Bosna i Hercegovina — Vikipedija, slobodna enciklopedija\n2.3Национални паркови и паркови природе\nToggle Природа subsection\n4.3Кнежевина Србија (средњи век)\n4.7Босна и Херцеговина у Југославији\n4.8Босна и Херцеговина као самостална држава\n6Ентитети и административна подјела\n7.2Индустрија и рударство\n8.1Највећи градови у БиХ\n9.3Филм и телевизија\nKoordinate: 43° 52′ N 18° 25′ E / 43.867° SGŠ; 18.417° IGD / 43.867; 18.417\nZa druge upotrebe pogledajte stranicu Bosna i Hercegovina (višeznačna odrednica).\nHimna: Државна химна Босне и Херцеговине\n43° 52′ N 18° 25′ E / 43.867° SGŠ; 18.417° IGD / 43.867; 18.417\nparlamentarna ustavna, federalna, demokratska republika\n— Visoki predstavnik\nKristijan Šmit[n. 1]\n— Predsjedavajući predsjedništva\nŠefik Džaferović[n. 2]\n— Članovi predsjedništva\nŽeljko Komšić[n. 3]\nMilorad Dodik[n. 4]\n— Predsjedavajući Savjeta ministara\n— Gornji dom\n— Donji dom\n— Banovina Bosna\n— Nastanak Kraljevine Bosne\n— Pad Kraljevine Bosne pod osmansku vlast\n— Austrougarsko osvajanje BiH\n— Aneksija Austrougarskoj\n7. oktobar 1908.\n— Stvaranje Jugoslavije\n1. decembra 1918.\n— Zasjedanje ZAVNOBiH-a\n25. novembar 1943.\n— Proglašena nezavisnost RBiH od SFR Jugoslavije\n— Priznavanje[n. 5]\n— Dejtonski mirovni sporazum\n68,96 st./km2 (139)\n44,462 mlrd. $ (111)\n0,750 (81) — visok\n[d]d. [m]m. gggg.\n(d)d. mes. gggg.\n(d)d. mesec gggg. (CE)\n^ Nije član vlade; visoki predstavnik je međunarodni civilni nadglednik provođenja Dejtonskog mirovnog sporazuma sa autoritetom da otpusti izabrane i neizabrane zvaničnike te da donosi zakone.\n^ Predsjedavajući trenutnog Predsjedništva (Bošnjak).\n^ Član trenutnog Predsjedništva (Hrvat).\n^ Član trenutnog Predsjedništva (Srbin).\n^ Vijeće za implementaciju mira, Visoki predstavnik za Bosnu i Hercegovinu, Ustavni sud Bosne i Hercegovine, Policijska misija Evropske unije u Bosni i Hercegovini i EUFOR Altea\nBosna i Hercegovina (skraćeno BiH), država je u jugoistočnoj Evropi, na Balkanskom poluostrvu. Pretežno je planinska zemlja. Zauzima površinu od 51.209,2 km². Na sjeveru, zapadu i jugu se graniči sa Hrvatskom, na jugoistoku sa Crnom Gorom, a na istoku sa Srbijom; kod Neuma — dužinom obale od 21,2 km — izlazi na Jadransko more. Glavni grad države je Sarajevo.\nBosna i Hercegovina se sastoji od dva entiteta: Federacije Bosne i Hercegovine i Republike Srpske, dok Brčko Distrikt ima poseban status. Tri najbrojnija naroda su Bošnjaci, Srbi i Hrvati; oni su konstitutivni na cijeloj teritoriji Bosne i Hercegovine. Uz konstitutivne narode, Bosna i Hercegovina je zemlja i brojnih nacionalnih manjina poput Roma, Jevreja, Crnogoraca, Slovenaca, Ukrajinaca i drugih zajednica. Prema rezultatima popisa stanovništva iz 2013. godine, Bosna i Hercegovina ima 3.531.159 stanovnika.\nSR Bosna i Hercegovina je bila jedna od šest republika SFR Jugoslavije. Po raspadu Jugoslavije, izbio je rat; završen je 14. decembra 1995. godine, potpisivanjem Dejtonskog mirovnog sporazuma.\nPrema širem konsenzusu prvi sačuvani pomen Bosne nalazi se u De administrando imperio napisanom sredinom H vijeka, koji Bosnu opisuje kao malu zemlju koju nastanjuju Srbi. Bosna je tada bila zasebna zemlja u okviru srpske države, čiji su je drugi dijelovi okruživali sa svih strana.\nVišečlani naziv Bosna i Hercegovina potiče od naziva dviju geografskih oblasti (oblast Bosna i oblast Hercegovina), čija su imena preuzeta istovjetno tj. upotrebljena u imenu države neizmjenjena i povezana veznikom i. Počinje se upotrebljavati nakon što je Austrougarska, na osnovu odluka Berlinskog kongresa (1878), anketirala osmanski Bosanski pašaluk (izuzev Novopazarskog sandžaka) i od njega stvorila jedinstveno upravno područje — kondominijum Bosnu i Hercegovinu.\nOd završetka Prvog svjetskog rata do završetka Drugog svjetskog rata, država nije postojala kao cjelovita jedinica. Višečlani naziv se ponovno počeo koristiti nakon proglašenja Federativne Narodne Republike Jugoslavije (1946) u kojoj je Narodna Republika Bosna i Hercegovina bila jedna od federalnih jedinica. Donošenjem novog jugoslovenskog ustava (1963), preimenovana je u Socijalističku Republiku Bosnu i Hercegovinu.\nVišečlani naziv se upotrebljavao i kod Republike Bosne i Hercegovine, koju su 15. oktobra 1991. godine neustavno proglasili muslimanski i hrvatski poslanici. Poslije ovoga, srpski poslanici su — 24. oktobra 1991. godine — stvorili posebnu skupštinu pod nazivom Skupština srpskog naroda u Bosni i Hercegovini. Ona je 9. januara 1992. proglasila Republiku Srpsku Bosnu i Hercegovinu, a 28. februara iste godine donesen je i Ustav Republike Srpske Bosne i Hercegovine.\nTrenutno, višečlani naziv službeno se upotrebljava za tzv. „dejtonsku” Bosnu i Hercegovinu i „vašingtonsku” Federaciju Bosne i Hercegovine.\nFizička mapa Bosne i Hercegovine\nBosna i Hercegovina je smještena na jugoistoku Evrope, u zapadnom dijelu Balkana. Njena ukupna površina iznosi 51.209,2 km² (od toga je 51.197 km² kopno, a 12,2 km² more). Graniči sa Hrvatskom na sjeveru, zapadu i jugu (ukupna dužina granice: 932 km), sa Srbijom na istoku (ukupna dužina granice: 312 km) i Crnom Gorom na jugoistoku (ukupna dužina granice: 215 km). Kod Neuma, Bosna i Hercegovina izlazi na Jadransko more, u dužini od 21,2 km. Granice Bosne i Hercegovine uglavnom su prirodnog porijekla i većinskim dijelom ih čine rijeke Drina, Sava i Una, kao i planina Dinara na jugozapadu zemlje.\nKrajnje tačke Bosne i Hercegovine su:\nsjever: 45° 16′ 30″ SGŠ, 16° 55′ 56″ IGD — kod naselja Gradina Donja kod Kozarske Dubice\njug: 42° 33′ 00″ SGŠ, 18° 32′ 24″ IGD — kod naselja Podštirovnik kod Trebinja\nistok: 44° 03′ 00″ SGŠ, 19° 37′ 41″ IGD — kod naselja Žlijebac kod Bratunca\nzapad: 44° 49′ 30″ SGŠ, 15° 44′ 00″ IGD — kod naselja Bugar kod Bihaća\nMaglić, najviši vrh Bosne i Hercegovine\nBosna i Hercegovina se sastoji od dvije geografske i istorijske cjeline: većeg bosanskog dijela na sjeveru (oko 42.000 km²) i manjeg hercegovačkog na jugu. Bosna je većinom planinska, a isto se odnosi i na Hercegovinu, s tim da je razlika u karakterima tla. Bosna je naseljenija i bogatija šumama i obradivim zemljištem, dok je Hercegovina krševitija.\nNa sjeveru se planinsko područje spušta u lagano-brežuljkasto područje Posavine, odnosno dalje pretvara u Panonsku niziju. Oblast Semberije, između planine Majevice i rijeka Save i Drine, predstavlja glavnu žitnicu Bosne i Hercegovine.\nDinarski dijelovi Bosne prostiru se od zapada ka istoku. Hercegovinu čine planinska (visoka) i jadranska (niska) Hercegovina, koja užim pojasom kod Neuma i na poluostrvu Klek izbija i na Jadransko more. Značajna su i polja, odnosno zaravni, koje se pružaju duž najvećih bosanskohercegovačkih rijeka (Una, Vrbas, Bosna, Drina), od juga ka sjeveru, odnosno u slučaju Neretve većim dijelom od sjevera ka jugu, a poseban oblik u krajoliku čine prostrana kraška polja na jugozapadu, jugu i jugoistoku zemlje (Livanjsko polje, Duvanjsko polje, Popovo polje).\nOko 42% površine Bosne i Hercegovine čini poljoprivredno zemljište, a samo 30% zemlje je obradivo; ostatak je poljoprivredno gotovo pa neiskorišćen. Polovinu površine Bosne i Hercegovine pokrivaju šume. U prirodne resurse zemlje ubrajaju se ugalj, željezo, boksit, mangan, bakar, hrom, cink, a svakako i drvo i znatne vodene mase. Najviši vrh Bosne i Hercegovine je planina Maglić (2.386 m), dok je najniži dio zemlje na nivou mora. Rijetki zemljotresi i poplave čine jedinu ozbiljniju prirodnu opasnost u Bosni i Hercegovini. Među najvažnije ekološke probleme spadaju zagađenost vazduha iz industrijskih postrojenja, zagađenost prostora zbog nedostatka opšte kulture i ekološke svijesti, te veliko krčenje šuma.\nSatelitski snimak Bosne i Hercegovine\nKlima Bosne i Hercegovine većim je dijelom umjerenokontinentalna, sa toplim ljetima i hladnim zimama. U dijelovima u kojima vlada ova klima, najtoplija područja su na sjeveroistoku, dok srednje temperature opadaju prema jugozapadu, idući dolinama rijeka prema srednjem pojasu. Godišnje količine padavina kreću se od 700 L/m² do 1.100 L/m².\nU srednjem i istočnom dijelu Bosne i Hercegovine nalaze se visoke planine Vlašić, Čvrsnica, Prenj, Trebević, Jahorina, Igman, Bjelašnica i Treskavica. Područja s velikom nadmorskom visinom imaju kratka hladna ljeta i duge oštre zime.\nPrimorje i južni dio zemlje, zbog blizine Jadranskog mora, pod uticajem su sredozemne klime. Srednje januarske temperature su relativno visoke (od 4°C do 8°C), dok su ljeta suva i topla (maksimalne temperature od 40°C do 45°C). Srednja godišnja količina padavina kreće se između 1.000 L/m² i 2.300 L/m², dok srednje godišnje temperature obično bivaju u intervalu od 12°C do 16°C. Snijeg je u ovom podneblju rijetka pojava. Klima u ovom, južnom delu zemlje, pogodna je za uzgajanje vinove loze, mandarina, limuna, maslina, narandži itd.\nIzmeđu ostalog, postoji sedam važnijih rijeka u Bosni i Hercegovini. Te rijeke i još neke od većih rijeka su:\nDrina — Najduža je rijeka Bosne i Hercegovine, a teče kroz istočni dio zemlje i na mnogim mjestima čini granicu države sa Srbijom. Drina protiče kroz gradove Foču, Goražde, Višegrad i Zvornik.\nSava — Najduža je rijeka koja protiče kroz Bosnu i Hercegovinu i čini prirodnu granicu sa Hrvatskom. Na njenim obalama nalaze se mjesta Brčko, Šamac i Gradiška.\nBosna — Najduža je domaća rijeka u Bosni, a ulijeva se u Savu na sjeveru. Po njoj je zemlja najvjerovatnije dobila ime.\nUna — Ova rijeka protiče sjeverozapadnim dijelom Bosne, duž zapadne granice između Hrvatske i BiH. Protiče kroz grad Bihać.\nSana — Sana protiče kroz Sanski Most i grad Prijedor, a na sjeveru se ulijeva u Unu.\nVrbas — Rijeka teče na sjever kroz središnji dio Bosne i protiče kroz Gornji Vakuf-Uskoplje, Bugojno, Jajce, Banja Luku i Srbac. Na sjeveru se ulijeva u Savu.\nNeretva — Velika je rijeka u središnjoj Bosni i Hercegovini; teče prvo sjeverno pa onda na jug od Jablanice i sve do ušća u Jadransko more. Na rijeci se nalazi grad Mostar.\nUkrina — Ovo je najveća rijeka u sjevernoj Bosni koja cijelim svojim tokom i slivom protiče kroz Republiku Srpsku. Protiče kroz Derventu i ulijeva se u Savu, zapadno od Broda.\nUsora — Najveća je lijeva pritoka Bosne kod Doboja. Protiče kroz Blatnicu i Teslić, a izvire ispod planine Očauš.\nSpreča — Ovo je desna pritoka Bosne kod Doboja. Izvire kod Šekovića, kod manastira Papraća, a protiče kroz Tuzlu, Lukavac, Gračanicu i Petrovo.\nKrivaja — Ovo je desna pritoka Bosne. Izvire u Pjenovcu kod Han Pijeska, a ulijeva se kod Zavidovića.\nU Bosni i Hercegovini nema velikih prirodnih jezera. Najveće jezero u državi je Buško blato kod Tomislavgrada, a za njim slijede Bilećko jezero, Modračko, Ramsko, Jablaničko i jezero Perućac.\nParkovi u Bosni i Hercegovini\nU Bosni i Hercegovini postoje tri nacionalna parka i dva parka prirode:\nNacionalni park Sutjeska 1965. 17.300\nNacionalni park Kozara 1967. 3.400\nNacionalni park Una 2008. 19.800\nNacionalni park Drina 2017. 6.315\nPark prirode Hutovo blato 1995. 74.110\nPark prirode Blidinje 1995. 600\nPark prirode Bardača 1965. 30.210\nBosna i Hercegovina je izuzetno bogata raznovrsnim biljnim i životinjskim svijetom. Biosfera BiH ima tu pogodnost da je zemlja relativno rijetko naseljena i da postoje potpuno nenaseljene oblasti. Oko polovina površine BiH je pod šumom, a posebno njene planine. Zbog ograničene pristupačnosti, svijet prirode je malo ugrožen, a staništa rijetkih biljaka i životinja očuvana. U BiH žive mnoge životinje koje su izumrle u drugim dijelovima Evrope.\nU Bosni i Hercegovini, mnoge rijetke biljke rastu na visokim nadmorskim visinama. U Nacionalnom parku Sutjeska, nalazi se prašuma Perućica — jedna od najvećih od onih koje su se do dan-danas održale. U području Dinarskih planina, niskom zonom se smatraju predjeli nadmorske visine od 500 m do 1.000 m. Za ovu zonu tipične su šume hrasta i bukve. Na visinama od oko 1.500 m rastu šume bukvi, smrče, jele i bora. Borovi su prisutni na skoro svim planinama. Mješavina svih ovih vrsta drveća javlja se još na nižim visinama i nastavlja u višim. U ovom slučaju govorimo o takozvanom području ilirske flore.\nNa svim područjima na visokoj nadmorskoj visini nalaze se planinske biljne vrste poput anemona, timijana i valerijane. Pored ovih vrsta, tu je i klasično alpsko rastinje. Posebnost BiH su doline nastale rušenjem pećina, u kojima su prisutne biljke karakteristične za hladnija planinska područja, dok na njihovim rubovima rastu mediteranske biljke. Dobar primjer flore BiH je planina Bjelašnica kod Sarajeva. U podnožju planine javljaju se raznovrsni lišćari poput hrastova, hrastova kitnjaka, glogova i crnih bukvi. U višim predjelima preovladavaju mješovite šume bukvi i jela.\nOrasi su rasprostranjeni u nižim zonama jugoistočne Evrope. Na visokim planinama rastu čempresi koji su neobično otporni na niske temperature. U proljeće, na livadama se javlja veliki broj cvjetova. Tipični predstavnici vrsta su: ljubičica, lincura, narcis, kamilica, sremuš, jagorčevina itd. Mnoge rijetke vrste prisutne su u Bosni i Hercegovini, kao na primjer gljiva Ustilago bosniaca i orhideja Orchis bosniaca na Prokoškom jezeru. Neki tipovi tla bogati krečnjakom nude idealne uslove za rast orhideja, recimo vrste crvena naglavica (lat. Cephalanthera rubra) ili vimenjak (lat. Platanthera chlorantha). Usljed tople klime, u ovom regionu rastu ljiljani. Tu su i rijetke vrste iz porodice tulipana, kao što su Tulipa biflora, rasprostranjena od Hrvatske do Albanije, ili Tulipa orphanidea, koja je rijetkost i koja opstaje samo zahvaljujući izolaciji.\nU Bosni i Hercegovini postoji značajan broj endemskih vrsta. Bosanski ljiljan je endemska vrsta iz središnje Bosne koja raste na krečnjačkom tlu. Dugo se smatralo da je ova vrsta varijetet pirinejskog ljiljana ili halkedonskog ljiljana. Međutim, molekularno-genetičkom analizom utvrđeno je da je ova vrsta srodna kranjskim ljiljanima.\nPojedine životinje koje su istrebljene širom Evrope održale su se u Bosni i Hercegovini; to su, na primjer, neki vukovi, mrki medvjedi ili veliki tetrijebi. Neke vrste životinja razvile su se autohtono (nezavisno od životinja u drugim regijama).\nNa kratkoj morskoj obali nailazi se na uobičajene riblje vrste Jadranskog mora. Ribe planinskih rijeka i potoka naročito su interesantne; u čistim planinskim jezerima očuvane su ugrožene riblje vrste. U rezervatu Hutovo blato žive jegulje. Hutovo blato je park prirode kojem pripadaju mnoge bare i močvare. Tu se mogu posmatrati i brojne druge životinjske vrste, poput rakova.\nZmije koje žive u BiH su velikim dijelom otrovnice. Karakterističan primjer za otrovnice su šarke i poskoci, a za neotrovne zmije smukovi. Ove vrste raširene su u cijeloj jugoistočnoj Evropi. Od ostalih gmizavaca česti su gušteri.\nIzuzetno bogat svijet ptica očuvan je u bosanskohercegovačkim planinama. Zelena žuna živi u listopadnim šumama, a crna žuna u četinarskim. Lešinari su prisutni na mnogim planinama. Od ptica grabljivica tu su suri orlovi (karakteristični za planine i krajeve blizu mora) te sokolovi vjetruške (rasprostranjeni u cijeloj zemlji). Planinski sokolovi žive u području Hercegovine.\nGlavni članak: Istorija Bosne i Hercegovine\nVaza iz naselja Butmir kod Sarajeva\nPaleolit u Bosni i Hercegovini obilježen je najstarijim paleolitskim spomenikom u jugoistočnoj Evropi, gravurom u pećini Badanj kod Stoca (u Hercegovini). Najljepša gravura je Konj napadnut strijelama, sačuvana u fragmentima, koja datira iz perioda od 14.000 p. n. e. — 12.000 p. n. e.\nTokom vremena kada su se neolitske kulture pojavile u Bosni i Hercegovini, postojale su interesantne mješavine mediteranskih i panonskih kultura. Hercegovina je bila pod uticajem impreso keramike iz zapadnog Sredozemlja, što se može vidjeti u Zelenoj pećini kod Mostara, Čairi kod Stoca, Lisičićima kod Konjica i Peć Mlini kod Gruda. Ljudi su tada živjeli u pećinama ili u jednostavnim naseljima na vrhovima brežuljaka. U gornjem toku rijeke Bosne i u sjeveroistočnim dijelovima Bosne (Obra I kod Kaknja), ljudi su živjeli u drvenim kućama sagrađenim na rijekama. U ovoj kulturi može se vidjeti uticaj jadranskih kultura na jugu i starčevačke kulture na sjeveroistoku. Izvorni izraz ove kulture su keramički pehari na četiri noge, zvani ritoni. Isti ovakvi objekti mogu se pronaći u danilskoj kulturi na hrvatskom primorju. Zbog ovih objekata, kakanjska kultura smatra se dijelom šireg kruga neolitskih populacija koje su poštovale kult životne sole (od sjeverne Italije, Dalmacije i Epira, sve do Egejskog mora).\nButmirska kultura iz okoline Sarajeva je drugačija, sa fino uglačanom keramikom i različitim geometrijskim ukrasima (često spiralama). Figure iz Butmira su jedinstvene skulpture oblikovane rukom. Naselja su zemuničkog tipa. Sahranjivanje je bilo u okviru naselja, u zgrčenom položaju ili opruženom, na leđima.\nZidine antičkog Daorsona, u Ošanićima kraj Stoca; iz 3. vijeka p. n. e.\nPočetkom bronzanog doba, neolitsko stanovništvo su zamijenila ratobornija indoevropska plemena Ilira. Keltske seobe u 4. i 3. vijeku p. n. e., potisnule su mnoga ilirska plemena iz njihovih bivših zemalja, ali su se takođe neka keltska i ilirska plemena pomiješala. Konkretni istorijski dokazi za ovaj period su oskudni, ali se čini da je ovaj region bio naseljen raznim narodima koji su pričali različite jezike. Ratovi između Ilira i Rimljana počeli su 229. p. n. e., ali Rim nije završio osvajanje regiona sve do propasti Batonovog ustanka, 9. godine n. e. U antičkom periodu, rimsko stanovništvo iz svih dijelova carstva naseljavano je među Ilire.\nOva oblast je u početku bila dio Ilirije, sve do rimskog osvajanja. Nakon podjele Rimskog carstva između 337. i 395. godine, provincije Dalmacija i Panonija postale su dio Zapadnog rimskog carstva. Neki tvrde da su ovaj region osvojili Ostrogoti 455. godine. Oblast je kasnije dospjela u posjed Alana i Huna. U 6. vijeku, vizantijski car Justinijan I osvojio je ovu oblast. Sloveni, narod koji je došao iz istočne Evrope, pokorili su Avare u 6. vijeku.\nKneževina Srbija (srednji vek)\nGlavni članci: Srpske zemlje u ranom srednjem veku i Vlastimirovići\nSrpske zemlje u 10. vijeku\nPo dolasku Slovena na Balkansko poluostrvo, Srbi su formirali nekoliko međusobno povezanih kneževina, a to su: Srbija (Raška i Bosna), Travunija, Zahumlje, Neretva (Paganija) i Duklja. Granica prve Srbije išla je od rijeke Une na zapadu, do rijeke Iskre na istoku.\nDostinika (ili Dostinik, negdje između današnje Sjenice i Prijepolja)\nČernavusk (Crna Stijena, u blizini Mileševe)\nMeđuriječje (iznad ušća Prače u Drinu kod Goražda)\nDrežnik (iznad Velikog Rzava ili Pljevlja)\nLesnik (na Drini)\nSalines (tj. Soli, današnja Tuzla)\nU okviru župe Bosna bili su to:\nKatera (tj. Kotor ili Kotorac, nesigurna lokacija)[n. 1]\nDesnik (tj. Sutjeska na Trstivnici)\nPovelja Kulina bana Dubrovčanima\nDanašnje znanje o političkoj situaciji na zapadnom Balkanu tokom ranog srednjeg vijeka nedovoljno je poznato. Nakon svog dolaska, Sloveni su sa sobom donijeli plemensko društveno uređenje, koje se raspalo i utabalo put ka feudalizmu tek nakon franačkog prodora u ovu oblast krajem 9. vijeka. To je takođe i vrijeme kada su Južni Sloveni pokršteni. Bosna je, zbog geografskog položaja i terena, vjerovatno bila jedna od posljednjih oblasti u kojima je izvršen ovaj proces, koji je vjerovatno poticao iz gradova na dalmatinskoj obali.\nBosna se opisana pridjevom srednjovjekovni počinje pominjati od 958. godine. Srpske i hrvatske kneževine su podijelile Bosnu u 9. i 10. vijeku; za vrijeme kneza Časlava i dukljanskog kralja Bodina, Bosna se našla u sastavu jedinstvene srpske države, a u međuvremenu Bosnom je ovladao i hrvatski kralj Mihailo Krešimir II. Kasnije političke okolnosti su dovele do toga da se za ovu oblast nadmeću Ugarska i Vizantija. Nakon još jedne promjene odnosa moći početkom 12. vijeka, Bosna se našla izvan kontrole obiju zemalja i nastala je posebna država pod vlašću lokalnih banova. Ugarska će u prvoj polovini 12. vijeka osvojiti Bosnu, koja će se tek kao Banovina Bosna proglasiti nezavisnom 1154. godine.\nStećci su rasuti nadgrobni spomenici po cijeloj BiH\nPrvi značajni vladar Bosne, Kulin ban, vladao je tokom skoro tri decenije mira i stabilnosti, tokom kojih je ojačao privredu države preko sporazuma sa Dubrovnikom i Venecijom. Njegova vladavina je takođe označila i početak sporova oko Crkve bosanske, domaće hrišćanske vjere koju su već tada heretičkom smatrale i zapadna — Rimokatolička — i istočna — Pravoslavna crkva. Kao odgovor na ugarske pokušaje da iskoriste pitanje crkve kao način da povrate suverenitet nad Bosnom, ban Kulin je održao sastanak sa domaćim crkvenim vođama da se odrekne hereze i prihvati katolicizam (1203). Ova izjava je bila samo formalnog karaktera, jer su poglavari Crkve bosanske, uprkos potpisanoj izjavi, i dalje zadržali svoju vjeru. Ugarske ambicije nisu se promijenile dugo nakon Kulinove smrti 1204. godine, a prestale su tek nakon neuspješnog vojnog pohoda 1254. godine.\nBosna u 10. vijeku\nBosanska država tokom vladavine Kulina bana (1180—1204)\nBosanska država tokom vladavine kralja Tvrtka I Kotromanića (1353—1391)\nGranice bosanske države u drugoj polovini 15. vijeka\nBosna i Hercegovina u drugoj polovini 19. vijeka\nIstorija Bosne od tada do početka 14. vijeka obilježena je borbom za vlast između porodica Šubić i Kotromanić. Ovaj sukob se okončao 1322. godine, kada je Stefan II Kotromanić postao ban. Do svoje smrti 1353, on je uspio da Bosni pripoji teritorije na sjeveru i zapadu, kao i Zahumlje i veći dio Dalmacije. Njega je naslijedio njegov nećak Tvrtko I Kotromanić, koji je nakon duge borbe sa plemstvom i unutarporodičnim borbama, uspio da stekne punu kontrolu nad državom, i to 1367. godine. Tvrtko se 26. oktobra 1377. krunisao za kralja Srba, Bosne, Pomorja i zapadnih strana.\nU srednjovekovnoj Bosni je postojala opšta svest, barem među plemićima, da su sa Srbijom delili zajedničku državu i da pripadaju istoj etničkoj grupi. Ta svest se vremenom smanjivala zbog razlika u političkom i društvenom razvoju, ali zadržala se u Hercegovini i delovima Bosne koji su bili deo Srbije.\nIpak, nakon njegove smrti 1391, Bosna je upala u dug period opadanja moći. Stefan Vukčić Kosača se 1448. godine osamostaljuje u Humu i proglašava hercegom od svetoga Save. Osmansko carstvo je već počelo sa osvajanjem Evrope i predstavljalo je veliku opasnost po Balkan tokom prve polovine 15. vijeka. Konačno, nakon decenija političkih i društvenih nestabilnosti, Bosna je pala pod osmansku vlast 1463. godine, Hercegovina 1482. godine, dok je Kraljevina Bosna — koju su obnovili Mađari — konačno pala pod osmansku vlast 1527. godine.\nOsmansko osvajanje Bosne označilo je novu eru u istoriji države i uvelo je drastične promjene u političkoj i kulturnoj mapi regiona. Iako je Kraljevstvo Bosna uništeno, a veliki dio njegovog najvišeg plemstva pogubljen, Osmanlije su dozvolile očuvanje bosanskog identiteta integrišući državu kao sastavnu provinciju Osmanskog carstva, s njenim istorijskim imenom i teritorijalnom cjelovitošću (to je bio jedinstven slučaj među porobljenim državama na Balkanu). U okviru ovog Bosanskog sandžaka (na kraju vilajeta), Osmanlije su uvele brojne ključne promjene u društveno-političkoj upravi nad ovom teritorijom, uključujući novi sistem zemljoposjedništva, reorganizaciju administrativnih jedinica i kompleksan sistem društvenog raslojavanja po klasnoj i religijskoj pripadnosti.\nHercegovina pre turskih osvajanja\nČetvorovjekovna osmanska uprava je takođe imala drastičan uticaj na sastav stanovništva, koji se mijenjao nekoliko puta (kao posljedica osmanskih osvajanja, čestih ratova sa evropskim silama, seoba i epidemija). Domaće hrišćansko stanovništvo bilo je pogođeno dankom u krvi, odnosno prisilnim odvođenjem djece u janjičare, specijalne osmanske vojne odrede. U Bosni je jedan dio domaćeg stanovništva primio islam da bi izbjegao robovski status namijenjen hrišćanima, da bi zaštitio potomstvo i imovinu od otimanja (sefardski Jevreji su stigli pošto su bili protjerani iz Španije u 15. vijek), a i sami religijski obredi u islamu bili su slični onima koje su praktikovali bogumili. Bosanskohercegovačke hrišćanske zajednice su takođe doživjele velike promjene. Bosanski franjevci (i cjelokupno katoličko stanovništvo) bilo je zaštićeno zvaničnim carskim dekretom. Pravoslavno stanovništvo u Bosni (u početku vezano za Hercegovinu i Podrinje), proširilo se po cijeloj zemlji tokom ovog perioda i doživjelo relativan napredak u 19. vijeku. U međuvremenu, heretička Crkva bosanska prestala je da postoji.\nCitadela i džamija u Počitelju\nDok je Osmansko carstvo napredovalo i širilo se u središnju Evropu, Bosna je bila pošteđena situacije da bude pogranična provincija, i doživjela je dug period blagostanja i napretka. Osnovani su brojni gradovi (poput Sarajeva i Mostara), koji su izrasli u važne regionalne centre trgovine i građanske kulture. U ovim gradovima, brojni sultani i paše finansirali su izgradnju mnogih važnih građevina islamske arhitekture (kao što su Stari most u Mostaru i Gazi Husrev-begova džamija u Sarajevu). Veliki broj ljudi porijeklom iz Bosne igrao je važnu ulogu u kulturnoj i političkoj istoriji Osmanskog carstva u ovom periodu. Vojnici iz Bosne činili su veliki dio osmanske vojske u bitkama na Krbavi i Mohaču (dvije velike osmanske pobjede), dok su se mnogi drugi progurali kroz redove osmanske vojne birokratije i tako zauzeli najviše položaje u carstvu, među kojima su položaji admirala, generala i velikih vezira. Mnogi su ostavili veliki trag i na otomansku kulturu kao mistici, derviši, učenjaci i slavljeni pjesnici na bošnjačkom, turskom, arapskom i persijskom jeziku.\nMeđutim, krajem 17. vijeka, osmanski vojni neuspjesi odrazili su se i na Bosnu i Hercegovinu, a kao posljedica Velikog bečkog rata i Karlovačkog mira iz 1699. godine, Bosna je postala najzapadnija osmanska provincija. Sljedećih sto godina obilježili su dalji osmanski vojni neuspjesi, brojni ustanci u Bosni i nekoliko pojava kuge. Portini napori da modernizuje tursku državu nailazili su na veoma veliki otpor u Bosni, gdje su se lokalni zemljoposjednici odupirali da ne bi izgubili mnogo toga kroz predložene reforme. Ovo, kao i nezadovoljstvo usljed političkih ustupaka susjednim hrišćanskim zemljama na istoku, kulminiralo je neuspješnim ustankom Husein-kapetana Gradaščevića 1831. godine. Povezane bune su gušene sve do 1850. godine, ali stanje je nastavilo da se pogoršava.\nKasniji nemiri zbog zemlje izazvali su ustanak hrišćana u Bosni i Hercegovini 1875. godine. Ustanak se brzo proširio, pa se u njega uključilo i nekoliko drugih država i velikih sila, koje su primorale Osmansko carstvo da prepusti upravljanje Bosnom i Hercegovinom Austrougarskoj monarhiji, na 30 godina a prema odredbama Berlinskog kongresa iz 1878. godine.\nIako je austrougarska okupaciona vlast brzo ugušila početni oružani otpor nakon preuzimanja Bosne i Hercegovine, tenzije su ostale u nekim dijelovima zemlje (naročito u Hercegovini), a dogodilo se i masovno iseljavanje muslimanskog stanovništva u krajeve koje je kontrolisalo Osmansko carstvo. Stanje relativne stabilnosti je uskoro dostignuto, pa su austrougarske vlasti bile u mogućnosti da izvrše brojne društvene i administrativne reforme, s ciljem uspostavljanja stabilnog političkog modela u Bosni i Hercegovini koji će pomoći u iščezavanju tada već uveliko proširenog nacionalizma među Južnim Slovenima. Zato su Austrougari uradili mnogo na kodifikovanju zakona, uvođenju novih političkih praksi i — generalno govoreći — modernizaciji.\nTokom austrougarske uprave, unutrašnja podjela Bosne i Hercegovine je sačuvana, ali su njene institucije unaprijeđene. Donjotuzlanski, Banjalučki, Bihaćki, Sarajevski, Mostarski i Travnički okruzi formirali su regionalnu vladu i postojali sve do 1922. godine.\nPrincipov most (danas Latinski most), lokacija atentata u Sarajevu\nIako je ekonomski bila relativno uspješna, politika Austrougarske (koja se zasnivala na promovisanju ideje o jedinstvenoj multikonfesionalnoj bosanskoj naciji i koja je odgovarala muslimanskom stanovništvu; njen čelni zastupnik je bio upravnik Bosne i Hercegovine i ministar finansija Benjamin Kalaj) nije uspjela da zauzda rastući nacionalizam. Koncepti hrvatskih i srpskih nacionalnih država su se već bili proširili među bosanskohercegovačkim katoličkim i pravoslavnim stanovništvom iz susjedne austrougarske provincije Hrvatske i Kraljevine Srbije polovinom 19. vijeka, što nije dopuštalo šire prihvatanje ideje o jedinstvenoj bosanskoj naciji. Do početka Prvog svjetskog rata, nacionalizam je bio sastavni dio politike u Bosni i Hercegovini, sa nacionalnim političkim partijama koje su radile uglavnom za interese svojih religijskih a samim tim i narodnih zajednica.\nIdeja o zajedničkoj državi Južnih Slovena postala je popularna politička ideologija i u Bosni i Hercegovini. Odluka austrougarske vlade da anektira Bosnu i Hercegovinu 1908. godine, doprinijela je shvatanju o nužnosti ideje među narodima Bosne i Hercegovine. Ove političke napetosti kulminirale su 28. juna 1914. kada je Gavrilo Princip, član organizacije Mlada Bosna, u Sarajevu ubio prijestolonasljednika austrougarskog trona, nadvojvodu Franca Ferdinanda, i smrtno ranio njegovu suprugu Sofiju, za što se kasnije ispostavilo da je događaj koji je poslužio kao povod za izbijanje Prvog svjetskog rata. Iako se stanovništvo Bosne i Hercegovine borilo u ratu u vojskama zaraćenih strana, sama Bosna i Hercegovina je prošla kroz rat bez relativno velike štete.\nBosna i Hercegovina u Jugoslaviji\nNakon austrougarskog poraza u ratu, Vijeće narodnih prvaka i poslanika — 28. novembra 1918. godine — donijelo je odluku o ujedinjenju Bosne i Hercegovine sa Kraljevinom Srbijom, koja je prerasla u Kraljevinu Srba, Hrvata i Slovenaca. Politički život u Bosni u ovom periodu obilježili su socijalni i ekonomski nemiri oko preraspodjele zemlje te osnivanje nekoliko političkih partija koje su često stupale u različite koalicije sa raznim partijama iz drugih dijelova kraljevine. Dominantan ideološki sukob u jugoslovenskoj državi, između hrvatske težnje za regionalizacijom i srpske težnje za centralizacijom, različito je uticao na tri glavne etničke grupe u Bosni i Hercegovini. Bosanski muslimani nisu imali status naroda u kraljevini. Iako je početna podjela kraljevine na 33 oblasti izbrisala tradicionalne geografske entitete, naporima političara Mehmeda Spahe postignuto je da se 6 oblasti koje su činile Bosnu i Hercegovinu podudaraju sa 6 sandžaka iz osmanskog perioda.\nMemorijalni kompleks Dolina heroja u blizini Tjentišta\nŠestojanuarska diktatura iz 1929. godine donijela je novu administrativnu podjelu države na banovine, čija je svrha bila da se obrišu istorijske i etničke linije. Srpsko-hrvatski sukobi o uređenju države okončali su se sporazumom Cvetković—Maček kojim je 1939. godine osnovana Banovina Hrvatska, koja je obuhvatala značajne dijelove današnje BiH. Ipak, spoljašnje političke prilike primorale su jugoslovenske političare da obrate pažnju na sve veću opasnost koju je predstavljala Hitlerova nacistička Njemačka. Nakon pristupanja Kraljevine Jugoslavije Trojnom paktu i državnog udara 27. marta 1941. godine kojom je zbačena vlada, Jugoslaviju su Sile Osovine konačno napale — 6. aprila 1941. godine.\nNakon okupacije Jugoslavije u Drugom svjetskom ratu, cjelokupna teritorija Bosne i Hercegovine pripala je Nezavisnoj Državi Hrvatskoj. Ustaška uprava nad Bosnom dovela je do progona i genocida Srba, Jevreja i Roma. Zbog toga je većina stanovništva Bosne i Hercegovine stupala u redove komunističkih partizana, a određen broj pravoslavnog stanovništva (većinom Srba) borio se i na strani četnika. Veliki vojni uspjesi ipak su ubijedili saveznike da politički i vojno podrže partizane.\nOd 1941. godine, jugoslovenski komunisti na čelu sa Josipom Brozom Titom, organizovali su višenacionalni pokret koji se borio protiv stranih okupatora i osvajača, fašista, nacista i domaćih izdajnika. Krajem novembra 1943. godine, Antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Jugoslavije održalo je zasjedanje u Jajcu, na kojem je odlučeno da se nova Jugoslavija uspostavi kao federacija sa šest republika, od kojih bi jedna bila i Bosna i Hercegovina u svojim granicama iz perioda austrougarske okupacije. Ustav Federativne Narodne Republike Jugoslavije iz 1946. godine ozvaničio je ovu odluku.\nZbog svog centralnog položaja u jugoslovenskoj federaciji, poslijeratna Bosna i Hercegovina strateški je odabrana kao baza za razvoj vojne i teške industrije. Kako god, u većem dijelu perioda svog postojanja, Bosna i Hercegovina je bila mirna i prosperitetna. Iako je politički bila neuticajna tokom 1950-ih i 1960-ih, tokom 1970-ih pojavili su se uticajni političari poput Džemala Bijedića, Branka Mikulića i Hamdije Pozderca.\nBosna i Hercegovina kao samostalna država\nSlabljenjem komunizma i pojavom višestranačkog sistema u Socijalističkoj Federativnoj Republici Jugoslaviji, stara komunistička doktrina bratsva i jedinstva izgubila je značaj, što je pružilo priliku tek novonastalim nacionalističkim strankama sve tri naroda (Stranka demokratske akcije, Srpska demokratska stranka i Hrvatska demokratska zajednica) da osvoje većinu na parlamentarnim izborima 1990. i oforme labavu koaliciju kojom je uspešno okončana vladavina komunista. Tačka razilaženja u ovoj koaliciji bila je sudbina SR Bosne i Hercegovine: srpski predstavnici su se zalagali za ostanak u jugoslovenskoj federaciji, dok su predstavnici bosanskih muslimana (od 1993. usvojen je naziv Bošnjaci) i Hrvata tražili nezavisnost. Na zasjedanju 14. i 15. oktobra 1991. godine, parlament je — bez srpskih predstavnika — doneo Memorandum o nezavisnosti. Kao odgovor na ovo, srpski predstavnici su napustili parlament SR BiH, a potom 24. oktobra 1991. godine — osnovali Skupštinu srpskog naroda Bosne i Hercegovine, koja je 9. januara 1992. jednostrano proglasila osnivanje Srpske Republike Bosne i Hercegovine. 18. novembra 1991. godine, i Hrvati su jednostrano proglasili osnivanje Hrvatske Zajednice Herceg-Bosne.\nMemorijalni centar Srebrenica — Potočari\nMuslimanski i hrvatski poslanici su, bez pristanka srpskih poslanika, organizovali Referendum o nezavisnosti Bosne i Hercegovine od Jugoslavije, 29. februara i 1. marta 1992. godine, koji je bojkotovala velika većina Srba. Izlaznost na referendumu je bila 63,7% (prema Ustavu SR BiH, za takvu odluku je bila potrebna dvotrećinska većina), a 92,7% onih koji su izašli glasalo je za nezavisnost. Krnja vlada SR Bosne i Hercegovine proglasila je nezavisnost nedugo poslije toga, a 6. aprila 1992. godine su je kao nezavisnu državu priznali Evropska zajednica i SAD.\nOružani sukobi počeli su i pre priznanja nezavisnosti. Srbi su u početku imali inicijativu, pošto su imali direktnu i otvorenu podršku JNA, koja se kasnije transformisala jednim manjim dijelom u Vojsku Republike Srpske, a većim dijelom u Vojsku Jugoslavije, kao i tek novoformirane treće — odnosno krnje Jugoslavije (Savezna Republika Jugoslavija). Vojska Republike Srpske je do jeseni zavladala nad oko 70% Bosne i Hercegovine, držeći u potpunom okruženju gradove, inače i „zaštićene zone” UN: Sarajevo, Goražde, Srebrenicu i Žepu. Na ovom frontu je stradalo više hiljada ljudi do 1995. godine. U junu 1992. godine, počeli su prvi sukobi između vlade Alije Izetbegovića iz Sarajeva i hrvatske frakcije koja je težila pripajanju Herceg-Bosne Republici Hrvatskoj. Sukob je eskalirao 1993. godine, a okončan je uz američko posredovanje Vašingtonskim sporazumom iz marta 1994. godine. Ovim sporazumom stvorena je Federacija Bosne i Hercegovine (u trenutku nastanka se zvala Muslimansko-hrvatska Federacija).\nPredsjednici Republike Bosne i Hercegovine, Republike Srbije i Republike Hrvatske, Alija Izetbegović, Slobodan Milošević i Franjo Tuđman, potpisuju Dejtonski sporazum 14. decembra 1995. godine\nU saglasnosti sa Vašingtonskim sporazumom, Hrvatska vojska je — zajedno sa Armijom Republike Bosne i Hercegovine — u zapadnoj Bosni i na teritoriji Hrvatske pokrenula operaciju Oluja, kojom je zauzet zapadni dio Republike Srpske Krajine. Poslije ovoga je hrvatsko-muslimanski vojni savez, uz podršku NATO-a, stekao inicijativu u ratu, i to zauzevši od Republike Srpske veliki dio zapadne teritorije, što je uzrokolavo masovni egzodus srpskog stanovništva. Poslije ponovljenog masakra nad civilnim stanovništvom na Markalama u Sarajevu, NATO je nakon višestrukih i već i ranije neuspjelih upozorenja, pokrenuo vazdušnu operaciju „Namjerna sila” na artiljerijske položaje Vojske Republike Srpske.\nU tom trenutku, međunarodna zajednica je neočekivano brzo uspjela da konačno dovede predstavnike svih zaraćenih strana na mirovne pregovore u američki grad Dejton. Rat se završio potpisivanjem Dejtonskog mirovnog sporazuma, koji je parafiran 21. novembra 1995. godine; konačna verzija mirovnog sporazuma potpisana je u Parizu, 14. decembra 1995. godine. Posljedice rata su bila etnička čišćenja sve triju naroda međusobno, velike promjene u demografiji; najvažnije što je donio Dejtonski sporazum je bio završetak ubijanja i osnivanje Bosne i Hercegovine čiji će stanovnici živjeti u miru. Dejtonskim mirovnim sporazumom Republika Bosna i Hercegovina je prestala da zvanično postoji.\nBosnu i Hercegovinu na osnovu Dejtonskog mirovnog sporazuma čine dva ravnopravna entiteta: Federacija Bosne i Hercegovine (koja obuhvata 51% teritorije BiH) i Republika Srpska (koja obuhvata 49% teritorije BiH). Međunarodnom arbitražom je ujedinjena predratna opština Brčko, od koje je stvoren Brčko Distrikt, kao kondominijum FBiH i RS sa sopstvenom upravom, čime je Republika Srpska teritorijalno i geografski presječena odnosno fizički razdvojena na dva dijela.\nGlavni članak: Politički sistem Bosne i Hercegovine\nMapa federacija u svetu\nZgrada Predsedništva Bosne i Hercegovine\nBosna i Hercegovina je po svom državnom uređenju jedinstvena u svijetu. Njeno uređenje je složenog karaktera, a po obliku vladavine država je federalna parlamentarna republika, s tim da se i pored toga zvanično ne definiše kao republika zbog složenosti jedinica na koje je podijeljena (kantoni i entiteti, od kojih jedan u svom nazivu ima imenicu republika, a drugi federacija), ali i zbog podsjećanja na ratnu tzv. Republiku BiH. Nezavisnost države je priznata protivno međunarodnom javnom pravu, 5. aprila 1992. godine, nakon što se neustavnim referendumom o nezavisnosti savezna država odvojila od Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije, iz koje su prethodno istupile Slovenija, Hrvatska i Makedonija. Stvarnu nezavisnost BiH je stekla 14. decembra 1995. godine, iako i ovo mnogi dovode u pitanje zbog međunarodne uprave u BiH. Savjet ministara Bosne i Hercegovine se po trenutnom Ustavu počeo sastavljati od tog 14. decembra poslije potpisivanja Dejtonskog mirovnog sporazuma, koji je zaustavio rat i svojim aneksom IV (Ustav BiH) uredio izgled poslijeratne BiH. Glavni grad zemlje je ostalo Sarajevo.\nEvropski parlament bira visokog predstavnika, koji je najviši politički autoritet u zemlji. Trenutni visoki predstavnik u Bosni i Hercegovini je Valentin Incko (iz Austrije).\nPredsjedništvo Bosne i Hercegovine se sastoji od tri člana, iz svakog konstitutivnog naroda po jedan, koji se izmjenjuju na mjestu predsjedavajućeg Predsjedništva svakih 8 mjeseci. Njih neposredno bira narod: Federacija bira predstavnika Bošnjaka i predstavnika Hrvata, a Republika Srpska bira predstavnika Srba. Član Predsjedništva sa najviše glasova na izborima obično postaje prvi predsjedavajući. Mandat predsjedništva traje 4 godine. Članovi predsjedništva mogu biti uzastopno birani još jednom i poslije toga ne mogu biti birani sljedeće četiri godine. Predsjedavajućeg Savjeta ministara Bosne i Hercegovine imenuje Predsjedništvo BiH, a potvrđuje Parlamentarna skupština BiH. Predsjedavajući zatim imenuje ministre.\nParlamentarna skupština Bosne i Hercegovine je zakonodavni organ države. Ona se sastoji od dva doma: Doma naroda PS BiH i Predstavničkog doma PS BiH. Dom naroda se sastoji od 15 delegata, od kojih su dvije trećine iz Federacije (pet Bošnjaka i pet Hrvata) i jedna trećina iz Republike Srpske (pet Srba). Predstavnički dom se sastoji od 42 poslanika, od kojih se takođe dvije trećine bira u Federaciji, a jedna trećina u Republici Srpskoj, po istom principu za prvi dom.\nUstavni sud Bosne i Hercegovine je najviša i konačna instanca u pravnim pitanjima i broji devet članova: četiri se biraju iz Predstavničkog doma Federacije (dva Bošnjaka i dva Hrvata), dva se biraju iz Narodne skupštine Republike Srpske (dva Srbina), a tri člana bira predsjednik Evropskog suda za ljudska prava nakon konsultacija sa predsjedništvom zemlje.\nSud Bosne i Hercegovine ima devet članova, a sastoji se od upravnog dijela, krivičnog dijela i dijela za obraćanje javnosti.\nZaposlena lica sa najmanje 16 godina starosti imaju pravo glasa, dok nezaposleni pravo glasa dobijaju sa 18 godina starosti. Neke od političkih stranaka u Bosni i Hercegovini su: Socijaldemokratska partija Bosne i Hercegovine, Stranka demokratske akcije, Hrvatska demokratska zajednica Bosne i Hercegovine, Demokratska fronta, Savez nezavisnih socijaldemokrata, Liberalna stranka Bosne i Hercegovine, Stranka za Bosnu i Hercegovinu, Nova hrvatska inicijativa, Srpska demokratska stranka, Srpska radikalna stranka Republike Srpske.\nEntiteti i administrativna podjela\nBosna i Hercegovina ima nekoliko nivoa političkih struktura ispod državnog nivoa. Najvažnija od ovih podjela je organizacija države po entitetima (Federacija Bosne i Hercegovine (FBiH) i Republika Srpska (RS)). Federacija Bosne i Hercegovine raspolaže sa 51% površine Bosne i Hercegovine, a Republika Srpska sa 49%. Entiteti su priznati Dejtonskim mirovnim sporazumom 1995. godine, kao rezultat kompromisa predstavnika triju konstitutivnih naroda (uz posredovanje velikih sila). FBiH i RS dijeli međuentitetska linija duga više od 1000 km.\nFederacija Bosne i Hercegovine Sarajevo\nRepublika Srpska Sarajevo (Istočno Sarajevo) (dejure)\nBanja Luka (defakto)\nBrčko Distrikt Brčko\nRatna razaranja (1992—1995) dovela su do velikih promjena u etničkoj slici zemlje. Ovo je većinom bilo zbog nasilnog etničkog čišćenja sve tri naroda.\nOd 1996. godine, ovlašćenja vlada obaju entiteta se u odnosu na državni nivo značajno smanjuju. Treći nivo političke podjele — nakon entiteta — u Federaciji BiH su kantoni. Federacija Bosne i Hercegovine se sastoji od 10 kantona. Svi oni imaju svoju kantonalnu skupštinu i vladu, koja djeluje pod zakonom FBiH. Hercegovačko-neretvanski i Srednjobosanski kanton etnički su mješoviti i imaju specijalne sisteme kako bi se očuvala prava svih naroda.\nPosljednji nivo političke podjele Bosne i Hercegovine su opštine. Zemlja se sastoji od 141 opštine, od kojih su 79 u Federaciji Bosne i Hercegovine, a 62 u Republici Srpskoj, dok je grad Brčko zasebna administrativna jedinica — distrikt. I opštine takođe imaju svoju skupštinu (u FBiH vijeće), upravu i službe, i uglavnom su obrazovane oko najznačajnijeg grada ili mjesta u području. Svaki kanton se sastoji od nekoliko opština.\nOsim entiteta, kantona, i opština, Bosna i Hercegovina takođe ima i osam službenih gradova. To su: Banja Luka, Bijeljina, Doboj, Istočno Sarajevo, Mostar, Prijedor, Sarajevo i Trebinje. Gradovi Sarajevo i Istočno Sarajevo sastoje se od nekoliko opština, dok se Gradovi Banja Luka, Bijeljina, Doboj, Mostar, Prijedor i Trebinje sastoje od teritorija nekadašnjih istoimenih opština. Gradovi takođe imaju svoju gradsku skupštinu (vijeće) i gradsku upravu, čija je moć između opština i vlade kantona (ili vlade entiteta u Republici Srpskoj).\nUz Srbiju, Bosna i Hercegovina je bila jedna od dviju srednje razvijenih republika u SFRJ. Poljoprivreda je uglavnom bila u privatnim rukama, ali posjedi su bili mali i neprofitabilni, dok se hrana uglavnom uvozila. Za vrijeme socijalizma, u BiH je forsirana teška i vojna industrija, pa je republika imala veliki dio jugoslovenskih vojnih i industrijskih postrojenja.\nTri godine ratovanja uništile su privredu i infrastrukturu, pa je proizvodnja pala za preko 80%. Nakon 1995. godine, proizvodnja se malo oporavila (1996—1998), ali rast se znatno usporio 1999. godine. BDP je 1990. godine bio i dalje duboko ispod nivoa. Nezaposlenost je 2007. godine iznosila 29%. Teško je tačno ocijeniti stanje privrede jer iako oba entita objavljuju svoje statistike, statistike za cijelu državu su ograničene. Osim toga, službene statistike se ne bave sivom ekonomijom, koja je vrlo prisutna u cijeloj zemlji i u svim segmentima društva.\nNajveći dio zaposlenih radi u tercijarnom sektoru, zatim u industriji i poljoprivredi. Prema procjenama iz 2008. godine, BDP je iznosio otprilike 29,9 milijardi dolara. BDP po glavi stanovnika je tada bio 6.500 dolara. Po sektoru, 10,2% BDP-a otpadalo je na poljoprivredu, 23,9% na industriju, a 66% na uslužne djelatnosti. BDP je za sedam godina narastao, tako da je 2015. godine iznosio 40,53 milijardi dolara, dok se BDP po glavi stanovnika povećao za oko 60% (iznosio je 10.500 dolara). Procjene MMF-a za 2017. su 44,462 milijardi odnosno 10.958 po stanovniku (PKM). BiH i dalje nije među prvih sto zemalja po BDP-u.\nGlavni trgovinski partneri Bosne i Hercegovine su Srbija, Hrvatska, Crna Gora, Njemačka, Slovenija, Italija, Turska itd.\nBosna i Hercegovina se nalazi na površini od 5.120.000 hektara. Površina poljoprivrednog zemljišta obuhvata 2.200.000 hektara od čega je 1.598.000 hektara obradivo zemljište. Najveća područja pod obradivim površinama zauzimaju oranice i bašte 1.035.000 hektara, voćnjaci 101.000 hektara, vinogradi 5.000 hektara i livade 457.000 hektara. Pored toga, poljoprivredne površine čine i pašnjaci sa 599.000 hektara i bare, trstici i ribnjaci sa 3.000 hektara. Šume i šumska zemljišta u Bosni i Hercegovini prostiru se na površini od 3.231.500 hektara što čini 60% ukupne površine.\nGlavni poljoprivredni proizvodi Bosne i Hercegovine su žito (kukuruz) te razne vrste voća i povrća. Pod oranicama i baštama se u 2005. godini nalazilo 1.025.000 hektara, a od toga je 556.000 hektara bilo zasijano, dok su 466.000 hektara bili ugari i neobrađene oranice. Pod žitaricama je bilo 318.000 hektara, 145.000 hektara pod krmnim biljem, a 83.000 hektara pod povrćem.\nBosanska Posavina i Semberija su glavne žitnice cijele države, dok je hercegovački kraj pogodan za uzgajanje vinove loze.\nGlavne industrijske grane su proizvodnja željeza, čelika, uglja, automobilska industrija, tekstilna industrija, duvanska industrija, drvna industrija i prerada nafte.\nPogled na Banjalučki aerodrom iz vazduha\nBosna i Hercegovina zauzima položaj između jadranske obale Balkanskog poluostrva i Panonske nizije i Moravskog bazena. Stoga su i glavni putni pravci ove republike veze dviju pomenutih oblasti jugoistočne Evrope. Glavna teškoća zemlje je njen veoma izražen planinski karakter i teška neprohodnost, što je znatno doprinijelo sporom razvoju saobraćaja u zemlji.\nUkupna dužina željezničke mreže u Bosni i Hercegovini je 608 km (2006). Ovo se odnosi na pruge standardne širine kolosijeka, jer u zemlji postoji i niz nekada korišćenih pruga uskog koloseka, još iz perioda Austrougarske. U državi dominiraju dva željeznička pravca sa glavnim ukrštanjem u Doboju. Ti pravci su Tuzla — Doboj — Banja Luka — Novi Grad — Bihać — granica sa Hrvatskom, te Šamac (granica sa Hrvatskom) — Doboj — Sarajevo — Mostar — granica sa Hrvatskom.\nPored njih, u Zvorniku i Bijeljini postoje priključci na željezničku mrežu Srbije. U Bosni i Hercegovini rade dva željeznička preduzeća: na području Federacije to su Željeznice Federacije Bosne i Hercegovine, a u Republici Srpskoj to su Željeznice Republike Srpske.\nUkupna dužina puteva u Bosni i Hercegovini je 21.846 km (2006); više od 11.425 km je sa čvrstom podlogom (beton, asfalt). Dužina magistrala trenutno je neznatna i iznosi svega 30—40 km, a riječ je o ulaznim magistralama u dva najveća grada u državi: Sarajevo i Banja Luku.\nBosna i Hercegovina ima veoma kratku morsku obalu kod Neuma i nema pristup međunarodnim vodama, pa stoga nema pomorskih luka. Od inostranih luka najveći značaj za njenu privredu ima luka Ploče u Hrvatskoj, koja je najbliža Sarajevu i upravo razvijana za potrebe privrede Bosne i Hercegovine. Riječni saobraćaj je bolje razvijen, ali ni izbliza iskorišćen prema mogućnostima. Glavni plovni vodotok je rijeka Sava, koja kao pritoka Dunava povezuje državu sa drugim zemljama srednje Evrope. Važne luke na Savi su Brčko, Bosanski Šamac i Bosanski Brod.\nU Bosni i Hercegovini postoji 25 zvanično upisanih aerodroma, ali samo su četiri uvrštena na listu aerodroma sa IATA kodom (engl. IATA Airport Code):\nAerodrom „Butmir” Sarajevo — SJJ\nAerodrom „Mahovljani” Banjaluka — BNX\nAerodrom Mostar — OMO\nAerodrom Tuzla — TZL\nNajveći i najvažniji aerodrom u zemlji je sarajevski aerodrom „Butmir”. U Bosni i Hercegovini je registrovano i pet helidroma (2007).\nGustina naseljenosti po opštinama (2013)\n[preliminarni rezultati popisa]\nPrema nepotvrđenom popisu iz 1991. godine, u tadašnjoj BiH je živjelo 43,65% Muslimana, 31,38% Srba i 17,31% Hrvata, dok se 5,49% ljudi deklarisalo kao Jugosloveni, a 2,14% kao ostali (oko 10.000 Crnogoraca, 5.000 Albanaca, 4.000 Ukrajinaca itd.). Vjerski sastav unutar Republike je bio sličan nacionalnom. Podaci su se otad pa do danas znatno promijenili, jer je u ratu poginulo preko 100.000 ljudi, a skoro polovina stanovništva tadašnje BiH je emigriralo unutar ili van zemlje.\nPrema kontroverznim[n. 2] rezultatima popisa sprovedenog u periodu 1—15. oktobra 2013. godine, u Bosni i Hercegovini popisano je (ne i živjelo) 3.531.159 ljudi: u Federaciji Bosne i Hercegovine 2.219.220, u Republici Srpskoj 1.228.423, a u Brčkom Distriktu 83.516. osoba.\nGustina naseljenosti je 2013. godine bila 68,9/km².\nEtnički sastav po naseljima (1991)\nEtnički sastav po naseljima (2013)\nPrema ovim kontroverznim rezultatima popisa, struktura popisanog stanovništva Bosne i Hercegovine prema izjašnjavanju po etničkoj/nacionalnoj pripadnosti izgleda ovako:\nBošnjaci (1.769.592; 50,11%)\nSrbi (1.086.733; 30,78%)\nHrvati (544.780; 15,43%)\nostali (96.539; 2,73%)\nne izjašnjava se (27.055; 0,77%)\nbez odgovora (6.460; 0,18%)\nPrema vjerskoj pripadnosti, popisano stanovništvo se izjasnilo da pripada sljedećim vjeroispovijestima:\nislamska (1.790.454; 50,70%)\npravoslavna (1.085.760; 30,75%)\nkatolička (536.333; 15,19%)\nateisti (27.853; 0,79%)\nagnostici (10.816; 0,31%)\nostali (40.655; 1,15%)\nne izjašnjava se (32.700; 0,93%)\nbez odgovora (6.588; 0,19%)\nNajveći gradovi u BiH\nIzvor: Popis 2013.\nBanja Luka 1. Sarajevo Federacija BiH 271.194 11. Trebinje Republika Srpska 23.770\n2. Banja Luka Republika Srpska 138.963 12. Sanski Most Federacija BiH 16.913\n3. Tuzla Federacija BiH 74.457 13. Živinice Federacija BiH 16.157\n4. Zenica Federacija BiH 70.553 14. Bugojno Federacija BiH 15.555\n5. Mostar Federacija BiH 60.195 15. Travnik Federacija BiH 15.344\n6. Bijeljina Republika Srpska 42.278 16. Gradiška Republika Srpska 14.368\n7. Brčko Brčko Distrikt 39.893 17. Cazin Federacija BiH 13.863\n8. Bihać Federacija BiH 39.690 18. Pale Republika Srpska 12.905\n9. Prijedor Republika Srpska 29.555 19. Gračanica Federacija BiH 12.882\n10. Doboj Republika Srpska 25.132 20. Gradačac Federacija BiH 12.764\nBosna i Hercegovina nema svoj službeni jezik. Južnoslovensko stanovništvo ove države govori gotovo istovjetnim jezikom koji je razumljiv za sve tri nacionalne grupe unutar BiH kao i u susjednim državama: Hrvatskoj, Srbiji i Crnoj Gori, pa ga neki lingvisti smatraju jednim jezikom. Razlike ipak postoje u standardizaciji, tako da postoje tri nacionalne standardizacije: srpsku, hrvatsku i bošnjačku.\nNa nivou entiteta službeni jezici su standardni nacionalni jezici konstitutivnih naroda BiH. U Republici Srpskoj se ti jezici nazivaju: jezik srpskog naroda, jezik hrvatskog naroda i jezik bošnjačkog naroda, dok se u Federaciji BiH nazivaju srpski, hrvatski i „bosanski” jezik. Srpski i bošnjački jezik koriste dva ravnopravna pisma: latinicu (poznatu i kao gajica) i ćirilicu (srpska ćirilica), dok hrvatski koristi samo latinicu.\nPripadnicima manjinskih etničkih zajednica (Romi, Turci, Albanci i ostali) zagarantovana je upotreba njihovih maternjih jezika, u skladu sa Evropskom poveljom o regionalnim i manjinskim jezicima (1992), koja je uključena u 2. aneks Ustava BiH.\nPrema rezultatima genetskih istraživanja (na osnovu slučajnog uzorka, sa nepoznatom pouzdanošću istog), među stanovništvom Bosne i Hercegovine su najzastupljenije sljedeće patrilinearne (Y-DNK) haplogrupe:\nhaplogrupa I (42,6%)\nhaplogrupa R (21,4%)\nhaplogrupa E (14,3%)\nhaplogrupa J (11,5%)\nhaplogrupa H (6,1%)\nBijelo dugme (1986.)\nTradicionalna muzika je mješavina raznih balkanskih uticaja, u kojoj se susreću najrazličitiji motivi i žanrovi. Najčuvenija je ipak sevdalinka (tur. sevgi — „ljubav”), ljubavna pjesma karakterističnog izraza, koja u Bosni ima veoma dugu tradiciju, a odlikuje je sentimentalna muzikalnost i poetski, romantični tekst melanholičnog ugođaja. U Bosanskoj Krajini zastupljena je tradicionalna krajiška pjesma ojkača.\nPoznati bosanskohercegovački muzički umjetnici su Dino Zonić, Goran Bregović, Davorin Popović, Kemal Monteno, Zdravko Čolić, Elvir Laković Laka, Edo Maajka, Frenki, Hari Mata Hari, Dino Merlin, Halid Bešlić i dr. Postoji još mnogo kompozitora, kao što su Đorđe Novković, Al Dino, Haris Džinović i Kornelije Kovač, te pop i rok bendova, na primer Bijelo dugme, Crvena jabuka, Divlje jagode, Indeksi, Plavi orkestar, Zabranjeno pušenje, Ambasadori, Dubioza kolektiv...\nU posljednje vrijeme, velik uticaj u BiH — kao i u ostalim zemljama Balkana — ima novokomponovana i umjetnički bezvrijedna turbo-folk muzika, koju u ponajviše Srbiji radi profita promovišu čak i nekadašnji velikani bosanske, srpske i jugoslovenske kvalitetne narodne muzike.\nKnjiževna tradicija u Bosni datira još od ranog srednjeg veka. Kako se nalazila pod uticajem različitih književnih tradicija, u Bosni se razvila specifična srednjovjekovna književnost, koja mahom pripada tradiciji stare srpske književnosti sa specifičnostima razvoja u Bosni. U vrijeme osmanske vladavine u Bosni se razvijala osobena književnost zasnovana na srpskoj jezičkoj i muslimanskoj vjerskoj i kulturnoj tradiciji. Ova književna tradicija je bila prisutna u Bosni sve do 20. vijeka. U rimokatoličkim vjerskim centrima, naročito franjevačkim samostanima, bila je prisutna latinska književnost kao djelo šireg kompleksa rimokatoličke kulture.\nTokom osmanskog doba, mnogi pisci iz Bosne i Hercegovine bili su poznati u orijentalnom svijetu, a u samoj Bosni razvila se i alhamijado književnost (pisana na arebici).\nReditelj Danis Tanović, dobitnik nagrada Oskar i Zlatni globus\nNakon zatišja tokom ratnih i prvih poslijeratnih godina, filmsko stvaralaštvo u Bosni i Hercegovini je počelo da se budi. Veliku popularnost imao je film Pjera Žalice pod imenom Gori vatra (2003), koji je kao i najpopularnija bosanskohercegovačka TV serija Viza za budućnost (2002—2008) oslikavao poslijeratno stanje u Bosni i Hercegovini, ali i njegov sljedeći projekat — film Kod amidže Idriza (2004). Slično je i sa filmom Ljeto u zlatnoj dolini (2003) Srđana Vuletića, koji je na međunarodnim filmskim festivalima odnio nekoliko nagrada. U kategoriji kratkog filma se može izdvojiti film 10 minuta (2002) režisera Ahmeda Imamovića koji je dobitnik nagrade Najbolji kratki film Evrope, te film Surogat (1961) koji je dobitnik prvog Oskara za Najbolji animirani kratki film. Posebnu pažnju dobio je i film Grbavica (2006), režiserke Jasmile Žbanić, koji je nagrađen Zlatnim medvjedom na festivalu Berlinale.\nBosanskohercegovački filmski režiser Danis Tanović je 2002. godine za film Ničija zemlja dobio Oskara i Zlatni globus, te 2016. godine za film Smrt u Sarajevu osvojio Srebrnog medvjeda.\nNajuspješniji režiser sa prostora Bosne i Hercegovine je srpski režiser Emir Kusturica, koji je dvostruki dobitnik Zlatne palme Filmskog festivala u Kanu, za filmove Otac na službenom putu i Podzemlje.\nVažno je pomenuti da je prisutnost triju vjera u Bosni i Hercegovini imala ogroman uticaj na kulturni razvoj zemlje. U Sarajevu su pravoslavna crkva, džamija, katolička crkva i sinagoga udaljene na po samo c 100 metara jedna od druge. Najznačajniji eksponat Zemaljskog muzeja u Sarajevu je sarajevska Hagada, tradicionalna jevrejska knjiga koju su Sefardi donijeli u Sarajevo po svome progonu iz Španije. Orijentalno naslijeđe Bosne i Hercegovine vidi se takođe i u brojnim impresivnim primjerima orijentalne, sakralne i svjetovne arhitekture, iako je dio objekata srušen ili uništen tokom vremena, posljednji put tokom rata u Bosni i Hercegovini u periodu 1992—1995. Među najznačajnije objekte iz osmanskog perioda mogu se svrstati Gazi Husrev-begova džamija i Careva džamija u Sarajevu, Aladža džamija u Foči, Ferhadija džamija u Banjoj Luci, džamije u Mostaru, Travniku i Livnu, te brojni drugi sakralni objekti islamske kulture po cijeloj zemlji (npr. derviške tekije u Mostaru). Bosna i Hercegovina je posebno poznata i po svojim mostovima iz osmanskog perioda, gdje se ističu Stari most u Mostaru, Most Mehmed-paše Sokolovića u Višegradu, Arslanagića most u Trebinju te replika Starog mosta u Mostaru u umanjenoj verziji na rijeci Bistrici u Livnu.\nCrkvena arhitektura Bosne i Hercegovine sastoji se od nekoliko stilova, u zavisnosti od vremena u kojem je građena, odnosno kojem crkvenom krugu pripada. Tako bosanskohercegovačke katoličke crkve u gotovo cijeloj zemlji njeguju posebni „bosanski” stil vitkih zvonika sa visokim, kosim krovovima i tako se harmonično uklapaju u gradski ili seoski krajolik. Najpoznatije rimokatoličke crkve u Bosni stoje u Sarajevu, Travniku, Bugojnu, Livnu, Jajcu i Bihaću, dok su najznačajniji samostani franjevačke provincije Bosna srebrena u Fojnici, Visokom, Kreševu, Kaknju i Livnu. Sakralni objekti rimokatoličke crkve u Hercegovini imaju uglavnom primorsko-mediteranski karakter (slično kao i pravoslavne crkve i objekti); građeni su od bijelog kamena, a odlikuje ih gotovo minimalistički stil, koji se u novijoj arhitekturi dijelom naslanja i na kubizam i savremene tokove crkvene arhitekture u svijetu. Ovdje su poznate Duvanjska bazilika u Tomislavgradu te crkve i samostani u Širokom Brijegu, Čapljini i Mostaru.\nManastir Tvrdoš u Hercegovini\nPravoslavne crkve, manastiri i objekti u sjevernijim dijelovima zemlje, pogotovo uz rijeku Drinu, ne razlikuju se previše od sličnih crkvenih objekata u Srbiji, što upućuje na činjenicu da su ih gradili isti majstori. Ovi su se pak u dijelu srpske crkvene arhitekture vodili principima crkvene gradnje na zapadnom Mediteranu, tako da pravoslavne crkve u Bosni imaju uvijek iznova slične motive, koji podsjećaju na gradnju u Italiji, Francuskoj i Dalmaciji. Najpoznatije pravoslavne crkve stoje u Sarajevu, Banjoj Luci, Mostaru, Tuzli, Trebinju, Livnu i Bosanskoj Krupi. Novovjeki pravoslavni crkveni objekti po mnogim bosanskohercegovačkim gradovima, pogotovo u Republici Srpskoj, danas nalikuju kopijama Sopoćana, Mileševe ili Gračanice, ili su pak u skladu sa vizantijskim stilom, tako da bosanskohercegovačkoj urbanoj arhitekturi daju novi pečat. Primjer je Crkva svetog Vasilija Ostroškog u Istočnom Sarajevu.\nOsnovno obrazovanje u Bosni i Hercegovini traje devet godina. Đaci se u osnovne škole upisuju u dobi od 5 do 6 godina. Oni koji završe osnovnu školu, obrazovanje mogu nastaviti u gimnazijama, stručnim, tehničkim, umjetničkim i vjerskim školama. Đaci koji završe četvorogodišnje srednje škole mogu se upisati na fakultete ili akademije.\nU Bosni i Hercegovini postoji osam državnih univerziteta: Univerzitet u Sarajevu, Univerzitet u Istočnom Sarajevu, Univerzitet u Banjoj Luci, Univerzitet u Tuzli, Univerzitet u Mostaru (zapadni Mostar), Univerzitet Džemal Bijedić (istočni Mostar), Univerzitet u Zenici i Univerzitet u Bihaću, kao i 14 privatnih univerziteta i fakulteta u Sarajevu, Banjoj Luci, Tuzli, Doboju, Prijedoru, Bijeljini, Travniku i Gradišci. Sve visokoobrazovne ustanove podliježu nacionalnim (u Republici Srpskoj) ili kantonalnim (u Federaciji BiH) zakonima o višem obrazovanju.\nGlavni članak: Bosanskohercegovačka kuhinja\nBosanskohercegovačka kuhinja je blisko vezana za tursku, grčku, srpsku i druge mediteranske kuhinje. Međutim, zbog 40 godina austrijske uprave, u njoj mogu da se vide i uticaji središnje Evrope. U hranu se stavlja relativno mnogo različitih začina, ali obično u malim količinama. Većina hrane je lagana, pošto se kuva u malim količinama vode. Sosovi su potpuno prirodni, zato što ih uglavnom čine prirodni sokovi povrća u jelu. Tipični sastojci jela bosanskohercegovačke kuhinje su paradajz, krompir, crni luk, bijeli luk, biber, krastavac, šargarepa, kupus, gljive, spanać, tikvice, sušeni i svježi pasulj, paprika, mlijeko i pavlaka. Jela od mesa su od govedine, jagnjetine ili svinjetine. Region Hercegovine je pogodan za uzgajanje vinove loze i proizvodnju vina, dok se u Bosni od šljiva i jabuka dobija rakija. Islam svojim vjernicima u Bosni poprilično bezuspješno zabranjuje konzumiranje alkoholnih pića, pa i svinjetine. Muslimani piju mnogo kafe; kafa se pije iz fildžana (u novije vrijeme puno češće iz šoljica), uz sve manje prisutan ratluk. Lokalni specijaliteti su bosanski lonac, ćevapi, burek i sve ostale vrste pita, dolma, sarma, pilav, gulaš te zimnički ajvar. Popularna slatka jela su baklava, uštipci, alva, tufahije, tulumbe, sutlijaš i palačinke.\nNekadašnji Olimpijski stadion „Koševo” za vrijeme otvaranja OI 1984, danas Stadion „Asim Ferhatović Hase”\nAtletičar Amel Tuka, osvajač dve medalje na svetskom prvenstvu\nSarajevo je 1984. bilo domaćin Zimskih olimpijskih igara.\nBanjalučki rukometni klub Borac je 1976. godine postao evropski prvak. Sarajevski košarkaški klub Bosna je 1979. godine osvojio evropsko klupsko košarkaško prvenstvo, a uspjeh je ponovio i ženski klub Jedinstvo-Aida iz Tuzle 1989. Najuspješniji fudbalski klubovi su FK Borac, FK Sarajevo, FK Željezničar i FK Velež.\nNajpoznatiji sportisti iz Bosne i Hercegovine su Abas Arslanagić, Asim Ferhatović, Ivica Osim, Mirza Delibašić, Safet Sušić, Dušan Bajević, Sergej Barbarez, Hasan Salihamidžić, Nenad Marković, Svetlana Kitić, Lusija Kimani, Hamza Alić, Razija Mujanović, Damir Džumhur i Amel Tuka. Od pojedinačnih olimpijskih sportova, posljednjih godina najviše uspjeha imaju atletika, karate i džudo. Na Svjetskom prvenstvu 2015. u Pekingu atletičar Amel Tuka osvojio je bronzanu medalju u trci na 800 m, što je Bosni i Hercegovini donijelo prvu medalju na nekom od svjetskih prvenstava u ovom sportu. Jedna od sportskih manifestacija u Bosni i Hercegovini je Vidovdanska trka (atletska trka na 10 km koja se svake godine održava u Brčkom).\n^ Kotorac u današnjoj opštini Istočna Ilidža ili Kotor kod Sarajeva ili Kotorsko na rijeci Bosni ili Kotor na rijeci Vrbanji ili ruševine (iz praistorijskog, rimskog i (vjerovatno) slovenskog doba) na jugoistočnom obodu Sarajevskog polja.\n^ Republika Srpska ne priznaje zvanične rezultate popisa iz 2013. koje je 30. juna 2016. godine objavila Agencija za statistiku Bosne i Hercegovine sa obrazloženjem da su nevjerodostojni i statistički neupotrebljivi. Jedan od razloga je i odluka direktora AGS BiH Velimira Jukića da status stalnog stanovnika dobije 196.000 ljudi koji žive u inostranstvu (većinom Bošnjaka).\n^ „Ustav Bosne i Hercegovine” (PDF). ads.gov.ba. Arhivirano (PDF) iz originala na datum 1. 9. 2014. Pristupljeno 30. 6. 2016.\n^ a b v g d đ e „Bosnia and Herzegovina”. cia.gov. The World Factbook. Arhivirano iz originala na datum 30. 6. 2016. Pristupljeno 30. 6. 2016.\n^ a b v „Informacije o BiH”. Agencija za statistiku Bosne i Hercegovine. Arhivirano iz originala na datum 30. 6. 2016. Pristupljeno 30. 6. 2016.\n^ a b v g „Popis stanovništva, domaćinstava i stanova u Bosni i Hercegovini 2013. — konačni rezultati popisa [prvo izdanje]” (PDF). popis2013.ba. Agencija za statistiku Bosne i Hercegovine. juni 2016. str. 25, 54, 68, 52. Arhivirano iz originala (PDF) na datum 30. 06. 2016. Pristupljeno 30. 6. 2016.\n^ a b „Gross domestic product based on purchasing-power-parity (PPP) per capita GDP”. imf.org. Pristupljeno 1. 9. 2017.\n^ „HDI – Bosnia and Herzegovina”. United Nations. 2016. Arhivirano iz originala na datum 17. 03. 2018. Pristupljeno 17. 3. 2018.\n^ „Human Development Report 2016” (PDF). United Nations. 2015. Arhivirano (PDF) iz originala na datum 17. 6. 2016. Pristupljeno 30. 6. 2016.\n^ a b „Član 38. Zakona o Centralnoj banci Bosne i Hercegovine” (PDF). ads.gov.ba. 2005. Arhivirano iz originala (PDF) na datum 30. 06. 2016. Pristupljeno 30. 6. 2016.\n^ „United Nations Statistics Division – Standard Country and Area Codes Classifications”. 31. 10. 2013. Arhivirano iz originala na datum 06. 05. 2016. Pristupljeno 30. 6. 2016.\n^ a b „UN o BiH”. un.ba. Arhivirano iz originala na datum 16. 12. 2014. Pristupljeno 30. 6. 2016.\n^ Constantine VIIPorphyrogenitus (1993). De Administrando Imperio (Moravcsik, Gyula izd.). Washington D.C.: Dumbarton Oaks Center for Byzantine Studies. str. 153—55.\n^ Isailovović, Neven (2018). „POMENI SRPSKOG IMENA U SREDNjOVEKOVNIM BOSANSKIM ISPRAVAMA”. SRPSKO PISANO NASLjEĐE I ISTORIJA SREDNjOVJEKOVNE BOSNE I HUMA: 263.\n^ „Opšti i geografski podaci o BiH”. fzs.ba. Federalni zavod za statistiku. Arhivirano iz originala na datum 24. 4. 2016. Pristupljeno 30. 6. 2016.\n^ „Poljoprivreda” (PDF). fzs.ba. Federalni zavod za statistiku. Arhivirano iz originala (PDF) na datum 27. 3. 2014. Pristupljeno 30. 6. 2016.\n^ Innes 2006, str. 176.\n^ a b „Klima Bosne i Hercegovine”. fhmzbih.gov.ba. Federalni hidrometeorološki zavod BiH. Arhivirano iz originala na datum 22. 7. 2014. Pristupljeno 30. 6. 2016.\n^ „Akademija.edu-Nacionalni parkovi u BiH”.\n^ Jakšić, Predrag. „Prokoško jezero na planini Vranici” (PDF). str. 3. Arhivirano iz originala (PDF) na datum 16. 6. 2011. Pristupljeno 30. 6. 2016.\n^ a b v Beck-Mannagetta, Günther (1904). „Flora von Bosnien, der Herzegowina und des Sandzaks Novipazar”. Wien: Druck von Adolf Holzhausen. Arhivirano iz originala na datum 16. 2. 2016. Pristupljeno 30. 6. 2016.\n^ Phillips 2009, str. 28.\n^ Ubavkić, Milan S. (1886). „Istorija Srba, po domaćim i stranim izvorima i piscima”. Pristupljeno 30. 6. 2016.\n^ a b Fajfrić 2000.\n^ Živković, Tibor (2006). Portreti srpskih vladara. Beograd: Zavod za udžbenike i nastavna sredstva. str. 182.\n^ Isailovović, Neven (2018). „Pomeni srpskog imena u srednjovjekovnim bosanskim ispravama”. Srpsko pisano nasljeđe i istorija srednjovjekovne Bosne i Huma: 276.\n^ Klemenčič & Žagar 2004, str. 133.\n^ Kecmanović, Nenad (10. 3. 2011). „Nova srpska politička misao: Dan nezavisnosti — Od koga i čega”. nspm.rs. Nova srpska politička misao. Arhivirano iz originala na datum 19. 11. 2011. Pristupljeno 30. 6. 2016.\n^ „Ustav Republike Srpske” (PDF). djeca.rs.ba. Arhivirano iz originala (PDF) na datum 04. 03. 2016. Pristupljeno 30. 6. 2016.\n^ „Poljoprivreda — požnjevena površina i proizvodnja po usjevima” (PDF). bhas.ba. Sarajevo: Agencija za statistiku Bosne i Hercegovine. 20. 2. 2008. Arhivirano iz originala (PDF) na datum 18. 11. 2008. Pristupljeno 30. 6. 2016.\n^ „Hrvatska do 2015. godine 40 puta povećava promet tereta Savom”. index.hr. Indeks. 14. 1. 2009. Arhivirano iz originala na datum 5. 3. 2016. Pristupljeno 30. 6. 2016.\n^ Filipović, M. (30. 6. 2016). „Srpska ne priznaje rezultate popisa”. novosti.rs. Večernje novosti. Arhivirano iz originala na datum 1. 7. 2016. Pristupljeno 30. 6. 2016.\n^ „Rezultati popisa: U BiH živi 3.531.159 stanovnika”. balkans.aljazeera.net (na jeziku: bosanski). Pristupljeno 2022-05-03.\n^ „Popis 2013”. statistika.ba.\n^ „Hrvati, Srbi, Bošnjaci i Crnogorci govore isti jezik: Umjesto da to iskoristimo, prodaju nam maglu i zavađaju nas”. Doznajemo.com/Fena. 20. 2. 2013. Arhivirano iz originala na datum 7. 7. 2016. Pristupljeno 7. 7. 2016.\n^ "Bosna i Hercegovina - Politika upotrebe jezika i pisma u agenciji za državnu službu Pristupljeno 19.08.20.\n^ „Bosnia-Herzegovina – Atlas of Genetic Genealogy”. atlas.xyvy.info. Ancestral Genography Atlas. Arhivirano iz originala na datum 30. 06. 2016. Pristupljeno 30. 6. 2016.\n^ „Vidovdanska trka”.\nInnes, Michael A. (2006). Bosnian Security after Dayton: New Perspectives. Routledge. str. 176. ISBN 978-1-134-14871-4.\nFajfrić, Željko (2000). Kotromanići. rastko.rs. Projekat Rastko.\nViše informacija o člankuBosna i Hercegovinapronađite na Vikipedijinim sestrinskim projektima:\nBosna i Hercegovina na sajtu DMOZ\nProfil Bosne i Hercegovine na sajtu Bi-Bi-Si njuz\nMapa Bosne i Hercegovine Arhivirano na sajtu Wayback Machine (18. april 2006)\nBosna i Hercegovina (Vikiatlas)\nOvaj članak sadrži materijal u javnom vlasništvu iz dokumenta CIA World Factbook („Bosna i Hercegovina”).\nHrvatska Hrvatska Hrvatska Srbija\nHrvatska Hrvatska Crna Gora Crna Gora\n1 Pripada i jednom i drugom entitetu\nBNF: cb11709959t (podaci)\nPreuzeto iz „https://sr.wikipedia.org/w/index.php?title=Босна_и_Херцеговина&oldid=24602239”\nOva stranica je poslednji put uređena na datum 14. jun 2022. u 18:02 č.


Aluminijumski radijator Aklimat\nIzveštaj o ispitivanju NIŠ Aklimat M\nSet za spajanje AKLIMAT\nizaberite proizvod200 350 500 600 800 1000 1200 1400 1600 1800 2000 Set za spajanje AKLIMAT\nAluminijskom radijatoru pripisujemo ogromne prednosti u odnosu na gusani - liveni radijator, što može imati veoma pozitivan uticaj na uštedu energije. Vrlo brzo reaguju na temperaturske promene na termostatu i zbog toga su posebno pogodni za prostorije za kratkotrajnu upotrebu kao što su kupatila i kuhinje. Ušteda energije je za ovaj tip radijatora od suštinskog značaja! Korisnik ima mogućnost korišćenja aluminijumskog radijatora kao zanimljivog dizajnerskog detalja u sobi, a tako im je moguće dati funkcionalnost. Optimalne uštede energije se mogu postići sa ovim modelom, jer je razvijena povrsina radijatora, a samim tim i sadržaj vode koji se zagreva manji sa istom izlazom toplotom u odnosu na gusane - livene radijatore.\nRadijatori iz programa Alikmat M izrađeni su od aluminijuma koji svojim specifičnim karakteristikama, malom težinom i velikom toplotnom provodljivošću bitno utiče na ponašanje aluminijumskog radijatora. To znači da sa alumnijumskim radijatorima rukujemo jednostavno (prevoz, dizanje i montaža) i da se brzo zagrevaju te isijavaju toplotu u prostor. Stoga su za zagrevanje jednake veličine prostora potrebni znatno manji radijatori, nego kad se radi o radijatorima od drugih materijala. Pomoću aluminijumskih radijatora postižemo dvostruki toplotni učinak.\nVisokokvalitetni aluminijumski radijatori su savršeni za upotrebu kod svih sistema za grejanje, pa se mogu koristiti i kod sistema koji rade na niskim temperaturama. Mogu se koristiti u sistemima sa toplotnim pumpama, kondenzacionim kotlovima i solarnim sistemima. Oni se mogu koristiti praktično u svim prostorijama kuće, kancelarijama kao i prostorijama sa različitim namenama. Zahvaljujući odličnom i vrlo interesantnom ravnom dizajnu, ovi modeli mogu se dobro integrisati u celokupni izgled prostorija.\nKao i kod drugih radijatora prostor se zagreva pomoću zračenja, ali je specifičnost aluminijumskih radijatora da se zagrevanje vrši i pomoću konvekcije. Podloga i izvedba profila aluminijumskih radijatora omogućavaju bolji i brži protok vazduha koji na donjem delu hladan ulazi u radijator, a izlazi na gornjem delu zagrejan. Druge odlike aluminijumskih radijatora su visoka antikorozivna stabilnost što znači da aluminijum ne rđa kao čelik pa je životni vek aluminijumskih radijatora znatno duži.


Kompanija Seavus otvorila je poziciju za radno mesto Java Developer. Rok za prijavu je 23.12.2020. Application period: 01/10/2020 - 23/12/2020 Job category: Software Development Locations: Bosnia and Herzegovina: Banja Luka; Macedonia: Skopje; Bitola; Moldova:...\nfront-end web developer Kragujevac\njunior software developer Kragujevac\nc# software developer junior Kragujevac\nIT developer Kragujevac\nmonter klima uređaja Kragujevac


Haradinaj smenio Vesnu Mikić zbog njenog stava o bombardovanju | Radio Kosovska Mitrovica\n25. March, 2019 12:59 |\nKosovski premijer Ramuš Haradinaj smenio je Vesnu Mikić sa mesta zamenika ministra pravde, navodeći da u kosovskoj vladi i kosovskim institucijama “nema mesta za pojedince, bez obzira na njihovu etničku pripadnost, koji mogu da omalovažavaju zajedničke evroatlantske vrednosti”.\nVesna Mikić je na svom privatnom “Fejsbuk” nalogu, povodom 20 godina od NATO bombardovanja SR Jugoslavije, napisala “da je nad jednom suverenom zemljom koja se deceniju unazad borila protiv albanskog terorizma u okviru svojih granica, izvršen namerno planirani genocid od strane NATO alijanse”.\n“U Vladi i institucijama Republike Kosovo nema mesta za pojedince, bez obzira na njihovu etničku pripadnost, koji vređaju zajedničke evroatlantske vrednosti. Naročito kada je država Kosovo stvorena upravo na osnovu ovih vrednosti. Izjava zamenika ministra u Ministarstvu pravde, Vesne Mikić, da je NATO bombardovanje bilo genocid nad srpskom državom i narodom, neprihvatljiva je i poklapa se sa govorom mržnje, sankcionisana Ustavom i zakonom. Stoga sam danas sa dužnosti otpustio zamenicu ministra Mikićevu”, napisao je Haradinaj na svom “Fejsbuk” nalogu i objavio fotografiju odluke.


Filmofil – filmski portal 16. Novembra 2018. - Filmofil - filmski portal\n//Novembar 16, 2018\nLeprechaun Returns je nastavak filma Leprechaun koji je snimljen prije trideset godina. Režirao ga je Steven Kostanski (The Void). Naslovnog karaktera portretira Linden Porco, a Leprechaun se vraća nakon što ga grupa prijatelja iz jedne organizacije uznemiri dok je za...\nIstinita sportska životna priča: “Fighting with My Family”\nKompanija MGM predstavila je trailer za komediju/dramu Fighting with My Family u kojoj se u glavnim ulogama pojavljuju Dwayne Johnson, Florence Pugh, Nick Frost i Vince Vaughn. Bazirana je na istinitim događajima i prati bivšeg gangstera Rickyja (Frost), njegovu suprugu...\nNetflix je predstavio trailer za treću sezonu kanadsko-američke serije Frontier u kojoj se bitka za bogatsvo i moć proteže na nekoliko kontinenata. U glavnoj ulozi se pojavljuje Jason Momoa (Justice League, Aquaman) koji portretira Declana Harpa, polu-Irca/polu-Indijanca,...\nBuffalo Boys je akcija u azijskom stilu prepuna pucnjave, krvavih borbi, heroja i zločinaca. Predstavlja priču o skupini heroja koji se vraćaju u svoje malo indonezijsko selo koje je željno osvete radi tiranije i ubistva starješine sela. Korištenjem vještina stečenih na...\nNajvažnije pitanja s kojima se ljudi suočavaju pred penziju je – šta dalje? Samo sjediti, čitati knjige, gledati televiziju i uživati u jednostavnom životu? Imam li novi hobi? Možda samo želim putovati non-stop? Za poznatog filmaša Hayaoa Miyazakija, penzija j...\nAnne Fletcher (The Proposal) režiserka je komedije Dumplin u kojoj se u glavnim ulogama pojavljuju Jennifer Aniston i Danielle Macdonald. Radnja prati Rosie Dickson (Aniston), bivšu šampionku u takmičenjima ljepote i njenu buntovnu kćerku tinejdžerku Willowdean (Macdonald)...\nFilmofil.ba proudly represents the works of young critics done in program Talents Sarajevo of 24th Sarajevo Film Festival Written by: Victor Morozov The Greek short film THE FOREST / TO DASOS (2018) by Lia Tsalta follows a group of tourists wandering about what appears to be a...\nFilmofil.ba proudly represents the works of young critics done in program Talents Sarajevo of 24th Sarajevo Film Festival Written by: Victor Morozov Judging by its rich prize harvest, a cinematic direction which embraces corporality and incites the public towards an empathic scan...


Raspisan konkurs za subvencije za razvoj turizma - Svrljiške novine\nMinistarstvo trgovine, turizma i telekomunikacija raspisalo je javni konkurs za dodelu subvencija i dotacija namenjenih za projekte razvoja turizma u 2017. godini.\nPredviđeno je da za subvencije za infrastrukturne projekte u ovoj godini bude opredeljeno 600 miliona dinara, a za projekte promocije, edukacije i treninga u turizmu 115 miliona dinara, plus 35 miliona za Egzit.\nKako je navedeno na sajtu ministarstva, pravo na korišćenje bespovratnih sredstava imaju destinacijske menadžment organizacije, privredna društva, odnosno druge organizacije i institucije čiji je osnivač Vlada ili jedinica lokalne samouprave, a koje nisu indirektni korisnici budžeta, kao i pravna lica u kojima je Srbija većinski vlasnik.\nPravo na bespovratna sredstva imaju i pravna lice koja upravljaju turističkim prostorom ili objektima turističke infrastrukture i suprastrukture, jedinice lokalne samouprave u skladu sa Zakonom o lokalnoj samoupravi, kao i lokalne turističke organizacije, kao i nevladine organizacije za realizaciju projekata razvoja turizma.\nPrilikom dodele sredstava, kako je navedeno u konkursu, poštovaće se kriterijumi koji se odnose na stepen usklađenosti projekata sa Strategijom razvoja turizma Srbije, prioritetnih turističkih proizvoda, turističkih prostora kao i adekvatno upravljanje turističkim resursima i razvojnim procesima u turizmu i stepenom razvijenosti određene opštine.\nZahtev za korišćenje subvencija i dotacija podnosi se isključivo putem pošte ili direktno na pisarnicu Ministarstvu trgovine, turizma i telekomunikacija, Sektor za turizam, Nemanjina 22-26.\nInformacije o konkursu i obrasci zahteva za korišćenje bespovratnih sredstava mogu se preuzeti sa sajta Ministarstva trgovine, turizma i telekomunikacija (mtt.gov.rs).\nKonkurs, Raspisan konkurs, Subvencije u turzimu, Turisti, Turizam, Turizam u Srbiji\nPrevPrethodnaPlivanje za Časni krst ipak na Svrljiškom Timoku?\nSledećaPreminuo Tihomir VidenovićNext\nZamena ulične rasvete LED svetiljkama


Naslovna Košarka Finiks Sansi da domak finala NBA lige: Pobjeda u Kaliforniji 84:80\nTwitter: Na pobjedu od velikog finala\nFiniks Sansi su savladali Los Anđeles Kliperse u LA-u 84:80 i tako poveli i finalnoj seriji Zapadne konferencije sa 3:1.\nDa bi došli do finala, treba im još jedna pobjeda, a imaće priliku da do nje dođu na svom terenu.\nFenomenalnu partiju je imao DeAndre Ajton.\nCentar Finiksa je zabilježio 19 poena, čak 22 skoka i 5 blokada.\nOdlično su ga pratili Devin Buker sa 25 poena, kao i Kris Pol koji je pored 18 poena podijelio 7 asistencija.\nU redovima Klipersa najbolji bio Pol Džordž sa 23 poena, 16 skokova i šest asistencija. Dobri su bili još Redži Džekson sa 20 poena i pet skokova, i Ivica Zubac sa 13 poena i 14 skokova.\nUtakmicu je obilježio katastrofalan šut obije ekipe. Klipersi su iz igre šutirali samo 32 odsto, dok su Sansi bili tek nešto bolji na 36 odsto.\nObije ekipe su zbirnu šutirale 9 od 51 za tri poena.\nUkoliko se plasiraju u finale, biće to prvi put od 1993. godine i generacije Čarlsa Barklija da tim iz Arizone dođe do takvog uspjeha.\nPrethodni tekstDvije pobjede u jednom danu, Budućnost savladala Krila Sovjetov i Radnički\nSljedeći tekstMeridian nudi najveće kvote na duel 1/8 finala Evropskog prvenstva između Belgije i Portugala!\nMateja 27/06/21 11:44\tAt\tNedjelja, 27 Juna 2021, 11:44\nRevijalne utakmice se rjesavaju trojkama finala unutrasnjom igrom\nSasa 27/06/21 11:47\tAt\tNedjelja, 27 Juna 2021, 11:47\nNe sjecam se da je neki tim imao ovako olaksan put do finala zbog povreda. Prvo LA pa Denver i sad ovi kojima dva startera ne igraju plus Moris povrijedjen koji igra. Ali su odlicni, tim sa karakterom\nCele 27/06/21 15:15\tAt\tNedjelja, 27 Juna 2021, 15:15\nFiniks je pokazao svojim igrama da je zasluzio da se nadje u finalu!\nLuka 27/06/21 19:31\tAt\tNedjelja, 27 Juna 2021, 19:31\nDrama se nastavlja… I ovaj put rezultat tj pobjeda koja je prosla za dlaku. Dva odlicna tima pa cemo vidjeti u nastavku ko je bolji.\nPrava drama Nejmara, nije im bilo svejedno\nFudbal B.M. - 22/06/22 10:45 0\nAverka: Meč sa Mađarima jedan od najtežih u karijeri, znam da mogu bolje\nL.V. - 20/06/22 18:55 0\nL.N. - 13/10/21 11:08 2


Usluge višestrukih oglasa za nekretnine (MLS)\nSaznajte značenje MLS-a i kako ga koriste agenti\nUsluga višestrukih oglasa ili MLS je marketinška baza podataka koju je uspostavila grupa sarađivih posrednika za nekretnine . Njegova svrha je pružanje tačnih i strukturiranih podataka o nekretninama za prodaju. Takodje je mehanizam za listing brokera koji nude kompenzaciju brokerima kupaca koji dovode kupca za svoju imovinu koja se nalazi na listi .\nSvaki MLS ima svoja pravila i procedure. Ako je članstvo sve realtore, onda su pravila oblikovana na propisima objavljenim od strane Nacionalne asocijacije Realtors®.\nKorišćenjem rigidnih kriterijuma podataka i pružanjem pravila za ponudu nadoknade za druge brokere, MLS je bio primarno sredstvo za ogromnu većinu transakcija nekretnina tokom godina.\nNema stvarno tačnog broja MLS organizacija, i stalno se spajaju i raskidaju. Jedan izvor izveštava: "Postoji 1.400 lokalnih udruženja / odbora koji upravljaju lokalnim MLS praksama i 54 državna i teritorijalna udruženja Realtors®-a u kojima se nalaze lokalni odbori. U Kanadi postoji 101 lokalna udruženja i 11 državnih udruženja."\nBrokeri na tržištu se pridružuju MLS-u kako bi dijelili informacije o listingu kuća sa ostalim brokersima. Veoma je efikasno, jer svaki broker želi što više brokera da vidi svoje listinge i donosi kupce koji imaju interes. Pravila MRS-a određuju da brokeri sa svakom navedom navode procenat provizije za kotaciju koju plaća prodavac, koje će dijeliti sa drugim brokerom koji donosi uspešnog kupca.\nBaze podataka o MLS listingima smatraju se najtačnijim što se tiče podataka o imovini na Internetu ili drugde. Ovo je zbog pravila koja se striktno primenjuju, čak i kažnjavaju članovi koji se ne pridržavaju pravila strukture i sadržaja.\nPravovremenost - novi oglasi moraju biti uneti u određeno vrijeme. Novčane kazne se generišu ako član ne unese podatke o punom listu do roka. Generalno, ovo je 24 do 48 sati nakon potpisivanja ugovora o listingu.\nTačnost - od kvadratnih snimaka do pravaca i lokacije, udruženje MLS želi zadržati visok nivo tačnosti u unetim informacijama.\nFotografije - Kvalitet i broj fotografija često su i mandatni, iako se ovaj može malo razlikovati.\nUopšteno, lokalni MLS IDX, Internet Data Exchange feedovi i sistemi za pretraživanje se smatraju najtačnijim i najnovijim, bolji od velikih lokacija kao što su Zillow i drugi.\nMLS će obično mandatirati posredovanje, arbitražu ili oba za sporove među članovima. Oni takođe pokušavaju da postanu prva destinacija za žalbe potrošača, pošto je sledeći nivo državni odbor za licenciranje. Svaki lokalni MLS ima i etičku komisiju da sasluša žalbe članova o etici drugih. Komitet čuje obe strane sporova i pravila o situaciji. Mnogi problemi imaju veze sa komisijama.\nProcurement Procurement - Ovo je koncept koji odlučuje koji agent za nekretnine je glavni razlog za uključivanje klijenta u transakciju. Drugim rečima, i kada se najčešće dešava, ko je kupio ovaj kupac do tačke ugovaranja da kupi ovaj dom?\nInternet je pogoršao ovu situaciju. Ljudi odlaze na veb lokacije i pretražuju liste kuća, a oni mogu pozvati ili poslati e-poštu agentu za listing kako bi dobili pitanje o odgovornoj imovini.\nKasnije, ako drugi agent dovede ovog kupca jer je radio sa njima u pronalaženju kuće, agent za listing može reći da im je njihov prvi kontakt učinio "nabavku".\nOdbor za etiku će pogledati situaciju u cjelini iu kontekstu ko je učinio šta i kada je to učinio. Uopšteno, ako odgovor na pitanje o imovini je sve što se desilo sa agentom za listing, agent kupca imaće pravo na proviziju. Lokalni MLS je odličan alat za zajednički marketing kuća za prodaju.\n5 Vrste komercijalnih kredita\nZakon o Agenciji za nekretnine - Dužnosne dužnosti su kao OLD CAR\nBezbednosne politike Svaka kompanija treba da ima


Sirijski pobunjenici osuđuju paralizu opozicije\nSirijski pobunjenici u zemlji osudili su danas paralizu Sirijske nacionalne koalicije, predstavnike opozicije okupljenih na sastanku u Istanbulu.\nU zajedničkoj izjavi četiri vodeće opozicione grupe unutar Sirije navode da predstavnici Sirijske nacionalne koalicije koji su se sastali u Istanbulu nisu u stanju da ispune svoje obaveze prema revoluciji zbog untrašnjeg neslaganja.\nNa sastanku Nacionalne koalicije u Turskoj pokazale su se oštre podele i nemogućnost dogovora oko toga kako da se prošire na nove članove i ko treba da ih predstavlja na međunarodnoj mirovnoj konferenciji koju u junu žele da organizuju Rusija i SAD.\nOvo je najjasniji znak o totalnom rasulu u rukovodstvu opozicije koja je suočena sa izazovom predstojeće konferencije, prema pozivu SAD i Rusije, gde treba da razgovara sa sirijskim režimom, ocenjuje dopisnik Bi-bi-sija (BBC) iz Bejruta.\nSirijski istaknuti opozicionar Mišel Kilo, intelektualac marksista, je takođe osudio nesposobnost opozicije da donosi odluke.


Knežević podržao Vučića: Srbija pobjeđuje u nedjelju\nLIDER DNP-A SE OGLASIO NA TVITERU\nPredsjednik Demokratske narodne partije Milan Knežević objavio je na Tviteru fotografiju sa predsjednikom Srbije Aleksandrom Vučićem i poruku podrške za izbore koji će biti održani u nedjelju u Srbiji.\nPodnaslov: LIDER DNP-A SE OGLASIO NA TVITERU\nTizer: Predsjednik Demokratske narodne partije Milan Knežević objavio je na Tviteru fotografiju sa predsjednikom Srbije Aleksandrom Vučićem i poruku podrške za izbore koji će biti održani u nedjelju u Srbiji.\n31.03.2022 - 21:12 | .\n31.03.2022 - 21:12\n-Predaja nije opcija! Djela govore! Srbija pobjeđuje u nedjelju- napisao je Knežević.\nСрбија побјеђује у недјељу! pic.twitter.com/AuJCUh6y80\n— Milan Knežević (@MilanKnezevic80) March 31, 2022\nTagovi: Srbija, Aleksandar Vučić, Milan Knežević, izbori, DNP


Home Alternative News Notizie Nove Metode Za Masovno Cijepljenje Flasterima S Mikroiglama\nZdravlje: Zbogom injekcije, stiže novi flaster sa mikroiglama.\nJa sam Babaroga sve djece i ostalih, ali moje vrijeme ističe.\nTradicionalni ubodi špricama će biti zamijenjeni novim revolucionarnim flasterom sa mikroiglama, a primijenjivat će se na koži, gotovo bez boli.\nOvaj pronalazak je razvio tim američkih istraživača sa "Georgia Institute of Tecnhnology", a prije neki dan je predstavljen na godišnjem sastanku "American Chemical Society" u Washingtonu.\nOvaj flaster s mikroiglama bi u budućnosti mogao jako ublažiti terapije za dijabetes čineći ih još učinkovitijim i manje bolnim, te liječenje poremećaja vida koje trenutno zahtijeva jako bolne injekcije.\nOvaj flaster je dizajniran za dostavu lijekova kroz kožu s minimalnim neugodnostima, kroz niz sićušnih iglica od nekoliko stotina mikrona, što odgovara širini nekoliko vlasi kose skupa.\nNapunjeni lijekovima ili cijepivima, ovi novi flasteri su u mogućnosti postepeno i bezbolno unositi supstance u ljudski organizam.\nZnanstvenici se nadaju da će iduće godine početi sa eksperimentiranjem na ljudima, nakon više nego uspješnog ispitivanja na miševima.\nFlaster s mikroiglama bi također mogao dovesti do prvog samostalnog uzimanja cjepiva protiv gripe, istakli su naučnici.\n"Naš cilj", sažeo je šef istraživačkog tima Mark Prausnitz, "je eliminirati upotrebu potkožnih igli u mnogim slučajevima i zamijeniti ih bezbolnim sredstvima koja lako i samostalno može upotrijebiti i sam pacijent".\n"Iako će se ovaj flaster vjerojatno u početku moći upotrebljavati samo u zdravstvenim ustanovama, naš je san pružiti flastere za samostalno davanje i primanje cjepiva koje bi također uveliko povećalo pokrivenost vakcinisanih osoba i područja čineći ove operacije mnogo jednostavnijim, bezbolnijim i ekonomičnijim", rekao je Prausnitz.\n"I ne samo to, vakciniranje kroz flastere, barem prema prvim reakcijama kod miševa, garantiralo bi bolju reakciju imunološkog sustava od one upotrebom tradicionalnih injekcija".\nJeste li zabrinuti i uzrujani?\nMnogi od vas misle da iza ove masovne zafrkancije cijepljenjem protiv svinjske gripe stoje samo veliki ekonomski interesi.\nNadam se da su u pravu, stvarno se tome nadam...


Upis je u toku Subvencije Grada Beograda Jaslice, vrtić i pripremni predškolski program. Požurite jer je u toku AKCIJA - 2 nedelje besplatne adaptacije! Naselje Belville, objekat Ciklama, Đorđa Stanojevića 9g, Novi Beograd 064 59 65 465 #predskolsko #predskolci #vrtic #vrticinovibeograd #vrtić #vrtićinovibeograd #jaslice #jasle #deca #bebe #pripremnipredskolskiprogram #muzejnaukeitehnike #decjimuzej #vremeplov


Mali fudbal: Startuje novogodišnji turnir BU CUP 2015 - Bujanovačke\nPočetna NASLOVNA Mali fudbal: Startuje novogodišnji turnir BU CUP 2015\nMali fudbal: Startuje novogodišnji turnir BU CUP 2015\nBujanovačke8. dec 2015.NASLOVNA, SPORT0\nTurnir traje od 15 – 30. decembra a poslednji rok za prijavu je dan pre početka takmičenja, kada će sa početkom u 18 sati biti obavljen žreb u prostorijama KZM\nBUJANOVAC, 8. decembar 2015. (Bujanovačke) – Lokalna Kancelarija za mlade (KZM) i ove godine, u saradnju sa Sportskim centrom Mladost, organizuje turnir u malom futbalu BU CUP 2015.\nTurnir traje od 15 – 30. decembra a poslednji rok za prijavu je dan pre početka takmičenja, kada će sa početkom u 18 sati biti obavljen žreb u prostorijama KZM. Ekipu treba da čini 10 igrača a igra se po sistemu 4+1 (četiri igrača u polju i golman), a mogu da igraju samo oni koje prijavi kapiten ekipe na posebnom forularu.\nBroj ekipa je ograničen a kotizacija po ekipi je 8.000 dinara. Organizator najavljuje nagrade a zainteresovani timovi mogu da se prijave svakog dana do 14. decembra od 8 do 15 sati u KZM ili Sportskom centru. Ekipa se, kažu organizatori, smatra prijavljenom tek kada uplati kotizaciju\nPrevious PostU "pasatu" BU tablica otkriven švercovan duvan Next PostKO TO SVAĐA SRBE I ALBANCE


Dug moru - Zašto je povraćao Sergej Trifunović? - Titlovi.com\nDug moru - Zašto je povraćao Sergej Trifunović?\nU sklopu FEST 2019 novinarima je predstavljena prva epizoda nove srpsko-crnogorske serije "Dug moru", iza koje stoji "Monte Royal Pictures International". Reditelj ove ne baš obične serije, najavljene u 12 epizoda, jeste Goran Gajić, poznat kao autor uspešne Vratiće se rode. Za sada su snimljene i izmontirane tri epizode nove serije, a snimanje preostalih devet očekuje se u najskorije vreme.\nU seriji nastupa dosta poznatih glumaca iz regiona, među kojima su i Dragan Mićanović, Ana Lečić, Nada Šargin, Sergej Trofunović, Vule Marković, Leon Lučev, Vesna Trivalić, Bojan Dimitrijević, Mina Sovtić, Miki Krstović... Za scenario su zaslužni, pored samog reditelja i Stevan Koprivica, Hajdana Baletić, Bojana Maljević i Aleksandar Radunović.\nPa. šta smo to videli u prvoj epizodi?\nDve stvari koje posebno "bodu oči" jesu suviše naturalističko povraćenje Sergeja Trifunovića, u ulozi misteriozno-nesrećnog arhitekte koji stiže na Lušticu i besomučno "krupno-kadrovsko" prebijanje drškom pištolja jednog nedužnog dečaka od strane beskrupuloznog zelenaša koga glumi Leon Lučev. Čini se da ovakvi "surovi" prizori zaista nisu najprimereniji seriji koja pretenduje da bude prikazana u nekom udarnijm terminu, verovatno na nekoj od televizija s nacionalnom frekvencijom.\nInače, na osnovu prve spizode stiče se utisak da će se ova serija, po svojoj strukturi, ali i zapletu, zaista razlikovati od mnogih do sada viđenih, a napravljenih na prostorima ove regije.\nUostalom, kako je i sam Goran Gajić, napisao u promotivnom materijalu - “Priču sam smestio u prostor koji spaja sadašnjost i prošlost, prisutne i nestale, žive i mrtve likove, emocije i sećanja... Ova porodična i kriminalistička drama koristi paranormalne i nadrealne elemente, u građenju\nhipnotičkog filmskog jezika... Povezane sudbine kompleksinih junaka ispričane su u mističnoj atmosferi, ukorenjenoj u neverovatnim i neistraženim lokacijama koje otkrivaju bujnu i burnu historiju poluostrva Luštica, Boke Kotorske, a vode nas do fantastičnih mitskih mesta u\nBeogradu i regionu... Dok pričam ove uzbudljive ljudske priče, koristim na poseban način flešbekove - koji nas vraćaju u daleku prošlost... a nekada nas vode i u budućnost...”\nNa osnovu viđenog u 60 minuta prve epizode, ipak, mnogo toga ostaje nedorečenog, odnosno ne da se nagovestiti oko čega će se, zapravo, plesti osnovni zaplet u ostalim. Tu je Dragan Mićanović, kao vlasnik "risorta" koj je pozajmio pare od zelenaša Lučeva, koji mu sada preti, tu je i Draganova ćerka iz Beograda, zaljubljena u lokalnog problematičnog momka, tu je i misteriozni kamen, zbog koga jedan arheolog izvrši samoubistvo, tu je i Sergej koji plače i povraća, ko-zna-zbog čega...\nSve u svemu, može da bude interesantno, mada se čini da bi, po viđenom u prvoj epizodi, format ovakve "naracije" više "prijao" igranom filmu, a ne seriji koja bi, ipak, trebalo da pretenduje da bude gledana u širokim porodičnim krugovima.\nJer, nije svakom interesantno da 60 minuta razmišlja o tome - zašto Sergej povraća i plače...\nYOUTUBE LINK Reditelj Gajić ke stari poznanik. Ko ne veruje neka se sam uveri, neka pronađe Video jelu, zelen bor. Zbog njega je Mira Furlan toliko puta rizikovala na relaciji Zagreb Beograd. Ovde su još jeni stari poznanici poput Mikija Krstovića, Vesne Trivalić...A tu je i Pikac. Da skratim, gledaće se kad bude dostupmo. [učitaj cijeli komentar]\nSergej je povracao zato sto je sinoc kod Remze u kafani popio sanduk piva. Ali ni tu nije kraj,poslije je ogladnio pa je isao kod Krlje na bungure i trahanu... ali mu je i to bilo malo,pa je zadrobio kruha i domace kupus kalje.... Kako covijek da ne povrati ?!


::: ekapija - Sport i novac - U šta ulažu bogati sportisti? :::\nSport i novac - U šta ulažu bogati sportisti? Sreda, 05. 10. 2011.|10:06 | Izvor: Mozzart sport Za razliku od mnogih sportista koji su preko noći došli do novca i bez njega ostali na isti način (o čemu je Mozzart Sport već pisao) ima i onih koji više novca zarađuju van terena nego na njemu. Ne radi se samo o sponzorskim ugovorima već o pravom sopstvenom biznisu. I dok domaći sportisti mahom investiraju u ugostiteljske objekte i nekretnine, svetski poznate atlete ulaze u razne druge poslove. Primera radi, Švajcarac Rodžer Federer, najbolji teniser svih vremena, pored toga što od sponzorskih ugovora zarađuje desetine miliona evra ima i sopstveni brend koji nosi njegovo ime, doduše u kooperaciji s kompanijom Najki. Isplati se biti Federer, mada bi nesportske izjave posle poraza (posebno od Đokovića) mogle da naruše imidž njegovog brenda. Titulu najbogatijeg sportiste današnjice Tajger Vuds nije dobio zbog zarade od sopstvenog biznisa, već od sponzorskih ugovora, ali i prihod od njegovih investicija nije zanemarljiv. Pre pet godina započeo je izgradnju golf terena širom sveta: prvi je otvorio u Ujedinjenim Arapskim Emiratima, zatim u Dubaiju i Meksiku. Kompleks u Dubaiju ima i golf akademiju, 320 ekskluzivnih vila i hotel. Sličan, ali nešto ambiociozniji kompleks, biće otvoren i u Americi naredne godine. Michael Jordan\nU biznis vodama uspešno pliva i Majkl Džordan, čija je odevna linija već dobro poznata na tržištu uključujući i čuvene "džordanke" koje, doduše, proizvodi Najki, a u Njujorku je otvorio restoran koji nosi njegovo ime. Džordan nije zaobišao ni ulaganje u sport, pa je tako 2004. osnovao motosport trkački tim koji je takođe nazvao po sebi, da bi prošle godine postao i većinski vlasnik NBA tima Šarlot Bobkets. On je ujedno prvi bivši NBA košarkaš koji je preuzeo franšizu iz te lige.\nBokser Oskar de la Hoja izdaje dečju slikovnicu "Super-Oskar", njegov CD bio je nominovan za Gremi nagradu, izdao je autobiografiju, glumi u serijama o boksu, a ponudio je vlastiti imidž za video-igricu "Noćna borba, runda 3". Njegova firma Golden Boy Promotions promoviše i organizuje događaje širom Amerike. Takav jedan događaj, Mayweather De La Hoya, organizovan 2006. doneo je ovom bokseru prihod od 43.000.000 dolara. Ta firma vlasnik je i 25 odsto akcija kompanije Houston Dynamos koja izdaje nekoliko časopisa o boksu, nekoliko meksičkih novina i investira u robu široke potrošnje. Boba Živojinović\nU Srbiji, jedan od najpoznatijih sportista, doduše bivši, koji je u biznisu možda uspešniji nego u sportu jeste Slobodan Boba Živojinović. Nekada najbolji teniser Srbije danas je sa suprugom vlasnik produkcijske kuće Grand, u njihovom vlasništvu je distribucija energetskog napitka "red bull", kao i prodaja automobila marke "ford" za Srbiju i Crnu Goru. Pioniri biznisa među sportistima bili su popularni košarkaši iz sedamdesetih godina prošlog veka, koji su nakon karijera ulagali pre svega u ugostiteljstvo. Nisu ni imali mnogo opcija u socijalističkom režimu, ali je privatno vlasništvo kafića i restorana i tada bilo prihvatljivo. Danas investiraju u razne privredne grane, mada ugostiteljstvo i dalje dominira. Dejan Stanković, kapiten fudbalske reprezentacije Srbije, pored toga što je otvorio restoran, ekskluzivni je distributer italijanske robne marke "sweet years" za ceo region . Novak Đoković\nIako je ove godine zaradio više od deset miliona evra, a završetak karijere je daleko, Novak Đoković je već pokrenuo privatni biznis kojim upravljaju članovi njegove porodice. Vlasnik je turnira Serbia Open koji se igra u Beogradu, nekoliko restorana Novak, kao i vode pod istim imenom. Postojali su i planovi za gradnju teniske akademije u Beogradu i Kragujevcu, ali se s tim još nije daleko odmaklo. Vlade Divac\nIma i onih koji su bezuspešno pokušavali da uđu u ozbiljne poslovne vode, poput Vlada Divca. Legendarni košarkaš pokušao je da kupi kompaniju Knjaz Miloš, zatim dnevne novine Večernje novosti, a trenutno je u sporu oko vlasništva u kompaniji Voda voda s biznismenom Vojinom Đorđevićem. Neuspešan pokušaj je imao i Žarko Paspalj, koji je planirao da na Novom Beogradu još pre pet godina sagradi akva park, ali se nije maklo dalje od osnivanja firme i obezbeđivanja lokacije. Na kraju se Paspalj povukao iz celog posla. Bogati sportisti imaju jahte, skupocene vile, luksuzne automobile, ali i kliker za biznis. Ili, za razliku od onih bankrotiranih, dobre savetnike. Piše: Zorica Nikolić\nmotosport trkački tim\nAqua park Novi Beograd