Hafan > Gofynion a chanllawiau elusennau > Llywodraethu elusennau > Rheoli risg > Elusennau a Rheoli Risg\nElusennau a Rheoli Risg: Canllaw i ymddiriedolwyr Mai 2010\nGallwch hefyd weld fersiwn PDF lliw llawn o'r Elusennau a Rheoli Risg: Canllaw i ymddiriedolwyr Cynnwys\nA1. Am beth mae'r canllaw hwn?\nA2. Canllawiau blaenorol\nA3. 'Rhaid' a 'dylai': beth ydym yn ei olygu\nA4. Ystyr rhai o'r termau a ddefnyddir yn y canllaw hwn\nB. Deall hanfodion rheoli risg B1. Pam mae rheoli risg yn bwysig?\nB2. Pa fathau o risg fydd elusennau yn eu hwynebu?\nB3. Sut gellir rheoli risg?\nB4. Beth yw cynllunio ar gyfer adfer ar ôl trychineb?\nC. Gwybod y gofynion - y datganiad rheoli risg C1. Pwy sy'n gyfrifol am reoli risg yn yr elusen?\nC2. Beth yw gofynion cyfreithiol elusennau o ran rheoli risg?\nC3. Pa elusennau sy'n rhaid cael datganiad rheoli risg?\nC4. Beth mae'n rhaid i'r datganiad rheoli risg ei gynnwys?\nC5. Oes rhaid i'r datganiad rheoli risg gael ei archwilio?\nCh. Model rheoli risg D. Ffynonellau defnyddiol o wybodaeth Atodiad 1. Templed cofrestr risg gydag enghreifftiau o sut i'w ddefnyddio Atodiad 2. Enghreifftiau o feysydd risg posibl, eu heffaith a'u lleddfu\nDylai ymddiriedolwr elusen adolygu ac asesu'n gyson y risgiau y mae eu helusen yn eu hwynebu ym mhob maes gwaith a'r cynlluniau ar gyfer rheoli'r risgiau hynny. Mae risg yn rhan bob dydd o weithgareddau elusennol ac mae'n hanfodol i'w reoli'n effeithiol os yw'r ymddiriedolwyr am gyflawni eu hamcanion allweddol a diogelu cronfeydd ac asedau eu helusen.\nMae'r canllaw hwn yn amlinellu'r egwyddorion a'r strategaethau sylfaenol y gellir eu cymhwyso i helpu ymddiriedolwyr i reoli eu risgiau. Dylai helpu ymddiriedolwyr i osod fframwaith sy'n eu galluogi i:\nadnabod y prif risgiau sy'n gymwys i'w helusen;\ngwneud penderfyniadau ynghylch sut i ymateb i'r risgiau a wynebant; a\ngwneud datganiad priodol ynghylch rheoli risg yn eu hadroddiad blynyddol.\nMae'r risgiau y mae elusen yn eu hwynebu yn dibynnu i raddau helaeth ar faint, natur a chymhlethdod ei gweithgareddau, a hefyd ar ei chyllid. Fel rheol, po fwyaf a mwyaf cymhleth neu amrywiol y mae gweithgareddau elusen, y mwyaf anodd y bydd iddi adnabod y prif risgiau y mae'n eu hwynebu a rhoi systemau priodol yn eu lle i'w rheoli. Mae hyn yn golygu y bydd angen teilwra'r broses rheoli risg bob amser yn ôl amgylchiadau pob elusen unigol, gan ganolbwyntio ar adnabod y prif risgiau. Efallai y bydd angen i ymddiriedolwyr elusennau mawr, cymhleth ystyried risg yn fwy manwl na'r amlinelliad a roddir yma.\nMae prif gorff y canllaw yn cynnwys:\ntrosolwg o'r rhesymau dros reoli risg a'r prosesau sy'n gysylltiedig â rheoli risg;\ny gofyniad cyfreithiol i ymddiriedolwyr wneud datganiad rheoli risg yn eu hadroddiad blynyddol, a beth ddylid ei gynnwys yn y datganiad hwnnw;\nmodel o reoli risg i helpu elusennau i weithio drwy'r broses. Bwriedir i'r adran hon fod o ddiddordeb arbennig i'r rhai sy'n adnabod ac yn rheoli'r risgiau y mae elusen yn eu hwynebu, neu sy'n ymwneud â hyn.\nMae Adran D yn cynnwys manylion cyswllt sefydliadau sy'n cynnig gwybodaeth ddefnyddiol am reoli risg. Mae Atodiad 1 yn cynnwys templed cofrestr risg gydag enghreifftiau o sut y gellir ei ddefnyddio ac mae Atodiad 2 yn rhoi enghreifftiau o'r meysydd risg mwyaf cyffredin i elusennau, eu heffaith posibl a'r camau posibl i'w lleddfu.\nMae ein canllawiau wedi cael eu diweddaru i gynnwys y syniadau cyfredol ar gyfer modelau i asesu risg ac yn tynnu sylw at y gwahaniaeth rhwng y risgiau sy'n codi o sefyllfa ariannol a'r risgiau sy'n codi mewn ffyrdd eraill y gellir eu hystyried yn rhai anariannol, hyd yn oed os cânt effaith ariannol yn y pen draw. Nid oes unrhyw newid i'r gofynion rheoleiddio i elusennau (gweler Adran C).\nPan ddefnyddiwn 'rhaid', golygwn fod ofyniad cyfreithiol neu reoleiddio penodol. Rhaid i ymddiriedolwyr a'r elusen gydymffurfio â'r gofynion hyn. Mae'r adrannau hyn wedi'u hamlygu gan y symbol .\nDefnyddiwn 'dylai' pan fyddwn yn argymell bod ymddiriedolwyr yn dilyn canllawiau arfer da oni bai fod rheswm da dros beidio â gwneud hynny.\nCynigiwn gyngor llai ffurfiol hefyd ac argymhellion a allai fod yn ddefnyddiol i ymddiriedolwyr wrth iddynt reoli eu helusen.\nAdroddiad blynyddol yw adroddiad blynyddol yr ymddiriedolwyr wedi'i baratoi o dan adran 45 o Ddeddf 1993.\nDeddf 1993 yw Deddf Elusennau 1993 (fel y'i diwygiwyd gan Ddeddf Elusennau 2006).\nDogfen lywodraethol yw dogfen gyfreithiol sy'n pennu dibenion yr elusen ac, fel arfer, sut y caiff ei gweinyddu. Gall fod yn weithred ymddiriedolaeth, cyfansoddiad, memorandwm ac erthyglau cymdeithasu, ewyllys, trawsgludiad, Siarter Frenhinol, cynllun y Comisiwn neu ddogfen ffurfiol arall.\nIs-gwmni masnachu yw unrhyw gwmni masnachu anelusennol y mae elusen neu elusennau yn berchen arno i fasnachu ar ran yr elusen neu'r elusennau.\nMenter ar y cyd yn y canllaw hwn yw endid a ffurfiwyd rhwng dau barti neu fwy i ymgymryd â rhyw fath o weithgaredd economaidd gyda'i gilydd. Mae'r partïon perthnasol yn creu endid newydd drwy gyfrannu ecwiti, ac maent yn rhannu'r refeniw, treuliau a rheolaeth dros y fenter. Gall y fenter fod ar gyfer un prosiect penodol yn unig, neu'n berthynas busnes barhaus.\nRisg yn y canllaw hwn yw'r gair a ddefnyddir i ddisgrifio'r ansicrwydd a gyfyd mewn digwyddiadau a'u canlyniadau a allai gael effaith arwyddocaol, boed hynny o ran gwella neu lesteirio unrhyw faes gweithredu'r elusen.\nRheoliadau yw Rheoliadau Elusennau (Cyfrifon ac Adroddiadau) 2008 (SI 2008 Rhif 629) sy'n pennu ffurf a chynnwys gofynnol adroddiad blynyddol yr ymddiriedolwyr a'r trefniadau craffu a chyfrifyddu ar gyfer elusennau. Y Rheoliadau sy'n llunio argymhellion SORP ac yn mynnu y dylai adroddiad blynyddol yr ymddiriedolwyr gynnwys datganiad rheoli risg fel gofyniad statudol i rai elusennau.\nSORP yw Cyfrifon ac Adroddiadau Elusennau: Datganid o Arferion Cymeradwy wedi'i ddiwygio yn 2005 a'i gyhoeddi gan y Comisiwn Elusennau. Mae'n amlinellu'r arferion cymeradwy at ddiben paratoi adroddiad blynyddol yr ymddiriedolwyr a pharatoi cyfrifon ar sail croniadau. Nid yw argymhellion cyfrifyddu'r SORP yn gymwys i elusennau sy'n paratoi cyfrifon derbyniadau a thaliadau (elusennau heb fod yn gwmnïau gydag incwm blynyddol o lai na £250,000). Ar gyfer rhai mathau o elusennau mae SORP mwy penodol yn gymwys, er enghraifft ar gyfer Sefydliadau Addysg Uwch ac Addysg Bellach neu Landlordiaid Cymdeithasol Cofrestredig.\nYmddiriedolwr yw ymddiriedolwr elusen. Ymddiriedolwyr elusen yw'r bobl sy'n gyfrifol am reoli gweinyddiad yr elusen yn gyffredinol. Yn nogfen lywodraethol yr elusen gellir eu galw gyda'i gilydd yn ymddiriedolwyr, y bwrdd, ymddiriedolwyr rheoli, y pwyllgor rheoli, llywodraethwyr neu gyfarwyddwyr, neu gall fod rhyw deitl arall ganddynt.\nB. Deall hanfodion rheoli risg\nMae'r adran hon yn ymdrin â'r canlynol:\nPam mae rheoli risg yn bwysig?\nPa fathau arbennig o risg fydd elusennau yn eu hwynebu?\nSut gellir rheoli risg?\nBeth yw cynllunio ar gyfer adfer ar ôl trychineb?\nMae mwy o fanylion ar y dulliau o adnabod a rheoli risg i'w gweld yn Adran Ch.\nB1. Pam mae rheoli risg yn bwysig?\nMae adnabod a rheoli'r risgiau posibl a thebygol y bydd elusen yn eu hwynebu dros ei bywyd gwaith yn rhan allweddol o lywodraethu effeithiol i elusennau o bob maint a chymhlethdod.\nDrwy reoli risg yn effeithiol, gall ymddiriedolwyr helpu i sicrhau bod:\nrisgiau arwyddocaol yn hysbys ac yn cael eu monitro, gan alluogi ymddiriedolwyr i wneud penderfyniadau gwybodus a gweithredu'n amserol;\nyr elusen yn gwneud y mwyaf o gyfleoedd ac yn eu datblygu gyda'r sicrwydd y caiff unrhyw risgiau eu rheoli;\nblaengynllunio a chynllunio strategol yn cael ei wella; a bod\nnodau'r elusen yn cael eu cyflawni'n fwy llwyddiannus.\nMae disgrifio yn adroddiad blynyddol yr ymddiriedolwyr y camau y mae elusen wedi'u cymryd i reoli risg yn helpu i ddangos atebolrwydd elusen i'w rhanddeiliaid gan gynnwys buddiolwyr, rhoddwyr, cyllidwyr, gweithwyr a'r cyhoedd.\nBydd elusennau'n wynebu rhyw lefel o risg ym mron pob peth a wnânt. Mae natur amrywiol y sector a'i weithgareddau yn golygu bod elusennau'n wynebu gwahanol fathau o risg a gwahanol lefelau o fod yn agored i risg.\nCwestiwn hanfodol i elusennau ei ofyn wrth ystyried risg yw a allant barhau i ateb anghenion buddiolwyr neu beidio yn awr ac yn y dyfodol. Er enghraifft, mewn cyfnod o ansicrwydd economaidd, y prif risgiau ariannol y mae elusen yn debygol o'u hwynebu yw:\nariannu gan gyrff eraill yn dod i ben;\ncodi arian o'r cyhoedd;\namrywiadau mewn buddsoddiadau;\ncynnydd anrhagweladwy yn y galw am eu gwasanaethau.\nYn gyffredinol, bydd angen ystyried risg yn nhermau'r amgylchedd ehangach y mae'r elusen yn gweithredu ynddo. Bydd yr hinsawdd ariannol, cymdeithas a'i hagweddau, yr amgylchedd naturiol a'r newidiadau yn y gyfraith, technoleg a gwybodaeth i gyd yn effeithio ar y mathau o risg ac effaith y risgiau y mae'r elusen yn agored iddynt. Er bod y risgiau y gallai elusen eu hwynebu fod yn ariannol ac yn anariannol, mae rhan o effaith derfynol y risg yn ariannol yn y rhan fwyaf o achosion. Gallai hyn ddigwydd pan fydd parti yn ceisio iawndal am golled, neu'r costau sy'n codi wrth reoli, osgoi neu drosglwyddo'r risg, er enghraifft drwy brynu yswiriant atebolrwydd cyflogwyr neu yswiriant adeiladau. Mae'r gyfraith yn ei gwneud hi'n ofynnol i yswirio yn erbyn rhai risgiau - mae yswiriant modur ac yswiriant atebolrwydd cyflogwyr yn orfodol i elusennau sy'n cyflogi staff.\nMae system o ddosbarthu, megis yn yr enghraifft isod, yn ddefnyddiol o ran sicrhau bod y meysydd o risg allweddol sy'n codi o ffactorau mewnol ac allanol yn cael eu hystyried a'u hadnabod. Mae Atodiad 2 yn ehangu ar y dull hwn ac yn rhoi enghreifftiau pellach o'r math o risgiau a allai gael eu cynnwys ym mhob categori.\nstrwythur sefydliadol amhriodol\ncorff ymddiriedolwyr heb y sgiliau neu'r ymrwymiad perthnasol\ndiffyg lles neu ddiogelwch buddiolwyr\ndulliau gwael o brisio contractau\ndulliau gwael o recriwtio a hyfforddi staff\nansicrwydd ynghylch diogelwch asedau\ngwybodaeth ariannol anghywir a/neu annigonol\ncronfeydd wrth gefn a llif arian annigonol\ndibynnu ar ffynonellau incwm cyfyngedig\npolisïau rheoli buddsoddiadau annigonol\ncanfyddiad y cyhoedd ac enw da gwael\nnewidiadau demograffig megis cynnydd ym maint y grwp buddiolwyr\namgylchedd economaidd neu wleidyddol anodd\nnewid ym mholisi'r llywodraeth\nCydymffurfio â'r gyfraith a rheoleiddio\ngwybodaeth wael o gyfrifoldebau cyfreithiol cyflogwyr\ngwybodaeth wael o ofynion rheoleiddio gweithgareddau arbennig (ee codi arian, rhedeg cyfleusterau gofal, gweithredu cerbydau)\nAr ôl adnabod y risgiau y gallai elusen eu hwynebu, bydd rhaid penderfynu ar y dull mwyaf effeithiol o'u rheoli. Efallai y bydd ymddiriedolwyr am sefydlu fframwaith risg i'w helpu i wneud penderfyniadau am y lefelau risg y gellir eu derbyn o ddydd i ddydd a pha faterion y mae angen eu cyfeirio atynt er mwyn iddynt wneud penderfyniad yn eu cylch.\nMae pedair strategaeth sylfaenol y gellir eu cymhwyso i reoli risg a nodwyd:\ntrosglwyddo'r canlyniadau ariannol i drydydd partïon neu eu rhannu, fel arfer drwy yswiriant neu drefnu contract allanol;\nosgoi'r gweithgaredd sy'n creu'r risg yn gyfan gwbl, er enghraifft drwy beidio ag arwyddo contract neu atal gweithgaredd neu wasanaeth arbennig;\nrheoli neu leddfu'r risg;\nei dderbyn neu ei asesu fel risg na ellir ei osgoi os yw'r gweithgaredd am barhau. Enghraifft fyddai achos lle mae'r ymddiriedolwyr yn prynu polisi yswiriant sydd â lefel uwch o dâl-dros-ben gwirfoddol neu os yw'r ymddiriedolwyr yn cydnabod bod risg yn gysylltiedig â gweithgaredd craidd ond maent yn cymryd camau i'w leddfu - byddai risg o'r fath yn codi pan fyddai'r cyhoedd yn defnyddio eiddo elusen megis neuadd bentref.\nMae Adran Ch yn rhoi fframwaith posibl ar gyfer gwerthuso'r camau posibl y gellid eu cymryd i reoli'r risgiau a nodwyd.\nDwy enghraifft syml sy'n dangos gwahanol risgiau a sut y gellid eu rheoli.\nEnghraifft 1: Ariannu gweithgareddau craidd\nMae'r enghraifft hon yn ymwneud â dwy elusen sy'n gweithio gyda phobl ddifreintiedig mewn cymuned leol.\nMae un elusen yn dibynnu ar gyllid ar ffurf rhoddion gan ddyngarwyr lleol, gan gynnwys busnesau lleol, ar gyfer y mwyafrif helaeth o'i harian. Os bydd dirywiad yn y gylchred economaidd efallai na fydd y busnesau lleol hynny mewn sefyllfa i gyfrannu mwyach, naill ai oherwydd anawsterau llif arian neu oherwydd eu bod yn wynebu anawsterau ariannol difrifol eu hunain. Bydd hyn yn arwain at leihad sydyn mewn incwm a allai gael effaith ddifrifol ar allu'r elusen i wneud ei gwaith.\nMae'r elusen arall yn dibynnu i raddau helaeth ar gyllid o'r sector cyhoeddus ac, ar yr amod bod y cyllid hwn yn cael ei adnewyddu'n brydlon, efallai y bydd llinyn incwm mwy diogel ganddi. Mae ansicrwydd yn codi dim ond pan ddaw'r amser i adolygu'r cytundeb neu ei adnewyddu.\nMae'n bosibl bod effaith y dirywiad economaidd ar eu cymuned leol yn golygu bod teuluoedd yn y gymuned yn ei chael hi'n anodd ymdopi a bydd y ddwy elusen yn yr enghraifft hon yn delio â llawer mwy o ddarpar fuddiolwyr nag yr oeddent wedi disgwyl neu gynllunio eu helpu.\nMewn sefyllfa o'r fath bydd rhaid i ymddiriedolwyr y ddwy elusen baratoi amlinelliad o'r camau y dylai eu helusen eu cymryd yn yr amgylchiadau hyn. Ar yr un pryd bydd rhaid iddynt lunio cynllun adfer, y gellid ei gychwyn pan fydd angen, a fyddai'n cynnwys ffyrdd eraill o godi arian, gan ganolbwyntio ar weithgareddau craidd, lleihau costau a manteisio ar unrhyw gyfleoedd newydd sy'n codi. Byddai ystyried y risgiau sy'n gysylltiedig â'r meysydd hyn yn rhan o'r broses o bennu cyllideb a blaengynllunio a hefyd yn rhan o'r gwaith monitro parhaus o berfformiad eu helusen drwy gydol y flwyddyn.\nMae canllaw y Comisiwn Elusennau Y dirywiad economaidd: 15 cwestiwn y mae angen i ymddiriedolwyr eu gofyn yn nodi nifer o gwestiynau allweddol y gall ymddiriedolwyr eu defnyddio fel sail ar gyfer trafodaethau mewn unrhyw gyfarfod a gynlluniwyd.\nEnghraifft 2: Torri costau\nYn yr enghraifft hon, mae un elusen yn trefnu garddwest ac mae'r llall yn trefnu cyngerdd elusennol.\nMae trefnwyr yr arddwest am osod stondinau a gweithgareddau i'r plant mewn gardd breifat fawr i godi arian i'r neuadd bentref. Maent yn disgwyl tua 200 o bobl i fynychu yn ystod y diwrnod. Gan fod y digwyddiad yn cael ei gynnal ar ddiwrnod o haf, maent yn ystyried codi pabell rhag ofn y bydd cawodydd o law ac mae cynllun wrth gefn ganddynt i ddefnyddio'r neuadd bentref os yw'n bwrw glaw'n drwm. Mae hyn yn golygu na fyddai'n rhaid iddynt brynu yswiriant yn erbyn effeithiau tywydd garw. Wrth feddwl yn ofalus am y digwyddiad a'i gynllunio, mae'r ymddiriedolwyr yn ystyried y risg mewn ffordd ymarferol, bragmatig iawn.\nGallai trefnwyr y gyngerdd elusennol ystyried y risg o dywydd garw fel rhan o'u gwaith cynllunio mewn ffordd wahanol. Efallai eu bod yn hurio lleoliad awyr agored, hurio seddi, talu costau am sefydlu maes parcio a lluniaeth, a thalu ffioedd perfformio artistiaid. Roedd yr arddwest a ddisgrifiwyd yn y paragraff blaenorol yn weddol fach gyda 200 o bobl yn mynychu dros y diwrnod cyfan, ond bydd 600 o seddi yn y gyngerdd ar gyfer perfformiad 3 awr gyda'r hwyr. Mae tywydd garw yn risg mawr i'r gyngerdd elusennol ac felly mae'r gost ychwanegol o yswiriant yn cael ei hystyried yn un gwerth chweil.\nEr bod y ddwy elusen yn wynebu'r un risg o dywydd garw, gall graddfa a natur y digwyddiadau codi arian olygu bod yr ymddiriedolwyr yn mabwysiadu agwedd wahanol at reoli'r risg.\nFel rhan o broses rheoli risg effeithiol, dylai elusen ystyried beth sydd angen ei wneud os oes digwyddiad difrifol. Gallai hyn amrywio o dân neu lifogydd i broblemau cyfrifiadurol difrifol.\nDylai elusennau ystyried sut y byddai eu gwasanaethau i'w buddiolwyr yn cael eu heffeithio o ganlyniad i ddigwyddiad difrifol, gan gynnwys digwyddiadau sydd ag effaith fawr a thebygoliaeth isel, a chynllunio sut i adfer dulliau gweithredu arferol cyn belled a chyn gynted â phosibl. Bydd nifer o elusennau yn datblygu cynlluniau adfer ar ôl trychineb (cyfeirir atynt weithiau fel cynlluniau wrth gefn busnesau) ac yn dilyn y gweithdrefnau arfer da a ddefnyddir yn y sector cyhoeddus a'r sector preifat.\nBydd cwmpas a chymhlethdod unrhyw gynllun adfer ar ôl trychineb yn amrywio yn ôl maint a gweithgareddau'r elusen dan sylw. Fodd bynnag, mae'r camau sylfaenol wrth sefydlu cynllun adfer ar ôl trychineb neu gynllun busnes wrth gefn effeithiol yn debygol o fod yn debyg i'r rhai sydd i'w gweld yn y grid canlynol.\n1 Camau cyntaf\nymrwymo i gynllunio ar draws yr elusen\ndatblygu cynllun gan dîm sy'n cynrychioli pob maes swyddogaethol yr elusen\ncynllunio fel prosiect os yw'n briodol\n2 Asesu effaith/risg\nadnabod yr holl brif risgiau\ngraddio yn ôl effaith a thebygoliaeth pob risg (gweler Adran Ch)\nystyried proffil risg cyffredinol yr elusen\n3 Llunio'r cynllun\nsefydlu cerrig milltir i symud yr elusen o drychineb i weithredu'n arferol\ndechrau gyda'r canlyniad uniongyrchol\namlinellu pa swyddogaethau y mae angen eu hadfer ac ym mha drefn\ndylai'r cynllun adnabod unigolion allweddol, eu rolau a'u dyletswyddau\ncynllunio proses o brofi priodol\nadlewyrchu amodau go iawn cyn belled â phosibl\nyr unigolion allweddol a nodwyd yn y cynllun yn profi'r cynllun\ngweithdrefnau dogfennu'r profi a chofnodi'r canlyniadau\nystyried newidiadau i'r cynllun\nsicrhau bod ymddiriedolwyr elusen, staff a gwirfoddolwyr yn ymwybodol o'r cynllun a'u dyletswyddau a'u cyfrifoldebau eu hunain\npwysleisio'r pwysigrwydd o gynllunio hyd yn oed os teimlir na fydd y trychineb yn debygol iawn o ddigwydd\nceisio adborth gan bawb i sicrhau eu bod yn deall eu dyletswyddau a'u cyfrifoldebau\n6 Diweddaru a chynnal\ndylai'r cynllun gael ei ddiweddaru i fod yn gymwys i weithgareddau cyfredol\nrhoi'r cyfrifoldeb i rywun am ddiweddaru'r cynllun a chyfleu unrhyw newidiadau\ndylai'r holl newidiadau gael eu profi'n fanwl\nrhoi gwybod i staff allweddol am newidiadau i'r dyletswyddau a'r cyfrifoldebau\nC. Gwybod y gofynion - y datganiad rheoli risg\nPwy sy'n gyfrifol am reoli risg yn yr elusen?\nBeth yw gofynion cyfreithiol elusennau o ran rheoli risg?\nPa elusennau sy'n rhaid cael datganiad rheoli risg?\nBeth mae'n rhaid i'r datganiad rheoli risg ei gynnwys?\nOes rhaid i'r datganiad rheoli risg gael ei archwilio?\nC1. Pwy sy'n gyfrifol am reoli risg yn yr elusen?\nY corff ymddiriedolwyr sy'n gyfrifol am reoli'r elusen ac felly mae'n hanfodol eu bod yn cymryd rhan yn yr agweddau allweddol ar y broses rheoli risg, yn enwedig gosod ffiniau'r broses ac adolygu ac ystyried y canlyniadau.\nNi ddylai hyn gael ei ddehongli i olygu bod rhaid i'r ymddiriedolwyr ymgymryd â phob agwedd ar y broses eu hunain. Ym mhob elusen heblaw'r elusennau lleiaf, mae'r ymddiriedolwyr yn debygol o ddirprwyo elfennau o'r broses rheoli risg i staff neu ymgynghorwyr proffesiynol. Dylai'r ymddiriedolwyr adolygu ac ystyried yr agweddau allweddol ar y broses a'r canlyniadau. Dylai lefel y cyfranogiad olygu bod yr ymddiriedolwyr yn gallu gwneud y datganiad rheoli risg gofynnol yn weddol hyderus.\nRhaid i elusennau y mae'n ofynnol yn gyfreithiol iddynt gael eu cyfrifon wedi'u harchwilio, lunio datganiad rheoli risg yn adroddiad blynyddol yr ymddiriedolwyr sy'n cadarnhau '...mae ymddiriedolwyr yr elusen wedi ystyried y prif risgiau y mae'r elusen yn agored iddynt ac yn fodlon bod systemau neu weithdrefnau wedi'u sefydlu er mwyn rheoli'r risgiau hynny.' (Rheoliadau Elusennau (Cyfrifon ac Adroddiadau) 2008.\nPrif risgiau yw'r risgiau hynny sy'n cael effaith fawr ac yn debygol neu'n debygol iawn o ddigwydd. Pe byddent yn digwydd byddent yn cael effaith fawr ar rai neu bob un o'r meysydd canlynol:\nffactorau amgylcheddol neu allanol megis barn y cyhoedd neu'r berthynas â chyllidwyr;\ngallu'r elusen i gydymffurfio â'r gyfraith neu dulliau rheoleiddio.\nGallai unrhyw un o'r prif risgiau hyn a'u heffeithiau posibl newid y ffordd y gallai ymddiriedolwyr, cefnogwyr neu fuddiolwyr ddelio â'r elusen.\nBydd rhaid i elusennau ystyried risg a'i reoli mewn ffordd strwythuredig er mwyn llunio datganiad rheoli risg cadarnhaol. Mae un ffordd o adolygu ac asesu risg drwy ymarfer 'mapio risg' i'w gweld yn Adran Ch.\nElusennau y mae'n ofynnol iddynt gael eu harchwilio: Rhaid i bob elusen y mae'n ofyniad cyfreithiol iddynt archwilio eu cyfrifon, lunio datganiad rheoli risg yn adroddiad blynyddol yr ymddiriedolwyr.\nY trothwyon archwilio statudol sy'n weithredol o 1 Ebrill 2009 yw:\nincwm o £500,000 neu fwy; neu\nincwm gros o fwy na £250,000 gydag asedau gros a gedwir o fwy na £3.26 miliwn.\nCewch fwy o wybodaeth am drothwyon archwilio ar ein gwefan.\nElusennau llai: Mae ymddiriedolwyr elusennau llai gydag incwm gros sy'n is na'r trothwy archwilio statudol (ond dylent barhau i ystyried y risgiau i'w helusen) yn cael eu hannog i lunio datganiad rheoli risg fel mater o arfer da.\nElusennau corfforedig (cwmnïau): Rhaid i elusennau sydd wedi'u corffori o dan y gyfraith cwmnïau (heblaw cwmnïau bach1 fel y'u diffiniwyd gan y gyfraith cwmnïau) gynnwys adolygiad busnes yn adroddiad y cyfarwyddwyr. Rhaid i'r adolygiad busnes gynnwys disgrifiad o'r prif risgiau a'r prif fathau o ansicrwydd y mae'r cwmni yn eu hwynebu.\nC4. Beth mae'n rhaid i ddatganiad rheoli risg ei gynnwys?\nDiben y datganiad rheoli risg yw rhoi darlun i ddarllenwyr adroddiad blynyddol yr ymddiriedolwyr o sut y mae'r elusen yn ymdrin â risg ac yn rhoi dealltwriaeth o'r prif risgiau y mae'r elusen yn eu hwynebu. Mae hefyd yn gyfle i'r ymddiriedolwyr gynnig sylwadau ar unrhyw ddatblygiadau pellach sydd ar droed neu wedi'u cynllunio ar gyfer gweithdrefnau rheoli risg.\nMae ffurf a chynnwys y datganiad yn debygol o adlewyrchu maint a chymhlethdod gweithgareddau a strwythur elusennau unigol. Nid yw'r Comisiwn Elusennau yn anelu at adroddiadau 'templed', neu'n gofyn am ddadansoddiad manwl o'r prosesau a'r canlyniadau. Mae arddull naratif sy'n ymdrin ag agweddau allweddol ar y gofynion yn dderbyniol. Mae hyn yn golygu:\ncydnabod cyfrifoldeb ymddiriedolwyr;\ntrosolwg o'r broses adnabod risg;\ndangos bod y prif risgiau a nodwyd wedi cael eu hadolygu neu eu hasesu; a\nchadarnhau bod systemau rheoli wedi cael eu sefydlu i reoli'r risgiau hynny.\nBydd nifer o elusennau, yn enwedig elusennau mwy neu'r rhai sydd â gweithgareddau mwy cymhleth, fel mater o arfer da, yn ehangu ar y dull sylfaenol hwn yn eu hadroddiadau. Os yw'r dull mwy manwl hwn o lunio adroddiadau yn cael ei fabwysiadu gall yr egwyddorion cyffredinol canlynol fod yn ddefnyddiol:\ndisgrifiad o'r prif risgiau a wynebir;\ny cysylltiadau rhwng adnabod prif risg ac amcanion gweithredol a strategol yr elusen;\ngweithdrefnau sy'n ymestyn y tu hwnt i'r risg ariannol i gwmpasu risgiau gweithredol, cydymffurfio a chategorïau eraill o risg adnabyddadwy;\ny cyswllt rhwng asesu a gwerthuso risg a pha mor debygol y mae o ddigwydd a'r effaith pe byddai'n digwydd;\ndisgrifiad o'r prosesau asesu risg a monitro sydd wedi'u hymgorffori mewn prosesau rheoli a gweithredu;\nadolygiad ymddiriedolwyr o brif ganlyniadau prosesau adnabod risg a sut y cânt eu gwerthuso a'u monitro.\nEr bod y datganiad rheoli risg yn ffurfio rhan bwysig o adroddiad blynyddol yr ymddiriedolwyr, nid oes gofyniad i'r datganiad gael ei archwilio oni bai fod gofynion eraill y tu allan i Ddeddf Elusennau 1993 neu Ddeddf Cwmnïau 2006 yn gymwys. Nid yw'r gofynion rheoleiddio yn ymestyn dyletswyddau archwilwyr ond os yw archwilwyr yn ymwybodol bod camddatganiadau neu anghysondebau posibl yn Adroddiad Blynyddol yr ymddiriedolwyr, yn seiliedig ar eu gwaith archwilio arall, mae gofyn iddynt geisio eu datrys a bydd angen iddynt ystyried yr effaith ar eu hadroddiad, os na ellir datrys materion o'r fath. Mewn achosion eithafol, gall dyletswydd adrodd godi pan fydd risg arwyddocaol i asedau elusen neu maent wedi cael eu colli eisoes, dylai archwilwyr fod yn ymwybodol o'u rhwymedigaethau chwythu'r chwiban a gall ein canllaw Adrodd am Ddigwyddiadau Difrifol fod o gymorth.\nCh. Model rheoli risg\nMae'r adran hon yn amlinellu model ar gyfer rheoli risg sy'n esbonio'r camau arferol yn y broses a bydd yn ddefnyddiol i'r rhai sy'n adnabod ac yn rheoli'r risgiau y mae elusen yn eu hwynebu, neu'n ymwneud â'r gwaith hwnnw. Mae modd i unrhyw elusen addasu'r model i weddu i'w maint a'i gweithgareddau ac mae'n ymdrin â'r canlynol:\n1. Sefydlu polisi risg\n2. Adnabod risgiau\n3. Asesu risgiau\n4. Gwerthuso pa gamau y mae angen eu cymryd i ddelio â risgiau\n5. Monitro ac asesu achlysurol\nI'r rhan fwyaf o elusennau, mae rheoli risg wedi bod yn rhan o'u prosesau rheoli ers sawl blwyddyn. Er nad oes unrhyw ofyniad neu rwymedigaeth i ymddiriedolwyr fabwysiadu unrhyw fodel arbennig, mae cael proses gadarn a pholisi rheoli risg clir yn helpu i sicrhau bod:\nadnabod, asesu a rheoli risg wedi'i gysylltu â chyflawni amcanion yr elusen;\npob maes risg wedi'i ystyried - er enghraifft, ariannol, llywodraethu, gweithredol ac enw da;\nmodd creu proffil agored i risg sy'n adlewyrchu barn yr ymddiriedolwyr ynghylch pa lefelau risg sy'n dderbyniol;\nprif ganlyniadau adnabod, gwerthuso a rheoli risg yn cael eu hadolygu a'u hystyried;\nrheoli risg yn broses barhaus ac wedi'i ymgorffori mewn gweithdrefnau rheoli a gweithredu.\nCam 1: Sefydlu polisi risg\nBydd elusen effeithiol yn adolygu ac yn asesu'n gyson y risgiau a wyneba ym mhob maes gwaith a'r cynlluniau ar gyfer rheoli'r risgiau hynny. Mae gweithredu polisi rheoli risg effeithiol yn rhan allweddol o sicrhau bod elusen yn addas i'r pwrpas.\nMae risgiau yn gysylltiedig â phob gweithgaredd - gallant godi trwy bethau sydd heb gael eu gwneud, yn ogystal â thrwy fentrau parhaus a newydd. Bydd y risgiau y mae elusennau yn agored iddynt drwy eu gweithgareddau yn wahanol a bydd gallu gwahanol ganddynt i oddef neu gymryd y risg. Er enghraifft, gallai elusen gyda chronfeydd wrth gefn cadarn gychwyn ar brosiect newydd gyda phroffil risg uwch na, dyweder, elusen sy'n wynebu anawsterau ariannol. Gall goddef risg hefyd fod yn ffactor sy'n pennu pa weithgareddau sy'n cael eu cynnal i gyflawni'r amcanion. Er enghraifft, efallai y bydd angen i elusen sy'n gweithredu mewn parth rhyfela oddef lefel uwch o risg i'w staff nag y gallai fod yn dderbyniol yn ei gweithgareddau yn y DU er mwyn cyflawni ei hamcanion. Hefyd bydd rhaid i elusen edrych ar y proffil risg, hy y cydbwysedd rhwng gweithgareddau risg uwch a risg is.\nBydd yr ystyriaethau hyn yn sail i benderfyniad yr ymddiriedolwyr ynghylch lefelau'r risg y maent yn barod i'w derbyn a gall fod yn feincnod i fesur yr asesiad risg cychwynnol yn ei erbyn. Yn ei dro bydd asesu a gwerthuso risg yn rhoi proffil risg cyffredinol yr elusen i'r ymddiriedolwyr a'r camau sy'n cael eu cymryd i reoli'r prif risgiau a nodwyd. Bydd hyn yn helpu'r ymddiriedolwyr i gytuno ar eu polisïau risg. Mae'n rhaid i ymddiriedolwyr roi gwybod i'w rheolwyr beth yw ffiniau a chyfyngiadau eu polisïau risg er mwyn sicrhau bod dealltwriaeth glir o'r risgiau y gellir ac ni ellir eu derbyn.\nCam 2: Adnabod risgiau\nEr bod offer a rhestrau cyfeirio amrywiol ar gael, y ffordd orau o adnabod risgiau yw drwy gynnwys y rhai sydd â gwybodaeth fanwl o'r ffordd y mae'r elusen yn gweithredu. Er bod y datganiad rheoli risg yn canolbwyntio ar y prif risgiau a nodwyd gan yr ymddiriedolwyr, bydd mewnbwn i'r broses hon yn ymestyn y tu hwnt i'r corff ymddiriedolwyr (ac eithrio efallai yn yr elusennau lleiaf).\nMae enghreifftiau o'r hyn y bydd angen i elusen ei ystyried fel rhan o'r broses hon yn cynnwys:\namcanion, cenhadaeth a strategaeth yr elusen;\nnatur a graddfa gweithgareddau'r elusen;\ny canlyniadau y mae angen eu cyflawni;\nffactorau allanol a allai effeithio ar yr elusen megis deddfwriaeth a rheoleiddio;\nenw da'r elusen gyda'i phrif gyllidwyr a chefnogwyr;\ncamgymeriadau a phroblemau y mae'r elusen wedi'u hwynebu yn y gorffennol;\ny strwythur gweithredu - er enghraifft defnyddio is-gwmnïau masnachu, cydweithio mewn menter ar y cyd; canghennau neu strwythur cyswllt lle mae rhiant-gorff yn cynnig cymorth i'w aelodau neu gyrff cyswllt;\ncymharu ag elusennau eraill sy'n gweithio yn yr un maes neu sy'n debyg o ran maint; ac\nenghreifftiau o bolisïau rheoli risg a baratowyd gan elusennau neu sefydliadau eraill.\nEr mwyn i'r broses hon lwyddo, mae'n rhaid i ymddiriedolwyr a rheolwyr gweithredol ymrwymo i'r broses. Bydd rhaid i'r holl staff a gwirfoddolwyr ddeall y rhan y dylent ei chwarae mewn rheoli risg. Bydd rhaid i ymddiriedolwyr ymgynghori'n eang â rheolwyr allweddol a staff, gan fod syniadau yn debygol o ddod o bob lefel yn y sefydliad. Defnyddir gweithdai mewnol sy'n cynnwys rheolwyr, staff a gwirfoddolwyr yn aml i gasglu gwybodaeth. Gall rhai gweithdai gynnwys cefnogwyr a buddiolwyr os yw risg i enw da neu i'r gwasanaeth a ddarperir i fuddiolwyr yn cael ei ystyried.\nOs yw'r elusen yn cynnal rhai o'i gweithgareddau drwy aelodau cyswllt, canghennau, is-gwmnïau neu fentrau ar y cyd sy'n endidau cyfreithiol ar wahân, gall risgiau godi a allai gael effaith uniongyrchol neu anuniongyrchol ar yr elusen. Er enghraifft, gall digwyddiadau mewn is-gwmni masnachu effeithio ar linynnau incwm yr elusen, creu risgiau i enw da neu hyd yn oed effeithio ar amcanion gweithredol yn uniongyrchol os yw'r is-gwmni yn cael ei ddefnyddio fel modd o gyflenwi gwasanaeth. Mae'r broses o adnabod risg, er ei bod yn canolbwyntio ar y risg i'r elusen ei hun, yn debygol o gynnwys adnabod y risgiau a allai godi mewn cangen, is-gwmni neu weithgareddau menter ar y cyd. Gall ymddiriedolwyr elusen geisio sicrhau bod cyfarwyddwyr is-gwmnïau masnachu hefyd yn mabwysiadu gweithdrefnau rheoli risg tebyg, gyda'r canlyniadau'n cael eu hadolygu gan ymddiriedolwyr yr elusen neu wedi'u hymgorffori ym mhrosesau rheoli risg cyffredinol yr elusen.\nMae nifer o fodelau neu fframweithiau sy'n darparu dosbarthiad o'r math o risg y gall sefydliad fod yn agored iddo. Gellir addasu'r rhan fwyaf o fodelau i weddu i'r sector elusennol. Mae Atodiad 2 yn amlinellu un fframwaith posibl, gan edrych ar risg ar draws y categorïau canlynol:\nrisg amgylcheddol ac allanol;\nrisg cydymffurfio a'r gyfraith a rheoleiddio.\nMae'n bwysig gwerthfawrogi bod rhaid i'r broses o adnabod risg fod yn benodol i'r elusen gan adlewyrchu gweithgareddau, strwythur ac amgylchedd gweithredu'r elusen arbennig honno. Mae'n dilyn felly na ddylid defnyddio Atodiad 2 fel rhestr gyfeirio, ond yn hytrach i ddangos y math o risgiau y gellid eu hwynebu.\nYn yr un modd, er y dylai'r broses o adnabod risg gael ei dilyn yn ofalus, bydd y dadansoddiad yn cynnwys rhai safbwyntiau goddrychol - nid yw unrhyw broses yn gallu adnabod pob risg posibl a all godi. Gall y broses roi sicrwydd rhesymol yn unig i ymddiriedolwyr bod yr holl risgiau perthnasol wedi cael eu hadnabod.\nCam 3: Asesu risg\nRhaid i'r risgiau a nodwyd gael eu rhoi mewn persbectif o ran difrifoldeb posibl eu heffaith a pha mor debygol y maent o ddigwydd. Mae asesu a chategoreiddio risgiau yn helpu wrth flaenoriaethu a hidlo risgiau, a sefydlu a oes angen gweithredu ymhellach. Un dull posibl yw ystyried pob risg a nodwyd a phenderfynu pa mor debygol y mae o ddigwydd a pha mor ddifrifol byddai'r effaith ar yr elusen pe byddai'n digwydd.\nMae'r dull hwn o weithredu yn ceisio mapio risg fel cynnyrch tebygoliaeth canlyniad annymunol a'r effaith y bydd canlyniad annymunol yn ei chael ar allu elusen i gyflawni ei hamcanion gweithredol. Mae'n cynnig modd i'r ymddiriedolwyr adnabod y risgiau hynny sydd wedi'u cynnwys yn y categori prif risg a nodwyd gan y datganiad rheoli risg.\nMewn canllawiau blaenorol amlinellwyd methodoleg rheoli risg oedd yn canolbwyntio ar ystyried effaith risg a pha mor debygol y mae o ddigwydd, gan roi'r un pwysigrwydd i'r ddau beth. Gan ddefnyddio'r dull hwn, mae'r sgôr effaith yn cael ei lluosi fel arfer â'r sgôr ar gyfer tebygoliaeth a defnyddir cynnyrch y sgoriau i raddio'r risgiau hynny y mae'r ymddiriedolwyr yn eu hystyried yn brif risgiau.\nYn y blynyddoedd diweddar, mae methodolegau ar gyfer mesur effaith risg a thebygoliaeth wedi datblygu ymhellach. Erbyn hyn mae nifer o sefydliadau yn ystyried digwyddiadau sy'n anghyffredin neu sydd heb ddigwydd o'r blaen, lle na wyddys y rheolau neu lle maent yn newid yn gyflym neu lle mae'r risgiau yn dibynnu ar ffactorau allanol sydd y tu hwnt i'w rheolaeth. Mae effaith uchel iawn a thebygoliaeth isel iawn yn gysyltiedig â'r risgiau hyn ac erbyn hyn mae nifer o bobl yn derbyn eu bod yn bwysicach na'r rhai sydd â thebygoliaeth uchel iawn ac effaith anarwyddocaol. Yn yr achosion hyn, dylai'r cysyniad o effaith a thebygoliaeth risgiau a'r rhyngweithio rhyngddynt gael lle amlwg mewn prosesau asesu risg a rheoli risg. Drwy ddefnyddio’r dull a amlinellwyd yn y paragraff blaenorol, byddai ganddynt yr un sgôr.\nOs yw sefydliad yn agored i risg a allai gael effaith fawr iawn ar ei gweithrediadau, dylid ei ystyried a'i werthuso waeth beth pa mor annhebygol y mae'n ymddangos o ddigwydd. Rhaid i elusennau bwyso a mesur a bydd rhaid iddynt asesu natur y risg a'i effaith ochr yn ochr â pha mor debygol y mae o ddigwydd. Gydag adnoddau cyfyngedig, bydd rhaid ystyried y risgiau a'r manteision sy'n deillio o'r gweithgaredd. Mae'n bwysig cofio mewn achosion prin bydd digwyddiadau annhebygol yn digwydd gydag effaith ddifrifol, ac ar adegau eraill ni fydd digwyddiadau tebygol yn digwydd.\nMae canolbwyntio ar risg sydd ag effaith fawr yn bwysig, ond ni ddylai ymddiriedolwyr anghofio y gall yr hyn a all fod yn risg effaith is newid i risg effaith fawr iawn oherwydd y cysylltiad posibl rhwng y risg yn digwydd ac ysgogi risgiau eraill i ddigwydd. Gall un risg effaith isel arwain at un arall ac un arall felly mae'r effaith gynyddol yn gatastroffig. Mae nifer o astudiaethau wedi dangos bod y rhan fwyaf o fusnesau yn methu oherwydd cyfres o ddigwyddiadau bach, cysylltiedig sy'n cael effaith gynyddol yn hytrach nag un digwyddiad mawr. Os yw sefydliadau dim ond yn ystyried y risgiau mawr mae'n dra phosib na fyddant yn barod i wynebu'r rhyngweithio rhwng digwyddiadau niweidiol gwahanol.\nGellir defnyddio'r tablau canlynol i roi ychydig o arweiniad ar y sgorio 1-5 a ddangoswyd yn yr adran hon.\nEffaith ar y gwasanaeth ac enw da\ndim effaith ar y gwasanaeth\ndim effaith ar enw da\ncwyn yn annhebygol\nrisg o ymgyfreitha yn annhebygol\nychydig o effaith ar y gwasanaeth\nychydig o effaith ar enw da\ncwyn yn bosibl\nymgyfreitha yn bosibl\npeth amharu ar y gwasanaeth\ny posibilrwydd o gyhoeddusrwydd niweidiol - gellid ei osgoi drwy ei drin yn ofalus\ncwyn yn debygol\nymgyfreitha yn debygol\namharu ar y gwasanaeth\ndim modd osgoi cyhoeddusrwydd niweidiol (cyfryngau lleol)\namharu ar y gwasanaeth am gyfnod arwyddocaol\ndim modd osgoi llawer o gyhoeddusrwydd niweidiol (cyfryngau cenedlaethol)\nymgyfreitha sylweddol i'w ddisgwyl\nuwch reolwyr a'r bwrdd yn ymddiswyddo\nbuddiolwyr yn colli ffydd\ngall ddigwydd mewn achosion eithriadol yn unig\ndisgwylir iddo ddigwydd mewn ambell i achos\ndisgwylir iddo ddigwydd mewn rhai achosion\ndisgwylir iddo ddigwydd mewn nifer o achosion\ndisgwylir iddo ddigwydd yn aml ac yn y rhan fwyaf o achosion\nMae'r 'map gwres' isod yn dangos ffordd wahanol o asesu risg drwy gynyddu pwysoliad yr effaith. Mae hyn yn gweithio ar sgôr o 'xy+y' lle mae 'x' yw tebygoliaeth ac 'y' yw effaith. Mae'r fformiwla hon yn lluosi effaith â thebygoliaeth ac yna'n ychwanegu pwysoliad ar gyfer effaith. Drwy wneud hynny rhoddir mwy o bwyslais ar effaith wrth asesu risg. Dylid cofio bod sgorio risg yn aml yn cynnwys graddfa o farn neu oddrychedd. Os yw data neu wybodaeth am ddigwyddiadau neu batrymau yn y gorffennol ar gael, bydd yn ddefnyddiol o ran gallu llunio barnau sy'n fwy seiliedig ar dystiolaeth.\nWrth ddehongli’r map gwres risg isod, tebygoliaeth yw 'x' ac effaith yw 'y'. Y codau lliw yw:\nCoch - risgiau mawr neu risgiau catasgroffig sy'n sgorio 15 neu fwy\nMelyn - risgiau cymedrol neu risgiau mawr sy'n sgorio rhwng 8 ac 14\nGlas neu wyrdd - risgiau bach neu risgiau anarwyddocaol sy'n sgorio 7 neu lai\nMae rhai yn awgrymu rhoi hyd yn oed mwy o bwysoliad ar gyfer effaith a defnyddio'r fformiwla 'xy+2y'.\nCam 4: Gwerthuso pa gamau y mae angen eu cymryd i ddelio â risgiau\nOs yw risgiau mawr wedi'u hadnabod, bydd rhaid i'r ymddiriedolwyr sicrhau bod camau priodol yn cael eu cymryd i'w rheoli. Dylai'r adolygiad hwn gynnwys asesu pa mor effeithiol y mae'r rheolaethau presennol.\nAr gyfer pob un o'r risgiau mawr a nodwyd, bydd rhaid i'r ymddiriedolwyr ystyried unrhyw gamau ychwanegol y mae angen eu cymryd i reoli'r risg, naill ai drwy leihau tebygoliaeth y digwyddiad, neu leihau ei effaith os yw'n digwydd. Mae'r canlynol yn enghreifftiau o weithredu posibl:\nefallai y bydd angen osgoi'r risg drwy roi terfyn ar y gweithgaredd (ee atal gwaith mewn gwlad arbennig);\ngallai'r risg gael ei drosglwyddo i drydydd parti (ee defnyddio is-gwmni masnachu, trefnu contract allanol neu drefniadau dan gontract eraill gyda thrydydd partïon);\ngallai'r risg gael ei rannu gydag eraill (ee prosiect menter ar y cyd);\ngellir cyfyngu ar y risg y mae'r elusen yn agored iddo (ee sefydlu cronfeydd wrth gefn yn erbyn colli incwm, blaen-gontractau'r gyfnewidfa dramor, ymrwymo'n raddol i brosiectau;\ngellir lleihau neu ddileu'r risg drwy sefydlu neu wella gweithdrefnau rheoli (ee rheolaethau ariannol mewnol, rheolaethau ar recriwtio, polisïau personél);\nefallai y bydd angen yswirio yn erbyn y risg (mae hyn yn digwydd yn aml ar gyfer risg gweddilliol, ee atebolrwydd cyflogwyr, atebolrwydd trydydd parti, dwyn, tân); neu\ngellir derbyn y risg fel un sy'n annhebygol o ddigwydd a/neu sydd ag effaith isel ac felly caiff ei adolygu'n flynyddol (ee gellir cadw stoc isel o gyhoeddiadau gyda'r risg o redeg allan o stoc dros dro neu golli fflôt arian parod o £25 sy'n cael ei gadw ar y safle dros nos).\nPan fydd pob risg wedi'i werthuso, gall yr ymddiriedolwyr lunio cynllun ar gyfer unrhyw gamau y mae angen eu cymryd i ymdrin â risgiau arwyddocaol neu risgiau mawr neu eu lleddfu. Mae'r cynllun gweithredu hwn a dilyn systemau neu weithdrefnau priodol yn caniatáu i'r ymddiriedolwyr lunio datganiad rheoli risg yn unol â'r gofynion rheoleiddio.\nMae rheoli risg wedi'i anelu at leihau 'lefel gros' y risg a nodwyd i 'lefel net' o risg, hynny yw, y risg sy'n parhau ar ôl cymryd camau priodol. Mae Atodiad 1 yn rhoi dwy enghraifft o sut y gellir cofnodi risg gros a risg net mewn cofrestr risg. Rhaid i ymddiriedolwyr lunio barn ynghylch a yw'r risg net sy'n weddill ar ôl ei reoli yn dderbyniol.\nWrth asesu'r camau ychwanegol i'w cymryd, fel arfer bydd costau rheoli yn cael eu hystyried yng nghyd-destun yr effaith posibl neu'r gost debygol y mae'r dulliau rheoli yn ceisio ei atal neu ei leddfu. Mae'n bosibl y bydd y broses yn adnabod meysydd lle mae prosesau rheoli cyfredol neu arfaethedig yn rhy gostus neu feichus o'u cymharu â'r risg y maent yno i'w reoli. Bydd rhaid dal y fantol rhwng y gost o weithredu pellach i reoli'r risg ac effaith bosibl y risg gweddilliol.\nMae dulliau da o reoli risg hefyd yn ymwneud â galluogi sefydliadau i achub ar gyfleoedd ac ateb anghenion brys, yn ogystal ag atal trychinebau. Er enghraifft, efallai na fydd elusen yn gallu manteisio ar newid technolegol heb bolisi cronfeydd wrth gefn sy'n sicrhau bod digon o arian ar gael, neu efallai nad yw'r elusen yn gallu trefnu rhaglen gymorth brys lwyddiannus heb staff wedi'u hyfforddi'n ddigonol a strwythurau sefydliadol. Mae Atodiad 2 yn rhoi rhai enghreifftiau o'r math o systemau a gweithdrefnau y gellid eu rhoi ar waith i leddfu risg a nodwyd.\nCam 5: Monitro ac asesu achlysurol\nMae rheoli risg yn broses ddeinamig sy'n sicrhau bod risgiau newydd yn cael sylw wrth iddynt godi. Dylai fod yn gylchol hefyd er mwyn pennu sut y mae risgiau a nodwyd yn flaenorol wedi newid. Nid yw rheoli risg yn ddigwyddiad unwaith yn unig a dylid ei ystyried yn broses y bydd angen ei monitro a'i hasesu. Bydd rhaid i staff fod yn gyfrifol am ei gweithredu. Rhaid cyfathrebu â staff ar bob lefel i sicrhau bod cyfrifoldebau unigol a grwp yn cael eu deall a'u plannu yn niwylliant yr elusen. Bydd proses lwyddiannus yn cynnwys sicrhau bod:\nrisgiau newydd yn cael eu hadrodd a'u gwerthuso'n briodol;\nagweddau risg ar brosiectau newydd arwyddocaol yn cael eu hystyried fel rhan o arfarnu prosiectau;\nunrhyw fethiant arwyddocaol yn y systemau rheoli yn cael eu hadrodd yn briodol a gweithredir arno;\nlefel ddigonol o ddealltwriaeth o gyfrifoldebau unigol ar gyfer gweithredu a monitro'r systemau rheoli;\nunrhyw gamau pellach sy'n ofynnol yn cael eu hadnabod;\nymddiriedolwyr yn ystyried ac yn adolygu'r broses flynyddol;\nymddiriedolwyr yn cael adroddiadau dros dro perthnasol ac amserol.\nUn dull o godeiddio dull o'r fath yw trwy ddefnyddio cofrestr risg (gweler Atodiad 1). Mae'r gofrestr yn ceisio dwyn ynghyd agweddau allweddol ar y broses rheoli risg. Mae'n rhestru risgiau gros a'r asesiad ohonynt, y rheolaethau sydd yn eu lle a'r risgiau net, a gallant adnabod cyfrifoldebau, gweithdrefnau monitro a'r gweithredu dilynol sydd ei angen.\nGall ymddiriedolwyr fonitro risg drwy:\nsicrhau bod adnabod, asesu a lleddfu risg wedi'i gysylltu â chyflawni amcanion gweithredol yr elusen;\nsicrhau bod y broses asesu yn adlewyrchu barn yr ymddiriedolwyr am risg derbyniol;\nadolygu ac ystyried canlyniadau adnabod, gwerthuso a rheoli risg;\nderbyn adroddiadau interim os oes maes lle mae angen gweithredu pellach;\nystyried y risgiau sy'n gysylltiedig â gweithgareddau neu gyfleoedd newydd arwyddocaol;\nystyried yn gyson ffactorau allanol megis deddfwriaeth newydd neu ofynion newydd cyllidwyr; ac\nystyried effaith ariannol y risg fel rhan o gynllunio a monitro cyllideb weithredol.\nMae monitro blynyddol gan ymddiriedolwyr wedi'i ategu gan adroddiadau interim yn debygol o fod yn ddigonol i'r rhan fwyaf o elusennau os yw'r amodau gweithredu yn sefydlog. Bydd monitro mwy aml yn fuddiol yn dibynnu ar broffil risg yr elusen.\nD. Ffynonellau defnyddiol o wybodaeth\nMae gwefan y Comisiwn Elusennau yn ffynhonnell ddefnyddiol o wybodaeth. Mae'r Comisiwn yn cynhyrchu ystod eang o gyhoeddiadau a chanllawiau ar y wefan sy'n rhoi gwybodaeth a chyngor i ymddiriedolwyr elusen a'r cyhoedd ar faterion sy'n ymwneud â'r gyfraith elusennau, rheoleiddio ac arfer orau. Fe welwch restr lawn o'r cyhoeddiadau ar ein gwefan.\nI gael copïau o'n cyhoeddiadau gallwch naill ai:\nedrych arnynt a'u hargraffu o'n gwefan: www.charitycommission.gov.uk; neu\neu harchebu yn ystod oriau swyddfa drwy ffonio 0845 300 0218 (ar agor rhwng 8am a 6pm Llun - Gwener, heblaw gwyliau cyhoeddus).\nMae'r SORP, sef Cyfrifon ac Adroddiadau Elusennau: Datganiad o Arferion Cymeradwy, a ddiwygiwyd yn 2005, ar gael ar wefan y Comisiwn Elusennau neu gellir ei archebu gan gyhoeddwyr CCH drwy ffonio 0870 770 2906.\nMae'r rhan fwyaf o'n cyhoeddiadau ar gael yn Gymraeg. Am wybodaeth ar y cyhoeddiadau sydd ar gael ffoniwch ein canolfan gyswllt ar 0845 300 0218.\nCenhadaeth HSE yw atal marwolaeth, anafiadau a salwch mewn gweithleoedd ym Mhrydain Fawr. Mae'n darparu cyngor defnyddiol a hawdd ei ddefnyddio ar reoli risg o safbwynt iechyd a diogelwch. Mae swyddfeydd rhanbarthol amrywiol ganddo y ffordd orau i gael ei gyngor yw defnyddio'r ffôn, llinell wybodaeth e-bost neu ewch ar y wefan.\nFfôn: 0845 345 0055\nMinicom: 0845 408 9577\nNCVO yw'r elusen genedlaethol sy'n rhoi cymorth ac ystod eang o wybodaeth i fudiadau gwirfoddol a chymunedol. Mae ei wefan yn cynnig cyngor ar faterion amrywiol sy'n gysylltiedig â rheoli risg yn y trydydd sector.\nLlais y sector gwirfoddol yng Nghymru. Mae'n cynrychioli buddiannau, ac yn ymgyrchu dros fudiadau gwirfoddol, gwirfoddolwyr a chymunedau yng Nghymru. Mae'n darparu amrywiaeth helaeth o wybodaeth, gwasanaeth ymgynghorol, cyllid, gwasanaethau rheoli a hyfforddi. Gall elusennau ddefnyddio gwefan WCVA i gael hyd i'w Cyngor Gwirfoddol Sirol (CVC) agosaf.\nLlinell gymorth: 0800 2888 329\nFfacs: 029 2043 1701\nCharity Finance Directors' Group (CFDG)\nMae CFDG yn elusen aelodaeth sy'n arbenigo mewn cynorthwyo elusennau i reoli eu cyfrifon, materion treth, archwilio a swyddogaethau cyllid cysylltiedig eraill. Mae'n cynnal arolwg risg blynyddol ymysg ei aelodau, ac mae'r canlyniadau ar gael ar ei wefan.\nLlundain SE1 9BG\nFfôn: 0845 345 3192\nMae'r Sefydliad yn gorff addysg a hyfforddiant proffesiynol. Mae ei wasanaethau yn darparu ar gyfer amryw o lefelau, o lefel ragarweiniol i lefel broffesiynol. Gellir llwytho i lawr ei gyhoeddiad 'A Risk Management Standard' yn rhad ac am ddim o'i wefan.\nFfôn: 020 7708 9808\nSwyddfa Archwilio Genedlaethol (NAO)\nRôl NAO yw:\narchwilio cyfrifon holl adrannau ac asiantaethau'r llywodraeth yn ogystal ag ystod eang o gyrff cyhoeddus eraill\nparatoi adroddiadau i'r Senedd ar yr economi, a pha mor effeithlon ac effeithiol y mae'r cyrff hyn wedi defnyddio arian cyhoeddus\nMae Pecyn Cymorth Effeithlonrwydd NAO yn rhoi canllawiau ymarferol ar asesu effeithlonrwydd sefydliad ac yn cynnwys ychydig o gyngor ar reoli risg.\nDesg Gymorth y Ganolfan Wybodaeth: 020 7798 7264\nDiolch i'r cyfranwyr\nRydym yn ddiolchgar i Pesh Framjee, Pennaeth Not for Profits yn Howarth Clark Whitehill am ei gyfraniad i'r canllaw wedi'i ddiweddaru hwn ar asesu risg (Rhan Ch, Adran 4).\nAtodiad 1. Templed cofrestr risg gydag enghreifftiau o sut i'w ddefnyddio\nMae rheoli risg yn ceisio lleihau 'lefel gros' y risg a nodwyd i 'lefel net' o risg, hynny yw, y risg sy'n parhau ar ôl cymryd camau priodol. Mae'r templed hwn wedi cael ei greu i ddangos ffordd ymarferol o gofnodi mewn cofrestr risg sut y gallai elusen leihau'r lefel. Yn enghraifft 1, mae'r risg gros wedi'i adnabod fel diffyg enillion/amrywiaeth yn y portffolio buddsoddi ac wedi ei raddio'n risg uchel. Ar ôl adnabod y gweithdrefnau ar gyfer rheoli'r risg hwn, mae'r risg net wedi cael ei raddio fel risg canolig. Rhaid i ymddiriedolwyr lunio barn ynghylch a yw'r risg net sy'n parhau ar ôl rheoli risg yn dderbyniol.\nMaes risg/risg a nodwyd\ndiffyg enillion/amrywiaeth yn y portffolio buddsoddi\nTebygoliaeth o ddigwydd (sgôr)\nDifrifoldeb yr effaith (sgôr)\nRisg cyffredinol neu 'gros'\npolisi buddsoddi wedi'i lunio gan ymddiriedolwyr\ncyfarwyddiadau ysgrifenedig i ymgynghorydd buddsoddi awdurdodedig FSA\nadolygiadau bob tri mis gan ymddiriedolwyr\nRisg a gadwyd neu 'net'\nadroddiadau perfformiad wedi'u hadolygu bob tri mis gan ymddiriedolwyr\nymddiriedolwyr a thrysorydd\nGweithredu pellach sydd ei angen\neitem ar yr agenda bob tri mis mewn cyfarfodydd ymddiriedolwyr\nbob tri mis\ncodi arian anfoddhaol\narfarniad ariannol o brosiectau newydd\nmeincnodi'r enillion a gafwyd\nadroddiadau cyllideb gan weithgaredd codi arian\nadroddiadau ariannol gan weithgareddau codi arian\nadroddiadau bob tri mis gan y rheolwr codi arian i ymddiriedolwyr/Prif Swyddog Gweithredol\nrheolwr codi arian/Prif Swyddog Gweithredol\nmentrau newydd i'w cymeradwyo gan ymddiriedolwyr oni bai eu bod wedi'u cynnwys yn y cynllun busnes presennol\nadolygu a yw dulliau cyfredol yn cydymffurfio â'r broses reoleiddio\npan fo'n briodol\ncyfarfod nesaf yr ymddiriedolwyr\nAtodiad 2. Enghreifftiau o feysydd risg posibl, eu heffaith a'u lleddfu\nMae'r sector elusennol yn un amrywiol iawn ei natur. Bydd natur ei weithgareddau, sylfaen ariannu, cronfeydd wrth gefn a strwythurau yn golygu bod elusennau yn agored i feysydd a lefelau risg gwahanol. Er y bydd pob maes risg a nodwyd isod yn haeddu cael ei ystyried gan y rhan fwyaf o elusennau, nid yw'n rhestr gyflawn o'r holl feysydd risg posibl ac ni ddylai gymryd lle prosesau adnabod risg elusennau eu hunain.\nBwriad y rhestr hon yw dangos rhai o'r prif feysydd risg y gallai fod angen i ymddiriedolwyr eu hystyried. Rhoddir enghreifftiau o'r effaith bosibl, yn ogystal â rhai enghreifftiau o'r rheolaethau neu'r camau y gellid eu cymryd i leddfu'r risg neu'r effaith. Bydd rhai risgiau wedi'u cynnwys mewn mwy nag un categori. Er y gall y rhestr fod yn hir, nid yw'n rhestr gyflawn a bydd risgiau eraill yn gymwys i elusen arbennig oherwydd ei hamgylchiadau a'i gweithgareddau ei hun.\nMae'r risgiau wedi'u dosbarthu fel a ganlyn:\namgylcheddol neu allanol;\ncydymffurfio (y gyfraith neu reoleiddio).\nCamau i leddfu'r risg\nDiffyg cyfeiriad, strategaeth a blaengynllunio yn yr elusen\nyr elusen yn crwydro heb unrhyw amcanion, blaenoriaethau neu gynlluniau clir\nmaterion yn cael sylw bob yn dipyn heb unrhyw gyfeiriad strategol\nanghenion buddiolwyr heb eu hateb yn llawn\nanawsterau rheolaeth ariannol\ncolli enw da\ncreu cynllun strategol sy'n pennu'r nodau, amcanion a pholisïau allweddol\ncreu cynlluniau a chyllidebau ariannol\ndefnyddio cynlluniau gwaith a thargedau\nmonitro perfformiad ariannol a gweithredol\nceisio adborth gan fuddiolwyr a chyllidwyr\nelusen ar ddarfod neu'n methu â chyflawni ei diben\npenderfyniadau yn cael eu gwneud heb ymgynghori â'r ymddiriedolwyr\ndrwgdeimlad neu ddifaterwch ymysg staff\npenderfyniadau gwael yn cael eu hadlewyrchu mewn cyflenwi gwasanaeth gwerth gwael am arian\nadolygu a chytuno ar y sgiliau sydd eu hangen\nllunio fframwaith cymhwysedd a disgrifiadau swyddi\nhyfforddiant a sesiynau sefydlu i'r ymddiriedolwyr\nadolygu a chytuno ar brosesau recriwtio\nCorff ymddiriedolwyr wedi'u dominyddu gan un neu ddau unigolyn, neu gan unigolion cysylltiedig\nni all y corff ymddiriedolwyr weithredu'n effeithiol fel corff strategol\npenderfyniadau'n cael eu gwneud y tu allan i'r corff ymddiriedolwyr\ndilyn agenda personol\ndiwylliant o gyfrinachedd neu ymostyngiad\nmecanweithiau rheoli yn cael eu gwrthwneud yn fympwyol\nystyried strwythur y corff ymddiriedolwyr a'i annibyniaeth\ncytuno ar fecanweithiau i reoli gwrthdaro buddiannau posibl\nadolygu a chytuno ar brosesau recriwtio a phenodi yn unol â'r ddogfen lywodraethol\ncytuno ar fframwaith gweithdrefnol ar gyfer cyfarfodydd a chofnodi penderfyniadau\nYmddiriedolwyr yn elwa ar yr elusen (ee tâl)\nenw da, morâl ac ethos gwael\neffaith niweidiol ar yr amgylchedd rheoli cyffredinol\nposibilrwydd o weithredu rheoleiddiol\nsicrhau'r awdurdod cyfreithiol dros roi'r tâl neu'r budd\nystyried trefniadau staffio eraill\ngweithredu telerau a gweithdrefnau i awdurdodi/cymeradwyo treuliau a thaliadau\ncytuno ar weithdrefnau a dulliau i sefydlu taliadau teg a weithredir ar wahân i ymddiriedolwyr 'â budd' (pwyllgor tâl/ymarfer meincnodi ac ati)\nelusen ddim yn gallu dilyn ei buddiannau a'i hagenda ei hun\nefallai na fydd penderfyniadau yn seiliedig ar ystyriaethau perthnasol\neffaith ar enw da\ncytuno ar brotocol ar gyfer datgelu gwrthdaro buddiannau posibl\nrhoi gweithdrefnau ar waith i dynnu'n ôl ar gyfer rhai penderfyniadau\nadolygu prosesau recriwtio a dewis\nStrwythur sefydliadol aneffeithiol\ndiffyg llif gwybodaeth a gweithdrefnau gwneud penderfyniadau gwael\nyn bell oddi wrth weithgareddau gweithredol\nansicrwydd ynghylch rolau a dyletswyddau\npenderfyniadau'n cael eu gwneud ar lefel amhriodol neu ormod o fiwrocratiaeth\ndefnyddio siart o'r sefydliad i greu dealltwriaeth glir o rolau a dyletswyddau\ndylai dirprwyo a monitro gyfateb ag arfer da a gofynion cyfansoddiadol neu gyfreithiol\nadolygu'r strwythur a'r angen am newid cyfansoddiadol\nPosibilrwydd bod gweithgareddau y tu allan i amcanion, pwerau neu delerau'r rhodd (cronfeydd cyfyngedig)\ncolli cronfeydd sydd ar gael i ddosbarth o fuddiolwyr\nymrwymiadau i ad-dalu cyllidwyr\ncyllidwyr yn colli ffydd\ntor-ymddiriedaeth ac achos rheoleiddio yn bosibl\ngoblygiadau treth (os yw'n wariant anghymwys)\ncytuno ar brotocol ar gyfer adolygu prosiectau newydd i sicrhau eu bod yn cyd-fynd ag amcanion, pwerau a thelerau'r cyllid\ncreu systemau ariannol i adnabod cronfeydd cyfyngedig a'u defnyddio\nColli staff allweddol\ncolli profiad neu sgiliau\neffaith weithredol ar brosiectau a blaenoriaethau allweddol\ncolli sylfaen cysylltiadau gwybodaeth gorfforaethol\ndogfennu systemau, cynlluniau a phrosiectau\ngweithredu rhaglenni hyfforddiant\ncytuno ar gyfnodau rhoi rhybudd ymadael a throsglwyddo\nadolygu a chytuno ar brosesu recriwtio\nAdrodd i ymddiriedolwyr (cywirdeb, prydlondeb a pherthnasedd)\ngwybodaeth annigonol yn golygu bod penderfyniadau gwael yn cael eu gwneud\nymddiriedolwyr heb gyflawni eu swyddogaethau rheoli\ncorff ymddiriedolwyr yn gweithredu o bell ac yn anwybodus\nrhoi prosesau cynllunio strategol, gosod amcanion a chyllidebu priodol yn eu lle\nadroddiadau amserol a chywir ar brosiectau\nadroddiadau ariannol amserol a chywir\nasesu ac adolygu prosiectau a gweithdrefnau awdurdodi\ncysylltiad cyson rhwng ymddiriedolwyr ac uwch aelodau staff a rheolwyr\ntelerau ac amodau beichus\nymrwymiadau os na chyflawnir contract\nheb gydymffurfio ag amcanion yr elusen\nsybsideiddio darpariaeth gyhoeddus heb ei ragweld\nllunio gweithdrefnau arfarnu costau/prosiectau\ncytuno ar weithdrefnau awdurdodi\nceisio cyngor proffesiynol ar delerau ac amodau\nrhoi trefniadau monitro perfformiad yn eu lle\nystyried prynu yswiriant ar gyfer risgiau\nCyflenwi gwasanaeth - bodlonrwydd cwsmeriaid\ncwynion gan fuddiolwyr\ncolli incwm ffioedd\ncolli prif gontractau neu hawliadau dan gontract\nrisgiau i enw da\ncytuno ar weithdrefnau rheoli ansawdd\ngweithredu gweithdrefnau cwynion\nmeincnodi gwasanaethau a gweithredu gweithdrefnau adolygu cwynion\nDatblygu prosiect neu wasanaeth\ncyfateb ag amcanion, cynlluniau a blaenoriaethau\ncyllido a hyfywedd ariannol\nsgiliau sydd ar gael\narfarnu gweithdrefnau prosiectau, cyllidebu a phrisio\nadolygu gweithdrefnau awdurdodi\nadolygu gweithdrefnau monitro ac adrodd\nCystadleuaeth gan sefydliadau tebyg\ncolli incwm contractau\nposibilrwydd o lai o godi arian\nllai o broffil cyhoeddus\nproffidioldeb gwasanaethau masnachu\nmonitro ac asesu perfformiad ac ansawdd y gwasanaeth\nadolygu'r farchnad a dulliau cyflenwi gwasanaeth\ncytuno ar strategaeth codi arian\nsicrhau cysylltiad rheolaidd â chyllidwyr\nmonitro ymwybyddiaeth gyhoeddus a phroffil yr elusen\nCyflenwyr, dibyniaeth, pwer bargeinio\ndibynnu ar brif gyflenwr\ndiffyg cyflenwr i gyflawni prif amcanion gweithredol\nprisio/dyfynbrisiau heb fod yn gystadleuol\npwer prynu annigonol\ndefnyddio tendro cystadleuol ar gyfer contractau mwy\nrhoi gweithdrefnau ar waith i geisio dyfynbrisiau\nrhestrau o gyflenwyr awdurdodedig\nmonitro ansawdd/prydlondeb y ddarpariaeth\ndefnyddio cytundebau lefel gwasanaeth\nystyried defnyddio consortia prynu\nCapasiti a defnyddio adnoddau gan gynnwys asedau sefydlog diriaethol\nadeilad/lle swyddfa nas ddefnyddir ddigon neu ddiffyg adeilad/lle swyddfa\nhen gyfarpar ac offer yn cael effaith ar berfformiad gweithredol\ncamgymhariad rhwng dyraniadau staff ac amcanion allweddol\ncapasiti dros ben heb gael ei ddefnyddio neu roi cyfrif amdano\ncytuno ar raglen o archwilio adeiladau a chyfarpar\ncytuno ar raglen atgyweirio a chynnal a chadw\ncytuno ar gyllidebau gwariant cyfalaf\ncynnal adolygiad effeithlonrwydd\ncolled neu ddifrod\ntroseddau yn erbyn hawliau eiddo deallusol\nadolygu trefniadau diogelwch\ncreu cofrestr asedau a rhaglen archwilio\ncytuno ar drefniadau rheoli cyfleusterau\ntrefniadau gwarchodaeth ddiogel ar gyfer dogfennau teitl a chofrestru tir\nrheoli'r defnydd o batentau ac eiddo deallusol\nrisgiau i enw da yn codi o'r ymgyrch neu'r dulliau a ddefnyddir\ngweithredoedd asiantau a chodwyr arian masnachol\ngweithredu gweithdrefnau arfarnu, cyllidebu ac awdurdodi\nadolygu cydymffurfio rheoleiddiol\nmonitro digonolrwydd enillion ariannol (cymariaethau meincnodi)\nadroddiadau stiwardiaeth yn yr adroddiad blynyddol\nanghydfodau ynghylch cyflogaeth\nmaterion iechyd a diogelwch\nhawliadau am anafiadau, straen, aflonyddu, diswyddo annheg\nmaterion cyfle cyfartal ac amrywiaeth\ndigonolrwydd hyfforddiant staff\nmaterion diogelu plant\ncam-drin buddiolwyr agored i niwed\nadolygu prosesau recriwtio\ncytuno ar weithdrefnau gwirio geirdaon a chymwysterau, disgrifiadau swyddi, contractau cyflogaeth, arfarniadau a gweithdrefnau adborth\ngweithredu hyfforddiant a datblygu swyddi\ngweithredu hyfforddiant a monitro iechyd a diogelwch\nbod yn ymwybodol o ofynion y gyfraith gyflogaeth\ngweithredu fetio staff a gofynion cyfreithiol (ee gwiriadau CRB)\ncytuno ar bolisi chwythu'r chwiban\nTrosiant staff uchel\ncollid profiad neu sgiliau technegol allweddol\ncostau recriwtio a'r cyfnod cyn dechrau yn y swydd\neffaith weithredol ar forâl staff a chyflenwi gwasanaeth\nadolygu prosesau cyfweld ac asesu\ncytuno ar benodiadau drwy gystadleuaeth deg ac agored ar gyfer swyddi allweddol\ncytuno ar ddisgrifiadau swyddi a systemau arfarnu perfformiad ac adborth\ncynnal cyfweliadau 'ymadael\nadolygu cyfraddau tâl, hyfforddiant, amodau gwaith, bodlonrwydd swyddi\ndiffyg cymwyseddau, hyfforddiant a chymorth\ngwasanaeth gwael i fuddiolwyr\ngweithdrefnau fetio a cheisio geirda annigonol\nrecriwtio a dibyniaeth\nadolygu a chytuno ar rôl, cymwyseddau\nadolygu a chytuno ar weithdrefnau fetio\nadolygu a chytuno ar weithdrefnau hyfforddi a goruchwylio\ncytuno ar fentrau datblygu a chymell\natebolrwydd cynnyrch neu wasanaeth\ngallu i weithredu (gweler risgiau Cydymffurfio)\nanafiadau i fuddiolwyr a'r cyhoedd\nhyfforddi staff a'r swyddog cydymffurfio\nrhoi gweithdrefnau monitro ac adrodd yn eu lle\nAdfer a chynllunio ar gyfer trychineb\nsystem gyfrifiadurol yn methu neu golli data\ndifrodi eiddo, offer, cofnodion drwy dân, llifogydd neu ddifrod tebyg\ncytuno ar gynllun adfer TG\ngweithredu gweithdrefnau data wrth gefn a mesurau diogelwch\ncreu cynllun adfer ar gyfer trychineb gan gynnwys adeiladau eraill\nDogfennau gweithdrefnol a systemau\ndiffyg ymwybyddiaeth o weithdrefnau a pholisïau\ncamau yn cael eu cymryd heb awdurdod priodol\npolisïau a gweithdrefnau wedi'u dogfennu'n briodol\narchwilio ac adolygu systemau\nsystemau heb ateb anghenion gweithredol\nmethu arloesi neu ddiweddaru systemau\ncolli/llygru data ee sylfaen rhoddwyr\ndiffyg cymorth technegol\ntorri'r gyfraith diogelu data\narfarnu anghenion a dewisiadau'r system\narfarnu gweithdrefnau diogelwch ac awdurdodi\ngweithredu mesurau i ddiogelu data\ncytuno ar weithdrefnau gweithredu a datblygu\ndefnyddio contractau gwasanaeth a chymorth\ncreu gweithdrefnau adfer ar ôl trychineb\nystyried contractau allanol\nadolygu yswiriant ar gyfer unrhyw golled y gellir yswirio yn ei herbyn\nRheolaeth gyllidebol ac adrodd ariannol\nnid yw'r gyllideb yn cyfateb â'r prif amcanion a blaenoriaethau\npenderfyniadau'n cael eu gwneud ar sail rhagamcaniadau neu adroddiadau ariannol anghywir\npenderfyniadau'n cael eu gwneud ar sail data prisio neu ragamcaniadau incwm annibynadwy\nddim yn gallu bodloni ymrwymiadau neu brif amcanion\nrheolaeth credyd wael\nllif arian parod a rheolaeth trysorlys wael\ngallu i weithredu fel busnes byw\ncysylltu cyllidebau â chynllunio busnes ac amcanion\nmonitro ac adrodd mewn ffordd amserol a chywir\ndefnyddio gweithdrefnau prisio priodol ar gyfer cyflenwi cynnyrch neu wasanaeth\nsicrhau sylfaen sgiliau digonol i gynhyrchu a dehongli adroddiadau cyllidebol ac ariannol\ncytuno ar weithdrefnau i adolygu a gweithredu amrywiadau cyllideb/llif arian a monitro a rheoli costau\nadolygu cronfeydd wrth gefn a buddsoddiadau yn gyson\nPolisïau cronfeydd wrth gefn\ndiffyg cronfeydd neu hylifedd i ymateb i anghenion neu ofynion newydd\nddim yn gallu bodloni ymrwymiadau neu amcanion a gynlluniwyd\nrisgiau i enw da os nad oes modd cyfiawnhau'r polisi\ncysylltu'r polisi cronfeydd wrth gefn â chynlluniau busnes, gweithgareddau a risg ariannol a gweithredol a nodwyd\nadolygu polisi cronfeydd wrth gefn a lefelau cronfeydd wrth gefn yn gyson\nLlifoedd arian sensitif\nddim yn gallu bodloni ymrwymiadau\ndiffyg hylifedd i dalu amrywedd mewn costau\neffaith ar weithgareddau gweithredol\nsicrhau rhagamcaniadau llif arian digonol (doethineb rhagdybiaethau)\nadnabod prif feysydd sensitif\nsicrhau llif gwybodaeth digonol o'r rheolwyr gweithredol\nmonitro trefniadau ac adrodd\nDibyniaeth ar ffynonellau cyfyngedig\neffaith colli ffynhonnell incwm ar y llif arian a'r gyllideb\nadnabod prif ddibyniaethau\ngweithredu polisi cronfeydd wrth gefn digonol\nystyried cynlluniau arallgyfeirio\ndibynnu ar gyllid cymhorthdal\ncolled heb ei gynllunio o gamgymeriadau prisio\neffaith llif arian ar weithgareddau eraill\ncolli contractau os nad ydynt yn gystadleuol\nfforddiadwyedd gwasanaethau i'r dosbarth o fuddiolwyr\nsicrhau prisio gwasanaethau a chontractau yn gywir\ncymharu â darparwyr gwasanaeth eraill\nhysbysu a chytuno ar amrywedd prisiau â chyllidwyr\nmonitro bodlonrwydd cyllidwyr\ndatblygu polisi prisio ar gyfer gweithgareddau gan gynnwys telerau setliad a disgowntiau\nsymudiadau mewn cyfraddau llog\ngallu i wireddu'r amserlen ad-dalu\ngwarant dros asedau\narfarnu llinynnau incwm y dyfodol i wasanaethu'r ddyled\narfarnu telerau (cyfraddau ar gael sefydlog, wedi'u capio, newidiol ac ati)\narfarnu enillion ar fenthyca\ndefnyddio cyngor proffesiynol priodol\nGwarantau i drydydd partïon\ngalw wedi'i wneud o dan warant\ndiffyg cronfeydd wrth gefn neu hylifedd i ateb y galw\ncyfateb ag amcanion a blaenoriaethau\nadolygu gweithdrefnau cymeradwyo ac awdurdodi\ncytuno ar weithdrefnau i sicrhau cysondeb ag amcanion, cynlluniau a blaenoriaethau\nsicrhau bod hapddigwyddiad yn cael ei nodi yn yr adroddiad ariannol a newid y polisi cronfeydd wrth gefn\ncolledion y gyfnewidfa arian\nansicrwydd ynghylch costau prosiectau\neffaith llif arian ar weithgareddau gweithredol\nsicrhau rheolaeth briodol o'r llif arian a'r polisi cronfeydd wrth gefn\ndefnyddio dulliau cyfateb arian cyfred (cost i'r elusen yn yr arian cyfred cartref)\nystyried blaen-gontractau ar gyfer anghenion gweithredol (ymddiogelu)\ncynllun budd diffiniedig heb ei ariannu'n ddigonol\neffaith ar lifoedd incwm yn y dyfodol\nmethu â chwrdd â dyddiadau talu\ngweithredu rheoleiddiol neu ddirwyon\ndefnyddio prisiadau actiwaraidd\nadolygu trefniadau cynllun pensiwn (ee cynlluniau pwrcasu arian)\nadolygu'r gweithdrefnau ar gyfer derbyn i gynllun a rheolaethau dros weinyddu pensiwn\nGweithgareddau masnachu anelusennol amhriodol neu sy'n gwneud colled\nadnoddau wedi’u tynnu yn ôl o'r prif amcanion\nadnoddau ac egni wedi'u gwyro o godi arian proffidiol neu weithgareddau craidd\ngweithredu rheoleiddiol ac atebolrwydd\nrisg i enw da os caiff gyhoeddusrwydd\nmonitro ac adolygu perfformiad busnes ac enillion\nsicrhau digonolrwydd cyllidebu ac adrodd ariannol o fewn cyllideb yr is-gwmni neu'r gyllideb weithgareddau\nadolygu a chytuno ar weithdrefnau awdurdodi digonol ar gyfer unrhyw gyllid a ddarperir gan elusen (doethineb, cyngor priodol, meini prawf buddsoddi)\nadrodd am gyllid a pherfformiad fel rhan o system adrodd ariannol yr elusen ei hun\nystyried trosglwyddo ymrwymiadau i is-gwmni ar wahân\ncolled ariannol drwy fuddsoddi amhriodol neu hap-fuddsoddi\namodau buddsoddi niweidiol difrifol anrhagweladwy\ncolled ariannol drwy ddiffyg cyngor buddsoddi, diffyg amrywiaeth\nanawsterau llif arian yn codi o ddiffyg hylifedd\nadolygu a chytuno ar bolisi buddsoddi\nceisio cyngor neu reolaeth fuddsoddi briodol\nystyried meini prawf amrywiaeth, doethineb a hylifedd\ndefnyddio dulliau monitro perfformiad rheolaidd\nDiogelu gwaddol parhaol\ncolli llinyn incwm neu werthoedd cyfalaf yn y dyfodol\nadeiladau ddim yn addas i'r pwrpas\nllinynnau incwm yn amhriodol i ateb anghenion buddiolwyr\nsicrhau bod adeiladau'n cael eu cynnal a'u cadw a'u harchwilio gan syrfëwr\nadolygu anghenion yswiriant\nCydymffurfio â chyfyngiadau a osodwyd gan y rhoddwr\ncronfeydd wedi'u defnyddio y tu allan i'r cyfyngiad\nperthynas â rhoddwyr a buddiolwyr yn y dyfodol\ngweithredu systemau i adnabod derbynebion cyfyngedig\ncytuno ar reolaeth gyllidebol, trefniadau monitro ac adrodd\nTwyll neu gamgymeriad\nrisg i enw da\ncolli morâl staff\neffaith ar ariannu\nadolygu gweithdrefnau rheolaeth ariannol\ngosod terfynau awdurdodi\ncytuno ar bolisi atal twyll chwythu'r chwiban\nadolygu sicrwydd asedau\nadnabod risgiau y gellir yswirio yn eu herbyn\namharu ar weithgareddau neu weithrediadau\nymchwil i gynaliadwyedd ariannol y gwrth-barti\ncytundeb dan gontract\nystyried taliadau fesul cam\ncytuno ar fesurau perfformiad\nmonitro ac adolygu buddsoddiadau\nsefydlu trefniadau monitro ac adolygu os yw'r gwrth-barti yn asiant yr elusen (trefniadau 'cyllid cwndid')\nFfactorau amgylcheddol neu allanol\neffaith ar incwm gwirfoddol\neffaith ar ddefnyddio gwasanaethau gan fuddiolwyr\ngallu i gael grantiau neu gyllid contract\ncyfathrebu â chefnogwyr a buddiolwyr\nsicrhau adroddiadau o safon dda ar weithgareddau a sefyllfa ariannol yr elusen\ngweithredu hyfforddiant/gweithdrefnau cysylltiadau cyhoeddus\ncolli ffydd neu gyllid rhoddwyr\neffaith ar forâl staff\ngweithredu gweithdrefnau cwyno (mewnol ac allanol)\ncytuno ar weithdrefnau adolygu priodol ar gyfer cwyno\ncytuno ar strategaeth rheoli argyfwng ar gyfer ymdrin â hyn - gan gynnwys negeseuon allweddol cyson a llefarydd a enwebwyd\nPerthynas â chyllidwyr\ny berthynas yn gwaethygu a all effeithio ar yr ariannu a'r cymorth sydd ar gael\nsicrhau cyswllt a briffio rheolaidd i#r prif gyllidwyr\nadrodd yn llawn ar brosiectau\ntelerau ac amodau'r cyllidwyr\neffaith dosbarthiad demograffig rhoddwyr neu fuddiolwyr\ncynyddu neu leihau’r dosbarth o fuddiolwyr\ncynyddu neu leihau’r dosbarth o roddwyr\nproffilio'r sylfaen rhoddwyr\nproffilio a deall anghenion buddiolwyr\ndefnyddio dadansoddiad actiwaraidd i sefydlu gofynion ariannu yn y dyfodol\ny contractau a'r cyllid grant sydd ar gael\neffaith y drefn dreth ar roi'n wirfoddol\neffaith deddfwriaeth gyffredinol neu reoleiddio ar weithgareddau\nrôl y sector gwirfoddol\nmonitro newidiadau cyfreithiol a rheoleiddiol arfaethedig\nystyried aelodaeth o gyrff mantell priodol\nRisg cydymffurfio (y gyfraith a rheoleiddio)\nCydymffurfio â deddfwriaeth a rheoliadau sy'n briodol i weithgareddau, maint a strwythur yr elusen\ndirwyon, cosbau neu atal rhag trwyddedu neu reolyddion gweithgareddau\ncolli trwydded i wneud gweithgaredd arbennig (gweler risgiau gweithredol)\ngweithiwr neu ddefnyddiwr yn dwyn achos ar sail esgeulustod\nadnabod prif ofynion cyfreithiol a rheoleiddio\npennu cyfrifoldeb ar gyfer prif weithdrefnau cydymffurfio\nrhoi dulliau monitro cydymffurfio ac adrodd yn eu lle\nparatoi ar gyfer ymweliadau cydymffurfio\ncael adroddiadau cydymffurfio gan reolyddion (lle y bo'n briodol) - archwilwyr a staff i ystyried a gweithredu ar lefel briodol\nGofynion adrodd rheoleiddiol:\nBydd gofynion adrodd ariannol ac eraill yn dibynnu ar sut y mae'r elusen wedi'i chyfansoddi a gall amrywio yn ôl trefniadau ariannu\nadolygu a chytuno ar weithdrefnau cydymffurfio a dyrannu cyfrifoldebau staff\ncosbau, llog ac asesiadau 'ôl ddyletswydd'\ncolli incwm, ee methu â defnyddio trefniadau rhodd cymorth\ncolli rhyddhad ardrethi mandadol neu ddewisol\nmethu â defnyddio esemptiadau a gostyngiadau yn y dreth\nadolygu gweithdrefnau cydymffurfio TWE\nadolygu gweithdrefnau TAW\nffeilio ffurflenni treth mewn pryd\ndeall yr esemptiadau a'r gostyngiadau sydd ar gael\nceisio cyngor ar statws cyflogaeth a thelerau contractau a threth\ngweithredu adroddiadau cyllidebol ac ariannol gan adnabod derbyniadau masnachu ac adenillion treth\ndiffyg strategaeth neu reolaeth fuddsoddi\nmethu â gwneud y mwyaf o'r sefyllfa ariannol\nrisgiau i gontractau\nmethu â mynd i'r afael â risgiau cydymffurfio\nadnabod a sicrhau y gellir cael cyngor proffesiynol\nadnabod y materion lle y mae angen ceisio cyngor\ncynnal adolygiadau cydymffurfio\n1. I fod yn gwmni bach rhaid bodloni o leiaf ddau o'r meini prawf canlynol:\nrhaid i'r trosiant blynyddol fod yn £6.5 miliwn neu lai;\nrhaid i gyfanswm y fantolen fod yn £3.26 miliwn neu lai;\nrhaid i'r nifer cyfartalog o weithwyr fod yn 50 neu lai.


Clonc360 yn cyhoeddi ei 1,000fed stori leol – Bro360\nClonc360 yn cyhoeddi ei 1,000fed stori leol\n“Mae’n fwy na chyfrwng i rannu newyddion – mae’n gyfrwng sy’n dathlu hunaniaeth unigryw yr ardal”\nMae gwefan fro Llanbed a’r cylch wedi cyrraedd carreg filltir arbennig, trwy gyhoeddi ei milfed stori ar y gwasanaeth lleol.\nSefydlwyd Clonc360 ym mis Mawrth 2015 fel partneriaeth rhwng y papur bro lleol, sef Clonc, a Chwmni Golwg, fel arbrawf i weld a fyddai modd cynnal gwefan straeon lleol.\nEi nod wrth sefydlu oedd bod yn blatfform i bobol y fro allu creu a chyhoeddi straeon amlgyfrwng am yr hyn sy’n bwysig iddyn nhw’n lleol, ochr yn ochr â derbyn straeon newyddion sy’n addas i’r ardal leol gan wasanaeth newyddion golwg360.\nErs ei sefydlu, mae Clonc360 wedi datblygu fel y lle i gyhoeddi straeon ar-y-funud am dref Llanbed a’r pentrefi cyfagos. Mae’r straeon wedi amrywio o weithgarwch mudiadau a digwyddiadau, newyddion sy’n torri a straeon am bobol leol. A bellach mae’n datblygu fel y lle i weld busnesau bach y fro mewn un man, gyda datblygiad Y Farchnad.\n“Mae gwefan Clonc360 yn ymestyn ar y gwaith y mae gwirfoddolwyr Papur Bro Clonc wedi gwneud dros y blynyddoedd drwy hybu Cymreictod yn lleol a thwf yn y nifer o bobl sy’n darllen Cymraeg,”\n– Dylan Lewis, Cadeirydd Clonc ac un o olygyddion y wefan fro.\nMae’r wefan hawdd-ei-defnyddio yn hygyrch i bob math o bobol greu, darllen a mwynhau’r arlwy yn syth o’i ffôn symudol, ac mae Dylan yn gweld gwerth y gwasanaeth i’r gymuned ac i’r iaith:\n“Mae mor braf hefyd cael adborth gan bobl na fyddai fel arfer yn darllen unrhyw beth Cymraeg. Mae pobl yn dwli darllen newyddion lleol iawn. Mae yna elfen fusneslyd yn perthyn i ni i gyd, ac mae gwefan Clonc360 yn bwydo’r archwaeth honno.”\nFel un o Lanbed, mae Ben Lake, AS Ceredigion, yn gwerthfawrogi’r gwasanaeth amhrisiadwy y mae Clonc360 yn ei roi i fro ei febyd:\n“Ni ellir gorbwysleisio cyfraniad Clonc360 at fywyd a chymdeithas ardal Llanbed.\n“Mae’r wefan yn fwy na chyfrwng i rannu newyddion – mae’n gyfrwng sy’n dathlu hunaniaeth unigryw yr ardal, mae’n tynnu sylw at straeon na fyddai’n cael eu clywed fel arall, ac mae’n atgyfnerthu’r ymdeimlad o berthyn a chymuned yn lleol sydd wedi bod mor eithriadol o bwysig dros y misoedd diwethaf.\n“Llongyfarchiadau i Clonc360 a diolch i bawb sydd wedi cyfrannu at lwyddiant y wefan fro dros y blynyddoedd diwethaf. Ymlaen i’r 1,000 stori nesaf!”


Podlediad Y Sgwrs\nPodcast cymraeg i sgwrsio am y beibl, a sut mae neges y beibl yn effeithio arnom ni heddiw. Dewch i ymuno yn y sgwrs!\nGwefan: Y Sgwrs\nMwy o bodlediadau Crefydd\nY Sgwrs Fyw: Lauren Robinson\nBONUS EPISODE! Dyma ran o Y Sgwrs Fyw aeth allan nos Sul ble mae Steff a Jos yn sgwrsio gyda Lauren Robinson sydd wedi symud i Llandysul o Katy, Texas! Mwynhewch a Rhannwch! Mae'r bennod fyw ar gael i'w wylio ar dudalen Facebook Y Sgwrs. *** Diolch i epidemicsound.com am y gerddoriaeth. ***\nTue, 9 Feb 2021 10:28:04 +0000\nYr Ysbryd ar Waith: Power Hour\nHeddiw ni'n sgwrsio gyda'r hyfryd Gareth a Lydia Power am eu profiad nhw o gerdded gyda'r Ysbryd o ddydd i ddydd! Llawn storïau i ysbrydoli a tips penigamp! *** Diolch i epidemicsound.com am y gerddoriaeth ***\nFri, 5 Feb 2021 10:39:18 +0000\nYr Ysbryd ar Waith: Lois Franks\nFri, 22 Jan 2021 16:14:55 +0000\nYr Ysbryd ar Waith: Siân Wyn Rees\nHeddiw, wrth i ni ail gydio yn ein cyfres ar yr Ysbryd Glân, byddwn ni'n sgwrsio gyda Siân am ei phrofiadau personol o'r Ysbryd yn ei arwain ac yn gweithio ynddi a thrwyddi hi. Mwynhewch a Rhannwch!\nFri, 15 Jan 2021 14:39:56 +0000\nYn y bennod cyntaf o 2021 bydd Steff a Jos yn rhannu rhai o'i gobeithio am y flwyddyn i ddod - ar lefel personol ac ar gyfer Y Sgwrs! **Diolch i epidemicsound.com am y gerddoriaeth**\nFri, 8 Jan 2021 20:00:00 +0000\n2020 - Blwddyn Bythgofiadwy!\nHeddiw, ar ôl amser i ffwrdd, bydd Jos a Steff yn edrych yn ol dros y flwyddyn ac yn edrych 'mlaen i'r dyfodol. Dewch i ymuno yn Y Sgwrs am cutio'r crefydd, enneagram types, This is Us a llawer mwy! ** Diolch i Epidemic Sound am y gerddoriaeth: epidemicsound.com **\nWed, 16 Dec 2020 05:00:00 +0000\nPennod 15: Ysbryd ar Waith (Rhan 1)\nYm mhennod nesaf y gyfres ar yr Ysbryd Glân byddwn ni'n troi ein golygon at weld yr Ysbryd ar waith yn ein gwlad. Bydd Derek a Andras yn ein helpu i weld nodweddion o waith yr Ysbryd yng Nghymru.\nFri, 7 Aug 2020 04:00:09 +0000\nPennod 14: Yr Ysbryd Glân - Doniau'r Ysbryd\nYn ail ran ein sgwrs gyda Gwil Tidz byddwn ni'n trafod doniau'r Ysbryd a'r meddyliau eu bod wedi dod i ben a'r posibilrwydd eu bod yn parhau hyd heddiw. Mwynhewch!\nFri, 17 Jul 2020 04:00:02 +0000\nPennod 13: Yr Ysbryd Glân yn yr Actau\nYn y rhan nesaf o'r gyfres am yr Ysbyrd Glân bydd Gwilym Tudur (Gwil Tidz) yn ein helpu ni weld rôl a gwaith yr Ybryd yn yr Actau a llythyrau Paul.\nFri, 10 Jul 2020 04:00:11 +0000\nPennod 12: Yr Ysbryd Glân (Rhan 2)\nMwy o aur gan Hywel heddiw! Yn yr ail ran o'r gyfres byddwn ni nôl yn gweld yr Ysbryd ar waith trwy'r Hen Destament, a hynny'n gysgod o waith llawnach yn y Testament Newydd.\nFri, 19 Jun 2020 07:01:38 +0000\nPennod 11: Yr Ysbryd Glân (Rhan 1)\nHeddiw byddwn ni'n dechrau ein cyfres newydd yn edrych ar yr Ysbryd Glân. Mae Hywel yn ymuno â ni am y ddwy bennod gyntaf i helpu ni weld yr Ysbryd ar waith yn y beibl. Gwyliwch, Gwrandwch, Rhannwcg, ac Ymunwch yn Y Sgwrs.\nFri, 12 Jun 2020 08:11:44 +0000\nPennod 10: #BlackLivesMatter\nMewn pennod arbennig byddwn ni'n sgwrsio gyda Goddy a Catrin Oloruntola am beth sy'n digwydd yn America, eu profiadau nhw, a'r her ir Eglwys i ymateb. Mae'n rhaid dechrau sgwrs am hiliaeth!\nThu, 4 Jun 2020 23:35:27 +0000\nPennod 9: Self Love - Y peth pwysicaf?\nHeddiw byddwn ni'n ymateb i cwestiwn Megi - sut ydyn ni'n ymateb i stori y byd mai caru ein hunain yw y peth pwysicaf. Mwynhewch, rhannwch, ac ymunwch yn Y Sgwrs!\nFri, 29 May 2020 03:00:03 +0000\nPennod 8: Bywyd Bryn Fôn (rhan 2)\nYn ein ail bennod yn sgwrsio gyda'r insta-famous Elen Lewis a Alun Bryn byddwn ni'n trafod sut mae nhw wedi delio gyda y siom o ohurio eu priodas a ymddiried yng nghynllun Duw.\nFri, 22 May 2020 04:00:07 +0000\nPennod 7: Bywyd Bryn Fôn (rhan 1)\nYn y cyntaf o ddwy bennod byddwn ni'n trafod bywyd, ffydd, priodas, a insta fame gyda Alun Bryn ac Elen Lewis! Mwynhewch!\nMon, 18 May 2020 04:00:06 +0000\nPennod 6: Gwerth Cwestiynu?\nYn dilyn ymlaen o bennod 5 bydd Steff a Jos yn sgwrsio am werth cwestiynau wrth i ni ddod i adnabod Iesu yn well. Os ydych chi ddim yn ffans mawr o chwaraeon croeso i chi wrando i'r cyflwyniad yna skipio 'mlaen i 6:30mun :)\nFri, 15 May 2020 04:00:16 +0000\nPennod 5: Ffydd ac Amau\nYn Pennod 5 bydd Corey a Derek yn sgwrsio gyda ni am Strictly, Jac Do, ac yn helpu ni ddeall y perthynas rhwng ffydd ac amheuaeth. "Byddwch yn amyneddgar gyda'r rhai sy'n amau." Jwdas 1:22 Blog Corey: https://coreyhampton.wordpress.com/2019/04/02/faith-doubt-mark-1533-168/?fbclid=IwAR33wnOhhDmgcU5OiKE5GZrl2u4O6dwKKzGo7zbTvC0szG435gQiowwkhyk\nMon, 4 May 2020 04:00:01 +0000\nPennod 4: Duw a Dioddefaint\n"Mae yna gyfnodau mewn hanes pan mae'r nefoedd yn dawel, ond mae Duw dal yr un fath" @talgarreg\nFri, 1 May 2020 04:00:16 +0000\nPennod 3: Cymuned sy'n Hunan Ynysu\nErthygl Samuel Parkinson ar TGC - Y Frwydr am Gymuned:\nWed, 29 Apr 2020 04:00:14 +0000\nPennod 2: Lockdown Life\nYn pennod 2 byddwn ni'n croesawu Kim, Cynan a Siwan fach o Gaernarfon, Deltyh o Bala, a Llyr ac Angharad o Lanuwchllyn i ymuno yn Y Sgwrs. Byddwn ni'n trafod nappies, teithiau cerdded ben bore, a dod i garu Iesu yn fwy yn ystod y lockdown.\nMon, 27 Apr 2020 06:37:34 +0000\nPennod 1: Dechrau Y Sgwrs\nIoan 5:39 Dych chi'n astudio'r ysgrifau sanctaidd yn ddiwyd am eich bod yn meddwl y cewch fywyd tragwyddol wrth wneud hynny. Tystiolaethu amdana i mae'r ysgrifau hynny, 40 ond dych chi'n gwrthod troi ata i er mwyn cael y bywyd yna! (Iesu)\nLuc 24:27 A dyma Iesu'n mynd dros bopeth ac yn esbonio iddyn nhw beth roedd Moses a'r proffwydi eraill wedi'i ddweud amdano yn yr ysgrifau sanctaidd. (Iesu)\n"Yn y beibl 'da ni'n dod o hyd i Iesu, i fywyd, i ystyr, a gwirionedd"\nThu, 23 Apr 2020 18:07:46 +0000


Cadw Cofnodion: Cywiro'r cofnod | Archwilio Cymru\nCadw Cofnodion: Cywiro'r cofnod\nRydym yn cynnal gweminar sy'n canolbwyntio ar wella'r gwaith o gadw cofnodion yn y GIG.\nYn 2015-16, cafwyd 3 miliwn o ymweliadau gan gleifion allanol, derbyniwyd oddeutu 500,000 i wlâu mewn ysbyty, cafodd 120,000 o bobl brofion diagnostig a chafwyd dros 800,000 o ymweliadau ag adrannau Damweiniau ac Achosion Brys ar draws Cymru.\nMae pob un o'r rhyngweithiadau hyn â'r GIG, ynghyd â llawer o ryngweithiadau eraill â gwasanaethau gofal cymunedol a sylfaenol, yn golygu bod rhaid cadw cofnod sy'n esbonio’n glir beth ddigwyddodd i'r claf. Er bod rhai agweddau gweinyddol ar y rhyngweithiadau hyn wedi eu storio ar systemau electronig, bydd gweithwyr clinigol proffesiynol gwahanol yn cwblhau cofnodion papur yn rheolaidd ar wahân, ar gyfer yr un rhyngweithiad neu gyfnod o ofal, gyda'r canlyniad bod y cofnodion yn fratiog.\nYn 2001, canfu'r Swyddfa Archwilio Genedlaethol fod cadw cofnodion yn wael gan gyrff y GIG wedi bod yn ffactor mewn dros 40% o hawliadau esgeulustod meddygol. Mae canfyddiadau adolygiad Swyddfa Archwilio Cymru o godio clinigol yn 2014 yn gyson â'r hyn a ganfuwyd gan y Comisiwn Archwilio yn 1999, sy'n awgrymu nad oes llawer wedi newid a bod y risg o esgeulustod meddygol yn parhau yr un fath.\nByddai cleifion yn eu lle yn disgwyl i'w cofnodion fod ar gael yn rhwydd i bawb sydd angen eu gweld, ac y byddant yn gofnod cywir a chyflawn o'u gofal.\nNod y gweminar hon yw rhannu dulliau a phrofiadau a dysgu oddi wrth gyrff sydd wedi:\nCymryd camau i fynd i'r afael â'r heriau o gadw cofnodion gwael;\nGwneud cynnydd drwy rannu cofnodion yn effeithiol rhwng gwasanaethau sylfaenol, eilaidd a chymunedol; a\nDatblygu dulliau arloesol o gadw cofnodion drwy ddefnyddio technoleg smart.\nBwriadwyd y gweminar ar gyfer staff sy'n gweithio yn y meysydd canlynol:\nProffesiynau meddygol, nyrsio ac eraill cysylltiedig ag iechyd.\nAnsawdd a diogelwch, gan gynnwys rheolaeth glinigol ac archwilio clinigol.\nCofnodion meddygol a gwybodaeth


Mae'r rhan fwyaf o bobl sydd â'r gair "alimony" yn gysylltiedig â Sunday Pope a theuluoedd rhiant sengl. Mewn gwirionedd, mae cymaint o beth yn ein cymdeithas fel talu amheuaeth i rieni. Sut mae'r weithdrefn gasglu yn digwydd a pha resymau sydd eu hangen ar gyfer hyn, byddwn yn trafod yr erthygl hon.\nBeth mae'r gyfraith ar alimoni yn berthnasol i rieni?\nYn ôl y fframwaith deddfwriaethol, gall rhieni gyfrif ar gefnogaeth ariannol gan eu plant. Ar yr un pryd, rhaid i blant fod o oedran cyfreithiol a chael eu cyflogi. Mae dwy ffordd i ddatrys y mater hwn: gall aelodau'r teulu gytuno'n heddychlon neu ddod o hyd i siwtiau llys i gasglu gwaith cynnal a chadw ar gyfer cynnal a chadw rhieni.\nDim ond i rieni anabl y telir enillion am gynhaliaeth. Yn yr achos hwn, dylid deall y gair "anabl" fel a ganlyn:\nRhieni yw pensiynwyr (ar gyfer menywod mae hyn yn 55 mlwydd oed, ar gyfer dynion - 60 mlynedd);\nrhieni gyda grwpiau anabledd I a II;\nrhieni ag anabledd grŵp III, ar yr amod na allant ddod o hyd i waith sydd wedi'i awdurdodi gan y comisiwn arbenigol meddygol a llafur;\nrhieni nad oeddent wedi'u hamddifadu o hawliau rhiant.\nOnd nid yw'r weithdrefn mor syml. Gall y llys dalu'n rhannol ac yn llwyr wrth dalu'r plaintydd. Cyfrifir enillion i rieni pensiynwyr neu bobl anabl ar sail nifer o amgylchiadau. Ystyrir sefyllfa berthnasol y ddau barti, ffynonellau incwm, presenoldeb neu absenoldeb dibynyddion mewn plant, yn ogystal â statws priodasol y ddau barti.\nY weithdrefn ar gyfer casglu cynhaliaeth ar gyfer cynnal a chadw rhieni\nMae'r llys yn pennu faint o alimony i rieni o blant ac mae'n gorfodi'r diffynnydd i dalu'r swm bob mis. Yn ogystal, os oes gan y plaintydd sawl plentyn, gall y llys orfod talu iddynt hefyd, hyd yn oed os daethpwyd â'r hawliad yn unig i un.\nDylid cyflwyno nifer o ddogfennau ar gyfer ffeilio cais am gymorth plant i rieni pensiynwyr neu anabl. Bydd angen dogfennau lle cadarnheir perthynas y teulu, analluogrwydd y rhiant, yn ogystal â derbynneb ar gyfer talu ffi'r wladwriaeth. Mewn rhai achosion, efallai y bydd angen dogfennau ychwanegol.\nGall y nifer o alimoni i rieni o blant mewn sawl achos fod yn fach iawn neu bydd y llys yn gwrthod y plaintiff yn gyfan gwbl. Mae'r rhain yn cynnwys analluogrwydd ar gyfer gwaith neu gyflogau islaw lefel cynhaliaeth plant, methu â chyflawni eu cyfrifoldebau rhieni yn y gorffennol. Hefyd, wrth bennu faint o alimoni ar gyfer cynnal a chadw'r rhieni, mae angen dadlau'n glir y canlynol: casgliadau meddygol am yr angen am driniaeth barhaus neu dderbyn meddyginiaeth, gall y rhain gael eu gwirio rhag gwario ar fwyd a dillad, diet penodol neu resymau eraill. Bydd hyn yn sefydlu swm y taliadau a chadarnhewch fod angen help ar y plaintydd.\nDosbarthiadau i blant 3-4 oed\nCrefftau'r ceiliog ar gyfer y Flwyddyn Newydd\nDarluniau ar y wyneb i blant\nEiconau o arddull yr 20fed ganrif\nYm mha sefyllfa i feichiogi plentyn?\nKissel o flakes corn ceirch\nTanciau poeth yn Hveravetlir\nTeganau o ddwylo cŵn eu hunain\n17-OH progesterone yw'r norm\nSut i ddenu sylw dyn?\nBlwyddyn Newydd yn arddull "Hollywood"


Barc Beiciau Disgyrchiant\nMae Parc Gwledig Cwm Dâr yn paratoi ar gyfer haf anhygoel, wrth i Barc Beiciau Disgyrchiant ar gyfer Teuluoedd newydd sbon agor ar Awst 7.\nMae'r garfan yn y Parc Gwledig wedi partneru gydag arbenigwyr y diwydiant a beicwyr proffesiynol sydd wedi bod yn helpu beicwyr i roi cynnig ar atyniadau byd-enwog Dyffryn Gwy a Fforest y Ddena ers dros ddegawd - gan ddod â'u profiadau anhygoel i'r gornel yma o dde Cymru.\nGwibiwch i lawr ar lwybrau pwrpasol Parc Beiciau Disgyrchiant ar gyfer Teuluoedd - gan stopio wrth nifer o draciau pwmp ar hyd y ffordd.\nDefnyddiwch y gwasanaeth lifft i'ch cludo chi a'ch beic i frig y mynydd, gan arbed eich egni ar gyfer yr antur wefreiddiol ar y ffordd i lawr!\nDoes dim beic gyda chi? Beth am logi un o'n rhai ni?\nAngen datblygu neu adnewyddu eich sgiliau? Ymunwch â'r sesiynau dwys pum wythnos sy'n cael eu cyflwyno.\nParc Beiciau Disgyrchiant ar gyfer Teuluoedd yw'r diweddaraf mewn cyfres o ddatblygiadau cyffrous ym Mharc Gwledig Cwm Dâr. Cafodd y parc ei enwi'n Borth Darganfod ym Mharc Rhanbarthol y Cymoedd yn ddiweddar, sy'n golygu ei fod yn cael ei ystyried yn garreg gamu bwysig i'r anturiaethau ehangach sydd ar gael yng Nghymoedd trawiadol De Cymru.\nMae modd i ymwelwyr hefyd fwynhau'r canlynol:\nMaes chwarae antur wedi'i adnewyddu'n ddiweddar, sy'n wych i blant o bob oed ac sydd ag ystod enfawr o siglenni, llithrennau a rhagor. Mae yna hefyd ail faes chwarae llai i blant bach ger y caffi - lle perffaith i fachu paned wrth i chi eu gwylio nhw'n chwarae!\nCaffi Black Rock, sy'n cynnig bwydydd a diodydd poeth ac oer trwy gydol y dydd, a phrydau blasus o gynnyrch lleol i chi eu mwynhau mewn awyrgylch mwy ffurfiol.\nLlety modern ar y safle, gan gynnwys ystafelloedd i deuluoedd, ystafelloedd sy'n addas ar gyfer cadeiriau olwyn ac ystafelloedd sy'n caniatáu cŵn. Mae ystafell ymolchi en-suite ym mhob ystafell.\nParc carafanau wedi'i ailwampio ar gyfer carafanau, cerbydau gwersyllu, cartrefi modur a phebyll trelar (yn anffodus dydyn ni ddim yn caniatáu pebyll). Mae cysylltiad trydan ar gael ar bob llain yn ogystal â mynediad i'r blociau cawod, toiledau a'r man golchi llestri sydd wedi'u hadnewyddu.\nMae Parc Gwledig Cwm Dâr yn safle achrededig Awyr Dywyll Cymru, sy'n golygu ei fod yn cynnig amodau perffaith yn ystod y nos ar gyfer syllu ar y sêr - sy'n berffaith wrth rostio malws melys ar dân gwersyll.\nSesiynau am ddim gan garfan Chwaraeon RhCT, yn cefnogi preswylwyr i gymryd rhan mewn gweithgareddau beicio, gan gynnwys grwpiau i bobl dros 50 oed, menywod yn unig a phlant bach rhwng dwy a phump oed ar feiciau balans.\nTeithiau cerdded hyfryd trwy'r parc ac i fyny i'r mynyddoedd rhewlifol dramatig sy'n ei amgylchynu. Bachwch ganllaw am ddim o'r dderbynfa.\nRhai o'r cynefin naturiol gorau sydd i'w weld - dyma hafan i bobl sy'n hoff o fyd natur ac adarwyr.\nStablau marchogaeth Fferm Green Meadow cyfagos, er mwyn i chi fynd i grwydro ar gefn ceffyl.\nBydd Parc Beiciau Disgyrchiant ar gyfer Teuluoedd, gan gynnwys llogi beiciau a'r gwasanaeth lifft, yn cael ei weithredu gan WyeMTB a Pedal A Bike Away. Mae'r ddau o'r rhain yn cael eu rhedeg gan gyn-feicwyr mynydd proffesiynol gyda thros ddegawd o brofiad o hyfforddi, llogi a datblygu beicio.\nCadwch le ar gyfer sesiwn beicio neu sesiwn hyfforddi a dysgwch ragor am y Parc Beiciau Disgyrchiant ar gyfer Teuluoedd ym Mharc Gwledig Cwm Dâr yma.\nMae modd i chi hefyd ymuno â Chwaraeon RhCT yn eu sesiynau cymunedol am ddim, sy'n cael eu cynnal yn y Parc:\nMae sesiynau 'Beicio Hamddenol' yn cael eu cynnal rhwng 10.30am a 12.30pm bob dydd Mawrth (o 3 Awst). Dyma sesiynau cymdeithasol a chyfeillgar ar gyfer pobl dros 50 oed sydd am roi cynnig ar feicio. Dewch â'ch beic a'ch helmed eich hun. (Neu llogwch, fel sydd wedi'i nodi uchod). Cadwch le yma: https://www.letsride.co.uk/rides/the-slow-roll\nMae sesiynau 'Beicio a Chlonc' yn dechrau ar 5 Awst ac yn cynnig sesiynau beicio i fenywod yn unig rhwng 6pm ac 8pm bob dydd Iau. Dyma gyflwyniad ysgafn i'r llwybrau beicio a chyfle i gael paned a chlonc ar ôl beicio. 16 oed a hŷn. Dewch â'ch beic a'ch helmed eich hun (neu llogwch, fel sydd wedi'i nodi uchod). Cadwch le yma: https://www.letsride.co.uk/rides/the-skinny-latte\nMae sesiynau 'Beicio i Rai Bach' ar gyfer plant rhwng dwy a phedair oed. Mae'r sesiynau'n cael eu cynnal bob dydd Sadwrn o 7 Awst rhwng 9.30am a 11.30am. Dyma sesiwn bwrpasol eu hunain ar y trac pwmp i blant sy'n hyderus ar feiciau balans. Nid sesiwn hyfforddi yw hwn. Rhaid i rieni/gwarcheidwaid aros gyda'r plentyn ar gyfer sesiwn a rhaid gwisgo helmed a phadiau. Dewch â'ch beic a'ch offer eich hun.\nI gael rhagor o wybodaeth am unrhyw un o'r tair sesiwn Chwaraeon RhCT, e-bostiwch chwaraeonrhct@rctcbc.gov.uk neu ffoniwch 07471 140713\nWedi ei bostio ar 04/08/21\nCynghorydd wedi'i benodi'n Gadeirydd Awdurdod Tân


GRIFFITHS, Isabella (1844 – 1913), Gwraig Teiliwr – Friends of Wrexham Cemetery\nHomeArticlesGRIFFITHS, Isabella (1844 – 1913), Gwraig Teiliwr\nGaned i 25 Ionawr 1844 yn Dundee, i Duncan McTavish (saer) ac Euphemia Fernie (athro), daeth Isabella McTavish yn ail wraig John Griffiths (1842 – 1905), ar ôl marwolaeth Jessie, ei wraig gyntaf.\nMae cofnodion yn dangos bod Isabella McTavish a gyflogwyd yn 1871 yng ngogydd i William Maxwell, Baronet & Tirfeddiannwr Fairfield, Moffat, Dumfrieshire, ac mae’n bosibl y cyflogwyd Isabella McTavish fel ceidwad tŷ i Roger William Henry Palmer yn Cefn Hall, Wrecsam.\nMae cofnodion priodas St Anne, Soho, Westminster, Llundain yn dangos priodas rhwng Isabella McTavish a John Griffiths ar 7 Awst 1883, gyda’r cofnodion yn cadarnhau mai tad Isabella oedd Duncan McTavish.\nSymudodd Isabella i Talbot Road, Wrecsam gyda John, lle goroesodd ef, gan aros ymlaen yn Talbot Road. Mae un cofnod yn 1901 yn cyfeirio at ferch, a elwir hefyd yn Isabella, a oedd yn 16 oed. Mae ei bodolaeth y tu hwnt i un cofnod dogfenedig yn ddirgelwch llwyr.\nMae dim ond dau gofnod arall yn bodoli o fywyd Isabella – un ym 1911, gan nodi ei bod yn byw gyda chydymaith di-briod, Mary Dobie, a aned yn Woodchurch ac a oedd yn 46 ar y pryd; a marwolaeth Isabella ar 20 Ionawr 1913.\nYmchwil gan Annette Edwards, gyda chymorth Judy Roberts o’r Waun.\nCyfieithiad gan Alex Greene\nGEORGE ALDERSON 1869 – 1965 George was born in Baswich, Staffordshire on 1 December 1869, he was the son of Thomas Alderson a gardener and Jane Blakeman. George enlisted in the Kings Shropshire Light Infantry […]


Atal Wylfa Newydd: “Cyfle wedi’i golli” meddai’r CBI – Golwg360\nAtal Wylfa Newydd: “Cyfle wedi’i golli” meddai’r CBI\n17 Ionawr 2019 am 14:14 Diweddarwyd am 15:23\nYstafell reoli, atomfa niwclear\nMae atal y rhaglen i ddatblygu Wylfa Newydd yn “gyfle sydd wedi’i golli”, yn ôl corff sy’n cynrychioli busnesau a diwydiannau.\nFe gyhoeddodd Pŵer Niwclear Horizon heddiw (Ionawr 17) y bydd ei raglen i ddatblygu gorsafoedd niwclear yng ngwledydd Prydain – sy’n cynnwys yr un ym Môn – yn cael ei hatal yn sgil methiant y cwmni i ddod i gytundeb ynghylch cyllid.\nMewn ymateb i hyn, mae’r CBI, sy’n cynrychioli mwy na 190,000 o fusnesau yn y Deyrnas Unedig, yn dweud bod y cyhoeddiad yn “ergyd sylweddol” i ddyfodol cynlluniau gwledydd Prydain ar gyfer eu darpariaeth ynni.\nRoedd disgwyl i’r buddsoddiad ar gyfer datblygu Wylfa Newydd fod yn £20bn.\nYnni niwclear yn “hanfodol”\n“Dyma’r eildro i gyllid ar gyfer gorsaf niwclear newydd gael ei ohirio, ac mae’n creu pryder ynglŷn â gallu gwledydd Prydain i gymryd lle ei fflyd niwclear presennol,” meddai llefarydd ar ran y CBI.\n“Mae ynni niwclear yn rhan hanfodol o’n cymysgedd o ynni, ac mae angen prosiectau newydd er mwyn sicrhau dyfodol ein darpariaeth o ynni cymysg a charbon isel.\n“Fe fydd hefyd yn gyfle sydd wedi’i golli i’r gymuned leol ym Môn, gyda cholli hyd at 10,000 o swyddi newydd yn ystod y gwaith datblygu.\n“Mae angen i’r Llywodraeth ddangos ei hymrwymiad i gyrraedd ein targedau newid yr hinsawdd trwy gefnogi darpariaeth newydd o ynni carbon isel,” meddai’r CBI ymhellach.\n“Gall colli’r prosiectau niwclear newydd ein gadael yn fwy dibynnol yn y tymor hir ar danwyddau ffosil, a all peryglu ein targedau newid yr hinsawdd.\n“Mae angen i’r llywodraeth adeiladu ar ei chefnogaeth i ynni niwclear newydd trwy gynnig y sicrwydd sydd ei angen ar brosiectau unigol, yn ogystal â mesurau sy’n darparu cymysgedd o dechnolegau carbon isel ac adnewyddol.”


Rhagnodi Annibynnol/Atodol (Tystysgrif Ôl-raddedig) - Astudio - Prifysgol Caerdydd\nRhagnodi Annibynnol/Atodol (Tystysgrif Ôl-raddedig)\nHyd: 24 wythnos\nRhan amser (24 wythnos)\nDysgu cyfunol rhan amser (8 mis)\n05 Hydref 2022\n04 Hydref 2023\nBydd y dystysgrif ôl-raddedig mewn rhagnodi anfeddygol yn rhoi’r wybodaeth a’r sgiliau i chi gymhwyso fel rhagnodwr annibynnol.\nMae'r cwrs wedi'i achredu gan y Cyngor Fferyllol Cyffredinol (GPhC) a Chyngor y Proffesiynau Iechyd a Gofal (HCPC).\nNod ein rhaglen yw darparu sylfaen gadarn o baratoi ar gyfer nyrsys cofrestredig (oedolion, iechyd meddwl, anableddau dysgu a phlant), bydwragedd a gweithwyr proffesiynol perthynol i iechyd (ffisiotherapyddion, radiograffwyr therapiwtig, podiatryddion, ymarferwyr parafeddygon datblygedig a deietegwyr) i ddatblygu'r wybodaeth, y ddealltwriaeth a'r sgiliau sy'n ofynnol er mwyn i chi ymarfer fel rhagnodwyr annibynnol ac atodol diogel, effeithiol a chymwys. Bydd y rhaglen yn datblygu eich gallu i ddadansoddi'n feirniadol, ac i hogi'ch sgiliau myfyrio personol, gan eich paratoi ar gyfer datblygiad proffesiynol gydol oes. Bydd y rhaglen yn darparu sylfaen i chi ddatblygu eich ymarfer, i'ch galluogi i ddarparu gofal o safon broffesiynol uchel, a bod yn atebol am y gofal hwnnw.\nBydd y rhaglen yn eich cyflwyno i egwyddorion cyffredinol ffarmacoleg sy'n berthnasol i ymarfer rhagnodi, y fframweithiau proffesiynol, cyfreithiol a moesegol sy'n berthnasol i ragnodi annibynnol ac atodol, ac agweddau llywodraethu clinigol / sicrhau ansawdd ar ragnodi.\nYn sail i'r elfennau hyn bydd gwerthuso eich perfformiad eich hun, a chymhwyso'r egwyddorion rhagnodi i'ch maes ymarfer eich hun. Bydd hefyd yn eich galluogi i fod yn ymwybodol o ddatblygiadau cyfredol o fewn rhagnodi annibynnol ac atodol yn y DU. Byddwch yn astudio mewn lleoliad amlddisgyblaethol ynghyd ag amrywiaeth o unigolion o broffesiynau eraill, gan gynnwys fferyllwyr, gan hwyluso dysgu a rennir fel a argymhellir gan y Cyngor Nyrsio a Bydwreigiaeth / Cyngor y Proffesiynau Iechyd a Gofal.\nMae'r Dystysgrif i Raddedigion mewn Rhagnodi Annibynnol/Atodol yn cynnwys dau fodiwl craidd (30 credyd yr un).\nByddwch yn ymgymryd â'r ddau fodiwl ym mlwyddyn un.\nRhagnodi Annibynnol/Atodol (craidd).\nBydd angen i chi gwblhau o leiaf 12 diwrnod (78 awr) o ddysgu yn ymarferol er mwyn datblygu sgiliau asesu clinigol a rhagnodi, gyda chefnogaeth Ymarferydd Rhagnodi Dynodedig (DPP). Mae hwn yn ofyniad gan y Cyrff Proffesiynol, Statudol a Rheoleiddiol.\nYn unol â Strategaeth Dysgu Digidol Prifysgol Caerdydd, cyflawnir y rhaglen gan ddefnyddio dull dysgu cyfunol. Nod y rhaglen fydd darparu profiad ar-lein cyfoethog a gafaelgar, gan gynnwys cyfuniad o weithgareddau dysgu cydamserol ac anghydamserol ochr yn ochr ag addysgu a dysgu traddodiadol wyneb yn wyneb.\nBydd y dulliau dysgu ac addysgu a ddefnyddir yn amrywio o diwtorialau grŵp ac unigol i seminarau dan arweiniad myfyrwyr, deialog, ymchwilio gwerthfawrogol a dysgu seiliedig ar broblemau, gweithdai sgiliau, astudio hunangyfeiriedig, trafodaeth/dadl feirniadol, a darlithoedd dan arweiniad arbenigwyr. Rydym yn cyflogi e-ddysgu trwy Amgylcheddau Dysgu Rhithwir (VLE) sydd wedi'u datblygu'n benodol ar gyfer rhaglenni Rhagnodi Annibynnol/Atodol.\nBydd ein rhaglen a'n modiwlau yn hwyluso dysgu rhyngbroffesiynol effeithiol ar draws amrywiaeth eang o broffesiynau, a rhannu safbwyntiau ac arbenigedd proffesiynol gwahanol. Bydd y profiad hwn yn gwella'ch dysgu a'ch datblygiad, ac yn eich galluogi i ehangu eich rhwydwaith proffesiynol.\nRydym yn gwerthfawrogi y byddwch chi, fel ymarferwyr cofrestredig, yn ymuno â'r rhaglen gydag ystod eang o sgiliau, ac efallai y bydd gan rai ohonoch rolau ymarferydd uwch. Gwerthfawrogir eich profiadau clinigol a phrofiadol a chânt eu defnyddio i wella'r broses ddysgu o ran dysgu annibynnol a dysgu ar y cyd.\nByddwn yn eich annog i gymryd agwedd oedolion at ddysgu ar lefel gradd ôl-raddedig, sy'n golygu eich bod chi'n cymryd cyfrifoldeb am eich dysgu eich hun. Ein nod yw eich paratoi ar gyfer ymarfer rhagnodi annibynnol/atodol proffesiynol.\nEr mwyn bodloni gofynion y cyrff rheoleiddio proffesiynol a statudol, cewch eich asesu trwy'r dulliau canlynol:\nPortffolio Rhagnodi Electronig\nAseiniad ysgrifenedig y Fframwaith Therapiwtig\nArholiad rhifedd (30 munud)\nAseiniad myfyriol cofnodion clinigol\nAsesiad Clinigol Strwythuredig (SCA):\nPrawf Dosbarth Therapiwteg (60 munud)\nEr mwyn bodloni gofynion rheoliadol proffesiynol a statudol (y Cyngor Nyrsio a Bydwreigiaeth a Chyngor y Proffesiynau Iechyd a Gofal), cynigir nifer o lefelau cefnogaeth:\nTiwtor Personol: Dyrennir tiwtor personol i chi ar ddechrau'r rhaglen a fydd yn darparu cefnogaeth addysgol a bugeiliol ac a fydd yn gwneud y canlynol:\n• Cynnal cyswllt rheolaidd trwy gydol y rhaglen;\n• Cynghori ar y safonau academaidd;\n• Rhoi cefnogaeth ac arweiniad mewn perthynas â dysgu;\n• Rhoi adborth ar gynnydd a rhoi sylwadau adeiladol ar unrhyw agweddau ar ddysgu a fydd\nyn gofyn am ragor o ddatblygiad;\n• Bod ar gael i gael cyngor a chefnogaeth bersonol.\nAsesydd Academaidd: Dyrennir asesydd academaidd i chi o dîm y rhaglen trwy gydol eu rhaglen, yn ogystal â’r tiwtor personol, a fydd yn darparu cefnogaeth addysgol a bugeiliol. Mae rheolwr y rhaglen yn gyfrifol am sicrhau bod dyrannu a monitro aseswyr academaidd yn cydymffurfio â safonau'r Cyngor Nyrsio a Bydwreigiaeth ar gyfer goruchwylio ac asesu myfyrwyr, a bod aseswyr academaidd yn cael eu paratoi ar gyfer y rôl, yn unol â safonau'r gyfadran.\nmae aseswyr academaidd yn coladu ac yn cadarnhau cyflawniad myfyrwyr o hyfedredd a chanlyniadau rhaglenni yn yr amgylchedd academaidd ar gyfer pob rhan o'r rhaglen.\nmae aseswyr academaidd yn gwneud ac yn cofnodi penderfyniadau gwrthrychol, wedi'u seilio ar dystiolaeth, ar ymddygiad, hyfedredd a chyflawniad, ac argymhellion ar gyfer cynnydd, gan dynnu ar gofnodion myfyrwyr ac adnoddau eraill.\nmae aseswyr academaidd yn cynnal gwybodaeth ac arbenigedd cyfredol sy'n berthnasol ar gyfer y hyfedredd a chanlyniadau'r rhaglen y maent yn eu hasesu a'u cadarnhau.\nmae'r asesydd academaidd enwebedig yn gweithio mewn partneriaeth ag asesydd ymarfer enwebedig i werthuso ac argymell y myfyriwr ar gyfer cynnydd, yn unol â safonau'r rhaglen a pholisïau lleol a chenedlaethol.\nmae gan aseswyr academaidd ddealltwriaeth o ddysgu a chyflawniad y myfyriwr yn ymarferol.\nStrategaeth i Gefnogi Dysgu a Datblygiad Myfyrwyr fel Rhagnodwyr\nDisgwylir gan y Cyngor Nyrsio a Bydwreigiaeth / Cyngor y Proffesiynau Iechyd a Gofal a'r brifysgol y dylid cynnal cyfarfodydd rheolaidd rhyngoch chi a'ch Ymarferydd Rhagnodi Dynodedig i alluogi adolygiad dilys ac adeiladol o'ch cynnydd a'ch cytundeb ynghylch unrhyw brofiadau dysgu pellach sy'n ofynnol. Dylai'r asesydd ymarfer hefyd gwrdd â chi i lywio'r asesiad o'ch cymhwysedd. Bydd cyfarfodydd o'r fath yn cynnwys arsylwi'ch ymarfer yn uniongyrchol er mwyn galluogi asesiad dilys o gymhwysedd.\nMae angen cynnal cyfarfodydd hefyd rhwng yr asesydd ymarfer a'r goruchwyliwr ymarfer i lywio dealltwriaeth yr asesydd ymarfer o'ch dysgu a'ch datblygiad yn ymarferol. Mae'n ofynnol hefyd i'r asesydd ymarfer a'r asesydd academaidd gwrdd i archwilio'ch cynnydd gydag ymarfer a dysgu academaidd er mwyn galluogi asesiad adeiladol o'ch datblygiad o hyfedredd priodol ac i ganiatáu i'r asesydd academaidd goladu canlyniadau myfyrwyr o bob elfen o'r rhaglen.\nMae'r rhaglen yn cynnig cyfle i chi ddatblygu a rhannu syniadau gyda gweithwyr iechyd proffesiynol, gan eich galluogi i ddysgu ac elwa o brofiadau eraill. Rhoddir cyfle i drafod a chyfnewid syniadau trwy seminarau a thiwtorialau.\nMae pob modiwl yn y rhaglen yn gwneud defnydd helaeth o Amgylchedd Dysgu Rhithwir Prifysgol Caerdydd ar Ddysgu Canolog, lle byddwch chi'n dod o hyd i ddeunyddiau’r cwrs, dolenni i ddeunyddiau cysylltiedig ac enghreifftiau o asesiadau. Fel rheol, mae darlithoedd yn cael eu recordio trwy amrywiaeth o blatfformau electronig, ac maen nhw ar gael i chi eu gweld trwy gydol eich rhaglen.\nGwerthuso'n feirniadol weithredoedd cyffuriau a ffynonellau gwybodaeth, cyngor, a chymorth penderfyniadau ar sail tystiolaeth mewn arfer rhagnodi.\nArchwilio’n feirniadol y wybodaeth ffarmacolegol a fferyllol glinigol gyfredol sydd ar gael ac yn berthnasol i'ch maes ymarfer eich hun.\nArddangos gwerthusiad beirniadol o faterion cyfreithiol, moesegol, proffesiynol a llywodraethu yn eich rôl ragnodi.\nArddangos cymhwysiad priodol o wybodaeth feirniadol am gamau yn ymwneud â chyffuriau mewn arfer rhagnodi a defnyddio cyfarpar cefnogi penderfyniadau ar sail tystiolaeth yn effeithiol.\nDangos dealltwriaeth feirniadol a chymhwyso deddfwriaeth sy'n berthnasol i'r arfer o ragnodi anfeddygol.\nArddangos dull strategol o gydweithredu'n effeithiol gyda'r tîm amlddisgyblaethol sy'n ymwneud â rhagnodi, cyflenwi a rhoi meddyginiaethau.\nArddangos cymhwysiad beirniadol strategaethau effeithiol wrth drafod a gwneud penderfyniadau ar y cyd â chleifion a gofalwyr.\nArddangos cymhwysiad strategol yn ymarferol o'r fframwaith atebolrwydd proffesiynol a llywodraethu clinigol wrth ragnodi anfeddygol.\nYmgysylltu â systemau gwybodaeth er mwyn dadansoddi a dehongli data i lywio arferion rhagnodi.\nArfarnu, syntheseiddio a gwerthuso'r sylfaen dystiolaeth sy'n gysylltiedig â rhagnodi annibynnol/atodol yn feirniadol.\nCymryd cyfrifoldeb am eich dysgu a datblygiad personol a phroffesiynol eich hun.\nRheoli’r prosiect yn annibynnol a dangos sgiliau rheoli amser.\nTystysgrif y Gwasanaeth Datgelu a Gwahardd (DBS)\nBydd y llwybr rhagnodi anfeddygol yn rhoi cymhwyster i chi sy'n eich galluogi i adeiladu ar eich rôl bresennol; gwella profiad y claf a lleihau amseroedd aros.\nBydd y rhaglen hon yn eich helpu i ddatblygu eich gyrfa drwy ymgymryd â rolau mwy datblygedig gyda mwy o gyfrifoldebau am reoli gofal cleifion.\nMae'r PgCert hefyd ar gael fel llwybr drwy’r MSc mewn Ymarfer Uwch; rhaglen wedi'i chynllunio ar gyfer gweithwyr iechyd, gofal cymdeithasol a gweithwyr proffesiynol cysylltiedig mewn lleoliadau cynradd, eilaidd a thrydyddol sy'n dymuno datblygu eu sgiliau sylfaen wybodaeth, clinigol, arweinyddiaeth a rheoli. Bydd myfyrwyr, waeth beth fo'u harbenigedd clinigol, yn cymryd rhan weithredol yn y gwaith o hyrwyddo ymarfer.\n05 Hydref 2022 04 Hydref 2023\nPynciau cysylltiedig: Gofal iechyd , Nyrsio a bydwreigiaeth, Gwyddorau gofal iechyd