Helpwch ni i lansio'r Prosiect Bancio Amser yn y Ganolfan\nMae staff Canolfan y Mynydd Du yn gobeithio derbyn arian i ddatblygu a lansio Prosiect Bancio Amser yn ystod 2012.\nCynllun gwirfoddoli gyda gwahaniaeth yw Bancio Amser. Mae llawer o fudiadau, grwpiau ac unigolion yn Nyffryn Aman yn dibynnu’n drwm ar wirfoddolwyr, ac mae llawer o waith yn cael ei wneud gan wirfoddolwyr. Mae Bancio Amser yn annog pobl i roi o’u sgiliau a’u hamser, a’u cyfnewid am gredydau amser. Mae awr o rannu sgil yn gyfaratal ag un credyd amser. Bydd un credyd amser yn rhoi’r hawl i aelod o’r Banc Amser gael mynediad at lu o weithgareddau sy’n rhan o’r Rhwydwaith Bancio Amser. Gallai hyn olygu cael mynediad at gwrs hyfforddi, cwpaned o de am ddim yn y caffi cymunedol neu gefnogaeth oddiwrth aelodau eraill y Banc Amser ym maes garddio, gwnïo, ysgrifennu llythyrau, DIY a llawer rhagor.\nMae Bancio Amser yn gynllun cyffrous iawn sydd â’r potensial i fod o fudd i unigolion o bob oedran ac i uno cymunedau.\nMae’r cynllun llwyddiannus iawn ym Mlaengarw yn dangos sut y gall cynllun o’r fath adfywio cymunedau mewn ardaloedd sy’n profi diweithdra mawr ac amddifadedd cymdeithasol.\nSut mae Bancio Amser yn gweithio?\n1. Trwy lenwi holiadur bydd aelodau yn rhestru eu sgiliau a’i anghenion.\n2. Bydd y wybodaeth yma’n cael ei bwydo i gronfa ddata a fydd yn dangos ymhle mae’r angen mwyaf a’r sgiliau mwyaf mewn unrhyw gymuned.\n3. Bydd ‘Brocer Amser’ yn defnyddio’r wybodaeth i gyd-gysylltu prosiectau a fydd yn caniatáu i aelodau rhannu eu sgiliau, yn ogystal â chwrdd ag anghenion pobl eraill.\n4. Bydd aelodau’n cytuno i roi a derbyn cymorth.\n5. Bydd pob aelod o’r Banc Amser yn cadw cofnod o’r amser y maent yn ei rhannu neu’n derbyn.\n6. Bydd y Brocer Amser yn dosbarthu credydau amser a datganiadau misol.\nPa fuddion fydd yn dod o’r Banc Amser?\n1. Bydd aelodau’r Banc Amser yn rhannu eu sgiliau, a’u cyfnewid am Gredydau Amser.\n2. Bydd aelodau’r Banc Amser yn gwario eu credydau ar ddysgu sgiliau newydd.\n3. Gall aelodau’r Banc Amser gyfnewid eu credydau am fynediad at hyfforddiant, digwyddiadau, i gael disgownt mewn digwyddiadau cymunedol lleol ayyb.\n4. Bydd grwpiau cymunedol a busnesau’n cydweithio’n agos, a thuag at amcanion tebyg.\n5. Bydd sail sgiliau y gymuned yn tyfu.\n6. Rhagor o gyflogadwyedd.\n7. Mwy o ddefnydd o leoliadau cymunedol.\nMae’r rhestr yn un hir…..\nYmaelodwch yn y Banc Amser. Llenwch holiadur yng Nghanolfan y Mynydd Du.\nOs licech chi wybod rhagor am y cynllun, cysylltwch â Sian Tucker yng Nghanolfan y Mynydd Du, ffôn 01269 823400, os gwelwch yn dda\nBlwyddyn Newydd, Gwedd Newydd i'r Ganolfan\nMae Canolfan y Mynydd Du yn siop-un-stop i drigolion Brynaman a Dyffryn Aman. Mae’r Staff a’r Ymddiriedolwyr yn anelu at ddarparu ystod o wasanaethau a fydd wir yn adlewyrchu anghenion y gymuned.\nGwnaethpwyd rhai newidiadau cyffrous ym mis Ionawr, gan ddarparu swyddfa allgymorth newydd, ystafell ddosbarth, ystafell aml-bwrpas ar gyfer digwyddiadau a gweithgareddau iechyd a lles ac adleoli’r Caffi cymunedol.\nMae’r caffi wedi’i adleoli i galon y Ganolfan, a gyda chefnogaeth ysgubol y gymuned, mae hyn wedi profi’n llwyddiant. Dewch i’n gweld heddiw i fwynhau pryd o fwyd blasus, neu de prynhawn mewn awyrgylch gyfeillgar, groesawgar.\nMae Canolfan y Myndd Du yn cynnal nifer o weithgareddau iechyd a lles gan gynnwys Ioga, Swmba, Dawnsio Llinell a Cadw’n Heini.\nAm fanylion llawn, darllenwch y canllaw Beth sydd ymlaen yn y Stiwdio neu ffoniwch aelod o staff ar 01269 823400.\nAriannwyd yr ad-drefnu gan y Gronfa Datblygu Canolfannau Cynaliadwy, Cronfa Grantiau Bach Cyngor Sir Caerfyrddin, Cyngor Cymuned y Cwarter Bach a Chynllun Pontio yr Ymddiriedolaeth Adfywio’r Meysydd Glo.\nAm wybodaeth bellach, cysylltwch â Menna Bell yn Ymddiriedolaeth Archeolegol Dyfed yn\nm.bell@dyfedarchaeology.org.uk neu 01558 825997, os gwelwch yn dda.\nY Ganolfan yn ennill Gwobr Gwella Sgiliau Arwain a Rheoli\nMae tîm Canolfan y Mynydd Du yn enillwyr balch gwobr ragoriaeth mewn datblygu sgiliau rheoli, gwobr a gydnabyddir yn genedlaethol. Dyfarnwyd y Wobr Gwella Sgiliau Arwain a Rheoli i Siân Tucker, Swyddog Datblygu Strategol, mewn seremoni a gynhaliwyd yn Stadiwm y Liberty yn Abertawe ar ddydd Iau, Medi 29ain.\nDywedodd Cadeirydd y Ganolfan, y Cynghorydd Ian Moses,ei fod wrth ei fodd gyda’r wobr.\n“Mae’r wobr hon yn cydnabod y gwaith caled yr ydym wedi buddsoddi yma mewn datblygu sgiliau arwain a rheoli. Mae datblygu’r sgiliau pwysig hyn wedi’n helpu i roi ar waith ailstrwythuriad rheoli a datblygu staff y Ganolfan, ar lefel broffesiynol ac ar lefel bersonol.”\nMae Siân a’r tîm yn y Ganolfan wrth eu boddau gyda’r llwyddiant.\nDywedodd Jeff Cuthbert, y Dirprwy Weinidog Sgiliau: “Mae enillwyr y gwobrau hyn yn cynnig model rôl i eraill sy’n ceisio gwella eu sgiliau rheoli, ac hefyd yn dangos sut y gall y sgiliau yma helpu’r busnes i dyfu.”\nGweithdy Cerfio Pwmpen Canolfan y Mynydd Du\nAr ddydd Gwener Hydref 28, i baratoi ar gyfer Nos Calan Gaeaf, cynhaliodd y tîm Datblygu weithdy cerfio pwmpen yn y Ganolfan. Daeth nifer o deuluoedd draw i gymryd rhan, a chrewyd ambell i bwmpen digon erchyll yr olwg.\nRoedd y staff wrth eu boddhau gyda’r pwmpenni ac wedi eu syfrdanu o weld y creadigrwydd a’r talent a ddaeth i’r amlwg ar y diwrnod. Buodd y plant wrthi’n cerfio, gyda gofal mawr.\nHoffen ni ddiolch Sophie Pekoulis am addurno’r ystafell gynadledda gyda chymaint o frwdfrydedd ac mewn ffordd mor addas.\nYn ddiweddar rhoddodd Mrs Wyn Churchill y gorau i’w swydd fel Cadeirydd Canolfan y Mynydd Du. Estynnwn ein diolch diffuant i Wyn am ei gwaith caled dros y tair blynedd ddiwethaf a dymunwn yn dda iddi hi at y dyfodol.\nMae’r Cynghorydd Ian Moses wedi cymryd yr awennau fel Cadeirydd tan y Cyfarfod Cyffredinol Blynyddol nesaf ym mis Medi. Edrychwn ymlaen at ddyfodol cyffrous o dan ei Gadeiryddiaeth ef.\nHefyd mae Mr Alun Howells wedi ymddeol, ar ôl deg mlynedd o wasaneth, o’i swydd fel ymddiriedolwr. Mae Alun yn un o sylfaenwyr y Ganolfan, a diolchwn iddo am ei wasanaeth a dymunwn iddo ymddeoliad hapus ac iachus.\nBu Canolfan y Mynydd Du a’i mudiadau partner, sef Cwmni Theatr Galaxy, Ysgol Ddawns Dyffryn Aman, Valley Teens, Yr Aelwyd a Chymdeithas Pwll Nofio Brynaman wrthi’n cynnal Parti Stryd y Briodas Frenhinol ar ddydd Gwener, Ebrill 29ain. Denodd y digwyddiad dros 160 o bobl, ac roedd staff y Ganolfan wrth eu boddau yn dod i nabod teuluoedd o Frynaman a Dyffryn Aman Uchaf. Cafwyd ymdeimlad gwych o ysbryd cymunedol a chydweithrediad.\nHoffai’r tîm ddiolch i’r gymuned, yr holl ymddiriedolwyr, aelodau’r pwyllgor cynllunio a mudiadau cymunedol. Heb waith caled a chefnogaeth yr unigolion hyn, ni fyddai’r digwyddiad wedi bod yn bosibl.\nEnillydd cystadleuaeth Mwg y Briodas Frenhinol yw Ayesha Fairclough, 12 oed.\nLluniau i ddilyn.........\nCadwch ati i rhedeg!\nOs weloch chi pedwar rhedwr yn ymlwybro ar eu ffordd o Frynaman i Rhydaman ar ddydd Gwener, Mawrth 18ed, mae’n bosibl eich bod yn credu bod y gemau Olympaidd eisoes wedi dechrau. Wedi iddynt fod yn anlwcus i beidio cael eu dewis i’r tîm cenedlaethol, aeth Scott Davies, Eleri Ware, Sian Tucker a Ffion Davies ar ras noddedig6 millt ir.\nCododd y pedwar ohonynt £500.00 i Comic Relief; diolch i bawb am eu cyfraniadau caredig.\nByddwch yn ffrind i Ganolfan y Mynydd Du\nYn ddiweddar, dathlodd Canolfan y Mynydd Du deg mlynedd o fod wrth galon adfywio cymunedol ym Mrynaman a’r cyffiniau yn Nyffryn Aman, yn helpu darparu gwasanaethau hanfodol i breswylwyr o bob oedran. Mae’r Ganolfan yn cael ei hystyried yn siop un-stop, sy’n gartref i nifer o wasanaethau megis, er enghraifft, y llyfrgell, y feddygfa, yr heddlu a Bwyty y Mynydd Du. ‘Rydym yn darparu cyfleoedd gwirfoddoli, hyfforddi ac addysgu yn ogystal â bod yn gartref i grwpiau gwirfoddol. Mae tîm y Ganolfan yn gweithio i ddatblygu’r Ganolfan ymhellach, ac ein nod yw sicrhau bod y lle yn hunan-gynhaliol erbyn 2012. ‘Rydym yn ddiolchgar iawn i’r gymuned ac i’r uniogolion hynny sydd wedi dangos diddordeb, ac wedi ein cefnogi yn y gorffennol. Hoffen ni wahodd ein darllenwyr i gyfrannu at waith y Ganolfan at y dyfodol yn un o’r ffyrdd canlynol:\nTrwy wirfoddoli, codi aelodaeth flynyddol neu drwy gofrestru’n ffrind i Ganolfan y Mynydd Du.\nAm wybodaeth bellach cysylltwch â Susan Preston yn y Ganolfan, ffôn 01269 823400.\nNoson o Hud a Lledrith\nRoedd Canolfan y Mynydd Du o dan ei sang ar ddydd Gwener, Ebrill 8fed, pan ymgasglodd y gymuned i gefnogi’r Ocsiwn Hud a Lledrith.Yn garedig iawn, roedd Roy Noble wedi cytuno i ymgymryd â rôl yr ocsiwniwr, a rhaid dweud ei fod wedi gweithio’i forthwyl i’r eithaf!\nRoedd aelodau Clwb Celf y Mynydd Du wedi gweithio’n galed iawn i greu 19 llun syfrdanol, a fydd nawr yn cael lle anrhydeddus yng nghartrefi llawer o bentrefwyr lleol. Codwyd cyfanswm o £2,000, a roddwyd yr arian i Ganolfan y Mynydd Du, YmchwilCanser, yr Ambiwlans Awyr a Thy Olwen.\nBydd y grwp yn de chrau prosiect newydd yn ystod yr haf.\nAm ragor o wybodaeth, cysylltwch â Ffion Davies ar 01269 823400, os gwelwch yn dda.\nCylchlythr y Mynydd Du\nMae Cylchlythr y Mynydd Du ar gael i’w gasglu NAWR.\nNewyddion Bancio Amser\nMae aelodau wrthi’r creu partneriaethau gydag Ardal Adnewyddu Tai Castell-nedd Port Talbot a grwpiau gwirfoddol ar draws Dyffryn Aman Uchaf i sefydlu cynllun Bancio Amser. Ar ddydd Mawrth, Medi 19eg, gwahoddwyd preswylwyr lleol i fynychu ‘Rhagarweiniad i Fancio Amser’, pan glywodd bawb y siaradwr gwadd, David Pugh o Ganolfan Amser Garw, yn disgrifio’r budd o sefydlu cynllun Bancio Amser. Soniodd am sawl prosiect Bancio Amser sy’n cael eu cynnal ym Mlaengarw, a phrofodd un ohonynt yn arbennig o ysbrydoledig.\nMae LIFE / Learning is for Everyone yn un o’r prosiectau a ddatblygwyd gan Ganolfan Amser Garw. Mae’r prosiect yn cynnig cyfleoedd i bobl lleol fynd i’r afael â dysgu yr hyn sy’n berthnasol i’w bywydau, sy’n cynnal eu huchelgeisiau a sy’n adnabod eu talentau eu hunain. Roedd y tîm yn Garw wedi sylweddoli, fel y gwnaethon ni, bod eu cymuned yn llawn dop o dalent, sgiliau, gwybodaeth a phrofiad nad oedd yn cael ei ddefnyddio, a bod cyfnewidfeydd dysgu gweithredol anffurfiol yn cynnig un ffordd o ryddhau a defnyddio’r potensial dysgu hwn. Dros gyfnod o flwyddyn, cynhaliodd Canolfan Amser Garw 30 cwrs newydd, gyda 500 person yn mynychu, gydag 20% o’r rheiny’n bobl anabl. Enillodd nifer anhygoel - 102 ohonynt gymwysterau.\nOs licech chi fod yn aelod a’n helpu ni i ddatblygu ein cynllun Bancio Amser, llenwch holiadur sgiliau yn y Ganolfan, os gwelwch yn dda.\nMae hwn yn brosiect cyffrous gyda’r potensial i newid bywydau.\nCysylltwch ag aelod o’r tîm datblygu ar 01269 825987 am ragor o wybodaeth.\nYmunwch a ni am frecwast bob bore Sadwrn\nMae Bwyty y Mynydd Du ar agor am frecwast bob dydd Sadwrn o 9:00yb - 11:30yb.\nYmunwch â ni, a dechreuwch eich penwythnos gyda’r brecwast gorau yn Nyffryn Aman!\nGallwch ddechrau gyda’n brecwast bach am £3.45 neu frecwast mawr am £4.95. Trïwch ein Brecwast Adeiladwr 15 EITEM am ddim ond £5.95. Bargen!\nStaff y Ganolfan yn codi £1,000 i Blant Mewn Angen\nBuodd Richard Edwards, Scott Davies, Craig Jones a Pauline Thomas yn cymryd rhan mewn gweithgare ddau i godi arian i Blant mewn Angen ar ddydd Gwener, Tachwedd 19eg. Diddanodd Richard, Scott a Craig ystafell lawn gyda’u sgrechfeydd a’u tynnu wynebau wrth iddynt ganiatau i’r harddwraig, Julia Lane, i gwyro eu coesau.\nCyfnewidiodd Pauline ei gwallt hir brown am grop byr iawn! Roedd pawb yn edmygu dewrder a brwdfrydedd Pauline wrth iddi ffarwelio â’i gwallt pert. Ni ddangosodd y drinwraig gwallt lleol, Amy Rees, unrhyw drugaredd wrth iddi dorri cynffon merlen Pauline i ffwrdd! Mae pob un ohonon ni yn falch iawn o Pauline, Richard, Craig a Scott am godi £1,000 i Blant mewn Angen.\nHoffen ni ddiolch i bawb a noddodd y tîm. Diolch yn fawr.\nGweithdy Gwneud Pwmpen\nCynhaliodd y tîm datblygu weithdy cerfio pwmpen yn y Ganolfan ar ddydd Sadwrn, Hydref 30ain, i baratoi ar gyfer noson Calan Gaeaf. Buodd nifer o deuluoedd wrthi’n creu ambell bwmpen a oedd yn wirioneddol arswydus. Roedd y staff wrth eu boddau gyda’r pwmpenni, ac wedi’u syfrdanu o weld y creadigrwydd a’r talent a ddaeth i’r amlwg ar y diwrnod.\nDyma luniau (isod) o’r diwrnod.\nDIOLCH YN FAWR IAWN i bawb a fu'n rhan o fore coffi MWYAF y Byd!\nBuodd preswylwyr Dyffryn Aman Uchaf yn hael iawn eu hymateb ar ddydd Gwener, Medi 24ain, i godi arian at Gymorth Canser Macmillan. Codwyd cyfanswm o £436.60 drwy werthu tocynnau raffl, te, coffi a theisennau!\nHoffen ni ddiolch i bawb a ddaeth i’r bore coffi a / neu oedd wedi cyfrannu at y raffl a gynhaliwyd yn y Ganolfan.\nHoffai’r tîm datblygu ddiolch yn arbennig i’r rhai ohonoch chi a wnaeth (ac a a roddodd) deisennau ar gyfer y digwyddiad, ac i Sarah Hopkin a Sue Crossman-Jones am eu cyfraniadau nhw tuag at y raffl.\nGadwech i Paul Robeson Ganu!\nDiwrnod ym mywyd.....\nNid yw’n fawr, nid yw’n enwog ac mae ond yn ddeg mlwydd oed, ond cafodd Canolfan y Myn ydd Du ym Mrynaman y fraint fawr o drefnu a chyflwyno teyrnged wych gan Susan Robeson i’w thadcu, Paul Robeson.\nRoedd hwn yn ddiwrnod i’w wir drysori, gyda cherddoriaeth, dawns a drama yn creu arddangosfa o brofiadau Cymraeg a fyddai mudiadau llawer yn fwy wedi bod yn falch i’w gyflwyno.\nUchafbwynt y diwrnod oedd yr hir-ddisgwyledig ‘Audience with Susan Robeson’ yn dwyn y teitl ‘Teyrnged i Artist ’. Hudwyd y gynulleidfa fawr, ac roedd llawer yn eu dagrau, wrth iddynt wrando ar gyfoeth o storïau, anecdotau ac atgofion o’i bywyd gyda’i thadcu, hanesion a fydd yn aros yn hir yng nghof pob un o’r gwrandawyr. Mae’n siwr taw hwn oedd y digwyddiad mwyaf a mwyaf disglair eto ym mywyd byr Canolfan y Mynydd Du. Diwrnod pwysig iawn ym mywyd y Ganolfan, Brynaman ac wrth gwrs ym mywyd Susan Robeson.\nY Gymuned yn Dathlu 10fed Penblwydd Canolfan y Mynydd Du!\nYmunodd staff a gwirfoddolwyr gyda’r gymuned leol i ddathlu penblwydd Canolfan y Mynydd Du yn ddeg oed ym mis Mehefin. Aeth y tîm ati i gyd-gysylltu nifer o ddigwyddiadau a oedd yn caniatáu i’r gymuned i edrych yn ôl ar ddeg mlynedd llwyddiannus yn y Ganolfan, ac i ddathlu’r garreg filltir bwysig yma. Daeth y digwyddiadau i ben gyda Diwrnod o Hwyl Cymunedol a Dadorchuddio Celf, a ddenodd nifer o breswylwyr i’r Ganolfan.\n‘Ro’n ni wedi derbyn arian oddiwrth Her Iechyd Cymru i’n galluogi ni i gynnal Diwrnod Hwyl i’r Teulu ar ddydd Gwener Mehefin 4ydd. Daeth cyfanswm o 26 plentyn i gymryd rhan mewn gweithdai dawns, celf a chrefft a gynhaliwyd yn ystod y dydd, a chafodd y plant gyfle i ymuno mewn sesiynau gwneud mygydau a phypedau. ‘Ro’n ni wrth ein boddau gydag ymateb y teuluoedd lleol.\nNi fyddai wedi bod yn bosibl trefnu’r diwrnod heb gymorth ein mudiadau partner,Ysgol Ddawns Dyffryn Aman a Thrysordy.\nHoffen ni ddiolch i bawb, gan gynnwys gwirfoddolwyr y Ganolfan, a gefnogodd ni wrth i ni gynllunio a chyflwyno pob digwyddiad.\nDyma gipolwg ar rai o’r gweithgareddau a gynhaliwyd yn ystod ein Diwrnod Hwyl Cymunedol a’n diwrnod Hwyl i’r Teulu ym mis Mehefin.\nClwb Celf y Mynydd Du yn syfrdanu'r gwylwyr yn lansiad yr arddangosfa, 'Hud a Lledrith'!\nAr ddydd Gwener, Mehefin 18fed, ymunodd ffrindiau, teuluoedd a phreswylwyr lleol gyda Chlwb Celf y Mynydd Du i ddadorchuddio eu prosiect celf diweddaraf. Arddangoswyd cyfanswm o 19 llun yng Ngaleri y Mynydd Du, sydd newydd gael ei ehangu. Roedd aelodau’r clwb celf yn falch iawn i arddangos eu gwaith mewn lansiad prysur iawn. Ar gyfer y lansiad, ymunodd ein Haelod Seneddol, Jonathan Edwards, â’r grwp.\nRoedd y tiwtor, Sue Crossman-Jones, wedi cefnogi’r grwp yn eu hymdrechion i ddarlunio delweddau o’r Mynydd Du cyfagos. Heriwyd nifer o aelodau’r grwp i weithio mewn cyfrwng newydd, ac ar raddfa fwy nag arfer. Roedd y cyfan yn ymdrech gydweithredol, gyda phob un o’r 19 aelod yn cynhyrchu gwaith syfrdanol.\nMae cardiau cyfarch ar werth yn y Ganolfan, pris £2.00. Mae pob paentiad wedi’i ddal ar garden, fel bod pawb yn gallu mwynhau gwaith Grwp Celf Canolfan y Mynydd Du!\nAm ragor o wybodaeth, ffoniwch y tîm ar 01269 823400.


Cyfleoedd i Fasnachu a Chymorth Busnes - Torfaen Economy & Enterprise\nFuodd arnoch chi erioed eisiau dechrau busnes? Ydych chi’n edrych at symud neu ehangu’ch busnes i Bont-y-pŵl? Ydych chi am brofi a fydd eich nwyddau yn gwerthu? Gallwn ddarparu llety o ansawdd uchel ar eich cyfer yn ein lleoliadau fforddiadwy, sefydledig ac amrywiol..Mae’r gwaith adnewyddu diweddar yn golygu bod y cyfleusterau gyda’r gorau sydd ar gael!\nMae yna gyfleoedd gwych i Fasnachwyr gymryd rhan mewn digwyddiadau sydd ar y gweill. Mae hyn yn ogystal â’n rhaglenni cymorth i fusnesau a mentrau, a marchnata proffesiynol a chyflawn, yn sicrhau bod darpariaeth dda i’n Masnachwyr.\nStondinau Achlysurol neu Fyrddau Unedau cyfleus y gellir eu harchebu am ddiwrnod (tri diwrnod yr wythnos ar y mwyaf). Pris dyddiol cystadleuol iawn o rhwng £5 a £15 y dydd. Mae’r rhain yn ddelfrydol i bobl nad ydynt yn gallu ymroi i wythnos lawn, 6 diwrnod\nMarchnadoedd Arbenigol Rydym yn cynnal marchnadoedd hen bethau, marchnadoedd rhad a ffeiriau recordiau yn rheolaidd.\nRydym bob amser yn edrych at ddenu a chroesawu ystod amrywiol o fasnachwyr, felly os ydych yn gwerthu hen bethau, neu’n gigydd, yn harddwraig neu’n siop anifeiliaid anwes, yn siop trin gwallt neu’n gwerthu llyfrau comic mae yna le i chi yn un o’n marchnadoedd.\nOs oes gennych chi syniad am fusnes ac am drafod gyda ni yna cysylltwch â Rheolwr y Farchnad ar 01495 742747 neu ebostiwch pontypoolindoormarket@torfaen.gov.uk\nPan fyddwch yn dod yn Fasnachwr ym Marchnadoedd Pont-y-pŵl, byddwch yn ymuno gyda nifer cynyddol o fusnesau Torfaen sy’n elwa o amrediad o wasanaethau cymorth busnes o ansawdd – y cwbl wedi ei ddylunio i’ch helpu chi i dyfu a ffynnu. Felly, os ydych yn cychwyn busnes newydd neu eisoes wedi eich sefydlu – neu hyd yn oed yn ystyried ehangu – yna byddwn yma i’ch cynorthwyo ar eich taith tuag at lwyddiant.\nCliciwch ar y dolennau isod i gael rhagor o wybodaeth am:\nLlais Busnes Torfaen – clwb rhwydweithio busnes ffyniannus yr ardal\nDigwyddiadau busnes lleol\nHefyd, pam nad adroddwch am eich straeon da fel Masnachwr? Gallwn eich helpu i’w rhannu drwy eu hychwanegu at y Newyddion ar wefan Economi a Mentergarwch Torfaen!\nPeidiwch ag anghofio – gallwn hefyd eich helpu a’ch cynorthwyo os ydych eisiau cychwyn busnes neu os ydych eisiau datblygu eich busnes presennol gyda’n gwasanaeth cyfrinachol, rhad ac am ddim.\nTrwydded stondin marchnad\nCymdeithas Genedlaethol Awdurdodau Marchnad Prydain (NABMA)\nFfederasiwn Masnachwyr Marchnad\nCychwyn: Sut i gychwyn stondin marchnad


Cyrraedd Y Nod - Span Arts\nPosted at 12:15h 04 Sep 2013 in completed project by\tspanarts\n“The music project has given me my son back”.\nRoedd prosiect ‘Cyrraedd y Nod’ yn ymgysylltu â phobl ifanc 11-19 oed sy’n ‘anodd eu cyrraedd’ ac â risg uchel o ddod yn NEET (Heb fod mewn Cyflogaeth, Addysg na Hyfforddiant), trwy gyflwyno gweithdai celfyddydau a gweithgareddau i blant a phobl ifanc â phroblemau emosiynol ac ymddygiad yn Sir Benfro. Y prif nod yn y pendraw oedd helpu eu hail-integreiddio i addysg prif ffrwd, i’r gymdeithas ac, yn y pendraw, i’r gweithle.\nFe fu Celfyddydau Span Arts yn gweithio gyda phobl ifanc yn yr Unedau Cyfeirio Disgyblion a gyfeiriwyd gan Wasanaeth Cymorth Ymddygiad Sir Benfro, yn ogystal â’r rheiny a oedd yn mynychu Canolfannau Ieuenctid ar draws y sir, Prosiect Cornerstone yng Ngholeg Sir Benfro i bobl ifanc ag anableddau dysgu a’r Uned Awtistig yn Ysgol Penfro.\nTrwy weithio gyda’r unedau hyn, ymgysylltwyd â chyfranogwyr ar oed digon cynnar fel ein bod yn gallu gwneud gwir wahaniaeth i’w dyheadau, hunan-hyder ac agweddau at ddysgu, trwy ymgysylltu â gweithdai cerddoriaeth, celfyddydau gweledol a digidol.\nRoedd Cam 2 yn canolbwyntio ar feithrin dyheadau ac uchelgeisiau’r cyfranogwyr, a’u cefnogi, ac ar feithrin yr hyder a’r hunanhyder sydd eu hangen er mwyn dysgu mewn ffordd sydd wedi ei hysgogi.\nRoedd gan yr holl brosiectau yr un amcanion ychwanegol o helpu gwella eu sgiliau cyfathrebu a gwaith tîm a rhoi iddyn nhw’r gred eu bod yn gallu cyflawni eu potensial eu hunain.\nRoedden ni wedi ymdrechu i roi hyfforddiant ac adnoddau i’r bobl ifanc mewn sgiliau a chyfryngau o’u dewis; a rhoddwyd cefnogaeth a gwybodaeth ynghylch posibiliadau a chyfleoedd go iawn.\nRoedd yr adborth gan gyfranogwyr yn bositif iawn. Pan ofynnwyd pam yr oedd wedi datblygu’r hyder i ganu mewn perfformiad yn yr ysgol, meddai un cyfranogwr:\n“I used to get bullied a lot […] then we made the CD and other students had it and obviously they’ve been listening to me then, and I just thought, do you know what, I don’t care what anyone else thinks, I’m just going to go for it, I’m not holding back any more.”


Carreg Cennen: taith gerdded hir - Darganfod Sir Gar\nErbyn hyn y brain yn unig sy’n ymgartrefu yn hen adfeilion trawiadol Castell Carreg Cennen sy’n sefyll yn urddasol ar glogwyn serth ymhell uwchlaw’r afon. Mae’r olygfa hynod hon yn yn fan cychwyn naturiol ar gyfer y teithiau cerdded a nodir yma.\nRoedd y safle hwn wedi bod yn gadernle i’r Cymry ymhell cyn y sylweddolodd yr Arglwyddi Seisnig ei bwysigrwydd strategol a phenderfynu yn y 13eg ganrif i adeiladu castell yma. Adeiladwyd y castell gwreiddiol gan Dywysogion y Deheubarth, y llwyddodd y mwyaf nodedig o’u plith, Arglwydd Rhys ap Gruffudd, i ennill tir yn ôl oddi ar y goresgynwyr normanaidd.. Yn 1462, yn fuan ar ôl Rhyfel y Rhosynnau, dinistrwyd rhannau helaeth o’r castell gan yr tybiwyd ei fod yn ormod o fygythiad i’r frenhiniaeth.\nMae’r graig sy’n furffio sylfaen i’r castell yn ddarn o Carreg Galch Carbonifferaidd yng nghanol Hen Dywodfaen Coch mwy hynafol. Mae’r ardal o gwmpas y castell yn dir amaethyddol a ddefnyddir yn bennaf i fagu defaid a gwartheg. Mae hon yn ardal brydferth o ddyffrynnoedd coediog, caeau bychain a chloddiau. Yn y man fodd bynnag mae’r tir tua’r de orllewin yn cwrdd â’r Mynydd Du lle ceir milltiroedd ar filltiroedd o dir uchel gwyntog heb yr un goeden bron i darfu ar yr olygfa. Defnyddir y tir garw hwn i bori defid mynydd a cheffylau gwyllt.\nMae’r coetir sy’n ymylu â’r castell ar yr ochr ddeheuol yn bwysig o ran cadwraeth natur ac mae wedi’i ddynodi yn Warchodfa natur Leol ac mae’r graig ei hun yn Safle Daearegol o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig.\nEr bod adfeilion y castell yn teyrnasu dros yr ardal ac yn hawlio sylw mae digon o bethau eraill i ddenu’r llygaid.\nMae’r teithiau cerdded yn mynd drwy amrywiaeth o gynefinoedd pwysig. Ceir llethrau coediog o dderw ac ynn yn rhedeg lawr i ddyffrynnoedd lle mae nentydd byrlymus yn disgyn i afonydd cyflym eu llif a oruchwylir gan goed a Helyg. Fel y newid y graig danddaearol o Garreg Glach i Dywodfaen felly hefyd y newidia’r math o goed, blodau a llwyni sy’n tyfu ar yw wyneb, ac mae’r pryfed a’r adar yn newid o dymor i dymor. Mae ymwelydd i’r ardal yr un mor debygol o weld y Dryw Eurben ag ydyw o weld yr aderyn sglygaethus mwyaf y Barcud Coch.\nFideo o daith cerdded Castell Carreg Cennen\nMwynhewch un o ddwy daith gerdded gylchol o amgylch y castell ysblennydd hwn yn Sir Gaerfyrddin, sydd wedi'i leoli'n uchel uwchben Afon Cennen ac sydd bron â bod mil o droedfeddi uwchben lefel y môr ar ochr orllewinol Parc Cenedlaethol Bannau Brycheiniog. Ychydig iawn o gestyll yn Ewrop sy'n gallu ymffrostio ynghylch lleoliad mwy ysblennydd na hyn. Gofalwch eich bod yn rhentu tortsh i fynd i archwilio ogof y castell.\nDwy daith gylchol gydag arwyddion; mae'r daith fer yn 2.7km o hyd (1.6 milltir) ac mae'r daith hir yn 6km o hyd (3.7 milltir).\nMae'r daith gylchol fer yn codi tua 88 metr (288 troedfedd) ar lwybrau da a lonydd bach y wlad.\nMae'r daith gylchol hir yn codi tua 200 metr (656 troedfedd) ac yn fwy heriol, gan ddilyn traciau garw a lonydd bach y wlad. Mae'r ddwy daith gerdded yn eithaf serth mewn mannau ond maent yn darparu diddordeb parhaus a golygfeydd godidog o'r castell a'r dirwedd gyfagos.\nY Man cychwyn - Caffi/siop y Castell.\nY Maes Parcio - Y maes parcio gyferbyn â Fferm Carreg Cennen\nTrafnidiaeth Gyhoeddus - Llandeilo 5km/3 milltir i ffwrdd Lluniaeth - ✔\nGolygfa o Gastell Carreg Cennen\n1. Saif y castell ar frigiad creigiog sy'n allgraig o galchfaen carbonifferaidd yng nghanol yr Hen Dywodfaen Goch sy'n fwy hynafol. Mae tystiolaeth wedi cael ei chanfod sy'n dangos bod aneddiad yn bodoli ar y safle hwn yn y cyfnod cynhanesyddol. Roedd safle'r castell yn gadarnle yng Nghymru ymhell cyn i Arglwyddi Saesneg adeiladu'r castell presennol yn y 13eg ganrif.\n2. Mae'r coetir sy'n cynnwys coed ynn a'r ddraenen wen yn bennaf ar y priddoedd tenau dros galchfaen, yn arwain at goetir derw i lawr y llethr ar yr hen dywodfaen goch.\n3. Mae mwy o rywogaethau pryfed yn byw ar goed derw nag unrhyw goeden frodorol arall. Yn ogystal â'r pryfed, mae'r mes yn darparu ffynhonnell fwyd werthfawr ar gyfer amrywiaeth o anifeiliaid. Yn aml roedd gan y cominwyr yr hawl i fesobrau a oedd yn eu galluogi i ollwng eu moch yn rhydd yn y coetir derw i chwilio am fes.\n4. Y naill ochr a'r llall i'r llwybr y mae dau adfail a llwybr cerrig rhyngddynt. Mae'r coetir yn Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig ac mae'n lle da i chwilio am adar y goedwig megis ysguthan, delor y cnau, titw tomos las a'r dryw bach.\n5. Mae amrywiaeth gyfoethog o flodau a rhedyn yn y perthi o dan y coed cyll, megis tafod yr hydd, gwibredyn, rhosyn coch gwyllt, fioled, bysedd y cŵn a saets gwyllt.\n6. Edrychwch am y titw penddu, ji-binc, llinos bengoch a dryw bach y coed yn y blanhigfa fach o goed conwydd ac yn hen linellau'r perthi sy'n llawn tyfiant.\n7. Mae hwn yn lle da i graffu ar yr awyr i chwilio am yr aderyn ysglyfaethus mwyaf enwog yng Nghymru, sef y barcud coch. Efallai y byddwch hefyd yn gweld boda. Mae gan y ddau gri uchel sy'n swnio fel mewian ac mae'r adar yn aml yn cael eu clywed cyn iddynt gael eu gweld.\n8. Nid yw Beddau'r Derwyddon, fel y mae'r enw'n ei awgrymu, yn feddau i'r derwyddon, ond mewn gwirionedd twmpathau ydynt wedi'u creu gan ddyn sydd â ffosydd bas o'u hamgylch, sef cwningaroedd canoloesol ar gyfer cenhedlu cwningod ar gyfer bwyd.\n9. Ar ochr y ffordd sy'n mynd i fyny'r rhiw y mae'r garreg rud galed, a thros y wal y mae'r haenau o galchfaen o gyfnod y Carbonifferaidd.\n10. Mae'r tri phant mawr, dwfn yn y tir yn y fan hon wedi'u creu wrth i'r ceudyllau yn y calchfaen o dan y ddaear grebachu.\n11. Roedd yr odyn calchfaen mawr adfeiliedig yn cael ei ddefnyddio i ddarparu calch poeth i wneud sment a gwrtaith i'r caeau. Mae'r chwarel ar gyfer y calchfaen yn union y tu ôl i'r odyn.\n12. Gyferbyn â'r odyn calchfaen y mae'r ogof a elwir yn Llygad Llwchwr. Dyma darddle Afon Llwchwr sy'n cyrraedd y môr 30 cilomedr i ffwrdd, ac mae'n dod yn un o aberoedd mwyaf a phwysicaf Cymru, gan gefnogi miloedd o adar parhaol a rhai mudol.\n13. Gellir gweld heidiau o'r coch dan adain a'r aderyn eira yn y caeau yn yr ardal hon yn y gaeaf.\nHanes Carreg Cennen


Astudio ar gyfer gradd ymchwil - Wrexham Glyndwr University\nRydych chi yma: Hafan > Cyrsiau Ôl-raddedig > Ymchwil Ôl-raddedig > Astudio ar gyfer gradd ymchwil\nAstudio ar gyfer gradd ymchwil\nMae Prifysgol Glyndŵr yn cynnig cymwysterau MPhil (Meistr mewn Athroniaeth) a PhD (Doethur mewn Athroniaeth) a ddilysir gan Brifysgol Caer.\nMae gradd ymchwil ôl-raddedig yn eich galluogi i ymgymryd ag astudiaeth annibynnol, fanwl mewn maes penodol.\nCeir mwy o wybodaeth am ymgymryd ag ymchwil yma. Am wybodaeth am ffioedd hyfforddi ac unrhyw ysgoloriaeth ymchwil ôl-raddedig neu ysgoloriaethau ymchwil sydd ar gael ar hyn o bryd, gweler y dudalen ffioedd a chyllid myfyrwyr.\nAm fwy o wybodaeth am ymchwil gyfredol ym Mhrifysgol Glyndŵr, gweler ein canolfannau ymchwil.\nAm fwy o wybodaeth gyffredinol na allwch ddod o hyd iddi ar y tudalennau gwe hyn, cysylltwch â’r:\nGofynion mynediad ar gyfer graddau ymchwil\nGall myfyrwyr uwchraddedig gael eu hymrestru a’u cofrestru fel ymgeiswyr ar gyfer un o’r rhaglenni canlynol:\n(c) PhD - Mae'n bosibl y caiff ymgeiswyr ymrestru'n syth ar PhD mewn amgylchiadau eithriadol\nYn ôl gofynion mynediad presennol, dylai ymgeiswyr feddu ar radd Anrhydedd y DU, fel arfer gydag o leiaf anrhydedd ail ddosbarth uwch, neu gymhwyster academaidd neu broffesiynol y bernir yn gyfatebol.\nI ymgeiswyr Rhyngwladol nad yw eu hiaith gyntaf yn Gymraeg na Saesneg, mae gofyn am Sgôr IELTS o 6.5 ar gyfartaledd.\nFel arfer mae’n rhaid i ymgeiswyr sy’n dymuno cwblhau PhD ymuno â’r Brifysgol ar raglen MPhil a chael cadarnhad o'r proses dyfarniad targed yn ystod eu hastudiaethau.\nMae’r cyfnodau cofrestru arferol lleiaf a mwyaf ar gyfer rhaglen radd ymchwil fel a ganlyn:\nYmgeiswyr Llawn Amser\nCyfnod cofrestru lleiaf\nCyfnod cofrestru mwyaf ar gyfer cyflwyno thesis\nMPhil 1 Mlynedd 4 Blynedd\nMPhil/PhD 2 Flynedd 4 Blynedd\nMPhil 2 Flynedd 6 Blynedd\nMPhil/PhD 4 Blynedd 7 Mlynedd\nMae gan y Brifysgol ddau bwynt derbyn y flwyddyn pan gaiff myfyrwyr eu cofrestru ar raglen gradd ymchwil ar ôl cwblhau'n foddhaol y gweithdrefnau derbyn a derbyn cynnig y Brifysgol o fewn y terfyn amser a nodir ar y cynnig ffurfiol.\nCynghorir pob darpar ymgeisydd sy'n dymuno ymgymryd â gradd ymchwil ym Mhrifysgol Glyndŵr i gysylltu â'r maes pwnc perthnasol i gael gwybod mwy.\nCanolfan Ymchwil y Brifysgol ar gyfer y Cyfryngau, y Celfyddydau a Dylunio\nCanolfan Ymchwil y Brifysgol ar gyfer Rheolaeth\nCanolfan Ymchwil y Brifysgol ar gyfer Cyfiawnder, Cynhwysiant Cymdeithasol ac Addysg\nCanolfan Ymchwil y Brifysgol ar gyfer Gwyddoniaeth Gymhwysol, Peirianneg a Chyfrifiadura\nOs bydd yr arbenigedd angenrheidiol ar gael, fel arfer caiff ymgeiswyr ar gyfer rhaglenni graddau ymchwil eu cyfweld gan o leiaf dau aelod o'r staff academaidd.\nBydd y cais yn cael ei ystyried o ran ei deilyngdod academaidd a'i ymarferoldeb yn nhermau'r adnoddau sydd ar gael.\nCysylltwch â ni ar mphil-phdadmissions@glyndwr.ac.uk am fanylion ar y proses gwneud cais.\nMae rhagor o wybodaeth am ymgymryd ag ymchwil ar ein tudalennau graddau ymchwil\nCanolfan Myfyrwyr a Rhaglenni (ôl-raddedig)\nYstafell A26 PP35\nRhif ffôn: 01978 293063


FH-JM weindiwr trachywiredd syth yn gyfres o gyfres weindiwr gynhyrchir gan ein cwmni. Mae'n addas ar gyfer pob math o ddeunyddiau crai megis sidan, cywarch, edafedd, ac edau, ac ati. silindr. Mae'r model Mae gan reolaeth sengl gwerthyd un o swyddogaethau sylfaenol y defnydd allanol o edafedd troellog gadarnhaol troellog clamp bobin; 2 troellog cyflymder llinell cyson; 3 blwch gwennol ymgolli olew-; 4 olew cyflymder ail-lenwi ffon 5 - 20 rev / min addasadwy; 5 gyda dyfais ymyl meddal a swyddogaeth ymyl; 6 edafedd tensiwn addasiad deinamig; 7 edafedd drwm a ffrithiant ffon cyswllt pwysau cyson; 8 prif cyflymder modur a chyflymder modur rholer stepless addasadwy; 9 Reolir rheolaeth screen lliw a nodweddion a thechnolegau eraill, ymddangosiad y pecyn yn hardd ac mae'r gwead yn dyner. Mae'r model hwn yn ddewis delfrydol ar gyfer gwneuthurwr o ansawdd uchel o edafedd becynnu.\n1620*710*1560 mm / grŵp\nC1: A allwn ni fynd at eich ffatri yn trafod mwy o fanylion a gwirio ansawdd y peiriant?\nA: Ydw, dim problem, croeso i ein ffatri a byddwn yn gwneud ein gorau i'ch helpu chi\nQ: A allwn ni fynd at eich ffatri yn trafod mwy o fanylion a gwirio ansawdd y peiriant?\nA: Ydw, dim problem, croeso i ein ffatri a byddwn yn gwneud ein gorau i'ch helpu chi.\nblaenorol : Uniongyrchol fewnosodwyd Precision Weindio peiriant PTY DTY\nnesaf : Mewnosodwyd Uniongyrchol Peiriant Precision Cotton Polyester Winder


Ofcom yn lansio teclyn gwirio Wi-Fi er mwyn gwella band eang - Ofcom\nOfcom yn lansio teclyn gwirio Wi-Fi er mwyn gwella band eang\nAp syml ar gyfer cyfrifiaduron llechen a ffonau symudol er mwyn profi eich cysylltiad Wi-Fi\nGallai mwy na chwarter miliwn o gartrefi a swyddfeydd ledled Cymru wella eu cysylltiad di-wifr\nGwelliannau sylweddol o ran mynediad y genhedlaeth nesaf a band eang cyflym iawn - y ddarpariaeth uchaf o wasanaethau band eang cyflym iawn o blith y gwledydd datganoledig\nDarpariaeth band eang cyflym iawn yng Nghymru wledig i fyny o 8% i 31% o eiddo\nGall pobl brofi i weld a yw eu Wi-Fi yn y cartref yn cynnig y gwasanaeth gorau posibl drwy ddefnyddio ap syml ond pwerus sy’n cael ei lansio gan Ofcom heddiw.\nMae Teclyn Gwirio Wi-Fi Ofcom, sy’n gweithio ar ffonau clyfar a chyfrifiaduron llechen, yn galluogi defnyddwyr a busnesau i ddarganfod ansawdd eu signal rhyngrwyd di-wifr lle bynnag y maent yn byw neu’n gweithio - yn ogystal â chynnig cyngor ymarferol er mwyn helpu pobl i fanteisio i'r eithaf ar eu cysylltiad.\nYn ôl ymchwil a gyhoeddir heddiw gan Ofcom, mae’n bosib nad yw band-eang di-wifr yn gweithio i’r graddau y gallai mewn dros gwarter miliwn o gartrefi a swyddfeydd ledled Cymru, neu mewn mwy nag un ym mhob pump o gartrefi yn y DU. Fel arfer, achosir hyn gan y ffordd mae’r Wi-Fi wedi’i osod yn y cartref, sy’n golygu bod y band-eang yn arafach.\nGallai fod yn cael ei achosi gan rywbeth mor syml â dyfeisiau electronig eraill yn tarfu arno, megis microdon, monitor babanod, lamp - neu hyd yn oed oleuadau Nadolig.\nMae’r ap yn profi’r system Wi-Fi ac, os yw’n darganfod problem, bydd yn cynnig rhai awgrymiadau i ddatrys hyn a gwella’r band-eang. Mae’r ap ar gael i'w lwytho i lawr yn rhad ac am ddim o’r Apple App Store a Google Play (chwiliwch am y ‘Wi-Fi Checker’).\nGwell cysylltiad ar gyfer y DU\nMae’r ap newydd yn cael ei lansio law yn llaw ag adroddiad Ofcom Cysylltu’r Gwledydd 2015 - sef y dadansoddiad mwyaf awdurdodol a manwl o’r rhwydweithiau telecom a di-wifr yn y DU a’i gwledydd unigol.\nYn yr adroddiad eleni, gwelir cynnydd da o ran lledaenu gwasanaethau a’r defnydd ohonynt wrth iddynt ddod yn rhan allweddol o fywydau gwaith a phersonol pobl. Fodd bynnag, mae’r adroddiad yn cydnabod bod mwy i'w wneud o hyd; yn enwedig o ran gwella argaeledd ac ansawdd y gwasanaeth band-eang a symudol ar gyfer defnyddwyr a busnesau ledled y DU.\nHeddiw, am y tro cyntaf, mae Ofcom yn cyhoeddi adroddiadau unigol ar gyfer pob un o wledydd unigol y DU, lle mae’r gwasanaethau cyfathrebu’n amrywio a lle mae gweinyddiaethau datganoledig yn chwarae rôl flaenllaw o ran ymyriadau cyhoeddus.\nDarpariaeth band-eang yn carlamu ymlaen yng Nghymru\nGwelwyd gwelliannau dramatig yng Nghymru o ran mynediad y genhedlaeth nesaf a band eang cyflym iawn gyda’r ddarpariaeth uchaf o wasanaethau band eang cyflym iawn (SFBB) o blith y gwledydd datganoledig.\nBellach, mae saith deg naw y cant o eiddo yng Nghymru yn gallu derbyn gwasanaethau cyflym iawn ar gyflymder o 30Mbit/s (i fyny o 55% yn 2014). Mae hyn yn cymharu â 77% yng Ngogledd Iwerddon, 73% yn yr Alban a 83% ar gyfer y DU i gyd. Mae ardaloedd gwledig Cymru yn benodol wedi elwa o hyn, gyda’r ddarpariaeth yn codi o 8% yn 2014 i 31% o eiddo yn 2015.\nRhaglen Cyflymu Cymru gan Lywodraeth Cymru sy’n bennaf gyfrifol am y cynnydd hwn, sy’n ymestyn i bob cornel o Gymru.\nHefyd, gwelwyd cynnydd canrannol sylweddol o un flwyddyn i'r llall yng Nghymru o ran cyfartaledd cyflymder llwytho i lawr. Gwelwyd cyflymiad o 5 Mbit/s i gyflymder gorau ar gyfartaledd o 23 Mbit/s, sy’n gynnydd o 28%. Mae cyflymder llwytho i fyny yng Nghymru ar gyfartaledd yn 3.1 Mbit/s, o’i gymharu â chyfartaledd y DU sy’n 3.5 Mbit/s.\nMae’r adroddiad heddiw, Cysylltu'r Gwledydd - Cymru yn nodi serch hynny nad yw cartrefi yn y wlad hon sydd â mynediad at wasanaethau cyflym iawn wedi bod mor barod â gweddill y DU i fanteisio ar becynnau cyflym iawn.\nMae cartrefi Cymru hefyd yn defnyddio llai o ddata na’r cyfartaledd ar draws y DU. Bob mis ar gyfartaledd yng Nghymru, defnyddir 77.7GB o ddata. Mae hyn yn is na’r cyfartaledd ledled y DU, sy’n 82.3GB y mis, ac mae dadansoddiadau cynharach Ofcom yn awgrymu bod cyflymder is yn gallu dylanwadu ar sut mae pobl yn defnyddio rhwydweithiau.\nMae tua un ym mhob tri thy yng Nghymru sy’n gallu cael band-eang cyflym iawn wedi manteisio arno. Mae pedwar ar hugain y cant o eiddo mewn ardaloedd lle mae gwasanaethau cyflym iawn ar gael (79%) wedi manteisio ar y gwasanaeth.\nCyflymder band-eang mewn ardaloedd gwledig\nYn yr ardaloedd gwledig y mae’r nifer fwyaf o linellau sydd ar hyn o bryd yn methu â chynnal cyflymder dros 10 Mbps. Yng Nghymru, ni all 19% o eiddo mewn ardaloedd trefol a 40% o eiddo mewn ardaloedd gwledig gael cyflymder sy’n fwy na neu’n hafal i 10Mbps. Mae nifer yr eiddo sy’n methu â chael 10 Mbps mewn ardaloedd gwledig yn fwy na dwbl y ffigur mewn ardaloedd trefol.\nNid oes llawer o newid wedi bod o ran y gwahaniaeth rhwng y cyflymder band-eang sydd ar gael mewn ardaloedd trefol ac ardaloedd gwledig; fodd bynnag, bydd y bwlch hwn yn cynyddu fwy-fwy wrth i ardaloedd trefol symud at gyflymder gwibgyswllt (ultrafast).\nMae Abertawe yn un o'r ardaloedd treialu ar gyfer technoleg gwibgyswllt BT, a elwir yn G.fast. Gall hwn ddarparu cyflymder hyd at 500Mbps ac mae’n seiliedig ar y dechnoleg gyflym iawn sy’n cael ei ledaenu ar draws Cymru.\nHeriau darpariaeth symudol yng Nghymru\nA hithau’n enwog am ei mynyddoedd a’i dyffrynoedd, mae tirwedd wledig a sensitif Cymru yn ogystal ag ardaloedd o ddwysedd poblogaeth isel, yn peri heriau technegol eithriadol o ran darparu signal ffonau symudol. Mae’r adroddiad Cysylltu’r Gwledydd yn dangos bod mwy o waith i'w wneud ar ddarpariaeth signal symudol ac ansawdd y gwasanaeth yng Nghymru.\nNid yw darpariaeth gwasanaethau llais 2G wedi symud rhyw lawer dros y flwyddyn ddiwethaf ar 90%, gyda chynnydd cymharol fach yn narpariaeth llais a data 3G, o 65% yn 2014 i 67% yn 2015. Disgwylir i hyn gynyddu yn dilyn y cytundeb rhwng Llywodraeth y DU a’r prif weithredwyr i sicrhau bod darpariaeth ddaearyddol gwasanaethau 2G yn cyrraedd 90% erbyn 2017. Fodd bynnag, nid yw’r cytundeb hwn yn pennu targedau ar gyfer y gwledydd unigol. Serch hynny, mae Ofcom yn amcangyfrif y bydd darpariaeth ddaearyddol 2G/ 3G yng Nghymru (gan bob un o'r pedwar gweithredwr) yn 83%.\nAr hyn o bryd, y ffigur yw 67.25%, o’i gymharu â’r cyfartaledd yn y DU sy’n 74.8%. Dylid nodi bod Ofcom yn paratoi i ddyfarnu rhagor o sbectrwm yn y flwyddyn nesaf a allai gael ei ddefnyddio gan weithredwyr symudol i gynyddu capasiti.\nCeir rhai ardaloedd yng Nghymru o hyd lle nad oes darpariaeth symudol ar gael gan bob un o'r gweithredwyr rhwydwaith, heb sôn am yr ardaloedd di-gyswllt hynny heb ddim darpariaeth o gwbl gan neb.\nO safbwynt dearyddol, mae gan Gymru fwy o fannau di-gyswllt llais (15%) na’r DU (13%). Ceir patrwm tebyg gyda darpariaeth signal data. Tua'r un lefel o fannau heb wasanaeth data sydd yng Nghymru ag sydd yn y Deyrnas Unedig drwyddi draw, sef bod 21% o'r ehangdir heb wasanaeth data gan yr un gweithredwr.\nTeclyn profi darpariaeth symudol\nHeddiw mae Ofcom hefyd wedi gwneud gwelliannau i’w Fap Gwirio Darpariaeth Symudol i gynnwys nodweddion newydd ar gyfer pobl i fesur ansawdd eu gwasanaeth symudol. Mae hyn yn galluogi defnyddwyr i nesau at leoliad penodol ar fap o'r DU, neu deipio enw lle neu god post, er mwyn cael data ar y ddarpariaeth ar gyfer pob rhwydwaith symudol - i lawr i 100 metr sgwâr.\nMae’r safle hefyd yn caniatau defnyddwyr i ddarparu adborth er mwyn gwella’r mapiau fel eu bod yn adlewyrchu gwir brofiad defnyddwyr ar lawr gwlad ledled y DU mor gywir a phosibl.\n4G yn y trefi a’r dinasoedd mwyaf poblog\nMae’r gwaith o gyflwyno gwasanaethau band-eang symudol 4G wedi mynd rhagddo’n dda mewn ardaloedd poblog ac mae 77% o eiddo ledled y DU bellach yn gallu derbyn signal 4G gan o leiaf un rhwydwaith.\nMae Ofcom yn disgwyl y bydd hyn yn cynyddu’n sylweddol dros y flwyddyn nesaf, ac mae wedi gosod rheolau i sicrhau y gall 98% o eiddo dderbyn signal 4G dan do erbyn 2017. At hynny, mae gan O2 ddyletswydd i sicrhau darpariaeth ddata ar y rhwydwaith 4G sy'n gwasanaethu 95% o bob un o'r gwledydd erbyn diwedd 2017, ond cyfeirio at eiddo yw hwn yn hytrach nag at ardal ddaearyddol.\nDywedodd Rhodri Williams, Cyfarwyddwr Ofcom yng Nghymru: “Mae canfyddiadau heddiw’n galonogol, ond mae mwy i’w wneud i sicrhau gwell gwasanaethau cyfathrebu i ddefnyddwyr yng Nghymru.”\n“Mae disgwyliadau defnyddwyr yn uwch heddiw nag yr oeddent rai blynyddoedd yn ôl. Mae pobl am allu defnyddio eu dyfeisiau symudol yn effeithiol lle bynnag yr ydynt - yn y cartref, yn y gwaith ac wrth fynd o un lle i’r llall. Yr her i Ofcom yw i barhau i gynnal cystadleuaeth ac arloesedd ar yr un llaw, ac ar y llaw arall i wella darpariaeth ledled Cymru, yn enwedig yn yr ardaloedd mwyaf gwledig.”\nO dan adran 134A Deddf Gyfathrebiadau 2003 (‘y Ddeddf’), rhaid i Ofcom gyflwyno adroddiad i'r Ysgrifennydd Gwladol bob tair blynedd yn disgrifio cyflwr y rhwydweithiau a’r gwasanaethau cyfathrebu electronig yn y DU.\nCyhoeddwyd adroddiadau llawn yn 2011 a 2014 ac eleni rydym yn cyhoeddi diweddariad - yr Adroddiad Cysylltu’r Gwledydd - sy’n canolbwyntio ar y meysydd hynny sy’n profi’r newid cyflymaf, yn cynnwys darpariaeth rhwydweithiau sefydlog, symudol a darlledu, a chapasiti’r rhwydweithiau band-eang sefydlog a symudol.\nAm y tro cyntaf rydym yn cyhoeddi adroddiadau unigol ar gyfer pob un o wledydd unigol y DU, lle mae’r gwasanaethau cyfathrebu’n amrywio a lle mae gweinyddiaethau datganoledig yn chwarae rôl flaenllaw o ran ymyriadau cyhoeddus.


Uned Chwarae - Cyngor Sir y Fflint\nSgipio llywio Darpariaeth help Gwrandewch ar y wefan Fersiwn symudol a a a 21 Mai 2013 5:13pm\nUned Chwarae Gwella Meysydd Chwarae 2010/11\nStrategaeth Chwarae Sir y Fflint 2011 - 2014\nCynlluniau Chwarae’r Haf\nParciau Chwarae ar Olwynion\nRydych chi yma:HafanHamdden a diwylliantUned Chwarae\n‘HAWL POB PLENTYN’\nCyngor Sir y Fflint – Tîm yr Uned Chwarae\nRydym yn dîm ymroddedig sy’n gweithio yn is-adran y Gwasanaethau Hamdden. Mae gennym gyfoeth o brofiad, yn arbennig o gyflawni llwyddiant trwy weithio mewn partneriaethau i ddarparu cyfleoedd chwarae.\nRheolwr yr Uned Chwarae - 01352 702469\nSwyddog Datblygu Chwarae – 01352 702456\nSwyddog Dylunio Chwarae – 01352 702466\nSwyddog Datblygu Chwaraeon ar Olwynion – 01352 702483\nStrategaeth Chwarae Sir y Fflint\nTîm Arweiniol y Prosiect Chwarae\nTîm Gwaith Chwarae Cymunedol\nTîm cynnal a chadw ac arolygu ardaloedd chwarae cyfarparedig\nTîm Gwaith Chwarae’r Haf\nSir y Fflint yw’r unig awdurdod lleol yng Nghymru i ddarparu rhaglen cynlluniau chwarae ledled y sir yn ystod yr haf, ar y cyd â Chynghorau Tref a Chymuned a Llywodraeth Cynulliad Cymru.\nCyfleoedd Chwarae Cynhwysol\nYn Sir y Fflint rydym yn ymroddedig i ddarparu cyfleoedd i bob plentyn. Rydym yn cymryd camau i oresgyn rhwystrau i alluogi plant anabl a phlant nad ydynt yn anabl i chwarae gyda’i gilydd. 2010 oedd y chweched flwyddyn i Gynllun Bydis Sir y Fflint, sef rhan annatod o ddarpariaeth Cynlluniau Chwarae’r Haf. Mae’r cynllun hwn wedi galluogi’r Uned Chwarae i gydweithio’n agos â phlant a’u teuluoedd i alluogi plant ag anableddau i gael mynediad at eu darpariaeth chwarae leol. Mae ein holl weithwyr chwarae yn darparu cynlluniau chwarae cynhwysol i bob plentyn sy’n byw yn lleol.\nMae’r Uned Chwarae hefyd yn ymroddedig i weithio i greu mwy o gyfleoedd chwarae i ‘ofalwyr ifanc’ mewn partneriaeth â Barnardos a Family Matters, Sipsiwn a Theithwyr a hefyd plant nad ydynt yn siarad Cymraeg na Saesneg yn Sir y Fflint\nGwella Meysydd Chwarae 2010/11\nMae darparu Meysydd Chwarae ym mhob rhan o’r Sir yn elfen bwysig iawn o ddatblygiad plant ac ansawdd bywyd mewn cymunedau’n gyffredinol. Mae Cyngor Sir y Fflint yn cefnogi nifer fawr o feysydd chwarae; mae angen gwneud gwaith i wella nifer ohonynt er mwyn cyfoethogi eu gwerth i blant wrth chwarae.\nMae Uned Chwarae Cyngor Sir y Fflint yn lansio ymgyrch 12 mis i godi proffil a dealltwriaeth o chwarae. Mae’r ymgyrch yn annog aelodau o’r cyhoedd o bob oedran o bob cwr o Sir y Fflint i ail-fyw eu profiadau chwarae a’u hatgofion o’u plentyndod.\nMae cynlluniau chwarae’r haf yn unigryw i Sir y Fflint ac maent yn cynnwys Quayplay, yng Nghei Connah, sef y cynllun chwarae mwyaf yn y sir. Parciau Chwarae ar Olwynion\nYn Sir y Fflint, mae chwaraeon ar olwynion fel BMX, sglefrfyrddio a llafnrolio yn dod yn fwyfwy poblogaidd ymhlith pobl ifanc.\nTaith hamdden Sir y Fflint Dolenni defnyddiol\nLlyfrgelloeddAmgueddfeydd Dolenni i wefannau allanol\nClwyd Theatr Cymru (ffenestr newydd)Nid yw Sir y Fflint yn gyfrifol am gynnwys gwefannau allanol


Canolfan Newyddion - Pobl anabl yn fwy tebygol o brofi bwlio ac aflonyddu yn y gwaith\nPobl anabl yn fwy tebygol o brofi bwlio ac aflonyddu yn y gwaith\nMae pobl anabl a’r rhai sydd â salwch tymor hir yn wynebu lefelau uwch o driniaeth elyniaethus a negyddol yn y gweithle yn ôl ymchwil newydd a gyhoeddwyd gan y Comisiwn Cydraddoldeb a Hawliau Cyfartal yr wythnos hon. Fe wnaeth y tîm ymchwil, dan arweiniad yr Athro Ralph Fevre, Ysgol y Gwyddorau Cymdeithasol, Prifysgol Caerdydd, gynnal arolwg cynrychiadol o bron i 4000 o weithwyr. Gwelodd Arolwg Ymddygiad yn y Gweithle Prydain 2008 fod gweithwyr ag anabledd neu afiechyd tymor hir yn sylweddol fwy tebygol o adrodd profiadau negyddol yn y gwaith.\nWrth i’r Llywodraeth symud tuag at gyflwyno diwygiadau lles wedi’u cynllunio i alluogi mwy o bobl anabl i fynd i mewn i’r gwaith, mae’r Comisiwn yn gobeithio y bydd y materion a godwyd yn cael sylw.\nMeddai’r Athro Fevre: "Mae hon yn ymchwil bwysig rydyn ni’n gobeithio y bydd yn effeithio ar ddiwygio lles a’r mesur cydraddoldeb newydd. Mae cynnwys y Comisiwn yn cadarnhau arwyddocâd y gwaith rydyn ni’n ei wneud a sut mae’r llunwyr polisi’n gwerthfawrogi arbenigedd gwyddonol cymdeithasol Prifysgol Caerdydd."\nGwelodd yr Arolwg fod profiadau’r rhai a holwyd ar gyfer yr ymchwil yn amrywio o ddisgwyliadau isel y gweithwyr, bwlio a bychanu i drais corfforol mewn rhai achosion: Dywedodd 25% o bobl sydd ag anabledd neu afiechyd tymor hir fod rhywun yn edrych arnyn nhw a’u gwaith o hyd pan nad oedd angen, o’i gymharu ag 19.4% o bobl sydd heb anabledd neu afiechyd tymor hir.\nDywedodd 19.3% o bobl sydd ag anabledd neu afiechyd tymor hir eu bod o dan bwysau gan rywun arall i weithio islaw eu lefel o gymhwysedd o’i gymharu ag 13.5% o bobl sydd heb anabledd neu afiechyd tymor hir.\nDywedodd 22.5% o bobl sydd ag anabledd neu afiechyd tymor hir fod eu gwaith a’u perfformiad wedi cael beirniadaeth annheg, barhaus o’i gymharu ag 13.4% o bobl sydd heb anabledd neu afiechyd tymor hir.\nDywedodd 13.4% o bobl sydd ag anabledd neu afiechyd tymor hir eu bod wedi’u bychanu neu eu gwawdio mewn cysylltiad â’u gwaith o’i gymharu ag 8.7% ar gyfer pobl sydd heb anabledd neu afiechyd tymor hir.\nDywedodd 11.6% o bobl sydd ag anabledd neu afiechyd tymor hir eu bod wedi profi trais corfforol gwirioneddol yn y gwaith o’i gymharu â 5.5% o bobl sydd heb anabledd neu afiechyd tymor hir.\nDywedodd 8.8% o bobl sydd ag anabledd neu afiechyd tymor hir iddyn nhw gael anaf mewn rhyw ffordd o ganlyniad i drais neu ymosodiad yn y gwaith o’i gymharu â 4.7% o bobl sydd heb anabledd neu afiechyd tymor hir.\nWedi’i gyllido gan y Cyngor Ymchwil Economaidd a Chymdeithasol, daeth rhagor o gyllid gan y Comisiwn dros Gydraddoldeb Hiliol, Acas ac Ymddiriedolaeth Runnymede, gyda’r Adran Masnach a Diwydiant hefyd yn cefnogi’r prosiect. Cyn y ddeddf gydraddoldeb sydd ar ddod, bydd y Comisiwn nawr yn gofyn a yw’r cyfreithiau cydraddoldeb cyfredol yn rhoi diogelwch digon clir i unigolion anabl sydd mewn perygl o gael eu bwlio a’u haflonyddu yn y gwaith, er enghraifft, mewn perthynas â chamdriniaeth gan gleientiaid neu gwsmeriaid.\nMeddai Nicola Brewer, Prif Weithredwr y Comisiwn Cydraddoldeb a Hawliau Dynol, "Yn yr amseroedd economaidd caled hyn, mae’n rhaid i ni wneud y cyfan a allwn i helpu cymaint o bobl ag y bo modd i aros yn y gwaith. Os yw pobl anabl a’r rhai sydd â salwch tymor hir yn fwy tebygol o brofi triniaeth elyniaethus a negyddol yn y gwaith, mae perygl i ni golli eu talent a’u cyfraniad economaidd.\n"Dylai pobl anabl a’r rhai sydd â salwch tymor hir gael eu cefnogi i fynd i mewn i’r gwaith, neu yn ôl iddo fe, ond dim ond os ydyn nhw’n cael eu trin ag urddas a pharch y byddan nhw’n aros yn y gwaith."\nRoedd aelodau o’r tîm ymchwil a arweiniwyd gan Brifysgol Caerdydd yn cynnwys Trevor Jones, Dr Amanda Robinson a Dr Martyn Rogers o Ysgol y Gwyddorau Cymdeithasol a’r Athro Duncan Lewis, Prifysgol Morgannwg. Tags


Luc 10 SBY1850 - YN ol y pethac hyn yr ’ordeiniawdd yr - Bible Search\nEf yn anfon y dec a’ thrueain oei vlaen i precethu, ac yn ei rhybuddiaw py wedd yr ymddugant. Ef yn bygwth yr ei ayhydyn. Ef yn diolwch yw Dad nefawl. Ef yn gwrthep y Gwr‐llen ai prorawd ef, Ac wrth exempl y Samarit y mae ef yn dangos pwy’n yw cymydawe dyn. Martha yn derbyn yr Arglwydd yw thuy. Bod Mair yn chwanoc y wrando y’ air ef.\nYr Euangel ddie gwyl Luc\n1YN ol y pethac hyn yr ’ordeiniawdd yr Arglwydd ddec a thr’ugain ereill, hefyt ac ei danvones wy pop ddau a’ dau * geyr ei vron i pop dinas a’ lle, ac ydd oedd ef ar ddyvot iddo. 2Ac ef a ddyvot wrthwynt, Y cynayaf y sy ‡ ampl, a’r gweithwyr yn * anaml: gwediwch gan hynny ar Arglwydd y cynayaf, ar ddanvon gweithwyr y’w gynayaf. 3Cerddwch ymaith: * nycha mi ach danvonaf mal wyn ymysc bleiddiae. 4Na ddygwch vn ‡ god nac yscrepan, nac escidiae, ac na chyverchwch well i nep ar y ffordd. 5Ac i pa duy pynac ydd eloch, yn gyntaf dywedwch ‡ Tangneddyf ir tuy hwnn. 6Ac a’s bydd yno vn map tangneddyf, e a ’orphwys eich tangneddyf arno: ac anid ef, atoch yd adymchwel. 7Ac yn tuy hwnw aroswch yn ’oystat * gan vwyta, ac yvet gyfryw bethrae a ddodant geir eich bronn: can ‡ ys teilwng ir gweithwr ei gyfloc.\n* Na cherddwch o duy y‐duy. 8Ac y ba ddinas bynac ydd eloch ymevvn, a’s wy a’ch derbyniant, bwytewch cyfryw bethe ac a + osoter geir eich bron, 9ac iachewch y cleifion a vo ynddei, a’ dywedwch wrthynt, Nesaodd teyrnas Duw atoch. 10Eithr i ba ddinas bynac yd eloch ymyvvn, ac any ’ch derbyniant, ewch ymaith allan ‡ yw heolydd hi a’ dywedwch, 11Ys ef y llwch, yr vn a ’lyn wrthym o’ch dinas, a ddysychwn * o ddywrthym yn eich erbyn chvvi: ‡ er hyny gwybyddwch hyn, ddarvot i deyrnas Duw nesau atoch. 12Can ys dywedaf wrthych, mai esmwythach vydd yn y dydd hwnw ir ei o Sodoma, nac ir dinas hono. 13Gwae dydi Chorazin: gwae dydi Beth‐saida: can ys pe’s gwneythesit yn‐Tyrus a’ Sidon y * gwyrthiae a wnaethpwyt yn y‐chwi, hwy gynt oll a ediveiriesent, gan eistedd mewn lliainsach a’ lluto. 14Am hyny y bydd esmwythach i Tyrus a’ Sidon, yn y ‡ varn, nag i chwi. 15A’ thi thef Capernaum, yr hon ath dderuchefir yd y nefoedd, a * ddescendir i lawr yd yn yffern.\n16Y nep a’ch clyw chvvi, a’m clyw i: a’r nep a’ch ‡ gommedd chvvi, a’m gommedd i; a’r nep a’m gomedd i, a’ ommedd yr vn am danvnawdd i.\n17A’r dec a’ thrucain a ddadymychwelesont y gyd a llewenydd, gan ddywedyt, Arglwydd, * ys y cythraulieit a ddarystyngir i ni ‡ yn dy Enw di. 18Ac ef a ddyuot wrthynt, Mi * welais Satan ‡ megis lluchet, yn cwympo y lavvr o’r nef. 19Nycha, vi yn roddy y‐chwy veddiant y sathru ar seirph ac y * scorpionae, ac ar bop ‡ meddiant y gelyn, ac ny’s + briw dim chwi. 20Eithyr, yn hyn na lawenhewch, can ys darystyngir ysprytion ychwi: and llawenhewch yn + vwy, achos yscrivenwyt eich enwae yn y nefoedd.\n21Ac yn yr awr hono yr ymlawenychawdd yr Iesu yn * yr yspryt, ac y dyuot, Cyffessaf yty, Dad, Arglwydd nef a’ dayar, can ys cuddiaist y pethae hynn ‡ rac y doethion, a’r ei * dyallus, ac ei ‡ dadgudiaist ir ei bychain: * do, Dad, can ys velly y rhyngei bodd i ti. 22Yno y troes ef at ei ddiscipulon, ac y dyuot, ‡ Oll pethe a roddwyt i mi y gan vy‐Tad: ac ny wyr nep pwy ’yw’r Map, * oddyeithyr y Tat: na phwy ’n yw’r Tat, oddyeithr y Map, a’r hwn a ewyllysio’r Map y ‡ egluraw ef iddo.\nYr Euangel y xiij. Sul gwedi Trintot.\n23Ac ef a droes at ei ddiscipulon, ac a ddyuot yn ddirgel, Gwyn ei byt y llygait a welant y pethae a wel‐y-chwi. 24Can ys dywedaf y chwy, may llawer o Prophwyti a’ Brenhinedd a * vysei dda gantynt weled y pethae a welw‐chwi, ac ny’s gwelsant: a’ chlywed y pethae a glywch, ac ny’s clywsant. 25Ac, vn o’r cyfreithwyr yn cody yn ei sefyll, ac yn y ‡ demtiaw ef, can ddywedyt, Athro, pa beth a wnaf cr etiveddu bywyt tragyvythawl? 26Ac ef a ddyvot iddaw, Pa beth a escrivennwyt yn y * Dddeddyf? pa wedd y darlleny? 27Ac ef atepodd ac a ddyvot, ‡ Car dy Arglwydd dduw ath oll calon, ac ath oll enait, ac * ath oll nerth, ac ath oll veddwl, ath cymmydawc mal tuhun. 28Yno y dyvot ef wrthaw, Atepeist yn vniawn: gwna hynn, a’ byw vyddy. 29Eithyr ef yn ewyllsiaw ymgyfyawnhay y hun, a ddyvot wrth yr Iesu, A’ phwy yw vyg‐cymydoc? 30A’r Iesu a ‡ atepawdd ac a ddyvot, Ydd oedd ryw ddyn * a ddescenawdd o Gaerusalem i Iericho, ac a syrthiawdd ymplith llatron, ac wy ei espeiliesant oei ddillat, ac ei archollesont ef, ac aethant ymaith, can ei ady yn * lledvarw. 31Ac o ddamwain y daeth y wared y ffordd hono ryw Offeiriat, a’ gwedy iddaw ei ganvot, ef aeth heibiaw o’r tu arall. 32A’r vn modd y Leuit, gwedy ddyvot yn agos at y lle, aeth ac a edrychawdd arnavv, ac aeth heibiaw or tu arall. 33Yna ryw Samarit, wrth ‡ ymddaith, a ddeuth + yn agos attaw, a’ phan ei canvu, e dosturiawdd wrthaw, 34ac aeth attaw, ac a rwymodd ei * archollion, ac a dywalldawdd ynthwynt oleo a’ gwin, ac ei dodawdd ar ei ‡ yscrupl ehun, ac ei duc y letuy‐cyffredin, ac ei ymgleddawdd. 35A’ thranoeth wrth vyned ymaith, ef a dynnawdd allan * ddwy geiniawc, ac ei rhoddes ir lletuywr, ac a ddyvot wrthaw, Cymer ei gur ef, a ’pha beth pynac a draulych angwanec, pan ddelwyf drachefyn mi ei talaf y‐ty. 36Velly pwy vn o’r tri hynn, ith tyb di, oedd gymmydawc y hwn a syrthiawdd ymplith y llatron? 37Ac ef a ddyvot, Hwn a wnaeth drugaredd ‡ ac ef. Yno ’r Iesu a ddyvot wrthaw, Cerdda, a’ gwna dithe yr vn ffynyt.\n38Yno y darvu a hwy yn * ymddaith ac ef aeth i ryw dref, a ‡ ryw wreic ai henw Martha y derbyniawdd ef y’w thuy. 39Ac * yddi yr oedd chwaer a elwit Mair, yr hon hefyt + a eisteddawdd wrth draet yr Iesu, ac a glywei i breceth ef. 40A’ Martha a drallodit yn cylch ampl wasanaeth, ac a ddeuth attaw, ac a ddyuot, Arglwydd, anyd oes nes + gofal genyt, can im chwaer vy‐gadael vy hunan i wasanaethu? Arch yddi gan hyny, yn y + chymportho vi. 41A’r Iesu a atepawdd ac a ddyuot wrthei Martha yddwyt yn * gofalu ac ith tral’odir yn‐cylch llawer o pethae. 42Ac vn‐peth ’sy anghenreidiol, a’ Mair a ‡ ddetholes y rhan dda, yr hyn ny ddugir odd y arnei.


Y Salmau 26 (BCN) - Bible Society\nY Salmau 26 BCND\n1Barna fi, O ARGLWYDD, oherwydd rhodiais yn gywir\nac ymddiried yn yr ARGLWYDD heb ballu.\n2Chwilia fi, ARGLWYDD, a phrofa fi,\nrho brawf ar fy nghalon a'm meddwl.\n3Oherwydd y mae dy ffyddlondeb o flaen fy llygaid,\nac yr wyf yn rhodio yn dy wirionedd.\n4Ni fûm yn eistedd gyda rhai diwerth,\nnac yn cyfeillachu gyda rhagrithwyr.\n5Yr wyf yn casáu cwmni'r rhai drwg,\nac nid wyf yn eistedd gyda'r drygionus.\n6Golchaf fy nwylo am fy mod yn ddieuog,\nac amgylchaf dy allor, O ARGLWYDD,\n7a chanu'n uchel mewn diolchgarwch\nac adrodd dy holl ryfeddodau.\n8O ARGLWYDD, yr wyf yn caru'r tŷ lle'r wyt yn trigo,\ny man lle mae dy ogoniant yn aros.\n9Paid â'm rhoi gyda phechaduriaid,\nna'm bywyd gyda rhai gwaedlyd,\n10rhai sydd â chamwri ar eu dwylo\na'u deheulaw'n llawn o lwgrwobrwyon.\n11Ond amdanaf fi, yr wyf yn rhodio'n gywir;\ngwareda fi a bydd drugarog wrthyf.\n12Y mae fy nhraed yn gadarn mewn uniondeb;\nbendithiaf yr ARGLWYDD yn y gynulleidfa.


BBC - Cymru'r Byd - Holi'r Ci\nBeth yw'r cyfiawnhad dros barhau gyda'r arfer dirywiedig o ddyblu 'n'?\nEnw: Dafydd Hasslehoff\nLleoliad: Mur Berlin\nCumberland: Mae sawl cyfiawnhad posibl, er bod rhai yn dadlau y byddai'n haws arnom i gyd pe byddem yn cael gwared â'r 'n' ddwbl! Ceidwadol, nid dirywiedig yw'r arfer mewn gwirionedd er hynny. Arferai pobl glywed y gwahaniaeth rhwng llafariad byr o flaen yr 'n' ddwbl, a llafariad hir os mai dim ond un 'n' oedd yno. Mae'n debyg dim ond tafodiaith Gorllewin Morgannwg sy'n cadw'r gwahaniaeth hyn ar lafar bellach (ydych chi'n gallu clywed y gwahaniaeth rhwng 'canu' (to sing) a 'cannu' (to bleach)? Felly, o barch i drigolion Gorllewin Morgannwg, mi ddylen gadw'r gwahaniaeth. Neu os ydyn ni am ei ddileu, gawn ni ddileu'r 'u' o'r Gymraeg hefyd, wedi'r cyfan, dydi pobl y de ddim yn clywed y gwahaniaeth rhwng 'i' ac 'u'?\nCyfiawnhad posib arall yw nad ydi diwygiadau orgraffyddol fel hyn yn gweithio fel arfer. Mae rhai pobl geidwadol yn mynnu cadw at yr hen ffurfiau, ac mae hynny yn cyflwyno mwy o anghysondeb i'r iaith. Fe geisiwyd diwygio orgraff yr Almaeneg rai blynyddoedd yn ôl, ond doedd pawb ddim yn cytuno. O ganlyniad mai rhai papurau dyddiol wedi glynu at yr hen orgraff, a rhai eraill wedi mabwysiadu'r orgraff newydd, mewn geiriau eraill, mae'n draed moch ar bapurau'r Almaen.\nYn hanesyddol, ceir dwy 'n' yn y Gymraeg lle mae 'nt' mewn ffurf arall ar y gair neu lle roedd 'nt' neu 'nd' yn y Frythoneg/Lladin/Ffrangeg/Saesneg ac ati. Er enghraifft, ceir 'cant' yn yr unigol, ond 'cannoedd' (dwy 'n') yw'r ffurf luosog; hen ffurf ar 'arian' yw 'ariant' (cf. 'argent' yn Ffrangeg). Mae hynna'n gliw i ni bod angen dwy 'n' yn 'ariannol'. Mae angen dwy 'n' yn 'dogfennau' (cf. 'document' yn Saesneg), ac felly ymlaen.\nWrth gwrs, mae'n haws defnyddio gwirydd sillafu Cymraeg i gywiro'r 'n' ddwbl nag i gofio'r enghreifftiau uchod. Y gwir amdani yw fod rhaglenni gwirio sillafu fel Cysill, gwirydd Microsoft ac OpenOffice wedi gwneud ein bywydau ni i gyd yn llawer haws. Beth bynnag, gallai fod yn llawer gwaeth arnom, o leiaf dyw cymhlethdod sillafu'r Gymraeg ddim byd i'w gymharu ag erchyllterau sillafu Saesneg!\nBeth yw ystyr 'a wnelo'?\nCumberland: Ystyr 'a wnelo' yw 'rhywbeth i wneud â'. Mae 'gwnelo' yn ffurf oddefol ar y ferf 'gwneud' - unwaith eto os teipiwch chi 'wnelo' i mewn i eiriadur Learn Welsh y BBC a chlicio ar 'conjugate' fe welwch chi holl rediadau'r ferf dan sylw.\nMae'n ymadrodd bach defnyddiol, ond hen ffasiwn erbyn hyn, pan ydych chi eisiau cyfeirio at y pwnc dan sylw, er enghraifft, 'y mae a wnelo hynny â chyflwr y farchnad' neu, mewn Cymraeg mwy cyfoes 'mae hynny rywbeth i wneud â chyflwr y farchnad'. Mae'n cael ei ddefnyddio'n aml yn y ffurf negyddol hefyd, er enghraifft, 'nid oes a wnelo ddim â'r peth' neu, mewn Cymraeg mwy cyfoes 'dydi hynny ddim byd i wneud â'r peth'.\nPam nad oes angen treigol rh i r ar ol y, er enghraifft, y rhaglen yn hytrach na 'y raglen'?\nCumberland: Mae 'rh' yn *eithriad i'r rheol*. Mae 'll' yn eithriad i'r rheol hon hefyd, er enghraifft 'y llithren' yn hytrach na 'y lithren'. Mae 'na resymau seinegol hanesyddol pam nad oedd y llythrennau hyn yn achosi treiglad lle byddai rhywun yn disgwyl hynny, ond erbyn hyn mae'n rhaid i'r rhan fwyaf ohonom ddysgu'r eithriadau a chofio peidio treiglo.\nBeth yw'r gwahaniaeth rhwng digwyddwyd a digwyddodd?\nCumberland: Mae 'digwyddwyd' yn ffurf *amhersonol* y ferf (hynny yw, dydi'r ferf ddim yn dweud ai fi/ti/fe/hi/ni/chi/nhw sy'n gysylltiedig â'r digwydd). Gyda 'digwyddodd' ar y llaw arall, rydyn ni'n gwybod mai *trydydd person* y ferf sydd dan sylw, (hynny yw digwyddodd ef neu digwyddodd hi). Mae 'digwyddwyd' yn cyfateb i 'it happened' yn Saesneg, ac mae digwyddodd yn cyfieithu fel 'he/she happened'.\nAm ryw reswm, mae ffurfiau amhersonol y ferf yn peri dryswch i nifer o Gymry Cymraeg y dyddiau hyn. Mae hyn yn drueni mawr, achos mae'n gallu bod yn gyfleus iawn medru dweud bod rhywbeth wedi digwydd, heb orfod dweud pwy wnaeth ddigwydd, er enghraifft 'digwyddwyd gweld iâr yn croesi'r ffordd' yn hytrach na 'digwyddodd hwn-a-hwn neu hon-a-hon weld iâr yn croesi'r ffordd'.\nMae holl ffurfiau'r berfau Cymraeg i'w gweld yn llawn ar safle Learn Welsh y BBC ar http://www.bbc.co.uk/wales/learnwelsh/. Er enghraifft, os teipiwch chi 'digwyddodd' i mewn i'r geiriadur ar ochr dde'r sgrin, daw'r cyfieithiad Saesneg i fyny gyda'r dewis i glicio ar 'conjugate' i weld holl rediadau'r ferf - y ffurfiau ffurfiol ac anffurfiol, cwmpasog a chryno. Mae 'digwyddwyd' a 'digwyddodd' yn cael eu rhestru yn y cywair 'Formal Concise' dan 'Past/Gorffennol'.\nPam ydyn ni'n gofyn "Pam fod eira yn wyn" yn hytrach na "Pam mae eira yn wyn"?\nEnw: Nigel Williams\nCumberland: A dweud y gwir, "Pam mae eira yn wyn?" yw'r ffurf glasurol i ofyn y cwestiwn. Mae'n debyg mai datblygiad cymharol ddiweddar yw defnyddio "pam fod ...?" ond mae'n gystrawen ddigon cyffredin erbyn hyn. Dyna'r ffurf mae Dafydd Iwan yn ei defnyddio yn ei gân enwog, wrth gwrs, ac mae hynny, mae'n debyg, wedi selio'r gystrawen yn gadarnach ym meddyliau llawer.\nPa un sy'n gywir: 'Dirprwy Reolwr' neu 'Dirprwy Rheolwr'?\nCumberland: Yr ateb byr yw fod y ddau yn gywir. Fel arfer, bydd rhywun yn defnyddio 'dirprwy reolwr' i gyfateb i'r teitl Saesneg 'deputy manager'. Er enghraifft: "Fi ydi'r dirprwy reolwr." "Lle mae swyddfa'r dirprwy reolwr?" Yn yr achos yma, mae 'dirprwy' yn gweithredu fel ansoddair o flaen yr enw 'rheolwr' (ac yn achosi'r treiglad meddal yn y gair 'rheolwr').\nFodd bynnag, meddyliwch am yr enghreifftiau canlynol: "Pwy ydi dirprwy reolwr y cwmni?" "Pwy ydi dirprwy rheolwr y cwmni?" Mae'r ddau yn gwbl gywir, ac yn cyfleu'r un ystyr i bob pwrpas, ond mae yma wahaniaeth o ran pwyslais. Efallai byddai'n haws gweld y gwahaniaeth o ailysgrifennu'r enghreifftiau a defnyddio priflythrennau i ddangos y teitlau swyddogol: "Pwy ydi Dirprwy Reolwr y cwmni?" "Pwy ydi dirprwy Rheolwr y cwmni?" Yn y cwestiwn cyntaf, mae "dirprwy reolwr" yn deitl swyddogol ar swydd. Yn yr ail, mae "dirprwy" yn ddisgrifiad llai ffurfiol - nid oes Dirprwy Reolwr swyddogol gan y cwmni, ond bydd rhywun yn gweithredu fel diprwy ar ran y Rheolwr pan fydd hwnnw'n absennol.\nMae'r cyd-destun yn medru helpu felly wrth benderfynu ar yr union ystyr. Ond hollti blew yw'r gwahaniaethau hyn mewn gwirionedd. Mae'r ffurf 'dirprwy reolwr' yn fwy cyffredin efallai, am fod y teitl swydd fel teitl swyddogol yn un sy'n cael ei ddefnyddio'n aml yn ein byd biwrocrataidd cyfoes.\nFfrwchnedd h.y. banana - dwi'n gwybod nad gair ryn ni'n ddefnyddio bob dydd yw e, ond o ble daeth e? Ai gwrywaidd neu fenywaidd ydyw? Dwi'n methu cael hyd iddo mewn unrhyw eiriadur!\nEnw: 5-y-diwrnod o'r de\nCumberland: Cwestiwn da iawn. Roedd yr Ieithgi wedi rhyw dybio mai William Owen Pughe ddyfeisiodd y gair. Geiriadurwr o ddechrau'r bedwaredd ganrif ar bymtheg oedd William Owen Pughe. Roedd ganddo rai syniadau rhyfedd iawn ynghylch yr iaith Gymraeg, yn enwedig ynghylch tarddiad geiriau, ac fe fathodd nifer helaeth o eiriau newydd. Beth bynnag, o chwilio i'r achos, mae'r Ieithgi yn sylweddoli iddo amau William Owen Pughe ar gam yn yr achos hwn. Does dim cofnod o'r gair yng ngeiriadur Pughe, nac unrhyw eiriadur arall hyd y gwyddom. Does dim slip am y gair yng nghasgliad Geiriadur y Brifysgol a dyw'r gair ddim yn cael ei ddefnyddio yng Ngeiriadur yr Academi.\nEr hyn, mae'r gair yn gyfarwydd iawn i rai ohonom ar lafar, fel gair cellweirus am fanana, neu fel gair dwl, diystyr. Erbyn hyn mae'n cael ei ddefnyddio fel enw priod hefyd mewn cyd-destun cellweirius lle mae rhywun yn chwilio am ffugenw doniol. Er enghraifft, ceir Horwth ap Ffrwchnedd, Ffrwchnedd ap Moronen a Ffrwchnedd Wyllt, i gyd yn aelodau o Maes-e.\nMae rhai o ffrindiau'r Ieithgi, sy'n ddigon hen i gofio dechrau'r saithdegau yn dweud eu bod yn cofio'r gair 'ffrwchnedd' yn dod yn boblogaidd yng ngwersylloedd yr Urdd yn y cyfnod hwnnw. Mae eraill yn dweud iddo darddu o ddosbarthiadau Cymraeg i oedolion yn y cyfnod hwn, ond dydi'r Ieithgi ddim wedi cael cadarnhad o'i darddiad eto. O ran cenedl y gair, gwrywaidd ydyw i glust yr Ieithgi. Gwrywaidd yw geiriau sy'n gorffen yn -edd fel arfer, felly mae'n cydymffurfio i'r patrwm hwnnw.\nA ydych chi'n meddwl y caiff y sain "ts" ei dderbyn i'r wyddor Gymraeg, ac wrth ysgrifennu iaith lafar, a ddylid dangos y treiglad sy'n digwydd wrth ddweud, e.e. "dy jaen" (your chain)?\nCumberland: Cyn dechrau ateb, mae angen gwahaniaethu rhwng y *sain* sy'n cael ei chynrychioli gan "ts" a'r nodau neu'r symbolau sy'n dynodi'r sain wrth ysgrifennu.\nI drafod "ts" fel sain yn gyntaf, nid oes amheuaeth nad yw hi wedi hen blwyfo yn y Gymraeg, er ei bod yn digwydd fel arfer mewn geiriau benthyg o'r Saesneg (mae ambell enghraifft o'r sain i'w chael mewn geiriau ac ymadroddion Cymraeg brodorol megis 'sgitsie' (De) a 'rotsiwn beth' (Gogledd).\nDoes neb wedi gallu cynnig *sain* arall i'w rhoi yn lle'r sain hon, ac mae hynny'n arwydd ei bod hi bellach yn rhan naturiol o'r iaith. Yr hyn sy'n hynod o ddifyr yw fod y sain, fel y sylwodd yr holwr, yn treiglo'n feddal i'r sain "j" yn y Gymraeg. Sain fenthyg yw "j" hithau, ond mae'r treiglad yn brawf diamheuol fod y ddwy sain wedi ymgartrefu yn y Gymraeg.\nMater arall yw sut mae'r sain "ts" yn cael ei dangos wrth ysgrifennu'r iaith. Mae'r cwestiwn yn awgrymu fod yr holwr yn ystyried "ts" fel deugraff (h.y. dwy lythyren yn cynrychioli un sain ac yn cael eu cyfrif fel llythyren ddwbl yn y wyddor Gymraeg, yr un fath â "ch", "ll" ac ati. Mae'r deugraffau hyn yn cael eu trefnu fel llythrennau ar wahan yn y wyddor, gyda "ch" yn dod ar ôl "c" mewn geiriadur er enghraifft, ac nid rhwng geiriau yn dechrau gyda "ce" a geiriau yn dechrau gyda "ci").\nHyd y gwyddom, does neb o'r blaen wedi awgrymu fod "ts" yn cael ei ystyried fel deugraff yn y Gymraeg (hynny yw, yn cael ei le ei hun yn nhrefn y wyddor ac yn llenwi un blwch, nid dau, mewn pos croeseiriau).\nDoes dim cytundeb ar sut i ddangos y sain bob tro wrth ysgrifennu ychwaith, ac mae confensiynau gwahanol yn cael eu defnyddio ar ddechrau, canol a diwedd gair.\nMae defnyddio "tsi" ar ddechrau gair yn ddigon cyffredin a derbyniol, e.e. Tsieina, Tsieciad.\n"Ts" gewch chi ar ddiwedd geiriau i gynrychioli'r un sain mewn arddulliau ffurfiol iawn, er bod "tsh" i'w gweld mewn arddulliau anffurfiol, e.e. wats (watsh), cabaets (cabaetsh). Y drwg gyda "ts" ar ddiwedd gair yw fod tuedd gan rai i'w ynganu fel 't' a 's' ar ôl ei gilydd, sy'n ynganiad eithaf ffuantus a mursennaidd. O leiaf mae 'tsh' yn dangos yr ynganiad a fwriadwyd yn glir.\nYng nghanol geiriau, "tsi" eto sydd i'w gweld amlaf (e.e., "bwtsiera", "clatsio", "cwtsio"). Eto i gyd, mae Geiriadur Prifysgol Cymru yn nodi "matsien", "matsen" a "matshyn" fel cyfieithiadau Cymraeg posibl o "match"\nSaesneg. Yn amlwg, does dim cytundeb llwyr ar hyn eto.\nWrth ysgrifennu iaith lafar, does 'na ddim rheswm yn y byd dros beidio â defnyddio 'j' wrth dreiglo 'tsi' gychwynnol yn feddal, e.e. ts[h]ips > dy jips. Mae rhagor i'w weld am 'j' yn yr ateb i'r cwestiwn *Pryd a pham fabwysiadwyd y llythyren "j" i'r wyddor Gymraeg, a pham fod llawer o bobl yn gwrthod derbyn hyn?* ar dudalen Holi'r Ci isod.\n"Mewn Ffrangeg" neu "yn Ffrangeg" - p'un sy'n gywir?\nMae hynny'n dibynnu ar y cyd-destun.\nOs bydd rhywun yn sôn am yr iaith yn gyffredinol, dylid defnyddio "yn Ffrangeg". Er enghraifft:\nRoedden nhw'n canu yn Ffrangeg.\nOnd, os bydd rhywun yn cyfeirio at fath penodol o'r Ffrangeg, dylid defnyddio "mewn Ffrangeg". Er enghraifft:\nRoedden nhw'n siarad mewn Ffrangeg ffurfiol iawn.\nOes angen defnyddio chi/ti bob amser? Er enghraifft - "rwyf yn chwilio amdanoch chi?", "rwy'n dy garu di?"\nNac oes. Mae hyn yn gallu bod yn fater o gywair, gyda chi/ti yn llai cyffredin mewn cyweiriau ffurfiol, ond mae hefyd yn dibynnu ar rythm a phwyslais y frawddeg. Does dim ateb syml felly!\nRhagenwau ategol yw'r term gramadegol am y chi/ti yn yr enghraifftiau uchod. Mae (fi, ni, ef/hi, hwy, nhw etc hefyd yn rhagenwau ategol. Yr hyn sy'n dod o'u blaen yw berfau neu arddodiaid rhediedig. O ran cywair mae modd dweud:\nDw i wedi bod yn chwilio amdanoch chi. (Anffurfiol) OND Yr wyf wedi bod yn chwilio amdanoch. (Ffurfiol)\nEnghraifft arall: Mi wyt ti'n ddigon hen i wybod hynny. (Anffurfiol) OND Yr wyt yn ddigon hen i wybod hynny. (Ffurfiol)\nAr y llaw arall, mae modd defnyddio'r chi/ti yn yr enghreifftiau uchod mewn cyweiriau ffurfiol hefyd er mwyn pwyslais:\nYr wyf wedi bod yn chwilio amdanoch *chi*. (Ffurfiol)\nYr wyt *ti* yn ddigon hen i wybod hynny. (Ffurfiol)\nMae dewis defnyddio neu beidio defnyddio'r rhagenwau ategol yn ffordd hawdd i gyfleu cywair a phwyslais, ac yn rhan o gyfoeth mynegiant y Gymraeg. Does dim angen poeni'n ormodol amdanynt (nac amdanyn nhw).\nGan fod 'nawr' yn agosach i'r ffurf safonol 'yn awr', a yw'n fwy derbyniol na 'rwan'?\nCumberland: Mae'r ddau yr un mor dderbyniol â'i gilydd ar lafar.\nCywasgiad o 'yn awr' yw 'nawr', ac mae'n fwy cyffredin ar lafar yn y de.\nMae 'rwan' yn gywasgiad o 'yr awr hon' a dim ond yn nhafodieithoedd y gogledd mae'n cael ei ddefnyddio. Mae'r gair 'rwan' yn rhoi blas gogleddol cryf iawn i destun. Ar lafar, mae'n gwbl dderbyniol, felly hefyd mewn llenyddiaeth dafodieithol, neu lle mae awdur am i'w lais gogleddol ei hun gael ei glywed.\nFodd bynnag, mewn Cymraeg safonol, ysgrifenedig, y nod yw defnyddio cywair niwtral o ran tafodiaith, sy'n dderbyniol drwy Gymru gyfan. Dylai dogfennau swyddogol felly, e.e. deunydd ffurfiol gan gyrff stadudol neu bapurau arholiad cenedlaethol, osgoi unrhyw eiriau sy'n 'marcio' testun fel rhywbeth sy'n tarddu o dafodiaith arbennig.\nMewn cywair ffurfiol iawn, gall fod yn addas defnyddio'r ffurf lawn 'yn awr'. Os yw'r cywair yn fwy anffurfiol, ond eto heb fod yn dafodieithol, mae'n dderbyniol defnyddio 'nawr'.\nMae'r gallu amrywio cywair fel hyn o'r ffurfiol i'r anffurfiol i'r tafodieithol yn cyfoethogi'r Gymraeg, ac mae'n syndod gymaint y gall geiriau bach fel hyn ddylanwadu ar naws ac arddull yr hyn sy'n cael ei ysgrifennu.\nPa un sy'n gywir - "cyfreithiwr"/"cyfreithydd"?\nMae'r ddau air wedi'u rhestru yng Ngeiriadur y Brifysgol, ac felly yn 'gywir'.\nFodd bynnag mae 'cyfreithiwr' yn llawer mwy cyffredin mewn Cymraeg cyfoes. Mae 'cyfreithydd', wrth gwrs, yn swnio'n debyg i 'cyfieithydd' ac efallai mai dyna lle mae'r dryswch wedi codi.\nMae'r terfyniadau '-wr' ac '-ydd' ill dau yn gyffredin iawn yn y Gymraeg yn dynodi swyddi neu swyddogaethau.\nMae arlliw mwy proffesiynol i '-ydd' nag i '-wr', e.e. 'ysgrifennydd' (rhywun sy'n dal swydd ysgrifenyddol ac o bosib yn cael ei dalu am ei waith) ac 'ysgrifennwr' (rhywun sy'n ysgrifennu yn gyffredinol).\nYn aml mae '-ydd' yn cyfateb i'r terfyniad '-ist' yn Saesneg yn dynodi swyddi fel 'deintydd' (dentist), 'croesawydd' (receptionist) etc., tra bod '-wr' yn aml yn cyfateb i'r terfyniad Saesneg '-or'.\nMae '-wr' yn Gymraeg hefyd yn derfyniad cynhyrchiol (sy'n golygu ei fod yn cael ei ddefnyddio i greu geiriau newydd) ar gyfer offer yn ogystal â phobl.\nFelly mae 'corddwr' yn beiriant corddi, a 'tyllwr' yn rhywbeth sy'n gwneud tyllau. I ddrysu pethau, fe benderfynodd rhai a oedd yn bathu termau gwyddoniaeth yn ôl yn y chwedegau ddefnyddio '-wr' i ddynodi pobl ac '-ydd' i ddynodi offer.\nDan y drefn hon byddai 'rheolwr' yn berson sy'n rheoli a 'rheolydd' yn declyn sy'n rheoli.\nMae rhai o'r geiriau hyn wedi plwyfo, ond fel rheol gyffredinol mae'n groes i deithi'r iaith, am fod pobl, yn naturiol ac ar lafar, yn dal i ddefnyddio '-wr' wrth greu geiriau newydd sy'n dynodi offer a theclynnau.\nAr y llaw arall, pan ddechreuodd pobl edrych ar sut mae merched a dynion yn cael eu henwi wrth ddynodi swyddi, aeth rhai i ddadlau nad oedd '-wr' yn derfyniad addas i swyddi lle gallai merched gael eu cyflogi, a bod defnyddio gair fel 'cyfreithiwr' yn gwahaniaethu'n annheg yn erbyn merched.\nMae terfyniad '-wraig' yn bosibl i ddynodi merched yn benodol, ac '-yddes' hefyd fel fersiwn benywaidd o '-ydd'.\nEr mwyn cael un term niwtral sy'n medru cyfeirio at ferched a dynion, argymhellodd rhai fod '-ydd' yn cael ei ddefnyddio ar gyfer y ddau ryw, a daeth ffurfiau fel 'cyfreithydd', 'cyfarwyddydd', 'gwasanaethydd' yn boblogaidd.\nMewn gwirionedd, nid yw'r ffurfiau hyn yn fwy niwtral na 'cyfreithiwr', 'cyfarwyddwr' a 'gwasanaethwr', ac mae blas artiffisal 'geiriau gwneud' arnyn nhw.\nMae'r Ieithgi yn argymell defnyddio'r ffurfiau '-wr' pan mai hynny sy'n naturiol, gan wneud yn siwr mewn hysbysebion swyddi ac ati fod croeso i ferched a dynion fel ei gilydd ymgeisio amdanynt.\nAr y llaw arall, dylid rhoi rhyddid i bobl ddefnyddio'r teitl swydd maen nhw'n fwyaf cyffyrddus ag ef. Felly, gall merch ei galw ei hun yn 'gyfreithiwr', yn 'gyfreithwraig' neu'n 'gyfreithydd' fel y mynn.\nPa un sydd yn gywir erbyn hyn - 'atborth' neu 'adborth'?"\nCumberland: Yr ateb byr yw bod y ddwy ffurf yr un mor gywir â'i gilydd. Hyd at yn ddiweddar, 'adborth' oedd fwyaf cyffredin, ond sylweddolodd rhywrai fod 'atborth' yn cyd-fynd yn agosach â theithi seinegol traddodiadol y Gymraeg. Oherwydd hyn ceisiwyd dweud fod 'adborth' yn anghywir, er ei fod wedi hen ennill ei blwyf.\nMater o batrymau sain yn hanesyddol yn y Gymraeg yw hi.\nMae'r esboniad llawn fel a ganlyn:\nO dan rai amgylchiadau seinegol, ceir ffenomen o'r enw 'dileisio', a dyna ydyn ni'n ei weld yn yr achos hwn.\nPan fydd ffrwydrolen leisiol ('voiced plosive') - sef 'b', 'd' neu 'g' yn Gymraeg - yn rhagflaenu ffrwydrolen leisiol arall mewn gair cyfansawdd, mae'n cael ei dileisio. Hynny ydi:\ncrog + pris > crogbris > crocbris\ndad- + plygu > dadblygu > datblygu\nad- + porth > adborth > atborth\nOnd, nid yw'r rheol hon yn hollol haearnaidd. Mae Geiriadur y Brifysgol yn rhestru 'crocbont' a 'crogbont' ochr yn ochr â'i gilydd, ac mae'r un peth yn wir am 'crocbren' a 'crogbren'. Dylid ystyried 'atborth' ac 'adborth' yn y cyd-destun hwn felly. Mae'r ddau yn dderbyniol, ond bod gan 'atborth'\ndinc mwy ceidwadol a hen ffasiwn nag 'adborth'. O chwilio yn Google, ceir tua 210 000 enghraifft o 'atborth' a 538 000 enghraifft o 'adborth'. Y cywair rhyddfrydig sy'n mynd â hi fynychaf felly, ond cofiwch, wrth benderfynu pa ffurf i'w defnyddio, mae'n hawdd dweud ai ceidadwr ai rhyddfrydwr ieithyddol ydych chi!\nA oes gwahaniaeth pendant rhwng gall a gallai? / Beth yw'r gwahaniaeth rhwng gallai a gall?\nEnw Buster Keaton\nCumberland: Mae "gall" yn 3ydd person presennol ffurf gryno'r ferf "gallu" ('he/she is able to').\nMae "gallai" yn 3ydd person amherffaith ffurf gryno'r ferf ('he/she was able to') a hefyd yn 3ydd person amherffaith dibynnol ffurf gryno'r ferf ('he/she would be able to').\nHefyd mae "galla i" neu "galla'i" yn ffurfiau llafar ar berson cyntaf presennol a dyfodol y ferf "gallu" ('I am able to/I will be able to') yn cyfateb i "gallaf" yn yr iaith lenyddol neu safonol.\nMae modd gweld holl rediadau'r ferf ar safle LearnWelsh y BBC yma.\nPam nad oes gair yn Gymraeg sy'n gyfystyr a 'women' yn Saesneg? Er enghraifft, defnyddir gwraig/merch i wahaniaethu rhwng 'woman/girl'ond mae gwraig hefyd yn cyfleu 'wife'. Felly, a yw'r gair menywod yn dderbyniol erbyn hyn?\nCumberland: Nid yw geiriau yn cyfateb yn union i'w gilydd rhwng gwahanol ieithoedd. Mae nifer o eiriau am 'women' yn y Gymraeg, gan gynnwys 'merched', 'gwragedd' a 'menywod'.\nCeir 'dynes' hefyd am yr unigol ar lafar yn y Gogledd, ond heb ffurf luosog gyfatebol.\nMae 'merched' hefyd yn golygu plant benywaidd, yn yr iaith safonol a hefyd ar lafar yn y De.\nYn y Gogledd, mae'r ffurf 'genod' yn fwy cyffredin am blant benywaidd.\nNid yw 'gwragedd' yn gorfod bod yn briod bob tro (defnyddir 'gwragedd priod' i olygu 'married women' os am fod yn ddiamwys).\nMae 'menywod' yn cael ei ddefnyddio mewn tafodieithoedd deheuol, ond gan fod blas deheuol mor gryf arno, nid yw'n dderbyniol gan ogleddwyr bob tro yn yr iaith lenyddol neu ffurfiol.\nBu cwyno rai blynyddoedd yn ôl pan ddefnyddiodd y mudiad 'Women's Aid' y teitl 'Cymorth i Fenywod' yn Gymraeg a phenderfynwyd defnyddio 'Cymorth i Ferched' fel teitl swyddogol yn y Gymraeg yn lle hynny.\nY ffurfiau 'Merched' a 'Dynion' sydd i'w gweld amlaf ar dai bach cyhoeddus hefyd (er ei bod hi'n rhyfedd defnyddio arwyddion tai bach cyhoeddus yn ganllaw i safon yr iaith!)\nMae 'menywod' yn iawn ar lafar felly, ac mewn tafodieithoedd deheuol, ond gwell defnyddio'r ffurf 'merched' yn yr iaith safonol.\nYdy hi'n iawn i ateb cwestiwn gyda 'na'?\nEnw Melin Wynt\nCumberland: Ydi, yn aml, ar lafar lle mae ateb byr yn gwneud y tro.\nMewn arddulliau llafar, mae 'na' yn gallu cymryd lle'r geiriau ateb negyddol mwy safonol fel 'nac oes' neu 'nac ydw'.\nYn annisgwyl, efallai, dydi hyn ddim yn ffenomen gwbl newydd, chwaith. Dyma enghraifft wedi'i chodi o The Welsh Vocabulary of The Bangor District (1913): "Gymwch chi chwanag?" "Na, dw i wedi cael digon.""\nMae 'na' ar ei ben ei hun yn ddefnyddiol hefyd yn ysgrifenedig - er enghraifft, gyda blychau ticio lle mae angen dynodi'r negyddol.\nFodd bynnag, os yw'n dod fel un o bâr gyda dewis cadarnhaol fel 'ydwyf' neu 'oes', mae'n well ysgrifennu 'nac ydwyf' neu 'nac oes' er mwyn cadw'r gyfatebiaeth o ran cywair iaith.\nGyda botymau o fewn meddalwedd cyfrifiadurol, daeth hi'n gonfensiwn defnyddio 'iawn' a 'na' yn y Gymraeg i gyfateb i 'yes' a 'no' yn Saesneg, ac felly mae hwn yn gyd-destun newydd lle mae defnyddio 'na' ar ei ben ei hun yn dderbyniol.\nAr y llaw arall, mae'r holl ffurfiau negyddol llawn ar gyfer ateb cwestiwn ('nac oedd', 'na fydd', 'naddo', 'nac ydi' ac ati) yn dal yn gwbl gyfoes a dylid eu defnyddio lle bo'n briodol, yn enwedig mewn cyweiriau ffurfiol ac er mwyn osgoi unrhyw amwysedd."\nBeth yw'r gwahaniaeth rhwng 'adref' a 'gartref'?\nCumberland: Yn draddodiadol yn y Gymraeg mae 'adref' yn cyfleu symudiad tua'r cartref ac mae 'gartref' yn cyfleu lleoliad yno. Er enghraifft:\n"Dw i'n mynd adref."\n"Dw i'n aros gartref."\nDyma sy'n cael ei gyfrif yn gywir o hyd mewn Cymraeg ffurfiol a safonol.\nFodd bynnag, yn yr iaith lafar, mae'r gwahaniaeth rhwng y ddau wedi mynd ar goll i raddau helaeth. Er enghraifft, mae 'adra' yn cael ei ddefnyddio yn ddigon aml mewn tafodieithoedd gogleddol i gyfleu symudiad a lleoliad fel ei gilydd:\n"Dw i'n mynd adra."\n"Dw i'n aros adra."\nMewn tafodieithoedd deheuol, fodd bynnag, bydd pobl yn defnyddio 'gartref' i gyfleu'r ddau ystyr:\n"Wi'n mynd gitre."\n"Wi'n aros gitre."\nBeth yw'r gwahaniaeth rhwng amseroedd ac amserau?\nEnw Dafydd D\nCumberland: Yn y bôn, nid oes gwahaniaeth ystyr rhwng 'amseroedd' ac 'amserau'. Mae'r ddau yn ffurfiau lluosog i'r enw 'amser'.\nYn ôl corpws iaith CEG, mae 'amserau' ychydig yn fwy cyffredin nag 'amseroedd'."\nPryd a pham fabwysiadwyd y llythyren "j" i'r wyddor Gymraeg, a pham fod llawer o bobl yn gwrthod derbyn hyn?\nCumberland: Yn gyntaf oll, mae eisiau gwahaniaethu rhwng y llythyren 'j' a'r sain sy'n cael ei chynrychioli ganddi.\nMae Geiriadur y Brifysgol yn nodi enghreifftiau o 'j' ysgrifenedig mewn testunau Cymraeg mor bell yn ôl â dechrau'r 18fed ganrif, mewn geiriau fel 'Jacobiniaid', 'Jansenistiaid' a 'Jesuitiaid'.\nOnd mae'n ymddangos bod y sain sy'n cael ei chysylltu â 'j' amlaf erbyn hyn i'w chael yn y Gymraeg dipyn cyn hynny. Er enghraifft, mae Geiriadur y Brifysgol yn nodi gair 'dgiwstyng' (= 'jwsting', o'r Saesneg 'jousting') o'r 16eg ganrif.\nYn ôl at y presennol, mae 'j' wedi ymgartrefu yn llwyr yn y Gymraeg erbyn hyn, a gwirion braidd fyddai trio ysgrifennu geiriau cyffredin fel 'jam' neu 'jac-y-do' yn wahanol, er enghraifft.\nEto, mae'n well gan nifer o bobl ysgrifennu 'si' na 'j' mewn geiriau fel 'prosiect' a 'Siapan'. Mewn achosion o'r fath, mae'r ddwy ffurf yn dderbyniol ac yn cael eu nodi felly yng Ngeiriadur Prifysgol Cymru.\nFodd bynnag mai ynganiad 'si' neu 'sh' yn wahanol i 'j' a gall yr ynganiad 'sh' ymddangos yn fursennaidd mewn rhai cyd-destunau.\nMae'r Ieithgi yn galw pobl sy'n gwrthod y llythyren 'j' yn y Gymraeg yn Buryddion Ieithyddol eithafol, ond mae'n well ganddo ymatal rhag damcaniaethu ynghylch eu rhesymau posibl dros arddel y cyfryw safbwynt."\nBeth yw'r gwahaniaeth rhwng 'am' ac 'eisiau'?\nCumberland: "Dyma gymryd bod y cwestiwn yn cyfeirio yn benodol at ddefnyddio 'am' ac 'eisiau' i fynegi awydd neu ddymuniad. Er enghraifft:\n"Mi ydw i eisiau mynd allan"\n"Mi ydw i am fynd allan"\nYn achos "mi ydw i eisiau mynd allan" mae dymuniad yn cael ei gyfleu, ond mae'na ryw elfen o ddeall na fydd, o reidrwydd, yn bosibl gwireddu'r dymuniad.\nYn achos "mi ydw i am fynd allan" mae dymuniad yn cael ei gyfleu, ac mae'na elfen o fwriad pendant y tu ôl i'r dymuniad - awgrym y bydd yr hyn a ddymunir yn digwydd.\nCymharer, hefyd: "Mam, dw i eisiau mynd adref nawr," a "Reit, dw i am fynd adref nawr."\nAt hynny, mewn rhai ymadroddion, mae 'am' yn cael ei ddefnyddio i gyfeirio at ddigwyddiad yn y dyfodol, e.e. "Mi hi am lawio" (sef, mae'n mynd i lawio).\nI gymhlethu pethau, mae'r gwahaniaeth ystyr rhwng 'eisiau' ac 'am' wrth fynegi dymuniad yn gallu bod yn llai amlwg ar lefel dafodieithol."\nBeth yw'r gwahaniaeth rhwng 'cychwyn' a 'dechrau'?\nCumberland: "Yn ymarferol, mae 'dechrau' a 'cychwyn' yn gyfystyron mewn Cymraeg modern. Ond yn hanesyddol roedd 'dechrau' yn enw ('y dechrau'), gyda berf ('dechreuaf', etc.) yn cael ei llunio o'r enw yn ddiweddarach.\nAr y llaw arall, berf oedd 'cychwyn' ('cychwynnaf', etc.) gyda'r enw ('y cychwyn') yn cael ei ffurfio yn nes ymlaen.\nEfallai bod arlliw o'r gwahaniaeth hwn yn dal, gyda 'cychwyn' yn fwy gweithredol (er enghraifft, dechrau symud o safle llonydd), a 'dechrau' yn cyfeirio yn fwy at fan daearyddol neu bwynt mewn amser.\nAr lafar, mae rhai pobl yn defnyddio 'dechrau cychwyn' hefyd, sy'n dangos mor agos yw ystyron y ddau air."\nBeth yw'r gwahaniaeth rhwng 'Cymry' a 'Cymru'?\nCumberland: "Yn syml, mae 'Cymru' yn cyfeirio at y wlad, ac mae 'Cymry' yn cyfeirio at y bobl."\nPam rydyn ni'n dweud "yn Gymraeg" (treiglad meddal) yn lle "yng Nghymraeg" (treiglad trwynol)?\nCumberland: "Yn y Gymraeg" fyddai'r ymadrodd ar ei ffurf lawn. Felly, mae'r treiglo, mewn gwirionedd, yn hollol reolaidd yn yr achos yma - er bod absenoldeb ymddangosiadol y fannod yn awgrymu yn wahanol."\n"Beth yw'r gwahaniaeth rhwng 'pryd' a 'pan'. Mae'r ddau yn golygu 'when' yn Saesneg.\nCumberland: Yn fras, mae'n bosibl meddwl am 'pryd' fel dechrau cwestiwn, ac am 'pan' fel dechrau ateb i gwestiwn. Er enghraifft: "Pryd byddi di'n ffonio?" "Pan fydda i wedi cyrraedd adref." "Pryd bydd rhaid i ni adael yr adeilad?" "Pan fyddwch chi'n clywed y larwm."\nMae 'pryd' yn cael ei ddefnyddio fel a ganlyn:\n(i) Ar ddechrau cwestiwn uniongyrchol, e.e. "Pryd mae'r rhaglen yn gorffen?", "Pryd byddan nhw'n cyrraedd adref?"\n(ii) I gyflwyno cwestiwn anuniongyrchol, e.e. "Dydi hi ddim yn gwybod pryd mae'r rhaglen yn gorffen", "Dw i'n mynd i holi pryd byddan nhw'n cyrraedd adref".\nMae 'pan', ar y llaw arall, yn cael ei ddefnyddio i nodi pryd mae rhywbeth neu'i gilydd yn digwydd. Er enghraifft:\n"Mi wna i ffonio pan fydda i wedi cyrraedd adref." "Pan fyddwch chi'n clywed y larwm, bydd rhai i chi adael yr adeilad."\nOnd, i gymhlethu pethau, mae rhai deheuwyr yn defnyddio 'pryd' yn lle 'pan' ar lafar. Er enghraifft:\n"Chi fod i adael yr adeilad pryd rych chi'n clywed y larwm".\nAr y llaw arall, does dim modd defnyddio 'pan' yn lle 'pryd' mewn unrhyw gyd-destun, hyd yn oed ar lafar. Felly, os nad ydych chi'n siŵr o'r gwahaniaeth, defnyddiwch 'pryd', nid 'pan'."\nBeth yw ystyr eglurhad?\nCumberland: Eglurhad yw esboniad neu ddisgrifiad sy'n gwneud rhywbeth yn fwy clir. Drwy egluro rhywbeth, mae rhywun yn ei ddehongli neu'n rhoi rhagor o fanylion amdano - hynny yw, yn ei gwneud hi'n haws i rywun arall ei ddeall.\nCofiwch hefyd am y geiriadur Cymraeg/Saesneg ar safle'r BBC (http://www.bbc.co.uk/cymru/geiriadur/en-cy/). Gall hwn fod yn gymorth os ydych chi am weld cyfieithiadau Saesneg o'r gair 'eglurhad'.\nBeth yw'r gwahaniaeth rhwng 'yw' ac 'ydy'?\nCumberland: O ran ystyr, nid oes gwahaniaeth rhwng 'yw' ac 'ydy'.\nEr enghraifft, mae "Beth yw'ch enw chi?" a "Beth ydy'ch enw chi?" yn golygu union yr un peth.\nMae'r prif wahaniaeth rhyngddyn nhw yn ymwneud ag arddull a chywair iaith.\nMae 'yw' yn tueddu i gael ei ddefnyddio mewn darnau ffurfiol neu lenyddol, ond byddwch chi'n fwy tebygol o ddod ar draws 'ydy' (a'r amrywiad cyffredin 'ydi') mewn cyd-destunau anffurfiol neu lafar."\nBeth yw'r gwahaniaeth rhwng 'pam' a 'pan'?\nCumberland: Mae 'pam' yn cyfateb i 'why' yn Saesneg, ac fe'i defnyddir pan yn gofyn cwestiwn.\nPam wyt ti'n hoffi'r lliw porffor?\nPam fod eira'n wyn? Mae 'pan' yn cyfateb i 'when' yn Saesneg.\nMae'n cael ei ddefnyddio i ddynodi pryd mae rhywbeth yn digwydd.\nPan ddaw'r gwanwyn, bydd dail ar y coed unwaith eto.\nPan oeddwn i'n blentyn, roedd gen i feic coch.\nBeth ydi'r gwahanol ffyrdd yn Gymraeg ar gyfer mynegi bod rhywun yn atebol i wneud rhywbeth?\nLleoliad: De Cymru\nCumberland: Yn dechnegol, mae tri phrif ddull yn Gymraeg ar gyfer mynegi hyn. Mae 'gallu' yn cyfleu ei bod yn gorfforol bosibl i rywun wneud rhywbeth, mae 'medru' yn dangos bod rhywun yn meddu ar y sgiliau neu'r wybodaeth berthnasol i wneud rhywbeth, ac mae modd defnyddio 'cael' i olygu bod gan rywun ganiatâd neu hawl i wneud rhywbeth. Er enghraifft:\nDw i ddim yn gallu gyrru. (h.y. dydi hi ddim yn gorfforol bosibl i mi yrru, e.e. dw i'n rhy feddw)\nDw i ddim yn medru gyrru.(h.y. dydw i ddim yn gwybod sut mae gyrru, dydw i ddim wedi dysgu)\nDw i ddim yn cael gyrru.(h.y. does gen i ddim caniatâd i yrru, e.e. dw i wedi cael fy ngwahardd rhag gwneud)\nYn ymarferol, mae'r gwahaniaeth rhwng 'gallu' a 'medru' wedi diflannu i bob pwrpas a'r ddau yn cyfleu 'ability' yn fwy cyffredinol, gyda 'medru' yn fwy cyffredin yn y Gogledd a 'gallu' i'w glywed yn amlach yn y De.\n1. Beth ydi'r gwahanol ffyrdd yn Gymraeg ar gyfer mynegi bod rhywun yn atebol i wneud rhywbeth?\n2. Beth yw'r gwahaniaeth rhwng 'pam' a 'pan'?\n3. Beth yw'r gwahaniaeth rhwng 'yw' ac 'ydy'?\n4. Beth yw ystyr eglurhad?\n5. Beth yw'r gwahaniaeth rhwng 'pryd' a 'pan'. Mae'r ddau yn golygu 'when' yn Saesneg?\n6. Pam rydyn ni'n dweud "yn Gymraeg" (treiglad meddal) yn lle "yng Nghymraeg" (treiglad trwynol)?\n7. Beth yw'r gwahaniaeth rhwng 'Cymry' a 'Cymru'?\n8. Beth yw'r gwahaniaeth rhwng 'cychwyn' a 'dechrau'?\n9. Beth yw'r gwahaniaeth rhwng 'am' ac 'eisiau'?\n10. Pryd a pham fabwysiadwyd y llythyren "j" i'r wyddor Gymraeg, a pham fod llawer o bobl yn gwrthod derbyn hyn?\n11. Beth yw'r gwahaniaeth rhwng amseroedd ac amserau?\n12. Beth yw'r gwahaniaeth rhwng 'adref' a 'gartref'?\n13. Ydy hi'n iawn i ateb cwestiwn gyda 'na'?\n14. Pam nad oes gair yn Gymraeg sy'n gyfystyr a 'women' yn Saesneg? Er enghraifft, defnyddir gwraig/merch i wahaniaethu rhwng 'woman/girl'ond mae gwraig hefyd yn cyfleu 'wife'. Felly, a yw'r gair menywod yn dderbyniol erbyn hyn?


Rhaglen ar gyfer Pwyllgor Iaith ar Dydd Iau, 18fed Hydref, 2018, 10.00 y.b.\nDydd Iau, 18fed Hydref, 2018 10.00 y.b.\nRhaglen Gyflawn PDF 614 KB\nDerbyniwyd ymddiheuriadau gan Cyng. John Pughe Roberts\nY Cadwirydd I gadanhau cofnodion cyfarfod o’r Pwyllgor hwn a gynhaliwyd ar y 10 Gorffennaf 2018\nLlofnododd y Cadeirydd gofnodion y cyfarfod blaenorol o’r pwyllgor hwn a gynhaliwyd ar y 10 Gorffennaf, 2018 fel rhai cywir.\nADRODDIAD AELOD CABINET\nCyflwynodd yr Aelod Cabinet yr adroddiad gan nodi yn dilyn y Cyngor Llawn fod Cynllun Hybu’r Gymraeg bellach wedi ei fabwysiadu. Mynegwyd fod grant o £2m Arfor wedi ei gyhoeddi gan y Llywodraeth. Ychwanegwyd fod trafodaethau cychwynnol wedi ei gynnal am y cynllun. Ategwyd fod y Gymraeg yn ganolog i’r Cynllun Arfor. Nodwyd fod yr Aelod Cabinet a Rheolwr Gwasanaethau’r Gymraeg bellach yn rhan o’r trafodaethau.\nNodwyd fod Cynllun Hunaniaith wedi cael 2 flynedd ychwanegol o gyllid a'u bod yn y broses o greu cynllun ar gyfer 2020/21. Mynegwyd fod y cynllun blaenorol yn cynllun tair blynedd ac fod y dair blynedd bellach yn tynnu at y terfyn. Nodwyd yr angen am gynllun newydd a fydd yn edrych ar brosiectau hir dymor a'i fod yn gyfle i feddwl sut y gall Hunaniaith symud ymlaen.\n· Nodwyd fod cynllun Arfor yn gynllun sydd wedi cael ei drafod ers pum mlynedd a datganwyd hapusrwydd fod grant wedi ei gyhoeddi. Trafodwyd y bydd y Cynllun TWF ac Arfor yn rhedeg ochor yn ochor, ond na fyddant yn cyd-weithio, a ni ddylid cynllun TWF amharu ar ddeinameg Cynllun Arfor.\n· Ychwanegwyd fod cynllun Arfor angen ei ddatblygu a bod angen trafod cynlluniau o fewn y 4 sir y bydd Arfor yn rhan ohoni.\n· Mynegwyd gwahaniaethau rhwng cynllun Arfor a TWF gan nodi nad yw diwylliant yn rhan ganolog o gynllun TWF a bod y Gymraeg yn rhan ganolog o Gynllun Arfor.\nRHAGLEN WAITH Y CYNLLUN HYBU PDF 35 KB\nI ystyried adroddiad y Rheolwr Gwasanaethau’r Gymraeg\nEitem 6 - Atodiad - Rhaglen Waith y Cynllun Hybu , eitem 6. PDF 76 KB\nCyflwynwyd yr adroddiad gan nodi fod hwn yn gyfle i edrych yn fanylach a chael trafodaeth ar y rhaglen waith. Ychwanegwyd mai rhaglen waith cychwynnol yw’r hwn ac y bydd datblygiadau yn cael ei wneud i’r rhaglen unwaith y bydd modd cael yr holl bartneriaid at ei gilydd er mwyn datblygu prosiectau ar y cyd.\nMynegwyd fod 5 maes blaenoriaeth yn y rhaglen waith ac edrychwyd ar bob blaenoriaeth yn unigol.\na. Iaith y Teulu\nTrafodwyd partneriaeth gyda’r Mudiad Meithrin gan nodi fod cydweithio yn digwydd ond fod angen trafodaethau pellach. Ychwanegwyd fod y Mudiad Meithrin yn gwneud newidiadau i’w prosiectau ac o ganlyniad nad oes trafodaethau dwys wedi eu cynnal a’r mudiad.\nNodwyd fod trosglwyddo iaith yn deuluol yn digwydd yn arferol yng Ngwynedd, ond ychwanegwyd fod angen dealltwriaeth o ble mae’r bylchau o ran ardaloedd ble nad yw trosglwyddo iaith yn deuluol mor uchel ag eraill. Holwyd os byddai modd cael data, a mynegwyd efallai y byddai modd cael y data gan yr Adran Addysg. Trafodwyd y wybodaeth sydd yn cael ei gasglu mewn ysgolion a nodwyd fod rhieni yn asesu lefel iaith plant cyn iddynt gychwyn yn yr ysgol.\nTrafodwyd fod plant yn amsugno iaith yn y blynyddoedd cynnar a holwyd os oes appiau ar gael ar gyfer yr oedran yma drwy’r Gymraeg. Ategwyd fod myfyriwr drwy’r Coleg Cymraeg wedi bod yn gwneud ymchwil ar y maes dros gyfnod o 10 diwrnod yn y cyngor, a bod y canlyniad yn dangos fod nifer uchel o appiau yn targedu oedran cynradd a meithrin. Ychwanegwyd fod angen datblygu mwy o appiau ar gyfer oedrannau uwchradd. Mynegwyd fod angen hyrwyddo’r appiau fwy o fewn cymdeithas.\nTrafodwyd sut mae modd sicrhau fod staff clybiau brecwast ac ar ôl ysgol yn glynu at y polisi iaith. Mynegwyd fod ymrwymiad ysgolion i’r siarter iaith yn gysylltiedig â’r clybiau. Ychwanegwyd fod GwE wedi gwneud asesiad iaith ar staff o fewn ysgolion. Ategwyd efallai fod angen sicrhau fod y Siarter Iaith yn cael ei gynnwys ar agenda cyfarfodydd Llywodraethwyr yn rheolaidd er mwyn sicrhau fod y Gymraeg yn cael ei gynnwys ym mhob agwedd o glybiau yn ogystal.\nb. Iaith Dysgu\nMynegwyd fod y system addysg yn un sydd yn gweithio o fewn y sir ond nodwyd dau fan gwan. Y cyntaf oedd gostyngiad yn nifer y plant sydd yn siarad Cymraeg iaith gyntaf ym mlwyddyn 6 a 7 a’r ail y lleihad mewn nifer o blant sydd yn astudio pynciau drwy’r Gymraeg. Nodwyd fod y mannau gwan yma yn cael eu hadnabod o Siarter Iaith ysgolion Uwchradd. Mynegwyd fod angen diweddariad gan yr adran.\nc. Iaith gwaith a Gwasanaeth\nNodwyd fod angen cadw data o faint sydd yn cael gwasanaeth drwy gyfrwng y Gymraeg yn benodol wrth edrych ar wasanaeth ieuenctid, hamdden a gofal. Nodwyd fod angen cadw golwg ar hyn.\nd. Iaith a Chymuned\nTrafodwyd iaith a ddefnyddir mewn cyfarfydd Cynghorau Chymuned ac ychwanegwyd fod ychydig o arian ar gael ar gyfer cael cyfieithwyr mewn cyfarfodydd yn y gymuned. Nodwyd fod yr arian ... gweld y cofnod llawn ar gyfer eitem 6.\nRHAGLEN WAITH Y PWYLLGOR IAITH PDF 44 KB\nCyflwynwyd yr adroddiad gan nodi fod yr eitem yn ddilyniant i’r eitem flaenorol. Mynegwyd mai pwrpas yr eitem yw er mwyn cael themâu a meysydd penodol y gall y Pwyllgor edrych arnynt. Tynnwyd sylw at ddatblygu gweithlu gan nodi fod y cynllun ar waith. Ychwanegwyd fod mwy o gyfleodd hyfforddiant.\nNodwyd y byddai modd cael staff Hunaniaeth i ddod i’r Pwyllgor yn aml er mwyn cyflwyno achosion achos o’r prosiectau maent yn rhan ohonynt. Byddai hyn, ychwanegwyd, yn codi ymwybyddiaeth y pwyllgor i’r gwaith mae Hunaniaith yn ei wneud.\nHolwyd beth yw blaenoriaeth rhaglen waith y Pwyllgor. Mynegwyd y byddai’n dda cael dysgu gan eraill sydd yn gweithio ym maes yr Iaith Gymraeg. Ategwyd y byddai’n dda edrych be all pobl eraill ei ddysgu gan y Cyngor. Nodwyd fod angen magu perthynas a Phwyllgorau Iaith y siroedd cyfagos.\nNodwyd fod angen blaenoriaethu gan bwysleisio fod rhai o’r meysydd a mwy o waith nac eraill. Trafodwyd sgiliau’r gweithlu gan nodi ei bod yn ymarfer da fod y Cyngor yn gweithio drwy gyfrwng y Gymraeg yn unig. Holwyd os yw’r polisi yn cynnwys staff sydd yn cael eu contractio, megis gyrwyr tacsis. Mynegwyd nad yw’r polisi yn cynnwys y staff sydd yn cael eu contractio ac efallai fod angen amlygu’r polisi yn y meysydd yma.\nNEWID YMDDYGIAD AC ARFERION IAITH\nCyflwyniad gan Arwel Williams o Brifysgol Bangor\nCafwyd cyflwyniad Arwel Williams a oedd yn amlinellu ymchwil Newid Ymddygiad a oedd yn ymchwilio i’r defnydd o’r Gymraeg yn y gweithle. Manylwyd ar yr ymchwil a'i fod wedi bod yn canolbwyntio newid ymddygiad ac arferion iaith yn benodol mewn adran y Brifysgol. Manylwyd ar fethodoleg yr ymchwil ac y sut y bu i’r data gael ei gasglu. Ychwanegwyd y bydd y Cyngor yn ail ran yr ymchwil a fydd yn cychwyn yn ystod y misoedd nesaf.\n¾ Nodwyd fod yr ymchwil yn un diddorol ond fod pob gweithle am fod yn unigryw gan ei fod yn ddibynnol ar nifer y bobl sydd yn siarad Cymraeg yn y swyddfeydd. Ychwanegwyd fod tueddiad os rhywun yn ddi-gymraeg i sgyrsiau droi i’r Saesneg.\n¾ Mynegwyd fod gwersi i’w dysgu ar gyfer lleoliadau eraill o gam cyntaf yr ymchwiliad.\n¾ Nodwyd diddordeb i weld beth fydd canlyniadau’r ail ran o’r ymchwil gyda Chyngor Gwynedd a’r Bwrdd Iechyd.\n¾ Trafodwyd beth yw effeithiau hir dymor y cynllun ond nodwyd nad oes dadansoddiad llawn o’r data wedi ei wneud ac y bydd yr Adran Seicoleg yn rhan o’r gwaith i ddadansoddi’r data.\nCWYNION IAITH PDF 49 KB\nCyflwynwyd yr adroddiad gan nodi fod un cwyn wedi ei dderbyn yn ystod y cyfnod sef holiadur aelwydydd. Ychwanegwyd fod yr holiadur yma heb gael ei anfon allan gan y Cyngor ac wedi ei ryddhau yn ddiarwybod i’r Cyngor.\nYchwanegwyd fod un ymchwiliad yn mynd rhagddo a bydd mwy o wybodaeth i ddilyn. Trafodwyd trefn gwynion y Comisiynydd Iaith, a bod yr adran Iaith yn ceisio cyfeirio pethau at y Comisiynydd i ofyn am gymorth os yn methu cydymffurfio a’r gofynion iaith. Cyflwynwyd enghraifft sydd wedi ei gyfeirio at y Comisiynydd sef gwers lyfrau ar gyfer hyfforddiant mewn maes arbenigon ar gael yn Saesneg yn unig.\nTynnwyd sylw at rai cwynion penodol yn ymwneud a Pholisi Iaith y Cyngor oedd wedi ei derbyn. Yn y maes amgylchedd roedd rhai dogfennau ar gael yn Gymraeg yn unig, roedd hyn o ganlyniad i amserlen dynn o fewn yr adran. Ychwanegwyd pan dderbyniwyd y gwyn roedd y dogfennau Saesneg yn barod i’w cyhoeddi. Tynnwyd sylw os yn chwilio am y Cyngor ar wefan ‘Google’ mai'r cyfeiriad Saesneg sydd yn cael ei ddangos. Nodwyd fod yr adran yn ceisio cysylltu â Google i edrych ar y mater ac nad yw wedi ei ddatrys eto. Mynegwyd fod cwyn wedi dod o ganlyniad i Amodau Cronfa Benthyciadau Busnes heb ddefnyddio’r Gymraeg, ond yn dilyn y gwyn fod yr adran wedi edrych ar hyn ac wedi creu amodau newydd. Ychwanegwyd fod cwyn o ganlyniad i ddim taflenni Cymraeg ar gyfer Cymunedau dros Waith, ond roedd y lleoliad penodol wedi gorffen eu cyflenwad o daflenni Cymraeg ac felly bu iddynt dderbyn mwy gan yr adran berthnasol.\nMESUR O LWYDDIANT: CRYNODEB O ADRODDIAD SICRWYDD COMISIYNYDD Y GYMRAEG 2017/18 PDF 177 KB\nEr gwybodaeth i aelodau\nCyflwynwyd yr adroddiad gan nodi mai atodiad munud olaf oedd y crynodeb. Mynegwyd fod yr adroddiad yn nodi canlyniadau'r flwyddyn. Nodwyd fod angen dadansoddiad Gwynedd yn benodol a bydd angen ail ymweld â’r eitem yn y cyfarfod nesaf.


Perchnogion tai’n cadarnhau nad oes unman yn debyg i gartref\nNid oes ar berchnogion tai yng Nghymru a Lloegr ofn gwneud newidiadau er mwyn cael y tŷ y maent ei eisiau ar ôl i gynifer â 98.5% ddweud wrth Gymdeithas Adeiladu’r Principality fod rhywbeth am eu cartrefi yr hoffent ei wella.\nOnd mae’n ymddangos ein bod yn gwneud hyn oherwydd gwir falchder a chariad tuag at ein heiddo, ac mai dim ond mân newidiadau y mae llawer o bobl yn dymuno gwneud i’w cartrefi.\nO’r gwelliannau ar frig y rhestr ddymuniadau, cadarnhaodd bron i draean (29%) fod maint yn bwysig a chyfaddef y byddent yn dewis estyn eu cartrefi. Ond lleoliad, lleoliad, lleoliad oedd yn bwysig i’r 15% a fyddai’n dewis newid lleoliad eu cartref, a byddai 15% arall yn dewis gwella’u gardd. Yn ddiddorol, byddai bron i un o bob deg (8%) yn dewis newid eu cymdogion pe byddent yn cael cyfle.\nComisiynwyd yr astudiaeth o 1000 o berchnogion cartrefi i asesu eu hagweddau tuag at eu cartrefi a’u morgeisi, a datgelwyd hefyd fod y gegin wedi colli ei lle fel canolbwynt y cartref gan fod trigolion yng Nghymru a Lloegr wrth eu bodd â’u lolfeydd.\nMae mwy na hanner (57%) bellach yn teimlo fwyaf cyfforddus yn yr ystafell fyw, a’r ddau weithgaredd mwyaf poblogaidd yno yw treulio amser gyda’r teulu (50%) a gwylio’r teledu (90%). Un o bob deg yn unig sy’n dweud eu bod fwyaf cyfforddus yn y gegin.\nYn ôl y cyflwynydd teledu Amanda Protheroe-Thomas, sy’n cyflwyno cyfres eiddo'r BBC ‘Hot Houses’ sydd wedi ennill BAFTA, mae canlyniadau Arolwg Morgeisi Eich Tŷ y Principality yn adlewyrchiad teg o’r Cymry, sy’n enwog am ymfalchïo yn amrywiaeth cynefin diwylliannol a ffisegol y wlad, yn ogystal â rhai o’i thirnodau mwyaf adnabyddus.\nMeddai Amanda, sy’n enedigol o Gaerfyrddin, ac yn arbenigwraig ar wella eiddo ar ôl adnewyddu hen ficerdy a thŷ tref o oes Fictoria, ymhlith adeiladau eraill: “Nid yw’n fy synnu o gwbl fod gwlad â chymaint o gyfoeth o ddiwylliant ynghyd â thirwedd mor amrywiol wedi canfod bod ei phobl mor falch o’u cartrefi ac yn dymuno eu gwella.\n“Mae gwella’r cartref wedi cael ail wynt yn y blynyddoedd diwethaf gan fod y dirywiad yn y farchnad dai wedi peri i berchnogion cartrefi fuddsoddi i wella eu cartrefi yn hytrach na chwilio am rai newydd. Mae estyniadau, ystafelloedd gwydr, ceginau newydd a thirlunio gerddi wedi dod yn ddewisiadau poblogaidd i berchnogion tai sydd am weddnewid eu cartrefi.\nDywedodd Amanda: “Os cânt eu gwneud yn iawn, gall y gwelliannau hyn ychwanegu gwerth sylweddol i eiddo a helpu i’w wneud yn fwy deniadol i unrhyw ddarpar brynwr yn y dyfodol. Yn anffodus, gall gwella eich cymdogion fod yn gam yn rhy bell!”\nCanfu’r arolwg hefyd nad yw beige yn lliw diflas o gwbl, gan fod yn well gan 55% liwiau magnolia a niwtral yn eu cartrefi; dim ond 8% sydd o’r farn mai lliwiau llachar sydd orau gan gynnwys lliwiau sitrws cryf.\nEr gwaethaf eu hagwedd geidwadol tuag at addurno, mae’n ymddangos nad oes yr un freuddwyd yn rhy fawr i berchnogion cartrefi Cymru a Lloegr chwaith, gan fod pwll nofio (30%), campfa lawn offer (12%) a thwba poeth (12%) ar frig y categori gwelliannau ‘heb eu hail’.\nYmhlith y gwelliannau mwyaf dyfeisgar yn y categori ‘heb eu hail’ roedd holodeck Star Trek, lawnt sy’n torri ei hun a chegin â’r gallu i fynd ar y rhyngrwyd a siopa am fwyd, a dangosodd y Cymry eu hoffter o chwaraeon trwy ddweud eu bod yn fwy tebygol na’r rhai a ymatebodd yn Lloegr o ddewis cael cae rygbi neu bêl-droed yn eu gerddi.\nMeddai Julie-Ann Haines, Cyfarwyddwr Cwsmeriaid y Principality: “I’r rhan fwyaf ohonom, mae ein calonnau yn sicr yn ein cartrefi ond mae’n ddiddorol gweld yng Nghymru a Lloegr ein bod wedi cymryd at hyn yn llythrennol.\n“Mae’r arolwg wedi dangos ein bod ni berchnogion cartrefi’n falch o lle rydym yn byw ond ein bod yn amlwg yn uchelgeisiol hefyd o ran addasu ac estyn ein cartrefi sydd mor bwysig i ni, er mwyn bodloni ein hanghenion wrth iddynt newid.”\nDywedodd Julie-Ann: “Felly er bod llawer o’r pethau ar y rhestr ddymuniadau yn ddim ond breuddwyd gwrach, mae’n bwysig cofio y gall gwario a chyllido’n ofalus ryddhau arian ar gyfer gwelliannau yn y dyfodol.\n“Mae’r arolwg hwn wedi rhoi golwg ysgafn wych i ni ar galonnau perchnogion cartrefi yng Nghymru a Lloegr, ond ni ddylid anghofio y gall trafod yn rheolaidd â chynghorydd morgeisi helpu perchnogion cartrefi i chwilio am ffyrdd o ryddhau ecwiti er mwyn buddsoddi i greu cartref eu breuddwydion.”