“Ma’r Cymry’n bobl fusneslyd!” Cyfweliad llawn gyda Beti George – Cylchgrawn Cara\n“Ma’r Cymry’n bobl fusneslyd!” Cyfweliad llawn gyda Beti George\n4th Ebrill 2020\nMae Beti George yn wyneb a llais adnabyddus yng Nghymru ers dros 50 mlynedd. Aeth Cara draw i’w holi.\nWrth eistedd yn lolfa gyfforddus Beti yn ei chartref ar gyrion Caerdydd, gyda’r te mango a’r lle tân yn ein cynhesu, dechreuodd y sgwrs wrth iddi sôn am ei magwraeth yng Nghoed-y-bryn, ger Llandysul.\n[Cynhaliwyd y cyfweliad ddechrau Chwefror 2020.]\nBG: Cardi ydw i, wedi cael fy magu yn y pentref a ddaeth i enwogrwydd oherwydd T Llew Jones wrth gwrs. Es i i ysgol fach leol Coed-y-bryn sy ’di cau erbyn hyn yn anffodus, a wedyn Ysgol Llandysul pan o’dd hi’n ysgol ramadeg a cha’l fy addysg yn Saesneg. Beth ma Dafydd Iwan yn ei ddweud? Ac ambell i lesson yn Welsh whare teg, am mai Cymraes fach o’n i!\nCara: Aethoch chi ymlaen wedyn i Goleg Caerdydd i astudio Cymraeg, Cerddoriaeth ac Eidaleg yn ei blwyddyn gynta, a graddio yn y Gymraeg. Yna treulio blwyddyn yn Aberystwyth yn hyfforddi i fod yn athrawes, a chael profiadau di-ri!\nBG: Ges i flwyddyn fythgofiadwy yn Aberystwyth yn gwneud dim llawer o waith! Fues i’n aelod o Gôr Madrigal y coleg a cha’l modd i fyw gyda’r côr mas yn America am ryw chwe wythnos – y tro cynta i gôr o unrhyw goleg yng Nghymru fynd mas yno. Ges i waith ar ôl dod ’nôl yn Ysgol Gynradd Llanbadarn Fawr. Wff, dwi’n cofio’r diwrnod cynta. O’n i gartre am 3 neu 3.30 ac es i i’r gwely yn syth achos o’n i ’di blino gymaint! O, dwi’n edmygu athrawon.\nCara: Fe briododd chi wedyn, symud i Aberhonddu, a mynd i ddysgu Cymraeg a Chwaraeon yn Ysgol Ramadeg y Bechgyn ac Ysgol Ramadeg y Merched. Oedd gwahaniaeth rhwng y ddwy ysgol?\nBG: O, o’dd well ’da fi’r bechgyn! O’n i ddim yn lico dysgu’r merched o gwbwl! O’dd e’r un peth yn ysgol Llanbadarn – bechgyn o’dd fy ffefrynne i.\nCara: Fe gafodd Iestyn, eich mab, ei eni wedyn, ac roedd rhaid i chi feddwl beth i’w wneud nesaf. Ai dyna pryd dechreuodd eich gyrfa lwyddiannus chi fel newyddiadurwr?\nBG: Ethon ni i fyw i Abertawe lle o’dd fy nghyn-ŵr yn filfeddyg. A wedyn cafodd Iestyn ei eni. Fues i’n helpu fy nghyn-ŵr fel nyrs, ac wedyn pan o’dd Iestyn ’di mynd i’r ysgol feithrin, pan o’dd e biti tair a hanner, o’n i’n meddwl alla i ddim aros gartre trwy’r dydd yn neud dim, felly be alla i neud? A fel o’dd hi’n digwydd o’dd menyw o’r enw Mati Rees – am gymeriad! – yn byw yn Abertawe ar y pryd. O’n i’n ei nabod hi, a wedodd hi, ‘Wel, ma ’na dri dewis ’da chi: gallwch chi fynd i ddysgu i ryw ysgol’ – dwi ddim yn cofio nawr pa ysgol o’dd hi – ‘neu gallwch chi fynd i ddarlithio yn un o’r colege, neu wi’n gwbod bod y BBC yn chwilio am rywun.’ Felly, fe gynigies i a ges i fy nerbyn i fod yn ohebydd yn Abertawe, gohebydd radio, wrth gwrs, yr adeg honno, rhaglen Bore Da a T. Glynne Davies yn ei chyflwyno hi. Athrylith o foi, athrylith o ddarlledwr, a fe ddysges i lot gan T. Glynne. A felly dyna be o’dd dechre’r darlledu. Yna fues i’n darlledu o Gwm Tawe, Cwm Gwendraeth…\nCara: O’ch chi’n mynd mas i chwilio am straeon wedyn?\nBG: Oe’n, oe’n, mas i whilo am straeon. A fe ddaethon nhw i sylweddoli fy mod i’n gallu siarad â pobol, neu bo’ fi’n gallu gofyn cwestiyne i bobol ’te, a bod y bobol yn ymateb. ’Na i gyd o’n nhw isie i fi neud wedyn am ryw flwyddyn o’dd mynd mas i neud beth o’n nhw’n galw’n vox pops ar bob math o byncie dwl fel… dwi’n cofio un tro, bod yna ormod o ddŵr yn y cwrw. O’n i’n mynd i ryw dafarn yn Ystalyfera, a cha’l sbort! O’dd pobol Cwm Tawe, o’n nhw mor ffraeth. Ond o’n i’n ca’l problem. O’dd llawer o bobol yn dweud ‘O, dyw fy Nghymrâg i ddim yn ddigon da’, ac wrth gwrs o’dd eu Cymrâg nhw’n ddigon da, yn hen ddigon da, o’dd e’n Gymrâg cyfoethog, pert. Felly, o’n i’n gallu eu perswadio nhw yn y diwedd.\nA wedyn dechreuon nhw ofyn i fi neud pethe mwy gwleidyddol a mwy diwydiannol achos o’dd hi’n gyfnod y 70au pan o’dd lot o streiciau – glowyr, gweithwyr dur, o’dd pawb ar streic! O’dd dau ohonon ni’n gweithio yn Abertawe. Ceri Garnon o’dd y llall – o’dd e’n weinidog llawn amser i fod, ond gan mai dyn o’dd e, fe o’dd yn ca’l neud y pethe gwleidyddol a’r pethe diwydiannol. A fi, fel menyw, beth o’n i’n ddeall am bethe fel’na? Ond yn y diwedd, achos bod gymaint o bethe fel’na’n digwydd, o’dd rhaid iddyn nhw ofyn i fi neud rhai pethe ac o’dd rhaid i fi fod yn aelod o Undeb y Newyddiadurwyr. Do’n i ddim yn ca’l mynd i gyfarfodydd y glowyr na’r gweithwyr dur oni bai bo’ fi’n aelod o’r Undeb, ac felly o’n i’n meddwl, fe fwra i ’mhrentisiaeth yn gyntaf, am ryw ddwy, tair blynedd, a wedyn trio. A fe wrthodon nhw i fi ymaelodi y tro cynta i fi gynnig, a’r eildro, ond o’dd ’na ffotograffydd o Gastell-nedd, whare teg iddo fe, a wedodd e bod hyn yn warthus a nath e’n siŵr bo’ fi yn ca’l bod yn aelod. Ges i fynd i’r cyfarfodydd wedyn ac o’n i wrth fy modd.\nYn ystod y streiciau ’ma o’n i’n trio canolbwyntio ar sut o’dd y teuluoedd, y gwragedd a’r plant yn ymdopi yn ystod streic. Ond, yn rhyfedd iawn, o’n i byth yn cael trafferth gyda’r glowyr. Fe wnaethon nhw fy ngwahodd i i lawr i bwll glo – wrth gwrs, fydde hynny byth yn digwydd heddi, bydde fe’n erbyn y rheole, ac o’dd e siŵr o fod yn erbyn y rheole’r adeg honno hefyd! A dyma fi’n mynd i un o’r pyllau glo yng Nghwm Nedd rhyw ddydd Sul. Droies i lan yn fy sgidie a wedon nhw wrtha i, ‘Ble chi’n meddwl chi’n mynd?’ A wedes i, ‘Wel, wi’n mynd lawr i’r pwll, ma ’da chi ffyrdd lawr yn y pyllau, on’d oes e?’ Ho-ho! Ges i bâr o welingtons lawer rhy fowr i fi, a lawr â fi gyda nhw a cha’l agoriad llygad. Do’dd dim ffyrdd fel y cyfryw dan ddaear, wrth gwrs!\nOnd fe fydde ’na ddamweiniau’n digwydd ac o’n i wedyn yn gorfod mynd i weld. O’dd un wedi bod yng Nghwmgwili, anghofia i fyth o hynny – un wedi cael ei ladd a dou arall wedi cael eu hanafu’n eitha drwg. Ac o’n i’n gorfod mynd, wrth gwrs, fel newyddiadurwr, i weld y teuluoedd, i weld a fydden nhw’n fodlon siarad. O’dd ’na un wraig, rhaid bod rhywun wedi cnoco’r drws siŵr o fod, o’dd hi wedi dod mas ta beth, achos o’dd y newyddiadurwyr i gyd o’i chwmpas, ac o’dd hi’n amlwg ddim yn rhy barod i siarad. Ond fe welodd hi fi ac o’dd hi’n amlwg bod hi’n fwy cyfforddus trw’r Gymrâg, ac fe ges i gyfweliad hir ’da hi, whare teg. O’dd ei gŵr hi wedi cael ei anafu’n ddrwg. Pan o’dd e’n gweithio yn y nos, anaml y bydde hi’n gallu cysgu achos fydde hi’n gwrando am glychau ambiwlans, a digwyddodd hynny’r noson honno. Ac o’dd hi’n meddwl, w, ma rhwbeth wedi digwydd lawr ’na. Ac o’n i’n meddwl am fywyde pobol, ac am fywyde teuluoedd y glowyr… Hmmm.\nAc, wrth gwrs, o’dd fy nhad dan ddaear. Gwehydd oedd e, ond o’dd e wedi mynd dan ddaear am rywbeth fel chwe mis, ond fe gath e ddigon a dod ’nôl. Yn wleidyddol, o’dd e wedi cael ei ddylanwadu gan y sosialwyr a dwi’n credu mai fe o’dd yr unig sosialydd yng Nghoed-y-bryn, ac er nad o’dd e’n lico bod yn ddyn cyhoeddus, fe fuasen i’n cael sgyrsie gydag e. Dwi’n cofio etholiad 1945 – beth o’n i, chwech oed? – a mynd at Nan drws nesa, ac o’dd ’da hi weierles ac o’n i’n mynd ati i wrando ar ganlyniadau’r etholiad. A bob tro o’dd Labour yn ennill, o’n i’n gweiddi ‘Hwrê’ neu ‘We-hei’ ac o’dd Nan yn mynd yn fwy ac yn fwy crac. Dwi’n cofio gofyn i ’Nhad pam o’dd Nan yn mynd yn grac pan o’dd Labour yn ennill. ‘Wel, nid pawb sy’n Labour, ti’n gweld,’ medde fe wrtha i!\nWrth gwrs, Rhyddfrydwyr a Thorïaid o’n nhw yng Nghoed-y-bryn yr adeg honno. Do’dd Plaid Cymru ddim fel petai’n bodoli. Felly o’dd gen i ddiddordeb mewn gwleidyddiaeth erio’d ond o’dd hi’n gyfnod pan nad oedd menywod yn cael gwneud y pethe gwleidyddol. O feddwl ’nôl mae’r peth yn anhygoel, on’d yw e? Ac wrth gwrs ma menwyod yn neud erbyn heddi, a diolch byth eu bod nhw.\nFelly dyna Abertawe, ac yna fe ddechreuodd Heddiw ddod ar ’yn ôl i i neud adroddiade ar deledu. O’dd y radio lot haws, wrth gwrs. A’r peth nesa o’n nhw’n gofyn i fi gyflwyno Heddiw. O’n nhw’n ail-lansio’r rhaglen gyda phedwar cyflwynydd. Ac o’dd rhaid cael dyn a menyw ac o’n i gyda Emyr Daniel, y diweddar Emyr Daniel, a o’dd wrth gwrs yn arbenigo ar wleidyddiaeth. O’dd e’n wirioneddol wych fel holwr gwleidyddol.\nAc wedyn fe ddoth S4C, a ges i gyflwyno Newyddion, Gwyn Llew a fi. O’dd e’n wahanol i raglen Heddiw wrth gwrs, a dwi’m yn siŵr o’dd ffydd gyda nhw ynddo i, hyd yn oed yr adeg honno, a fydden i’n gallu neud pethe ‘caled’ ar Newyddion, ond fe ddois i ben â hi!\nCara: Felly sut wnaethoch chi’r naid o’r newyddion i gyflwyno’ch rhaglen gyfweld eich hunan?\nBG: O’dd Radio Cymru wedi dechre, a dwi’n meddwl mai yn 1985 dechreuodd Beti a’i Phobol. O’n i’n neud rhaglen ar ddydd Llun o’r enw Cil y Drws, rhyw fath o Start the Week lle o’n i’n ca’l gwesteion mewn i drafod gwahanol byncie am awr. Cafodd Lowri Gwilym a Meirion Edwards wedyn y syniad yma o neud rhyw fath o Desert Island Discs yn Gymrâg. Ac o’n i’n amharod ac yn meddwl, ‘Dyw hwn ddim am weithio!’ Ond fe berswadion nhw fi, ac wrth gwrs mae e’n dal i fynd! Mae e wedi bod yn llwyddiant a dwi’n meddwl ein bod ni fel Cymry yn fusneslyd. A ni’n lico clywed pobol yn siarad am eu hunen. Dwi’n casáu siarad am fy hunan! Mae’n rhoi cyfle i ni fynd dan yr wyneb. A dyna be dwi’n lico neud, y paratoi, yn fanwl, a diolch byth am yr ymchwilwyr sy’n ca’l gafael ar y gwesteion ac yn eu holi nhw. Ac mae e ’di amrywio o ran ei hyd – o 30 munud i 40 munud ac yna i awr. A dwi’n meddwl bod awr yn iawn, achos ma ’na bedair record. Bydda i’n sgwrsio â nhw cyn y rhaglen jyst iddyn nhw fod yn siŵr i ba gyfeiriad dwi’n mynd, a wedyn yn trio mynd dan yr wyneb.\nCara: Mae cannoedd o westeion wedi cael eu holi ar y rhaglen dros y blynyddoedd – oes ambell un wedi aros yn y cof?\nBG: O’r cnwd diweddara, yr un sy’n sefyll mas yw’r diweddar Steffan Lewis. Anghofia i byth ei holi fe. O’n i wedi’i wylio fe ar y teledu yn y Senedd ac o’n i’n meddwl ma hwn yn wych, yn mynd i fod yn arweinydd. O’dd aura o’i gwmpas e, ac o’dd e ar dân isie neud i Gymru weithio. Mae’n rhaid chi fod yn berson sbesial iawn i neud hynna a dwi’n credu o’dd e. O’dd e’n gwybod nag oedd ’dag e ddim misoedd i fyw ond o’dd e’n fodlon trafod hynny’n agored. O’n i’n ddiolchgar iddo fe am hynny. Dwi’n credu bod trafod pethe fel’na’n agored yn bwysig achos mae e o help i bobol sy’n gwrando sydd yn yr un sefyllfa, yn hytrach na bo’ chi’n teimlo ar ben eich hunan. Yn enwedig yn ddiweddar gyda iechyd meddwl. Do’dd neb yn arfer ei drafod, ac o’dd unrhyw un â phroblem iechyd meddwl yn cael ei roi yn y gornel a ‘peidiwch ag ymddangos yn gyhoeddus’ math o beth. Erbyn hyn mae’n cael ei drafod yn gwbl gyhoeddus a diolch byth am hynny achos mae’n helpu pawb. Ac o’n i’n wir yn gwerthfawrogi beth o’dd Steffan wedi neud, achos o’dd e’n falch bod e’n cael y cyfle achos bydde ei fab – Celyn – yn gallu gwrando ar ei dad yn siarad mor agored am bethe, a’r gwleidydd mowr ag o’dd e. Felly Steffan sy’n… er, mae ’na nifer fawr o bobol eraill hefyd yn aros yn y cof.\nAlla i ddim dweud bo’ fi wedi casáu holi neb, dwi’m yn credu. Hynny yw, ma ’na ambell un sydd wedi bod yn fwy anodd na’i gilydd. Falle ddim mor barod i agor eu calonnau, ond lleiafrif y’n nhw.\nCara: Ond mae rhai’n mynd yn emosiynol…?\nBG: O, oes, wel, o’n i’n fy nagrau erbyn y diwedd gyda Steffan wrth gwrs, o’dd y ddou ohonon ni. Dwi wedi bod yn fy nagrau o’r blaen hefyd. Y bobol sy’n dioddef o alcoholiaeth a’u bywydau wedi cael eu torri’n rhacs. Odi, mae’n hala fi’n emosiynol iawn, mae’n rhaid i fi ddweud.\nCara: Ac allen ni ddim cyfweld â chyfwelydd mwyaf adnabyddus Cymru heb ofyn y cwestiwn amlwg, wrth gwrs. Pwy fyddai eich gwestai delfrydol ar Beti a’r Phobol?\nBG: Mae e’n gwestiwn sy’n cael ei ofyn yn aml a dwi ddim yn gwbod beth yw’r ateb. I fi, ma’r bobol ’ma dyw dyn ddim yn gwbod rhyw lawer amdanyn nhw yn fwy diddorol na’r sêr – a dwi’n credu bo’ fi ’di neud y sêr i gyd. Y bobol hynny sydd â rhywbeth gwahanol amdanyn nhw.\nCara: Er eich bod chi wedi cael profiadau gwych wrth ddarlledu, beth yw’ch barn am y diffyg cyfartaledd rhwng menywod a dynion yn y maes?\nBG: Dwi ’di bod yn darllen llyfr Carrie Gracie, Equal, yn ddiweddar, am gyflogau cyfartal. £8 o’n i’n cael ar raglen Heddiw i ddechrau, ac o’dd Emyr [Daniel, ei chyd-gyflwynydd] yn cael £30, a dwi’n cofio mynd a gofyn, ‘Plis, plis, ga i fwy? Dyw £8 ddim yn ddigon,’ a wedodd y fenyw o’dd yng ngofal y pwrs, ‘Ma ’na giw o ferched mas fan’na fydde’n rhoi’r byd am ga’l eich jobyn chi.’ A ’na fe, ond fe ges i £10 y rhaglen, ar ôl pledio a begian. Fel’na o’dd hi’r adeg honno. A wedyn o’n i’n clywed, ‘Pethe gwleidyddol? Na! Dim menyw yn neud pethe gwleidyddol! Beth o’n nhw’n wbod am wleidyddiaeth?’\nCara: Yn ogystal â rhaglenni newyddion a Beti a’i Phobol ar y radio, buoch chi’n teithio’r byd yn cyflwyno rhaglenni cerddoriaeth hefyd.\nBG: Yr adeg honno ro’dd ’na gyngerdd ar S4C bob wythnos gyda Cherddorfa’r BBC ac o’dd hi’n fraint i ga’l cyflwyno’r rhaglenni ’ma. Ac o’dd operâu ar S4C hefyd! Dwi’n cofio neud rhaglen arbennig gyda Syr Geraint Evans yn Covent Garden, a George Guest yng Nghaergrawnt – o, y mawrion i gyd! Ac fe gwrddes i â Placido Domingo a gofyn iddo shwt o’dd ei Gymrâg e. A wedodd e nad o’dd ei Gymrâg e’n dda iawn ond o’dd ei Gatalaneg e’n dda! A’r cerddorfeydd! Ges i’r gyfres Beti a’r Gerddorfa a mynd mas i lefydd fel San Francisco. Ro’dd Rebecca Evans yn canu, a Bryn Terfel, a felly o’dd e werth y byd!\nCara: Felly cerddoriaeth glasurol yw’r ffefryn gyda chi?\nBG: O ie, er, yn ddiweddar, dwi wedi dod i wbod mwy am gerddoriaeth boblogaidd Gymrâg ac ma’r sin mor fywiog. Dwi wirioneddol yn meddwl bod ’na stwff da yn cael ei neud dyddie ’ma. Dwi’n meddwl bod Adwaith yn ffantastic! Grŵp o ferched wrth gwrs! Dwi’n ffan mawr o Lleuwen, a Gwenno, a Georgia Ruth. Maen nhw’n dalent. Ni’n dda am leisie, yn dy’n ni? Ac ma llwyfan da yn cael ei roi iddyn nhw. Dwi’m yn gwrando ar gerddoriaeth Saesneg. Ma fy mab yn gwbod am gerddoriaeth boblogaidd gan ei fod e wedi gweithio ar NME a wedyn GQ. A ma gen i wyres ac ŵyr sy’n dwlu ar gerddoriaeth. Dwi’n whare piano. Ro’dd pawb yn dysgu piano, yn fy nghenhedlaeth i. Fe ’nes i’n itha da, o’n i’n ei astudio fe yn y coleg hefyd. Canu a whare piano, ond do’n i ddim yn lico canu ar ben yn hunan. O’n i’n mynd yn nyrfys ofnadw! O’n i’n lico bod yng nghwmni pobol yn canu.\nCara: Beth am y teithio? Beth yw’r llefydd gore rydych chi wedi ymweld â nhw, fel rhan o’ch gwaith ac ar wyliau?\nBG: O ie, ges i daith i’r India. (Chwerthin) Ar un adeg o’dd S4C yn ca’l nosweithiau thema. Ro’dd y rhaglen ’ma ar frenhiniaeth ac fe gath y cynhyrchydd, Cris Dafis, y syniad gwych yma, beth sy’n digwydd i’r frenhiniaeth ar ôl iddi ddod i ben. Ac wrth gwrs roedd y Raj yn India, do’n nhw ddim yn bodoli bellach – dim pŵer o gwbwl. Ac o’n i’n mynd mas i ofyn beth o’dd yn digwydd i’r palasau ’ma. Rajastan – wel, o’dd hwnna’n agoriad llygad! Ac wrth gwrs, maen nhw i gyd wedi cael eu troi yn westai. ’Na i byth anghofio’r trip i India.\nA wedyn America, achos fe ’nes i raglen ar Caruso, gyda Dennis O’Neill yn neud e’n Saesneg a fi’n neud e’n Gymrâg ac o’dd hwnnw hefyd yn brofiad a hanner! A naethon ni raglenni ar Mozart, Haydn a Handel, a mynd i Fienna ac Ewrop. Dwi ’di bod yn Hong Kong a holi pobol fan’ny. Rhain i gyd gyda ’ngwaith. Ond i’r un man o’n ni’n mynd ar ein gwyliau bob blwyddyn, sef ynys Samos yng Ngwlad Groeg. Buon ni’n mynd yna, siŵr o fod, tynnu am 40 mlynedd, a’r llefydd erbyn hyn i gyd wedi mynd yn boblogaidd, ond pan o’n i yno, i ddechre, wel, o’dd hi’n wag bron.\nCara: Pwy all anghofio’r crys-T a gafodd ei gynhyrchu gan PYST yn 2019 wedi’i ysbrydoli gan eiriau ddwedoch chi rywdro: Mae gen i broblem gyda cherddoriaeth ganol y ffordd o bob math. Felly, ydych hi’n ystyried eich hun yn dipyn o eicon ffasiwn?\nBG: O, ie, ges i gyfle i fod yn DJ yn Tafwyl. ’Nes i joio hynna! Ond dwi’m yn siŵr a ydw i’n eicon ffasiwn, achos dwi’n meddwl am y camgymeriade dwi ’di neud dros y blynyddoedd. O, dwi’n cofio nosweithiau cyntaf S4C, o’n i’n meddwl prynu rhywbeth sbesial ac ooo, o’dd e’n edrych yn uffernol! Rhyw flowsen â choler uchel – o’dd e’n ofnadw. Ond wi yn lico dillad pobol fel Jean Muir. Oni bai bo’ fi ’di gwario gymaint ar ddillad, fydden i’n gyfoethog iawn erbyn hyn!\nWrth gwrs, ma’n wyres i erbyn hyn, ma hi ’di graddio, cael Dosbarth Cynta mewn tecstilie a ma hi hefyd yn hoff iawn o ffasiwn, felly mae e yn y gwaed, rywffordd. Wi’n credu o’dd Mam hefyd slawer dydd yn dawel bach, er nad o’dd rhyw lawer o arian na dim byd. Ond mae e ’di bod yn ddiléit gen i erioed. Ond yr hyn sy’n bwysig ydy dillad cyfforddus.\nCara: Ond mae gennych chi steil yn sicr. Beth y’ch chi’n hoff o’i wisgo?\nBG: Dwi erioed wedi lico sodle uchel – diolch byth bo’ fi’n dal! Dwi’n lico trowsus. Bod yn gyfforddus ydy’r peth pwysig. Dwi’n dueddol o fynd am rywbeth gwahanol. Achos yn aml iawn, y diwrnodau ’ma, dwi’n meddwl bod pobol isie edrych yn debyg i bawb arall. Y Kardashians neu bwy bynnag y’n nhw, ma pobol isie bod yn debyg iddyn nhw. Dwi ddim yn credu bod gen i steil. Dwi’n meddwl, wrth edrych ar y ffasiynau dyddie ’ma, trueni na fydde hyn pan o’n i’n ifanc achos ma ’na gymaint o wahanol ffasiynau. Hynny yw, sdim rhaid dilyn ffasiwn o gwbwl, ma ’na gymaint o amrywiaeth.\nCara: A beth bynnag yw’r wisg, dy’ch chi ddim yn aml heb eich treinyrs lliwgar.\nBG: W, a ’na beth arall, erbyn heddi ma treinyrs yn ffasiynol. Wel, o’n i’n arfer gwisgo treinyrs pan o’n nhw ddim yn ffasiynol. A fi’n cofio rhywun yn dweud wrtha i, ‘Oes rhywbeth yn bod ar dy draed di?’ ‘Pam?’ ‘Ti’n gwisgo treinyrs,’ ac o’n i’n meddwl, ‘’Na cheek!’.”\nCara: Oes ’na rywle chi’n lico mynd i siopa’n benodol?\nBG: Wel dwi’n neud lot ar-lein dyddie ’ma. Mae’n handi. Yr unig beth yw bod dyn yn gorfod hala nhw’n ôl os nag y’n nhw’n ffito. A dwi’n meddwl, wrth edrych ar y ffasiyne dyddie ’ma, trueni na fydde hyn yn bod tra o’n i’n ifanc ac yn gallu fforddio, pan o’n i’n gweithio llawn amser, achos ma ’na gymaint o wahanol ffasiyne. Hynny yw, sdim rhaid dilyn ffasiwn o gwbwl. Ma gymaint o amrywiaeth heddi.\nCara: Chi’n lico mynd i siope bach unigryw?\nBG: O, dwi byth yn mynd i siope tshaen. Dwi’n ffindo bo’ fi rhy fawr i ddillad siope tshaen. Dwi’n rhy dal a rhy fawr! Ma nhw fel ’se nhw ar gyfer pobol fach fel Efa fan hyn.\nCara (Efa): Fi’n cael trafferth ffeindio pethe i ffitio fi hefyd.\nBG: O ie, achos bod ti’n fyr! Wrth gwrs erbyn hyn, ma merched yn dal. Ma nhw ’di dal lan ’da fi. Achos pan o’n i’n yr ysgol, wel o’dd na dair ohonon ni tua’r run taldra, ond o’dd pawb arall yn fach! Dwi’n trio meddwl am gynllunwyr… Wel o’dd yr hen rai… Armani, Moschino. Ma ’na un ffrog gan Jean Muir. Mae’n dal i fod gen i yn y wordrob. Fi’n cofio o’n i yng Ngwlad Groeg pan fu farw Richard Burton, ar ein gwyliau yn Samos ac o’n i’n digwydd edrych ar y teledu a’r angladd yn y Swistir. Ac o’dd Sally Burton [gwraig Richard Burton pan fu farw] yn gwisgo yn union yr un ffrog Jean Muir. Rhyw fath o navy blue tywyll a rhyw batrwm bach arni, a ma honno’n dal i fod yn y wordrob. Wi heb wisgo ddi ers sbel, falle ddaw hi mas nawr.\nCara: A chithau’n ysbrydoliaeth i gymaint o fenywod, oes ’na rywun sy’n eich ysbrydoli chi?\nBG: Dwi yn edmygu menywod sy’n barod i ymladd eu hochr. Am gyfartaledd a sefyll lan dros MeToo ac yn erbyn pobol fel Weinstein. Achos ma nhw’n ddewr. Ond wedi dweud ’na, y bobol dwi’n eu hedmygu fwya ydy’r rheiny sy’n gwneud gwaith gofalu. Menywod y’n nhw rhan fwya, a ma nhw’n gweithio am y nesa peth i ddim. Mae gwaith gofalu yn galetach nag unrhyw waith arall y dyddie yma. Fe ddylen nhw fod yn ca’l eu talu yr un faint â nyrsys o leia. Fe ddylen nhw ga’l eu parchu, a’u hystyried fel proffesiwn. Dy’n nhw ddim ar hyn o bryd, ma pobol yn edrych i lawr arnyn nhw. Ma nhw’n barod i fynd i’r gwaith gan wbod eu bod nhw ar gyflog pitw ac mae e’n beth mor bwysig, mor werthfawr. Ma nhw’n ysbrydoliaeth yn sicr.\nCara: Ydy’r byd darlledu wedi newid er gwell neu er gwaeth?\nB: O safbwynt menywod mae’r byd darlledu wedi newid er gwell. Pan o’n i wrthi, rhyw dwy neu dair ohonon ni oedd. Felly erbyn hyn, a diolch byth am hynny, maen nhw’n cael gwneud unrhyw beth, ondyfe, yn cael mynd i ryfeloedd, ac yn wleidyddol wel ’na fe, ma’r byd yn agored iddyn nhw. Ond wedyn mae menywod yn gorfod ymladd am gyflogau cyfartal o hyd – sy’n anghredadwy yn y byd sydd ohoni. Dwi jyst ddim yn deall os ydych chi’n neud yr un job. Maen nhw’n torri’r gyfraith os nad ydych chi’n cael eich talu’n gyfartal. Wrth gwrs mae’n debyg bod hi’n anodd profi, falle, bod y swydd yn un gyfartal, dwi’m yn gwybod… Mae’n debyg os yw profiad yn cyfri, falle bod hynny’n effeithio ar ddyle’r cyflog fod yn gyfartal ai peidio.\nA wedyn ydy’r byd darlledu wedi newid? Ydy, wrth gwrs, hynny yw, dy’n ni byth yn cael cyngherddau byw erbyn hyn, yn anaml beth bynnag, dim cyngerdd cerddorfaol, ond wrth gwrs, y dramâu sy’n apelio erbyn hyn. A dwi’n eu mwynhau nhw, mae’n rhaid dweud. Wedyn wrth gwrs, mae’r holl sianeli yma gyda chi nawr, pethe fel Netflix a phopeth, achos dwi’n cofio BBC1, BBC2, S4C, ITV, wedyn daeth Channel 4, ond erbyn hyn mae’n anodd dal lan, on’d yw e? Weithie dwi’n meddwl, wel, ’yn oedran i sy’n dweud hyn o bosib, ond weithiau dwi’n meddwl bod yna ormod o bwyslais yn cael ei roi ar bobol ifanc. Achos dwi’n meddwl, dyw pobol ifanc ddim yn gwylio teledu mwyach, dy’n nhw ddim yn gwrando ar y radio. Mae’r cyfan i gyd ar eu ffonau bach, a dwi’n hunan, os ydw i’n gwrando ar y radio – Radio Cymru a rhaglenni dogfen a phethau fel ’na – fydda i’n gwrando eto. Dwi ddim yn gwrando ar y pryd, felly dwi’n defnyddio’r ffôn bach ’ma yn aml iawn fel radio ac fel teledu. Dwi ddim yn edrych ar bethe pan ma nhw’n digwydd neu pan ma nhw’n fyw. Pobol fy nghenedlaeth i sy yno gartre yn gwylio ac yn gwrando, ac mae’n gymaint o gwmni. A newyddion ydy’r peth mowr, wrth gwrs. Ma llynedd wedi bod yn… wel, mae’r tair blynedd diwethaf wedi bod yn gyffrous iawn.\nCara: Yn well nag unrhyw ddrama!\nBG: Ydy, yn hollol. Ie, dwi’m yn gwybod. Wrth gwrs, mae dal i fod yn wir sdim llawer o hen fenywod i’w gweld ar deledu, oes e? Ma Mary Berry, whare teg, ond sdim lot ar S4C, nag oes e?\nCara: Ydych chi’n gweld isie neud gwaith ar y teledu?\nBG: Ym, wel. Weithiau dwi’n meddwl ’sen i wrth fy modd yn neud y rhaglen yna ar deledu. Ond dyna fe. Falle mai penaethiaid S4C sy’n gywir. Dy’n nhw ddim isie gweld menywod hen ar deledu. Hen ddynion? Sdim lot o reiny chwaith, o’s e? Na. Ond mae’n bwnc difyr, achos ma cynulleidfa S4C yn hŷn am wn i. Ond ’na fe.\nCara: Beth y’ch chi’n lico neud gyda’ch orie sbâr?\nBG: Wel, sdim lot o orie sbâr ’da fi! Dwi’n mynd i’r theatr, i’r cyngherddau, i’r opera, mynd i’r sinema, achos am ddwy flynedd, mewn gwirionedd, o’n i’n methu mynd mas achos y cyfrifoldeb o ofalu, bydden i ddim yn gallu mynd mas. Felly o’dd hi’n od, ar ôl i David farw, o’n i’n meddwl, reit, beth wi’n mynd i neud nawr? Achos dyna’r pwynt, ar ôl gofalu, wel o’dd hi’n wyth mlynedd i gyd ond yn ystod y tair blynedd diwethaf falle o’dd y gofal mwya, a wedyn dim. Ac o’dd dyn yn teimlo’n wag. Ma ’na duedd i chi golli’r rhythm yna o fynd i lefydd, o fynd i gyngherddau, i gwrdd â ffrindie, i fynd mas am ginio. Ac mae’n anodd pan y’ch chi ar eich pen eich hunan i fynd i’r pethe ’ma. Ond erbyn hyn, dwi wedi ailgydio yn y diddordebau ’ma. Hefyd dwi’n neud lot o waith gyda dementia. Dwi hefyd yn rhan o’r pwyllgor ’ma, y Bartneriaeth sy’n ymwneud â’r Gymrâg yn y maes iechyd a gwasanaethau cymdeithasol. Ma digon o bethe i neud! A dwi ddim yn lico bod yn segur. Yr hyn ddylen i neud yw mynd mas i gerdded mwy, ond ma isie amser i neud hynny ’fyd. A dwi’n gwylio teledu yn y nos, ddim yn ystod y dydd. A dyna fy mywyd! Dwi ddim yn teimlo’n 81.\nCara: Chi ddim yn edrych yn 81 chwaith!\nBG: Fi ddim yn teimlo’n hŷn na pan o’n i’n ddeunaw oed, sai’n credu!\nCara: Fe sonioch chi am David fan’na, a dementia, a bod pobol sy’n gofalu yn eich ysbrydoli chi. Fe fuoch chi’n gofalu am sawl blwyddyn am eich cymar [David Parry-Jones, awdur, sylwebydd a chyflwynydd chwaraeon], ac rydych chi wedi bod yn ymgyrchu’n ddiflino ym maes dementia ers iddo farw rai blynyddoedd yn ôl…\nBG: Ie, cyn hynny, do’n i erioed wedi meddwl am fy hunan fel ymgyrchydd. Doedd gen i ddim rhyw achos mowr i ymgyrchu drosto, er ’mod i’n credu’n angerddol yn fy iaith – o’n i’n rhy hen mewn gwirionedd. O’dd Cymdeithas yr Iaith wedi dod i fod ar ôl fy mlynyddoedd i yn y coleg. Ond o’n i’n teimlo’r peth yma i’r byw ynglŷn â dementia. Ar y dechrau do’dd yr ymwybyddiaeth ddim yno, o’dd ’na stigma. Ges i fwy nag un achos o weld y stigma yn digwydd gyda David, achos pan ma rhywun gyda dementia, mae’u hymddygiad nhw’n gallu newid. O’dd y tair, pedair mlynedd gynta’n iawn achos er ’mod i’n gweld gwahaniaeth ynddo fe, o’dd e’n anghofio ei eiriau a wedyn anghofio ei frawddegau, ac yn y diwedd do’dd e ddim yn gallu cyfathrebu lot. O’n ni’n dau’n gallu cyfathrebu gan ein bod ni’n nabod ein gilydd yn ddigon da. Ond do’dd ’na neb i droi ato pan o’dd argyfwng yn digwydd. Mi o’dd yna lyfrau’n dechrau dod mas, a rhyw daflenni, ac erbyn hyn, mae ’na lyfrynnau di-ri, a taflenni di-ri, ond do’dd ’na ddim ar y pryd, felly ro’n i’n teimlo’n gryf iawn, achos do’n i ddim yn cael help, a’r gwasanaethau cymdeithasol… do’n nhw ddim yn barod â’u help am wn i. Ma’n rhaid dweud, o’n i’n troi at Twitter. Ma ’na gymuned dda iawn ar Twitter yn ymwneud â dementia ac Alzheimer’s, ac o’n i’n gallu trafod gyda nhw. Os oedd rhywbeth yn fy mhoeni i, neu os oedd yna rywbeth nad o’n i’n ei ddeall, fydden i’n gofyn i’r gymuned yma, a fydden nhw’n dod ’nôl ac yn cynghori fi ac o’dd hwnna’n gymaint o help.\nCara: Ac fe wnaethoch chi raglenni am ddementia hefyd, Un o Bob Tri… a Beti and David: Lost for Words, a enillodd wobr aur yn y New York Festivals International TV & Film Awards.\nBG: Fe wnaeth y BBC fan hyn, jyst lawr yr hewl, ein comisiynu i wneud y rhaglen, ac wrth gwrs fe gath hi ymateb anygoel. Fe gath hi’i darlledu dros Brydain gyfan, a do’n i ddim wedi disgwyl y fath ymateb a dweud y gwir. O’dd hi’n amlwg ei bod hi wedi cwrdd â nyrf. Bod yna filoedd ar filoedd mas fan’na o’dd yn mynd trwy union yr un peth ag o’n i, achos o’n i’n neud y rhaglen o safbwynt y gofalwr. O’dd rhaglenni wedi bod am y cyflwr, ac am rai o’dd yn byw gyda’r clefyd, ond do’dd dim un o safbwynt y gofalwr. Mae’r gofalwyr yn mynd drwy uffern yn aml ac felly o’n i isie iddi fod mor gywir, mor real â phosib, a do, fe gafodd hi ymateb arbennig o dda. Erbyn heddi ma pethe wedi gwella o ran cyfnod cynnar y salwch, ond o ran y cyfnod diwethaf, na, does dim cefnogaeth o hyd. A ma dementia yn bla, ry’n ni i gyd yn gwbod am rywun sydd â dementia. Dwi’n gwbod bod yna ymchwil pwysig yn digwydd ac maen nhw’n fwy hyderus erbyn hyn eu bod nhw ar fin dod o hyd i ateb posibl. Mae’n mynd i fod yn faich aruthrol ar gymdeithas os nad ydy’r rhai sy’n dioddef yn cael eu cefnogi fel y dylen nhw, ac wrth gwrs, yn y pen draw, gobeithio y byddan nhw’n dod o hyd i ateb i reoli’r salwch ofnadw ’ma. A dwi’n gwybod bod yna ymchwil yn digwydd a dwi’n nabod un sy’n arwain rhan o’r ymchwil, a mae hi’n fwy hyderus erbyn hyn eu bod nhw ar fin dod o hyd i ateb fydde’n golygu rheoli’r clefyd, fel canser ondyfe, achos mae’r arian sydd wedi cael ei wario ar ganser yn enfawr. Dim ond rhyw… dwi’n credu mai rhyw chwarter yr hyn sy’n cael ei wario ar ymchwil i ganser sy’n cael ei wario ar ddementia. Nid y baswn i’n dymuno bod canser yn cael llai o arian na beth mae’n ei gael, ond dwi’n teimlo y dyle dementia fod yn ei gael hefyd.\nCara: Beth yw’ch gobeithion ar gyfer 2020?\nBG: Wel, Brexit. Dwi’n casáu’r syniad. Sai’n gwbod pam dwi’n poeni rhyw lawer achos bydda i ddim ’ma am ryw lawer eto, ha-ha! Ond o, dwi ddim yn deall y peth, pam bo’ rhaid i ni wahanu oddi wrth Ewrop. Dwi’n deall yn iawn bod ’da’r Undeb Ewropeaidd ei phrobleme a bod angen newid, oes, ond meddwl am Brydain fel ynys fach ar ei phen ei hunan… Fysen i fy hunan yn lico gweld Cymru yn mentro i fod yn annibynnol. I fi, dyna’r ateb. A dwi’n siŵr y gallen ni neud yn iawn. Os bydd yr Alban yn mynd, ac Iwerddon yn uno – a dwi’n gweld Iwerddon yn uno yn fuan – wedyn dyna ni ar ben ein hunain gyda Lloegr. A dyw’r peth ddim yn mynd i weithio… Beth ydw i’n ofan yw’r hyn sy’n digwydd yn San Steffan. Achos fydda i’n gwylio sianel Parliament weithie yn y prynhawn. Does ’na ddim gwrthwynebiad i unrhyw benderfyniad sy’n cael ei wneud. Ond ma gan y llywodraeth fwyafrif mor glir, ma dyn yn cwestiynu weithie a ydy e’n ddemocratiaeth. Gobeithio y bydd ’na ddêl synhwyrol erbyn diwedd 2020. Mae e’n beth boncyrs bo’ ni’n ymwahanu, dwi’n credu.\n© 2019 Cedwir Pob Hawl | Gyrrwyd gan Wordpress | Dylunio gan SMALA


Roeddwn yn galaru wrth Jay fy mod yn chwilfrydig sut roedd rhai blogiau a oedd yn llawer llai na fy un i yn derbyn mwy o ail-drydariadau, yn hoffi ac yn crybwyll. Roeddwn i hyd yn oed yn meddwl tybed, efallai, a oedd rhai pobl yn hapchwarae'r diwydiant. Doedd Jay ddim yn meddwl eu bod nhw - mae'n cael tunnell o ail-drydariadau a rhannu cymdeithasol ar ei flog, Argyhoeddi a Throsi (rhaid darllen!).\nWrth drafod hyn, daeth yn amlwg bod y bobl sy'n dilyn Jay yn hynod gymdeithasol gydag awdurdod mawr. Mae'r bobl sy'n dilyn Jay i fyny yn y rhengoedd uchaf hefyd! Mae gan lawer o ddilynwyr Jay ddilyniant enfawr ar eu pennau eu hunain - ac maen nhw wrth eu bodd yn rhannu â'u rhwydweithiau. Dyma'r gwahaniaeth rhwng fy nghynulleidfa a Jay's. Rwy'n fath o foi cnau a bolltau yn ymladd yn erbyn gyda marchnatwyr yn y ffosydd. Er ein bod ni'n denu pobl o bob lefel o addysg a hynafedd diwydiant ... mae'n blog am farchnata.


Bythynnod - Gatws | Portmeirion\nHafan // Aros / Bythynnod Portmeirion / Bythynnod / Gatws\nYstafell Ddwbl Ystafell Molchi\nDwy stafell sengl (un ar y llawr isaf) Ystafell Fwyta\nGweld pdf o Gynllun y Bwthyn\nOriel o luniau tu mewn a tu allan\nWedi ei leoli yn hanner uchaf y Pentref, mae Gatws yn eistedd uwchben y ffordd ar ol i chi basio Ty'r Llywodraeth o gyfeiriad y Tollborth. Mae ganddo fan parcio reit y tu allan i fynedfa'r bwthyn, ac mae grisiau yn arwain i ganol y Pentref heibio'r Gromen. Mae ganddo olygfeydd o'r aber.\nY Gatws (1954-55, rhestrwyd yn Radd II yn 1971) oedd adeilad cyntaf Clough ym Mhortmeirion ar ôl codi'r cyfyngiadau ar adeiladu wedi'r rhyfel (mewn grym tan 1954). Mae'n pontio dros y lôn trwy'r pentref fymryn yn is i lawr o'r hen dollborth. Yn lle clirio a gwastatáu'r safle ar gyfer yr adeilad, defnyddiodd Clough ffurf bresennol y tir i greu nodwedd o'r creigiau garw sy'n cynnal y Gatws. Mae'r porth bwaog dwfn, sy'n oleuedig wedi nos, yn cynnwys murlun ar ei nenfwd gan Hans Feibusch a beintiodd sawl murlun arall ym Mhortmeirion. Mae natur anghymesur y ffenestri, un simne a'r swagiau niferus yn rhoi cymeriad Baróc iawn i'r Gatws. Mae rhith y caeadau ar ffenestri'r llawr uchaf wedi ei greu trwy dorri llinellau yn y rendr a'u peintio'n wyrdd.\nYr oedd Clough am i'r ymwelwyr ddod i mewn i'r pentref ar hyd lôn goediog ac yna o dan res o byrth bwaog, cyn cyrraedd Sgwâr y Batri yn y pen draw lle byddai argraff y lliwiau a'r ehangder yn fwy trawiadol fyth ar ôl culni'r lôn hanner gaeedig.\nBwthyn hunan ddarpar i bedwar yw'r Gatws. Yn ystod y 1960au byddai'n aml yn cael ei gymryd dros yr haf gan Brian Epstein, rheolwr y Beatles. Yn wir, cafodd y wardrob yn y brif lofft ei gwneud ar ei gais ef ac yn unol â'i fanylion.\nHans Nathan Feibusch, peintiwr a murlunydd: ganwyd yn Frankfurt-am-Main yn yr Almaen ar 15fed Awst 1898; yn 1935 priododd Sidonie Gestetner (marw 1963); bu farw yn Llundain ar 18fed Gorffennaf 1998. Peintiodd nifer o furluniau Baróc ym Mhortmeirion. Dywedodd Clough am ei furlun rhagorol ar y nenfwd o dan y Gatws, "....mae ei furluniau bydol ym Mhortmeirion mor fywiog, ei dduwiau paganaidd mor rymus a real ag y gallent fyth fod." Cyfrannodd Feibusch hefyd ddarluniau a byddai Clough, pan yn brin o gerflun, yn eu torri allan a'u hail-greu mewn haearn platiog a'u peintio. Yr oedd y torluniau ".....yn aros yn y ciw am gerflun addas."


Mae trethdalwyr yn ariannu dadansoddiad planedol: Rhaid i gymorthdaliadau niweidiol ddod i ben - Gohebydd yr UE\nMae mynd i'r afael ag argyfyngau triphlyg cyd-gloi newid yn yr hinsawdd, colli bioamrywiaeth a cham-drin hawliau dynol yn sylfaenol i sicrhau dyfodol diogel, cynaliadwy a chyfiawn. Felly pam ydyn ni'n talu i gyflymu'r argyfyngau hyn, ac i wneud ein hunain yn dlotach yn y tymor hir? Rwy'n siarad am gymorthdaliadau niweidiol. Nid yw pob cymorthdal yn niweidiol, ond mae llawer ohonynt. O bysgodfeydd, i ffermio, i danwydd ffosil, maen nhw'n fygythiad anweledig sy'n ein gorfodi i frwydro yn erbyn argyfwng y blaned gydag un llaw wedi'i chlymu y tu ôl i'n cefn, yn ysgrifennu Steve Trent, Prif Swyddog Gweithredol a sylfaenydd, Environmental Justice Foundation.\nMewn pysgodfeydd, mae dros 60% o gymorthdaliadau yn niweidiol, sy'n golygu eu bod yn cael eu gwario ar gynyddu capasiti pysgota pan fydd llawer o boblogaethau pysgod eisoes yn cael eu gor-ddefnyddio neu'r targed o bysgota anghyfreithlon, heb ei reoleiddio a heb ei adrodd. Mae gan hyn ganlyniadau enfawr i bobl a'n planed. Yn Ghana, er enghraifft, mae pysgota cynyddol gan dreillwyr tramor wedi arwain at dros hanner y bobl a gyflogir mewn pysgodfeydd yng nghymunedau arfordirol Ghana i fynd heb ddigon o fwyd yn ystod y flwyddyn ddiwethaf. Mae hyd yn oed mwy wedi gweld dirywiad yn eu hincwm. Mae goblygiadau i'r hinsawdd fyd-eang hefyd. Ar y moroedd mawr, y tu allan i awdurdodaethau cenedlaethol, mae cychod pysgota yn aml yn gallu teithio llawer pellach gyda chymorthdaliadau, i ardaloedd a fyddai fel arall yn economaidd anhyfyw. Mewn gwirionedd, mae 43.5% o'r “carbon glas” - y carbon sy'n cael ei storio mewn bywyd morol - y mae'r llongau hyn yn ei dynnu o'r cefnfor yn dod o'r ardaloedd hyn. Rydyn ni'n dibynnu ar yr un carbon glas hwn os ydyn ni'n gobeithio dod â'r argyfwng hinsawdd i ben, ac eto rydyn ni'n talu i'w ddinistrio.\nMae Sefydliad Masnach y Byd, dan arweinyddiaeth newydd y Cyfarwyddwr Cyffredinol Ngozi Okonjo-Iweala, yn cau bargen i ddod â chymorthdaliadau pysgodfeydd niweidiol i ben, ar ôl degawdau o ymdrech. Byddai gwneud hynny yn rhoi hwb i hawliau dynol ledled y byd, yn amddiffyn bywyd gwyllt, ac yn amddiffyn ein planed rhag argyfwng yr hinsawdd. Ffermio Mae bron i 90% o gymorthdaliadau ffermio byd-eang yn niweidiol. Maent yn hybu chwalfa hinsawdd, dinistrio natur, ac anghydraddoldeb rhemp, yn enwedig i ffermwyr tyddyn, sy'n aml yn fenywod. Yn 2019, gwariwyd UD $ 1 miliwn ar gymorthdaliadau ffermio bob munud yn fyd-eang, gyda dim ond 1% o hynny'n cael ei wario ar brosiectau sy'n fuddiol i'r amgylchedd.\nMae'r cymorthdaliadau mwyaf yn cael eu cadw ar gyfer y cynhyrchion mwyaf dinistriol, fel cig eidion a llaeth; mae'r cyntaf yn allyrru mwy na dwywaith cymaint o garbon y cilogram o gynnyrch nag unrhyw fwyd arall. Mae ehangu amaethyddol yn achosi problemau eraill hefyd. Mae gwrthdaro tir yn gyffredin, gyda phobl frodorol a chymunedau lleol yn aml yn dioddef trais eithafol, cydio mewn tir a gwenwyn plaladdwyr.\nDaw hyn hefyd â dinistrio ecosystemau amhrisiadwy, o goedwigoedd De-ddwyrain Asia i laswelltiroedd Cerrado yn Ne America, ynghyd â difodiant cysylltiedig bywyd gwyllt a mwy fyth o gyfraniadau at wresogi byd-eang. Ar hyn o bryd mae'r Undeb Ewropeaidd yn datblygu deddfwriaeth i gadw cynhyrchion datgoedwigo oddi ar silffoedd archfarchnadoedd Ewrop. Os yw'n ddigon cadarn, gan gwmpasu digon o ecosystemau a nwyddau, gallai'r ddeddfwriaeth hon fod yn arf pwerus ar gyfer hyrwyddo hawliau dynol a chadwraeth natur ledled y byd. Byddai'n gryfach fyth pe bai ymdrechion i ailgyfeirio cymorthdaliadau ffermio niweidiol, gartref a thramor, i amaethyddiaeth gynaliadwy sydd o fudd i bobl a'r blaned.\nMae tanwyddau ffosil\nMae Ysgrifennydd Cyffredinol y Cenhedloedd Unedig, Antonio Guterres, wedi dweud am gymorthdaliadau tanwydd ffosil mai “yr hyn rydyn ni’n ei wneud yw defnyddio arian trethdalwyr - sy’n golygu ein harian - i hybu corwyntoedd, i daenu sychder, i doddi rhewlifoedd, i gannu cwrelau. Mewn un gair - i dinistrio'r byd. " Ac rydym yn ei wneud ar raddfa helaeth. Gwariodd llywodraethau G20 UD $ 584 biliwn bob blwyddyn rhwng 2017 a 2019 ar gymorthdaliadau tanwydd ffosil, ac mae eu cefnogaeth i danwydd ffosil yn sgil pandemig COVID-19, ymhell o adferiad gwyrdd, yn symud i'r cyfeiriad anghywir trwy gynyddu cefnogaeth.\nMae cymorthdaliadau tanwydd ffosil yn gorbwyso'r gefnogaeth a roddir i ynni adnewyddadwy 20 gwaith drosodd. P'un a yw'n doriadau treth i gwmnïau tanwydd ffosil neu lywodraethau sy'n talu i lanhau'r dinistr amgylcheddol y maent yn ei achosi, mae'r cymorthdaliadau hyn yn rhoi cefnogaeth artiffisial i lond dwrn o gwmnïau i wneud mwy o arian wrth iddynt gyflymu'r argyfwng hinsawdd ymhellach. Mae swyddogion yr UE wedi nodi’n gywir bod y cymorthdaliadau hyn yn tanseilio uchelgeisiau Ewrop o gyrraedd sero net. Mae'r ateb yn glir ac yn syml: dod â'r holl gyllid cyhoeddus ar gyfer tanwydd ffosil i ben ar unwaith, ailgyfeirio pŵer gwariant y llywodraeth tuag at ynni adnewyddadwy, a chyflawni'r trawsnewid ynni sydd ei angen arnom i osgoi effeithiau gwaethaf yr argyfwng hinsawdd.\nMae gennym naw mlynedd, yn ôl yr IPCC, i wneud gostyngiadau dramatig yn ein hallyriadau carbon i sefyll siawns o osgoi effeithiau gwaethaf yr argyfwng hinsawdd. Mae'r argyfwng hwn yn un dyngarol, wedi'i lapio mewn anghyfiawnder creulon lle mae'r rhai a wnaeth y lleiaf i'w achosi yn dioddef yn aruthrol ei effeithiau mwyaf a chynharaf. Ni allwn fforddio parhau i dalu i wneud y byd yn llai diogel ac yn fwy anghyfiawn.\nMae cymorthdaliadau parhaus ar gyfer diwydiannau sy'n dinistrio'r blaned hefyd yn ein cloi i'r un modelau economaidd y mae angen i ni eu gadael ar ôl, gan sowndio asedau a chyllid y gellid fel arall eu defnyddio i ddechrau ymchwydd o swyddi gwyrdd da, cynaliadwy. Nid yw cymorthdaliadau niweidiol yn gwneud unrhyw synnwyr amgylcheddol, economaidd na moesol. Er mwyn ymgymryd â'r argyfwng planedol, ac adeiladu byd mwy diogel, mwy cynaliadwy a thecach, mae'n rhaid i ni ailgyfeirio pŵer helaeth cyllid cyhoeddus er daioni, gan droi cymorthdaliadau niweidiol i'r cyhyr ariannol sydd ei angen mor frys i'n cael ni i economi sero carbon go iawn a adfer y systemau naturiol yr ydym i gyd yn dibynnu arnynt yn y pen draw.\nPynciau cysylltiedig:Yr amgylcheddeu\nMae Azerbaijan wedi galw ar y gymuned ryngwladol, gan gynnwys yr UE, i roi pwysau ar Armenia i atal llygredd afonydd. Mae wedi rhybuddio y gallai “argyfwng amgylcheddol difrifol” ddigwydd yn rhanbarth Zangilan yn ne orllewin y wlad. Mae pryder cynyddol ynghylch lefelau llygredd yn Afon Okhchuchay, sydd â'i ffynhonnell yn Armenia.\nYn ddiweddar, cynhaliodd arbenigwyr o Weinyddiaeth Ecoleg ac Adnoddau Naturiol Azerbaijan fonitro'r afon 83km o hyd am y tro cyntaf mewn 27 mlynedd.\nDatgelodd canlyniadau profion o samplau dŵr a gymerwyd o'r afon gynnwys uchel o fetelau trwm ar yr wyneb, yn enwedig haearn, copr, manganîs, molybdenwm, sinc, cromiwm a nicel. Canfuwyd bod crynodiad y sylweddau peryglus mewn samplau gwaddod yn llawer uwch na'r arfer a lefel llygredd yr afon yn hollbwysig.\nDywedodd Umaira Taghiyeva, o’r Weinyddiaeth, fod ffynhonnell y llygredd “difrifol” yn yr afon yn Armenia ac, yn benodol, gan un cwmni, y Copper Molybdenum Combine.\nDywedodd fod y sefyllfa'n ddrwg bod y dŵr yn yr afon wedi newid lliw a'i fod bellach yn felyn.\nYchwanegodd, “Rydym wedi gweld diflaniad torfol pysgod yn yr afon a restrir yn Llyfr Coch Azerbaijan ac argyfwng ecolegol yw achos y rhywogaeth hon mewn perygl.”\n“Defnyddiwyd yr afon ar gyfer dyfrhau a dŵr yfed ond mae'r hyn a welwn bellach yn effeithio'n andwyol ac yn uniongyrchol ar iechyd pobl. Mae'r llygredd yn achosi clefyd cardiofasgwlaidd, afiechyd y system nerfol a salwch difrifol eraill.”\nYn ôl data swyddogol, tan 2019, roedd y rhan fwyaf o’r cyfranddaliadau yn Combine yn eiddo i’r cwmni Almaeneg, a gyhoeddodd yn ddiweddarach ei fod yn gwerthu’r cyfranddaliadau hynny. Ond honnir na chymerwyd unrhyw fesurau i frwydro yn erbyn gollwng gwastraff heb ei drin i'r afon yn y cyfnod ers i'w waith ddechrau yn 2004.\nNid oedd unrhyw un o'r cwmni ar gael ar unwaith i roi sylwadau arno.\nMae Azerbaijan, fodd bynnag, bellach wedi galw am roi pwysau ar Armenia i atal llygredd afonydd.\nMae'n tynnu sylw bod confensiwn Helsinki 1992 wedi'i gynllunio i atal trychinebau amgylcheddol o'r fath.\nNid yw Armenia eto wedi cytuno i Gonfensiwn Helsinki ar Basnau Dŵr Trawsffiniol, mae dogfen ryngwladol yn chwarae rôl mecanwaith ar gyfer rheoli dyfroedd wyneb a daear trawsffiniol yn gadarn yn amgylcheddol a chryfhau cydweithredu rhyngwladol a mesurau cenedlaethol sydd wedi'u hanelu at eu gwarchod.\nDywedodd llefarydd ar ran Gweinyddiaeth Ecoleg a Chyfoeth Naturiol Azerbaijan, “Rydym yn annog Armenia i fabwysiadu mesurau difrifol i roi’r gorau i lygru’r afon hon. Dylid gwahardd gollwng dŵr heb driniaeth ymlaen llaw. ”\nDywedir bod dŵr gwastraff yn cael ei ollwng yn uniongyrchol i'r afon heb unrhyw driniaeth. Mae hyn wedi llygru'r afon ac mae crynodiad metel trwm rhwng 5 a 7 gwaith yn uwch na'r lefelau derbyniol neu ganiataol.\nDatgelodd y monitro fod llygredd yn yr afon yn uchel iawn ac ar lefel beryglus ac y gallai hyn arwain at argyfwng ecolegol. Llygryddion cemegol sydd wedi achosi hyn, meddai.\nMae yna ddimensiwn dynol i'r argyfwng hefyd.\nRoedd cartref Ilgar Mammadov yn Jahangerbeyli ger glannau’r afon ac mae newydd ddychwelyd yno. Yr afon oedd y brif ffynhonnell ddŵr i'r pentrefwyr, meddai.\nMeddai, “Rwy’n cofio tyfu i fyny yma a chwarae ger yr afon. Roeddwn i'n arfer dal pysgod yn yr afon, rhai rhywogaethau prin iawn. Yn fyr, mae'r afon yn golygu bywyd i ni\n“Ni allaf gredu y byddai pobl yn gwneud hyn yn fwriadol gan wybod bod pobl yn defnyddio'r afon at ddefnydd hamdden ac ar gyfer yfed.”\nMae'r llygredd yn hynod bwysig, gan ystyried bod yr Okhchuchay yn cwympo i mewn i Afon Araz - yr ail afon fwyaf yn Ne'r Cawcasws.\nBellach gofynnir i'r UE ac eraill chwarae eu rhan i atal dinistrio anadferadwy yr ecosystem unigryw hon o'r rhanbarth.\nNewid yn yr hinsawdd yn fyd-eang yw un o broblemau mwyaf difrifol heddiw, sy'n effeithio ar holl wledydd y byd ac yn troi'n rhwystr sylweddol i ddatblygu cynaliadwy. Mae'r cynhesu a welwyd yn achosi ffenomenau naturiol eithafol ledled y byd, fel sychder, corwyntoedd, gwres gwanychol, tanau, glawogydd cenllif a llifogydd.\nMae Uzbekistan a gwladwriaethau eraill Canol Asia ymhlith y gwledydd sydd fwyaf agored i drychinebau amgylcheddol.\nFel y nododd Arlywydd Uzbekistan Shavkat Mirziyoyev, heddiw mae pob gwlad yn teimlo effeithiau dinistriol canlyniadau newid yn yr hinsawdd, ac mae'r canlyniadau negyddol hyn yn uniongyrchol yn fygythiad i ddatblygiad sefydlog rhanbarth Canol Asia.\nYn ôl arbenigwyr Banc y Byd, os erbyn diwedd y ganrif XXI, wrth gynnal y cyflymder presennol, bydd y tymheredd cyfartalog yn y byd yn cynyddu 4 gradd Celsius, yna yng Nghanol Asia bydd y dangosydd hwn yn 7 gradd. O ganlyniad i newid hinsawdd byd-eang dros y 50-60 mlynedd diwethaf, mae arwynebedd rhewlifoedd yn y rhanbarth wedi gostwng tua 30%. Erbyn 2050, disgwylir i adnoddau dŵr ym masn Syr Darya ostwng hyd at 5%, ym masn Amu Darya - hyd at 15%. Erbyn 2050, gallai'r prinder dŵr ffres yng Nghanol Asia arwain at ostyngiad o 11% mewn CMC yn y rhanbarth.\nEr mwyn gweithredu mesurau i atal newid yn yr hinsawdd a lliniaru ei ganlyniadau negyddol, mae nifer o weithredoedd cyfreithiol rheoliadol wedi'u mabwysiadu yn Uzbekistan.\nYn benodol, yn 2019, mabwysiadwyd y gyfraith "Ar Ddefnyddio ffynonellau Ynni Adnewyddadwy", sy'n diffinio buddion a hoffterau, nodweddion y defnydd o ffynonellau ynni wrth gynhyrchu ynni trydan a thermol, bionwy wrth ddefnyddio ffynonellau ynni adnewyddadwy. . Dynodwyd Gweinidogaeth Ynni'r Weriniaeth yn gorff gwladol awdurdodedig arbennig yn y maes hwn.\nCymeradwyodd archddyfarniad Pennaeth ein gwladwriaeth "Ar fesurau carlam i wella effeithlonrwydd ynni'r sectorau economaidd a chymdeithasol, cyflwyno technolegau arbed ynni a datblygu ffynonellau ynni adnewyddadwy" dyddiedig Awst 22, 2019 y paramedrau Targed ar gyfer y pellach cyflwynodd datblygu ffynonellau ynni adnewyddadwy a'r "Map Ffordd" ar gyfer gwella effeithlonrwydd ynni'r sectorau economaidd a chymdeithasol yn gyson, ynghyd â datblygu ynni yn seiliedig ar ffynonellau adnewyddadwy, y weithdrefn ar gyfer digolledu treuliau.\nPenderfynodd Penderfyniad Arlywydd Uzbekistan "Ar ôl cymeradwyo'r Strategaeth ar gyfer trosglwyddo Gweriniaeth Uzbekistan i'r economi" werdd "am y cyfnod 2019-2030" dyddiedig Hydref 4, 2019, y Strategaeth ar gyfer trosglwyddo'r wlad i'r economi "werdd" am y cyfnod 2019-2030 a chyfansoddiad y Cyngor Rhyngadrannol ar gyfer Hyrwyddo a Gweithredu'r economi "werdd".\nMae mesurau cynhwysfawr yn cael eu gweithredu yn y wlad gyda'r nod o ddyfnhau trawsnewidiadau strwythurol, moderneiddio ac arallgyfeirio sectorau sylfaenol yr economi, a datblygiad economaidd-gymdeithasol cytbwys o diriogaethau.\nMae diwydiannu carlam a thwf poblogaeth yn cynyddu angen yr economi am adnoddau yn sylweddol, yn cynyddu'r effaith anthropogenig negyddol ar yr amgylchedd a thwf allyriadau nwyon tŷ gwydr.\nEr mwyn gwella'r system gweinyddiaeth gyhoeddus ym maes diogelu'r amgylchedd, gwnaed diwygiadau sefydliadol. Ar sail y Weinyddiaeth Amaeth a Rheoli Dŵr, ffurfiwyd dwy weinidogaeth annibynnol - amaethyddiaeth a Rheoli Dŵr, diwygiwyd Pwyllgor y Wladwriaeth ar gyfer Ecoleg a Gwarchod yr Amgylchedd, Canolfan y Gwasanaeth Hydrometeorolegol yn llwyr, a sefydlwyd Pwyllgor Coedwigaeth y Wladwriaeth.\nMae mesurau yn cael eu cymryd yn y wlad i wella effeithlonrwydd ynni'r economi, lleihau'r defnydd o hydrocarbonau, a chynyddu'r gyfran o ffynonellau ynni adnewyddadwy. Felly, erbyn 2030, bwriedir dyblu'r mynegai effeithlonrwydd ynni a lleihau dwyster carbon CMC, gan sicrhau mynediad at gyflenwad ynni modern, rhad a dibynadwy ar gyfer 100% o boblogaeth a sectorau'r economi. Y bwriad yw arbed 3.3 biliwn kW yn economi Uzbekistan yn 2020-2022 oherwydd mesurau effeithlonrwydd ynni.h o drydan, 2.6 biliwn. metr ciwbig o nwy naturiol a 16.5 mil tunnell o gynhyrchion petroliwm.\nOchr yn ochr â hyn, mae mesurau i frwydro yn erbyn disbyddu adnoddau dŵr yn cael eu cryfhau. Fel rhan o weithredu Strategaeth Rheoli Adnoddau Dŵr Uzbekistan ar gyfer 2021-2023, bwriedir cyflwyno technolegau arbed dŵr, gan gynnwys dyfrhau diferu. Felly, bwriedir dod â chyflwyniad technolegau dyfrhau arbed dŵr o 308 mil hectar i 1.1 miliwn hectar, gan gynnwys technolegau dyfrhau diferu - o 121 mil hectar i 822 mil hectar.\nRhoddir sylw arbennig yn Uzbekistan i fesurau i leihau canlyniadau sychu'r Môr Aral. Mae anialwch a dirywiad tir yn ardal Môr Aral i'w gael ar ardal o fwy na 2 filiwn hectar.\nTrwy greu lleoedd gwyrdd amddiffynnol ar waelod draenog y Môr Aral (plannwyd 1.5 miliwn hectar), mae Uzbekistan yn cynyddu'r tiriogaethau y mae coedwigoedd a llwyni yn byw ynddynt. Dros y 4 blynedd diwethaf, mae nifer y coedwigoedd sydd wedi'u plannu yn y weriniaeth wedi cynyddu 10-15 gwaith. Pe bai cyfaint flynyddol creu coedwigoedd hyd at 2018 yn yr ystod o 47-52 mil hectar, yn 2019 cynyddodd y dangosydd hwn i 501 mil hectar, yn 2020 - i 728 mil hectar. Cafwyd canlyniadau tebyg, ymhlith pethau eraill, oherwydd ehangu cynhyrchu deunydd plannu.\nMabwysiadwyd Rhaglen y Wladwriaeth ar gyfer datblygu rhanbarth Môr Aral ar gyfer 2017-2021, gyda'r nod o wella amodau ac ansawdd bywyd poblogaeth y rhanbarth. Yn ogystal, cymeradwywyd y Rhaglen o ddatblygiad economaidd-gymdeithasol integredig Karakalpakstan ar gyfer 2020-2023. Yn 2018, sefydlwyd Canolfan Arloesi Rhyngwladol Rhanbarth Môr Aral o dan Arlywydd y Weriniaeth.\nYn erbyn y cefndir hwn, mae Uzbekistan yn sefyll am gydweithrediad ym maes adnoddau dŵr ar sail cydraddoldeb sofran, uniondeb tiriogaethol, budd i'r ddwy ochr a didwyll yn ysbryd cymdogaeth a chydweithrediad da. Mae Tashkent o'r farn bod angen datblygu mecanweithiau ar gyfer cyd-reoli adnoddau dŵr trawsffiniol yn y rhanbarth, gan sicrhau cydbwysedd o fuddiannau gwledydd Canol Asia. Ar yr un pryd, dylid rheoli adnoddau dŵr basnau cyrsiau dŵr trawsffiniol heb ragfarnu gallu cenedlaethau'r dyfodol i ddiwallu eu hanghenion eu hunain.\nMae Uzbekistan wedi dod yn gyfranogwr gweithredol mewn polisi amgylcheddol byd-eang trwy ymuno a chadarnhau nifer o gonfensiynau rhyngwladol a phrotocolau perthnasol ym maes diogelu'r amgylchedd. Digwyddiad pwysig oedd esgyniad Uzbekistan (2017) i Gytundeb Hinsawdd Paris y Cenhedloedd Unedig, lle gwnaed ymrwymiadau i leihau allyriadau nwyon tŷ gwydr i'r atmosffer 10% erbyn 2030 o'i gymharu â 2010. Er mwyn cyflawni'r nod hwn, strategaeth Genedlaethol ar gyfer Isel mae datblygiad carbon yn cael ei ddatblygu ar hyn o bryd, ac mae'r mater o gyflawni niwtraliaeth carbon Uzbekistan erbyn 2050 yn cael ei ddatrys.\nMae Uzbekistan yn gwneud ymdrechion gweithredol i liniaru canlyniadau trychinebus trychineb ecolegol Môr Aral.\nMae Cronfa Ymddiriedolaeth Aml-Bartner y Cenhedloedd Unedig ar gyfer Diogelwch Dynol ar gyfer Rhanbarth Môr Aral, a sefydlwyd yn 2018 ar fenter Arlywydd Uzbekistan, yn darparu un platfform ar gyfer cydweithredu ar y lefelau cenedlaethol a rhyngwladol i fynd i’r afael â’r anghenion amgylcheddol ac economaidd-gymdeithasol. o gymunedau sy'n byw yn rhanbarth Môr Aral, yn ogystal â chyflymu ymdrechion i gyflawni Nodau Datblygu Cynaliadwy byd-eang.\nAr Hydref 24-25, 2019, cynhaliwyd cynhadledd Ryngwladol lefel uchel "Rhanbarth Môr Aral - Parth arloesiadau a thechnolegau ecolegol" yn Nukus o dan adain y Cenhedloedd Unedig. Ar gynnig Llywydd Uzbekistan Shavkat Mirziyoyev, ar Fai 18, 2021, mabwysiadodd Cynulliad Cyffredinol y Cenhedloedd Unedig benderfyniad arbennig yn unfrydol yn datgan bod rhanbarth Môr Aral yn barth o arloesiadau a thechnolegau amgylcheddol.\nCafodd menter pennaeth Uzbekistan dderbyniad cadarnhaol gan gymuned y byd. Daeth rhanbarth Môr Aral y rhanbarth cyntaf y rhoddodd y Cynulliad Cyffredinol statws mor sylweddol iddo.\nYn uwchgynhadledd y SCO yn Bishkek (Mehefin 14, 2019), cynigiodd Shavkat Mirziyoyev fabwysiadu rhaglen Belt Gwyrdd SCO er mwyn cyflwyno technolegau arbed adnoddau a chyfeillgar i'r amgylchedd yng ngwledydd y sefydliad. Yn 14eg Uwchgynhadledd ECO (Mawrth 4, 2021), cymerodd Pennaeth Uzbekistan y fenter i ddatblygu a chymeradwyo strategaeth tymor canolig gyda'r nod o sicrhau cynaliadwyedd ynni ac atyniad eang buddsoddiadau a thechnolegau modern yn y maes hwn.\nYn nhrydydd Cyfarfod Ymgynghorol penaethiaid Gwladwriaethau Canol Asia, a gynhaliwyd ar Awst 6, 2021 yn Turkmenistan, galwodd Arlywydd Uzbekistan am ddatblygu rhaglen ranbarthol "Green Agenda" ar gyfer Canolbarth Asia, a fydd yn cyfrannu at addasu'r gwledydd y rhanbarth i newid yn yr hinsawdd. Efallai mai prif gyfeiriadau’r rhaglen yw datgarboneiddio’r economi’n raddol, defnydd rhesymol o adnoddau dŵr, cyflwyno technolegau ynni-effeithlon i’r economi, a chynnydd yn y gyfran o gynhyrchu ynni adnewyddadwy.\nYn gyffredinol, yn erbyn cefndir gwireddu'r agenda hinsawdd ryngwladol, mae polisi tymor hir Uzbekistan ym maes diogelu'r amgylchedd wedi'i anelu at wella'r sefyllfa amgylcheddol yn rhanbarth Canol Asia ymhellach.\nYn ystod y Fforwm Ewropeaidd ar gyfer Rheoleiddio Gwasanaethau Dŵr (EFRWS), galwodd rheoleiddwyr dŵr am reoleiddio mwy cyson o wasanaethau dŵr a dŵr gwastraff yn Ewrop, yn unol ag egwyddorion economi gylchol ac net-sero.\nMae gwledydd ag awdurdodau rheoleiddio dŵr yn dangos eu bod yn cydymffurfio'n well â rheoleiddio'r UE ac mae gan reoleiddwyr hefyd wybodaeth fanwl am y diwydiant dŵr ac anghenion defnyddwyr. Mae gan reoleiddwyr dŵr y mynediad sydd ei angen i gasglu a dadansoddi data i helpu i symud yr UE yn gyflymach tuag at ei uchelgeisiau net-sero yn y sector dŵr.\nYn ystod cynhadledd EFRWS ar 1 Rhagfyr, pwysleisiodd Comisiynydd yr Amgylchedd yr UE Virginijus Sinkevičius bwysigrwydd rheoleiddwyr dŵr wrth weithredu'r trawsnewidiad gwyrdd a digidol yn y sector dŵr.\nDywedodd Andrea Guerrini, Llywydd WAREG, “Fel rheolyddion dŵr, credwn y dylid rheoleiddio dŵr a dŵr gwastraff mewn ffordd debyg i ynni yn yr UE. Rydym yn cefnogi'r syniad o Gyfarwyddeb Fframwaith Dŵr, wedi'i ysbrydoli gan y Gyfarwyddeb Fframwaith Ynni. Byddai hyn yn amddiffyn yr amgylchedd a defnyddwyr fel y byddai'n sicrhau bod buddsoddiadau mewn dŵr yn cael eu gwneud yn ddoeth a bod tariffau'n cael eu defnyddio mewn ffordd sy'n cymell gwelliannau yn seilwaith Ewrop. "\nAgorodd WAREG, Cymdeithas Rheoleiddwyr Dŵr Ewrop, swyddfa ym Mrwsel ym mis Tachwedd 2021 i gysylltu â llunwyr polisi a hyrwyddo ei nod o fwy o gysoni wrth reoleiddio dŵr.\nCasgliadau gan y Fforwm Ewropeaidd ar Reoleiddio Gwasanaethau Dŵr (EFRWS).\nAraith y Comisiynydd Sinkevičius.


Roedd cwyn Mrs X yn ymwneud â’r gofal a’r driniaeth a dderbyniodd ei diweddar ŵr, Mr X, gan Fwrdd Iechyd Prifysgol Betsi Cadwaladr ar ôl iddo gael ei dderbyn i Ysbyty Glan Clwyd ddechrau 2020. Yn benodol, mynegodd Mrs X bryderon ynglŷn â gofal clwyfau ei gŵr yn ogystal â methiannau’r Bwrdd Iechyd i asesu a rheoli’n briodol ei risg o syrthio, i ddiwallu ei anghenion symudedd ac i fonitro ac ymateb yn briodol i’r ffaith ei fod yn colli pwysau ac yn gwrthod bwyta. Mynegodd Mrs X ei phryderon hefyd am y broses o ryddhau ei gŵr o’r ysbyty ar 9 Mawrth 2020. Yn olaf, cwynodd Mrs X y cafwyd methiant yn y mesurau rheoli heintiau o ystyried bod ei gŵr wedi dal 3 haint sylweddol tra’n yr ysbyty.\nDaeth yr Ombwdsmon i’r casgliad fod gofal nyrsio y clwyfau ar draed Mr X wedi bod o safon resymol. Daeth i’r casgliad hefyd fod y penderfyniad i ryddhau Mr X ar 9 Mawrth 2020 wedi bod yn un rhesymol. O ganlyniad, ni chadarnhaodd yr Ombwdsmon yr elfennau hyn o gŵyn Mrs X. Serch hynny, canfu’r Ombwdsmon hefyd, er bod cofnodion i ddangos bod risg Mr X o syrthio wedi’i asesu a’i fonitro, roedd yn aneglur, oherwydd diffyg tystiolaeth ddogfennol, a oedd yr ymyriadau a argymhellwyd, neu lefel y gefnogaeth neu gymorth gan y nifer cywir o staff i helpu i symud Mr X, wedi’i gwblhau neu ei ddarparu’n gyson. Canfu’r Ombwdsmon hefyd fod y Bwrdd Iechyd wedi methu ag ail-wneud yr “Uwch Asesiad Risg Gofal” ac ystyried a oedd angen mwy o oruchwyliaeth barhaus ar Mr X, ar unrhyw bwynt ar ôl 27 Chwefror er gwaetha’r ffaith ei fod wedi disgyn sawl gwaith. Yn yr un modd, o ran faint o ddŵr a gymerodd, canfu’r ymchwiliad nad oedd y cofnodion unwaith eto yn dangos sut y cymerwyd camau i wella faint o ddŵr a gymerai. At hynny, roedd yn ymddangos hefyd bod oedi o dros wythnos cyn cwblhau asesiad maeth drwy ddefnyddio Adnodd Sgrinio Risg Maeth pan gafodd Mr X ei dderbyn gyntaf, a bod yr asesiad hwn wedi’i sgorio’n anghywir. Arweiniodd hyn at oedi wrth atgyfeirio Mr X at ddietegydd. I gloi, canfu’r ymchwiliad fod MRSA wedi’i nodi’n anghywir ar dystysgrif marwolaeth Mr X gan nad oedd tystiolaeth yn y cofnodion clinigol i ddangos bod MRSA ar Mr X mewn gwirionedd yn ystod ei ail gyfnod yn yr ysbyty. Nid oedd yn bosibl i’r Ombwdsmon benderfynu a oedd mesurau rheoli heintiau priodol wedi bod ar waith cyn i Mr X ddal C. difficile a COVID-19 yn y drefn honno, oherwydd diffyg dadansoddiad o wraidd y broblem nac adroddiadau ar ôl yr ymchwiliad. Felly, cadarnhaodd yr Ombwdsmon yr elfennau hyn o gŵyn Mrs X.\nArgymhellodd yr Ombwdsmon fod y Bwrdd Iechyd yn ymddiheuro i Mrs X, o fewn 1 mis, ac yn cynnig iawndal o £500 i gydnabod yr ansicrwydd a’r trallod a achoswyd gan y methiannau a nodwyd ganddo. Yn ogystal, argymhellodd fod y Bwrdd Iechyd yn atgoffa staff o bwysigrwydd anfon samplau ysgarthu ar gyfer profion microbiolegol pan nodwyd ac o gwblhau’n ei Lwybr Gofal Integredig Clostridium difficile” yn llawn. Argymhellodd hefyd, o fewn 6 mis, fod y Bwrdd Iechyd yn rhannu canfyddiadau’r adroddiad hwn gyda staff nyrsio o’r wardiau perthnasol ac yn cynnig hyfforddiant diweddaru ar gwblhau dogfennaeth sy’n berthnasol i gwympiadau a’r Adnodd Sgrinio Risg Maeth. I gloi, argymhellodd fod y Bwrdd Iechyd yn adolygu ei arferion mewn perthynas â threfniadau ymchwilio ôl-heintio ar gyfer heintiau sy’n gysylltiedig â gofal iechyd.\nAwgrymodd yr Ombwdsmon hefyd gam gwella i’r Bwrdd Iechyd ei ystyried i’w weithredu’n wirfoddol. Cytunodd y Bwrdd Iechyd i weithredu’r argymhellion hyn.


Tag: marchnata firaol | Martech Zone\nTag: marchnata firaol\nMae Dave Balter, sylfaenydd BzzAgent, yn gwneud gwaith gwych wrth ddiffinio'r gwahaniaethau mewn Marchnata Buzz, Viral a Word of Mouth yn y rhifyn hwn o ChangeThis. Dyma ddetholion gyda diffiniadau gwych Dave: Beth yw Word of Mouth Marketing? Marchnata Word of Mouth (WOMM) yw'r cyfrwng mwyaf pwerus ar y blaned. Mae'n rhannu barn am gynnyrch neu wasanaeth rhwng dau neu fwy o ddefnyddwyr. Dyma beth sy'n digwydd pan ddaw pobl\nAr ôl gweld deg gwaith cymaint o strategaethau firaol yn marw na goroesi, nid wyf yn siŵr fy mod yn gredwr enfawr bod yna ryw fath o algorithm buddugol firaol. Gwir fod rhai asiantaethau yn llawer gwell nag eraill ... ond nid wyf yn credu y gall unrhyw un addo strategaeth firaol ... oni bai eu bod yn codi rhywfaint o arian a gwobrau MAWR i'w chefnogi. Wedi dweud hynny, mae yna rai nodweddion cyffredin i strategaethau firaol. Yn y pen draw, mae angen i gynnwys firaol ennyn rhywfaint


My New Book Rhyddhau’r Cranc (Y Lolfa) – MyBlue.Blog\nMy New Book Rhyddhau’r Cranc (Y Lolfa)\nMalan Wilkinson May 17, 2018 Uncategorized\nTo read full article click on the links below\nArticle written by Tom Molloy (5;00, 16 May, 2018) Daily Post\nPrevious Open those doors!\nNext Perhaps this is what people call ‘life’. A life worth living\nGan fy mod i wedi gwastraffu 20 mlynedd yn dioddef o problemau iechyd meddwl a phryder eithafol, teimladau hunan-laddol pob dydd ers 5 mlynedd a dim pwrpas i fywyd o gwbl…ac (yn fy achos i) wedi gorfodi ymdopi ar ben fy hun yr holl amser, mae rhaid i mi gael rhyw fath o afael ar y llyfr hwn pan ddaw hi allan, Malan.\nDdrwg gen i glywed David! Ma raid dy fod di’n gryf. Mi fydd y llyfr ar gael mewn siopau Cymraeg ar ol y lansiad dwi’n credu ar y 21 o fis nesaf! Gobeithio y cei flas ar y gwaith x\nDdim yn berson gryf ydw I o gwbl. Mae iselder dros tymor hir yn arwain at teimlad tragwyddol o fethiant ac yn holive a chwestiynu eich sefyllfa a lle yn y byd. Fel mater o ddiddordeb, heddiw, cefais alwad ffon gan y tim meddwl iach lleol am asesiad (nid y tro cyntaf) a beth ydynt wedi penderfynu yw ‘nghyfeirio at y CMHT lleol. Beth mae hyn yn golygu, pa more hir cyn I fi ddechrau meddwl am ddod nol at fy nghoed, a pha mor hir….. pwy a wyr? Dim siopau Gymraeg fama, archebu eich llyfr arlein neu trafeilio I siop Gymraeg yng Nghymru pan dwi’n I ffwrdd o’r gwaith….beth bynnag dwi’n edrych ymlaen yn fawr iawn at dysgu ychydig amdanat a’r pethau hyfryd unig ryw ac arbennig sydd wedi casglu at ei gilydd I greu un Malan.\nLle ti’n byw? Gyrra neges bersonol i mi mal_wilkinson@hotmail.co.uk a mi driai dy gyfeirio at linc neu siop. Mae na obaith wsdi, a help gwerth chweil!\nDiolch yn fawr Malan. Gwnaf gysylltu a ti’n bersonol. Dwi’n byw yng nghanolbarth Lloegr. Ymddiheurwn gyda llaw am y geiriau o’i le gan fy spellchecker ddim yn hoffi’r Gymraeg o gwbl, newid geiriau sydd wedi cael eu gibbereiddio gan fy nghyfrifiadur I nol i’r Gymraeg sydd yn brifo rhywle y fyset ti’n disgwyl ei brifo…….\nMi ceisiais ei gyn-archebu ar wefan Y Lolfa ond does bosib. Bydd cael Rhyddhau’r Cranc yn dysgu wrthaf brofiadau a helyntion dioddefydd arall ond, fel bonws diwylliannol I fi gan y bydd yn helpu finnau gyda fy Ngymraeg I, yn mynd a fi nol I gynnar y 90au pan oeddwn yn darllen llawer o lyfrau a chylchgronnau Cymraeg er mwyn cryfhau fy ngafael ar yr iaith ac yn ehangu fy ngeirfa.\nPlis wnei di bostio detholiad o luniau’r lansiad ar ol y digwyddiad. Diolch yn fawr Malan.\nDiolch o galon David! Mi wnaf i, yn sicr xx\nNeis cael clywed bod Rhyddhau’r Cranc yn gwerthu’n dda ledled Cymru. Yn anffodus, ches i mo’r cyfle i fynd i Gymru i brynu un oherwydd salwch, gwaith a fy mod i wedi cael cyfle i chwarae piano mewn cyngerdd ar gyfer dechreuwyr yng Nghaint. Ond un dydd mi wnaf prynu un….un dydd….addewid.\nGobeithio! Gwellhad buan David!


Adnoddau ar-lein a gwefannau defnyddiol\nCartref Preswylwyr Llyfrgelloedd, Archifau a Diwylliant Llyfrgelloedd Adnoddau ar-lein a gwefannau defnyddiol\nSummary (optional) Mae gennym ni ystod o adnoddau ar-lein ar gael i’ch helpu â’ch gwaith cartref neu ymchwil. Gallwch ddefnyddio’r rhain i gyd yn eich llyfrgell leol, a hefyd fe allwch ddefnyddio rhai ohonyn nhw o’ch cartref.\nByddwch angen rhif adnabod neu rhif eich cerdyn llyfrgell i gael mynediad i’r adnoddau ar-lein yma. Mewn rhai achosion bydd angen ychwanegu 95P o flaen eich rhif cerdyn llyfrgell (e.e. PressReader)\nMae Theory Test Pro yn efelychiad ar-lein realistig iawn o brofion theori gyrru'r DU ar gyfer pob categori cerbyd. Mae'n cynnwys yr holl gwestiynau prawf swyddogol sydd wedi'u trwyddedu gan Asiantaeth Gyrwyr a Safonau Cerbydau (DVSA), y bobl sy'n gosod y profion.\nAdnoddau ar-lein (ar gael mewn llyfrgelloedd yn unig)\nGallwch ddefnyddio Ancestry yn rhad ac am ddim yn eich llyfrgell leol. Mae’n caniatáu i chi ddatblygu eich coeden deulu yn sydyn ac yn hawdd ac ymchwilio hanes eich teulu.\nMae’n caniatáu i chi ddatblygu eich coeden deulu yn sydyn ac yn hawdd ac ymchwilio hanes eich teulu.\nFel aelod o lyfrgelloedd Conwy, gallwch gael mynediad o bell am ddim i adnoddau electronig y Llyfrgell Genedlaethol sydd ar gael trwy Shibboleth, os ydych yn byw yng Nghymru gyda chod post Cymreig. Creu eich cyfrif drwy glicio yma.\nAm restr lawn o'r holl danysgrifiadau adnoddau electronig ewch i wefan Lyfrgell Genedlaethol Cymru.\nAdnoddau digidol a ddarperir gan Lyfrgell Genedlaethol Cymru (nid oes angen cofrestru):\nLleoedd Cymru -darganfyddwch mapiau degwm Cymru\nCylchgronau Cymru - mynediad i gylchgronau'n ymwneud â Chymru a gyhoeddwyd rhwng 1735-2007\nPapurau Newydd Cymru - cynnwys o 1800 - 1920au yn ddigidol\nAm restr lawn gweler Adnoddau LLGC ar wefan Llyfrgell Genedlaethol Cymru\nLlyfrgelloedd Adnoddau ar-lein a gwefannau defnyddiol Ymgynghoriadau LlyfrgellChwilio am, adnewyddu neu gadw llyfrCylchlythr Llyfrgelloedd ConwyDarllen i gael meddwl iachSut i fynd ar-leinDigwyddiadau a gweithgareddauE-lyfrau, e-sain ac e-gylchgronauFfioedd a thaliadau LlyfrgelloeddGwasanaeth Ffonio a ChasgluGwasanaethau Llyfrgell Deithiol a Llyfrgell i'r CartrefLleoliadau llyfrgelloedd ac oriau agorLlogi ystafelloedd mewn LlyfrgellPob arhosfan y Llyfrgell DeithiolPlant a phobl ifancPolisïau'r LlyfrgellSialens Ddarllen yr Haf 2020Coronafeirws - Diweddariad gwasanaeth llyfrgellYmuno â'r llyfrgell


'Cyd-ddarllen Cymru! Trwy eich Llyfrgell Chi!' - Libraries Wales\n‘Cyd-ddarllen Cymru! Trwy eich Llyfrgell Chi!’\n09 Hydref 2019\nI gydfynd â thema Wythnos Llyfrgelloedd eleni sef ‘Dathlu Llyfrgelloedd yn y Byd Digidol’, mae gennym ymgyrch cyd-darllen arbennig yn digwydd, sef –\n‘Cyd-ddarllen Cymru! Trwy eich Llyfrgell Chi! / The Great Welsh Libraries Read Together!’\nRydym wedi trefnu ar y cyd efo’n gwasanaeth eLyfrau ac eLyfrau Llafar BorrowBox i hybu 5 teitl ymgyrch arbennig, fydd ar gael i ddarllen dros yr wythnosau nesaf. Mae’r teitlau ymgyrch yn wedd newydd ar y gwasanaeth sy’n galluogi fyny i 500 neu 1000 o fenthycwyr i ddarllen neu wrando ar y teitlau unigol yma ar yr un pryd, felly ni fydd ciwiau!\nDavid Baldacci – The Memory Man (eLyfr & eLyfr Llafar)\nMatt Haig – Reasons to Stay Alive (eLyfr & eLyfr Llafar)\nAndy Griffiths – The 13 Storey Treehouse (eLyfr & eLyfr Llafar)\nNigel Owens – Hanner Amser (eLyfr Llafar)\nBethan Gwanas – Hi yw fy ffrind (eLyfr Llafar)\nMi fydd yn gyfle gwych i gyfarwyddo defnyddwyr newydd a’r rhai cyfredol efo ystod eang o eLyfrau ac eLyfrau Llafar newydd! Mae’r ymgyrch yn gael ei hybu trwy ein cyfryngau cymdeithasol Facebook, Twitter ac Instagram. Cymerwch olwg ar y teitlau arbennig sydd ar gael trwy ein gwasanaeth Borrowbox, a dewch i ymuno â’r ymgyrch cyd-ddarllen yma dros Gymru!


Cwestiynau Cyffredin — Trail Betws\nC. Oes yna gyfyngiad amser ar gyfer gorffen y ras?\nC. Lle mae'r ras yn dechrau a gorffen?\nA. Mae'r ras yn dechrau y tu ôl i Eglwys y Santes Fair ar y llwybr goedwig i Lyn Elsi. Dylai'r rhedwyr ymgynnull ychydig funudau cyn amser dechrau eu ras. Cofiwch y bydd yr isffordd y tu ôl i Eglwys y Santes Fair ar agor i gerbydau ac fe hoffwn ofalu ein bod yn amharu cyn lleied â phosib ar drigolion yr ardal. Peidiwch felly ag ymgynnull yn rhy fuan. Bydd y ras yn gorffen ger Gwesty'r Waterloo.\nC. Pryd fydda i'n derbyn fy llythyr o gadarnhâd?\nA. Bydd yr holl gystadleuwyr sy'n cofrestru ar-lein yn derbyn e-bost o gadarnhâd yn syth.\nC. Lle mae'r digwyddiad?\nA. Mae pencadlys y digwyddiad yn Ngwesty Waterloo.\nC. Lle fydda i'n casglu fy mhecyn ras?\nA. Mae'r pecynnau ar gael yn y man cofrestru a byddwch yn derbyn cofroddion ar ddiwedd y ras. Bydd cofrestru o 10:00yb tan 12:45yp ar ddiwrnod y ras.\nC. Pryd fydd y canlyniadau ar gael?\nA. Bydd y canlyniadau ar gael wrth i'r redwyr groesi'r llinell gorffen. Byddan nhw ar-lein (ar ein gwefan) yn fuan nos Sadwrn. Bydd rhedwyr sydd wedi cyflwyno eu rhif ffôn symudol yn derbyn neges testun gyda'u hamser personol yn fuan ar ôl y ras.\nC. Ydw i wedi fy nerbyn?\nA. Mae eich e-bost o gadarnhâd yn dystiolaeth eich bod wedi eich derbyn i redeg y ras.\nC. Beth fydda i'n ei dderbyn pan fyddaf yn cwblhau'r sialens?\nA. Bydd holl redwyr y sialens yn derbyn nwyddau ras wrth gofrestru a chofrodd ar ôl gorffen y ras. Sylwch yn unol â'n polisi o ofalu cymaint o gynaladwyedd a defnyddioldeb â phosib, byddwn yn rhoddi gwobr y gellir ei ail-ddefnyddio am gwblhau'r Sialens Llwybr yn hytrach na medal.\nC. Ydych chi'n cludo paciau o ddechrau'r ras i'r diwedd?\nA. Nac ydym\nC. Beth gaiff ei gynnwys o fewn y ffi cystadlu?\nA. Lle yn y ras llwybr, cyfleusterau amseru gyda microsglodyn, nwyddau ras a chofrodd.\nC. A oes modd imi dderbyn ad-daliad neu ohirio fy lle os nad oes modd imi gystadlu?\nA. Mae'n ddrwg gennym ni ond nid oes modd inni gynnig ad-daliad neu ohirio'ch lle os nad ydych yn medru cystadlu mwyach. Rydym yn argymell ichi werthu eich lle i ffrind, yna cofiwch gysylltu gyda ni er mwyn rhannu manylion y rhedwr fydd yn cystadlu yn eich lle chi.


Adfeilion allan yn fuan :: Y SELAR\nHAFAN > Adfeilion allan yn fuan\nAdfeilion allan yn fuan\nFe fydd pedwerydd albwm The Gentle Good, Ruins / Adfeilion, yn cael ei ryddhau ar ddydd Gwener 14 Hydref.\nYn ogystal â’r fersiwn CD, bydd casgliad diweddaraf y canwr-gyfansoddwr o Gaerdydd, sef Gareth Bonello i ddefnyddio ei enw bedydd, ar gael ar fersiwn feinyl nifer cyfyngedig…ac o’r lluniau rydan ni wedi gweld, mae’r feinyl yn edrych yn hyyyyyfryd.\nDyma albwm cyntaf yr artist gwerin ers ei gampwaith Y Bardd Anfarwol yn 2013, sef enillydd cyntaf gwobr Albwm Cymraeg y Flwyddyn yr Eisteddfod Genedlaethol.\nRoedd Y Bardd Anfarwol yn albwm cysyniadol yn dilyn hanes y bardd enwog o China, Li Bai a bu Gareth yn gweithio gyda cherddorion gwerin yn ninas Chengdu yn China wrth ymchwilio a pharatoi ar gyfer yr albwm.\nDoes dim un cysyniad penodol i’w record diweddaraf, ond mae ei ganeuon yn ymchwilio i themâu yn cynnwys hanes, hunaniaeth a sylwebaeth gymdeithasol.\nBydd Gareth yn cynnal perfformiad arbennig, rhad ac am ddim, yn siop recordiau Spillers yng Nghaerdydd ar 14 Hydref i lansio’r albwm.\nBydd hefyd yn perfformio mewn gig lansio mwy ffurfiol fis yn ddiweddarach, a hynny yn Eglwys Sant Ioan yn Nhreganna...sy’n gorfod bod yn un o leoliadau gigs mwyaf bywiog Cymru ar hyn o bryd!\n“Bydd lansiad byw gyda’r band llawn, llinynnau, pres a Georgia Ruth yn canu ‘da fi hefyd” meddai Gareth Bonello wrth Y Selar.\nMae modd archebu tocynnau i’r gig lansio ar-lein nawr.\nEr nad yw’r albwm newydd allan nes 14 Hydref, mae modd rhag archebu copi nawr ar wefan Bubblewrap Records, sy’n rhyddhau’r record, a hefyd gwefan siop Spillers.\nMae cwpl o fideos o ganeuon yr albwm newydd wedi’i cyhoeddi ar wefan FRUK yn ddiweddar. Fe gawsoch chi ‘Pen Draw’r Byd’ yn Pump i’r Penwythnos wythnos diwethaf, felly dyma gip o ‘Un i Sain Ffagan’ i chi:\nThe Gentle Good | Bubblewrap Records


CYFEIRNOD GRID: SN 745678\nARWYNEBEDD MEWN HECTARAU: 165.5\nGorweddai Ffair Rhos o fewn Maenor Mefenydd a oedd yn eiddo i Abaty Ystrad Fflur, y rhoddwyd ffair iddi gan yr Abaty. Ar ôl diddymu’r Abaty, ffeiriau Ffair Rhos oedd y rhai mwyaf yng Ngheredigion. Cynhelid ffeiriau ar 25 Gorffennaf, 15 Awst a 14 Medi, ac yng nghyfnod Iago I yn ôl y sôn byddent yn denu 5000-6000 o bobl (Howells 1974/75, 270). Mae Jones (1974, 17) yn nodi bod un ffair yn dal i gael ei chynnal ym 1974. Un o atyniadau’r ffeiriau oedd y cysylltiadau trafnidiaeth; lleolir Ffair Rhos wrth gyffordd llwybr pwysig o’r gogledd i’r de a llwybr o’r dwyrain i’r gorllewin sy’n mynd dros y mynyddoedd gan roi mynediad i drefi dwyrain Cymru a Lloegr. Mae’r patrwm anheddu a’r defnydd a wneid o’r tir yn y cyfnod Canoloesol yn anhysbys. Pan ddiddymwyd yr Abaty rhoddwyd ei gyn-diroedd i Iarll Essex, ac ym 1630 prynodd ystad Trawscoed y mwyafrif ohonynt. Dengys map a dynnwyd ar gyfer ystad Trawscoed ym 1815 (LlGC Trawscoed 347), yr ymddengys ei fod ar gyfer deddf amgáu nas dyfarnwyd erioed, wasgariad o dyddynnod ar draws Ffair Rhos. Nid oes unrhyw gofrestr yn mynd gyda’r map, ond ymddengys mai aneddiadau sgwatwyr ar dir comin oedd y rhain, ac efallai y dangosir rhywfaint o wahaniaeth rhwng y rhai a oedd wedi’u sefydlu ers 20 mlynedd neu ragor, yr oedd yn rhaid rhoi’r teitl cyfreithiol i’r tir iddynt, a’r rhai a oedd wedi’u sefydlu ers llai nag 20 mlynedd. Gan na roddwyd unrhyw ddyfarniad amgáu, ymddengys i anheddu gan sgwatwyr a gweithgarwch amgáu ar raddfa fach fynd yn eu blaen yn gyflym yn ystod hanner cyntaf y 19eg ganrif, am fod map degwm 1847 (Map Degwm a Rhaniad Gwnnws, 1847) yn cofnodi mwy o fythynnod a thyddynnod. Cyrhaeddodd y gweithgarwch anheddu ei anterth yng nghanol y 19eg ganrif. Adeiladwyd dau gapel yma, un ym 1905 (Percival 1998, 523). Mae’n segur bellach. Moderneiddiwyd llawer o’r anheddau yn dyddio o’r 19 ganrif yn ddiweddar, neu maent wrthi’n cael eu moderneiddio.\nMae’r ardal hon yn cynnwys dyffryn neu bant ucheldirol agored rhwng 240m i 400m wedi’i ganoli ar bentrefan Ffair Rhos. Anheddiad llinellol bach ar y naill ochr a’r llall i isffordd yw Ffair Rhos ac ar bob tu iddo ceir ffermydd, bythynnod a thyddynnod gwasgaredig. Carreg leol yw’r deunydd adeiladu traddodiadol ac mae llechi (llechi gogledd Cymru) wedi’u defnyddio ar gyfer y toeau. Fel arfer mae’r waliau wedi’u rendro â sment ar dai ac maent yn foel ar adeiladau fferm traddodiadol. Mae’r tai hþn, y mae bron pob un ohonynt yn dyddio o ganol y 19eg ganrif hyd ei diwedd, yn gymharol fach, mae ganddynt ddau lawr neu un llawr a hanner (er y ceir o leiaf un bwythyn unllawr). Maent wedi’u hadeiladu yn yr arddull frodorol Sioraidd nodweddiadol – sef simneiau yn nhalcennau’r tþ, drws ffrynt canolog, a dwy ffenestr ar y naill ochr a’r llall i’r drws ac un uwch ei ben - ond ceir nodweddion brodorol cryfach megis bondo isel a ffenestri bach ar y mwyafrif o’r tai yn hytrach nag elfennau Sioraidd. Moderneiddiwyd ac ymestynnwyd llawer o’r tai hyn yn ddiweddar. Lleolir teras byr o dai gweithwyr yn Ffair Rhos, ond mae (neu roedd) gan y mwyafrif o’r tai swyddogaeth amaethyddol, gydag adeiladau allan wedi’u hadeiladu o gerrig, a gyfyngir fel arfer i un neu ddwy res, sydd weithiau ynghlwm wrth y tþ ac yn yr un llinell ag ef. Ceir nifer o ffermydd nad ydynt yn gweithio bellach ac ni ddefnyddir eu hadeiladau allan neu maent wedi’u haddasu. Mae gan ffermydd gweithredol resi bach o adeiladau amaethyddol dur a choncrid modern. Mae nifer fach o dai/byngalos modern ger Ffair Rhos. Ceir dau gapel bach nas defnyddir bellach.\nTir pori garw yw’r defnydd a wneir o’r tir, sy’n tueddu tuag at rostir nas porir. Mae dyddodion mawnaidd yn gyffredin. Ceir rhywfaint o dir pori wedi’i wella ar dir is tua phen dwyreiniol yr ardal. Nid oes unrhyw glystyrau sylweddol o goed. Mae’r ardal gyfan wedi’i pharselu’n system o gaeau afreolaidd eu siâp. Rhennir y caeau hyn gan gloddiau neu gloddiau pridd a cherrig. At ei gilydd ni cheir unrhyw wrychoedd ac eithrio ar y tir is ger pentrefan Ffair Rhos, ond hyd yn oed yma maent wedi’u hesgeuluso ac ni allant gadw stoc bellach. Erbyn hyn ceir ffensys gwifrau ar y cloddiau ffin hþn, a chrëwyd rhai ffiniau gwifrau newydd. Nid yw llawer o’r caeau hþn ar y llethrau uwch yn gweithredu bellach ac maent wedi’u cyfuno i ffurfio unedau mwy o faint. Mae Williams (1990, 59) yn cofnodi ffin berimedr Ganoloesol i Ffair Rhos, ond nis gwelwyd gan yr awdur presennol.


RHAN 2Y DRETH A’R PRIF GYSYNIADAU\nPENNOD 1TRETH TRAFODIADAU TIR\n2Treth trafodiadau tir\n(1)Mae treth (o’r enw “treth trafodiadau tir”) i’w chodi ar drafodiadau tir.\n(2)Caiff y dreth ei chodi—\n(a)pa un a oes offeryn yn rhoi effaith i’r trafodiad ai peidio,\n(b)os oes offeryn o’r fath, ni waeth ym mha le y caiff ei gyflawni, ac\n(c)ni waeth ym mha le y mae unrhyw barti i’r trafodiad nac ym mha le y mae’n preswylio.\n(3)Awdurdod Cyllid Cymru (“ACC”) sydd i fod yn gyfrifol am gasglu a rheoli’r dreth.\nPENNOD 2TRAFODIADAU TIR\n(1)Yn y Ddeddf hon, ystyr “trafodiad tir” yw caffael buddiant trethadwy.\n(2)Ac eithrio fel y darperir fel arall, mae’r Ddeddf hon yn gymwys ni waeth ym mha ffordd y rhoddir effaith i’r caffaeliad, boed drwy weithred gan y partïon, drwy orchymyn llys neu awdurdod arall, gan neu o dan unrhyw ddeddfiad neu yn sgil gweithredu’r gyfraith.\n(3)Gweler adran 15 ynghylch pa bryd y mae caffael opsiwn neu hawl rhagbrynu yn drafodiad tir.\n(1)Buddiant trethadwy yw—\n(a)ystad, buddiant, hawl neu bŵer mewn tir neu dros dir yng Nghymru, neu\n(b)budd rhwymedigaeth, cyfyngiad neu amod sy’n effeithio ar werth unrhyw ystad, unrhyw fuddiant, unrhyw hawl neu unrhyw bŵer o’r fath,\nac eithrio buddiant esempt.\n(2)Yn y Ddeddf hon, nid yw “tir yng Nghymru” yn cynnwys tir islaw marc cymedrig y distyll.\n(3)Gweler adran 9 ynghylch tir sy’n rhannol yng Nghymru ac yn rhannol yn Lloegr.\n(1)Mae’r canlynol yn fuddiannau esempt—\n(b)trwydded i ddefnyddio tir neu i feddiannu tir;\n(c)tenantiaeth wrth ewyllys;\n(d)rhyddfraint neu faenor.\n(a)ystyr “buddiant sicrhad” yw buddiant neu hawl (ar wahân i rent-dal) a ddelir at ddiben sicrhau y telir arian neu y caiff unrhyw rwymedigaeth arall ei chyflawni;\n(b)ystyr “rhyddfraint” yw grant gan y Goron megis yr hawl i gynnal marchnad neu ffair, neu’r hawl i gymryd tollau.\n(3)Gweler hefyd baragraff 7 o Atodlen 10 (sy’n gwneud darpariaeth ychwanegol ynghylch buddiannau esempt mewn perthynas â threfniadau ariannol eraill).\n(4)Caiff Gweinidogion Cymru ddiwygio’r adran hon drwy reoliadau er mwyn—\n(a)darparu bod unrhyw ddisgrifiad arall o fuddiant neu hawl mewn perthynas â thir yng Nghymru yn fuddiant esempt;\n(b)darparu nad yw disgrifiad o fuddiant neu hawl mewn perthynas â thir yng Nghymru yn fuddiant esempt mwyach;\n(c)amrywio disgrifiad o fuddiant esempt.\n6Caffael a gwaredu buddiant trethadwy\n(1)At ddibenion y Ddeddf hon, mae pob un o’r canlynol yn achos o gaffael ac o waredu buddiant trethadwy—\n(b)ildio neu ollwng y buddiant;\n(2)Ond nid yw amrywio les yn achos o gaffael a gwaredu buddiant trethadwy oni bai—\n(a)ei fod yn cael effaith, neu’n cael ei drin at ddibenion y Ddeddf hon, fel rhoi les newydd, neu\n(b)bod paragraff 24 o Atodlen 6 (gostwng rhent neu leihau cyfnod neu amrywio les mewn ffordd arall) yn gymwys.\n(3)Mae person yn caffael buddiant trethadwy pan fo—\n(a)y person yn dod â hawl i’r buddiant pan gaiff ei greu,\n(b)ildio neu ollwng y buddiant o fudd i fuddiant neu i hawl y person neu’n cynyddu’r buddiant neu’r hawl, neu\n(c)y person yn cael budd o amrywio’r buddiant.\n(4)Mae person yn gwaredu buddiant trethadwy pan fo—\n(a)buddiant neu hawl y person yn dod yn ddarostyngedig i’r buddiant pan gaiff ei greu,\n(b)y person yn peidio â bod â hawl i’r buddiant pan gaiff ei ildio neu ei ollwng, neu\n(c)buddiant neu hawl y person yn ddarostyngedig i amrywio’r buddiant neu wedi ei gyfyngu gan hynny.\n(5)Mae’r adran hon yn cael effaith yn ddarostyngedig i adran 10(4) (cyflawni’n sylweddol heb gwblhau), adran 11(3) (cyflawni’n sylweddol gontract sy’n darparu ar gyfer trosglwyddo i drydydd parti) a pharagraffau 20 a 24 o Atodlen 6 (cytundeb ar gyfer les a gostwng rhent neu leihau cyfnod neu amrywio les mewn ffordd arall).\n(1)At ddibenion y Ddeddf hon, mae trafodiad tir yn drafodiad cysylltiol os yw’n un o nifer o drafodiadau tir sy’n ffurfio rhan o un cynllun, trefniant neu gyfres o drafodiadau rhwng yr un gwerthwr a phrynwr neu, yn y naill achos neu’r llall, bersonau sy’n gysylltiedig â hwy.\n(2)Mae’r adran hon yn ddarostyngedig i adran 16 (cyfnewidiadau; gweler yn benodol is-adran (1) o’r adran honno sy’n darparu nad yw trafodiadau sy’n ffurfio cyfnewidiad i’w trin fel trafodiadau cysylltiol).\n9Tir sy’n rhannol yng Nghymru ac yn rhannol yn Lloegr\n(1)Mae’r adran hon yn nodi sut y mae’r Ddeddf hon yn gymwys i drafodiad sy’n achos o gaffael—\n(a)ystad, buddiant, hawl neu bŵer mewn tir neu dros dir, neu\npan fo’r tir yn rhannol yng Nghymru ac yn rhannol yn Lloegr.\n(2)Mae’r trafodiad i’w drin fel pe bai’n ddau drafodiad, y naill yn ymwneud â’r tir yng Nghymru (“y trafodiad yng Nghymru”) a’r llall yn ymwneud â’r tir yn Lloegr (“y trafodiad yn Lloegr”).\n(3)Mae’r gydnabyddiaeth ar gyfer y trafodiad i’w ddosrannu rhwng y ddau drafodiad hynny ar sail deg a rhesymol.\n(4)Felly, mae’r trafodiad yng Nghymru i’w drin fel trafodiad tir o fewn ystyr y Ddeddf hon (sef caffael buddiant trethadwy sy’n ymwneud â’r tir yng Nghymru).\n(5)Ond nid yw is-adran (4) yn gymwys yn achos buddiant esempt.\n(6)Rhaid i ACC gyhoeddi canllawiau ynghylch trafodiadau y mae is-adran (1) yn gymwys iddynt, gan gynnwys canllawiau ynghylch nodi lleoliad y ffin rhwng Cymru a Lloegr.\n(7)Caiff ACC ddiwygio canllawiau a gyhoeddir o dan is-adran (6) a rhaid iddo gyhoeddi’r canllawiau diwygiedig.\n(8)Gweler adran 48A o Ddeddf Cyllid 2003 (p. 14) o ran cymhwyso Rhan 4 o’r Ddeddf honno (treth dir y dreth stamp) i’r trafodiad yn Lloegr.\n(9)Yn adran 48A o Ddeddf Cyllid 2003 (p. 14), ar ôl is-adran (5) mewnosoder—\n“(6)See section 9 of the Land Transaction Tax and Anti-avoidance of Devolved Taxes (Wales) Act 2017 (dccc 0) as to the application of that Act to the transaction relating to the land in Wales.”\nPENNOD 3TRAFODIADAU PENODOL\nContractau a throsglwyddiadau: darpariaeth gyffredinol\n10Contract a throsglwyddo\n(1)Mae’r adran hon yn gymwys pan ymrwymir i gontract ar gyfer trafodiad tir a bod y trafodiad oddi tano i’w gwblhau drwy drosglwyddiad.\n(2)Nid ystyrir bod person yn ymrwymo i drafodiad tir oherwydd ei fod yn ymrwymo i’r contract (ond gweler is-adran (4)).\n(3)Os cwblheir y trafodiad heb ei gyflawni’n sylweddol yn flaenorol—\n(a)caiff y contract a’r trafodiad sy’n cael effaith wrth ei gwblhau eu trin fel rhannau o un trafodiad tir, a\n(b)y dyddiad y mae’r trafodiad yn cael effaith yw’r dyddiad cwblhau.\n(4)Ond os yw’r contract wedi ei gyflawni’n sylweddol heb ei gwblhau—\n(a)caiff y contract ei drin fel pe bai’r contract y trafodiad y darperir ar ei gyfer yn y contract, a\n(b)y dyddiad y mae’r trafodiad hwnnw yn cael effaith yw pan gaiff y contract ei gyflawni’n sylweddol.\n(5)Pan fo is-adran (4) yn gymwys a bod y contract yn cael ei gwblhau wedi hynny drwy drosglwyddiad—\n(a)mae’r contract a’r trafodiad sy’n cael effaith wrth ei gwblhau ill dau yn drafodiadau hysbysadwy at ddibenion y Ddeddf hon, a\n(b)mae treth i’w chodi ar yr ail drafodiad i’r graddau (os o gwbl) y mae’r swm a grybwyllir yn is-adran (6) yn fwy na swm y dreth sydd i’w godi ar y contract.\n(6)Y swm yw’r dreth y byddid wedi ei chodi ar yr ail drafodiad pe bai wedi ei gwblhau heb ei gyflawni’n sylweddol yn flaenorol.\n(7)Pan fo is-adran (4) yn gymwys a bod y contract yn cael ei ddadwneud neu ei ddirymu (i unrhyw raddau) wedi hynny, neu oni roddir effaith iddo am unrhyw reswm arall, rhaid i ACC ad-dalu’r dreth a dalwyd yn unol â’r is-adran honno (i’r graddau hynny).\n(8)Ond nid oes ad-daliad treth yn ddyledus oni wneir cais amdano drwy ddiwygio’r ffurflen dreth a ddychwelwyd mewn cysylltiad â’r contract, yn unol ag adran 41 o DCRhT.\n(9)Pan fo paragraff 20 o Atodlen 6 yn gymwys (cytundeb ar gyfer les), mae’n gymwys yn lle is-adrannau (4) i (8).\n(a)mae cyfeiriadau at gwblhau yn gyfeiriadau at gwblhau’r trafodiad tir y bwriedir ei wneud, rhwng yr un partïon, ac sy’n cydymffurfio’n sylweddol â’r contract;\n(b)mae “contract” yn cynnwys unrhyw gytundeb ac mae “trosglwyddiad” yn cynnwys unrhyw offeryn.\nContractau a throsglwyddiadau: achosion penodol\n11Contract sy’n darparu ar gyfer trosglwyddo i drydydd parti\n(1)Mae’r adran hon yn gymwys pan ymrwymir i gontract y mae buddiant trethadwy i’w drosglwyddo oddi tano gan un parti i’r contract (“P1”) ar gyfarwyddyd neu ar gais y llall (“P2”)—\n(a)i berson (“P3”) nad yw’n barti i’r contract, neu\n(b)naill ai i berson o’r fath neu i P2.\n(2)Nid ystyrir bod P2 yn ymrwymo i drafodiad tir oherwydd ei fod yn ymrwymo i’r contract.\n(3)Ond os caiff y contract ei gyflawni’n sylweddol heb ei gwblhau—\n(a)caiff P2 ei drin at ddibenion y Ddeddf hon fel pe bai’n caffael buddiant trethadwy, ac felly fel pe bai’n ymrwymo i drafodiad tir, a\n(4)Pan fo is-adran (3) yn gymwys a bod y contract wedi hynny yn cael ei ddadwneud neu ei ddirymu (i unrhyw raddau), neu oni roddir effaith iddo am unrhyw reswm arall, rhaid i ACC ad-dalu’r dreth a dalwyd yn unol â’r is-adran honno (i’r graddau hynny).\n(5)Ond nid oes ad-daliad treth yn ddyledus oni wneir cais amdano drwy ddiwygio’r ffurflen dreth a ddychwelwyd mewn perthynas â’r contract, yn unol ag adran 41 o DCRhT.\n(6)Yn ddarostyngedig i is-adran (7), nid yw adran 10 (contract a throsglwyddo) yn gymwys mewn perthynas â’r contract.\n(a)yr adran hon yn gymwys yn rhinwedd is-adran (1)(b), a\n(b)P1 yn dod yn rhwym i drosglwyddo buddiant trethadwy i P2 oherwydd cyfarwyddyd neu gais gan P2,\nmae adran 10 yn gymwys i’r rhwymedigaeth honno fel y mae’n gymwys i gontract ar gyfer trafodiad tir sydd i’w gwblhau drwy drosglwyddiad.\n(8)Mae adran 10 yn gymwys mewn perthynas ag unrhyw gontract rhwng P2 a P3, mewn cysylltiad â’r buddiant trethadwy y cyfeirir ato yn is-adran (1), sydd i’w gwblhau drwy drosglwyddiad.\n(9)Mae cyfeiriadau at gwblhau yn yr adran honno, fel y mae’n gymwys, yn cynnwys cyfeiriadau at drosglwyddo, gan P1 i P3, destun y contract rhwng P2 a P3.\n(10)Yn yr adran hon, mae “contract” yn cynnwys unrhyw gytundeb ac mae “trosglwyddiad” yn cynnwys unrhyw offeryn.\n12Contract sy’n darparu ar gyfer trosglwyddo i drydydd parti: effaith trosglwyddiad hawliau\n(a)pan ymrwymir i gontract (“y contract gwreiddiol”) y mae buddiant trethadwy i’w drosglwyddo oddi tano gan un parti i’r contract (“P1”) ar gyfarwyddyd neu ar gais y llall (“P2”)—\n(i)i berson (“P3”) nad yw’n barti i’r contract, neu\n(ii)naill ai i berson o’r fath neu i P2, a\n(b)pan fo aseiniad neu drafodiad arall (sy’n ymwneud â holl destun y contract gwreiddiol neu ran ohono) y daw person (“P4”) i fod â hawl i arfer unrhyw un neu ragor o hawliau P2 o dan y contract gwreiddiol yn lle P2 o ganlyniad iddo.\n(2)Mae cyfeiriadau yn y darpariaethau a ganlyn o’r adran hon at drosglwyddiad hawliau yn gyfeiriadau at unrhyw aseiniad neu drafodiad arall o’r fath.\n(3)Nid ystyrir bod P4 yn ymrwymo i drafodiad tir oherwydd y trosglwyddiad hawliau, ond mae adran 11 (contract sy’n darparu ar gyfer trosglwyddo i drydydd parti) yn cael effaith yn unol â’r darpariaethau a ganlyn.\n(4)Mae’r adran honno yn gymwys fel pe bai—\n(a)P4 wedi ymrwymo i gontract (“contract eilaidd”) ar yr un telerau â’r contract gwreiddiol ac eithrio bod P4 yn barti yn lle P2, a\n(b)y gydnabyddiaeth sy’n ddyledus gan P4 o dan y contract eilaidd—\n(i)yn hynny o’r gydnabyddiaeth o dan y contract gwreiddiol ag y bo i’w briodoli i destun y trosglwyddiad hawliau ac sydd i’w roi (yn uniongyrchol neu’n anuniongyrchol) gan P4 neu gan berson sy’n gysylltiedig â P4, a\n(ii)yw’r gydnabyddiaeth a roddir am y trosglwyddiad hawliau.\n(5)Mae cyflawni’r contract gwreiddiol yn sylweddol i’w ddiystyru os yw’n digwydd—\n(a)ar yr un pryd â chyflawni’r contract eilaidd yn sylweddol, ac mewn cysylltiad â hynny, neu\n(b)ar ôl y trosglwyddiad hawliau.\n(6)Pan drosglwyddir hawliau yn olynol, mae is-adran (4) yn cael effaith mewn perthynas â phob trosglwyddiad.\n(7)Os caiff y contract eilaidd sy’n deillio o drosglwyddiad hawliau cynharach ei gyflawni’n sylweddol, mae hynny i’w ddiystyru os yw’n digwydd—\n(a)ar yr un pryd ag y caiff y contract eilaidd sy’n deillio o drosglwyddiad hawliau dilynol ei gyflawni’n sylweddol, ac mewn cysylltiad â hynny, neu\n(b)ar ôl y trosglwyddiad dilynol hwnnw.\n(8)Pan fo trosglwyddiad hawliau yn ymwneud â rhan yn unig o destun y contract gwreiddiol, neu â rhai yn unig o’r hawliau o dan y contract hwnnw—\n(a)mae cyfeiriad yn is-adran (4)(a) neu (5) at y contract gwreiddiol, neu gyfeiriad yn is-adran (7) at y contract eilaidd sy’n deillio o drosglwyddiad cynharach, yn gyfeiriad at y contract hwnnw i’r graddau y mae’n ymwneud â’r rhan honno neu â’r hawliau hynny, a\n(b)mae’r contract hwnnw, i’r graddau nad yw’n ymwneud â’r rhan honno neu â’r hawliau hynny, i’w drin fel contract ar wahân.\n(9)Os caiff trafodiad tir ei drin fel pe ymrwymwyd iddo yn rhinwedd is-adran (4), nid yw’r dyddiad y mae’n cael effaith yn gynharach na dyddiad y trosglwyddiad hawliau.\n(10)Mewn perthynas â thrafodiad o’r fath—\n(a)mae cyfeiriadau at y gwerthwr yn Atodlen 16 (rhyddhad grŵp) i’w darllen fel cyfeiriadau at P1;\n(b)mae cyfeiriadau eraill at y gwerthwr yn y Ddeddf hon i’w darllen, pan fo’r cyd-destun yn caniatáu hynny, fel cyfeiriadau at naill ai P1 neu P2.\n(11)Yn yr adran hon, mae “contract” yn cynnwys unrhyw gytundeb.\nMae Atodlen 2 yn gwneud—\n(a)darpariaeth ynghylch cymhwyso adran 10 (contract a throsglwyddo) mewn achosion penodol pan ymrwymir i aseinio hawliau, is-werthiant neu drafodiad arall heb i’r contract fod wedi ei gwblhau, a\n(b)darpariaeth arall ynghylch achosion o’r fath.\n14Ystyr cyflawni’n sylweddol\n(1)Mae contract wedi ei gyflawni’n sylweddol at ddibenion y Ddeddf hon pan fo—\n(a)y prynwr, neu berson sy’n gysylltiedig â’r prynwr, yn cymryd meddiant o holl destun y contract, neu’r holl destun i raddau helaeth, neu\n(b)cyfran helaeth o’r gydnabyddiaeth yn cael ei thalu neu ei darparu.\n(2)At ddibenion is-adran (1)(a)—\n(a)mae meddiant yn cynnwys cael rhenti ac elw neu’r hawl i’w cael, a\n(b)nid oes wahaniaeth pa un a gymerir meddiant o dan y contract neu o dan drwydded neu les dros dro neu denantiaeth wrth ewyllys.\n(3)At ddibenion is-adran (1)(b), caiff cyfran helaeth o’r gydnabyddiaeth ei thalu neu ei darparu—\n(a)os nad yw dim o’r gydnabyddiaeth yn rhent, pan delir neu pan ddarperir yr holl gydnabyddiaeth, neu’r holl gydnabyddiaeth i raddau helaeth;\n(b)os rhent yw’r unig gydnabyddiaeth, pan wneir y taliad rhent cyntaf;\n(c)os yw’r gydnabyddiaeth yn cynnwys rhent yn ogystal â chydnabyddiaeth arall, pan ddigwydd y cyntaf o’r canlynol—\n(i)caiff yr holl gydnabyddiaeth ar wahân i rent, neu’r holl gydnabyddiaeth ar wahân i rent i raddau helaeth, ei thalu neu ei darparu, neu\n(ii)gwneir y taliad rhent cyntaf.\n(1)Mae’r Ddeddf hon yn gymwys mewn achos sydd o fewn is-adran (2) mewn perthynas â phob trafodiad a ddisgrifir yn yr is-adran honno fel pe bai pob un yn wahanol i’w gilydd ac ar wahân i’w gilydd (ac nid ydynt yn drafodiadau cysylltiol o fewn ystyr adran 8).\n(2)Mae achos o fewn yr is-adran hon pan fo person (ar ei ben ei hun neu ar y cyd) yn ymrwymo i drafodiad tir fel prynwr, yn gydnabyddiaeth, boed lwyr neu rannol, y bydd y person hwnnw (ar ei ben ei hun neu ar y cyd) yn ymrwymo i drafodiad tir arall fel gwerthwr.\n(3)Caiff trafodiad ei drin at ddibenion y Ddeddf hon fel un y mae person wedi ymrwymo iddo fel prynwr, yn gydnabyddiaeth, boed lwyr neu rannol, y bydd y person hwnnw yn ymrwymo i drafodiad tir arall fel gwerthwr mewn achos sydd o fewn is-adran (4).\n(4)Mae achos o fewn yr is-adran hon pan fodlonir rhwymedigaeth i roi cydnabyddiaeth ar gyfer trafodiad tir y mae person yn ymrwymo iddo fel prynwr yn llwyr neu’n rhannol wrth i’r person hwnnw ymrwymo i drafodiad arall fel gwerthwr.\n(5)O ran y swm o’r gydnabyddiaeth drethadwy yn achos cyfnewidiadau a thrafodiadau tebyg, gweler—\n(a)paragraffau 5 a 6 o Atodlen 4 (cyfnewidiadau, darnddosbarthu etc.);\n(b)paragraff 18 o’r Atodlen honno (trefniadau sy’n cynnwys cyrff cyhoeddus neu gyrff addysgol).\nPENNOD 4TRAFODIADAU TRETHADWY A CHYDNABYDDIAETH DRETHADWY\nMae trafodiad tir yn drafodiad trethadwy oni bai—\n(a)ei fod yn drafodiad sy’n esempt rhag codi treth arno fel y darperir yn Atodlen 3, neu\n(b)ei fod yn drafodiad sydd wedi ei ryddhau rhag treth yn rhinwedd darpariaeth a restrir yn adran 30(2) ac yr hawlir rhyddhad rhag treth ar ei gyfer.\n(1)Pan fo’r holl gydnabyddiaeth drethadwy ar gyfer trafodiad, neu ran ohoni, yn ddibynnol, mae swm neu werth y gydnabyddiaeth i’w bennu at ddibenion y Ddeddf hon ar y rhagdybiaeth y bydd canlyniad y digwyddiad dibynnol yn golygu bod y gydnabyddiaeth yn daladwy neu, yn ôl y digwydd, nad yw’n peidio â bod yn daladwy.\n(2)Yn y Ddeddf hon, ystyr “dibynnol”, mewn perthynas â chydnabyddiaeth, yw—\n(a)nad yw i’w thalu neu i’w darparu oni cheir rhyw ddigwyddiad ansicr yn y dyfodol, neu\n(b)y peidir â’i thalu neu ei darparu os ceir rhyw ddigwyddiad ansicr yn y dyfodol.\n20Cydnabyddiaeth ansicr neu heb ei chanfod\n(1)Pan fo’r holl gydnabyddiaeth drethadwy ar gyfer trafodiad, neu ran ohoni, yn ansicr neu heb ei chanfod, mae ei swm neu ei gwerth i’w bennu at ddibenion y Ddeddf hon ar sail amcangyfrif rhesymol.\n(2)Yn y Ddeddf hon, ystyr “ansicr”, mewn perthynas â chydnabyddiaeth, yw bod ei swm neu ei gwerth yn dibynnu ar ddigwyddiadau ansicr yn y dyfodol.\n(1)Mae’r adran hon yn gymwys i hynny o’r gydnabyddiaeth drethadwy ar gyfer trafodiad tir sydd ar ffurf blwydd-dal sy’n daladwy—\n(c)am gyfnod amhenodol, neu\n(d)am gyfnod penodol sy’n hwy na 12 mlynedd.\n(2)Mae’r gydnabyddiaeth sydd i’w hystyried wedi ei chyfyngu i 12 mlynedd o daliadau blynyddol.\n(3)Pan fo’r swm sy’n daladwy yn amrywio o un flwyddyn i’r llall, neu os gall amrywio felly, y 12 taliad blynyddol uchaf sydd i’w hystyried.\n(4)Rhaid diystyru unrhyw ddarpariaeth ar gyfer addasu’r swm sy’n daladwy yn unol â’r mynegai prisiau manwerthu, y mynegai prisiau defnyddwyr neu unrhyw fynegai tebyg arall a ddefnyddir i fynegi cyfradd chwyddiant.\n(5)Mae cyfeiriadau yn yr adran hon at daliadau blynyddol yn gyfeiriadau at daliadau mewn cysylltiad â phob cyfnod olynol o 12 mis sy’n dechrau â’r dyddiad y mae’r trafodiad yn cael effaith.\n(6)At ddibenion yr adran hon, mae swm neu werth unrhyw daliad i’w bennu (os oes angen) yn unol ag adran 19 (cydnabyddiaeth ddibynnol) neu 20 (cydnabyddiaeth ansicr neu heb ei chanfod).\n(7)Mae cyfeiriadau yn yr adran hon at flwydd-dal yn cynnwys unrhyw gydnabyddiaeth (ar wahân i rent) sydd i’w thalu neu i’w darparu’n gyfnodol; ac mae cyfeiriadau at daliad i’w darllen yn unol â hynny.\n22Gwerth marchnadol tybiedig\n(1)Mae’r adran hon yn gymwys pan fo’r prynwr yn gwmni ac—\n(a)y gwerthwr yn gysylltiedig â’r prynwr, neu\n(b)rhywfaint o’r gydnabyddiaeth ar gyfer y trafodiad, neu’r holl gydnabyddiaeth ar gyfer y trafodiad, ar ffurf dyroddi neu drosglwyddo cyfranddaliadau mewn cwmni y mae’r gwerthwr yn gysylltiedig ag ef.\n(2)Cymerir mai’r gydnabyddiaeth drethadwy ar gyfer y trafodiad yw—\n(a)y swm a bennir o dan is-adran (3) mewn cysylltiad â’r trafodiad, neu\n(b)os yw’n fwy na hynny, y swm a fyddai wedi bod yn gydnabyddiaeth drethadwy ar gyfer y trafodiad o anwybyddu’r adran hon.\n(3)Y swm a grybwyllir yn is-adran (2)(a) yw—\n(a)gwerth marchnadol testun y trafodiad ar y dyddiad y mae’r trafodiad yn cael effaith, a\n(b)os rhoi les ar rent yw’r caffaeliad, y rhent hwnnw.\nystyr “cwmni” (“company”) yw unrhyw gorff corfforaethol;\nmae “cyfranddaliadau” (“shares”) yn cynnwys stoc ac mae’r cyfeiriad at gyfranddaliadau mewn cwmni yn cynnwys cyfeiriad at warannau a ddyroddir gan gwmni.\n(5)Pan fo’r adran hon yn gymwys nid yw paragraff 1 o Atodlen 3 (esemptio trafodiadau nad oes cydnabyddiaeth drethadwy ar eu cyfer) yn gymwys.\n(6)Mae’r adran hon yn cael effaith yn ddarostyngedig i—\n(a)yr eithriadau a ddarperir yn adran 23, a\n(b)unrhyw ddarpariaeth arall sy’n rhoi esemptiad neu ryddhad rhag treth.\n(1)Nid yw adran 22 (gwerth marchnadol tybiedig) yn gymwys yn yr achosion a ganlyn.\n(2)Achos 1 yw pan fo’r cwmni, yn union wedi’r trafodiad, yn dal yr eiddo fel ymddiriedolwr yng nghwrs busnes a gyflawnir ganddo sydd ar ffurf rheoli ymddiriedolaethau neu’n cynnwys hynny.\n(3)Achos 2 yw—\n(a)pan fo’r cwmni, yn union wedi’r trafodiad, yn dal yr eiddo fel ymddiriedolwr, a\n(b)pan fo’r gwerthwr yn gysylltiedig â’r cwmni oherwydd adran 1122(6) o Ddeddf Treth Gorfforaeth 2010 (p. 4) yn unig.\n(a)pan fo’r gwerthwr yn gwmni a’r trafodiad yn ddosbarthu asedau’r cwmni hwnnw (boed mewn cysylltiad â’i ddirwyn i ben ai peidio), neu’n rhan o hynny, a\n(b)o fewn y cyfnod o 3 blynedd yn union cyn y dyddiad y mae’r trafodiad yn cael effaith, nad yw trafodiad yr hawliodd y gwerthwr ryddhad grŵp o dan Atodlen 16 ar ei gyfer wedi ymwneud ag—\n(i)testun y trafodiad, neu\n(ii)buddiant y mae’r buddiant hwnnw yn deillio ohono.\n(5)Yn yr adran hon, ystyr “y cwmni” yw’r cwmni sy’n brynwr mewn perthynas â’r trafodiad o dan sylw.


Bahamian heritage will be celebrated at Miami Marlins game on June 12, 2021 | eTurboNews | Tueddiadau | Newyddion Teithio Ar-lein\nBydd treftadaeth Bahamaidd yn cael ei ddathlu yng ngêm Miami Marlins ar Fehefin 12, 2021\nby Linda Hohnholz, golygydd eTN\nTreftadaeth Bahamaidd yn cael ei dathlu\nYsgrifenwyd gan Linda Hohnholz, golygydd eTN\nAnogir Bahamiaid ledled Florida, UDA ehangach, a'r Bahamas i ddod â'u drymiau a'u fflagiau croen gafr, i gêm ddathlu Treftadaeth Bahamaidd arbennig gyda'r Miami Marlins ddydd Sadwrn, Mehefin 12, 2021, am 4:10 pm ym mharc benthyciadDepot ym Miami , Florida.\nBydd diwylliant Junkanoo a Chisholm Jazz Bahamian of Marlins yn tynnu sylw at y digwyddiad arbennig.\nUchafbwynt y gêm fydd anrhydeddu chwaraewr Pêl-fas yr Uwch Gynghrair Miami Marlins, Jasrado “Jazz” Chisolm Jr., brodor o Nassau, Bahamas.\nBydd dathliad postgame yn cynnwys caneuon poblogaidd Bahamaidd yn cael ei berfformio gan y grŵp Bahamian Steel Band Delight.\nDisgwylir i'r gêm bêl fas y bydd y Miami Marlins yn ymgymryd â'r Atlanta Braves ddathlu treftadaeth a diwylliant cyfoethog y Bahamas ynghyd â'i pherthynas agos â chymuned Miami. Bydd y dathliad yn cynnwys cerddoriaeth gurol a rhythmig The Bahamas, a pherfformiad rhuthro Junkanoo yn rhuthro allan am 3 y prynhawn yn cynnwys The Bahamas Junkanoo Revue o Miami a Junkanooers chwedlonol Barabbas Woodside, Langston Longley, Ronnie Sands a Pluckers Chipman.\nBydd uchafbwynt y gêm yn anrhydeddu chwaraewr Pêl-fas Major Marlins Miami, 23-mlwydd-oed Jasrado “Jazz” Chisolm Jr., brodor o Nassau, Bahamas. Jazz yw'r chwaraewr Bahamaidd cyntaf gyda masnachfraint Marlins a dim ond y seithfed Bahamian, i chwarae Major League Baseball.\nMae'r Dathliad Treftadaeth yn fenter gydweithredol gan y Miami Marlins, Swyddfa Is-gennad Cyffredinol y Bahamas (Miami), Gweinyddiaeth Twristiaeth a Hedfan y Bahamas, Bahamasair, Awdurdod Chwaraeon Cenedlaethol (NSA) y Bahamas a Chymdeithas Pêl-fas y Bahamas (BBA).\n“Fel cyrchfan, mae Ynysoedd y Bahamas yn adnabyddus ledled y byd am ei haul, tywod, môr a chwaraeon. Dros y blynyddoedd, rydym wedi partneru â nifer o endidau chwaraeon elitaidd, y mae eu chwaraewyr, eu teuluoedd a'u ffrindiau wedi dod i brofi'n uniongyrchol, harddwch hyfryd a lletygarwch cynnes ein gwlad. Rydym yn parhau i fod yn benderfynol wrth geisio sicrhau bod treftadaeth unigryw a chyfoethog y Bahamas, trwy'r partneriaethau hyn, yn cael ei hyrwyddo'n helaeth a bod y Bahamas yn cael ei adnabod fel y prif gyrchfan ar gyfer twristiaeth chwaraeon yn y Caribî. Mae gweithio mor llwyddiannus gyda sefydliadau fel y Miami Marlins wedi ein helpu’n aruthrol, ”meddai Mrs. Linda Mackey, Conswl Cyffredinol, Is-gennad Cyffredinol Bahamas (Miami).\nPrif Weinidog, Y Mwyaf Anrh. Gwahoddwyd sefydliad Marlins i Dr. Hubert Minnis ynghyd ag urddasolion eraill y llywodraeth i gymryd rhan yn y digwyddiad.\nMae cysylltiadau hyrwyddo arbennig wedi’u creu er mwyn i’r diaspora Bahamaidd brynu tocynnau ar gyfer y gêm a derbyn “crys-T Jr. Bahamian Heritage Chisolm Jr.” i’w wisgo yn y gêm. Mae rhodd i'r BBA a mynediad i'r band pregame Junkanoo a pherfformiadau postgame Steel Band Delight wedi'u cynnwys yn y pecyn hyrwyddo. Nid yw tocynnau gêm cyffredinol yn rhoi mynediad i grys-t dathliad Dathliad Treftadaeth Bahamia i fynychwyr. Y Dolenni yw:\nDathliad Treftadaeth Bahamian - NSA (fevo.com)\nDathliad Treftadaeth Bahamian - BBA (fevo.com)\nMae Bahamasair hefyd wedi creu pecynnau Treftadaeth taith gron arbennig i'r gêm ar gyfer pobl sy'n teithio i Florida o Nassau a Freeport. Y tocynnau, gan ddefnyddio cod promo 00MXDF1F ac a brynwyd ar bahamasair.com, yw $ 270.09 o Nassau i Miami neu Fort Lauderdale a $ 266.17 o Freeport i Fort Lauderdale ac maent yn cynnwys cludo cwmnïau hedfan taith gron, tocyn gêm, Crys-T Heritage, ac adloniant postgame.\nAnogir Bahamiaid i ddod â'u drymiau a'u fflagiau croen gafr. Mae gwneuthurwyr sŵn, gan gynnwys clychau coch ac offer gwynt, wedi'u gwahardd yn llwyr yn y stadiwm.\nAM Y BAHAMAS\nGyda dros 700 o ynysoedd a chaeau ac 16 o gyrchfannau ynysoedd unigryw, mae'r Bahamas yn gorwedd 50 milltir yn unig oddi ar arfordir Florida, gan gynnig dihangfa hedfan hawdd sy'n cludo teithwyr i ffwrdd o'u beunyddiol. Mae gan Ynysoedd y Bahamas weithgareddau pysgota, deifio, cychod, adar adar a natur o safon fyd-eang, filoedd o filltiroedd o draethau dŵr a phristine mwyaf ysblennydd y ddaear yn aros am deuluoedd, cyplau ac anturiaethwyr. Archwiliwch yr holl ynysoedd i'w cynnig yn www.bahamas.com neu ar Facebook, YouTube or Instagram i weld pam ei fod yn well yn y Bahamas.\nMwy o newyddion am Y Bahamas


The RSPB: News: Treuliwch noson yn y gwyllt ar Ynys Echni, Caerdydd\nAr nos Sadwrn 29 Gorffennaf, bydd digwyddiad Cysgu Dan y Sêr arbennig iawn yn cael ei chynnal ar Ynys Echni yn Nghaerdydd3. Mae teuluoedd yn cael eu gwahodd i dreulio noson wyllt ar yr ynys diolch i brosiect Rhoi Cartref i Fyd Natur yng Nghaerdydd2 RSPB Cymru, sy’n cael ei hariannu gan y Gronfa Loteri Fawr ac mewn partneriaeth â Chyngor Dinas Caerdydd a Buglife Cymru.\nMeddai Rheolwr Project Rhoi Cartref i Fyd Natur yng Nghaerdydd, Carolyn Robertson: “Os ydych yn blentyn neu’n oedolyn mae noson dan y sêr yn amser perffaith i fwynhau antur wyllt. Rydym wrth ein bodd ein bod yn gallu cynnig y profiad hwn i deuluoedd ac rwy’n siŵr y bydd yn noson fythgofiadwy ac yn gyfle i ddysgu mwy am ryfeddodau bywyd gwyllt Ynys Echni. O’r adar môr sy’n gwneud eu cartref yno a hanesion a chwedlau’r ynys - nid oes unman tebyg.”\nRhaid archebu lle ymlaen llaw, gyda thocynnau i oedolion sy’n aelodau o’r RSPB yn costio £25, £30 i oedolion nad ydynt yn aelodau, £10 i blant sy’n aelodau o’r RSPB a £15 i blant nad ydynt yn aelodau. Mae pob tocyn yn cynnwys croesi’n ôl a blaen i’r ynys, y ffioedd glanio, ffioedd gwersylla a’r holl weithgareddau tywys3. I archebu lle, ewch i’r wefan yma.\nMae Cysgu Dan y Sêr yn rhan o ymgyrch Rhoi Cartref i Fyd Natur yr RSPB, sy’n gweithio i ysbrydoli pawb i wneud eu rhan dros fyd natur. Mae Rohan - dylunydd a chyflenwr dillad ac esgidiau awyr agored - yn cefnogi Cysgu Dan y Sêr yr RSPB unwaith eto eleni, a disgwylir i dros 11,000 o deuluoedd ledled y DU dreulio noson yn y gwyllt.