Agenda for Pwyllgor Archwilio on Dydd Iau, 19eg Tachwedd, 2020, 2.00 pm\nPwyllgor Archwilio - Dydd Iau, 19eg Tachwedd, 2020 2.00 pm\nBlaenddalen Agenda PDF 70 KB\nCofnodion wedi eu hargraffu PDF 282 KB\nLleoliad: Microsoft Teams Live Event\nCyswllt: Pamela Tasker Swyddog Llywodraethu\nCofnodion y Cyfarfod DIwethaf PDF 124 KB\nDerbyniwyd cofnodion y cyfarfod a gynhaliwyd ar 28 Medi 2020 fel cofnod cywir.\nCofrestr Risg Gorfforaethol (C1 Ebrill i Fehefin) PDF 165 KB\nAppendix 2 - Q1 Corporate Risk Register (with cover) , eitem 3. PDF 3 MB\nAiladroddodd y Cadeirydd i Aelodau'r Pwyllgor Archwilio mai Pwyllgor Archwilio oedd y Pwyllgor presennol, nid Pwyllgor risg a bod y Pwyllgor yno i adolygu prosesau a gynhaliwyd gan Gyngor Dinas Casnewydd.\nCyflwynodd y Pennaeth Pobl a Newid Busnes yr adroddiad i'r Pwyllgor Archwilio gan ddatgan bod yr adroddiad ar gyfer Chwarter 1 yn tynnu sylw at y meysydd allweddol yr oeddent yn cael eu gweithio arnynt megis pandemig Covid 19 a pharatoadau Brexit, gyda’r ddau yn ymddangos yn sylweddol yn yr adroddiad.\nAmlygodd yr adroddiad rai newidiadau i'r adroddiad risg blaenorol gyda 6 risg newydd nad oeddent i gyd yn newydd, cynyddodd rhai o'r risgiau hyn i fod yn rhan o'r Gofrestr Risg.\n· Cofnodwyd cyfanswm o 57 o risgiau.\n· O'r 57 o risgiau a gofnodwyd, ystyriwyd bod 19 o'r rhain yn cael effaith sylweddol ar gyflawni amcanion y Cyngor.\n· O'r 19 risg, roedd 1 yn risg gwbl newydd ac roedd 5 risg uwch yn deillio o gofrestrau risg y gwasanaethau a oedd yn bwysau ar Wasanaethau Oedolion yn y Gymuned, pwysau ar ddarparu Gwasanaethau Plant, seiberddiogelwch, pwysau ar Ddigartrefedd a Thai i gyd yn cael eu gyrru'n bennaf gan Covid 19.\n· Daeth risg newydd i'r amlwg sef Clefyd Coed Ynn.\n· Roedd Covid 19 ar lefel perygl o 20 yn flaenorol ac fe'i cynyddwyd i risg lefel 25.\n· Cynyddodd cydbwyso cyllideb tymor canolig y Cyngor hefyd yn ogystal â Rheolaeth Ariannol yn ystod y flwyddyn o ganlyniad i bandemig Covid 19.\n· Gwelodd diogelwch a diogelwch Canol y Ddinas hefyd ostyngiad mewn risg gan fod manwerthu nad yw'n hanfodol wedi'i gau a oedd yn lleihau'r risg.\n· Bu newid yn Ystâd Eiddo Cyngor Casnewydd oherwydd gweithio o bell a gostyngiad yn y risg o newid yn yr hinsawdd oherwydd bod staff y Cyngor yn gweithio o bell a oedd wedi lleihau'r effaith amgylcheddol oherwydd newidiadau yn ansawdd yr aer.\nHolodd y Cadeirydd a oedd gwariant cyfalaf wedi'i gynnwys yn y Risg Rheoli Ariannol, a oedd wedi cynyddu o 3 i 9. Cadarnhaodd y Pennaeth Cyllid Cynorthwyol fod y Rheolaeth Ariannol yn ystod y Flwyddyn yn edrych ar y gyllideb refeniw, a byddai Cyfalaf yn y dyfodol yn cael effaith ar y cynllun ariannol tymor canolig. Holodd y Cadeirydd ynghylch ble y codwyd Cyfalaf gan fod tanwariant o 20-25% wedi bod ar Gyfalaf dros y 5 i 6 blynedd diwethaf a dywedodd na ddylai Covid fod yn rheswm dros beidio â gwario cyfalaf.\nCadarnhaodd y Pennaeth Cyllid Cynorthwyol fod gwariant cyfalaf yn cael ei fonitro'n gyson ochr yn ochr â’r Cynllun Ariannol Tymor Canolig ICATC) fel risg, mae gan CATC gyllid Cyfalaf arno ac fe'i nodwyd fel rhan o'r CATC ar y Gofrestr Risg Gorfforaethol fel risg benodol ond nid y llithriad cyffredinol.\nDywedodd y Pennaeth Cyllid fod y llithriad hwn yn unigol i brosiectau unigol fel pe bai'n rhaid adeiladu ysgol erbyn dyddiad penodol, yna roedd hyn yn risg unigol.\n· Dywedodd y Cynghorydd Thomas nad oedd yn glir ynghylch y mewnwelediad i'r risgiau a sut roedd swyddogion yn lliniaru ... view the full Cofnodion text for item 3.\nCynllun Archwilio Mewnol 2020/21 (Chwarter 2) PDF 136 KB\nCyflwynodd y Prif Archwilydd Mewnol yr adroddiad i'r Pwyllgor ac esboniodd fod hwn yn adroddiad a oedd yn eitem reolaidd ar yr agenda a fwriadwyd i ddarparu'r lefel briodol o sicrwydd. Ym mis Medi 2020, cymeradwyodd Aelodau'r Pwyllgor y cynllun archwilio diwygiedig ar gyfer y 6 mis arall o'r flwyddyn ariannol sy'n dechrau ym mis Hydref.\nDywedodd y Prif Archwilydd Mewnol ei fod am sicrhau bod yr Aelodau'n ymwybodol o'r gwaith yr oedd y tîm Archwilio Mewnol wedi bod yn ymwneud ag ef yn ystod 6 mis cyntaf y flwyddyn oherwydd effaith Covid 19, gan nad oedd yn bosibl cwblhau llawer o'r gwaith archwilio ar y cynllun archwilio gwreiddiol ar gyfer 2020/21, oherwydd bod gan lawer o wasanaethau flaenoriaethau mwy dybryd. Bu'r tîm yn ymwneud â gwaith gwrth-dwyll helaeth mewn perthynas â'r grantiau busnes a gyhoeddwyd gan Lywodraeth Cymru ynghyd â chefnogi gweinyddu grantiau busnes a Phrofi, Olrhain, Diogelu (POD). Gwnaed rhywfaint o waith yn ymwneud â barn archwilio lle y bo'n bosibl a dangoswyd hyn yn yr Atodiad.\nCyfeiriodd y Prif Archwilydd Mewnol y Pwyllgor at Atodiad A a oedd yn cynnwys gwybodaeth am gyfran y cynllun archwilio gwreiddiol a gyflawnwyd.\n· Yn seiliedig ar y cynllun gwreiddiol roedd 24% o'r archwiliadau arfaethedig wedi'u cwblhau.\n· Cafwyd cymhariaeth fesul chwarter a chymhariaeth o flwyddyn i flwyddyn. Effeithiwyd yn sylweddol ar y cynnydd yn Chwarter 2 gan Covid 19 yn 2020/2021.\n· Nododd Atodiad B y swyddi Archwilio unigol a gynhaliwyd a'r safbwyntiau cyfatebol a gyhoeddwyd o ganlyniad i'r gwaith archwilio: dangosodd y tabl 1 Barn Dda, 3 Rhesymol, 1 Anfoddhaol a dim barn ddi-sail yn ystod 6 mis cyntaf y flwyddyn.\n· Y gwaith di-farn, a oedd yn cynnwys rhoi cyngor ariannol i holl wasanaethau’r sefydliad, cwblhau'r Datganiad Llywodraethu Blynyddol a gwaith gwrth-dwyll helaeth o ganlyniad i grantiau busnes Covid 19.\n· Cyfeiriodd y Cynghorydd Whitcutt at baragraffau 9 a 10 ar dudalen 48 yr adroddiad, a oedd yn cyfeirio at y pandemig a'r tîm archwilio yn methu â chwblhau'r holl waith a gynlluniwyd ac yn gorfod newid y ffordd yr oeddent yn gweithredu. Cyfeiriwyd at baragraff 14, a oedd yn ymdrin â'r effaith a pharagraff 27 lle nododd fod Penaethiaid Gwasanaeth a rheolwyr gwasanaethau yn gyfrifol am fynd i'r afael ag unrhyw wendidau a nodwyd ac a ddangosodd hyn drwy ymgorffori eu camau gweithredu y cytunwyd arnynt yn yr adroddiadau archwilio. Holodd y Cynghorydd Whitcutt a oedd effaith ar swyddogaeth fonitro'r Pwyllgor ac a yw'n effeithio ar allu rheolwyr gwasanaethau i adolygu materion gweithredol gan gyfeirio at Archwilio.\nDywedodd y Prif Archwilydd Mewnol y byddai hyn yn cael effaith ar y Pwyllgor Archwilio gan mai dim ond mewn blwyddyn y gallai Archwilio Mewnol gwblhau nifer penodol o archwiliadau, o ystyried yr adnoddau, a adroddwyd yn y cynllun. Dywedodd y Prif Archwilydd Mewnol mai ei rôl ef hefyd oedd rhoi sicrwydd i'r Pwyllgor o ran rheoli'r amgylchedd, rheoli risg a llywodraethu ar draws y sefydliad cyfan. Crëwyd cynllun diwygiedig ar y sail honno i roi cymaint o sylw â phosibl.\nAiladroddodd ... view the full Cofnodion text for item 4.\nRhaglen Waith PDF 302 KB\nCyflwynodd y Pennaeth Cyllid Cynorthwyol yr adroddiad i'r Pwyllgor Archwilio ac esboniodd fod yr adroddiad yn hysbysu'r Pwyllgor o weithgareddau'r Trysorlys a gynhaliwyd yn ystod y cyfnod ar gyfer hanner cyntaf y flwyddyn hyd at 30 Medi 2020. Cadarnhaodd yr adroddiad fod y Cyngor yn dilyn ei strategaeth o gynnal buddsoddiadau i isafswm gwerth yn hytrach na chymryd benthyciadau hirdymor newydd. Roedd y Cyngor hefyd yn lleihau ei ddaliad arian parod gan fod cyfraddau llog yn isel iawn yn ystod y cyfnod hwn felly roedd buddsoddiadau'n cael eu cadw cyn lleied â phosibl.\nGofynnodd y Pennaeth Cyllid Cynorthwyol i Aelodau'r Pwyllgor weld Tabl 2 ar dudalen 68, a oedd yn cynnwys crynodeb da o sefyllfa benthyca a buddsoddi'r awdurdod. Dangosodd fod benthyca ers diwedd y flwyddyn ariannol 31 Mawrth 2020 wedi gostwng £17.1 miliwn ac roedd buddsoddiadau wedi cynyddu £15.7 miliwn gan olygu bod gostyngiad eithaf mawr mewn benthyca net o £153.8 miliwn i £121.1 miliwn yn hanner cyntaf y flwyddyn.\nEsboniwyd bod rhywfaint o fenthyca ychwanegol ar ddiwedd y flwyddyn ariannol i helpu gyda grantiau busnes yn mynd allan i fusnesau cyn i Lywodraeth Cymru ddarparu cymorth ariannol. Wedi hynny, ad-dalwyd hyn gan Lywodraeth Cymru a chafodd y benthyca ei ad-dalu.\nO ran y cynnydd yn lefelau'r buddsoddiadau, roedd hyn o ganlyniad i'r grant cynnal refeniw a ddarparwyd gan Lywodraeth Cymru, a gafodd ei lwytho o flaen llaw yn ystod y misoedd cyntaf i helpu awdurdodau lleol gyda'u llif arian.\nY brif flaenoriaeth ar gyfer buddsoddiadau oedd diogelwch felly roedd buddsoddiadau ar dymor byr iawn i leihau risg felly roedd yr enillion incwm yn isel iawn oherwydd y sefyllfa bresennol.\nSoniodd y Pennaeth Cyllid Cynorthwyol hefyd am lif arian gan fod Llywodraeth Cymru wedi gallu helpu i gynyddu costau gan eu bod yn cynorthwyo gyda hawliadau caledi ac ad-daliad ar unrhyw grantiau busnes ychwanegol felly nid oedd cynnydd mawr mewn benthyca. Roedd Llywodraeth Cymru wedi cefnogi awdurdodau i raddau helaeth felly nid oedd cynnydd mawr mewn benthyca.\nByddai arian parod yn gostwng yn awr a byddai buddsoddiadau'n gostwng felly efallai y bydd angen benthyca yn unol â strategaeth rheoli'r Trysorlys.\nHolodd y Cadeirydd hynny ym mis Ionawr 2021; a fyddai'r ddogfen strategaeth yn cael ei chyflwyno i'r Pwyllgor Archwilio ar gyfer sylwadau a gofynnodd a fyddai'n rhoi arweiniad ynghylch beth ddylai lefel y benthyca fod yn hytrach na'r hyn ydyw. Cadarnhawyd hyn gan y Pennaeth Cyllid Cynorthwyol.\nCadarnhaodd y Pennaeth Cyllid nad dyma'r tro cyntaf i'r Pwyllgor wneud sylwadau ar lefel benthyca'r Cynghorau a oedd yn cyrraedd lefel uchel a byddai'r rhaglen gyfalaf bresennol yn cynyddu a fyddai'n cynnwys benthyca dros y 2 i 3 blynedd nesaf. Ar y cyd â hyn, roedd benthyca mewnol wedi cyrraedd capasiti ac nid oedd hyn ar gyfer gwariant newydd felly roedd pwysau yno. Yn ogystal, esboniwyd bod cyllid y Cyngor yn isel ac roedd ansicrwydd ynghylch cyllid yn y dyfodol gan fod y DU mewn llawer o ddyled ar hyn o bryd.\nEsboniodd y Pennaeth Cyllid eu bod ar hyn o bryd ... view the full Cofnodion text for item 5.\nSO24 / Hepgor Contractau So: Adroddiad Chwarterol yn Adolygu'r Cabinet / Penderfyniadau brys CM neu hepgor Penderfyniadau Gwasanaeth Iechyd y Cynulliad (Chwarter 1,Ebrill i Fehefin 2020) PDF 81 KB\nReport to the Leader - Admission Arrangements 2021 , eitem 6. PDF 554 KB\nAppendix 1 - Consultation Report - Admission Arrangements 2021 , eitem 6. PDF 775 KB\nAppendix 2 - FEIA - School Admissions Arrangements 2021 , eitem 6. PDF 677 KB\n200408 Dec Sched , eitem 6. PDF 131 KB\nReport Covid Rate Relief - Retail Leisure Hospitality , eitem 6. PDF 547 KB\nEglurodd y Prif Archwilydd Mewnol y gallai Aelodau'r Cabinet gyflwyno adroddiadau ar frys a diben yr adroddiad hwn oedd rhoi sicrwydd i'r aelodau fod cyfiawnhad llawn dros y penderfyniadau hyn ac felly eu bod yn briodol.\nNodwyd bod dau adroddiad yn ymwneud â Derbyniadau i Ysgolion ac Ardreth Annomestig Genedlaethol yn rhai brys drwy'r broses ddemocrataidd yn chwarter 1 2020/21. Roedd adroddiad yr Ardreth Annomestig Genedlaethol yn ymwneud â phenderfyniad Llywodraeth Cymru ar ardrethi busnes oherwydd Covid-19.\nDywedodd y Prif Archwilydd Mewnol eu bod o'r farn bod yr adroddiadau'n cael eu hadolygu i sicrhau bod cyfiawnhad priodol yn cael ei roi i'r broses o wneud penderfyniadau ar gyfer y brys a'i fod wedi'i ddogfennu yn yr adroddiad. Yn aml, gwnaed penderfyniadau brys fel hyn fel pe na bai amser i ymgynghori ag aelodau eraill o'r Cyngor ac felly byddai angen cyfiawnhad priodol dros wneud hynny.\nGofynnodd y Prif Archwilydd Mewnol i'r aelodau weld y tabl ar dudalen 77 ac yn benodol, sylwadau'r Prif Archwilydd Mewnol ar yr ochr dde. Roedd yr adroddiad cyntaf ar y tabl yn ymwneud â Derbyniadau i Ysgolion mewn perthynas â newid dalgylch. Yr oedd yn benderfyniad brys ond nid oedd cyfiawnhad dros yr angen am frys a nodwyd yn yr adroddiad. Fel arfer, byddai amserlenni'n cael eu darparu ond nid oedd hyn yn wir am yr adroddiad hwn. Fodd bynnag, roedd yr adroddiad wedi mynd allan i randdeiliaid a'r holl aelodau gan ei fod yn ymwneud â mater derbyn i ysgolion. Er nad oedd cyfiawnhad wedi'i roi, eglurodd y Prif Archwilydd Mewnol ei fod o'r farn bod y penderfyniad yn foddhaol gan fod yr aelodau'n gweld yr adroddiad gwreiddiol ac yn cael cyfle i wneud sylwadau arno. Felly, roeddent yn teimlo nad oedd angen galw i mewn.\nCytunodd y Cadeirydd fod hyn yn foddhaol ac ni chafwyd unrhyw sylwadau gan unrhyw aelodau o'r pwyllgor.\nMewn perthynas ag adroddiad yr Ardreth Annomestig Genedlaethol, dywedodd y Prif Archwilydd Mewnol fod cyfiawnhad priodol dros hyn a nodwyd yn glir yn yr adroddiad, daeth canllawiau gan Lywodraeth Cymru drwodd ar 18 Mawrth 2020 a bu'n rhaid gweithredu'r cynllun mor agos at 1 Ebrill 2020 â phosibl. Roedd papurau hefyd ynghlwm er mwyn i’r aelodau edrych arnynt yn fanwl. Roedd y Prif Archwilydd Mewnol hefyd o'r farn bod cyfiawnhad dros yr adroddiad ac nid oedd angen galw i mewn.\nRoedd y Pwyllgor Archwilio yn fodlon ar gynnwys yr adroddiad.\nGalwch heddiw yn Brif Swyddog Addysg, Dirprwy Brif Swyddog Addysg a Phennaeth Cerddoriaeth Gwent re Barn Anfoddhaol yr Archwiliad Mewnol ar Gerddoriaeth Gwent PDF 154 KB\nDywedodd y Cadeirydd fod y Pwyllgor Archwilio wedi gofyn am alwad i mewn o ran Cerddoriaeth Gwent a bod ymateb e-bost wedi'i ddarparu yn hytrach na phresenoldeb yn y Pwyllgor gan na allai partïon dan sylw fod yn bresennol tan fis Ionawr 2021.\nMynegodd y Cadeirydd eu siom nad oedd y Pennaeth Gwasanaeth yn bresennol gan fod y cyfarfod wedi'i symud i ddarparu ar gyfer presenoldeb.\nDywedodd y Prif Archwilydd Mewnol fod un Pennaeth Gwasanaeth wedi datgan na allent fynychu'r dyddiad pwyllgor newydd a bod y llall wedi gofyn am ohirio eu presenoldeb tan wanwyn 2021.\nFelly, roedd y Tîm Archwilio wedi llunio templed, a oedd yn fformat nodiadau briffio fel y gellid rhoi sicrwydd i'r aelodau fod materion yn derbyn sylw.\nO fewn Cerddoriaeth Gwent cafwyd ymateb yn nodi bod y rhan fwyaf o'r staff ar ffyrlo o fis Mawrth 2020 felly ni allent ymateb i'r holl faterion a godwyd yn yr adroddiad archwilio. Y mater allweddol oedd rheoli stoc offerynnau cerdd. Nid ail farn archwilio anfoddhaol oedd hon ond gofynnodd yr aelodau'r cwestiwn oherwydd pryderon.\nSefydlwyd templed i roi trosolwg o'r sefyllfa i roi sicrwydd y byddai camau'n cael eu cymryd yn erbyn y cynllun gweithredu y cytunwyd arno. Nododd y gwendidau a nodwyd fel rhan o'r adroddiad archwilio a nododd yr hyn y cytunodd y rheolwr i'w weithredu i wneud y gwelliant ynghyd ag amserlenni. Byddai'r tîm Archwilio yn mynd yn ôl i adolygu hyn er mwyn sicrhau bod newidiadau wedi'u gwneud a byddai hyn yn cael ei adrodd yn ôl i'r Pwyllgor Archwilio maes o law.\nGofynnodd y Cadeirydd i'r Pwyllgor gael y wybodaeth ddiweddaraf ym mis Ionawr 2021 gan fod problem o hyd o ran olrhain offerynnau cerdd ac yn arbennig beth fyddai'n digwydd i'r eitem a gollwyd.\nI’r eitem agenda gael ei hadolygu ym Mhwyllgor Archwilio Ionawr 2021.\nGalwch i mewn Pennaeth y Gwasanaethau Plant a Phobl Ifanc a Rheolwr Gwasanaeth Adnoddau parthed y Farn Anfoddhaol Archwilio Mewnol ar Daliadau SGO/Perthnasau PDF 133 KB\nCyflwynodd y Prif Archwilydd Mewnol yr adroddiad i'r pwyllgor yn datgan mai archwiliad oedd hwn ar daliadau Gorchymyn Gwarcheidiaeth Arbennig/Carennydd a gynhaliwyd beth amser yn ôl a oedd yn anfoddhaol yn ei farn. Roedd y tîm Archwilio wedi mynd yn ôl ac wedi dilyn yr archwiliad gwreiddiol, a arweiniodd at ail farn Anfoddhaol; dyma'r rheswm y cafodd ei gyflwyno i'r pwyllgor Archwilio. Yna penderfynodd yr Aelodau alw'r Pennaeth Gwasanaeth a'r rheolwr i roi sicrwydd y byddai materion yn gwella gan y byddai angen trydydd ymweliad archwilio.\nDarparwyd gwybodaeth i'r Pwyllgor gyda chefndir ar y sefyllfa. Roedd hwn yn dîm y dylid bod wedi'i sefydlu ond ni ddigwyddodd hyn yn effeithiol ac ni chafodd materion a nodwyd yn flaenorol eu datrys. Eglurodd y Prif Archwilydd Mewnol na allai'r tîm archwilio felly fynd yn ôl at y tîm hwnnw ac ail-archwilio'r sefyllfa gan nad oedd unrhyw gynnydd wedi'i wneud ers yr archwiliad blaenorol. Roedd cynllun gweithredu ar waith gydag amserlenni a chyfrifoldebau rheoli i fynd i'r afael â'r sefyllfa.\n· Gofynnodd y Cynghorydd Thomas a gafwyd canllawiau cenedlaethol ar daliadau Gorchymyn Gwarcheidiaeth Arbennig a phryd y gwnaeth CDC ei weithredu.\nCadarnhaodd y Rheolwr Archwilio fod canllawiau cenedlaethol a bod problemau'n ymwneud â chyfrifo taliadau a nodwyd yn lleol. Y mater ehangach oedd sut y cafodd pethau eu strwythuro o fewn y gwasanaeth i ddelio â thaliadau.\n· Cynghorydd Thomas mynegi pryder ynghylch sefyllfa'r taliadau, ac esboniodd fod yr amgylchiadau cefndir yn yr achosion hyn yn aml iawn yn drasig gan fod gan neiniau a theidiau yn aml â’r rôl Gorchymyn Gwarcheidiaeth Arbennig ac nad oedd yn hawdd. Yna roedd angen cymorth ariannol gan fod gan y plant hynny anghenion arbennig yn aml a dywedodd y Cynghorydd Thomas eu bod yn falch y byddai'r archwiliad yn edrych ymhellach ar hyn.\nCadarnhaodd y Rheolwr Archwilio mai yn y cynllun archwilio y byddai'n mynd yn ôl eto a bod rhywfaint o gynnydd wedi'i wneud yn dilyn yr archwiliad gwreiddiol. Bu newid mawr yn strwythur y gwasanaeth o ran darparu cymorth i deuluoedd. Roedd rheolwyr newydd ar waith a byddai hyn yn bwydo drwodd i'r archwiliad dilynol.\nHolodd y Cynghorydd Thomas y camau rheoli y cytunwyd arnynt ar dudalen 165 fel y nodwyd ar unwaith gan y camau 'Erbyn Pryd' ac roedd hyn yn syth o 2018 neu'n syth o hyn ymlaen.\nCadarnhaodd y Prif Archwilydd Mewnol fod y camau hyn yn syth o ddyddiad y drafodaeth felly dyma fyddai dyddiad yr adroddiad ac nid 2018. Dywedodd y Cynghorydd Thomas y byddai'n ddefnyddiol cael yr adroddiad hwnnw i gyfeirio ato yn y dyfodol, y cytunwyd arno gan y Prif Archwilydd Mewnol.\nDywedodd y Cynghorydd Whitcutt i fod yn deg i'r Pennaeth Gwasanaeth ei bod yn gyfnod anodd ar hyn o bryd yn y gwasanaeth hwnnw a bod y rheolwr gwasanaeth yn berson cydwybodol ac y byddent wedi mynychu pe byddent wedi gallu gwneud hynny.\nDywedodd y Cadeirydd fod ystyried effaith Covid 19 yn iawn i'w gadael gan eu bod ar hyn o bryd gan fod materion hefyd ... view the full Cofnodion text for item 8.\nMaterion a gyfeiriwyd at y Pwyllgor Archwilio PDF 151 KB\nDywedodd y Pennaeth Cyllid Cynorthwyol fod y datganiad o gyfrifon wedi'i gyflwyno i'r Pwyllgor Archwilio i'w gymeradwyo ym mis Medi a'u bod bellach wedi'u cyhoeddi ar wefan y Cynghorau ac fe'u llofnodwyd gan Archwilio Cymru. Roedd adolygiad hefyd wedi'i gwblhau ar yr hyn y gellid ei ddysgu o'r broses flaenorol. Roedd eleni hyd yn oed yn fwy o her gan mai dyma'r flwyddyn gyntaf y bu'n rhaid i'r tîm weithio o bell fel bod syniadau'n cael eu cyflwyno i wella'r broses honno. Cynhaliwyd cyfarfodydd gydag Archwilio Cymru ar wella'r broses, gan fod technoleg fel Microsoft Teams y gellid ei defnyddio i rannu data ac ati.\nCadarnhawyd gan y Pennaeth Cyllid Cynorthwyol y byddai'r dyddiadau archwilio yn cael eu cyflwyno’r flwyddyn nesaf a'r dyddiad cau drafft fyddai 31 Mai 2021 a'r dyddiad cau ar gyfer archwilio fyddai 31 Gorffennaf 2021. 2021 hefyd fyddai'r flwyddyn gyntaf y byddai'r terfynau amser yn dod yn statudol a 31 Gorffennaf fyddai'r dyddiad olaf i'r cyfrifon gael eu paratoi.\nYstyriwyd adroddiad ISA 260 hefyd mewn perthynas â'r datganiadau a'r camddatganiadau gan Archwilio Cymru a byddai'r tîm yn rhoi rheolaeth ansawdd gadarn a rhai mesurau sicrwydd.\nRoedd y SAARh 16, a oedd yn newid ym mholisïau cyfrifyddu'r prydlesi, yn fater o adnoddau gan fod newid yn y polisi prydlesu ar draws yr holl awdurdodau. Mae'n debyg y byddai gweithredu hynny'n cymryd peth amser. Roedd y tîm yn gweithio ochr yn ochr ag Archwilio Cymru i gyflawni'r gwaith gweithredu, a oedd i fod i gael ei weithredu yn 2021/2022 ac a fyddai'n cyd-fynd â gwaith y timau.\nBod yr adroddiad yn cael ei nodi a'i gymeradwyo gan Bwyllgor Archwilio'r Cyngor.\nRhaglen waith PDF 83 KB\nCymeradwywyd y Rhaglen Waith gan Bwyllgor Archwilio'r Cyngor.\nI weld y digwyddiad byw cliciwch yma\nI wylio'r Digwyddiad Byw a recordiwyd, cliciwch yma


Eirian Humphreys ACA FCCA - LHP\nEirian Humphreys ACA FCCA\nEirian Humphreys ACA FCCA – Cyfarwyddwr Amaeth\nEbost : eirian@lhp.co.uk\nAr ôl gweithio ar y fferm deuluol am nifer fawr o flynyddoedd penderfynodd Eirian gychwyn ar yrfa newydd yn 2000 ac aeth i weithio at gwmni cyfrifyddu lleol. Dros y bum mlynedd nesaf bu Eirian yn gweithio yng Nghaerfyrddin ac Abertawe, ac yn ystod y cyfnod hwn bu’n astudio i fod yn aelod o Gymdeithas y Cyfrifwyr Ardystiedig Siartredig (ACCA), a llwyddodd i wneud hynny yn 2005.\nDychwelodd wedyn i Sir Gâr gan weithio am gyfnod yn Rhydaman cyn cymryd cwmni cyfrifyddu bach drosodd yng Nghaerfyrddin ym mis Mai 2008. Datblygodd ac ehangodd y cwmni hwn dros y 15 mis nesaf ac ym mis Awst 2009 ymunodd â LHP fel partner, gan ddefnyddio ei wybodaeth a’i brofiad amaethyddol helaeth i gynorthwyo ein cleientiaid. Yn 2010 ychwanegodd Eirian at ei gymhwyster ACCA trwy ennill statws Cyfrifydd Siartredig (ACA).\nMae ei gefndir amaethyddol a’i brofiad helaeth ym myd cyfrifon yn golygu bod gan Eirian wybodaeth drylwyr am amrywiaeth o fusnesau, yn enwedig:\nFfermio a busnesau cysylltiedig\nY diwydiant adeiladu\nMasnachwyr manwerthu a chyfanwerthu\nCrefftwyr – trydanwyr, plymwyr, seiri coed etc.\nMae Eirian yn siarad Cymraeg yn rhugl ac yn credu’n gryf mewn darparu gwasanaeth personol i bob un cleient.\nMae Eirian yn byw yn Llangain gyda’i bartner Bet, ac mae ganddo ddau lysfab a llyswyres. Mae ei ddiddordebau’n cynnwys rygbi, DIY a garddio. Mae hefyd yn mwynhau mynd allan am fwyd a threulio amser yn ei hoff dref lan-y-môr sef Aberaeron.


February 2020 Case Studies and News\nCyfarfod yr hyfforddwr: Nicola Rylett\nUn o fanteision bod yn rhan o’r Rhaglen Cyflymu Twf yw cael mynediad at rwydwaith o hyfforddwyr medrus sy’n gallu eich helpu â chyfleoedd a rhwystrau penodol yn ymwneud â thyfu eich busnes. Yn y neges flog hon, rydym yn cwrdd â Nicola Rylett, un o’n hyfforddwyr, ac yn darganfod beth sy’n ei hysbrydoli hi i helpu busnesau yng Nghymru i gyflawni eu potensial yn llawn. Elli di roi crynodeb i ni o hanes dy...\nSut roedd profiad trasig un fenyw gyda chanser wedi helpu i ffurfio syniad am fusnes a fyddai’n helpu llu o bobl eraill\n“Roedd help arbenigwyr a chynghorwyr dibynadwy drwy Raglen Cyflymu Twf Busnes Cymru yn amhrisiadwy.”\nMae delio â chanser yn brofiad hynod drawmatig i gleifion ac i’w teuluoedd. Ac mae’n brofiad a oedd wedi cyffwrdd sylfaenydd y busnes nesaf sy’n cael sylw yn ein cyfres o flogiau ar y cwmnïau sydd wedi cael cefnogaeth gan Raglen Cyflymu Twf Busnes Cymru. Dechreuodd Jo Riley CancerPal ar ôl i’w mam gael diagnosis o ganser. Wrth iddi ymchwilio i faterion ar-lein roedd hi’n ei chael hi’n anodd dod o hyd i atebion i...\nMae gan gwmni diogelwch gynlluniau cyffrous ar gyfer ehangu ar ôl sicrhau buddsoddiad.\n"Mae cymorth gan Raglen Cyflymu Twf Busnes Cymru wedi bod yn amhrisiadwy wrth inni ddatblygu ein strategaeth ar gyfer twf"\nMae sicrhau bod plant, pobl ifanc ac oedolion sydd mewn perygl yn cael eu diogelu rhag niwed yn ganolog i'r cwmni diwethaf rydyn ni'n canolbwyntio arno yn ein cyfres o flogiau. Mae One Team Logic wedi'i leoli yn Llantrisant, a chafodd ei sefydlu gan weithwyr amddiffyn plant proffesiynol i helpu i gadw plant, pobl ifanc ac oedolion yn ddiogel rhag niwed. Mae gan y cwmni dîm o ymgynghorwyr diogelu arbenigol sy'n rhoi arweiniad i'r rheini...


27% o Gymry yn dewis aros adref a mynd i ŵyl yn lle ar wyliau – Golwg360\n31 Mai 2019 am 10:38 Diweddarwyd am 12:02\nMae 27% o’r Cymry yn dewis aros adref a mynd i ŵyl tros yr haf, yn hytrach na mynd ar wyliau dramor, yn ôl ymchwil gan fanc Barclays.\nMae 29% yn dewis aros adref oherwydd bod gwyliau dramor yn mynd yn ddrytach.\nAc mae 21% yn aros adref oherwydd bod mwy o dywydd poeth ar gael yma, ac mae 13% yn osgoi teithio yn bell oherwydd ansicrwydd Brexit.\nDengys ymchwil banc Barclays bod mwy yn dewis mynd i ŵyliau ym Mhrydain yn lle mynd dramor ar wyliau.\nMae 32% o’r rhai sy’n aros adref yn mynd i wyliau er mwyn cyfarfod pobol newydd, a’r un ganran yn mynd i flasu bwydydd newydd, a 23% yn mynd er mwyn “agor eu meddyliau”.\nAr gyfartaledd, mae pobol yn gwario tua £550 yr un ar baratoi ar gyfer gŵyl gyda’r gwariant uchaf ar deithio, dillad a phebyll.


Crewyd partneriaeth newydd a fydd yn canolbwyntio ar sgiliau yng Nghanolbarth Cymru, yn ogystal â helpu i yrru twf economaidd trwy sicrhau bod y rhaglenni datblygu sgiliau iawn ar waith.\nCyhoeddodd Partneriaeth Tyfu Canolbarth Cymru eu bod yn creu Partneriaeth Sgiliau Canolbarth Cymru. Bydd y bartneriaeth newydd yn gweithio gydag arweinwyr busnes a rhanddeiliaid yr ardal er mwyn gyrru newid yn y maes sgiliau.\nErbyn hyn mae’r bartneriaeth yn chwilio am gynrychiolydd o’r sector preifat i’w harwain ac mae’r broses o enwebu Cadeirydd bellach wedi cychwyn.\nDywedodd Arweinwyr Partneriaeth Tyfu Canolbarth Cymru, y Cynghorwyr Ellen ap Gwynn a Rosemarie Harris: “Dyma gyfle cyffrous ar gyfer dysgu a sgiliau yng Nghanolbarth Cymru. Bydd y bartneriaeth newydd yn chwarae rhan bwysig o ran sicrhau fod y seilwaith dysgu a sgiliau’n diwallu anghenion economaidd a chymdeithasol Canolbarth Cymru.\n“Rydym am benodi rhywun o’r sector preifat sydd â’r cymwysterau addas a’r ysbrydoliaeth i gadeirio’r bartneriaeth newydd. Byddan nhw’n allweddol o ran helpu i wireddu gweledigaeth yr ardal ar ddysgu a sgiliau, yn cynrychioli llais y sector preifat yn yr ardal i ddylanwadu a chefnogi’r gwaith o wneud penderfyniadau’n rhanbarthol ac i hyrwyddo’r ardal ar lefel genedlaethol.”\nI ofyn am ffurflen enwebu, e-bostiwch jo.weale@powys.gov.uk\nY dyddiad cau ar gyfer derbyn enwebiadau yw dydd Llun, 15 Mawrth 2021.


Ysgolion wedi’u targedu ag ymchwiliad i ddefnydd ataliaeth | Equality and Human Rights Commission\nGall ataliaeth fod yn drallodus a chael effaith sylweddol ar unrhyw un, ond gall effeithio ar blant yn enwedig. I ddeall os yw ataliaeth a dulliau neilltuo yn cael eu defnyddio’n briodol yn yr ysgol mae’n bwysig monitro a chofnodi defnydd ohonynt. Fodd bynnag, er iddynt gael eu hannog, nid oes dyletswydd gyfreithiol ar ysgolion i gofnodi achosion, ac o ganlyniad, ceir diffyg tryloywder a braidd dim data swyddogol ar sut a phryd gaiff ei ddefnyddio.\nBydd ein hymchwiliad yn canfod a yw ysgolion cynradd, uwchradd ac addysg arbennig yng Nghymru a Lloegr yn casglu gwybodaeth, ac os ydynt, a ydynt yn ei ddefnyddio i lywio unrhyw welliannau ar sut maent yn defnyddio ataliaeth.\nGallai data ystyrlon ddarparu’r mewnwelediad sydd ei angen ar ysgolion i ddeall pam y defnyddir ataliaeth, pa fath a ddefnyddir, y disgyblion sy’n cael eu heffeithio ganddo a sut y gall ysgolion wella’u hymarferion yn y dyfodol i amddiffyn hawliau plant a phobl ifanc dan eu gofal.\nByddwn hefyd yn ystyried sefydliadau eraill y mae gofyn arnynt i gasglu a defnyddio data, megis unedau iechyd meddwl plant a’r rheini yn eu harddegau a sefydliadau troseddwyr ifanc, i archwilio a oes unrhyw ddysg o ran eu hymagweddau y gellid eu cymhwyso i ysgolion.\n'Mae cael eich ffrwyno mewn unrhyw ffordd bob amser yn drawmatig. Ond daw’r defnydd o’r dulliau hyn ar blant â risgiau ychwanegol ac maent yn tanseilio dysg yn yr ysgol.\n'Rhaid i’n hysgolion fod yn fannau diogel i bob plentyn a dylid defnyddio ataliaeth pan fetho popeth arall yn unig ar gyfer diogelwch unrhyw blentyn a’r rheini o’u hamgylch. Mae amddiffynfeydd penodol ar waith yn y system cyfiawnder ieuenctid ac unedau iechyd meddwl, ond ni adlewyrchir y rheini yn y system addysg.\n'Mae’n hanfodol i ni ganfod a yw camau priodol yn cael eu cymryd i ddeall sut mae ataliaeth yn cael ei ddefnyddio fel y diogelir pob plentyn, eu bod yn cael eu trin ag urddas ac yn gallu gwireddu’u potensial llawn drwy addysg.'\nGobeithio bydd yr ymchwiliad yn dod i ben cyn pen chwe mis, a byddwn yn y cyfnod hwnnw’n cyflenwi cyfres o argymhellion i ysgolion, Adran Addysg Llywodraeth y DU a Llywodraeth Cymru.\nYmchwiliad ar sut mae ysgolion yn monitro’r defnydd o ataliaeth


Mae therapi galwedigaethol yn canolbwyntio ar allu rhywun i wneud tasgau pob dydd sy’n bwysig iddynt. Mae’n ymwneud â thri maes allweddol: hunanofal (edrych ar eich ôl eich hun); gweithredu cynhyrchiol (tasgau yn y cartref a’r ysgol); a chwarae a hamdden (gwneud pethau i’w mwynhau). Mae therapydd galwedigaethol wedi’i hyfforddi i asesu gallu pobl i wneud y tasgau hyn, i ganfod y problemau o dan yr wyneb sy’n effeithio ar y galluoedd yma, ac i ddatblygu rhaglen ymyrraeth sy’n canolbwyntio ar ddatblygu a chyflawni’r sgiliau gweithredu pwysig.\nGallent gynnig asesiadau manwl, gan dargedu’r anawsterau y gall plant eu cael gyda thasgau pob dydd, megis gwisgo, ysgrifennu neu reidio beic. Pwrpas ymyrraeth yw ceisio helpu plant i gyflawni targedau y maen nhw a’u teuluoedd wedi cytuno arnynt, gan ddefnyddio dull sy’n hwyliog iddynt ac yn eu galluogi. Maent yn rhoi pwyslais mawr ar rymuso plant a’u teuluoedd, fel eu bod yn teimlo’n ddigon hyderus i barhau i ddatblygu’r sgiliau ym mywydau pob dydd y plant, ar ôl gadael y sesiynau therapi.\nMae Rhiannon Macpherson yn Therapydd Galwedigaethol sydd â diddordeb arbennig mewn plant gydag anawsterau cydsymud motor (a alwn hefyd yn anhwylder cydsymud datblygiadol, neu ddyspracsia). Cafodd ei chymwysterau i ddod yn Therapydd Galwedigaethol yn 1994, ac yn 2006 cafodd radd Meistr mewn Gwyddor Iechyd. Erbyn hyn mae hi’n uwch ddarlithydd mewn therapi galwedigaethol ym Mhrifysgol Glyndwr. Mae ganddi 17 mlynedd o brofiad o weithio ym maes therapi galwedigaethol plant, yn cynnwys gweithio mewn timau therapi plant yn yr UDA a Seland Newydd yn ogystal â’r Deyrnas Unedig.\nMae Anna Booty yn Therapydd Galwedigaethol hynod sgiliedig a gymhwysodd yn 2001. Ar hyn o bryd mae hi’n gweithio’n rhan amser fel therapydd galwedigaethol plant i Ymddiriedolaeth sylfaen GIG Countess of Chester ac mae ganddi 7 mlynedd o brofiad o weithio yn yr ardal yma.\nMae eu profiad gwaith yn amrywiol ac yn cynnwys gweithio gyda phlant, pobl ifanc a’u teuluoedd sy’n dioddef amrywiaeth eang o anawsterau gweithredu. Hefyd, mae hi wedi rhoi hyfforddiant ac wedi cynnal gweithdai i rieni, athrawon a therapyddion galwedigaethol.\nMae Rhiannon ac Anna yn aelodau o Gymdeithas Brydeinig y Therapyddion Galwedigaethol a’r Coleg Therapyddion Galwedigaethol, ac maent yn perthyn i’r adrannau arbenigol i Blant, Pobl Ifanc a Theuluoedd ac i Bractis Annibynnol. Maent wedi cofrestru gyda’r Cyngor Proffesiynau Iechyd a Gofal, ac mae ganddynt ddatgeliad DBS manylach (sef y gwiriad CRB gynt).\nTherapydd Galwedigaethol Cofrestredig â HCPC\nBSc (Anrh), MSc, PGCPD (AU)


Sioned Mills | blogiadur\nArchives: Sioned Mills\nHacio'r Iaith: Haclediad 67: Zuckin’ Hell\nCyhoeddwyd ar 17 Ebrill 2018 gan Sioned Mills\t(rss)\nY tro yma ar yr Haclediad, ni’n mynd am deep dive mewn i uffern Facebook, Cambridge Analytica, ac mae Bryn yn treulio’r awr a hanner gyntaf yn ysgwyd ei ben a mwmian “be oeddech chi’n disgwyl?” OND arhoswch am yr afterparty am lwyth o hunan ofal, pobi, ac awgrymiadau be i wylio/gwrando arno am y […]\nThe post Haclediad 67: Zuckin’ Hell appeared first on Hacio’r Iaith.\nHacio'r Iaith: Haclediad 65: Haciaith 2018 yn fyw o’r Tramshed\nCyhoeddwyd ar 8 Chwefror 2018 gan Sioned Mills\t(rss)\nCroeso i bennod cyntaf 2018 – yr un lle mae Bryn, Iestyn a Sioned yn cael mynd i’r byd go iawn. Croeso i bennod ang-nghynhadledd Hacio’r Iaith! Byddwn ni’n siarad efo llwyth o bobl go iawn am vlogio, myfyrwyr Cymraeg Caerdydd, trolls, mapio a peints. Cofiwch pingio neges draw os da chi’n gwrando, neu well […]\nThe post Haclediad 65: Haciaith 2018 yn fyw o’r Tramshed appeared first on Hacio’r Iaith.\nHacio'r Iaith: Haclediad 63: Drive By Sextoy Hack-lediad\nCyhoeddwyd ar 18 Tachwedd 2017 gan Sioned Mills\t(rss)\nAr yr Haclediad diweddaraf bydd Iestyn, Bryn a Sioned yn trafod Freakouts Algorythmic Peppa Pinc, hacio teclynnau rhyw, Haciaith 2018 ac adolygiad S4C – llwythi mwy doniol na mae’n swnio, addo! Mae’r afterparty yn llawn pop-culture, Netflix a sut bo iPhone X yn costio mwy na rhent. Plus, mae’r A-Gin-Da arbennig o dda mis ‘ma. […]\nThe post Haclediad 63: Drive By Sextoy Hack-lediad appeared first on Hacio’r Iaith.\nHacio'r Iaith: Haclediad 62: iOS gafr eto?\nCyhoeddwyd ar 7 Hydref 2017 gan Sioned Mills\t(rss)\nMae criw’r haclediad yn dychwelyd i tech o’r diwedd! Llwyth o stwff sgleiniog Silicon Valley, Zuckerberg yn agor y bocs ac oes pwynt mewn gajets o gwbl? Arhoswch am yr after party am yr Iest Rhest a llwythi mwy! Dolenni iPhone 8 review: so this is what good battery life feels like | Technology | […]\nThe post Haclediad 62: iOS gafr eto? appeared first on Hacio’r Iaith.\nHacio'r Iaith: Haclediad 60: Buspass Nains\nCyhoeddwyd ar 7 Gorffennaf 2017 gan Sioned Mills\t(rss)\nLlwythwch eich podfachwyr gyda’n rhifyn diweddaraf a joiwch yr haf! Bydd Bryn, Iestyn a Sioned yn trafod Hansh a Nation.cymru, cops a bychs arlein a pha mor hawdd ydi hi i fynd yn gaeth i scrolls diddiwedd. Hyn i gyd a llwyth o falu awyr, fydd digon i greu awel oer neis ar eich gwyliau. […]\nThe post Haclediad 60: Buspass Nains appeared first on Hacio’r Iaith.\nHacio'r Iaith: Haclediad 59: Bryn on the Thunder\nCyhoeddwyd ar 2 Mehefin 2017 gan Sioned Mills\t(rss)\nYm mhennod danbaid 59 bydd Bryn, Iestyn a Sioned yn taclo Google i/o, yr Echo Show ac SOS yr NHS mewn tameidiau taclus o 10 munud (efo larwm newydd ‘fyd!). Ar ôl y gwychrwydd cwic-fire yna, bydd crwydrsgwrs draddodiadol am unrhyw beth arall sy’n popio mewn i’n pennau, E-readers yn y bath a BrynBlin™. Joiwch, […]\nThe post Haclediad 59: Bryn on the Thunder appeared first on Hacio’r Iaith.\nHacio'r Iaith: Haclediad 58: Spring Breykjavik\nCyhoeddwyd ar 4 Mai 2017 gan Sioned Mills\t(rss)\nThe post Haclediad 58: Spring Breykjavik appeared first on Hacio’r Iaith.\nHacio'r Iaith: 55: Nerdageddon yn Hacio’r Iaith 2017\nCyhoeddwyd ar 2 Chwefror 2017 gan Sioned Mills\t(rss)\nUnwaith y flwyddyn mae nerds tech-ieithyddol Cymru yn cwrdd fyny mewn digwyddiad brawychus fel the Purge… Ond yn lwcus iawn nid dyna oedd Hacio’r Iaith 2017, mae’r purge wythnos nesa. Ymunwch â Sions, Bryn a Iestyn yn fyw ar leoliad o riviera trofannol Bangor! Ffansi gadael i ni wybod os chi’n joio? Gadewch review i […]\nThe post 55: Nerdageddon yn Hacio’r Iaith 2017 appeared first on Hacio’r Iaith.\nHacio'r Iaith: 54: Minilediad Hacio’r Iaith 2017\nCyhoeddwyd ar 17 Ionawr 2017 gan Sioned Mills\t(rss)\nYn nhraddodiad yr englyn, yr haiku a’r cwpled, ni’n dod â chywasgiad creadigol byr a bachog* o’r Haclediad i chi cyn digwyddiad Hacio’r Iaith eleni. Byddwn ni’n chwipio trwy ben-blwydd yr iPhone yn 10, a mwy o newyddion, cyn rhoi syniad i chi o be fydd i’w weld yn Pontio, Bangor ar Ionawr yr 21ain […]\nThe post 54: Minilediad Hacio’r Iaith 2017 appeared first on Hacio’r Iaith.\nHacio'r Iaith: Haclediad 52: Oi! Chdi! Teclyn!\nCyhoeddwyd ar 14 Hydref 2016 gan Sioned Mills\t(rss)\nTro yma ar yr Haclediad – mae’r Iest test nôl! Siarad am bylbs brilliant Phillips Hue. ‘Da ni hefyd nôl gyda’r home helpers digidol, Alexa o Amazon tro yma, plygwn ni’n clustiau at BBC Radio Cymru Mwy ac o bosib anfon y Cymro cyntaf i’r blaned goch gyda SpaceX. Hefyd, rhestri hirfaith o stwff gwych […]\nThe post Haclediad 52: Oi! Chdi! Teclyn! appeared first on Hacio’r Iaith.\nHacio'r Iaith: Haclediad 51: Parti Haf\nCyhoeddwyd ar 26 Awst 2016 gan Sioned Mills\t(rss)\nMae’r criw yn cymryd bach o hoe o fyd cymhleth tech am y rhifyn yma, ar feib hafaidd byddwn yn gwrando ar tiwns trwy Apton, a syllu’n gegrwth ar No Man’s Sky. Bydd lwyth o sgwrsio am y Iest Rhest(r) o’r holl Netflix/Amazon Prime/Ffilms ‘da ni heb gael siawns i wylio, ac wrth gwrs, trafodaeth […]\nThe post Haclediad 51: Parti Haf appeared first on Hacio’r Iaith.\nHacio'r Iaith: Haclediad 50 – Canol Oed\nCyhoeddwyd ar 9 Mehefin 2016 gan Sioned Mills\t(rss)\nCroeso i bennod restrospectif (a hyd yn oed mwy random nac arfer) arbennig o’r Haclediad yn dathlu cyhoeddi ein hanner canfed podlediad. Bydd Bryn, Sioned ac Iestyn yn mynd a chi nôl trwy’r archif, ond yn trafod stwff heddiw hefyd fel bwtler Google, Android pay a minimaliaeth. Diolch enfawr i chi gyd am wrando dros […]\nThe post Haclediad 50 – Canol Oed appeared first on Hacio’r Iaith.\nHacio'r Iaith: Haclediad 49: Haciaith 2016\nCyhoeddwyd ar 28 Ebrill 2016 gan Sioned Mills\t(rss)\nThe post Haclediad 49: Haciaith 2016 appeared first on Hacio’r Iaith.\nHacio'r Iaith: Haclediad 48: OMB Haclediad arall syth bin!\nCyhoeddwyd ar 13 Ebrill 2016 gan Sioned Mills\t(rss)\nHaclediad newydd i’ch clustiau mewn llai na 6 mis? Be sydd, yn wir, haru ni? Tro yma bydd Iestyn, Bryn a Sioned yn trafod iPhones newydd (dyna sioc), Apple yn 40, rhwydwaith cymdeithasol kawaii ru hwnt newydd Nintendo, pa hawl sgen yr FBI i’ch gwybodaeth chi a cheir widawiw Tesla. Hyn oll a mwy yn […]\nThe post Haclediad 48: OMB Haclediad arall syth bin! appeared first on Hacio’r Iaith.\nHacio'r Iaith: Haclediad 47: Hwyr fel Hywel yr Hwyaden Hap\nCyhoeddwyd ar 7 Mawrth 2016 gan Sioned Mills\t(rss)\nAr Haclediad cynta’r flwyddyn bydd Bryn, Iestyn a Sioned yn busnesa yn sioe tech CES, yn clywed mwy am Bryn ar y radio, snarkio am Snapchat a phendroni am BT Openreach (mwy diddorol nac y mae’n swnio, addo!). Fel pob rhifyn arall byddwn yn pigo’r gorau o straeon tech y mis ac yn hedfan off […]\nThe post Haclediad 47: Hwyr fel Hywel yr Hwyaden Hap appeared first on Hacio’r Iaith.\nHacio'r Iaith: Haclediad 46: Ho-Ho-Hollol Nadoligaidd\nCyhoeddwyd ar 24 Rhagfyr 2015 gan Sioned Mills\t(rss)\nCroeso i Sioe ho-ho-hollol Nadoligaidd yr Haclediad – tro yma byddwn yn taflu’r sgript mas trwy’r ffenest ac yn holi’n daer ar Siôn Corn am anrhegion tech sgleiniog, pethau newydd i’w chwarae â nhw, a heddwch ar ddaear lawr (yn amgz). Felly dowch, tiwniwch mewn a byddwch lawen, mae Bryn, Iestyn a Sions yn dymuno […]\nThe post Haclediad 46: Ho-Ho-Hollol Nadoligaidd appeared first on Hacio’r Iaith.\nHacio'r Iaith: App Pacca Alpaca – Ap Ieithoedd Rhyngwladol yn ychwanegu’r Gymraeg\nCyhoeddwyd ar 10 Tachwedd 2015 gan Sioned Mills\t(rss)\nMae’r cynhyrchwyr apiau Arabeg, Anamil tech wedi ychwanegu’r Gymraeg i’w app dysgu ieithoedd sylfaenol, a hynny heb ariannu cyhoeddus, ond fel menter fasnachol. Mae cefndir app Pacca Alpaca yn hynod ddiddorol – cwmni o’r dwyrain canol sydd wedi creu app cefnogi mamiaith yn gyntaf, wnaeth esblygu’n app geirfa syml i rieni gyflwyno ieithoedd newydd i’w plant. […]\nThe post App Pacca Alpaca – Ap Ieithoedd Rhyngwladol yn ychwanegu’r Gymraeg appeared first on Hacio’r Iaith.\nHacio'r Iaith: Haclediad 45: Siarad Siarad, cofio hen ffrindiau a Duolingo\nCyhoeddwyd ar 6 Tachwedd 2015 gan Sioned Mills\t(rss)\nYn rhifyn mis Tachwedd bydd Iestyn, Sioned a Bryn yn sgwrsio am ddiogelwch Talk Talk, yn codi gwydraid i gofio Telsa Gwynne ac yn clymu eu tafodau rownd Duolingo yn y Gymraeg. Hyn i gyd a llwyth o sangiadau a tangiadau off i lwyth o lefydd diddorol (a lot o drafod pa mor enwog di’r […]\nThe post Haclediad 45: Siarad Siarad, cofio hen ffrindiau a Duolingo appeared first on Hacio’r Iaith.\nHacio'r Iaith: Haclediad 44 – Premiere Tymor 3: Dychwelyd i’r byd a Bionic Bryn\nCyhoeddwyd ar 8 Hydref 2015 gan Sioned Mills\t(rss)\nYdy, mae hi wedi bod yn rhy hir, mae’r Haclediad yma wedi hiatus hafaidd hir. Wedi damwain Bionic Bryn, mae’r criw nôl yn dod â’r diweddaraf o fyd tech i’ch clustiau, gyda’r gymysgedd arferol o fwydro a chabinet diodydd llawn. Tro ’ma bydd popeth o deganau sgleiniog newydd Apple i sinema 3D a cheir clyfar […]\nThe post Haclediad 44 – Premiere Tymor 3: Dychwelyd i’r byd a Bionic Bryn appeared first on Hacio’r Iaith.\nHacio'r Iaith: Haclediad 43 — Cwcio ar Gas\nCyhoeddwyd ar 21 Gorffennaf 2015 gan Sioned Mills\t(rss)\nYn yr Haclediad diweddaraf byddwn yn gadael i Google weld ein heneidiau wrth ddefnyddio Google Photos newydd, yn cynhyrfu dros gynhadledd datblygwyr byd-eang Apple (trïwch ddeud hynna efo llond ceg o uwd); yna’n yn myned i fyd y rants llyfrau digidol (eto) wrth ddarganfod nad yw llyfr Cymraeg y flwyddyn ar gael mewn fersiwn digidol. […] Parhau i ddarllen →\nHacio'r Iaith: Haclediad 42 – Minilediad Haciaith 2015\nCyhoeddwyd ar 6 Mawrth 2015 gan Sioned Mills\t(rss)\nRhifyn byr a bachog o’r Haclediad sydd i’w gael y mis hwn, wedi i’r ffliw daro Iestyn, bydd Bryn a Sioned yn mentro i gwblhau podlediad mewn amser record Byd! Bydd sôn am Haciaith ’15 ym Mangor a llwyth o fwydro amserol technolegol – mwynhewch! Parhau i ddarllen →\nHacio'r Iaith: Haclediad 41 — detox, pa ddetox?\nCyhoeddwyd ar 2 Chwefror 2015 gan Sioned Mills\t(rss)\nCroeso i Haclediad cyntaf eleni! Mae Ionawr yn amser i iacháu’r meddwl a chorff… neu i gario mlaen yn union fel oeddech chi, hwre! Bydd Bryn, Iestyn a Sioned yn eich tywys yn gyfforddus mewn i 2015 wrth drafod cynlluniau brawychus y llywodraeth i fynnu gallu dad-gryptio pob neges anfonwn ni o hyn mlaen (iaics), […] Parhau i ddarllen →\nHacio'r Iaith: Haclediad #40 — Bywyd yn dechrau yn Ddeugain!\nCyhoeddwyd ar 2 Hydref 2014 gan Sioned Mills\t(rss)\nYdan, ry’n ni wedi cyrraedd 40 rhifyn o’r Haclediad — diolch am sticio efo ni! Yn y bennod hyd-yn-oed-llai-ffurfiol nac arfer bydd Bryn, Iestyn a Sioned yn dathlu pedair blynedd o’u hoff dechnoleg, DDIM yn trafod ‘bendgate’ yr iPhone 6 a thrio deall os yw Windows wedi anghofio sut i gyfri wrth fynd yn syth […] Parhau i ddarllen →\nHacio'r Iaith: Haclediad #39 – Cacen Sali Mali, Hack(en) Bryn Salisbury a mwy o Nest Test Iest\nCyhoeddwyd ar 5 Medi 2014 gan Sioned Mills\t(rss)\nCroeso i rifyn 39 (bron y 4-0 fawr) o’r Haclediad – byddwn ni’n trafod syniadau Cymdeithas yr Iaith am ariannu darlledwr amlgyfrwng newydd i Gymru, e-lyfrau plant Cymraeg yn dod i iBooks, Bryn yn hacio weiars a checkio nôl mewn gyda system reoli tŷ Iestyn wrth i’r tywydd oeri. Joiwch, a chofiwch, sdim sôn am […] Parhau i ddarllen →


Hafan > Amdanom ni > Cabinet a Gweinidogion > Datganiadau'r Cabinet > Llafar - Anghenion Dysgu Ychwanegol – Gorchymyn Cymhwysedd Deddfwriaethol Llafar - Anghenion Dysgu Ychwanegol – Gorchymyn Cymhwysedd Deddfwriaethol\nMae heddiw’n garreg filltir i Lywodraeth y Cynulliad, oherwydd ei bod yn fraint gennyf gyflwyno’r Gorchymyn cymhwysedd deddfwriaethol arfaethedig cyntaf er eich sylw. Bydd y Gorchymyn yn gofyn bod gan y Cynulliad bŵer i wneud Mesurau ym maes anghenion dysgu ychwanegol, sy’n bwnc y mae nifer o Aelodau’r Cynulliad wedi dangos diddordeb brwd ynddo yn y blynyddoedd diwethaf.\nFel y gŵyr Aelodau, pwrpas proses y Gorchymyn yn y Cyfrin Gyngor, a gyflwynwyd dan adran 95 Deddf Llywodraeth Cymru 2006, yw rhoi pwerau i Gynulliad Cenedlaethol Cymru. Gelwir y Gorchmynion hyn yn Orchmynion cymhwysedd deddfwriaethol yn Rheolau Sefydlog y Cynulliad, a bydd y drefn ddeddfwriaethol hon yn rhoi hawl i’r Cynulliad basio ei ddeddfwriaeth ei hun, sef Mesurau Cynulliad, a fydd yn seiliedig ar flaenoriaethau Cymreig ac a gynhyrchir yn ôl amserlenni Cymreig ac mewn cyddestun Cymreig.Mae hwn yn gam hollbwysig ymlaen i ddatganoli yng Nghymru, yn sgil Deddf Llywodraeth Cymru 2006. Mae’n dod â’r sefyllfa a oedd gennym o’r blaen i ben: os oedd eisiau gwneud darpariaeth newydd neu newid deddfwriaeth sylfaenol arnom, fel yn achos Deddf Trafnidiaeth (Cymru) 2006, Deddf Comisiynydd Pobl Hŷn (Cymru) 2006 a Deddf Ombwdsman Gwasanaethau Cyhoeddus (Cymru) 2005, roedd yn rhaid gwneud hynny drwy Senedd y DU a rhaid oedd negodi slot yn rhaglen Llywodraeth y DU. O hyn ymlaen, mae trefn y Gorchymyn cymhwysedd deddfwriaethol yn rhoi hawl inni ofyn bod y Cynulliad yn cael pŵer i ddeddfu dros faes eang. Unwaith y’i rhoddir, bydd y pŵer gennym am byth. Bydd y Cynulliad yna’n gallu cyflwyno Mesurau Cynulliad heb orfod mynd drwy’r Senedd.\nMae gan y Cynulliad eisoes gymhwysedd deddfwriaethol yng nghyswllt nifer o faterion addysg, o ganlyniad i bwerau a roddwyd i’r Cynulliad dan Ddeddf Addysg ac Arolygiadau 2006—daeth y rhain yn bwerau Mesur pan wahanodd Llywodraeth Cynulliad Cymru oddi wrth y Cynulliad.\nFodd bynnag, ni fyddai’r pwerau a roddwyd eisoes o dan y Ddeddf Addysg ac Arolygiadau yn rhoi hawl inni ddelio â’r materion yng nghyswllt anghenion dysgu ychwanegol y cyfeiriwyd atynt gan y Llywodraeth yn ei hymgyrch maniffesto. O’r herwydd, yr wyf yn croesawu’r cyfle i ddefnyddio proses Gorchymyn cymhwysedd deddfwriaethol. Dyma’r union sefyllfa y crëwyd trefn y Gorchymyn yn y Cyfrin Gyngor yn Neddf Llywodraeth Cymru ar ei chyfer, oherwydd mae Gorchymyn cymhwysedd deddfwriaethol yn gadael inni achub y blaen a gofyn am y pwerau sydd eu hangen arnom cyn gynted ag y bo’r angen yn cael ei nodi, yn lle gorfod aros am y Mesur priodol o San Steffan.\nMae’r ffaith mai anghenion dysgu ychwanegol yw testun y Gorchymyn cymhwysedd deddfwriaethol cyntaf yn hynod briodol. Datblygwyd polisi yn y maes addysg hwn ar sail cydweithrediad traws-bleidiol ers tro. Cyflawnodd y cyn Bwyllgor Addysg, Dysgu Gydol Oes a Sgiliau adolygiad cynhwysfawr o anghenion addysgol arbennig mewn tair rhan, y gyntaf i edrych ar adnabod ac ymyrryd yn fuan, yr ail i edrych ar ddatganiadau, a’r drydedd ar gyfnodau pontio. Cynhyrchwyd cynllun gweithredu i ddilyn pob adroddiad, a thrafodwyd yr un olaf ar gyfnodau pontio a chytunwyd arno mewn Cyfarfod Llawn yn y Cynulliad blaenorol ar 27 Mawrth eleni.\nOs ydym i gyflawni’r gwelliannau sylweddol yr oedd y pwyllgor eisiau eu gweld ac yr ydym ninnau eisiau eu gweld i rai gydag anghenion addysgol arbennig, ac, yn ehangach, i rai gydag anghenion dysgu ychwanegol, mae angen inni wneud newidiadau i’r ddeddfwriaeth sylfaenol bresennol. Ar hyn o bryd, o dan y setliad datganoli, yr ydym yn gyfrifol am ddarpariaeth anghenion addysgol arbennig yng nghyswllt addysg a hyfforddiant, ond nid oes gan y Cynulliad bwerau i ddeddfu i newid agweddau sylfaenol ar ddarpariaeth yn y maes hwn. Er enghraifft, ar hyn o bryd, nid oes unrhyw ffordd y gall y Cynulliad ddeddfu i gryfhau statws y cod ymarfer ar gyfer AAA yng Nghymru i sicrhau cydymffurfiad. Mae’r cod ymarfer presennol ar gyfer AAA yn rhoi cyngor ymarferol i AALlau, ysgolion a rhanddeiliaid allweddol eraill ar sut i gyflawni eu dyletswyddau statudol yn y maes hwn. Fodd bynnag, ystyrir bod ei rym cyfreithiol yn wan oherwydd nad oes yn rhaid i AALlau ond ei ystyried. Mae hyn yn hollol wahanol i ganllawiau tebyg i’r gwasanaethau cymdeithasol, lle disgwylir i awdurdodau gydymffurfio’n gyfreithiol â’r canllawiau hynny.Nid oes ychwaith unrhyw sail statudol eto y gallai’r Cynulliad ei ddefnyddio i wneud y system ddatganiadau ffurfiol bresennol yn llai rhagnodol. Er bod gan Lywodraeth y Cynulliad bwerau i wneud rheoliadau ynghylch gweithrediad y broses ddatganiadau, ni all wneud newidiadau mwy sylfaenol i strwythur y broses statudol oherwydd bod hyn wedi’i wreiddio mewn deddfwriaeth sylfaenol. Ar hyn o bryd mae’n rhy fuan awgrymu’n fanwl pa newidiadau sydd efallai eu hangen, ond tynnodd y pwyllgor Addysg, Dysgu Gydol Oes a Sgiliau sylw at y gwendid sylfaenol y cyfeiriais ato yn ei adolygiad polisi o’r broses ddatganiadau. Yr oedd yn galw ar Lywodraeth y Cynulliad i ofyn am y pŵer angenrheidiol i sicrhau cymhwysedd cyfreithiol llawn yng nghyswllt trefniadau asesu statudol o’r fath. Yn ymateb fy rhagflaenydd, Jane Davidson, i’r argymhelliad hwnnw, cytunodd yn benodol y dylid rhoi sylw o ddifrif i hyn.\nCyfyngiad pellach ar lefel statudol yw nad oes gan y Cynulliad ar hyn o bryd bŵer i newid yr ystod o unigolion sydd â’r hawl i apelio i’r tribiwnlys AAA dros Gymru, gan gynnwys yr hawl apêl i blant, sydd â digon o ddealltwriaeth i ymarfer eu hawl, yn ogystal â hawliau rhieni a gofalwyr. Bydd Aelodau’n ymwybodol bod Comisiynydd Plant Cymru wedi annog yn gryf y dylai Llywodraeth y Cynulliad ystyried rhoi hawl i blant apelio. Gwelodd hyn fel rhywbeth a oedd yn arbennig o gyson â Chonfensiwn y Cenhedloedd Unedig ar Hawliau’r Plentyn ac sy’n angori holl bolisïau Llywodraeth y Cynulliad ar gyfer plant a phobl ifanc. Ar hyn o bryd, cyfyngir yr hawl i apelio i rieni a gofalwyr y plant a’r bobl ifanc y daw eu hachosion gerbron y tribiwnlys. Mae felly’n bwysig bod gan y cyhoedd gyfle i ystyried y materion hyn a bod ymgynghori eang gyda rhanddeiliaid allweddol yn digwydd.\nBydd derbyn cymhwysedd deddfwriaethol ar gyfer anghenion dysgu ychwanegol yn rhoi hawl inni weithredu ein polisïau a gwneud gwahaniaeth gwirioneddol i fywydau’r rhai sy’n dysgu yng Nghymru, er mwyn iddynt allu cyfranogi’n llawn yn y cyfleoedd dysgu lu sydd ar gael yng Nghymru. Bydd y Cynulliad yn gallu ystyried a chraffu ar ddeddfwriaeth newydd yn y maes hwn a theilwrio’r ddarpariaeth i anghenion Cymreig.


Haf o Hwyl yn parhau ledled Cymru - Herald Wales\nHome > Politics > Welsh Government > Haf o Hwyl yn parhau ledled Cymru\nMae’r rhaglen Haf o Hwyl wedi bod yn hynod boblogaidd, gyda nifer o’r gweithgareddau ledled Cymru yn orlawn. Mae’r fenter hon, sydd werth miliynau o bunnoedd yn rhan o gyfres o fesurau a gynlluniwyd i helpu plant a phobl ifanc rhwng 0 a 25 oed i ddod atynt eu hunain ar ôl y pandemig.\nMae’r digwyddiadau am ddim, sy’n cael eu cynnal tan 30 Medi, wedi bod yn darparu gweithgareddau hamdden, chwaraeon a diwylliannol i gefnogi lles cymdeithasol, emosiynol, corfforol a meddyliol plant a phobl ifanc.\nMae’r fenter yn rhan o gyfres o fesurau sydd wedi’u cynllunio i helpu plant a phobl ifanc rhwng 0 a 25 oed\nDdoe bu Julie Morgan, y Dirprwy Weinidog Gwasanaethau Cymdeithasol, mewn tri digwyddiad Haf o Hwyl yn Rhondda Cynon Taf. Roeddent yn cynnwys Sioe Deithiol Chwarae Cymru ym Mharc Mount Pleasant , Amser Hwyl i Deuluoedd ym mhentref Porth a digwyddiad Turn Up and Play o dan ofal Gwasanaeth Ieuenctid YEPS yn Nhonyrefail.\nRoeddent yn cynnwys ddigwyddiadau i blant a phobl ifanc megis gemau, celf a chrefft, a chestyll bownsio, i greu ardaloedd i bobl ifanc, gyfarfod â ffrindiau, a chwrdd â gweithwyr ieuenctid.\nWrth siarad yn ystod y tri digwyddiad yn ardal Rhondda Cynon Taf, dywedodd y Dirprwy Gweinidog Gwasanaethau Cymdeithasol, Julie Morgan:\n“Ar ôl colli cyfleoedd dros y 18 mis diwethaf i gymdeithasu a chwarae gyda ffrindiau a chyfoedion, rwy’n falch iawn o weld faint o blant a phobl ifanc sy’n mwynhau’r holl wahanol weithgareddau sy’n digwydd diolch i Haf o Hwyl.\n“Mae’n hanfodol bwysig ein bod yn diogelu ac yn meithrin lles ac iechyd corfforol ac emosiynol ein plant a’n pobl ifanc. Mae’r digwyddiadau a welais heddiw yn enghreifftiau gwych o sut y gallwn gefnogi’r anghenion hyn a helpu plant a pobl ifanc i fagu hyder, i ailafael mewn addysg a dysgu ac ymdrechu i gyrraedd eu potensial llawn.\n“Diolch i bawb sydd wedi helpu i wneud yr Haf o Hwyl y llwyddiant ysgubol.”\nPlant yn ystod gweithgareddau Haf yr Hwyl\nDywedodd y Cynghorydd Christina Leyshon, Aelod o Gabinet Cyngor Bwrdeistref Sirol Rhondda Cynon Taf ar gyfer Gwasanaethau Plant:\n“Roeddwn yn falch iawn o gael mynd gyda’r Dirprwy Weinidog o amgylch ein prosiectau Haf o Hwyl yn ein Bwrdeistref Sirol.\n“Mae’r pandemig a’i gyfyngiadau wedi cael effaith fawr ar fywydau pob un ohonom, ac mae’r effaith ar blant a phobl ifanc wedi bod yn amlwg iawn.\n“Doedd dim modd iddynt fynd i’r ysgol am gyfnodau hir, a gall hynny gael effaith sylweddol ar ddatblygiad cymdeithasol a lefelau gweithgarwch yn ogystal â dysgu. Mae llawer hefyd wedi methu â chwrdd wyneb yn wyneb neu gymdeithasu gyda theulu a ffrindiau.\n“Mae unigrwydd ac arwahanrwydd cymdeithasol wedi bod yn broblemau gwirioneddol dros y 18 mis diwethaf ac mae cynllun Haf o Hwyl yn cefnogi ein plant a’n pobl ifanc, gan eu galluogi i gysylltu â’i gilydd ac â’r byd y tu allan unwaith eto, a hynny drwy amrywiaeth o weithgareddau cyffrous.”


Ysbrydoli'r Ymdrech: Printiau'r Rhyfel Byd Cyntaf | Amgueddfa Cymru\nArddangosfa: Ysbrydoli'r Ymdrech: Printiau'r Rhyfel Byd Cyntaf\n2 Awst 2014–4 Ionawr 2015\nYm 1917, wedi tair blynedd caled o frwydro yn y Rhyfel Byd Cyntaf, colled nas gwelwyd ei thebyg o’r blaen, a chaledi cynyddol ar dir Prydain, roedd Llywodraeth San Steffan yn chwilio am ffyrdd o ennyn cefnogaeth i’r Rhyfel, a chodi arian oedd dirfawr ei angen. Mae’r arddangosfa hon yn dangos 66 lithograff o gyfresa gomisiynwyd gan Wellington House, adran o’r llywodraeth a sefydlwyd yn gyfrinachol ym 1917 i gynhyrchu propaganda.\nHeb os, dyma broject printiau mwyaf uchelgeisiol y Rhyfel Byd Cyntaf. Cyfrannodd deunaw o artistiaid at y gyfres, gan gynnwys rhai o enwogion yr oes. Cyhoeddwyd 200 rhifyn gan y Gymdeithas Gelf Gain a’u hargraffu dan gyfarwyddyd Ernest Jackson a gyfrannodd at bortffolio Delfrydau.\nY bwriad oedd arddangos y printiau mewn orielau ar draws Prydain a thu hwnt – yn Ffrainc, America a Chanada – a’u gwerthu er mwyn codi arian ar gyfer y rhyfel. Er gwaethaf sylw teilwng yn y wasg, nid oedd y gwerthiannau’n llwyddiant a chollodd y llywodraeth arian ar y project. Trwy arddangos y gweithiau gyda’i gilydd unwaith yn rhagor, mae’r arddangosfa hon yn edrych eto ar bwysigrwydd y gweithiau yng nghyd-destun propaganda’r Rhyfel Byd Cyntaf, ac yn rhoi cyfle i gynulleidfa newydd weld y gyfres yn ei chyfanrwydd.\nRhennir y gweithiau’n ddau bortffolio, Delfrydau ac Ymdrechion. Mae’r Delfrydau yn mynegi amcanion ac uchelgeisiau’r rhyfel trwy ddefnydd o alegori a symbolaeth. Cyfrannodd dwsin o artistiaid gan gynnwys Edmund Dulac, Augustus John a William Rothenstein, at y portffolio hwn gan drin pynciau fel Rhyddid y Moroedd, Ail-greu Gwlad Belg a Buddugoliaeth Democratiaeth.\nCyfrannodd naw artist, gan gynnwys Christopher Richard Wynne Nevinson, Eric Kennington, Muirhead Bone a Charles Pears brintiau ar gyfer portffolio Ymdrechion, a gyda phob un ohonynt yn cynhyrchu chwe delwedd dan thema benodol, megis Creu Milwyr, Gwneud Gynnau, Adeiladu Llongau neu Trin y Tir. Yn y gweithiau cawn gipolwg dadlennol a difyr ar weithgareddau amrywiol y rhyfel, yn enwedig rôl menywod.\nMae’r gweithiau’n amrywio’n fawr o safbwynt artistig, ac yn adlewyrchu chwiw a chwaeth celf Brydeinig y cyfnod. Mae printiau Nevinson yn fodern, yn llinellol a dramatig, delweddau Pears yn fanwl a naturiolaidd, a Rothenstein yn defnyddio lluniau syml, cynnil i gyflwyno’r pwnc dan sylw.\nYr arddangosfa hon fydd y tro cyntaf i’r gyfres gyfan gael ei harddangos yn gyhoeddus yng Nghymru a bydd sgyrsiau, gweithgareddau a digwyddiadau am ddim i’w hategu:


Chwefror 1af, 2021\nA yw'r alwad neu'r neges testun hwnnw'n wirioneddol bwysig?\nYr wythnos hon mae Ymgyrch Defnyddio Ffôn Symudol wrth Yrru Cyngor Cenedlaethol Prif Swyddogion yr Heddlu (NPCC) yn cychwyn ar draws Prydain a byddwn ni yn gweithio gyda'n holl bartneriaid ledled Cymru i addysgu holl ddefnyddwyr y ffordd am beryglon defnyddio eich ffôn symudol wrth yrru ac annog y lleiafrif sy'n dewis risg dros ddiogelwch i wneud y dewis diogel.\nMae Adroddiad RAC ar Fodurwyr wedi adrodd mai defnyddio ffonau symudol wrth yrru fu'r prif bryder i fodurwyr mewn pedair allan o'r pum mlynedd diwethaf. Nid yw hyn yn syndod pan fydd ymchwil yn dangos bod modurwyr sy'n dewis defnyddio eu ffôn symudol wrth yrru yn cael disgyblaeth lôn dlotach ac yn cymryd mwy o amser i ymateb i beryglon; peryglu diogelwch holl ddefnyddwyr y ffordd.\nMae ymchwil wedi dangos, os ydych yn defnyddio ffôn symudol wrth yrru, eich bod 4 gwaith yn fwy tebygol o gael gwrthdrawiad a bod eich amser ymateb 2 waith yn arafach os byddwch yn anfon neges destun tra’n gyrru nag os ydych yn gyrru o dan ddylanwad alcohol; sy'n cynyddu i 3 gwaith yn arafach os ydych yn defnyddio ffôn â llaw.\nRydym yn gofyn i bob gyrrwr wneud diogelwch eu dewis cyntaf wrth yrru, ac ymwrthod â'r demtasiwn i edrych ar y ffôn symudol a'i ddefnyddio.\nYn union fel mae gwisgo gwregys diogelwch ar ddechrau taith yn ail natur, beth am ddiffodd eich ffôn symudol ar ddechrau pob taith hefyd? Neu, rhowch eich ffôn symudol mewn arllwys blocio signalau neu allan o gyrraedd yn rhywle? Gallwch hyd yn oed osod eich ffôn symudol i anfon neges yn awtomatig at unrhyw un sy'n galw neu'n anfon negeseuon testun atoch i'w hysbysu eich bod yn gyrru a byddwch yn cysylltu â nhw cyn gynted ag y byddwch wedi cyrraedd pen eich taith.\nDywedodd Teresa Ciano, Rheolwr Partneriaeth GanBwyll:\n"Wrth yrru, dim ond ar y ffordd a'n hamgylchedd gyrru y dylem ganolbwyntio. Drwy roi ein ffonau symudol o'r neilltu drwy gydol taith byddwn yn chwarae ein rhan i gadw ein ffyrdd yn ddiogel."\nMae ein Swyddogion Lleihau Anafiadau yn targedu tair o'r Pum elfen Angheuol, gan gynnwys defnyddio ffonau symudol wrth yrru bob dydd wrth iddynt annog cydymffurfiaeth â'r cyfyngiadau cyflymder ar safleoedd ledled Cymru. Ein nod yw gwneud ffyrdd Cymru yn fwy diogel i bawb a thrwy addysgu defnyddwyr y ffordd am beryglon defnyddio ffôn symudol wrth yrru ac annog mwy o bobl i feddwl – A yw'r alwad neu'r neges testun hwnnw'n wirioneddol bwysig? – gobeithiwn y bydd mwy o bobl yn gwneud y dewis diogel.


Cyngor presennol y llywodraeth yw y dylem wneud y canlynol:\nMynd allan yn unig i brynu bwyd, am resymau iechyd neu i weithio (ond yn unig os na allwch weithio gartref). Mae Canolfannau Garddio a Chanolfannau Gwastraff ac Ailgylchu hefyd wedi cael cyfle i ail-agor.\nDylech deithio'n lleol yn unig (h.y. dylai eich taith ddechrau a gorffen yn eich prif gartref).\nO'r 1af o Fehefin ymlaen, gallwch hefyd fynd allan i gwrdd ag aelodau o aelwyd arall ond dim ond i wneud hynny y dylech deithio yn lleol (awgrymir 5 milltir ond gyda rhywfaint o ddisgresiwn mewn ardaloedd gwledig).\nArhoswch 2 fetr (6tr) oddi wrth bobl eraill bob amser\nEDRYCH AR ÔL EIN GILYDD\nLlywodraeth Cymru Edrych ar ôl ein gilydd - Fideo\nLlywodraeth Cymru Edrych ar ôl ein gilydd - Wefan\nGall Aelodau Hamdden Sir Benfro hefyd fanteisio ar dreial 60-Day rhad ac am ddim o fideos ffitrwydd les Mills ac adnoddau ffitrwydd gan Technogym a Life Fitness.\nAllan o’ch cartref\nMae canllawiau presennol y llywodraeth yn caniatáu i chi adael eich cartref i wneud ymarfer corff.\nMae’r canllawiau’n crybwyll cerdded, rhedeg a beicio. Gallwch fynd gyda phobl eraill yr ydych yn byw gyda nhw a/neu'ch ci os oes gennych un.\nOs byddwch yn mynd allan, arhoswch 2 fetr (6tr) oddi wrth bobl eraill bob amser.\nMae gwybodaeth a chyngor ar ofalu am eich iechyd meddwl yn ystod haint y coronafeirws i’w cael yn y canlynol:\nBwyd a Lles Meddyliol\nGWYBODAETH A GWEITHGAREDDAU I BLANT A PHOBL IFANC\nCymerwch olwg ar ein Parth Dysgu o Chwaraeon Sir Benfro\nA'n Parth Dysgwr Gwasanaethau Cerdd Sir Benfro\nComisiynydd Plant Cymru - Hwb Gwybodaeth\nMae Comisiynydd Plant Cymru wedi sefydlu Hwb Gwybodaeth ar-lein ar ei gwefan, yn rhoi cyngor i blant, pobl ifanc a rhieni yn ystod haint y coronafeirws.\nMae’r Hwb Gwybodaeth yn cynnwys gweithgareddau ac adnoddau i blant a phobl ifanc, gwybodaeth am ddysgu gartref a syniadau chwarae.\nID: 6246, adolygwyd 01/06/2020


Adam Jones yn arwyddo i'r Gleision - BBC Cymru Fyw\nAdam Jones yn arwyddo i'r Gleision\nimage copyrightBig Red Management\nimage captionDywedodd Jones ei fod yn edrych ymlaen at her newydd gyda'r Gleision\nMae prop Cymru, Adam Jones wedi arwyddo i'r Gleision.\nDaeth y newyddion wedi i'w dîm newydd drydar llun o'r garfan ar gyfer y tymor newydd, llun oedd yn cynnwys Adam Jones, 33, yn eistedd y drws nesa' i Gethin Jenkins.\nFe adawodd chwaraewr y Gweilch ar ddiwedd y tymor diwethaf wedi i'w gytundeb ddod i ben ond roedd disgwyl iddo ailymuno â nhw wedi i'r anghydfod rhwng y rhanbarthau ac Undeb Rygbi Cymru ddod i ben.\nOnd penderfynodd Jones, sydd â 95 cap i Gymru, symud i ranbarth Caerdydd.\nAr ei gyfri Twitter, dywedodd Jones ei fod "wrth ei fodd" i fod wedi arwyddo i'r Gleision, gan ychwanegu ei fod "wedi mwynhau pob munud yn chwarae i'r Gweilch dros yr 11 mlynedd diwethaf".\nMae Jones yn ymuno a'i gyd chwaraewr yn rheng flaen Cymru, Gethin Jenkins yn y brifddinas, ac mae hefyd yn ail-ddechrau'r gystadleuaeth gyda chyn chwaraewr y Gweilch, Craig Mitchell, sydd wedi ymuno a'r Gleision o Exeter.\nimage copyrightcardiff blues\nimage captionCafodd cefnogwyr y Gleision (a'r Gweilch) syndod o weld Adam Jones yn y llun\nMewn datganiad, dywedodd bod y newid yn her newydd iddo.\n"Yn y cyfnod yma yn fy ngyrfa rydw i eisiau amgylcheddau newydd ac i herio fy hun.\n"Mae'r cyfleusterau sydd gan y Gleision wedi creu argraff arna i, a'r brwdfrydedd i lwyddo yn y blynyddoedd i ddod dan arweiniad Mark Hammett.\n"Dyna'r uchelgais a'r potensial ar gyfer y dyfodol sy'n gyffrous."\nYchwanegodd: "Yn amlwg hoffwn ddiolch i bawb yn y Gweilch - o'r chwaraewyr a'r hyfforddwyr i'r cefnogwyr gwych - sydd wedi bod yn ffantastig gyda fi. Rydw i'n dymuno'n dda i'r rhanbarth yn y dyfodol."\nMae'r Gweilch wedi rhyddhau datganiad yn dweud eu bod yn siomedig.\n"Yn anffodus, gydag Adam yn gwrthod cynigion diamod cyn diwedd y Cytundeb Cyfranogi, fe gafodd y gostyngiad mewn incwm oedd wedi ei warantu wedi Rhagfyr 31 effaith uniongyrchol ar ein gallu i gynnig cytundebau newydd, yn enwedig gan fod rhai cytundebau eisoes wedi eu cadarnhau."\nY Cytundeb Cyfranogi yw'r cytundeb rhwng y rhanbarthau a'r undeb sy'n ymwneud â thaliadau a rhyddhau chwaraewyr ar gyfer gemau rhyngwladol.\nMae diffyg cytundeb newydd hefyd yn golygu na all capten Cymru Sam Warburton chwarae i'r Gleision ar hyn o bryd, oherwydd ei fod wedi arwyddo cytundeb canolog gyda'r undeb.


Hafan>Aelodau'r Cynulliad>Cyflogau, treuliau, buddiannau ariannol a safonau’r Aelodau>Treuliau Aelodau>Cwestiynau Cyffredin\nPwy yw Arweinwyr y Pleidiau?\nPam y mae angen lwfansau ar Aelodau’r Cynulliad?\nPwy sy’n penderfynu ar gyfradd y lwfansau?\nBeth yw cylch gwaith y Bwrdd Taliadau?\nPwy sy’n penderfynu a yw hawliad yn ddilys?\nPa lwfansau all Aelodau eu hawlio ar hyd o bryd?\nAd-dalu costau teithio: Beth yw’r gwahaniaeth rhwng taith arferol a thaith anarferol?\nBeth yw’r rheolau’n gysylltiedig ag ‘ail gartrefi’?\nA gaiff Aelodau gyfnewid statws eu cartrefi?\nA oes raid i’r Aelodau dalu treth ar eu lwfansau?\nY System Cyhoeddi Lwfansau\nAm beth allaf fi chwilio ar y System Cyhoeddi Lwfansau?\nPa flynyddoedd ariannol sydd wedi’u cynnwys ar y System?\nPam na allaf weld manylion llawn pob hawliad?\nA oes modd gweld derbynebau’r hawliadau?\nPam mae’n ymddangos bod Aelod Cynulliad wedi gwario mwy nag y gall ei hawlio fel lwfans?\nSut y caiff y ffigurau eu harchwilio?\nPwy ddylwn i gysylltu â nhw i gael rhagor o wybodaeth?\nAr hyn o bryd, mae pedair prif blaid wleidyddol yng Nghynulliad Cenedlaethol Cymru, sef:\nPlaid Geidwadol Cymru - Andrew RT Davies AC yw arweinydd y blaid\nPlaid Lafur Cymru – Carwyn Jones AC, Prif Weinidog Cymru, yw arweinydd y blaid\nUKIP Cymru - Neil Hamilton AC yw arweinydd y blaid\nPlaid Cymru –Leanne Wood AC yw arweinydd y blaid\nMae Aelodau’r Cynulliad yn cael cyflog i’w talu am eu rôl fel cynrychiolwyr a etholwyd yn ddemocrataidd, ond mae’n anochel y byddant hefyd yn mynd i gostau, a gallant hawlio ad-daliad am y rhain. Mae’r Cynulliad yn caniatáu iddynt ddefnyddio adnoddau i gyflogi staff ac i gynnal swyddfeydd yn eu hetholaethau, er mwyn iddynt ddelio â materion ac achosion sy’n peri pryder i’r bobl y maent yn eu cynrychioli. Gallant hefyd hawlio ad-daliad am y gost o deithio i’r Cynulliad yng Nghaerdydd yn ogystal â chostau aros dros nos tra byddant yn ymgymryd â busnes y Cynulliad.\nComisiwn y Cynulliad fyddai’n arfer cytuno ar derfyn cyflogau a lwfansau Aelodau’r Cynulliad, a byddent yn nodi’r rheolau hyn mewn dogfen o’r enw ‘Y Penderfyniad’.\nAr ôl penodi’r Bwrdd Taliadau ym mis Medi 2010, fodd bynnag, corff annibynnol sy’n penderfynu ar bob agwedd ar gymorth ariannol i’r Aelodau.\nCaiff y Penderfyniad ei adolygu bob blwyddyn (weithiau ddwywaith y flwyddyn) a dyna pam y gwrthodir rhai hawliadau a ganiatawyd yn ystod blynyddoedd ariannol blaenorol.\nYn ystod hydref 2007, penderfynodd Comisiwn Cynulliad Cymru sefydlu Panel o bedwar person annibynnol ac un aelod o Gomisiwn y Cynulliad (heb hawliau pleidleisio) i wneud argymhellion ar Gyflogau, Pensiynau a Lwfansau Aelodau’r Cynulliad.\nGwnaeth y Panel nifer o argymhellion, gan gynnwys cynnal archwiliad sylfaenol o daliadau a chymorth ariannol i’r Aelodau o dan y setliad datganoli a oedd yn datblygu. Byddai hyn yn caniatáu i’r Cynulliad seilio’i adolygiad ar effeithiau pwerau newydd y Cynulliad, wrth iddynt ddatblygu, gan fabwysiadu dulliau newydd o weithio, wedi’u haddasu ar gyfer y Cynulliad, a fyddai’n effeithlon, yn eglur, yn dryloyw ac yn syml.\nAeth y Comisiwn ati, felly, i sefydlu Panel Adolygu Annibynnol arall ym mis Awst 2008 er mwyn rhoi’r argymhelliad hwn ar waith. Cylch gwaith y Panel oedd archwilio pob agwedd ar gymorth ariannol i Aelodau’r Cynulliad, gan gynnwys tâl a lwfansau ar gyfer teithio, llety, swyddfeydd etholaethol a staff cymorth.\nYm mis Gorffennaf 2009, cyhoeddodd y Panel yr adroddiad Yn Gywir i Gymru a oedd yn cynnwys 108 o argymhellion yn ymwneud â thâl a lwfansau’r Aelodau, Penderfynodd Comisiwn y Cynulliad ar unwaith i gadarnhau’r argymhellion, ac un o’r rhain (Argymhelliad 12) oedd y dylid sefydlu Corff Adolygu Annibynnol statudol (Bwrdd Taliadau Cymru) i fod yn gyfrifol am benderfynu ar gymorth ariannol i’r Aelodau.\nPleidleisiodd y Cynulliad o blaid Mesur Cynulliad Cenedlaethol Cymru (Taliadau) ym mis Gorffennaf 2010.\nPenderfynu ar bob agwedd ar gymorth ariannol i Aelodau’r Cynulliad\nYstyried newidiadau yng nghyfrifoldebau Aelodau’r Cynulliad\nAdolygu effeithiolrwydd ac effaith y broses uwchraddio\nYmdrin â materion ‘ad hoc’\nY tîm Cymorth Busnes i’r Aelodau sy’n prosesu’r holl hawliadau i ddechrau a byddant yn holi ynghylch unrhyw beth sydd i’w weld yn anghyson â’r Penderfyniad. Gellir cyfeirio unrhyw benderfyniad ynglyn â thalu lwfansau at Brif Weithredwr a Chlerc Cynulliad Cenedlaethol Cymru ac, yn y pen draw, at y Bwrdd Taliadau, sef y corff sydd â’r gair olaf ar bopeth yn ymwneud â chymorth ariannol i’r Aelodau.\nWrth hawlio treuliau, rhaid i’r Aelodau gyflwyno derbynebau boddhaol a rhaid i’r treuliau fod yn gwbl hanfodol i ganiatáu iddynt gyflawni’u dyletswyddau fel Aelodau’r Cynulliad.\nPa lwfansau all Aelodau eu hawlio ar hyn o bryd?\nMae gan yr Aelodau hawl i gael nifer o lwfansau, a nodir pob un yn fanwl yn y Penderfyniad ar Gyflogau a Lwfansau’r Aelodau. Rhaid cyflwyno derbynebau gyda phob cais. Mae’r enghreifftiau o lwfansau y caiff Aelodau eu hawlio yn cynnwys:\nMae gan yr Aelodau hawl i wneud cais am lwfans i dalu costau am ddodrefnu a chynnal swyddfa, ar gyfer eu cynorthwyo yn eu gwaith fel Aelod Cynulliad.\nLwfans Llety Preswyl\nGall yr Aelodau hawlio lwfans i dalu treuliau a gaiff eu hysgwyddo tra byddant yn aros dros nos, i ffwrdd o’u prif gartref at ddibenion cyflawni eu dyletswyddau fel Aelodau Cynulliad.\nGall Aelodau y mae eu prif gartrefi yn yr ardal fewnol wneud cais i'r tîm Cymorth Busnes i'r Aelodau, mewn amgylchiadau eithriadol, am ad-daliad cost gwesty yng Nghaerdydd;\nMae gan yr Aelodau y mae eu prif gartrefi yn yr ardal ryngol hawl i wneud cais am hyd at £3,420 am aros dros nos yng Nghaerdydd ym mhob blwyddyn;\nMae gan yr Aelodau y mae eu prif gartrefi yn yr ardal allanol hawl i wneud cais am hyd at £775 y mis (£9,300 y flwyddyn) i dalu costau rhentu sy’n gysylltiedig â dod o hyd i lety addas, wedi’i ddodrefnu yng Nghaerdydd.\nCaiff yr Aelodau y mae eu prif gartrefi yn yr ardal allanol eu had-dalu am gostau mewn perthynas â’r dreth gyngor (heb fod yn uwch na Band F), biliau cyfleustodau, tanysgrifiad band-eang, trwydded deledu, yswiriant a chost gosod camau diogelwch ychwanegol sy’n angenrheidiol i leihau risg i ddiogelwch yr Aelod i’r eithaf, yn ychwanegol at yr uchafswm o £775 o rent bob mis.\nLwfans Costau Teithio:\nGall yr Aelodau hawlio treuliau teithio a ysgwyddwyd tra oeddent ar fusnes y Cynulliad. Disgwylir i’r Aelodau deithio gan ddefnyddio’r dull teithio mwyaf cost-effeithiol, gan ystyried union gost y siwrnai a chostau yn sgîl aros dros nos.\nLwfans Gwariant Staffio:\nMae gan Aelodau’r Cynulliad hawl i wneud cais am lwfans staffio hefyd. Fodd bynnag, oherwydd bod y wybodaeth hon yn cynnwys manylion am gyflogau staff Aelodau’r Cynulliad, ni allwn gyhoeddi manylion fesul aelod o staff oherwydd rheolau Diogelu Data.\nOs yw Aelod yn teithio rhwng dau le’n aml yn ystod blwyddyn ariannol, bydd y daith honno’n daith arferol. Yn aml iawn, hon fydd y daith rhwng y Cynulliad yng Nghaerdydd ac etholaeth yr Aelod neu daith i ymgymryd â busnes y Cynulliad yn rhywle arall (e.e. taith yn etholaeth yr Aelod). Rydym wedi’n rhwymo’n gyfreithlon i beidio â rhyddhau’r wybodaeth hon oherwydd diogelwch.\nTaith anarferol fydd pob math arall o daith ac, yn yr achosion hyn, caiff y manylion eu cyhoeddi.\nBeth yw’r rheolau’n ymwneud ag ‘ail gartrefi’ŷ\nErs mis Mai 2011, mae gan yr Aelodau y mae eu prif gartrefi yn yr ardal allanol hawl i gael llety addas wedi’i ddodrefnu, yng Nghaerdydd, hyd at uchafswm cost o £775 o rent bob mis (£9,300 y flwyddyn).\nNoder bod trefniadau trosiannol yn gymwys ar gyfer yr Aelodau hynny a oedd â threfniadau llog morgais ail gartref cyn 2011.\nNi chaiff Aelodau wneud cais am gost dodrefn a gosodiadau.\nNa allant. Er bod gan yr Aelodau hawl i wneud cais am gost gorfod cynnal ail gartref, rhaid i hwn fod o fewn pum milltir i’r Cynulliad. Ni chaiff yr Aelodau “newid” dynodiad yr ail gartref rhwng eu cartref yng Nghaerdydd a’u cartref yn eu hetholaeth.\nSylwch fod gwahanol ddarpariaethau treth yn berthnasol i wahanol elfennau o lwfansau’r Aelodau. Yr Aelodau sy’n gyfrifol am sicrhau eu bod yn datgelu unrhyw lwfansau trethadwy.\nMae modd defnyddio’r system i chwilio am hawliadau’n ôl:\nBlwyddyn a/neu fis (gadewch y mis yn wag os ydych am weld y cyfanswm ar gyfer y flwyddyn)\nAelod Cynulliad (peidiwch â nodi dewis os ydych am weld hawliadau holl Aelodau’r Cynulliad)\nMath o lwfans (peidiwch â nodi dewis os ydych am weld yr holl lwfansau)\nMath o wariant (peidiwch â nodi dewis os ydych am weld yr holl fathau o wariant)\nMae’r System Cyhoeddi Lwfansau’n cynnwys data o flwyddyn ariannol 2008/2009 ymlaen. Ar hyn y bryd, cyhoeddir treuliau dri mis wedi iddynt gael eu hawlio (h.y. bydd treuliau a hawliwyd ym mis Mai yn cael eu cyhoeddi ym mis Awst etc.)\nNid yw treuliau blynyddoedd ariannol 2006/2007 a 2007/2008 wedi’u harchifo ar y System Cyhoeddi Lwfansau ond gallwch eu gweld drwy glicio ar y lincs uchod.\nPam na allaf weld fanylion llawn pob hawliad?\nOs bydd manylion hawliad yn golygu datgelu data personol sensitif, neu’n peryglu diogelwch (e.e. gwybodaeth am gyfeiriad cartref, manylion siwrnai arferol neu gyflwr meddygol) ni chaiff y manylion hynny eu cynnwys.\nDyma un o ofynion Deddf Rhyddid Gwybodaeth 2000 fel y’i diwygiwyd gan Orchymyn Rhyddid Gwybodaeth (Y Senedd a Chynulliad Cenedlaethol Cymru) 2008.\nA oes modd gweld derbynebau’n gysylltiedig â hawliadau?\nEr bod yn rhaid i’r Aelodau gyflwyno prawf o’u gwariant wrth hawlio ad-daliad (ac ni chânt yr ad-daliad hebddynt), ni fydd y dystiolaeth yn cael ei chynnwys ar y System Cyhoeddi Lwfansau.\nPam mae’n ymddangos bod Aelodau’r Cynulliad wedi gwario mwy nag y cânt ei hawlio?\nCyn 2011 roedd yn bosibl i Aelodau’r Cynulliad drosglwyddo arian o un gyllideb i’r llall – gelwir hyn yn ‘drosglwyddo arian’. Mae’r rheolau llym sy’n ymwneud â beth y gellir ei drosglwyddo i’w gweld mewn fersiynau cynharach o’r Penderfyniad.\nCaiff y ffigurau eu harchwilio bob blwyddyn gan Swyddfa Archwilio Cymru. Mae hyn yn sicrhau bod y broses, y dulliau o weithio a’r gweithdrefnau’n gywir. Caiff y ffigurau hefyd eu cysoni’n fewnol bob mis i sicrhau bod y data a’r trefniadau ariannol yn gywir.\nGall Llinell Wybodaeth Cynulliad Cenedlaethol Cymru ymdrin â cheisiadau am ragor o wybodaeth a’u hanfon ymlaen at y timau perthnasol yn y Cynulliad. Gall aelodau’r wasg, fodd bynnag, gysylltu â Swyddog y Wasg ar 029 2089 8646.


Ffigurau tlodi bwyd yn arwydd o “fethiant mewn arweinyddiaeth” medd AS - Plaid Cymru Arfon\nFfigurau tlodi bwyd yn arwydd o “fethiant mewn arweinyddiaeth” medd AS\nPostiwyd ar July 28 2021, 9:58 yb\nMae Siân Gwenllian AS yn honni bod “datrysiadau ymarferol” nad ydynt yn cael eu rhoi ar waith\nMae’r Aelod o’r Senedd dros Arfon yn ymateb i astudiaeth newydd gan Brifysgol Sheffield ar ystadegau “ansicrwydd bwyd” yn y DU.\nMae'r astudiaeth yn tynnu sylw at ardaloedd yn y DU lle mae trigolion yn ei chael hi'n fwyaf anodd fforddio neu gael gafael ar fwyd. Yn ôl Prifysgol Sheffield, mae’r astudiaeth yn bwrw goleuni ar y rhai sy’n “profi newyn, i’r rhai sydd un argyfwng i ffwrdd o fynd heb fwyd.”\nMae'r wybodaeth ar gael yn ôl awdurdodau lleol.\nYn un o bob chwech o'r ardaloedd hynny, mae cyfraddau tlodi bwyd yn uwch na'r cyfartaledd cenedlaethol o fwy na 150%. Dywed yr ymchwilwyr eu bod yn gobeithio y bydd yr astudiaeth “yn helpu awdurdodau lleol ac asiantaethau’r llywodraeth i fynd i’r afael â’r broblem ar lefel leol.”\nMae ymchwilwyr wedi disgrifio “ansicrwydd bwyd” fel “yr anallu i fforddio, cael mynediad at, a defnyddio’r bwyd sydd ei angen i gynnal iechyd a lles da yn gyson.”\nMae’r ystadegau yn cynnwys “oedolion sy’n llwgu oherwydd nad oedd ganddyn nhw ddigon i'w fwyta” ac roedden nhw'n gywir ym mis Ionawr 2021.\nRhoddwyd y ffigurau mewn tri chategori, sef;\n“yn llwgu”, yn methu â bwyta bwyd oherwydd nad oeddent yn gallu ei fforddio neu am nad oeddent yn gallu cael mynediad at fwyd.\n“yn cael trafferth”, y sawl sy’n ei chael yn anodd cael gafael ar fwyd, yn cynnwys y rhai a allai fod wedi ceisio cymorth yn ystod y mis diwethaf gyda mynediad at fwyd, y rhai sydd wedi gorfod lleihau prydau bwyd a bwydydd iach i ymestyn eu cyllideb, neu’r rhai sy’n nodi eu bod yn cael trafferth cael gafael ar fwyd mewn rhyw ffordd .\n“yn bryderus”, y rhai sy'n poeni am allu parhau i gyflenwi digon o fwyd i’r cartref.\nRhannwyd y categorïau hynny ar raddfa o 5 haen.\nMae’r Siân Gwenllian, Aelod o’r Senedd dros Arfon yn ardal awdurdod lleol Gwynedd wedi ymateb, wedi iddi ddod i’r amlwg bod Gwynedd yn yr haen uchaf mewn dau gategori, ac yn y pedwerydd haen mewn un.\n“Mae’r ffigurau hyn yn dorcalonnus. Y tu ôl i'r ystadegau mae ’na bobl go iawn, a theuluoedd go iawn, naill ai'n ei chael hi'n anodd bob dydd i roi bwyd ar y bwrdd neu'n byw mewn pryder cyson.\n“Bydd pawb yn condemnio’r ystadegau, ond y gwir plaen ydi nad ydi ansicrwydd bwyd yn anochel. Mae modd ei osgoi.\n“Mae Llywodraeth Lafur Cymru yn dangos methiant llwyr mewn arweinyddiaeth, ac mae datrysiadau ymarferol nad ydyn nhw'n cael eu rhoi ar waith.\n“Yn ôl yn 2020, datgelodd y Grŵp Gweithredu Tlodi Plant nad oes gan fwy na hanner y plant yng Nghymru sy’n byw o dan drothwy tlodi’r DU hawl i brydau ysgol am ddim.\n“70,000 o blant.\n“Ond mae Llywodraeth Cymru wedi gwrthod galwadau cyson Plaid Cymru i ymestyn y meini prawf cymhwyso. Maen nhw'n honni bod costau ariannol yn rhwystr.\n“Ond y gwir amdani ydi, pe bai’r ewyllys wleidyddol yno, a phe bai’n fluoridate i Lywodraeth Cymru, byddai’n cael ei roi ar waith yn syth.\n“Dylai’r ystadegau hyn ddwyn cywilydd ar Lywodraeth Cymru.\n“Mae angen gweithredu ar frys.”\nMae’r data, a fodelwyd gan the Food Foundation, ar gael fel map yma.\nOsian Owen published this page in Newyddion 2021-07-28 09:58:05 +0100


Rheoliadau Grantiau Adnewyddu Tai (Ffurflen a Manylion Rhagnodedig) (Diwygio) (Cymru) 2004\n2004 No. 254 (Cy. 29)\nYR ATODLENDIWYGIO'R FFURFLEN RAGNODEDIG\n1. Yn lle pennawd y ffurflen ac yn lle'r cyfan o'r testun sy'n dod o flaen Rhan 1 rhowch —\n2. Yn y testun mewn italig o flaen cwestiwn 1.1, hepgorwch y geiriau o “Throughout” i “in the Act”.\n3. Yng nghwestiynau 1.2A, 1.3, 1.5 ac 1.9 yn lle “property” rhowch “premises”.\n4. Yn lle cwestiwn 1.7 a'r pennawd o'i flaen rhowch —\n5. Hepgorwch gwestiynnau 1.8 ac 1.18.\n6. Yng nghwestiwn 1.10 and 1.11 yn lle “this property” rhowch “these premises.”\n7. Yn lle Rhan 2 (yn cynnwys Rhannau 2 i 2C) rhowch —\n8. Ar ddechrau Rhan 3, yn lle'r testun mewn italig o flaen cwestiwn 3.1 rhowch —\n9. Yng nghwestiwn 3.1 ar ôl “income support” mewnosodwch “, guarantee credit”.\n10. Yng nghwestiwn 3.9 hepgorwch yr eitem ynglyn â chredyd treth person anabl.\n11. Yng nghwestiynau 3.9, 3.12, 3.13, 3.29 a 3.30 yn lle “invalid care” (pryd bynnag y mae'r geiriau hyn yn ymddangos) rhowch “carer's”.\n12. Yng nghwestiwn 3.26 —\n(a)yn y man priodol mewnosodwch —\n(b)yn lle “War widow's” rhowch “or widower's”.\n13. Yng nghwestiwn 3.29 —\n(a)yn y mannau priodol mewnosodwch —\n“Child Tax Credit £ ... ... ... ... £ ... ... ... ...”; a\n(b)hegorwch yr eitem ynglyn â chredyd treth person anabl; ac\n(c)ar ôl “Statutory maternity pay” mewnosodwch “paternity pay or adoption pay”.\n14. Yn Rhan 4, yn lle paragraff 4.1(c) rhowch —\n15. Yn Nodyn 1, yn lle “the property” rhowch “the premises” ac yn lle “at that property” rhowch “there”.\n16. Yn lle Nodyn 4 rhowch —\n17. Ar ôl Nodyn 5 mewnosodwch —\n18. Hepgorwch Nodiadau 6, 14, 15, 22 i 26, 28 i 30, 32, 33, 39, 41 i 47 a 54A.\n19. Yn Nodyn 12 yn lle “Where the application is for disabled facilities grant, the” rhowch “The”.\n20. Yn Nodyn 13 hepgorwch y darn o “Section 29 does” hyd at y diwedd.\n22. Yn lle Nodyn 31 rhowch —\n24. Yn Nodiadau 35 a 36 hepgorwch “relating to an application for disabled facilities grant” (yn y ddau le).\n25. Ar ôl Nodyn 36 mewnosodwch —\n26. Yn Nodyn 37 hepgorwch “for the purposes of disabled facilities grant”.\n27. Yn Nodyn 40 hepgorwch “disabled facilities”.\n28. Ar ddiwedd Nodyn 47A(1) ychwanegwch —\n29. Ar ddiwedd Nodyn 48 ychwanegwch —\n30. Yn Nodyn 55(a), yn lle “invalid care” rhowch “carer's”.\n31. Ar ôl Nodyn 73 mewnosodwch —\n32. Yn lle Nodyn 84B(2) rhowch —\n33. Yn Nodyn 93 ar ôl “maternity leave” mewnosodwch “paternity leave or adoption leave”.\n34. Yn Nodyn 95(1)(a) hepgorwch “disabled person’s tax credit (previously known as disability working allowance)”.\nMewnosodwyd Nodyn 47A gan O.S. 1997/978.\nMewnosodwyd Nodyn 84B gan O.S. 1999/3470.


IMHA Cleient B :: AS Cymru\nAstudiaethau Achos/IMHA Cleient B\nIMHA Cleient B\nGofynnodd Cleient B am gefnogaeth IMHA gyda phroblemau yn cael mynediad at seibiant â chydymaith i fynd i'r eglwys ar foreau Sul. Roedd y gweithgaredd hwn wedi cael ei drefnu gan staff a'i bwcio i mewn i ddyddiadur y ward. Ar y diwrnod roedd hi i fod i fynd i'r eglwys, dywedwyd wrthi fod dim modd iddi fynd oherwydd bod dim digon o aelodau o staff ar ddyletswydd y diwrnod hwnnw. Fel Cristion, roedd mynd i'r eglwys yn weithgaredd pwysig iawn iddi ond roedd hi'n teimlo bod y staff yn ddiystyriol o hyn.\nRoedd B wedi codi'r mater gyda staff ond heb gael unrhyw sicrwydd y byddai'n gallu mynd i'r eglwys. Dywedodd bod hyn yn dibynnu ar niferoedd staff ond bod dim dyddiad newydd wedi cael ei drefnu. Roedd B yn anhapus am hyn oherwydd nid oedd hi wedi gallu mynd i'r eglwys er cael ei derbyn ac roedd hi'n teimlo ei bod wedi gweithio'n galed i gael seibiant â chydymaith.\nRoedd B eisoes wedi cwyno am gael mynediad at seibiannau ac wedi cael ei chynghori i gysylltu â rheolwr yr ysbyty os oedd ganddi unrhyw faterion pellach.\nCyfarwyddodd B i'r IMHA gysylltu â rheolwr yr ysbyty i godi'r mater fel pryder anffurfiol i gychwyn.\nE-bostiodd yr IMHA y rheolwr ar ran B i godi ei phryderon ac fe dderbyniwyd ymateb sydyn gyda sicrhad y byddai rhywun yn edrych i mewn i'r mater ar frys.\nCysylltodd yr IMHA â B pythefnos yn ddiweddarach. Roedd y mater bellach wedi cael ei datrys diolch i ymglymiad rheolwr yr ysbyty. Mae hi nawr yn mynd i'r eglwys yn rheolaidd ar foreau Sul. Diolchodd B i'r IMHA a dywedodd ei bod yn teimlo bod pobl wedi trin ei phryder yn fwy difrifol gydag ymglymiad IMHA.\nDydd Santes Dwynwen hapus pic.twitter.com/kVdaa9BuEw\nOFFICE SPACE FOR HIRE Is your business looking for a new office space to rent in Cardiff? ASC is pleased to offer… twitter.com/i/web/status/1…


Amdanom ni :\tAdran Hanes a Hanes Cymru ,\tPrifysgol Aberystwyth\nCroeso i Adran Hanes a Hanes Cymru\nMae Hanes yn cael ei ddysgu yn Aberystwyth ers sefydlu'r Brifysgol 1872, sy'n golygu mai Adran Hanes a Hanes Cymru yw'r adran hanes hynaf yng Nghymru, ac ymhlith y rhai pennaf drwy Brydain. Mae'r Adran wedi ymrwymo i ddysgu mewn grwpiau bychain ac i ddarparu cefnogaeth unigol i'r myfyrwyr; ac mae ein cyrsiau hyblyg yn golygu y gallwch deilwra'ch gradd i gyd-fynd â'ch anghenion a'ch diddordebau eich hunain.\nFelly pam dewis adran Hanes a Hanes Cymru yn Aberystwyth?\nYn 'Aber' fe fyddwch yn byw mewn tref brifysgol ddwyieithog, eangfrydig a bywiog, rhwng bryniau tirion y Canolbarth a glannau prydferth Bae Ceredigion. Byddwch yn rhan o brifysgol gampws sydd â'i chanolfan chwaraeon ei hun a Chanolfan Gelfyddydau brysur; ac fe fyddwch ddrws nesaf i Lyfrgell Genedlaethol Cymru, sef un o ddim ond pum llyfrgell hawlfraint yng ngwledydd Prydain.\nMae diddordebau dysgu ac ymchwil ein staff academaidd yn rhychwantu'r cyfnod o'r canol oesoedd i'r byd modern, ac maen nhw'n cael eu hadlewyrchu yn y dewis eang o fodiwlau hanes gwleidyddol, cymdeithasol a diwylliannol. Rydym yn ymfalchïo yn y berthynas gyfeillgar ac anffurfiol sydd gennym yma rhwng y staff a'r myfyrwyr. Mae ein Pwyllgor Ymgynghori Staff a Myfyrwyr yn cynrychioli’ch buddiannau chi, ac mae Cymdeithas Hanes fywiog yma hefyd sy'n trefnu darlithoedd gwadd, ymweliadau â lleoedd diddorol, a digwyddiadau cymdeithasol.\nMae'r adran yn credu'n gryf ei bod hi'n bwysig cynnal yr enw da sydd gennym am ansawdd y dysgu, yr amgylchedd dysgu a'r profiad diwylliannol a gynigiwn i chi, y myfyriwr. Yn yr Arolwg Cenedlaethol o Fyfyrwyr yn 2018, cafodd ein hadran sgôr ardderchog am fodlonrwydd cyffredinol ein myfyrwyr, 91% (ACF 2018).\nMae ein cynlluniau gradd cyffrous, sy'n berthnasol i'r gweithle, yn uchel eu parch ymhlith myfyrwyr a chyflogwyr fel ei gilydd. Eleni roedd canran anhygoel, sef 99%, o'n graddedigion mewn gwaith neu'n astudio ymhellach 6 mis ar ôl graddio, ac mae hynny 4% yn uwch na'r ffigur cenedlaethol (HESA 2018). Mae hynny'n dangos bod ein dysgu arloesol ni yn eich paratoi chi i drosglwyddo'n ddidrafferth o'r campws i'r gweithle.\nMae ein graddedigion yn gallu cael gwaith sy'n ddiddorol ac sy'n talu'n dda ar ôl iddynt raddio. Yn ystod eich amser yn yr adran, rydym yn cynnig cyfle i bob myfyriwr gymryd rhan yn y Cynllun Blwyddyn mewn Gwaith. Mae myfyrwyr ar y cynllun hwn wedi cael gwaith ym meysydd Addysg, y Gyfraith, Cyhoeddi, Gwleidyddiaeth, y Gwasanaeth Sifil, y Cyfyngau a'r Lluoedd Arfog.\nOnd peidiwch â chymryd ein gair ni - dyma beth mae ein myfyrwyr yn ei ddweud am astudio yn Aberystwyth…\nYsgoloriaeth PhD Cyfrwng Cymraeg: ‘Bron bob ty wedi claddu rhywun annwyl!’ Astudiaeth o Bandemig Y Ffliw yng Nghymru, 1918-20\n(Dyddiad Cau: 20ed Awst 2021)\nMae pandemig ffliw 1918-20 wedi derbyn llawer o sylw yn y cyfryngau a’r byd academaidd yn ddiweddar o ganlyniad i’r argyfwng Covid-19 presennol. Mae astudiaethau hanesyddol newydd, cymariaethau rhwng y pandemigion yng nghyd-destun polisïau cymdeithasol, ac amrywiaeth o raglenni radio a theledu wedi’u cynhyrchu oherwydd y diddordeb newydd yn y digwyddiadau ganrif yn ôl. Ond mae dealltwriaeth ac ymwybyddiaeth o’r sefyllfa yng Nghymru ac effeithiau’r pandemig yn y wlad yn gyfyngedig. Mae’r prosiect ymchwil hwn yn bwriadu llenwi’r bwlch hwn ac yn cynnig astudiaeth sy’n ystyried effaith pandemig y ffliw ar Gymru a’i chymunedau gwahanol.\nMae amcangyfrifon yn awgrymu y bu farw tua 10,000 o bobl yng Nghymru oherwydd y ffliw, yn bennaf yn y tair ton a darodd y wlad o Fehefin 1918 i Fai 1919, ond mae’r colledion ofnadwy hyn wedi colli dan gysgod erchyllterau’r Rhyfel Byd Cyntaf. Yn ogystal, roedd effaith y pandemig ar deuluoedd yng Nghymru’n waeth nag unrhyw epidemig neu bandemig blaenorol oherwydd y ffaith bod y ffliw wedi arwain at fwy o farwolaethau ymhlith oedolion ifainc yn hytrach na phlant a hen bobl fel y digwyddodd mewn epidemigion blaenorol. Roedd y symptomau’n drawmatig iawn wrth i ysgyfaint dioddefwyr lenwi gyda hylif ac y byddai’r cleifion yn troi’n las oherwydd diffyg aer yn y gwaed. Nid oedd y ffliw wedi gwahaniaethu rhwng gwahanol fathau o gymunedau ychwaith a dioddefodd cymunedau gwledig cynddrwg ag ardaloedd mwy trefol neu ddiwydiannol ble byddai mwy o bobl yn dod i gysylltiad agos â’i gilydd; dioddefodd Sir Gaernarfon, er enghraifft, y cyfraddau marwolaeth gwaethaf yng Nghymru.\nBydd yr astudiaeth hon yn defnyddio deunyddiau mesurol ac ansoddol er mwyn cynnig hanes demograffig sy’n cael ei leoli yng nghyd-destunau cymdeithasol a diwylliannol penodol cymunedau Cymreig. Mae llu o ystadegau o wahanol fathau ar gael er mwyn astudio’r pandemig mewn cymunedau ac ardaloedd gwahanol. Mae’n bosibl defnyddio’r ffynonellau gwreiddiol hyn er mwyn astudio cyfraddau yn ôl oedran, rhyw, lleoliad, galwedigaeth, a nodweddion eraill, a chyflawni dadansoddiadau ystadegol soffistigedig iawn.\nBydd y deunyddiau ystadegol hyn yn cael eu defnyddio ochr-yn-ochr â deunydd mwy ansoddol er mwyn dyfnhau’r dadansoddiad. Defnyddir cofnodion gweinyddol awdurdodau lleol i astudio ymatebion a pholisïau iechyd cyhoeddus, tra defnyddir cofnodlyfrau ysgol, cofnodion busnesau lleol, deunyddiau eglwysi a chapel, a mathau eraill o ffynonellau hanesyddol er mwyn rhoi syniad o ymatebion cymunedol. Bydd mathau eraill o ffynonellau gwreiddiol yn cael eu defnyddio i asesu effeithiau cymdeithasol a diwylliannol. Bydd papurau newydd yn arbennig o ddefnyddiol yn y cyd-destun hwn oherwydd y colofnau newyddion, y disgrifiadau o brofiadau unigolion, teuluoedd a chymunedau, yn ogystal â chynhyrchion diwylliannol fel cerddi. Bydd dyddiaduron, llythyron a deunyddiau hunangofiannol a phersonol eraill yn cael eu defnyddio i ddarparu persbectifau personol llaw gyntaf, a bydd sylw i ddealltwriaeth ragluniaethol a seciwlar hefyd.\nBydd yr ymgeisydd llwyddiannus yn derbyn goruchwyliaeth gan Dr Steve Thompson (Adran Hanes a Hanes Cymru) a’r Athro Gareth Griffith (Gwyddorau Biolegol, Amgylcheddol a Gwledig). Bydd yn manteisio ar gyfleon i gydweithio gydag ymchwilwyr yn y ddwy adran.\nMae’r ysgoloriaeth wedi’i hariannu ar y cyd gan y Coleg Cymraeg Cenedlaethol a Phrifysgol Aberystwyth. Mae’n amod o’r cyllid fod y traethawd yn cael ei baratoi a’i gyflwyno yn y Gymraeg.\nMae’r ysgoloriaeth ar gael am gyfnod o dair blynedd i gyflenwi tuag at gost ffioedd y DU/UE a grant cynhaliaeth (sy’n £15,609 ar gyfer 2021-22). Ystyrir ceisiadau i astudio yn rhan amser gydag ysgoloriaeth ar gael ar sail pro rata hefyd. Bydd yn ddisgwyliedig i’r ymgeisydd llwyddiannus ymgymryd â dyletswyddau addysgu achlysurol yn yr Adran Hanes a Hanes Cymru a’r / neu’r Gwyddorau Biolegol, Amgylcheddol a Gwledig ym Mhrifysgol Aberystwyth fel amod o’r ysgoloriaeth.\nDylai’r ymgeisydd fod wedi derbyn (neu’n disgwyl derbyn yn fuan) gradd dosbarth cyntaf neu ail ddosbarth uwch mewn hanes neu pwnc gwyddonol. Mae cymhwyster ar lefel meistr yn ddymunol. Dylai’r ymgeisydd fedru siarad ac ysgrifennu’n Gymraeg yn rhugl. Byddai’n fanteisiol i’r ymgeisydd fod â phrofiad o ddadansoddiadau ystadegol.\nAm fwy o wybodaeth am y prosiect, cysylltwch â’r goruchwyliwyr Dr Steve Thompson (sdt@aber.ac.uk) neu’r Athro Gareth Griffith (gwg@aber.ac.uk). Am fwy o wybodaeth am ysgoloriaeth y Coleg Cymraeg Cenedlaethol dilynwch y ddolen yma: http://www.colegcymraeg.ac.uk/cy/ymchwil/ysgoloriaethauymchwil/ ac am fwy o wybodaeth am yr adrannau, ewch i https://www.aber.ac.uk/cy/ibers/ a https://www.aber.ac.uk/cy/history/\nY dyddiad cau ar gyfer ymgeisio yw Dydd Mawrth, 8ed Mehefin, 2021. Bydd cyfweliadau ar gyfer yr ysgoloriaeth yn cael eu cynnal Ddydd Llun, Mehefin 14eg.\nYmgeisiwch ar-lein gan ddefnyddio’r wybodaeth a roddir ar wefan y Brifysgol (https://www.aber.ac.uk/cy/postgrad/apply).


Baner Hwngari - Wicipedia\nBaner drilliw lorweddol o stribedi coch (sy'n symboleiddio cryfder), gwyn (sy'n cynrychioli ffyddlondeb) a gwyrdd (sy'n symboleiddio gobaith) yw baner Hwngari. Mabwysiadwyd ar 1 Hydref, 1957.\nMae'r faner yn debyg i faner Tajicistan o bellter, er bod baner Hwngari yn hŷn o lawer.\nEginyn erthygl sydd uchod am Hwngari. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.\nWedi dod o "https://cy.wikipedia.org/w/index.php?title=Baner_Hwngari&oldid=7879336"\nNewidiwyd y dudalen hon ddiwethaf ar 4 Ebrill 2019, am 15:30.


Gwireddu ein gobeithion am COP26 - WHQ - WHQ\nChris Jofeh yn gofyn sut y gall tai helpu i fynd i’r afael â’r newid yn yr hinsawdd\nMae COP26 yn atgof, pe bai angen un, o’r ffaith bod yr hinsawdd eisoes yn newid a bod yr angen brys am ddelio â hynny yn cynyddu beunydd. Nod bennaf COP26 yw ‘sicrhau sero net byd-eang erbyn canol y ganrif a chadw 1.5 gradd o fewn cyrraedd’.\nMae’r DU wedi ymrwymo i sero net erbyn 2050. Beth yw ystyr hyn? Mae’n golygu dileu, allyriadau nwyon tŷ gwydr y DU cyn belled â phosib erbyn 2050, gydag unrhyw allyriadau sy’n weddill yn cael eu hamsugno, yn ôl pob tebyg trwy blannu mwy o goed.\nEr mwyn lleihau ein hallyriadau yn sylweddol mae angen i ni wneud dau beth. Y cyntaf yw defnyddio llai o ynni, o leiaf 50 y cant yn llai yn ôl pob tebyg; yr ail yw datgarboneiddio ein cyflenwad ynni, sy’n golygu troi oddi wrth nwy at drydan carbon-isel. Mae’r DU eisoes wedi cymryd camau breision o ran datgarboneiddio’i chyflenwad trydan, a disgwylir gweld cynnydd pellach.\nFfigur 1: Amrywiad yn nwyster carbon grid trydan ar gyfartaledd dros amser\nFfynonellau:: DEFRA ar gyfer 2014 i 2016; rhagamcanion tan 2035 wedi eu cyhoeddi gan BEIS ym mis Ionawr 2018\nRhaid i ni leihau ein defnydd o ynni yn sylweddol i fod ag unrhyw obaith o gynhyrchu digon o drydan carbon-isel i ateb ein hanghenion. Tybir y bydd angen gostyngiad o ryw 50 y cant yn ein defnydd o ynni.\nPa ran mae cartrefi ei chwarae?\nMae cartrefi yn y DU yn gyfrifol am fwy nag 20 y cant o holl allyriadau nwyon tŷ-gwydr y DU. Felly mae’n hanfodol gweithredu i leihau allyriadau o’n cartrefi. Gwresogi gofod a gwresogi dŵr sy’n gyfrifol am y rhan fwyaf o’r ynni a ddefnyddir yn y mwyafrif o gartrefi, a daw’r rhan fwyaf o wres o losgi tanwydd ffosil fel nwy, sy’n allyrru nwyon tŷ gwydr.\nFfigur 2 Cyfran yr allyriadau tŷ gwydr yn sectorau defnyddwyr-terfynol y DU yn 2019\nFfynhonnell: Tabl 5.1, Ystadegau allyriadau nwyon tŷ gwydr terfynol y DU 1990-2019, tablau data Excel, BEIS\nBeth ydyn ni’n ei wneud yng Nghymru?\nPrawf maes mawr yw’r Rhaglen Ôl-ffitio Optimeiddiedig (ORP) a gyllidir gan Lywodraeth Cymru a mwy na hanner landlordiaid cymdeithasol Cymru, lle mae dros 2,000 o gartrefi cymdeithasol yn cychwyn ar eu taith tuag at sero net. Mae Llywodraeth Cymru newydd gyhoeddi ei bod yn cynyddu cyllid eleni o £20 miliwn i £35 miliwn, fel y gellir cynnwys hyd yn oed mwy o gartrefi a mewnosod hyd yn oed mwy o fesurau.\nMae’r Ganolfan Adeiladu Gweithredol (ABC) yn Abertawe yn gyfrifol am hel, storio a gwerthuso data nid yn unig am ganlyniadau technegol ORP ond am ganlyniadau cymdeithasol ac economaidd y rhaglen hefyd. Mae dull strwythuredig cyson ABC o hel a gwerthuso data ar y blaen i bobman arall yn y DU, a bydd y mewnwelediadau a’r wybodaeth a fydd yn deillio o hyn o werth aruthrol i Lywodraeth Cymru ac i bawb arall sy’n ymwneud â gwaith datgarboneiddio preswyl.\nYn ddiweddar, cyhoeddodd Llywodraeth Cymru £35 miliwn arall ar gyfer cam nesaf ORP, lle bydd landlordiaid cymdeithasol yn uwchraddio nid yn unig eu cartrefi eu hunain ond cartrefi sy’n perthyn i landlordiaid preifat hefyd. Gwneir gwaith i fraenaru’r tir ar gyfer perchentywyr hefyd.\nYn ogystal â chreu gwybodaeth y gellir gweithredu arni, mae ORP yn dechrau creu cadwyni cyflenwi a fydd yn gallu ôl-ffitio ar y raddfa y bydd ei hangen ar Gymru.\nBydd y buddion a ddaw yn sgil datgarboneiddio preswyl i Gymru yn eang ac yn sylweddol. Cyn y cyfnod clo, comisiynodd Llywodraeth Cymru’r Ganolfan Ynni Cynaliadwy (SCE) i baratoi adroddiad ar yr achos o ran gwerth o blaid datgarboneiddio cartrefi yng Nghymru. Archwiliodd yr adroddiad dystiolaeth ar fuddion datgarboneiddio cartrefi sy’n berthnasol i nodau’r Ddeddf Llesiant. Canfu dystiolaeth gadarn y byddai datgarboneiddio cartrefi yn cyfrannu at gyflawni pump o’r saith nod. Y pump hynny yw Cymru llewyrchus, Cymru wydn, Cymru fwy cyfartal, Cymru iachach a Chymru gyfrifol ar lefel fyd-eang. Ar gyfer y ddwy nod arall roedd y dystiolaeth yn gymysg neu’n wan. Dydy pump allan o saith ddim yn wael, ac mae’n anodd meddwl am unrhyw un polisi arall sydd â’r potensial i gyflawni cymaint o nodau Llesiant.\nCawn ateb tebyg os ystyrir nodau datblygu cynaliadwy’r CU: mae’n amlwg bod datgarboneiddio preswyl yn ticio llawer o flychau\nMae adroddiad diweddar, gan y New Economics Foundation ar gyfer Swyddfa Comisiynydd Cenedlaethau’r Dyfodol, yn amcangyfrif y byddai rhaglen ddatgarboneiddio tai yng Nghymru yn creu mwy na £19 biliwn o CMC ychwanegol, £3.5 biliwn o fudd treth net a 26,500 o swyddi newydd erbyn 2030. Dywed yr adroddiad hefyd y byddai’r rhaglen yn arbed £8.3 biliwn ar filiau ynni ac yn creu £4.4 biliwn mewn buddion iechyd ac amgylcheddol erbyn 2040, gan helpu i roi mwy o arian yn ôl i mewn i economïau lleol ledled Cymru a lleihau’r straen ar wasanaethau iechyd a gofal cymdeithasol, yn enwedig yn ystod y gaeaf.\nA yw Tystysgrifau Perfformiad Ynni yn dal yn addas at y diben?\nSut y gwyddom ni pa mor effeithlon yw defnydd ynni ein cartrefi? Mae Tystysgrif Perfformiad Ynni (EPA) yn rhoi sgôr effeithlonrwydd ynni i eiddo o A (mwyaf effeithlon) i G (lleiaf effeithlon) a nhw yw dewis offeryn polisi Llywodraeth y DU i ysgogi gwelliannau i effeithlonrwydd ynni adeiladau, rhai preswyl ac rhai eraill. Maent yn darparu gwybodaeth am ddefnydd ynni eiddo a chostau ynni nodweddiadol ac maent yn gwneud argymhellion ynghylch sut i leihau’r defnydd o ynni ac arbed arian.\nMae adroddiad Better Homes, Better Wales, Better World yn argymell bod pob cartref presennol yng Nghymru yn sicrhau EPC gradd A, neu mor agos at hynny ag y gall yn rhesymol ei gyrraedd. Adleisir hyn yng Ngofynion Ansawdd Datblygu Cymru 2021 (WDQR21), a ddaeth i rym ar Hydref 1. Mae’n ei gwneud yn ofynnol i gartrefi cymdeithasol newydd gyrraedd EPC gradd A a pheidio â defnyddio bwyleri tanwydd ffosil i gynhesu dŵr a gwresogi gofod yn y cartref.\nMae cyfarwyddeb WDQR21 ar fwyleri tanwydd ffosil yn arwydd cryf nad yw EPCau bellach yn gwneud y gwaith angenrheidiol. Mae’r rheswm pam nad ydynt yn gwneud y gwaith sydd ei angen yn syml – ein nod ni yw lleihau allyriadau nwyon tŷ gwydr ond mae a wnelo EPCau â defnyddio ynni, nid allyriadau nwyon tŷ gwydr.\nY casgliad anochel yw bod angen i ni osod targed newydd ar gyfer ein cartrefi, un sy’n cyfrif allyriadau nwyon tŷ gwydr. Mae angen i ni hefyd allu rhagweld a mesur allyriadau cartref. Nid yw hynny’n hawdd, nid yn unig oherwydd bod y grid trydan yn datgarboneiddio dros amser, ond am fod dwyster carbon trydan yn amrywio o le i le yn ystod y dydd a’r nos.\nFfigur 3 – Enghraifft o amrywiad beunyddiol dwyster carbon y grid trydan\nDengys Ffigur 3 sut y mae trydan a gynhyrchir ychydig wedi hanner nos yn gyfrifol am allyriadau carbon llawer is na’r trydan a gynhyrchir ychydig wedi hanner dydd.\nMae Llywodraeth Cymru wedi gofyn i’r grŵp cynghori annibynnol rwyf yn ei gadeirio i wneud argymhellion ar gyfer targed gwell nag EPC A. Yr heriau a wynebir gennym yw:\na) gosod targed neu dargedau y gellir eu cyrraedd, ac a fydd yn gwneud gwahaniaeth sylweddol\nb) dangos sut y gellir modelu (rhagweld) perfformiad yn erbyn targedau o’r fath ar gyfer cartrefi unigol, ar gyfer y stoc tai yn ei grynswth ac, o bosib, ar gyfer grwpiau o gartrefi, er enghraifft, yr holl gartrefi sy’n eiddo i gymdeithas tai, neu’r holl gartrefi o fewn awdurdod lleol\nc) arddangos sut y gellir monitro perfformiad cartrefi a dwyster carbon y grid trydan fel y gwyddom sut mae cartrefi’n perfformio, yn unigol ac yn eu crynswth.\nMae perfformiad cartrefi yn eu crynswth yn ystyriaeth bwysig, oherwydd nid pob cartref a all gyrraedd y safon uchaf, am amryw resymau. Yr hyn sydd ei angen yw i bob cartref gyrraedd ei botensial, ac i gyfanswm yr allyriadau o stoc presennol Cymru ostwng yn sylweddol\nMewn cyd-destun arall, dadleuodd Matt Golden, Prif Swyddog Gweithredol cwmni Open Energy Efficiency ac uwch-ymgynghorydd cyllid ynni i’r Project Hyder Buddsoddwyr, bod angen i ni symud tuag at farchnadoedd sy’n mesur ac yn gwerthfawrogi effeithlonrwydd ynni fel adnodd fasnachol:\n‘Er mwyn gwireddu potensial effeithlonrwydd ynni, rhaid inni symud o gyfyngiadau rhaglenni brig-i-lawr heddiw i system a all ysgogi marchnadoedd, cefnogi arloesedd, a denu cyfalaf preifat. Nid ceisio perffeithrwydd ar brojectau unigol yw’r ateb ar gyfer effeithlonrwydd ynni, ond rheoli risg ar lefel y portffolio i sicrhau effeithlonrwydd ynni digon da i ddenu buddsoddiad.’\nRoedd Matt yn sôn am gyllid, ond mae’r ail baragraff yr un mor wir am allyriadau nwyon tŷ gwydr: mae angen i ni fynd i’r afael â nhw mewn ffordd sy’n cyflawni ein nod cyffredinol o leihau cyfanswm allyriadau’r stoc tai gyfan yn sylweddol.\nChris Jofeh yw cadeirydd grŵp cynghori annibynnol Llywodraeth Cymru ar ddatgarboneiddio cartrefi yng Nghymru


Profiad arbennig i Dîm Rygbi Ieuenctid Llanbed yn Stadiwm Principality – Clonc360\nProfiad arbennig i Dîm Rygbi Ieuenctid Llanbed yn Stadiwm Principality\nBoddi wrth ymyl y lan mewn gêm dda yn rownd derfynol y Bowl Ieuenctid\nAdroddiad gan Pete Ebbsworth.\nCychwynnodd y Tîm Ieuenctid yn gynnar fore Sadwrn 23ain Ebrill ar gyfer eu taith i Gaerdydd i gêm derfynol y Bowl Ieuenctid yn Stadiwm y Principality.\nRoedd Llandaf yn wrthwynebwyr cryf a’r chwarter awr agoriadol yn gyfle i’r nerfau setlo o’r ddwy ochr. Wedi dod yn fwy cysyrus â’r stadiwm fawr daeth hyder i dîm Llambed gyda chic yn groes i’r cae at ddwylo gofalus Jaydn Hinds yr asgellwr, a hwnnw’n croesi yn y gornel am gais gyntaf y gêm.\nDangosodd Llambed eu cryfder yn y sgrym ac wrth yrru ymlaen er mwyn ennill tir. Arweiniodd hyn at lwyddiant gyda Sion O’Keefe yn carlamu i’r llinell am ail gais y gêm a dyblu’r sgôr i 10-0. Cyn diwedd yr hanner cyntaf, cafodd Llandaf eu sgôr gyntaf ac yn trosi i wneud y sgôr yn 10-7.\nAr gychwyn yr ail hanner dangosodd tîm Llambed sgiliau pasio medrus a llwyddodd Guto Ebbsworth i wau ei ffordd drwy amddiffyn Landaf a chroesi o dan y pyst, a Gruffydd Morgan yn trosi’n abl gan wneud y sgôr yn 17-7 i Lambed.\nClosiodd y gêm gyda Llandaf yn sgorio a throsi gan ddod â’r sgôr i 17-14. Unwaith eto, llwyddodd Llambed i adeiladu ymosodiad cryf arall gyda Meirion Lloyd yn croesi’r llinell a Gruffydd Morgan unwaith eto’n trosi gan wneud y sgor yn 24 – 14.\nDaeth Llandaf nôl gyda chais i wneud yn sgôr yn 24-19, ac ym munudau olaf y gêm dyma Llandaf yn croesi’r llinell gais unwaith eto a llwyddo i drosi gan wneud y sgôr derfynol yn 24-26.\nProfiad arbennig i’r tîm a roddodd gant y cant gydol y gêm o dan arweinyddiaeth gadarn y Capten, Steffan Holmes. Diolch i bawb sydd wedi hyfforddi a chefnogi’r bechgyn yn Llambed ac yn Aberaeron – dylai’r ddau glwb fod yn falch iawn o’r bechgyn ifanc hyn.


Blog Llyfrgell Genedlaethol Cymru | Cofio?\nPostiwyd - 30-09-2010\tHeb ei gategoreiddio\nMae’n ddiwrnod cofio Waldo Williams heddiw; y bardd o sir Benfro a aned ar y dydd hwn yn 1904. Bardd a chymeriad cyfarwydd i ni i gyd. Ond, yn ôl Damian Walford Davies mewn darlith yn Aberystwyth neithiwr, cymeriad gor-gyfarwydd, i raddau helaeth iawn, a dymuniad Damian yw ceisio dieithrio’r cymeriad hwnnw. Fe hoffai i ni anghofio’r syniad poblogaidd ohono fel sant, ac i ystyried y dyn cymhleth sy’n ddarlun cywirach ohono fo a’i farddoniaeth. Yn anorfod bron, mae pob un ohonom yn creu cymeriad i rywun fel Waldo sy’n ein siwtio ni. Pan glywais ei lais yn ddiweddar ar y gyfres Gwlad Beirdd ar S4C, a hynny am y tro cyntaf, dwi’n meddwl, doedd o ddim yn swnio fel Waldo o gwbl! Nid fy syniad i ohono fo beth bynnag.\nUn o syniadau Gwyn Thomas wedi iddo gael ei benodi yn Fardd Cenedlaethol oedd fod angen recordio beirdd heddiw yn darllen eu gwaith. Efallai ei fod wedi ei ysbrydoli gan y gwaith wnaeth Andrew Motion wrth sefydlu ‘r Poetry Archive. Academi fyddai’n gyfrifol am y gwaith, gyda’r Archif yma yn rhoi help llaw. Fe wnaed rhywfaint o waith, ond ella fod angen i mi holi a yw’r freuddwyd honno’n dal yn fyw! Mae’n destun tristwch mawr i Gwyn Thomas nad yw llais R. Williams Parry wedi ei gadw am byth ar dâp – heblaw fod y tâp hwnnw’n llechu mewn rhyw atig yn rhywle wrth gwrs…