ވެރިކަން ކުރެއްވިއެވެ. 1981 އިން ފެށިގެން 2011 އާ ހަމައަށް ވެރިކަންކުރެއްވިއެވެ. ރާއްޖޭގެ ކައިރި މާޒީއަށް ބަލާލި ނަމަވެސް ފެންނަނީ ހަމަ މި މަންޒަރެވެ. ރައީސް އަމީން އަށެއްކަ އަހަރު ވެރިކަން ކުރެއްވިއެވެ. ބޮޑުވަޒީރެއްގެ ގޮތުގައްޔާއި އަދި ރައީސްގެ ގޮތުގައެވެ. ނަވާރަސަތޭކަ ސާޅީހުގެ މެދެއްހާ ހިސާބުން ފެށިގެން 1953 ވަނަ އަހަރުގެ އޯގަސްޓު މަހާ ހަމައަށެވެ. ރައީސް ނާސިރު 21 އަހަރު ވެރިކަން ކުރެއްވިއެވެ. ނަވާރަ ސަތޭކަ ފަންސާހުގެ ފަހުގެ އަހަރުތަކުގެ ހިސާބުން ފެށިގެން 1978ވަނަ އަހަރުގެ ނޮވެމްބަރުގެ ނިޔަލަށެވެ. ދެން ރައީސް މައުމޫނެވެ. ތިރީސް އަހަރު ވެރިކަން ކުރެއްވިއެވެ. 1978ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން 2008ވަނަ އަހަރުގެ ނޮވެމްބަރުގެ ނިޔަލަށެވެ.\nކުރިން ވެސް ނަންގަނެވި ދިޔަ ފަދައިން، ޑިމޮކުރަސީގެ ސަގާފަތެއް އަށަގެންފައި ނުވާ ގައުމުތަކުގައި ވެރިކަމަށް އިސްވާ ވެރިޔެއްގެ މައިގަނޑު މަގުސަދަކަށް އޮންނަނީ ވެރިކަމުގައި ދެމިހުރެވޭނޭ ގޮތް ހެދުމެވެ. މިކަމުގެ އެންމެ މުހިއްމު ވަސީލަތަކަށް ވެފައި އޮންނަނީ ކުރިން ބަޔާންކޮށްދެވުނު ‘ސަލާމީ ޓެކްޓިކް’ގެ އުކުޅެވެ. އިދިކޮޅު ވާދަވެރި މީހުން ނައްތާލުމެވެ. ދެން، ވެރިކަމަށް އެކަށީގެންވާ ގާބިލުކަން، އާދެ، އެކަމުގެ އިލްމުވެރިކަމާއި ހުނަރު ހުރި މީހުން އުފެދުނަ ނުދިނުމަށް މަސައްކަތްކުރުމެވެ. ސަލާމީ ޓެކްޓިކްގެ މި ސިޔާސީ އުކުޅު ރާއްޖޭގައި ތަމްސީލުވެގެން ދިޔަ ގޮތުގެ ބައެއް މަންޒަރު ސިފަކޮށްލެވޭތޯ ބަލާލާނަމެވެ. ނަމަވެސް އޭގެ ކުރިން، ރެކޯޑު ކުރެވިފައިވާ މިކަމުގެ ހަގީގަތް ހިތަށް ގެނެސް ގަތުމަށްޓަކައި ބޭރު ދުނިޔޭގެ ވާހަކައެއް ލިޔެލާނަމެވެ. އެ މަންޒަރު ތާރީޚަށްޓަކައި ރެކޯޑުވެސް ކުރެވިފައި އޮތުމާއެކު ވެސް މެއެވެ.\nމިވާހަކަ ގުޅެނީ އިރާގާއެވެ. 1979ވަނަ އަހަރު އިރާގުގެ ވެރިކަމަށް ސައްދާމު ހުސައިނު އަރާވަޑައިގަތެވެ. އެއަށް ފަހު، އޭނާގެ އަމިއްލަ ޕާޓީގެ މެމްބަރުންތަކެއްގެ ބޮލުގައި އޭނާއާ އިދިކޮޅަށް ބަޣާވަތްކުރުމުގެ ތުހުމަތު އެޅުއްވިއެވެ. ދެން، އާންމު ޖަލްސާއެއްގައި އެމީހުންގެ ނަންތައް އިއުލާނުކުރައްވައި، އެމީހުންނަށް އޮތީ ސީދާ ‘ކަނޑީގެ އަދަބު’ކަން ވިދާޅުވިއެވެ. އަދި އެމީހުން ޖަލްސާއިން ނެރެވި، ބުނެވޭ ގޮތުގައި، އެމީހުންގެ ގަޔަށް ބަޑިޖައި މަރާލައި އެމީހުން ނެތިކޮށްލެވުނެވެ. ތިރީގައި ލިންކުދެވިފައިވާ ވީޑިއޯއިން އެމީހުންގެ ނަންތައް އިއުލާނުކުރާ ތަނާއި އެމީހުން ނެރެވޭތަން ފެންނާނެއެވެ. އަދި، ސަލާމީ ޓެކްޓިކުގެ، އާދެ އިދިކޮޅު ސިޔާސީ މީހުން ނައްތާލުމުގެ، ހައްދުފަހަނާއަޅާފައިވާ އަމަލެއް ފެނިގެންދާނެއެވެ. އާންމު ގޮތެއްގައި މި ކަން ކުރެވެނީ، މިދެ ވީޑިއޯގެ ފީތާއިން ފެންނަހެން، މިހާ ފާޅުކޮށް، މިހާ ޖެހިލުން ކުޑަގޮތެއްގައި، އެތައް ބަޔަކުގެ ދުވަސް ދުއްވާލެވިގެންނެއް ނޫނެވެ. ތަންކޮޅެއް، ވަންހަނާ ގޮތެއްގައި، ހިކުމަތު އަމަލީ ބޭނުންކޮށް، މީހަކަށް ފަހު މީހެއްގެ ދުވަސް ދުއްވާލައި ވެރިކަމާ ވާދަކުރާނެ މީހުން ނެތިކޮށްލެވިގެންނެވެ. މިހެން ކަންތައްކުރުމުގެ ސަބަބުން، ވެރިކަމަށް ހުންނަ މީހަކަށް ދިގު މުއްދަތަކަށް ވެރިކަމުގައި ދެމިހުރުމުގެ ފުރުސަތު ފަހިވެދެއެވެ. މީގެ އިތުރުން، އެހެން މީހުންނަށް، އާދެ، ޚާއްސުންނާއި އާންމުންނަށް ވެސް، މިކަން އިބުރަތެއްކަމުގައި ވެއެވެ. ސިޔާސީ ހަޔާތާއި ގާތް ނުވުމުގެ މެސެޖު ލިބެއެވެ. ސިޔާސީ ހަޔާތަކީ ފާޑެއްގެ ޖުވާއަކަށް ވެގެންދެއެވެ. މިނިކާ ވަގެއްގެ އަނގައިގެ ތެރެއަށް އަތްލުން ކަހަލަ ކަމަކަށެވެ. ހަމަ ހޭގައި ހުރި މީހަކު މިކަން ކުރާނެ ހެއްޔެވެ؟ އެމީހުންނަށް އޮންނަނީ ވެރިކަމުގައި ވެރިޔާ ދެމިހުރިހާ ހިނދަކު، އޭނާއަށް ތަބާވެ، އޭނާއަށް ޚުޝާމަދުކުރުން މަތީ ތިބުމެވެ. އޭނާ ވެރިކަމުން ވެއްޓުމުން އޭނާއާ ދިމާއަށް ހުތުރު އެއްޗެހި ގޮވުމެވެ. ދެން، ވެރިކަމަށް އާ ވެރިޔަކު އިސްވުމުން މި ތަމްސީލު ތަކުރާރުވެދެއެވެ.\nރާއްޖޭގެ ސިޔާސީ މަސްރަހުން ސަލާމީ ޓެކްޓިކުގެ އުކުޅު އެންމެ ސާފުކޮށް ފެނިގެންދަނީ 2008 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން ރާއްޖޭގައި ގިނަ ޕާޓީތަކުގެ ޑިމޮކުރަސީ ތައާރަފުކުރެވުމާ ހިސާބުން ފެށިގެންނެވެ. މީގެ މާނައަކީ ކުރިން މިކަން ނުފެންނަ ވާހަކައެއް ނޫނެވެ. ކުރިންވެސް ‘ސަލާމީ ޓެކްޓިކުގެ’ ބައެއް މަންޒަރުތައް ފެނިފައިވެއެވެ. ރައީސް އަމީން ދީދީގެ ދައުރުން ފެށިގެން ރައީސް މައުމޫނުގެ ދައުރުގައި ވެސް ސަލާމީ ޓެކްޓިގެ މަންޒަރުތައް އެކި ސިފަސިފައިގައި ފެނިފައިވެއެވެ.\nރައީސް އަމީންގެ ދީދީގެ ދުވަސް ވަރުގައި ވެރިކަމުގެ ކޯޅުން އޮތީ ސިޔާސީ ދެތިން އާއިލާއެއްގެ ދެމެދުގައެވެ. ރައީސް އަމީން ދެކެވަޑައިގަތް ގޮތުގައި އޭނާގެ ވެރިކަމަށް ނުރައްކަލެއް ކުރިމަތިވާނީ ކަކާގޭ އާއިލާއިންނެވެ. މިކަމުގެ ބިރު ނައްތާލުމުގެ ގޮތުން، އޭނާ ހިމެނިވަޑައިގެންވި އަތިރީގޭ އާއިލާއާއި ކަކާގޭ އާއިލާ ކައިވެނި މެދުވެރިކޮށް ގުޅުވާލެއްވިއެވެ. ނަމަވެސް، ކަންތައް ދިމާވީ އޭނާ ހީފުޅުކުރެއްވި ގޮތާ މުޅިން ޚިލާފަށެވެ. އޭނާގެ ވެރިކަން ވައްޓާލުމުގެ މުގުލުގައި ތިބީ އޭނާއާ ހުރިހާ ގޮތަކުން ވެސް ގާތް ވެލާނާގޭ އާއިލާގެ ބޭފުޅުން ކޮޅެކެވެ. އޭނާގެ ވެރިކަން ވެއްޓެން މެދުވެރިވި އެހެން ސަބަބުތަކެއް ވެސް ހުރިކަން ފާހަގަކޮށްލަން ޖެހެއެވެ. އާންމު ބަނޑުހައި ހޫނުކަމުގެ ތަދެއްގެ އިތުރުން، އޭނާގެ ބައެއް ސިޔާސަތުތަކާއި އާންމުން ދެކޮޅުވުމެވެ. އަދި، އިންގިލާބުގެ ވެރިން މިކަމުގެ ފައިދާ އެންމެ ފުރިހަމައަށް ހިފުމެވެ. ކޮންމެ އަކަސް މިއީ މިކަމުގެ ތަފްސީލަށް ދިޔުމުގެ މަގާމެއް ނޫނެވެ. މިތަނުގައި ފާހަގަކޮށްލަން ބޭނުންވަނީ ވެރިޔެއްގެ ވެރިކަމަށް ކުރިމަތިވެދާނެ ނުރައްކަލެއް ނައްތާލުމުގެ މިސާލެކެވެ. އާދެ، ސަލާމީ ޓެކްޓިކްގެ އުކުޅެކެވެ. ރައީސް އަމީން ދީދީގެ ދައުރުގައި ކައިވެނީގެ މުއައްސަސާ ވެގެންދިޔައީ ވެރިކަން ދެމެހެއްޓުމައްޓަކައި ބޭނުންކުރެވުނު ވަސީލަތަކަށެވެ.\nރައީސް އަމީން ވެރިކަން ނިމުމަށް ފަހު، ރާއްޖޭގެ ސިޔާސީ މަސްރަހުގެ ހަލަބޮލިކަން ނެތި ދިޔައީ 1957ގައި އަމީރު އިބުރާހިމް ނާސިރު ބޮޑުވަޒީރަކަށް އިސްވެވަޑައިގަތުމުންނެވެ. އޭނާގެ އަތްޕުޅަށް ވެރިކަން ފުރޮޅިގެން އައިއިރު، ރާއްޖޭގެ ސިޔާސީ އުޑުގައި ވެރިކަން ކުރުމަށް ތަރިތަކެއް އަރައި ތިއްބެވެ. ރައީސް އަމީން ދީދީގެ ދުވަސްވަރުން ފެށިގެންނެވެ. އަދި އޭނާގެ ވެރިކަން އިންގިލާބުކޮށްލުމުގައި މީގެ ބައެއް މީސްމީހުން މުހިއްމު ދައުރެއް އަދާކުރިއެވެ. ރައީސް ނާސިރުގެ އެންމެ ފުރަތަމަ މަސައްކަތްޕުޅަކަށްވީ މި ފަދަ ތަރިތައް އޮއްސިގެންދާނޭ ގޮތް މެދުވެރިކުރެއްވުމެވެ. އެ ތަރިތަކުގެ ތެރެއިން އޭރުގެ އެންމެ އަލިގަދަ ތަރި، ސަފީރެއްގެ ވަޒީފާ ދެއްވައި، އޭނާ ރާއްޖެއިން ބޭރުކޮށްލެވުނެވެ ދެން ވެރިކަމުގެ ލަގަނުގައި ރަނގަޅަށް، ވަރުގަދައަށް، ހިއްޕަވާލެއްވުމުން، ސަފީރު އަނބުރާ ގެންނަވައި އަރުވާލެވުނެވެ. އާދެ، ތިމާގެ ވެރިކަމަށް ނުރައްކަލެއް ކުރިމަތިކޮށްފާނެ ބިރެއް ނައްތާލީއެވެ. ސަލާމީ ޓެކްޓިކު މިފަހަރު ބޭނުންކުރެވުނީ ވަރަށް ވެސް ހިކުމަތްތެރިކަމާއެކުގައިކަން ފެނިގެންދިޔައެވެ. ހަމަ މިފަދަ މަންޒަރުތައް ދެން އައި ވެރިކަމުގައި ވެސް ފެނުނެވެ. ރައީސް މައުމޫނު ދައުރުގައި އެންމެ ފާހަގަކޮށްލެވުނީ އޭނާގެ ވެރިކަމާ ތޮޅެން އުޅުއްވި ބޭފުޅެއްގެ ޝަރީއަތް ކުރެވި، އޭނާއަށް މައްޗަށް ހުކުމެއް ކުރެވުނުކަމެވެ. މީގެ އިތުރުން، ވެރިކަމަށް މީހަކު އަތުވެދާނެކަމަށް ހީކުރެވިގެން، އެކަމާ ވެސް ފިޔަވަޅު އެޅުނެވެ. މީގެ މިސާލެއް ލިޔެލާނަމެވެ. މި ހާދިސާ ހިނގީ ދެހާހުގެ ކުރީގެ އަހަރުތަކުގައެވެ. އެދުވަސް ވަރަކީ ރާއްޖެއަށް ‘ރީތި ނަން’ ހޯދައި ދޭ މީހުންނަށް ޚާއްސަ އިނާމެއް ދެވެން ފެއްޓުމުގެ ކުރީކޮޅުގެ ދުވަސް ވަރެވެ. މަތީފާސްތައް ނަގާ މީހުންނަށާއި އަދި ކިޔެވުމުގައްޔާއި އަދި މިނޫންވެސް ކަންކަމުގައި ބައިނަލް އަގުވާމީ މައިދާނުގައި މަތީ ވަނަތައް ހޯދާ މީސް މީހުނަށް މި އިނާމު ދެވެއެވެ. އެގޮތުން، އެހާތަނަށް ދިވެއްސަކު އިލްމީ ދާއިރާއިން ހޯދައިފައި ނުވާ ކާމިޔާބީތަކެއް ހޯއްދެވި ބޭފުޅަކަށް އިނާމުދޭން ނިންމުނެވެ. އޭނާއަކީ އިލްމީ އެންމެ މަތީ ފާހެއް ހޯދުމުގެ އިތުރުން، ދުނިޔޭގެ އެންމެ ކުރިއަރާފައިވާ ފަންސާސް ޖާމިއާގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ޖާމިއާއެއްގެ އެންމެ މަތީ އިލްމީ ލަގަބު ލިބިވަޑައިގެން، އެ ޖާމިއާގެ އިލްމީ މުއްސަސާއެއްގެ އެންމެ އިސް މަގާމު ފުރުއްވި ބޭފުޅެކެވެ. އިލްމީ ލިޔުންތަކާއި އަދި އިލްމީ ފޮތްތައް ލިޔުއްވައި ޝާއިއުކުރެއްވި ބޭފުޅެކެވެ. އިލްމީ މަޖައްލާތަކާއި އަދި އެންސައިކްލޮޕީޑިޔާތަކުގައި އޭނާގެ ލިޔުންތައް ހިމެނިފައިވެއެވެ. އޭނާގެ ބައެއް ފޮތްތައް ޔޫރަޕުގެއާއި އަދި ދެކުނު އިރުމަތީގެ ބައެއް ބަސްބަހަށް ތަރުޖަމާކުރެވިފައިވެއެވެ. އޭނާއަކީ އިލްމީ ބައެއް ދާއިރާތަކުގައި ދުނިޔޭގެ ތަޖުރިބާކާރުންގެ ތެރޭގައި ހިމެނިވަޑައިގެންވި ބޭފުޅެކެވެ. ކޮންމެ އަކަސް ރީތި ނަމެއް ދިވެއްސެއްގެ ފަރާތުން ރާއްޖެއަށް ހޯދައިދީގެން އިނާމެއް ދެވޭ ކަމަށް ވަންޏާ އެކަން ހައްގުނުވެ ނުދާނޭ ބޭފުޅެކެވެ. އެހެންވެ، އެ އިނާމު އެބޭފުޅަކަށް އެރުވޭ ގޮތަށް ހަމަޖެހުނެވެ. ނަމަވެސް އެންމެ ފަހު ވަގުތުގައި އެކަން ކެންސަލްވީއެވެ. ސަބަބަކީތޯއެވެ؟ ފަހަރެއްގައި ވެސް ރީތި ނަމެއް ރާއްޖެއަށް ނުލިބޭތީއަކީ ނޫނެވެ. އޭރުގެ ސިޔާސީ ވިސްނުން ހުރީ އެބޭފުޅަކަށް އިނާމު އެރުވިއްޖެ ނަމަ، ރާއްޖޭގައި އެބޭފުޅަކަށް ކޮންމެ ވެސް ވަރައްގެ ޝުހުރަތެއް ލިބި، އެ ބޭފުޅެއްގެ ފަރާތްޕުޅުން، ވެރިކަމަށް ނުރައްކަލެއް އަތުވެދާނެކަމަށް ހީކުރެވުމެވެ. އާދެ، ހީ ކުރެވުމެވެ. އެއީ ހަގީގަތަކަށް ވުން މުހިއްމެއް ނޫނެވެ. ވެރިކަމަށް ކުޑަ ބިރެއް އޮތަސް، ގައުމުގެ ފައިދާއާއި މަސްލަހަތު، ގައުމުގެ ރީތި ނަން، މިކަންކަމީ ބަލަންޖެހޭ ކަންކަމެއް ނޫނެވެ! ވެރިކަމުގެ ހަށިގަނޑުގެ ދުޅަހެޔޮކަން ދެމެހެއްޓުމަށްޓަކައި ކުރިމަތިވެދާނެ ކެންސަރުގެ ނުރައްކާ ދުރާލައި ނައްތާލަން ޖެހެއެވެ. އާދެ، ސަލާމީ ޓެކްޓިކުގެ ސިޔާސީ އުކުޅުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ މިސާލެކެވެ.\nސަލާމީ ޓެކްޓިކް އުކުޅު އެންމެ ބޮޑަށް ފެނިގެން ދިޔައީ، ކުރިން ވެސް ނަންގަތް ފަދައިން، ގިނަ ޕާޓީތަކުގެ ‘ހަގީގީ’ ޑިމޮކުރަސީ ތައާރުފު ކުރެވުނު ހިސާބުން ފެށިގެންނެވެ. ޝައްކެއްނެތް ގޮތުގައި ބޭރުފުށަށް އަންނަ ބަދަލަކުން އެއްޗެއްގެ ހަގީގަތް ބަދަލު ނުވާފަދައިން ހަމައެކަނި ނަން ބަދަލު ކޮށްލުމަކުން ކަން ބަދަލުވެގެން ނުދެއެވެ. ޝޭކްސްޕިޔަރ ބުނެފަ އޮންނަ ފަދައިން ފިނިފެން މަލަށް އެހެން ނަމެއް ކިޔަސް، އެ މަލުގެ ހަގީގަތް ބަދަލު ނުވެ، އެއިން ހަމަ މީރުވަސް ދުވާނެއެވެ. ހަމަ އެހެންމެ، ކުނިވެފައި އޮތް ބަތްގަނޑަކަށް ބިރިޔާނީއޭ ކިޔަސް، އޭގައި ލާނީ ހަމަ ކުނި ރަހައެވެ. ހަމަ މިހަމައިގެ މަތިން، ވެރިކަމުގެ ސަގާފަތް ބިނާވެފަ އޮތީ ޑިކްޓޭޓަރޝިޕެއްގެ ސަގާފަތުގެ މައްޗަށް ކަމަށްވެފައި، މި ސަގާފަތަށް އެއްވެސް ބަދަލެއް ނާންނަ ކަމަށް ވަންޏާ، އެފަދަ ސަގާފަތެއްގެ ބިނާގެ ބޭރުފުށުގައި ހުދުކުލަ ލައި، ‘ޕާޓީ ޑިމޮކުރަސީ’ގެ ނަންބޯޑު ބެހެއްޓިއަސް، ޕާޓީގެ ޑިމޮކުރަސީގެ ނިޒާމެއް ގާއިމުވީ ކަމަކަށް ނުވާނެއެވެ. 2008ގައި މިކަން ވަރަށް ވެސް ސާފުކޮށް ފެނިގެންދިއެވެ.\n2008 ގައި ގާއިމުކުރެވުނު ‘ގިނަ ޕާޓީތަކުގެ ޑިމޮކުރަސީ’ގެ ބިންގާ އެޅުނީ ވެސް ކައްޗަށެވެ. އެއް ބައެއްގެ މަގުސަދަކަށްވީ 30އަހަރަށް ދެމިގެން ދިޔަ ވެރިކަން އަދިވެސް އިތުރަށް ދަމަހައްޓާށެވެ. ޕާޓީތަކުގެ ޑިމޮކުރަސީ ގައި އޮންނަ އުސޫލުތަކުގެ މަތިން، މުޖުތަމައުއަށް ދިމާވެފާ އޮތް މައްސަލަތައް ސިޔާސީ ޕާޓީތަކުން ފާހަގަކޮށް އެކަންކަމުގެ ހައްލު އެކުލެވިގެންވާ ހަރުދަނާ ސިޔާސަތްތަކެއް، އޭގެ އަގު ވަޒަންކޮށް، ރަނގަޅު ނުރަނގަޅު ކަނޑައަޅާލުމަށްޓަކައި އާންމުންގެ ކުރި މައްޗަށް ހުށަހަޅައިގެންނެއް ނޫނެވެ. 30 އަހަރު ވެރިކަން ކުރެވުނީތީވެ، ދެން ތިބި މީހުންނަކީ ވެރިކަންކުރުމަށް ލާއިގު ނޫން ބަޔެއްކަން ދައްކައި، ވެރިކަމުގައި ދެމިހުރުމަށް އެކަށީގެންވަނީ މިހާރުވެސް އޮތް ވެރިކަންކަން ދައްކައިގެންނެވެ. އިދިކޮޅު ޕާޓީތަކުގެ ބޭނުމަކަށް ވެފައި އޮތީ 30އަހަރުގެ ވެރިކަން ވައްޓާލުމެވެ. ގައުމީ މައްސަލަތަކުގެ ހައްލު ހޯދައިދިނުމުގެ ހަގީގީ ސިޔާސަތުތަކެއް އެމީހުންނަކަށް ވެސް ހުށަހަޅާއެއް ނުލެވެއެވެ. ދެވަނަ ވޯޓުލުމަކަށް ރިޔާސީ އިންތިޚާބުގެ ކަންތައް ދިޔުމުން، ހުރިހާ އިދިކޮޅު ޕާޓީތަކެއް އެއްވެ އިއްތިހާދެއް އުފެއްދުނެވެ. މަގުސަދަކީ 30އަހަރުގެ ވެރިކަން ވައްޓާލުމެވެ. އާދެ، ގިނަ ޕާޓީގެ ޑިމޮކުރަސީގެ ބިނާގެ ބިންގާ އެޅިގެންދިޔައީ ހަލާކުކުރުމުގެ މައްޗަށެވެ. ބިނާކުރުމުގެ މައްޗަކަށް ނޫނެވެ. އިސްތިބުދާދީ ސަގާފަތް އޮތީ އޮތްގޮތަށެވެ. އެންމެ ފަހުން، ރައްޔިތުން ވެސް ނިންމީ 30އަހަރުގެ ވެރިކަމަށް ނިމުން ގެންނާށެވެ. އެކަން ކުރެވުނެވެ. ދެން، އުފާކުރީ އެ ވެރިކަން ނިމުމުންނެވެ. ކުރިއަށް އޮތް ތަނުގައި ގައުމުގެ ކަންތައް ބައްޓަންކުރާނީ ކިހިނެއްކަމާ މެދު ވިސްނުމުގެ ބޭނުމެއް އޮތްކަމަކަށް ނުފެނުނެވެ.\n2008ގައި ގިނަ ޕާޓީތަކުގެ ‘ހަގީގީ’ ޑިމޮކުރަސީ ފެށުނު ހިސާބުން، ‘ސަލާމީ ޓެކްޓިކް’ގެ ސިޔާސީ އުކުޅުގެ ބޭނުންތެރިކަން ބޮޑުވެ، އެކަން މާބޮޑަށް ފެނި، ތަމްސީލުވެގެން ދިޔައެވެ. އެންމެ ފުރަތަމަ، 2008ގައި އުފެދުނު ސަރުކާރު އޮތީ، ކުރިން ވެސް ބުނިފަދައިން ތަފާތު ކުލަތައް އެކުލެވޭ ‘ކޯލިޝަން’ ނުވަތަ އިއްތިހާދެއްގެ ސިފައިގައެވެ. އަނެއްކާވެސް ހަނދާންކޮށްލަން ޖެހެނީ މި އިއްތިހާދު ބިނާވެފައި އޮތް ގޮތުގެ މައްޗަށެވެ. އެކަން ބިނާވެފައި އޮތީ ފަހަރެއްގައި ވެސް ބިނާކުރަނިވި ފިކުރެއްގެ މައްޗަކަށް ނޫނެވެ. ގައުމު ބިނާކުރާނީ ކިހިނެއް ކަމާމެދު ހުރިހާ ކުލަތަކުގެ މެދުގައި އެއްބަސްވެވުނު އެއްބަސް ވުމެއްގެ މައްޗަކަށް ނޫނެވެ. އެކަން ބިނާވެފައި އޮތީ ހަލާކުކުރުވަނިވި ފިކުރެއްގެ މައްޗަށެވެ. ފާސިދުވަމުން އައި ތިރީސް އަހަރު ދުވަހުގެ އިސްތިބްދާދީ ވެރިކަމެއް ވައްޓާލުމުގެ މައްޗަށެވެ. ކުރީގެ ސަރުކާރު ވެއްޓި، އާ ސަރުކާރެއް ގާއިމުވުމުން، އިއްތިހާދުގެ ބޭނުން ފުރިހަމަވެ، އެއްބައިވުން، ނުވަތަ ކޯލިޝަން ބަދަލުވެގެން ދިޔައީ ޕާޓީތަކުގެ ކޯޅުންގަނޑަކަށެވެ. ދެން، ބުއްދިވެރިން، އެމީހުންގެ ކުލަ ބަދަލުކޮށްލިއެވެ. އަދި ދީނީ ބެޖުތައް މޭމަތީ ޖަހައިގެން އުޅުނު ‘ދީނީ ލީޑަރުން’ ދީނީ ބެޖުނަގައި، އެމީހުންގެ ވަޒީފާ ކަށަވަރުކޮށްދޭނޭ ‘ރީނދޫ’ ބެޖު މޭމަތީގައި ޖެހިއެވެ. މަޑުމަޑުން ނަމަވެސް، ހަމަ ކަށަވަރުން، ކުލަތައް އެއްކުލައަކަށް ބަދަލުވާތަން ފެނުނެވެ. ނަމަވެސް، މިވަރުން ވެސް، ވެރިޔާއަށް ފެނިވަޑައިގަތީ އޭނާގެ ‘ސިޔާސީ ރާޒުވާ ކުޅިބައިގައި’ ރަސްގެފާނަށް ވެސް ޖަހައި ނުލެވުނު، އާދެ، ރާޒުވާގެ އާންމު ބަހުރުވައިން ނަމަ ‘ކާ ނުލެވުނު’ ބައެއް ކުޅި ހުރިކަމެވެ. އެހެންވެ، ނިންމީ ރާޒުވާ ބޯޑު އެފުށް މިފުށަށް ޖަހައި ކުޅިގަނޑު އަލުން ފެށުމަށްޓަކައި ކުޅިތައް އާ ސިފައަކަށް އަތުރާލުމަށެވެ. އެއީ އެއްކޮޅާއި އިދި ކޮޅުގެ ކުޅިބައިވެސް އެކަކަށް ކުޅެވޭ ގޮތަށެވެ. ކޮންމެ އަކަސް، މިކަން ވެސް ކުރެވުނެވެ. ސިޔާސީ ރާޒުވާ ކުޅިގަނޑުގެ ކުޅިތައް ވެރިޔާ ބޭނުން ގޮތަކަށް އަލުން އަތުރާލުމުގެ ފުރުސަތު ހޯދުމަށްޓަކައި، މުޅި ކެބިނެޓު އިސްތިއުފާދޭން ޖެހުނެވެ. ނަމަވެސް، އެ ގޮތުން ވެސް ގުޑުވާ ނުލެވުނު ދެތިން މަނަލެއް ބޯޑުގައި ހަރުލާފައި ހުއްޓެވެ. އެތަނުން އެއް މަނާ ފަހުން ބަދަލުވީ ‘މިސްކިތު ވަކަރަކަށެވެ’. ތިމާގެ ޚުދް މުޚްތާރު ބާރު އޭނާގެ މައްޗަށް ނުހިންގޭތީ، އޭނާގެ ބޭނުން ނުހިފުނެވެ. ނަމަވެސް، ގާނޫނީ ސިފައެއް ލިބިގެން ހުރި މީހަކަށް ވާތީ، ކުނި ގޮނޑަށް އެއްލާލާކަށް ވެސް ނުކުރެނުވެ. ދެން، ހުރި ފުއް، އެ ގޮތް މިގޮތް ހަދައިގެން ވެސް ‘ޖަހާ ނުލެވުމުން’ ނިންމީ ‘ވަގަށް ނަގާށެވެ’. ހިފާ ހައްޔަރުކުރާށެވެ.\nމި ނަންގަތް ވާހަކަތަކުން 2008ގައި ގާއިމުކުރެވުނު ސަރުކާރުން، އެކެއްގެ އަތް މައްޗަށް ވެރިކަމުގެ ހުރިހާ ބާރުތަކެއް ގެނައުމައްޓަކައި ‘ސަލާމީ ޓެކްޓިކްގެ އުކުޅު’ ބޭނުން ކުރެވޭ ގޮތް ފެނިގެން ދިޔައެވެ. ފަނާކުރުވަނިވި ޚިޔާލެއްގެ މައްޗަށް އިއްތިހާދެއް ގާއިމުކޮށް ވެރިކަމާ ހަމައަށް ވާސިލުވުމުން، އެ އިއްތިހާދު ނުވަތަ ކޯލިޝަން، ކޯޅުމަކަށް ހަދައި، ބައިބަކޮށްލެވުނެވެ. އަދި، އެކެއްގެ މުށުތެރަށް ހުރިހާ ބާރެއް ގެނައުމަށްޓަކައި ސިޔާސީ ރާޒުވާގެ ކުޅިގަނޑު އަލުން އަތުރާލަން ނިންމިއެވެ. މިގޮތުން ވެސް ޖަހާ ނުލެވި ހުރި ކުޅިތައް، މިސްކިތުވަކަރަށް ހަދައި ނުވަތަ ވަގަށް ނަގައި ވެރިކަމުގެ ބާރު އެކެއްގެ މުށު ތެރެއަށް ލުމުގެ މަސައްކަތް ކުރެވުނެވެ.\nދެން އައި އަހަރުތަކުގައި ވެސް މި ހަގީގަތަކަށް ބަދަލެއް ނާދެއެވެ. ވެރިކަމަށް ކޮންމެ ޕާޓީއެއް އަޔަސް، ކޮންމެ މީހަކު އިސްކުރެވުނަސް، އެބަޔެއްގެ ނުވަތަ އެމީހެއްގެ މައިގަނޑު މަގުސަދަކަށް ވެފައި އޮންނަނީ ގައުމު ބިނާކުރުމެއް ނޫނެވެ. އެކަމަކީ ސާނަވީ ކަމެކެވެ. އެންމެ މުހިއްމު ކަމަކީ ވެރިކަމުގެ ދެމިހުރެވޭނޭ މަގު ފަހިކުރުމެވެ. މިކަމަށް އެންމެ ބޭނުންތެރި އެއް އުކުޅުކަށް އަބަދުވެސް ވެފައި އޮންނަނީ ސަލާމީ ޓެކްޓިކްގެ އުކުޅެވެ. މިހާރުވެސް މި މަންޒަރުތައް ބަލަން ބޭނުންވާ ބަޔަކަށް ފެންނާނެއެވެ.\nމިހާރުގެ ސިޔާސީ ބާރުތަކަށް ބަލާލާއިރު، ގާތްގަނޑަކަށް ހުރިހާ ބާރެއް އޮތީ އެކެއްގެ ނުވަތަ އެއްބަޔެއްގެ އަތް މަތީގައެވެ. ދައުލަތް ހިންގުމުގެ އިދާރީ ބާރާއި ގާނޫނުތައް ހަދައި ހިންގުމުގެ ބާރުތައް އޮތީ ވެރިކަން ކުރާ ޕާޓީގެ ދުލުގެ ދަށުގައެވެ. ކަމެއް ކުރަން ބޭނުން ވެއްޖެ ހިނދެއްގައި ބޭނުންގޮތަކަށް ގާނޫނުތައް ހަދައި ނުވަތަ ބަދަލުކޮށްލެވޭ ސިފައެއްގައެވެ. މީގެ އިތުރުން، ގައުމުގެ ޚުތޫރަތްތެރި ހުރިހާ މުއައްސަސާއެއްގެ ވެރިންނަށް ގާތް ތިމާގެ މީހުންނާއި އެކުވެރިން އިސްކުރެވިފައިވެއެވެ. ވެރިކަމަށް ނުރައްކަލެއް އަތުވެދާނެ ކަމުގެ ބިރު ނައްތާލުމުގެ ބޭނުމުގައެވެ. އަދި، ވެރިކަމަށް ނުރައްކަލެއް ކުރިމަތިވެދާނެ ހާލަތަކަށް އަދި ވެސް، އިތުރަށް ތައްޔާރުވުމުގެ ގޮތުން، ބޭރުގެ ބާރެއްގެ އެހީ ވެސް ލިބޭ ގޮތް ހަމަ ޖެހިފައި އޮތް ވާހަކައިގެ އަޑު ވެސް ރަށުތެރޭގައި މިހާރު އޮތީ ފެތުރެއެވެ. 100ވަރަކަށް އަހަރަށް ‘އެކެޑެމީއެއް’ގެ ނަމުގައި ތަނެއް ‘ކުއްޔަށް’ދީގެންނެވެ. އަދި، އެ އެކެޑަމީގެ ބޭނުން ކުރުމަށްޓަކައި ގައުމީ ވައިގެ ބަނދަރެއް ވެސް ކުއްޔަށްދީގެންނެވެ. މިއީ އަދި ހަމަ އެނބުރޭ ވާހަކަތަކެކެވެ. ނަމަވެސް، ވެރިކަން ދިފާއުކުރުމަށްޓަކައި، ތަނުގެ އަމަންއަމާންކަން ބަލަހައްޓަން ހަމަޖެހިފައި އޮތް މުއައްސަސާތައް އުވާލަން މަސައްކަތްކުރި ބަޔަކު، އަދި ވެރިކަން ހޯދުމަށްޓަކައި އެއްވެސް ލަދުވެތިކަމެއް ނެތި ބޭރު ޓީވީއެއް މެދުވެރިކޮށް، ތިމާމެންގެ އަމިއްލަ ގައުމަށް އަސްކަރީ ގޮތުން ހަމަލާދިނުމަށް ދައުވަތު ދިން ބަޔަކު މިފަދަ ކަމެއް ނުކުރާނެއެކޭ ބުނެވިދާނެބާވައެވެ؟\nދެން، މީގެ އިތުރުން، ކުރިން ވެސް ނަންގަތް، ސަލާމީ ޓެކްޓިކް އުކުޅުގެ ދެވަނަ ބައިވެސް ކުރިއަށް ގެންދެވެއެވެ. ކިރިޔާ ވެސް ކަމެއް ކުރެވިދާނެ ހެން ހީވާ ބަޔަކު، ސިޔާސީ މައިދާނަށް ނިކުމެއްޖެ ނަމަ، ނުވަތަ ނިކުމެދާނެ ހެން ހީވެއްޖެ ނަމަ، އެކަމާ ވެސް ފިޔަވަޅުއަޅައެވެ. އިހުގައި މިކަހަލަ މީހުން ބަންދުކުރުމަށް ފެއްތޭ ގާނޫނެއް އޮތެވެ. ‘ސަރުކާރާ ރައްޔިތުން’ ޖެއްސުމުގެ ގާނޫނެވެ. އަދި މީގެ އިތުރުން، ‘ދީނީ އެއްބައިވަންތަކަމުގެ’ ގާނޫނު ވެސް އުފެދުނެވެ. މިއިން ކޮންމެ ގާނޫނަކީ ވެސް، އެ ގާނޫނު ބޭނުންކޮށްގެން، ބޭނުން މީހަކު، ބޭނުން އިރެއްގައި، ވަރަށް ފަސޭހައިން ބަންދުކުރެވޭ ގާނޫނެކެވެ. މިސާލެއް ނަންގަނެލާނަމެވެ. ހަތްދިހައިގެ އަހަރުތަކުގެ ކުރީކޮޅު، ހޮޓަލެއްގެ ތެރޭގައި ސައިބައްލަވަން އިންނެވި މަޖުލިހެއްގައި މަޖީދިއްޔާގެ މުދައްރިސަކު އޭނާގެ ކޮއްކޮ ބަންދުކުރެވުނީ ކީއްވެތޯ މީހަކު ސުއާލުކުރުމުން، ޖަވާބުގައި އޭނާ ބުނުއްވިއެވެ. ‘ބަންދުކުރަން މާ ބޮޑު ސަބަބެއް އޮންނަން ޖެހޭ ހެއްޔެވެ؟’ މިޖަވާބުވީ ސަރުކާރާއި ރައްޔިތުން ޖެއްސިކަމުގައި ބެލެވުނު ޖަވާބަކަށެވެ. އަދި، މިކަމުގެ ސަބަބުން މިނަންގަތް މުދައްރިސު، ކުށްވެރިވެ އަރުވާލެވުނެވެ. ދީނީ އެއްބައިވަންތަ ކަމުގެ ގާނޫނު 90ގެ ކުރީގެ އަހަރުތަކުގައި ފާސްކުރެވުމުން މީހުން އޭރު ކިޔާ އުޅުނު ވާހަކައެއް އޮވެއެވެ. ‘އެންމެންވެސް މިތިބެނީ ކުށްވެރިވެފައެވެ. ނަމަވެސް، ސަރުކާރުގެ ހެޔޮފުޅުކަމުން ދޫކޮށްލާފައި ތިބީއެވެ.’ އާދެ، އެ ގާނޫނުގެ ރޫހު ކިތަންމެ ރަނގަޅަށް ވެސް މީސްތަކުންނަށް ވިސްނުނެވެ. ބޭނުން އިރެއްގައި ބޭނުން މީހަކު ބަންދުކޮށްލުމުގެ ބާރާއި އިޚްތިޔާރު ސަރުކާރަށް އޮތް ކަމެވެ.\nމިހާރު ވެސް މިފަދަ ގޮތެއްގައި ގާނޫނުތަކުގެ ބޭނުން ހިފާތަން އެބަ ފެނެއެވެ. މީހަކު ކުށްވެރިކުރަން ބޭނުން ވެއްޖެނަމަ، އެމީހަކާ ބެހޭ ގޮތުން މައްސަލަތައް ފެންމަތިކޮށް ތަހުގީގުކުރެވޭ ތަން އެބަ ފެނެއެވެ. މިކަން ކުރެވެނީ، އެމީހުންނަކީ، އާންމުންގެ މާބޮޑު ތާއީދެއް ނެތް ބަޔެއްކަމުގައި ވިޔަސް، ކުޑަވެސް ސިޔާސީ ނުރައްކަލެއް އެމީހުންގެ ފަރާތުން އަތުވެދާނެ ކަމުގެ ބިރު ހީވެގެންނެވެ. ކެންސަރުފަދަ ބަލިތައް ފެތުރުމުގެ އެންމެ ކުރީކޮޅު، އެކަން ދެނެގަނެ، ނައްތާލުމުގެ މަސައްކަތްކުރާފަދައިންނެވެ. ނޫސްތައް ބަލާލުމުން މީގެ ހެކިތައް ފެންނާނެއެވެ.\nމިއިން އެނގެނީ ކޮން ކަމެއް ހެއްޔެވެ؟ އާދެ، ކުރިން ވެސް ބުނި ވާހަކައެވެ. ބާވެ ހަސްނެތިފައި ހުރި އިމާރާތެއްގައި ކުލަލައި ނަން ބޯޑު ބަދަލުކޮށްލުމަކުން އިމާރަތް އާނުވާނޭ ކަމެވެ. ޑިމޮކުރަސީއޭ ނުވަތަ ގިނަ ޕާޓީތަކުގެ ޑިމޮކުރަސީއޭ ކިޔަސް، އަޅުގަނޑުމެންގެ ސިޔާސީ ސަގާފަތް ބަދަލު ނުވާހާ ހިނދަކު، އެފަދަ ނިޒާމަކުން ލިބިދާނެ ހަގީގީ ފައިދާއެއް ނުލިބޭނޭ ކަމެވެ. ވެރިކަމަށް އަންނަ މީހުންނާއި އަދި އާންމުންވެސް ދެކޭ ގޮތަކީ، ސިޔާސީ ހުރިހާ ބާރެއް އޮންނަން ޖެހޭނީ އެކެއްގެ ނުވަތަ އެއް ބަޔެއްގެ އަތް ދަށުގައި ކަމުގައި ވަނީ ނަމަ، ޑިމޮކުރަސީ ނިޒާމުގެ މައިގަނޑު އެއް އަމާޒުކަމުގައިވާ ސިޔާސީ ބާރުތައް – އިދާރީ ބާރާއި، ގާނޫނު ހެދުމުގެ ބާރާއި، ގާނޫނު ހިންގުމުގެ ބާރުތައް – ބިނާކުރަނިވި ސިފައެއްގައި ވަކިކުރެވޭނީ ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ؟ ސިޔާސީ ނިޒާމަށް ކޮންމެ ނަމެއް ކިޔަސް، މިހުރިހާ ބާރުތަކެއް އެ ނިޒާމެއްގެ ދަށުގައި ވަކިކޮށްފައި ބޭއްވުމުގެ މައިގަނޑު އެއް ބޭނުމަކީ ވެރިކަމުގެ ބާރުތަކުގެ ނާޖާއިޒު ފައިދާ ސިޔާސީ ވެރިން ނެގުން ވީހާވެސް ކުޑަކުރެވޭތޯ ބެލުމެވެ. އަދި، އެ ގޮތުން، ގައުމުތައް ހަލާކުކޮށް، ނެތިކޮށްލާ މައިގަނޑު ސަބަބުކަމުގައިވާ ފަސާދައިގެ ކެންސަރު ބަލި ގައުމީ ހުރިހާ މުއައްސަސާތަކަށް ނުޖެހިވޭތޯ މަސައްކަތްކުރުމެވެ. މިކަން ފެށޭނީ ގައުމުގެ އެތެރެ އިސްލާހުވެގެންނެވެ. އާންމު ފަރުދުން ފިކުރުކުރާ ގޮތް ބަދަލުވެގެންނެވެ. ކޮންމެ މީހަކަށް ވެސް، އެހެން މީހުންގެ އެހީއަކާ ނުލައި، ވިސްނާ ފިކުރުކުރެވިދާނެކަން ގަބޫލުކުރެވިގެންނެވެ. މީހުންގެ ފިކުރު، އެއީ ސިޔާސީ ފިކުރުކަމުގައި ވިޔަސް، ނޫނީ އެހެން ފިކުރެއް ކަމުގައި ވިޔަސް، އެމީހުން ބުނާ އެއްޗެއް، ތިމާމެން އަމިއްލަ ބުއްދީގެ ހަމަތަކުން ކިރާލައި އޭގެ ރަނގަޅު-ނުރަނގަޅު، ހެޔޮ-ނުބައި ކަނޑައަޅާލުމުގެ އެކަށޭނަކަން ލިބިގަނެ، އެއާދަ ހިފިގެންނެވެ. އެކަން ފެށޭނީ، ކިޔަން ދަސްކުރެވިގެންނެވެ. ކިޔުމުގެ އާދަ ހިފިގެންނެވެ. އާދެ، ކީރިތި ގުރުއާނުގެ އެންމެ ފުރަތަ ބާވާލެއްވުނު އާޔަތަކަށް “اقرأ” ކިޔާށެވެ!، މިހެން އޮތީ ސަބަބެއް ނެތިއެއް ނޫނެވެ. އިސްލާހުގެ ފެށުން ބިނާވާން ޖެހޭނި ޒިހުނިއްޔަތުގެ (އިންޓަލެކްޓުގެ) މައްޗަށެވެ. ކިޔުމާއި ކިޔެވުމުގެ މައްޗަށެވެ. އެހެން ނޫންނަމަ، އިސްލާހުގެ ނަމުގައި އަމިއްލަ އެދުންތައް ހޯދަން މަސައްކަތްކުރާ މީސްމީހުން ތިމާމެންގެ ސިކުނޑިތަކަށް ވެރިވާނެއެވެ. އަދި ތިމާމެން ގުނބޯ ހައްދާނެއެވެ. މަތީގައި ބަޔާން ކުރެވި ދިޔަ ސަލާމީ ޓެކްޓިކް ގެ އުކުޅުތައް ބޭނުންކޮށްގެންނެވެ. މައްސަލައަކީ މިއެއް ނޫނެވެ. މައްސަލައަކީ އާންމު ފަރުދުން ގުނބޯހެދުމެވެ. އަދި، މިފަދަ އަމިއްލަ އެދުމުގެ ސިޔާސީ ވެރިން، ގައުމާއި ދީން ވިއްކާލާއިރުވެސް ގުނބޯހެދިފައި، އެމީހުން ލޯލޯ ލައްވާލީމާ އެހެން އެންމެ ނަށަންތިބުމެވެ. ޅެންވެރިޔާ ވިދާޅުވެފައި އޮތް ފަދައިންނެވެ.\nފަސްޖެހި ތިބޭށޭ ކަންކަމުން، މުސްތަގުބަލަށް ފައިދާކުރާ\nކޮސް އަނގަތެޅުން ވެސް މޮޅުކަމެއްކަމުގައި ހަދައި ހެވިފައި ނިކަން\nއެކުވެރިވެ އެއްބައިވަންތަވުން، އެކުގައި ނަގައި އެއްލާށެލާ\nވަކިވަކިވެ ބައިބައިކުރުމުގައި ނަސްރޭ އޮތީ ހީކޮށްލަމުން\nހޭވެރިވެ ހޭލުންތެރި ކަމެއް ބޭނުންނެތޭ ބުނެ އިއްވަމުން\n‘މޭރުން ނުވުން’، އެއްވެސް ކަމެއް، މޮޅުގޮތް ކަމަށް ވީއޭ ހަދަން\nމާމުއި އެއީ ހިތި އެއްޗެކޭ ބުނެވިއްޖެނަމަ ފަސްޖެހި ނުލައި\nއާނ! އެއީ ހަމަ ހިތި ހަބަރެކޭ ބުނަމުން ގޮވާށޭ ހަރު އަޑުން\nރަށްތައް ބަހާލައި ވެރިވުމަށް ކަންތައް ވަނީއޭ ބުނެވުނަސް\nހަމްދާ ޝުކުރުކޮށް ލަވަކިޔައި ނަށަމުން ދުވާށޭ އަދި ހެމުން\nމާހިދު ޖޫން 30, 2020 At 12:33 ޕމ\nޑރ ގެ ލިޔުންތައް ވަރަށް ޢިބުރަތްތެރި. ޝުކުރިއްޔާ


Male' ge maguthah hedhun huttifai othee budget nulibigen | Mihaaru\nމާލޭގެ މަގުތައް ހެދުމުގެ ޕްރޮޖެކްޓް ހުއްޓިފައި އޮތީ ސަރުކާރުން ބަޖެޓް ނުދީގެން: ސިޓީ ކައުންސިލް\nވެސްޓު ޕާކު ހުރި ސަރަހައްދުގެ މަގުތައް އަލުން ހަދާ ބޮޑެތި ބަދަލުތަކެއް: އެ ސަރަހައްދުގައި ހުރި މަގުތައް އަލުން ތަރައްގީ ކޮށްފައިވޭ.-- ފައިލް ފޮޓޯ: މިހާރު\n19 ޖެނުއަރީ 2022 - 12:22\nމާލޭގެ މަގުތައް ޒަމާނީ ފެންވަރަށް ތަރައްގީ ކުރުމަށްޓަކައި މާލޭ ސިޓީ ކައުންސިލާއި ރޯޑް ޑިވެލޮޕްމެންޓް ކޯޕަރޭޝަން (އާރްޑީސީ) އާ ދެމެދު ވެފައިވާ އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން ހިންގާ ޕްރޮޖެކްޓުގެ މަސައްކަތް ހުއްޓިފައި އޮތީ ބަޖެޓް ނުލިބިގެން ކަމަށް ސިޓީ ކައުންސިލުން މިއަދު ބުނެފި އެވެ.\nކުރީގެ މޭޔަރު ޝިފާ މުހައްމަދުގެ ލީޑަޝިޕްގެ ދަށުން ހިންގި ސިޓީ ކައުންސިލުން ފެށި އަދި މިހާރުގެ ކައުންސިލުން ބަދަލުތަކެއް ވެސް ގެނެސްފައިވާ "މާލެ ސްޓްރީޓް ސްކޭޕިން ޕްރޮޖެކްޓް" ގެ ދަށުން އެންމެ ފަހުން ހެދީ ރޯޝަނީ މަގެވެ. މީގެ ދެ މަސް ކުރިން ނިންމި އެ މަގުގެ މަސައްކަތަށް ފަހު، އިތުރު މަގެއްގެ މަސައްކަތް އަދި ނުފަށަ އެވެ.\nމާލޭ ސިޓީ ކައުންސިލްގެ މީޑިއާ އޮފިޝަލް މަރިޔަމް ޝިއުނާ "މިހާރު" އަށް ވިދާޅުވީ، މި ޕްރޮޖެކްޓުގެ މަސައްކަތް ހުއްޓުމަކަށް އައީ ބެޖެޓް ދޫކުރުން ސަރުކާރުން މަޑުޖައްސާލާފައި އޮތުމުން ކަމަށެވެ. އެކަމަކު އެއީ ސަރުކާރުން ގަސްދުގައި ކޮށްފައިވާ ކަމެއް ކަމަށް މާލޭގެ މޭޔަރު ޑރ. މުހައްމަދު މުއިއްޒު ގަބޫލު ނުކުރައްވާ ކަމަށް ޝިއުނާ ވިދާޅުވި އެވެ.\n"ސަރުކާރުގެ އެއްބާރުލުމާއެކު މި އަހަރު އަނެއްކާވެސް މަގު ހެދުމުގެ މަޝްރޫއު ފެށިގެން ކުރިއަށް ދާނެ ކަމަށް ޔަގީން ކުރެވޭ،" އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.\nމިހާރުގެ ކައުންސިލުން އާރްޑީސީއާއެކު ހެދި އާ އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން 16 މަގެއްގައި ތާރު އަޅަން ނިންމާފައިވެ އެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި އަމީނީ މަގާއި ފަރީދީ މަގާއި ބުރުޒު މަގު ފަދަ ބޮޑެތި މަގުތައް ވެސް ހިމެނެ އެވެ. ކުރީގެ އެއްބަސްވުމުގައި އޮތީ މަގުތައް އަލުން ހަދާއިރު، ހުރިހާ މަގެއްގައި ވެސް އަލުން ގާ އަތުރައިގެން ހެދުމަށެވެ.\nމާލޭގެ މަގުތައް ހެދުމަށް ސިޓީ ކައުންސިލުން ވެފައިވާ އެއްބަސްވުމަށް ބަދަލު ގެނެސް އަލުން ސޮއިކުރުމަށް ހޮޓެލް ޖެންގައި ބޭއްވި ރަސްމިއްޔާތު.-- ފައިލް ފޮޓޯ: ނިޝާން އަލީ / މިހާރު\nއެއްބަސްވުމަށް ފަހުން ގެނައި ބަދަލުތައް:\n• ބޮޑުތަކުރުފާނު މަގާ އެކު 16 މަގެއްގައި ތާރު އެޅުން.\nމި އެއްބަސްވުމަށް ބަދަލު ގެންނަން ޖެހުނު އެންމެ ބޮޑު ސަބަބަކީ މުއިއްޒު ކުރިން ވިދާޅުވެފައިވާ ގޮތުގައި، މަސައްކަތް އެއްކޮށް ނިންމަން ހޭދަވާ މުއްދަތު ވީހާ ވެސް އަވަސް ކުރަން ބޭނުންވުމެވެ. މިހާރު މި ގެނައި ބަދަލާއެކު ދެ އަހަރުގެ ތެރޭގައި ހުރިހާ މަގެއްގެ މަސައްކަތް ނިންމައިލެވޭނެ ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވެފައި ވެ އެވެ.\nފިނޭންސް މިނިސްޓްރީ މާލެ މާލެ ސިޓީ ކައުންސިލް މަގު ހެދުން ރޯޑް ޑިވެލޮޕްމަންޓް ކޯޕަރޭޝަން\n14 ކޮމެންޓް,3ރިއެކްޝަންސް\nސިޓީ ކައުންސިލް ގެ ވެރީން ނަށް ނާޤާބިލް މީހުން ހޮވިމަ ވާނީ ތިހެން. އަބަދު ލާރި ލާރި.. ލާރިލިބޭ ކައިފާ ބާކީ ނުވަނީ އޭ ބުނުއްވާ.. މީހުން އެކިޔަނީ ރަނގަޅަށް. މިހާރު އަނެއްކާ މާލެ މުއިއްޒުވަނީ.. ކުރީން މުއިއްޒު އިސްވެ ހުރެ ހެދި މަގުތައް ވެސް ހަލާކުވާލެއް އަވަސް....\nދަރިންގެ ޚަރަދަށް ކޯޓަށް ހަވާލުކުރާ ލާރިކޮޅުވެސް ކާލައިފި.2މަސް ފަހުންނޯ ލާރި ދެވޭނީ. ބަފާ ޚަރަދު ނުކުރާތީ ކޯޓަށް ހިނގާ ހަންކެނޑިގެން ލިބޭ ލާރިކޮޅުވެސް ކާލަނީ. ކިހާބޮޑު މުސީބާތެއް!\n462 މިލިޔަން ތިއީ ބޭކާރުވެގެންދާ ލާރި މައްސަލައިގެ އަސްލަށް ނުބަލައި ހައްލުހޯދަން ވެއްޖެނަމަ ވާނީ ހަކުރުބައްޔަށް ބޭސްކުރުންފަދަ ކަމަކަށް ބަލަން ހުންނަމީހެއްގެ ހައިސިއްޔަތުން މަގުތައްހަލާކުވަނީ މަގު ކޮންނަންޖެހޭ ހާލަތްތަކުގައި އެމަސައްކަތް ނިންމާފައި އަލުން ގާއެތުރުމުގައި ފަރުވާކުޑަކުރުމުންކަމެވެ. އިންޖީނިއަރެއް ސިޓީކައުންސިލަށް ހަޔަރކޮށް އޭނަގެ ބެލުމުގެ ދަށުން ގާއެތުރީމަ ތިމައްސަލަ ހައްލުވާނެ. އޭރުން ދިގުމުއްދަތެއްގައި ބޮނޑުހަރަދެއް ނުހިނގާނެ\nހަކުރުވައްޔަށް ބޭސް ކުރުމަކީ ބޭކާރު ކަމެއްކަމުގަ ދެކޭ މީހެއްގެ ވިސްނުން ވަރަށް ތޫނުވާނެ.\nކޮންމެ ފަސްއަހަރަކު ސަކރުކާރުން މާލޭގަ މަގަދައި ނުވީތާކަށް ހުރިހާލާރިއަށް ތިއަޅަނީ ތިތަނެއް......ސާފިބޯފެން ނުލިބޭ ކިތައް ރަށް އެބައޮތް.. ނަރަދަމާ ގައިމުނުކުރެވޭ ކިތަައް ރަތް އެބައޮށް... އަދިވެސް އެއުޅެނީ މާލެ ފިޔަވައި އެންމެ އާބާދީ ބޮޑުތަނުގައި ނަރަުދަމާ ގާއިމުނުކުރެވިގެން.....ކޮންވެރިކަމެއްގައި މިކަންތަށް ފުރިހަމަ ކޮށްދޭނީ\nމުއިއްޒު ބުނުއްވަނީ ލާރި ލާރި ލާރި ހިއްފުރޭ ވަރަށް ލާރި ނުލިބެނީ އޭ... ކައިފަ ބާކީ ނުވަނީ އޭ ކަމެއް ކޮށް ދެވޭ ވަރަށް\nމާމެއަށް މިސަރުކާރުން އެއްކަމެއްވެސް ކޮއްނުދޭ\nއެހެންވެ މާލެ މިހާ ފަޤީރުވެފަ ރާއްޖެ ތެރެ އެހާ ކުރިއަރާ އުސް އިމާރާތް ތަށް އަރާފައި މިވަނީ\n@އަދުނާނު، ތަރައްޤީއަކީ އުސް އިމާރާތެއްނޫން އިގޭތޯ؟ ތަރައްޤީގެ ފުރަތަމަ ބައިތަކަކީ، އަސާސީ ހިދުމަތްތައް ޤާއިމްވެފާވުން. މިހާރު ސަރުކާރުން އެދަނީ ވަރަށް ގިނަ ރަށްރަށުގާ އެފަދަ އަސާސީ ހިދުމަތްތައް ޤާއިމްކޮށްދެމުން. މިއޮށް ހުރިހާދުހު، ރާއްޖޭގެ ގިނަ ރަށްރަށުގެ މީހުން އުޅުނީ ނަޖިސް ފެނުން ފެންވަރާ، ވަޅުޖަހާގެން ގަލޯހާޖާ ކޮށްގެން. މިކަންކަމުން ސަލާމަތްނުވެ، ކޮން އުސްއިމާރާތަކާ ބުރިޖެއް ތިތަންތަނަށް.\nކަލޭމެން ކަމަކީ ކަންކަން ނުކޮށް އެކަކު ބޮލުން ނައްޓާފަ އަނެކެއްގެ ބޮލަށް ޖެހުން . ދެން ފޫޅުދިގު ހަންޑި ވާހަކަ ރައްޔިތުންނަށް ކިޔާލަ ދީފަ 40 ހާސް ރުފިޔާ ކޮންމެމަހަކު އެކައުންޓަށް ޖަމާކޮށްލާފަ ތިބޭ. ޥަރަށް ވެދުން!\nހެލޯ ޑޮކްޓާރ ޔޫ ކެހެނަކަށް؟؟\nމި މަސައްކަތް ނުކުރެވޭނެ ވަރު ކުރީ ސީދާ މުއިއްޒު. ކުއްލިއަކަށް ދައުލަތުގެ ބަޖެޓަށް ބެލުމެއް ނެތި މަސައްކަތް މުޅިން ބަދަލު ކޮށްލީ. ނޯތޮ ހާބަރު ފެޔަށް ޖެއްސުމުގެ ގާބިލު ކަމެއް އާރްޑީސީ އަކު ނެތް. ތާރަ އަޅަން އިތުރު ބޮޑު ހޭދައެއް ކުރަން ޖެހުން. މަސައްކަތުގެ މުއްދަތު ސަރުކާރަށް ނާންގާ ކުޑަ ކުރުމުން އެއްފަހަރާ ޕޭމަންޓްތަކެއް ކުއްލި އަކަށް ދޫކުރަން ޖެހުމުން ދަތިތައް ކުރިމަތިވުން. މަސައްކަތް ގަސްތުގަ ހުއްޓުވާލީ މުއިއްޒު\nކޮމަންޑޫ ނަމައެއްނު ބަޖެޓުގަ ނުޖަހާ ވިޔަސް ފައިސާ ދީގެން ތިކަން ކުރުވޭނީ ދޯ ކަލޯ!\nތިޔަ ފައިސާ އެވަނީ ކޮމަންޑޫ ކޮޑޯމޯ އަށް ޑައިވާޓްކުރެވިފަ.މާލޭ ރައްޔަތުން އަތްޖަހާ ، އަތް ޖަހާ.ވ.ވެދުން


އަބަދަށްޓަކައި3– Esfiya – Dhivehi Vaahaka Site\n- by Kiyara - 39- March 8, 2019\nކާރުން ފޭބިތަނުން އަހަރެންގެ ލޮލުގައި ލޫކް އަޅައިގަތެވެ. އިސްތަށިގަނޑު އަދި ތުނބުޅިއާ މަތިމަސްވަނީ އެއްވެސް ތަރުތީބެއް ނެތް ގޮތަށް ދިގުވެފައެވެ. އެމޫނު މަތީގައި އެއްވެސް އުޖާލާކަމެއް ފެންނާކަށެއް ނެތެވެ. ކުރިއަށްވުރެ ހަށިގަނޑު އަނަރޫފައެވެ. ލައިގެން ހުރީ ފިޔާތޮށިކުލައިގެ އަތްދިގު ގަމީހަކާ ކަޅު ކުލައިގެ ކަކުލާހަމައަށް އަންނަ ވަރުގެ ކުރު ސޯޓެކެވެ. ލޫކް އެހާލުގައި ހުއްޓާ މީގެ ކުރިން ދުވަހަކުވެސް އަހަންނެއް ނުދެކެމެވެ. އަހަންނަށް އަމިއްލަ ނަފްސު ކުއްވެރިކުރެވުނެވެ. ލޫކް އެހާލުގައި އެހުރީ އަހަންނާ ހެދިއެވެ. އެވަގުތު އަހަރެން އަޅައިގެން ހުރި މޫނު ފޮތިކޮޅު ނަގާ ލޫކްއަށް މޫނު ދައްކާނަމޭވެސް ހިތަށް އެރިއެވެ. އެހެނަސް އެކަން އެގޮތަށް ކުރާކަށް އަހަންނަކަށް ނުކެރުނެވެ. އަހަރެން ކުރާކަމަކުން އަހަރުމެންގެ ދުނިޔެ އިންސާނުންނަށް ފަޅާއަރާކަށް އަހަންނެއް ނޭދެމެވެ. އަހަރުމެން ކަހަލަ މީހުންނަށް ފިޔަވާ އެއްވެސް ބަޔަކަށް އަހަރުމެންގެ ހަގީގަތެއް ނޭންގެއެވެ.\nއަހަރެން ކައިލީއަށާ ސުހެއިލުއަށް ލޫކް ދައްކާލީމެވެ. ސުހެއިލު މަލާމާތުގެ ހިނިގަނޑެއް ޖަހާލުމުން އަހަރެން ގާތަށް ރުޅިއައެވެ. “ޔޫ ނޯ ލެޓް ހިމް ބީ ލައިކް ދެޓް. ލިވް ޔުއަރ ނިއު ލައިފް ސިސް” އަހަރެން ރުޅި އައިކަން އެނގުމުން ސުހެއިލު ބުންޏެވެ. ކައިލީ ސުހެއިލުއަށް ލޯ އަޅާލިކަން އަހަންނަށް އެނގުނެވެ. “ޑޯންޓް ލިސެން ޓު ހިމް. އައި ނޯ ހައު ޔޫ ފީލް ޓު ސީ ހިމް ލައިކް ދެޓް. އެކަމް ޔޫ ހޭވް ޓު ބީ ބްރޭވް. ލޫކްގެ ލައިފް އަދި ރަނގަޅުވާނެ. ދުވަސްކޮޅަކުން އައިން މަތިން ހަނދާން ނެތޭނެ. ސަމް އަދަރ ގާރލް ވިލް ކަމް ޓު ހިޒް ލައިފް. ލޫކް އުފަލުގަ ހުރިއްޔާ އައިންވެސް އުފާވާނެއްނު؟” ލޫކް އެހެން ކުއްޖަކާ އެކީ ދިރިއުޅުމެއް ފަށާތަން ދެކުމަކީ އަހަންނަށް ކުޅަދާނެ ކަމެއް ނޫނެވެ. އަހަރެން ނެތި ދިއުމުގެ ހިތާމާއިގައި އޭނާގެ ހަޔާތް ގެއްލި ހަލާކުވެދާތަން ދެކުމަކީވެސްވަކި އަހަންނަށް ކުލަދާނަ ކަމެއް ނޫނެވެ. ކައިލީ ބުނިހެން ލޫކް އުފަލުން ހުންނަށްނާ އަހަރެންވެސް ހުންނާނީ އުފަލުންނެވެ. ސުވާލަކީ އަހަންނާ ނުލާ ލޫކްއަށް އުފަލުގައި އުޅެވިދާނެ ހެއްޔެވެ؟ އަހަރެން ލޫކް ދެކެ ލޯބިވީ ވަރަށް އެހެން ކުއްޖެއް ދެކެ ލޫކްއަށް ލޯބިވެވޭނެ ހެއްޔެވެ؟ ލޫކްއަށް އެހެން ކުއްޖެއްދެކެ ލޯބި ވެވޭނެ ހެއްޔެވެ؟ ހައްތަހާވެސް ސުވާލެވެ. އަހަރެންގެ އުއްމީދަކީ އަދި އެދުމަކީވެސް އަބަދަށްޓަކައި ލޫކް އުފަލުގައި ހުރުމެވެ. އެއީ އަހަރެން ނޫން އެހެން ކުއްޖެއް އެހަޔާތަށް އައި ނަމަވީހެވެސްއެވެ.\nލޫކް ގޮސް އަހަރުމެން ގެއަށް ވަނެވެ. އަހަރެމެން ގެ ހުންނާނީ އެންމެ ޒަމާނީފެންވަރަށް ހަަދާފައެވެ. ގޭޓުން ވަދެވޭއިރު ހުންނާނީ ދެފަރާތުގައި މާގަސް އިންދާފައެވެ. މެދުގައި މީހުންނަށް ހިނގޭ ގޮތަށް ހުންނާނީ ތާރު އާޅާފައެވެ. އެތާ މަތިން ލާފައި ހުރި ސީދަލަށް ގޮސް ގެއަށް ވަންނަ ދޮރުކައިރިއަށް ދެވޭނެއެވެ. ގޭތެރެއިން އެންމެ ފުރަތަމަވެސް ވަދެވޭނީ ބޮޑު ަިސިޓިންރޫމްއަކަށެވެ. ސިޓިންރޫމް ތެރޭގައި ހުންނަ ބޮޑު ސިޑިން މައްޗަށް އެރޭނެއެވެ. ހުރިހާ ކޮޓަރިތައް ހުންނާނީ މަތީގައެވެ.\nއަހަރެންގެ މަގްސަދަކީ ހަމައެކަނި މަންމަމެން ދެކިލުމެވެ. މެންދުރުގެ އެގަޑީގައި އަހަރެން ގެ ކާރިއަށް އައީ އެއީ އޮފީސް ނިންމާފައި ބްރޭކަށް ބައްޕައާ ބޭބެމެން އަންނާނެތީއެވެ. މަންމަވެސް ބޭރުގައި އުޅެފައި އެގަޑީ ގެއަށް އަންނާނެއެވެ.\nއެހެނަސް ގަޑިއެއްގެ އިރު ފާއިތުވެގެން ދިޔަފަހުންވެސް އެކަކުވެސް ނައެވެ. ލޫކްވެސް ވަން ގޮތަކަށް ނުނިކުމެއެވެ. “އައިން ގެޓް އިން ދަ ކާރ. އަވަސް” ސުހެއިލް އަހަރެންގެ އަތުގައި ލުއްކެއް ޖަހާފައި ކާރަށް އެރުވިއެވެ. ކައިލީވެސް ބިރެއް ފެނިގެން އުޅޭހެން އަވަހަށް ކާރަށް އެރިއެވެ. އެންމެ ފުލް ސްޕީޑްގައި ސުހެއިލު ކާރު ދުއްވާލިއެވެ.\n“ދަހުލާން. ވީ މަސްޓް ލީވް ނައު” ކައިލީ ގެއަށް ވަން ގޮތަށް ބުންޏެވެ. އަހަރެން އިނީ ވާނުވާގައެވެ. ކައިލީއާ ސުހެއިލު އެހާ ބިރުން މިރަށުން ވެސް ދާން އެއުޅެނީ ކޯއްޗެއް ފެނިގެން ބާއެވެ؟\nދަހުލާން ފޯނުނަގައި އެއާޕޯޓަށް ގުޅީ އަހަރުމެން ފުރަން ޓިކެޓް ލިބޭތޯއެވެ. އިންސާނުންނާ އެއް ގޮތަށް އުޅުމަކީ ދަހުލާންމެންނަށް މާ ބޮޑު އުނދަގޫ ކަމެއް ނޫނެެވެ. “އައިނާ ގޮވައިގެން ޝިވަމް ދޭ. އަހަރުމެން ދާނަން މަތިން” ދަހުލާން ޝިވަމްއަށް އެންގިއެވެ.\nޔޫމީ އައިސް އަހަންނަށް ދަބަސް ޕެކް ކުރުމަށް އެހީވެ ދިނެވެ. އަބަދުވެސް ހެވިފައި ހުންނަ ޔޫމީގެ މޫނު މަތިންވެސް ހާސްކަން ފެންނަން ހުއްޓެވެ. ވެގެން އުޅެނީ ކީއްކަން ނޭންގުނަސް ވަރަށް ބޮޑު ކަމެއް ވެއްޖެކަން އަހަންނަށް އެނގުނެވެ.\nޝާދާބްއަށް ގުޅަން ދަހުލާން ކުރިހާ މަސައްކަތްތަކެއް ބޭކާރުވިއެވެ. ހަފްތާއެއް ކުރިން ޝާދާބް ގެއިން ދިޔަ ގޮތަށް އެނބުރި ނާންނަކަމަށް ކައިލީ ބުންޏެވެ. ޝާދާބްގެ ޚަބަރެއް ލިބެންދެކަށް ދަހުލާން މަޑުކުރަން އުޅުމުން އެކަން ހުއްޓުވީ ސުހެއިލްއެވެ. “ޑޭޑް ޕްލީޒް ނޯ. ވީ ހޭވް ޓު ގޯ” އަސަރާއެކީ ޑޭޑެްއޭ ކިޔާ ސުހެއިލް ދަހުލާންއާ މުޚާތަބު ކުރުމުން މަޑު ކުރާކަށެއް ދަހުލާން އަކަށް ނުކެރުނެވެ. “ހީ އިޒް ގޮއިން ޓު ބީ ފައިން” ދަހުލާން ކަންފަތް ދޮށުގައި ނުހަނު ސިއްރުން ސާޔާ އެހެން ބުނި އަޑު އަހަންނަށް އިވުނެވެ.\nޝިވަމް އަހަރެން ގޮވައިގެން ދަތުރުކުރީ ކާރެއްގައެވެ. ރަށުން ބޭރަށް ދެވެން ދެކަށް އަހަރެން ހުރީ މޫނު ފޮތިކޮޅަކުން މޫނު ނިވައިކޮށްގެންނެވެ. އެއީ އަހަރެން ދަންނަ މީހަކަށް ފެނިދާނެތީއެވެ. އަށާރަ އަހަރު ވަންދެކަށް އުޅެ ބޮޑުވި ރަށް ދޫކޮށްފައި ދާން ޖެހުމުން އަހަރެން ދެރަވިއެވެ. “ވީ ކޭން ކަމް ބެކް ލޭޓާރ. މެއިބީ އަ ސެންޗަރީ ލޭޓާރ” ހިނިތުންވެލަމުން ޝިވަމް ބުންޏެވެ. އިތުރު ވާހަކައެއް ނުދައްކާ އާހަރެންވެސް ހަމައެކަނި ހިނިތުންވެލީއެވެ.\nތިން ދުވަސް ފަހުން އަހަރުމެން ބޭނުންވާ މަންޒިލަށް ވާސިލް ވެވުނެވެ. ދެންވެސް ދިޔައީ ކުރިން އުޅުނު ކަހަލަ ރީތި ގެއަކަށެވެ. ކޮންމެ ރަށެއްގައިވެސް ދަހުލާންގެ ރީތި ބޮޑު ގެއެއް ހުރެއެވެ. ދެތިން އަހަރު އެއް ތަނެއްގައި އުޅެފައު އެތަނާ މުޅިން ދުރު ހިސާބަކަށް ދަތުރުކުރަނީއެވެ.\nއަހަރުމެން ވަނުމުން ސާޔާއައިސް އަހަންނާ ޝިވަމް ގައިގައި ބައްދާލިއެވެ. “ދެކިދުންނަށްވެސް ގެއްލުމެއް ނުވޭ ދޯ” އެންމެ ފުރަތަމަ ދުވަހު ދަހުލާން ބުނި ފަދައިން ސާޔާއާ ދަހުލާން އަހަރެން ދެކެ އަމިއްލަ ދަރިއެއް ފަދައިން ލޯބިވެއެވެ. ޔޫމީމެންނަށް ވުރެއްވެސް އަހަރެން ދެކެ ދަހުލާން ލޯބިވާހެން އަހަންނަށް ހީވެއެވެ.\n“ޑޭޑް” އެންމެންނަށް އެއްފަހަރާ ދޮރާ ދިމާއަށް ބަލާލެވުނީ ޝާދާބްގެ އަޑުއިވުމުންނެވެ. ދަހުލާން ދުވެފައި ޝާދާބް ގާތަށް ދިޔައެވެ. “ޝާދާބް! ކޮންތާކު އުޅެފަ ތިޔައީ؟ ނޭންގޭތަ އަހަރުމެން ހާސްވާނެ ވަރެއް؟” ނުރުހިފައި ދަހުލާން ޝާދާބްއާ ސުވާލުކުރިއެވެ. އިސްޖަހައިގެން ހުރުން ފިޔަވާ އިތުރުކަމެއް ޝާދާބް ނުކުރެއެވެ. ދަހުލާނެކޭ އެއްފަދައިން ސާޔާވެސް ހިތްހަމަ ނުޖެހުން ފާޅުކުރިއެވެ. ޝާދާބް މާފަށް އެދުން ފިޔަވާ އިތުރު ކަމެއް ނުކުރެއެވެ.\nSalam alikum. Mi bai varah kurukan alhugandu gabool kurameve. Rashun beyrugai ulheythyve dhigukoh liyaane time nuvy. Friday ga up kohdheynamey bunevifa othyma kurukoh viyas mi kohdhiny. ISA next part Tuesday ga\nIt’s okay dear ehen vx vaane baeh faharu. Ekm next part try dhigu kohlevey tho v kiyaa hih vey mi vaahaka. Describing part thankolheh ragalhu kohlan feney orelse hama v reethi 😘🙂\nIt’s ok..I can understand..vrh rythi mi prt vx..bt try ingey nxt prt dhigukohlan..scarlet buni fadhain thankolheh bodah describe kohlahchey …kyp up the gud wrk kiyaaa…❤😘😻😉\nnice story . mivarun ves up kohdineethee thanks\nVrh reethi mi part ves. Ma Shaa Allah. Keep it up ingey. ☺☺☺\nkiyaa ge ehen story tha fadhain mi story ves hama habeys…thanks..eha busy koh ulhemun ves..bunaa dhuvaha…story up kohdhey thy….love ya\nEsfiya saite ge vaahaka that up kuranee konirakun.


ޢަޤީދާގެ ފިލާވަޅު 21 (ޢަޤީދަތުއް ޠަޙާވިއްޔާގެ ޝަރަޙަ) – DhiSalafiyyah\nقَالَ الطَّحَاوِيُّ رحمه الله: “وَكُلُّ شَيْءٍ يَجْرِي بِتَقْدِيْرِهِ، وَمَشِيْئَتُهُ تَنْفُذُ، لَا مَشِيْئَةَ لِلْعِبَادِ إِلَّا مَا شَاءَ لَهُمْ، فَمَا شَاءَ لَهُمْ كَانَ وَمَا لَمْ يَشَأْلَمْ يَكُنْ.”\n“އެންމެހާ ކަންތައްތައް ހިނގަމުންދަނީ އެއިލާހު ތަޤްދީރުކުރައްވާފައިވާގޮތަށެވެ. އެއިލާހުގެ މަޝީއަތްވަނީ ތަންފީޛުވެގެންނެވެ. އަޅުތަކުންނަށް ކަންތައްތައް ކުރުމުގެ ބާރުލިބިގެންވަނީ، ހަމައެކަނި އެއިލާހު އަޅުތަކުންނަށް އިރާދަކުރެއްވިކަމަކަށެވެ. އެއިލާހު އެބައިމީހުންނަށް އިރާދަކުރެއްވިކަމެއް ވާހުއްޓެވެ. އަދި އެއިލާހު އިރާދަނުކުރައްވާކަމެއް ނުވާ ހުއްޓެވެ.”\n* އިމާމް ޠަޙާވީ ރަޙިމަހުﷲގެ ބަސްފުޅު ((وَكُلُّ شَيْءٍ يَجْرِي بِتَقْدِيْرِهِ)) (އެންމެހާ ކަންތައްތައް ހިނގަމުންދަނީ އެއިލާހު ތަޤްދީރުކުރައްވާފައިވާގޮތަށެވެ.) ދަންނައެވެ.\nޝައްކެއްވެސްނެތްގޮތުގައި، އެންމެހާ ކަމެއް ހިނގަމުންދާހުށީ ﷲ ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ ތަޤްދީރުކުރައްވާފައިވާގޮތުގެ މަތީންނެވެ. ކިތަންމެކުޑަ ހެޔޮކަމެއްވިޔަސް އަދި ކިތަންމެކުޑަ ނުބައިކަމެއްވިޔަސް އެއިލާހުގެ ޤަދަރުކުރެއްވުމުގެ ބޭރުން ނުވާނެއެވެ. އެއިލާހަށް ކިޔަމަންތެރިވުމާއި އުރެދުމާއި، ކުފުރާއި އީމާނާއި، ބައްޔާއި ޞިއްޙަތާއި، މުއްސަނދިކަމާއި ފަޤީރުކަމާއި، ޢިލްމުވެރިކަމާއި ޖާހިލުކަންފަދަ އެންމެހާ ކަމެއް ހިނގާހުށީ މިތަޤްދީރުކުރެއްވުމުގެ ދަށުންނެވެ. ﷲ ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާގެ ތަޤްދީރުކުރެއްވުމާބެހޭ ބައެއްވާހަކަތައް 19ވަނަ ފިލާވަޅުގައި އިސްވެހިނގައްޖެއެވެ. އަދި އިމާމް ޠަޙާވީ ރަޙިމަހުﷲ ޤަދަރުގެ ވާހަކަ އަދިފަހުން ގެންނަވާހުއްޓެވެ. ޤަދަރާބެހޭ އިތުރު ތަފްޞީލު އެބައިގައި ގެނެސްދެވޭނެއެވެ. إن شاء الله.\n* އިމާމް ޠަޙާވީ ރަޙިމަހުﷲގެ ބަސްފުޅު ((وَمَشِيْئَتُهُ تَنْفُذُ، لَا مَشِيْئَةَ لِلْعِبَادِ إِلَّا مَا شَاءَ لَهُمْ، فَمَا شَاءَ لَهُمْ كَانَ وَمَا لَمْ يَشَأْ لَمْ يَكُنْ)) (އެއިލާހުގެ މަޝީއަތު ވަނީ ތަންފީޛުވެގެންނެވެ. އަޅުތަކުންނަށް ކަންތައްތައް ކުރުމުގެ ބާރުލިބިގެންވަނީ، ހަމައެކަނި އެއިލާހު އަޅުތަކުންނަށް އިރާދަކުރެއްވިކަމަކަށެވެ. އެއިލާހު އެބައިމީހުންނަށް އިރާދަކުރެއްވިކަމެއް ވާހުއްޓެވެ. އަދި އެއިލާހު އިރާދަނުކުރައްވާކަމެއް ނުވާ ހުއްޓެވެ.) ދަންނައެވެ.\nأهل السنة والجماعة ގެ އަރިހުގައި ﷲ ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާގެ އިރާދަކުރެއްވުން ދެބަޔަކަށް ބެހިގެންވެއެވެ.\n(1) إِرَادَةُ كَوْنِيَّةٍ (ކަވްނީ އިރާދަކުރެއްވުމެވެ.): މިއިރާދަކުރެއްވުމާ، ﷲ ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާގެ ލޯބިވެވޮޑިގަތުމާއި ރުއްސަވާވޮޑިގަތުމާ އެއްވެސް ގުޅުމެއް ނުވެއެވެ. ހަމައެހެންމެ، މިއިރާދަކުރެއްވުމުގެ ތެރެއަށް ކުފުރާއި، އީމާނާއި، ކިޔަމަންތެރިކަމާއި، ނުކިޔަމަންތެރިކަމާއި، ރުއްސަވާވޮޑިގެންވުމާއި، ލޯބިވެވޮޑިގެންވުމާއި، ރުއްސަވާވޮޑިގެންނުވުމާ މިއެންމެހާ ކަމެއް ޝާމިލުވާ ހުއްޓެވެ. މިއިރާދަކުރެއްވުމުން މުސްލިމެއް ވިޔަސް ކާފަރެއްވިޔަސް އިސްތިސްނާވެ، އަދި ސަލާމަތް ނުވާހުއްޓެވެ. މިއީ ﷲ ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާގެ ޢިލްމުފުޅާއި ޙިކްމަތްފުޅުގެ ދަށުން މިކައުނުގެ ކަންތައްތައް ހިންގެވުމަށް އެއިލާހު އިރާދަކުރައްވާފައިވާ އިރާދަކުރެއްވުމެވެ. މިއިރާދަކުރެއްވުން މަޝީއަތުގެ މާނައިގައި އާދެއެވެ. ﷲ ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ ވަޙީ ކުރައްވާފައިވެއެވެ. ((وَلَوْ شَآءَ اللهُ مَا اقْتَتَلُواْ وَلَـكِنَّ اللهَ يَفْعَلُ مَا يُرِيدُ ) البقرة: 253 މާނައީ: “އަދި، ﷲ އިރާދަކުރެއްވިނަމަ، އެބައިމީހުން އެކަކު އަނެކަކާ ހަނގުރާމަޔެއް ނުކުރީހެވެ. އެހެނެއްކަމަކު ﷲ އެކަލާނގެ އިރާދަކުރައްވާ ކަމެއް ކުރައްވައެވެ.” ﷲ ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ މިއާޔަތުގައި މިވައްތަރުގެ އިރާދަކުރެއްވުން އެވަނީ އެއިލާހުގެ މަޝީއަތުގެ މާނާގައި ގެންނަވާފައެވެ.\n(2) إِرَادَةُ شَرْعِيَّةٍ (ޝަރުޢީ އިރާދަކުރެއްވުމެވެ.): މިއިރާދަކުރެއްވުން ބިނާވެފައިވަނީ ﷲ ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާގެ ރުއްސަވާވޮޑިގަތުމާއި ލޯބިވެވޮޑިގަތުމާއެވެ. މިއިރާދަކުރެއްވުމުގެ ދަށުން އެއިލާހުގެ އަޅުތަކުންނަށް ކަންކަމަށް އަމުރުކުރައްވައި، ކަންކަން ނަހީ ކުރައްވައެވެ. މިއިރާދަކުރެއްވުން މަޙައްބަތުގެ (އެބަހީ: ލޯބިވެވޮޑިގަތުން) މާނާގައި އާދެއެވެ.\nމަޝީއަތުގައި ﷲ ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާގެ މަޝީއަތަކާއި، އަޅުތަކުންގެ މަޝީއަތެއްވެއެވެ. އަޅާގެ މަޝީއަތް އަންނަހުށީ ﷲ ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާގެ މަޝީއަތުގެ ދަށުންނެވެ. އެއިލާހު އިރާދަނުކުރައްވާކަމެއް އަޅާ ކިތަންބޭނުންވިޔަސް، އަދި އެކަމެއް ޙާޞިލުކުރަން މަސައްކަތްކުރިނަމަވެސް އެކަމެއް ޙާޞިލެއްނުވާނެއެވެ. ﷲ ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ ވަޙީ ކުރައްވާފައިވެއެވެ. ((وَمَا تَشَاءُونَ إِلَّا أَنْ يَشَاءَ اللَّهُ إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَلِيمًا حَكِيمًا)) الإنسان: 30 މާނައީ: “އަދި ﷲ އިރާދަކުރެއްވުމުން މެނުވީ، ތިޔަބައިމީހުންނަކަށް (އެއްވެސްކަމެއް) އިރާދަނުކުރެވޭނެތެވެ. ހަމަކަށަވަރުން، މޮޅަށް ދެނެވޮޑިގެންވާ، ޙަކީމްވަންތަ ރަސްކަލާނގެ ކަމުގައި ﷲ ވޮޑިގެންވެއެވެ.” އަދިވެސް ވަޙީ ކުރައްވާފައިވެއެވެ. ((وَمَا تَشَاءُونَ إِلاَّ أَنْ يَشَاءَ اللَّهُ رَبُّ الْعَالَمِينَ)) التكوير: 29 މާނައީ: “ޢާލަމްތަކުގެ ވެރި ރައްބު އިރާދަކުރެއްވުމުން މެނުވީ، ތިޔަބައިމީހުންނަކަށް (އެއްވެސް ކަމެއް) އިރާދަނުކުރެވޭނެތެވެ.” އަދިވެސް ވަޙީ ކުރައްވާފައިވެއެވެ. ((وَكَذَلِكَ جَعَلْنَا لِكُلِّ نَبِيٍّ عَدُوّاً شَيَاطِينَ الإِنسِ وَالْجِنِّ يُوحِي بَعْضُهُمْ إِلَى بَعْضٍ زُخْرُفَ الْقَوْلِ غُرُوراً وَلَوْ شَاءَ رَبُّكَ مَا فَعَلُوهُ)) الأنعام: 112 މާނައީ: “ހަމައެފަދައިން، ތިމަންރަސްކަލާނގެ، ކޮންމެ ނަބީބޭކަލަކަށް އިންސީންނާއި، ޖިންނީންގެ ޝައިޠާނުން ޢަދާވާތްތެރިން ކަމުގައި ލެއްވީމެވެ. އޭގެ އެއްބަޔަކު އަނެއްބަޔަކަށް ހެއްލުންތެރި ކުރުމަށް މަތިއޮމާންކޮށްފައިވާ ބާޠިލުބަސްތަކުން ވަސްވާސްދީ އުޅެތެވެ. ކަލޭގެފާނުގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ އިރާދަކުރެއްވިނަމަ، އެބައިމީހުން އެކަންތަކެއް ނުކުރީހެވެ.” އަދިވެސް ވަޙީ ކުރައްވާފައިވެއެވެ. ((وَلَوْ شِئْنَا لآتَيْنَا كُلَّ نَفْسٍ هُدَاهَا وَلَكِنْ حَقَّ الْقَوْلُ مِنِّي لأَمْلأَنَّ جَهَنَّمَ مِنْ الْجِنَّةِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ)) السجدة: 13 މާނައީ: “އަދި ތިމަންރަސްކަލާނގެ އިރާދަކުރެއްވިނަމަ، ކޮންމެ ނަފްސަކަށްމެ އެ ނަފްސެއްގެ ހިދާޔަތް ދެއްވީމުހެވެ. އެހެނެއްކަމަކު (ފާފަކުރާ) ޖިންނީންނާއި އިންސީން އެއްކޮށް، ހަމަކަށަވަރުން ނަރަކަ ފުރުއްވާނޭކަމުގެ ބަސްފުޅު ތިމަންރަސްކަލާނގެ ޙަޟްރަތުން އިސްވެގޮސްފައިވެއެވެ.” އަދިވެސް ވަޙީކުރައްވާފައިވެއެވެ. ((مَنْ يَشَأِ اللَّهُ يُضْلِلْهُ وَمَنْ يَشَأْ يَجْعَلْهُ عَلَى صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ)) الأنعام: 39 މާނައީ: “ﷲ އިރާދަކުރައްވާ މީހަކު މަގު ފުރައްދަވަތެވެ. އަދި އެކަލާނގެ އިރާދަކުރައްވާ މީހަކު ސީދާ ވެގެންވާ ތެދުމަގެއްގައި ލަހައްޓަވަތެވެ.” މިއިންކޮންމެ އާޔަތަކުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ދޭހަކޮށްދެނީ ﷲ ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާގެ އިރާދަކުރެއްވުމުން މެނުވީ އަޅުތަކުންގެ އިރާދަކުރުން ނާންނާނެކަމެވެ. އަޅުތަކުންގެ އިރާދަކުރުން ވަނީ އެއިލާހުގެ އިރާދަފުޅުގެ ދަށުގައިކަމެވެ. ﷲގެ އިރާދަފުޅާއި އަޅުންގެ އިރާދަ ހަމަހަމަކުރުމަކީ ޝިރުކެކެވެ. ރަސޫލުﷲ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހިވަސައްލަމަ ޙަދީޘް ކުރައްވާފައިވެއެވެ. ((لاَ تَقُولُوا: مَا شَاءَ اللَّهُ وَشَاءَ فُلاَنٌ. وَلَكِنْ قُولُوا: مَا شَاءَ اللَّهُ ثُمَّ شَاءَ فُلاَنٌ)) (أبوداود: 4982، وصححه الألباني في الصحيحة: 137) މާނައީ: “ﷲ އިރާދަކުރެއްވީތީއޭ އަދި އެވެނިމީހަކު އިރާދަކުރީތީއޭ، ތިޔަބައިމީހުން ނުބުނާށެވެ. އެހެނެއްކަމަކު، ﷲ އިރާދަކުރެއްވީތީއޭ، ދެން އެވެނިމީހަކު އިރާދަކުރީތީއޭ ތިޔަބައިމީހުން ބުނާށެވެ.” މިޙަދީޘްގައި “الواو” ން ގުޅިފައިވުމުން ދޭހަކޮށްދޭ މާނައަކީ އެއްޗެއް އެއްގޮތްވުމާއި ހަމަހަމަވުމުގެ މާނައެވެ. “ﷲ އާއި ތިބާ އިރާދަކުރެއްވިއްޔާއޭ” ބުނެފި މީހަކު އެއެއްގޮތްކުރަނީ އަޅެއްގެ އިރާދަކުރުމާއި ﷲ ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާގެ އިރާދަކުރެއްވުމާއެވެ. އަދި މިދެފަރާތުގެ އިރާދަކުރުން ހަމަހަމަ ކުރަނީއެވެ. މިއާއި ޚިލާފަށް “ثُمَّ” އިން ގުޅިފައިވުމުން ދޭހަކޮށްދެނީ، ކަމެއްގެ ފަހުން ކަމެއް އަންނަ މާނައެވެ. “ﷲ އިރާދަކުރެއްވިއްޔާއޭ ބުނުމަށްފަހު، ތިބާ އިރާދަކުރިއްޔާއޭ” ބުނެއްޖެމީހަކު އެއިޤުރާރުވަނީ، އަޅެއްގެ އިރާދަކުރުން އަންނާނީ، ﷲ ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާގެ އިރާދަކުރެއްވުމަށް ފަހުގައި ކަމަށެވެ. އަދި އަޅެއްގެ އިރާދަކުރުން، ﷲ ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާގެ އިރާދަކުރެއްވިއްޔާ މެނުވީ ނުވާނެކަމަށެވެ.\nﷲ ސުބުޙާނަހޫވަތަޢާލާއަށް އުރެދި އެކަމުގެ ޙުއްޖަތެއްކަމުގައި އެއިލާހު އިރާދަކުރެއްވިގޮތޭ ބުނުމަކީ ބާޠިލުބުނުމެކެވެ. އަދި އެއީ އެއިލާހަށް އުރެދޭ ކާފަރުންގެ ބުނުންތަކުގެ ތެރެއިން ބުނުމެކެވެ. އެހެނީ، ކާފަރުން އެބައިމީހުން އެއުޅުނުގޮތްތަކަކީ ﷲ އިރާދަކުރެއްވިގޮތޭ ބުނެ ސަލާމަތްވާން އުޅޭނެއެވެ. މިބައިމީހުންގެ މިބަހުގެ ދޮގުކަން ބަޔާންކުރައްވައި ﷲ ވަޙީ ކުރައްވާފައިވެއެވެ. ((سَيَقُولُ الَّذِينَ أَشْرَكُوا لَوْ شَاءَ اللَّهُ مَا أَشْرَكْنَا وَلَا آَبَاؤُنَا وَلَا حَرَّمْنَا مِنْ شَيْءٍ كَذَلِكَ كَذَّبَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ حَتَّى ذَاقُوا بَأْسَنَا قُلْ هَلْ عِنْدَكُمْ مِنْ عِلْمٍ فَتُخْرِجُوهُ لَنَا إِنْ تَتَّبِعُونَ إِلَّا الظَّنَّ وَإِنْ أَنْتُمْ إِلَّا تَخْرُصُونَ)) الأنعام: 148 މާނައީ: “ޝަރީކުކުޅަ މީހުން ބުނާނެތެވެ. ﷲ އިރާދަކުރެއްވިނަމަ ތިމަންމެން، އަދި ތިމަންމެންގެ ކާބަފައިންވެސް، ޝަރީކެއް ނުކުޅައީހެވެ. އަދި ތިމަންމެން އެއްވެސް އެއްޗެއް ޙަރާމްކޮށެއްވެސް ނުހެދީމުހެވެ. ހަމައެފަދައިން، އެބައިމީހުންގެ ކުރީގެ މީހުން، ތިމަންރަސްކަލާނގެ ޢަޛާބުގެ ރަހަ ލިބިއްޖައުމަށްދާނދެން (ރަސޫލުން) ދޮގުކުޅައެވެ. ކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވާށެވެ! ތިޔަބައިމީހުން، އަހުރެމެންނަށް ނެރެދައްކައިދޭނޭ އެއްވެސް ޢިލްމެއް، ތިޔަބައިމީހުންގެ ކިބައިގައި ވޭހެއްޔެވެ؟ ތިޔަބައިމީހުން ތަބާވަނީ، ހީއަކަށް ކަމުގައި މެނުވީ ނުވެއެވެ. އަދި ތިޔަބައިމީހުން ދޮގުހަދާ ބަޔަކު ކަމުގައި މެނުވީ ނުވެއެވެ.” އަދިވެސް ވަޙީކުރައްވާފައިވެއެވެ. ((وَقَالَ الَّذِينَ أَشْرَكُوا لَوْ شَاءَ اللَّهُ مَا عَبَدْنَا مِنْ دُونِهِ مِنْ شَيْءٍ نَحْنُ وَلا آبَاؤُنَا وَلا حَرَّمْنَا مِنْ دُونِهِ مِنْ شَيْءٍ كَذَلِكَ فَعَلَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ فَهَلْ عَلَى الرُّسُلِ إِلاَّ الْبَلاغُ الْمُبِينُ)) النحل: 35 މާނައީ: “ޝަރީކުކުޅަ މީހުން ބުނެފިއެވެ. ﷲ އިރާދަކުރެއްވިނަމަ، އެކަލާނގެ ފިޔަވައި އެހެން އެއްވެސް އެއްޗަކަށް ތިމަންމެންވެސް، އަދި ތިމަންމެންގެ ކާބަފައިންވެސް އަޅުކަމެއް ނުކުޅައީހެވެ. އަދި އެކަލާނގެ އެންގެވުމަކާނުލައި އެއްވެސްއެއްޗެއް ތިމަންމެން ޙަރާމްކޮށެއް ނުހެދީމުހެވެ. އެބައިމީހުންގެ ކުރީގެ މީހުންވެސް ކަންތައްކުޅައީ، ހަމައެފަދައިންނެވެ. ފަހެ، ބަޔާންވެގެންވާ އިއްވެވުން މެނުވީ، ރަސޫލުންގެ މައްޗަށް ވޭހެއްޔެވެ؟” ފަހެ، މުޝްރިކުން އެބައިމީހުންގެ ޙުއްޖަތެއްކަމުގައި ބުނެއުޅުނީ ނުވަތަ ޤިޔާމަތްދުވަހު ބުނާނީ، އެބައިމީހުން ﷲ އަށް އުރެދިއުޅުނީ އެއިލާހުގެ މަޝީއަތުންކަމުގައެވެ. ނުވަތަ އެބައިމީހުން އެބުނަނީ އެއިލާހުގެ މަޝީއަތަކީ ﷲގެ ރުއްސެވުމާއި ލޯބިވެވޮޑިގަތުމުގެ ދަލީލެއްކަމުގައެވެ. ﷲ މިވަނީ މިއާޔަތްތަކުގައި އެބައިމީހުންގެ އެބަސްތަކަކީ ދޮގު، އެއްވެސް ބުރަދަނެއްނެތް ބަސްތަކެއްކަމުގައި ބަޔާންކުރައްވާފައެވެ. އެހެނީ، ކުރިންދެންނެވުނު ފަދައިން މަޝީއަތަކީ ﷲ ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ ކައުނުގެ ކަންކަން ހިންގެވުމަށް އިރާދަކުރައްވާފައިވާ އިރާދަކުރެއްވުމެވެ. އެއިލާހުގެ މަތިވެރިވެގެންވާ ޙިކުމަތްފުޅުން މިކައުނުގައި ޝިރުކު ލައްވާފައިވުމީ ޝިރުކުކުރުން ހުއްދަވުމުގެ ދަލީލެއްނޫނެވެ. ހަމައެހެންމެ، އެއިލާހުގެ މަތިވެރިވެގެންވާ ޙިކުމަތްފުޅުން ކައުނުގައި އެއިލާހަށް އުރެދެވޭ ކަންކަން ލައްވާފައިވުމަކީ އެކަންކަން ކުރުން ހުއްދަކަމުގެ ދަލީލެއް ނޫނެވެ. އެއިލާހު އަޅުތަކުންނަށް އަމުރުކުރައްވާފައިވަނީ އެއިލާހަށް ޝިރުކުނުކުރުމަށާއި، އެއިލާހަށް ނުއުރެދުމަށެވެ. އަދި ޙައްޤު މަގަކީ ކޮބައިކަން ވަނީ ރަސޫލުންނާއި ނަބިއްޔުން މެދުވެރިކުރައްވައި، އަދި އެއިލާހު ބާވާލެއްވި ފޮތްތަކުގެ ޒަރީޢާއިން އަޅުތަކުންނަށް ބަޔާންކޮށްދެއްވާފައެވެ. މިހުރިހާކަމެއް އެއިލާހު ބަޔާންކުރައްވާފައިވާއިރު، ދެން އެއިލާހަށް ޝިރުކުކޮށް އުރެދުމަކީ ﷲގެ އިރާދަކުރެއްވުން ބަހަނާއަކަށް ހެދޭނެކަމެއް ނޫނެވެ. ބަޔާންވެ ދިޔަ އާޔަތްތަކުގައި އެއިލާހު އެވަނީ މިބަހަނާގެ ބާޠިލުކަން ބަޔާންކުރައްވާފައެވެ.


Ramazan mas fesheynee kon dhuvahaku?\nރިޕޯޓު - ރަމަޟާން މަހުގެ ހަނދު\nރަމަޟާން މަސް ފެށޭނީ ކޮން ދުވަހަކު؟\nދުނިޔޭގެ ގިނަ ގައުމުތަކަށް ރަމަޟާން މަހުގެ ފުރަތަމަ ދުވަސް ވާނީ މޭ 27 ވާ ހޮނިހިރު ދުވަސް ނުވަތަ މޭ 28 ވާ އާދިއްތަ ދުވަސް\nދިވެހިރާއްޖޭގެ ރަސްމީ ކަލަންޑަރު ބުނާ ގޮތުން ޝައުބާން މަހަކީ 30 ދުވަހުގެ މަހެއް\nބުރާސްފަތި ދުވަހުގެ ރޭ ރާއްޖެއަށް ހަނދު ފެނިދާނެތަ؟\nކ. މާލެ 25 މެއި 2017 | ބުރާސްފަތި 02:56 6,482\nހަނދު - ނޭޝަނަލް ޖިއޮގްރަފިކް\nބަރަކާތްތެރި ރަމަޟާން މަސް ފެށެން ދުވަސްތައް ކުޑަތަން ވަމުން އަންނަ އިރު އާދަކާދައިގެ މަތިން އެ މަހަށް ތައްޔާރު ވުމަށް ކުރަންޖެހޭ ކަންކަން ދުނިޔޭގެ ކަންކޮޅުތަކުގެ މުސްލިމުން ގެންދަނީ ކުރަމުންނެވެ. މުސްލިމުންނަށް އަހަރަކު އެއްފަހަރު ބައްދަލު ކުރާ މި ބަރަކާތްތެރި މަހުގެ ފުރަތަމަ ދުވަސް ކަނޑައެޅެނީ އައު މަހުގެ ހަނދު ފެނުމާ ނުފެނުމުގެ މައްޗަށް ކަމަށްވާތީ، ފަހު ވަގުތާ ޖެހެންދެން ފެށޭ ދުވަހުގެ އިންތިޒާރުގައި ތިބުމަކީ ވެސް އަދައިގެ މަތިން ހިނގަމުން އަންނަ ކަމެކެވެ.\nދުނިޔޭގެ ގައުމުތަކަށް ރަމަޟާން މަހުގެ ފުރަތަމަ ދުވަސް ވާނީ މޭ 27 ވާ ހޮނިހިރު ދުވަސް ނުވަތަ މޭ 28 ވާ އާދިއްތަ ދުވަހުން ކުރެ ދުވަހެކެވެ. ފެށޭ ދުވަސް ބިނާ ވާނީ މެއި 26 ވަނަ ދުވަހު އިރު އޮއްސުމުން ހަނދު ފެނުމާ ނުފެނުމުގެ މައްޗަށެވެ.\nހަނދުމަހެއް އެކުލެވިފައި އޮންނަނީ 29 ދުވަސް ނުވަތަ 30 ދުވަހުގެ މައްޗަށެވެ. 29 ދުވަހުގެ މަހެއްތޯ ނުވަތަ 30 ދުވަހުގެ މަހެއްތޯ ކަނޑައެޅެނީ މަހުގެ 29 ވަނަ ދުވަހު އިރު އޮއްސުމުން އައު މަހުގެ ހަނދު ފެނުމާ ނުފެނުމުގެ މައްޗަށެވެ. ހަނދު ނުފެނިއްޖެނަމަ އެ މަހަކީ 30 ދުވަހުގެ މަހެކެވެ.\nގްރެގޯރިއަން ކަލަންޑަރުން ފެންނަ ގޮތުގައި ކުރީ އަހަރަށްވުރެ 10 ނުވަތަ 12 ދުވަސް ހިނގަމުން އަންނަ އަހަރުގެ ރަމަޟާން މަސް ކުރީ އަހަރަށް ވުރެ އަވަސް ވެއެވެ. ހުސްވި އަހަރު ރަމަޟާން މަސް ފެށިފައިވަނީ ޖޫން މަހުގެ6ވަނަ ދުވަހުއެވެ.\nރަމަޟާން މަހުގެ ފުރަތަމަ ދުވަސް ސައުދީ އަރަބިއްޔާ އާއި މުސްލިމުންގެ އާބާދީ ބޮޑެތި ގައުމުތަކުން ކަނޑައެޅުމުގައި ބަލަނީ ހަނދު ފެނުނުކަން ސާބިތު ވުމުގެ މައްޗަށެވެ. ހަނދު ފެނިގެން އެކަން ރިޕޯޓު ކުރުމުން ސައުދީ އަރަބިއްޔާގައި ގޮތެއް ނިންމަނީ ޝަރުއީ ހައި ކޯޓުންނެވެ.\nއެމެރިކާގައި ރަމަޟާން މަސް ފަށާ ދުވަސް ކަނޑައަޅަނީ ފިގުހު ކައުންސިލް އޮފް ނޯތު އެމެރިކާ އިންނެވެ. ނުޖޫމީ ހިސާބުގެ އަލީގައި އެމެރިކާގައި މިއަހަރުގެ ރަމަޟާން މަސް ފެށޭ ދުވަހަކީ މޭ މަހުގެ 27 ކަން އޮތީ ކަނޑައަޅާފައެވެ.\nހަމަ އެގޮތައް ޔޫރަޕްގައިވެސް ރަމަޟާން މަސް ފެށޭނީ މޭ މަހުގެ 27 ގައި ކަން އޮތީ ކަނޑައަޅާފައެވެ. އެ ގޮތައް ނިންމާފައިވަނީ، ޔޫރަޕިއަން ކައުންސިލް އޮފް ފަތުވާ އެންޑް ރިސާޗް އާއި އިނގިރޭސި ވިލާތުގެ އިސްލާމިކް ރިލީފް އިން ގުޅިގެންނެވެ.\nނުޖޫމީ އިލްމްގެ އަލީގައި އައު ހަނދު އުފަންވާނެ ކަން ވަރަށް އިތުބާރާއެކު ދެނެގަނެވިދާނެއެވެ. އެހެން ނަމަވެސް ހަމަ ލޮލަށް ހަނދު ފެނުމުގައި މޫސުމީ ކަންކަމުގެ ސަބަބުން ދަތިތައް ކުރިމަތިވުމަކީ އެކަށީގެންވާ ކަމެކެވެ.\nނުޖޫމީ ހިސާބުތަކުން ފެންނަ ގޮތުގައި މޭ މަހުގެ 26 ވަނަ ދުވަހު އިރު އޮއްސުމަށްފަހު ދުނިޔޭގެ ގިނަ ގައުމުތަކަށް ހަމަ ލޮލަށް ނުވަތަ ޓެލެސްކޯޕްގެ އެހީގައި ހަނދު ފެންނާނެއެވެ.\nމޭ 26 ވާ ހުކުރު ދުވަހު އިރު އޮއްސުމުން ހަމަ ލޮލުން ހަނދު ފެނުމުގެ ފުރުސަތު އޮތް ސަރަހައްދު ފިޔާތޮށި ކުލައިން\nދިވެހިރާއްޖޭގެ ރަސްމީ ކަލަންޑަރު ބުނާ ގޮތުން ޝައުބާން މަހަކީ 30 ދުވަހުގެ މަހެކެވެ. އެހެން ކަމުން ރަމަޟާން މަސް ފެށޭނެ ކަމަށް ކަލަންޑަރުގައި ކަނޑައަޅާފައިވަނީ މޭ 27 ވާ ހޮނިހިރު ދުވަހުއެވެ. ޝައުބާން މަހަކީ 30 ދުވަހުގެ މަހެއް ކަމަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ އިރު އާދިއްތަ ދުވަހަކީ ރޯދަ މަހުގެ ފުރަތަމަ ދުވަހަށް ވާނެ ގޮތެއް ނޯންނާނެއެވެ. އަނެއް ކޮޅުން ޝައުބާން މަހުގެ 29 ވަނީ މޭ މަހުގެ 25 ވާ ބުރާސްފަތި ދުވަހު ކަމަށް ވުމާއެކު ރާއްޖޭގައި ހުކުރު ވިލޭރޭ ރަމަޟާން މަހުގެ ހަނދާ މެދު ގޮތެއް ނިންމަންޖެހޭނެއެވެ. ނަމަވެސް މޭ މަހުގެ 26 ވާ ހުކުރު ދުވަސް ރަމަޟާން މަހުގެ ފުރަތަމަ ދުވަހަށް ވާނީ ބުރާސްފަތި ދުވަހުގެ ރޭ ހަނދު ފެނިއްޖެނަމަ އެވެ. އެކަމަކު ނުޖޫމީ ހިސާބުތަކަށް ބަލާއިރު މޭ 25 ވާ ބުރާސްފަތި ދުވަހުގެ ރޭ ދުނިޔޭގެ އެއްވެސްތާކަށް ރަމަޟާން މަހުގެ ހަނދު ފެނުމުގެ ފުރުސަތެއް ނެތެވެ. އެހެން ކަމުން މޭ 26 ވާ ހުކުރު ދުވަހަކީ ރަމަޟާން މަހުގެ ފުރަތަމަ ދުވަހަށް ވުމަކީ އެއް ގޮތަކަށްވެސް އެކަށީގެންވާ ކަމެއް ނޫނެވެ. އަނެއް ކޮޅުން ރާއްޖެއަށް މި ދުވަސްވަރަކީ މޫސުން ގޯސް ދުވަސްވަރެއް ކަމަށް ވުމާއެކު، އިރު އޮއްސޭފަހުން ހަނދު ނުއޮއްސި ހިނދު ކޮޅަކަށް ހުރި ނަމަވެސް ހަމަ ލޮލަށް ހަނދު ފެންނާނެ ކަމަކަށް ނުބެލެއެވެ.\nމޭ 25 ވާ ބުރާސްފަތި ދުވަހު އިރު އޮއްސުމުން ހަމަ ލޮލުން ހަނދު ފެނުމުގެ ފުރުސަތު ނެތް ސަރަހައްދު ރަތް ކުލައިން\nމިކަންކަން މިހެން ހުރުމާއެކު ރާއްޖެއަށް މި އަހަރުގެ ރަމަޟާން މަސް ފެށޭނީ ކަލަންޑަރުގައި އޮތް ގޮތައް 27 މެއި 2017 ވާ ހޮނިހިރު ދުވަހު ކަމަށް ވަރަށް ބޮޑަށް ގަބޫލު ކުރެވެއެވެ.\nއެންމެ ފަހުން އަޕްޑޭޓް ކުރީ:2ހަފްތާކުރިން | ރިވިއު ކުރީ: ދެލިކޮޕީ


Ras Online - ކޮވިޑް-19: ރާއްޖޭގައި ނިއު ވޭރިއަންޓެއް އުޅޭތޯ ސާމްޕަލް ބޭރަށް ފޮނުވައިފި؛ ނަތީޖާ ނުލިބޭ\nކޮވިޑް-19: ރާއްޖޭގައި ނިއު ވޭރިއަންޓެއް އުޅޭތޯ ސާމްޕަލް ބޭރަށް ފޮނުވައިފި؛ ނަތީޖާ ނުލިބޭ\nޒަހީނުއްދީން ސަޢީދު4މޭ 2021\nއައިޖީއެމްއެޗްގެ އެޕިޑެމޮލޮޖިސްޓް ޑރ. އިބްރާހިމް އަފްޒަލް\nރާއްޖޭގައި ކޮވިޑްގެ ވޭރިއަންޓެއް އުޅޭތޯ ބަލަން ބައެއް ސާމްޕަލްތައް ރާއްޖެއިން ބޭރަށް ފޮނުވާފައިވާ ކަމަށް އައިޖީއެމްއެޗްގެ އެޕިޑެމޮލޮޖިސްޓް ޑރ. އިބްރާހިމް އަފްޒަލް ރޭ ވިދާޅުވެއްޖެއެވެ.\nހެލްތު އިމެޖެންސީ އޮޕަރޭޝަން ސެންޓަރުން ބޭއްވި ނޫސްވެރިންގެ ބައްދަލުވުމުގައި އައިޖީއެމްއެޗްގެ އެޕިޑެމޮލޮޖިސްޓް ޑރ. އިބްރާހިމް އަފްޒަލް ވިދާޅުވީ، ރާއްޖޭގައި ކޮވިޑްގެ އާ ވޭރިއަންޓެއް އުޅޭތޯ ބެލުމަށް ސާމްޕަލްތައް ރާއްޖެއިން ބޭރަށް ފޮނުވާފައިވާ ކަމަށާއި، އެ ސާމްޕަލްތަކުގެ ނަތީޖާ އަދި ނުލިބޭ ކަމަށެވެ.\nރާއްޖޭގައި އުޅެނީ ކޮން ވޭރިއަންޓްތަކެއް ކަން މިހާތަނަށް ދެނެގަނެވިފައިނުވާ ކަމަށް ޑރ. އަފްޒަލް ވިދާޅުވިއެވެ.\n"ރާއްޖޭގައި ނިއު ވޭރިއަންޓެއް އުޅޭތޯ ބަލަން މަސައްކަތްތަކެއް ކުރެވުނު ސާމްޕަލްތަށް ވާނީ ބޭރަށް ފޮނުވާފަ. ނަތީޖާ އަދި އަޅުގަނޑުމެންނާއި ހަމަޔަކަށް ނާދޭ." ޑރ. އަފްޒަލް ވިދާޅުވިއެވެ.\nރާއްޖޭގައި ކޮވިޑްގެ ވޭރިއަންޓެއް އުޅޭތޯ ބަލަން ބައެއް ސާމްޕަލްތަށް ރާއްޖެ އިން ބޭރަށް ފޮނުވާފައިވާއިރު ކޮވިޑް ބަލި ޖެހޭ މީހުންގެ އަދަދު މި ފަހަކަށް އައިސް ވަނީ ވަރަށް ބޮޑުތަނުން އިތުރުވެފައެވެ. އެގޮތުން ވޭތުވެ ދިޔަ ސައްވީސް ގަޑިއިރުގެ ތެރޭގައި 600 އާއި ގާތްކުރާ އަދަދަކަށް މީހުން ވަނީ ޕޮޒިޓިވްވެފައެވެ. އަދި މުޅި ރާއްޖެއަށް މިހާރު ވަނީ ބަލި ފެތުރި ނުރައްކާ ވެފައެވެ.\nޞިއްހީ ދާއިރާގެ ބައެއް ފަރާތްތަކުން ލަފާކުރާ ގޮތުގައި ރާއްޖޭގައި އެހާ ހަލުވިކަމާއެކު ރޯގާ ފެތުރޭން ފެށީ އާ ވޭރިއަންޓްތަކެއް އުޅޭތީ ކަމަށް ވެސް ވެދާނެ ކަމަށެވެ. ދުނިޔެއިން މިހާތަނަށް ފެނިފައިވާ އާ ވޭރިއަންޓް ތަކުގެ ތެރެއިން ގިނަ ވޭރިއަންޓް ތަކަކީ ވަރަށް ހަލުއިކޮށް ފެތުރިގަންނަ ވޭރިއަންޓް ތަކެއްކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ.


Kerala ge avashehge fen iskuruthakun banguraa!\nކެރެލާގެ އަވަށެއްގެ ފެން އިސްކުރުތަކުން ބަނގުރާ\nގޭގައި ހަރުކޮށްފައިވާ ފެން އިސް ކުރުން ފެނުގެ ބަދަލުގައި ބަނގުރާ އަންނަން ފަށައިފިނަމަ އެ ގެޔެއްގެ މީހުންނަށް ކުރިމަތިވާނެ ބިރުވެރިކަން އިންތިހާއަށް ބޮޑުވާނެކަން ޔަގީނެވެ. އިންޑިޔާގެ އަވަށެއް ކަމަށްވާ ޗަލައްކުޑީގެ އެޕާޓްމަންޓްތަކެއްގައި ދިރިއުޅޭ މީހުންނަށް މި ތަޖުރިބާ ވަނީ ކުރެވިފަ އެވެ. މިދިޔަ ހޯމަ ދުވަހު އެ ގޭގޭގައި ދިރިއުޅޭ މީހުންނަށް ފެން އިސްކުރުން ފެނާ އެކުވެގެން ބަނގުރާ އައުމުންނެވެ.\nމިކަން މެދުވެރިވީ އިންޑިއާއިން އުފައްދާފައިވާ ބޭރުގެ ބަނގުރާގެ ދުވަސްވެފައިވާ ސްޓޮކެއް ވަޅުގަނޑަކަށް އެޅުމުގެ ސަބަބުން އެ ވަޅުގަނޑާ ޖެހިގެން ހުރި ފެން ނަގާ ވަޅަކަށް އޭގެ އަސަރު ކޮށްގެނެވެ. މި އެޕާޓްމަންޓްތަކަށް ފެން ނަގަނީ މި ވަޅުން ކަމަށް ވާތީ އެ ތަންތަނުގެ ފެން ހޮޅިތަކުން ފެނާއެކު ބަނގުރާ އަންނަ ގޮތް ވީއެވެ.\n"ވަޅުގަނޑަށް އޮއްސި ބަނގުރަލުގެ ތެރޭގައި އެކި ބްރޭންޑްތަކުގެ 450 ކޭސް ބަނގުރާ ހިމެނޭ. އަހަރެމެން އެ އެއްޗެހި ހަލާކުކޮށް ވަޅުގަނޑަށް އޮއްސީ ކޯޓު އަމުރެއްގެ ދަށުން. ނަމަވެސް އެ ރާތައް ވަޅުގަނޑަށް އެޅިއިރަކު މި މައްސަލަ ދިމާވެދާނެ ކަމަކަށް ވިސްނިފައެއް ނެތް،" ޕީޓީއައި އަށް ދިން އިންޓަވިއު އެއްގައި މިކަމުގައި އުޅުނު އިސް އޮފިޝަލަކު ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ.\nއެކްސިޑެންޓަކުން ނަމަވެސް މި ދިމާވި ކަންތަކުގެ ނޭދެވޭ އަސަރު އެ އަވަށުގެ ނިއު ސޮލޮމަންސް އެޕާޓްމަންޓްގައި ދިރިއުޅޭ 18 އާއިލާއަކަށް ކޮށްފައި ވެއެވެ. އެމީހުން އެ ދުވަހު އެކި ބޭނުންތައް ކުރި ފެނުގައި ބަނގުރާ އެކުލެވިފައި ހުރުމުގެ ސަބަބުންނެވެ.\nމި މައްސަލަ ދިމާވުމާއެކު ކަމާ ބެހޭ ސަރުކާރުގެ އޮފިޝަލުން ވަނީ އެ އެޕާޓްމަންޓްގައި ދިރިއުޅޭ މީހުން ވަގުތީ ގޮތުން ބޭނުން ކުރަން 5،000 ލިޓަރު ފެން ފޯރުކޮށްދީފަ އެވެ. އަދި ވަޅު ދިޔަ ހިއްކާ މައްސަލަ ހައްލު ކުރުމުގެ މަސައްކަތް ކޮށްފަ އެވެ.


Tourism in libey aamdhanee ithuruvi namaves, GDP ah hissaakuraa minvaru dhahvejje | Mihaaru\nރާއްޖެ އައި ޓޫރިސްޓުންތަކެއް އެއާޕޯޓުގެ ޓާމިނަލުން ނުކުންނަނީ\nޓޫރިޒަމުން ލިބޭ އާމްދަނީ އިތުރުވި ނަމަވެސް، ޖީޑީޕީއަށް ހިއްސާކުރާ މިންވަރު ދަށަށް\n28 ނޮވެމްބަރ 2017 - 15:034comments\nވޭތުވެދިޔަ ހަތަރު އަހަރުގެ ތެރޭގައި ޓޫރިޒަމުން ދައުލަތަށް ލިބުނު އާމްދަނީ 53.7 ޕަސެންޓް އިތުރުވި ނަމަވެސް ޖީޑީޕީ ނުވަތަ ގައުމީ އުފެއްދުންތެރިކަމުގައި ހިއްސާކުރާ މިންވަރު ދަށަށް ހިނގައްޖެ އެވެ.\nނެޝަނަލް ބިއުރޯ އޮފް ސްޓެޓިސްޓިކްސް އިން އިއްޔެ އާއްމުކުރި ތަފާސްހިސާބުތައް ދައްކާ ގޮތުން ޓޫރިޒަމުން މިދިޔަ އަހަރު ޖީޑީޕީގައި ހިއްސާކުރި މިންވަރު ފާއިތުވި ހަތަރު އަހަރު ވަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް ދަށްވެފަ އެވެ. އެގޮތުން 2015 ގައި ޓޫރިޒަމްގެ ހިއްސާ ޖީޑީޕީގެ ނިސްބަތުން 23.2 ޕަސެންޓްގައި ހުރި އިރު މިދިއަ އަހަރު ވަނީ 19.6 ޕަސެންޓަށް ވެއްޓިފަ އެވެ.\nޓޫރިޒަމްގެ ހިއްސާ 2014 ވަނަ އަހަރު ހުރީ 25.2 ޕަސެންޓެވެ. ގާތްގަނޑަކަށް ހަމަ އެވަރުގައި 2013 ގައި ވެސް ހިފެހެއްޓި އެވެ.\nމިދިއަ އަހަރު ޓޫރިޒަމްގެ ދާއިރާ އިން އާމްދަނީގެ ގޮތުގައި 6.3 ބިލިއަން ރުފިޔާ ލިބިފައިވެ އެވެ. އަދި 2013 ގައި 4.1 ބިލިއަން ރުފިޔާ، 2014 ގައި 5.6 ބިލިއަން ރުފިޔާ އަދި 2015 ގައި 6.5 ބިލިއަން ރުފިޔާގެ އާމްދަނީއެއް ދައުލަތަށް ލިބުނެވެ.\nއެ ތަފާސްހިސާބުތައް ދައްކާ ގޮތުން ޓޫރިސްޓުން ރާއްޖެ އައިސް ކުރި ހޭދަ ވެސް ވަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް އިތުރުވެފަ އެވެ. އެގޮތުން 2013 ގައި 33 މިލިއަން ރުފިޔާ، 2014ގައި 50 މިލިއަން، 2015ގައި 104 މިލިއަން އަދި 2016ގައި 146 މިލިއަން ރުފިޔާ ހޭދަކުރި އެވެ.\nޓޫރިޒަމްގެ ހިއްސާ ރާއްޖޭގެ އުފެއްދުންތެރިކަމުގެ މިންގަނޑުގައި ދަށަށް ދިޔަ އިރު ޓޫރިޒަމް ފިޔަވައި އެންމެ ބޮޑު ހިއްސާއެއް ކުރަނީ ދަތުރުފަތުރާއި މުއާސަލާތުކުރުމުގެ ދާއިރާއިންނެވެ. އެގޮތުން އެ ދާއިރާއިން 13 ޕަސެންޓް ހިއްސާކުރެ އެވެ.\nއިމާރާތްކުރުމުގެ ދާއިރާ އާއި ރިއަލްސްޓޭޓް، މި ދެ ދާއިރާ އިން ހަތް ޕަސެންޓްގެ ހިއްސާއެއްވެ އެވެ. މަސްވެރިކަން އުޅެނީ އެންމެ ހަތަރު ޕަސެންޓްގަ އެވެ.\nމިދިޔަ އަހަރު ރާއްޖެ ޒިޔާރަތްކުރީ 1.2 މިލިއަން ޓޫރިސްޓުންނެވެ.\nއިތުރު ލިޔުންތައް ޓޫރިސްޓުން ޓޫރިޒަމް ދައުލަތުގެ އާމްދަނީ ޓީޖީއެސްޓީ\nގްރީން ޓެކްސް އަށް 457 މިލިއަން ރުފިޔާ ލިބިއްޖެ


Vote karudhaas thah nahthaali mahsalaigai PPM ge faadu kiun fuluhun nah\nވޯޓް ކަރުދާސްތައް ނައްތާލި މައްސަލާގައި ޕީޕީއެމްގެ ފާޑުކިއުން ފުލުނުންނަށް\n8 ނޮވެންބަރ 2018 1 ކޮމެންޓް\nނިމިދިޔަ ރިޔާސީ އިންތިހާބާއި ގުޅޭ މައްސަލައެއް ފުލުހުންނަށް ހުށަހަޅާފައި ވަނިކޮށް އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަނުން ވޯޓް ކަރުދާސްތައް ނައްތާލި މައްސަލާގައި ޕީޕީއެމުން ފުލުހުނަށް ވަރަށް ބޮޑަށް ފާޑު ކިޔައިފިއެވެ.\nވޯޓް ކަރުދާސްތައް ނައްތާލިކަން އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަނުން އާއްމު ކޮށްފައިވަނީ މި ހަފްތާގައެވެ. އެކަމާއި ގުޅިގެން އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަނުގެ ރައީސް އަހުމަދު ޝަރީފްވަނީ މި ހަފްތާގައި ފުލުސް އޮފީހަށް ހާޒިރުވެސް ކޮށްފައެވެ.\nޝަރީފް ވިދާޅުވީ ވޯޓާއި ގުޅޭ މައްސަލައެއް ބަލަމުން ގެންދާކަން ފުލުހުން އެކޮމިޝަނަށް އަންގާފައި ނުވާ ކަމުގައެވެ. އަދި ވޯޓް ކަރުދާސްތައް ނައްތާލާފައިވަނީ ކަރުދާސްތައް ބެހެއްޓުމަށް ގާނޫނުން ލާޒިމް ކުރާ މުއްދަތައް ވުރެވެސް އެއް ހަފްތާ ފަހުން ކަމަށް ޝަރީފް ވިދާޅުވިއެވެ.\nމިއަދު ޕީޕީއެމުން ބޭއްވި ނޫސްވެރިންގެ ބައްދަލުވުމެއްގައި އެޕާޓީގެ ނައިބު ރައީސް އަބްދުއްރަހީމް އަބްދުﷲ ވަނީ މިމައްސަލާގައި ފުލުހުންނަށް ވަރަށް ބޮޑަށް ފާޑު ވިދާޅުވެފައެވެ. އަދި ވޯޓާއި ގުޅޭ ގޮތުން އެޕާޓީން ހުށަހެޅި މައްސަލަ ބެލުމަށް ފުލުހުން ނުކުޅެދިފައިވާކަމަށް އަބްދުއްރަހީމް ވިދާޅުވިއެވެ.\nއަބްދުއްރަހީމް ވިދާޅުވީ ފުލުހުންނަށް މައްސަލަ ހުށަހަޅާފައި ވަނިކޮށް އެކަން އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަނަށް އެނގިފައި ނުވީ ނަމަވެސް ކަރުދާސްތައް ނައްތާލެވިގެން ނުވާނެ ކަމުގައެވެ. ސަބަބެއްކަމަށް އަބްދުއްރަހީމް ވިދާޅުވީ ކޯޓް ކަރުދާސްތައް ބަލަހައްޓަމުން ގެންދަނީ އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަނާއި ފުލުހުންވެސް ގުޅިގެން ކަމަށް ވުމެވެ.\nކޯޓް ކަރުދާސްތައް ބަލަހަށްޓަމުން ގެންދާ ފަރާތުގެ ތެރޭހައި ފުލުހުން ހިމެނޭއިރު އަދި ޕީޕީއެމުން ހުށަހެޅި މައްސަލަ ބަލަންޖެހޭ ފަރާތަކީ ފުލުހުންކަމަށް ވާއިރު މައްސަލައާއި ގުޅުންހުރި އެއްޗެއް ނައްތާލެވިގެން ނުވާނެކަމަށް އަބްދުއްރަހީމް ވިދާޅުވިއެވެ. އަބްދުއްރަހީމް ސިފަކުރެއްވި ގޮތުގައި ވޯޓް ކަރުދާސްތައް ނައްތާލުމަކީ ހުށަހެޅުނު މައްސަލައިގެ ހެކި ނައްތާލުމެވެ. އަދި ހެކި ނައްތާލިއިރު އެކަން ކުރި ސަބަބު ފުލުހުން ސާފުކޮށްދޭން ޖެހޭނެ ކަމަށްވެސް އަބްދުއްރަހީމް ވިދާޅުވިއެވެ.\nޢަދުރޭ ތިހުރީ މިހާރު އޮފްވެއްޓިފަ.ފުލުހުން ނުޖެހޭ އަދުރޭ ދެކޭގޮތައް ކަންކަން ކުރާކަށް.


Addu City Hithadhoo Uthuru Saafkuran Honihiru Dhuvahu Nukunnane - Vaguthu\nއައްޑޫ ސިޓީ އުތުރު ދާއިރާގެ ޒުވާނުން ތަކެއްގެ އިސްނެގުމުގެ މަތިން "އުތުރު ސައުފު" މި ނަމުގައި އުތުރު ދާއިރާ ސާފުކުރުމުގެ ޕްރޮގްރާމެއް އަންނަ ހޮނިހިރު ދުވަހު ބޭއްވުމަށް ތައްޔާރުވާން ފަށައިފިއެވެ.\n"އުތުރު ސައުފު" މި ނަމުގައި ކުރިއަށް ގެންދާ މި އިވެންޓް އޮންނާނީ މިމަހުގެ 17 ވާ ހޮނިހިރު ދުވަހުގެ ހެނދުނު 6:00 އިން 8:00 އަށެވެ. މި އިވެންޓްގައި ހިތަދޫގެ ކްލަބް ޖަމްއިއްޔާތަކާއި ސްކޫލް މަދަރުސާތަކާއި އަދި ޢާންމުންގެ ބައިވެރިވުން ލިބޭނެކަމަށް އިވެންޓް އިންތިޒާމުކުރާ ފަރާތުން މަޢުލޫމާތުދެއެވެ.\nއުތުރު އަވަށުގެ ޒުވާނުން އިސްނަގައިގެން ކުރިއަށް ގެންދާ މިއިވެންޓުގައި ސާފުކުރުމަށް ހަމަޖެހިފައިވަނީ ހިތަދޫ ސްކޫލްގެ ވަށައިގެން އޮތް މަގުތަކާއި ކުރިމަތީ އޮތް ޕާކް ސަރަޙައްދެވެ.\nމިހަރަކާތަށް މިހާތަނަށް ވެސްް ވަރަށް ބޮޑު ތަރުހީބެއް ލިބެމުން އަންނަ ކަމަށް "އުތުރު ސައުފު" ސްޓިއަރިންގ ކޮމިޓީގައި ޙަރަކާތްތެރިވާ އުތުރު ދާއިރާއިން ޑަބްލިއު. ޑީ. ސީ އަށް ހޮވުނު އަދި މިހާރު އެ ކޮމެޓީގެ ރައީސާ އައިޝަތު ނަދާ ވިދާޅުވިއެވެ. ނަދާގެ އިތުރުން މިޓީމުގައި އެކި ދާއިރާ ތަކުން ފުންނާބު އުސް ތަޖުރިބާ ކާރުންގެ 20 ބޭފުޅަކު ޙަރަކާތްތެރިވެއެވެ.\nމިއީ އުތުރު އަވަށުގެ މަގުތަކާއި ޕާކު އަދި ހޭޅިިފަށް ފަދަ ތަންތަން ވިނަ ނޮޅައި ސާފުކޮށް އެތަަންތަން ދެމެހެއްޓެނިވި ގޮތެއްގައި ބެލެހެއްޓުމުގެ މަޤްޞަދުގައި އުތުރުގެ ޒުވާނުން ކުރިއަށް ގެންދާ ޙަރަކާތެކެވެ. ހޮނިހިރު ދުވަހު އޮންނަ މި ޙަރަކާތުގައި ވީހާ ގިނަ ބަޔަކު ބައިވެރިވުމަކީ އުތުރުގެ ޒުވާނުންގެ ވަރަށް ބޮޑު އެދުމެކެވެ.\n"އުތުރު ސައުފު" ޙަރަކާތުގެ ދަށުން ދުނިޔޭގެ ސާފުކުރުމުގެ ދުވަހަށްވެސް ގިދަ ޙަރަކާތްތަކެއް ދަނީ ރާވަމުންނެވެ. ސެޕްޓެމްބަރ 21 ގައި ބާއްވާ އެ ޙަރަކާތުގައި ގަސް އިންދުމުގެ ޕްރޮގްރާމެއްގެ އިތުރުން ހޭލުންތެރިކުރުމުގެ ޕްރޮގްރާމްތަކާއި އަދި ދާއިރާގެ ހުރިހާ ސަރަޙައްދުތަކެއް އެއްފަހަރާ ސާފުކުރުމުގެ ބޮޑު ޙަރަކާތެއް ކުރިއަށް ދާނެއެވެ.\nއުތުރު ދާއިރާގެ ޒުވާނުން ވަނީ މިދިޔަ އަޟްހާ ޢީދު ދުވަހު ވެސް ޙަރަކާތެއް ހިންގާފައެވެ. އައްޑޫ ސިޓީގައި ކުރިއަށް ދިޔަ ޢީދު ސަމާގެ ދަށުން އުތުރު ޒުވާނުން ބޭއްވި ޢީދު ސައި ހަފްލާ އޮތީ ހިތަދޫ ސްކޫލް ހޯލުގައެވެ. ޢީދު ނަމާދުން ނިމިގެން ޢާއިލާތަކުގެ ކުދި ބޮޑު އެންމެން ސައިބޮއެ ޢާއިލީ ފޮޓޯ ނަގައި ސަލާމް ކުރުން މިޙަރަކާތުގައި ކުރިއަށް ގެންގޮސްފައިވެއެވެ.


Hinithunvumaa ekuge namugai MTCC in Campaign eh fashaifi\nހިނިތުންވުމާއެކު ކެމްޕެއިނު ފެށުމުގެ ތެރެއިން--\nހިނިތުންވުމާއެކުގެ ނަމުގައި އެމްޓީސީސީން ކެމްޕެއިނެއް ފަށައިފި\nމިމަހުގެ ހަތް ވަނަ ދުވަހުން ފެށިގެން 11 ވަނަ ދުވަހުގެ ނިޔަލަށް ފާހަގަކުރާ ދުނިޔޭގެ ކަސްޓަމާ ސާވިސް ހަފުތާއާ ގުޅުވައިގެން މޯލްޑިވްސް ޓްރާންސްޕޯޓް އެންޑް ކޮންޓްރެކްޓިން ކޮމްޕެނީ (އެމްޓީސީސީ) އިން "ހިނިތުންވުމާއެކު" ގެ ނަމުގައި ކެމްޕެއިނެއް ފަށައިފި އެވެ.\nއެމްޓީސީސީން ބުނީ އެ ކެމްޕެއިނުގެ މަގުސަދަކީ ކުންފުނީގެ މުވައްޒަފުންގެ މެދުގައި ކަސްޓަމާ ސާވިސްގެ މުހިއްމުކަމާ މެދު ހޭލުންތެރިކަން އިތުރުކުރުމާއި އެކުންފުނިން ހިދުމަތް ލިބިގަންނަ ކަސްޓަމަރުންގެ ތަޖުރިބާ ވެސް މިހާރަށްވުރެ ރަނގަޅުކުރުން ކަމަށެވެ.\nއެ ކެމްޕެއިން އިފްތިތާހު ކޮށްދެއްވީ އެ ކުންފުނީގެ ޗީޕް އެގްޒެކްޓިވް އޮފިސަރު ހަސަން ޝާހެވެ. ކެމްޕެއިން ފައްޓަވައިދެއްވާ ޝާހު ވިދާޅުވީ އެކުންފުންޏަކީ ގައުމުގެ ތަފާތު އެކި ސިނާއަތްތަކުގައި ގިނަ ރައްޔިތުންތަކަކަށް ސީދާ ގޮތުން ހިދުމަތް ދެމުން ގެންދާ ކުންފުންޏެއް ކަމަށާއި ރައްޔިތުންނަށް ދޭ ހިދުމަތުގެ ފެންވަރު ރަނގަޅު ކުރުމަކީ ކުންފުނީގެ އަމާޒު ކަމަށެވެ.\nއޭގެ އިތުރުން އެކުންފުނިން ކަސްޓަމަރުންނަށް ރަނގަޅު ހިދުމަތެއް ދިނުމަށް އަބަދުވެސް މަސައްކަތް ކުރާ ކަމަށާއި މި ކެމްޕެއިނުގެ ސަބަބުން ވެސް އެކަންކަން އިތުރަށް ހަރުދަނާ ކުރުމަށް އެހީއަކަށް ވެގެންދާނެ ކަމަށް ވެސް ޝާހު ވިދާޅުވި އެވެ.\nއެމްޓީސީސީން ބުނި ގޮތުގައި އެ ކެމްޕެއިން ފެށުމުގެ ގޮތުން މިމަހުގެ 12 ވަނަ ދުވަހުގެ ނިޔަލަށް ކުންފުނީގެ ކަސްޓަމަރުންނަށް ހާއްސަ ހަރަކާތްތަކެއް ކުރިއަށް ގެންދާނެ އެވެ.


Verikamah vadaigathumah fahu Raees furathama faharah ufan rashah | Mihaaru\nރައީސް އިބްރާހިމް މުހައްމަދު ސޯލިހް، މިއަދު ހިންނަވަރަށް ވަޑައިގެން އެ ރަށު ރައްޔިތުންނާ ސަލާމް ކުރައްވަނީ. --- ފޮޓޯ: ރައީސް އޮފީސް\nވެރިކަމަށް ވަޑައިގަތުމަށް ފަހު ރައީސް ފުރަތަމަ ފަހަރަށް އުފަން ރަށަށް\n26 ޑިސެމްބަރ 2018 - 19:39 11 comments\nފަސް ހާހެއްހާ މީހުންގެ އާބާދީއެއް އޮންނަ ހިންނަވަރަށް ރައީސް ވަޑައިގަތުމާ ގުޅިގެން އެމަނިކުފާނަށް މަރުހަބާ ދެންނެވުމަށް އެ ރަށުގެ ބަނދަރުގެ ބޮޑު ސަރަހައްދަކަށް މީހުން ނިކުތެވެ. އޭގެތެރޭގައި ރައީސް އިބްރާހިމް މުހައްމަދު ސޯލިހްގެ އާއިލާގެ ބައެއް ބޭފުޅުން ހިމެނިވަޑައިގަންނަވަ އެވެ.\nރައީސް އެންމެ ފަހުން، ހިންނަވަރަށް ވަޑައިގެންނެވީ ރިޔާސީ އިންތިހާބުގެ ކެމްޕެއިންގެ ތެރޭގައި މިދިޔަ ސެޕްޓެމްބަރު 14 ވަނަ ދުވަހު އެވެ. އެހެންކަމުން، މިއީ ރައީސް ވެރިކަމާ ހަވާލުވެވަޑައިގެންނެވި ފަހުން، އުފަން ރަށަށް ވަޑައިގެން އެ ރަށު ރައްޔިތުންނާ ބައްދަލުކުރައްވާ ފުރަތަމަ ފަހަރެވެ.\n#Live | #Hinnavaru\nPresident @ibusolih makes unofficial visit to his home island Hinnavaru of Faadhippolhu Atoll pic.twitter.com/8tRYzRgpZb\n— Presidency Maldives (@presidencymv) December 26, 2018\nރައީސް މިއަދު ޅ. ހިންނަވަރުގައި.\nރައީސް އޮފީހުން ބުނި ގޮތުގައި، ރައީސް ހިންނަވަރަށް ވަޑައިގަތީ ނުރަސްމީ ދަތުރުފުޅެއްގަ އެވެ.\nރައީސް ވަނީ ޅ. އަތޮޅާއި ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިހުގެ ހިންނަވަރު ދާއިރާގެ މެމްބަރުކަމުގައި 25 އަހަރު ހޭދަކުރައްވައިފަ އެވެ. ރައީސްގެ ގާތް ރަހްމަތްތެރިން އަދި ހިންނަވަރުގައި ދިރިއުޅޭ މީހުން ސިފަ ކުރާ ގޮތުންނަމަ، އެމަނިކުފާނަކީ އަބަދުވެސް އެންމެންނާ ގުޅިގެން މަސައްކަތް ކުރައްވާ ބޭފުޅެކެވެ. އަދި ރައީސްއަކީ އެއްވެސް މީހަކާ ދޭތެރޭ ޒާތީ ކަމެއް ނުބާއްވާ، ހިތްހެޔޮ، މަޑުމައިތިރި ބޭފުޅެކެވެ.\nރައީސް އިބްރާހިމް މުހައްމަދު ސޯލިހްގެ އެއްބަނޑު އެއްބަފާ 12 ބޭފުޅުން ތިއްބަވަ އެވެ.\nމީގެ ތެރެއިން ވެސް އެންމެ ޚާއްސައީ، ލޯފަން، ތިން ހާފިޒުން ކަމަށްވާ މޫސާ މުހައްމަދު ސޯލިހް (މޫސަބެ) އަބްދުﷲ ޝާޒްލީގެ އިތުރުން ހުސެއިން ޝަޔާޒެވެ.\nރައީސް އިބްރާހިމް މުހައްމަދު ސޯލިހް ވަނީ މިއަދު ރ. ދުވާފަރަށް ވަޑައިގެން، އެއްބައިވަންތަކަމުގެ ދުވަސް ފާހަގަ ކުރުމަށް އެ ރަށުގައި ބޭއްވި ޖަލްސާގައި ބައިވެރިވެވަޑައިގެންފަ އެވެ. އެމަނިކުފާނުގެ ދަތުރުފުޅުގައި މާދަމާ ނ. ހެނބަދޫ އަށް ވަޑައިގެން އެ ރަށުގެ ނަރުދަމާގެ ނިޒާމު އިފްތިތާހުކޮށް ދެއްވާނެ އެވެ.\nއިތުރު ލިޔުންތައް ޅ. އަތޮޅު ރައީސް އިބްރާހިމް މުހައްމަދު ސޯލިހް ޅ. ހިންނަވަރު


Mundhu ge rahddheh Alex ah: Riyaasee gai vihkkaanee eh vote vihyyaa barulamaanee gai 85 vote vihkkaane - One Online\nމުހައްމަދު ހުސެއިން ޝަރީފު (މުންދު) އާއި ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ރައީސް، ރައީސް މުހައްމަދު ނަޝީދު---\nމުހައްމަދު ހުސެއިން ޝަރީފް (މުންދު)\nރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ރައީސް އަދި އެމްޑީޕީގެ ރައީސް މުހައްމަދު ނަޝީދު ވެރިކަމަށް ވަޑައިގެންނެވުމަށްޓަކައި، ރާއްޖޭގެ ވެރިކަމުގެ ނިޒާމު ބަރުލަމާނީ ނިޒާމަށް ބަދަލު ކުރެއްވުމަށް ކުރައްވަމުން ގެންދަވާ މަސައްކަތްތަކުގެ ތެރެއިން ބަރުލަމާނީ ނިޒާމުގެ ފައިދާއާ ބެހޭ ގޮތުން، ރައީސް ނަޝީދުގެ ނުރަސްމީ ޓުވިޓާ އެކައުންޓް އެލެކްސް އަހްމަދުގައި ދައްކާފައިވާ ވާހަކަތަކަށް އިދިކޮޅު ޕްރޮގްރެސިވް ކޯލިޝަންގައި ހިމެނިވަޑައިގަންނަވާ ޕީއެންސީގެ ނައިބު ރައީސް އަދި ރައީސް ޔާމީންގެ އެންމެ އަރިސް ބޭފުޅުންގެ ތެރޭގައި ހިމެނިވަޑައިގަންނަވާ މުހައްމަދު ހުސެއިން ޝަރީފު (މުންދު) ވަރުގަދަ ރައްދެއް ދެއްވައިފިއެވެ.\nބަރުލަމާނީ ނިޒާމު ޕްރޮމޯޓް ކުރުމުގެ ގޮތުން އެކްސް ވިދާޅުވެފައި ވަނީ، ބަރުލަމާނީ ނިޒާމުގައި ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ މެންބަރުން ތިބޭނީ ވަޒީރުންގެ ގޮތުގައި ކަމަށެވެ.\nއެ ނިޒާމުގައި މިހާރަށްވުރެން ވޯޓު ވިއްކުން މާ ބޮޑަށް ނާދިރު ވާނެ ކަމަށްވެސް ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ.\nއޭގެ އިތުރުން އަބަދުވެސް ވަގުން އުޅޭނެ ކަމަށާއި ނަމަވެސް އެ ނިޒާމުގައި އެކަން ކުޑަކުރެވޭނެ ކަމަށްވެސް ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ. އެއީ "ކަންކަން ޓްރާންސްޕޭރެންޓް ވެފައި ކޮންމެ ދުވަހަކު ވަޒީރު އަދި ބޮޑު ވަޒީރު މަޖިލިސް ގައި ޖަވާބުދާރީ ކުރާތީ،" ކަމަށްވެސް ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ.\nއެއަށް ރައްދު ދެއްވައި މުންދު ކުރެއްވި ޓުވީޓުގައި ވިދާޅުވީ، ރިޔާސީ ނިޒާމުގައި ވިއްކާނީ އެއްވޯޓުވިއްޔާ ބަރުލަމާނީގައި 85 ވޯޓު ސޭލް އަޅުވާނެ ކަމަށެވެ.\nމަޖިލިސް މެންބަރުން ވަޒީރުކަން ކުރައްވާނެ ކަމަށް އެލެކްސް ވިދާޅުވެފައިވާތީ ރައްދު ދެއްވައި މުންދު ވިދާޅުވެފައިވަނީ، މި މަޖިލީހަށް ބަލައިލުމުން ވެސް މެންބަރުންގެ ތައުލީމާއި ތަޖުރިބާގެ ފެންވަރު އެނގިގެންދާ ކަމަށާއި، ތައުލީމީ ޒުވާން ޖީލެއް އޮތް ގައުމެއްގައި މަޖިލީހުގައި ގިނައީ ދެފުރާޅު ޖެހިފައިހުރި ތާކުން އެންމެ އަކުރެއް ވެސް ކިޔައިފައި ނެތް ގަމާރުން، ކަމަށެވެ. "މިވެރިން ވަޒީރުކަން ކުރަންވީމަ ވާނެ ގޮތް ވިސްނަން ވެސް ބިރުގަނޭ،" ކަމަށްވެސް ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ.\nމީގެ އިތުރުން މިއަދު ނުވާ ޖަވާބުދާރީއެއް، ވަކި ވެރިގަމުގެ ނިޒާމު ބަދަލުވެގެން ވާނެތޯ ވެސް މުންދު ސުވާލު ކުރައްވާފައި ވެއެވެ.\nގާނޫނުއަސާސީ އާއި ގާނޫނުތައްވެސް އެބަހުރި ކަމަށާއި، އެއަށް ނުބެލިއަސް މަޖިލީހުގައި ސުޕަމެޖޯރިޓީ އޮތުމުން ދެފުށް ފެންނާނެ ނޫންތޯވެސް ސުވާލު ކުރައްވާފައިވެއެވެ.\nމައްސަލައަކީ ނިޒާމުގެ މައްސަލައެއް ނޫން ކަމަށާއި، މިއޮތީ ވެރިކަމާ ހަވާލުވެ ތިބި ބައެެއްގެ މައްސަލަ ކަމަށްވެސް މުންދު ވިދާޅުވިއެވެ. އަދި "ކިޔެވީ ބޯޓު ދަތުރުކުރުން ކަމަށް ވާތީ ތިއުޅޭ ދަތުރު ކުރިއަށް ގެންދޭ. ނޭނގޭ ފަންނުތަކުގައި ގޮތް ފާޑުކިޔަން ފެށީމަ ވާނީ ފަލީހަތް،" ކަމަށްވެސް ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ.\nމުންދު ވިދާޅުވީ އެއަށް ދިވެހިން ކިޔަނީ "ސީލައިފަ ދަނޑިންތެޅުން" ކަމަށެވެ.\nގުޅޭ ޓެގު ސިޔާސީ ބަރުލަމާނީ ނިޒާމް ރިޔާސީ ނިޒާމު މުހައްމަދު ނަޝީދު، އެމްޑީޕީގެ ރައީސް ރައީސް މުހައްމަދު ނަޝީދު އެލެކްސް އަހްމަދު މުހައްމަދު ހުސެއިން ޝަރީފް (މުންދު)\nމުންދު ފުލުހަށް ހާޒިރު ކުރީ ދަރުމަވަންތަ ހޮސްޕިޓަލް ރަހުނު ކުރާ ސިޓީ ލީކުވި މައްސަލައިގައި!\nމުންދު ފުލުހަށް ހާޒިރު ކުރަނީ\nކުރީގެ މެންބަރު އަސްމާގެ ފިރިކަލުން، މުންދުގެ ބައްޕާފުޅު އަވަހާރަވެއްޖެ


ލުއި ޚަބަރު - ކަރީނާ ކަޕޫރު\nވިހެއިތާ އެއް މަސް ނުވޭ، އަނެއްކާވެސް އެނބުރި މަސައްކަތަށް ރުޖޫޢަ ވަނީ\nއަންނަ މަހު ކަރީނާގެ މަސައްކަތަށް އޭނާ އެނބުރި ރުޖޫޢަ ވާނެ\nފިލްމެއްގެ މަސައްކަތްތަކުގެ އިތުރުން ފެޝަން ޝޯވއަކުން ވެސް ފެބްރުއަރީ މަހު ފެނިގެންދާނެ\nކ. މާލެ 16 ޖެނުއަރީ 2017 | ހޯމަ 14:50 2,009\nކަރީނާ ކަޕޫރު - ޓްވިޓަރ\nބޮލީވުޑްގެ މަޤްބޫލު ސެލެބްރިޓީ ކަޕްލް ކަރީނާ ކަޕޫރާއި ސައިފް އަލީ ޚާނަށް ދަރިއަކު ލިބުނު ޚަބަރު ވެގެންދިޔައީ ވޭތުވެދިޔަ އަހަރުގެ ޑިސެމްބަރު މަހުގެ ތެރޭގައެވެ. ޑިސެމްބަރު 20 ވަނަ ދުވަހު ކަރީނާ ވިހެއި ފިރިހެން ދަރިފުޅަށް މި ޖެނުއަރީ މަހުގެ 20 ވަނަ ދުވަހަށް އެއްމަސް ފުރޭނެއެވެ. ތައިމޫރު އަލީ ޚާންގެ ނަމުން ދަރިފުޅަށް ނަން ދިނުމަށް ފަހު އެދެމަފިރިން ވަނީ ކެމެރާ ކުރިމައްޗަށް ދަރިފުޅު ދައްކާލާފައެވެ. އެހެން ސެލެބްރިޓީންނާ ޚިލާފަށް ނޫސްވެރިންނަށް ވެސް ދަރިފުޅު ފޮރުވާކަށް އެދެމަފިރިން މަސައްކަތެއް ނުކުރެއެވެ.\nވަކިން ޚާއްޞަކޮށް ފާހަގަކޮށްލެވޭ ކަމަކީ މާބަނޑު ދުވަސްވަރުން ފެށިގެން މިއަދާ ހަމައަށް ނޫސްވެރިންނަށް ކަރީނާގެ ޚަބަރު ބަރާބަރަށް ލިބި، ފޮޓޯގްރާފަރުންނަށް ވެސް އޭނާގެ ފޮޓޯތައް ޤަވާޢިދުން ލިބެމުންދާ ކަމެވެ.\nބައެއް ޚަބަރުތައް ބުނާ ގޮތުގައި ވިހެއުމަށް ފަހު ކަރީނާ އުޅެނީ އޭނާގެ މަސައްކަތަށް އަލުން އެނބުރި ރުޖޫޢަވުމަށެވެ. ކަރީނާ ވަނީ މާބަނޑު ދުވަސްވަރު ވެސް މިދިޔަ އަހަރުގެ ތެރޭގައި އޮތް ތަފާތު ޙަފްލާތަކުގައި ރެޑް ކާޕެޓްގައި ބައިވެރިވުމުގެ އިތުރުން ރޭމްޕްގައި ވެސް ހިނގާލާފައެވެ. އަދި ތަފާތު އިޝްތިހާރުތަކުގައި ޙަރަކާތްތެރިވުމުގެ އިތުރުން ފޮޓޯޝޫޓްތަކުގައި ވެސް އޭނާ ވަނީ ބައިވެރިވެފައެވެ. އޭނާގެ މަސައްކަތަށް ރުޖޫޢަވުމުގެ ގޮތުން އެންމެ ފުރަތަމަ ފެށުމަށް ހަމަޖެހިފައިވަނީ ރޭހާ ކަޕޫރުގެ ފިލްމު "ވީރެ ދީ ވެޑިންގް" ގެ މަސައްކަތްތައް ކަމަށް ޚަބަރުތައް ބުނެއެވެ. ކޮމެޑީ ޖޯންރާގެ މި ފިލްމުގައި ސޯނަމް ކަޕޫރާއި ސްވަރާ ބާސްކަރް ވެސް ޙަރަކާތްތެރިވާނެއެވެ.\n"ވީރް ދީ ވެޑިންގް" ގެ މަސައްކަތްތަކުގެ އިތުރުން މުމްބާއީގެ ޑިޒައިނަރެއްގެ ފެޝަން ޝޯވ އެއްގައި އަންނަ މަހު ކަރީނާ ޙަރަކާތްތެރިވާ މަންޒަރު ފެނިގެންދާނެ ކަމުގެ އުފާވެރި ޚަބަރު ވެސް އޭނާއާ ހަވާލާދީ ނޫސްތަކުގައި ވެއެވެ.


Sri Lanka riyaasee inthihaabu ge vote lun kuriah dhanee - vNews.mv\nވޯޓްލާ މަރުކަޒަކަށް ވޯޓުފޮށި ގެންދަނީ:\nވާދަވެރި ކެމްޕެއިނަކަށްފަހު ސްރީލަންކާގެ ރިޔާސީ އިންތިޚާބުގައި މިއަދު ވޯޓްލާން ފަށައިފި\nސައިފް އަޒްހަރު 16 November 2019, 10:13\nސްރީލަންކާގެ ރިޔާސީ އިންތިޚާބުގައި އެގައުމުގެ ރައްޔިތުން މިއަދު ވޯޓްލަންމުން އެބަގެންދެއެވެ.\nސްރީލަންކާގައި ރިޔާސީ އިންތިޚާބު މި ބާއްވަނީ، އީސްޓަރ ސަންޑޭގައި ސްރީލަންކާއަށް ވަރުގަދަ ބޮމުގެ ހަމަލާތަކެއްދީ އެތައްބަޔަކު މަރުވި ހާދިސާ ހިނގިތާ ހަތްމަސް ފަހުންނެވެ. އެ ހަމަލާތަކުގައި 253 މީހުން މަރުވެ އެތައްސަތޭކަ ބަޔަކު ޒަޚަމްވިއެވެ.\nއެހެންކަމުން، މިފަހަރުގެ ރިޔާސީ އިންތިޚާބުގެ ކެމްޕެއިން މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި އަމާޒުވެފައިވަނީ ސްރީލަންކާގެ ސަލާމަތީ ކަންކަމަށެވެ.\nމިފަހަރުގެ ރިޔާސީ އިންތިޚާބަކީ، އެގައުމުގައި ހިނގައިދިޔަ އެތައް އަހަރެއްވީ ދާޚިލީ ހަނގުރާމަ 2009 ވަނަ އަހަރު ނިމުނުފަހުން އެގައުމުގައި ބާއްވާ ތިންވަނަ ރިޔާސީ އިންތިޚާބެވެ.\nމިފަހަރުގެ ރިޔާސީ އިންތިޚާބުގައި ޖުމްލަ 35 ކެންޑިޑޭޓުން ވާދަކުރައްވައެވެ. ނަމަވެސް، މިފަހަރުގެ ރިޔާސީ އިންތިޚާބުގައި ސްރީލަންކާގެ މިހާރުގެ ރައީސް މައިތުރިޕާލަ ސިރިސޭނާ ވާދައެއް ނުކުރައްވައެވެ.\nރިޔާސީ އިންތިޚާބުގައި ރައީސްކަމުގެ އިތުރު ދައުރަކަށް ސިރިސޭނާ ކުރިމަތި ނުލެއްވީ، އީސްޓަރ ސަންޑޭ ބޮމުގެ ހަމަލާތަކާ ގުޅިގެން ރައީސަށް ކުރިމަތިވެވަޑައިގެންނެވި ކުށްވެރި ކުރުންތަކާއި، ފިއްތުންތަކުގެ ސަބަބުން ކަމަށް ވެއެވެ.\nބޮމުގެ ހަމަލާތައް ދެވުނީ، ސަލާމަތީ ކަންކަމުގައި ހުރި ދޯދިޔާ ކަންތައްތަކެއްގެ ސަބަބުން ކަމަށް، ސްރީލަންކާ ސަރުކާރުން ފަހުންވަނީ އިޢްތިރާފް ވެފައެވެ.\nރިޔާސީ ކެންޑިޑޭޓުން ސަޖިތް ޕްރެމަދާސަ (ކ) އާއި ގޮޓަބަޔާ ރާޖަޕަކްސަ (ވ)\n35 ކެންޑިޑޭޓުންގެ ނަންފުޅުތައް ހިމަނައިގެން ދެފޫޓު ދިގު ވޯޓް ކަރުދާސްކޮޅެއް ޗާޕްކޮށް މިއަދުގެ ރިޔާސީ އިންތިޚާބުގައި ބޭނުން ކުރަމުން ގެންދާއިރު، ރިޔާސީ އިންތިޚާބު ކާމިޔާބު ކުރައްވާނެ ކަމަށް އެންމެބޮޑަށް ބެލެވޭ ދެބޭފުޅުން ވެއެވެ.\nއެއީ، ސްރީލަންކާގެ ކުރީގެ ރައީސް މަހިންދަ ރާޖަޕަކްސަގެ އެއްބަނޑު އެއްބަފާ ކޮއްކޯފުޅު އަދި ކުރީގެ ދިފާއީ ވަޒީރު ގޮޓަބާޔަ ރާޖަޕަކްސައާއި، މިހާރުގެ ބޮޑުވަޒީރު ރަނިލް ވިކްރަމަސިންހަގެ ޔުނައިޓެޑް ނޭޝަނަލް ޕާޓީގެ ފަރާތުން ވާދަކުރައްވާ ސާޖިތު ޕްރެމަދާސައެވެ.\nތަމަޅަ ޓައިގަރު ޖަމާއަތުން ކުރަމުންދިޔަ ހަނގުރާމަ ނިމުމަކަށް ގެނައުމަށް ހިންގި އަސްކަރީ އޮޕަރޭޝަންގެ އެންމެ ފަހު ފިޔަވަހީގައި އިންސާނިއްޔަތާ ޚިލާފް ބޮޑެތި ޖަރީމާތައް ހިންގާފައިވާ ކަމުގެ އެތައް ތުހުމަތުތަކެއް ގޮޓަބާޔަގެ މައްޗަށް އުފުލިފައި ވެއެވެ.\nއެހެން ނަމަވެސް، ދާޚިލީ ހަނގުރާމަ ނިމުމަކަށް ގެނައުމުގައި ގޮޓަބާޔަގެ ދައުރު ހިމެނޭ ކަމަށް ސްރީލަންކާގެ ރައްޔިތުން ގަބޫލުކުރާއިރު، އީސްޓަރ ސަންޑޭގައި ދެވުނު ބޮމުގެ ހަމަލާތަކާ ގުޅިގެން ރާޖަޕަކްސަގެ އާއިލާއަށް އޮތް ތާއީދުވެސް އިތުރުވެގެންގޮސްފައި ވާކަމަށް ސްރީލަންކާގެ މީޑިއާއިން ބުނެއެވެ. ގޮޓަބާޔަގެ ސަލާމަތީ މަގާމު ނުވަތަ ސަލާމަތީ ކަންކަމަށް އޭނާ ހުށަހެޅުއްވި މެނިފެސްޓޯ ސްރީލަންކާގެ ބައިގިނަ ސިންގަޅައިން ބަލައިގެންފައިވާ ކަމަށް ވެއެވެ.\nގޮޓަބާޔައާ އެންމެ ގާތުން ވާދަކުރައްވާ ސާޖިތު ޕްރެމަދާސަ ވިދާޅުވެފައިވަނީ، އޭނާއަށް ރިޔާސީ އިންތިޚާބު ކާމިޔާބު ކުރެވިއްޖެނަމަ ގައުމީ ސަލާމަތީ ކަންކަން ބެލެހެއްޓުމުގެ އެންމެ އިސް ވެރިޔަކަށް ސަރަތު ފޮންސޭކާ އައްޔަން ކުރައްވާނޭ ކަމަށެވެ. ތަމަޅަ ޓައިގަރުންނާ ދެކޮޅަށް ސްރީލަންކާ ކުރި ހަނގުރާމައިގެ އެންމެ ފަހު ފިޔަވަހީގައި ސިފައިންގެ ވެރިޔަކަށް ހުންނެވީ ސަރަތު ފޮންސޭކާއެވެ.


Loanthakuge burayaa eku HDC adiyah! | Mihaaru\n24 ޖެނުއަރީ 2019 - 12:07 33 comments\nކުރީގެ ރައީސް އަބްދުﷲ ޔާމީންގެ ސަރުކާރުން ސިޔާސީ ރަޖާގަނޑެއްގެ ތެރޭގައި ގެންގުޅުނު ކުންފުނިން އެކި ގޮތްގޮތުން ޒިންމާ ނަގަން ޖެހޭ ލޯނުގެ އަދަދު 11 ބިލިއަން ރުފިޔާއަށް އަރަ އެވެ. އެހެންކަމުން އެޗްޑީސީ ރަނގަޅު ސިއްހަތެއްގައި ކުރިއަށް ގެންދަން ކުރަން ޖެހިފައި ހުރި މަސައްކަތްތައް ބޮޑުވެފައި، ސަރުކާރުގެ އެހީތެރިކަން ވެސް އެހާމެ މުހިންމެވެ.\nސުހައިލް ވިދާޅުވި ގޮތުގައި އެޗްޑީސީގެ ނަމުގައި ލޯނު ނަގާފައި ވަނީ ކުންފުނީގެ "ކެޕޭސިޓީއަށް ވުރެ ގިނައިން"ނެވެ. އަދި އޭގެ ތެރެއިން ބައެއް ލޯނުތަކަށް އެޗްޑީސީގެ އަމިއްލަ ފައިސާ އިން އެތައް މިލިއަން ރުފިޔާއެއް ހޭދަކުރުމުން، ކުންފުނީގެ ކޭޝްފްލޯ ވަނީ ތާށިވެފަ އެވެ.\n"ބޭރުގެ ލޯނު ގިނަ ފަހަރަށް ލިބެނީ 100 ޕަސެންޓެއް ނޫން. އާންމުކޮށް 80 ޕަސެންޓް ނުވަތަ 85 ޕަސެންޓް މި ލިބެނީ. މިގޮތަށް ލިބޭ އިރު އެޗްޑީސީގެ ކޭޝްފްލޯ އިން ބާކީ ފައިސާ މަޝްރޫއުތަކަށް ހޭދަކޮށްފައިވޭ،" ސުހައިލް ވިދާޅުވި އެވެ.\nއެޗްޑީސީން ނަގާފައިވާ ލޯނުގެ އަދަދު 750 މިލިއަން ޑޮލަރު (11.7 ބިލިއަން ރުފިޔާ) އަށް ވުރެ މަތި ކަމަށް ބެލެވެ އެވެ. މިއީ ކުންފުންޏަށް މިއަދު އޮތް އުފުލޭ ވަރަށް ވުރެ ބޮޑު މާލީ ބުރައެކެވެ.\nކުރީގެ ސަރުކާރުން އެޗްޑީސީގެ ބޮލުގައި އަޅުވާފައި ވަނީ ހަމައެކަނި ގެދޮރު މަޝްރޫއުތަކަށް، ނުވަތަ ހުޅުމާލޭގެ ތަނެއް ހިއްކަން ނެގި ލޯނުތަކެއް ނޫނެވެ. އެޗްޑީސީން ސީދާ ހަރަދުކުރަން ނުޖެހޭ އެކަމަކު ސަރުކާރުގެ ވަކި ސިޔާސަތުތަކެއް ފުރިހަމަކުރަން، ކުންފުންޏަށް އުފުލަން މަޖުބޫރުކުރި މާލީ ޒިންމާތަކެއް ވެސް، ޔާމީންގެ ސަރުކާރުން އޮތީ އަޅުވައިފަ އެވެ.\nއޭގެ ތެރެއިން އެއް މަޝްރޫއުއަކީ ސިނަމާލެ ބްރިޖާ އެކު ހުޅުލެ އާއި ހުޅުމާލެ ގުޅުވާލަން ހެދި ލިންކް ރޯޑެވެ. އެއީ އެޗްޑީސީން ސީދާ ހޭދަކުރަން ނުޖެހޭ މަޝްރޫއުއެއް ނަމަވެސް އެކަމަށް 30 މިލިއަން ޑޮލަރު (462 މިލިއަން ރުފިޔާ) ނެގީ ވެސް އެ ކުންފުނީގެ ނަމުގަ އެވެ. އަދި އެ މަގު ބެލެހެއްޓުމުގެ ހަރަދު ވެސް ކުރަނީ އެޗްޑީސީންނެވެ.\nއެޗްޑީސީގެ މެނޭޖިން ޑިރެކްޓަރު ސުހެއިލް އަހުމަދު "މިހާރު"އަށް އިންޓަވިއު ދެއްވަނީ --ފޮޓޯ:ހުސައިން ވަހީދު/މިހާރު\nލިންކް ރޯޑުގެ މަޝްރޫއުއަށް އެޗްޑީސީގެ އަމިއްލަ ފައިސާގެ ތެރެއިން 150 މިލިއަން ރުފިޔާ ހޭދަކޮށްފައިވެ އެވެ.\nސުހައިލް ވިދާޅުވި ގޮތުގައި އެޗްޑީސީއަށް ބޭނުންވާ މާލީ ހަމަޖެހުން ގެނެވޭނީ އެ ލޯނަށް ސަރުކާރުން އެހީތެރިކަމެއް ދީގެންނެވެ. އެހެންކަމުން ހައްލެއް ހޯދަން އެޗްޑީސީން އަންނަނީ ސަރުކާރާ އެކު މަޝްވަރާ ކުރަމުން ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.\nކުރީގެ ސަރުކާރުން އެޗްޑީސީ ލައްވާ އެހާ ގިނަ ލޯނުތަކެއް ނަގައި، ހަމައެކަނި އެ ކުންފުނީގެ ބޮލަށް ޖެހުމުގެ އިތުރުން އިންތިހާބާ ދިމާކޮށް ކުންފުނީގެ އޭރުގެ ވެރިން ކަން ކޮށްފައި ހުރީ ވެސް ގެއްލުން ބޮޑު ގޮތަކަށެވެ. އޭގެ ތެރެއިން އެއް ކަމަކީ ކުއްލިއަކަށް އެޗްޑީސީގެ ވަޒީފާތަކަށް ވެއްދި އެތައް ސަތޭކަ މީހުންނެވެ. އިންތިހާބަށް ދެ މަހަށް ވެފައި އޮއްވާ 200 އަށް ވުރެ ގިނަ މީހުންނަށް ވަޒީފާ ދިންކަމުގެ އަޑުތައް އެރި އެވެ.\nކުންފުނިތަކުން ބޯނަސް ދެނީ ފައިދާއިން ކަމަށް ވިޔަސް އެޗްޑީސީން މިދިއަ އަހަރުގެ އޮގަސްޓް މަހު 15 މިލިއަން ރުފިޔާ ހަމައެކަނި ބޯނަސްއަށް ހޭދަކުރީ އެގޮތަށް ބަލާފައެއް ނޫނެވެ. އެހެންކަމުން އެޗްޑީސީގެ ކުރީގެ މެނޭޖްމަންޓުން ކުންފުނީގެ މާލީ ހާލަތަށް ވިސްނާލުމެއް ނެތި އެކަމަކު ކުންފުނީގެ ކުރިމަގަށް ހުރަސްއެޅޭ ކަންކަން ކޮށްފައި ހުރި ކަމަށް ފެނެ އެވެ.\nއެޗުޑީސީގެ މެނޭޖިން ޑިރެކްޓަރުކަމުން 2015 ގައި ސުހައިލް އިސްތިއުފާ ދެއްވި އިރު އެ ކުންފުނީގެ މުވައްޒަފުންގެ އަދަދު 400 އަށް ނާރަ އެވެ. އެކަމަކު އަލުން އެ މަގާމާ ހަވާލުވެވަޑައިގެންނެވި އިރު 900 އަށް ވުރެ ގިނަ މުވައްޒަފުން އެބަ ތިއްބެވެ.\nއެއީ ކުންފުންޏަށް އޮތް ބުރައެކެވެ. އެޗްޑީސީއަށް ލިބޭ އާމްދަނީން އެ މުވައްޒަފުންގެ މުސާރަ ހަމަޖެއްސުނަސް އެހެން ކަމެއް ކުރަން އޮންނަނީ ތާށިވެފައި ކަމަށް، ސުހައިލް ވިދާޅުވި އެވެ.\n"މިހާރު ލިބޭ އާމްދަނީން އަޅުގަނޑުމެން ސްޓާފުންގެ ކޯސްޓް ކަވަރު ކުރަން. އެހެން ނަމަވެސް ޕެންޑިން ބިލްތައް ނުވަތަ އަމިއްލަ ފަރާތްތައް ލައްވާ ކުރުވާ މަސައްކަތްތަކަށް އެބަހުރި ތާށި،" އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.\nއެޗްޑީސީގެ މާލީ ހާލަތު ހަމަޔަކަށް އަޅުވަން ކުރަން ޖެހޭ ކަންކަން އާ މެނޭޖްމަންޓުން ވަނީ ފާހަގަކޮށްފަ އެވެ. އޭގެ ތެރެއިން އެއް ކަމަކީ ދައުލަތާއި އެޗްޑީސީގެ މުވައްޒަފުންނަށް އަމާޒުކޮށްގެން ތަރައްގީކުރާ 404 ފްލެޓް މަޝްރޫއުއަށް ބޭނުންވާ ލޯނު ވީހާވެސް އަވަހަކަށް ހަމަޖެއްސުމެވެ. އަމިން ކޮންސްޓްރަކްޝަނާ ހަވާލުކޮށްގެން ހިންގާ ގާތްގަނޑަކަށް 400 މިލިއަން ރުފިޔާގެ މަޝްރޫއު ފެށީ ލޯނު ލިބޭނެކަމުގެ ޔަގީންކަން އޮވެގެން ކަމަށް ވެ އެވެ.\n"މަސައްކަތް ފެށި ފަހުން އެ ލޯނު ހަމަނުޖެހުނީ،" ސުހައިލް ވިދާޅުވި އެވެ.\n"އަސްލުގައި އަވަސް އަރުވާލައިގެން [މަޝްރޫއު] ފަށާފައި އޮތީ."\nއެ މަޝްރޫއުއަށް ބޭނުންވާ ފައިސާ ހަމަޖެހިއްޖެ ނަމަ، ސުހައިލް ވިދާޅުވީ، މި ވަގުތަށް އެޗްޑީސީގެ ކޭޝްފްލޯ ހަމައަކަށް އެޅުވިދާނެ ކަމަށެވެ. ނަމަވެސް އެޗްޑީސީއާ ގުޅޭ ގޮތުން ފެތުރުނު ވާހަކަތަކުގެ ސަބަބުން ބޭންކު ލޯނު ހޯދަން ދަތިތަކެއް ހުރި ކަމަށް އޭނާ ވެސް ގަބޫލުކުރައްވަ އެވެ.\nސުހައިލް ވިދާޅުވި ގޮތުގައި މިވަގުތު ހުރި މާލީ ދަތިތަކުން އަރައިގަތުމަށް 100 މިލިއަން ރުފިޔާ ބޭނުންވެ އެވެ. ލިންކު ރޯޑުގެ މަޝްރޫއު އެޗްޑީސީގެ އަތުން ނަގާ، އެ ކުންފުނިން ހަރަދު ކުރި ފައިސާ އަނބުރާ ލިިބިއްޖެ ނަމަ ކުންފުނީގެ ކޭޝްފްލޯ މެނޭޖުކުރަން ލުއިތަކެއް ލިބޭނެ ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.\nއެކަމަކު މި ހުންނަނީ ސަރުކާރުގެ މާލީ ހާލަތަށް ބެލިކަމުގައި ވިޔަސް ފަސޭހަ ކަންކަމެއް ނޫނެވެ. ރަނގަޅަށް ހިންގަމުން އައި ކުންފުންޏެއްގެ ބޮލުގައި އެހާ ބައިވަރު ލޯނުތަކެއް އެއްފަހަރާ އެޅުވުމުން ދިމާވާނެ ހުރިހާ ބުރައެއް އެޗުޑީސީން ދަަނީ އުފުލަމުންނެވެ. އެ ހާލަތުން ސަލާމަތްވެގެން ނޫނީ ހުޅުމާލޭގައި ބޯހިޔާވަހިކަމުގެ އާ މަޝްރޫއުތައް ހިންގަން ވެސް އުނދަގޫވާނެ އެވެ. އަދި މުޅި ހުޅުމާލޭގެ ތަރައްގީ އަށް ވެސް ހުއްޓުންތަކެއް އަންނާނެ އެވެ.\nއިތުރު ލިޔުންތައް ހުޅުމާލެ ސުހައިލް އަހުމަދު އެމްޑީ، (އެޗްޑީސީ) ބޯހިޔާވަހިކަން ސިނަމާލެ ބްރިޖު އަމިން ކޮންސްޓްރަކްޝަން އެޗްޑީސީ


ޓޯކޮށްފައި ހުރި ސައިކަލުތަކާއި ހަވާލުވާން އަންގައިފި | | Sangu News\nޓޯކޮށްފައި ހުރި ސައިކަލުތަކާއި ހަވާލުވާން އަންގައިފި\n1 އޮކްޓޯބަރ 2019 - 10:13\nފުލުހުން ދަނީ ޤަވައިދާ ޚިލާފަ ޕާކުކޮށްފައި ހުންނަ ސައިކަލުތަށް ޓޯ ކުރަމުން. ފޮޓޯ: ސަންގު\nގަވައިދާއި ހިލާފަށް މަގުމަތީގައި ޕާކް ކޮށްގެން، ފުލުހުންގެ ބެލުމުގެ ދަށަށް ގެނެސްފައިހުރި ގިނަ އަދަދެއްގެ ސައިކަލާއި ހަވާލުވާން ފުލުހުން އަންގައިފިއެވެ.\nފުލުހުން ކުރި އިއުލާނެއްގައި ބުނެފައިވަނީ ޤަވައިދާ ޚިލާފަށް ޕާކުކޮށްގެން 15 ސައިކަލެއް ފުލުހުންގެ ނަގާފައިވާ ކަަމަށެވެ. އެ ސައިކަލުތަށް ނަގާފައިވަނީ އެއްގަމު ދަތުރުފަތުރުގެ ޤާނޫނުގެ7ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ކަމަށް އިއުލާނުގައި ބުނެފައިވެއެވެ.\nއެ އުޅަނދުތަކުގެ ވެރިފަރާތްތަކުން 60 ދުވަހުގެ ތެރޭގައި އުޅަނދުތަކާއި ހަވާލުނުވެއްޖެނަމަ އެއްގަމު ދަތުރުފަތުރުގެ ޤާނޫނުގެ2ވަނަ އިސްލާހުގެ 8 ވަނަ މާއްދާގެ ނ ގެ ދަށުން އުޅަނދުތަށް ނައްތާލާނެ ކަމަށެވެ.\nފުލުހުން ނެރުނު އިއުލާނު\nޤަވައިދާ ޚިލާފަށް ޕާކުކޮށްފައި ހުންނަ އުޅަދުތައް ފުލުހުން ޓޯ ކުރާއިރު ޤަވައިދާ ޚިލާފަށް ޕާކުކޮށްފައި ހުންނަ ގިނަ އަދަދެއްގެ އުޅަނދުތަކުގައި ފުލުހުން ސްޓީކާ ޖަހާކަންވެސް ފާހަގަކޮށްލެވެއެވެ.\nކޮންމެ ހަފްތާއަކު ފުލުހުން ނެރޭ ތަފާސްހިސާބުތަކަށް ބަލާއިރު މިދޔަ ހަފްތާ ފުލުހުން ވަނީ 76 އުޅަނދެއް ޓޯ ކޮށްފައެވެ. އަދި ޤަވައިދާއި ހިލާފަށް ޕާކް ކޮށްފައި ހުރި 481 ވެހިކަލެއްގައި ފުލުހުން ސްޓިކާ ޖަހާފައިވެއެވެ.\nޕާކު ކުރާނެ ޖާގަ ނުދައްކާ ޕާކިންގް މައްސަލައިގައި ޖޫރިމަނާ ކުރަމުންދާއިރު އެކަމާއި ސުވާލުކުރުމުން ޓްރާންސްޕޯޓް މިނިސްޓަރ އައިޝަތު ނަހުލާ ވިދާޅުވީ މިހާރު ސްޓިކަރ ޖަހާނީ ހަމައެކަނި އާންމުންނަށް ދަތިވާގޮތަށް ޕާކް ކުރާ ތަންތަނުގައި އެކަނިކަމަށެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި މިސްކިތްތައް ކައިރިއާއި، ކަފިހި ހުރަސްތަކާއި، ޑަބަލް ލައިން، އަދި ބޭރު މަގަށް ނިކުންނަ އިރު ދަތިވާގޮތައް ޕާކް ކުރާ ތަންތަން އެކަމަނާ ވަނީ ފާހަގަކުރައްވާފައެވެ.\nމިނިސްޓަރ ނަހުލާވަނީ ޕާކް ކުރުމުގެ ދަތި ފިލުވުމަށް3ޕާކިން ބިލްޑިންގް އެއް ހެދުމަށް ނިންމައި މިއަހަރުގެ ބަޖެޓްގައި ހިމެނިފައިވާކަމަށްވެސް ވިދާޅުވެފައެވެ. ޕްލޭނިންގް މިނިސްޓްރީއިން ބުނީ މާލޭގައި ޕާކިންގް ބިލްޑިންގްތައް އެޅުމަށް ވަކި ސަރަޙައްދުތަކެއް މިހާރު ކަނޑައަޅާފައިވާ ކަމަށެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ބައެއް ސަހަރާތަށް ހިމެނޭތީ މިހާރު އިސްލާމިކް މިނިސްޓްރީއާއި ވާހަކަދައްކައިގެން މަސައްކަތް ރިވިއު ކުރަމުންދާ ކަމަށް އެ މިނިސްޓްރީއިން ބުނެފައިވެއެވެ.\n8 ސިކުންތު ކުރިން


Umrah gai Aaish dhekki hiyvvaru!\nއުމްރާގައި އާއިޝް ދެއްކި ހިތްވަރު!\nއާއިޝް އޭނާގެ މަންމަ އާއި ބައްޕަ އާއެކު\nދ. ކުޑަހުވަދުއަށް ނިސްބަތްވާ އާލިމް މުހައްމަދާއި އޭނާގެ އަންހެނުން އުމްރާއަކަށް ދާން މަސައްކަތް ފެށި އެވެ. ދެމަފިރިން ބޭނުންވީ އެ މީހުންގެ ނުވަ އަހަރުގެ ފިރިހެން ދަރިފުޅު އާއިޝް ވެސް ގޮވައިގެން ދާށެވެ. އެެހެން ނަމަވެސް އާއިޝް ގޮވައިގެން ގޮސް ދިއުމާ މެދު ދުވަސްގަނޑަކު ވިސްނާލަން ޖެހުނެވެ. ސަބަބަކީ އެއީ އޯޓިޒަމް ކުއްޖަކަށްވާތީ އެވެ. އަދި އޯޓިޒަމް ކުދިންނާމެދު ބައެއް މީހުން ދެކޭ ގޮތް ބަދަލު ނުވާތީ އެވެ.\n"އަޅުގަނޑުމެން އަަބަދުވެސް ދިޔައީ މާތްވެގެންވާ މައްކާ އަދި މަދީނާއަށް އުމްރާއަކަށް ދިޔުމަށް ރާވަމުން، އެކަމަކު އާއިޝް އާއެކު އުމްރާގެ އަޅުކަން ކުރެވިދާނެ ކަމާމެދު އަބަދު ވެސް ދެވަނަ ވިސްނުމެއް އޮވޭ... [އެއީ] މުޖްތަމައުގެ މީހުން އަދިވެސް ދެކެނީ އޯޓިޒަމް ހުންނަ ކުދިންނަކީ އެހެން ކުދިންނާ ހިލާފަށް ހަލަނި އަދި ބޭނުންވާ ކަންތައްތަކަށް ގޮތް ދޫނުކުރާ ކުދިން ގޮތުގަ."\nއެހެންވިޔަސް ބޭނުންވި ގޮތަށް ދެމެފަރިންގެ އުމްރާ ދަތުރު ފެށީ އާއިޝްއާއެކު އެވެ. މިހާރު އަޅުކަމުގެ އެ ދަތުރު ނިމިއްޖެ ވެސް މެއެވެ، އުމްރާ ނިންމާލި އިރު މަންމައާ ބައްޕަ އަދި އާއިޝް އުމްރާއަށް ގެންދާން އެހީތެރި ވެދިން "ގިބްލަ" ހައްޖު އެންޑް އުމްރާއިން ހީކުރި ގޮތާ ހިލާފަށް އާއިޝް ވަނީ އޭނާ ފަދަ ކުދިންނަށް ވެސް އުމްރާ ފަދަ އަޅުކަމުގައި މީހުނާއެކު ބައިވެރިވެ ފުރިހަމަ ކުރެވޭނެ ކަން ސާބިތުކޮށްދީފަ އެވެ.\nއާއިޝްމެން އުމްރާކޮށް ނިންމާލީ މި ޗުއްޓީގެ ތެރޭގަ އެވެ. އޭގެ ކުރިން އެ މަތިވެރި އަޅުކަން އަދާ ކުރަން އާއިޝް ދިޔައީ ދުރާލާ ތައްޔާރު ވެގެނެވެ. އުމްރާގެ ދުއާތައް އާއިޝް ހިތުދަސްކުރި އެވެ. މަންމައާ ބައްޕައާއެކު އާއިޝް ވަނީ އުމްރާގެ މަތިވެރި އަޅުކަން ފުރިހަމަކޮށްފަ އެވެ.\nއާއިޝްގެ މައިން ބަފައިން ބުނި ގޮތުގައި އުމްރާގެ އަޅުކަން ފެށުނީއްސުރެ އާއިޝްގެ އުޅުން ހުރީ ހަމަ އެހެން ވެސް އާދައިގެ ކުދިންނެކޭ އެއް ގޮތަށެވެ. އޯޓިޒަމް ހުންނަ ކުއްޖަހެން ފާހަގައެއް ނުކުރެވެ އެވެ. އަދި އެހެން އުމްރާވެރިންނެކޭ އެއްގޮތަށް ހުރިހާ އަޅުކަމުގައި ވެސް ސާބިތު ކަމާއެކު ބައިވެރިވި އެވެ. އަދި މައްކާ އާއި މަދީނާގައި އާއިޝް ދެއްކި ހިތްވަރާ ސާބިތު ކަމަށް އެންމެންގެ ތައުރީފު އޮތެވެ.\nއާއިޝް އަކީ އޯޓިޒަމް ކުއްޖެއްކަން އެނގުނީ އާއިޝް ވަރަށް ކުޑައިރު އެވެ. އެހެންވެ އާއިޝްގެ ބައްޔަށް ފަރުވާ ކުރަނީ ސްރީލަންކާގައި ތިބެގެނެވެ. އުމްރާގެ ދަތުރު މަތީގައި ގުރުއާން ކިޔެވުމާއި ތަލްބިޔާ އާއި މަދަހަ އަޑުއެހުމުގައި މަސްއޫލުވި އެވެ. "ގިބްލަ" ހައްޖު އެންޑް އުމްރާ ގުރޫޕުން ވެސް އާއިޝް އަށް ފާހަގަކޮށް ތައުރީފްކޮށްފަ އެވެ. އޯޓިިޒަމް ހުންނަ ކުދިންގެ މައިންބަފައިން މިކަމުން ހިތްވަރު ހޯދަން އެ ޖަމާއަތުން އެދިފައި ވެއެވެ.\nކުޑަހުވަދޫ ކުޑަކުދިން އުމްރާ ދަތުރު\nއަލުން ސްކޫލް ހުޅުވުން: ހިޔާލު ތަފާތުވޭ


މުސްލިމަކަށް ކޮންމެހެން އިގެން ލާޒިމްކަންތަށް \_ ޑރ އަޙްމަދު ޒިޔާދު ބާޤިރު – Haftha\nSat, 25 January, 2020, 9:51 am\nމުސްލިމަކަށް ކޮންމެހެން އިގެން ލާޒިމްކަންތަށް \_ ޑރ އަޙްމަދު ޒިޔާދު ބާޤިރު\nއެންމެފުރަތަމަ ދެނެގަންނަން ޖެހޭނީމާތްﷲގެ އެކައުވަންތަ ކަމެވެ.އެއީތަވްހީދުދެނެގަތުމެވެ.\nތައުޙީދު އިޞްޠިލާޙީ މާނައަކީމާތްالله ގެ އިލާހުވަންތަކަމާއި ރައްބުވަންތަ އާއި އިސްމުފުޅުތަކާ ސިފަފުޅުތަކުގައި އެކަލާނގެ އެއްކައުވަންތަކަމަށް އީމާންވުމެވެ.\nއިލާހުވަންތަކަމަކީ الله އަށް އެކަލާނގެ އަޅުތަކުންކުރާ އެންމެހައި ހެޔޮޢަމަލުތައްކުރުމުގައި އެކަލާނގެއާ އެއްވެސް ފަރާތެއް ބައިވެރި ނުކުރުމެވެ.\n” وَلَقَدْ بَعَثْنَا فِي كُلِّ أُمَّةٍ رَسُولًا أَنِ اُعْبُدُوا اللَّهَ وَاجْتَنِبُوا الطَّاغُوتَ ” މާނައީ: “ހަމަކަށަވަރުން ތިމަން ރަސްކަލާނގެ ކޮންމެ އުންމަތަކަށްމެ ރަސޫލަކު ފޮނުއްވީމެވެ. އެއީ الله سبحانه وتعالى އަށް އަޅުކަންކުރުމަށާއި، الله سبحانه وتعالى ފިޔަވައި އަޅުކަންކުރެވޭ ތަކެއްޗާ ދުރުހެލިވުމަށް އެންގެވުމަށެވެ.”\nރައްބުވަންތަކަމަކީ الله ގެ އެންމެހައި ޢަމަލުފުޅުތަކުގައި އެކަލާނގެ އެއްކައުވަންތަކަން ޤަބޫލު ކުރުމެވެ. މިސާލަކަށް ޚަލްޤު ކުރެއްވުމާއި ރިޒުޤު ދެއްވުމާއި، އެންމެހާ ކާއިނާތު ތަކުގެ ކަންތައްތައް ރާއްވަވައި ހިންގެވުމާއި، ދިރުއްވައި މަރު ހިއްޕެވުމާއި މިފަދަ ހުރިހާ ކަމެއްގައި އެކަލާނގެ އެއްކައުވަންތަކަން ހިތުގެ އަޑިން ޤަބޫލުކުރުމެވެ.\nﷲ ގެ އިސްމުފުޅުތަކާ ސިފަފުޅުތައް\nتوحيد الأسماء والصفات އަކީ، ކީރިތި ޤުރްއާނާއި މާތް ނަބިއްޔާ ޞައްލަ الله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހުން ވާރިދުވެފައިވާ ޞައްޙަ ޙަދީޘްފުޅުތަކުގައި ބަޔާންވެގެންވާ الله سبحانه وتعالى އާއި އެކަލާނގެ ނަބިއްޔާ ޞައްލަ الله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އެކަލާނގެ ޒާތުފުޅަށް ދެއްވާފައިވާ الله سبحانه وتعالى އިސްމުފުޅުތަކާއި، އެކަލާނގެ އެސިފައަކުން ސިފަކުރައްވާފައިވާ ސިފަފުޅުތައް އޭގެ ހަޤީޤީ މާނައިގައި ތެދުކޮށް އީމާންވުމެވެ. އަދި އިސްމުފުޅުތަކަކީ އެންމެ ރިވެތިވެގެންވާ އިސްމުފުޅުތައްކަމާއި، އެސިފަފުޅުތަކަކީ އެންމެ ފުރިހަމަވެގެންވާ ސިފަފުޅުތައްކަން، އެއްވެސް ބަދަލުކުރުމެއްނެތި، ނުވަތަ މާނަ އަނބުރާލުމެއްނެތި ނުވަތަ އެހެން އެއްޗަކާ ވައްތަރު ކުރުމެއްނެތި، ޤަބޫލުކޮށް އެއަށް އީމާންވުމެވެ.\nالله سبحانه وتعالى ވަޙީކުރައްވާފައިވެއެވެ. وَلِلّهِ الأَسْمَاء الْحُسْنَى فَادْعُوهُ بِهَا وَذَرُواْ الَّذِينَ يُلْحِدُونَ فِي أَسْمَآئِهِ سَيُجْزَوْنَ مَا كَانُواْ يَعْمَلُونَ (الأعراف: 180)\nމާނައީ: “އެންމެ ރިވެތި ނަންފުޅުތައް މިލްކުވެވޮޑިގެންވަނީ الله އަށެވެ. ފަހެ އެނަންފުޅުތަކުން ތިޔަބައިމީހުން އެކަލާނގެ ޙަޟުރަތަށް ދުޢާކުރާށެވެ. އަދި އެކަލާނގެ ނަންފުޅުތަކާމެދު، ޙައްޤުމަގުން އެއްކިބާވެއުޅޭ މީހުން ތިޔަބައިމީހުން ދޫކޮށްލާށެވެ. އެއުރެން ކޮށްއުޅުނު ކަންތައްތަކަށް އެއުރެންނަށް ޖަޒާދެއްވާނެތެވެ.”\nއީމާން ކަމުގެ މާނަ:\nއީމާން ކަމާއި އިސްލާމް ކަމާއި ހުރިގުޅުން:\nއީމާންކަމާއި އިސްލާމްކަމަކީ ވަރަށް ގާތް ގުޅުމެއް އޮންނަ ދެކަލިމައެވެ. އަލްއީމާން އާއި އަލްއިސްލާމް މިދެލަފްޒު ވަކިވަކިން ބޭނުންކުރެވޭއިރު ކޮންމެ ލަފުޒެއްގައިވެސް އަނެއްލަފްޒުގެ މާނަ ހިމެނެއެވެ. މިސާލަކަށް އަލްއީމާންއޭ ބުނުމުން އީމާންކަމާއި އިސްލާމްކަން ހިމެނިގެންދެއެވެ. ހަމައެފަދައިން “އަލްއިސްލާމް” އޭ ބުނުމުންވެސް އިސްލާމްކަމާއި އީމާންކަން ހިމެނެއެވެ. އެހެންނަމަވެސް މިދެލަފްޒު އެއްތަނެއްގައި އެއްޢިބާރާތެއްގައި ބަޔާން ކުރެވިއްޖެނަމަ މިދެލަފްޒުގެ މާނަ ތަފާތުކޮށް ކުރެވެއެވެ. ދެލަފްޒު އެއްތަނެއްގައި އެއްޢިބާރާތެއްގައި އަންނަ ވަގުތު އަލްއީމާންގެ ލަފްޒު ބޭނުންކުރެވެނީ ތެދުކުރުމާއި ޔަޤީންކުރުމަށެވެ. އަދި އަލްއިސްލާމް މިލަފްޒު ބޭނުންކުރެވެނީ ގުނަވަންތަކުން ކުރެވޭ ހެޔޮޢަމަލުތަކަށެވެ. މިކަން ވަރަށް ސާފުކޮށް މަޝްހޫރު ޙަދީޘް ޖިބްރީލްއިން ހާމަވެގެންދެއެވެ.\nއީމާން ކަމުގެ ރުކުންތަށް:\nآمَنَ الرَّسُولُ بِمَا أُنزِلَ إِلَيْهِ مِن رَّبِّهِ وَالْمُؤْمِنُونَ كُلٌّ آمَنَ بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ لَا نُفَرِّقُ بَيْنَ أَحَدٍ مِّن رُّسُلِهِ وَقَالُوا سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا غُفْرَانَكَ رَبَّنَا وَإِلَيْكَ الْمَصِيرُ ( البقرة 285)\nމާނަ: ” رسولއާއަށް، އެކަލޭގެފާނުގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ حضرةން ބާވައިލެއްވި އެއްޗަކަށް (އެބަހީ: ކީރިތި قرآنއަށް) رسولއާއި مؤمنން إيمانވިއެވެ. އެ އެންމެންމެ اللَّهއާއި، އެކަލާނގެ ملائكةންނާއި، އެކަލާނގެ (ބާވައިލެއްވި) ފޮތްތަކާއި، އެކަލާނގެ ފޮނުއްވި رسولންނަށް إيمانވިއެވެ. (އެއުރެން ބުނެތެވެ.) ތިމަންމެން، އެކަލާނގެ رسولންގެ ތެރެއިން އެކަކާމެދުވެސް ތަފާތެއް ނުކުރަމުއެވެ. އަދި، އެއުރެން ބުނޫއެވެ. ތިމަންމެން އަހައި ކިޔަމަންވެއްޖައީމުއެވެ. އަޅަމެންގެ ވެރިރަސްކަލާކޯއެވެ! އަޅަމެންގެ ފާފަފުއްސަވައިފާނދޭވެއެވެ! އަދި، އެނބުރި ދިއުންވަނީ، އިބަރަސްކަލާނގެ حضرةއަށެވެ.\nއީމާން ކަމުގެ ރުކުންތަށް ބެހިގެންވަނީ ހަބަޔަކަށެވެ.\nފުރަތަމަ ރުކުން: މާތް الله އަށް އީމާންވުން:\nމާތްالله އީމާން ވުމަކީ : އެކަލާނގެއީ ހުރިހާ ތަކެއްޗެއް ހައްދަވައި ބޮޑުކުރައްވާ ރަސްކަލާނގެކަމަށާއި ހުރިހާ ވެރިކަމެއްގެ ވެރިރަސްކަލާނގެކަމަށާއި ހުރިހާ ކަމެއް ރާއްވަވާ ތަދުބީރުކުރައްވާ ރަސްކަލާނގެކަމަށް ހިތުގައި އެއްވެސް ޝައްކުކަމެއްނެތި ޤަބޫލުކުރުމެވެ. އަދި ހަމައެއާއި އެކު އެކަލާނގެއީ ޙައްޤު ގޮތުގައި އަޅުކަން ވެވޭ ހަމައެކަނި އިލާހުކަމަށާއި އެކަލާނގެ ފިޔަވައި އަޅުކަންވެވޭ ހުރިހާ ފަރާތެއް ބާޠިލުވެގެންވާކަން ހިތުގައި އެއްވެސް ޝައްކުކަމެއްނެތި ޤަބޫލުކުރުމެވެ.\nމާނައީ: “اﷲ ގެ ޒިންމާގައި އެއެއްޗެއްގެ ރިޒްޤު ނުވާ ހަމައެއްވެސް ދިރޭ އެއްޗެއް ބިންމަތީގައި ނުވެއެވެ. އަދި އެއެއްޗެއް ޤަރާރުވާ ތަނާއި، (އެބަހީ ބިމުގައި ދިރި އުޅޭ ކޮންމެ ތަނެއް ނުވަތަ ބަފައިންގެ ޞުލްބު) އަދި އެއެއްޗެއް حوال ކުރެވޭތަން (އެބަހީ ކަށްވަޅު ނުވަތަ މައިންގެ ރަޙިމް) އެކަލާނގެ ދެނެވޮޑިގެންވެއެވެ. ހުރިހާ އެއްޗެއްވަނީ ބަޔާންވެގެންވާ ފޮތެއްގައި (އެބަހީ: اللوح المحفوظ ގައި) ލިޔެވިފައެވެ.”\nوَلِلَّهِ الْأَسْمَاءُ الْحُسْنَىٰ فَادْعُوهُ بِهَا ۖ وَذَرُوا الَّذِينَ يُلْحِدُونَ فِي أَسْمَائِهِ ۚ سَيُجْزَوْنَ مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ (الأعراف: ١٨٠)\nމާނައީ: “އަދި އެންމެ ރިވެތި އިސްމުފުޅުތައް ލިބިވޮޑިގެންވަނީ الله އަށެވެ. ފަހެ ތިޔަބައި މީހުން އެއިސްމުފުޅުތަކުން އެކަލާނގެއަށް ދުޢާކުރާށެވެ. އަދި އެކަލާނގެ އިސްމުފުޅުތަކުގައި އިލްޙާދު ކުރާ މީހުން ތިޔަބައިމީހުން ދޫކޮށްލާށެވެ.”\nفَاطِرُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ ۚ جَعَلَ لَكُم مِّنْ أَنفُسِكُمْ أَزْوَاجًا وَمِنَ الْأَنْعَامِ أَزْوَاجًا ۖ يَذْرَؤُكُمْ فِيهِ ۚ لَيْسَ كَمِثْلِهِ شَيْءٌ ۖ وَهُوَ السَّمِيعُ الْبَصِيرُ (الشورى11 )\nމާނައީ:”އެކަލާނގެއީ، އިސްވެދިޔަ مثالއަކާނުލައި އުޑުތަކާއި، ބިންހެއްދެވި ރަސްކަލާނގެއެވެ. އެކަލާނގެ ތިޔަބައިމީހުންނަށްޓަކައި ތިޔަބައިމީހުންގެ ތެރެއިން އަނބިން ލެއްވިއެވެ. އަދި އެކަލާނގެ نعمސޫފީގެ ތެރެއިން ދެ جنسގެ ތަކެތި ލެއްވިއެވެ. އެކަލާނގެ އެގޮތުން ތިޔަބައިމީހުން ގިނަކުރައްވަތެވެ. އެކަލާނގެއާ އެއްފަދަ އެއްވެސް އެއްޗެއް ނުވެތެވެ. އަދި އެކަލާނގެއީ، މޮޅަށް އައްސަވާވޮޑިގެންވާ، މޮޅަށް ބައްލަވާވޮޑިގެންވާ ރަސްކަލާނގެއެވެ.\nلَهُ مَقَالِيدُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ ۖ يَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَن يَشَاءُ وَيَقْدِرُ ۚ إِنَّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ ( الشورى 12)\nއުޑުތަކާއި، ބިމުގެ ތަޅުދަނޑިތައް މިލްކުވެގެންވަނީ އެކަލާނގެއަށެވެ. އެކަލާނގެ އިރާދަކުރައްވާ މީހަކަށް رزقތަނަވަސްކޮށްދެއްވަތެވެ. އަދި (އެކަލާނގެ އިރާދަކުރައްވާ މީހަކަށް رزق) ދަތިކުރައްވަތެވެ. ހަމަކަށަވަރުން، އެކަލާނގެއީ، ކޮންމެކަމެއްމެ މޮޅަށްދެނެވޮޑިގެންވާ ރަސްކަލާނގެއެވެ.”