Clwyd-Powys Archaeological Trust - Projects - Longer reports - PFRM Survey\nHenebion Angladdol a Defodol Cynhanesyddol yn Sir Drefaldwyn\nParhaodd yr arolwg Cymru gyfan o henebion angladdol a defodol cynhanesyddol ac, fel rhan o hyn, cwblhawyd yr arolwg o Sir Drefaldwyn yn ddiweddar. Gwnaed arolwg rhannol o ran Uchaf Dyffryn Hafren gan Alex Gibson ym 1997-98 fel astudiaeth arbrofol ar gyfer y prosiect, cyn ei estyn dros Gymru gyfan. Mae gwaith maes diweddar wedi cwblhau’r arolwg yn yr ardal hon a ledled gweddill y sir, ac ymwelwyd â thros 750 o safleoedd i gyd. Fel o’r blaen, aed ati â’r gwaith er mwyn gwella’r Cofnod o Safleoedd a Henebion (CSH), safoni termau, ac arolygu cyflwr presennol y safleoedd a’u statws cyfredol o ran gwarchodaeth.\nFel yn achos ardaloedd eraill sydd eisoes wedi bod yn destun arolwg, er bod llawer o’r safleoedd yn adnabyddus, ni chynhaliwyd arolwg cynhwysfawr o holl henebion y sir ers rhestr gynnwys y Comisiwn Brenhinol ar Henebion Hynafol a Hanesyddol yng Nghymru yn ystod rhan gyntaf yr ugeinfed ganrif. Mae’r arolwg presennol, felly, wedi darparu cyfle pwysig i ddiweddaru’r cofnod, gan ddarparu manylion cyflwr presennol yr henebion, a chan arwain mewn ambell achos at ailwerthuso’u natur a’u harwyddocâd.\nDde: Gwasgariad safleoedd angladdol a defodol cynhanesyddol yn Sir Drefaldwyn\nMae gwasgariad cyffredinol y safleoedd yn dangos sawl tuedd amlwg, yn enwedig crynodiad yr henebion ar hyd dyffrynnoedd afonydd o bwys, yn ogystal ag ar lwyfandiroedd uwchdirol. Mae’r ardal wedi ei chydnabod ers amser hir yn rhywle sydd â photensial archeolegol mawr, ac roedd y pridd ffrwythlon sy’n draenio’n dda yn cynnig amgylchedd deniadol ar gyfer anheddu o’r cyfnod Mesolithig ymlaen. I ryw raddau, mae’n bosibl fod y gwasgariad hwn yn adlewyrchu patrwm arolwg maes archeolegol blaenorol, sydd yn arbennig o amlwg yn nghrynodiad y safleoedd o amgylch Llyn Efyrnwy, lle cynhaliodd CPAT arolwg helaeth o’r uwchdiroedd.\nHenebion claddu o’r Oes Efydd yw’r mwyafrif helaeth o’r safleoedd y mae’r prosiect hwn yn eu cofnodi. Y crugiau crynion a’r carneddau claddu yw’r mwyaf niferus o bell, a nodwyd 354 o safleoedd hyd yma, sef 55% o’r holl henebion. Mae llawer o feini hirion hefyd, gyda 78 o safleoedd wedi’u cofnodi. Niferoedd cymharol isel sydd o fathau eraill o henebion megis meingylchoedd, cwrsws a rhesi cerrig.\nMae beddrodau siambr Cymru, sy’n cynnwys beddrodau cymunedol y ffermwyr Neolithig cynharaf, ymhlith y strwythurau hynaf o wneuthuriad dyn sydd wedi goroesi. Nid oes gan Sir Drefaldwyn ond un beddrod siambr, yn Afon y Dolau Gwynion, i’r gogledd-ddwyrain o Lyn Efyrnwy Daethpwyd o hyd i’r safle yn ystod arolwg cyflym gan CPAT ym 1993, ac mae’n cynnwys siambr betryal gydag o leiaf dri gwahanol orthostat yn ffurfio mynedfa gul. Mae cyfeiriadau hynafiaethol hefyd yn awgrymu safle posibl ar fynydd Breidden, er bod y safle erbyn hyn wedi diflannu.\nTra bod beddrodau siambr yn gysylltiedig â’r ardaloedd mwy uwchdirol, mae’n bosibl dweud mai’r crugiau hir o bridd a phren sy’n cyfateb iddynt yn yr ardaloedd iseldirol. Gwyddys am ddau grug hir yn y sir, ac mae dau safle posibl pellach hefyd wedi’u darganfod. Darganfuwyd y crug hir yn Lower Luggy trwy ffotograffau o’r awyr yn y lle cyntaf, er bod gwaith maes yn ddiweddarach wedi dangos y twmpath unionsyth bychan a gloddiwyd gan Alex Gibson ym 1994 fel mesur arbrofol. Yn New House, ger Yr Ystog, mae twmpath hirgrwn rhyw 30m o hyd ar droed Corndon Hill gyda golygfeydd ysblennydd dros Ddyffryn Hafren.\nClostiroedd hir a chul â ffosydd yw henebion cwrsws. Mae eu hochrau yn baralel, a phob pen wedi’i gau, ac mae cysylltiad rhyngddynt â gweithgareddau defodol y cyfnod Neolithig. Yn aml mae cysylltiad gofodol rhyngddynt â henebion angladdol neu ddefodol eraill yn y cyfnod Neolithig neu’r Oes Efydd Gynnar. Darganfuwyd tair heneb gwrsws bosibl hyd yma o ganlyniad i ffotograffau o’r awyr, er mai dim ond cwrsws Y Trallwng sydd wedi’i gadarnhau o ganlyniad i gloddio. Mae’r safle yn rhan o gasgliad o henebion yn Sarn-y-bryn-caled, i’r de o’r Trallwng sy’n cynnwys y cylch pren adnabyddus. Mae’r cwrsws yn 380m o hyd ac yn 10m o led, gyda therfyniadau sgwâr a sarnau bob hyn a hyn ar ei hyd. Mae’r safleoedd eraill ym Meifod a Chollfryn yn aros ei gael eu harchwilio ymhellach.\nDde: Golwg o’r awyr ar Hengor Lôn Dyffryn© CPAT 79-cu-22\nDarn crwn o dir wedi’i amgáu â chlawdd, a ffos o’i fewn (fel arfer) yw hengor, ac mae’n bosibl mai’r rhain yw henebion seremonïol enwocaf y cyfnod Neolithig diweddar. Mae wyth hengor posibl wedi’u cofnodi yn y sir, ac yn Lôn Dyffryn, i’r de o’r Trallwng y ceir yr un sydd wedi ei gadw orau. Dyma’r unig safle sydd wedi goroesi fel gwrthglawdd. Trwy ffotograffau o’r awyr neu drwy gloddio y daethpwyd o hyd i’r gweddill. Mae hengor Lôn Dyffryn yn 60m o ddiamedr, mae clawdd isel o’i gwmpas gyda ffos fewnol, ac mae mynedfa i’r gogledd-orllewin. Mae twmpath isel y tu mewn iddo. Bu tri hengor, neu heneb hengoraidd ychwanegol, ychydig i’r gogledd, ger Sarn-y-bryn-caled, a safleoedd eraill ymhellach i’r dde yn Nyffryn Hafren, i’r gogledd yn Four Crosses a hefyd yn Nyffryn Tanat.\nChwith: Ailgynhyrchiad o gylch pren Sarn-y-bryn-caled wedi’r cloddio ym 1990 © CPAT cs90-43-323\nNi fydd cylchoedd pren, oherwydd eu natur, fyth yn goroesi fel henebion unionsyth, ac ni wyddys amdanynt ond trwy gloddio neu trwy ôl cnwd a welir mewn ffotograff o’r awyr. Gellir eu rhannu yn ddau grŵp, y cylchoedd yn y naill wedi’u codi fel henebion yn eu rhinwedd ei hunain, a’r cylchoedd yn y llall yn cynnwys safleoedd a ddarganfyddir o dan y crugiau crwn a fwriadwyd efallai yn strwythurau dros dro. Mae dau gylch pren hysbys yn Sir Drefaldwyn, un ymhob categori. Cylch Sarn-y-bryn-caled yw’r mwyaf adnabyddus, ac fe gloddiwyd hwn ym 1990 cyn torri Ffordd Osgoi’r Trallwng. Roedd gan y cylch dwbl o dderw a wynebai’r de olion dau gorfflosgiad yng nghanol y cylch canol. Roedd pedwar pen saeth fflint calchynedig yn gysylltiedig â’r prif gorfflosgiad, a’r dehongliad yw mai aberth oedd hwn a oedd yn cyfateb i rai tebyg yng Nghôr y Cewri. Roedd yr ail yn gysylltiedig â ffiol neu lestr bwyd di-addurn. Darganfuwyd yr ail safle o dan grug crwn ar Fryn Caebetin, ger Ceri.\nDim ond nifer fechan o gylchoedd pydewau sydd wedi eu nodi yng Nghymru hyd yma, yn bennaf trwy olion cnydau neu mewn un achos, o adroddiadau dogfennol. Darganfuwyd chwe safle posibl yn Sir Drefaldwyn. Un yn unig o’r rhain, ger Sarn-y-bryn-caled, sydd wedi’i gadarnhau trwy gloddio. Darganfuwyd ail safle posibl yn Sarn-y-bryn-caled, ac eraill yn Lymore Park ger Trefaldwyn, Four Crosses, a dau safle yn Nyffryn Tanat.\nMae cylchoedd cerrig Cymru ymhlith y grwpiau henebion sy’n peri’r cynnwrf mwyaf. Eto, er eu hastudio’n helaeth, nid ydym yn deall yn llawn beth oedd eu rôl yn y gymdeithas gynhanesyddol. Credir yn gyffredinol eu bod yn dyddio o ddechrau’r Oes Efydd a thybir iddynt fod â swyddogaeth ddefodol. Maent i’w cael yn aml gerllaw henebion defodol ac angladdol eraill, megis rhesi cerrig, meini hirion a charneddi. Cofnodwyd pedwar safle ar ddeg posibl yn Sir Drefaldwyn, ac mae nifer o’r rhain wedi’u colli neu’u dinistrio. Mae’r cylchoedd sydd wedi goroesi yn llai ar y cyfan o ran diamedr, ac wedi’u ffurfio o gerrig bychain. Maent yn gysylltiedig fel arfer â safleoedd o’r un cyfnod fwy neu lai, megis y carneddau claddu a’r rhes o gerrig yn Rhos y Beddau, Llanrhaeadr-ym-Mochnant.\nSaith safle yn unig sydd i’w gweld yn rhwydd erbyn hyn, gan gynnwys y ddau ger Llanrhaeadr-ym-Mochnant. Mae cylch Rhos y Beddau oddeutu 12.8m o ran diamedr ac mae tua 12 o gerrig i’w gweld, tra bod cylch Cwm Rhiwiau gerllaw yn hirgrwn ac yn mesur 10.4m wrth 10.5m. Mae dau gylch pellach gerllaw yng ngorllewin y sir yng Ngherrig Caerau, sydd yn 22.2 o ddiamedr ac yn Lled Croen yr Ych, sydd oddeutu 26m ar draws. Mae tri chylch wedi goroesi yn yr uwchdiroedd i’r gogledd o Garno, gan gynnwys y Capel, sef cylch o 54 o gerrig 26m wrth 23m, Llyn y Tarw, sef cylch o 39 o gerrig rhyw 19m o ddiamedr, a chylch cerrig bychan posibl yn Llanllugan.\nDiffinnir rhes gerrig fel un neu fwy o resi paralel yn fras o dair neu fwy o gerrig unionsyth. Mae wyth rhes gerrig posibl yn y sir, gan gynnwys un heol ac un rhes ddwbl arall. Ar y cyfan, credir bod rhesi cerrig yn dyddio o ddechrau’r Oes Efydd, er y gallai’r rhodfeydd ddyddio o’r cyfnod Neolithig.\nChwith: Rhes gerrig Carreg Llwyd yn cael ei chloddio gan CPAT ym 2000 © CPAT CS02-21-12\nY rhes ddwbl yn Rhos-y-beddau yw’r rhes gerrig hwyaf, ac efallai y fwyaf adnabyddus yn Sir Drefaldwyn. Mae’n ffurfio rhodfa sy’n gysylltiedig â’r cylch cerrig cyfagos. Mae’n mesur oddeutu 60m o hyd, ac yn ymestyn o’r dwyrain i’r gorllewin, gyda 12 carreg yn weladwy erbyn hyn yn y rhes ogleddol, a 24 yn y rhes ddeheuol. Mae’r rhes ddwbl arall, yn Nhryfel, yn 10m o hyd, ac yn cynnwys wyth pâr o gerrig yn ymestyn o’r gogledd i’r de, gan orffen ger carnedd gladdu yn y pen gogleddol. Mae’r safle yn yr un ardal gyffredinol â rhes gerrig Mynydd Dyfnant lle ceir 10 o gerrig, sydd bellach mewn llannerch yn y goedwig.\nArchwiliwyd rhes gerrig Carreg Llwyd ar rostir Trannon yn ddiweddar gan CPAT ac mae’n cynnwys rhes unigol o chwech neu saith o gerrig mawr yn ymestyn 21 m i’r gogledd o garreg fawr iawn orweddol mewn ardal lle ceir hefyd carnedd gylchog a sawl carnedd gladdu. Mae rhes gerrig Lluest Uchaf, i’r gogledd o Gaersws, yn rhes 12 m o hyd, sy’n ymestyn o’r gogledd i’r de ac yn cynnwys 11 o gerrig sy’n unionsyth neu’n orweddol. Yn ystod arolwg diweddar, daethpwyd o hyd i res fer o dair carreg ar ffiniau gorllewinol Sir Drefaldwyn, yn tremio dros Gronfa Ddŵr Nant y Moch. Mae’r safle mewn ardal sy’n llawn dyddodion mawn dwfn y cymerwyd samplau ohonynt yn ddiweddar gan Astrid Caseldine o Brifysgol Cymru, Llanbedr pont Steffan, a’r gobaith yw y bydd canlyniadau’r archwiliadau hyn yn datgelu gwybodaeth ynghylch llystyfiant a defnydd tir ar yr adeg y codwyd y rhes gerrig. Yn ne’r sir y mae’r ddau safle sydd ar ôl, ac nid oes cymaint o sicrwydd yn eu cylch. Yn Rhyd Hywel mae tair carreg orweddol yn awgrymu rhes sydd wedi’i dinistrio i raddau helaeth, ac yn Fuallt, mae’n bosibl fod dwy garreg 10 m ar wahân wedi bod yn gysylltiedig â cherrig eraill sydd bellach wedi diflannu.\nDiffinnir meini hirion fel cerrig sy’n sefyll ar eu pennau’u hunain, neu weithiau mewn parau, y tybir eu bod yn dyddio o’r Oes Efydd. Mae eu natur, fodd bynnag, yn anochel yn golygu bod modd drysu rhyngddynt â nodweddion diweddarach, fel cerrig ffiniau, pyst gatiau a physt rhwbio ac, wrth gwrs, mae’n eithaf posibl iddynt gael eu defnyddio at y dibenion hyn. Mae swyddogaeth meini hirion cynhanesyddol yn parhau i fod yn ansicr, er ei bod yn ymddangos eu bod yn nodi mannau arwyddocaol, ac mae’n bosibl eu bod yn dangos llwybrau neu ffiniau.\nDde: Maen hir Maesmochnant © CPAT CS97-66-05\nCofnodwyd oddeutu 75 o feini hirion posibl yn y sir, llawer ohonynt erbyn hyn yn orweddol neu wedi diflannu. Er bod y rhan fwyaf ohonynt yn gerrig unigol, cofnodwyd parau o gerrig yng Ngharreg Wen yng ngorllewin y Sir, er nad oes ond un ohonynt ar ôl bellach, ac ym Mhantiau, ger Llyn Efyrnwy. Ym Maesmochnant, ger Llanrhaeadr-ym-Mochnant y ceir y garreg unigol fwyaf trawiadol sydd yn 3.6m o uchder, er bod y rhan fwyaf ohonynt rhwng 0.5m ac 1.5m o uchder.\nMae gwasgariad y meini hirion wedi’i grynhoi yn ardaloedd uwchdirol Sir Drefaldwyn, er bod eu lleoliadau yn awgrymu bod o leiaf rai ohonynt wedi’u codi fel nodwyr llwybr. Ym Mhen-y-bont-fawr, er enghraifft, mae dwy garreg, y naill i’w gweld o’r llall, ar hyd trac sy’n arwain at y bwlch rhwng dyffryn Tanat a Chwm Pennant.\nTerm sy’n disgrifio trefniant o gerrig unionsyth na ellir mo’i adnabod yn rhwydd fel rhes gerrig, cylch cerrig nac unrhyw fath arall o henebyn megalithig amlwg yw ‘gosodiad cerrig’. Maent yn anodd eu diffinio, eu dyddio a’u dehongli, ac er bod chwe safle wedi’u categoreiddio fel rhai â gosodiadau cerrig, pedwar yn unig ohonynt sydd wedi goroesi, pob un yn amrywio yn sylweddol o ran golwg. Gorwedda dau safle ar Rostir Trannon mewn ardal sy’n gyforiog o henebion angladdol a defodol cynhanesyddol eraill o’r Oes Efydd, mae’r naill ger bryngaer Pen-y-gaer sy’n tremio dros Gronfa Ddŵr Clywedog, a’r llall yn ne’r Sir.\nMae’r term crug crwn yn cwmpasu amrywiaeth o henebion angladdol o garreg a phridd y gallai arwyddocâd defodol arbennig hefyd fod yn perthyn iddynt. Fel y nodwyd uchod, henebion claddu dechrau’r Oes Efydd yw’r rhan fwyaf o’r safleoedd a gofnodwyd yn yr arolwg. Pan gloddir crugiau crynion, darganfyddir yn aml eu bod yn gorchuddio claddfeydd, naill ai’n gladdedigaethau neu’n amlosgiadau, mewn tyllau neu, fel sydd efallai yn fwy cyffredin mewn ardaloedd uwchdirol, cistiau â haen o gerrig o’u mewn. Gall natur, cynnwys a maint y carneddau amrywio’n sylweddol, er bod eu deunyddiau adeiladu yn aml yn adlewyrchu’r ddaeareg leol, fel bod safleoedd uwchdirol ar ffurf carneddau o gerrig, tra bod rhai ar y tir isel yn dwmpathau pridd fel arfer â ffosydd o’u hamgylch. Mae’r rhan fwyaf o safleoedd bellach yn ymddangos fel twmpathau syml o bridd neu gerrig, er bod gan nifer ohonynt nodweddion gwahaniaethol arwyddocaol. Mae rhai carneddau, a elwir yn ‘garneddau strwythuredig’, yn hynod oherwydd eu hadeiladwaith mwy manwl, efallai gydag ymylfeini neu rai wedi eu gosod ar eu hochr. Ceir enghreifftiau da o garneddau strwythuredig ar Corndon Hill, a hefyd yn Nhrelystan ar Gefn Digoll, lle datgelwyd strwythur manwl ag ymylfaen, gorchudd o dywyrch, ac isgarneddau bychain yn ystod y gwaith cloddio.\nChwith: Dwy garnedd gladdu ar gopa Carn Biga yng ngorllewin Sir Drefaldwyn © CPAT cs04-08-15\nMae’n bosibl nad henebion claddu yn bennaf mo’r carneddau cylchog sy’n cynnwys argloddiau cylch dyrchafedig ac yn amgáu rhan fewnol wastad, ac mae’n hawdd drysu rhyngddynt a chylchoedd cytiau, clostiroedd bychain crynion, cylchoedd cerrig ar arglawdd neu hyd yn oed carneddau sydd wedi’i hysbeilio’n ddrwg. Mae gwaith cloddio wedi dangos iddynt gael eu defnyddio ar gyfer defodau a oedd yn gysylltiedig â chladdu golosg a dyddodion eraill, a oedd efallai yn ategol i’r claddiadau, ac mai dim ond yn ystod cyfnod diweddarach o’u hanes unigol y rhoddwyd esgyrn dynol ynddynt. Mae’n bosibl mai’r arglawdd cylch 17.5 m mewn diamedr, gyda chlawdd 3 i 4m o led, ar Rostir Trannon, ger rhes gerrig Carreg Llwyd, yw’r enghraifft orau yn y sir. I orffen, ceir nifer o garneddau bychain a elwir yn ‘garneddau ymylfaen’ sydd fel arfer yn llai na 5m mewn diamedr, ac mae ganddynt ymylfaen allanol o gerrig anghymesur o fawr. Gall y rhain fod yn debyg eu golwg i’r carneddau cylchog bychain, gyda cheudod neu fan gwastad yn y canol, ac unwaith eto, gellir gweld sawl enghraifft dda ar Rostir Trannon.\nDde: Carnedd ymylfaen fechan ar Rostir Trannon yn cael ei chloddio gan CPAT yn ystod 1990 © CPAT cs00-30-36\nCofnodwyd tua 354 o garneddau crynion neu rai y credir eu bod yn garneddau crynion ar amrywiol ffurfiau yn Sir Drefaldwyn. O’r rhain, mae 129 yn dwmpathau pridd a 162 yn garneddau o gerrig. 37 o garneddau strwythuredig, 13 o garneddau cylch, 12 carnedd ymylfaen ac un garnedd lwyfan yw’r gweddill. Maent yn amrywio’n fawr o ran maint. Mae 126 o safleoedd yn llai na 10m mewn diamedr, a 7 safle yn hynod fawr, gyda diamedr o dros 30m. Mae’n ymddangos bod tueddiad cyffredinol i’r safleoedd llai fod yng ngorllewin y sir, a’r safleoedd mwy fod yn y dwyrain, yn enwedig yn Nyffryn Hafren a’r cyffiniau.\nMae tueddiad pendant i grugiau crwn fod mewn lleoliadau amlwg, naill ai ar gopaon, cribau neu golion bryniau, neu mewn lleoliadau sy’n ymddangos fel pe byddent ar y gorwel pan welir hwy o’r dyffryn islaw. Mae hyn yn wir am 39% o leoliadau crugiau crwn. Ymhlith yr enghreifftiau gorau o garneddau ar gopa bryniau mae’r rhai ar y Glog, i’r de o’r Drenewydd, Cader Berwyn a Charn Gwilym yng ngorllewin y Sir. Mae’n amlwg bod llawer o’r carneddau ar y copaon yn tueddu i fod yn fawr, a’r bwriad oedd eu bod yn tra-arglwyddiaethu ar y gorwel, fel, er enghraifft, yn Nhas Eithin, sydd dros 3m o uchder ac yn nodwedd amlwg dros ben. Yn yr ardal o amgylch y Glog, ac i’r de o Ceri, mae nifer o grugiau wedi’u lleoli ar bwyntiau arwyddocaol yn y dirwedd. Mae Bryn y Glog rhwng tarddleoedd afon Miwl sy’n llifo tua’r gogledd-ddwyrain, nant Cwmrhiwdre sy’n llifo tua’r gogledd, ac Afon Ithon sy’n llifo tua’r de. Dyma welir hefyd yn Nau Dwmpath Ceri, lle mae’r twmpathau hefyd ar gyffordd tri gwahanfa ddŵr: sef afonydd Miwl, Ithon a Thefeidiad sy’n llifo tua’r de-ddwyrain. Mae’r safleoedd hyn yn nodi’n bendant y gwahanfeydd dŵr o bwys ac mae’n bosibl fod gan eu lleoliad a’u goruchafiaeth arwyddocâd tiriogaethol, gan fod y fan hon yn ffin sy’n nodi tir gwahanol berchnogion.\nDde: Cist fechan mewn carnedd ar Rostir Trannon, a gloddiwyd gan CPAT yn 2000 © CPAT CS00-31-17\nFel arfer, roedd twmpath yn gorchuddio bron pob claddfa gynhanesyddol, eto gwyddys am gladdiadau cist syml ledled Cymru, yn enwedig mewn ardaloedd uwchdirol. Ni ddylai diffyg tystiolaeth sydd wedi goroesi i ddangos bod yna dwmpath dros ben y gladdfa fod yn arwydd nad oedd un yno yn wreiddiol, fodd bynnag. Cofnodir chwech o gistiau yn y sir, er na ellir adnabod yr un ohonynt yma ar lawr bellach.\nGellir adnabod ffosydd crynion fel arfer o olion cnydau, neu weithiau yn ystod gwaith cloddio, ac maent yn cynnwys un neu fwy o ffosydd consentrig ac nid oes unrhyw dwmpathau amlwg wedi goroesi o’u mewn. Hyd yma, darganfuwyd 131 o ffosydd crwn yn sir Drefaldwyn trwy olion yn y cnydau, yn nyffrynnoedd Hafren a Thanat yn bennaf. Mae amrywiaeth sylweddol yn niamedr y ffosydd crynion, gyda’r rhan fwyaf yn mesur rhwng 10m a 30m mewn diamedr, er bod yna 9 o safleoedd llai, ac 18 ohonynt â diamedr o dros 30m. Mae’n debygol bod ffosydd crwn o’r maint hwn yn cynrychioli olion crugiau crynion a gafodd eu haredig, a gallai’r rhai mwy fod yn olion hengorau neu henebion hengoraidd. Darganfuwyd grwpiau arwyddocaol o ffosydd cylch yn Nyffryn Tanat, ym masn Caersws, yng nghymhlyg Sarn-y-bryn-caled, Four Crosses, Lôn Dyffryn ac yng Ngharreghofa yn Nyffryn Efyrnwy, lle ceir crynodiad o ffosydd crwn mawr hyd at 54m mewn diamedr. Hefyd ceir tystiolaeth sy’n awgrymu bod rhai safleoedd llai yn clystyru o amgylch un ffos gron fwy oedd, o bosibl, yn un bwysicach. Yn Four Crosses, er enghraifft, mae tri safle gyda diamedr o dros 30m gyda safleoedd llai wedi’u gwasgaru yn eu mysg, ac ym Manhadla yn nyffryn Tanat mae oddeutu pump safle â diamedr bychan mewn llinell fras oddeutu 60m i’r gogledd-ddwyrain o safle mwy.


Hawlfraint © 2011 Rolling Comet. Polisi Preifatrwydd | Termau defnydd\nHyfforddiant A ChefnogaethPlant\nDaw gwraidd Prosiect Ystafell Weddi'r Ffin o eiriau a darluniau a dderbyniwyd gan Yvonne Mason yn ystod mis Mai 2009.\n''Gwelais fap o'r ffin rhwng Cymru a Lloegr. 'Roedd llinell o bwythau yn rhedeg i lawr y ffin yn uno'r ddwy genedl. Clywais y geiriau ''dwylo ar draws y ffin'' a deuthum i ddeall fod Duw yn dymuno i bobl y ffin yn Lloegr a Chymru i uno mewn gweddi gyfnewid, barhaus, lle fyddent yn gweddio ynghyd, ac yn bendithio cymunedau cenedl eu gilydd.''\n'Daeth yn amlwg fod y pwythau'n cynrychioli peiri o ystafelloedd gweddi ar ffurf 'Gweddi 24-7'; a phob par yn cynnwys un ystafell weddi yng Nghymru ac un arall yn Lloegr, gan gychwyn y pen gogleddol o'r ffin. Byddai'r ddwy ystafell weddi yn gweddio'n gydamserol am 24 awr cyn trosglwyddo'r 'baton' gweddi i'r par nesaf o ystafelloedd gweddi lle byddai'r gweddio'n parhau am 24 awr pellach nes cyraedd y pen deheuol o'r ffin yng Nghas Gwent. Byddai'r weddi gyfnewid yma'n cymryd pythefnos i'w chwblhau ac yn dwyn bendith Duw mewn ardal sydd yn hanesyddol wedi bod yn 'faes y gâd' yn llythrenol yn ogystal ag yn ysbrydol.\nRhannodd Yvonne a'i gwr Paul y weledigaeth yma gyda Lindy Morgan, sy'n cynrychioli'r mudiad Gweddi 24-7 yng Nghymru. Mae'r tri ohonynt bellach yn cydweithio i ddatblygu'r hyn a ddaeth i'w adnabod fel 'Prosiect Ystafell Weddi'r Ffin'. Cefnogir y prosiect yma gan gymdeithasau Cristnogol fel Urban Saints (Crusaders gynt) Cymru, Cyngrair Efengylaidd Cymru, Maranatha yn y Gororau, a Gweddi 24-7 Prydain. 'Rydym hefyd wedi rhannu'r weledigaeth gydag amryw o arweinyddion yng Nghymru, a phob un ohonynt yn teimlo fod y prosiect yn rhan o fwriadau Duw ar gyfer ein cyfnod.\nYsgrifenna, Elfed Godding, arweinydd Cyngrair Efengylaidd Cymru:\n''Rwy'n cymeradwyo'r Prosiect Ystafell Weddi'r Ffin gyda brwdfrydedd. Mae Yvonne, Paul a Lindy yn gweithredu gweledigaeth sy'n cyfleu craidd y'r Efengyl – cymod a thangnefedd trwy waith Crist.''\nAmcan Prosiect Ystafell Weddi'r Ffin yw i hyrwyddo pobl Dduw ledled y Gororau i weddio dros, a thywallt bendith i'r naill gymuned a'r llall. Ar y cyfan bydd y brosiect yma'n dilyn y model gweddi 24-7 a ddefnyddiwyd mor bwerus gan Dduw yn ystod y ddegawd ddwethaf i gyffwrdd bywydau pobl ledled y byd.\n(Am fwy o wybodaeth am y model gweddi yma, gwelwch wefan www.24-7Prayer.com).\nCredwn fod Duw yn galw ein dwy genedl i gydweithredu'n bositif ar draws ffin y Gororau; ardal sydd dros y canrifoedd wedi bod yn 'faes y gâd' yn llythrennol yn ogystal ag yn ysbrydol. Credwn fydd hyn yn ategu y gwaith cymodi a gyflawnwyd gan Barbara Tonkin, Hywel Rhys Edwards, 'Sowing Seeds for Revival', a 'Walk of 1000 Men' yn ogystal â ffyddloniaid eraill anhysbus yng ngwasanaeth Duw. Nid bwriad y prosiect yw cyfeirio'n uniongyrchol at y materion hanesyddol rhwng ein dwy genedl ond yn hytrach i fendithio, ac i eiriol dros y naill genedl a'r llall.\nDaeth i'n sylw, ag eithrio ardal Rhosllanerchrugog (Wrecsam) a'r pen mwyaf deheuol o'r ffin rhwng Cymru a Lloegr yn 1904/5, fod yr ardal hon heb brofi y diwygiadau a'r bendithion a welwyd gynt mewn ardaloedd a chymunedau eraill ym Mhrydain a bod gwir angen i ryddhau bendith Duw rhwng y Cymry a'r Saeson. Mae credinwyr yr ardal yma, ac eraill ymhellach i ffwrdd yn cydsynio fod yr amser i ryddhau bendith Duw ar fin cyrraedd.\nBydd pob par o Ystafelloedd Gweddi yn gweddio am un cyfnod o bedair awr ar hugain, a'r amser wedi'u rannu i unedau o awr ar y tro er mwyn galluogi i bobl i fwcio 'mlaenllaw. Bydd gweddi yn yr ystafelloedd gweddi'n canolbwyntio ar ddau brif faes: agosatrwydd a pherthynas bersonol gyda Duw; a gweddi i eiriol dros a bendithio y gymuned a'r genedl ochr draw y ffin.\nPwyth fydd yn rhedeg i lawr hyd y ffin fydd gweddi fendithiol, wedi'i hysgrifennu'n arbennig ar gyfer yr achlysur. Caiff hon ei gweddio ymhob ystafell weddi fydd yn cymryd rhan wrth iddi wneud ei ffordd i lawr y ffin. Bydd yr ystafelloedd gweddi'n croesawi pob Cristion sydd yn awyddus i weddio dros a bendithio y ddwy genedl, Cymru a Lloegr.\nMae Lindy'n gweithio'n llawn amser fel cynrychiolydd Gweddi 24-7, yng Nghymru. Mae'n frwdfrydig i weld a galluogi pobl o bob oedran, yn arbennig yr ieuenctid i wireddu eu holl botential yng Nghrist Iesu. Mae ganddi gefndir mewn cynllunio ffasiwn, cyfrifyddiaeth a gwaith ieuenctid ( cyfuniad reit ryfedd! ).Serch hynny mae ei brwdfrydedd dros y Brenin a'i Frenhiniaeth gymaint yn fwy na'r hynodrwydd yma – efallai mai dyna yw'r esboniad! Gwraig a mam i ddwy o ferched hyfryd, mae'n hoff o weddio, arlunio ac addoli. Cafodd lysenw 'firestarter' ac mae'r enw'n gweddu iddi fel un sydd fel gwreichionen ysbrydol!\nGwelwch Blog Gweddi Cymru Lindy - www.lindymorgan-firestarter.blogspot.com\nMae Paul ac Yvonne yn frwdfrydig i weld addoliand a gweddi yn adennill y safle a roddwyd iddynt gan Dduw fel curiad calon cenedl y Cymry. Wedi blynyddoedd o fod yn ddiwyd ym Mhrydain fel arweinwyr addoliad, yn gweithio gyda phlant a chyflwyno’r grefft o drafod ‘muppets’, maent ar hyn o bryd yn awyddus i gyflawni galwedigaeth Duw i hyfforddi a rhoi darpariaeth i dimau o addolwyr ac i helpu meithrin addoliad a gweddi barhaus ar draws y genedl.\nMae Yvonne yn hannu o Landudno, Gogledd Cymru, mae'n hanesydd, yn diwtor preifat, ac mae'n ymhyfrydu mewn gwaith croesbwyth!\nMae Paul yn hannu o Lundain, Lloegr. Bu gynt yn gweithio ar ei liwt ei hun fel cerddor, ond wedi blynyddoedd o ffeindio'i hun mewn sawl sefyllfa ryfedd a chanfod mwy am fyw yn Nheyrnas Duw yma ar ein planed, mae'n teimlo'i fod yn gwybod llai fyth nawr am ddisgrifio'i hunan i eraill nag ydoedd erioed o'r blaen...\nMae'r ddau ohonynt yn hoff o addoli, creu ystafelloedd gweddi 24-7, ac mae ganddynt lawer mwy o ddiddordebau ( a llai o amser ) nag sy'n bosib iw ddychmygu.\n1. Yn yr un gwir Dduw sy'n byw yn dragywydd mewn tri pherson – y Tad, y Mab a'r Ysbryd Glan.\n2. Yng nghariad, gras a sofraniaeth Duw yn creu, cynnal, llywodraethu, prynu a barnu'r ddaear.\n3. Yn yr ysbrydoliaeth ddwyfol, ac awdurdod pennaf ysgrythurau'r Hen Destament a'r Testament Newydd, sef Gair ysgrifenedig Duw yn llwyr ddibynadwy ar gyfer ffydd ac ymddygiad.\n4. Yn urddas y bobloedd, a wnaed yn wryw a benyw ar ddelw Duw, i garu, i fod yn sanctaidd ac i ofalu am y cread, eto a lygrwyd gan bechod sy'n achosi dwyfol lid a barnedigaeth.\n5. Yn ymgnawdoliad Mab tragwyddol Duw, yr Arglwydd Iesu Grist – a aned o Fair Forwyn, gwir ddwyfol a gwir ddynol, eto heb bechod.\n6. Yn aberth gymodlon Crist ar y groes: yn marw yn ein lle, talu pris pechod a gorchfygu drygioni, ac felly'n ein cymodi â Duw.\n7. Yn atgyfodiad corfforol Crist, blaenffrwyth ein hatgyfodiad, ei esgyniad at y Tad, a'i deyrnasiad a'i gyfrwng fel unig Waredwr y byd.\n8. Yng nghyfiawnhad pechaduriaid trwy ras Duw yn unig a thrwy ffydd yng Nghrist.\n9. Yng ngweinidogaeth Duw yr Ysbryd Glan sy'n ein harwain at edifeirwch, yn ein huno â Christ trwy enedigaeth newydd, yn ein nerthu i fod yn ddisgyblion ac yn ein galluogi i dystiolaethu yn y byd.\n10. Yn yr Eglwys, corff Crist yn lleol ac yn fyd-eang, offeiriadaeth pob crediniwr – a adfywiwyd gan yr Ysbryd ac a waddolwyd gyda doniau'r Ysbryd Glan i addoli Duw ac i gyhoeddu'r Efengyl, gan hyrwyddo cyfiawnder a chariad.\n11. Yn nychweliad personol a gweledol Iesu Grist i gyflawni dibenion Duw, a fydd yn atgyfodi pawb i farnedigaeth, yn dod a bywyd tragwyddol i'r prynedigion, condemniad tragwyddol i'r colledigion ac i sefydlu nef newydd a daear newydd.


Blepharitis - Eleanor Davies Optometrydd Cyf\nSut mae adnabod Blepharitis?\nMae blepharitis yn cyfeirio at lid ymylon yr amrant. Rhennir y cyflwr i ddau gategori bras - Blepharitis Blaen a Blepharitis Ôl.\nMae BlepharitisBlaen yn effeithio rhan flaen yr amrant, ger gwreiddiau blew. Yn aml, fe'i hachosir gan facteria sy'n byw fel arfer ar ein croen, ac yn cynhyrchu gwenwyn sy'n cosi ac yn achosi’r llid. Mae’r amrant yn aml yn edrych yn grofennog, ac wrth edrych dan ficrosgop, gall edrych yn debyg i’r cen geir ar y pen. Gall Blepharitis Blaen wneud i’r amrant gosi a chochi, ac ar brydiau, byddent yn chwyddo rywfaint hefyd.\nCyfeirir at Blepharitis Ôl hefyd fel Obstructive Meibomian Gland Disease. Mae'r chwarennau meibomaidd wedi’u lleoli o fewn yr amrant ac mae mandyllau’r chwarennau'n agor at ymyl yr amrant, y tu ôl i wreiddiau'r blew. Fel arfer, mae'r chwarennau’n cynhyrchu chwarenlif seimllyd arbennig ar gyfer y dagrau. Weithiau, mae'r chwarennau meibomaidd yn mynd yn llidiog ac yn llenwi, gan achosi gostyngiad yn ansawdd y chwarenlif seimllyd, ac yn faint ohono a gynhyrchir. Gall hyn nid yn unig achosi annifyrrwch i’r amrant, ond hefyd effeithiau llygad sych ar wyneb y llygad.\nMae blepharitis yn gyffredin iawn - dywedir bod 5% o broblemau’r llygaid mewn gofal sylfaenol yn gysylltiedig â blepharitis. Gall pobl o bob oed fod yn ddioddefwyr, ond mae'n fwy cyffredin ymhlith pobl hŷn dros 50 oed. Nid yw'n rhywbeth y medrir ei 'ddal' neu ei etifeddu. Does dim dealltwriaeth glir iawn pam fod rhai pobl yn dioddef o blepharitis.\nBeth yw symptomau blepharitis?\nEfallai na fydd pobl sydd â blepharitis yn dioddef unrhyw symptomau o gwbl. Fodd bynnag, mae’r bobl hynny sy’n dweud fod ganddynt symptomau yn aml yn cyfeirio at gyfuniad o unrhyw rai o’r canlynol:\nY llygaid a/neu’r amrannau’n cosi’n boenus\nY llygaid yn cochi\nYr amrannau’n ddolurus, a’u hymylon yn goch ac weithiau’n chwyddedig\nYmylon yr amrant yn gromennog\nGall yr amrannau lynu’n ei gilydd wrth ddeffro yn y boreau\nY llygaid yn llosgi ac yn dyfrio\nTeimlad grutiog yn y llygaid\nPoen wrth edrych ar olau llachar (photophobia)\nCodenni bach ar ymylon yr amrant.\nSut mae cael diagnosis o Blepharitis?\nMewn gofal sylfaenol fel rheol, bydd meddygon teulu yn gwneud diagnosis o blepharitis ar sail yr hanes clinigol yn unig. Pan fo microsgop lamp hollt ar gael, er enghraifft mewn clinic optometrydd neu offthalmolegydd, gellir edrych yn fanwl ar ymylon yr amrant. Fel arfer, gellir gwneud diagnosis ar sail delwedd syml o’r amrant ynghyd â'r hanes clinigol.\nSut mae Blepharitis yn cael ei drin?\nYn anffodus, nid oes gwellhad llwyr o blepharitis. Mae clinigwyr wedi rheoli’r cyflwr mewn cleifion dros y blynyddoedd mewn nifer o wahanol ffyrdd. Mae’r ffaith nad oes triniaeth benodol i’r cyflwr yn adlewyrchu sefyllfa lle nad oes unrhyw driniaeth unigol yn gweithio gymaint â hynny'n well na rhai eraill.\nGlanhau ymylon yr amrant\nGellir lleddfu’r ddau fath o blepharitis drwy ymarfer yr hyn y cyfeirir ato fel ‘glanweithdra ymylon yr amrant’. Yn syml, mae hyn yn golygu glanhau ymylon yr amrant yn rheolaidd. Mae dilyn y drefn sy’n dilyn yn gweithio i'r mwyafrif. Gallai ychwanegu pethau at y dŵr fel siampŵ babi neu soda pobi waethygu’r annifyrrwch, ac argymhellir peidio gwneud hynny, o leiaf ar y dechrau. Defnyddiwch ddŵr tap poeth a glân (nid oes angen i’r dŵr fod wedi'i ferwi).\nCymerwch wlanen lân a’i gwlychu mewn dŵr tap poeth (heb fod yn rhy boeth).\nGosodwch y wlanen ar y llygad gaeedig a phwyso’n ysgafn arni am hanner munud i funud, neu nes y bydd y wlanen wedi oeri.\nYna, cymerwch y wlanen a’i gwlychu eto mewn dŵr tap poeth a glân.\nDefnyddiwch y wlanen i rwbio ar hyd ymylon yr amrant (amrannau top a gwaelod), gan sicrhau eich bod wedi sgwrio wrth fôn y blew amrant. Gwnewch hyn am hanner munud i funud. Peidiwch â defnyddio gwlân cotwm, gan ei fod yn rhy esmwyth ac nid yw'n cael gwared ar y cen cystal â gwlanen lân.\nGwnewch yr un peth ar yr ochr arall.\nDilynwch y drefn hon o lanhau’r llygaid ddwywaith y dydd am o leiaf fis. Bydd y rhan fwyaf o bobl yn gweld lleihad yn y symptomau. Os nad yw hyn yn wir, gofynnwch am gyngor arbenigol gan optometrydd fydd yn gallu argymell pethau eraill, neu eich cyfeirio at offthalmolegydd, os oes angen. Crybwyllir dulliau eraill o reoli’r cyflwr yn fras isod.\nGall lleihau’r defnydd o lidwyr cemegol sy'n cynnwys rhai cadwolion sydd mewn diferion, a hefyd golur, helpu lleihau symptomau blepharitis.\nMae rhywfaint o dystiolaeth sy’n awgrymu y gall olew omega 3 fel yr un sydd mewn hadau llin wella ansawdd y chwarenlif meibomaidd.\nO dro i dro, os oes llid bacteriol amlwg ar flaen y llygad, neu os oes arnoch gyflwr croen cysylltiedig fel seborrheic dermatitis, neu hyd yn oed Rosacea, gall eich meddyg ragnodi eli llygad gwrthfiotig, neu dabledi o bosib.


Fy nhad, Merêd - BBC Cymru Fyw\nFy nhad, Merêd\nBydd cyngerdd arbennig yn cael ei gynnal ym Mhafiliwn Pontrhydfendigaid ar 1 Mai i gofio'r Dr. Meredydd Evans fu farw'r llynedd yn 95 oed.\nRoedd Merêd yn ffigwr amlwg ym mywyd cyhoeddus Cymru fel athronydd, perfformiwr, cynhyrchydd teledu, arbenigwr ar ganu gwerin ac ymgyrchydd iaith.\nTeyrngedau i Merêd\nEi ferch Eluned Evans fu'n hel atgofion am ei thad gyda Cymru Fyw:\nCymdeithasu rownd y piano\nY cof cyntaf sydd gen i o fy nhad yw pan ro'n i tua dyflwydd a hanner ac roedd o'n chwarae gêm trwy ofyn i mi yn Saesneg (doedd Mam, Phyllis Kinney, ddim yn gallu siarad Cymraeg ar y pryd,) "Who is the greatest philosopher in the world?".\nRoedd o wedi fy nysgu i roi'r ateb 'Wittgenstein'. Roedd gan Dad feddwl mawr ohono.\nPan symudon ni i America roedd yn rhaid i Mam a fi fyw efo Taid a Nain America yn Pontiac, Michigan, am y flwyddyn gyntaf tra roedd fy nhad yn astudio am ei ddoethuriaeth yn Princeton.\nDoedd dim grantiau yn y dyddiau hynny i gynnal myfyrwyr, a gan fod Princeton a Pontiac mor bell oddi wrth ei gilydd, ychydig iawn welon ni arno yn y flwyddyn gyntaf honno.\nYn yr 1950au, prin iawn yr oedd pobl yn defnyddio ffonau chwaith, felly byddai Mam a Dad yn anfon llythyrau maith yn ôl a 'mlaen.\nMi wnaeth Mam a finnau symud i Princeton y flwyddyn ganlynol. Mae gen i atgofion melys iawn yno o nosweithiau ar yr aelwyd o fy rhieni a'u ffrindiau yn canu. Roedd 'na lot o nosweithiau cymdeithasol felly o gwmpas y piano.\nOherwydd bod cymaint o fyfyrwyr tramor yn y coleg fe ddysgodd Dad lawer am gerddoriaeth y gwahanol wledydd fel Japan, Mecsico ac Indonesia. Roedd o'n hoff o gerddoriaeth o bob math.\nMeredydd Evans: Y Perfformiwr\nDysgu wrth deithio\nMi wnaeth y nosweithiau yma barhau pan symudon ni i Cambridge ger Boston hefyd. Roedd gan Dad gariad mawr at y blŵs ac roedd yn ffrindiau efo cerddorion croenddu dosbarth gweithiol a daeth i ddeall mwy am sŵn yr urban blues roedden nhw'n ei ganu.\nBu'n canu hen ganeuon gwerin Cymraeg yn y nosweithiau yma ac er ei fod o mor bell o gartre, roedd o'n awyddus iawn i groesawu unrhyw un o Gymru fyddai'n debyg o fod ar ymweliad ag America.\nMi wnaeth Dad a Mam groesawu llu o Gymry i'r tŷ gan gynnwys Gwynfor Evans, Huw T. Edwards, Emlyn Williams a Hugh Griffith.\nPan ro'n i'n ferch fach ac yn teimlo'n anhwylus, dwi'n cofio y byddwn i'n mynd gyda Dad i'w ddosbarthiadau Logic ym Mhrifysgol Boston. Dwi'n cofio P logic a Q logic hyd heddiw!\nAr ddyddiau Sul bydden ni'n mynd am dro. Un o fy hoff lefydd oedd y Science Museum yn Boston. Roeddwn i wrth fy modd gyda model plastig o gorff dynol a oedd yno, pan roeddech chi'n pwyso botwm roedd gwahanol rannau'r corff yn goleuo.\nRoedden ni'n mynd ar deithiau hefyd a Dad yn dweud hanesion am y gwahanol lefydd. Roedd o'n rhoi addysg i ni wrth fwynhau'r daith.\nCassius Clay, gangsters a'r Steddfod\nAr yr adegau prin pan roedd e'n cael cyfle i ymlacio roedd o wrth ei fodd gyda bocsio a thîm pêl fas y Boston Redsox. Roedd ganddyn nhw pitcher o'r enw Ted Williams - roedd Dad yn taeru ei fod yn dod o dras Cymreig! Un o'i hoff focswyr oedd Sugar Ray Robinson ac roedd ganddo feddwl mawr o Muhammad Ali, neu Cassius Clay fel roedd o'n cael ei adnabod ar y pryd.\nDoedd Dad ddim yn darllen nofelau rhyw lawer, ar wahân i glasuron y cyfnod fel 'Catcher in the Rye' a 'To Kill a Mockingbird'. Yn eironig, fel heddychwr o argyhoeddiad, roedd o'n mwynhau ffilmiau gangster a'r westerns.\nEr gwaetha'r pellter, byddai Dad yn ymweld â'r Eisteddfod Genedlaethol nôl yng Nghymru ac rwy'n cofio dod gyda fo ddwywaith, ym 1955 a 1957. Do'n i ddim yn gwybod tan i'r rhaglen ddogfen am ei fywyd gael ei darlledu yn 2014 ei fod o wedi cael ei frifo gymaint ar ôl i gyfaill ei alw'n 'Ianci' ar y Maes. Gafodd hynny effaith fawr arno fo.\n'Maverick' y BBC\nPan adawodd o Gymru, rwy'n credu ei fod o'n teimlo bod sefyllfa'r Gymraeg yn weddol gadarn, ond pan ddaeth o nôl mi sylweddolodd, dros y 10 mlynedd nesaf, bod yna newid mawr yn digwydd wrth i nifer fawr o bobl symud yma nad oedd yn siarad Cymraeg. Roedd o'n gweld bod hyn yn dechrau cael effaith ar y cymunedau Cymraeg, a'i bod yn mynd i fod yn frwydr i ddiogelu'r iaith.\nRoedd y frwydr honno yn ei feddwl yn gyson pan roedd o'n Bennaeth Adloniant Ysgafn BBC Cymru. Roedd y penderfyniadau mawr yn cael eu gwneud yn Llundain ac roedd rheolwyr BBC Cymru ar y pryd yn gorfod ymladd am arian a chydnabyddiaeth o anghenion gwylwyr Cymraeg.\nDoedd o ddim bob amser yn teimlo'n gyfforddus yn y swydd ac roedd hi'n gamp fawr i ddatblygu gwasanaeth Cymraeg a Chymreig o safon. Er mai fo oedd pennaeth yr adran roedd o'n gweld ei hun fel aelod o dîm ac roedd wrth ei fodd yn gweithio gyda phobl fel Ruth Price, Jack Williams, David Richards, Marged Price a Rhydderch Jones.\nOnd fe benderfynodd yn y pen draw droi ei gefn ar y sefydliad er mwyn gwneud rhagor i gefnogi'r Gymraeg ac i fynd yn ôl at ei gariad cyntaf, sef addysg oedolion. Roedd o'n teimlo gollyngdod o fod yn rhydd i ddweud ei farn a dilyn ei reddf.\nYn 1979 fe benderfynodd weithredu'n uniongyrchol yn y frwydr i sicrhau sianel Gymraeg. Mi wnaeth o - ar y cyd gyda Pennar Davies a Ned Thomas - ddiffodd trosglwyddydd Pencarreg.\nRo'n i wedi symud yn ôl i Gwmystwyth gyda'r plant ar ôl i fy mhriodas chwalu, felly rwy'n cofio pan gyhoeddodd Dad ei fwriad i dorri'r gyfraith. Ddaru ni drafod y sefyllfa fel teulu a fe wrandodd Dad ar safbwynt Mam a finnau cyn gwneud ei benderfyniad terfynol ac, wrth gwrs, fe wnaethom ni roi ein cefnogaeth lawn iddo fo.\nRoedd e'n egwyddorol iawn ynglŷn â sut yr oedd am weithredu ac yn cymryd torri'r gyfraith o ddifri. Unwaith y byddai'r weithred wedi ei gwneud doedd e ddim am ddianc. "Os wyt ti'n penderfynu torri'r gyfraith mae'n rhaid i ti fod yn barod i dderbyn y gosb".\nFe ddywedodd rhai pobl bethau cas wrth Dad ac amdano ar ôl y digwyddiad yma, ac eto wedi iddo wrthod talu ei drwydded deledu yn 1999. Doedd e ddim yn gallu goddef cecru mewnol gwleidyddol. Doedd e ddim yn deall pam bod gwleidyddion oedd yn awyddus i weithredu dros Gymru mor barod i ymosod ar ei gilydd.\nRoedd fy nhad yn medru maddau iddyn nhw, ond yn bersonol rwy'n dal i'w chael hi'n anodd.\nRoedd Merêd yn ymgyrchydd angerddol dros y Gymraeg hyd at ddiwedd ei fywyd\nSiom a chalondid\nErbyn diwedd ei oes roedd e'n dechrau digalonni am y sefyllfa wleidyddol. Roedd o'n falch bod yna Gynulliad Cenedlaethol wedi ei sefydlu ond doedd o ddim wedi ei argyhoeddi y byddai gan y sefydliad yr ymrwymiad gwleidyddol i wneud y pethau sydd angen eu gwneud er mwyn diogelu'r Gymraeg a'r bywyd Cymreig.\nRoedd o'n llawer mwy gobeithiol ar y lefel leol, yn enwedig yn ei filltir sgwâr yng Nghwmystwyth. Roedd mudiadau grassroots fel y Mudiad Ysgolion Meithrin, Merched y Wawr, Cymdeithas Eisteddfodau Cymru a Chymdeithas yr Iaith yn rhoi mwy o obaith iddo fo na'r sefydliadau.\nOnd sefydliad roedd o'n falch iawn ohono oedd y Coleg Cymraeg Cenedlaethol. Roedd addysg yn rhan ganolog o'i fywyd ac roedd o mor falch fod yna gymaint o bobl ifanc wedi dewis cael eu haddysg uwch trwy gyfrwng y Gymraeg.\nRoedd o hefyd yn gweld gobaith mewn cerddoriaeth Gymraeg gyda grwpiau ac artistiaid fel 9Bach, Calan, Robin Huw Bowen a Gwilym Bowen Rhys yn cadw'r traddodiad gwerin yn fyw mewn oes fodern. Roedd o'n mwynhau trosglwyddo ei wybodaeth a'i egni iddyn nhw.\nDwi'n teimlo, weithiau, bod baich mawr ar f'ysgwyddau i ond, i fod yn hollol onest, mae'n amhosibl dilyn Dad.\nEluned Evans yn derbyn Gwobr Traddodiad Da, ar ran ei thad, yng Ngwobrau Gwerin BBC Radio 2 y llynedd


AudienceGainNet - Datrysiad i Grewyr Cynnwys\nCyfrifon Youtube Henoed\nPrynu Sianeli YouTube Monetized\nPrynu 4000 Oriau Gwylio YouTube Ar gyfer Monetization\nDylunio Graffig YouTube\nPrynu Cyfrifon Rheolwr Busnes Facebook\nPrynu Monetization Views Views Facebook\nCyfrifon Facebook | Marchnad, Dyddio, UE, Hen\nPrynu Tudalen Facebook Yn Hoffi ac yn Dilynwyr\nPrynu Tudalen Cymhwyster Hysbysebion Mewn-Ffrwd Facebook\nCyfrifon TikTok Ar Werth\nPrynu Cyfrifon Instagram\nPrynu Instagram Yn Hoffi'n Awtomatig\nPrynu Cyfrifon Twitter\nPrynu Cyfrifon Google Adsense\nPrynu Cyfrifon Google Ads\nGwasanaeth Adolygiadau Cymdeithasol\nPrynu Google Reviews\nPrynu Trustpilot Reviews\nPrynu Adolygiadau Sitejabber\nPrynu Tripadvisor Reviews\nPrynu Yelp Reviews\nPrynu Adolygiadau Facebook\nCyflawni 4000 o Oriau Gwylio YouTube yn gyflymach gyda AudienceGainNet\nCael Eich Sianel YouTube yn Monetized Heddiw!\nTorri trothwy monetization YouTube trwy ymgyrchoedd hyrwyddo ar y Cyfryngau Cymdeithasol. Dewch â ni Eich sianel i'r lefel nesaf wrth adeiladu cynulleidfa a gwneud arian ar YouTube.\nDilynwch y camau syml hyn a rhoi hwb i dwf eich sianel YouTube mewn munudau!\nCam 1. Siarad ag Arbenigwyr\nCam 2. Gweithredu Cynllun\nCam 3. Hwb Eich Sianel\nGwasanaethau o Safon\nYn AudienceGain, rydym yn canolbwyntio'n bennaf ar werth go iawn, proffesiynoldeb ac ansawdd y gwasanaeth y bydd ein cwsmeriaid yn ei dderbyn. Eich llwyddiant ar y farchnad fydd y prawf.\nByddwn yn canolbwyntio ar y ffactorau allweddol sy'n helpu'ch sianel i dyfu yn y ffordd fwyaf naturiol a chynhwysfawr. Prif bwrpas helpu'ch fideos i wneud y mwyaf o'u potensial a argymhellir gan YouTube.\nRydym yn caniatáu Paypal fel y prif ddull ar gyfer yr holl wasanaethau oherwydd dyma'r un mwyaf diogel a hawsaf i gleientiaid. Cefnogir dulliau talu poblogaidd fel Bitcoin, Skrill, Perfect Money, Westen Union, Payoneer hefyd.\nArian-yn-Ôl Ar Gael\nBoddhad cwsmeriaid yw ein blaenoriaeth gyntaf bob amser. Ad-daliad ar 100% heb ofyn unrhyw beth os nad yw'r gwasanaeth wedi'i gwblhau fel un ymrwymedig.\nRydym yn dewis Cyfryngau Cymdeithasol ar gyfer y rhan fwyaf o'n strategaethau hyrwyddo. Ni fydd eich sianeli YouTube yn cael eu cosbi am ddefnyddio ein gwasanaeth ac rydym yn gweithredu gyda phreifatrwydd, diogelwch a chyfrinachedd llym.\nEin Tîm Cymorth ymroddedig gyda blynyddoedd o brofiad yn YouTube a all eich helpu yn gyflym ac yn broffesiynol beth bynnag. Rydym ar gael 24/7.\nCynlluniau Monetization YouTube\n1000 W / H.\nprynu yn awr\nYn addas ar gyfer Rhaglen Partner YouTube.\nOriau Gwylio 100% dilys.\n100% yn ddiogel ac yn gyfreithiol\nGwarantir y canlyniadau am oes.\nTîm cymorth pwrpasol.\n2000 W / H.\n3000 W / H.\n4000 W / H.\nTîm Really Amazing and trustly Rwy'n argymell yn llawn y tîm hwn ar gyfer hyrwyddo cyfryngau cymdeithasol y maent yn wirioneddol gyfrifol ac yn wirioneddol anhygoel wedi ei garu a diolch gymaint nawr mae fy un archeb wedi'i chwblhau ac yr wythnos i ddod yn sâl yn gosod 2 archeb newydd arall ar y rhyngrwyd, rwyf wedi gweld hyn yn real a phobl neis diolch eto\nRwy'n gwerthfawrogi'n fawr y gwir waith y mae'r tîm hwn yn ei wneud gyda gonestrwydd llawn ac yn gwasanaethu eraill trwy eu helpu, dim ond pan fyddwch chi'n codi eraill y byddwch chi'n codi. Mae'n anodd iawn dod o hyd i onestrwydd ar hyn o bryd ac mae gonestrwydd yn ddrud. Rwy'n cyfarch y tîm hwn. Maen nhw wir yn haeddu mwy na digon! Fe wnaethant gyflawni hyd yn oed mwy na'u haddewidion. Byddwn yn ei argymell i bawb a byddaf yn sicr yn cysylltu â nhw dro ar ôl tro yn y dyfodol! Bendith Duw nhw!\nDiolch AudienceGain Dim ond oriau gwylio youtube 4k sydd gen i ac mae fy sianel wedi cael ei monetio, roedd Jacob a Brian yn braf iawn ac yn ddefnyddiol eu bod nhw'n ateb fy holl negeseuon, roedd hi'n beth oedi ond dwi'n gallu deall oherwydd eu diweddariad system, diolch eto AudienceGain\nMae'n wasanaeth da sy'n dangos y cynnwys i'r gynulleidfa gywir. Mae'n debyg yr un gorau i mi ei ddefnyddio erioed!\nDyma'r unig un darparwr gwasanaeth y gallwch ymddiried ynddo. Defnyddiais lawer o wasanaethau o'r blaen ond dim canlyniadau. Fe wnaethant waith rhagorol!\nGwasanaeth neis iawn a phobl dda! CYFREITHIOL iawn !!! Nawr mae fy sianel yn argraffu $ diolch i'r gwasanaeth anhygoel hwn ...\n5 seren yr hoffwn i roi 10 seren ⭐ Roedd yn wych gweithio gyda Jacob Jacob yn ddefnyddiol iawn bob amser yno i ateb unrhyw gwestiynau. Fe wnes i monetize llai na 15 awr ar ôl i mi gwblhau fy holl oriau. Roedd y broses ychydig yn hir ond mae'n werth chweil, mae'n debyg eu bod eisiau sicrhau eu bod yn ei wneud yn y ffordd iawn. Rwy'n argymell i'r tîm weithio gyda nhw a byddaf hefyd yn gweithio gyda nhw yn y dyfodol, rwyf mor hapus diolch eto. Os ydych chi'n darllen hwn, edrychwch ar fy sianel Ahhchoo year Blwyddyn newydd dda i bawb.\nDiolch cynulleidfagain.net nawr rydw i'n bartner youtube, unwaith eto diolch cymaint o fechgyn (jabob).\nGwasanaeth rhagorol. Mae ganddyn nhw'r gefnogaeth ar-lein orau. Ymatebol iawn, caredig ac addysgiadol. Diolch, AudienceGain. Rydych chi'n haeddu mwy na 5 seren.\nMae AudienceGain.net yn fendith i YouTubers fel ni sy'n gweithio mor galed ar greu cynnwys o safon i'n gwylwyr. Yn y senario cystadleuol hwn, nid yw'n hawdd cael amser gwylio ni waeth pa mor dda yw'ch cynnwys. Gyda'r gwasanaeth cwsmer gwych gan AudienceGain, cyflawnais monetization o fewn mis i ddewis eu gwasanaeth. Mae Jacob, o'r gwasanaeth cwsmeriaid, yn llythrennol yn rhoi triniaeth VIP i chi. Rwy'n argymell eu gwasanaethau yn fawr i'r holl grewyr sy'n edrych ymlaen at amser gwylio organig o ansawdd uchel ar eu fideos.\nFy Nuw beth ddylwn i ddweud bod y bobl hyn yn anhygoel, nawr dechreuais gredu mewn gwasanaeth fel oriau gwylio yn cynyddu a phob dim ond oherwydd Ennill Cynulleidfa. Cwblhawyd fy nhrefn o 3000 o oriau gwylio mewn pryd ac roeddent gyda mi bob dydd i gefnogi. Mae fy sianel bellach yn Monetized diolch i AudienceGain.net. Rwy'n argymell pawb i gymryd gwasanaeth AudienceGain, gallaf betio y byddwch chi'n dod yn ôl yma i roi 5 * iddyn nhw. Diolch tunnell AudienceGain.net ????\nMPlatter Platfform Cerdd\nGwasanaeth gwych am bris da. Cwmni marchnata digidol gwych. Fe wnaethant fy helpu i gael arian. Roedd gen i 1000 o danysgrifwyr eisoes ond roedd angen i mi brynu 3000 awr o amser gwylio i fynd dros y llinell. Cafodd hyn fy nghyfrif yn ariannol o fewn yr wythnos. Wedi bod yn ennill ychydig bach o arian bob dydd ers Diolch i ennill cynulleidfa. Aelod o Awstralia\nMaen nhw'n wych !! Ar ôl iddynt gwblhau'r gorchymyn, rwy'n gwneud cais am monetization a chefais yr ateb 2 ddiwrnod ar ôl. Rwy'n monetised !!! Mae'r dynion hyn yn gweithio'n dda iawn. Diolch yn fawr iawn.\nCerddoriaeth Meddwl Ychwanegol\nCefais brofiad da yn prynu sianel YouTube o'r wefan hon. Rwy'n ei argymell yn fawr i unrhyw un sydd â diddordeb.\nRwyf wrth fy modd ag ansawdd y gwasanaeth. Maent wedi cyflawni'r hyn a addawyd. Byddwn yn rhoi 110/100 marc ar berfformiad, gan adeiladu ymddiriedaeth a boddhad cwsmeriaid. Fi yw eu ffan nawr. Waw beth yw profiad yn gweithio gyda Audiencegain.net. Hoffwn gadw'r berthynas i fynd yn y dyfodol hefyd. Diolch Audiencegain am helpu i gyflawni fy nod gyda'ch agwedd a'ch perfformiad hynod broffesiynol.\nRwy'n archebu o cynulleidfagain.net 1000 o oriau gwylio ar gyfer fy sianel YouTube newydd ac rwy'n derbyn y rheini am draffig organig llai nag wythnos, yn fuan wedi hynny cefais fy nghymeradwyo ar gyfer rhaglen partneriaid YouTube. Go brin fy mod yn argymell pawb sydd angen help i adeiladu sianel YouTube newydd, defnyddiwch help cynulleidfagain.net. Svetlana Tiedemann\nsafle gwych. ar y dechrau roeddwn yn amheugar oherwydd profiadau gwael yn y gorffennol ond mae'r wefan hon yn gwneud eu gwaith sefydlog mewn gwirionedd. Os ydych hefyd yn amheugar byddaf yn dweud y bydd y sgwrs gyntaf gyda .. bydd hyn yn eich helpu i benderfynu. Mae un ohonynt (jacob a david) ar gael bron trwy'r dydd. maen nhw'n wirioneddol garedig iawn ac mae amynedd.my sianel yn cael ei monetio ac mae'n werth ysgrifennu ychydig o frawddegau.\nMae'r dynion hyn yn sicrhau canlyniadau fel yr addawyd! Diolch yn fawr am helpu fy sianel youtube! Argymhellir yn gryf!\nDiolch i'ch gwasanaeth mae'n gweithio 100% cyfreithlon Enillais dros 2,000 o oriau gwylio ac fe helpodd fi i gyflawni fy nod ar YouTube. Rwyf bellach yn cael fy monetio diolch i'ch gwasanaeth defnyddiol roedd yn werth chweil ac rwy'n hapus fy mod wedi gwario fy arian ar eich gwasanaeth gwefan mae popeth yn gweithio'n berffaith iawn ar gyfer fy sianel, cymeradwyodd youtube fi mewn dim ond 3-4 diwrnod ar y blaen, yna diolch eto am eich gwasanaeth rwyf wedi cyrraedd fy 1,000 o danysgrifwyr a 4,000 o wyliadau ac cefais dros 200,000 o olygfeydd ar fy sianel diolch i'ch gwasanaeth defnyddiol.\n, fe gyflwynodd y dynion hyn yn union yr hyn yr oeddent yn ei hysbysebu. Gwnaeth eu gwaith a'u gwasanaeth cyffredinol argraff fawr arnynt. Fe wnaethant ymateb i unrhyw gwestiynau yn gyflym. Rwy'n eu hargymell yn fawr ac mae eu gwasanaeth eisoes wedi eu defnyddio eto\n20 2022 Mehefin\nSut i Gael Y Syniadau Enw Sianel YouTube Gorau?\nCyflwyniad Fel YouTuber, mae cael enw bachog ar eich sianel yn bwysig iawn. P'un a ydych chi'n ceisio denu tanysgrifwyr newydd neu'n gwneud argraff yn unig ...\n25 2022 May\nSyniadau Fideo Youtube i Ddechreuwyr - Cychwyn I'ch Gyrfaoedd Youtube Yn 2022\nMae Youtube wedi dod yn llwyfan gwych ar gyfer ennill enwogrwydd, dyrchafiad, ac arian yn ystod yr ychydig flynyddoedd diwethaf, yn enwedig ar ôl ffrwydrad y coronafirws. Mae llawer o bobl eisiau...\n6 2022 Mehefin\nSut I Atgyweirio Eich Fideos Youtube Gyda 0 Golwg?\nCyflwyniad Mae YouTube yn blatfform cyfryngau cymdeithasol sy'n newid yn gyson. Mae mwy a mwy o bobl yn gwylio amrywiaeth o gynnwys ar YouTube. Canfuwyd bod ...\nArchebwch Eich Galwad Am Ddim\nYn dal i fod â phryderon?\nDim pobl gwerthu gwthio\nCyngor gweithredadwy go iawn\n© 2016-2022 AudienceGain - Ateb i Grewyr Cynnwys


Dechrau Canu, Dechrau Wafflo (9781784614119) | Kees Huysmans | Y Lolfa\nAdran: Cofiannol, Hunangofiant, Ceredigion\nDechrau Canu, Dechrau Wafflo\nHunangofiant y canwr a'r dyn busnes llwyddiannus, Kees Huysmans a symudodd i gefn gwlad Cymru o'r Iseldiroedd yn yr 1980au. Dyma stori ryfeddol ac unigryw am fewnfudwr heb geiniog i'w enw yn mabwysiadu iaith a diwylliant Cymru ac ennill y Rhuban Glas.\nDyma lyfr diddorol a darllenadwy yn adrodd hanes dyn arbennig iawn, sef Kees Huysmans. Un o rinweddau mawr y gyfrol yw gonestrwydd a didwylledd yr awdur sy'n siwr o gyffwrdd â phawb a fydd yn ei darllen. Mae yma ddarlun unigryw o rinweddau cymdeithas wledig Gymraeg ei hiaith drwy lygaid mewnfudwr. Go brin y llwyddodd neb i adrodd stori ei fywyd mewn ffordd mor gofiadwy â'r canwr, y dyn busnes a'r Cardi mabwysiedig hwn. - Emyr Llywelyn\nDyma i chi groesbeillio diwylliannol creadigol ar ei orau. Kees a waffls ei Iseldiroedd genedigol yn creu gwaith yng Nghymru, a Chymru, Gwlad y Gan, yn rhoi'r llwyfan iddo yntau wneud ei farc fel canwr. A chystal imi wneud un peth yn glir am y gyfrol. Er yr holl son sydd am waffls, does dim wafflo yma. Mae stori Kees yn wahanol i stori pawb arall. - Vaughan Hughes, Cylchgrawn Barn\nMae hon yn gyfrol onest, hawdd ei darllen, gan un a setlodd yn ein plith a dod i barchu'n hiaith a'n ffordd o fyw. Daeth ei fuddugoliaeth yn y Fenni ag enwogrwydd iddo, a bellach mae cryn alw am ei wasanaeth mewn pob math o gyngherddau. A gobeithio y bydd llewyrch ar y cwmni sy'n creu'r waffls bendigedig 'na hefyd! - John Meurig Edwards, Gwales\nHunangofiant y canwr a'r dyn busnes llwyddiannus, Kees Huysmans a symudodd i gefn gwlad Cymru o'r Iseldiroedd yn yr 1980au. Dyma stori ryfeddol ac unigryw am fewnfudwr heb geiniog i'w enw yn mabwysiadu iaith a diwylliant Cymru. 53 llun.


Canolfan Asesu CaerdyddMae’r ganolfan asesu yn ganolfan asesu anghenion sydd wedi’i hachredu ac yma gall myfyrwyr/ymgeiswyr sy’n gwneud cais y DSA gael eu hasesu a’u cynghori ynghylch cymorth ar gyfer astudio yn y Brifysgol. Yn y ganolfan asesu mae dwy ystafell asesu ac offer llawn ar gampws y Brifysgol, sef ar gampws Parc Mynydd Bychan a champws Cathays.Gall myfyrwyr sydd ag anawsterau symudedd gyrraedd y ddwy ystafell asesu a gallant gyrraedd y campws mewn car, ar drên neu at fws. Gellir hefyd wneud trefniadau pellach i sicrhau hygyrchedd. Cysylltwch â ni os bydd gennych unrhyw angen eraill o ran hygyrchedd. I drefnu apwyntiadCewch alw heibio i’r Ganolfan Cymorth Myfyrwyr i drefnu apwyntiad neu ein ffonio ar 029 2087 9127 rhwng 9am a 4.30pm.\nManylion Cysylltu Canolfan Asesu CaerdyddCanolfan Cymorth MyfyrwyrPrifysgol Caerdydd50 Plas y ParceCathays\nCaerdyddCF10 3AT Ffôn: 02920 879127Ffacs: 02920874947E-bost: dsaadmin@caerdydd.ac.uk Canolfan Asesu CaerdyddCanolfan Cymorth MyfyrwyrPrifysgol CaerdyddAil Lawr, Tŷ Aberteifi\nCaerdyddCF14 4XN Ffôn: 02920 743811Ffacs: 02920 742023E-bost: dsaadmin@caerdydd.ac.ukLleoliad y Ganolfan AsesuBydd y mapiau isod yn dangos i chi ble mae’r ganolfan asesu mewn perthynas â champws y Brifysgol. I gael gwybod rhagor ynghylch sut mae cyrraedd y Brifysgol, ewch i’r tudalen ar y we sy’n dangos lleoliadau’r Brifysgol ar fap.\nMap Cathays Map Parc Mynydd Bychan\nY Gwasanaeth Anabledd a DyslecsiaCanolfan Asesu CaerdyddNewid golwg y tudalenCyn-Asesiad Ar ôl Asesiad Y Broses AsesuGwybodaeth i Ymgeiswyr a Darpar FyfyrwyrY Lwfans Myfyrwyr AnablSgrinio a Phrofi ar gyfer Anawsterau Dysgu PenodolY Trefniadau ArholiGwybodaeth, Cyngor ac ArweiniadY Llyfrgell a’r Gwasanaeth CyfrifiaduraDyslecsia, Dyspracsia ac Anawsterau Dysgu Penodol eraillSgiliau Astudio Gwybodaeth i’r StaffCysylltwch â niTîm y Gwasanaeth Gweithwyr Cymorth Prifysgol Caerdydd


Cytundeb cydberthynas ag Undeb y Myfyrwyr - Prifysgol Caerdydd\nCytundeb cydberthynas ag Undeb y Myfyrwyr\nDiweddarwyd ddiwethaf: 16/11/2021\nLawrlwytho'r ddogfen hon (PDF, 379.0 KB)\nCyflwyniad a chyd-destun\nNod y Cytundeb Perthynas hwn yw mynegi'r berthynas rhwng Prifysgol Caerdydd ac Undeb Myfyrwyr Prifysgol Caerdydd, ac mae'n amlinellu'r sail ar gyfer y berthynas rhwng y partïon a'r egwyddorion y maen nhw'n gweithredu'n unol â nhw.\nMae'r cytundeb wedi dilyn arweiniad Cyngor Cyllido Addysg Uwch Cymru (CCAUC) yn y Cylchlythyr, 'Revised guidance on good practice in funding of effective, democratic student unions, and student representation' (Cyfeirnod:W14/06HE). W14/06HE).\nMae'r cytundeb hwn yn gweithredu fel y Côd Ymddygiad a ddiffiniwyd yn, ac sy'n ofynnol yn ôl Adran 22 Deddf Addysg 1994; ac yn unol â gofynion y Ddeddf hon, rhaid i Brifysgol Caerdydd wneud yn siŵr bod y gofynion sy'n berthnasol ar gyfer Undeb y Myfyrwyr yn cael eu rhoi ar waith.\n1. Statws Undeb Myfyrwyr Prifysgol Caerdydd\nEgwyddor: Undeb Myfyrwyr Prifysgol Caerdydd (yr Undeb) yw Undeb Myfyrwyr Cydnabyddedig Prifysgol Caerdydd at ddibenion Deddf Addysg 1994.\nUndeb Myfyrwyr yw'r Undeb, fel y'i diffinnir yn Neddf Addysg 1994, gyda rheoliadau a rheolau mewnol wedi'u cymeradwyo gan ei Fwrdd Ymddiriedolwyr a chan Gyngor y Brifysgol, sef corff llywodraethol y Brifysgol. Mae'r Undeb yn elusen gofrestredig (Rhif Elusen: 1137163) a chwmni cyfyngedig drwy warant a gofrestrwyd yng Nghymru a Lloegr (Rhif Cwmni: 07328777). Mae'r Undeb yn annibynnol ac yn gweithredu ar wahân i'r Brifysgol. Mae hefyd yn gwmni elusennol. Felly, mae ei gyfansoddiad wedi'i lunio gan ei Femorandwm a'i Erthyglau Cyweithio Mae'n cael ei lywodraethu gan Fwrdd o Ymddiriedolwyr, sy'n gweithredu fel Cyfarwyddwyr at ddibenion cyfraith cwmnïau ac fel Ymddiriedolwyr at ddibenion cyfraith elusennau. Y rheswm dros hynny yw statws yr Undeb fel cwmni elusennol. Mae'n rhaid i fwyafrif o Fwrdd yr Ymddiriedolwyr gytuno ar benderfyniadau'r Bwrdd.\nMae gan yr Undeb yr hawl i reoli ei faterion a'i gyllid ei hun fel y'i diffinnir yn ei Femorandwm ac Erthyglau Cyweithio, a gymeradwyir ar y cyd gan y Brifysgol ar gyfnodau heb fod yn hwy na phum mlynedd. Yn unol â Deddf Addysg 1994, mae gan Gyngor y Brifysgol ddyletswydd statudol i sicrhau bod yr Undeb yn cael ei redeg mewn modd teg a democrataidd a'i fod yn atebol am ei gyllid.\nMae gan yr Undeb ddau is-gwmni a reolir gan yr Undeb yn rhinwedd ei unig aelodaeth: Cardiff Union Services Limited (CUSL) a Gwirfoddoli Caerdydd (CV), ac mae Gwirfoddoli Caerdydd yn gwmni elusennol. Adroddir ar y cwmnïau hyn, ynghyd â'r Undeb fel grŵp.\nAmcanion elusennol yr Undeb yw hyrwyddo addysg myfyrwyr ym Mhrifysgol Caerdydd er budd y cyhoedd drwy: hybu buddiannau a lles myfyrwyr Prifysgol Caerdydd yn ystod eu hastudiaeth a chynrychioli, cefnogi a chynghori myfyrwyr; bod yn sianel gynrychioliadol gydnabyddedig rhwng Myfyrwyr a Phrifysgol Caerdydd ac unrhyw gyrff allanol eraill; a darparu gweithgareddau a fforymau cymdeithasol, diwylliannol, chwaraeon a hamdden ar gyfer trafodaethau a dadleuon ar gyfer datblygiad personol ei Fyfyrwyr.\n2. Partneriaeth strategol\nEgwyddor: Mae'r Brifysgol a'r Undeb yn gweithio mewn partneriaeth i lywio’r gwaith o ddatblygu a gweithredu cynlluniau strategol sy’n cefnogi ei gilydd..\nMae gan y Brifysgol a'r Undeb gynlluniau strategol sy’n ceisio gwella addysg a phrofiad pob myfyriwr yn y Brifysgol. Mae'r Swyddogion Etholedig a staff yr Undeb yn cwrdd â staff y Brifysgol ar bob lefel yn rheolaidd mewn ystod o leoliadau ffurfiol ac anffurfiol er mwyn gwella eu priod amcanion strategol.\nMae'r Undeb yn adrodd am ei weithgareddau ac yn nodi meysydd sy’n peri pryder trwy adroddiadau rheolaidd i Gyngor y Brifysgol ac mewn cyfarfodydd gyda staff y Brifysgol ar bob lefel. Mae Llywydd etholedig yr Undeb a'r Prif Weithredwr penodedig yn cwrdd yn rheolaidd â'r Is-Ganghellor a Phrif Swyddog Gweithredu'r Brifysgol yn y drefn honno, ac mae uwch staff y Brifysgol yn cwrdd yn rheolaidd â swyddogion etholedig yr Undeb.\nMae'r Brifysgol yn trefnu cyfnod ymsefydlu blynyddol ar gyfer Swyddogion Etholedig yr Undeb er mwyn cyfathrebu strwythurau, llywodraethiant, blaenoriaethau a phrosiectau'r Brifysgol. Mae'r rhaglen gynefino hefyd yn ceisio sefydlu perthynas a darparu fforwm ar gyfer trafod meysydd sydd o ddiddordeb i'r ddwy ochr.\nMae gan y Brifysgol yr hawl i enwebu dau Ymddiriedolwr i ddod yn aelodau o Fwrdd Ymddiriedolwyr yr Undeb, fel y'u diffinnir gyda Memorandwm ac Erthyglau Cyweithio yr Undeb. Cydnabyddir bod cyfraniad Ymddiriedolwyr a Enwebwyd gan Brifysgol yn rhan annatod o lywodraethu da'r Undeb. Bydd Aelodau Myfyrwyr y Cyngor yn cynnwys Llywydd Undeb y Myfyrwyr ac un swyddog etholedig arall o’r Undeb, yn unol ag Ordinhadau’r Brifysgol. Mae cydnabyddiaeth o bwysigrwydd safbwynt myfyrwyr yn rhan o broses y Brifysgol o wneud penderfyniadau'n cael ei hamlygu gan y ffaith bod myfyrwyr yn aelodau o bob un o brif bwyllgorau'r Brifysgol, yn ogystal â grwpiau ymgynghorol y Brifysgol.\nYn ogystal â chael myfyrwyr yn aelodau o gorff llywodraethol y Brifysgol, mae myfyrwyr yn aelodau o gyrff eraill gan gynnwys: Y Llys, y Senedd, Polisi ac Adnoddau, yr Is-bwyllgor Buddsoddi a Bancio, Pwyllgor Llywodraethu, Pwyllgor Cydraddoldeb ac Amrywiaeth a Chynhwysiant, Pwyllgor Addysg a Phrofiad Myfyrwyr, Pwyllgor Safonau ac Ansawdd Academaidd, ac ystod o grwpiau eraill sy’n gysylltiedig â Phrofiad Myfyrwyr.\nMae myfyrwyr sy’n aelodau o'r Cyngor yn cael sesiwn ymsefydlu sy'n cwmpasu'r canlynol: rôl a chyfrifoldebau aelodau corff llywodraethu gan ganolbwyntio'n benodol ar y gydgyfrifoldeb yn y pen draw am lywodraethu'r sefydliad; rôl ymddiriedolwr Elusen Gofrestredig; cyfrifoldebau am gydymffurfiaeth; Confensiynau ynghylch cyfrinachedd a datgan gwrthdaro buddiannau; Gwybodaeth am weledigaeth a chenhadaeth y Brifysgol, cynllunio strategol, cyllid, ystadau a llywodraethu academaidd.\n3. Prifysgol sy' n Canolbwyntio ar Fyfyrwyr\nEgwyddor: Mae'r Brifysgol a'r Undeb yn rhannu ymrwymiad i ddatblygu a gwella profiad y myfyrwyr.\nMae lefel uchel o ymgysylltu rhwng y Brifysgol, yr Undeb a'r corff myfyrwyr. Mae'r bartneriaeth hon yn galluogi myfyrwyr i ddod yn ddysgwyr annibynnol a chydol oes o fewn diwylliant sy'n meithrin, yn hyrwyddo ac yn parchu cydraddoldeb, amrywiaeth a chynhwysiant. Mae'r system Cynrychiolwyr Academaidd Myfyrwyr a strwythurau llywodraethu'r Undeb yn galluogi'r Brifysgol a'r Undeb i barhau i gydweithio er mwyn gwella bodlonrwydd myfyrwyr.\nMae'r Undeb yn cefnogi strategaeth y Brifysgol, yn enwedig ei nod o wireddu potensial ei myfyrwyr. Strategaeth y Brifysgol ar hyn o bryd yw Y Ffordd Ymlaen 2018-2023: Ail-lunio COVID-19.\nMae'r Undeb yn bodoli i hyrwyddo lles myfyrwyr ac i gynnig gweithgareddau a fforymau cymdeithasol, diwylliannol, chwaraeon a hamdden ar gyfer trafodaethau a dadleuon ar gyfer datblygiad personol myfyrwyr. Nod y gweithgareddau hyn yw cefnogi lles myfyrwyr, cadw myfyrwyr a gwella cyflogadwyedd myfyrwyr yn unol â nodau'r Brifysgol.\nDrwy gyfathrebu a chydweithio'n rheolaidd, mae Tîm Cynghori Myfyrwyr yr Undeb a Gwasanaethau Bywyd Myfyrwyr y Brifysgol yn parchu ac yn cefnogi ei gilydd i hyrwyddo ac amddiffyn buddiannau a lles corff y myfyrwyr.\n4. Llais y Myfyriwr\nEgwyddor: Bydd y Brifysgol a'r Undeb yn gweithio gyda'i gilydd i sicrhau cyfleoedd i fyfyrwyr fynegi eu barn a bod yn bartneriaid wrth wneud penderfyniadau'r Brifysgol a'r Undeb.\nSwyddogion Etholedig yr Undebau\nMae gan yr Undeb 7 Swyddog Llawn Amser (yr Ymddiriedolwyr Sabothol) a 10 Swyddog Rhan Amser, sy'n cael eu hethol drwy bleidlais ar draws y campws i gynrychioli amrywiol grwpiau cyfansoddol corff y myfyrwyr yn ôl eu disgrifiad swydd. Diben y Swyddogion hyn yw ymgysylltu â myfyrwyr a gweithio mewn partneriaeth â rhanddeiliaid i gyfleu eu barn a'u buddiannau i'r Brifysgol ac i gyrff allanol. Yn ystod eu gwaith, bydd Swyddogion Etholedig yn defnyddio gwahanol ffurfiau o ymgyrchu, aelodaeth o bwyllgorau'r Brifysgol, a chyfarfodydd ffurfiol ac anffurfiol eraill gyda staff y Brifysgol a chyrff allanol.\nY System Cynrychiolwyr Academaidd Myfyrwyr\nMae Cynrychiolwyr Academaidd Myfyrwyr yn fyfyrwyr sy'n cael eu hethol gan gymheiriaid o fewn eu carfan i roi cysylltiad hanfodol rhwng eu Hysgol a'u Coleg i'r Undeb a'r Brifysgol ehangach. Eu prif gyfrifoldebau yw cynrychioli eu cyd-fyfyrwyr; helpu i wneud penderfyniadau sy'n gwella profiad y myfyriwr; rhoi adborth ar y penderfyniadau hyn i'w carfan; a gweithio mewn partneriaeth â staff y Brifysgol i ddatblygu prosiectau a mentrau.\nMae'r Brifysgol a'r Undeb yn cefnogi'r system Cynrychiolydd Academaidd Myfyrwyr ar y cyd ac yn gweithio gyda'i gilydd i sicrhau cynrychiolaeth i fyfyrwyr ar lefel Ysgol, Coleg a Phrifysgol gyfan. Mae'r Undeb yn cymryd cyfrifoldeb dros recriwtio, hyfforddi a chefnogi'r Cynrychiolwyr Academaidd drwy Dîm Llais y Myfyrwyr yn yr Undeb. Mae'r Brifysgol, trwy'r Ganolfan Arloesedd a Chefnogaeth Addysg, yn cefnogi'r broses o wreiddio'r system Cynrychiolwyr Academaidd ym Mhwyllgorau'r Brifysgol, a phenodi Cydlynwyr Cynrychiolwyr Myfyrwyr o fewn Ysgolion. Mae'r Brifysgol a'r Undeb yn sicrhau bod Cynrychiolwyr Academaidd yn cael mynediad at ddata arolwg perthnasol, canlyniadau gwerthuso modiwlau, cofnodion Panel Staff y Myfyrwyr a chofnodion Byrddau Astudiaethau i gefnogi eu gwaith.\nAdborth myfyrwyr ac arolygon myfyrwyr\nEr mwyn ceisio deall anghenion myfyrwyr, mae' r Brifysgol a'r Undeb yn cynnal trafodaethau anffurfiol yn rheolaidd ac yn casglu data gan fyfyrwyr er mwyn gwella profiad myfyrwyr. Mae enghreifftiau o ddata a ddefnyddir yn y ffordd hon yn cynnwys, ond heb fod yn gyfyngedig i: Arolwg Cenedlaethol y Myfyrwyr, Arolwg o Brofiad Ymchwilwyr Ôl-raddedig (PRES), Arolwg o Brofiadau Ôl-raddedigion a Addysgir (PTES), Arolwg Croeso i Gaerdydd, Gwerthuso Modiwlau, Wythnos Siarad, Panel Myfyrwyr/Staff Cofnodion, Grwpiau Ffocws a gweithdai.\nMae'r Undeb yn cyflwyno Barn y Myfyrwyr i Gyngor y Brifysgol bob blwyddyn. Mae'r cyflwyniad yn nodi'r materion allweddol, pryderon corff y myfyrwyr ac yn awgrymu prosiectau a chamau gweithredu posibl ar gyfer y Brifysgol, gan gynnwys cydbwyso blaenoriaethau bugeiliol ac academaidd. Mae' r cyflwyniad hefyd yn adrodd ar y cynnydd a wnaed yn erbyn y camau gweithredu a argymhellwyd mewn blynyddoedd blaenorol. Mae'r Brifysgol yn ymrwymo i ddarparu ymateb ysgrifenedig sy'n cael ei gyflwyno i'r Cyngor i'w gymeradwyo ac yn rhoi manylion am sut y bydd yn mynd i'r afael ag argymhellion y cyflwyniad. Mae'r grŵp llywio Barn y Myfyrwyr a gadeirir ar y cyd yn goruchwylio'r cynnydd ac yn adrodd yn achlysurol i'r Cyngor. Mae'r Brifysgol a'r Undeb yn ymrwymo i gefnogi'r gweithgareddau hyn a'u datblygu fel y bo'n briodol, gan ddefnyddio Grŵp Arolygon Myfyrwyr y Brifysgol.\n5. Ymddygiad myfyrwyr\nEgwyddor: Mae'r Brifysgol a'r Undeb yn gweithio'n gydweithredol i ymchwilio i ac i wrando ar honiadau o ymddygiad myfyrwyr yn ymwneud â grwpiau, clybiau a chymdeithasau myfyrwyr neu ag unigolion pan maent ar safleoedd yr Undeb neu wrth gymryd rhan yng ngweithgareddau a gwasanaethau Undeb y Myfyrwyr.\nMae gan y Brifysgol a'r Undeb broses o ymchwilio ar y cyd ar gyfer ymchwilio i faterion sy'n ymwneud ag ymddygiad honedig unigolion a/neu grwpiau, clybiau a chymdeithasau myfyrwyr, a adolygir yn flynyddol gan gofrestrydd academaidd y Brifysgol a Phrif Weithredwr yr Undeb. Mae'r broses wedi'i chynllunio i fynd i'r afael â phryderon ymddygiad grwpiau myfyrwyr mewn modd cyflym, teg a chyson.\nMae gan yr Undeb god ymddygiad annibynnol ar gyfer aelodau myfyrwyr unigol, wedi'i gymhwyso mewn perthynas ag ymddygiad myfyrwyr ar fangreoedd yr Undeb neu tra bônt yn cymryd rhan yng ngweithgareddau a gwasanaethau'r Undeb. Mae'r Undeb yn rhannu manylion digwyddiadau ymddygiad myfyrwyr difrifol a sylweddol yn unol â'r broses ymchwilio ar y cyd. Mae'r Brifysgol yn gyfrifol am ymddygiad cyffredinol myfyrwyr yn y Brifysgol ac mae'n cynnal polisi, prosesau a gweithdrefnau cysylltiedig ac mae pob un o'r rhain sy’n caniatáu i fyfyrwyr geisio cyngor a chynrychiolaeth gan yr Undeb.\nEgwyddor: Mae gan y Brifysgol a'r Undeb ymrwymiad cyffredin i gydraddoldeb, amrywiaeth a chynhwysiant.\nMae'r Siarter yn diffinio cymuned urddasol ac egwyddorol fel un lle caiff cydraddoldeb ei hyrwyddo, amrywiaeth a chynwysoldeb eu gwerthfawrogi ac unigolion eu parchu; caiff ymddygiad ei lywio gan godau unplygrwydd academaidd, moeseg ac ymddygiad da; mae pawb yn derbyn eu cyfrifoldebau i'w gilydd; a chymuned sy'n trin y Saesneg a'r Gymraeg ar sail cydraddoldeb. Mae gan y Brifysgol Gynllun Cydraddoldeb Strategol i hyrwyddo cydraddoldeb a sicrhau gwelliannau o ran cydraddoldeb, ac ategir hyn gan lawer o bolisïau cysylltiedig, gan gynnwys y polisi Urddas yn y Gwaith a Pholisi Astudio. Mae Cynllun y Brifysgol a dogfennau llywodraethiant yr Undeb yn cyfeirio'n benodol at gydraddoldeb y Gymraeg a'r Saesneg.\nMae'r Brifysgol yn hyrwyddo hinsawdd o gyfle cyfartal i bob myfyriwr ac mae’n sicrhau ei bod yn bodloni ei chyfrifoldebau o ran cydraddoldeb, amrywiaeth, diogelu a nodweddion gwarchodedig. Mae'r Brifysgol yn darparu hyfforddiant ar Gydraddoldeb, Amrywiaeth a Chynhwysiant i staff o fewn y Brifysgol a'r Undeb er mwyn sicrhau y caiff yr egwyddorion craidd hyn eu hyrwyddo. Mae'r Undeb wedi'i achredu â statws Buddsoddwyr mewn Amrywiaeth ac mae wedi ymrwymo i gynnal y safon.\n7. Y Weithdrefn Gwyno\nEgwyddor: Mae gweithdrefn gwyno ar gael i fyfyrwyr sy'n anfodlon yn eu hymwneud â'r Undeb.\nGall myfyrwyr sy'n anfodlon ar eu profiadau gyda'r Undeb neu sy'n honni eu bod dan anfantais annheg oherwydd eu bod wedi arfer eu hawl i beidio â bod yn aelod o'r Undeb wneud cwyn i'r Undeb, yn unol â Gweithdrefn Cwyno, Disgyblu ac Apeliadau'r Undeb (Atodiad 1 Atodiadau Is-ddeddfau'r Undeb). Os yw myfyriwr yn parhau i fod yn anfodlon, gall gwyno i'r Brifysgol yn unol â gofynion Deddf Addysg 1994. Gall y Brifysgol gyfeirio'r mater i gael ei ystyried gan berson a benodir yn annibynnol gan y corff llywodraethu.\n8. Rhyddid Barn\nEgwyddor: Mae'r Brifysgol a'r Undeb wedi ymrwymo i'r egwyddor o ryddid mynegiant yn unol â'r gyfraith.\nMae Deddf Addysg (2) 1986 yn ei gwneud yn ofynnol i'r Brifysgol gymryd unrhyw gamau sy 'n rhesymol ymarferol i sicrhau bod rhyddid barn o fewn y gyfraith yn cael ei sicrhau i fyfyrwyr, i staff ac i ymwelwyr. Mae Deddf Addysg (2) 1986 hefyd yn gosod dyletswydd ar y Brifysgol i gyhoeddi Côd Ymarfer ynghylch Rhyddid Mynegiant; sy'n amlinellu’r gweithdrefnau a’r ymddygiad sy’n ofynnol gan y rhai hynny sy’n trefnu neu'n mynychu cyfarfodydd neu weithgareddau eraill.\nMae'r Brifysgol a'r Undeb yn dilyn gweithdrefn archebu siaradwyr allanol sefydledig er mwyn sicrhau y cynhelir rhyddid mynegiant yn unol â'r gyfraith. Mae holl ddigwyddiadau'r Undeb, gan gynnwys digwyddiadau clybiau a chymdeithasau myfyrwyr cysylltiedig, yn dod o fewn y weithdrefn hon. Mae'r cyfyngiadau ar ryddid mynegiant a osodir gan y Brifysgol yn unol â'r gyfraith wedi'u manylu yn adran 4 Côd Ymarfer y Brifysgol ynghylch Rhyddid Mynegiant.\n9. Diogelu data a’i rannu\nEgwyddor: Mae'r Brifysgol a'r Undeb yn cydnabod pwysigrwydd perthynas agored pan fydd gwybodaeth yn cael ei rhannu'n briodol a bydd data personol yn cael ei rannu mewn modd cyfreithlon a diogel.\nCytundeb Prosesu Data sy’n rheoli’r broses o rannu data personol rhwng dau barti. Mae’n cael ei adolygu a'i gytuno bob dwy flynedd ac yn cydymffurfio â Pholisïau Diogelu Data a Diogelwch Gwybodaeth y Brifysgol a Pholisi Diogelu Data/Datganiadau Preifatrwydd Undeb y Myfyrwyr. Mae Hysbysiad Diogelu Data Myfyrwyr ac Ymgeiswyr y Brifysgol yn rhoi rhagor o wybodaeth am ba ddata myfyrwyr sy'n cael ei rannu, sut rydym yn ei rannu a'r rhesymau dros ei rannu. Mae hysbysiad preifatrwydd Undeb y Myfyrwyr yn manylu ar y wybodaeth gyfatebol ar gyfer Undeb y Myfyrwyr a gedwir yn ddata personol sy'n cael ei rannu â'r Brifysgol.\n10. Cefnogaeth ac Ymrwymiad Cilyddol\nEgwyddor: Mae'r Brifysgol a'r Undeb wedi ymrwymo i'r bartneriaeth, rhyngweithio adeiladol a pharch ar y cyd.\nSefydlir perthynas y Brifysgol a'r Undeb o fewn Siarter, Statudau ac Ordinhadau'r Brifysgol a manylir ymhellach arnynt yn Siarter y Myfyrwyr a'r cytundeb perthynas hwn. Mae'r Brifysgol a'r Undeb yn buddsoddi amser ac adnoddau yn y bartneriaeth ac o ganlyniad maent wedi mwynhau perthynas lwyddiannus dros gyfnod estynedig. Cydnabyddir bod cyfathrebu llawn, agored a rheolaidd ar faterion sy'n debygol o gael effaith ar y parti arall, poblogaeth y myfyrwyr a/neu gyd-randdeiliaid eraill yn ategu llwyddiant a chryfder parhaus y bartneriaeth.\nMae'r Brifysgol a'r Undeb yn cydnabod ac yn parchu'r rôl wahanol sydd gan y naill a’r llall. Mae'r Brifysgol yn cydnabod gwerth Undeb Myfyrwyr cryf ac annibynnol a arweinir gan fyfyrwyr sydd â'r pŵer i bennu a rheoli ei faterion ei hun.\nMae'r Undeb yn cydnabod yr angen am i'r Brifysgol gydbwyso buddiannau ystod o randdeiliaid o fewn cyd-destun allanol sy'n fwyfwy heriol. Mae'r Brifysgol a'r Undeb yn cydnabod y gall hyn arwain at wahaniaethau barn a phan fo hynny'n digwydd ymrwymo i gymryd rhan mewn deialog adeiladol sy'n cydnabod manteision cydweithio i wella profiad y myfyriwr.\n11. Cyllid a Chyfrifon yr Undeb\nEgwyddor: Mae gan yr Undeb y pŵer i reoli ei faterion a'i gyllid ei hun, yn unol â gofynion Ordinhadau'r Brifysgol a'r cytundeb ariannol rhwng y Brifysgol a'r Undeb.\nYn unol â Deddf Addysg 1994 mae gan y Brifysgol ddyletswydd statudol i sicrhau bod yr Undeb yn cael ei redeg mewn modd teg a democrataidd a'i fod yn atebol am ei gyllid. Mae'r Brifysgol wedi ymrwymo i ddarparu Grant Bloc a chefnogaeth ariannol arall i'r Undeb gyda strwythur o gefnogaeth, goruchwylio a rhoi gwybod am fanylion o fewn cytundeb ariannol. Mae cefnogaeth ariannol i'r Undeb yn destun adolygiad gan y Pwyllgor Polisi ac Adnoddau, cymeradwyaeth gan Gyngor y Brifysgol, ac fe’i rhoddir yn unol â gofynion Ordinhad 13 a'r cytundeb ariannol rhwng y Brifysgol a'r Undeb.\n12. Adeilad a meddiannaeth Undeb y Brifysgol o safle'r Brifysgol\nEgwyddor: Mae'r Undeb yn meddiannu adeilad Undeb y Brifysgol ym Mhlas y Parc trwy brydles gan y Brifysgol ac mae'n meddiannu detholiad o ystafelloedd o fewn adeilad Neuadd Meirionnydd ar gampws y Mynydd Bychan.\nMae'r Undeb yn meddiannu adeilad Undeb y Brifysgol ym Mhlas y Parc trwy brydles am rent rhad, ac mae'r gefnogaeth anariannol hon yn greiddiol i'r gefnogaeth a ddarperir gan y Brifysgol i'r Undeb. Mae'r grant bloc blynyddol a wneir i'r Undeb yn ystyried rhwymedigaethau costau cynnal a chadw a rhedeg yr Undeb sy'n gysylltiedig ag adeilad Undeb y Brifysgol.\nMae'r Undeb yn meddiannu detholiad o ystafelloedd o fewn adeilad Neuadd Meirionnydd ar gampws Parc y Mynydd Bychan heb gytundeb ffurfiol, er mwyn cefnogi gweithgareddau a gwasanaethau'r Undeb ar gampws Parc y Mynydd Bychan. Mae'r Brifysgol a'r Undeb yn ymrwymo i weithio gyda'i gilydd i sicrhau bod mannau, gweithgareddau a gwasanaethau ffisegol yn cael eu darparu ar gyfer gweithgareddau'r Undeb ar gampws y Mynydd Bychan.\nMae'r Brifysgol yn ymrwymo i alluogi staff a swyddogion yr Undeb i gael mynediad at adeiladau'r Brifysgol yn unol â nodau ac amcanion yr Undeb. Yn yr un modd, mae'r Undeb yn ymrwymo i alluogi staff y Brifysgol i gael mynediad i fannau’r Undeb. Mae staff y Brifysgol hefyd yn cael aelodau cysylltiol o'r Undeb i ganiatáu iddynt gymryd rhan mewn gweithgareddau a gwasanaethau'r Undeb.\n13. Cysylltiad â Chyrff Allanol\nEgwyddor: Mae gan yr Undeb yr hawl i ymlynu wrth sefydliadau allanol yn unol â'i amcanion a Chyfraith Elusennol Mae'r Undeb yn penderfynu ar ei ymlyniadau'n ddemocrataidd gan ufuddhau i'r rheolau o fewn ei Femorandwm a'i Erthyglau Cyweithio ac yn unol â'r gofynion yn Neddf Addysg 1994.\nMae'r Undeb yn cyhoeddi rhestr o ymlyniadau allanol a ffioedd a delir i'r sefydliadau hynny yn flynyddol yn ei Adroddiad Blynyddol gan yr Ymddiriedolwyr, yn unol â Deddf Addysg 1994.\nManylir ar y gweithdrefnau i adolygu ymlyniadau wrth sefydliadau allanol ym Memorandwm ac Erthyglau Cyweithio, Is-ddeddfau ac Atodiadau Is-ddeddfau yr Undeb. Yn unol â Deddf Addysg 1994 gall Cyngor y Brifysgol bennu'r cyfnod amser ar gyfer adolygu a chyfran yr Aelodau sy'n ofynnol i ofyn am adolygiad o ymlyniadau allanol, i'w benderfynu drwy bleidlais gudd (y mae gan bob aelod o'r Undeb yr hawl i gymryd rhan ynddi).\n14. Dyrannu Adnoddau'r Undeb i Grwpiau, Clybiau a Chymdeithasau Myfyrwyr\nEgwyddor: Yn unol â gofynion Deddf Addysg 1994, mae'r Brifysgol yn disgwyl bod gweithdrefn ar gyfer dyrannu adnoddau'n briodol i grwpiau myfyrwyr. Dylai'r drefn ar gyfer dyrannu adnoddau i grwpiau a chlybiau myfyrwyr fod yn deg, wedi'i nodi mewn ysgrifen a dylai fod ar gael yn rhwydd i bob myfyriwr.\nMae'r Undeb yn darparu cyllid i grwpiau, clybiau a chymdeithasau myfyrwyr trwy grantiau cyffredinol ac arbennig. Manylir ar y broses neu'r cais ar gyfer ariannu ar wefan yr Undeb (www.cardiffstudents.com) o dan yr adrannau ar gyfer grwpiau, clybiau a chymdeithasau myfyrwyr. Gall myfyrwyr ofyn am ragor o wybodaeth drwy gysylltu ag unrhyw un o Ymddiriedolwyr Sabothol neu staff uwch yr Undeb.\n15. Statws a Chyhoeddi'r Cytundeb hwn\nEgwyddor: Bydd y Brifysgol a’r Undeb yn adolygu’r Cytundeb Perthynas yn flynyddol.\nBydd y Cytundeb Perthynas yn cael ei adolygu’n flynyddol gan Gyngor y Brifysgol a Bwrdd Ymddiriedolaeth yr Undeb. Mae wedi'i gyhoeddi yn adran llywodraethu gwefan y Brifysgol ac yn adran llywodraethu gwefan yr Undeb, a chyfeirir ati ym mhroses ymsefydlu'r Brifysgol y mae myfyrwyr yn ei dilyn yn flynyddol.\nSiarter, Statud ac Ordinhadau Prifysgol Caerdydd\nMemorandwm ac Erthyglau Cyweithio Undeb Myfyrwyr Prifysgol Caerdydd\nDeddf Addysg 1986 (2)\nDeddf Addysg 1994\nGweithdrefn Gwyno Undeb y Myfyrwyr\nStrategaeth Prifysgol Caerdydd\nStrategaeth Undeb Myfyrwyr Prifysgol Caerdydd\nPrifysgol Caerdydd – Fframwaith Llywodraethiant\nCôd Ymarfer ar Ryddid Mynegiant\n17. Rhestr termau\nMae'r Grant Bloc yn swm blynyddol o arian a roddir gan y Brifysgol i Undeb y Myfyrwyr i gefnogi gweithgareddau'r Undeb yn ariannol. Cytunir ar y swm a'i ddyfarnu bob blwyddyn cyn dechrau'r flwyddyn academaidd, fel y manylir yn y Cytundeb Ariannol.\nCyfarfodydd ffurfiol sy’n dod â Pennaeth yr Ysgol ac aelodau staff priodol ynghyd i drafod materion academaidd a chefnogi'r broses o gyflwyno addysg sy'n ymwneud â rhaglenni a gynigir o fewn yr Ysgol, ac mewn rhai achosion, ar y cyd ag Ysgolion eraill. Mae rhagor o wybodaeth yn Rheoliadau Academaidd y Brifysgol.\nIs-ddeddfau ac Atodiadau Is-ddeddfau\nRheolau atodol Undeb y Myfyrwyr sy'n ffurfio – ynghyd â'r Memorandwm ac Erthyglau Cyweithio – ei ddogfennau llywodraethol.\nElusen sydd hefyd yn gwmni cofrestredig. Mae'n rhaid i'r corff corfforaethol, felly, gydymffurfio â chyfraith elusennau a chyfraith cwmni. Mae hwn yn fath cyffredin o ymgorfforiad ar gyfer sefydliadau nid-er-elw yn y DU.\nMae 'amcanion elusennol' elusen yn ffordd arall o gyfeirio at ddiben ei bodolaeth. Mae'n rhaid bod gan sefydliad amcanion elusennol yn unig i fod yn elusen; ac mae'n disgrifio'r hyn y sefydlwyd yr elusen i'w gyflawni. Mae amcan elusennol yn un sy'n syrthio o dan un neu'n fwy o'r 13 disgrifiad dibenion yn unol â gofynion cyfraith elusennau, ac er budd cyhoeddus.\nDeddf Seneddol sy'n amlinellu'r gofynion cyfreithiol perthnasol ar gyfer Undebau Myfyrwyr a'u sefydliadau rhiant, ac yn manylu ynghylch cyfres o ddyletswyddau a osodwyd ar Undeb y Myfyrwyr a'i sefydliad. Mae Adran 22 Deddf Addysg 1994 yn cynnwys y gofynion sy'n rhaid eu bodloni mewn perthynas ag Undebau Myfyrwyr.\nIs-strategaeth Addysg a Myfyrwyr\nIs-strategaeth Y Ffordd Ymlaen 2018-2023, sef strategaeth Prifysgol Caerdydd, sy'n canolbwyntio ar wneud yn siŵr bod Prifysgol Caerdydd yn sefydliad 'addysgol rhagorol' ac yn cynnig 'profiad o safon uchel i fyfyrwyr'.\nLlywodraethwyr unrhyw sefydliad sy'n gyfrifol yn ôl y gyfraith am reoli a gweinyddu'r sefydliad. Fel elusennau, mae gan y Brifysgol a'r Undeb fel ei gilydd Fwrdd Ymddiriedolwyr; fodd bynnag, o fewn y Brifysgol, cânt eu hadnabod fel y 'Cyngor'.\nMemorandwm ac Erthyglau Cyweithio\nDogfen lywodraethol yr Undeb. Dyma’r ddogfen gyfreithiol sy'n creu'r cwmni ac yn dweud sut y dylai gael ei redeg. Mae gan yr Undeb Erthyglau Cyweithio am ei fod yn gwmni elusennol.\nArolwg Cenedlaethol o Fyfyrwyr (NSS)\nArolwg ledled y DU sy'n rhoi'r cyfle i fyfyrwyr israddedig ar eu blwyddyn olaf rannu eu barn ynghylch safon eu cyrsiau, sy'n cefnogi'r sefydliad drwy wella profiad y myfyrwyr.\nRhent Rhad (Peppercorn Rent)\nTerm cyfreithiol am swm o arian isel iawn, neu mewn enw.\nArolwg o Brofiadau Ymchwilwyr Ôl-raddedig (PRES)\nArolwg ledled y DU sy'n rhoi'r cyfle i Fyfyrwyr Ôl-raddedig Ymchwil rannu eu profiadau o ddysgu a goruchwylio yn eu sefydliad.\nArolwg o Brofiadau Ôl-raddedigion a Addysgir (PTES)\nArolwg ledled y DU sy'n rhoi'r cyfle i Fyfyrwyr Ôl-raddedig a Addysgir rannu eu profiadau o ddysgu ac addysgu yn eu sefydliad.\nStatudau'r Brifysgol yw un o ddogfennau cyfansoddiadol y Brifysgol o ganlyniad i'w statws fel corfforaeth gorfforedig drwy Siarter Brenhinol. Mae'r Statudau'n cynnwys manylion aelodau'r Brifysgol a'r rheolau ynghylch cyrff statudol.\nGrŵp Rheoli Arolwg Myfyrwyr\nSefydlwyd i gael cyfrifoldeb trosfwaol dros oruchwyliaeth strategol yr holl arolygon allweddol ynghylch profiad myfyrwyr. Mae'r grŵp hwn yn cynnig agwedd sefydliadol tuag at arolygon, o ddyluniad i gau'r ddolen adborth.\nPanel Myfyrwyr a Staff\nCyfarfodydd a gynhelir yn y Brifysgol sy'n dod â Chynrychiolwyr Academaidd y Brifysgol a staff yr Ysgol ynghyd i drafod materion sy'n effeithio ar boblogaeth y myfyrwyr ar lefel leol.\nDogfen a gynhyrchir gan dîm y Swyddogion Sabothol yn Undeb y Myfyrwyr, sy'n cynnig cyfres o argymhellion i'r Brifysgol ar sail data ac adborth gan gorff y myfyrwyr, ynghylch bywyd myfyrwyr.\nY Ffordd Ymlaen 2018 - 2023: Ail-lunio COVID-19\nMae Y Ffordd Ymlaen 2018 – 2023 wedi’i diwygio mewn ymateb i’r coronafeirws (COVID-19) ac mae’n rhoi manylion am strategaeth sefydliadol y Brifysgol. Mae'r ddogfen strategaeth, ynghyd â'r is-strategaethau cysylltiedig, ar wefan y Brifysgol.\nMae Pwyllgorau'r Brifysgol yn cyflawni amrywiaeth o swyddogaethau. Mae eu cylch gorchwyl, fel y diffinnir gan Ddeddfiad neu reoliad arall, yn amlinellu eu haelodaeth, eu pwerau a'u dyletswyddau, yn ogystal â'u gweithdrefnau adrodd. Mae manylion ynghylch fframwaith llywodraethu'r Brifysgol ar wefan y Brifysgol.\nCyngor y Brifysgol yw corff llywodraethu'r Brifysgol, felly hwnnw yw prif awdurdod y Brifysgol. Y corff hwn sydd â'r gair olaf ynglŷn â phob mater sy'n effeithio ar y Brifysgol.\nArolwg Croeso i Gaerdydd (W2C)\nArolwg ar gyfer pob un o fyfyrwyr blwyddyn gyntaf Prifysgol Caerdydd, er mwyn cael cipolwg ar eu profiadau cychwynnol yn y sefydliad.


Swydd Wag – Gweithiwr Ieuenctid – Youth Cymru\n[av_textblock size=” font_color=” color=” av-medium-font-size=” av-small-font-size=” av-mini-font-size=” av_uid=’av-jrvxsef2′ admin_preview_bg=”]\n[av_textblock size=” font_color=” color=” av-medium-font-size=” av-small-font-size=” av-mini-font-size=” av_uid=’av-jrvxu7rw’ admin_preview_bg=”]\nCyflogwr Youth Cymru\nCyflog £20,000 y flwyddyn yn dibynnu ar brofiad. Mae hwn yn sefyllfa tymor sefydlog o 12 mis\nPrif ddiben y swydd I gefnogi a chyflwyno prosiectau ar draws Cymru mewn gwahanol sefyllfaoedd ffurfiol ac anffurfiol ac ochr yn ochr â gofynion y prosiect.\nPrif dyletweyddau Dyletswyddau\nCefnogi rheoli a chyflwyno prosiectau.\nCydlynu’r ffurflenni gwerthuso a monitro ar gyfer cyflwyno prosiectau, a chytundebau lefel gwasanaeth / memorandwm dealltwriaeth\nCynllunio a threfnu digwyddiadau ieuenctid a chymunedol, prosiectau a chyflwyno priodol.\nSefydlu a datblygu cyfleoedd a phrosiectau ieuenctid newydd.\nCysylltu ag elusennau, gweithwyr cymunedol, AC, Cynulliad Cenedlaethol Cymru, Aelodau Seneddol, hybiau, a phartïon eraill gan sicrhau bod pawb yn cael eu hysbysu’n gyson am ddatblygiadau prosiect.\nYmateb i ymholiadau gan aelodau ac unigolion cysylltiedig am brosiectau, gan gynnal perthynas fywiog gyda chanolfannau, clybiau ac ysgolion sy’n cymryd rhan.\nRecriwtio, hyfforddi a goruchwylio aelodau, gweithwyr sesiynol a gwirfoddolwyr.\nYmgymryd â gwaith ieuenctid ‘allgymorth’ ar wahân gydag aelodau Ieuenctid Cymru.\nCynhyrchu adroddiadau a gwybodaeth i gefnogi prosiectau a chynllun busnes.\nCynhyrchu a chyflwyno cyflwyniadau ar gyfer defnydd mewnol ac allanol.\nHyrwyddo egwyddorion a dibenion gwaith ieuenctid yng Nghymru.\nCynnal profformâu prosiect a chofnodion yn fewnol.\nCynrychioli Youth Cymru mewn digwyddiadau rhwydweithio, cyfarfodydd allanol, cynadledda ffonau, a fforymau cyhoeddus megis cynadleddau, digwyddiadau a chyfarfodydd.\nRheoli a gweinyddu cyllidebau ac adnoddau.\nParatoi a dosbarthu deunyddiau cyhoeddusrwydd ac arddangosfeydd.\nDadansoddi risgiau a chyfleoedd y prosiect a phobl ifanc a monitro cynnydd y prosiect i ymdrin ag unrhyw faterion sy’n codi\nCreu a defnyddio offer i fonitro cynlluniau a gwariant o fewn Youth Cymru ar lawer o wahanol brosiectau\nCysylltu â phob ariannwr gwahanol trwy gydol oes y prosiect ac adeiladu perthynas cryf, gan greu cyfleoedd i wneud cais am unrhyw arian parhad posibl.\nCysylltu a gweithio gydag aelodau, pobl ifanc, cyfleusterau addysgol ffurfiol ac anffurfiol a grwpiau / sefydliadau cymunedol eraill.\nDarparu mentora, eirioli a gwybodaeth.\nCefnogi a nodi cyfleoedd codi arian a chynigion.\nCymwysterau, Profiad a Gwybodaeth:\n· Gwaith ieuenctid Lefel 3\n· Profiad o ddarparu gwaith ieuenctid mewn prosiectau ieuenctid.\n· Gwybodaeth am lwyfannau TG a chyfryngau i gofnodi hyrwyddo a chyflwyno prosiectau\n· Hyfforddiant diogelu Lefel 2\n· Profiad o ymgynghori mewn lleoliadau gwaith ieuenctid\nManyleb person Fel isafswm bydd angen i’r ymgeisydd llwyddiannus ddangos y canlynol:\n· Y gallu i ddarparu cefnogaeth gwaith ieuenctid yn unol â cheisiadau a phrosiectau\n· Cyflwyno / cefnogi rhaglen YAA.\n· Hanfodol i allu dangos gwaith tîm mewn lleoliad gwaith ieuenctid\n· Profiad o ddarparu hyfforddiant i bobl ifanc a gweithwyr.\n· Gwybodaeth am ofynion cyllido ar gyfer prosiectau ieuenctid.\n· Sgiliau cyfathrebu a chyflwyno rhagorol, ar lafar ac yn ysgrifenedig.\n· Gwybodaeth a sgiliau TG rhagorol gan gynnwys defnyddio system portffolio electronig.\n· Sgiliau Rheoli Amser gyda’r gallu i weithio dan bwysau a rheoli llwyth achosion i derfynau amser tynn.\n· Y gallu i weithio heb fawr o oruchwyliaeth fel rhan o dîm\n• dealltwriaeth o ofynion cyfathrebu ysgrifenedig a llafar yn Gymraeg.\n· ymrwymiad i hawliau dynol plant a phobl ifanc\n· parch at asiantaeth plant a phobl ifanc\n· ymrwymiad i amrywiaeth, cyfle cyfartal a chynhwysedd\n· ymrwymiad i ymgysylltu democrataidd\n· ymrwymiad i ddatblygu cryfder sefydliadau democrataidd yng Nghymru\n· Gweithio mewn tîm\n· Gweithio’n effeithiol mewn rôl sy’n gofyn am hunan-gymhelliant\nGwybodaeth a sgiliau:\n· Gwybodaeth am y sector ieuenctid yng Nghymru\n· Dealltwriaeth o ddiogelu\n· Ymwybyddiaeth o wleidyddiaeth Cymru: prif bleidiau, polisïau a blaenoriaethau gwleidyddol\n· Sgiliau trefnu ardderchog\n· Hyfedredd mewn TG: Office; aml-gyfrwng, ac ati\nGwybodaeth Ychwanegol Gellir cyfeirio ymholiadau anffurfiol at:wenna@youthcymru.org.uk\nTelerau ac Amodau Cyflogaeth · Oriau: 35 awr yr wythnos. Bydd angen rhywfaint o waith penwythnos a nos.\n· Lleoliad: yn Nhrefforest: efallai y bydd angen teithio ledled de Cymru hefyd.\n· Bydd yr ymgeisydd llwyddiannus yn gofyn am ardystiad DBS cyn dechrau’r gwaith.\n· Gwyliau blynyddol 20 diwrnod y flwyddyn\nFfurflen Cais Ffurflen gais ar gael ebostiwch:\nDyddiad cau’r cais 27 Chwefror 2019\nDiwrnod asesu – 6 Mawrth 2019\nCyfweliad – 8fed Mawrth\nBydd angen dau gyfeiriad cyn ymgysylltu.


Jonathan—Ni All Dim Rwystro Jehofa\nEfelychu Eu Ffydd—Dynion a Merched yn y Beibl\nIAITH YR ERTHYGL Affricaneg Albaneg Almaeneg Amhareg Arabeg Armeneg Aserbaijani Baoleg Bashcireg Bislameg Bwlgareg Bwlw Byrmaneg Catalaneg Cebwano Cibembeg Cicambeg Cicwiweg Ciniarwandeg Cirgiseg Cirwndi Coreeg Creoliaith Haiti Creoliaith Ynysoedd y Seisiêl Croateg Cymraeg Daneg Efficeg Eidaleg Estoneg Ewe Ffaröeg Ffijïeg Ffinneg Ffoneg Ffrangeg Fietnameg Ga Georgeg Groeg Gwneg Hebraeg Hiligainoneg Hindi Hwngareg Ibaneg Igbo Iloco Indoneseg Iorwba Iseldireg Islandeg Isoco Japaneg Lingala Lithwaneg Macedoneg Maieg Malagasi Malaialam Maleieg Malteg Moore Ndebele (Simbabwe) Nepali Norwyeg Nsema Ocpe Oromo Osetieg Pangasinan Papiamento (Cwrasao) Perseg Pisin Ynysoedd Solomon Portiwgaleg (Brasil) Pwnjabeg Pwyleg Raratongeg Romani (Macedonia) Romani (Macedonia) Syrilig Rwmaneg Rwseg Saesneg Sango Sbaeneg Sepedi Serbeg (Cyrilig) Serbeg (Rufeinig) Setswana Shona Sinhala Slofaceg Slofeneg Swahili Swedeg Swndaeg Tagalog Tamil Tatareg Telwgw Thai Tigrinia Tojolabal Tsieceg Tsieineeg Cantoneg (Traddodiadol) Tsieineeg Mandarin (Syml) Tsieineeg Mandarin (Traddodiadol) Tsitongeg Tsitseweg Tsotsil Twi Twrceg Warai-Warai Wcreineg Wigwreg (Syrilig) Wrdw Wrhobo Wsbeceg\nEFELYCHU EU FFYDD | JONATHAN\nNi All Dim Rwystro Jehofa\nSain Opsiynau lawrlwytho sain Ni All Dim Rwystro Jehofa\nDychmygwch wylfa filwrol unig yn edrych dros dirwedd sych a chreigiog. Mae milwyr y Philistiaid ar ddyletswydd yno wedi hen ddiflasu ar yr olygfa undonog. Ond yn sydyn dyma rywbeth yn dal eu sylw: Dau Israeliad yn sefyll yn gwbl amlwg ar ochr arall y ceunant. Mae’r milwyr yn gwenu—nid oes dim byd i’w poeni nhw yno. Mae’r Philistiaid wedi bod yn feistri ar yr Israeliaid ers tro. Yn wir, ni allai’r Israeliaid hyd yn oed hogi eu hoffer ffermio heb droi at eu gelynion am help. Nid oedd arfau’r Israeliaid yn dda iawn. A dau ddyn—dyna i gyd! Hyd yn oed pe baen nhw’n filwyr arfog, beth fydden nhw’n gallu ei wneud? Yn wawdlyd, dyma’r Philistiaid yn gweiddi: “Dewch i fyny yma i ni ddysgu gwers i chi!”—1 Samuel 13:19-23; 14:11, 12.\nYn sicr, fe oedd rhywun ar fin dysgu gwers, ond nid y ddau ddyn o Israel. Rhedodd y ddau Israeliad i lawr y ceunant a chroesi i’r ochr arall a dechrau dringo. Roedd y ffordd mor serth, nes eu bod nhw’n gorfod mynd ar eu pedwar mewn mannau, ond ymlaen â nhw dros y cerrig yn anelu’n syth am yr wylfa! (1 Samuel 14:13) Roedd y Philistiaid yn medru gweld nawr bod arfau gan y dyn ar y blaen, a’i gludydd arfau yn ei ddilyn. Doedd bosib bod y dyn hwn a’i was yn mynd i ymosod ar fintai gyfan! A oedd y dyn o’i gof?\nNac oedd, dyn llawn ffydd oedd hwn. Ei enw oedd Jonathan, ac mae ei hanes byrlymus yn llawn gwersi i Gristnogion heddiw. Nid ydyn ni’n cymryd rhan mewn rhyfeloedd y byd, ond o edrych ar esiampl Jonathan, gallwn ddysgu llawer am y dewrder, y ffyddlondeb, a’r anhunanoldeb sydd ei angen er mwyn adeiladu ffydd go iawn.—Eseia 2:4; Mathew 26:51, 52.\nYn Fab Ffyddlon ac yn Filwr Dewr\nEr mwyn deall pam ymosododd Jonathan ar yr wylfa honno, mae angen inni edrych ar ei gefndir. Mab hynaf Saul, brenin cyntaf Israel, oedd Jonathan. Pan gafodd Saul ei eneinio’n frenin, roedd Jonathan eisoes yn oedolyn, o leiaf 20 oed. Ymddengys fod Jonathan yn agos at ei dad, ac roedd ei dad yn ymddiried ynddo. Yn y dyddiau cynnar, roedd Jonathan yn gweld ei dad yn ddyn tal, golygus, ac yn filwr dewr. Ond yn bwysicach o lawer, roedd yn ddyn ffyddlon a gostyngedig. Roedd Jonathan yn gallu gweld pam roedd Jehofa wedi dewis Saul yn frenin. Dywedodd hyd yn oed y proffwyd Samuel nad oedd neb tebyg i Saul yn Israel gyfan!—1 Samuel 9:1, 2, 21; 10:20-24; 20:2.\nRhaid bod Jonathan yn teimlo mai braint oedd ymladd wrth ochr ei dad yn erbyn gelynion pobl Jehofa. Nid oedd y rhyfeloedd hynny yr un fath â gwrthdaro’r cenhedloedd heddiw. Bryd hynny, roedd Jehofa wedi dewis cenedl Israel i’w gynrychioli, ac roedd y cenhedloedd o’i chwmpas, a oedd yn addoli gau dduwiau, yn ymosod yn ddi-baid. Wedi eu llygru drwy addoli duwiau fel Dagon, roedd y Philistiaid yn ceisio gormesu neu hyd yn oed dinistrio pobl Jehofa.\nFelly, i ddynion fel Jonathan, roedd ymladd yn rhan o’u gwasanaeth ffyddlon i Jehofa. Ac fe wnaeth Jehofa fendithio ei ymdrechion. Yn fuan ar ôl i Saul ddod yn frenin, penododd ei fab yn gadfridog dros fil o filwyr, ac o dan arweiniad Jonathan ymosodon nhw ar wersyll y Philistiaid yn Geba. Er gwaethaf diffyg arfau da, ennill y dydd a wnaeth Jonathan gyda help Jehofa. Ond ateb y Philistiaid oedd casglu byddin fawr ynghyd. Roedd milwyr Saul wedi dychryn. Rhedodd rhai i ffwrdd a chuddio, a gwnaeth rhai hyd yn oed ymuno â’r gelyn! Ond ni wnaeth dewrder Jonathan bylu.—1 Samuel 13:2-7; 14:21.\nAr y diwrnod a ddisgrifiwyd ar y dechrau, penderfynodd Jonathan adael yn ddistaw bach a’i was yn unig wrth ei ochr. Wrth iddyn nhw agosáu at wylfa’r Philistiaid ym Michmas, datgelodd Jonathan ei gynllun i’w was. Roedden nhw am ddangos eu hunain yn glir i’r milwyr. Pe bai’r Philistiaid yn eu herio i ddod i fyny ac ymladd, fe fyddai hynny yn arwydd bod Jehofa yn mynd i helpu ei weision. Cytunodd gwas Jonathan yn syth, efallai ar ôl clywed geiriau cadarn Jonathan: “Bydd yr ARGLWYDD yn ein helpu ni. Mae’r un mor hawdd iddo fe achub hefo criw bach ag ydy hi gyda byddin fawr.” (1 Samuel 14:6-10) Beth oedd hyn yn ei olygu?\nYn amlwg roedd Jonathan yn adnabod ei Dduw. Fe wyddai fod Jehofa wedi helpu ei bobl yn y gorffennol i drechu gelynion llawer mwy niferus. Ar adegau, roedd hyd yn oed wedi defnyddio unigolion i ennill y dydd. (Barnwyr 3:31; 4:1-23; 16:23-30) Roedd Jonathan yn gwybod nad y niferoedd, na’r grym, na’r arfau oedd y peth pwysicaf i bobl Dduw; y peth pwysicaf oedd eu ffydd. Mewn ffydd, gadawodd Jonathan i Jehofa benderfynu a ddylai ef a’i was ymosod ar y wylfa. Dewisodd arwydd a fyddai’n dangos sêl bendith Jehofa ar y cynllun. Wedi cael bendith Jehofa, aeth Jonathan yn ei flaen yn ddewr.\nSylwch ar ddwy agwedd ar ffydd Jonathan. Yn gyntaf, roedd ganddo’r parch mwyaf at Jehofa, ei Dduw. Fe wyddai nad yw’r Hollalluog yn dibynnu ar nerth dynol i gyflawni ei bwrpas, ond eto mae Jehofa wrth ei fodd yn bendithio pobl ffyddlon. (2 Cronicl 16:9) Yn ail, roedd Jonathan yn ceisio sicrhau bod cefnogaeth Jehofa ganddo cyn iddo weithredu. Heddiw, nid ydyn ni’n ceisio arwyddion gwyrthiol gan Dduw i ddangos ei fod yn cefnogi ein penderfyniadau. Mae’r Beibl cyfan, Gair ysbrydoledig Duw, ar gael bellach, felly mae gennyn ni bopeth sydd ei angen er mwyn canfod ewyllys Duw. (2 Timotheus 3:16, 17) A ydyn ni’n ystyried beth sydd yn y Beibl yn ofalus cyn gwneud penderfyniadau pwysig? Os felly, fel Jonathan, rydyn ni’n dangos bod ewyllys Duw yn bwysicach na’n hewyllys ni.\nRhuthrodd Jonathan a’i was i fyny’r llechwedd serth tuag at yr wylfa. Unwaith i’r Philistiaid sylweddoli eu bod nhw o dan ymosodiad, anfonon nhw ddynion allan i ymladd yn erbyn y ddau dresmaswr. Nid yn unig oedd gan y Philistiaid fantais o ran niferoedd, ond hefyd mantais o ran dal y tir uwch. Dylen nhw fod wedi medru cael gwared ar y ddau ymosodwr yn hawdd. Ond roedd Jonathan yn taro un milwr ar ôl y llall i lawr, tra bod ei was yn ei ddilyn a’u lladd. Mewn dim o dro, roedd y ddau ddyn wedi lladd 20 o filwyr y gelyn! A dyma Jehofa yn gwneud rhywbeth ychwanegol. Darllenwn: “Yna roedd yna ddaeargryn, a dyma banig llwyr yn dod dros fyddin y Philistiaid. Roedden nhw’n panicio yn y gwersyll ac allan ar y maes—y fintai i gyd a’r grwpiau oedd wedi mynd allan i ymosod ar Israel. Duw oedd wedi achosi’r panig yma.”—1 Samuel 14:15.\nYmosododd Jonathan a’i was ar fintai gyfan o filwyr arfog\nGwyliodd Saul a’i ddynion o bell wrth i banic llwyr ledaenu ymhlith y Philistiaid, a oedd hyd yn oed wedi dechrau troi yn erbyn ei gilydd! (1 Samuel 14:16, 20) Magodd yr Israeliaid hyder i ymosod, gan efallai gymryd arfau oddi ar gyrff y Philistiaid. Rhoddodd Jehofa y fuddugoliaeth i’w bobl y diwrnod hwnnw. Nid yw Jehofa wedi newid. Os ydyn ninnau heddiw yn rhoi ffydd ynddo, fel y gwnaeth Jonathan a’i was di-enw, ni fyddwn ni byth yn difaru.—Malachi 3:6; Rhufeiniaid 10:11.\nYn Cydweithio Gyda Duw\nNid oedd y fuddugoliaeth honno mor llwyddiannus i Saul ag yr oedd i Jonathan. Roedd Saul wedi gwneud camgymeriadau difrifol. Aeth yn groes i orchymyn Duw drwy’r proffwyd Samuel, gan gynnig offrwm y dylai’r proffwyd, a oedd yn Lefiad, fod wedi ei offrymu. Pan gyrhaeddodd Samuel, dywedodd wrth Saul ni fyddai ei deyrnas yn para oherwydd ei anufudd-dod. Yna, cyn mynd i’r frwydr, gwnaeth Saul i’w ddynion dyngu llw annoeth: “Melltith ar unrhyw un fydd yn bwyta unrhyw beth cyn iddi nosi—cyn i mi ddial ar fy ngelynion.”—1 Samuel 13:10-14; 14:24.\nMae geiriau Saul yn awgrymu ei fod yn newid, ond nid er gwell. A oedd y dyn gostyngedig ac ysbrydol hwn yn troi’n fi fawr? Wedi’r cwbl, nid oedd Jehofa wedi mynnu bod y milwyr dewr yn gweithio o dan y fath amodau afresymol. A beth am eiriau Saul “cyn i mi ddial ar fy ngelynion”—oes awgrym yma fod Saul yn meddwl mai ei gyfraniad ef oedd y peth pwysicaf yn y rhyfel hwn? A oedd wedi anghofio nad ei awydd ei hun am ddial, clod neu fuddugoliaeth oedd y peth pwysicaf, ond cyfiawnder Jehofa?\nNi wyddai Jonathan ddim am lw byrbwyll ei dad. Wedi blino’n lân ar ôl y frwydr, estynnodd ei ffon i’r diliau mêl a oedd ar y llawr a’u blasu. Cafodd ei nerth yn ôl ar unwaith. Yna, dywedodd un o’i ddynion wrtho am lw ei dad ynglŷn â pheidio â bwyta. Atebodd Jonathan: “Mae dad wedi gwneud pethau’n anodd i bawb. Edrychwch gymaint gwell dw i’n teimlo ar ôl blasu’r mymryn bach yna o fêl! Petai’r dynion wedi cael bwyta’r bwyd adawodd y gelynion heddiw, bydden ni wedi lladd llawer mwy o’r Philistiaid!” (1 Samuel 14:25-30) Roedd Jonathan yn gywir. Roedd yn fab ffyddlon, ond nid oedd ei ffyddlondeb yn ei ddallu. Nid oedd yn cytuno’n ddifeddwl â phopeth roedd ei dad yn ei ddweud, neu’n ei wneud, ac roedd yr agwedd gytbwys honno yn ennyn parch pobl eraill.\nPan glywodd Saul fod Jonathan wedi torri’r llw, roedd yn dal i wrthod derbyn ffolineb ei orchymyn. Yn wir, fe ddywedodd y dylid lladd ei fab ei hun! Ni wnaeth Jonathan ddadlau nac ymbil am drugaredd. Sylwch ar ei ymateb hynod o anhunanol: “Dyma fi, rwy’n barod i farw.” Ond, dywedodd yr Israeliaid: “A gaiff Jonathan farw, ac yntau wedi ennill y fuddugoliaeth fawr hon i Israel? Pell y bo! Cyn wired â bod yr ARGLWYDD yn fyw, ni chaiff blewyn o wallt ei ben syrthio i’r llawr. Gyda Duw y gweithiodd ef y diwrnod hwn.” Beth oedd y canlyniad? Ildiodd Saul i reswm. Mae’r hanes yn dweud: “Prynodd y bobl ryddid Jonathan, ac ni fu farw.”—1 Samuel 14:43-45, Beibl Cymraeg Newydd Diwygiedig.\n“Dyma fi, rwy’n barod i farw”\nRoedd dewrder Jonathan, ei waith caled, a’i natur anhunanol, wedi creu enw da iddo. Felly pan oedd ei fywyd mewn perygl, ei enw da a’i hachubodd. Peth da yw ystyried sut enw rydyn ninnau’n ei greu o ddydd i ddydd. Mae’r Beibl yn dweud bod enw da yn werthfawr iawn. (Pregethwr 7:1) Os ydyn ni, fel Jonathan, yn gwneud enw da o flaen Jehofa, bydd hynny yn drysor gwerthfawr.\nTywyllwch yn Tyfu\nEr gwaethaf gwendidau Saul, parhaodd Jonathan i ymladd wrth ochr ei dad ar hyd y blynyddoedd. Ni allwn ond dychmygu ei siom wrth weld ei dad yn troi’n ddyn anufudd a balch. Roedd tywyllwch yn tyfu y tu mewn i’w dad, ac nid oedd Jonathan yn gallu gwneud dim i’w rwystro.\nAeth y broblem i’r pen pan anfonodd Jehofa Saul i frwydro yn erbyn yr Amaleciaid. Roedd y bobl hyn wedi ymgolli cymaint yn eu drygioni nes bod Jehofa, yn amser Moses, wedi dweud y câi’r genedl gyfan ei dinistrio. (Exodus 17:14) Cafodd Saul orchymyn i ladd eu hanifeiliaid i gyd ac i ddienyddio eu brenin, Agag. Enillodd Saul y frwydr, gyda Jonathan, yn ddiau, yn ymladd yn ddewr o dan arweiniad ei dad. Ond wedyn aeth Saul yn gwbl groes i orchymyn Jehofa, gan arbed bywyd Agag a chadw’r holl gyfoeth a’r anifeiliaid. Cyhoeddodd Samuel farn Jehofa ar Saul: “Am dy fod wedi gwrthod gwrando ar yr ARGLWYDD mae e wedi dy wrthod di fel brenin.”—1 Samuel 15:2, 3, 9, 10, 23.\nWedi hynny, tynnodd Jehofa ei ysbryd glân oddi ar Saul. Heb ddylanwad cariadus Jehofa, roedd Saul yn dioddef hwyliau drwg, pyliau o ddicter ac ofn llethol. Roedd fel pe bai ysbryd drwg oddi wrth Dduw wedi disodli’r un da. (1 Samuel 16:14; 18:10-12) Am ergyd i Jonathan o weld ei dad, a fu gynt mor anrhydeddus, yn newid gymaint! Er gwaethaf hynny, ni wnaeth Jonathan byth wyro oddi wrth ei wasanaeth ffyddlon i Jehofa. Roedd yn cefnogi ei dad y gorau y gallai, hyd yn oed yn siarad yn blwmp ac yn blaen gydag ef ar adegau, ond hoeliodd ei sylw ar ei Dad nefol, a’i Dduw digyfnewid, Jehofa.—1 Samuel 19:4, 5.\nA ydych chi erioed wedi gweld anwylyd, efallai perthynas agos, yn newid yn llwyr am y gwaethaf? Gall fod yn brofiad poenus iawn. Mae esiampl Jonathan yn dwyn i gof eiriau’r Salmydd: “Hyd yn oed petai dad a mam yn troi cefn arna i, byddai’r ARGLWYDD yn gofalu amdana i.” (Salm 27:10) Mae Jehofa yn ffyddlon. Ef yw’r Tad gorau oll, ac fe fydd yn gofalu amdanoch chithau hefyd, ni waeth sut bydd pobl amherffaith yn eich siomi.\nMae’n debyg bod Jonathan wedi clywed bod Jehofa am dynnu’r frenhiniaeth oddi wrth Saul. Beth oedd ymateb Jonathan? A oedd yn ystyried sut frenin y byddai ef, o gael y cyfle? A oedd yn gobeithio unioni camweddau ei dad a gosod esiampl well fel brenin ffyddlon ac ufudd? Nid ydyn ni’n gwybod ei feddyliau, ond rydyn ni yn gwybod na fyddai unrhyw obeithion o’r fath yn cael eu gwireddu. A ydy hyn yn golygu bod Jehofa wedi cefnu ar y dyn ffyddlon hwnnw? I’r gwrthwyneb, fe ddefnyddiodd Jonathan i osod un o’r esiamplau gorau o gyfeillgarwch yn y Beibl cyfan! Y cyfeillgarwch hwnnw fydd yn cael sylw manwl mewn erthygl arall am Jonathan.\nEFELYCHU EU FFYDD\nJonathan—Ni All Dim Rwystro Jehofa\nPam Mae Tystion Jehofa yn Gwrthod Mynd i Ryfel?


Uwch Dîm Rheoli - Ysgol Llanfyllin | e-sgol\nAm ein bod mewn ardal wledig, mae e-sgol yn darparu’n myfyrwyr â’r cyfle i gael mwy o ddewis ar lefel ôl-16. Yn Llanfyllin roeddem am roi dewis ehangach o gyrsiau posib i’n myfyrwyr, yn ogystal â chadw a denu cymaint o fyfyrwyr â phosib i’n 6ed dosbarth.\nBeth oedd ymateb cyntaf yr athrawon pan ofynnwyd iddyn nhw addysgu cwrs e-sgol?\nMae’r ymateb cyntaf wedi bod yn hynod o bositif. Unwaith inni esbonio y byddai hyfforddiant, yn ogystal â’r offer gorau ar gael iddyn nhw, roedd yr athrawon yn hapus.\nBeth yw buddiannau darparu cwrs e-sgol?\nY prif wahaniaeth a’r buddiannau yw ei fod yn lleihau’r angen i deithio (cyn Covid hynny yw). Mae e-sgol hefyd yn caniatáu i ddisgyblion ryngweithio ag athrawon a myfyrwyr o ysgolion eraill, ac yn bwysicaf oll, gall y myfyrwyr astudio cyrsiau nad ydynt ar gael fel arfer yn Llanfyllin.\nPa effaith mae darparu cwrs e-sgol wedi’i gael ar aelodau staff sy’n addysgu cwrs e-sgol?\nMae wedi cael effaith bositif iawn, yn enwedig o fewn yr hinsawdd bresennol o newid i ddysgu cyfunol yn ystod Covid. Maent wedi helpu i hyfforddi staff eraill mewn dysgu cyfunol ac maent yn darparu cymorth parhaus i nifer o aelodau staff.\nPa effaith mae darparu cwrs e-sgol wedi’i gael ar y disgyblion?\nMae’r myfyrwyr wrth eu boddau, maen nhw’n gwerthfawrogi’r cyfle i astudio pynciau sydd ddim ar gael yn yr ysgol efallai, ac maen nhw’n hoffi’r hyblygrwydd ac ansawdd yr adborth a gânt gan eu hathrawon.\nBeth yw dyfodol darparu cyrsiau e-sgol yn eich ysgol chi?\nMae’r posibiliadau’n ddibendraw. Os ydy’r cyllid ar gael ar gyfer y dechnoleg, mi allai’r ysgol ddarparu nifer o bynciau priodol drwy e-sgol yn y dyfodol. Dwi’n gweld dyfodol disglair iddo, ac yn rhagweld y bydd llawer mwy o gyrsiau’n cael eu cynnig ar lefel ôl-16, ac yng Nghyfnod Allweddol 4 hefyd o bosib.