BlogMenai.com: May 2010\nA wel - dyma ni efo'r ffigyrau uchaf yn hanes y blog.\nRoedd dechrau Mai a diwedd Ebrill yn rhai da iawn wrth gwrs - mae etholiad yn ennyn diddordeb mawr mewn blogiau gwleidyddol.\n'Dwi'n rhyw deimlo mai Ebrill a Mai 2011 fydd y tro nesaf i ni gael mwy na 6,000 o ddefnyddwyr unigryw.\nDiolch i bawb wnaeth alw heibio - hyd yn oed y sawl ddaeth yma i godi twrw.\nHelynt Treganna - mater plwyfol?\nPob tro bron y bydd Vaughan yn son am saga Ysgol Treganna mae’n rhyw led ymddiheuro oherwydd ei fod yn rhyw led ystyried y mater yn un plwyfol. ‘Does dim rhaid iddo fo wneud hynny wrth gwrs – er mai mater lleol iawn a geir ar un olwg, mae’r goblygiadau sy’n deillio ohono yn rhai hynod o bell gyrhaeddol.\nMae’r stori yn mynd at galon dau o bolisiau llywodraeth y Cynulliad – un sydd yn agos at galon cydadran Llafur y glymblaid, sicrhau cost effeithiolrwydd trwy dorri ar lefydd gweigion mewn ysgolion – ac un sy’n nes at galon Plaid Cymru, ymateb i’r galw cynyddol am addysg cyfrwng Cymraeg ar hyd a lled Cymru.\nMae’r cyntaf o’r rhain – yr angen i greu cyfundrefn mwy cost effeithiol, wedi creu gwrthdaro ar lefel lleol am rhai blynyddoedd bellach. Mae’r pwysau ar awdurdodau lleol i leihau’r nifer o lefydd gwag yn sylweddol – fe’i ceir yn uniongyrchol o’r Cynulliad gyda grantiau arian cyfalaf yn cael eu clymu i barodrwydd i gau, ac fe’i ceir yn anuniongyrchol gan ESTYN a’r Comisiwn Archwilio.\nBeirniadaeth gyffredin gan y Comisiwn, ESTYN a’r gweinidog addysg ydi bod Awdurdodau Lleol yn wastraffus a nad oes ganddynt y dewrder gwleidyddol i fynd i’r afael a llefydd gweigion. Yr unig ffordd o wneud hyn wrth gwrs ydi trwy gau ysgolion. Mae’n ddigon dealladwy nad ydi Awdurdodau Lleol yn awyddus i wneud hyn.\nCeir 243 o lefydd gwag yn ysgolion Saesneg Treganna os ydym yn cyfri’r nifer sylweddol o blant o’r tu allan i’r ward sy’n mynychu ysgolion yno. Os ydym yn diystyru’r rheini mae’r ffigwr yn uwch - 536. Mae’r ddau ffigwr yn sylweddol, ac o ddilyn rhesymeg y Cynulliad ei hun nid oes unrhyw ddadl o gwbl tros gynnal pedair ysgol Saesneg yn Nhreganna – hyd yn oed pe na bai addysg Gymraeg yn rhan o’r cawl – ac mae’n rhan gweddol bwysig o’r cawl yn y rhan arbennig yma o Gymru. Eto o ddilyn rhesymeg y Cynulliad ei hun, mae honni bod cau Landsdowne yn 'niweidiol' i addysg Saesneg yn gwrth ddweud yr hyn mae’r Cynulliad, ei swyddogion, a’i hasiantaethau wedi bod yn ei brygethu i awdurdodau lleol am flynyddoedd.\nPam y dylai Cyngor Caerfyrddin (dyweder) gau ysgolion yno pan mae’r Prif Weinidog ei hun yn dweud bod cau ysgol yn Nhreganna yn mynd i ‘niweidio’ addysg yno? Pam y dylai cynghorwyr yn Sir Ddinbych ‘fod yn ddewr a chymryd penderfyniadau anodd’ pan na all y llywodraeth ym Mae Caerdydd sefyll y tu ol i gynghorau sy’n cymryd penderfyniadau 'anodd' oherwydd bod gwneud hynny yn cymryd dewrder ar ran y llywodraeth yn ogystal a’r awdurdod? A defnyddio idiom hyll braidd o ochrau G’narfon, mae Carwyn Jones wedi gwnio ei din ei hun efo’r penderfyniad yma.\nMae’r ail fater yn bwysicach o ran dyfodol Cymru, a sut wlad fydd hi mewn canrif. O edrych ar y Gymraeg yn nhermau marchnad mae yna ormod o gyflenwi a dim digon a alw ym mron iawn i pob maes – mwy o ffurflenni Cymraeg nag oes yna alw amdanynt, llawer o raglenni teledu nad oes fawr neb yn edrych arnynt, fersiynnau Cymraeg o wefannau cynghorau nad oes yna neb yn eu defnyddio, gwasanaeth bancio twll yn y wal sy’n cael ei ddefnyddio gan nifer gyfyng o bobl, mwy o gyfieithu nag oes galw amdano ac ati, ac ati.\nYr eithriad mawr wrth gwrs ydi’r peth sydd fwyaf costus i’w ddarparu – addysg Gymraeg. Mae’r galw yma yn llawer, llawer uwch na’r cyflenwad. Oherwydd nad ydi pob cyngor wedi mynd ati i asesu’r galw mae’n anodd bod yn gystact ynglyn a’r gwir alw, ond mae lle i gredu y byddai mwy na 50% o rieni plant Cymru eisiau addysg Gymraeg i’w plant petai ysgol gyfagos ar gael. Tua 20% o blant cynradd sy’n cael addysg cyfrwng Cymraeg ar hyn o bryd.\nByddai ymateb i’r galw hwn yn ail strwythuro addysg yng Nghymru yn sylweddol – ac waeth i ni fod yn gwbl onest am y peth – mi fyddai lleihau’r nifer o blant sy’n cael addysg cyfrwng Saesneg o 80% i ddim llawer mwy na hanner hynny - yn arwain at gau ysgolion Saesneg, a llawer iawn ohonynt. O geisio cadw pob ysgol Saesneg yn agored byddai datblygu addysg cyfrwng Cymraeg yn anfforddiadwy – ‘dydi hi ddim yn bosibl cynnal cyfundrefn lle byddai llawer iawn o ysgolion Saesneg gydag efallai 40% neu lai o’u capasiti yn cael ei ddefnyddio. Mi fyddai addysg yn bwyta’r rhan fwyaf o gyllid y Cynulliad.\n‘Rwan ‘dwi ddim yn amau am eiliad y bydd rhyw gyfaddawd yn cael ei ddarparu yn Nhreganna, ond os ydi’r llywodraeth yng Nghaerdydd am ddilyn egwyddor o wrthod cau ysgolion Saesneg ar y sail rhyfeddol bod hynny’n 'niweidio' addysg cyfrwng Saesneg pan mae’r galw addysg felly yn plymio fel angor, ni fydd y ddarpariaeth addysg cyfrwng Cymraeg byth, byth yn dod yn agos at gyfarfod a’r galw amdano.\nMae pethau mor syml a hynny mae gen i ofn – mae gwrthod cau ysgolion Saesneg yn golygu mai cyfyng iawn, ac araf iawn fydd datblygiad addysg cyfrwng Cymraeg yn y dyfodol.\nDr Who y blogosffer Cymreig\nDiddorol gweld bod Dr Who y blogosffer Cymreig wedi dychwelyd gyda phryd a gwedd newydd - eto fyth.\nMi fydd y lle 'ma'n fwy lliwgar o'i gael yn ei ol.\nCymdeithas yr Iaith yn dadlau tros gau ysgolion!\n'Dwi ddim yn tynnu coes.\nMi fyddai'r cynllun mae'r Gymdeithas yn flin iddo gael ei wrthod gan Carwyn Jones wedi arwain at gau ysgol gyda 320 o blant yn mynd iddo, sydd wedi bod (yn ol y posteri) yn 'galon i'r gymuned' am 150 o flynyddoedd.\nDinasyddion bach ail ddosbarth Caerdydd\nMae'n anodd gen i ddod o hyd i'r geiriau i fynegi fy niflastod o glywed am y tro trwstan diweddaraf yn hanes addysg Gymraeg yng Ngorllewin Caerdydd.\n'Dwi yn y gorffennol wedi gwneud fy hun ychydig yn amhoblogaidd trwy fynegi amheuon ynglyn a'r cynllun penodol o symud Ysgol (Gymraeg) Treganna i safle Ysgol (Saesneg) Heol Landsdowne a chau'r ysgol honno. Roedd yn ymddangos i mi yn gallach i gau'r ysgol mae Treganna yn rhannu safle efo hi ar hyn o bryd, Radnor Road neu ddilyn y trywydd o godi adeilad newydd yn agos at Bont Elai. Yn y diwedd penderfynodd y cyngor fynd ati i ddilyn y trywydd o gau Landsdowne, ac a bod yn deg efo nhw roedd hyn yn dilyn ymgynghori cyflawn - llawer mwy cyflawn na sy'n statudol angenrheidiol. Gyda digwyddodd hynny roeddwn fwy neu lai yn gefnogol i'r cynllun gan ei fod beth bynnag ei wendidau, yn ateb problemau'r gyfundrefn addysg gynradd yn yr ardal - y galw anferth (sydd tu hwnt i gapasiti'r cyngor i'w ddiwallu) am addysg Gymraegl, a'r llefydd gwag cynyddol yn y sector cyfrwng Saesneg.\nRwan mae'r cynllun wedi bod ar ddesg y Gweinidog Addysg yn y Cynulliad am flwyddyn yn aros am benderfyniad. Y Prif Weinidog ddaeth i benderfyniad yn y diwedd. Mae hyd yn oed cwn ar y palmentydd yn gwybod pam bod pethau wedi cymryd cymaint o amser. Mae'r mater yn un gwleidyddol ffrwydrol mewn ardal sy'n hynod o sensetif i'r Blaid Lafur. Mae Llafur wedi colli cefnogaeth ar hyd a lled y brif ddinas ers 1997 pan enillwyd y bedair etholaeth seneddol ganddynt. Roedd hyn yn rhannol oherwydd y smonach a wnaeth Cyngor Caerdydd o dan reolaeth Llafur a'u harweinydd yn y ddinas ar y pryd, Russell Goodway. Bu tro ar fyd a pherfformiodd Llafur yn dda yn y brif ddinas yn etholiad San Steffan eleni, ac maent yn ol pob tebyg yn teimlo eu bod wedi troi cornel. Byddant yn gobeithio ad ennill Gogledd Caerdydd yn etholiad y Cynulliad yn 2011, a rhoi tolc ym mwyafrif y Lib Dems yng Nghanol Caerdydd. Byddant hefyd yn gobeithio ad ennill y ddinas yn etholiadau'r cyngor yn 2012.\nOs ydynt i wneud hyn mae'n rhaid iddynt ail gysylltu efo'u cefnogwyr creiddiol. Mae'r rhan fwyaf o ddigon o blant Heol Landsdowne o gefndir dosbarth gweithiol, ac mae rhywbeth yn dynesu at hanner ohonynt o rhyw leiafrif ethnig neu'i gilydd. Mae'r grwpiau hyn yn bwysig i Lafur yng Nghaerdydd. Ymhellach, mae yna le cryf i gredu bod gwrthwynebiad Llafur i gau Heol Landsdowne yn y gorffennol wedi bod o fudd gwleidyddol iddi. Yn etholiadau'r cyngor yn 2008 cadwodd Llafur eu tair sedd yn ward Treganna er iddynt gael cweir gan Plaid Cymru mewn dwy ward gyfagos - Glan yr Afon a'r Tyllgoed - ac er bod Treganna yn edrych yn fwy anodd i Lafur ar sawl cyfri. Mewn geiriau eraill, roedd y penderfyniad a wnaethwyd heddiw yn un gwleidyddol - neu i fod yn fwy manwl yn etholiadol wleidyddol.\nMae eglurhad Carwyn Jones am ei benderfyniad yn hynod ddadlennol, ac yn egluro beth ydi'r sgor yn iawn. Er y byddai'r cynllun o fudd i addysg Gymraeg, byddai'n andwyol i addysg Saesneg. Ymddengys mai'r rheswm am hyn ydi oherwydd y byddai plant Landsdowne yn mynd i safle Ysgol Treganna / Radnor Road ar hyn o bryd - mae'r ddwy ysgol ar yr un safle. Mae Carwyn o'r farn nad yw'r safle'n addas ar gyfer trefn mynediad dau ddosbarth. Dyna sydd yno i pob pwrpas ar hyn o bryd - ond bod yna ddwy ysgol - un mor llawn nes bod plant allan ar y coridorau - ar y safle. Ond 'dydi hynny ddim yn bwysig - plant sy'n cael addysg Gymraeg sy'n cael eu haddysgu mewn coridorau, nid rhai sy'n cael addysg Saesneg. Mae yna ddinasyddion dosbarth cyntaf, a rhai ail ddosbarth yn y brif ddinas 'da chi'n gweld, ac mae'r broses o wahanu'r geirf a'r defaid yn cychwyn yn gynnar iawn.\nYn y diwedd y Blaid Lafur ydi'r Blaid Lafur. Mi allant son am bwysigrwydd delio efo llefydd gweigion mewn ysgolion, am orfodi cynghorau i asesu ac ymateb i'r galw am addysg Gymraeg, am Iaith Pawb ac ati ac ati. Ond eilradd ydi'r pethau hynny wrth ymyl buddiannau etholiadol y Blaid Lafur. Mae hynny yn dod o flaen pob dim - gan gynnwys y ffaith y bydd llawer o awdurdodau yn cymryd y peth i gyd fel nod a winc (chwadl y Sais) nad oes rhaid iddynt gymryd llefedd gweigion mewn ysgolion o ddifri ac nad oes rhaid iddynt gymryd eu dyletswydd i ymateb i alw gan rieni am addysg cyfrwng Cymraeg o ddifri.\nGan fy mod mewn hwyliau chwerw, un gair bach i Gymry Cymraeg Caerdydd. Mae'n amlwg o'r ffigyrau etholiadol bod y rhan fwyaf ohonoch yn cefnogi pleidiau unoliaethol (Llafur yn bennaf) ac yn arbennig felly mewn etholiadau San Steffan. Mae croeso i chi wneud hynny wrth gwrs, ond peidiwch a disgwyl cael unrhyw ffafr ganddynt - hyd y byddwch mewn mwyafrif. Oherwydd eich niferoedd dydych chi ddim digon pwysig iddynt, a gallwch ddisgwyl cael eich cicio o gwmpas y lle os ydi hynny'n llesol i gynlluniau etholiadol y Blaid Lafur.\nDwi wedi dwyn y ddelwedd uchod o'r blog penigamp, Syniadau. 'Dwi'n mawr obeithio nad ydi'r awdur yn meindio. Mae safle Heol Landsdowne ar dop y llun ar y chwith, ac mae Treganna / Radnor Road ar y gwaelod ar y dde.\nLabels: addysg, Caerdydd, Llafur, Plaid Cymru\nArolwg YouGov o etholiad cyffredinol 2010 yng Nghymru\nMae YouGov ar ran Canolfan Llywodraethiant Cymru, Prifysgol Caerdydd a Sefydliad Gwleidyddiaeth Cymru, Prifysgol Aberystwyth wedi cynnal arolwg cynhwysfawr (sampl 1457) o'r sawl a bleidleisiodd yn yr etholiad diweddar. Cafodd y gwaith maes ei wneud wedi'r etholiad ond cyn ffurfio'r glymblaid.\nDyma rai o'r canfyddiadau:\nRoedd 40% wedi gwneud eu meddyliau i fyny ynglyn a phwy y byddant yn pleidleisio iddo ymhell, bell cyn yr etholiad. Penderfynodd 37% sut i bleidleisio yn ystod yr ymgyrch.\nY Lib Dems ddioddefodd waethaf oherwydd pleidleisio tactegol gyda mwy o'u cefnogwyr yn pleidleisio i rhywun arall am resymau tactegol na'r un blaid arall (a 'dwi ddim yn tynnu coes).\nCarwyn Jones ydi'r arweinydd mwyaf poblogaidd yng Nghymru, wedyn Ieuan Wyn Jones, wedyn Kirsty Williams a dyn yr ystafell molchi sy'n olaf.\nRoedd 49.3% o'r sawl a holwyd yn dweud na fyddent byth yn pleidleisio i'r Toriaid o gymharu a 52.7% oedd yn dweud hynny am UKIP. Y ffigyrau ar gyfer y Lib Dems, Llafur a'r Blaid oedd 17.3%, 28.7% a 30.7% - yn y drefn yna.\nPlaid Cymru oedd a'r ganran uchaf o'i phleidlais yn dod o gategoriau cymdeithasol A,B ac C1. Llafur ac Eraill oedd a'r ganran isaf.\nY Toriaid oedd yr olaf o'r bedair prif blaid ymysg y sawl oedd a hunaniaeth Gymreig, ond nhw oedd y cyntaf ymysg y sawl sy'n ystyried eu hunain yn Brydeinwyr.\nBydd pleidlais Llafur a'r Lib Dems yn cynyddu yng nghydadran etholaethol etholiadau'r Cynulliad tra bydd pleidlais y Toriaid a Phlaid Cymru yn disgyn. Yn y cydadran rhanbarthol bydd pleidlais y Lib Dems yn cynyddu'n sylweddol iawn gyda phleidlais y pleidiau mawr eraill yn cwympo. Golyga hyn y bydd gan Llafur 28 o seddi, y Lib Dems 12 gyda Phlaid Cymru a'r Toriaid yn cael 10 yr un.\nMae'r rhan fwyaf o bobl am weld mwy o bwerau i'r Cynulliad, ac mae mwyafrif clir o'r farn bod y wlad yn cael ei rheoli'n well ers dyfodiad y sefydliad.\nMae mymryn tros hanner yn bwriadu pleidleisio 'Ia' gydag ychydig llai na thraean am roi croes wrth 'Na'. Yn bisar braidd mae mymryn mwy o blaid yr un pwerau a'r Alban na sydd o blaid yr argymhellion fydd yn cael eu hystyried yn ystod y refferendwm. Mae gan yr Alban fwy o bwerau o lawer na'r hyn a argymhellir ar gyfer Cymru wrth gwrs.\nMi fyddaf yn dod yn ol at un neu ddau o'r pwyntiau uchod yn ystod y dyddiau nesaf, ond gair bach o rybudd - cafodd yr ymarferiad ei gynnal yn dilyn cyfnod o wythnosau o Brydaineiddio gwleidyddiaeth Cymru gan y cyfryngau. Bydd ein gwleidyddiaeth yn raddol ddad Brydaineiddio tros y misoedd nesaf. Os bydd y Lib Dems yn ennill deuddeg sedd yn etholiadau'r Cynulliad mi fyddaf yn syrthio ar fy ngliniau wrth draed y cerflyn anghynnes o Lloyd George ar faes Caernarfon (yr un efo llwyth o faw adar ar ei ben) ac yn bwyta fy nhrons melyn gorau - yn gyhoeddus ar b'nawn Sadwrn.\nDiolch i RWJ am y data.\nLabels: Etholiadau, Refferendwm\nA oes bradwr yn y ty hwn?\nMi fydd dilynwyr y blogosffer Cymraeg yn ymwybodol o'r digwyddiadau yn Siambr Dafydd Orwig ddoe, gyda phobl (ac aelodau o Gymdeithas yr Iaith yn arbennig) yn yr oriel gyhoeddus oedd yn gwrthwynebu cau Ysgol y Parc ger y Bala yn cyhuddo cynghorwyr Plaid Cymru o frad. Mae Dyfrig Jones, Guto Dafydd ac eraill wedi dweud eu pwt ynglyn a'r mater. Ceir mwy yma.\nCyn i mi gychwyn hoffwn bwysleisio nad bwriad y blogiad yma ydi cefnogi na gwrthwynebu cau Ysgol y Parc, na'r un ysgol arall. Yn hytrach ymgais ydyw i wneud ychydig o sylwadau ynglyn a natur cenedlaetholdeb Gymreig ar sail digwyddiadau ddoe.\nMae’r term bradwr yn un sarhaus ym mhob rhan o Gymru wrth gwrs, ond bu gwenwyn anarferol yn perthyn iddo yng nghymunedau Dyffryn Ogwen – megis Gerlan , y gymuned a gynrychiolir gan Dyfrig Jones ar Gyngor Gwynedd. Y rheswm am hyn ydi bod i’r term ystyr a defnydd penodol iawn yn ystod Streic Fawr y Penrhyn – y digwyddiad hanesyddol enwog sydd wedi gadael eu cysgod tros y Dyffryn hyd heddiw.\n‘Dwi ddim am aros llawer efo hanes y streic, mae’n weddol adnabyddus bod y streic yn chwarel y Penrhyn ymysg yr hiraf a’r mwyaf chwerw yn hanes diwydiannol y DU. Arweiniodd at ddioddefaint gwirioneddol yn yr ardal, ac oherwydd amgylchiadau dychwelodd llawer o’r gweithwyr at wyneb y graig cyn i’r streic ddod i ben. Roedd yr arwyddion – Nid Oes Bradwr yn y Ty Hwn yn fater o gryn falchder i’r sawl oedd mewn sefyllfa i’w osod yn ffenest y ty – yn arbennig felly at y diwedd fel y gorfodwyd mwy a mwy o ddynion i ddychweld i’w gwaith. Mae’r creithiau cymunedol a adawyd gan y streic yn ddiarhebol wrth gwrs, gyda drwg deimlad rhwng teuluoedd bradwyr a’r sawl arhosodd yn ffyddlon i’r streic yn cael ei drosglwyddo o genhedlaeth i genhedlaeth fel rhyw lun ar drysor teuluol.\n‘Rwan o safbwynt y blogiad yma y cwestiwn diddorol ydi hwn – beth yn union oedd y bradwyr yn ei fradychu? Ar un olwg mae’r ateb yn syml – y streic. Ond mae mwy iddi na hynny, byddai’r cwbl o’r streicwyr yn perthyn i ddosbarth gweithiol diwydiannol, mi fyddant bron yn ddi eithriad gyda’r Gymraeg yn famiaith iddynt, a byddai’r rhan fwyaf (er nad y cwbl) yn anghydffurfwyr o ran daliadau crefyddol. Nid oedd perchnogion y Penrhyn yn syrthio i’r un o’r categoriau hyn wrth gwrs. Ar olwg arall roedd y bradwr (yng ngolwg y gymuned ehangach) yn bradychu yr hyn oedd, ei gymuned, ei deulu, ei lwyth - roedd yn bradychu ei hunaniaeth ei hun.\nDaw hyn a ni yn ol at fradwyr Y Parc. Pam bod pobl megis Ffred Ffransis ac Osian Jones yn ei chael mor hawdd i ddefnyddio’r term ymfflamychol yma mewn perthynas a chenedlaetholwyr oherwydd eu bod yn cymryd penderfyniad fydd yn arwain at gau ysgol mewn cymuned wledig iawn. O edrych ar bethau o bell mae’n anodd gweld bod yna gysylltiad agos rhwng syniadaeth wleidyddol genedlaetholgar (yr hyn fyddai'n nodweddu cynghorwyr Plaid Cymru ac yn eu gwahanu oddi wrth y gweddill a bleidleisiodd i gau) ac ymrwymiad i gynnal ysgolion o faint arbennig. Nid yw penderfyniadau i gau ysgolion yn arwain at gyhuddo cenedlaetholwyr y gwledydd Celtaidd eraill o frad.\nEr enghraifft mae yna 33 o ysgolion cynradd a dwy ysgol uwchradd wedi eu cau yn yr Alban yn ystod blwyddyn ysgol 2009 / 2010. Mae yna gynghorwyr o genedlaetholwyr wedi pleidleisio o blaid y cau ar lefel lleol, ac mae yna weinidog (Mike Russell) o genedlaetholwr wedi cadarnhau’r penderfyniadau ar lefel cenedlaethol. Hyd y gwn i ‘does yna neb yn cyhuddo’r SNP o frad. Cenedlaetholwraig ydi'r gweinidog tros addysg yng Ngogledd Iwerddon hefyd, ac mae hithau wedi bod yn cadarnhau penderfyniadau mae cynghorwyr ei phlaid wedi eu cymryd i gau ysgolion. 'Does yna neb yn disgrifio Sinn Fein fel bradwyr am y rheswm yna beth bynnag. 'Dydi hyn ddim yn golygu nad oes gwrthwynebiad i gau ysgolion yn yr Alban nac yng Ngogledd Iwerddon wrth gwrs, mae gwrthwynebiad chwyrn mewn rhai lleoedd. Y gwahaniaeth ydi nad ydi'r penderfyniadau i gau yn cael eu gwneud yn gyfystyr a gweithredoedd o frad.\nFy nheimlad i ydi bod y bennod fach ddiweddar yn eithaf dadlennol o ran deall natur – a rhai o brif wendidau – cenedlaetholdeb Cymreig. Nid ydi cymunedau gwledig iawn Cymraeg eu hiaith yn arbennig o nodweddiadol o Gymru, o Wynedd, nag o’r Gymru Gymraeg hyd yn oed. Mae’r rhan fwyaf o Gymry Cymraeg Gwynedd yn byw mewn wardiau trefol neu fwrdeisdrefol. Mae mwyafrif llethol pobl Cymru yn byw mewn llefydd felly hefyd. I’r graddau hynny mae cyhuddo cenedlaetholwyr, sydd yn aml yn cynrychioli cymunedau trefol o fradychu cymunedau gwledig yn ymddangos afresymegol.\nOnd mae mwy iddi na hynny wrth gwrs – mae’r ddelfryd o Gymru Gymraeg wledig yn rhywbeth sydd wedi treiddio i’r ffordd mae llawer o Gymry Cymraeg yn diffinio eu Cymreictod. Mae hefyd yn rhywbeth sy’n rhan o lawer o’n llenyddiaeth – hyd yn oed llenyddiaeth y pentrefi chwarel. Ar un lefel felly cyhuddiad o fradychu delfryd sy’n annwyl i lawer o Gymru Cymraeg a geir. Ydi hi’n bosibl bradychu delfryd? ‘Dwi ddim yn meddwl rhywsut – mae’n wahanol i fradychu hunaniaeth.\nOnd mae yna haenen arall i’r sefyllfa. Nid delfryd yn unig sy’n cael ei fradychu yng ngolwg y sawl sy’n gwneud y cyhuddiad – bradychir ardal neu fro hefyd. Yn wahanol i’r Alban neu Ogledd Iwerddon mae brogarwch yng Nghymru gyda gafael gadarnach ar ddychymyg, a felly deyrngarwch pobl, na chenedlaetholdeb. Mae hyn oherwydd gwendid y syniadaethau sydd ynghlwm a chenedlaetholdeb Cymreig yn hytrach na chryfder brogarwch. ‘Does gennym ni ddim set o ddadleuon cryf wedi eu ffurfio tros annibyniaeth, dim syniad clir am yr hyn sy’n ein gwneud yn un genedl er ein gwahaniaethau, dim ymdeimlad o genedlaetholdeb sific (yn hytrach na llwythol), dim ymdeimlad o ffyddlondeb i ddelfryd genedlaethol, dim llawer o fytholeg sy’n atyniadol i garfanau sylweddol o bobl wedi tyfu o gwmpas y syniadaeth.\nDyma pam bod yr holl stori yn achosi’r fath ddiflastod i mi – mae’n taflu pelydr di drugaredd o oleuni oer ar wendidau seicolegol y traddodiad cenedlaetholgar Gymreig. Mae’r syniadaeth sy’n cynnal y ffordd mae llawer ohonom yn dehongli’n gwlad wedi ei wreiddio mewn delfryd o’r hyn y ‘dylai’ Cymru fod yn hytrach na’r hyn ydyw mewn gwirionedd, ac mae’n is raddio’r cenedlaethol a’r hyn sy’n gyffredin rhyngom– hanfod cenedlaetholdeb – tra'n dyrchafu y lleol a’r hyn sy’n ein gwahanu.\nPosted by Cai Larsen 24 comments: Links to this post\nGwersi i'w dysgu, a rhai i beidio eu dysgu o etholiad San Steffan 2010\nMae'r blog yma wedi nodi ar sawl achlysur bod ennill etholiad yn eithaf syml os ydym yn edrych ar wneud hynny fel proses yn hytrach nag edrych ar yr anhawsterau. Gellir dorri'r broses i bump cam syml:\n(1) Llunio neges, neu'n hytrach gyfres o negeseuon sy'n atyniadol i amrediad eang o bobl.\n(2) Cyfathrebu'r negeseuon a'r grwpiau o etholwyr perthnasol.\n(3) Adnabod pwy sy'n perthyn i'r grwpiau perthnasol.\n(4) Cadw mewn cysylltiad efo'r grwpiau hynny - yn arbennig pan mae etholiad yn dynesu.\n(5) Sicrhau bod yr unigolion oddi mewn i'r grwpiau yn mynd i bleidleisio ar ddiwrnod (neu y dyddiau hyn, yn ystod cyfnod) yr etholiad.\nRwan, mae etholiadau San Steffan yn anodd i'r Blaid oherwydd ei bod yn anodd iddi weithredu cam 2 yn effeithiol. Mae unrhyw ymgais i gyfathrebu'r neges - pa mor bynnag atyniadol ydi honno yn groes i'r naratif etholiadol ehangach Brydeinig, ac oherwydd hynny mae gweithredu'r holl broses yn mynd yn anodd. 'Dydi'r broblem yma ddim yn bodoli mewn etholiad Cynulliad - mae neges y Blaid yn rhan greiddiol o'r naratif Cymreig, ac o ganlyniad rydym yn ymladd ar dir sy'n gyfartal a phawb arall. Dyma un o'r prif resymau pam y bydd canran y Blaid o'r bleidlais yn aml yn ddwy waith yr hyn yw yn etholiadau San Steffan yn rhai'r Cynulliad.\nO ganlyniad i hyn mi fyddwn yn dadlau bod rhai gwersi i'w dysgu ar gyfer y flwyddyn nesaf o'r etholiadau sydd newydd fod, ond bod perygl 'dysgu' gwersi nad ydynt yn berthnasol os ydym yn edrych ar etholiadau San Steffan a Chynulliad fel anifeiliaid sydd fwy neu lai yr un peth. Felly dyma fy ymdrech i:\nGwersi i'w dysgu:\n(1) Dylai prif lefarwyr y Blaid gyfleu'r un neges. Roedd gan y Blaid stori dda mewn perthynas ag ariannu teg i Gymru eleni, ond ni chafodd y pwynt ei wneud gan nifer o brif lefarwyr y Blaid, ac nid oedd yn ffocws i'r ymgyrch.\n(2) KIS - Keep it Simple. Pan nad oes neges gyson mae pethau'n mynd yn gymhleth gyda negeseuon sy'n croes ddweud ei gilydd yn cael eu cyfleu. Yr unig beth sydd ei angen ydi set gweddol fach o bolisiau atyniadol sy'n dal y llygaid - fel y cafwyd yn etholiad Cynulliad 2007. Dylai tynnu sylw at y rheiny a'u hegluro fod yn ffocws yr ymgyrch.\n(3) Ansawdd ymgeisyddion. Roedd peth anwastadedd yma. Roedd gan y Blaid ymgeisyddion penigamp yn yr etholaethau a enillwyd, ac roedd ganddynt rhai penigamp mewn rhai lle nad oedd gennym fawr o obaith fel Trefaldwyn, Gorllewin Clwyd, Castell Nedd, Wrecsam a Chwm Cynon, ac mewn ambell i etholaeth lle'r oedd gobaith fel Llanelli ac Aberconwy. Mae'n bwysig i blaid sydd y tu allan i'r naratif etholiadol allu cynnig rhywbeth amgen - megis ymgeisydd o'r radd uchaf. 'Dydi o ddim mor bwysig i bleidiau sydd oddi mewn i'r naratif. Gan fod Pleidwyr at ei gilydd yn ymddiddori mwy yn y Cynulliad na San Steffan, mae'n dra thebygol y bydd gennym amrediad eang o ymgeisyddion cryf iawn y flwyddyn nesaf. Mae'n debyg y bydd yr hyn y byddwn ni'n ei roi gerbron yr etholwyr yn llawer, llawer gwell na'r hyn fydd yn cael ei gynnig gan neb arall.\nGwersi i beidio eu dysgu:\n(1) Peidio a chodi disgwyliadau. Mae Vaughan yn beirniadu'r Blaid am godi disgwyliadau yn etholiadau San Steffan. 'Dwi'n anghytuno. Mewn etholiad lle mae'r naratif etholiadol (oedd yn cael ei gynnal i raddau helaeth gan y corff cyhoeddus mae Vaughan yn gweithio iddo) yn anwybyddu plaid, mae'n rhaid i'r blaid honno greu ei naratif ei hun. Mae pwysleisio'r posibilrwydd o ennill yn un ffordd o wneud yn union hynny. 'Dydi o ddim ots os ydi'r cyrff cyfryngol sydd wedi gadael y Blaid allan o'r naratif etholiadol wedyn yn mynd ati i bortreadu methu ag ennill rhai o'r seddi targed fel 'trychineb' . Llwyddodd y Blaid i berfformio'n dda ar lefel Cynulliad yn dilyn etholiadau San Steffan 'siomedig' yn 99 ac yn 07. Yn y bon, dydi o ddim ots os ydi'r Bib a'r Western Mail yn portreadu perfformiad plaid maent yn ei lled anwybyddu fel 'tychineb' - ar ochr y pleidiau Prydeinig maen nhw beth bynnag. Beth ydi'r ots am eu barn nhw?\n(2) 'Dydi gwaith caled ar lawr gwlad ddim yn gweithio. Rydym eisoes wedi edrych ar yr air war a'r ground war etholiadol. Mae yna lefydd yng Nghymru lle nad yw llawer iawn o waith caled ar lawr gwlan wedi ei wobreuo efo pleidleisiau newydd. Mae gwaith etholiadol llawr gwlad yn llai effeithiol mewn etholiad lle mae'r papurau newydd a'r tonfeddi yn dominyddu pethau. Ni fydd etholiad Cynulliad 2011 wedi ei dominyddu gan y cyfryngau, a bydd gwaith caled ar lawr gwlad yn dod a llawer mwy o wobr. I'r graddau yma mae etholiadau Cynulliad yn rhai llawer mwy traddodiadol na rhai San Steffan.\n(3) Arweinyddiaeth ydi'r broblem. Dydi'r arweinyddiaeth ddim yn broblem. Wnes i ddim pleidleisio i arweinydd presenol y Blaid oherwydd tra'n cydnabod bod ganddo allu trefniadol nid oeddwn yn meddwl ei fod yn ddigon effeithiol ar y teledu - ac yn arbennig felly mewn dadl gyhoeddus. Ar y cychwyn gwireddwyd fy ofnau, ond mae Ieuan wedi prifio fel arweinydd. Roedd ben ac ysgwydd yn well nag arweinyddion y pleidiau unoliaethol yn y dadleuon Cymreig.\nLabels: Etholiadau, Plaid Cymru\nStrategaeth y babi, y dwmi a'r goets\nMae'n ddigri nodi bod Waleshome.org wedi cymryd at y syniad - ahem - gwrieiddiol a wyntyllwyd yn Golwg yn ddiweddar mai'r ymateb mwyaf priodol i'r Blaid ei chymryd i beidio ag ennill sedd ar lefel San Steffan fyddai peidio a sefyll yno eto. Strategaeth y babi, y dwmi a'r goets fel petai.\nMae'r blog yma wedi dadlau ar sawl achlysur bod yna rhywbeth digon Darwinaidd am wleidyddiaeth etholiadol. Mi fyddai dilyn y cwrs yma yn fwy trychinebus i'r blaid na strategaeth goroesi'r Dodo o gerdded at bobl oedd am ei guro i farwolaeth efo morthwyl. O leiaf 'doedd y Dodo ddim yn curo fo'i hun i farwolaeth efo morthwyl.\n'Dwi ddim eisiau swnio fel llyfr hunan gymorth, ond 'dydw i ddim yn meddwl bod fawr ddim o'i le ar yr egwyddor nad oes yna'r fath beth a phroblem, dim ond her, a bod her yn rhywbeth i fwynhau mynd i'r afael a fo. Mae'r egwyddor yma yn un tipyn iachach o ran dyfodol tymor hir y Blaid na'r un a awgrymir gan Waleshome a Golwg.\nPam na chaiff Cymru ostyngiad yn y Dreth Gorfforiaethol?\nMi wnes i ddigwydd dod ar draws y dyfyniad yma o gytundeb clymbleidiol y Lib Dems a'r Toriaid. Yn amlwg, cyfeirio at Ogledd Iwerddon mae'r darn:\nWe will work to bring Northern Ireland back into the mainstream of UK politics, including producing a government paper examining potential mechanisms for changing the corporation tax rate in Northern Ireland.\nA gadael o'r neilltu idiotrwydd ceisio dod a Gogledd Iwerddon i'r mainstream of UK politics trwy greu cyfundrefn drethiannol wahanol i Ogledd Iwerddon nag i weddill y DU, mae'r datganiad yn codi mater digon diddorol, a pherthnasol i ni yma yng Nghymru.\nUn o'r prif bileri sy'n cynnal cyfoeth diweddar Iwerddon ydi'r ffaith bod y wlad wedi llwyddo i ddenu cyfanswm anhygoel o fuddsoddiad tramor i mewn i'r wlad. Yn y gorffennol roedd hyn yn anodd - wedi'r cwbl pa fusnes fyddai'n trafferthu lleoli ar ynys anghysbell ar gyrion Ewrop sydd ymhell o farchnadoedd mawr Ewrop a thalu am yr holl gostau trafnidiaeth? Llwyddodd y Weriniaeth i wneud iawn am y broblem ddaearyddol yma trwy osod y raddfa dreth corfforiaethol (hy y dreth mae cwmniau yn ei dalu ar eu helw) yn is na'r unman yn Ewrop. Mae treth corfforiaethol y Weriniaeth yn 12.5% o gymharu a 21% i 28% yn y DU (yn ddibynnol ar faint y cwmni), 37.5% yn yr Eidal neu 33.33% yn Ffrainc er enghraifft.\nRwan, mae'n hawdd gweld pam bod hyn yn broblem yng Ngogledd Iwerddon. Does yna'r un cwmni cynhyrchu am leoli yn Newry (dyweder) pan y gallent leoli ychydig filltiroedd tros y ffin yn Dundalk a thalu efallai hanner y dreth corfforiaethol. Un o'r rhesymau am dlodi Gogledd Iwerddon ydi nad ydynt yn gallu cystadlu am fuddsoddiad efo eu cymydog agosaf. Mi fyddai gostwng y dreth corfforiaethol yno yn gwneud synnwyr economaidd llwyr.\nOnd y gwir amdani ydi nad ydi ein sefyllfa ni yng Nghymru yn wahanol iawn i un Gogledd Iwerddon. Rydym ymhell o farchnadoedd Ewrop, ond mae gennym yr un dreth corfforiaethol na sydd gan De Lloegr - rhanbarth sy'n agos at farchnadoedd y cyfandir, a sydd hefyd yn ddigon poblog a chyfoethog i fod yn farchnad sylweddol ar ei liwt ei hun. Rydym hefyd yn cystadlu efo'e economi dreth isel sydd i'r Gorllewin i ni. Os ydi'r glymblaid yn ystyried ei bod yn syniad da i ostwng y dreth yma yng Ngogledd Iwerddon, beth ydi'r broblem os caiff ei gostwng yng Nghymru?\nLabels: clymblaid Lib Dem / Tori, Cymru, Iwerddon\nMae pethau'n edrych yn addawol _ _\nGadewch i ni weld - dim ariannu teg i Gymru, etholiad Cynulliad 2015 i gael ei boddi gan etholiad San Steffan er mwyn chwyddo'r nifer o Doriaid a Lib Dems ym Mae Caerdydd, refferendwm o bosibl ar yr un diwrnod ag etholiad Cynulliad 2011 er mwyn llusgo cymaint a phosibl o wrth ddatganolwyr (sydd wrth gwrs yn debygol o fod yn Lib Dems neu Doriaid) i fotio.\nMae'n weddol amlwg bod y glymblaid yn Llundain, beth bynnag eu rhethreg ar lefel San Steffan, yn bwriadu rhoi eu buddiannau pleidiol nhw eu hunain yn gyntaf ac anghenion y genedl yn ail yma yng Nghymru.\nGwleidyddiaeth 'newydd' yn San Steffan, a dos go dda o hen wleidyddiaeth yma yng Nghymru.\nLabels: clymbleidio, Etholiadau, Refferendwm\nGwilym Euros wedi rhoi'r gorau iddi, a rwan y blog Cymraeg ei iaith gwleidyddol hynaf am wn i - Hogyn o Rachub.\n'Dydi hynny ddim yn gadael llawer o bobl sy'n blogio am wleidyddiaeth yn y Gymraeg - Vaughan, (ond mae'n rhan o'i waith), Y Trefor Tw (ond mae un o'r blogiau hynny'n llawer mwy gwleidyddol na'r llall), y blog Llais Gwynedd gwych sy'n weddill, Rhys Llwyd sy'n son am wleidyddiaeth pan nad yw'n son am grefydd, Hen Rech Flin wrth gwrs, mae Plaid Wrecsam yn blogio'n Gymraeg weithiau a Chynghorwyr Plaid Cymru Sir Gar, y blog newydd - Blog y Blogiwr Cymraeg, Morfablog sy'n son am wleidyddiaeth ambell waith, Blog Answyddogol sy'n blogio am wleidyddiaeth os yw'n blogio o gwbl, BlogDogfael sydd hefyd yn ymdrin a gwleidyddiaeth weithiau, Pendroni sydd wedi cynhyrchu ambell i flogiad Cymraeg _ _ _\nDamia fo, dyna fi wedi dechrau rhestru - sy'n gamgymeriad, dwi'n bownd o bechu rhywun trwy anghofio amdano - ond wedi dweud hynny mae'n teimlo ychydig yn llai unig o'u rhestru nhw!\nGawn ni Jonathan Evans plis Mr Cameron?\nNid am y tro cyntaf na'r tro olaf mae blogmenai yn cytuno 100% efo Syniadau. Awgrymu, wel dweud mae'r blog y tro hwn nad ydi Cheryl Gillan yn addas i fod yn Ysgrifennydd Gwladol Tros Gymru.\nMi fyddwch yn cofio 'dwi'n siwr i'r Toriaid benderfynu cyflwyno Nick Bourne ger ein bron yn y ddadl olaf wedi iddi ddod yn amlwg yn y ddadl flaenorol nad oedd Cheryl yn rhy siwr pwy oedd Prif Weinidog Cymru.\nCanolbwyntio mae Syniadau ar arfer anymunol Cheryl o fod yn Gymraes pan mae hynny'n handi, a pheidio a bod yn Gymraes pan mae'n haws peidio a bod yn un, ond mae hefyd yn cyfeirio at y ffaith na all Cheryl weld problem efo cael etholiad Cynulliad ac un San Steffan ar yr un diwrnod ym Mai 2015.\nRwan 'dydi o ddim yn syndod mawr na fyddai Tori yn meindio llawer petai'r ddadl Gymreig yn cael eu boddi'n llwyr gan un San Steffan, ac mai dadleuon Prif Weinidogol San Steffan fyddai'n penderfynu pwy fyddai Prif Weinidog Cymru. Ond wir Dduw mi fyddech yn meddwl y byddai ganddi rhyw fath o gydymdeimlad efo'r pleidleisiwr a'r pleidiau gwleidyddol yng Nghymru - gan gynnwys ei phlaid ei hun.\nYmddengys bod gan y Toriaid gynlluniau i leihau'r nifer o seddi seneddol yng Nghymru o 40 i tua 29 erbyn yr etholiad nesaf. Nid oes yna gynlluniau felly ar gyfer y Cynulliad. Felly mae Cheryl am wneud i bobl bleidleisio mewn dwy etholaeth wahanol ac mewn dau etholiad gwahanol ar yr un diwrnod. Mae hefyd am orfodi'r pleidiau gwleidyddol lleol i ymladd dau etholiad gwahanol mewn dwy etholaeth wahanol ar yr un diwrnod.\nMeddyliwch am y peth mewn difri calon. Mae'n debyg mai dwy etholaeth fydd yng Nghaerfyrddin yn yr etholiad San Steffan nesaf, ond mi fydd yna dair (a chyfri'r un sy'n sownd i Dde Penfro) yn yr etholiad San Steffan. Mae'n fwy na phosibl y bydd Penarth wedi gadael De Caerdydd ac mai tair sedd fydd yn y brif ddinas yn yr etholiadau San Steffan, ond mi fydd yna bedair - Penarth yn gynwysiedig - yn yr un Cynulliad. Sut goblyn mae pleidiau lleol am ymladd etholiadau o dan yr amgylchiadau hyn, a sut goblyn mae'r etholwyr am fod efo'r syniad lleiaf beth sy'n mynd ymlaen.\nFelly plis Mr Cameron, rhowch rhywun sydd o leiaf yn hanner call i ni - fel Jonathan Evans - mi fydd Cheryl wedi achosi anhrefn llwyr ar hyd y wlad mae gen i ofn.\nLabels: Cheryl Gillan, Etholiadau\nAnwybyddu'r eliffant yn y 'stafell fyw\nMae yna aml i un yn y Gogledd sy'n eiddigeddus iawn o'r buddsoddiad sydd wedi ei gyfeirio tua'r De, ac yn arbennig felly ardal Caerdydd. Efallai mai'r prif symbol o hynny ydi'r adeiladau a'r is strwythur sydd wedi ymddangos o gwmpas y pwll hwyaid yr ydym yn ei adnabod fel Bae Caerdydd.\nYr hyn a fyddai'n synnu llawer o fy nghyd Ogleddwyr ydi bod llawer o'r ardaloedd tlotaf yng Nghymru wedi eu lleoli yng Nghaerdydd. Yn wir yn ol mynegai amddifadedd Cymru, Trebiwt 2, sy'n ffinio efo'r Bae ydi'r ail ward dlotaf yng Nghymru. Mae Elai 2 yn bumed ar hugain, Elai 3 yn ddeugeinfed. Mae yna ddeg ward yng Nghaerdydd yn dlotach na'r un dlotaf yng Ngwynedd - Peblig yng Nghaernarfon. Hon ydi'r ward Gymreiciaf yng Nghymru o ran iaith gyda llaw. Mae hi hefyd yn ward 'dwi wedi byw ynddi am rai blynyddoedd.\nYr hyn sy'n ddiddorol o edrych i lawr y mynegai ydi mai yr wardiau tlotaf ydi'r rhai mwyaf triw i'r Blaid Lafur at ei gilydd. Rwan, mae'r rhan fwyaf o'r wardiau hyn yn dlawd heddiw, roeddynt yn dlawd hanner canrif yn ol, ac roeddynt yn dlawd dri chwarter canrif yn ol. Maent wedi cefnogi'r Blaid Lafur trwy gydol y cyfnod yn y gred y byddai'r blaid honno yn amddiffyn eu buddiannau - ac maen nhw'n dal yn dlawd, ac mae'r gwahaniaeth rhwng y tlotaf a'r cyfoethocaf mewn cymdeithas o bosibl yn fwy nag yw wedi bod ar unrhyw bryd ers degawdau cynnar y ganrif ddiwethaf.\nYn y blogiad diwethaf roeddwn yn nodi mai un o'r problemau sy'n wynebu'r Blaid mewn etholiadau cyffredinol ydi bod y tirwedd yn anodd iddi oherwydd nad yw'r broses etholiadol yn gofyn cwestiynau i'r pleidleiswyr sy'n eu harwain i ystyried rhoi croes i'r Blaid. 'Dydan ni ddim wedi llwyddo eto i osod cwestiwn i ddechrau gwneud iawn am hyn. Mae methiant parhaol a pharhaus y Blaid Lafur i ddiwallu anghenion eu cefnogwyr craidd yn rhoi cyfle i ni ofyn cwestiwn hynod bwerus - pam?\nFlynyddoedd yn ol arferwn weithio yn un o wardiau eraill mwyaf difreintiedig Cymru - Morawelon yng Nghaergybi. Mae'r ward yn ffinio efo porthladd Caergybi, ac efallai dwsin o weithiau pob dydd mi fydd y fferi yn docio ac yn poeri allan ugeiniau o loriau enfawr sy'n cario nwyddau sydd wedi eu cynhyrchu yn yr Iwerddon ar eu ffordd i farchnadoedd tir mawr Ewrop. Mi fyddant yn gyrru am efallai naw deg milltir o dir Cymru - tir sy'n gwbl ddiffaith o ran diwydiant cynhyrchu. Maent yn dod o wlad sydd ymhellach oddi wrth canolfanau poblogaeth Ewrop na Chymru, gwlad sydd heb adnoddau crai gwerth son amdanynt a gwlad gydag is strwythur trafnidiaeth israddol i un Cymru - neu dyna oedd y sefyllfa hyd yn ddiweddar. Ac maent yn dod o wlad llawer, llawer cyfoethocach na Chymru - hyd yn oed yn yr hinsawdd economaidd sydd ohoni.\nMae'r eglurhad tros paradocs yma ynghlwm a'r prif bolisi sy'n ein gwneud yn wahanol i'r pleidiau unoliaethol, a thrwy gadw'n rhy ddistaw am hwnnw a pheidio holi yn ddigon taer am fethiant Llafur rydym yn anwybyddu'r eliffant yn y 'stafell fyw.\nLabels: Annibyniaeth, Iwerddon, Llafur, Plaid Cymru\nMae'r ateb yn dibynnu ar y cwestiwn\nMae cyfaill sydd bellach yn blogio o dan yr enw Blog y Blogiwr Cymraeg wedi gofyn i mi gynnig rhyw lun ar ddadansoddiad ar berfformiad ‘siomedig’ y Blaid yn yr etholiad cyffredinol. ‘Dwi’n credu bod yna rhai gwendidau yn ymgyrch y Blaid, ac mi edrychaf ar rhai o’r rheiny maes o law. Heddiw fodd bynnag ‘dwi am edrych ar rhywbeth sydd efallai yn bwysicach – y rheswm strwythurol pam bod y Blaid pob amser yn perfformio oddi fewn i rychwant eithaf cyfyng mewn etholiadau cyffredinol, beth bynnag ydi’r perfformiad mewn etholiadau eraill. Rhag ofn bod rhywun yn amau gwirionedd yr hyn ‘dwi ‘newydd ei ‘sgwennu rhestraf isod y ganran o’r bleidlais a enillwyd gan y Blaid ym mhob etholiad cyffredinol ers i Gwynfor ennill is etholiad Caerfyrddin:\n1970 – 11.5%\n1974 (Chwefror) – 10.8%\n1974 (Hydref) – 10.8%\n1979 – 8.1%\n1983 – 7.8%\n1987 – 7.3%\n1992 – 9%\n1997 – 9.9%\n2001 – 14.3%\n2005 – 12.6%\n2010 – 11.3%\nMae’r patrwm yn un hynod o gyson – amrediad o 7%, canolrif o 10.8% a chymedr o 10%,. Mae’n anhebygol bod ffactorau yn ymwneud a thactegaeth a strategaeth y blaid mewn etholiadau unigol yn cael effaith sylweddol ar y patrwm. Mae’n batrwm sydd wedi ei adeiladu i mewn i strwythur y broses etholiadol yng Nghymru. ‘Dwi am geisio egluro pam bod hyn yn digwydd trwy edrych ar y broses etholiadol mewn ffordd ychydig yn wahanol i’r arfer. ‘Dwi am ystyried y broses o fwrw pleidlais fel ateb i gwestiwn, neu yn hytrach gyfres o gwestiynnau – rhai yn bwysicach na’i gilydd - mae’r etholiad yn gorfodi’r etholwyr i ddelio efo nhw cyn mynd ati i bleidleisio.\nMi fydd darllenwyr rheolaidd y blog yma’n rhyw ymwybodol fy mod yn anorac braidd ar faterion yn ymwneud a gwleidyddiaeth etholiadol Iwerddon, a fy mod yn yr arfer od braidd o ddwyn i gof rhyw stori neu gilydd ynglyn a rhyw etholiad neu’i gilydd yn yr Iwerddon i wneud pwynt am wleidyddiaeth cyfoes Cymru. Fel rheol ‘dwi’n dewis rhywbeth o hen hanes etholiadol y Weriniaeth, ond y tro hwn mae’r stori yn dod o etholiad cyffredinol (Prydeinig) 2010 yng Ngogledd Iwerddon.\nBu Fermanagh South Tyrone yn nwylo Sinn Fein ers 2001. Mae’r sedd yn eiconig yn hanes etholiadol diweddar y Gogledd oherwydd bod y cydbwysedd gwleidyddol yn nes yno nag yw mewn unrhyw etholaeth arall, ac oherwydd mai yma y cafodd yr ymprydiwr newyn Bobby Sands ei ethol yn aelod seneddol tra ar ei wely angau yn ol yn 1981. Hon hefyd yw'r unig sedd orllewinol sy'n dal yn enilladwy i'r Unoliaethwyr, boddwyd gweddill y Gorllewin o ganlyniad i gyfradd geni Pabyddol uchel yn ystod wyth degau a naw degau y ganrif ddiwethaf. Mae’r etholaeth yn emosiynol bwysig i’r ddwy ochr fel ei gilydd.\nRoedd yn edrych fel petai pethau am newid y tro hwn oherwydd i’r Urdd Oren lwyddo i berswadio’r pleidleisiau unoliaethol beidio a sefyll yn erbyn ei gilydd a mynd ati i ddewis ymgeisydd cytunedig. Dewiswyd unigolyn digon credadwy a pharchus o’r enw Rodney Connor.\nRoedd hyn yn peri cryn broblem i Sinn Fein. Nid oedd gan y blaid genedlaetholgar leiaf - yr SDLP - y diddordeb lleiaf mewn cytundeb tebyg, a golygai hyn byddai Sinn Fein yn colli’r sedd yn weddol hawdd petai’r cydbwysedd pleidleisio arferol rhwng Sinn Fein a’r SDLP yn cael ei gynnal,. Yr ateb wrth gwrs oedd mynd tros ben arweinyddiaeth yr SDLP a cheisio dwyn perswad ar gefnogwyr y blaid i roi benthyg eu pleidlais i Sinn Fein.\nRoedd hyn yn dalcen caled. Er bod Sinn Fein wedi corlanu fwy neu lai y cwbl o’r bleidlais ddosbarth gweithiol Pabyddol yng Ngogledd Iwerddon y tu allan i Derry ac ambell i boced arall, mae’r rhan fwyaf o bobl dosbarth canol yn driw o hyd i’r SDLP, yn arbennig y sawl sy’n gweithio yn y sector gyhoeddus. Roedd y rhan fwyaf o Babyddion dosbarth canol Fermanagh South Tyrone yn bleidleiswyr SDLP. Byddai rhoi croes i Sinn Fein yn groes iawn i’r graen i’r bobl yma – byddai ganddynt broblem gwirioneddol ynglyn a pharchusrwydd a hyd yn oed foesoldeb pleidleisio i blaid sydd a chysylltiadau agos efo rhyfel hir, chwerw a gwaedlyd yr IRA yn erbyn y wladwriaeth Brydeinig.\nRwan y prif gwestiwn etholiadol fel arfer i Babydd yng Ngogledd Iwerddon ydi hwn – pwy ydych eisiau eu hethol i’ch cynrychioli – aelod o’r SDLP ynteu aelod o Sinn Fein? Y sialens i Sinn Fein oedd newid y cwestiwn, neu o leiaf ychwanegu cwestiwn pwysicach na’r un arall – a dyna a wnaethant. Y cwestiwn yr oeddynt yn ei ofyn oedd hwn – ydych chi eisiau i’r Urdd Oren ddewis eich aelod seneddol?\nOherwydd bod eu dwy sedd orllewinol, wledig arall yn gwbl ddiogel roeddynt mewn sefyllfa i daflu llawer o’r peiriant etholiadol anferth sydd ganddynt i’r gorllewin o’r Afon Bann at yr etholaeth i ail adrodd y cwestiwn yma ar stepan drws pob Pabydd, ac wrth giat pob Eglwys ar ol yr Offeren hyd at syrffed. Llwyddwyd i haneru pleidlais yr SDLP. Roedd yna ddigon (o 4 yn unig) o Babyddion yn gweld y cwestiwn ynglyn a’r Urdd Oren yn bwysicach na’r un arferol. ‘Dydi o ddim ots pam mor barchus a thriw i’r sefydliad ydi Pabydd yng Ngogledd Iwerddon, mae ei ganfyddiad o’r Urdd Oren yn un cwbl, cwbl negyddol.\nY gamp etholiadol yma oedd fframio’r cwestiwn etholiadol cynradd mewn ffordd oedd yn newid canfyddiad llawer o bobl o’u rhesymau tros bleidleisio i blaid arbennig.\nProblem y Blaid mewn etholiadau San Steffan ydi’r ffaith mai’r prif gwestiwn sy’n cael ei osod ger bron yr etholwyr ydi – pwy ddylai reoli Prydain? Mae yna gwestiynau eraill wrth gwrs, gan gynnwys pwy ydych eisiau fel cynrychiolydd lleol yn San Steffan? ac a ddylai Cymru gael mwy o ymreolaeth gwleidyddol? ac ydych eisiau cynrychiolydd sydd am roi Cymru’n gyntaf? Ond y cwestiwn cynradd ydi’r un sy’n ymwneud a rheolaeth tros y wladwriaeth. ‘Does yna ddim llawer o bobl am ateb y cwestiwn yma efo’r geiriau Plaid Cymru, ac mae’r ffaith diymwad yna’n egluro i raddau helaeth llinell cymharol fflat cefnogaeth y Blaid mewn etholiadau San Steffan.\nMae etholiadau eraill yn wahanol.wrth gwrs. Pwy ddylai reoli Cymru? sydd bwysicaf mewn etholiad Cynulliad. Efallai mai pwy ddylai eich cynrychioli ar y Cyngor? sydd bwysicaf yn y rhan fwyaf o Gymru mewn etholiadau lleol, ac o bosibl beth yw eich hoff blaid? sydd bwysicaf mewn etholiad Ewrop. Mewn is etholiad seneddol ydych chi eisiau rhoi cic dan din i’r llywodraeth? ydi’r cwestiwn cynradd yn aml. Dyna pam bod y Blaid yn perfformio’n llawer gwell yn yr etholiadau hyn – mae’r cwestiynnau yn wahanol, ac mae pwysigrwydd cymharol y cwestiynau hynny hefyd yn wahanol - ac o ganlyniad mae’r ateb yn aml yn wahanol ac yn fwy ffafriol i’r Blaid.\nDaw hyn a ni at y cwestiwn pwysig. Ydi hi’n bosibl i bleidiau fel Plaid Cymru neu’r SNP fframio cwestiwn sy’n bwysicach na’r un ynglyn a phwy sy’n rheoli’r wladwriaeth mewn cyfundrefn lle mae’n rhaid iddynt – yn wahanol i’r pleidiau Gwyddelig sy’n gweithredu mewn hinsawdd etholiadol mewnblyg, plwyfol - gystadlu yn erbyn y pleidiau mawr Prydeinig. O bosibl yr ateb gonest i hynny ydi na. Ond ‘dydi hynny ddim yn golygu na ellir gofyn cwestiynau gwell na’r rhai yr ydym yn eu gofyn ar hyn o bryd i’r etholwr. Byddwn yn ystyried rhai cwestiynau posibl yn ystod y dyddiau nesaf.\nLabels: Etholiadau, Iwerddon, Plaid Cymru\nCabinet i'ch cynrychioli\n* Y llun wedi ei ddwyn o flog gwirioneddol wael o'r enw Liberal Conspiracy.\nNewyddion da - cabinet i'ch cynrychioli ac un sy'n gynrychioladol ohonoch.\nDavid Cameron - Witney (De Lloegr)\nNick Clegg - Sheffield Hallam (Swydd Efrog)\nTheresa May - Maidenhead (De Lloegr)\nGeorge Osborne - Tatton (Swydd Gaer)\nWilliam Hague - Richmond (Swydd Efrog)\nKen Clarke - Rushcliffe (Canolbarth Lloegr)\nPatrick McGloughlin - West Derbyshire (Canolbarth Lloegr)\nCaroline Spelman - Meriden (Canolbarth Lloegr)\nAndrew Mitchell - Gedling (Canolbarth Lloegr)\nEric Pickles - Brentwood (De Lloegr)\nMichael Gove - Surrey Heath (De Lloegr)\nChris Huhne - Eastleigh (De Lloegr)\nAndrew Lansley - South Cambridgeshire (De Lloegr)\nOwen Paterson - North Shropshire (Canolbarth Lloegr)\nVince Cable - Twickenham (Llundain)\nLord Strathclyde - dim etholaeth\nDanny Alexander - Inverness ac ati (yr Alban)\nIain Duncan Smith (Llundain)\nDavid Lowes - Youvil (De Lloegr)\nCheryl Gillan - Chesham (De Lloegr)\nLiam Fox - Woodspring (De Lloegr)\nPhilip Hammond - Runnymead (De Lloegr)\nJeremy Hunt - South West Surrey (De Lloegr)\nLady Warsi - dim etholaeth\nFelly dyna n,i 12 gydag etholaeth yn Ne Lloegr, 3 yng Ngogledd Lloegr, 5 yng Nghanolbarth y wlad honno ac 1 o'r Alban.\nCafodd y rhan fwyaf eu haddysg mewn ysgol breifat (tri yn Eton), pedair dynes yn unig a'r mwyafrif llethol wedi bod i Rydychen neu Gaergrawnt. Yn amlwg does yna neb yn cynrychioli etholaeth yng Nghymru - mi fyddwn ni yn cael ein cynrychioli gan Cheryl Gillan (Cheltenham Ladies' College a The College of Law) sydd yn ol pob golwg yn fwy addas na'r un o'r Toriaid sydd ag etholaeth yng Nghymru er nad ydi hi'n rhy siwr pwy ydi prif weinidog Cymru.\nLabels: cabinet Cameron\nA ddaw hegemoni Llafur yn ei ol?\nMae cryn son wedi bod (gan Dicw ymhlith eraill) bod dyddiau hir hegemoni Llafur yng Nghymru ar fin dod i ben. Ar yr olwg gyntaf mae'r etholiad diweddaraf yn cadarnhau hynny gyda'r bleidlais Llafur o 36.2% yng Nghymru ymysg y perfformiadau mwyaf gwachul yn hanes y blaid yma.\nYr hyn sy'n hawdd i'w anghofio, fodd bynnag ydi ein bod ni wedi bod yn y fan yma o'r blaen. Ym 1983, 37.5% oedd eu canran o'r boblogaeth gyda'r Toriaid ar 31%. Yn wir syrthiodd mwy o'u seddi i'r Toriaid y tro hwnnw na'r tro hwn.\nLlwyddodd Llafur i ail adeiladu eu pleidlais yn rhyfeddol o gyflym wedi hynny - yn gynt o lawer nag a wnaethant tros weddill Prydain. Yn 1987 cawsant 45.1% ac yn 1992 gwnaethant yn well eto gan sgorio 49.5% . Erbyn 1997 roeddynt ar 54.8%. Byddai dychwelyd at law farw hegemoni Llafur yn drychineb hanesyddol i Gymru.\nYdi hyn yn debyg o ddigwydd eto?\nY perygl yw y gallai. Llwyddodd Llafur i bortreadu ei hun bryd hynny fel y blaid Gymreig oedd yn ffocws i'r gwrthwynebiad i'r mesurau amhoblogaidd oedd yn cael eu gweithredu o Loegr (toriadau mewn gwariant cyhoeddus, treth y pen, cau'r pyllau glo ac ati). Os ydi Plaid Cymru am osgoi gadael i hyn ddigwydd drachefn mae'n rhaid mynd ati i ddangos nad Llafur ydi ffocws i'r gwrthwynebiad i'r hyn sydd o'n blaenau. Roedd yn anodd bryd hynny oherwydd bod Llafur mor fawr a ninnau mor fach ac yn derbyn cyn lleied o sylw cyfryngol.\nY tro hwn fodd bynnag gallai pethau fod yn wahanol oherwydd bodolaeth y Cynulliad. Gall hwnnw fod yn ffocws i'r gwrthwynebiad, ac fel plaid lywodraethol mae'n proffeil ni'n weddol uchel yno. Gallai llawer o'r mantais etholiadol a enillodd Llafur yn yr 80au a'r 90au ddod i'n cyfeiriad ni. Ond byddai'n golygu ymarfer dull o wleidydda llawer mwy ymysodol (abrasive fyddai'r gair Saesneg efallai) na sy'n arferol i ni.\nMewn geiriau eraill byddai'n golygu ymarfer gwleidyddiaeth mewn ffordd mwy tebyg i'r ffordd y bydd Llafur yn ei ymarfer. Cwrteisi, parchusrwydd a neis, neisrwydd ydi gwendidau gwleidyddol mwyaf y Blaid. 'Dwi'n gwybod bod gwleidydda fel hyn yn estron i ni, ond y gamp tros y blynyddoedd anodd sydd i ddod fydd ymddangos yn fwy ymysodol o wrth Lundeinig na'r Blaid Lafur. O wneud hynny, gallwn osgoi ffawd yr wyth degau a'r naw degau.\nPosted by Cai Larsen 12 comments: Links to this post\nLabels: Cynulliad, Plaid Cymru\nArolwg YouGov o etholiad cyffredinol 2010 yng Nghy...\nGwersi i'w dysgu, a rhai i beidio eu dysgu o ethol...\nPam na chaiff Cymru ostyngiad yn y Dreth Gorfforia...\nBeth am y pleidiau llai?\nCanlyniadau'r Blaid - oes yna batrwm?\n'Llwyddiant' Llafur yng Nghymru - nodiadau o Arfon...\nPwt bach ar Ogledd Iwerddon\nDyna fo 'ta\nDirmyg y Toriaid tuag at bobl Gogledd Iwerddon\nY polau olaf\nRamesh yn y newyddion unwaith eto\nFelly mae pethau wedi dod i hyn\nCystadleuaeth darogan canlyniadau'r etholiad:\nEtholiad 2010 - diwedd cyfnod\nY Ddadl Gymreig\nGwneud synnwyr o'r polau piniwn\nLadbrokes - y diweddaraf


Ehangu cyfranogiad a chymorth dysgu | Digidol 2030\nCyflawni ac asesu'r cwricwlwm\nEhangu cyfranogiad a chymorth dysgu\nYmgysylltu â chyflogwyr a chymunedau\nSystemau a seilwaith menter\nGall dysgwyr oresgyn rhwystrau a chylfawni eu potensial oherwydd mae ganddynt systemau, dulliau gweithredu ac adnoddau hygyrch. Mae staff yn deall eu cyfrifoldebau ac yn gwybod sut i gynorthwyo dysgwyr gan ddefnyddio technoleg, gan gydweithio â phartneriaid pan fo hynny’n briodol.\nGall dysgwyr o bob cefndir a gallu gyflawni hyd eithaf eu potensial drwy ddefnyddio technoleg ddigidol i gynyddu hyblygrwydd a chefnogi dysgu annibynnol.\nCydlyniad a hygyrchedd\nCynyddir cydlyniad a hygyrchedd dysgu digidol drwy amrywiaeth o ddulliau cyflwyno’r cwricwlwm sy'n briodol i anghenion dysgwyr a chyflogwyr, ac sy'n cynnig cyfleoedd dysgu yn y Gymraeg a'r Saesneg.\nJisc’s guide Getting Started with Accessibility and Inclusion\nJisc’s Apprenticeships guide\nDefnyddir technegau dysgu digidol, adnoddau a dulliau diagnostig mewn ffordd greadigol i helpu i oresgyn rhwystrau i gyfranogiad a llwyddiant dysgwyr.\nDysgu gwell Nod cyffredin\nMae dysgu yn cael ei gyfoethogi trwy ddefnyddio technoleg, lle bynnag y mae'n briodol ac yn fuddiol i'r dysgwr.\nMae staff, adnoddau dysgu ac adnoddau busnes wedi'u halinio i alluogi cefnogaeth effeithlon i ofynion digidol addysg ôl-16 sy'n esblygu'n barhaus.\nJisc service Implementing blended learning across your organisation\nJisc training - E-books and disabled readers\nMae platfformau dysgu, offer ac adnoddau newydd posibl yn cael eu hasesu i sicrhau eu bod yn hygyrch ac yn hawdd eu defnyddio, gan roi ystyriaeth i anghenion dwyieithog.\nDarperir cefnogaeth ar gyfer gwelliant parhaus profiad y dysgwr a phrosesau busnes trwy ddefnydd effeithiol ac arloesol o dechnoleg ddigidol.\nJisc’s guide Using assistive and accessible technology in teaching and learning\nJisc’s Apprenticeship Toolkit\nJisc Blog Good digital practices support easier learning for disabled students\nMae gweithio mewn partneriaeth, gan gynnwys gweithio gyda sefydliadau arbenigol, yn cael ei ddefnyddio i gefnogi cynhwysiant digidol, hygyrchedd a llesiant dysgwyr.\nMae diwylliant o gydweithio yn sicrhau bod gwybodaeth ac arfer gorau yn cael eu rhannu i ysgogi defnydd effeithiol o sgiliau digidol er mwyn cefnogi prosesau arweinyddiaeth, dysgu a busnes.\nJisc’s guide Meeting the requirements of learners with special educational needs\nJisc Horizons Report – emerging technologies and the mental health challenge\nArweiniad a chymorth\nMae arweiniad a chymorth ar gael i helpu staff i ddeall eu cyfrifoldebau o ran defnyddio technoleg i ehangu mynediad a chefnogi dysgwyr, gan roi ystyriaeth i ddiogelwch ar-lein a sicrhau cydymffurfiaeth â safonau hygyrchedd.\nSafonau digidol Nod cyffredin\nSafonau clir y cytunwyd arnynt yn genedlaethol ar gyfer sgiliau digidol yn eu lle i alluogi dysgwyr a staff i fodloni gofynion y diwydiant, y sector preifat a'r sector cyhoeddus, gan adeiladu ar y cymwyseddau digidol a ddatblygwyd yn ystod addysg orfodol.\nMae'r holl staff, gan gynnwys uwch arweinwyr, yn deall manteision technoleg ddigidol, a rhwystrau posibl i'w cyflawni.\nJisc’s guide Safeguarding learners online\nJisc’s guide Cloud computing, innovation, GDPR and you\nMae dysgwyr yn cael eu cefnogi i gyflawni eu nodau drwy gasglu a dadansoddi gwybodaeth am eu priodoleddau, eu presenoldeb, eu cynnydd a’u deilliannau.\nMae profiad addysgu a dysgu diogel a sicr yn cael ei roi ar waith a'i reoli ar gyfer yr holl ddysgwyr a staff trwy ddarparu amgylcheddau rhithwir a ffisegol priodol.\nJisc’s quick guide Developing business intelligence\nThe Jisc Accessibility and Inclusion blog provides practical guidance; including resources targeted at staff roles, different technology types and different disabilities:\nJisc Training accessibility and inclusion\nJisc's quick guide A strategic approach to inclusive practice in education\nYmgynghori â dysgwyr yng Ngholeg y Cymoedd


Cefnogi ffoaduriaid yn ardal Aberystwyth - St. David's Diocese\nHafan Pobl Dewi Cefnogi ffoaduriaid yn ardal Aberystwyth\nY mae Aberaid wedi chwarae ei ran wrth groesawu ffoaduriaid o Syria i Geredigion ers 2015, fel y mae Siôn Meredith, aelod o Eglwys y Snates Aberystwyth, yn adrodd\nErs diwedd 2015 mae tua 50 o ffoaduriaid o Syria wedi gwneud eu cartref yn Aberystwyth. Ac er fod ychydig ohonyn nhw wedi symud ymlaen i ddinasoedd yn Lloegr, mae’r rhan fwyaf wedi ymgartrefu a dechrau bwrw gwreiddiau dwfn yn ein plith.\nFel Cristion, roeddwn yn gwylio’r rhyfel yn Syria, a ddechreuodd yn 2011, o bell ac mewn braw. Bu’n rhaid i gymaint o bobl ffoi o’u cartrefi gan golli popeth, a byw mewn ansicrwydd a thlodi yn y gwledydd cyfagos fel Libanus, yr Iorddonen a Thwrci. Ond daeth cyfle i Gymru wneud ei rhan, ac roedd grwpiau o Gymru ar y blaen yn dod o hyd i gartrefi i ffoaduriaid, a’u croesawu i’n plith.\nRoedd fy ffydd yn fy ngyrru innau i ymateb, a gydag eraill sefydlwyd elusen Aberaid. O dan nawdd y Cyngor Sir y daeth y rhan fwyaf o ffoaduriaid i Aberystwyth, ond drwy Aberaid fe wnaethon ni groesawu dau deulu drwy ymdrech ac arian gwirfoddol gan y gymuned leol.\nGan weithio’n agos gyda’r Cyngor Sir a’r Groes Goch, rydym wedi cefnogi ffoaduriaid i greu cyfeillgarwch yn lleol, a’u helpu i ddod o hyd i waith. Mae llawer ohonynt bellach wedi dysgu Saesneg yn rhugl ac ychydig o Gymraeg, ac mae nifer mewn gwaith. Aeth rhai o’r gwragedd o Syria ati i sefydlu’r Syrian Dinner Project i rannu ei hafiaith dros fwyd ac i greu incwm.\nOnd er y croeso twymgalon i’r ffoaduriaid, ni fu’n siwrne hawdd iddyn nhw. Mae’n heriol i symud i wlad newydd lle mae popeth yn wahanol, a gorfod dysgu iaith newydd. Mae llawer o’r ffoaduriaid wedi gweld a phrofi erchyllterau, ac mae hynny wedi gadael ei ôl arnyn nhw. Mor bwysig oedd hi felly fod yna gefnogaeth dda a chyfeillgarwch dwfn yn cael ei gynnig iddyn nhw.\nMohamad Karkoubi (ar y dde) o Aberystwyth yn mwynhau penwythnos Cymraeg yngNgwersyll yr Urdd, Llangrannog\nBu’n heriol i ni gadw cysylltiad mor glos ers cychwyn y pandemig ond mae’r teuluoedd wedi bwrw gwreiddiau dyfnach fyth yn ein plith, a’r plant yn amlhau.\nMae Ceredigion bellach yn edrych ymlaen at groesawu ffoaduriaid o Afghanistan, a gobeithiwn y byddan nhw hefyd yn gweld Aberystwyth fel hafan ddiogel er mwyn cychwyn pennod newydd.


Rheoliadau | Special Educational Needs Tribunal for Wales\nMae Tribiwnlys Anghenion Addysgol Arbennig Cymru yn dribiwnlys statudol sydd wedi'i sefydlu o dan Ddeddf Addysg 2002.\nMae’r rheoliadau sy’n rheoli gwaith y Tribiwnlys yng nghyswllt apeliadau anghenion addysgol arbennig a hawliadau'n ymwneud â gwahaniaethu ar sail anabledd a'r Codau Ymarfer perthnasol wedi'u rhestru isod.\nRheoliadau Tribiwnlys Anghenion Addysgol Arbennig Cymru 2012.\nMae’r rheoliadau i'w gweld ar-lein ar wefan swyddogol deddfwriaeth y DU (dolen allanol).\nMae gan lywydd y tribiwnlys bŵer i gyhoeddi cyfarwyddyd ymarfer er mwyn egluro rheoliadau gweithdrefnol tribiwnlysoedd.\nMesur Addysg (Cymru) 2009. Mae’r rheoliadau i'w gweld ar-lein ar wefan swyddogol deddfwriaeth y DU.\nCod Ymarfer Anghenion Addysgol Arbennig Cymru. Mae’r Cod ar gael i'w gweld ar-lein ar wefan Dysgu Cymru (dolen allanol).\nDeddf Addysg 1996. Mae’r Ddeddf Addysg i'w gweld ar-lein ar wefan swyddogol deddfwriaeth y DU.\nDeddf Cydraddoldeb 2010. Mae’r Ddeddf Cydraddoldeb i'w gweld ar-lein ar wefan swyddogol deddfwriaeth y DU.\nCod Ymarfer y Comisiwn Cydraddoldeb a Hawliau Dynol ar gyfer Gwasanaethau, Swyddogaethau Cyhoeddus a Chymdeithasau. Mae’r Cod i'w weld ar-lein ar wefan y Comisiwn Cydraddoldeb a Hawliau Dynol (dolen allanol).\nMae'r rheolau ynghylch honiadau o wahaniaethu ar sail anabledd wedi newid. Defnyddiwch y canllawiau ar y wefan Tribiwnlys Addysg Cymru.


Gemydd i gynllunio'r Goron - BBC Cymru Fyw\nGemydd i gynllunio'r Goron\ndisgrifiad o’r llunBydd y Goron yn cael ei dadorchuddio yn yr Eisteddfod ym mis Awst 2012\nDdyddiau'n ôl yr oedd Anne Morgan yn gwerthu ei gwaith mewn marchnad yn yr ysgol lle mae ei phlant yn ddisgyblion.\nErbyn hyn, mae'r fam yn i ddwy'n un o grŵp dethol o artistiaid ar ôl iddi gael ei dewis i gynllunio'r Goron ar gyfer Eisteddfod Genedlaethol y flwyddyn nesaf.\nGan fod y Brifwyl yn Llandŵ, ym Mro Morgannwg, mae'n addas bod gemydd o Benarth wedi'i ddewis i lunio Coron y bardd buddugol.\nCafodd Anne, sy'n fam i Lilly chwech oed a Poppy bedair oed, ei henwi'n swyddogol fel y cynllunydd mewn seremoni yn Yr Adran Gelf, sef canolfan celfyddydau cymunedol ym Mhenarth.\n"Dwy i erioed wedi cynnig cynllun ar gyfer comisiwn mor safonol," meddai hi.\n"Roeddwn i ar bigau drain. Mae'n ffantastig felly, ei fod e wedi'i ddewis.\n"Eto i gyd, pan rwy'n meddwl am y rhai fu'n llunio'r Goron yn y gorffennol, mae tipyn o ofn arna' i."\nBydd y Goron werth £4,780 dan nawdd Cyngor Bro Morgannwg, yn cael ei dadorchuddio yn yr Eisteddfod ym mis Awst y flwyddyn nesaf a bydd y cynllun yn gyfrinachol tan hynny.\nWyth o artistiaid gyflwynodd gynlluniau a chafodd y rheiny eu hasesu gan banel a oedd yn cynnwys Arweinydd Cyngor Bro Morgannwg, y Cynghorydd Gordon Kemp, Swyddog Datblygu Celfyddydau'r Cyngor, Tracey Harding a Mererid Velios, sy'n aelod o bwyllgor celfyddydau gweledol yr Eisteddfod.\nDywedodd y Cynghorydd Kemp oedd yn y seremoni swyddogol: "Roedd yn fendigedig gweld rhywun o'r Fro'n cael ei ddewis, yn enwedig o wybod bod y sir am groesawu'r ŵyl hon sy'n hawlio'r prif le yng nghalendr diwylliannol y Cymry."\nTasg Anne oedd creu cynllun a oedd wedi'i ysbrydoli gan amlinell glannau'r Fro, ac yr oedd hynny'n ail natur iddi am y bydd yn aml yn casglu gwrthrychau o draethau cyfagos i'w defnyddio yn ei chynlluniau.\n"Y testun oedd Bro Morgannwg ac roedden nhw wedi awgrymu fy mod yn cael golwg ar amlinell y glannau a'r bryniau."\nFe fydd gwaith Anne cyn yr Eisteddfod mewn arddangosfa yn Nhŷ Tredegar, Casnewydd, rhwng Rhagfyr 2 a 4.\nCoronau Prifardd mewn amgueddfa\nDadorchuddio Coron yr Urdd\nAnne Morgan (Saesneg)


Y Cymro dall a'i freuddwyd rygbi yn Japan - BBC Cymru Fyw\nImage caption Gareth Davies (ar y dde) a Ian McKinley, y chwaraewr rhyngwladol dros Yr Eidal a gollodd lygad yn chwarae rygbi\n"Mae colli fy ngolwg yn gyfle i wthio'r ffiniau a gwneud pethau newydd. Mae wedi helpu fi i sylweddoli pa mor lwcus ydw i gyda phopeth sy' gen i."\nBydd Gareth Davies, sy' wedi ei gofrestru'n ddall, yn sicr yn chwalu ei ffiniau personol drwy chwarae rygbi yng ngŵyl Cwpan Rygbi'r Byd yn Japan eleni.\nMae'r Cymro o Gaerdydd wedi ei ddewis i chwarae i dîm â nam golwg y Deyrnas Unedig, sgwad o chwaraewyr sy' â nam golwg difrifol neu sy' wedi eu cofrestru'n ddall.\nTeimlad o gyffro\nGareth yw'r unig chwaraewr o Gymru yn y sgwad. Dywedodd y mewnwr, sy' wedi chwarae rygbi ers ei blentyndod, ei fod yn gyffrous i gael cyfle i chwarae rygbi ar lwyfan y byd: "Cyn gynted ag y bydda'i yno, byddai'n teimlo'n falch iawn. Mae'n deimlad rhyfedd o gyffro ond dyw e ddim yn teimlo'n real eto."\nMae'n gic i fyny'r pen-ôl, i wneud a chyflawni pethau\nBydd y tîm yn teithio i Japan ym mis Hydref i wynebu timau eraill o chwaraewyr â nam golwg, gan gynnwys Japan.\nDywedodd Gareth: "Touch Rugby yw'r gêm ac mae'n debyg i gêm Sevens. Mae'n heriol yn gorfforol mewn ffordd wahanol i rygbi traddodiadol gyda lot mwy o sbrintio.\n"Mae gennym lawer o symudiadau penodol yn barod i'w defnyddio ar y cae a gobeithio mai ein ffitrwydd fydd yr allwedd i lwyddiant. Yn anffodus does dim taclo, sy'n drueni achos o'n i wrth fy modd yn taclo.\nImage copyright Cardiff Chiefs\nImage caption Gareth Davies (ar y chwith) yn chwarae rygbi i'r Cardiff Chiefs\n"Yr her pennaf yw gwybod ble mae'ch cyd-chwaraewyr ar y cae a bod yn ymwybodol o ble mae'r tîm arall hefyd. Rydym yn delio â hynny drwy gyfathrebu lot mwy. Mae'n gêm swnllyd gan ein bod ni'n gweiddi trwy'r amser ac mae'r bêl yn gwneud sŵn.\n"Mae'r dyfarnwr yn allweddol hefyd. Ond dyw'r dyfarnwr ddim yn rhybuddio chwaraewyr os ydyn nhw ar fin gwrthdaro felly mae damweiniau'n digwydd wrth i chi redeg ar gyflymder. Mae'n rhan o'r gêm."\nGolwg yn dirywio\nCafodd Gareth, sy'n gweithio i RNIB Cymru, ddiagnosis o retinitis pigmentosa yn ei arddegau.\nDros y blynyddoedd diwethaf, mae ei olwg wedi dirywio'n ddifrifol ac mae wedi'i gofrestru'n ddall erbyn hyn.\nDywedodd: "Rydych chi'n mynd trwy gyfnod isel ar ôl cael eich cofrestru'n ddall gan ei fod yn gymaint o sioc. Ar ôl i fi dderbyn y peth, dw i wedi ei droi'n beth cadarnhaol ac yn gweld colli fy ngolwg fel cyfle i wneud pethau fel hyn - i wthio'r ffiniau a gwneud pethau newydd. Efallai bydd fy ngolwg yn mynd yn llwyr rhyw bryd - gallai fod yfory neu 15 mlynedd i ffwrdd.\n"Mae'n gic i fyny'r pen-ôl, i wneud a chyflawni pethau, a sylweddoli pa mor lwcus ydw i gyda phopeth sy' gen i.\n"Mae pawb yn ystyried bod yn gallu gweld fel peth corfforol - ond i fi, mae'n feddylfryd, ac mae gen i olwg gwell na llawer o bobl oherwydd bod fi'n bositif, yn proactive ac yn wydn."\nImage caption Gareth gyda'i gi tywys\nMae Gareth yn chwarae rygbi i'r Cardiff Chiefs, tîm rygbi gallu cymysg a sefydlwyd llynedd gyda chefnogaeth Undeb Rygbi Cymru a chlwb rygbi Llandaf.\nDywedodd Gareth: "Y syniad yw bod rygbi i bobl â nam golwg yn tyfu ac yn datblygu. Mae'r Gleision yn sefydlu tîm i bobl â nam golwg yng Nghymru a byddant yn cefnogi'r tîm newydd - cawsom ddiwrnod gyda nhw ychydig wythnosau yn ôl ac maen nhw'n awyddus ac yn gefnogol iawn i sefydlu tîm."\n"Y syniad yw i ail-gysylltu pobl sy'n colli eu golwg gyda rygbi. Mae ymarfer corff yn gwella'ch hunan-barch ac yn helpu gyda iechyd meddwl.\n"Dw i eisiau i dimau rygbi yng Nghymru ddod yn ymwybodol o rygbi i bobl â nam golwg a rhoi cynnig ar sefydlu timoedd.\n"Gadewch i ni sefydlu tîm o Gymru er mwyn i ni allu curo Lloegr."\nByw gyda'r boen o golli golwg - Bethan Richards ac Anya Gwynfryn\nTeimlo'n fyw eto: Stori'r Paralympiwr Llywelyn Williams


Llywodraeth Cymru | Anthracs\nMae Ysgrifennydd y Cabinet dros Addysg, Kirsty Williams, wedi agor prosiect adeiladu Campws 6 yn swyddogol yng Ngholeg Sir Benfro, Hwlffordd.\nHafan > Pynciau > Yr amgylchedd a chefn gwlad > Iechyd a lles anifeiliaid > Clefydau anifeliaid > Anthracs\nDiweddarwyd 26 Hydref 2015\nO bryd i'w gilydd, gwelir gwaed yn diferu o'r ffroenau ac efallai yn y tail.\nMae Gorchymyn Anthracs 1991, fel y’i diwygiwyd, yn cynnwys anthracs fel clefyd hysbysadwy o dan y Ddeddf Iechyd Anifeiliaid. Os amheuir bod y clefyd yn bresennol mewn anifail, rhaid rhoi gwybod i'r Milfeddyg Rhanbarthol Arweiniol. Mae'r Gorchymyn yn darparu ar gyfer ymchwiliad milfeddygol i weld a yw'r afiechyd yn bodoli, ac yn esbonio’r camau i'w cymryd mewn achosion a amheuir ac a gadarnheir, gan gynnwys y rheolau i'w dilyn mewn lle sydd wedi'i heintio.\nMae gan yr awdurdod lleol bwerau i gael gwared â charcasau. Gall hyn fod yn y lle sydd wedi'i heintio neu drwy ffordd arall a gymeradwyir gan y Milfeddyg Rhanbarthol Arweiniol. Nid oes gan berchenogion hawl i gael iawndal, ond yr awdurdod lleol sy'n talu am ddifa'r carcas(au).\nMae'r Gorchymyn hefyd yn darparu pwerau i wneud brechu anifeiliaid yn ofynnol yn ogystal â glanhau a diheintio safle sydd wedi'i heintio.


Tîm y Staff – Peak\nJustine Wheatley yw Prif Weithredwr Peak. Mae hi’n gyfrifol am arwain, datblygu a rheoli Peak, gan osod ei gyfeiriad strategol ochr yn ochr â’r Bwrdd. Mae Justine yn hanesydd diwylliannol gyda MA mewn astudiaethau Celtaidd-Rufeinig a BA mewn hanes. Mae hi’n berson proffesiynol ym maes rheoli’r celfyddydau ac yn gyfrifydd siartredig wedi ei chymhwyso o fod wedi gweithio yn y gorffennol gyda Deloitte UK. Mae hi wedi gweithio gyda Peak ers 2003 a cyn hynny cafodd yrfa o bron i 20 mlynedd yn y sectorau masnachol a gwirfoddol.\nMelissa Appleton yw Cyfarwyddwr Creadigol Peak, sy’n gyfrifol am arwain ein rhaglen artistig. Tyfodd Melissa i fyny ger Casnewydd, de Cymru, ac astudiodd pensaernïaeth ym Mhrifysgol Caergrawnt a’r Bartlett, UCL. Rhwng 2008-2012 roedd Melissa’n gyd-gyfarwyddwr Post Works, stiwdio yn Llundain fu’n creu amgylcheddau perfformio gyda dawnswyr, artistiaid a gwneuthurwyr ffilm. Yn ei gwaith fel cynhyrchydd, mae Melissa wedi datblygu rhaglenni diwylliannol sy’n ymateb i le, gyda phartneriaid cymunedol ac amgylcheddol. Mae Melissa hefyd wedi gweithio gyda Peak fel Cynhyrchydd Creadigol llawrydd ers 2017, gan arwain prosiectau Hinterlands a Skyline.\nMae Louise Hobson yn guradur a chynhyrchydd sy’n byw yn Barry, a sy’n gweithio gyda Peak fel Curadur Cysylltiol. Ar hyn o bryd, mae Louise yn datblygu Culture is Ordinary, rhaglen sy’n ymateb i waith a syniadau Raymond Williams ar achlysur ei ganmlwyddiant. Ynghyd â’i gwaith annibynnol, sydd yn eistedd mewn trafodaethau rhynglanwol, mae Louise yn gweithio fel Curadur Cysylltiol gyda Art Night, fel Cynhyrchydd Creadigol gyda Studio Response, ac fel Cydymaith Celfyddydau gyda Cyngor Celfyddydau Cymru. Ymysg y prosiectau eraill mae wedi gweithio arnynt mae: ymchwilio mewn i bractis rhyngwladol gyda Elen Roberts (2020/1), Curadur Cynorthwyol ar gyfer arddangosfa Cymru yn Fenis Sean Edwards (2019), a churadu And what it became is not what it is now, arddangosfa, cyhoeddiad a rhaglen gyhoeddus gyda Grand Union (2019).\nMae Dylan Huw wedi bod yn gweithio gyda Peak ers dechrau 2020, ac mae’n cydlynu Pegwn, grwp dyfodolau Cymraeg y cwmni. Mae Dylan yn sgwennwr a chydweithiwr celfyddydol a dyfodd fyny ger Aberystwyth a sydd nawr yn byw yng Nghaerdydd. Mae’n sgwennu beirniadaeth, ffuglen a sgwennu celf yn ddwy-ieithog, ac mae wedi gweithio gyda mudiadau fel Artes Mundi, MOSTYN, Amgueddfa Cymru a Chapter, yn ogystal â gwaith cyfieithu, golygu a churadu llawrydd, a swydd mewn datblygu creadigol gyda National Theatre Wales. Mynychodd King’s College London a Goldsmiths, Prifysgol Llundain, lle gafodd M.A. mewn Theori Celf Gyfoes yn 2018.


Diwygiadau ansylweddol i ganiatadau cynllunio | LLYW.CYMRU\nDaeth yr ymgynghoriad i ben 15 Mawrth 2013.\n10 Rhagfyr 2012 i 15 Mawrth 2013\nMae'r ymgynghoriad hwn yn amlinellu'n cynigion i gyflwyno proses ar gyfer cymeradwyo newidiadau i ganiatâd cynllunio cyfredol.\nYstyr diwygiadau ansylweddol yw mân newidiadau i ganiatâd cynllunio cyfredol heb unrhyw effaith ar gyd-destun cyffredinol y cynllun datblygu na’i amgylchiadau.\nNid oes proses ffurfiol ar gyfer cymeradwyo’r newidiadau hyn. Felly mae awdurdodau cynllunio lleol yn delio â nhw mewn ffyrdd gwahanol ledled y wlad.\nMae’r ymgynghoriad yn amlinellu’n cynigion i gyflwyno proses ymgeisio i wneud newidiadau ansylweddol i ganiatadau cynllunio cyfredol. Bydd y cynigion:\nYn cynnig sylfaen gyfreithiol ar gyfer gwneud y newidiadau hyn gan roi mwy o sicrwydd i awdurdodau cynllunio lleol ac ymgeiswyr ynghylch a allant eu gwneud;\nYn cynnig system gynllunio fwy ymatebol sy’n fwy hyblyg i ymgeiswyr wneud newidiadau wrth i’r broses gynllunio a datblygu fynd yn ei blaen;\nYn cynnig mwy o sicrwydd a thryloywder am y broses a’r weithdrefn ar gyfer gwneud newidiadau ansylweddol i ganiatadau;\nYn rhoi ffordd fwy cyson i awdurdodau cynllunio lleol benderfynu ar y diwygiadau hyn.\nMae canllaw drafft ar gael yn Atodiad 1. Mae hyn yn amlinellu nodweddion allweddol y weithdrefn ac yn rhoi cyfarwyddyd ymarferol ar ei defnyddio.\nMae Asesiad Effaith Rheoleiddio rhannol drafft ar gael yn Atodiad 2. Mae’n asesu effeithiau tebygol y cynigion.


Defnyddio celf stryd i fynd i'r afael â gwerthu alcohol - Powys\nDefnyddio celf stryd i fynd i'r afael â gwerthu alcohol\nYn Y Drenewydd mae 'celf stryd' palmant yn cael ei ddefnyddio yn y frwydr yn erbyn yfed dan oed.\nMae Partneriaeth Alcohol Cymunedol Y Drenewydd yn defnyddio stensiliau palmant fel rhan o Ddiwrnod Gweithredu Heddlu Dyfed Powys ar ddydd Mawrth 10 Hydref.\nMae'r paent yn un sialc sydd ddim yn para, ac fe'i defnyddiwyd mewn ardaloedd eraill i rybuddio oedolion i beidio prynu alcohol i blant ac i gefnogi staff siopau trwy ddangos nad yw prynu ar ran pobl eraill yn cael ei oddef a bod gan siopau'r hawl i wrthod gwerthu.\nBwriad y gwaith hwn yw atgyfnerthu'r hyfforddiant a drefnwyd ar ddechrau'r flwyddyn pan dderbyniodd tafarnwyr Y Drenewydd a'u staff hyfforddiant am ddim fel rhan o fenter i fynd i'r afael ag yfed dan oed yn y dref.\nTrefnwyd y sesiynau hyfforddiant gan Bartneriaeth Y Drenewydd, menter a gefnogir gan Lywodraeth Cymru. Roedd yn galluogi'r rheiny sy'n gweithio o fewn y fasnach drwyddedig i ofyn a herio pobl ifanc sy'n ceisio prynu alcohol a'r rhai dros 18 oed sy'n ceisio prynu alcohol ar eu rhan.


Tîm Datblygu Rhandiroedd Cenedlaethol | Social Farms & Gardens\nMannau Gwyrdd Gwydn – Tîm Datblygu Rhandiroedd Cenedlaethol\nMae Ffermydd a Gerddi Cymdeithasol yn arwain y gwaith o greu Tîm Datblygu Rhandiroedd Cymru gyfan fel rhan o'r prosiect Mannau Gwyrdd Gwydn gwerth £1.2miliwn.\nMae adeiladu Tîm Datblygu Rhandiroedd Cenedlaethol yn un o chwe maes gwaith o fewn y prosiect.\nBydd y tîm Datblygu Rhandiroedd Cenedlaethol (NADT) yn cefnogi:\nTirfeddianwyr a rheolwyr i ateb y galw cynyddol am randiroedd\nDatblygu safleoedd rhandir newydd ledled Cymru\nSicrhau bod mwy o dir yn y sector preifat a chyhoeddus ar gael i gymunedau dyfu eu cynnyrch eu hun\nGwella mynediad i bobl sy'n aml ar y cyrion o fannau gwyrdd a bwyd iach\nBydd y NADT yn:\nCreu hyd at 600 o leiniau rhandir newydd drwy gefnogi grwpiau a sefydliadau sydd â'r weledigaeth o greu neu adfer lleiniau rhandir drwy fuddsoddi yn y cyfalaf cyfyngedig sydd ar gael\nSicrhau bod o leiaf 3 hectar o dir (30,000m2) ar gael ar gyfer tyfu\nCynnig hyfforddiant a chymorth am ddim (gan gynnwys templedi cytundebau tenantiaeth lleiniau a chanllawiau ar sut i sefydlu a rhedeg pwyllgorau rheoli rhandiroedd)\nCreu Fforwm Rhandiroedd Cymreig newydd, amrywiol sy'n rhoi cefnogaeth gan gymheiriaid i'r rhai sy'n gweithio ym maes datblygu rhandiroedd ac ar eu cyfer\nBydd y gwaith hwn yn cefnogi lleiniau ar dir nad yw'n rhan o'r Awdurdod Lleol. Mae hyn yn golygu tir sy'n eiddo i Gymdeithasau Tai a thirfeddianwyr eraill yn y sector preifat / cyhoeddus. Byddwn hefyd yn gweithio gyda ffermwyr i sicrhau bod tir fferm ar gael.\nByddwn yn canolbwyntio ein hamser a'n hadnoddau ar 10 safle rhandir mawr dros ddwy flynedd y prosiect. Mae gennym ddiddordeb arbennig mewn safleoedd yn ôl ardaloedd â lefelau uchel o dlodi bwyd a lefelau isel o fioamrywiaeth / Seilwaith Gwyrdd a byddwn yn annog mynediad ehangach i bob safle.\nMae'r prosiect Mannau Gwyrdd Gwydn yn parhau â'n gwaith yn cefnogi tyfwyr cymunedol yng Nghymru:\nMae ein Gwasanaeth Cynghori ar Dir Cymunedol (CLAS) yn helpu grwpiau mannau gwyrdd cymunedol gydag ymholiadau tir a chynllunio. Mae'r gwasanaeth, gyda chefnogaeth Llywodraeth Cymru, wedi mapio tyfu cymunedol yng Nghymru. Rydym hefyd wedi cynhyrchu canllawiau rhandiroedd ac wedi arwain prosiect i gynyddu rhandiroedd ar dir Awdurdodau Lleol yng Nghymru.\nYn 2020, mae ein Prosiect Adfywio Rhandiroedd wedi mapio rhandiroedd ac wedi cynhyrchu adnoddau ar gyfer tyfwyr. Buom hefyd yn gweithio gyda Llywodraeth Cymru ar eu canllawiau cenedlaethol ar gyfer tyfwyr yn 2021.\nOs ydych chi'n dirfeddiannwr, grŵp cymunedol neu geiswyr tir, rydym am glywed gennych!\nMae mynegiadau o ddiddordeb ar agor gyda chyfarfodydd panel bob chwarter - Mai, Awst, Tachwedd a Chwefror. (Bydd yn parhau nes ein bod wedi dyrannu ein holl adnoddau).\nOs hoffech wneud cais, cwblhewch naill ai Mynegiant o Ddiddordeb mewn Cymunedau neu Fynegiad o Ddiddordeb i Dirfeddianwyr.\nDarllenwch ein Cyngor a'n Meini Prawf i ddarganfod mwy am y broses ymgeisio.\nOs hoffech weld y cwestiynau a ofynnwn cyn llenwi'r ffurflen, cliciwch yma am gwestiynau EOI y Cymunedau, neu yma i gael cwestiynau EOI y Tirfeddianwyr.\nGweler ein dogfen Diffinio Meintiau Plot Rhandiroedd i gael mwy o wybodaeth am feintiau plot rhandiroedd.\nRydyn ni wedi llunio rhestr o gwestiynau cyffredin am randiroedd, felly cymerwch gip neu cysylltwch â'n tîm.\nMae ein Pecyn Cymorth Rheoli Safle Rhandiroedd yn set ddefnyddiol o ganllawiau ar gyfer unrhyw un sy'n ymwneud â rheoli rhandiroedd.\nI gael rhagor o wybodaeth neu gymorth, cysylltwch â'r Tîm Datblygu Rhandiroedd Cenedlaethol: wales@farmgarden.org.uk\nMae adeiladu Tîm Datblygu Rhandiroedd Cenedlaethol yn un o chwe llinyn o'r prosiect Mannau Gwyrdd Gwydn. Gweler ein trosolwg Mannau Gwyrdd Gwydn i ddarganfod mwy.\nAriennir Mannau Gwyrdd Gwydn trwy Gymunedau Gwledig - Rhaglen Datblygu Gwledig Llywodraeth Cymru 2014-2020, a ariennir gan Lywodraeth Cymru a'r Undeb Ewropeaidd.


Mae Wythnos Addysg Oedolion yn ymgyrch flynyddol sy’n cael ei chydlynu gan y Sefydliad Dysgu a Gwaith mewn partneriaeth â Llywodraeth Cymru.\nMae’r ymgyrch yn cael ei chynnal mewn 55 o wledydd, a bob blwyddyn mae dros 10,000 o oedolion yng Nghymru yn cymryd rhan yng ngweithgareddau Wythnos Addysg Oedolion. Bwriad yr ymgyrch yw codi ymwybyddiaeth o werth addysg oedolion, dathlu llwyddiannau dysgwyr a darparwyr, ac ysbrydoli mwy o bobl i ddarganfod sut gall dysgu newid eu bywydau er gwell.\nEleni, bydd Wythnos Addysg Oedolion yn cael ei dathlu a’i hyrwyddo rhwng 17 a 23 Mehefin a drwy gydol mis Mehefin 2019. Mae Agored Cymru yn falch bod cymaint o’i ganolfannau yn ymwneud â'r ymgyrch hon.\nYn draddodiadol, mae seremoni wobrwyo Gwobrau Inspire! yn cael ei chynnal cyn Wythnos Addysg Oedolion. Mae hwn yn ddigwyddiad mawreddog y mae Agored Cymru yn falch o’i gefnogi drwy nawdd. Eleni, cynhaliwyd seremoni wobrwyo Gwobrau Inspire! ar 5 Mehefin ym Mae Caerdydd. Cafodd y rheini a fu yn y digwyddiad glywed straeon llawn ysbrydoliaeth am ddysgwyr yn goresgyn rhwystrau, yn cyflawni pethau gwych ac yn mynd ymlaen i lefelau uwch o addysg a chyflogaeth. Mae’n rhoi boddhad mawr i ni wybod bod canolfannau Agored Cymru yn chwarae rhan bwysig yn y gwaith o hwyluso’r math yma o lwyddiant.\nAndrea Garvey yn derbyn y wobr Blaengaredd a Newid Bywyd\ngan y gyflwynwraig, Siân Lloyd, a Phrif Swyddog Gweithredol Agored Cymru, Kevern Kerswell.\nStaff Agored Cymru yng Ngwobrau Inspire!\nMae Catrin Pugh, un o enillwyr y llynedd, yn enghraifft o rywun a lwyddodd yn wyneb adfyd. Fe wnaeth Catrin gwblhau Diploma Mynediad i Addysg Uwch Agored Cymru gyda Choleg Cambria. Gallwch wylio fideo o’i stori yma:\nMae gan Agored Cymru dros 250 o ganolfannau ac mae llawer ohonynt yn darparu cyfleoedd dysgu i oedolion ledled Cymru. Esboniodd Kevern Kerswell, Prif Swyddog Gweithredol Agored Cymru, pam mae’r wythnos hon yn un mor bwysig yn y calendr: “Mae'r tîm a minnau yn falch o fod yn gysylltiedig â'r corff o weithwyr proffesiynol rhagorol sy’n darparu ein cymwysterau i ddysgwyr o bob oedran. Mae Wythnos Addysg Oedolion yn gyfle i hyrwyddo'r gwaith hwn ledled Cymru. Rydyn ni’n cynnig unedau ar bob lefel sy’n addas ar gyfer amrywiaeth eang o ddysgwyr ac yn eu galluogi i lwyddo yn eu gwaith a’u bywydau. Rydyn ni’n dymuno’n dda i bawb yr wythnos hon wrth i ddathliadau sy’n ymwneud ag addysg oedolion gael eu cynnal ledled Cymru.”


Fod yn chwilio am iddo Ef - dyn yn chwilio am ddyn - partner hysbysebion o Senglau ar y farchnad yn Dyddio classifieds rhad ac am ddim\nFod yn chwilio am iddo Ef — dyn yn chwilio am ddyn — partner hysbysebion o Senglau ar y farchnad yn Dyddio classifieds rhad ac am ddim\nYdych yn chwilio am ddyn — Mae’n edrych ar ei gyfer personals yn y farchnad, y farchnad sengl ar gyfer pobl hoyw yn chwilio am berthynas newydd ac yn y tymor hir partneriaeth. Ni allai fod yn haws diddorol dynion hoyw i gwrdd, fel is ei Fod yn chwilio am ei gysylltiadau — yn fwy Hoyw partner mathau yma. Dynion hoyw yn gallu hysbysebu yn y personals ar gyfer partneriaethau hoyw yn syml hysbyseb ar gyfer bywyd hoyw partner ar gyfer rhad ac am ddim. Yn Fod yn berson farchnad yn chwilio am Wrtho ei Fod yn dod o hyd i’r Partner perffaith ar gyfer bywyd. Dynion hoyw, yn fwy hoyw erotic-mae wedi bod yn hir-dymor y bartneriaeth yn chwilio i hysbysebu os gwelwch yn dda Fod yn chwilio am iddo Ef classifieds erotic. Wrth gwrs, y sector preifat personals yn gwbl gyfrinachol ac yn bwyllog iawn.\nCipolwg yn dangos: Yn personals clasurol categori, Mae’n edrych i chi ac rydych yn chwilio am iddo Ef a fynychir yn yr uchaf. Gyda y Rhyngrwyd ac yn y rhyddfreiniad cariad cyfunrywiol, yn enwedig yn Dyddio ac yn Dyddio gwasanaethau, yn y Gymuned Hoyw yn cael cynnydd mawr. Yn yr Almaen, mae tua chwarter yn cael eu o’r holl bobl, yn Sengl ac yn chwilio am Bartner.\nO amgylch y defnydd o’r Rhyngrwyd\nMae un o’r symlaf, mwyaf ymarferol a ffyrdd mwyaf effeithlon yn y Newid ar y cyswllt yn cael ei arddangos. Ond yr hyn y dylech dalu sylw at y pwnc o berson arddangos ei Fod yn chwilio am iddo ef a’i Dyddio. Yn gyntaf oll, dylech ofyn i chi’ch hun y cwestiwn, beth rydych yn chwilio amdano a sut yr ydych am i weithredu. Yn unol â hynny, dylech chi alinio eich llun ac yn glir yn eich awydd i straen. Maent yn dangos yn glir a ydynt yn fenywaidd neu yn wrywaidd math. Os gwelwch yn dda nodi, fodd bynnag, bod y llun o berson arddangos mae’n rhaid i chi ddangos eich wyneb, a hefyd ar gyfer y trydydd partïon yn sarhaus yn cael ei ganiatáu i weithio. Wrth gwrs, mae gennych yn eich cyflwyniad, pob rhyddid personol, ond, os ydych mewn ag enw da classifieds porth am Dating Fod yn chwilio am Iddo chwilio am Partner go iawn, dim croen noeth yn dangos. Gallwch fod yn dawel mewn amgylchedd cyfarwydd sganio, ond gwnewch yn siŵr bod y Cefndir niwtral yn gweithredu. Rydych wedi dod o hyd i le addas ar gyfer llun, dylech gadw mewn cof bod y nod o eich ad yn Bartner posibl mewn bywyd go iawn data. Yn unol â hynny, dylech gyflwyno eich hun gan eich ochr orau, fodd bynnag, yw: Gwneud eich llun dim addewidion ffug. Wrth gwrs, gallwch chi byth fod yn sicr bod y lluniau o’r dynion sy’n fewngofnodi ar eich cyswllt yn cael ei arddangos, i gyd-fynd â eu hymddangosiad yn realiti. Byr brynu gwe-gamera yn y farchnad yn caniatáu i chi i Sgwrs Cam. Mwy o awgrymiadau a chyfarwyddiadau ar sut i portread llun yma. Rydym yn dod i ein Problem nesaf: faint o ac Sy’n eich data personol chi eisiau i rannu. Byddwch yn cadw pan fyddwch yn Ysgrifennu eich hysbyseb yn y pen, annymunol ymwelwyr, a llech yn cael mynediad at eich cyswllt yn cael ei arddangos. Yn dibynnu ar p’un a ydych yn dod allan o’r cwpwrdd yn eich cylch o ffrindiau a theulu, mae’n bwysig dienw. Yn olaf, nad ydych am i, er enghraifft, trawsrywiol lluniau ohonynt yn cael eu cylchredeg yn eich cwmni. Felly, ar maent yn peidiwch byth â rhoi eu henw llawn (nid eich cyfeiriad E-Bost), ond mae gwybodaeth am eich garw lleoliad (Rhanbarth dinas) ac yn eu physique (uchder, adeiladu, lliw gwallt, ac ati). Yn ogystal, mae’n ddoeth, Hobïau a Manylion tebyg eraill, oherwydd bod y mwy o wybodaeth a roddwch am eich hun yn y cyswllt arddangos, yr uwch yn y Siawns y byddwch yn dod o hyd addas i ddyn. Nawr eich bod wedi darganfod addawol, yn ddyn hoyw ar eich ad, mae bellach yn amser ar gyfer cam Dau: cyswllt.\nI ddechrau, dylech gyfathrebu drwy’r Post\nRydych wedi dod i ymddiried ac yn dod o hyd gilydd yn sympathetig. Os yw’r amodau hyn yn cael eu cyflwyno, gallwch Fyw-y Negesydd (fideo sgwrs, Skype, ac ati), neu clasurol dros y ffôn i newid trenau. Os bydd y cyswllt yn dwysáu ac ar y cyd, yn gyfrinachol ei greu, mae’n amser am y tro cyntaf ar y cyd I drefnu Dyddiad gydag ef. wrth gwrs, o dan gadw at y diogelwch (awgrymiadau yma). Y gorau dewis ar gyfer eu Cyfarfod ar y cyd cyntaf yn lle niwtral, ac felly bod y ddau yn cael y posibilrwydd, yn yr achos o fethiant y Dyddiadau i adael heb unrhyw brif embarrassments (gweler hefyd: dabŵs a moesau ar gyfer eich Dyddiad cyntaf). Gorau i fod yn berchen Caffi neu Far neu ddigwyddiad gyda chyfleoedd ar gyfer trafodaeth. Mae sinema yn hytrach amhriodol i siarad fel y bydd y cyfle yn codi gyda eich Partner yn Dyddio. Mwy o awgrymiadau y byddwch yn ei dderbyn yn y canllaw Addas Dyddiad Lleoliad: Lle byddwch yn cwrdd orau gyda ei Flirt. Yma eto, Os nad yw cydymdeimlad yn cael ei roi yn y Cyfarfod, byddwch yn dal i gael y Dewis i gymryd y Partner ar nightcap cartref neu i gyd-fynd. Mae llawer o lwyddiant gyda cysylltwch arddangos, mae’r Gweddill yn gorwedd yn eich Llaw.) farchnad GmbH and co. KG: eich Porth i Fod yn chwilio am iddo Ef — dyn yn chwilio am ddyn — partner ads Senglau i chwilio am bartner o yr Almaen. Braf cysylltiadau oddi wrth y drws nesaf i ddod i adnabod ac i chi i ddod o hyd i bartneriaid. Yn eithaf yn syml, yn hoffus Senglau dros Dyddio yn cyfarfod ac yn flirt\nErotic sgwrs fideo Americanaidd Dyddio →


Adams yn benderfynol o helpu sêr ifanc Gleision Caerdydd News | Cardiff Blues\nAdams yn benderfynol o helpu sêr ifanc Gleision Caerdydd\nCymraeg | 18th August 2020\nMae Josh Adams yn benderfynol o ddefnyddio ei brofiad i helpu rhai o sêr ifanc disgleiriaf y rhanbarth.\nYr asgellwr yw gwestai diweddaraf Podlediad Gleision Caerdydd - gyda sgwrs ddyfn â’r seren rhyngwladol ar gael ar y prif lwyfannau digidol o yfory.\nAr y bennod, mae Adams yn trafod ei fywyd dan glo yn ystod y pandemig, rôl yr iaith Gymraeg yn ei fywyd yn ogystal ag uchafbwyntiau ac isafbwyntiau ei yrfa hyd yn hyn.\nMae’r asgellwr rhyngwladol hefyd yn trafod y siom o gael ei ryddhau gan y Scarlets, a sut lwyddodd i brofi pwynt yn ystod ei gyfnod gyda chlwb Worcester Warriors. A nawr mae Adams yn benderfynol o helpu chwaraewyr ifanc Gleision Caerdydd i gyrraedd eu potensial.\nDywedodd prif sgoriwr ceisiau Cwpan y Byd: “Pan nes i adael y Scarlets, roedd yr academi yn ymarfer ar wahan i’r tîm cyntaf. Mae amserlen gwahanol gyda nhw i ymarfer.\n“Ond lan yn Worcester, roedd yr academi a’r tîm cyntaf gyda’i gilydd.\n“Roeddwn i’n ymarfer gyda pobol fel Francois Hougaard, Ben Te’o ac asgellwyr gwych fel Bryce Heem, oedd wedi dod drosodd o Seland Newydd ac yn chwaraewyr ardderchog, a Chris Pennell y cefnwr.\n“O’n i’n ymarfer gyda bois fel hyn ac yn dysgu lot drwy ymarfer gyda nhw. Hyd yn oed wrth eistedd ar yr ochr a gwylio nhw, ti yn dysgu pethe’.\n“Yn y Gleision fan hyn, mae bois yr academi yn ymarfer gyda ni a mae hynny’n wych. Mae nhw am ddysgu lot mwy o ymarfer gyda ni ‘na neith nhw yn ymarfer dim ond fel academi.\n“Fi’n credu bod yr academi a’r tîm cyntaf yn ymarfer gyda’i gilydd yn beth da i’r bois ifanc.\n“Yn ymarfer heddi’, roedd bois fel Ioan, sydd yn chwarae cefnwr, a Mason, sydd newydd ddod i mewn i’r academi, yn ymarfer ar yr asgell.\n“Fi wastad yn siarad gyda nhw. Os mae nhw moen gofyn rhywbeth i fi, gall nhw gofyn rhywbeth mae nhw moen, a fi’n ceisio gwylio nhw i roi neges sut i wella.\n“Fi’n hoffi gwneud hynny, a fi’n hoffi gweithio gyda’r bois ifanc achos fi’n gwybod beth mae’n teimlo i fod yn esgidiau nhw.\n“‘Na pham fi moen rhoi rhywbeth yn ôl i nhw a rhoi bach o profiad fi iddyn nhw, i nhw gael bod yn chwaraewyr gwell.”\nAr ôl perfformiadau ffrwydriol yng nghrys Cymru, ymunodd Adams â chlwb ecsgliwsif iawn yn 2019, wrth iddo orffen Cwpan Rygbi’r Byd yn Japan fel prif sgoriwr ceisiau y gystadleuaeth.\nDaeth ei ymgyrch i ben gyda cais yn erbyn Seland Newydd yn y gêm efydd, gan sgorio un cais yn fwy nag asgellwr y Springboks, Makazole Mapimpi.\nA mae Adams yn cyfaddef nad oedd modd ei stopio rhag seilio’r wobr yn y gêm yn erbyn y Crysau Duon.\nYchwanegodd Adams: “Fi wedi bod yn chwarae i Cymru ers dros dwy flynedd a ges i Camp Lawn, semi final Cwpan y Byd a bod yn prif sgoriwr.\n“Mae e’n rili neis i cael enw fi ar y list, a bydd e wastad ‘na, gyda chwaraewyr world class, fel Jonah Lomu, Julian Savea a Bryan Habana. Chwaraewyr arbennig, a fi ar y list ‘na.\n“Mae e’n eithaf crazy pan fi’n meddwl amdano fe.\n“Oedd mindset gyda fi’n mynd mewn i’r gêm yn erbyn Seland Newydd. O’n i wedi sgorio chwe cais, a oedd asgellwr De Affrica, [Makazole] Mapimpi, ar pump.\n“O’n i’n gwybod fod siawns o fe’n sgorio yn y ffeinal yn erbyn Lloegr, ond os o’n i am ennill e o’n i ddim moen rhannu y wobr.\n“Oedd mindset fi yn mynd mewn i’r gêm yna yn dweud fod rhaid i fi sgorio. Os mae e’n cais o 50 metr neu o un metr, fi ddim yn poeni, fi moen cais.\n“Yn y diwedd, cais o un metr oedd e! Oni’n chwarae ar yr asgell chwith, ond o’n i ar ochr y cae, gyda’r blaenwyr, yn gwneud pick-and-gos. ‘Na gymaint o’n i moen sgorio.\n“Ges i’r cais yn y diwedd, ac os ti’n cael y clip lan, ti’n gallu gweld y wên ar wyneb fi. Fi’n gwybod fod siawns da gyda fi nawr, ac wedi curo record Shane, a bydde rhaid i Mapimpi sgorio dau neu tri cais os yw e eisiau cael y record.”\nWedi misoedd o aros, fe wnaeth Adams ymddangos yng nghrys Gleision Caerdydd am y tro cyntaf yn erbyn Pau yn Nghwpan Her Ewrop.\nA daeth ei berfformiadau ar y llwyfan rhyngwladol yn syth i’r lefel rhanbarthol, wrth iddo goroni ei ymddangosiad cyntaf gyda hat-trig syfrdanol.\nCofiai Adams: “Oedd e’n teimlo fel ages, achos o’n i’n aros ac aros ac aros i gael y cyfle. O’n i wedi seinio cyn y Nadolig a gorfod aros bron naw mis i gael y siawns i wisgo’r crys.\n“Ond o’n i’n falch i gael y cyfle ac i wneud e adref yn Gaerdydd, roedd hynny’n neis hefyd.\n“Y gêm ‘na’n erbyn Pau siwr o fod yw perfformiad gore’ ni o’r tymor.\n“Mae fel striker mewn pel-droed, mae disgwyl i asgellwr sgorio cais. Felly wrth gwrs mae cais fel ‘na yn tynnu’r pwysau yn syth.\n“Mae wastad yn neis i sgorio, ond yn enwedig ar gêm cyntaf ti, adref yng Nghaerdydd. Oedd bois Cymru yn ôl ar gyfer y gêm, fel Tomos a Hallam, oedd wedi chwarae un gêm cyn hynny.\n“Oedd e’n neis i chwarae gyda nhw, ond i gael cais yn y 10 munud cyntaf, oedd hynny’n wych.\n“Oedd e’n cais arbennig hefyd. Wnaeth Jarrod wneud rhywfath o magic i fynd mewn a mas rhwng chwaraewyr Pau, Tomos yn gwneud flick a roedd hi’n pas hawdd i Olly a o’n i ar ysgwydd e i gael y pêl a rhoi e lawr.\n“Os ti’n gwylio’r gêm ‘na’n ôl, ti’n gallu gweld o’r ffordd ni’n chwarae bod lot o hyder gyda ni. Roedd popeth o’n i’n treial yn dod bant.\n“Fi’n credu gwnaeth bron pawb o’r cefnwyr wedi sgorio yn y gêm ‘na, a gêm cyntaf Ben Thomas oedd wedi chwarae yn arbennig. Aeth e ymlaen i ddechrau’r gemau darbi dros y Nadolig hefyd.\n“Oedd e’n gêm cyntaf i fi chwarae gyda Rey hefyd a o’n i’n gallu gweld fod e’n chwaraewr arbennig. Mae e’n rili pwysig i ni fel tîm.\n“Ond i fynd ymlaen i sgorio tri cais yn y diwedd, ie, oedd e’n class.\n“Oedd teulu fi wedi dod i wylio’r gêm a roedd hynny’n moment neis.”\nMae holl bennodau Podlediad Gleision Caerdydd, gan gynnwys pennodau Cymraeg dmweddar gyda Jamie Roberts a Nicky Robinson, ar gael NAWR ar y prif lwyfannau digidol, gyda'r cyfweliad yng nghwmni Josh Adams yn cael ei ryddhau dydd Mercher, Awst 19.


Her Redeg Fynyddig Seghir i Hosbis Dewi Sant. - St David's Hospice\nHome / Intranet News / Her Redeg Fynyddig Seghir i Hosbis Dewi Sant.\nBydd Seghir Messamah, sy’n un o gefnogwyr yr Hosbis, yn clymu careiau’i esgidiau rhedeg unwaith eto ar gyfer her lethol er budd gofal diwedd oes lleol.\nBydd Seghir, sy’n 64 mlwydd oed ac o Landrillo-yn-Rhos, yn cymryd rhan yn Ras Fynydd Llangollen ar ddydd Sul Awst 22ain.\n(Seghir yn Hanner Marathon Ynys Môn y llynedd)\nRas fynydd a llwybrau 17 milltir yw hi sy’n codi tua 3000 troedfedd, ac yn cynnwys golygfeydd hardd ar draws Creigiau Trefor, Eglwyseg a Mynydd Rhiwabon ac yna’n dilyn llwybr tuag at Gyrn-y-Brain a Thŵr Watkin. Yna i lawr Clawdd Offa ac ar hyd Llwybr hardd Pen Draw’r Byd yn ôl tuag at y terfyn.\nDyma’r drydedd her redeg y mae Seghir wedi ymgymryd â hi i Hosbis Dewi Sant. Yn y tair blynedd ddiwethaf mae o hefyd wedi cwblhau Dringfa Aeaf Mynydd Toubkal ym Morocco a Hanner Marathon Ynys Môn y llynedd, gan godi £1360 i gyd.\n“Rwy’n teimlo’n bryderus ynghylch y ras, gyda rhywfaint o anesmwythyd.\n“Bydd hi’n ras lethol hir gyda chodiad sylweddol yn yr uchder. Rwy’n disgwyl coesau poenus ar y diwedd.\n“Mae Hosbis Dewi Sant yn helpu cymaint o bobl a dim ond pethau da wyf yn ei glywed am y gofal y maen nhw’n ei gynnig.\n“Mae arnynt angen yr holl help y gallant ei gael i ddal i gynnig eu gofal diwedd oes am ddim i bobl gyda gwaeledd terfynol. Mae hi’n fraint gallu cyfrannu.”\nMae Hosbis Dewi Sant yn cynnig gofal 24 awr y dydd, 365 diwrnod y flwyddyn gan ddarparu gwasanaeth clinigol ochr yn ochr â chymorth emosiynol, corfforol ac ysbrydol. Mae’r Canolfannau Therapi Dydd a’r Gwasanaeth Hosbis yn y Cartref yn darparu gofal i gleifion, gwasanaethau profedigaeth, a chwnsela, tra bod yr Unedau Cleifion Mewnol yn Llandudno a Chaergybi yn cynnig rheolaeth symptomau, seibiant, a gofal diwedd oes.\nEleni bydd yn costio dros £5 miliwn i redeg Hosbis Dewi Sant gyda dim ond 9% o’r ffigwr hwnnw’n dod gan Lywodraeth Cymru a’r Bwrdd Iechyd Lleol. Daw’r rhan fwyaf o hyn drwy godi arian yn y gymuned megis digwyddiad her Seghir.\nOs hoffech chi noddi Seghir yn ei her codi arian ddiweddaraf ewch i: https://www.justgiving.com/fundraising/mohamed-seghir-messamah2


Angen adolygu cymorth ar ôl mabwysiadu yng Nghymru, yn ôl Pwyllgor y Cynulliad Cenedlaethol\nYn ôl un o bwyllgorau'r Cynulliad Cenedlaethol, dylai Llywodraeth Cymru gynnal adolygiad o gymorth ar ôl mabwysiadu sydd ar gael yng Nghymru.\nMae'r Pwyllgor Plant a Phobl Ifanc wedi bod yn adolygu'r cynnydd a wnaed ers ei ymchwiliad yn 2012 i wasanaethau mabwysiadu.\nClywodd y Pwyllgor gan randdeiliaid a darpar fabwysiadwyr a rhieni sydd wedi mabwysiadu, am brofiadau cadarnhaol ynghylch y gwasanaeth mabwysiadu cenedlaethol newydd.\nClywodd yr Aelodau bod gwelliannau wedi'u gwneud o ran camau 'cynnar' y broses fabwysiadu, fel recriwtio a hyfforddi.\nFodd bynnag, cododd y cyfranwyr bryderon ynghylch y diffyg cynnydd mewn rhai o'r meysydd polisi ac arfer mwy 'heriol'.\nPrif bryderon y Pwyllgor yw:\nYr amrywiaeth ar draws rhanbarthau Cymru.\nY diffyg parhaus o ran cymorth ar ôl mabwysiadu a'r effaith sylweddol a difrifol iawn y gallai hyn ei chael ar blant a'u teuluoedd.\nNad yw'r mwyafrif o blant sy'n cael eu mabwysiadu yn cael gwaith o ansawdd ym maes cofnodi profiadau bywyd wedi'i ddarparu ar eu cyfer.\nO ran cymorth ar ôl mabwysiadu, canfu'r Pwyllgor mai ychydig iawn o gynnydd a wnaed, os o gwbl, gan nodi bod awdurdodau lleol yn Lloegr, ers 2013, wedi gallu gwneud cais i Gronfa Cymorth Mabwysiadu er mwyn ariannu gwasanaethau therapi hanfodol i deuluoedd sy'n mabwysiadu.\nDywedwyd wrth yr Aelodau fod £1.2 miliwn yn cael ei ddarparu i sefydliadau'r trydydd sector (After Adoption, Adoption UK a Chymdeithas Plant Dewi Sant) dros y tair blynedd nesaf i ddarparu cymorth ar ôl mabwysiadu ledled Cymru.\nByddai hyn yn golygu y gall pob mabwysiadwr elwa ar y cymorth sydd ar gael. Fodd bynnag, ni fydd y cyllid hwn yn cael ei ddefnyddio i gefnogi plant a theuluoedd unigol.\nDywedodd Ann Jones AC, Cadeirydd y Pwyllgor Plant, Pobl Ifanc ac Addysg, "Mae'r Pwyllgor yn croesawu'r cynnydd a wnaed hyd yma o ran camau cynnar y broses fabwysiadu, gan gynnwys recriwtio a hyfforddi."\n"Mae'r ymateb i'r Gwasanaeth Mabwysiadu Cenedlaethol, a gefnogwyd yn ein hadroddiad yn 2012, yn gadarnhaol, yn enwedig o ran y cyflymder o ran sefydlu seilwaith priodol; ymgysylltu â rhanddeiliaid allweddol a sefydlu systemau i gasglu data ar fabwysiadu.\nDylai Llywodraeth Cymru gynnal adolygiad amserol o gymorth ar ôl mabwysiadu ac, os oes angen, dylai drosglwyddo cyfrifoldeb dros ac adnoddau ar gyfer asesu anghenion sy'n codi ar ôl mabwysiadu i'r Gwasanaeth Mabwysiadu Cenedlaethol;\nDylai Llywodraeth Cymru / y Gwasanaeth Mabwysiadu Cenedlaethol weithio gyda chynrychiolwyr ar lefel ranbarthol ac awdurdod lleol i fwrw ymlaen â manyleb genedlaethol y cytunir arni ar gyfer gwaith cofnodi profiadau bywyd. Rhaid i awdurdodau lleol sicrhau bod gan staff y gallu a'r sgiliau i gyflawni'r gwaith hwn; a\nDylai'r pwyllgor a fydd yn olynu'r Pwyllgor Plant, Pobl Ifanc ac Addysg gadw llygad ar gynnydd y Gwasanaeth Mabwysiadu Cenedlaethol o ran cyflawni'r flaenoriaeth benodol o sicrhau, lle bo'n briodol, bod gwasanaethau'n gyson ac o safon uchel.\nYmchwiliad Dilynol i Wasanaethau Mabwysiadu yng Nghymru (PDF, 641KB)\nLlun o Flickr gan Kat Grigg. Trwydded Creative Commons.


Braf yw gallu cyhoeddi mai pamffled o wasg Cyhoeddiadau'r Stamp yw enillydd Gwobr Michael Marks am Farddoniaeth yn yr Ieithoedd Celtaidd unwaith eto eleni. Dyfarnwyd y wobr i Rhys Iorwerth am Carthen Denau mewn digwyddiad rhithiol a gynhaliwyd ar 14 Rhagfyr.\nPamffled o gerddi yn deillio o gyfnod Rhys fel bardd preswyl Y Lle Celf yn Eisteddfod Sir Conwy 2019 yw'r casgliad, ac argraffwyd y gweithiau ochr yn ochr â'r celf a'u hysbrydolodd, gan gynnwys gwaith Daniel Trivedy, enillydd y Fedal Aur am Gelf Gain. Dywedodd Dafydd Pritchard, un o feirniaid y gystadleuaeth, fod Carthen Denau yn bamffled o 'safon uchel, o ran cynnwys a diwyg'.\nMorgan Owen oedd enillydd y wobr y llynedd, am ei gasgliad cyntaf o gerddi, moroedd/dŵr.\nGallwch archebu Carthen Denau o'n siop ar-lein yma, neu o'ch siop lyfrau leol. Gallwch ddysgu mwy am wobrau Michael Marks ar eu gwefan yma.


Cymrodoriaeth Leverhulme i fapio a rhagweld tywydd y gofod - Prifysgol Aberystwyth\nCymrodoriaeth Leverhulme i fapio a rhagweld tywydd y gofod\nRoedd Dr Huw Morgan (canol) yn aelod blaenllaw o dîm rhyngwladol fu’n astudio clip haul 2015.\nMae Dr Huw Morgan o Adran Ffiseg Prifysgol Aberystwyth wedi derbyn Cymrodoriaeth Ymchwil gan Ymddiriedolaeth Leverhulme i fapio a rhagweld tywydd y gofod.\nBwriad y prosiect yw datblygu system mapio 3-D awtomataidd i ganfod a lleoli Chwistrelliadau Màs Coronaidd (CMEs) - ffrwydradau solar sydd yn rhyngweithio gyda magnetosffer y ddaear.\nO dan amodau penodol, mae’r ffrwydradau solar hyn yn ddigon pwerus i ymyrryd gyda seilwaith dynol megis lloerennau, gan amharu ar systemau cyfathrebu ar y ddaear. Mae tystiolaeth ddiweddar yn awgrymu bod CMEs hefyd yn effeithio ar hinsawdd y ddaear.\nBydd gwelliannau mewn canfod CMEs yn galluogi adnabod a rhagweld ffrwydradau solar sydd yn agosáu at y ddaear, gan ddarparu mwy o rybudd a gwell ddealltwriaeth o’r effeithiau.\nYn ogystal, bydd y prosiect yn darganfod gwybodaeth am strwythur 3-D gwynt solar sydd yn ffurfio rhanbarthau rhyngweithio llif (SIRs) o ganlyniad i lif cyflym yn cronni y tu ôl i lif araf. Bydd hyn yn galluogi rhagweld SIRs sydd yn agosáu at y ddaear a gwell ddealltwriaeth o CMEs.\nDywedodd Dr Morgan: “Mae Cymrodoriaeth Leverhulme yn gyfle gwych i fi ganolbwyntio ar sawl agwedd o fy ngwaith ymchwil. Rwy’n bwriadu datblygu a chymhwyso sawl dull dadansoddi newydd o arsylwadau coronaidd, gan ddarparu gwybodaeth newydd gwerthfawr ar y gwynt gofod a Chwistrelliadau Màs Coronaidd. Mae’r Gymrodoriaeth yn darparu’r amser ymchwil angenrheidiol i gyflawni hyn yn gyflym, gan alluogi ymchwil y Grŵp Ymchwil Ffiseg Cysawd yr Haul i fod yn gystadleuol ar lefel ryngwladol.”\nMae’r Ymddiriedolaeth Leverhulme yn ariannu gwaith academaidd traws-ddisgyblaeth yn y DG, ac yn darparu costau ymchwil a byw i ymchwilwyr talentog a phrofiadol sydd yn ymgymryd â gwaith o bwysigrwydd yn ei maes.\nMae gan Dr Morgan brofiad ymchwil sylweddol ym maes ffiseg solar, yn enwedig spectrosgopeg solar coronau. Ar ôl cwblhau ei ddoethuriaeth ar y pwnc ym Mhrifysgol Aberystwyth yn 2005, gweithiodd fel ymchwilydd ôl-ddoethurol yn Sefydliad Seryddiaeth Prifysgol Hawaii.\nYn ddiweddar cafodd ei ddyrchafu’n Ddarllenydd ac mae wedi bod yn ddarlithydd cyfrwng Cymraeg yn Adran Ffiseg Prifysgol Aberystwyth ers pedair blynedd, gan gyfrannu tuag at nifer o fodylau seryddiaeth, prosiectau blwyddyn olaf, a datblygiad amrediad eang o fodylau cyfrwng Cymraeg.\nMae Dr Morgan yn eiriolwr brwd o ymgysylltiad cyhoeddus mewn Seryddiaeth ac roedd yn aelod blaenllaw o dîm rhyngwladol fu’n astudio clip haul 2015.\nSefydlwyd Ymddiriedolaeth Leverhulme gan Ewyllys William Hesketh Lever, sylfaenydd Lever Brothers. Ers 1925 mae'r Ymddiriedolaeth wedi darparu grantiau ac ysgoloriaethau ar gyfer ymchwil ac addysg. Heddiw, mae'n un o'r darparwyr cyllid ymchwil i bob maes mwyaf yn y DG, ac yn dosbarthu tua £80m y flwyddyn. Am fwy o wybodaeth am yr Ymddiriedolaeth, ewch i www.leverhulme.ac.uk.\nDr Huw Morgan , Adran Mathemateg a Ffiseg\nGrŵp Ymchwil Ffiseg Cysawd yr Haul Prifysgol Aberystwyth


Y Gyfraith a Chrefydd - Newyddion - Prifysgol Caerdydd\nY Gyfraith a Chrefydd\nMae Prifysgol Caerdydd wedi croesawu academydd blaenllaw ym maes y Gyfraith i draddodi darlith am y gyfraith a chrefydd.\nTraddodwyd darlith From Gospel to Law: Luther's Reformation of Law, Politics and Society and What it Means for us Today gan yr athro Witte Jr o Brifysgol Emory.\nAg yntau'n arbenigwr yn hanes y gyfraith, cyfraith priodi, a rhyddid crefyddol, mae'r Athro Witte Jr wedi cyhoeddi 230 o erthyglau, 15 o symposia cyfnodolion, a 28 o lyfrau. Mae'n athro arobryn, academydd nodedig ac yn gyfarwyddwr y Ganolfan ar gyfer Astudio'r Gyfraith a Chrefydd (CSLR) ers tro, yn Ysgol y Gyfraith ym Mhrifysgol Emory.\nYn ei ddarlith, amlinellodd yr Athro Witte Jr effeithiau'r Diwygiad Protestannaidd ar y gyfraith a'r gymdeithas, ac thrafododd sut y mae syniadau Martin Luther – mynach yn y 16eg Ganrif ac Athro Diwinyddol – yn parhau i ddylanwadu ar y gyfraith heddiw, yn enwedig yng nghyd-destun cyfreithiau priodi.\nDywedodd Dr Russell Sandberg, o Ysgol y Gyfraith a Gwleidyddiaeth, a gynhaliodd y digwyddiad: "Roedd yn bleser croesawu'r Athro Witte Jr i Gaerdydd ar gyfer darlith ddiddorol dros ben a hoeliodd sylw'r gynulleidfa gyfan..."\n"Yn ogystal â bod yn brif arbenigwr y byd ym maes y Gyfraith a Chrefydd, mae gan John enw da yn rhyngwladol ym maes Hanes y Gyfraith a Chyfraith Teulu – tri maes sydd wedi ymddiddori academyddion ers tro yn Adran y Gyfraith ym Mhrifysgol Caerdydd."\n"2017 fydd pumcanmlwyddiant y Diwygiad Protestannaidd yn Ewrop, a byddwn yn gweld llawer o ddarlithoedd a chyhoeddiadau. Mae'n dda gweld bod Prifysgol Caerdydd yn achub y blaen."\nFel rhan o'i ymweliad, lansiodd yr Athro Witte Jr grŵp ymchwil y Gyfraith a Hanes yr Ysgol, ac aeth i ddigwyddiad i ddathlu cyhoeddi'r llyfr Law and History, sydd wedi'i olygu gan yr Athro Norman Doe, Athro'r Gyfraith ym Mhrifysgol Caerdydd, a Dr Russell Sandberg.\nYchwanegodd Dr Sandberg: "Dydy astudio Hanes y Gyfraith ddim mewn ffasiwn mewn ysgolion y gyfraith yn y DU bellach. Er bod gwaith rhagorol yn cael ei wneud, mae'r rhan fwyaf ohono wedi'i anelu at bobl eraill sy'n gweithio ym maes Hanes y Gyfraith. Mae hwn yn anffodus. Mae Hanes y Gyfraith yn rhy bwysig o lawer i fod yn rhywbeth sy'n ymddiddori haneswyr y gyfraith yn unig. Mae angen i waith hanesyddol am y gyfraith fod yn hygyrch i holl fyfyrwyr ac academyddion y gyfraith. Ac mae angen i gyfreithwyr weithio gyda haneswyr er mwyn i ni ddysgu o'n gilydd.\n"Dyna nod y grŵp ymchwil newydd. Yng Nghaerdydd, bydd astudio'r Gyfraith a Hanes yn cynnig safbwynt newydd ac yn defnyddio ymagwedd hanesyddol i gwestiynu rhagdybiaethau sydd gennym am y gyfraith. Bydd yn ychwanegu at waith blaenorol, ac yn rhyngddisgyblaethol ei natur, a fydd yn arwain at fwy o gydweithio a chysylltiadau newydd."