Report: Hiraa farubadahige hoholha kairin kurevunu ihusaasthah | Mihaaru\nރިޕޯޓް / ސައޫދީ އަރަބިއްޔާ\nހިރާ ފަރުބަދައިގެ ހޮހޮޅަ ކައިރިން ކުރެވުނު އިހުސާސްތައް\nހިރާ ފަރުބަދައިގެ ހޮހޮޅައިގެ ތެރޭގައި މީހަކު ނަމާދު ކުރާ އިރު، އެހެން މީހުންތައް އެ ހޮހޮޅައިން ޖާގައެއް ހޯދުމަށް ހޮހޮޅައިގެ ދޮރުމައްޗަށް ބޮނޑިވެފައި. --ފޮޓޯ އަހްމަދު އަބްދުﷲ ސައީދު/މިހާރު\n06 އޮކްޓޯބަރ 2016 - 07:37\nހައްޖަށް ދާ މީހުން މައްކާ އިން ޒިޔާރަތް ކުރާ އެއް ތަނަކީ މަޝްހޫރު ހިރާ ފަރުބަދަ އެވެ. އެއީ ދިވެހިންގެ މެދުގައި އެ ފަރުބަދަ މަޝްހޫރުވެފައިވާ ނަމެވެ. އެއީ އެ ފަރުބަދައިގައި "ޙިރާ" ހޮހޮޅަ ހުންނާތީ އެވެ. އަސްލު ނަމަކީ ނޫރް ފަރުބަދަ އެވެ. އެއީ މުޅި އިންސާނިއްޔަތަށް އަލިކޮށްދިން ނޫރު ކަމުގައިވާ ކީރިތި ޤުރްއާން ބާވައިލައްވަން ފެއްޓެވީ އެ ފަރުބަދައިގެ ހޮހޮޅައިގައި ކީރިތި ރަސޫލާ އިންނަވަނިކޮށް ކަމަށް ވާތީ އެވެ.\nތިރީގައި ތިބެ ފަރުބަދަ އަށް ބަލައިލުމުން، ހިނި ދުވެފައި ހުންނަ ރޮނގެއް ހެން ހުދު ކުލައިގައިވާ ކުދިކުދި އެއްޗެހިތަކެއް ފަރުބަދައިގެ މަތިން ތިރިއަށް ދެ ކޮޅަށް ހަރަކާތްކުރާތީ ފެންނާނެ އެވެ. އެއީ އެ ފަރުބަދަ އަށް އަރައި ފައިބާ މީހުންނެވެ. އަޅުގަނޑު ވެސް އެ ފަރުބަދައިގެ އެންމެ އުހަށް އެރީ، ސަލާމާއި ޞަލަވާތް ލެއްވި ކީރިތި ރަސޫލާ، ﷲ ހަނދުމަކުރެއްވުމަށް އިންނެވި ހޮހޮޅަ ދެކިލުމަށާއި އެ ފަރުބަދަ އަށް އެރުމަކީ ކިހާ ވަރެއްގެ ކަމެއްކަން ވަޒަން ކޮށްލެވިދާނެ ކަމަށް ހިތަ އެވެ. ނަމަވެސް މިހާރުގެ ލުއި ފަސޭހަތަކުގެ ތެރޭގައި އެކަން ކުރުމާއި އެ ޒަމާނުގެ އެ މާހައުލުގައި އެކަން ކުރުމަކީ އުޑާއި ބިމާހާ ތަފާތު ކަމެއްކަން އެނގުނެވެ.\nފަރުބަދައިގެ މައްޗަށް އަރައި އެ ހޮހޮޅައިގެ ކައިރި އަށް ހުއްޓި ވަށައިގެން ފެތުރިފައިވާ ފަރުބަދަތަކާއި ވާދީތަކުގެ ތެރެއަށް ބަލައިލުމުން އަޅުގަނޑުގެ ހިތަށް ވެރިވީ މުޅިން އެހެން ޝުއޫރުތަކެކެވެ. ކީރިތި ރަސޫލާގެ ސީރަތު ފޮތްތަކުގައިވާ ވާހަކަތައް އަޅުގަނޑުގެ ޟަމީރު ގޮވައިގެން ދިޔައީ މީގެ ފަނަރަ ގަރުނުގެ ކުރިން އެ ބިމުގެ ވާދީތަކުގެ ތެރެއަށެވެ.\nހިރާ ފަރުބަދައިގެ ތިރީގައި ހުރެ ބަލައިލާ އިރު ފަރުބަދައިގެ އެންމެ މަތި ފެންނަ ގޮތް. މަތީގައި އުފުލިފައިވާ ބައިގެ ސަބަބުން އެހެން ހުރިހާ ފަރުބަދަތަކާ ތަފާތު ކަން ފާހަގަކުރެވޭ --ފޮޓޯ އަހްމަދު އަބްދުﷲ ސައީދު/މިހާރު\nމައްކާގެ ގިނަ ރައްޔިތުން ތިބީ ނިދީގެ އަރާމުގަ އެވެ. ހޭލައި ތިބި މަދު ބަޔަކު ބަނގުރާ ބުއިމާއި ފާހިޝް އަމަލުތައް ކުރުމުގެ މެހެފިލްތަކުގައި ދުނިޔަވީ އުފާތަކުގެ ތެރޭގައި ހަލާކުވެ ދަނީ އެވެ. އަނެއް ބަޔަކު، ﷲ އަށް އަޅުކަންކުރުމަށް މި ބިންމަތީގައި ހެދި ފުރަތަމަ ބިނާ (ގެފުޅު)ގެ ވަށައިގެން ބުދުތައް ބަހައްޓައިގެން ﷲ އަށް ޝަރީކު ކުރަނީ އެވެ. ޚާލިޤް ވަންތަ ﷲ އަށް އަޅުކަން ކުރާ ހަމަ އެކަކު ވެސް އެ ބިމުގައި ނުވެ އެވެ. މާނަވީ ގޮތުންނާއި މާއްދީ ގޮތުން ވެސް ވަށައިގެން ފެތުރިފައިވަނީ ކަނު އަނދިރި ކަމެވެ.\nއޭރު މުޅި މައްކާގެ ތެރެއިން ވެސް އެހެން އެންމެންނާ ޚިލާފަށް ފާހަގަކޮށްލެވޭ ހަމައެކަނި ބޭކަލަކީ "އަމާނާތްތެރިޔާ"ގެ ލަގަބުން ހިޖާޒްކަރަ އަށް މަޝްހޫރުވެފައިވާ މުޙައްމަދުގެފާނެވެ. މައްކާގެ އެ ނުބައި އާދަތަކުން ދުރުހެލިވެވަޑައިގެން، މި ކައުނާއި އިންސާނިއްޔަތުގެ ހަގީގަތްތަކާއި ޚަލްގު ކުރެއްވުމުގެ ހިކްމަތްތަކާ ހަމައަށް ވާސިލުވުމަށް އެކަލޭގެފާނު ބޭނުންފުޅުވި އެވެ.\nއެހެންކަމުން، ސަލާމާއި ޞަލަވާތް ލެއްވި އިތުރު އެކަލޭގެފާނު ރަސޫލު ކަމައިގެން ފޮނުއްވުމުގެ (ވަޙީ ބާވައިލައްވަން ފެށުމުގެ) ތިން އަހަރު ކުރިން ފެށިގެން ކޮންމެ އަހަރެއްގެ ވެސް ބައެއް ރޭތަކުގައި، ޙިރާ ފަރުބަދައިގެ ހޮހޮޅަ އަށް ވަޑައިގަންނަވަ އެވެ. ނަމަވެސް އަޅުގަނޑުމެން މައްކާ އަށް މި ކުރާ ޒިޔާރަތުގައި ހިރާ ފަރުބަދައިގެ ބުޑުގައި ހުއްޓިލައިގެން ހުރެ ޓޫރިސްޓެއް ހެން މަންޒަރު ދެކިލިޔަސް، އެކަލޭގެފާނު ކުރެއްވި އެ މިންނެތް ޖިހާދުގެ ބުރަކަމާއި ތަކުލީފުގެ ބޮޑުކަން ވަޒަނެއް ނުކުރެވޭނެ އެވެ.\nހިރާ ފަރުބަދައިގެ މައްޗަށް އެރުމަށް ހަދާފައި ހުރި ހަރުފަތްތަކުގެ މަތީގައި އިށީނދެގެން މީހަކު ފޮޓޯ ނަގާ އިރު، އިތުރު ބަޔަކު މަތިން ތިރި އަށް ފައިބަނީ. --ފޮޓޯ އަހްމަދު އަބްދުﷲ ސައީދު/މިހާރު\nއެއީ ފަރުބަދަތަކާއި އުސް ތަންތަނާއި ތިރި ބިންތަކާއި ވާދީތަކުން ފުރިފައި އޮތް ހިލަ ބިމެކެވެ. މި ޒަމާނުގެ ގޮތަށް މަގުތައް ހަދައި އެއްވަރުކޮށް ތާރުއަޅައި އޮމާން ކޮށްފައި އޮތް ދުވަސްވަރެއް ނޫނެވެ. މަގު ބައްތިއެއް ނެތެވެ. ހަނދުވަރު މޫސުމަށް މެނުވީ ރޭގަނޑު އަލިކަމެއް ނުލިބޭނެ އެވެ. ކޮންމެ ދިމާލަކުން ފެންނަން ހުރީ ވިލާތަކުގެ ތެރެއަށް ގޮސް އޮބާލާފައިވާ، ގަދަ މުށި ކުލައިގެ ބިޔަ ފަރުބަދަތަކެވެ.\nއެފަދަ ވެއްޓެއްގެ ތެރޭގައި، އިތުރު އެކަލޭގެފާނު ރޭގަނޑުގެ ކަނު އަނދިރީގައި ގެކޮޅުން ނުކުމެވަޑައިގެން ގިނިކަންޏާ ފައިމަގުގައި ހިންގަވާފައި އެ ވަޑައިގަންނަވަނީ، މި ފަރުބަދަ އަށެވެ. ނަމަވެސް އަރާވަޑައިގަންނަވަނީ ކިހާ އުހަކަށް ހެއްޔެވެ؟\nހިރާ ފަރުބަދައިގެ މައްޗަށް އެރުމަށް ހަރުފަތްތަކުން ލާފައި މީހުން ހިނގަނީ. --ފޮޓޯ އަހްމަދު އަބްދުﷲ ސައީދު/މިހާރު\nހިރާ ފަރުބަދައިގެ އުސްމިނަކީ 642 މީޓަރު (2106 ފޫޓު) އެވެ. ކީރިތި ރަސޫލާ މަޑުކުރެއްވި ހޮހޮޅަ ހުންނަނީ މި ފަރުބަދައިގެ ކުންނަށް ވުރެ ގާތްގަނޑަކަށް ވިހި ފޫޓު ތިރީގަ އެވެ. އެހެން ވިޔަސް އެއީ ބިމުން ފެށިގެން 2000 ފޫޓަށް ވުރެ ވެސް އުހެވެ. ފަރުބަދަ ހެދިފައި ހުންނަނީ މަތިން ތިރިއަށް ކަޗޯރު ކޮށެވެ. ފަރުބަދައިގެ އެންމެ އުހުގައި، ޖަމަލުގެ ގޮންގަނޑެއް ފަދައިން ހުންނަ ބައިގެ ސަބަބުން، މައްކާގެ އެހެން ހުރިހާ ފަރުބަދަތަކާ ޚިލާފަށް ހިރާ ފަރުބަދަ ފާހަގަކުރެވޭނެ އެވެ.\nމި އުސް ފަރުބަދައާ ހަމައަށް އިތުރު އެކަލޭގެފާނު ރޭގަނޑުގެ ކަނު އަނދިރީގައި ގިނިކަންޏާ ވަޑައިގަންނަވަނީ ގެކޮޅުން ފެށިގެން ފަސް ކިލޯމީޓަރަށް ހިންގަވާފަ އެވެ. އޭރުގެ އެ މާހައުލުގައި، ގެފުޅާ ހަމައިން ފަރުބަދައާ ހަމައަށް އެކަލޭގެފާނު ވަޑައިގަތުމަށް ހޭދަވާނެ ވަގުތާއި އުފުއްލަވާނެ ބުރަ ވަޒަން ކޮށްލައްވާށެވެ!\nހިރާ ފަރުބަދައިގެ އެންމެ މަތީގައި ހުރެ ބަލައިލުމުން ވަށައިގެންވާ ސަރަހައްދުގައި ހުރި އުސް އިމާރާތްތައް ފެންނަ ގޮތް. --ފޮޓޯ އަހްމަދު އަބްދުﷲ ސައީދު/މިހާރު\nތިރިން މައްޗަށް ކަތިކޮށް ހުންނަ އެ ފަރުބަދަ އަށް އަރާވަޑައިގަތުމަށް އުފުއްލަވާނެ ބުރަ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ތަސައްވުރު ވެސް ނުކުރެވޭނެ އެވެ. މިހާރު އެ ފަރުބަދައިގައި އެ ހުރީ ކޮންމެވެސް ބަޔަކު އާދައިގެ ގޮތަކަށް ނަމަވެސް ހަރުފަތްތަކެއް ހަދައިފަ އެވެ. އެހެންކަމުން މާ ބޮޑު ބުރައެއް ނެތި ފަރުބަދަ އަށް އެރިދާނެ އެވެ. އެ ހަރުފަތްތަކުން ލާފައި އަޅުގަނޑުމެންނަށް އެ ހޮހޮޅައާ ހަމައަށް އެރުނީ ވެސް ގަޑިއަކަށް ވުރެ ގިނައިރުވި ފަހުންނެވެ. ވީއިރު ސިޑިއެއް ނެތި އެ ހިލަތަކުގެ ތެރޭގައި ހިންގަވާފައި ފަރުބަދައިގެ މައްޗަށް އަރާވަޑައިގަތުމަށް އިތުރު އެކަލޭގެފާނު ހޭދަ ކުރައްވާނެ ވަގުތު ލަފާކޮށްލާށެވެ.\nއޭރު އެ ފަރުބަދަ އަށް އަރާނީ ތިރިން މައްޗަށް ކަތިކޮށް އޮންނަ އަޑިގުޑަން ހިލަ ބިންގަނޑަކުންނެވެ. އެހެންކަމުން ތިރިން މައްޗަށް އެރުމަށްޓަކައި ވަރަށް ބޮޑު ހަކަތައެއް ބޭނުންވާނެ އެވެ. އަދި ކަތި ބިމަކުން ތިރިން މައްޗަށް އަރާ އިރު، ދެ ފައިގެ ކުޑަކަޅުވަ އާއި ފަލަމަސްގަނޑަށް ވަރަށް ބޮޑަށް ބާރު ކުރާނެ އެވެ. އެއީ ކަތި ބިމުން މައްޗަށް ހަށިގަނޑު އުފުލުމަށާއި ހަށިގަނޑު ސީދާކޮށް ހިފެހެއްޓުމަށް އާދަޔާ ޚިލާފު ބާރެއް ލާންޖެހޭތީ އެވެ.\nހިރާ ފަރުބަދައިގެ ހޮހޮޅައާ ދިމާލުގައި އަންހެނަކު އިށީނދެ އިނދެ ގުރްއާން ކިޔަވަނީ. --ފޮޓޯ އަހްމަދު އަބްދުﷲ ސައީދު/މިހާރު\nއެ ހުރިހާ ބުރަތަކެއް އުފުއްލަވައިގެން، އެ ފަރުބަދައިގެ ހޮހޮޅަ އަށް އެ ވަޑައިގަންނަވަނީ ކީއް ކުރައްވަންތޯ ސުވާލު އުފެދިދާނެ އެވެ. ވަށައިގެންވާ ފަރުބަދަތަކާއި ހަރު ހިލަތައް ފިޔަވައި ކައިރީގައި އެހެން އެއްޗެއް ނެތް އިރު، އެކަލޭގެފާނު ފިކުރުފުޅު ހިންގެވީ އުޑުތަކާއި ބިމުގެ މަލަކޫތީ ވެރިކަމާ މެދުގަ އެވެ. އެންމެ މަތިވެރި ހަގީގަތް ކަމުގައިވާ އެއްކައުވަންތަ ރަސްކަލަކު ވޮޑިގެންވާ ކަމާ މެދުގަ އެވެ. އިރުހަނދާއި ތަރިތަކުގެ ދައުރުވުމާއި އަރައި އޮއްސުމުގައިވާ އިންތިޒާމުގެ ފުރިހަމަކަމާ މެދުގަ އެވެ. ﷲ ޚަލްޤުކުރެއްވި ގިނަ މަޚްލޫގުންގެ މައްޗަށް މާތް ކުރައްވައި މި ވުޖޫދުގައި އިންސާނާ ލެއްވި ޙިކްމަތާއި މަގްސަދާ މެދުގަ އެވެ.\nފަރުބަދައިގެ މަތީގައިވާ ހަނި ދިގު މި ހޮހޮޅަ އަށް ވަނުމާ އެކު ހުރެވޭނީ ގެފުޅަށް ކުރިމަތި ލައިގެންނެވެ. ހޮހޮޅައިގެ ފުޅާ މިނަކީ ގާތްގަނޑަކަށް ދޮޅު މުށެވެ. ދިގުމިނުގައި ހަތަރު މުށެވެ. އުސްމިނަކީ މެދުމިނު އާދަމުގެ ދަރިއެއްގެ އިސްކޮޅެވެ. ހޮހޮޅައިގެ ތެރޭގައި އިށީނދެލައިގެން އެއްފަހަރާ ތިބެވޭނީ ގިނަވެގެން ފަސް މީހުންނަށެވެ. ފަރުބަދައިގެ އެންމެ އުހުގައި ހުންނަ އިރު މުޅި މައްކާ އެކުގައި ފެނެ އެވެ.\nހިރާ ފަރުބަދައިގެ މަތީގައި ދެ އަންހެނަކު އިށީނދެ ތިބެ ދުއާ ކުރަނީ. --ފޮޓޯ އަހްމަދު އަބްދުﷲ ސައީދު/މިހާރު\nއިތުރު އެކަލޭގެފާނު އެ ހޮހޮޅައިގައި ﷲ ހަނދުމަ ކުރެއްވުމުގައި އިންނެވި ރޭތަކުގައި އެކަލޭގެފާނަށް ފަރިއްކޮޅާއި ފެންފޮދު ގެންގޮސްދެއްވީ ލޮބުވެތި އަނބިކަނބަލުން ޚަދީޖަތުގެފާނެވެ. މިއީ ވެސް ވަރުގަދަ އިމްތިޙާނެއް އަދި ޖިހާދެކެވެ. އުމުރުފުޅުން 55 އަހަރު ވެފައިވާ އަންހެނަކު، ރޭގަނޑުގެ ކަނު އަނދިރީގައި، ގިނިކަންޏާ އެ އަޑިގުޑަން ހިލަ ބިމުގައި ފައިމަގުގައި އެހާ ދުރަށް ހިންގަވާފައި، އަދި އެހާ އުސް ފަރުބަދައަކަށް އަރާވަޑައިގަތުމަކީ ގައިމު ވެސް ފަސޭހަފުޅު ކަމަކަށް ނުވާނެ އެވެ. އެންމެ ރެއަކު ދެ ރެއަކު ވެސް ނޫނެވެ. އެތައް ރެއަކު އެވެ. ހުސް އަތަކާ ވެސް ނޫނެވެ. ދެ އަތްޕުޅުން ކާބޯތަކެއްޗާއި ފެންފޮދު ވެސް ހިއްޕަވައިގެންނެވެ.\nގޭތެރޭގެ މަސައްކަތްތައް ނިންމަވާފައި، އަދި ތުއްޕުޅު ބޭފުޅުންނަށް ފަރިއްކޮޅު ދެއްވައި އަވަހާރަފުޅު ލެއްޕެވީމާ، އެކަމަނާ ގެކޮޅުން ނުކުމެވަޑައިގެން ކާނާ އާއި ފެންފޮދު ހިއްޕަވައިގެން ކީރިތި ރަސޫލާގެ އަރިހަށް އެ ވަޑައިގަންނަވަނީ، ފިރިކަލުންނާ މެދު ހިތްޕުޅުގައި އޮތް ސާފު ލޯތްބެއްގެ ސަބަބުންނެވެ. އަދި އެކަލޭގެފާނުގެ ފަރާތްޕުޅުން ފައުޅުވުމަށް އެކަމަނާ އިންތިޒާރު ކުރައްވައިގެން ހުންނެވި ކަންތައް ފައުޅުވާނޭ ވަގުތަށް އެކަމަނާގެ ހިތްޕުޅު އަވަސްވާލެއް ބޮޑުކަމުންނެވެ.\nހިރާ ފަރުބަދައިގެ ހޮހޮޅައިގައި ނަމާދު ކުރުމަށް އެ ހޮހޮޅައިގެ ކައިރި އަށް މީހުންތައް ތޮއްޖެހިފައި. --ފޮޓޯ: އަހްމަދު އަބްދުﷲ ސައީދު/މިހާރު\nހިރާ ފަރުބަދައިގެ ހޮހޮޅައިގައި ﷲ ހަނދުމަ ކުރުމަށް އިންނަވާތާ ތިން ވަނަ އަހަރުގައި އެއް ރެއަކު އެކަލޭގެފާނުގެ އަރިހަށް، އޭގެ ކުރިން ދެކެވަޑައިނުގަންނަވާ ބޭކަލަކު ވަޑައިގެންނެވި އެވެ. މި ކަމާ ބެހޭ ގޮތުން ކީރިތި ރަސޫލާގެ އަރިހުން ވާރިދުވެފައިވެ އެވެ؛ އެ މަލާއިކަތް ބޭކަލަކު ވަޑައިގެން ވިދާޅުވި އެވެ؛ ކަލޭގެފާނު ކިޔަވާ ވިދާޅުވާށެވެ! ތިމަން ކަލޭގެފާނު ޙަދީޘްކުރެއްވީމެވެ. ތިމަން ކަލޭގެފާނަކީ ކިޔަވަން ދަންނަ މީހަކީމެއް ނޫނެވެ. އެ ހިނދު، ތިމަންކަލޭގެފާނުގެ މުޅި ހަށިކޮޅުން ވަރު ދޫ ވެއްޖައުމަށް ދާންދެން އެ މަލާއިކަތާގެ ހަށިކޮޅާ ލައި ތިމަންކަލޭގެފާނު ފިއްތަވާލައްވައި ދޫކޮށްލައްވާފައި ވިދާޅުވި އެވެ. ކަލޭގެފާނު ކިޔަވާ ވިދާޅުވާށެވެ! ދެން ތިމަން ކަލޭގެފާނު ޙަދީޘްކުރެއްވީމެވެ. ތިމަން ކަލޭގެފާނަކީ ކިޔަވަން ދަންނަ މީހަކީމެއް ނޫނެވެ. އަނެއްކާ ދެ ވަނަ ފަހަރަށް ވެސް ތިމަންކަލޭގެފާނުގެ މުޅި ހަށިކޮޅުން ވަރު ދޫ ވެއްޖައުމަށް ދާންދެން އެ މަލާއިކަތާގެ ހަށިކޮޅާ ލައި ތިމަންކަލޭގެފާނު ފިއްތަވާލައްވައި ދޫކޮށްލައްވާފައި ވިދާޅުވި އެވެ. ކަލޭގެފާނު ކިޔަވާ ވިދާޅުވާށެވެ! ދެން ތިމަން ކަލޭގެފާނު ޙަދީޘްކުރެއްވީމެވެ. ތިމަން ކަލޭގެފާނަކީ ކިޔަވަން ދަންނަ މީހަކީމެއް ނޫނެވެ. އަނެއްކާ ތިން ވަނަ ފަހަރަށް ވެސް ތިމަންކަލޭގެފާނުގެ މުޅި ހަށިކޮޅުން ވަރު ދޫ ވެއްޖައުމަށް ދާންދެން ތިމަންކަލޭގެފާނު ފިއްތަވާލައްވައި ދޫކޮށްލައްވާފައި ވިދާޅުވި އެވެ. "ކަލޭގެފާނުގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ އިސްމުފުޅުން ކަލޭގެފާނު ކިޔަވައި ވިދާޅުވާށެވެ! އެކަލާނގެއީ ހުރިހާ އެއްޗެއް ޚަލްގުކުރެއްވި ރަސްކަލާނގެ އެވެ." އަދި ޢަލަޤް ސޫރަތުގެ ފުރަތަމަ ފަސް އާޔަތް ބާވައިލެއްވި އެވެ.\nހިރާ ފަރުބަދައިގެ ހޮހޮޅައިގެ ދޮރުމަތީގައި މީހުންތައް ތޮއްޖެހިފައި. --ފޮޓޯ އަހްމަދު އަބްދުﷲ ސައީދު/މިހާރު\nއެއީ ހިޖްރައިގެ 13 އަހަރު ކުރިން ރަމަޟާން މަހެއްގެ ފަހު ދިހައިގެ އޮނަހިރި ރޭތަކުން ރެއެކެވެ. އެ ހިސާބުން އިސްލާމީ ޝަރީއަތް ބާވައިލައްވަން ފެށުނީ އެވެ. ކީރިތި ޤުރްއާނުގެ ފުރަތަމަ ފަސް އާޔަތާ އެކުގައި، ސަލާމާއި ޞަލަވާތް ލެއްވި ކީރިތި ރަސޫލާ އަށް ރަސޫލު ކަން ލިބިވަޑައިގަތީ އެވެ. އޭގެ ފަހުން މުޅި ދުނިޔެ އަށް މިއަދު ވެސް އެންމެ ހަލުވިމިނުގައި ފެތުރެމުން މި ދަނީ، އިތުރު އެކަލޭގެފާނު ދައުވަތު ދެއްވި އެއްކައުވަންތަކަމުގެ އަގީދާ އެވެ.\nސައޫދީ އަރަބިއްޔާ ހައްޖު ޤުރުއާން މައްކާ\n48 ކޮމެންޓް, 427 ރިއެކްޝަންސް\nصلى الله عليه وسلم ލިޔުމަގައި ބޭނުން ކުރުން އެދެން، ނަބިއްޔާ صلى الله عليه وسلم ގެ ނަން ގަނެވޭ ކޮންމެ ފަހަރަކުމެ، އެއީ ރަގަޅު ގޮތް.\nމައުލޫމާތުގެ ކުށެއް ފާހަނގަކޮށްލާނަން. ރަސޫލާ ރަސޫލުކަމާއިގެން ފޮނުއްވުނީ މުއްދަޘިރު ސޫރަތުން. ޢަލަޤު ސޫރަތުގެ ފުރަތަމަ ފަސް އާޔަތަކީ ނަބީކަމާއިގެން ފޮނުއްވުން.\nމިފަދަ ލިޔުންތައް ގިނަގިނައިން ގެނެސްދެއްވާ! މިފަދަ ލިޔުންތައް ކިޔާލުމުން ހިތަށް ނުހަނު ހަމަޖެހުން ލިބިގެންދޭ...އަދި އީމާންކަމުގެ ފޮނިކަން އިހުސާސް ކުރެވޭ...\nحسين بن محّمد ديدي\nވަރަށް ދާހިތްވެއްޖެ. އަދި ޙިރާ ފަރުބަދަ ދުވަހަކުވެސް ނުފެންނަ ގޮތަށް ފެނުނީމައި ވަރަށް އުފާވެއްޖެ. އަދި رسول الله صلّى الله عليه وسلّم ޙިރާފަރުބަދައިގެ ހޮހޮޅައަށް އަރާވަޑައިގަންނަވަން ކުރެއްވި ބުރަމަސައްކަތްޕުޅު އިޙްސާސް މިކުރެވުނީ މިވީޑިއޯގެ ސަބަބުންނެވެ. ތިކުރެއްވި މަސައްކަތް ޕުޅަށް الله سبحانه وتعالى ހެޔޮ ޖަޒާ ދެްވާށި. اللّهمّ صلِّ وسلِّم على نبيِّنا محمّد\nވަޙީ އައުމުގެނކުރިން . ތިޔަވިދާޅުވިގޮތަށް ވުމަކީ މުސްތަޙީލު ކަމެއް ކަމަށް ޤަބޫލު ކުރެވެނީ\nވަރަށް މޮޅު އިބްރަތުން ފުރިގެންވާ ލިޔުމެއް..މި ލިޔުން ކިޔާލާފައި ރޮވިއްޖެ. މާތް ނަބިއްޔާ މުޙައްމަދުގެ ފާނުގެ މައްޗަށް ސަލާމައި ސަލަވާތް ލައްވާފާދޭވެ.މި ސަލަވާތާއި ސަލާމުގައި އެކަލޭގެ ފާނުގެ އާލުބައިތުންނާއި މިތުރު ސަހާބީން ޝާމިލް ކުރައްވާ ފާދޭވެ..އުމުރުގެ ކޮންމެސް ހިސާބަކުން މި މަތިވެރި ބިމަށް ޒިޔާރަތް ކުރުމުގެ ތަނަވަސްކަން މިންވަރު ކުރައްވާ ފާދޭވެ..އާމީން.\n"ތިމަން ކަލޭގެފާނަކީ ކިޔަވަން ދަންނަ މީހަކީމެއް ނޫނެވެ.". މިއީ މުޅިން ނުބައިކޮށް. ރަސޫލާ އަކީ އިންސާނުންނަށް ނޭނގެ ކިތައްމެ އިލްމެއް ލިބިވަޑައިގެންފައި ހުރި ބޭފުޅެއް. ރަސޫލާ އަސްލު އެވިދާޅުވީ ތިމަންނާ އަކީ އަމިއްލަ ނަފްސަށް ފެންނަ އެއްޗެހި ވިދާޅުވާ މީހެއް ނޫނޭ. ހަމައެކަނި ވަހީ އައީމަ އެ ވިދާޅުވަނީ.\nވަހީ ލިބުމުގެ ކުރިން . ތިވިދާޅުވާގޮތަށް ވުމަކީ މުސްތަޙީލު ކަމެއް.\nއަސްލުގައި 'އުއްމިއްޔު' މާނަކުރެވެނީ ލިޔަންކިޔަން ނުދަތުމަށެވެ. މުރާދަނީ ކިޔަވާ ވިދާޅުވާން ދެނެވަޑައިނުގަންނަވާ ވާހަކަ ފުޅެވެ. އެކަން އެހެން ވުމުގައި ﷲގެ ޙިކުމަތް ވަންތަކަން މިއަދުވެސް އެބަހާމަވެއެވެ. އެއީ ކާފަރުންގެ މީހުން ގުރުއާން ގަބޫލުނުކޮށް ބުނާ ވާހަކައަކީ އެއީ އެކަލޭގެ ފާނު ހެއްދެވި ފޮތެކެވެ. އަނެއްބަޔަކު ބުނަނީ ނަޞާރާ ރާހިބުން ކިޔާދީފައިވާ ވާކަތަކެވެ. އަނެއްބަޔަކު ބުނަނީ ސިހުރު ކަމަށެވެ. އަނެއްބަޔަކު ބުނަނީ ޝައިޠާނާގެ ވަސްވާސް ކަމަށެވެ. މިގޮތަށް ބުނާ އެންމެންވެސް ގަބޫލުކުރާ އެއް ހަގީގަތަކީ އެ ފޮތުގައިވާ އެއްޗެއް ދޮގުކުރެވޭނެ ހަމަ އެއްގޮތެއްވެސް ނެތްކަމެވެ. މީހަކު ބުނާ އެއްޗެއް އެ އިބާރާތުން އެހާ ގިނައަދަދަކަށް ހިތުގައި ހަރުލެއްވުމަކީ އެހާ ފަސޭހަ ކަމެއް ނޫންކަން އެންމެންވެސް ގަބޫލުކުރެއެވެ. ލިޔަން ކިޔަން ދެނެވަޑައިގަންނަވާނަމަ ބުނާނީ ހިރާގައި3އަހަރު ދުވަސްވާންދެން އިންނަވައިގެން ލިއުއްވި ފޮތެއްކަމަށެވެ. އެއިރުން މީހުންނަށް ގަބޫލުރަންވެސް ފަސޭހަވާނެއެވެ. ލިޔަންކިޔަން ދެނެވަޑައި ނުގަތުމަކީވެސް މީސްތަކުންނަށް ވިސްނާ ފިކުރުކުރުމަށް މެދުވެރިވާނޭ ސަބަބެއްވެސް މެއެވެ.


އެހެނިހެން އެލަވަންސް (ސަޕޯޓިންގ ކޯރ އެލަވަންސް):\nސްކޫލް ގޯތިތެރެ ކުނިކެހުމާއި، ކުލާސްތައް ކުނިކައި ސާފުކޮށް ބިއްލޫރިތަށް ފޮހުން. ހޯލު ކުނިކައި ސާފުކުރުން. އަދި މޮޕްލާން ޖެހޭ ކްލާސްތަކުގައި މޮޕްލުން.\nކްލާސްތަކަށް ގެންދަންޖެހޭ ތަކެއްޗާއި ދަރިވަރުންނަށް ބަހަންޖެހޭ ސްލިޕްކޮޅުތައް ފަރުވާތެރިކަމާއެކު ރައްދުކޮށް ދިނުން.\nދަރިވަރުން ބޭނުންކުރާ ފާޚާނާތައް ދޮވެ ސާފުކުރުން.\nއިމްތިޙާނުތަކާއި އެކިއެކި ޙަފްލާ / ޖަލްސާތަކަށް ހޯލު ތައްޔާރު ކުރުން.\nކްލާސްރޫމް އަދި އޮފީހުގެ އިމާރާތުގެ ފަންކާތައް ފޮޅާ ސާފުކުރުން.\nލިޔަންކިޔަން އެގުން. ( ލިޔަންކިޔަން އެނގޭކަން ދެނެގަންނާނީ، ދަށްވެގެން ގްރޭޑް5ނިންމިކަމުގެ ލީވިންގ ސެޓްފިކެޓް ނުވަތަ ލިޔަންކިޔަން އެނގޭކަމަށް ސަރުކާރުގެ ކަމާބެހޭ އިދާރާއަކުން ބަޔާންކޮށް ދޫކުރާ ލިއުމަށް ބަލައިގެންނެވެ.\n· މަޤާމަށް އެދި ހުށަހަޅަންޖެހޭ ތަކެތި ހުށަހަޅާނީ 2019 ޖުލައި 10 ވާ (ބުދަ) ދުވަހުގެ 13:30 ގެ ކުރިން، ޣާޒީ ސްކޫލް އެޑްމިން އޮފީހަށެވެ. ވަޒީފާއަށް އެދޭ ފޯމާއި ލިޔުންތައް (hr@ghaazee.edu.mv) އީމެއިލް މެދުވެރިކޮށް ބަލައި ގަނެވޭނެއެވެ. ޢިއުލާނުގެ ސުންގަޑި ހަމަވުމުގެ ކުރިން ސަރުކާރުން އަލަށް ބަންދު ދުވަހެއް ކަނޑައަޅައިފިނަމަ، އެ ކަނޑައަޅާ ދުވަހުގެ އަދަދަށް ވަޒީފާއަށް އެދޭ ފޯރމް ބަލައިގަނެވޭނެއެވެ.\nމި މަޤާމަށް މީހުން ހޮވުމަށް ހަމަޖެހިފައިވަނީ އިންޓަވިޔު ކުރުމަށް ފަހުގައެވެ. އިންޓަވިޔު އޮންނާނީ 11 ޖުލައި 2019 ން 16 ޖުލައި 2019 އާއި ދެމެދުގެ ތާރީހެއްގައި ޣާޒީ ސްކޫލްގައިއެވެ.\nމި އިޢުލާނާ ގުޅިގެން އިތުރު މަޢުލޫމާތު ސާފުކުރަން ބޭނުންވާ ފަރާތްތަކުން، ގުޅާނީ 3350733 ނަންބަރު ފޯނާއިއެވެ. އީ މެއިލް ކުރާނީ hr@ghaazee.edu.mv އަށެވެ.


PPM In Congress Beyvee Asaasee Gavaaidhaa Hilaafah - Maumoon - Vaguthu\nޕީޕީއެމް އިން ކޮންގްރެސް ބޭއްވީ އަސާސީ ގަވާއިދާއި ހިލާފަށް - މައުމޫން\nޕީޕީއެމް އިން ކޮންގްރެސް ބާއްވާފައިވަނީ އެ ޕާޓީގެ އަސާސީ ގަވާއިދާއި ހިލާފަށް ކަމަށް އެ ޕާޓީގެ ކުރީގެ ރައީސް މައުމޫން އަބްދުލްގައްޔޫމް ވިދާޅުވެއްޖެއެވެ.\nރައީސް މައުމޫން މިހެން ވިދާޅުވެފައިވަނީ މިދިޔަ ހުކުރު ދުވަހު ޕީޕީއެމް އިން ބޭއްވި ކޮންގްރެސްގައި ހުރި ކަންބޮޑުވުންތައް ހާމަކޮށް އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަނުގެ ރައީސް އަހުމަދު ޝަރީފަށް ފޮނުއްވި ސިޓީއެއްގައެވެ.\nމި ސިޓީގައި ރައީސް މައުމޫން ވިދާޅުވީ މިދިޔަ ހުކުރު ދުވަހު ޕީޕީއެމް އިން ކޮންގްރެސް ބާއްވާފައިވަނީ އެ ޕާޓީގެ އަސާސީ ގަވާއިދުގެ 33 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ފަދަ ސަބަބެއް މެދުވެރިވެފައި ނުވާ ހާލަތެއްގައި ކަމަށާއި ހާއްސަ ހާލަތެއް މެދުވެރިވާނަމަ ޤައުމީ ޖަލްސާއެއް ބޭއްވެން ޤަވާއިދު ޖާގަދެނީ ޕާޓީގެ ކައުންސިލުން އެގޮތަށް ފާސްކުރުމުން ކަމަށެވެ. ނަމަވެސް ޕާޓީގައި މިހާރު ހަރަކާތްތެރިވާ ކައުންސިލްގެ މުއްދަތު މިއަހަރުގެ ޖެނުއަރީ އަށް ހަމަވެފައިވާތީ ޕީޕީއެމްގައި މިހާރު އޮތީ އަސާސީ ގަވާއިދުގެ ދަށުން ސައްހަ ކައުންސިލެއް ނޫން ކަމަށްވެސް މައުމޫން ވިދާޅުވިއެވެ.\nޕާޓީގެ ކައުންސިލް ބައްދަލުވުމެއް ބޭއްވެން އަންނަނީ ޕާޓީގެ ރައީސްގެ ބެއްލުމުގެ ދަށުން ކަމަށްވާއިރު، އެމަނިކުފާނު ޕާޓީގެ ރައީސްގެ މަގާމުން ވަކިކޮށްފައިވަނީ އަސާސީ ގަވާއިދާ ހިލާފަށް ކަމަށްވެސް މައުމޫން ވިދާޅުވިއެވެ.\nމީގެއިތުރުން މައުމޫން ވަނީ މި ކޮންގްރެސްގައި ޕާޓީގެ ގިނަ މަގާމުތަކަށް އެތައް ބަޔަކު އިންތިޚާބު ކުރިއިރު އެފަދަ އިންތިޚާބެއް އޮންނާނެ ކަމަށް ކުރިން އިއުލާނުކޮށްފައިނުވާކަން ވެސް ފާހަގަކޮށްފައެވެ. އޭގެ ސަބަބުން މުހިންމު މަޤާމު ތަކަށް މެންބަރުން ކުރިމަތިލުމާއި ކެންޕެއިން ކުރުމުގެ ފުރުސަތު ގެއްލި މަގާމުލިބުމުގެ ފުރުސަތު ޕީޕީއެމްގެ ވަރަށް ގިނަ އަދަދެއްގެ މެންބަރުންނަށް ގެއްލިގެން ގޮސްފައިވާ ކަމަށާއި އެއީ އެޕާޓީގެމެމްބަރުންނަށް ލިބުނު ވަރަށްބޮޑު ނިކަމެތި ކަމެއް ކަމަށް މައުމޫން ވިދާޅުވިއެވެ.\nމައުމޫންގެ މި ސިޓީގައި ވަނީ ކޮންގްރެސްގައި ނިންމާފައިވާ ކަންތައްތައް އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަނުން ބަލައިގަތުމުގެ ކުރިން އެމަނިކުފާނު ފާހަގަކުރެއްވި ކަންތައްތަކަށް ބެއްލުމަށް ގޮވާލާފައެވެ.\nއޮކްޓޯބަރ 2, 2018 16:37\nތަމެން ކިތަންމެ ވަރަކަށް ޕްރޮޕެގެންޑާ ފެތުރި ނަމަވެސް މަމެން ދޫކުރަން ނެތީމޭ ތަމެންނަށް އަޅެ ތަމެން ބުނެދެގަ މަމެންނަށް ތަމެންގެ ބޮޑޭ އެއީ ވޯޓާވަގުތޭ އެއީ މަމެން ކިޔާ އެއްޗެއް ނޫން އެއީ ގޮސިޕްސް ކިޔާ އެއްޗެކޭ މަމެން ބުނަން ނެތީމު ދޯ މަމެން ހާޝް ހާޝް އިނގޭތޭ ހާޝް ހާޝް ބޭބީ ސްޕީކް ސޮފްޓްލީ..\nއޮކްޓޯބަރ 2, 2018 16:40\nމައުމޫނު ފަޑިޔާރުންނަށް ރިސްވަތު ދިނީ ގާނޫނުއަސާސީއާ އެއްގޮތައްތޯ؟ ކޮބައި މިހާރުވެއްޓޭބަލި ދޮގުހެދުމުގެވެސް ހައްދެއްނެތް\nއޮކްޓޯބަރ 2, 2018 16:44\nކަލޭދެން ސިޔާސީ ކަންކަމާ ދުރުވާންވެއްޖެއްނު. ދަރިފުޅަށް ނައިބު ރައީސްކަން ނުދިނީމަ ޔާމީނުއާއި ދެކޮޅަށް އެރި ބޭބެ ވިއްޔަ. ލަދުން ބޯހަލާކު.\nއޮކްޓޯބަރ 2, 2018 17:54\nމަނިކުފާނުގެ އަމިއްލަ މުދަލެއްގެ ބޭނުން އެހެން މީހުންނަށް ކުރެވިގެންވެސް ނުވާނެ!\nއޮކްޓޯބަރ 2, 2018 18:01\nނަސްރީނާ ޚިލާފަށް ކަލޭ ޖަލައްވެއްދީ\nމައުމޫނަކީ މިހާރު އަގެއް ހުރި މީހެއް ނޫން.\nއަދިވެސް ޕާޓީ ޕާޓި ދެންވެސް މަޑުން ހުރެބަލަ\nއޮކްޓޯބަރ 2, 2018 19:16\nކަލޭދެން ސިޔާސީ ކަންކަމާ ދުރުވާންވެއްޖެއްނު. ދަރިފުޅަށް ނައިބު ރައީސްކަން ނުދިނީމަ ޔާމީނުއާއި ދެކޮޅަށް އެރި ބޭބެ ވިއްޔަ. ލަދުން ބޯހަލާކު.މައުމޫނު ފަޑިޔާރުންނަށް ރިސްވަތު ދިނީ ގާނޫނުއަސާސީއާ އެއްގޮތައްތޯ؟ ކޮބައި މިހާރުވެއްޓޭބަލި ދޮގުހެދުމުގެވެސް ހައްދެއްނެތް މަނިކުފާނުގެ އަމިއްލަ މުދަލެއްގެ ބޭނުން އެހެން މީހުންނަށް ކުރެވިގެންވެސް ނުވާނެ!\nޕީޕީޢެމް އަކީ ޕާޓީގެ މެންބަރުން މަނިކުފާނެއް ނޫން\nއޮކްޓޯބަރ 2, 2018 19:18\nއަސާސީ ގަވައިދު އެންމެ ބޮޑައް އެގޭނީ މައުމޫނަށް 30 އަހަރު ވެރިކަން ކުރީވެސް ދިވެހިރާއްޖޭގެ ގާނޫނު އަސާސީގަވާ ގޮތުގެމަތިން އެހެންވީމަ ކިހާސަޅި މައުމޫނު ދެކޭގޮތުގައި އޭނަވަރެއްނެތް؟\nއޮކްޓޯބަރ 3, 2018 06:39\nމީނަ ގޭގައި މަޑުން ނުހުރެވިގެން މިއުޅެނީ ކީއްވެތަ؟\nއޮކްޓޯބަރ 3, 2018 08:12\nމަނިކުފާނަށް ގެންދެވުނަސް ގެންދެވޭނީ ޕީޕީއެމްގެ ނަން، އަހަރުމެން ނުދާނަން ތިޔަ މަނިކުފާނު ފަހަތްޕުޅުން، މުޅިޤައުމު ހަލާކުކޮއްލުމުގެ އެއްމެއިސް ރޯލެއް ކުޅުނީ ތިބޭފުޅާ ވަރަށް ސަލާމް


އައިޕެޑް 23 ލެޕްޓޮޕް އަދި4ޑެސްކްޓޮޕް ކޮމްޕިއުޓަރ ސިސްޓަމް ވިއްކާނެ ފަރާތެއް ހޯދުމަށް\nއަތޮޅު ރައްޔިތުންގެ ކޮމްޕިއުޓަރ ލޯންސްކީމްގެ 5ވަނަ ބުރު ފެށުމަށް ބޭނުންވާ 25 އައިޕެޑް 23 ލެޕްޓޮޕް އަދި4ޑެސްކްޓޮޕް ކޮމްޕިއުޓަރ ސިސްޓަމް މި ކައުންސިލަށް ވިއްކާނެ ފަރާތެއް ހޯދުމަށް އިއުލާން ކުރަމެވެ.\nވީމާ، މިތަކެތި ވިއްކަވަން ބޭނުންވާ ފަރާތްތަކުން އަގު ބަޔާންކުރައްވައި 14 ސެޕްޓެންބަރު 2014 ވާ އާދީއްތަ ދުވަހުގެ 12:00 އަށް ކޯޓޭޝަނާއި ޕްރޮޕޯޒަލް ހިއްޕަވައިގެން މި އިދާރާއަށް ވަޑައިގެންދެއްވުން އެދެމެވެ. އަދި މެއިލްގެ ޒަރީޢާއިން ކޯޓޭޝަނާއި ޕްރޮޕޯޒަލް ހުށަހަޅަން ބޭނުންވާ ފަރާތްތަކަށް ފުރުޞަތު އޮތް ވާހަކަ ދަންނަވަމެވެ. މެއިލް ކުރައްވާނަމަ ކުރައްވާނީ [email protected] އަށެވެ.\nމި މަސައްކަތް ޙަވާލުކުރާނެ ފަރާތެއް ހޮވުމުގައި ބަލާނެ ކަންތައްތައް ތިރީގައި އެވަނީއެވެ.\n2- ވޮރެންޓީއާއި ސަރވިސް\n3- ފޯރުކޮށްދެވޭނެ މުއްދަތު\n4- އަތޮޅުކައުންސިލުން ހިންގާ މި ޕްރޮގުރާމަށް ދެވޭނެ އެހީ\nއަތޮޅުކައުންސިލްގެ ކޮމްޕިއުޓަރ ލޯންސްކީމާބެހޭ އިތުރު މަޢުލޫމާތު މިއިދާރާގެ ވެބްސައިޓް www.vaav.gov.mv ގައި ޝާއިޢު ކުރެވިފައިވާނެއެވެ. މި މަސައްކަތާ ގުޅޭގޮތުން މަޢުލޫމާތު ސާފުކޮށްދިނުމުގެ ބައްދަލުވުމެއް 10 ސެޕްޓެންބަރު 2014 ވާ ބުދަ ދުވަހުގެ 10:00 ގައި މި އިދާރާގައި އޮންނާނެއެވެ. މި ބައްދަލުވުމުގައި ފޯނުގެ ޒަރީޢާއިން ޓެލެކޮންފަރެންސެއްގެ ގޮތުގައިވެސް ބައިވެރިވެވަޑައިގެންނެވޭނެއެވެ. މި ޓެލެކޮންފަރެސްގައި ބައިވެރިވެވަޑައިގަންނަވަން ބޭނުންފުޅުވާ ފަރާތްތަކުން މި އިދާރާއާ ގުޅުއްވުން އެދެމެވެ.\nމި ތަކެތި ހޯދަން މީގެކުރިން މިކައުންސިލުން ކޮށްފައިވާ އިޢުލާންތައް ބާޠިލުކޮށްފީމެވެ.\nއިތުރު މަޢުލޫމާތު ހޯއްދެވުމަށް 6700502 ނަންބަރާ ގުޅުއްވުން އެދެމެވެ.\nވީމާ، މިކަން ޢާންމުކޮށް އަންގައި އިޢުލާން ކުރަމެވެ.\n7 ޛުލްޤަޢިދާ 1435\nސުންގަޑި: 10 ސެޕްޓެންބަރު 2014 1000


ފަލަސްޠީނުގެ ދައުލަތް - ވިކިޕީޑިއާ\nފަލަސްޠީނަކީ މެދުތެރޭ ކަނޑާއި އުރުދުން ކޯރާ ދެމެދުގައި އޮތް ބިމެވެ. މިއަދު މި ބިން ވަނީ އެތައް ބަޔަކަށް ބައި ކުރެވިފައެވެ. އިސްރާއީލާއި ހުޅަނގު އައްސޭރި އާއި ޣައްޒާ އޮތީ ފަލަސްޠީނުގެ ބިމުގައެވެ. ހަމަ އެފަދައިން މިއަދުގެ އުރުދުން އާއި ލުބުނާނާއި ސޫރިޔާގެ އިމުގެ ތެރޭގައި ވެސް ޤަދީމީ ފަލަސްޠީނަށް ނިސްބަތްވާ ބިންތައް އެބަހުއްޓެވެ. ވަކި ވެރިކަމެއްގެ ގޮތުގައި 1921 ވަނަ އަހަރު އުރުދުންގެ ރަސްކަން ޤާއިމުވުމުގެ ކުރީގައި އުރުދުން ނުވަތަ އެއިރުގެ ނަމުން ނަމަ "އިމާރަތު ޝަރްޤުލް އުރްދުން" އަކީ ވެސް ފަލަސްޠީނަށް ނިސްބަތްވާ ބިމެއްގެ ގޮތުގައި އޮތްތަނެކެވެ. މިހާރުގެ ފަލަސްޠީނު މީހުން ޤަބޫލު ކުރާ ގޮތުގައި ފަލަސްޠީނަކީ "އިމާރަތު ޝަރްޤުލް އުރުދުން" )ޓްރާންސްޖޯރޑާން( ނުހިމެނޭ ގޮތަށް "ފަލަސްޠީނުގެ ޤައުމީ ޤަރާރު" ގައި ބަޔާން ކުރެވިފައިވާ ފަދައިން 1920 ވަނަ އަހަރުން 1948 ވަނަ އަހަރަށް "ބްރިޓިޝް މޭންޑޭޓް ޕަލެސްޓައިން" ގެ ގޮތުގައި އޮތް ސަރަޙައްދެވެ. އެހެން ނަމަވެސް ޢާއްމު ގޮތެއްގައި މިއަދު ފަލަސްޠީނުގެ ނަމުން އިޝާރާތް ކުރެވެނީ ހުޅަނގު އައްސޭރި އާއި ޣައްޒާގައި ފަލަސްޠީނުގެ ޢަރަބިންގެ ވެރިކަން ހިނގާ ސަރަޙައްދަށް އެކަންޏެވެ. ފަލަސްޠީނުގެ ޝަހަރުތަކުގެ ތެރެއިން އެންމެ މުހިއްމު ޝަހަރަކީ ޤުދުސްއެވެ. ޤުދުސް ނުވަތަ އޫރު ޝަލީމަކީ ފަލަސްޠީނުގެ ހިތެވެ.\nAnthem: Biladi adopted 1996 - Mawtiny was adopted from 1936 till 1995\nCapital Jerusalem (proclaimed)1\nGaza, Ramallah (administrative)\n- Declared November 15, 1988\n- 2009 (July)2 estimate 4,136,540 (125th)\nGDP (PPP) 20082 estimate\n- Total $11.95 billion2 (-)\n- Per capita $2,9002 (-)\nHDI (2007) 0.731\n1. Jerusalem was designated the capital of Palestine in the declaration of independence, but Palestine exercises no control over that territory.\n2. Population and economy statistics and rankings are based on the Palestinian territories\n3. +972 is also used as well.\n1 ސަމާވީ ދީންތަކާއި ފަލަޞްޠީން\n3 ފަލަޞްޠީނާއި މުސްލިމުން\n4 ފަލަސްޠީނާއި ޔަހޫދީން\n6 އިސްރާއީލް އުފެދުން\nސަމާވީ ދީންތަކާއި ފަލަޞްޠީންEdit\nފަލަސްޠީނާއި ޤުދުސް އަށް ދުނިޔޭގެ އެތައް ބައެއްގެ ސަމާލުކަން ލިބިފައިވަނީ ޖުޣުރާފީގޮތުން ފަލަސްޠީނު އޮތް ސަރަޙައްދުގެ ސަބަބުންނެއް ނޫނެވެ. ފަލަސްޠީނާއި ޤުދުސްގެ ދިގު ތާރީޚުގައި ހިނގާފައިވާ މުހިއްމު ޙާދިޘާތަކުގެ ސަބަބުންނެވެ. ސަމާވީ ދީންތަކުގެ އަހުލުވެރިން ކަމުގައިވާ ޔަހޫދީންނާއި ނަޞާރާއިންނާއި މުސްލިމުންގެ ގާތުގައި ފަލަސްޠީނަށް، އަދި ވަކިން ޚާއްޞަކޮށް ޤުދުސަށް ދެވިފައިވާ ޤަދަރުގެ ސަބަބުން ކޮންމެ ބަޔަކު ވެސް ދަނީ ޤުދުސުގެ ނުވަތަ ޔަހޫދީން ކިޔާ ގޮތަށް ނަމަ ޔަރޫޝަލަޔިމް (ޖެރޫސަލަމް) ގެ މިލްކުވެރިކަމަށް ދަޢުވާ ކުރަމުންނެވެ.\nޔަހޫދީ ދައުލަތް އުފެދިގެން ދިޔައިރު ޤުދުސް ދެބަޔަކަށް ބައިކުރެވުނެވެ. އެއީ ހުޅަނގު ޤުދުސަށާއި އިރުމަތީ ޤުދުސަށެވެ. ޔަހޫދީ އިސްރާއީލުގެ ވެރިރަށެއްގެ ގޮތުގައި ފުރަތަމަ ކަނޑައަޅާފައި އޮތީ ހަމަ އެކަނި ހުޅަނގު ޤުދުސް ކަމުގައި ވިޔަސް، މިހާރު އިސްރާއީލުން ވަނީ އެ ޤައުމުގެ ވެރިރަށަކީ ޤުދުސް ކަމަށާއި ޤުދުސަކީ ބައިބައި ކުރެވޭނޭ ތަނެއް ނޫން ކަމަށް ކަނޑައަޅާފައެވެ. ފަލަސްޠީނު މީހުން ޤަބޫލު ކުރާ ގޮތުގައި ޤުދުސްގެ ހުޅަނގު ފަޅި އިސްރާއީލުގެ ބައެއްގެ ގޮތުގައި އޮތް ކަމުގައި ވިޔަސް އިރުމަތީ ޤުދުސް ލިބެން ޖެހޭނީ ޢަރަބިންނަށެވެ. އަދި މިނިވަން ޢަރަބި ފަލަސްޠީނުގެ ވެރިރަށަކަށް ވާންޖެހޭނީ ވެސް އިރުމަތީ ޤުދުސްއެވެ. ޤުދުސުގެ އޯލްޑް ސިޓީ ނުވަތަ ޤަދީމީ ޝަހަރު އޮތީ އިރުމަތީ ޤުދުސުގައެވެ. ޤަދީމީ ޝަހަރަކީ ސަމާވީ ދީންތަކުގެ މުޤައްދަސް ތަންތަން ހުރި ޝަހަރު ކަމަށް ވާތީ ޔަހޫދީން ވެސް އިރުމަތީ ޤުދުސް ދޫކޮށްލާކަށް އެއް ބަހެއް ނުވެއެވެ. ޔަހޫދީން ބުނާ ގޮތުގައި ފަލަސްޠީނާއި ޤުދުސަކީ އެމީހުންނަށް ﷲ ދެއްވާފައިވާ ބިމެކެވެ. އެ ތަނުގެ މިލްކުވެރިންނަކީ އެމީހުންނެވެ.\nތާރީޚީ ގޮތުން ބަލާއިރު ޔަހޫދީން ފަލަސްޠީނަށް ވަނީ ފަލަސްޠީނުގެ ޙަޤީޤީ ރަށްވެހިން ކަމުގައިވާ ޢަރަބީންގެ ކަންޢާނީ ދަރިކޮޅުގެ މީހުން އެ ކަރައިގައި ވަޒަންވެރިވިތާ 2850 އަހަރު ފަހުންނެވެ. އެހެނީ ފަލަސްޠީނުގައި ޢަރަބީންގެ ކަންޢާނީ ދަރިކޮޅުގެ މީހުން އުޅެން ފެށީ ޢީސާ ޢަލައިހިއްސަލާމުގެ މީލާދުގެ 4000 އަހަރު ކުރިންނެވެ. އަލްޤުދުސުއްޝަރީފު ބިނާ ކުރީ ވެސް މި ދެންނެވި ދަރިކޮޅުގެ މީހުންނެވެ. ފީނީޤީންގެ ބަހުން ފަލަސްޠީނަށް "ކަންޢާން" މި ނަން ދީފައިވަނީ ވެސް މި ސަބަބަށް ޓަކައެވެ.\nފަލަސްޠީނު އާބާދުވި ފަހުން ވަޑައިގަތް ހުރިހާ ރަސޫލުންނާ ވެސް އެތަނާ ވަނީ ވަރަށް ބޮޑު ގުޅުމެއް އުފެދިފައެވެ. މި ގޮތުން ފަލަސްޠީނު ވެފައި ވަނީ ސަމާވީ ދީންތަކުގެ އަހުލުވެރިންގެ ތެރެއިން ހުރިހާ މީހުންގެ ގާތުގައި ވެސް ވަރަށް މުޤައްދަސް މަރުކަޒެއް ކަމުގައެވެ. ފުރަތަމަ ފަހަރަށް ފަލަސްޠީނުގައި ތައުޙީދުގެ ދިދަ އުފުލިފައިވަނީ ޢީސާ ޢަލައިހިއްސަލާމުގެ 2500 އަހަރު ކުރިން ޔަބޫސީ ޚާންދާނުގެ ވެރިކަމުގައެވެ.\nޔަހޫދީން ފަލަސްޠީނަށް ވަދެފައިވަނީ ﷲ، މޫސާ ޢަލައިހިއްސަލާމަށާއި އެކަލޭގެފާނުންގެ ޤައުމުން އީމާންވީ މީހުންނަށް، މިޞްރުން ނުކުމެ ފަލަސްޠީނަށް ވަނުމަށް އަމުރު ކުރެއްވުމުން، އެ އަމުރުފުޅަށް ޔަހޫދީން ބީރު ކަންފަތެއް ދިނުމުގެ ސަބަބުން ކުރިމަތިވި މުޞީބާތުގައި 40 އަހަރު ވަންދެން ސަޙަރާ ތެރޭގައި މަގު އޮޅިފައިވުމަށް ފަހުގައެވެ. ޔަހޫދީން މާތް ވެގެންވާ ޤުދުސަށް ވަނީ ޢަރަބީން ފަލަސްޠީނާއި ޤުދުސް ބިނާ ކުރިތާ 3000 އަހަރު ފަހުންނެވެ. އެއީ އެ މީހުން ފަލަސްޠީނަށް ވަންތާ 150 އަހަރު ފަހުންނެވެ. މީލާދުގެ ކުރީގެ ސަނަތުން 720 ވަނަ އަހަރާއި 722 ވަނަ އަހަރާ ދެމެދު އާޝޫރީން، އިސްރާއީލީންނަށް ޙަމަލާދީ އެމީހުން ދިރިއުޅެމުން ދިޔަ ތަންތަން ހަލާކުކޮށް ފަލަސްޠީނުގެ އުތުރުން އެ މީހުން ނެރެލިއެވެ. ބަނީ އިސްރާއީލު ޤަބީލާ ތަކަށް "ގެއްލުނު ޤަބީލާ" ތަކުގެ ނަން ކިޔާފައިވަނީ މި ދުވަސްވަރު ފަލަސްޠީނުގައި "މަމްލަކަތު އިސްރާއީލް" ނުވަތަ އިސްރާއީލީ ރަސްކަން ޤާއިމުކޮށްގެން އެމީހުން ތިބި ތަނުން ބޭރުކޮށްލެވުނު ހިސާބުން ފެށިގެންނެވެ. އޭގެ ފަހުން ޢީސާއީ މީލާދުގެ 586 އަހަރު ކުރިން ބާބިލުގެ މީހުން ފަލަސްޠީނަށް ވަދެ ޤުދުސާއި ހައިކަލް ސުލައިމާން (ފަސްޓް ޓެމްޕަލް) ހަލާކުކޮށްލިއެވެ. މި ހިސާބުގައި ދިރިއުޅެމުން ގެންދިޔަ ޔަހޫދީންގެ ތެރެއިން މަރުނުވެ ބާކީ ތިބި މީހުން ފޮނުވާލެވުނީ ބާބިލަށެވެ.\nމީލާދުގެ ކުރީގެ ސަނަތުން 538 ގައި ފާރިސީން ފަލަސްޠީނު ފަތަޙަ ކުރުމަށް ފަހު، ފާރިސީންގެ ޢަދްލުވެރި ރަސްގެފާނު ޝެހެންޝާހު ޚުސްރޫ ނުވަތަ ޢިބްރީ ބަހުން ކިޔާ ގޮތަށް ނަމަ ކޫރުޝް (ސައިރަސް ދަ ގްރޭޓް) ވަނީ ޔަހޫދީންނަށް ފަލަސްޠީނަށް އެނބުރި އައުމުގެ ހުއްދައާއި އަޅުކަން ކުރުމަށްޓަކައި ހައިކަލެއް ބިނާ ކުރުމުގެ ހުއްދަ ދެއްވާފައެވެ. ތާރީޚީ މުޙައްޤިޤުން ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި ކީރިތި ޤުރުއާނުގައި ނަންގަނެވިފައިވާ ޛުލްޤަރްނައިނި ރަސްގެފާނަކީ މިދެންނެވި ޝެހެންޝާހު ޚުސްރޫއެވެ. ޝެހެންޝާހު ޚުސްރޫއަށް ފަހު ރަސްކަމަށް އިސްވެވަޑައިގަތް ބޭފުޅެއް ކަމުގައިވާ ޝެހެންޝާހު ދާރާ ގުޝްތާސަޕް ނުވަތަ ދާރިޔޫޝް (ދާރިއަސް 1 ދަ ގްރޭޓް) ގެ ތާއީދު ލިބިގެން ޔަހޫދީން ހައިކަލެއް (ސެކަންޑް ޓެމްޕަލް) ބިނާ ކުރީ މީލާދުގެ ކުރީގެ ސަނަތުން 516 ވަނަ އަހަރުހާތާނގައެވެ.\nމީލާދީން 70 ވަނަ އަހަރުގެ އޮގަސްޓު މަހުގެ4ވަނަ ދުވަހު ރޫމީން، އޫރު ޝަލީމާއި އެތަނުގައި ޔަހޫދީން ބިނާކޮށްފައިވާ ހައިކަލް (ސެކަންޑް ޓެމްޕަލް) ހަލާކުކޮށްލިއެވެ. ރޫމީންގެ ވެރިކަމުގެ ދަށުގައި އޮތް ފަލަސްޠީނު މީލާދީން 330 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން މީލާދީން 640 ވަނަ އަހަރާ ހަމައަށް އޮތީ، މީލާދީން 330 ވަނަ އަހަރު ޤާއިމްވި "އަލްއިމްބަރާޠޫރިއްޔާ އައްރޫމާނިއްޔާ އައްޝަރްޤިއްޔާ" ނުވަތަ ބީޒަންޓައިން އެމްޕަޔަރ (އީސްޓަރން ރޯމަން އެމްޕަޔަރ)ގެ ދަށުގައެވެ.\nމުސްލިމުން ފަލަސްޠީނަށް ވަނީ ރޫމީންނާއި ފާރިސީންގެ އަޅުވެތިކަމުގެ ދަށުގައިވާ ޢަރަބި ބިންތައް މިނިވަންކުރި ދުވަސްވަރުގައެވެ. މުސްލިމުންގެ އެއިރުގެ ޚަލީފާ ޢުމަރު ބިން ޚައްޠާބުގެ ޚިލާފަތުގައެވެ. މުސްލިމުން ފަލަސްޠީނަށް ވަން ދުވަހަކީ މީލާދީން 12 މެއި 636 ވީ އާދީއްތަ ދުވަހެވެ. ހިޖްރީ ގޮތުން ބަލާއިރު އެ ދުވަހަކީ ހިޖްރައިން 15 ވަނަ އަހަރުގެ ރަބީޢުލްއާޚިރު މަހުގެ 1 ވަނަ ދުވަހެވެ. އަލްޤުދުސް މުސްލިމުންނާ ޙަވާލުކުރީ އެ ޝަހަރުގެ ބީޒަންޓައިން ގަވަރުނަރު އަދި އޮތޮޑޮކްސް ޕެޓްރިއާކް އޮފް ޖެރޫސަލަމް ގެ މަޤާމުގައި ހުރި ޕެޓްރިއާކް ސޫފްރޫނިޔޫސް އެވެ. މުސްލިމުންގެ ވެރިކަމުގެ ދަށުގައި ފަލަސްޠީނު އޮތް އިރު އެތަނުގައި ދިރިއުޅެމުން އައި އެހެން ދީން ތަކުގެ އަހުލުވެރިންގެ އެއްވެސް ޙައްޤަކަށް މުސްލިމުން އަރައިގެންފައެއް ނުވެއެވެ.\nމުސްލިމުންގެ އަތްދަށުގައި 15 ޖުލައި 1099 ވަނަ އަހަރާ ހަމައަށް ފަލަސްޠީނު އޮތެވެ. ދެން އެތާނގައި ވެރިކަން ހިންގަން ފެށީ ޞަލީބީންނެވެ. ޞަލީބީންވަނީ ޤުދުސްގައި ތިބި މުސްލިމުންނާއި ޔަހޫދީންގެ އިތުރުން އޮތޮޑޮކްސް ނަޞާރާއިންނާ ދެކޮޅަށް ވެސް ޤަތުލުޢާއްމު ހިންގާފައެވެ. ގާތްގަނޑަކަށް 88 އަހަރު ވަންދެން އެމީހުންގެ އަތްދަށުގައި ފަލަސްޠީނު އޮތުމަށްފަހު އެތަން ފަތަޙަ ކުރީ މަޝްހޫރު ކުރުދީ އިސްލާމީ ފާތިޙު ޞަލާޙުއްދީނު އަލްއައްޔޫބީ އެވެ. ފުރަތަމަ ބޮޑު ހަނގުރާމައާ ހަމަޔަށް ފަލަސްޠީނު އޮތީ ޢުޘްމާނީ ޚިލާފަތުގެ ދަށުގައެވެ.\nފަލަސްޠީނުގައި ހުރި މުސްލިމުންގެ އެއްމެ މުޤައްދަސް ތަނަކީ ޤުދުސްގައިވާ އަލްމަސްޖިދުލް އަޤްޞާއެވެ. އެއީ މުސްލިމުންގެ ފުރަތަމަ ޤިބްލައެވެ. އަލްމަސްޖިދުލް އަޤްޞާ އަކީ މުސްލިމުންގެ ތިންވަނަ ޙަރަމްފުޅެވެ. ތާރީޚު އޮޅުވާލުމަށް ޓަކައި މިއަދު ޔަހޫދީން ބުނަނީ މަސްޖިދުލްއަޤްޞާ އަކީ ކީރިތި ރަސޫލާ އަވަހާރަވެ ޚުލަފާއުއްރާޝިދޫންގެ ޚިލާފަތުވެސް ނިމުނު ފަހުން އުމަވީންގެ ފަސްވަނަ ޚަލީފާ ޢަބްދުލްމަލިކު ބިން މަރްވާން ބިނާ ކުރެއްވި މިސްކިތެއް ކަމުގައެވެ. އެހެން ނަމަވެސް ކީރިތި ޤުރުއާނުގައި ކަނޑައެޅިގެން ބަޔާން ކުރައްވާފައިވަނީ ކީރިތި ރަސޫލާ އިސްރާގެ ދަތުރުފުޅު ކުރައްވާފައިވަނީ އަލްމަސްޖިދުލް ޙަރާމް އިން އަލްމަސްޖިދުލް އަޤްޞާއަށް ކަމުގައެވެ. ޚަލީފާ ޢަބްދުލްމަލިކު ބިން މަރްވާން ބިނާކުރެއްވި މިސްކިތަކީ އަލްމަސްޖިދުލް އަޤްޞާއާ މާދުރު ނޫން ހިސާބެއްގައި ހުރި މަސްޖިދު ޤުއްބަތުއްޞަޚްރާއެވެ. މި މިސްކިތަށް މަސްޖިދު ޢުމަރުއޭ ވެސް ކިޔައެވެ. މި މިސްކިތް ބިނާ ކުރެވިފައިވަނީ ކީރިތި ރަސޫލާ މިޢުރާޖުގެ ދަތުރުފުޅު ފެއްޓެވި މަޤާމުފުޅު ހުރިތަނުގައެވެ.\nޤުދުސްގައި ފަތުރުވެރިންގެ ދައްލާލުންގެ ގޮތުގައި އުޅޭ ޔަހޫދީން، މަސްޖިދުލްއަޤްޞާއޭ ކިޔާފައި މީހުންނަށް ދައްކައި ހަދަނީ ވެސް މަސްޖިދު ޤުއްބަތުއްޞަޚްރާއެވެ. މިއީ ވެސް މަސްޖިދުލްއަޤްޞާ އާއި އެތަނުގެ ތާރީޚު އޮޅުވާލުމަށް ޔަހޫދީން ކުރަމުންދާ މަސައްކަތުގެ އެއްބައެވެ. ޔަހޫދީން ބުނާ ގޮތުގައި މަސްޖިދުލްއަޤްޞާގެ ޙަރަމްގެ ހުޅަނގު ފާރު (ވެސްޓަރން ވޯލް) ނުވަތަ ޙާއިޠުލްބުރާޤު (ވެއިލިން ވޯލް) އަކީ ހައިކަލްގެ ބައެކެވެ. އެހެންކަމުން މި ފާރު ކައިރިއަށް އައިސް ހައިކަލް ހަލާކުކުރެވިފައިވާތީ އެކަމާ ރޮއި ހިތާމަކޮށް ހެދުމަކީ އެމީހުން އަޅުކަމެއްގެ ގޮތުގައި ބަލާ ކަމެކެވެ.\nފަލަސްޠީނާއި ޤުދުސަކީ ޔަހޫދީންނަށް "ވަޢުދުކުރެއްވިފައިވާ" ބިމެއް ކަމުގައި އެމީހުން ދެކޭތީ ފަލަސްޠީނުގެ ބިމަށް ވެރިވެގަތުމަކީ އަބަދުވެސް ޔަހޫދީން ދެކެމުން އައި ހުވަފެނެކެވެ. އެ ހުވަފެން ޙަޤީޤަތަކަށް ހެދުމަށް ޓަކައި އެތައް ޒަމާނެއް ވަންދެން އެމީހުންވަނީ ސަޙްޔޫނިއްޔަތު (ޒައިނިޒަމް) ގެ ނަމުގައި އެތައް ޙަރަކާތެއް ހިންގާފައެވެ. ޞަޙްޔޫނިއްޔަތަކީ ޔަހޫދީ ދީނާއި އެމީހުންގެ ސިޔާސީ އުޞޫލުތަކެއްގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށްގެން އުފައްދާފައިވާ ފަލްސަފާއެކެވެ. މި ފަލްސަފާއާ ގުޅިގެން ޔަހޫދީންގެ ޢަމަލުތައް ބަހައްޓަމުން އައި ގޮތުން ޔޫރަޕުގެ ޤައުމުތަކުގައި ދިރިއުޅެމުން ގެންދިޔަ ޔަހޫދީންނާ ހެދި އުނދަގޫ ވެގެން ޔޫރަޕުގެ އެކި ޤައުމުތަކުން ޔަހޫދީން ބޭރުކުރަން ފެށިއެވެ. މި ދަނޑިވަޅުގައި އެމީހުން އަމިއްލަ ވަޠަނެއް ހޯދުމަށް ފެށި ޙަރަކާތުގެ ބާނީ އަކީ ހަންގޭރީގެ ރައްޔިތެއް ކަމުގައިވާ "ތިޔޮޑޯރ ހަރޓްޒުލް" އެވެ. ޔޫރަޕުން ޔަހޫދީން ބޭރުކޮށްލުމަށް ވިސްނަމުން ދިޔަ ޤައުމުތަކުގެ ވެރިންނަށް މި ޙަރަކާތަކީ ވަރަށް ކަމުދާ ޙަރަކާތަކަށްވިއެވެ. އަދި މިއީ ޔޫރަޕުން ޔަހޫދީން ބޭރުކޮށްލުމަށް ލިބުނު ރަނުގެ ފުރުޞަތެއް ކަމުގައި އެ ފަރާތްތަކުން ދެކުނެވެ.\nނަތީޖާއަކީ 1907 ގައި އިނގިރޭސީންގެ ރިޔާސަތުގެ ދަށުގައި ޔޫރަޕްގައި ކޮންފަރެންސެއް ބޭއްވުމެވެ. އެ ކޮންފަރެންސުން ނިންމީ ސަޙްޔޫނީން އަމިއްލަ ވަޠަނެއް ހޯދުމަށް ކުރަމުންދާ ޙަރަކާތަށް ތާއީދު ކުރުމުގެ ގޮތުންނާއި، ޔޫރަޕްގެ ތަހްޛީބަށް އޮތް އެއްމެ ބޮޑު ހުރަސްކަމުގައިވާ އިސްލާމީ ޢަރަބި ޤައުމުތަކުގެ ބިރުވެރިކަމުން ސަލާމަތް ވުމަށް ޓަކައި އެ ޤައުމުތައް އަބަދުވެސް ހާސްކަން މަތީގައި ބޭއްވުމަށް، ޢަރަބި ބައްރުގައި ޔަހޫދީންނަށް ދައުލަތެއް ޤާއިމުކޮށްދިނުމަށެވެ. މިކަމުގައި އިސް ނަގައިގެން ޙަރަކާތްތެރިވީ އިނގިރޭސީންނެވެ.\nމިގޮތުން 1917 ވަނަ އަހަރުގެ ނޮވެމްބަރު މަހުގެ2ވަނަ ދުވަހު ސަޙްޔޫނީންނަށް ފަލަސްޠީނުގައި މިނިވަން ދައުލަތެއް އުފައްދައި ދިނުމަށް އިނގިރޭސިން ވަޢުދުވެ މަޝްހޫރު ބަލްފޯރ ޑެކްލަރޭޝަން އިޢުލާންކުރިއެވެ. މި ޑެކްލަރޭޝަނުގެ ނަން ނިސްބަތް ކުރެވިފައިވަނީ އެއިރު އިނގިރޭސި ވިލާތުގެ ޚާރިޖީ ވަޒީރަކަށް ހުންނެވި އާތަރ ޖޭމްސް ބަލްފޯރ އަށެވެ. އިނގިރޭސީން 1917 ވަނަ އަހަރުގެ ޑިސެމްބަރު މަހުގެ 11 ވަނަ ދުވަހު ޤުދުސް ހިފިއެވެ. "ލީގު އޮފް ނޭޝަންސް" އިން 1922 ވަނަ އަހަރު ބަލްފޯރ ޑެކްލަރޭޝަން ތަޞްދީޤުކޮށް ޔަހޫދީންނަށް މި ސަރަޙައްދުގައި އަމިއްލަ ދައުލަތެއް އުފައްދައިދިނުމަށް އެހީތެރިވުމުގެ ގޮތުން "މޭންޑޭޓު ފޯރ ޕަލެސްޓައިން" އިދާރީ ގޮތުން ހިންގުމުގެ ފުރިހަމަ ބާރު އިނގިރޭސީންނަށް ދިނެވެ. އިނގިރޭސީންނަށް ފަލަސްޠީނު ހިންގުމުގެ އިދާރީ ބާރު ލިބުމުން ދުނިޔޭގެ އެތަން މިތަނުގައި ތިބި ޔަހޫދީން ފަލަސްޠީނަށް ގެނެސް އާބާދުކުރުވުމުގެ މަސައްކަތް އެމީހުން ފެށިއެވެ. އިނގިރޭސީން 1922 ވަނަ އަހަރު ފަލަސްޠީނުގައި ކުރިޔަށް ގެންދިޔަ ބޯހިމެނުމުގެ ހިސާބުތައް ދައްކާ ގޮތުން އެތަނުގެ އާބާދީގެ %78 އަކީ ޢަރަބި މުސްލިމުންނެވެ. ޢަރަބި ކްރިސްޓިއަނުންގެ އާބާދީ އަކީ %9.6 އެވެ. ޔަހޫދީންގެ އާބާދީއަކީ %11އެވެ. މިޢަދަދު ވަނީ 1945 ވަނަ އަހަރާ ހަމައަށް އައި އިރު ވަރަށް ބޮޑަށް ބަދަލުވެފައެވެ. މި ގޮތުން 1945 ވަނަ އަހަރު ފަލަސްޠީނުގައި ތިބި ޔަހޫދީންނަކީ އެތަނުގެ އާބާދީގެ %31 އެވެ.\nދައުލަތެއްގެ ގޮތުގައި އިސްރާއީލު އުފެދުމުގެ ދެ މަސް ދުވަސް ކުރިން ޕޮލެންޑަށް އުފަން ޑޭވިޑް ބެން ގޫރިއަން އާއި ޔަހޫދީ އިސް ލީޑަރުން، "ނޭޝަނަލް މިލިޓަރީ އޮގަނައިޒޭޝަން" އާއި "ސްޓަރން ގޭންގު" ފަދަ ޔަހޫދީ ޓެރަރިސްޓު ގުރޫޕުތައް އުފެދި 1930 ގެ އަހަރުތަކުގައި ފަލަސްޠީނީ ނަސްލު އެ ސަރަޙައްދުން ނެތިކޮށްލުމަށްޓަކައި ހިންގަމުން އައި "ނަސްލު ސާފުކުރުމުގެ" ކަންތައް އަވަސްކުރުމަށް ޓަކައި ޕްލޭނެއް އެކަށައަޅައި ނިންމުމުގެ ގޮތުން ސިއްރު ބައްދަލުވުމެއް ބޭއްވިއެވެ. މި ޕްލޭނަށް ދީފައިވާ ކޯޑު ނަމަކީ "ޕްލޭން ދާލެތު" (ޕްލޭން – ޑީ) އެވެ. ޕްލޭން - ޑީގެ ދަށުން ފަލަސްޠީނުގެ އަވަށްތަކަށާއި ޝަހަރުތަކަށް ބޮން އަޅައި، އެތަންތަނުގެ އަހުލުވެރިންގެ ގެދޮރު ލޫޓުވައި މުދާތައް ފޭރިގަތުމަށް ފަހު ފަލަސްޠީނުގެ އާބާދީ ނައްތާލުމުގެ ކަންތައް ޔަހޫދީން ވަރަށް ބާރަށް ކުރިއަށް ގެންދިއައެވެ. އިސްރާއީލުގެ އެއްމެ ފުރަތަމަ ބޮޑު ވަޒީރަކަށް ވެވަޑައިގަތް ޑޭވިޑް ބެން ގޫރިއަން 1937 ވަނަ އަހަރު ލިޔުއްވި ލިއުމެއްގައިވަނީ "ޢަރަބީން ޖެހޭނީ ދާށެވެ. އެކަމަކު އެކަމަށް ޓަކައި ހަނގުރާމަ ފަދަ ރަނގަޅު ދަނޑިވަޅެއް ބޭނުންވެއެވެ." މި ފަދައިންނެވެ. ހަތިޔާރު އެޅި ޔަހޫދީ ޖަމާޢަތްތަކަށް ޑޭވިޑް ބެން ގޫރިއަން އަންގަވާފައިވަނީ "ކޮންމެ ޙަމަލައެއް ވެސް ނިމިގެންދާންޖެހޭނީ ބިންތަކަށް ވެރިވެގަނެ، ޢިމާރާތްތައް ހަލާކުކޮށް، (ޢަރަބީން) ނެރެލުމަށްފަހުގައި،" ކަމަށެވެ. އެހެން ކަމުން މީގެ ފަހުން "ދައިރު ޔާސީން" ގައި ޔަހޫދީން ހިންގި ޤަތުލުޢާއްމާއި ފަލަސްޠީނުގެ އެހެން ހިސާބުތަކުގައި ހިންގި މިފަދަ ޤަތުލުޢާއްމުތަކުގައި ފަލަސްޠީނުގެ ފިރިހެނުންގެ އިތުރުން އެތައް ހާސް ޢަރަބި އަންހެނުންނާއި ކުޑަކުދިންނާއި މުސްކުޅިން މަރާލާފައިވުމަކީ ޙައިރާންވާންޖެހޭ ކަމެއް ނޫނެވެ. ތަލް އަބީބާއި ޙައިފާ އާއި ޤުދުސާއި އެހެން ސަރަޙައްދުތަކުގައި އަވަށްތަކާއި ޝަހަރުތައް ހިފައި ހަލާކުކޮށްލުމުގެ ސަބަބުން 800000 ފަލަސްޠީނީން ރެފިއުޖީންނަށްވިއެވެ. ފަލަސްޠީނުގެ މަޢުޞޫމު އެތައް ހާސް ރައްޔިތުން މަރާލެވުނެވެ. މިހިސާބުން ފަލަސްޠީނުގެ ރައްޔިތުންގެ މައްޗަށް ޢާއްމުވެގެންވާ ގޮތުގައި ނަކްބާ (ދަ ކެޓަސްޓްރޯފް)ގެ ދުވަސްތައް ފެށިގެން ދިޔައެވެ.\nއިސްރާއީލުގެ ހަނގުރާމައިގެ ބަޠަލު އުރުދުން ވާދީއަށް އުފަން "މޯޝޭ ދާޔާން" ބުނެފައިވަނީ ޔަހޫދީ އަވަށްތައް ބިނާކުރެވިފައިވަނީ ޢަރަބި އަވަށްތައް ހުރި ތަންތާގައެވެ. ޢަރަބި އަވަށްތަކެއް މިހާރަކު ނެތެވެ. އެހެން ކަމުން ތިޔަބައިމީހުންނަށް މިހާރު އެ ޢަރަބި އަވަށްތަކުގެ ޢަރަބި ނަންތަކެއް ވެސް ނޭނގޭނެއެވެ. ކުރިން ޢަރަބި އާބާދީއެއް ނެތް އެއްވެސް ތަނެއްގައި، މި ޤައުމުގައި އެއްވެސް ތަނެއް ފަހުން ވެސް ބިނާ ކުރެވިފައެއް ނުވާނެއެވެ." މިފަދައިންނެވެ. ފަލަސްޠީނުގެ އަހުލުވެރިންނާއި ޔަހޫދީންނާ ދެމެދު 1947 ވަނަ އަހަރު ދާޚިލީ ހަނގުރާމައެއް ހިނގިއެވެ. މި މައްސަލަ އދ. މަޖިލީހަށް ހުށަހެޅުނު ހިނދު އެތަނުން ފާސްކުރީ އިނގިރޭސީން ނިންމާފައިވާ ފަދައިން ފަލަސްޠީނު ދެބައިކޮށް އެއްބައިގައި "އިސްރާއީލު" ގެ ނަމުގައި ދައުލަތެއް އުފައްދައި އަނެއްބައި ފަލަސްޠީނުގެ އަހުލުވެރި ޢަަރަބީންނަށް ދިނުމަށެވެ.\nއިނގިރޭސީން4މެއި 1948 ގައި ޔަހޫދީންގެ އަތްމައްޗަށް ފަލަސްޠީނު ދޫކޮށްލިއެވެ. މިކަމުގެ އެންމެ ފަހު ނަތީޖާއަކީ 1948 ވަނަ އަހަރު މެއިމަހުގެ 14 ވަނަ ދުވަހު ދައުލަތެއްގެ ގޮތުގައި އިސްރާއީލު އުފެދުމެވެ. އިސްރާއީލު އުފެދިފައިވަނީ "ފަލަސްޠީނުގެ ޤައުމީ ޤަރާރު" ގައި ފަލަސްޠީނު ކަމަށް ބަޔާން ކުރެވިފައިވާ ބިމުގެ ހަތަރު ބައިކުޅަ ތިން ބައިގައެވެ. އަނެއް ބައިގައި އޮތީ ޣައްޒާ އާއި ހުޅަނގު އައްސޭރި އާއި އިރުމަތީ ޤުދުސް އެވެ. އެއިރު ޣައްޒާ އޮތީ މިޞްރުގެ ދަށުގައެވެ. ހުޅަނގު އައްސޭރި އާއި އިރުމަތީ ޤުދުސް އޮތީ އުރުދުންގެ ދަށުގައެވެ. ހަ ދުވަހުގެ ހަނގުރާމައިގައި 1967 ވަނަ އަހަރު އިސްރާއީލުން ވަނީ ޣައްޒާ އާއި ހުޅަނގު އައްސޭރި އާއި އިރުމަތީ ޤުދުސް ވެސް ހިފާފައެވެ. އިސްރާއީލުން ވަނީ 1967 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން މިހާތަނަށް 18147 އަށް ވުރެ ގިނަ ފަލަސްޠީނީ ގެދޮރު ބިމާ ހަމަކޮށްފައެވެ. އިސްރާއީލުން ފަލަސްޠީނުގެ 650000 އަށް ވުރެ ގިނަ ރައްޔިތުން ހިފައި ހައްޔަރުކޮށްފައިވާ އިރު 2008 ވަނަ އަހަރާ ހަމައަށް އައި އިރު ވެސް ފަލަސްޠީނުގެ 20000 އަށް ވުރެ ގިނަ މީހުން އިސްރާއީލުގެ ޖަލުތަކުގައި ތިއްބެވެ.\nއިސްރާއީލު އުފެދުނުތާ 60 އަހަރުވެގެން ދިޔައީއެވެ. އަދިވެސް އ.ދ. އިން ފަލަސްޠީނުގެ ޢަރަބިންނަށް ލިބޭނެކަމަށް ކަނޑައެޅި ބިމުގައި މިނިވަން ދައުލަތެއް ޤާއިމުކުރުމުގެ ޙައްޤު އެމީހުންނަށް ލިބިފައެއް ނުވެއެވެ. ފަލަސްޠީނުގެ މިނިވަން ދައުލަތެއް ޤާއިމުކޮށް ދިނުމުގައި، އިސްރާއީލުގެ މިތުރު އެމެރިކާއިން ފަލަސްޠީނު މީހުންނަށް އެހީތެރިވާނެ ކަމަށް ބުނި ނަމަވެސް، އިސްރާއީލު އުފެދުނު ފަހުން 60 އަހަރު ވުމުގެ މުނާސަބަތުގައި ބޭއްވި ރަސްމިއްޔާތުގައި ބައިވެރިވެ ވަޑައިގަތް އެމެރިކާގެ ރައީސް ޖޯޖް ޑަބްލިއު ބުޝްގެ ވާހަކަތަކުން ވެސް، އަނިޔާ ލިބިފައިވާ ފަލަސްޠީނުގެ ރައްޔިތުންނަށް ލިބިގެން ދިޔައީ އިތުރު ހިތްދަތި ކަމެކެވެ. އެމެރިކާގެ ރައީސް އިސްރާއީލުގެ ބަރުލަމާނު "ކަނީސަތު"އާ މުޚާޠަބް ކުރައްވައި ވާހަކަ ދައްކަވަމުން ވިދާޅުވީ "ދައުލަތެއްގެ ގޮތުގައި އިސްރާއީލު އުފެދުމަކީ ތައުރާތުގައިވާ ނުބުއްވަތެއް ފުރިހަމަވުން. އިބްރާހީމްގެފާނަށާއި މޫސާގެފާނަށާއި ދާއޫދުގެފާނަށް ކުރެވިފައިވާ ޤަދީމީ ވަޢުދެއް ފުއްދިގެން ދިއުން. އިޚްތިޔާރު ކުރެއްވިގެންވާ މީހުންނަށް އަމިއްލަ ވަޒަނެއް ލިބިގެން ދިއުން. މިއީ އެރެތޒް އިސްރާއީލު، ލޭންޑް އޮފް އިސްރާއީލް (އިސްރާއީލީންގެ ބިން)." ކަމަށެވެ. އަދި އިސްރާއީލުން ހިންގާފައިވާ ޖަރީމާތައް "ހަނދާން ނައްތާލުމުގެ" ގޮތުން ޔަހޫދީން ކުރިޔަށް ގެންދާ "މެމޮރިސައިޑް" ގެ މަސައްކަތަށް ވެސް ރައީސް ބުޝް ތާއީދު ކުރެއްވި ކަމަށް އިސްރާއީލުގެ މުއައްރިޚު އިލާން ޕޭޕް ހާމަކުރައްވާފައިވެއެވެ. ހިފާފައިވާ ބިންތަކުގައި ޔަހޫދީންގެ އާބާދީތައް ޤާއިމު ކުރުމާއި ފަލަސްޠީނު މީހުންގެ ގެދޮރުން އެމީހުން ބޭރުކޮށްލުމުގެ ޙަރަކާތްތައް އިސްރާއީލުން އަދިވެސް ގެންދަނީ ކުރިއަށެވެ. އެހެން ނަމަވެސް އެމެރިކާއާއި ހުޅަނގުގެ ޤައުމުތަކުން ބުނަނީ ޞުލްޙައިގެ މަޝްރޫޢު ކާމިޔާބުވެފައި ނުވަނީ ފަލަސްޠީނު މީހުންގެ ސަބަބުން ކަމަށެވެ.\nއިސްރާއީލުން 1967 ވަނަ އަހަރު ހިފި ބިންތަކުން ފޭބުމަށް އ.ދ. އިން އެ ޤައުމަށް ގޮވާލާފައިވާ އިރު ވެސް އިސްރާއީލުން އެކަމަށް ފަރުވާލެއް ނުބަހައްޓައެވެ. އެހެން ނަމަވެސް އެމެރިކާ އާއި ހުޅަނގުގެ ޤައުމުތަކުން މިވާހަކައެއް ނުދައްކައެވެ. އަނެއްކޮޅުން ފަލަސްޠީނު މީހުން ބުނަނީ "ދެ ދައުލަތުގެ ޙައްލަކަށް" ދެވޭނީ 1967 ވަނަ އަހަރު އިސްރާއީލުން ހިފި ބިންތައް އަނބުރާ ލިބިގެން ކަމަށެވެ. އެ ބިންތަކާ ނުލައި ފަލަސްޠީނު ނަމުގައި މިނިވަން ދައުލަތެއް ޤާއިމުކުރުމަކީ ބޭނުމެއް އޮތް ކަމެއް ނޫން ކަމަށެވެ. ޞުލްޙައިގެ މަޝްވަރާ ތަކުގައި ބައިވެރިވެ ވަޑައިގަންނަވާ ފަލަސްޠީނުގެ އިސް މަންދޫބު އަޙްމަދު ޤުރައިޢު އެމެރިކާގެ ޚާރިޖީ ވަޒީރާ ކޮންޑޮލީޒާ ރައިސްއާ ވާހަކަ ދައްކަވަމުން ވިދާޅުވެފައިވަނީ 1967 ވަނަ އަހަރު އިސްރާއީލުން ހިފި ބިންތަކުން ފޭބުމަށް އިންކާރު ކުރާ ނަމަ ފަލަސްޠީނު މީހުންނަށް ދެން ޖެހޭނީ "ދެ ދައުލަތުގެ ޙައްލަކަށް" ދިއުމުގެ ބަދަލުގައި "އެއް ދައުލަތުގެ ވިސްނުމަށް" ދާން ކަމަށެވެ. މެއި 2008 ގައި ފަލަސްޠީނުގެ ތަފާތު ޖަމާޢަތްތަކުން މިކަމާމެދު ބޭއްވި ފޯރަމުގައި އިސްރާއީލަށް ގޮވާލާފައިވަނީ 1967 ވަނަ އަހަރު އިސްރާއީލުން ހިފި ބިންތަކުން ފޭބުމަށް އިންކާރު ކުރާ ނަމަ، ތާރީޚީ ގޮތުން ފަލަސްޠީނުގެ ބިން ކަމުގައިވާ ސަރަޙައްދުގައި ދެ ދައުލަތް އޮތުމުގެ ބަދަލުގައި އެއް ދައުލަތް ޤާއިމުކޮށް އެތަނަކީ ޢަރަބިންނާއި ޔަހޫދީންނަށް ހަމަހަމަ ކަމާއެކު އުޅެވޭނެ ތަނެއްގެ ގޮތުގައި ހެދުމަށެވެ. އަދި ވަޒަނުން ބޭރުކޮށްލެވިފައިވާ ހުރިހާ ފަލަސްޠީނީންނަށް ވެސް ޤައުމަށް އެނބުރި އައުމުގެ ޙައްޤު ދިނުމަށެވެ.\nމިކަމަށް އިސްރާއީލުން އިޖާބަދީފިނަމަ ޢަރަބިންނާއި ޔަހޫދީންގެ މެދުގައި ހިނގަމުން އަންނަ ޒަމާންވީ ތަޅާފޮޅުން ހުއްޓި، ޞުލްޙައިގެ މަގު އަލިވެގެންދާނެކަމަށް މެދުއިރުމަތީގެ މަސްރަޙް ދިރާސާ ކުރައްވާ ފަރާތްތަކުން ދެކެއެވެ. އެހެން ނަމަވެސް ހަލުވި ކަމާއެކު އިތުރުވަމުންދާ ޢަރަބި އާބާދީއަކީ، ޔަހޫދީންނަށް ލިބިފައިވާ ހުރިހާ ޙައްޤެއް ލިބިގެން ފަލަސްޠީނުގެ ބިމުގައި އުޅުމުގެ ފުރުޞަތު ލިބިފައިވާ ބަޔަކަށް ހަދައިފި ނަމަ ޔަހޫދީންގެ އަތުން ޑިމޮކްރެޓިކް ފަލަސްޠީނު (އިސްރާއީލު) ގެ ވެރިކަން ގެއްލިގެން ދިއުމުގެ ފުރުޞަތު އެބައޮތެވެ. އެހެންކަމުން މިއީ ވެސް ޔަހޫދީން ވިސްނާނެ ކަމެކެވެ. މިއަދު ދުނިޔޭގައި ނަގާ ކިޔާ ޤައުމުތައް އޮތީ އިސްރާއީލާ އެއްކޮޅަށެވެ. އެހެން ކަމުން އިސްރާއީލު ނުރުހޭ ގޮތަކަށް މި މައްސަލަ ނިމިގެން ދިއުމަކީ މުސްތަޙީލު ކަމެކެވެ. މިވަގުތު ކަންތައް ހިނގަމުންދާ ގޮތަށް ބަލާއިރު ފަލަސްޠީނުގެ ޙަޤީޤީ ރަށްވެހިން ކަމުގައިވާ ޢަރަބީންނަށް އަދި ވެސް އޮތީ ނަކްބާގެ ދުވަސްތައް ގުނުމެވެ.\nޤައުމުގެ އިޤްތިޞާދު ބިނާ ވެގެންވަނީ ގައުމުގެ ރައްޔިތުން ކުރާ ތަފާތު މަސައްކަތް ތަކުގެ މައްޗަށެވެ.\nހިސްޓްރީ އޮފް މިޑްލްއީސްޓް ޕެލެސްޓައިން އެންޑް އިޓްސް ހިސްޓްރީ ތާރީޚް އިސްލާމް – (މައުލާނާ ޣުލާމް ރަސޫލު މެހެރުގެ) ފްރޮންޓްލައިން މަޖައްލާގެ މެއި 2008 އަދި ޖޫން 2008 ގެ ޢަދަދު އިނގިރޭސި، ޢަރަބި، ފާރިސީ އަދި ހިބްރޫ އޮންލައިން އެންސައިކްލޮޕީޑިއާ\n↑ Cite error: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named Pagep161\nLast edited on9ޖޫން 2020, at 20:25\nމި ޞަފްހާ އަށް އެންމެ ފަހުން ބަދަލެއް ގެނެވިފައިވަނީ9ޖޫން 2020، 20:25 ގައެވެ.


ޓްރެއިނަރ (އެމް.އެސް 3) - ސިވިކް އެޑިއުކޭޝަން ޓްރޭނިންގ އެންޑް ރިސަރޗް ސެކްޝަން\n05 ޑިސެމްބަރު 2021, 12:00 އިއުލާން\nޓްރެއިނަރ (އެމް.އެސް 3)\nމަހަކު -/7035 ރުފިޔާ (ހަތްހާސް ތިރީސްފަސް ރުފިޔާ)\nމަހަކު -/2000 ރުފިޔާ (ދެހާސް ރުފިޔާ)\nމަހަކު 4000/- ރުފިޔާ (ހަތަރުހާސް ރުފިޔާ)\nމަހަކު 3165/75 ރުފިޔާ (ތިންހާސް އެއްސަތޭކަ ފަސްދޮޅަސް ފަސްރުފިޔާ ހަތްދިހަ ފަސްލާރި )\nނުރަސްމީ ގަޑީގައިކުރާ މަސައްކަތަށް ކަނޑައެޅިފައިވާ އުޞޫލުން އިތުރު ގަޑީގެ ފައިސާ ދެވޭނެ\n1. މަޤާމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތާ ގުޅޭ ތަޢުލީމީ ރޮނގަކުން، ލެވެލް5ނުވަތަ6ގެ ސެޓްފިކެޓެއް ޙާސިލް ކޮށްފައިވުމާއެކު،4އަހަރުދުވަހުގެ ހިންގުމުގެ މަސައްކަތުގެ ތަޖްރިބާ ހުރުން، ނުވަތަ،\n2. މަޤާމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތާ ގުޅޭ ތަޢުލީމީ ރޮނގަކުން، ލެވެލް7ނުވަތަ އެއަށްވުރެ މަތީ ލެވެލެއްގެ ސެޓްފިކެޓެއް ޙާސިލް ކޮށްފައިވުމާއެކު،2އަހަރުދުވަހުގެ ހިންގުމުގެ މަސައްކަތުގެ ތަޖްރިބާ ހުރުން، ނުވަތަ،\n3. މަޤާމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތާ ގުޅޭ ތަޢުލީމީ ރޮނގަކުން، ލެވެލް9ގެ ސެޓްފިކެޓެއް ޙާސިލް ކޮށްފައިވުން. ނުވަތަ،\n4. އެމް. އެސް2ގެ ރޭންކުގެ މަޤާމެއްގައި މަސައްކަތްކޮށް3އަހަރު ދުވަހުގެ ތަޖްރިބާ ލިބިފައިވުން. ނުވަތަ،\n5. އެމް. އެސް 1 ގެ ރޭންކުގެ މަޤާމެއްގައި މަސައްކަތްކޮށް5އަހަރު ދުވަހުގެ ތަޖްރިބާ ލިބިފައިވުން.\nމަޤާމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތާ ގުޅޭ ދާއިރާތައް؛\n- އެޑިޔުކޭޝަނަލް މެނޭޖްމަންޓް\n- ކަރިކިއުލަމް ޑިވެލޮޕްމަންޓް\n- ބިޒްނަސް އެޑްމިނިސްޓްރޭޝަން\n(މަޤާމުގެ ދާއިރާކަމުގައި ބެލެވޭނީ މަތީގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ދާއިރާތަކުގެ ސެޓްފިކެޓްތައް)\n1. މައިކްރޯސޮފްޓް އޮފީސް ޕްރޮގްރާމްތައް ބޭނުންކުރަން އެނގުން.\n- ޓްރެއިނިންގ ނީޑް އެނަލިސިސްއަށް ބަލައި، ކުރިޔަށް އޮންނަ އަހަރަށް ބޭނުންވާ ޓްރޭނިންގ ރިކުޔަރމަންޓް ތައްޔާރުކުރުން.\n- ޓްރެއިނިންގ ރިކުއަރމަންޓާ އެއްގޮތަށް ތަމްރީން ހިންގުމަށް އެކިއެކި ފަރާތްތަކާ ގުޅިގެން ތަމްރީން ޕްރޮގްރާމްތައް ރާވައި ހިންގުން.\n- ރާއްޖެއިން ބޭރުގެ ޤައުމުތަކުން މެންބަރުންނަށް އަދި މުވައްޒަފުންނަށް ލިބޭ ކޯސް، ވާރކްޝޮޕް އަދި ސެމިނަރތަކަށް ދާނެ ފަރާތްތައް ކަނޑައަޅައި، އިންތިޒާމުތައް ހަމަޖެއްސުމަށް ކަމާ ގުޅޭ ސެކްޝަނަށް އެންގުން.\n- ކޯސް އަދި ވާރކްޝޮޕްތަކުގެ އިވެލުއޭޓް ކުރެވޭނެ ނިޒާމު ޤާއިމްކުރުމާއި ލިބުނު މައުލޫމާތު ކޮމިޝަނާ ހިއްސާކުރުމުގެ އިންތިޒާމު ހަމަޖެއްސުން.\n- ކޮމިޝަނުގެ މަސައްކަތްތަކާއި މުވައްޒަފުންނާ ބެހޭ ޤާނޫނުތަކަށް މުވައްޒަފުން އަހުލުވެރިކުރުވުން.\n- ތަމްރީން ޕްރޮގްރާމްތަކާ ގުޅިގެން ކަރިކިއުލަމްތައް ތައްޔާރުކުރުމާއި، ރިވައިޒް ކުރުމާއި، ތަރުޖަމާކުރުމުގެ އިންތިޒާމުތައް ހަމަޖެއްސުން.\n- އިންތިޚާބުގެ ޓްރެއިނިންގ ޕްލޭން ތައްޔާރުކުރުން.\n- މާސްޓަރ ޓްރޭނަރުންނާއި، ޓްރޭނަރުން ތަމްރީން ކުރުމުގެ އިންތިޒާމުތައް ހަމަޖައްސައި ޓްރެއިނިންގ ދިނުން.\n- އިންތިޚާބުތަކުގެ މަސައްކަތުގައި މާލެ އާއި އަތޮޅުތަކުގައި ޙަރަކާތްތެރިވާ އޮފިޝަލުންނަށް ކަމާބެހޭގޮތުން ދޭންޖެހޭ މަޢުލޫމާތާއި އިރުޝާދު އަދި ތަމްރީނުތައް ދިނުން.\n- އެކި އެކި އިންތިޚާބުތަކުގެ މަސައްކަތުގައި ޙަރަކާތްތެރިވާ މީހުންނަށް ކަމާބެހޭގޮތުން ދޭންޖެހޭ މަޢުލޫމާތާއި އިރުޝާދު ދިނުމަށްޓަކައި ބޭނުންވާ ވީޑިއޯ އާއި އޯޑިއޯ އަދި އެހެނިހެން ތަކެތި ތައްޔާރުކުރުން.\n- އިންތިޚާބުގެ ކެންޑިޑޭޓުން، ކެންޑިޑޭޓުގެ މަންދޫބުން، އޮބްޒާވަރުން، މޮނިޓަރުން އަދި އޮފިޝަލުންގެ އަތްމަތީފޮތް ގުޅުންހުރި ސެކްޝަންތަކާ ގުޅިގެން ތައްޔާރުކުރުން.\n- އިންތިޚާބުތަކާ ބެހޭގޮތުން ޢާންމުން ހޭލުންތެރިކުރުވުމަށް ޕްރޮގްރާމްތައް ރާވައި ހިންގައި ބެލެހެއްޓުން.\n- މީގެ އިތުރުން ކޮމިޝަނުން ސެކްޝަނާ ހަވާލުކުރާ މަސައްކަތްތައް ކުރުން.\n1. ވަޒީފާއަށް އެދި ހުށަހަޅާ މަޢުލޫމާތު ފޯމު\nމަޤާމަށް އެދި ހުށަހަޅަންޖެހޭ ފޯމާއި ލިޔެކިޔުންތައް ހުށަހަޅާނީ 14 ޑިސެންބަރު 2021 ވާ އަންގާރަ ދުވަހުގެ 15:00 ގެ ކުރިން އީމެއިލް ([email protected]) މެދުވެރިކޮށެވެ. (މެއިލްއާ އެޓޭޗްކުރެވޭނީ، ޕީ.ޑީ.އެފް އެއް ޑޮކިއުމަންޓެއްގެ ގޮތަށް 10mb އަށްވުރެ ކުޑަ ފައިލްއެވެ.)\nއެސިސްޓެންޓް ޑިރެކްޓަރ – އެމް. އެސް3ގެ މަޤާމަށް މާކުސް ދިނުމުގައި ބަލާނެ މިންގަނޑު\nކުރިމަތިލާ ފަރާތްތަކުގެ ތެރެއިން ޝަރުޠުހަމަވާ ހުރިހާ ފަރާތްތަކަށް އަމަލީ ޓެސްޓު ދިނުމަށްފަހު، އެ ޓެސްޓުން %50 އިން މަތި ލިބޭ ފަރާތްތަކުގެ ތެރެއިން އެންމެ މަތިން މާކްސް ލިބޭ 10 ފަރާތް ޝޯޓްލިސްޓް ކުރެވޭނެއެވެ.\nމަޤާމަށް ބޭނުންވާ ޝަރުޠުތަކުގައި ބަޔާންކުރެވިފައިވާ ސެޓްފިކެޓްތަކަށް ވުރެ މަތީ ސެޓްފިކެޓް ހުށަހަޅާފައިވީ ނަމަވެސް، ޝަރުޠުތަކުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ސެޓްފިކެޓް ހުށަނާޅާނަމަ، ޝަރުޠު ފުރިހަމަވާ ކަމަކަށް ނުބެލެވޭނެއެވެ. އަދި ޝަރުޠު ފުރިހަމަވާ ފަރާތްތަކުން ކަމާގުޅޭ ދާއިރާއިން ހޯދާފައިވާ މަތީ ސެޓްފިކެޓްތަކަށް، މާކްސް ދެވޭނީ ތަޢުލީމަށް މާކްސް ދިނުމަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ ގޮތުގެމަތީންނެވެ. (ޖީ.އެސް3އިން ފެށިގެން މަތީ ރޭންކުގެ މަޤާމުތަކަށް)\nމެނޭޖީރިއަލް ސަރވިސްގެ ގިންތީގެ ވަޒީފާތަކަށް ކުރިމަތިލާ ފަރާތްތައް ޝޯޓްލިސްޓްކުރާނީ ތަޢުލީމާއި، މަސައްކަތުގެ ތަޖުރިބާއާއި، ތަމްރީނާއި، ހުނަރުގެ މާކުހަށް ބެލުމަށްފަހު ލިބޭ މާކުހުގެ މަތީ ތަރުތީބަށް ބަލައިގެންނެވެ.\nޝަރުޠު ފުރިހަމަވާ ފަރާތްތަކުން ކަމާގުޅޭ ދާއިރާއިން ހޯދާފައިވާ މަތީ ސެޓްފިކެޓްތަކަށް، މާކްސް ދެވޭނީ ތަޢުލީމަށް މާކްސް ދިނުމަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ ގޮތުގެމަތީންނެވެ.\n27 ރަބީއުލްއާޚިރު 1443\n2 ޑިސެންބަރު 2021


ކިރިތި ޤުރުއާން: އަބަދަށް ދެމިގެންވާ، މިއުއްމަތުގެ މުޢުޖިޒާތް-1 | ޤުރުއާން | ދީނާއިދުނިޔެ\nBack ކަވާސާ ދީނާއިދުނިޔެ ދީނާއިދުނިޔޭގެ ބައިތައް ޤުރުއާން ކިރިތި ޤުރުއާން: އަބަދަށް ދެމިގެންވާ، މިއުއްމަތުގެ މުޢުޖިޒާތް-1\n08 ޑިސެމްބަރު 2004\nކީރިތި ޤުރުއާނަކީ ފޮތެއްގެ ސިފައިގައި އަހަރެމެންނަށް ފެންނަން އޮތަސް އެފޮތެއްކިޔެވުމުން ނުވަތަ މީހަކުކިޔަވާއަޑު އެހުމުން އެކަނިވެސް ޘަވާބުލިބޭ، ދުނިޔޭގައިވާ އެއްވެސް ފޮތެއް، ނުވަތަ އެހެންހުރިހާ ފޮތެއް އެއްކުރިޔަސް އެއާއި އެއްފަދަ ނުކުރެވޭނެ އެއްޗެކެވެ. އެކިދުވަސްވަރު، އެއިރެއްގެ މީހުންގެ ވިސްނުމާއި ޢިލްމު ކުރިއަރާފައިވާ މިންވަރަކުން ތަފްސީރު ކުރެވެމުން އޭގައި ހިމެނޭ ޢިލްމީ ޙަޤީޤަތްތައް ފާޅުވަމުން އައިސްފައިވަނީ\nއެއީމާތްﷲގެ ބަސްފުޅުކަން އެންމެހައި މަޚްލޫޤު ތަކުންނަށް ޘާބިތުކޮށް ދެމުންނެވެ. ކީރިތިޤުރުއާނަކީ ފުރިހަމަ ފޮތެއް ކަމުގައި ވީނަމަވެސް އެއީ މާތްﷲގެ ހުރިހާ ކަލާމްފުޅެއް ނޫނެވެ. ބައެއްކަންތައް ތަފްޞީލްކޮށް ބަޔާން ކުރައްވާފައި ވާއިރު އަނެއްބައި ކަންތަކަށް ހަމައެކަނި އިޝާރާތެއް ކުރައްވާފައި ވެއެވެ. މާތްﷲ ކީރިތިޤުރުއާނުގައި ވަޙީކުރައްވާފައިވާ ބަސްފުޅެއްގެ މާނައިގައި ވެއެވެ. "ތިމަން ﷲ މިފޮތުގައި ނުހިމަނުއްވާ އެއްވެސް އެއްޗެއް ދޫނުކުރައްވަމެވެ" އަދިއެހެން އާޔަތެއްގެ މާނައިގައި ވެއެވެ "ކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވާށެވެ. ކަނޑަކީ މާތްﷲގެ ކަލިމަފުޅުތައް ލިޔެވޭ ދެލިކަމުގައިވާނަމަ އެކަލިމަތަކަށްވުރެ ކުރިން ކަނޑު ހުސްވާނެއެވެ. އަދިހަމަ އެވަރުގެ އިތުރު ކަނޑެއް އޭގެތެރެއަށް އެއްކުރިކަމުގައި ވިޔަސްމެއެވެ." (18:109)\nޤުރުއާނުގެ ތެދުކަން ޘާބިތުވާ އެތަކެއް ހެކިތަކެއް ކީރިތި ރަސޫލާ ދުނިޔޭގައި ހުންނަވަނިކޮށް އަދިސުވަރުގެ ވަޑައިތުމަށްފަހު ޞަޙާބީންގެ ދުވަސްވަރު ވެސް ފާޅުވެފައި އެބަހުއްޓެވެ. އޭގެތެރޭގައި މައްކާ ފަތަޙަކުރެއްވުމުގެ 2އަހަރު ކުރިން އެކަން އެހެން ހިނގާނެކަން ވަޙީކުރެއްވުން، އަބޫލަހަބް މަރުވުމުގެ 10 އަހަރު ކުރިން އޭނާ އިސްލާމް ނުވާނެކަން ވަޙީކުރެއްވުން އަދި މިޒަމާނުގައިނަމަ އެމެރިކާ ފަދައިން އޭރުއޮތް އެހެން ޤައުމުތަކާ އަޅާނުކިޔޭނެ ދެޤައުމުކަމުގައިވާ "ފާރިސްކަރަ" އާއި"ރޯމް" ހަނގުރާމަކޮށް ފާރިސްކަރަ ގަދަވެ ރޫމް ބަލިކުރުމުން، މަދުއަހަރުތަކެއްގެ ތެރޭގައި ރޫމްމީހުން ފާރިސްކަރަބަލިކޮށް އެކަމާ އިސްލާމުން އުފާކުރާނެ ވާހަކަތަކަކީ ޤުރުއާނުގައި ބަޔާންކުރެވުނު ގޮތާއި އެއްވެސް ޚިލާފެއްނެތި، ހިގާފައިވާ ކަންތައްތަކެއްކަން ތާރީޚުން ޘާބިތުވެއެވެ. އަދިވެސް މިފަދަ އެތައް އެތައް ކަމެއް ހިގުމުގެ ނުވަތަ އެކަމެއް ހިގާނެކަން ނުވަތަ ހިގާފައިވާކަން އިންސާނުންނަށް އެގުމުގެ ޒަމާންތަކެއް ކުރިން ޤުރުއާނުގައި ބަޔާން ކުރެވިފައިވާ ގޮތަށް ހިގަމުން، ބައެއްކަންތައް ހިގާނެ ނުވަތަ ހިގާފައިވާކަން ދަނީ މީހުންނަށް އެގެމުން، އެފޮތަކީ އެއްކައުވަންތަ މާތްﷲގެ ކަލާމްފުޅުކަން ޘާބިތުވަމުންނެވެ.\nކީރިތި ޤުރުއާނުގައި އިޝާރާތެއް ކުރެއްވުމަށްފަހު އިންސާނުންގެ ސިކުނޑި އެކަންތަކަށް ތައްޔާރު ވުމުން، ޢިލްމީ ހޯދުން ތަކުންވެސް ޤުރުއާނަކީ ކުޅަދުންވަންތަ ފަރާތަކުން ބާވާލައްވާފައިވާ ފޮތެއްކަން ޘާބިތު ކުރެއްވުމަށް ޓަކައި މާތްﷲ ޤުރުއާނުގައި ލެއްވި ބައެއް ސިއްރުތައް ދުވަހުން ދުވަހަށް ދަނީ ފާޅުވަމުންނެވެ. ޤިޔާމަތާ ހަމަޔަށް ވެސް އިންސާނުންގެ ސިކުނޑި ތަރައްޤީ ވީވަރަކުން މުއުމިނުންގެ އީމާންތެރިކަން ގަދަކުރާނެ އާލާތެއްކަމުގައި މިއުއްމަތުގެ މުޢުޖިޒާތް ވެގެންދާނެއެވެ. މުސްލިމުންނަށް އެކަންޏެއްވެސް ނޫނެވެ. މާތްﷲ އަށް އީމާންނުވާ، ކީރިތި ޤުރުއާން ޤަބޫލުނުކުރާ ކާފަރުންނަށް ގޮން ޖަހަމުންވެސް މެއެވެ. އެކަލާނގެ ކީރިތިޤުރުއާނުގައި ވަޙީކުރައްވާފައިވެއެވެ.\n"ކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވާށެވެ، ތިޔަބައިމީހުންގެ ޙާލާއިމެދު ބުނެބަލާށެވެ، ޤުރުއާންބާވައިލެއްވެވީ މާތްﷲގެ ޙަޟްރަތުންކަމަށްވާހިދު ދެން ތިޔަބައިމީހުން (ދަލީލަކާއިނުލައި) އެއަށްއީމާންނުވެ ކާފިރުވުމަށްފަހު އޭގެޙައްގުފާޅުވުމުން އެއަށް އީމާންވެ ޚިލާފުވި މީހުންނަށްވުރެ ބޮޑަށް މަގުފުރެދިގެންވާބަޔަކީ ކޮންބައެއްހެއްޔެވެ. ތިމަންﷲގެ ޤުދުރަތްތެރިކަމުގެ ފުރިހަމަކަމުގެ ދަލީލުތައް ކައުނުންނާއި އެބައިމީހުންގެ އަމިއްލަ ނަފްސުތަކުން، އެކަލާނގެ ފޮނުއްވެވިދީނަކީ ޙައްގުދީންކަން އެގިއްޖައުމަށްދާންދެން އެބައިމީހުންނަށް ދައްކަވާހުށީމެވެ، އެކަލާނގެ ހުރިހާކަމަކަށް ހެކިވެވޮޑިގެންނެވުމުން، ކަލޭގެފާނަށް ނުފުދެނީހެއްޔެވެ." (41: 52،53) މިއާޔަތުގައި މިވާފަދައިން މިހާތަނަށް ފާޅުވެފައިހުރި އަޖައިބުކުރުވަނިވި ބައެއް ކަންތައް ފާހަގަކޮށްލާނަމެވެ.\n1- ފިނިފެންމަލެއްގެ ސިފައިގައި ތަރިގޮވުން:\nއެމެރިކާގެ ޖައްވީ އިދާރާ، ނޭޝަނަލް އެއިރޮނޮޓިކްސް އެންޑް ސްޕޭސް އެޑްމިނިސްޓްރޭޝަން (ނާސާ) ގެ ސްޕޭސް ޓެލެސްކޯޕަކުން ނަގާފައިވާ، 3000 އަލިއަހަރު ދުރުގައި އަދަމުންދާ ތަރިއެއްގެ ފޮޓޯ "ކެޓްސް އައި ނެބިއުލާ"\nކީރިތި ޤުރުއާނުގައި ތަރި(އުޑުގެ ބައެއް) ގޮވައިގެންދާ މަންޒަރު ސިފަކުރައްވަމުން އައްރަޙްމާން ސޫރަތުގައި މާތްﷲ ވަޙީކުރައްވަނީ "އުޑު ފަޅައިގެންދާއިރު ފިނިފެން މަލެއް ސިފަވެގެން ދާނެއެވެ. ފަހެ ތިޔަދެބައި މީހުން ދޮގުކޮށް އިންކާރު ކުރަނީ ﷲގެ ނިޢުމަތްތަކުގެ ތެރެއިން ކޮންކަންތަކެއް ހެއްޔެވެ"\n(55:37،38) ނާސާއިން މި މަންޒަރު ސިފަކޮށްފައިވަނީ ބުޅަލުގެ ލޮލާއެވެ. ފަހަރެއްގައި އެކަހަލަ ސިފައެއްވެސް ޚިޔާލަށް ގެނެވިދާނެއެވެ. ނަމަވެސް ކީރިތި ޤުރުއާނުގައި ދެއްވާފައިވާ ނަން "ފިނިފެންމާ" ބޭނުން ކޮށްގެން މިއަށް ފިނިފެންމާ ނެބިއުލާ ނުވަތަ "ރޯޒް ނެބިއުލާ" ގެނަމުން ނަންދީފިނަމަ ފެންނަ މަންޒަރާއި މާގުޅޭނެއެވެ. ތަރިއެއް ގޮވައިގެން ދާއިރު ފިނިފެން މަލެއް ސިފަވެގެންދާނެކަން މީގެ1400 އަހަރު ކުރިން މީހަކަށް ބުނެދޭނީކިހިނެއްތޯއެވެ. ޖައްވީއުޅަނދު ކީއްކުރަންތޯއެވެ؟ ރާޑަރ އާއި ޓެލެސްކޯޕްވެސް އުފެދިގެން މިއުޅެނީ ޤުރުއާން ބާވައި ލެއްވުނުއިރާ އަޅާބަލާނަމަ އިހަކަށް ދުވަހުނޫންތޯއެވެ. އިންސާނުންނަށް އިރުހަނދާއި ތަރިތަކުގެ މަޢުލޫމާތު ރަގަޅަށްލިބި، ޤަބޫލު ކުރެވޭވަރަށް މީހުންގެ ސިކުޑިތައް ތަރައްޤީ ވުމުން އެއާޔަތުގެ ތަފްޞީލް ފާޅުވެ ހާމަވީ ޤަބޫލުކުރަން ބޭނުން ނޫންމީހަކަށް ވެސް "އެއީ ދޮގެކޭ" ބުނަން ނުކެރޭހާ ފާޅުކޮށެވެ.\n("ކެޓްސް އައި ނެބިއުލާ" http://antwrp.gsfc.nasa.gov/apod/ap991031.html ނާސާގެ ސައިޓްގައި)\n2- ބިން ހިފެހެއްޓުމަށް އަބުތަކެއްފަދައިން ފަރުބަދަލެއްވުން:\n(78: 6،7) "ފެތުރިފައިވާ ތަންމައްޗެއް ކަމުގައި ތިމަންﷲ ބިން ނުލައްވަންހެއްޔެވެ. އަދި ފަރުބަދަތައް އެއީ ބިމަށް ހަރުކުރެވިފައިވާ އަބުތަކެއް (ކަޑަތަކެއް) ކަމުގައި ތިމަންﷲ ނުލައްވަންހެއްޔެވެ." މާތްﷲ ޤުރުއާނުގައި މިފަދައިން ވަޙީ ކުރެއްވި ނަމަވެސް އޭރުގެ މީހުންނަށް ފަރުބަދަތައް ފެންނާނީ އަދި ޤަބޫލުވެސް ކުރެވިފަ އޮންނާނީ ފަރުބަދަ ތަކަކީ ބިންމަތީގައި ބެހެއްޓިފައިވާ އެއްޗެއްގެ ގޮތުގައެވެ. ނުވަތަ ކުޑަތަންކޮޅެއް ވަޅުލެވިފައި ވީނަމަވެސް ފެންނަން އެހުންނަ ފަރުބަދައިގެ ބޮޑުބައިވާނީ ބިމުއަޑީގައި ކަމަކަށް ހިތަކަށްވެސް ނާރާނެއެވެ. ނަމަވެސް ޙަޤީގަތަކީ، ފަރުބަދައިގެ ބޮޑުބައިވަނީ ބިންގަޑު ހިފެހެއްޓުމަށްޓަކައި ބިމުގެއަޑީގައި ކަމެވެ. 1977އިން 1981 އަށް އެމެރިކާގެ ރައީސަކަށްހުރި ޖިމީކާރޓަރގެ ސައިންޓިފިކް ލަފާދާރު، ޕްރޮފެސަރ އެމެރިޓަސް ފްރޭންކް (Professor Emeritus Frank)ގެ "އާތު" (Earth) މިފޮތަކީ ދުނިޔޭގެ ވަރަށްގިނަ ޔުނިވަރސިޓީތަކުގައި ރިފަރެންސެއްގެ ގޮތުން ބޭނުންކުރާ ފޮތެކެވެ. 12އަހަރު ވޮޝިންޓަންގެ ނޭޝަނަލްއެކަޑަމީއޮފް ސައިންސްގެ ރައީސްކަންކޮށްފައިވާ ޕްރޮފެސަރ ފްރޭންކްގެ ފޮތުގައި ވާގޮތުން ފަރުބަދައިގައި މޫތަކެއްވެއެވެ. ބިމުން މައްޗަށް ފެންނަން މިހުންނަނީ މުޅިފަރުބަދަޔަށް ބަލައިފިނަމަ ވަރަށްކުޑަ ތަންކޮޅެކެވެ، އާދެ! އަބެއްގެ ނިސްބަތުން އޭގެބޮލާ އެއްވަރުގެ ތަންކޮޅެކެވެ.\nދުނިޔޭގައިވާ އެންމެ އުސް ފަރުބަދަ ތަކުގެތެރޭގައި ގުނާލެވޭ މައުންޓް އެވަރެސްޓްގެ އުސްމިނަކީ 8850މީޓަރ (8.85 ކިލޯމީޓަރ) ކަމަށްވާއިރު އޭގެބިމުއަޑިޔަށް ގޮސްފައިވާބުޑުގައި 135 ކިލޯމީޓަރ ހުރެއެވެ. އަދިއެނޫން ބައެއްފަރުބަދައިގެ ސިލްސިލާތަކުގެމޫ 60އާއި 70 ކިލޯމީޓަރ އަޑިޔަށް ގޮސްފައިވެއެވެ. ޢާންމުގޮތެއްގައި ބިމުން މައްޗަށް ފަރުބަދައިގެ ފެންނަން ހުންނަބައިގެ 10 ނުވަތަ 15ގުނަ އަޑިޔަށް ހުރެއެވެ. ދުނިޔެ ކުކުޅުބިސްބުރަށް އޮތުމުން އީކުއޭޓަރއިންބަލާއިރު (ދުނިޔޭގެ ހުރަހަށް ބިމުގެ އެއްފަރާތުން އަނެއްފަރާތަށް) ބިމުގެޑައިމީޓަރަކީ 12756ކިލޯމީޓަރެވެ. ދިގަށް (އުތުރުޕޯލް އިން ދެކުނުޕޯލްއަށް) ބަލާނަމަ 12720ކިލޯމީޓަރ ހުރެއެވެ. ބިން މިގޮތަށް އުފައްދަވާފައިވާއިރު ބިންގަޑު ހިފެހެއްޓެވުމަށް ދޭތެރެ ދޭތެރެއިން ފުނަށް އެތައް ކިލޯމީޓަރެއްގެދިގު އަބުތަކެއް މާތްﷲ ވަނީޖައްސަވާފައެވެ. ބިމާބެހޭ ދިރާސާތައް ކުރައްވާ ސައިންސްވެރިން (ޖިއޮލޮޖިސްޓުން) ވަނީ ފަރުބަދައިގެ ފެންނަންހުންނަ ބަޔަށްވުރެ އެތައްގުނައެއް ބިމުގެއަޑިޔަށް ގޮސްފައިވާކަން ސާބިތުކޮށްދީފައެވެ. ބިމަށް ރަގަޅަށް ހަރުލާގޮތަށް ޖެހިފައި ހުންނަ އަބުގެ ފެންނަންހުންނަ ބަޔަށްވުރެ އެތަށްގުނައެއް އަޑިޔަށް ހުންނަ ފަދައިންނެވެ. ވީމާއެގޮތަށް ހުންނައެއްޗެއް ސިފަކުރުމަށް އެންމެރަނގަޅު ލަފްޒުން ޤުރުއާނުގައި ފަރުބަދަ ސިފަކުރެވިފައިވާކަމީ އެތަކެތިއުފެއްދެވި، އޭގެސިއްރުތައް އެންމެމޮޅަށް ދެނެވޮޑިގެންވާ މާތްﷲ ބާވައިލެއްވި އެކަލާގެ ވަޙީބަސްފުޅު ކަމާމެދަކު ޝައްކެއްނެތެވެ.\nޖިއޮލޮޖީގެ ތާރީޚަށްބަލާއިރު ފަރުބަދަތަކުގައި މިފަދަ މޫތަކެއް ހުންނަކަން ސާބިތުވެފައިވަނީ 19ވަނަޤަރުނުގެ މެދުތެރޭގައެވެ. ނަމަވެސް 7ވަނަ ޤަރުނުގައި ޤުރުއާންބާވައިލެއްވުނުއިރު އައްނަޙްލު ސޫރަތުގެ 15ވަނަ އާޔަތުގައި މާތްﷲ ވަޙީކުރައްވާފައި ވެއެވެ. "ތިޔަބައިމީހުންނާއިގެން ހެލިފެލި ގެންފާނޭ ކަމަށްޓަކައި، ބިމުގައި ހަރުލައި ހުންނަފަރުބަދަ އެކަލާގެ ލެއްވިއެވެ. " (16:15) ބިމުގެ ފަށަލަތަކުގެ ދިރާސާތައް ކުރައްވާ ޢިލްމުވެރިންގެ ފަހުގެ ތިޔަރީތައް ބުނާގޮތުން ބިންގަޑު ހަމަޖެއްސައިދޭ އަދިދުނިޔެ މިއޮންނަގޮތަށް ހިފަހައްޓައިދޭ އެއްޗަކީ ފަރުބަދަތަކެވެ. ފަރުބަދަތަކުގެ މިމުހިންމު ދައުރު ޢިލްމުވެރިންނަށް އެގިފައިވަނީ 1960ގެ އަހަރުތަކުގެ ތެރޭގައެވެ. ޤުރުއާން ބާވައިލެއްވުނު ދުވަސްވަރު އެއްވެސް މީހަކަށް ފަރުބަދަ ތަކުގެ އަސްލު ސިފައާއި އޭގެބޭނުން އެގޭނެބާވައެވެ؟ މިހާރުގެ ސައިންސްވެރިން އެބުނާފަދައިން، ކުރިމަތިން ފެންނަން އެހުންނަ ބިޔަ"ފަރުބަދަ"އިގައި އޭގެ އެތަށްގުނައެއްގެ ދިގު މުލެއް (ނުވަތަ މޫތަކެއް) އެތައްހިސާބެއް ދުރަށް ފެތުރިފައި ހުރެދާނެކަމަށް ޚިޔާލު ކުރެވޭނެ ހެއްޔެވެ؟ ގިނަ ފޮތްތަކުގައި ފަރުބަދައިގެ ވާހަކަ އައިސްފައިވާއިރު ހުންނަނީ ބިމުންމައްޗަށް ފެންނަން ހުންނަބައިގެ ވާހަކައެވެ. އޭގެ ބިޔަވާހަކައާއި ވަރުގަދަކަމުގެ ވާހަކައެވެ. އެއިން އަންގައިދެނީ އެއީޢިލްމީހޯދުން ތަކަށްވުރެ ފެންނަން ހުންނަތަންކޮޅުގެ މައްޗަށްބުރަވެ ލިޔެވިފައިހުންނަ ލިޔުންތަކެއް ކަމެވެ. ނަމަވެސް ފަރުބަދަތައް އުފެދިފައިވަނީ މާތްﷲ ކީރިތިޤުރުއާނުގައި ސިފަކުރައްވާފައިވާ ގޮތަށްކަން ޢިލްމީހޯދުންތަކުން މިވަނީ ސާބިތުވެފައެވެ.\n3- ބިންހެލުމާއި ފަރުބަދަގޮވުން:\nޒަލްޒަލާސޫރަތުގެ ފުރަތަމަ ދެއާޔަތުގައި މާތްﷲ ވަޙީކުރައްވާފައިވެއެވެ. "ބިންގަޑު ހެލިގަތުމަކުން ހެލިގެންފި ހިނދެވެ. އަދި އެބިންގަނޑުގެ ބުރަތައް އެބިންގަނޑު ނެރެލައިފިހިނދެވެ." މިއީ މުއުމިނުންގެ ހިތްތަކަށް އަސަރުކުރުވާ، ޤިޔާމަތްދުވަހުގެ މަންޒަރު ސިފަކުރެވިފައިވާ، ނުބައިމީހުންނަށް ބިރުވެރިދުވަހެއް އަދިތަޤުވާވެރިންނަށް ދެވަނައެއްނުވާވަރުގެ އުފާވެރިދުވަހެއްގެ ވާހަކަ އައިސްފައިވާ ސޫރަތެއްގެ ފެށުމެވެ. ސޫރަތް ފެށިފައިމިވަނީ މިދުނިޔޭގައި އިންސާނުން ތަޖުރިބާކޮށްފައިވާ ބިންހެލުމާއި އަލިފާންފަރުބަދަ ގޮވުމުގެވާހަކައިންނެވެ. މިދެކަންތައް ހިގުމުގައި ގުޅުމެއް ވާކަން މިހާރުގެ ސައިންސްވެރިންވަނީ ސާބިތުކޮށްދީފައެވެ. ބިމަށް އަންނަ ބަދަލުތަކަށް ބަލައިގެން ބިންހެލުމެއް އައުމުގެކުރިން އެބައަންނަކަން އެގޭކަހަލަ އެއްޗެތި މިހާރުވަނީއުފެއްދިފައެވެ. ވޭތިވެދިޔަ 200އަހަރު ތެރޭގައި އައިސްފައިވާ ބިންހެލުންތަކާއި ގޮވާފައިވާ ފަރުބަދަތަކުގެ ދިރާސާތައް ދައްކާގޮތުގައި ބިންހެލުމާއި ފަރުބަދަގޮވުމަކީ ވަރަށްބޮޑަށް ގުޅުންހުރި ދެކަމެވެ.\nމިސޫރަތުގެ ދެވަނައާޔަތުގައި ދެންއޮތްވާހަކައަކީ އަދި މާބޮޑަށް ފާޅުވެފައިވާ ކަމެކެވެ. ބިންއުފެދިފައިވާގޮތާއި ބިމުގައި ހިމެނޭ މަޢުދަން ތަކަށް ބަލާލުމުން މިކަން ވަރަށް ރަގަޅަށް ސާބިތުވެއެވެ. ބިމާއިބެހޭ ދިރާސާތައް ކުރައްވާ ސައިންސްވެރިން ބިމުގެ ފަށަލަތައް ތިންބަޔަކަށް ބަހާފައިވެއެވެ. އެއީ އެކިބައިތަކުގެ ކެމިކަލްތަކާއި ހޫނުމިނުގެ ތަފާތުތަކަށް ބަލާފައެވެ. އަދި އެ ތިންބައިވެސް އިތުރު ބައިތަކަކަށް ބަހާލެވިފައި ވެއެވެ. މިދެންނެވި ބައިތަކަށް ކުރުގޮތަކަށް ބަލާލާނަމެވެ.\nބޭރުފަށަލަ: (Crust) ހިކިފަސް0އިން 50 ކިލޯމީޓަރ އާއިހަމަޔަށް، އޭގެތެރެއިން މޫދުތަކާއި ކޯރުފަދަ ތަންތަން0އިން 10 ކިލޯމީޓަރ އާއިހަމަޔަށް ދެއެވެ. މިބައިގެ ހޫނުމިން ސުމަކުން ފެށިގެން އަޑިޔަށްދާވަރަކަށް ހޫނުގަދަވެ މިބައި ނިމޭއިރު ހުންނަނީ 870 ޑިގްރީސެލްސިއަސްގައެވެ.\nމެދުބައި: (Mantle) މިބައިގެ ބޯމިނަކީ 2885 (2900) ކިލޯމީޓަރއެވެ. (ބޭރުބައި: 10މީޓަރުން ފެށިގެން 400 ކިލޯމީޓަރއާއިހަމަޔަށް، މެދުބައި: 400 މީޓަރުން ފެށިގެން 650 ކިލޯމީޓަރއާއިހަމަޔަށް އަދިއެތެރެބައި: 650 ކިލޯމީޓަރުން ފެށިގެން 2890 ކިލޯމީޓަރއާއިހަމަޔަށް) މިބައިގެ ހޫނުމިން 078 ޑިގްރީއިންފެށިގެން އެންމެ އަޑިޔަށްދާއިރު 3700ޑިގްރީ ސެލްސިއަސް ހުރެއެވެ.\nއެތެރެބައި: Core) މިބައިގެ ބޯމިނަކީ 3480 (3500) ކިލޯމީޓަރއެވެ. (ބޭރުބައި: 2890 ކިލޯމީޓަރުން ފެށިގެން 5150 ކިލޯމީޓަރއާއިހަމަޔަށް، އެތެރެބައި: 5150 ކިލޯމީޓަރުން ފެށިގެން 6370 ކިލޯމީޓަރއާއިހަމަޔަށް) މީގެތެރެއިން ބޭރުބައިގެ ހޫނުމިން 3700 ޑިގްރީއިންފެށިގެން 4300 ޑިގްރީ ސެލްސިއަސް ހުރެއެވެ، އަދި އެތެރެބައިގައި 4300 ޑިގްރީ އިންފެށިގެން 7200 ޑިގްރީސެލްސިއަސް ހުރެއެވެ. މިބައިގައި ހިމެނޭ މާއްދާ ތަކަކީ ދަގަނޑާއި ނައިކަލްއެވެ. އެތެރެބައިގެ ޕްރެޝަރ މަތިކަމުން (ކޮންމެ ކޮޑިސެންޓިމީރަކަށް 13ގްރާމް) ހުރެއެވެ. މިބައިގެ މަޢުދަންތައް ހަރުކޮށް ހުންނައިރު، ބޭރުބައިގެ މަޢުދަންތައްވަނީ ދިޔާކޮށެވެ. ބޭރުބައިގެ ޕްރެޝަރަކީ ކޮންމެ ކޮޑިސެންޓިމީޓަރަކަށް 11ގްރާމެވެ. ހޫނުގަދަ ވެގެން ދިޔާކޮށް ހުއްޓަސް މިމާއްދަތަކަކީ (ދަގަނޑަކީ) ވަރަށް ބަރުއެއްޗެކެވެ.\nސައިންސްވެރިން ގަބޫލުކުރާގޮތުގައި ބިމުގައިވާ ދަގަތްފާނުގެބާރު އުފެދިގެން އަންނަނީ މިހިސާބުންނެވެ. ބިމުގެ ވަށަމިނުގައި އީކުއޭޓަރުން ބަލާއިރު 40,075 ކިލޯމީޓަރ ހުންނައިރު 24 ގަޑިއިރުން ބުރެއްހަމަކުރުމުން ހިސާބުކޮށްލާއިރު ބިންއެނބުރޭ ބާރުމިނަކީ ގާތްގަނޑަކަށް ގަޑިއަކު 1670 (މިނެޓަކު 27,83) ކިލޯމީޓަރެވެ. މިބާރުމިނުގައި ދުނިޔެ އެނބުރެމުންދާއިރު މެދުގައި (އެންމެއެތެރޭގައި) ދަގަޑުހުރެފައި އޭގެބޭރުން ދަގަނޑުގެ "ދިޔާ ކޯރެއް" އޮވެފައި އޭގެބޭރުން ހަރުއެތައްމަޢުދަނެއް އެކުލެވިގެން އުފެދިފައިވާ ބައެއްއޮވެ މިހުރިހާ ބައިތަކެއް އެހިސާބެއްގެ ވަށަމިނަށް ބަލާއިރު ތަފާތު ބާރުމިނެއްގައި އެނބުރެމުން ދެއެވެ. ވަށްކޮށް އޮންނަ އެއްޗެއް އެބުރެމުން ދާއިރު އޭގެމެދު ބެލެވޭނީ ހުއްޓިފައި ހުންނަ ނުކުތާއެއްގެ ގޮތުގައެވެ. މިގޮތުން މެދުގައި ހަރުކޮށް މިހުންނަހަރުބައި އެބުރޭ ބާރުމިނަށްވުރެ އޭގެވަށައިގެންއޮންނަ ދިޔާބައިގެ ބޭރުންވާ ހަރުބައިގެ އެނބުރުން އަވަސްވާނެއެވެ. މިކަމުގެސަބަބުން އެދެމެދުގައިމިއޮންނަ ދިޔާދަގަޑުބައިގެ އެކިފަށަލަތަކުގެ ބާރުމިން ތަފާތުވުމުން އުފެދޭ މިދަގަތްފާނުބާރު ދުނިޔޭގެ ދެޕޯލް ވަކިކޮށްދެއެވެ. އާދެ، ކޮންމެ ހިސާބެއްގައި ތިބިނަމަވެސް ދުނިޔޭގެ އުތުރަކީ ކޮބާކަން ނުވަތަ ދެކުނަކީ ކޮބާކަން ސަމުގާ ބޭނުންކޮށްގެން މިއެގެނީ މިދެންނެވި ދަގަތްފާނުބާރުގެ ސަބަބުންނެވެ.\nޢިލްމުތަކުގެ ތެރެއިން މާތްﷲ އިންސާނާއަށް ދެއްވި "ކުޑަ" މިންވަރުގެ ބޮޑުކަމާއެވެ. އިންސާނުންނަށް މިކަންތައްތައް އެގުނީ ކިރިޔާ ވޭތިވެދިޔަ ޤަރުނުގެ ތެރޭގައި އެތަކެއްހިސާބުތަކެއް ހެދުމުންނެވެ. މިތަނުގައި މިހާވަރަށް މިވާހަކަ މިގެނައީ "ބިމުގެއަޑީގައިވާ ބުރަ މާއްދާތައް (ނުވަތަ ބަރުއެއްޗެހި)" ނެރުއްވާނެ ކަމުގައި ވަޙީކުރައްވާފައިވާތީ އެތަކެތީގެ ޙަޤީގީ ބަރުދަން އިހްސާސް ކުރެވޭތޯއެވެ. ދެމަޢުދަނެއް ކޭއްތިގެން އުފެދޭބާރެއް އެތައްހާސް ކިލޯމީޓަރަކަށް ފޯރާއިރު އެދެމަޢުދަނެއްގެ ބަރުދަން ހުންނާނެވަރު އިޙްސާސް ކުރަންވެސް ފަސޭހައެއްނުވާނެއެވެ. ބިމުގެ އަޑީގައިވަނީ "ބަރު" އެއްޗެހި ކަމުގައި ވަޙީކުރެއްވުމަށްފަހު އެތަށް ޒަމާނެއްފަހުން އެތަކެތީގެ ޙަގީގަތް އިންސާނުންނަށް އެންގެވި މާތްﷲގެ ކުޅަދުންވަންތަކަމުގެ ބޮޑުކަމާއެވެ. ކީރިތި ޤުރުއާނުގައި ވަނީމާތްﷲ މިކައުނުގައި ލެއްވި އެކަލާގެ އުފެއްދެވި ތަކެތީގެވާހަކަ ކަމަށްވުމުން ޢިލްމުތަރައްޤީވި ވަރަކަށް ޤުރުއާނުގެ ތެދުކަން ސާބިތުވެ އެކަމާމެދު ވިސްނާ މުއުމިނުންގެ އީމާންތެރިކަން ގަދަވާނެއެވެ.


SunOnline: Resort in Villa vihkumah Rajapaksa aa mashvaraa eh nukuran: Soneva\nރިސޯޓުން ވިލާއެއް ވިއްކުމަށް ރާޖަޕަކްސައާ މަޝްވަރާއެއް ނުކުރަން: ސޮނޭވާ\nއަހުމަދު ސާއިލް އަލީ 24 May 2022, 11:28\nސޮނޭވާ ޖާނީ ރިސޯޓް\nއިސްތިއުފާ ދެއްވި ސްރީ ލަންކާގެ ބޮޑުވަޒީރު މަހިންދަ ރާޖަޕަކްސައަށް ރިސޯޓުން ވިލާއެއް ވިއްކުމުގެ އެއްވެސް މަޝްވަރާއެއް ނުކުރާ ކަމަށް ސޮނޭވާއިން މިއަދު ބުނެފިއެވެ.\nރާއްޖޭގެ ހަބަރުތައް އިނގިރޭސި ބަހުން ގެނެސްދޭ ވެބްސައިޓަކުން މިއަދު ތުހުމަތު ކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި ރައީސް މުޙައްމަދު ނަޝީދު މެދުވެރިވެގެން، ރާޖަޕަކްސަ އާއިލާގެ ހިމާޔަތަށް ސޮނޭވާއިން ވިލާއެއް ގަތުމުގެ މަސައްކަތް ވަނީ ފަށައިފައެވެ. އެ ވިލާ ވިއްކުމަށް ސޮނޭވާގެ ވެރިޔާ ސޯނޫ ޝިވްދާސާ އެއްބަސްވެފައިވާ ކަމަށް ވެސް އެ ވެބްސައިޓުގައި ތުހުމަތު ކޮށްފައިވެއެވެ.\nއެކަމާ ގުޅިގެން ސޮނޭވާއިން މިއަދު ނެރުނު ބަޔާނެއްގައި ބުނީ ރާޖަޕަކްސައަށް އެ ރިސޯޓުން އެއްވެސް ތަނެއް ވިއްކުމަށް ނިންމާފައި ނުވާ ކަމަށެވެ.\n"ސޮނޭވާގެ ސީއީއޯ ސޯނޫއާ ރާޖަޕަކްސައާ ބައްދަލުވެފައެއް ނުވޭ. ސީދާކޮށް ވެސް އަދި ނުސީދާކޮށް ވެސް ރާޖަޕަކްސައާ މުއާމަލާތްކޮށްފައެއް ނުވޭ،" ބަޔާނުގައިވެއެވެ.\nއެފަދަ ދޮގު ވާހަކަތައް ފަތުރާތީ އެ ރިސޯޓުން ހިތާމަ ކުރާ ކަމަށް ވެސް ބަޔާނުގައި ބުނެފައިވެއެވެ.\nއަމިއްލަފުޅަށް އެދިގެން، ލަންކާއަށް ބޭރު ފައިސާ ހޯދުމަށް އެހީތެރިވުމުގެ މަސައްކަތް ނަޝީދު ވަނީ ފައްޓަވައިފައެވެ. ދާދި ފަހުން ލަންކާއަށް ވަޑައިގެން އެ ގައުމުގެ ސިޔާސީ އިސް ބޭފުޅުންނާ ވެސް ނަޝީދު ވަނީ ބައްދަލުކުރައްވައިފައެވެ.\nމާލީ ދަތިތަކުގެ ސަބަބުން އުފެދުނު ހަމަނުޖެހުންތަކާއެކު އިސްތިއުފާ ދެއްވާފައިވާ ރާޖަޕަކްސަ މިހާރު އުޅުއްވަނީ ސިފައިންގެ ހިމާޔަތުގައެވެ. ސަރުކާރާ ދެކޮޅަށް މުޒާހަރާ ކުރި މީހުން ވަނީ ރާޖަޕަކްސަގެ ގެތަކެއްގައި ވެސް އަލިފާން ޖަހައިފައެވެ.


Xhaka Ge Athun Band Athulaifi, Furathama Captain Akee Mihaaru Aubameyang - Vaguthu\nކޮވިޑް-19: މާލޭގައި ބަލި ފެތުރޭ މިންވަރަށް އަދި މަޑުޖެހުމެއް ނެތް! - 18 ގަޑިއިރު ކުރިން\nޝަކާގެ އަތުން ބޭންޑް އަތުލައިފި، ފުރަތަމަ ކެޕްޓަނަކީ އޮބާމެޔަން\n9 މަސް ކުރިން ( ނޮވެމްބަރު 6, 2019 )\nއިނގިރޭސި ޕްރިމިއާ ލީގުގައި ކްރިސްޓަލް ޕެލަސްއާ އާސެނަލް ބައްދަލުކުރި މެޗުގައި ސްވިޓްޒަލެންޑްގެ ގްރަނިޓް ޝަކާ ސަޕޯޓަރުންނަށް އިހުތިރާމް ކުޑަކޮށް އަމަލުތައް ބެހެެއްޓުމުގެ ސަބަބުން އޭނާ އަތުން ކެޕްޓަން ބޭންޑް ނަގަން އާސެނަލުން ނިންމައިފި އެވެ.\nމިދިޔަ މަހު އަމިއްލަ ދަނޑުގައި ކްރިސްޓަލް ޕެލަސްއާ ދެކޮޅަށް ކުޅުނު މެޗުގައި ޝަކާ ބަދަލުކުރީ އާސެނަލް ދެ ލަނޑުގެ ލީޑެއްގައި އޮއްވާ ޕެލަސް އިން ފަހަތުން އަރައި 2-2 އިން އެއްވަރުކުރުމުންނެވެ. އޭނާ ދަނޑުން ފޭބި ވަގުތު ސަޕޯޓަރުން ވަނީ އޭނާއާ ވަރަށް ބޮޑަށް ދިމާކޮށްފަ އެވެ. އެ ވަގުތު ޝަކާ ވަނީ ރުޅިވެރިކަމުގެ އިޝާރާތެއްކޮށް ހަޑި ހުތުރު ބަހެއް ބޭނުންކޮށް ޖާޒީ ބާލާފަ އެވެ.\nއެ މެޗަށް ފަހު އާސެނަލްގެ ކޯޗު އުނޭ އެމެރީ ވަނީ ޝަކާގެ އެ އަމަލު ކުށްވެރިކޮށްފަ އެވެ. ޝަކާގެ ފަރާތުން ފެންނަމުންދާ ދަށް ކުޅުމާއި އޭނާގެ ޕާފޯމެންސްތައް ކުރިނާރާތީ ކްލަބުގެ ސަޕޯޓަރުން އަބަދުވެސް އޭނާ އަށް ފާޑުކިޔައެވެ.\nޝަކާގެ ފަރާތުން ފެނުނު އަމަލާއި ހެދި އާސެނަލުން އެދުނު ގޮތަށް ސަޕޯޓަރުންގެ ކިބައިން މާފަށް އެދެން ޝަކާ އެންމެ ފުރަތަމަ ދެކޮޅު ހެދި އެވެ. އެކަމަކު ކްލަބްގެ މެނޭޖްމަންޓްގެ ޕްރެޝަރާއެކު އިންސްޓަގްރާމްގައި ކުރި ޕޯސްޓެއްގައި ޝަކާ ވަނީ މާފަށް އެދިފައެވެ. އޭނާ ބުނީ އޭނާގެ ފަރާތުން ފެނުނު އަމަލުތަކަކީ ތަކުރާރުކޮށް ސަޕޯޓަރުންގެ ފަރާތުން އޭނާ އާއި އާއިލާ އަށް ކުރިމަތިވި ކަންތައްތަކުގެ ސަބަބުން ދިމާވި ކަމެއް ކަމަށެވެ.\nޝަކާ ބުނީ ފުޓްބޯޅައިގެ އިތުރުން ކޮންމެ ކަމެއްގައި ވެސް ކުރަން ޖެހޭނެ ކަމަކީ އިހުތިރާމްކުރުން ކަމަށާއި އެ ގޮތަށް އާސެނަލާ އެކު ކުރިއަށްދާން ބޭނުންވާ ކަމަށެވެ. އަދި އެންމެން އެކުގައި ޕޮޒިޓިވްކޮށް ކުރިއަށްދާން ޖެހޭ ކަމަށް ޝަކާ ބުންޏެވެ.\nކްރިސްޓަލް ޕެލަސް މެޗަށް ފަހު އާސެނަލުން މިހާތަނަށް ކުޅުނު ދެ މެޗުގައި ޝަކާ އަށް ޓީމުން ފުރުސަތު ދީފައިނުވާއިރު އޭނާގެ އަތުން ކެޕްޓަން ބޭންޑް ނަގައި އެ ޒިންމާ ކޯޗު އެމެރީ ހަވާލުކޮށްފައިވަނީ ފޯވާޑް ޕިއޭ އެމެރިކް އޮބާމެޔަން އަށެވެ. އެމެރީ ބުނީ އާސެނަލްގެ މިހާރުގެ ކެޕްޓަނުންނަކީ އޮބާމެޔަން، ބެލެރިން، އޮޒިލްގެ އިތުރުން ލަކަޒަޓް ކަމަށާއި ފުރަތަމަ ކެޕްޓަނަކީ އޮބާމެޔަން ކަމަށެވެ.\nއެފްއޭ ކަޕް ކާމިޔާބު ކުރެވިއްޖެނަމަ އޮބާމަޔަން ކްލަބުގައި މަޑުކުރުމުގެ ފުރުސަތު ބޮޑު: އާޓެޓާ\nއޮބާމެޔާން އާސެނަލްގައި މަޑުކުރާނެ ކަމުގެ އިތުބާރު އެބައޮތް: އާޓެޓާ


Kulhudhuffushi Online - 2687 dharivarunnaai eku Kulhudhuffushi gai dhiraasee aa aharuge kiyevun fashaifi\n2687 ދަރިވަރުންނާ އެކު ކުޅުދުއްފުށީގައި ދިރާސީ އާ އަހަރުގެ ކިޔެވުން ފަށައިފި\nކުޅުދުއްފުށިއެޑިއުކޭޝަން މިނިސްޓްރީދިރާސީ އައު އަހަރު\nމިއަހަރުގެ ދިރާސީ އާ އަހަރުގެ ކިޔެވުން މިއަދު ފެށުނުއިރު ކުޅުދުއްފުށީގެ ސްކޫލުތަކުގެ އާބާދީ ވަނީ ފާއިތުވި އަހަރާ އަޅާ ބަލާއިރު ދަށްވެފަ އެވެ. މިއަހަރު މިރަށު ސްކޫލުތަކުގައި 2687 ދަރިވަރުން ތައުލީމް ހާސިލްކުރާނެ އެވެ.\n2015 ވަނަ އަހަރު ކުޅުދުއްފުށީ ސްކޫލުތަކުގައި 2670 ދަރިވަރަކު ތައުލީމު ހާސިލުކުރިއިރު 2016 ވަނަ އަހަރު 2629 ދަރިވަރަކު ތައުލީމު ހާސިލުކުރި އެވެ. އަދި މިދިޔަ އަހަރު 2716 ދަރިވަރުން ތައުލީމް ހާސިލްކުރި އެވެ. އެ އަދަދު ޖަލާލުއްދީން ސްކޫލުގެ ގުރޭޑް 11 އަށް ދަރިވަރުން ވެއްދުމުން މަތިވާނެ އެވެ.\nކައުންސިލުން ހިނގާ ޕްރީ ސްކޫލެއް ކަމަށްވާ އަމީރު އަމީން ސްކޫލުގައި މިއަހަރު 317 ދަރިވަރުން ތައުލީމް ހާސިލުކުރާނެ އެވެ. އެއީ ނާސަރީގައި 183 ދަރިވަރުންނާއި ބޭބީ ނާސަރީގައި 134 ދަރިވަރުންނެވެ. މިދިޔަ 2017 ވަނަ އަހަރު އަމީރު އަމީން ސްކޫލުގައި ތައުލީމް ހާސިލުކޮށްފައިވަނީ 339 ދަރިވަރުންނެވެ.\nމިއަދު ދިރާސީ އާ އަހަރުގެ ކިޔެވުން ފެށުން، ހދ އޭއީސީގެ ދަރިވަރުންތަކެއް–\nމި އަހަރުވެސް އެންމެ ބޮޑު އާބާދީއާ އެކު ކިޔެވުން ފެށި ހދ އަތޮޅު ތައުލީމީ މަރުކަޒުގައި އެވެ. ގުރޭޑް އަށަކަށް މިއަހަރު ކިޔަވާދޭން ފެށި އެ ސްކޫލުގެ އާބާދީ ވަނީ 1305 އަރާފަ އެވެ. ފައުންޑޭޝަން ގުރޭޑުން ފެށިގެން ކީ ސްޓޭޖް ތިންނަކަށް ކިޔަވާންދޭން ފެށި މިސްކޫލަކީ އަތޮޅުތެރޭގައި ހުރި އެންމެ އާބާދީ ބޮޑު ސްކޫލެވެ. މިދިޔަ އަހަރު ޖުމްލަ 1159 ދަރިވަރުން އެ ހދ އޭއީސީގައިތައުލީމް ހާސިލުކޮށްފައިވެ އެވެ.\nފައުންޑޭޝަން ގުރޭޑްތަކުން ފެށިގެން ގްރޭޑް 1 ން 10 އަށް ކިޔަވައިދޭ އަފީފުއްދީން ސްކޫލްގައި މިއަހަރު 820 ދަރިވަރުން ތައުލީމް ހާސިލުކުރާނެ އެވެ. މިއަހަރު އަލަށް އެސްކޫލާ ވަނީ 106 ދަރިވަރަކު ގުޅިފަ އެވެ. މިދިޔަ އަހަރު އަފީފުއްދީން ސްކޫލުގައި 768 ދަރިވަރުން ތައުލީމު ހާސިލުކުރި އެވެ. އަފީފުއްދީންގައި މިއަހަރު ކުޅުދުއްފުށީގެ އިތުރުން 43 ރަށެއްގެ ކުދިން ތައުލީމް ހާސިލްކުރާނެ އެވެ.\nކުޅުދުއްފުށީ ސެކަންޑަރީ ސްކޫލް ކަމަށްވާ ޖަލާލުއްދީން ސްކޫލްގެ މި އަހަރު ތައުލީމު ހާސިލް ކުރާ ދަރިވަރުންގެ އަދަދު ވަނީ ވަރަށް ބޮޑުތަނުން ދަށަށް ގޮސްފަ އެވެ. މި ބޮޑު ބަދަލު އެސްކޫލަށް އައިސްމިވަނީ މިއަހަރު ގުރޭޑް 8 އެސްކޫލުގައި ނުއުފައްދާތީ އެވެ. ގުރޭޑް ނުވައަކުން ފެށިގެން 12 ކިޔަވައިދޭއިރު މިއަހަރު ޖުމްލަ 247 ދަރިވަރުން ތައުލީމް ހާސިލްކުރާނެ އެވެ. ނަމަވެސް ގުރޭޑް 11 އަށް ކުދިން ވަނުމުން އެންރޯލްމަންޓް އިތުރުވެގެންދާނެ އެވެ. މި ދިޔަ އަހަރު އެސްކޫލްގެ ޖުމްލަ އާބާދީއަކީ 427 ދަރިވަރުންނެވެ.\nމިއަދު ދިރާސީ އާ އަހަރުގެ ކިޔެވުން ފެށުން، ޖަލާލުއްދީންގެ ދަރިވަރުންތަކެއް–\nދިރާސީ އާ އަހަރުގެ ކިޔެވުން ފަށާފައިވާއިރު ކުޅުދުއްފުށީގެ ސްކޫލުތަކުގެ 2687 ދަރިވަރުންނަށް ތައުލީމު ފޯރުކޮށްދިނުމަށް 296 ޓީޗަރުން ހަރަކާތްތެރިވާނެ އެވެ.\nހުރިހާކަމެއް ހުރީ ފުރިހަމައަށް ތައްޔާރުވެފަ، ދަތިކަމެއް ނެތް: ކުޅުދުއްފުށީ ސްކޫލުތައް


އަންނަންދެން ހުންނާނަން ލޯބިން 28 – Esfiya\nހިތާމަ މަޖާ ލޯބި 31 seconds ago\nއިތުރު2ދުވަހު އެ ރިސޯޓުގައި މަޑު ކުރުމަށްފަހު ތާރާމެން އަނބުރާ އައިތާ މިހާރު ފުދޭވަރަކަށް ދުވަސް ވެއްޖެއެވެ. އެ އެންމެންގެ ތެރޭގައިވާ ގުޅުން މިހާރު ކުރިއަށް ވުރެވެސް ބޮޑަށް ވަނީ ހީނަރުވެފައެވެ. ޙާއްޞަކޮށް ތާރާ އާއި ކިޔާނެވެ.\nތާރާ ކިޔާންގެ ފޯނު ކޯލުތަކަށް ޖަވާބު ނުދޭ ތާނގައި މެސެޖެއް ވެސް ކޮށްނުލައެވެ. އެދެމެދުގައި ވާ ގުޅުން މިހާރު ނެތް ފަދައޭ ވެސް ބުނެވިދާނެއެވެ. ނަމަވެސް ހަގީގަތަކީ އެދެމީހުން ވެސް އެކަކު އަނެކަކު ދެކެ ތެދުވެރި ލޯބިވެއެވެ. ހިތާމައަކީ ތާރާ އެ ލޯތްބަށްޓަކައި ގުރުބާން ވަމުން ދާތީއެވެ.\nތާރާއަށް ނާއިލް ކުރާ އަނިޔާތައް ވެސް މިހާރު ވަނީ ގިނަވެފައެވެ. އޭނާ އަބަދުހެން މިހާރު އުޅެނީ ވެސް ގައިގައި ރިއްސާތީއެވެ. ނަމަވެސް އެއްވެސް މީހެއް ގާތު ނުބުނެއެވެ. އަމިއްލައަށް ބޭސް އުނގުޅައިގެން އުޅެނީ ޑޮކްޓަރަށް ވެސް ނުދައްކައެވެ. އެ ފަކީރު އެ ދިލަ ވޭނާއި ކުރިމަތިލަމުން ދިޔައީ އެކަނި ހުރެއެވެ.\nއެއީ އޭގެން ދުވަހެކެވެ. ފިހާރައަކަށް ގޮސްފައި ތާރާ ގެއަށް އައިސް ވަތްއިރު ގޭގައި ބާރަށް ވާހަކަ ދައްކާ އަޑު އިވެއެވެ. ނާޒިމް ވަރަށް ރުޅި އައިސްފައި ހުރިކަން އެ އަޑުން އިނގެއެވެ. ވާނުވާ ނޭނގި ހުރެ ތާރާ ގެއަށް ވަންއިރު ގޭގައި އުސްރާ އާއި ޖައިލަމާއި، ސަމާ އާއި އީކަން އަދި ޔުކްތާ ތިއްބެވެ. ތާރާ ގެއަށް ވަނުމާއެކު އެންމެންގެ ނަޒަރުތައް ހުއްޓުނީ ތާރާއަށެވެ. އެއާއެކު މުޅި ތަން ހިމޭންވިއެވެ.\n“ތާރާ! ހަމަ މިހާރު މަގޭ ކައިރިއަށް އާދޭ!” ނާޒިމްގެ ހަރުކަށި އަޑު މުޅި ގޭގައި ގުގުމާލިއެވެ. ޖެހިލުންވެފައި ހުރެ ތާރާ ނާޒިމް ގާތަށް ގޮސް ހުއްޓުނެވެ. ނާޒިމް އަތުގައި ގަނޑުތަކެއް ހުރި ތަން ފެނުނެވެ. ގަނޑުގެ ކަނެއްގައި އައި.ޖީ.އެމް.އެޗް ޖަހާފައި އިންތަން ތާރާ އަށް ފެނުނެވެ.\n“އަހަރެންގެ ކޮއްކޮއަކަށްވެ ހުރެ ހަނޑި މުޑުދާރު އަމަލު ހިންގާނެ ކަމަކަށް ދުވަހަކުވެސް ހިއެއް ނުކުރަން! އަހަރެން ލަދުން ބޯހަލާކު! ތާރާ އޭ ބުންޏަސް މީހަކު ގަބޫލު ވެސް ނުކުރާނެ!” ނާޒިމް ހަޅޭއްލަވައި ގަތެވެ. “ނަ.. ނާދޮންބެ… ތި.. ތިބުނީ ކީކޭ؟” ތާރާ އަށް އަޅާލެވުނެވެ.\n“ކީކޭ ހޭ؟! މަ ގާތު އެހެން އަހަން ކެރުނީތީ ވެސް ހައިރާން ވެއްޖެ! ބަލަ ތާރާ ތީ ތަންދޮރު ނޭނގޭ ކުޑަ ކުއްޖެއްތަ ރަނގަޅު ނުބައި ނޭންގެން؟ އޭހ؟ އަދި ކިރިޔާ މި އެނގުނީ ގަންނަ ގަނޑު! ބަލަ ތަންނުގައި ތެޅެތެޅެފަ އައިސް ތިވަންނަނީ އަހަރެން ގެއަށޭ! ތީ މަ އެއްބަނޑު ކޮއްކޮގެ ދަރިފުޅޭ! ނާޒިމާ ކަލޭ މަށާ ހަވާލު ކުރީ މަށަށް އިތުބާރު ކޮށްފައޭ! މަ ކަލެއަށް އިތުބާރު ކުރީ ތީ އެކަހަލަ މުޑުދާރު ކުއްޖެއް ކަމަށް ގަބޫލު ނުކުތެވޭތީއޭ! އެކަމަކު ބައިލަ އުޅޭ ވައްތަރު!” ނާޒިމް ތާރާގެ މޫނުމައްޗަށް އެ ގަނޑުތައް އުކާލިއެވެ.\nނާޒިމްގެ ހަރުކަށި ބަސްތަކުން ތާރާގެ ކުޑަކުޑަ ހިތް ރޮއްވާލިއެވެ. މަޑުމަޑުން ތިރިވެ ލަމުން އެ ތަނުން ގަނޑެއް ނަގައި ބަލައިލިއެވެ. ބޮޑުބޭބެ އެހާ ރުޅި އައީ ކީއްވެތޯ ބެލުމަށެވެ. ނަމަވެސް ފެނުނު އެއްޗަކުން އޭނާގެ ނޭވާ ތާށިވި ކަހަލައެވެ. ދެލޯ ބޮޑު ވެގެން ދިޔައިރު ލޮލުން ކަރުނަތައް ފައިބައިގަތީ އެއެއް މިއެއް ބަލާފައެއް ނޫނެވެ. އޭނާގެ މުޅިގައިން ވާގި ދޫވިހެން ހީވިއެވެ.\n“ދޮގެއް. މީ ދޮގެއް.” ތާރާއަސް ބުނެވުނެވެ. އަދި އިސް އުފުލާ ނާޒިމަށް ބަލައިލިއެވެ.\n“ކޮން ދޮގެއް ކިޔާކަށް؟! އަތުގަ ތިއޮތީ ހެކި! ގަބޫލު ނުކުރަންޏާ ބަލާ ދެން ހުރި ގަނދުތައްވެސް! ހުރިހާ އެއްޗެއްގަވެސް އެކައްޗެއް ބުނެފަ އޮތީ!”\nތާރާ ދެން ހުރި ގަނޑުތައް ބަލައިލިއެވެ. ހުރިހާ ގަނޑެއްގައި ވެސް ލިޔެފައި އޮތީ އެކައްޗެކެވެ. އެއީ ކޮޕީތަކެއްވެސް ނޫނެވެ. ހުސް އޮރިޖިނަލެވެ. ނަމަވެސް އެއީ ދޮގެކެވެ. އޭނާއަށް އެނގެއެވެ. އެއީ ހުސް ދޮގެވެ.\n“ނޫން! މީ ދޮގެއް! އަހަރެން އެކަހަލަ ކަމެއް ނުކުރަން! ހަމަ ހުވާ މިބުނީ! ﷲ ގަންދީ ހުވާކޮށްފަ މި ބުނަނީ ނާދޮންބޭ. އަހަރެން ތި ކަހަލަ ކަމެއް ނުކުރަން! ތީގަ ތިއޮތީ ހުސް ދޮގު.” ތާރާ ރޮމުން ބުންޏެވެ.\n“އެކަމަކު ތީ ހަޤީގަތް. ކީއްވެތަ ދޮގު ހަދަން ތި އުޅެނީ؟” ފަހަތުން އިވުނު އަޑަކުން ތާރާ ދިޔައީ ސިއްސައިގެންނެވެ. ވަގުތުން ތެދުވެ ސޯފަ ތަކާއި ދިމާއަށް ބަލައިލިއެވެ. ސޯފާގައި އިށީނދެގެން އިން މީހާގެ ލޮލާއި އޭނާގެ ލޮލާއި ބައްދަލުވި ހިނދު އޭނާގެ މޭގައި މީހަކު ވިކައިގަތްހެން ހީވިއެވެ.\nއެތާ އެއިނީ ދެވަނަ ދެމީހެއް ނޫނެވެ. އޭނާގެ ކިޔާނެވެ. ނަމަވެސް އެ ދެ ލޮލުގައި އެއްވެސް ދިރުމެއް ނުވާ ކަހަލައެވެ. “ކި.. ކިޔާން؟ މީ.. މީ ކޮން ކަމެއް؟” ތާރާއަށް އަހާލެވުނެވެ. ހަމަ އެވަގުތެވެ. ކިޔާން އާއި ތަންކޮޅެއް ދުރުގައި އިށީނދެގެން އިން މީހަކު ފެނުނެވެ. “ން… ނާއިލް.” ތާރާގެ ދުލުގައި ހިތިރަހަ ލިއެވެ.\n“މި… މިވަނީ ކީއްތަ؟! އަހަރެން ނުކުރާ ކުށެއް އަހަރެންގެ ބޮލުގައި ތިއަޅުވަނީ ކީއްވެތަ؟!” ތާރާއަށް ހަޅޭއްލަވައި ގަނެވުނީ ބޮލަށް ބާރުވާން ފެށުމުންނެވެ.\n“އަހަންނަކަށް ނޭނގެ ކީއްވެ ކަމެއް ތާ ދޮގު ހަދަން ތިއުޅެނީ ކީއްވެތަ؟ އަހަރެމެންގެ ރިލޭޝަންޝިޕް ކޮންމެވެސް ދުވަހަކުން އެމީހުން ކައިރީ ބުނަން ވެސް ޖެހޭނެ ނޫންތަ؟ ދޭ ޑިޒާވް ޓު ނޯ އޭ، ލޯބީ.” ނާއިލްގެ ދުލުން ބޭރުވި ބަސްތަކުން ތާރާ އަށް ހީވީ މޫނުމަތީގައި އެތިފަހަރެއް އަޅާލި ހެނެވެ.\n“މީ ކޮންހާ އެކްޓެއް ނާއިލް؟! ދެން ހުއްޓާލާ! އަހަރެންނަށް ވަރަށް ކެތް ކުރެވިއްޖެ. އެކަމް ދެނެއް ނުވާނެ. ނުވާނެ. އަހަރެން މޮޔަ ވެދާނެ!” ތާރާ ބޮލުގައި ހިފަހައްޓައިލަމުން ތިރިވިއެވެ. އޭނާގެ ދިރިއުޅުމަށް މިއައި ތޫފާނުގެ ސަބަބުން އޭނާ ރަނގަޅަށް ވެސް މޮޔަވާ ވަރު ވެދާނެއެވެ.\nތާރާ އާއި ދިމާއަށް ބަލަހައްޓައިގެން އިން ކިޔާންގެ މޭގައި ވީ ރިހުން ދިޔައީ ހިނދެއް ހިނދަކަށް ގަދަ ވަމުންނެވެ. އޭނާ ލަންޑަންގައި ހުއްޓައި ނުދަންނަ ނަމްބަރަކުން ލިބުނު މެސެޖުން ރާއްޖެ އައި ގޮތަށް އެ އައީ އެގެއަށެވެ. އޭނާ ހިތް މިހާރު އެވަނީ ކުދިކުދި ވެފައެވެ. ތާރާއަށް އޭނާ އިތުބާރު ކުރުމުން އެ އިތުބާރުގައި ކޮޅުފައިން ޖަހާނެ ކަމަކަށް ދުވަހަކުވެސް އޭނާ ހިއެއް ނުކުރެއެވެ. ނަމަވެސް މިއަދު މިއޮތީ ވާނެ އެއްޗެއް ވެ ނިމިފައެވެ. އޭނާގެ ދިރިއުޅުން މިއަދު އެވަނީ އަނދިރިގަނޑަކަށް ވެފައެވެ. އޭނާގެ ހިތުގެ ރާނީ އޭނާއަށް ބޭވަފާތެރި ވާނެ ކަމަށް ގަބޫލު ކުރާކަށް އެ ހިތް އަދިވެސް ބޭނުމެއް ނޫނެވެ. ނަމަވެސް އެކަމުގެ ހެކި އެއޮތީ ހަމަ ތާރާގެ އަތުގައެވެ.\n“އަ.. އަހަރެން ބަނޑު ބޮޑެއް ނޫން… އައިމް.. އައިމް ނޮޓް ޕް.. ޕްރެގްނެންޓް. އަހަރެން… އެކަހަލަ ކަމެއް ނު.. ކުރަން. ހުވާ…” ތާރާ ގިސްލަމުން ވާހަކަ ދެއްކިއެވެ.\n“ތާ. ޑޯންޓް ލައި. ޔޫ އާރ ޕްރެގްނެންޓް ވިތު އަވާ ބޭބީ. ޔޫ ނޯ އިޓް.” ނައިލް އައިސް ތާރާ ކައިރީ ހުއްޓުނެވެ. އަދި ތާރާ އާއި އެއްވަރަށް ތިރިވިއެވެ. މި މަންޒަރު ފެނިފައި ކިޔާންގެ އަތް މުށްކެވިގެން ދިޔައެވެ. ނަމަވެސް އަމިއްލަ ނަފްސަށް ތާރާ އަކީ މިހާރު އޭނާގެ ޙައްޤެއް ނޫން ކަން ވިސްނައިދިނެވެ.\nތާރާ ނާއިލްގެ އަތް ފޮޅުވާލިއެވެ. އަދި އަމިއްލައަށް ތެދުވިއެވެ. “އަޅެ ގަބޫލު ކޮށްބަ. ޕްލީޒް…. ނާ ދޮންބޭ. ތިއް..ތާ. ކިޔާން….ހެޔޮނުވާނެ. ގަބޫލު ކޮށްބަލަ.” ތާރާ އެމީހުންނަށް ބަލައިލިއެވެ. ނާޒިމް ތާރާ އާއި ދިމާއަށް ބަލަހައްޓައިގެން ހުރީއެވެ. އެ ދެލޮލުން ރުޅިވެރިކަމާއި ވޭން ފެންނަމުން ދިޔައެވެ. އުސްރާ ކަރުނައިން ފުރިފައިވާ ދެލޯ ފުހެލިއެވެ. ކިޔާން ތާރާ އާއި ދުރަށް ބަލައިލިއެވެ.\nތާރާ ދެން ތިބި އެންމެންގެ މޫނަށް ބަލައިލިއެވެ. ޔުކްތާ އިނީ މޫނުގައި އަތް އަޅައިގެން ރޯށެވެ. އީކަން އިސްޖަހާލައިގެން އިންއިރު އިނީ އެއްއަތުން ޔުކަތަގެ އަތުގައި ހިފަހައްޓައި ލައިގެންނެވެ. ސަމާ އިނީ ދުރަށް ބަލަހައްޓައިގެންނެވެ. ޖައިލަމްގެ ލޯ ތާރާގެ ލޮލާއި ބައްދަލު ވިއެވެ. އެ ދެ ލޮލުގައި ވީ ހިތާމައެވެ.\n“ހަގީގަތާއި ހެކި އަތުގައި އޮތް އިރުވެސް ދޮގު ކުރަން ދޯ އިނގެނީ؟! އޭނ؟ ނާޒިމާ އަންނާނެ އިރުކޮޅަކުން. މިހާރު އެބައާދޭ. ނާޒިމާ އަންނަންދެން ކޮޓަރިން ނުނިކުންނާތި! އަޑު އިވިއްޖެ؟” ނާޒިމްގ ހުރީ ރުޅި އައިސް ރަތްވެފައެވެ.\n“އަހަންނާ ވާހަކަ ނުދައްކާތި.”\n“އަހަންނާ ވާހަކަ ނުދައްކާށޭނު ބުނީ؟! ދާށޭ ކޮޓަރިއަށް ހަމަ މިހާރު!”\nހިތުގައި ޖެހުނުލެއް ބޮޑުކަމުން ތާރާ އެތަނުން ދުއްވައިގަތެވެ. ސިޑިން އަރަމުން ދިޔައިރު ވެސް އޭނާއަށް ގިސްލެވެއެވެ.\n“ކަލޭމެން އެކަކު ވެސް އޭނާ ކައިރިއަށް ގޮސްގެން ނުވާނެ! ހެޔޮ އެކުވެރިޔަކަސް އެހެން މީހަކަސް! އުސްރާ ވެސް ނުދާތި! އަހަރެންގެ އަނބިމީހާ އަކަސް އޭނާ ކައިރިއަކަށް ނުދެވޭނެ މިގަނޑިއަކު!” ނާޒިމް ބުނާ އަޑު އިވުނެވެ.\nކޮޓަރިއަށް ވަންގޮތަށް ތާރާ ވެއްޓިގަތީ އެނދު މައްޗަށެވެ. އެނދުގައި އޮވެގެން ރޮއެރޮއެގޮސް އޭނާއަށް ނިދުނެވެ.\nތާރާއަށް ހޭލެވުނީ ބަންލާފައި ދޮރު ހުޅުވުން އަޑަށެވެ. ތެދުވެލަމުން ދޮރާއި ދިމާއަށް ބަލައިލިއިރު ނާޒިމާ ފެނުމުން އޭނާގެ ހަނދާނަށް އަނެއްކާވެސް އައީ މިއަދު ހިނގާ ދިޔަ ހާދިސާއެވެ.\n“ތާރާ ރައްޔާން! މިއަދަށްފަހު ތީ މަގޭ ދަރިއެއް ނޫން!” ލޯބިވާ މައިމީހާގެ ދުލުން އެންމެ ފުރަތަމަ ވެސް ބުނި ލަފްޒުތަކުން އޭނާގެ ހިތް ކޮށާލި ކަހަލައެވެ.\n“މަންމާ!” ވޭނުން ފުރިފައިވާ އަޑަކުން ތާރާ ގޮވާލިއެވެ. “އެހެން ނުހަދާ މަންމާ. ހެޔޮނުވާނެ. މީހަކު ކިޔާލާ އެއްޗެއް ގަބޫލު ކުރާކަށް ނުވާނޭ. މަންމާ. އަޅެ އަޅުގަނޑު އެކަހަލަ ގޯސް ކަމެއް ނުކުރަ..” ތާރާގެ ބަސްތަކަށް ހުއްޓުމެއް އައީ ނާޒިމާގެ އަތުން ހޫނު އެތިފަހަރެއް އޭނާގެ ކޮލަށް އެރުމުންނެވެ. ތާރާއަށް އާހް އޭ ބުނެވުނީ ވީ ތަދުންނެވެ.\n“އަހަރެންގެ ދަރިއަކަށްވެ ހުރެ ޒިނޭގެ އަމަލު ހިންގަންޏާ އަހަރެން އެ ދަރިއަކު ދެކެ ނަފުރަތު ކުރާނަން. ތާރާ ތިކުރި ކަމަށްފަހު ދެން އަހަންނާ ވާހަކަ ދައްކައިގެން ނުވާނެ. އަޑު އިވިއްޖެ؟ ކަލޭގެ ބައްޕަ މިއަދު ދުނިޔޭގަ ހުރިނަމަ ލަދުން ހަލާކު ވީސް!”\nނާޒިމާ އެހެން ބުނުމުން ތާރާއަށް އިތުރަށް ރޮވުނެވެ. އެކަކު ވެސް އޭނާގެ ވާހަކަ ގަބޫލު ނުކުރަނީ ކީއްވެ ހެއްޔެވެ؟ އޭނާއަށް ކުރެވޭ އިތުބާރު ހަމަ އެހާ ކުޑައީ ހެއްޔެވެ؟\nނާޒިމާ ތާރާގެ އަތުގައި ހިފައިގެން ކޮޓަރިން ނުކުތެވެ. އަދި ސިޑިން ފައިބައިގެން ގޮސް ސިޓިންރޫމަށް ދިޔައެވެ. އޭރު ވެސް އެންމެން އެތާ ތިއްބެވެ. ނާޒިމާ ތާރާ ހޫރާލިއެވެ. ތާރާ ގޮސް ޖެހުނީ ނާއިލްގެ ފައިބުޑަށެވެ.\n“އޭނާ ގެންދޭ! ކަލޭގެ ދަރިއަކަށް ބަލިވެ އެއިނީ! ދއން މި ލަދުން ސަލާމަތް ވެވެން އޮތީ ކަލޭއާ އޭނަ ދެވީމަ! އިތުރު ގޮތެއް ދެނެއް ނެތް!” ނާޒިމާގެ އަޑު އެންމެންގެ ކަންފަތުގައި ހޮނުގުގުރިއެއް ހެން ގުގުމާލިއެވެ. ޙާއްޞަކޮށް ތާރާ އާއި ކިޔާންގެއެވެ.\n“ނޫން! އެހެން ނުހަދާ! އަހަރެން ނާއިލަކާ ކައިވެންޏެއް ނުކުރާނަން! އެހެން ނުހަދާ މަންމާ! އަހަރެން ބަނޑު ބޮޑެއް ނޫނޭ! އަހަރެން އެކަހަލަ އަމަލެއް ނުހިންގަމޭ! އަހަރެންނަށް އިތުބާރު ނުކުރެވެނީތަ؟! މަންމަ ވިހޭ ދަރިއޭ މީ! މަންމަ ގާތުގައޭ ބޮޑުވީ! އިތުބާރު ކޮށްބަ! ހެޔޮނުވާނެ މަންމާ!” ތާރާ އާދޭސް ކުރަމުން ދިޔައެވެ.\n“އަހަންނަށް މަންމަ ނުކިޔާތި މީގެ ފަހުން! އަޑު އިވިއްޖެ! ކިތައް ފަހަރުތަ ކަލޭ ގާތު ބުނަން ވީ؟! މިއަދަށްފަހު މަމީ ކަލޭ މަންމައެއް ނޫން! ކަލޭ އަމާ ވީ މަރުވެފަ!” ނާޒިމޭ ހަޅޭއްލަވައިގަތެވެ.\nތާރާ އިތުރަށް ނާއިލްގެ އަނިޔާވެރިކަމުގެ ޝިކާރަ އަކަށް ވާކަށް ބޭނުމެއް ނޫނެވެ. އެހެން ވާންވެއްޖެނަމަ އޭނާ ރަނގަޅަށް ވެސް މޮޔަ ވެދާނެއެވެ. އޭނާގެ ހިތް ހުއްޓިދާނެއެވެ.\n“ކިޔާން! ކީއްވެތަ އެއްޗެއް ނުބުނަނީ؟! ކިޔާން ވެސް އަހަންނަށް އިތުބާރު ނުކުރަނީތަ؟! އޭނ؟” ހިތްދަތިވެފައި ތާރާ އަހާލިއެވެ. ތާރާ ފަހަރަކު މޫނަކަށް ބަލައިލީ އޭނާއަށް އިތުބާރު ކުރާ މީހަކު ހުރިތޯއެވެ. ނަމަވެސް އެންމެން ވެސް މޫނު އަނބުރާލީއެވެ.\n“އޮހް. އެހެންވީމާ ހަޤީގަތް ބެލުމެއް ވެސް ނެތް ދޯ؟ އެހެން މީހުންގެ އުފަލަށްޓަކައި އަމިއްލަ އުފާ ގުރުބާން ކުރީމަ ދެންވެސް މީދޯ އަހަންނަށް ލިބޭ ނަތީޖާ އަކީ؟… އެންމެރަނގަޅު. އަހަރެން ގޮސްދާނަން. އެކަމަކު… އެހެރަ ފުރޭތަ އާ އެއްކޮށް މަށެއް ނުދާނަން. ނުވެސް ފޮނުވޭނެ. އަލްވަދާޢު ހުރިހާ އެންމެނަށް.” އެހެން ބުނެފައި ތާރާ ދުވެފައި ގޮސް ސިޑިން އެރިއެވެ. އިރުކޮޅެއަ ފަހުން ފެނުނީ ތާރާ ގޮށިގަނޑެއް ހިފައިގެން ފައިބާތަނެވެ. އެއްވެސް މީހަކަށް ބަލައިލުމެއް ނެތި ތާރާ ގެއިން ނުކުމެގެން ދިޔައެވެ.\nނަމަވެސް ދިޔުމުގެ ކުރިން ފަހު ފަހަރަށް “އަލްވަދާޢު. ކޮންގްރެޓްސް ނާއިލް. ޔޫ ހޭވް އޮފިޝަލީ ފަ*ޑް މައި ލައިފް. އުއްމީދު ކުރަން ނާއިލް މިހާރު ހުންނާނީ ވަރަށް އުފާވެފަ ކަމަށް. އެން އައި ހޯޕް ޔޫ ރޮޓް އިން ހެލް! ކޮންމެ ކަމެއްގެ ވެސް ހަޤީގަތް ފަޅާ އަރާ ދުވަހެއް އަންނާނެ. އެދުވަހަކުން ކަލޭގެ މަކަރުވެރިކަމާއި ހީލަތްތެރިކަން ފަޅާއަރާނެ! ކަލޭގެ އަސްލު ކުލަ ފެންނަ ދުވަސް އަދި އަންނާނެ. މާތްﷲ ކަލޭ ކުރި ކުށަށް ޢަޛާބު ދެއްވާނެ. މާކް މައި ވޯޑްސް…. އަހަރެން އިންތިޒާރު ކުރާނަން ތިމީހުންނަށް ވިސްނިގެން އަހަރެން އެކްސެޕްޓް ކުރާނެ ދުވަހަކަށް. އަހަރެންގެ ކުށެއް ނެތްކަން ތިމީނުނަށް އެނގޭ ދުވަހަށް އިންތިޒާރު ކުރާނަން.” އެހެން ބުނުމަށް ފަހު ތާރާ ނިކުތެވެ. އަދި ޓެކްސީއެއް ހޯދައި މޫންލައިޓް ގެއަށް ދިޔައެވެ.\nކޮޓަރިއަށް އެއްޗެހިތައް ލާފައި ތާރާ އޭނާގެ ގިޓާ ނަގައިލިއެވެ. އަދި އެ ހިފައިގެން ބެލްކަންޏަށް ނިކުމެ އަތަށް ހިޔަވަރު ކޮށްލަމުން އިސް އުފުލާ އުނޑަށް ބަލައިލިއެވެ. އޭރު މިލަކެރި ޖަހަމުން ދިޔައެވެ. ވާރޭ ތިއްކަކަށް ފަހު ތިއްކެއް އޭނާގެ ދޮން މޫނުގައި ބޮސްދެމުން ދިޔައެވެ. އެ ވާރޭ އާއި އެދެލޮލުގައިވާ ކަރުނަތައް އެއްވެގެން ދިޔަ ހިނދު ތާރާ އޭނާގެ ގިޓައިން މަޑު މިއުޒިކެއް އަޅުވާލިއެވެ. ދެލޯ މަރާލަމުން ހިތި ހިނިތުންވުމެއް ވެލިއެވެ. ތާރާގެ އަސަރުން ފުރިގެންވި އަޑު ޖައްވުގައި ގުގުމާލިއެވެ.\n“ލޯތްބަށް ޓަކާ، ހިތް އެދި ރުޔަސް\nލޯބިން ވަނީ، މަޙުރޫމް ވެފައި\nއެހެނަސް ބުނަން، ލޯތްބަށްޓަކައި\nގުރުބާން ވުމީ، މިހިތުގެ އުފާ…”\nސޯންގް ލިރިކްސް ގައި އެއްވެސް މައްސަލައެއް ވާނަމަ މަޢާފަށް އެދެން. ހޯޕް ޔޫ ލައިކް ދި ސްޓޯރީ ސޯ ފާ. 😊\nހިތުގަ މިވާ ސޫރަ ތެދޭ!! 8\nލޯބި October 27, 2015\nބޭނުންވަނީ އުމުރަށް 10\nލޯބި October 22, 2017\nއެހެނިހެން ލޯބި November 17, 2019\nހިތާމަ ބިރުވެރި އެހެނިހެން މަޖާ ލޯބި May 30, 2020


ޙަޔާތުގެ އުނދަގޫތަކާއި ކުރިމަތިލާނީ ކިހިނެއް؟ | ޢަޤީދާ | ދީނާއިދުނިޔެ\nBack ކަވާސާ ދީނާއިދުނިޔެ ދީނާއިދުނިޔޭގެ ބައިތައް ޢަޤީދާ ޙަޔާތުގެ އުނދަގޫތަކާއި ކުރިމަތިލާނީ ކިހިނެއް؟\nއެހެން ވީއިރު އަހަރެންނަށް އެފަދަ ތަނަވަސް ކަމެއް ނުލިބެނީ ކީއްވެހެއްޔެވެ. މިއީ އަހަރުމެންގެ ތެރެއިން ބައެއްމީހުންގެ ޝަކުވާ ތަކެވެ.\nދިރި އުޅުމުގައި ދިމާވާ މިފަދަ ދަތިއުނދަގޫތަކާއި ކުރިމަތިލާނީ ކިހިނެއްހެއްޔެވެ؟ އޭގެ ޙައްލަކީ އަޅުކަންކުރުމާއި ދުރުވެ ހުރުން ހެއްޔެވެ؟ ނުވަތަ މަސްތުވާ ތަކެތީގެ ބޭނުން ކޮށްގެން ސިކުނޑިން ކުޑަވަގުތު ކޮޅަކަށް ނަމަވެސް އެޚިޔާލުތައް ނެރެލުން ހެއްޔެވެ.؟ ނޫނީ މިއީ ތިމަންނައަށް ހުރި ގޮތޭ ބުނެ ދެފައިދަމާފައި ނިދުންހެއްޔެވެ؟ ދިރި އުޅުމުގައި ދިމާވާ މިފަދަ ދަތި ހުރަސް ތަކާއި ކުރިމަތި ލާން އަހުރަމެންގެ ދީން އަންގަވާފައިވާ ގޮތް ބަލަމާ ހިނގާށެވެ.\nލިބިފައިވާ ނިޢުމަތް ތަކަށް ބަލާށެވެ:\nކެތްތެރި މުއުމިނުން ތިމާއަށް ލިބިފައިވާ އުނިކަންތަކާއި ނުކުޅެދުންތަކަކަށް ނުބަލާނެއެވެ. އެކަމަކު އޭނާ އަބަދުވެސް ބަލާނީ މާތްﷲ އޭނާއަށް ދެއްވާފައިވާ މަތިވެރި ނިޢުމަތް ތަކަށެވެ. އޭރުން މާތްﷲ އޭނާ އަށް ދެއްވާފައި ހުރި ގިނަގުނަ ނިޢުމަތް ތައް ފެންނާނެއެވެ. އެއް އަތް ނެތް މީހުން ނުވަތަ އެއްފައި ނެތްމީހުން އޭނާގެ ނެތްއަތާއި ނެތްފަޔާއި ދޭތެރޭގައި ޝަކުވާ ނުކުރާށެވެ. އެކަމަކު އޭނާއަށް ދެއްވާފައިވާ އެހެން ނިޢުމަތްތަކާއި މެދު ރުހި ޝުކުރު ވެރިވާށެވެ.\nދުނިޔޭގައިވާ ހުރިހާ އެއްޗަކީ ފައިސާ އާއި މުއްސަދި ކަމެއް ނޫނެވެ. ފަހެ މުއްސަދި ކަމުގެ ނިޢުމަތުން މަޙްރޫމު ވެފައިވާ މީހުން ތިމަންނައަށް މުއްސަދިކަން ނުލިބުނީ ކީއްވެހޭ، ތިމަންނައަށް ވުރެން އަރާމުގައި ކާފަރުން ވެސް އެބަ އުޅުޔޭ ކިޔާ ނުރުހުންވެ ޝަކުވާ ގިނަ ނުކުރާށެވެ. އެހެންނަމަވެސް އޭނާއަށް ލިބިފައިވާ އެހެން ނިޢްމަތްތަކަށް ޙަމްދުކޮށް ޝުކުރުވެރި ވާށެވެ. ތިމާ އަށް މުއްސަދި ކަން ނުލިބުނު ނަމަވެސް ފުރިހަމަ ސިއްހަތެއް ލިބުނެވެ. ވިސްނާ ފިކުރު ކުރުމަށް ބުއްދީގެ ބާރު ދެއްވިއެވެ. އަދި މިހުރިހާ ކަމެއްގެ އިތުރުން އިސްލާމްދީނުގެ މަތިވެރި ހިދާޔަތު ދެއްކެވިއެވެ.\nފަހެ އެއީ އިންސާނަކަށް ލިބޭނެ އެންމެ ބޮޑު އެންމެ މަތިވެރި އަދި ދުނިޔެ އާއި އާޚިރަތުގައި ވެސް އެންމެ ފައިދާ ކުރަނިވި ނިޢުމަތެވެ. މުއްސަދިކަމަކީ ވެސް ނިޢުމަތެކެވެ. އެހެންނަމަވެސް މުއްސަދިކަން ޞިއްޙަތުގެ ނުކުޅެދުން ތެރިކަމާއި އެކީގައި ލިބުމުގެ އުފަލެއް އެބަ އޮތްހެއްޔެވެ؟ އަދި ޖާހިލުކަމާއި ކާފަރުކަމާއި އެކު ލިބުމުގެ ބޭނުމެއް އެބަ އޮތްހެއްޔެވެ؟ ހިސާބު ބައްލަވާދުވަހުން އެހުރިހާ މުއްސަދި ކަމެއް ތިމާއަށް ވާގިވެރިވެ، އެހީވާނެހެއްޔެވެ؟\nދިމާވާކަންތަކާއި މެދު ނުރުހުން ނުވާށެވެ.އާޚިރުގައި އެއީ ލިބޭ ހެވަކަށްވެސް ވެދާނެއެވެ.\nއިންސާނުންނަކީ ޣައިބުގެ ކަންތައްތައް ދަންނަ ބައެއްނޫނެވެ.އިންސާނާ އަބަދުވެސް ވިސްނަނީ ބޭރުފުށުން ދިމާވާ ކަންތައް ތަކުގެ މައްޗަށެވެ. އަބަދުވެސް ބަލަނީ މިއަދު ވާކަންތައްތަކަށެވެ.ފަހުން ވާނެކަންތައް ތަކެއް އިންސާނުންނަކަށް ނޭނގެއެވެ. މުޞީބާތެއް ދިމާވާ ހިނދު އެކަމާއި ނުރުހުންވެ ތިމަންނައަށް މިކަން މިދިމާވީ ކީއްވެހޭ ކިޔާ ޝަކުވާ ގިނަ ނުކުރާށެވެ. އެކަންތައް ތަކަކީ އާޚިރުގައި ތިމާއަށް ހުރި ރަނގަޅަކަށްވެސް ވެދާނެއެވެ. މާތްﷲ މީހަކަށް ނިޢުމަތެއް ދެއްވުމުގެ ކުރިން އެމީހަކު އިމްތިޙާނު ކުރައްވައެވެ. ބަނޑުހައި ހޫނު ކަމާއި، ބިރުވެރިކަމާއި، މުދާމަދުކުރެއްވުމުންނާއި، ލޯބިވާ މީހުންގެ މަރު ހިއްޕެވުމުންނާއި، އަދި މިނޫންވެސް ތަފާތު ކަންކަމުން އިންސާނާ އިމްތިޙާނުކުރެވެއެވެ. ބުއްދިވެރިންނަކީ މިފަދަ މުޞީބާތް ތަކަށް ކެތްކުރާމީހުންނެވެ.\nމިގޮތުން މާތްﷲ ނަބިޔުންނަށާއި ރަސޫލުންނަށް، ނަބީކަމާއި ރަސޫލުކަމާއިގެން ފޮނުއްވުމުގެ ކުރިން ތަފާތު އުނދަގޫތަކާއި ކުރިމަތި ކުރެއްވިއެވެ. އެބޭކަލުން މިހުރިހާ ދަތިތަކަށް ކެތްކުރައްވައި މާތްﷲ އަށް ޝުކުރުކުރެއްވުން މަތީގައި ދެމިތިއްބެވިއެވެ.\nއިންސާނުންނަށް ޙަޔާތުގައި ދިމާވާ މިފަދަ އުނދަގޫތަކާއި ކުރިމަތިލުމަށް ކެތްތެރިވާންޖެހޭނެއެވެ. ފަހަރެއްގައިވެސް އެ ދަތިތަކަކީ މާތްﷲ އަހަރެމެންގެ މައްޗަށް ބާވާލައްވާ ޢުޤޫބާތްތަކެއް ކަމުގައި ދެކިގެންނުވާނެއެވެ. ގިނަފަހަރަށް މިފަދަ ކަންކަމަކީ ނޭނގުނުކަމުގައިވިޔަސް، އަހަރެމެންނަށް ލިބޭ ހެވަކަށްވެދެއެވެ. ދުނިޔޭގެ ދިރިއުޅުމުގައި އަބަދުވެސް އަޑިގަނޑަކަށް ފަހު އުސްގަނޑެއް އަންނާނެކަން ހަނދާން ބަހައްޓަން ޖެހޭނެއެވެ. އެއީ ތިމާއަށް ހުރިގޮތޭ ބުނެ އެއްވެސް ކަމެއްނުކޮށް ނުހުންނާށެވެ.\nޙަޔާތުގައި ދިމާވާ އެކިދަތިތަކާއި ހުރަސްތަކަކީ ހަމަ އަހަރެންނަށް ހުރިގޮތޭ ބުނެ އެއްވެސް ކަމެއްނުކޮށް ނުހުންނާށެވެ. ކަންތައްތައް ޙާސިލުކުރެވޭނީ އެކަންތައްތައް ޙާސިލުކުރަން މަސައްކަތް ކޮށްގެންނެވެ.ޢިލްމު ހޯދަންބޭނުންވާ މީހާ ކިޔެވުމަށް އެއްވެސް މަސައްކަތެއްނުކޮށް އަހަންނަކަށް ނުކިޔެވޭނެޔޭ ކިޔާ ނުހުންނާށެވެ. އަދި މުއްސަދިކަން ހޯދަންބޭނުންވާ މީހާ އަހަރެންމިހެން ހުއްޓާ މުއްސަދި ވާނެނަމައޭ ކިޔާ ނުހުންނާށެވެ. ކަމެއް ޙާސިލުކުރަން ބޭނުންނަމަ އެކަމަކަށް ގަދައަޅާ މަސައްކަތް ކުރުމަށްފަހު ރައްބަނާގެ ރަޙުމަތަށް އެދޭށެވެ. ކަންތައްތަކެއް ހަމަހުރިގޮތަށް ހުއްޓައެއްނުވާނެއެވެ. ކަންތައްތައްވާނީ ޤަޟާޤަދަރުގައިވާ ގޮތަށޭ ކިޔާ ނުހުންނާށެވެ.\nއަބަދުވެސް ކަމެއް ހާސިލުނުވުމުން އެކަމުގެސަބަބު ހޯދާ އެކަން އިސްލާޙުކުރުމަށް ކެތްތެރިކަމާއިއެކު މަސައްކަތްކުރާށެވެ. ތިމާހިތްއެދޭގޮތަށް ބައެއްކަންކަންނުދިޔުމުން އެކަމާ ނާއުންމީދުނުވާށެވެ. އޭގެބަދަލުގައި އަނެއްކާވެސް ހިތްވަރާއެކީގައި އެކަމަކާއި ކުރިމަތި ލާށެވެ. އަދި އެކަމަށް މަގުފަސޭހަ ކޮށްދެއްވުން އެދި މާތްﷲ އަށް ދަންނަވާށެވެ. ﷲ އަކީ އެކަލާނގެ އަޅުތަކުންނާއި އަބަދުވެސް ކުއްތަންވެވޮޑިގެންވާ ރަސްކަލާނގެއެވެ.\nކަންކަމާއި މެދު އުއްމީދު ކަނޑާލުމަކީ މުއުމިނުންގެ ސިފައެއްނޫނެވެ. މުއުމިނަކު ކަލާނގެ ރަޙުމަތާއި މެދު ދުވަހަކުވެސް އުއްމީދު ކަނޑާލައިގެން ނުވާނެއެވެ. އޭނާއަށް ކިތަންމެ ބޮޑު މުޞީބާތެއް ދިމާވިނަމަވެސް އަދިކަމެއްޙާސިލު ކުރުމުގެ ހުރިހާ ދޮރެއްބަންދުވިޔަސް އެކަމާ އުއްމީދު ކަނޑާނުލާށެވެ.އެއީ ކާފިރުންގެ ސިފައެކެވެ. މާތްﷲގެ ރަޙުމަތް ވަރަށް ތަނަވަހެވެ. އެކަލާނގެ ކަމަކަށް އިރާދަ ކުރައްވައިފިނަމަ އެކަމެއްވެދެއެވެ.\nވުމާއި އެކު ކަންކަމާއި މެދު ނާއުއްމީދުވެ، ދެން މި ހަތަރު އުދަރެސް ފެނުޖެހުނީއޭ ހީނުކުރާށެވެ. އިއްޔެ އަށް ވުރެން މިއަދު ރަނގަޅުވެދާނެއެވެ.އަދި މިއަދަށް ވުރެ މާދަމާ ރަނގަޅު ވެދާނެއެވެ.އެއީ މާތްﷲގެ ސުންނަތެވެ.ފަހެ އަހަރެމެންގެ ލޯމަތިން ފެންނަކަންތައްތަކާއި މެދު ވިސްނާ ފިކުރު ކޮށްބަލާށެވެ.މިއަދު ކާނެ އެއްވެސް އެއްޗެއްނެތި ބިކަހާލުގައި އުޅުނުމީހުން މާދަމާ އެތިބެނީ ބޮޑެތި މަހުޖަނުންނަށްވެފައެވެ.އަދި އެއްވެސް ބާރެއްނެތް ފަޤީރު ނިކަމެތިން މާދަމާ އެތިބެނީ ޤައުމުތަކުގެ ބޮޑެތި ވެރިންނަށް ވެފައެވެ. ހަމަ އެގޮތަށް ބޮޑެތި މުއްސަދިން އެތިބެނީ މާދަމާ ކާލާނެ އެއްވެސް އެއްޗެއްނެތި ބިކަ ޙާލުގައެވެ.\nފަހެ އިންސާނާއަށް ޙަޔާތުގައި މުޞީބާތްތަކާއި ކުރިމަތިވުމުން، އީމާންކަމާއި ކެތްތެރިކަމާއިއެކީގައި އެކަމާ ކުރިމަތި ލާށެވެ. އަދި މާދަމާ އަށް ކުރާ އުއްމީދު ކަނޑާނުލާށެވެ. މާތްﷲގެ ހެޔޮ ރަޙްމަތްފުޅުން ކަޅުފޮއި އަނދިރި ރެޔަކަށްފަހު މާދަމާގެ އިރު އުދަރެހުންފާޅުވާނީ ހިނިތުންވުމާއި އުފާވެރިކަން ގެނުވަމުންކަމަށްވުމީ ކައިރިކަމެކެވެ.


Reygandu Ge Keun Las Kurumah Vure Kuranvee Avas! - Vaguthu\nރޭގަނޑުގެ ކެއުން ލަސްކުރުމަށް ވުރެ ކުރަންވީ އަވަސް!\nހެނދުނުގެ ނާސްތާއަކީ ދުވަހުގެ އެންމެ މުހިންމު ކެއުމުގެ ގަޑި ކަމަށްވާތީ ހެނދުނުގެ ނާސްތާ ގަޑި ފުރިހަމަ ކުރާ މީހުން އުޅެއެވެ. އަދި މެންދުރު ގަޑީގައި ވަރުބަލި ކަމުންނާއި ބުރަކަމުން ގަޑި އަށް ކެވޭ ފަހަރު އާދެއެވެ. ނަމަވެސް ރޭގަނޑު ކާ ގަޑި ޖެހޭއިރު ހަށިގަނޑަށް ވެފައިވާ ވަރުބަލިކަމުން އަރާމު ކޮށްލަން ބޭނުންވުމާއި ކާ ގަޑީގެ ކުރިން ކޮންމެވެސް ކުދި ކެއުމެއް ކައިގެން ރޭގަނޑުގެ ކެއުން ލަސްކުރެވެއެވެ.\nރޭގަނޑުގެ ކެއުން ލަހުން ކެއުމަކީ ހަށިގަނޑަށް ގެއްލުންހުރި ކަމެކެވެ. ރޭގަނޑުގެ ކެއުން ކާން އެންމެ ރަނގަޅު ގަޑިއަކީ 7:00 އާއި 7:30 ދޭތެރެއެވެ. އެއީ މީހާ ހަރަކާތްތެރިވެ ފިޓްކޮށް ހުރުމަށެވެ. ރޭގަނޑުގެ ކެއުން އަވަހަށް ކެއުމުން ހަށިގަނޑަށް އެތައް ފައިދާއެއް ކުރެއެވެ.\nރޭގަނޑުގެ ކެއުން އެންމެ ރަނގަޅު ވަގުތު ކެއުމުން ހަށިގަނޑަށް ލިބޭނެ ފައިދާތަކަކީ:\nހަޖަމު ކުރުމަށް އެހީތެރިވެދޭ.\nނިދަން އޮށޯތުމުގެ ކުރިން ކާ އެއްޗެހި ހަޖަމު ކުރުމަކީ ވަރަށް މުހިންމު ކަމެކެވެ. އެއީ އޮށޯތުމުން ރަނގަޅަށް ހަޖަމު ނުކުރެވޭނެތީ އާއި ބަނޑުގައި ރިއްސުން ފަދަ ކަންތައްތައް ކުރިމަތިވެދާނެތީއެވެ.\nލަހުން ކެއުމުން ކެލޮރީސް ދަށް ކޮށެއް ނުދެއެވެ. އޭގެ ސަބަބުން މި ކެލޮރީސް ފެޓީ އެސިޑްއަށް ބަދަލުވެ ހާޓް އެޓޭކް ޖެހުމުގެ ފުރުސަތު ބޮޑުވެގެންދެއެވެ.\nބަރުދަން ލުއި ކޮށްދޭ.\nމިް ގަޑިއަށް އެންމެ ރަނގަޅު ކާނާ ކެއުމަކީ ބަރުދަން ލުއިކޮށްދިނުމަށް އެހީތެރިވެދޭ ކަމެކެވެ. ރޭގަނޑު އަވަހަށް ކެއުމުން ކާނާ ހަޖަމުވެ، ކެލޮރީސް ދަށްކޮށްދެއެވެ.\nރޭގަނޑު އަވަހަށް ކެއުމުން ކާތަކެތި އަވަހަށް ހަޖަމުވާނެއެވެ. އަދި ކާނާ ގުލްގޯޒަށް ބަދަލުކޮށްދޭނެއެވެ. އޭގެ ސަބަބުން ހަކުރު ލެވެލް ދަށްކޮށްދެއެވެ.\nއަވަހަށް ކެއުމުން ކާނާ ހަޖަމުވެ ނިދުމަށް ފަސޭހަވެއެވެ. އަދި ހެނދުނު ހޭލާއިރު މީހާ ތާޒާކަން މަތީ ހުންނާނެއެވެ.\nއެހެންކަމުން ރޭގަނޑުގެ ކެއުން ލަސްނުކޮށް ވީހާވެސް އަވަސް ކުރެވޭތީ ބަލަންވީއެވެ.


Huwai Kunfuneege CFO Hayyarukohfi\nހުވާއީ ކުންފުނީގެ ސީއެފްއޯ ހައްޔަރުކޮށްފި\n4 މަސް,2ހަފްތާ,2ދުވަސް, 11 ގަޑި, 57 މިނެޓް,2ސިކުންތު ކުރިން 1700މަރިޔަމް އިސްއާދާ\nހުވާއި ކުންފުނީގެ ސީއެފްއޯ މެންގް ވެންޒޫ.\nޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ދާއިރާގައި ނަން މަޝްހޫރު ކުންފުނި، ހުވާއީގެ ޗީފް ފައިނޭންޝިއަލް އޮފިސަރ މެންގް ވެންޒޫ ކެނެޑާއިން ހައްޔަރުކޮށްފިއެވެ.\nކެނެޑާގެ ޖަސްޓިސް މިނިސްޓަރ ނެރުއްވި ބަޔާނެއްގައި ވިދާޅުވެފައިވަނީ، ހުވާއީގެ ސީއެފްއޯ ހައްޔަރުކުރީ މި ހިނގާ ޑިސެމްބަރު މަހުގެ އެއްވަނަ ދުވަހު ކެނެޑާގެ ވެންކޯވަރއިން ކަމަށެވެ. އަދި އޭނާ ހައްޔަރުކޮށްފައިވަނީ، އޭނާ އާއި ދެކޮޅަށް އެމެރިކާގެ ކޯޓެއްގައި ކޮށްފައިވާ ދައުވާ އަކާއި ގުޅިގެންކަމަށްވެސް އެބަަޔާނުގައި ވަނީ ވިދާޅުވެފައެވެ.\nމިހާރު އެ ދައުވާގެ އަޑު އެހުމެއް ހުކުރު ދުވަހަށް ތާވަލްކުރެވިފައިވާ ކަމަށްވެސް އެ ބަޔާނުގައި ހާމަކުރައްވާފައިވެއެވެ. އަދި އެ މައްސަލައިގެ އިތުރު މައުލޫމާތު ހިއްސާ ކުރެވެން ނެތް ކަމަށްވެސް ބަޔާނުގައި ވަނީ ފާހަގަކުރައްވާފައެވެ.\nމެންގް ހައްޔަރު ކުރުމާއި ގުޅިގެން ހުވާއީން ނެރުނު ބަޔާނުގައި ވަނީ އެ ކުންފުނީގެ ސީއެފްއޯ ހައްޔަރު ކުރުމުން ވަރަށް ބޮޑު ސިހުމެއް ލިބިގެން ދިޔަކަމަށާއި އެކަމަނާ ޤާނޫނާއި ޚިލާފު އެއްވެސް ކަމެއް ކުރާކަމުގެ މައުލޫމާތެއް މިހާތަނަށް އެއްވެސް ފަރާތަކުން ހުށަހަޅާފައިނުވާ ކަމަށެވެ. މެންގް ހައްޔަރު ކުރުމާއި ގުޅިގެން ކެނެޑާގައި ހުންނަ ޗައިނާ އެމްބަސީއިން ދަނީ އެކަމަނާ ވަގުތުން ދޫކޮށްލުމަށް ގޮވާލަމުންނެވެ.\nހުވާއީ ކުންފުނި ކެނެޑާ


އަބޫ ބަކުރުއްޞިއްދީޤް ރަޟިޔަﷲ ޢަންހު – DhiSalafiyyah\nއަބޫ ބަކުރުއްޞިއްދީޤް ރަޟިޔަﷲ ޢަންހު ދުނިޔޭގެ އަލިކަން ދެކެވަޑައިގަތީ މީލާދީ ސަނަތުން 573 ވަނަ އަހަރުއެވެ. އެކަލޭގެފާނުގެ ލަޤަބުފުޅަކީ އައްޞިއްދީޤްއެވެ. އެކަލޭގެފާނު ނިސްބަތްވެ ވަޑައިގަންނަވަނީ ޤުރައިޝް ވަންހައިގެ ޢާއިލާއެއް ކަމުގައިވާ ބަނޫ ތަމީމް އަށެވެ. ބައްޕާފުޅަކީ އުޘްމާން ބިން ޢާމިރުއެވެ. އެކަލޭގެފާނުގެ އަޞްލު ނަންފުޅަކީ ޢަބްދުﷲ އެވެ. އެކަލޭގެފާނަކީ ފިރިހެނުންގެ ތެރެއިން އެންމެ ފުރަތަމަ އިސްލާމްވި ޞަޙާބީއެވެ. އަދި މީގެއިތުރުން އިސްލާމީ އުންމަތުގެ އެންމެ ފުރަތަމަ ޚަލީފާކަން2އަހަރާއި3މަސް ދުވަސް ވަންދެން ކުރެއްވިއެވެ. އެކަލޭގެފާނަކީ މީސްތަކުންގެ އިޚްތިރާމާއި ލޯބި ނިހާޔަތަށް ލިބިލެއްވި އަދި އެހާމެ ޙިކްމަތްތެރި ބޭކަލެއްވެސް މެއެވެ.\nދުނިޔޭގައި ހުންނަވަނިކޮށް ސުވަރުގޭގެ އުފާވެރެ ޚަބަރު ލިބިވަޑައިގަތް 10 ބޭކަލުންގެ ތެރޭގައި އަބޫބަކުރުގެފާނު ހިމެނިވަޑައިގަތެވެ. އަބޫބަކުރުގެފާނާ ބެހޭގޮތުން ޢައިޝާގެފާނު ރިވާ ކުރައްވާފައިވާ ޙަދީޘެއްގެ މާނައިގައިވެއެވެ. “އެއްދުވަހަކު ތިމަންކަމަނާ ކީރިތި ރަސޫލާ (ޞައްލައްﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމް) އާއި އެކަލޭގެފާނުންގެ ޞަޙާބީންގެ މަޖިލީހެއްގައި އިންނެވީމެވެ. އޭރު ތިމަންކަމަނާ އިންނެވީ އެ މަޖިލީހުގައި ތިއްބެވި ބޭކަލުންނަށް ނުފެންނާނެހެން ފަރުދާއެއްގެ ފުރަގަހުގައެވެ. އެހެންތިއްބަވަނިކޮށް އެތަނަށް އަބޫބަކުރުގެފާނު ވަޑައިގަތުމުން ކީރިތި މާތް ނަބިއްޔާ (ޞައްލައްﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމް) އަބޫބަކުރުގެފާނަށް ޢިޝާރާތް ކުރައްވައި ޙަދީޘް ކުރެއްވިއެވެ. ނަރަކައިން ސަލާމަތްވެގެންވާ މީހަކަށް ބެލުމަށް ތިޔަބައިމީހުން އެދޭކަމުގައިވަނީނަމަ އަބޫބަކުރުގެފާނަށް ތިޔަބައިމީހުން ބަލާހުށިކަމެވެ.”\nމުޝްރިކުންގެ އުދަގުލާ ތުރާތަކުން ސަލާމަތްވުމަށް ކީރިތި ރަސޫލާ (ޞައްލައްﷲ ޢަލައި ވަސައްލަމް) މަދީނާ އަށް ޙިޖުރަ ކުރެއްވިއިރު އެކަލޭގެފާނުގެ ދަތުރުގެ ބައިވެރިއެއްގެ ގޮތުގައި ހުންނެވީވެސް އަބޫބަކުރުގެފާނެވެ.\nއަބޫބަކުރުއްޞިއްދީޤް ރަޟިޔަﷲ ޢަންހުއަކީ ވަރަށް ހިތްވަރުގަދަ އަދި އެހާމެ ކެރޭ ބޭކަލެއްވެސް މެއެވެ. ކީރިތި ރަސޫލާ (ޞައްލައްﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމް) ގެ އަރިހުގައި ޘާބިތުވެ ހުންނަވައި ކުރެއްވި ހަނގުރާމަތަކުން އެކަލޭގެފާނުގެ ހިތްވަރުފުޅު ގަދަ ކަމާއި ކެތްތެރިކަން ހާމަވެގެންދިޔައެވެ. މީގެ އިތުރުން އެކަލޭގޭފާނަކީ ވަރަށް ތަޤްވާވެރި ބޭކަލެއްވެސްމެއެވެ. އެކަލޭގެފާނުގެ އީމާންތެރި ކަމާ ބެހޭގޮތުން ޙުދު ކީރިތި ރަސޫލާ(ޞައްލައްﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމް) ވަނީ ބަޔާންކޮށް ދެއްވާފައެވެ. އެކަލޭގެފާނުގެ އީމާންތެރިކަން ތިލަފަތެއްގެ އެއްކޮޅަށްލައި އަދި އުއްމަތުގެ އެހެން ހުރިހާ މުސްލިމުންގެ އީމާންތެރިކަން ތިލަފަތުގެ އަނެއްކޮޅަށްލައި ކިރައި ވަޒަން ކުރި ކަމުގައިވީނަމަވެސް އެކަލޭގެފާނުގެ އީމާންތެރިކަން ބަރުވާނެކަމުގައި ކީރިތި ރަސޫލާ (ޞައްލައްﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމް)ގެ ޙަދީޘް ތަކުން ޘާބިތެވެ. އަދި މިއާއިއެކު އެކަލޭގެފާނުގެ ދީލަތިކަމަކީ އެހެން އެއްވެސް ޞަޙާބީއަކަށް ގޮންޖަހާލެވުނު ދީލަތިކަމަށްވަނީ ނުވެފައެވެ. މިގޮތުން އިސްލާމްދީން އިޚްތިޔާރު ކުރުމުގެ ސަބަބުން އިންތިހާ ދަރަޖައިގެ އަނިޔާލިބެމުންދިޔަ7އަޅުން އެކަލޭގެފާނުވަނީ މިނިވަންކޮށްދެއްވާފައެވެ. މީގެ އިތުރުންވެސް ދީލަތިކަމުގެ ލާމަސީލު ނަމޫނާތައް އެކަލޭގެފާނުވަނީ މުޅި އިސްލާމީ އުއްމަތަށް ދައްކަވާ ދެއްވާފައެވެ.\nއެކަލޭގެފާނުގެ ޚަލީފާގެ ދުވަސްވަރު ދީނަށްޓަކައި ވަރަށް ގިނަ ޤުރުބާނީތައް ވެވަޑައިގަތެވެ. މިގޮތުން ޒަކާތް ދިނުމަށް އިންކާރުކުރި މީހުންނާއި ދެކޮޅަށް ހަނގުރާމަ ކުރައްވައި، ނަޞްރާއި ކާމިޔާބު ހޯއްދެވިއެވެ. ދީނަށްޓަކައި ގިނަ ހަނގުރާމަތަކެއްކުރެއްވައި އިރާޤާއި އަލްހީރާ އަދި އަލްއަންބާރު ފަދަ ތަންތަން ފަތަޙަ ކުރެއްވިއެވެ.\nއެންމެ ފުރަތަމަ ކީރިތި ޤުރުއާން އެކީއެކަށް ޖަމާކުރައްވައި އެއްފޮތެއްގެ ސިފައިގައި ނެރުއްވީ އަބޫބަކުރުގެ ފާނެވެ. އަދި މުސްޙަފްގެނަމުން އެފޮތަށް ނަން ދެއްވިއެވެ. މީގެ އިތުރުން މާތް ނަބިއްޔާ (ޞައްލައްﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމް) ގެ އަރިހުން 420 ޙަދީޘް ރިވާކުރެއްވިކަމަށް އިމާމް ނަވަވީ އެކަލޭގެފާނު ލިޔުއްވި ފޮތެއްކަމުގައިވާ އައްތަހުޒީބުގައި ލިޔުއްވާފައިވެއެވެ.\nއަބޫބަކުރުއްޞިއްދީޤް ރަޟިޔަﷲ ޢަންހު ދުނިޔެދޫކުރެއްވީ ޙިޖުރައިން 13 ވަނަ އަހަރުއެވެ. އަދި އެކަލޭގެފާނު ފަސްދާނު ލެވުނީ ޢާއިޝާގެފާނުގެ ގޭގައި ނަބިއްޔާ މުޙައްމަދު (ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމް) ގެ އަރިހުގައެވެ.


Kandinma in meehaku maruvi thahgeegu fashaifi\nކަނޑިންމަ މޯލްޑިވްސް: އެ ރަށުން މަރުވި މީހާގެ މައްސަލަ ފުލުހުން ވަނީ ބަލަން ފަށާފައި\nކަނޑިންމަ މޯލްޑިވްސް ރިސޯޓުން ކޮވިޑަށް ޕޮޒިޓިވްވި މުވައްޒަފަކު މަރުވި މައްސަލަ ފުލުހުން ތަހްގީހު ކުރަން ފަށައިފި އެވެ.\nކަނޑިންމަ ރިސޯޓުގައި މަސައްކަތް ކުރަމުންދިޔަ އެ ރިސޯޓުގެ މުވައްޒަފަކު ހާލު ސީރިއަސްވުމާއި ގުޅިގެން ދ. އަތޮޅު ކުޑަހުވަދޫ ހޮސްޕިޓަލަށް ގެންގޮސް ފަރުވާ ދެމުންދަނިކޮށް އޭނާ ވަނީ މަރުވެފަ އެވެ. އޭނާގެ ގައިން ކޮވިޑް-19 އިގެ އަލާމާތްތައް ފެނި ޓެސްޓު ކުރުމުން ބައްޔަށް ވަނީ ޕޮޒިޓިވް ވެސް ވެފަ އެވެ. އެއީ ރާއްޖެއިން ކޮވިޑް-19 ގައި މަރުވި 38 ވަނަ މީހާ އެވެ.\nމަރުވި މީހާ ޕޮޒިޓިވް ވުމާއި ގުޅިގެން އެޗްޕީއޭގެ ރެޕިޑް ރެސްޕޮންސް ޓީމެއް ވަނީ ކަނޑިންމަ ރިސޯޓަށް ގޮސް ތަހްގީގެއް ކޮށްފަ އެވެ. އެ ޓީމުން ވަނީ އެ ހާދިސާ ހިނގާދިޔަ ގޮތް އަދި އެކަމާއި ގުޅިގެން ރިސޯޓުން އަޅާފައިވާ ފިޔަވަޅުތައް ވެސް ބަލާފަ އެވެ. އަދި ރިސޯޓުންނާއި ހޮސްޕިޓަލުން އަމަލު ކުރި ގޮތްވެސް ބެލި އެވެ.\nއެޗްޕީއޭގެ ޓީމަށް ފާހަގަވި ކަންކަން ޑިރެކްޓާ ޖެނެރަލް މައިމޫނާ އަބޫބަކުރާ ހިއްސާ ކުރުމުން އޭނާ ވަނީ އެ މައްސަލަ ތަހްގީގު ކޮށްދިނުމަށް އެދި މީގެ ތިން ދުވަސް ކުރިން ފުލުހުންނަށް ހުށަހަޅާފަ އެވެ. ފުލުހުން މިއަދު ބުނީ އެ މައްސަލަ މިހާރު ތަހްގީގު ކުރަމުން އަންނަ ކަމަށެވެ.\nމޯލްޑިވްސް ޕޮލިސް ސާވިސް ކަނޑިންމަ ކޮރޯނާ ވައިރަސް + ކޮވިޑް-19 ކޮވިޑް-19 އިގެ ބަލާއާފާތް މައިމޫނާ އަބޫބަކުރު