Kronika ASTN - rok 2010\nAugustowsko‑Suwalskie Towarzystwo Naukowe\nW 2010 roku Augustowsko-Suwalskie Towarzystwo Naukowe uczestniczyło w realizacji kilku projektów. We współpracy z Archiwum Państwowym w Suwałkach i Muzeum Okręgowym w Suwałkach realizowało projekt „Wielokulturowość Suwalszczyzny”, w ramach którego zorganizowano cykl spotkań i seminariów. Projekt został dofinansowany ze środków Urzędu Miejskiego w Suwałkach. Na podstawie umowy zawartej pomiędzy ASTN a Muzeum Okręgowym, kontynuowano naukowe opracowanie wyników wykopaliskowych badań archeologicznych prowadzonych w ubiegłych latach na stanowiskach: Augustów stan. 27, Mazurki stan. 8, Szczeberka stan. 1, Szczeberka stan. 3/4 i Szczepki stan. 16. Wspólnie z Oficyną Wydawniczą „Między Niebem a Ziemią” został zrealizowany projekt edukacyjny „Czapla – siwa eminencja”. Złożyły się na niego wystawa zdjęć Wojciecha Misiukiewicza oraz album. Projekt otrzymał dofinansowanie z Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Białymstoku.\nUkazały się kolejne publikacje Towarzystwa: X tom „Rocznika Augustowsko-Suwalskiego”, wydany wspólnie z Archiwum Państwowym i Muzeum Okręgowym dzięki dofinansowaniu przez suwalski Urząd Miejski oraz drugi tom „Biblioteki Rocznika Augustowsko-Suwalskiego” – książka Jarosława Schabieńskiego i Krzysztofa Sychowicza pt. Rok 1976 – przemiany społeczne i polityczne w Polsce północno-wschodniej. Jej publikacja była możliwa dzięki wsparciu finansowemu Urzędu Marszałkowskiego Województwa Podlaskiego w Białymstoku. Współwydawcą pracy było Muzeum Okręgowe w Suwałkach.\nW Bibliotece Publicznej im. Marii Konopnickiej w Suwałkach odbyła się prezentacja IX tomu „Rocznika Augustowsko-Suwalskiego” oraz książki Artura Ochała: Słownik oficerów i chorążych Korpusu Ochrony Pogranicza w Suwałkach (1929–1939), opublikowanej w ramach nowej serii wydawniczej towarzystwa – „Biblioteka Rocznika Augustowsko-Suwalskiego”.\nW ramach projektu „Wielokulturowość Suwalszczyzny”, w III Liceum Ogólnokształcącym w Suwałkach odbyło się seminarium poświęcone suwalskim Żydom. Sławomir Filipowicz wygłosił wykład Suwalscy Żydzi od założenia miasta do II wojny światowej, a Tadeusz Radziwonowicz – Żydzi w Suwałkach po II wojnie. Podczas seminarium zaprezentowano film archiwalny o Suwałkach z 1937 roku.\nW Zespole Szkół Technicznych w Suwałkach odbyło się seminarium „Obecność mariawitów na Suwalszczyźnie”, zrealizowane w ramach projektu „Wielokulturowość Suwalszczyzny”. Ks. Tomasz M. Daniel Mames wygłosił wykład Mariawityzm pisany przez oświatę.\nPodczas kolejnego spotkania z cyklu „Wielokulturowość Suwalszczyzny”, w III Liceum Ogólnokształcącym w Suwałkach odbyło się seminarium „Szkoci na Suwalszczyźnie”. Wykład pt. Osadnicy szkoccy w dobrach dowspudzkich generała Ludwika Michała Paca wygłosił Marek Sidor.\nOstatnie spotkanie z cyklu „Wielokulturowość Suwalszczyzny” – „Suwalszczyzna, Suvalkija”, odbyło się w Archiwum Państwowym w Suwałkach. Dr Ewa Semenowicz wygłosiła wykład pt. Skandynawska Litwa – spory u źródeł litewskiej tożsamości kulturowej, a Tadeusz Radziwonowicz – Polsko-litewskie rokowania w Suwałkach (30 września – 8 października 1920 roku). Przebieg, następstwa, kontrowersje.\nOpracował: Maciej Ambrosiewicz\nPrzez cały 2010 rok trwał, niezwykle istotny dla dalszej działalności muzeum, remont kapitalny oraz prace modernizacyjne głównej siedziby. Inwestycja była realizowana i finansowana w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Podlaskiego na lata 2007–2013. Prace przebiegały zgodnie z harmonogramem i bez większych komplikacji.\nWśród kilkunastu wniosków, opracowanych i złożonych w 2010 roku, na szczególną uwagę zasługują dwa. Pierwszy z nich – „Poznanie obyczajów starożytnych Jaćwingów poprzez zrozumienie pozostałości ich kultury i prezentację wystaw archeologicznych” – to projekt przygotowany wraz z Muzeum Regionalnym w Olicie w ramach Programu Współpracy Transgranicznej „Litwa-Polska”. Opiewa na kwotę ponad 290 000 euro (w tym dotacja dla muzeum – 116 611,50 euro) i dotyczy m.in. realizacji stałej wystawy archeologicznej w Muzeum Okręgowym w Suwałkach (po zakończeniu remontu) oraz Festynu Jaćwieskiego „Szwajcaria 2011”. Drugi, to wniosek do Fundacji Współpracy Polsko-Niemieckiej na publikację „Nadizarskie Ateny. Malarstwo monachijskie” (dotacja dla muzeum 42 000 zł). Oba zostały rozpatrzone pozytywnie i są w trakcie realizacji.\nDzięki pomocy Dagmar Falk, wdowy po prof. Knucie Olofie Falku, do zbiorów muzeum pozyskano obraz „Jarmark w Wigrach”, namalowany przez Tage Rohdina podczas pobytu na Suwalszczyźnie w 1936 roku. Jego ofiarodawcą był Magnus Otenstedt, spadkobierca malarza.\nZe względu na trwający remont budynku głównego, roczna frekwencja w muzeum i jego oddziałach wyniosła 9422 osoby, w tym w Muzeum im. Marii Konopnickiej – 6971 osób, a w Centrum Sztuki Współczesnej – Galerii Andrzeja Strumiłły – 2451 osób. W 139 lekcjach muzealnych uczestniczyło 3447 uczniów.\nBadania i sesje naukowe\nPracownicy merytoryczni muzeum realizowali 17 tematów badawczych z dziedziny archeologii, etnografii, sztuki, historii regionu i literatury. Muzeum im. Marii Konopnickiej prowadziło prace dokumentacyjne i bibliograficzne do tematów „Życie i twórczość Marii Konopnickiej”, „Związki Marii Konopnickiej z jej rodzinnym miastem”, „Życie i twórczość Aleksandra Kamińskiego”. Dział Kultury Literackiej Suwalszczyzny realizował tematy: „Zbigniew Herbert i Suwalszczyzna”, „Kultura literacka Suwalszczyzny”, „Andrzej Miłosz oraz Czesław Miłosz i Suwalszczyzna”, „Środowisko literackie na Suwalszczyźnie i Mazurach Wschodnich w latach 1999–2008 – bibliografia”. Pracownicy Działu Archeologii wraz z Jerzym Brzozowskim oraz kilkunastoma współpracownikami dokonali naukowego opracowania stanowisk w obrębie obwodnic Augustowa i Sztabina: Szczeberka 3 i 4, Augustów 27 i Mazurki 8. Dział Sztuki realizował tematy: „Środowisko artystyczne XIX-wiecznego Monachium”, „Życie i twórczość Alfreda Wierusza-Kowalskiego”, „Życie i twórczość Czesława Wierusza-Kowalskiego i Joanny Wierusz-Kowalskiej”, „Życie i twórczość Antoniego Piotrowskiego”. Dział Historii opracowywał tematy „Oddziały wojskowe garnizonu Suwałki” i „Działalność Suwalskiego Okręgu POW”. Dział Etnografii prowadził badania pod hasłem „Wielokulturowość Suwalszczyzny – Staroobrzędowcy” oraz w ramach badań terenowych, we współpracy z prof. Marianem Pokropkiem, przygotował dokumentację wydarzeń kulturalno-religijnych na Suwalszczyźnie (Biała Woda, Potasznia, Okrągłe, Turtul, Szurpiły, Kazimierówka, Jeleniewo, Prudziszki). Krzysztof Snarski, pracownik działu, wykonał dokumentację fotograficzną obchodów Niedzieli Palmowej w Bakałarzewie. Ponadto, zinwentaryzował szereg nowych eksponatów we wsi Kurianka i przeprowadził wywiad z mieszkanką wsi Romanówka, dotyczący cmentarza starowierskiego. Dział kontynuował też współpracę z Instytutem Etnologii i Antropologii Kulturowej Uniwersytetu Warszawskiego. W maju i lipcu miały miejsce kolejne obozy terenowe grup laboratoryjnych studentów. Krzysztof Skłodowski, pracownik Działu Historii, wziął udział w badaniach terenowych w rejonie walk XX Korpusu rosyjskiego w lutym 1915 roku z udziałem członków Suwalskiego Stowarzyszenia Miłośników Historii „Penetrator” oraz rosyjskiego pisarza Dymitra Orłowa, przygotowującego się do realizacji filmu dokumentalnego poświęconego walkom XX Korpusu na Suwalszczyźnie.\nPracownicy muzeum udzielili 56 konsultacji osobom piszącym prace doktorskie, magisterskie, dyplomowe i semestralne oraz nauczycielom i uczniom szkół w mieście i regionie. Ponadto wykonali 37 kwerend naukowych oraz odpisywali na zapytania kierowane z innych muzeów. Pracownicy Działu Archeologii, na wniosek kierownika Delegatury Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Suwałkach, wykonali dziewięć ekspertyz dotyczących występowania stanowisk archeologicznych na terenie planowanych inwestycji i wytycznych do ochrony konserwatorskiej.\nKrzysztof Skłodowski wziął udział (2 maja) w panelu dyskusyjnym pt. „Dwie wolności 1919, 1989”, zorganizowanym przez Centrum Edukacji Nauczycieli w Suwałkach z udziałem prof. Jana Żaryna i dr. Krzysztofa Sychowicza, gdzie wygłosił wykład na temat wydarzeń związanych z odzyskaniem niepodległości przez Suwalszczyznę w 1919 roku. Krzysztof Snarski wziął udział (8 sierpnia) w festynie regionalnym „Na Przeroskim Rynku”. Podczas imprezy został rozstrzygnięty konkurs fotograficzny pt. „Przerośl z lamusa. Ludzie. Miejsca”, któremu patronowało muzeum. Zgromadzone w jego trakcie fotografie zostaną opublikowane w albumie. Zbigniew Fałtynowicz wziął udział w seminarium „Czyj jest Miłosz?”, zorganizowanym 14–15 sierpnia przez Ośrodek „Pogranicze – sztuk, kultur, narodów” w Sejnach. Jerzy Brzozowski wziął udział w konferencji: „Ochrona dziedzictwa kulturowego i materialnego pogranicza”, która odbyła się 6–8 września w Lublinie. Wspólnie z Polskim Towarzystwem Historycznym Oddziałem w Białymstoku, Archiwum Państwowym w Suwałkach i Instytutem Historii Litwy w Wilnie muzeum zorganizowało w dniach 10–11 września, międzynarodową konferencją naukową pt. „Umowa suwalska – fakty i interpretacje”. W jej trakcie Krzysztof Skłodowski wygłosił referat Rada Ludowa Okręgu Suwalskiego jako reprezentacja polskiej społeczności na Suwalszczyźnie w okresie lipiec–wrzesień 1920 roku. 18 września, z okazji 30-lecia wydania pierwszego numeru „Krajobrazów”, Zbigniew Fałtynowicz wygłosił referat o historii tygodnika. 2 października muzeum współorganizowało XI Diecezjalne Spotkanie Środowisk Twórczych, które odbyło się w Centrum Sztuki Współczesnej – Galerii Andrzeja Strumiłły. Wzięło w nim udział około 200 osób; w programie znalazły się wystąpienia władz kościelnych i miejskich, wykłady: Zbigniewa Fałtynowicza – Suwalszczyzna w literaturze, Andrzeja Strumiłły i Stanisława Wosia oraz prezentacja poezji Tadeusza Różewicza w wykonaniu aktorki Marii Chwalibóg. W dniach 20–23 października Krzysztof Snarski wziął udział w konferencji „Chrześcijański Wschód i Zachód: formy dialogu, wzory kultury, kody pamięci”, gdzie wygłosił referat Starowierskie fotografie archiwalne kluczem do kart pamięci i dialogu międzykulturowego. Podczas międzynarodowej konferencji „Na rubieży kultur. Badania nad okresem neolitu i wczesnej epoki brązu w Polsce północno-wschodniej”, która odbyła się w Supraślu 18–19 listopada, Jerzy Brzozowski i dr Jarosław Sobieraj (Muzeum Warmii i Mazur w Olsztynie) wygłosili referat Ceramika z przełomu neolitu i epoki brązu w Szczeberce, stan. 3/4 w pow. augustowskim, przygotowany wspólnie z Jerzym Siemaszko. Magdalena Wołowska-Rusińska i Beata Choińska 22–23 kwietnia wzięły udział w konferencji „Marysia i mama idą do muzeum. Kierunki edukacji muzealnej”, zorganizowanej przez Muzeum w Bielsku Podlaskim Oddział Muzeum Podlaskiego w Białymstoku. Magdalena Wołowska-Rusińska wygłosiła referat Zajęcia literackie w Muzeum im. Marii Konopnickiej. Anetta Ejdulis uczestniczyła w naradzie interdyscyplinarnej w Domu Pracy Twórczej w Wigrach, z udziałem kierownika Delegatury WUOZ w Suwałkach, architektów i przedstawicieli Kościoła, w związku z osuwaniem się budowli poklasztornych.\nW związku ze 100-leciem śmierci i obchodami Roku Marii Konopnickiej w Suwałkach ukazała się publikacja okolicznościowa autorstwa Magdaleny Wołowskiej-Rusińskiej pt. Tej, która w Suwałkach zaczerpnęła pierwszą osnowę życia (nakład 1000 egz.). Przygotowano również dwie reedycje utworów Marii Konopnickiej: zbiór wierszy „Przychodzę śpiewać z nimi”. Poezje dla najmłodszych w wyborze Magdaleny Wołowskiej-Rusińskiej i ilustracjami plastyków związanych z Suwalszczyzną (1000 egz.) oraz Trzy nowele. Anusia, Z cmentarzy, Jak Suzin zginął w opracowaniu Zbigniewa Fałtynowicza (2000 egz.). Na zlecenie Urzędu Miejskiego muzeum przygotowało również do druku Kalendarz roku Marii Konopnickiej w Suwałkach.\nWraz z Augustowsko-Suwalskim Towarzystwem Naukowym muzeum uczestniczyło w wydaniu książki Artura Ochała Słownik oficerów i chorążych KOP w Suwałkach 1929–1939. Ponadto wydało siedem katalogów wystaw czasowych prezentowanych w Centrum Sztuki Współczesnej – Galerii Andrzeja Strumiłły. Na zlecenie i ze środków Urzędu Miejskiego w Suwałkach przygotowano także i wydano drukiem dwa kalendarze (ścienny i biurkowy) pt. Rok Miłosza (2 x 1000 egz.).\nNową formą publikacji były Jednodniówki Grupy Rekonstrukcji Historycznej „Garnizon Suwałki”, towarzyszące jej działaniom. Nr 1, przygotowany w związku z inscenizacją „Mobilizacja 1939” (1 września), prezentował kalendarium wydarzeń z września 1939 roku na Suwalszczyźnie. Nr 2, towarzyszący grze miejskiej „W drodze do niepodległości” (11 listopada), przybliżał wydarzenia związane z odzyskaniem niepodległości na Suwalszczyźnie.\nPracownicy muzeum opublikowali 11 artykułów naukowych i popularnonaukowych w różnych pismach w Polsce.\nWystawiennictwo i zbiory\nW związku z remontem kapitalnym budynku głównego wystawy stałe udostępniane były jedynie w oddziałach muzeum. Wystawa „Alfred Wierusz-Kowalski”, prezentowana w północnym skrzydle budynku Muzeum im. Marii Konopnickiej, obejmowała obrazy, akwarele, rysunki, elementy wyposażenia pracowni, dokumenty i fotografie. W eksponowanej obok „Galerii malarstwa monachijskiego” udostępniono 22 obrazy malarzy związanych ze środowiskiem artystycznym Monachium przełomu XIX i XX wieku. W muzeum poetki prezentowano ponadto wystawę „Maria Konopnicka 1842–1910. Za zamkniętymi drzwiami czasu”, a w Centrum Sztuki Współczesnej autorską wystawę twórczości i zbiorów Andrzeja Strumiłły.\nW Muzeum im. Marii Konopnickiej pokazano pięć wystaw czasowych. Trzy z nich udostępniono zwiedzającym w Noc Muzeów 15 maja. Były to: „Drugi potop szwedzki” – wystawa przygotowana w oparciu o archiwum Knuta Olofa Falka i Szwedzkiej Ekspedycji Jaćwieskiej, uzupełniona obrazem „Jarmark w Wigrach”; „Dary, przekazy, zakupy i depozyty – 2009” – prezentująca cenne nabytki pozyskane w poprzednim roku do zbiorów Działu Sztuki; „Maria Konopnicka w walorach filatelistycznych” – wystawa ze zbiorów Andrzeja Matusiewicza, zorganizowana w ramach obchodów Roku Marii Konopnickiej w Suwałkach. Przygotowano także dwie ekspozycje monograficzne. Pierwsza z nich, „Starowierski świat”, otwarta 2 lipca, była poświęcona wspólnocie staroobrzędowcówJej trzon stanowiły unikatowe fotografie wykonane na Suwalszczyźnie w latach 1964–1986 przez dr. hab. Eugeniusza Iwańca. Ukazywały poszczególne dziedziny życia, pracy, tradycji i obrzędowości. Wzbogaciły je eksponaty ze zbiorów własnych Muzeum Warmii i Mazur w Olsztynie oraz Muzeum Etnograficznego Krakowie. Wystawa „Antoni Piotrowski (1853–1924)” została poświęcona wybitnemu malarzowi ze środowiska monachijskiego. Jej wernisaż odbył się 15 października. Znalazły się na niej prace malarskie, rysunki, grafiki, reprodukcje drzeworytnicze i pocztówki z epoki (około 110 obiektów). Eksponaty pochodziły z wielu muzeów w Polsce oraz z kolekcji prywatnych. Wystawie towarzyszył wykład Marii Gołąb, kustosz Muzeum Narodowego w Poznaniu pt. Wpływ pracowni w Hotelu Europejskim na rozwój malarstwa polskiego.\nW Centrum Sztuki Współczesnej – Galerii Andrzeja Strumiłły zaprezentowano siedem wystaw czasowych: rzeźby autorstwa Vladasa Vildziunasa i Kunotasa Vildziunasa (Litwa) prezentowane do 29 stycznia; grafiki Rafała Strumiłło, udostępnione zwiedzającym 17 lutego; wystawę malarstwa Walentyny Szoby (Białoruś) „Ptaki”, prezentowaną od 28 kwietnia; malarstwo i rysunki Chrisa Hernandeza (Teksas, USA), od 26 maja; grafiki Olega Denysenko i Romana Romanyszyna (Ukraina), od 23 czerwca; wystawę rysunku, rzeźby i fotografii Rafa Listowskiego (Francja) „Sam nie wiem”, od 6 października oraz od 22 grudnia – prace Hu Jigao (Chiny), artysty, którego twórczość mieści się w nurcie tradycyjnego malarstwa chińskiego i wywodzi z tzw. „szkoły szanghajskiej”. Wystawa została wypożyczona z Muzeum Azji i Pacyfiku w Warszawie.\nEkspozycja „Życie Pogranicza”, przygotowana na bazie wystawy „Świat pogranicza. Suwalszczyzna według prof. Mariana Pokropka”, była prezentowana od 17 marca w Muzeum Regionalnym w Łoździejach (Litwa). Ekspozycja „Z przeszłości geologicznej Suwalszczyzny” – w Muzeum Wigier w Starym Folwarku. Wystawa „Suwalskie lata Marii Konopnickiej” została wypożyczona do Zespołu Szkół w Olecku, Szkoły Podstawowej w Sokółkach, Przedszkola nr 3 im. Papieża Jana Pawła II w Suwałkach oraz świetlicy przy kościele św. Aleksandra w Suwałkach. Nowo przygotowaną ekspozycję „Związki Marii Konopnickiej z jej rodzinnym miastem”, zaprezentowano w Szkole Podstawowej nr 4 im. Marii Konopnickiej w Augustowie, Szkole Podstawowej w Gąskach i Szkole Podstawowej w Puńsku.\nEksponaty ze zbiorów muzeum były prezentowane na ośmiu wystawach stałych i ośmiu czasowych w kraju oraz w Wileńskiej Akademii Sztuk Pięknych na Litwie, gdzie na dużej, międzynarodowej wystawie „Sztuka Bałtów” pokazano dziewięć najcenniejszych eksponatów z cmentarzysk w Szwajcarii i Paprotkach. Później była ona prezentowana także w Państwowym Muzeum Archeologicznym w Warszawie (od 15 maja) i w Muzeum Narodowym w Rydze na Łotwie (od 16 listopada).\nPoszczególne działy muzeum 43-krotnie udostępniały zbiory do publikacji, prac i opracowań naukowych.\nZbiory muzeum powiększyły się o 29 eksponatów oraz obiekty odnalezione w trakcie prowadzonych przez Dział Archeologii ratowniczych badań wykopaliskowych w obrębie obwodnic Augustowa (stanowiska Szczeberka 1 i Szczepki 16) i Sztabina (stanowiska Horodnianka 13 i Sztabin 12), przekazane do zbiorów muzeum przez Podlaskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Białymstoku. Archiwum Działu Etnografii wzbogaciło się o cenny materiał fotograficzny, dokumentujący kulturę staroobrzędowców na Suwalszczyźnie. W ramach współpracy z dr. hab. Eugeniuszem Iwańcem zawarta została umowa dotycząca praw autorskich do 740 negatywów. Zbiory biblioteki muzealnej powiększyły się o 639 książek.\nWykonano konserwację trzech obrazów z Działu Sztuki (na zlecenie) i kilku naczyń z Działu Archeologii (we własnym zakresie).\nDziałalność oświatowa i promocyjna\n5 marca odbyła się promocja książki Artura Ochała „Batalion Korpusu Ochrony Pogranicza Suwałki 1927–1939”. W spotkaniu wzięli udział: autor książki, prof. Adam Czesław Dobroński i członkowie Grupy Rekonstrukcji Historycznej „Narew”, podtrzymujący tradycje żołnierzy KOP. W spotkaniu wzięło udział około 100 osób.\n15 maja, po raz trzeci w Suwałkach odbyła się Noc Muzeów. W Muzeum im. Marii Konopnickiej przy współpracy z Państwową Szkołą Muzyczną I i II stopnia w Suwałkach zorganizowano koncerty, odbyły się wernisaże trzech wystaw czasowych oraz miało miejsce uroczyste przekazanie muzeum pamiątek rodziny Rydzewskich z dworu w Małej Hucie – daru Macieja Kotowicza i archiwum Stefana Buczyńskiego – daru Krystyny Buczyńskiej. Ponadto, odbyła się inscenizacja przyjazdu Marii Konopnickiej. W Centrum Sztuki Współczesnej Andrzej Strumiłło wygłosił wykłady pt. Nepal, wzbogacone projekcją slajdów. Była również degustacja potraw kuchni wschodniej. W Nocy Muzeów uczestniczyło około 1600 osób.\nW dniach 12–13 czerwca odbył się X (Jubileuszowy) Piknik Kawaleryjski – Dni Kawaleryjskie w Suwałkach. W trakcie imprezy rozegrany został Konkurs Sprawności Kawaleryjskiej (próba dzielności konia oraz władania szablą i lancą), odbyły się przemarsze, pokazy, zawody hippiczne oraz konkurs w powożeniu bryczką. Drugiego dnia imprezy przedstawiono rekonstrukcję historyczną: „Epizod z walk odwrotowych latem 1920 roku – starcie oddziałów polskich z bolszewicką kawalerią Gaja”. W jej trakcie zadebiutowała Grupa Rekonstrukcji Historycznej „Garnizon Suwałki”, powołana przy Muzeum Okręgowym w Suwałkach. W konkursach, pokazach oraz inscenizacji wzięło udział około 150 uczestników, reprezentujących barwy 11 stowarzyszeń i grup rekonstrukcyjnych oraz około 4000 widzów.\nW dniach 10–11 lipca odbył się XII Festyn Jaćwieski „Szwajcaria 2010”. Współorganizatorem imprezy było Stowarzyszenie Miłośników Historii „Jaćwingowie”, które uzyskało dofinansowanie z Funduszu Inicjatyw Obywatelskich. W przygotowanie festynu włączyło się też Augustowsko-Suwalskie Towarzystwo Naukowe w Suwałkach, które uzyskało dofinansowanie z Urzędu Marszałkowskiego Województwa Podlaskiego. Zaprezentowało się ponad 100 wykonawców, w tym zespoły muzyczne z Niemiec, Litwy i Polski. W organizacji festynu uczestniczyło kilkunastu pracowników muzeum i wolontariuszy. Przygotowano inscenizację „Najazd Prusów na Mazowsze A.D. 1091” oraz II Turniej Wojów o Skarb Skomanda. W imprezie wzięło udział około 1500 zwiedzających.\nZ inicjatywy i funduszy Urzędu Miejskiego w Suwałkach, w dniach 1–30 lipca odbył się Międzynarodowy Plener Rzeźbiarski „Teatr”. Uczestniczyło w nim dziewięciu artystów z trzech krajów: Polski – Olgierd Rutkowski (Warszawa), Rafał Strumiłło (Maćkowa Ruda), Olga Wielogórska (Suwałki); Litwy – Juozas Genevicius (Wilno), Ksenia Jarosevaite (Wilno), Vladas Urbanavicius (Wilno) i Białorusi – Vladimir Pancialejev (Grodno), Vladimir Pipin (Mińsk), Igar Zasimovich (Mińsk). Celem pleneru było wykonanie dziewięciu rzeźb w granicie, które później miały zostać umieszczone przy Aquaparku i w sąsiedztwie sali teatralno-widowiskowej. Powstało 10 rzeźb. Dodatkową pracę wykonał Andrzej Strumiłło, kurator pleneru.\n1 września, w rocznicę wybuchu II wojny światowej, muzeum zorganizowało inscenizację „Mobilizacja 1939”. Na ulicy Chłodnej przygotowano scenografię imitującą punkt mobilizacyjny z września 1939 roku, na ścianach i słupach rozwieszono plakaty nawołujące do wstąpienia do armii polskiej. Z głośników emitowane były przemówienia z września 1939 roku. Wydano okolicznościową jednodniówkę. W przygotowanie inscenizacji włączyli się członkowie GRH „Garnizon Suwałki” i Konnej Grupy Rekonstrukcji Historycznej „Kresy” z Białegostoku. Publiczność biorąca udział w inscenizacji otrzymywała karty mobilizacyjne, żołd pamiątkowy, umundurowanie i broń.\nW Narodowe Święto Niepodległości (11 listopada) muzeum zorganizowało grę miejską „W drodze do niepodległości”. Scenariusz został oparty na wydarzeniach, które miały miejsce na Suwalszczyźnie w okresie od listopada 1918 do września 1919 roku. Grę przygotowali członkowie GRH „Garnizon Suwałki” i wolontariusze, a udział wzięło 20 kilkuosobowych drużyn (około 90 osób). Gra toczyła się w różnych punktach miasta. Uczestnicy wcielili się w postaci członków Polskiej Organizacji Wojskowej i mieli do wykonania kilka zadań związanych z historią odzyskania niepodległości na Suwalszczyźnie. Wszyscy otrzymali pamiątkowe zaświadczenia i okolicznościową jednodniówkę, a zwycięzcy nagrody książkowe.\nMuzeum aktywnie uczestniczyło w obchodach Roku Marii Konopnickiej w Suwałkach. 23 maja w ramach „Spotkania w Ogrodzie Baśni – Urodziny Marii Konopnickiej” odbyła się promocja wyboru wierszy „Przychodzę śpiewać z nimi”. Poezje dla najmłodszych oraz koncert Cztery pory roku… czyli śpiewnikowe piosenki dla małych i dużych dzieci. W spotkaniu uczestniczyło 120 osób. 15 lipca, w setną rocznicę pierwszego publicznego odśpiewania Roty Marii Konopnickiej z muzyką Feliksa Nowowiejskiego, zorganizowano happening. Z balkonu muzeum co pół godziny rozbrzmiewała pieśń. 29 września, w trakcie panelu dyskusyjnego pod hasłem „Czy warto czytać Konopnicką?” odbyła się promocja Trzech nowel. W dyskusji z udziałem prof. dr. hab. Jolanty Sztachelskiej uczestniczyła młodzież szkół ponadgimnazjalnych. Magdalena Wołowska-Rusińska, kierownik Muzeum im. Marii Konopnickiej, przygotowała scenariusz i poprowadziła uroczystość odsłonięcia nowego pomnika poetki, odbywającą się 8 października w parku imienia autorki Roty. „Stary” pomnik został przeniesiony do ogrodu Muzeum im. Marii Konopnickiej. Przez cały rok trwała akcja pn. „W poszukiwaniu krasnoludków”, organizowana wspólnie z Biblioteką Publiczną im. Marii Konopnickiej i „Tygodnikiem Suwalskim”. Każdego miesiąca, na wybranym budynku w mieście, pojawiał się jeden z bohaterów baśni Marii Konopnickiej O krasnoludkach i o sierotce Marysi – wykonany na pleksi w formie graffiti krasnoludek. Podsumowanie akcji odbyło się 16 grudnia. Na finał zaproszono wszystkich „tropicieli” krasnoludków oraz gospodarzy obiektów, którzy włączyli się w akcję. Spotkaniu towarzyszyło przedstawienie pt. Na jagody według Marii Konopnickiej, w reżyserii Joanny Łupinowicz. W spotkaniu uczestniczyło około 100 osób.\nW przypadający 21 marca Światowy Dzień Poezji w Muzeum im. Marii Konopnickiej odbył się cykl zajęć pod nazwą „Spotkania z poezją”. W ich trakcie przeprowadzano zabawy literackie połączone z czytaniem poezji. W zajęciach wzięło udział ponad 200 osób.\nWe współpracy z „Tygodnikiem Suwalskim” Muzeum im. Marii Konopnickiej zorganizowało mikołajkowy konkurs na najpiękniejszy list do Świętego Mikołaja, pod nazwą „Spełniamy marzenia”. Na konkurs nadesłano ponad 300 listów. Nagrodzonych zostało 40 autorów. Podsumowanie konkursu odbyło się 6 grudnia podczas VI Mikołajkowego Spotkania w Zimowym Pałacyku św. Mikołaja. Towarzyszyło mu przedstawienie na podstawie baśni O krasnoludkach i sierotce Marysi, przygotowane przez Teatr „Lustro”. 16 grudnia odbyło się mikołajkowe spotkanie w hospicjum, adresowane do dzieci, które w wyniku choroby straciły najbliższych. Najmłodsi otrzymali upominki i obejrzeli przedstawienie O księżniczce na ziarnku grochu w wykonaniu Teatru Lalki i Aktora „Tao” w reżyserii Joanny Łupinowicz.\nW Centrum Sztuki Współczesnej – Galerii Andrzeja Strumiłły 15 stycznia wykład na temat Wstęp do buddyzmu wygłosił Karola Śleczka, natomiast 9 września Tolek Sokolov przedstawił wykład Filozofia buddyjska. Odbyła się też promocja tomu poetyckiego Ja Andrzeja Strumiłły, zorganizowana wspólnie z Państwową Wyższą Szkoła Zawodową w Suwałkach w jej siedzibie (11 marca) oraz 17 spotkań autorskich Andrzeja Strumiłły.\nKrzysztof Skłodowski wziął udział w filmie poświęconym 20-leciu samorządu terytorialnego w Suwałkach, zrealizowanym przez uczniów II LO w Suwałkach w ramach ogólnopolskiej akcji Centrum Edukacji Obywatelskiej „20 lat wspólnie”.\nPracownicy merytoryczni muzeum wygłosili 10 wykładów z dziedziny: archeologii, geologii, etnografii, sztuki i historii sztuki, literatury i historii literatury oraz historii regionu. Ich adresatami byli nauczyciele, przewodnicy turystyczni, studenci, młodzież szkolna, członkowie Uniwersytetu III Wieku i grupy wyspecjalizowane. Uczestniczyło w nich około 1100 osób.\nW prasie, radiu i telewizji ogólnopolskiej oraz regionalnej („Tygodnik Suwalski”, „Gazeta Współczesna”, „Gazeta Wyborcza”, „Kurier Poranny”, „Przegląd Powiatowy”, Radio Białystok, Radio RMF FM, Radio 5, Telewizja Regionalna 3, Telewizja Białystok i Telewizja Suwałki), a także w prasie i telewizji litewskiej, ukazało się łącznie blisko 150 publikacji i materiałów popularyzujących działania muzeum.\n18 czerwca w Białostockim Muzeum Wsi w Osowiczach odbyły się wojewódzkie obchody Międzynarodowego Dnia Muzeów. W ich trakcie ogłoszono m.in. wyniki Konkursu na Najważniejsze Wydarzenie Muzealne Roku w Regionie Podlaskim. Laureatem nagrody głównej w kategorii wydarzenie pozawystawiennicze został Krzysztof Skłodowski za przygotowanie rekonstrukcji historycznych związanych z obchodami 90. rocznicy wyzwolenia Suwałk.\nMiejskie obchody Międzynarodowego Dnia Muzeów, z udziałem prezydenta Suwałk Józefa Gajewskiego i przewodniczącego Rady Miejskiej Włodzimierza Marczewskiego odbyły się w Muzeum im. Marii Konopnickiej 21 maja. Laureatami wyróżnienia Przyjaciel Muzeum w Suwałkach zostali Grażyna Filipowicz-Karp i Mirosława Krymska.\nKustosz muzeum Krzysztof Skłodowski otrzymał doroczną Nagrodę Marszałka Województwa Podlaskiego w dziedzinie twórczości artystycznej, upowszechniania i ochrony dóbr kultury „za szczególne osiągnięcia w dziedzinie popularyzacji historii Suwalszczyzny” oraz nagrodę Telewizji Suwałki „Telemach” w kategorii „Osobowość roku”.\n12 czerwca przy muzeum powołana została Grupa Rekonstrukcji Historycznej „Garnizon Suwałki”, składająca się z czterech sekcji: Oddział Konnych Zwiadowców 41. Suwalskiego Pułku Piechoty, 4. Dywizjon Artylerii Konnej, Ochotniczej Legii Kobiet i ludności cywilnej.\nW ramach przygotowania do realizacji nowych wystaw stałych w budynku głównym muzeum pracownicy odbyli wyjazd szkoleniowy do Muzeum Powstania Warszawskiego i Muzeum Fryderyka Chopina w Warszawie (9 grudnia), gdzie zwiedzili ekspozycje i spotkali się z pracownikami merytorycznymi odpowiedzialnymi za ich realizację.\nOpracowali: Jerzy Brzozowski i Celina Kalejta\n1. Przejmowanie materiałów archiwalnych\nW 2010 roku zasób Archiwum w Suwałkach (bez Oddziału w Ełku) zwiększył się o 8 nowych zespołów archiwalnych, dopływy do posiadanych zespołów oraz materiały wyodrębnione w trakcie weryfikacji i uzupełniania ewidencji – łącznie 19,3 metra bieżącego akt i 1492 jednostki archiwalne.\nNajwiększe nabytki pochodziły z archiwów zakładowych, czyli komórek państwowych i samorządowych jednostek organizacyjnych, które tworzą materiały archiwalne. Do nich należy zaliczyć nowo przejęte zespoły, w tym: Akta komisji wyborczych z wyborów Prezydenta RP, przeprowadzonych 9 i 23 października 2005 roku (64 j.a.), Akta komisji wyborczych z wyborów do rad gmin, rad powiatów i sejmiku województwa, wyborów wójtów, burmistrzów i prezydenta miasta na prawach powiatu, przeprowadzonych w dniach 12 i 26 listopada 2006 roku (339 j.a.) oraz Kolegium do Spraw Wykroczeń przy Urzędzie Miejskim w Augustowie 1975–1989 (38 j.a.). Znacznie więcej materiałów archiwalnych, bo ponad 13 m.b. i 1011 j.a., trafiło do archiwum w formie dopływów do 32 posiadanych zespołów archiwalnych, w tym do zespołów: akt stanu cywilnego, instytucji wymiaru sprawiedliwości (np. Sądu Powiatowego w Augustowie – 211 j.a., Sądu Rejonowego w Augustowie – 96 j.a.), administracji państwowej i samorządowej (np. Izby Skarbowej w Suwałkach – 54 j.a., Urzędu Gminy w Suwałkach – 97 j.a.), nadleśnictw (np. Nadleśnictwa Suwałki w Papierni – 178 j.a.). Ogółem zbiory archiwum na koniec 2010 roku obejmowały 693 zespoły archiwalne, które liczyły 1731,9 m.b. akt i prawie 261 tys. jednostek archiwalnych.\n2. Przejmowanie dokumentacji niearchiwalnej\nW 2010 roku archiwum kontynuowało odpłatne przejmowanie dokumentacji niearchiwalnej likwidowanych podmiotów gospodarczych. W związku ze spadkiem zapotrzebowania na tego rodzaju usługi przejęto jedynie 8,1 m.b. akt, liczących 592 jednostki aktowe, w których znalazło się 316 teczek akt osobowych. W ramach obsługi tej dokumentacji rozpatrzono 109 podań, które wpłynęły do archiwum. W odpowiedzi na nie wydano 132 kopie i 41 wypisów, głównie z dokumentacji osobowo-płacowej, na 10 wniosków wypożyczono 8 jednostek akt.\n3. Opracowanie zasobu\nW roku 2010 prowadzono przede wszystkim prace mające na celu uzupełnienie ewidencji i usunięcie w niej braków. Zakończono inwentaryzację 5394 jednostek inwentarzowych, z wpisaniem danych do bazy Inwentarzy Zespołów Archiwalnych (IZA), dwóch sporych zespołów sądowych – Sądu Grodzkiego w Sejnach z lat 1929–1939 oraz Sądu Okręgowego w Ełku Wydziału Zamiejscowego w Suwałkach z lat 1948–1950. Wznowiono również inwentaryzację dużego zespołu Sądu Okręgowego w Grodnie Wydziału Zamiejscowego w Suwałkach, wpisując do bazy IZA dane 634 j.inw. Do bazy wpisano także 766 rekordów z danymi o tylu jednostkach tego samego zespołu, które były zinwentaryzowane w latach poprzednich w inwentarzu kartkowym. Oprócz tego, zinwentaryzowano (wpisując do bazy IZA) dopływy do zespołów otwartych akt stanu cywilnego. W celu weryfikacji ewidencji i przygotowania do wpisywania do bazy IZA kontynuowano inwentaryzację akt notarialnych (643 j.inw.). Ogółem inwentaryzacją i porządkowaniem objęto 6773 j.inw., co stanowi 41,7 m.b. akt, oraz wprowadzono 6896 rekordów do bazy IZA. Natomiast przy uzupełnianiu i korekcie dotychczasowych danych zewidencjonowano, wpisując na spisy robocze, 694 jednostek archiwalnych z 18 zespołów.\nOprócz tego, wprowadzono kilkaset rekordów do bazy danych SEZAM w ramach dokumentowania zmian w stanie ilościowym zasobu, a także w celu bieżącego dokumentowania zmian w zasobie. Przy okazji przemieszczeń akt oraz pakowania w pudła uzupełniano opisy jednostek w niektórych zespołach archiwalnych, ze szczególnym uwzględnieniem sygnatur archiwalnych.\n4. Profilaktyka i konserwacja zbiorów\nZabiegom z zakresu konserwacji właściwej, polegającym na czyszczeniu mechanicznym, odkwaszaniu, usunięciu starych napraw, uzupełnieniu ubytków, klejeniu rozdarć, prostowaniu kart, rekonstrukcji poszytu lub księgi, rekonstrukcji opraw, poddano ponad 500 kart i 6 j.a., głównie materiałów archiwalnych Gimnazjum im. K. Brzostowskiego w Suwałkach z lat 1920–1939.\nW celu poprawy zabezpieczenia zbiorów, w pudłach z tektury bezkwasowej umieszczono akta 42 zespołów (łącznie niemal 2400 j.a.), między innymi: akt stanu cywilnego, akt notarialnych, komisji wyborczych, bibliotek publicznych w Suwałkach, Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w Suwałkach, Polsko-Litewskiej Izby Gospodarczej w Suwałkach. Odkurzono kilkaset metrów bieżących akt, a prawie 80 m.b. (23 zespoły) przemieszczono w celu poprawy sposobu i warunków przechowywania. Konserwacji specjalnymi preparatami poddano oprawy skórzane w 54 księgach hipotecznych. W ramach zabezpieczenia zbiorów wykonano około 650 skanów z wybranych ksiąg wieczystych.\n5. Nadzór nad narastającym zasobem archiwalnym\nW zakresie kształtowania zbiorów i ich zabezpieczenia suwalskie archiwum prowadziło nadzór nad narastającym zasobem archiwalnym na terenie miasta Suwałki oraz powiatów: augustowskiego, sejneńskiego, suwalskiego, gołdapskiego (bez gminy Banie Mazurskie) i oleckiego (bez gminy Świętajno). W funkcjonujących 99 jednostkach organizacyjnych (51 państwowych łącznie z urzędami stanu cywilnego, 48 samorządowych), które tworzą materiały archiwalne i posiadają archiwa zakładowe, przeprowadzono 48 kontroli ogólnych, problemowych i sprawdzających oraz 54 ekspertyz w związku z wydaniem zezwoleń na wybrakowanie dokumentacji niearchiwalnej. Wydano też 120 zezwoleń i opinii na wybrakowanie (zniszczenie) około 3300 m.b. dokumentacji niearchiwalnej. Uzgodniono i zaopiniowano 52 normatywy kancelaryjno-archiwalne (instrukcje kancelaryjne, instrukcje archiwalne, jednolite rzeczowe wykazy akt i zmiany do nich). Udzielono ponad 230 porad w ramach prowadzonych konsultacji z personelem kancelaryjno-archiwalnym różnych instytucji. Przeprowadzono trzy szkolenia kancelaryjno-archiwalne: w Państwowej Wyższej Szkole Zawodowej w Suwałkach, w Nadleśnictwie Pomorze oraz w Bibliotece Publicznej im. Marii Konopnickiej w Suwałkach.\n6. Udostępnianie i informacja archiwalna\nW 2010 roku, w porównaniu z rokiem poprzednim, nastąpił ponowny niewielki spadek wskaźników udostępniania materiałów archiwalnych, ale nadal jest to dziedzina w działalności archiwum, która szczególnie angażuje personel. Ogółem, ze zbiorów korzystały 244 osoby, w tym 17 z zagranicy. W trakcie 678 odwiedzin w pracowni naukowej badaczom tym oraz osobom, którym przesyłano posiadane mikrofilmy do pracowni naukowych innych archiwów, udostępniono 7127 jednostek inwentarzowych. Tendencję spadkową w udostępnianiu archiwaliów należy łączyć przede wszystkim ze spadkiem udostępniania do celów naukowych.\nUżytkownicy pracowni naukowej od lat wykorzystują materiały archiwalne wytworzone w różnym czasie przez wiele podmiotów. Swe poszukiwania prowadzą w aktach metrykalnych różnych wyznań (najczęściej w ich mikrofilmach) z XIX i początku XX wieku (zwłaszcza z Suwałk, Puńska, Filipowa, Jeleniewa, Wigier), w aktach hipotecznych i notarialnych, w materiałach administracji miejskiej, powiatowej i wojewódzkiej, policji oraz sądów z XIX i XX wieku, w archiwaliach byłej Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej oraz w spuściznach fotograficznych Tadeusza Smagacza i Romana Łysionka.\nNadal największą grupę użytkowników w pracowni naukowej stanowili genealodzy (84 osoby). W Archiwum w Suwałkach udostępniono im niespełna 70% (4797 j.inw.) ogólnej liczby udostępnionych jednostek inwentarzowych. Spora część osób zajmujących się poszukiwaniami dokumentów dotyczących ich przodków korzystała z mikrofilmów ksiąg metrykalnych, przesyłanych z Suwałk do pracowni naukowych innych archiwów. W swych poszukiwaniach genealodzy sięgali również do posiadanych przez archiwum mikrofilmów ksiąg kościelnych oraz innych niż metrykalne materiałów, a więc do akt notarialnych, sądowych, hipotecznych, ubezpieczeniowych. Kolejna grupa badaczy (57 osób), liczebnie większa niż w 2009 roku, korzystała z materiałów archiwalnych do celów naukowych, jednak dużo rzadziej i zamówiła znacznie mniej jednostek (992). Może to być pochodną raczej niewielkiego zainteresowania studentów poszukiwaniami archiwalnymi oraz mniejszą aktywnością środowisk lokalnych, prowadzących badania naukowe i popularnonaukowe o regionie (np. znikło ważne pismo „Jaćwież”, w którym regionaliści publikowali sporo tekstów opracowanych na podstawie zasobu suwalskiego archiwum). Udostępnianie do celów własnościowych utrzymywało się na poziomie zbliżonym do lat ubiegłych, ale w tej kategorii dość liczna grupa użytkowników (80 osób) korzystała ze stosunkowo niewielkiej ilości materiałów archiwalnych (646 j.inw.).\nPrzedstawiona wyżej struktura udostępniania materiałów archiwalnych potwierdza zauważone w latach poprzednich tendencje. Otóż archiwum i jego zbiory coraz częściej są potrzebne przeciętnym obywatelom, którzy nie mają przeważnie szczególnych kwalifikacji i zainteresowań naukowych. Z kolei w ramach prowadzonych badań naukowych i popularnonaukowych następuje spadek liczby korzystających. Może to być dowód na pewne zmiany w kierunkach badawczych, mniejsze zainteresowanie historią regionu, czy przeniesienie badań na inne archiwa.\nW 2010 roku archiwum zrealizowało 514 podań (czyli mniej niż w poprzednich latach), w tym 101 z zagranicy, które wpłynęły od 403 osób prywatnych i 111 instytucji. Najwięcej podań, bo 306, dotyczyło poszukiwań i przekazania kopii dokumentów własnościowych, a 153 zostało wniesionych w sprawie realizacji kwerend genealogicznych. Ogólny spadek liczby kwerend był spowodowany głównie znaczącym zmniejszeniem liczby podań w sprawach socjalnych, a także od potomków obywateli polskich narodowości litewskiej i rosyjskiej, o wydanie zaświadczeń lub kopii dokumentów, które potwierdzają posiadanie gospodarstw przed przesiedleniem do byłego ZSRR w okresie II wojny światowej. Nie bez znaczenia jest też fakt, że coraz częściej genealodzy, także z zagranicy lub zainteresowani dokumentami własnościowymi, prowadzą samodzielne poszukiwania w pracowni naukowej archiwum.\nNa potrzeby użytkowników pracowni naukowej i osób składających podania wykonano w ramach usług archiwalnych 2180 kserokopii oraz 1213 fotografii cyfrowych i skanów.\n7. Popularyzacja archiwum i jego zasobu\nW 2010 roku podstawową formą popularyzacji działalności i zbiorów archiwum pozostawały wycieczki (23), a także lekcje historyczno-archiwalne (9) o tematyce związanej z historią regionu, przedstawiające także bogactwo i różnorodność materiałów archiwalnych pod względem treści i formy. Niektóre z nich były połączone z prezentacjami multimedialnymi. W pierwszych miesiącach roku nadal była prezentowana duża wystawa „Co kryją archiwa? Dwa oblicza archiwów. Curiosa w zbiorach archiwów państwowych”, przygotowana przez Naczelną Dyrekcję Archiwów Państwowych we współpracy z wieloma polskimi archiwami państwowymi. Natomiast ekspozycja materiałów archiwalnych i ich kopii pt. „Suwalszczyzna pomostem między Polską a Litwą. Wybór dokumentów” została przygotowana w związku z konferencją naukową „Umowa suwalska – fakty i interpretacje”. Pracownicy archiwum uczestniczyli również w innych, zewnętrznych działaniach edukacyjno-popularyzacyjnych, w tym: w przygotowaniu ścieżki edukacyjnej w ramach projektu „Ocalić od zapomnienia – promocja idei i dziedzictwa gen. hr. Ludwika Michała Paca”, prezentowanej w niektórych szkołach powiatu suwalskiego oraz w Państwowej Wyższej Szkole Zawodowej w Suwałkach; wyborze fotografii archiwalnych do prezentacji multimedialnej, która została opracowana przez uczniów Zespołu Szkół Technicznych w Suwałkach na konkurs „Młodzieżowa akcja obywatelska – 20 lat wspólnie” i była przedstawiona w PWSZ w Suwałkach na obchodach 20-lecia samorządu w Polsce. Do celów edukacyjnych Gimnazjum w Gibach przekazano kopie materiałów archiwalnych, dotyczących obławy augustowskiej.\nDo działań popularyzacyjnych można zaliczyć także teksty o wydarzeniach w archiwum oraz wywiady z jego pracownikami prezentowane w lokalnej prasie, radiu i telewizji.\n8. Badania naukowe i popularnonaukowe\nArchiwum i jego pracownicy współpracowali głównie z Augustowsko-Suwalskim Towarzystwem Naukowym, ale także z innymi podmiotami realizującymi projekty naukowe, popularnonaukowe i edukacyjne. Najważniejszym wydarzeniem była dwudniowa (10 i 11 września) międzynarodowa konferencja naukowa „Umowa suwalska – fakty i interpretacje”, zorganizowana wspólnie z Instytutem Historii Litwy, Polskim Towarzystwem Historycznym Oddziałem w Białymstoku, Prezydentem Miasta Suwałk i Muzeum Okręgowym w Suwałkach, z udziałem polskich i litewskich naukowców. Wraz z ASTN i Muzeum Okręgowym w Suwałkach archiwum uczestniczyło w kontynuacji projektu „Wielokulturowość Suwalszczyzny”, obejmującego następujące seminaria: „Suwalscy Żydzi”, „Obecność mariawitów na Suwalszczyźnie”, „Szkoci na Suwalszczyźnie”, „Suwalszczyzna, Suvalkija”. Ostatnie z nich odbyło się w archiwum, a pozostałe w suwalskich szkołach ponadgimnazjalnych. W trakcie konferencji i seminariów pracownicy archiwum wygłosili kilka referatów. Były to wystąpienia Tadeusza Radziwonowicza Polsko-litewskie rokowania w Suwałkach (30 wrzesień – 8 październik 1920 r.). Przebieg, następstwa, kontrowersje; Żydzi w Suwałkach po II wojnie światowej), Sławomira Filipowicza (Suwalscy Żydzi od założenia miasta do II wojny światowej), Marka Sidora (Osadnicy szkoccy w dobrach dowspudzkich).\nOprócz tego, pracownicy archiwum brali udział w konferencjach zorganizowanych przez inne podmioty. Podczas sesji zorganizowanej przez Starostwo Powiatowe w Suwałkach „Historyczna sylwetka hr. gen. L. M. Paca w kontekście wybuchu powstania listopadowego” Sławomir Filipowicz przedstawił referat Powstanie listopadowe w województwie augustowskim i udział w nim gen. Ludwika Michała Paca, a Marek Sidor – Angielski majątek na Suwalszczyźnie – Dowspuda w okresie reform społeczno-gospodarczych Ludwika Michała Paca. W czasie sympozjum „W hołdzie ofiarom Obławy Augustowskiej 1945 r. w 65. rocznicę tragicznych wydarzeń” zorganizowanym przez Związek Pamięci Ofiar Obławy Augustowskiej 1945 roku w I Liceum Ogólnokształcącym w Suwałkach Tadeusz Radziwonowicz wygłosił referat Po obławie. Pierwsze poszukiwania zaginionych (1945–1947), a na konferencji naukowej „Wybitni archiwiści łomżyńscy w służbie społeczeństwa” zorganizowanej w Łomży przez Łomżyńskie Towarzystwo Naukowe im. Wagów i Archiwum PAN w Warszawie, przedstawił wystąpienie Łomżyńscy i suwalscy archiwiści w okresie międzywojennym.\nCzęść referatów (także wygłoszonych w latach poprzednich) ukazało się drukiem. Były to: wymienione wyżej opracowania Sławomira Filipowicza i Marka Sidora, dotyczące Ludwika M. Paca i Dowspudy, zamieszczone w publikacji Gen. hr. Ludwik Michał Pac. Patriota. Żołnierz. Reformator” (Dowspuda 2010); artykuł Sławomira Filipowicza Obchody uroczystości 300-lecia panowania Romanowów w guberni suwalskiej oraz Tadeusza Radziwonowicza Staroobrzędowcy w regionie augustowsko-sejneńsko-suwalskim a władze w czasach PRL-u – oba opublikowane w książce Rosjanie na północno-wschodnim Mazowszu w XIX wieku i pierwszej połowie XX wieku. Studia i materiały (Łomża 2009); artykuł Tadeusza Radziwonowicza Po obławie. Pierwsze poszukiwania zaginionych (1945–1947), który ukazał się w X tomie „Rocznika Augustowsko-Suwalskiego”. Sławomir Filipowicz był współautorem i redaktorem wydawnictwa Gmina Suwałki. Historia i teraźniejszość” (Suwałki 2010), Tadeusz Radziwonowicz współpracował w przygotowaniu książki Obława Augustowska – lipiec 1945 r. Wybór źródeł (Białystok 2010), a Marek Sidor w X tomie „Rocznika Augustowsko-Suwalskiego” opublikował tekst „Ongi, ongi kochał się zapamiętale [...]” – hrabiego Ludwika Michała Paca niełatwy ożenek.\nJak co roku, pracownicy archiwum brali udział w pracach organów kolegialnych, wspólnych z Archiwum Państwowym w Białymstoku, a więc w Komisji Metodycznej i Komisji Archiwalnej Oceny Dokumentacji, które zajmowały się różnymi problemami z zakresu opracowania materiałów archiwalnych oraz nadzoru nad narastającym zasobem archiwalnym. Sławomir Filipowicz uczestniczył w pracach Centralnej Komisji Metodycznej przy Naczelnym Dyrektorze Archiwów Państwowych.\nW 2010 roku cztery osoby (z Uniwersytetu Gdańskiego, Uniwersytetu Jagiellońskiego i Uniwersytetu Mazursko-Warmińskiego) odbywały praktykę studencką. Zatrudniano też czworo stażystów, skierowanych przez Powiatowy Urząd Pracy w Suwałkach, którzy przepracowali łącznie przy porządkowaniu oraz profilaktyce materiałów archiwalnych 76 tygodni.\nW 2010 roku nie prowadzono poważniejszych prac konserwacyjnych w obiekcie archiwum. Środki finansowe na funkcjonowanie placówki pochodziły z budżetu archiwów państwowych, pozostającego w dyspozycji Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych. Archiwum uzyskało też pewne wpływy w ramach dochodów własnych. Część z nich przeznaczono na pokrycie kosztów niektórych zakupów i usług oraz na działalność popularyzacyjną i naukowo-informacyjną.\nOpracował: Tadeusz Radziwonowicz


Koszty kredytu gotówkowego. – Kredyt Gotówkowy Portal\nUstawa antylichwiarska zakłada, że roczne oprocentowanie kredytu nie może przekroczyć 24%. Ustawa ta dotyczy wszystkich kredytów, a więc także kredytów gotówkowych. Jakże wielkie może być nasze zdziwienie, gdy okaże się, że faktyczny roczny koszt kredytu gotówkowego wyniesie nas 30, 40 albo 50 procent! Czyżby banki działały wbrew prawu? Nie – wszystko jest zgodne z przepisami.\nKoszty kredytu gotówkowego – nie tylko oprocentowanie\nProblem z wysokimi procentami pojawia się, ponieważ klienci banków mylą oprocentowanie nominalne z oprocentowaniem rzeczywistym. Banki „promują” to pierwsze, ponieważ jest ono dużo niższe i to właśnie o nim mówi wspomniana ustawa. Szkoda tylko, że to, ile faktycznie oddamy bankowi zależy od oprocentowania rzeczywistego.\nCałe to zamieszanie bierze się stąd, że odsetki to nie jedyny koszt jaki poniesiemy zaciągając kredyt gotówkowy. Owszem, jest to najpoważniejsza pozycja w rubryce kosztów, ale prócz niej w tej samej rubryce znajdziemy też kwotę prowizji, opłat wstępnych czy ubezpieczeń.\nZ tej trójki najwięcej kosztuje nas prowizja. Zgodnie z prawem bankowym, prowizja od kredytu nie może przekraczać 5% jego kwoty. Łatwo policzyć, że dla kredytu gotówkowego na 10 000 złotych, zapłacimy 500zł za samo przyznanie kredytu. Kolejnych kilkadziesiąt (lub kilkaset) złotych pochłoną opłaty wstępne lub – jak kto woli – przygotowawcze. Drogie jest też ubezpieczenie, które zwiększy każdą ratę kredytu o dalsze kilkanaście – kilkadziesiąt złotych.\nRRSO – wszystkie koszty w jednym\nSumując to wszystko prawdopodobnie okaże się, że kredyt gotówkowy, który był reklamowany jako kredyt z oprocentowaniem 10 czy 15%, będzie kosztował nas dwa razy tyle – średnie rzeczywiste oprocentowanie kredytów gotówkowych wynosi bowiem około 30% w skali roku.\nTego ile dokładnie będzie kosztował nas kredyt dowiemy się sprawdzając Rzeczywistą Roczną Stopę Procentową, która jest podana w każdej umowie kredytowej. Współczynnik ten pokazuje „prawdziwe” oprocentowanie, uwzględniające wszystkie dodatkowe koszty tj. prowizja, opłaty przygotowawcze czy różnego rodzaju ubezpieczenia. RRSO pozwala nie tylko sprawdzić koszty swojego kredytu, ale przydaje się do porównywania różnych ofert kredytowych. Także tych, które różnią się kwotą czy okresem kredytowania.\nDlaczego RRSO nie pojawia się w reklamach? Bo ludzie przestaliby brać kredyty? Dlaczego pozwala się na takie oszustwa? Takie koszta powonny być dobrze znane już na etapie reklamy produktu. Pewnie, że każdy chce pożyczyć na symboliczny procent, ale też każdy jest realistą i wie, że to jest niemożliwe.\nŻaden bank nie powie wprost, ile to kosztuje? Bo straci klientów:) Sami klienci też nie chcą znać prawdy, bo bardzo chcą pieniędzy z kredytu, a jakby rozsądek usłyszał ile to kosztuje, to nikt by się nie zdecydował. Dużo psychologii w tym wszystkim jest;)\nA co z kosztami kredytu hipotecznego? Tam do dopiero jest zamieszanie! Ja dokładnie czytałem moją umowę i dalej wszystkiego nie rozumiem. Obowiązkiem praconika jest wszystko wyjaśnić, ale który pracownik poświęca czas swoim klientom. Ja się z tym jeszcze nie spotkałem. Zawsze “Szybko, szybko”…Jetem zadowolony ze swojego kredytu, z poniesionych kosztów, ale może mogło być taniej?\nGru 06, 2011\nNa ostateczną niższą cenę kredytu ma także wybór rat malejących. W systemie rat równych ostateczny koszt kredytu gotówkowego z tytułu odsetek będzie wyższy, natomiast aby móc spłacać kredyt w systemie rat malejących należy wykazać się wyższą zdolnością kredytową.


Ich bin nicht ich... Opowiadania LGBT: Rozdział 6[G2]\nDwa tygodnie minęły w zastraszającym tempie. Nim się obejrzałem, walizka stała spakowana w rogu pokoju i gotowa do drogi. Ogarnąłem jeszcze pokój, nie chcąc zostawiać syfu na święta. Pascal pytał mnie, czy w razie gdyby ktoś mu się zwalił na łeb, to może skorzystać z mojego pokoju, więc tym bardziej nie chciałem zostawiać pokoju w nieładzie.\nPascal też już posprzątał swój pokój, mimo że dopiero za dwa dni jechał do swojego ojca, gdzie z nim i Travisem miał spędzić święta. Ja cieszyłem się przede wszystkim na dni, które miałem spędzić w górach. Mimo tego, że szukałem na ostatnią chwilę, udało mi się znaleźć dość tani hostel. To miał być mój pierwszy raz, kiedy będę jechał sam, ale jakoś mnie to zbytnio nie bolało. Lucy nie umiała jeździć na snowboardzie i zawsze zostawała w tyle, więc żadna strata, a z rodzicami ani myślałem jechać.\nPoszedłem do kuchni, słysząc że Pascal ostro tam rządzi. Na stole postawił swojego laptopa, z którego leciała muzyka. Brunet podśpiewywał cicho, szorując lodówkę.\n– Pomóc ci z czymś? – spytałem.\n– Huh? – obejrzał się zaskoczony. – Jeśli chcesz. Wybierz sobie coś, w sumie dopiero zacząłem.\nWywróciłem oczami, ale posłusznie podciągnąłem rękawy i zabrałem się do roboty. Do przyjazdu moich rodziców miałem jeszcze prawie godzinę, więc powinniśmy do tego czasu zdążyć.\nNa jego liście było kilka dobrych kawałków, więc po niedługiej chwili już obaj fałszowaliśmy, sprzątając. Chciało mi się z tego śmiać, bo ciągle byłem pod wrażeniem tego, z kim to robię. Pokręciłem mimowolnie głową, odkładając czysty talerz na suszarkę i biorąc się za mycie kolejnego.\nNagle Pascal stanął tuż przy mnie, stając na palcach i zdejmując z góry paczkę ścierek. Całe jego ciało przycisnęło mnie dość mocno do zlewu. Mimowolnie obejrzałem się na niego przez ramię, przełykając głośno ślinę. Jakoś tak… zrobiło mi się gorąco i zaczęło mi walić serce. Nie wiedziałem dlaczego, po prostu… odkąd moje relacje z Pascalem się polepszyły, mimowolnie na niego reagowałem. Nie rozumiałem tego ani trochę. Już tyle razy przyłapałem się na obserwowaniu jego postaci, że aż wstyd.\nPascal odsunął się, rozrywając opakowanie i wracając do pracy. Miałem ochotę powachlować się koszulką. Odetchnąłem i skończyłem mycie naczyń.\n– Whoa, uwielbiam tę piosenkę! – ogłosił nagle, zwiększając maksymalnie głośność. – „…I’m gon’ be manicure\nShe wanna be man cured!”\n– No chyba żartujesz! – zawołałem z niedowierzaniem, kiedy zaczął wywijać na środku kuchni z bananem na twarzy.\n– „Can you feel it?\nCan you feemhmhmm… – zatkałem mu usta ręką, nie chcąc więcej słuchać jak śpiewa. Zrobił minę dziecka, któremu ktoś zabrał lizaka, po czym uśmiechnął się i złapał mnie za rękę, a potem okręcił z zaskakującą wprawą. Zatrzymałem się dopiero jak mnie złapał, z palcami mocno wczepionymi w jego bluzę.\nOtworzyłem usta, chcąc mu powiedzieć, za jakiego idiotę go uważam, kiedy dotarło do mnie, że stoimy bardzo blisko siebie. Jego ręce obejmowały mnie w pasie, podtrzymując mnie w pionie.\nUniosłem głowę i spojrzałem na niego spod grzywki. Też na mnie patrzył. Jego wzrok zjechał na moje usta. Sam mimowolnie zerknąłem na jego wargi akurat w momencie, kiedy je oblizał. Spojrzałem mu prosto w oczy. Z jednej strony byłem trochę podenerwowany, a z drugiej totalnie ciekawy, co dalej. To, że zdarzało mi się na niego gapić nie oznaczało, że on robił to samo ze mną. Teraz jednak miałem wrażenie, że chce mnie pocałować i trochę nie chciało mi się w to wierzyć.\nPatrzyłem mu hardo w oczy, odmawiając robienia z siebie nieśmiałej dziewicy.\nNachylił się lekko w moją stronę, przekrzywiając lekko głowę. Ani drgnąłem zaciekawiony, czy ma dość jaj, żeby mnie pocałować. Nieważne, że serce waliło mi w piersi jak głupie i czułem, że cały płonę. I że ja do pocałowania go zbierałbym się pierdylion lat. Całe to napięcie wiszące w powietrzu zdecydowanie skurczyło mi też spodnie, bo zrobiły się podejrzanie ciasne.\nUsta Pascala były dosłownie milimetry od moich, kiedy głośny dzwonek do drzwi sprawił, że obaj podskoczyliśmy. Obejrzałem się z lekkim zaskoczeniem. Dopiero po chwili dotarło do mnie, że to pewnie moi rodzice już przyjechali.\nPascal odsunął się i podrapał po tyle głowy z lekkim uśmiechem.\n– Idź otworzyć, a ja skończę tutaj, okej?\nSkinąłem niemrawo i ciągle będąc w szoku, poszedłem otworzyć.\nRodzice coś do mnie mówili i ja chyba do nich też, ale mój mózg zupełnie tego nie rejestrował. Moje myśli były przy Pascalu, który dalej znajdował się w kuchni.\n– No? Przedstawisz nas? – spytała mama, zaglądając do kuchni na Pascala, który dalej wywijał, wycierając ręce w ręcznik.\nZobaczywszy moich rodziców w progu kuchni, uśmiechnął się czarująco.\n– Dobry wieczór! – przywitał się. Moi rodzice aż się na niego zagapili. Miałem wrażenie, że mama zaraz zemdleje z wrażenia. – Mam na imię Pascal, jestem współlokatorem Phila – dodał, ściskając rękę mojej mamy, a potem taty. Od razu wyczuł, kto w tym związku nosił spodnie, skubaniec jeden. – Państwo to zapewne jego rodzice.\nMiałem ochotę wywrócić oczami, widząc reakcję rodziców. Serio? Jeden cholerny uśmiech tego idioty i już owinął ich sobie wokół małego palca? Miałem nadzieję, że będą się bardziej opierać, ale nieeee…\n– Mów mi Rebeka – wypaliła moja mama. Spojrzałem na nią zaskoczony. Co?! Chciała go wyrwać czy jaki grzyb?! – Phil mówił nam, że zaproponowałeś mu wspólne mieszkanie po tym, jak rozstał się z Lucy. Chcieliśmy ci podziękować za twoją pomoc.\n– Nie ma o czym mówić. – Machnął ręką, bagatelizując całą sprawę. – Cieszę się, że mogłem pomóc.\nWcale mnie to nie dziwi, pomyślałem.\nMoja mama dalej go chwaliła, co wydawało się go zawstydzać. Uśmiechnąłem się cwaniacko, widząc jego reakcję na pochwały. Tata zdzielił mnie w łeb, widząc to.\n– Może chcieliby się państwo czegoś napić? – spytał uprzejmie. Uśmiech nie schodził mu z twarzy.\n– Przed nami długa droga, powinn… – zacząłem, ale mama omal mnie nie wywróciła, przepychając się obok mnie do stołu i już odpowiadając „oczywiście, z chęcią napiłabym się herbaty”.\nPomasowałem swój obolały bark, który został przetrącony przez moją własną rodzicielkę i westchnąłem cicho. Nie miałem wątpliwości, że całą drogę do domu będę słuchał o tym, jaki Pascal jest zajebisty. Dlaczego nikt nie potrafił przejść obok niego obojętnie? Co takiego było w tym głąbie, że ludzie tak do niego lgnęli?\nI jeszcze jak nic wyjdę na najgorszego syna na świecie.\nRodzice obserwowali uważnie każdy nasz najmniejszy ruch i każdą interakcję, kiedy wspólnymi siłami robiliśmy herbatę i chowaliśmy wszystkie niepotrzebne już rzeczy po szafkach, pracując razem niczym dobrze naoliwiona maszyna. Mój ojciec uśmiechał się lekko pod nosem, jakby wiedział coś, o czym nikt inny nie miał pojęcia. Rzucałem mu piorunujące spojrzenia, ale nic sobie z tego nie robił, tylko jeszcze szerzej się uśmiechał. Nie miałem pojęcia, co w nich tak nagle wstąpiło, ale ich zachowanie działało mi na nerwy.\nGdy herbata była gotowa i wszyscy usiedliśmy do stołu, mama zadała Pascalowi chyba z tysiąc mniej lub bardziej dyskretnych pytań, które sprawiały, że miałem ochotę się schować pod stół ze wstydu. Była nawet na tyle bezczelna, że spytała go, czy jest z kimś w związku. Jezu, matki są takie nieprzewidywalne… I uwielbiają robić dzieciom siarę. Nie miałem wątpliwości, że zachowywała się tak celowo. I wkurzało mnie to, nawet jeśli dobrze było wiedzieć tak na sto procent, że Pascal jest wolny. Nie zamierzałem z tej wiedzy w żaden sposób korzystać ani nic, moje głupie rozmyślania o nim dalej były trochę surrealne, ale mimowolnie się rozluźniłem, słysząc to.\nMinęło trochę czasu, zanim wreszcie wdusiłem w matkę resztkę herbaty. Odmawiała wypicia jej do końca, żeby móc dłużej maglować Pascala, ale w końcu jakoś udało mi się ją przekonać, żeby ruszyła tyłek. Nie miałem zresztą wyjścia, zaczęła mu opowiadać zawstydzające historie o mnie i jeszcze wspomniała o Robinie. Omal nie zapieniłem się ze złości i chyba wszyscy wyczuli moją reakcję, bo niedługo po tym mama wreszcie dała sobie spokój i zakomunikowała, że pora ruszać w drogę.\nOdetchnąłem z ulgą i poszedłem po swoją walizkę uznając, że zostawienie matki w kuchni na kilka minut nie powinno skończyć się katastrofą.\nKiedy wreszcie zapakowaliśmy się do auta, uprzednio żegnając się z Pascalem, odetchnąłem z ulgą. Wreszcie!\nTak jak podejrzewałem, całą drogę musiałem słuchać jaki Pascal jest suuuper i jaki miły i uprzejmy i czy jestem pewny, że nie chciałbym się za niego wziąć, bo dla kogoś takiego jest w stanie zrezygnować z wnuków. Nie byłem, ale na pewno nie zamierzałem jej tego mówić.\nŚwięta minęły mi bez większych ekscesów. W tym roku byliśmy tylko w trójkę, na co żadne z nas nie narzekało. Podejrzewałem, że Pascal może wysłać mi życzenia i nie zawiodłem się.\nByło już dość późno, kiedy dostałem od niego wiadomość na Messengerze.\n„Wesołych świąt piękny :D”\nWywróciłem oczami. Z jednej strony spoko, że o mnie pamiętał. To było totalnie w jego stylu, żeby wysłać mi życzenia. Ja nie zamierzałem tego robić, jeśli nie dostałbym od niego żadnej wiadomości. Ciągle nie do końca wiedziałem, co ja właściwie chcę od Pascala. Przez ponad rok nienawidziłem go każdą komórką swojego ciała i cząsteczkami otaczającego mnie powietrza, po bliższym poznaniu go jednak… Sam nie wiedziałem. To znaczy, miałem pewne pomysły, w którą stronę ta relacja mogłaby pójść, gdyby była to tylko i wyłącznie moja decyzja, ale trochę się cykałem postawić wszystko na jedną kartę i jakoś ogarnąć całą sytuację. Byłem dobry w udawaniu pewności siebie i robieniu dobrej miny do złej gry, ale gdy przychodziło co do czego, często brakowało mi odwagi. Dlatego wahałem się na każdym kroku, gdy chodziło o Pascala. Był dla mnie enigmą. Być może dlatego tak mnie frustrował.\nNo i… był facetem. Jasne, podobało mi się to, co widziałem, ale… Czy na pewno chciałem iść w tym kierunku?\n„nie nazywaj mnie tak jeszcze twoja reka pomysli ze ja ze mna zdradzasz”\n„ta i wesolych swiat”\nNim się zorientowałem, wysłałem mu już cztery wiadomości i to minutę po tym, jak dostałem od niego wiadomość.\nFuuuck, jeszcze pomyśli, że czekałem, przyszło mi do głowy. Wzruszyłem jednak tylko ramionami. Nie byłem babą, żeby to tak roztrząsać, no i już za późno na zrobienie z tym czegokolwiek. Stało się. Trzeba iść za ciosem i już.\nPo krótkiej chwili otrzymałem odpowiedź.\n„czarujący jak zawsze :P”\nPrychnąłem i odpisałem:\n„oczywiście. Czgo się spodziewales? Ze będę MILY? Pff”\n„masz rację, ty i bycie miłym wzajemnie się wyklucza”\n„ ale w sumie…”\n„znalazłeś w swoim napiętym grafiku czas na odpowiedź, więc tak czy siak czuję się zaszczycony xd”\nWywróciłem oczami. Znowu! Co ja niby miałem mu na to odpisać? Chciałem mu dopierdolić.\n„z bolem serca musze przyznac ze nawet ty jestes bardziej interesujacy od odgadania filmu ‘Kevin sam w domu’”\n„jestem zaszczycony o.O znowu! To jakiś nowy rekord!!!”\n„like… wow. Naprawdę wow :D”\nPrychnąłem – znowu! – i posłałem mu kropkę hejtu.\nNim się obejrzałem, była prawie północ i ze zdumieniem zdałem sobie sprawę, że cisnęliśmy się już wzajemnie przez prawie dwie godziny! Byłem tak zaaferowany tym, co do mnie pisał i odszczekiwaniem się, że przegapiłem środek i końcówkę filmu – nie, żeby mnie interesował, ale zawsze zasypiałem z nudów – początek kolejnego i to, jak moja matka ewakuowała się z pokoju do kuchni. Rodzice zbierali się do kościoła, więc ja poszedłem do swojego pokoju. Nie chodziłem z nimi do kościoła od dawna, dość szybko zbuntowałem się w tym względzie i odmawiałem zmiany zdania. Na początku matka kręciła nosem, ale po kilku miesiącach wojny poddała się i machnęła na to ręką.\nTo znaczy… No. Tak.\nPisałem z Pascalem jeszcze na długo po tym, jak moi rodzice wrócili z kościoła. W końcu zasnąłem, czekając na jego odpowiedź.\nZnalezienie czegoś na ostatnią chwilę do wynajęcia w górach, pomiędzy Bożym Narodzeniem a Nowym Rokiem było praktycznie niemożliwe, zwłaszcza przy moim funduszu. Szczęście jednak uśmiechnęło się do mnie po raz kolejny i udało mi się znaleźć pokój na dwa dni i to blisko miejsca, w które jeździłem co rok. Nawet mimo tego, że miałem tam pojechać sam, byłem bardzo podekscytowany. Wspominałem już, że uwielbiam snowboarding? Nie? To wiecie… Uwielbiam. Kocham całym sercem. I duszą i ciałem i czym tylko jeszcze się da. Jeżdżenie na desce było dla mnie tym, co dla niektórych chodzenie na zakupy albo szwędanie się po barach. Nigdzie nie relaksowałem się tak dobrze jak podczas jazdy na snowboardzie.\nMiałem idealną pogodę do jeżdżenie, więc mimo zmęczenia po podróży od razu wybrałem się na stok. Nie zamierzałem marnować nawet chwili.\nSzalałem prawie cztery godziny, z czego ostatnie dwie na najbardziej wymagającej trasie. Nie było tam wielu ludzi, z czego się cieszyłem, bo miałem większe pole do popisu. Udało mi się też znaleźć kilka miejsc, w których mogłem trochę poskakać, więc był to dodatkowy plus.\nDo hotelu wróciłem zmarznięty i przeszczęśliwy. Wykąpałem się i zasnąłem zaraz po tym, jak moja głowa dotknęła poduszki. Przez cały ten czas esemesowałem z Weroniką. Uwielbiałem jej podejście do życia i sposób bycia i nie mogłem uwierzyć, że tak głupio ignorowałem ją przez tyle czasu. Zamierzałem nadrobić wszystkie zaległości i to najszybciej jak się da.\nDrugiego dnia wyraźnie czułem wszystkie mięśnie, ale nie powstrzymało mnie to przed ponownym pójściem na stok. Jeździłem kilka godzin, po czym zrobiłem sobie przerwę na rozgrzanie się i kawę i wróciłem na stok. Tęskniłem za ściganiem się z Robinem. Byłem ciekawy, czy w ogóle jeszcze jeździ na desce czy zupełnie z tego zrezygnował. Obaj bardzo to lubiliśmy, ale Robin okazał się nie być tym, za kogo go miałem, więc co do tego też mogłem się mylić. Powoli już się przyzwyczajałem do tego, że jestem totalnie do dupy w ocenianiu charakterów ludzi.\nJuż pod sam koniec trasy skręciłem gwałtownie w prawo, omijając oblodzone miejsce. Ktoś nagle uderzył we mnie z dużą siłą, zwalając mnie z nóg. Przeturlaliśmy się kilka razy po śniegu, zatrzymując tuż przy siatce. Jęknąłem cicho, czując ból w miejscu, w które zostałem uderzony od tyłu.\n– Fuuck – wyjęczał koleś, który na mnie wpadł. Wgniatał mnie w śnieg. Sturlał się ze mnie ostrożnie. – Jezu, przepraszam, tak gwałtownie skręciłeś w bok… – powiedział przepraszająco.\nSapnąłem z niedowierzania, zsuwając gogle na czoło.\nBrunet obrócił głowę w moją stronę i otworzył szeroko oczy.\n– To ty?! – spytał. Aż zapomniał o bólu. – Co ty tutaj robisz?\n– Jeżdżę – rzuciłem, siadając. – Jakaś łamaga mnie podcięła – dogryzłem mu.\n– Sorry – powiedział. – Skręciłeś tak gwałtownie… Nie miałem czasu zareagować. – Pascal podniósł się sycząc z bólu. Od razu przypomniałem sobie o jego plecach. – Fuck.\n– Wszystko okej? – spytałem.\n– Tak, tylko trochę się potłukłem.\n– Dobrze, że skończyło się tylko na kilku siniakach. Obaj mogliśmy się zabić.\n– Wiem, wiem. – Odpiął narty, wstał ostrożnie i oparł się z westchnieniem o siatkę. – Kiedy przyjechałeś?\n– Wczoraj – odparłem. – A ty?\nOtrzepał swoją kurtkę ze śniegu, odpowiadając:\n– Też. Lata nie jeździłem na nartach.\nPrychnąłem, odpinając snowboard i wstając.\n– Do kiedy zostajesz? – spytał.\nChwyciłem snowboard pod pachę i wzruszyłem ramionami.\n– Tak krótko? – zdziwił się.\n– Taa – mruknąłem niezadowolony. – Trochę późno zacząłem szukać. Nie tak łatwo znaleźć jakiś hotel między świętami a nowym rokiem, więc postanowiłem przyjechać chociaż na trochę.\n– Hmm… Jeśli chcesz jeszcze zostać, mogę cię przekimać. Mój ojciec ma tutaj domek, więc nie trzeba się martwić, że jest to taka czy siaka pora. Miejsca sporo. – Wzruszył ramionami.\nNo bo… serio? Domek? I znowu proponował mi miejsce do spania. Nie mogłem uwierzyć we własne szczęście.\n– Jasne – powiedział, wzruszając ramionami. – Zostaję tutaj do Sylwestra, więc jeśli chcesz, możesz zatrzymać się u mnie do tego czasu.\nFuck yeah. Kto by pomyślał, że Pascal Luft ma zadatki na zostanie moim nowym najlepszym przyjacielem? (Ja zdecydowanie nie.)\nMusiał zobaczyć, jaki jestem zadowolony z obrotu sprawy, bo zaśmiał się w głos i pokręcił głową.\n– Naprawdę to lubisz, co? – spytał.\n– Huh. Okej, dobra, ja na razie spadam, mam już dość wrażeń na dzisiaj i jestem głodny. – Na samo wspomnienie jedzenia zaburczało mi w brzuchu. Pascal zachichotał. Zachichotał. – Możemy pójść razem.\nUgh. Wystawiłem mu język, ale koniec końców poszliśmy coś zjeść we dwójkę. Pascal miał wyjątkowo dobry humor, bo chichotał jak głupi przez cały posiłek do tego stopnia, że aż ludzie się na nas oglądali. Nie był jakiś głośny ani nic, tylko ciągle się śmiał.\nDooobra, okej, może taki był mój cel. Z jakiegoś powodu Pascal lubił moje cięte wypowiedzi i sarkazm, więc dawałem z siebie wszystko, żeby jak najwięcej z niego wycisnąć. Sam też mimowolnie miałem dobry humor. Patrzenie na jego uchachaną gębę robiło coś dziwnego z moim żołądkiem.\n– … i jest tego znacznie więcej! – kontynuowałem, wychodząc z restauracji. Pascal założył swoją czapkę i uniósł brwi, czekając na dalszą część. – Okej, więc po ciężkich bólach udało mi się wycisnąć z Weroniki kilka zawstydzających historii z jej życia. Wiesz, że ona jest Polką i przyjechała tutaj typowo na studia, nie? Był taki jeden Chińczyk, nie pamiętam jego imienia, ale bardzo jej się podobał. Jej pierwsze w życiu zauroczenie i te sprawy. W każdym razie, któregoś razu poszli razem na stołówkę i zaczęli rozmawiać. Weronika nalegała, żeby gadać z nim po niemiecku, bo w końcu ten język chciała sobie wyszlifować, więc była to dobra okazja. I tu zaczyn się dobry shit… Najpierw praktycznie wyśmiała go, kiedy powiedział, że uważa się za atrakcyjnego. Potem zasugerowała, że jest lesbijką, mówiąc „meine Freundin” zamiast „eine Freundin von mir”. Potem jakoś dała radę mu zasugerować, że ćpa, używając słowa „Drogen” zamiast „Tabletten” i że chce kupić te dragi w Polsce, bo tam są tańsze… A na koniec jeszcze dojebała, że Hilary Clinton jest lepszym kandydatem na prezydenta niż Trump, bo Clinton jest pro LGBT, a kiedy Chińczyk jej na to, że przecież Clinton wspiera grupy terrorystyczne takie jak ISIS na przykład, powiedziała, że „okej, ale jest pro LGBT”.\n– Okej, myślałem, że ja się sfrajerowałem przed pierwszym chłopakiem, jaki mi się podobał, ale Weronika pobiła mnie na głowę.\nSpojrzałem na niego z zaciekawieniem.\n– Zdecydowanie muszę usłyszeć tę historię.\n– Może później. Chcesz teraz przenieść swoje rzeczy czy jutro?\n– Jutro. Wracasz jeszcze dzisiaj na stok?\nPascal pokręcił przecząco głową.\n– Nie, idę wieczorem na karaoke.\n– Serio? Wolisz karaoke zamiast jazdy na nartach albo snowboardzie?\n– Nie umiem jeździć na snowboardzie, a narty nie są aż takie super, żeby spędzać na stoku całe boże dnie.\n– Nie umiesz jeździć na snowboardzie? Twoja ignorancja mnie obraża w tym momencie.\n– Och, doprawdy? Jestem aż taki przewidywalny?\n– Powinienem powiedzieć „nie” tylko po to, żeby nie narazić się na twój sarkazm?\nPalnąłem go w bark, ale tylko zaśmiał się w odpowiedzi. Przez chwilę patrzyliśmy na siebie przeszywająco. Dopiero po dłuższej chwili odwróciłem wzrok i ruszyłem dalej. Atmosfera zrobiła się dziwnie napięta. Nie miałem pojęcia, co myśleć o tym długim spoglądaniu sobie w oczy. Ostatnim razy robiłem tak z Lucy, a niedługo potem wylądowaliśmy razem w łóżku.\nZatrzymałem się przed swoim hotelem.\n– To tutaj – powiedziałem, przerywając ciszę. Zastanawiałem się, czy my jeszcze chwilę temu tak trochę ze sobą flirtowaliśmy, czy tylko mi się wydawało?\n– ‘kej, widzimy się jutro?\n– Jasne. Ktoś w końcu musi przenieść moje klamoty do twojego domku.\n– Uroczy jak zawsze – odparł, wywracając oczami.\nUśmiechnąłem się tylko szeroko.\nNastępnego dnia Pascal przyszedł do mnie z rana, żeby – uwaga! – przenieść moje rzeczy do jego domku. Nabijałem się z niego przez całą podróż. Cwaniak przyjechał samochodem, więc musiał je tylko znieść na dół, ale i tak miałem jakąś dziwną satysfakcję, że to dla mnie zrobił. Teoretycznie nie powinienem, bo nie byłem jakimś frajerem nie potrafiącym ogarnąć własnego bagażu, ale… No. Tak. Jakoś… wiecie.\nGdy uporaliśmy się ze wszystkim, rzuciłem mu czapkę i zakomunikowałem, że idziemy na stok.\n– Nie chcesz nawet obejrzeć domku? – spytał zaskoczony. – Ledwo przekroczyliśmy próg.\n– Co za różnica? – wzruszyłem ramionami. – Chcę iść pojeździć, a ty idziesz ze mną. Zrobię z ciebie rasowego snowboardzistę.\n– Ale… – zaprotestował, ale rzuciłem w niego kurtką. Westchnął ciężko i zaczął się ubierać.\n– Już nie rób takiej pełnej bezradności miny, tylko przebieraj portki i lecimy.\n– Zabijesz mnie – powiedział zrezygnowany. Poszedł do łazienki i wrócił po chwili w spodniach narciarskich. Zapiął kurtkę i założył buty. – Drugi raz w życiu nie zdążę się pożegnać z rodziną.\nUniosłem jedną brew, splatając ręce na piersi.\n– Czy ja ci zabraniam się pożegnać? – spytałem.\n– Powinieneś mi powiedzieć, że nic mi się nie stanie!\n– Jakbym mógł ci to zagwarantować – burknąłem. I mówiłem serio. Nawet najbardziej doświadczeni sportowcy popełniali śmiertelne błędy albo byli ofiarami błędów innych. Wypadków nie było dużo, więc sporty zimowe nie postrzegano jako zbyt niebezpieczne, ale ci, którzy mieli doświadczenie, wiedzieli lepiej.\n– W sumie racja – mruknął. – Okej, gotowy.\nPodjechaliśmy pod stok jego samochodem. Wypożyczyłem dla niego deskę i wszelkie możliwe ochraniacze. Do butów wypychających kolana do przodu był już przyzwyczajony, więc nic na ten temat nie powiedział.\nKu mojemu zdumieniu, nie narzekał ani trochę. Ubrał wszystkie ochraniacze, zapewne przeczuwając, że będą mu potrzebne, po czym poszliśmy na malutką górkę, gdzie mogłem pokazać mu podstawy.\n– Co dostanę, jak nauczę się jeździć? – spytał z uśmieszkiem.\n– Kopa w dupę – odparłem.\n– Ej! – wydął usta. – Chyba należy mi się jakaś nagroda.\n– Taaak? A niby jaka?\nWskazał na swoje usta. Serce mimowolnie zabiło mi trochę szybciej.\n– Nie będę cię karmił – wypaliłem.\nOtworzył usta, chyba nie tego się spodziewając, po czym zaczął się śmiać.\n– Jesteś genialny – powiedział, po czym klepnął mnie w tyłek. Spojrzałem na niego z oburzeniem.\n– Hej! Pozwolił ci ktoś dotykać?\n– Nie? Sam sobie pozwoliłem – odparł beztrosko. – Skoro to moje ostatnie chwile, to chociaż pomacam ładny tyłek.\nZmrużyłem oczy. Czy on właśnie ocenił mój tyłek jako „ładny”? Czemu mi to, do cholery, nie przeszkadzało?! Mój mózg zamienił się w galaretkę czy co? Nic z tego nie rozumiałem.\n– Nie sądzisz, że twoje ślepia są z nim za dobrze zaznajomione? – spytałem, próbując brzmieć ostrzegawczo.\nUśmiechnął się pod nosem, nic sobie nie robiąc z mojego tonu.\n– Zdecydowanie nie. Nie miałyby jednak nic przeciwko, gdyby to się zmieniło.\nMoje policzki mimowolnie oblały się rumieńcem. Dziękowałem siarczystemu mrozowi, że zdołał to ukryć.\nChciałem go kopnąć, ale buty do deski nie były najwygodniejsze do wypróbowywania swoich zdolności ninja, więc tylko spojrzałem na niego morderczo i zaprowadziłem w upatrzone miejsce. Pomogłem mu zapiąć deskę i objaśniłem kilka podstawowych rzeczy, po czym wyciągnąłem do niego ręce. Jakoś tego nie przemyślałem, tak szczerze mówiąc.\nPascal spojrzał na mnie z lekkim uśmiechem – dlaczego on wiecznie się uśmiechał – i złapał mnie za ręce.\n– Okej, będę jechał tyłem, żeby było ci łatwiej załapać – powiedziałem. – Pamiętaj, że im większy nacisk położysz na przednią nogę na desce, tym wolniej będziesz jechał, czego chcemy, okej? Rozpędzanie się jak wariat nie ma sensu, wierz mi na słowo. Poobijasz się tylko bardziej i szybciej się zniechęcisz.\n– Zaraz serio dostaniesz kopa – poinformowałem go. – W jaja.\n– Chciałbym zobaczyć, jak robisz to ze snowboardem na nogach.\nChciałem go palnąć w łeb, ale trzymał moje ręce w żelaznym uścisku, więc tylko wystawiłem mu język.\n– Gotowy? – spytałem. Zamierzałem go porządnie powywracać w trakcie nauki, żeby wiedział kto jest szefem.\n– Zawsze i wszędzie – odparł, udając powagę. Z jakiegoś powodu jego słowa zabrzmiały dla mnie wyjątkowo dwuznacznie. Coś mi drgnęło w spodniach. Tak, to.\nPokręciłem głową i zaczęliśmy powoli jechać. Do tej pory uczyłem tylko Lucy i to trochę, bo szybko się zniechęciła, zwłaszcza że nie byłem dla niej zbyt cierpliwy. No cóż, miała pecha, trafiła na mój zły dzień.\nPascal radził sobie całkiem dobrze, dość szybko łapiąc o co chodzi.\n– Przyzwyczaiłem się już do nart, tak trochę dziwnie z obiema nogami usztywnionymi – rzucił.\n– Bo masz nogi razem i nie mogą ci pójść na boki?\nPascal uniósł gwałtownie głowę i stracił równowagę, przewracając nas obu.\n– Fu–uck! – zaklął. Chciało mi się śmiać. Nawet się nie spodziewałem, że wyjdzie mi aż tak sugestywnie. Mój mózg zdawał się docinać wszystkim bez mojej pomocy.\nSpędziliśmy prawie trzy godziny na nauce, po których Pascal powoli już łapał o co chodzi. Był o wiele bardziej stabilny na desce i umiał skręcać. Często się wywracał, ale było to zupełnie normalne. Wiedziałem, że powinienem go pochwalić za to, jak szybko załapał podstawy, ale nie zamierzałem tego robić, więc nie powiedziałem nic.\nKiedy zgłodnieliśmy, postanowiliśmy oddać sprzęt i rozglądnąć się za czymś do przegryzienia, a potem spędziliśmy popołudnie i wieczór grając w Playstation, bo, oczywiście, cholerny Pascal miał cholerne Playstation 3 w cholernym domku w górach. Serio, zaczynałem wracać do stanu, kiedy nienawiść do niego buchała ze mnie porami w skórze na porządku dziennym. Nawet wińsko, które przytargał z kuchni, nie zdołało mnie udobruchać.\nŚrednio lubiłem wino, co od razu mu wytknąłem, ale kazał mi spróbować i nie było nawet takie złe. Doszedłem do wniosku, że po dwóch lampkach wina będzie mi wszystko jedno, jak smakuje, więc machnąłem na to ręką.\nNapaliliśmy w kominku na całego, dzięki czemu w pomieszczeniu było wręcz gorąco. Siedzieliśmy na dywanie oparci o kanapę i wspólnymi siłami próbowaliśmy jakoś przejść kolejną planszę w Little Big Planet. Gra była trochę dziecinna, ale zabawna. Szczególnie podobało mi się to, że mogłem walnąć Pascala ręką albo patelnią („przemoc domowa! Przemoc domowa!”) i robić głupie miny, z czego skrzętnie korzystałem. Byłem ciekawy, ile potrzeba, żeby go zirytować, ale dziad przyjmował dzielnie każdy cios i nie narzekał…\nNo, tylko wysadził mnie kilka razy w powietrze. Ja jego też, więc nie zamierzałem się za to wkurzać.\nW końcu doszło do tego, do czego miało dojść od samego początku – totalnie spizgaliśmy się winem. Po tym, jak wysadził mnie po raz kolejny w powietrze, pchnąłem go w ramię zaczepnie. Nie zastanawiając się długo, też mnie pchnął i to zdecydowanie mocniej. Gdy się pozbierałem, znowu go pchnąłem, tym razem o wiele mocniej i jeszcze jakoś zdołałem znokautować jego postać w grze. Zacząłem się śmiać. To nawet nie było takie zabawne, o ile w ogóle, ale wino szumiało mi w głowie i wszystko wydawało mi się o wiele lepsze i radośniejsze.\n– Jesteś straszny! – skomentował tylko, wstając. Spojrzałem na niego pytająco. – Kibelek.\nNacisnąłem stop i oparłem się bardziej o kanapę, zamykając oczy. Uwielbiałem ten stan, kiedy byłem wstawiony. Czułem się, jakbym mógł zwojować świat. Zawsze byłem typem wesołka po alkoholu, co mnie cieszyło. Nie znosiłem ludzi, którzy po alkoholu stawali się agresywni i robili problemy.\nPascal wrócił i usiadł ciężko obok mnie, wzdychając z ukan… urontentow. Ukontyntenowaniem? Ugh. Trudne słowa były takie trudne, jak alkohol krąży w twojej krwi.\nZaśmiałem się do siebie. Pascal spojrzał na mnie z zaciekawieniem.\n– Nic – odparłem i zachichotałem. – Najebałem się.\nI to porządnie, skoro nie potrafiłem tego wypowiedzieć nawet w myślach.\n– Ja też. A tak dobrze mi szła abstynencja.\nZapadła cisza. Otworzyłem oczy i spojrzałem w sufit. Poczułem, że Pascal przysunął się do mnie bliżej, więc obróciłem głowę w jego stronę. Siedział tak blisko, że mój prawy bok i jego lewy były do siebie mocno przyciśnięte. Czułem ciepło bijące od jego ciała. Mój puls przyspieszył. Patrzyłem na niego spokojnie z lekkim uśmiechem na ustach, czekając. Na trzeźwo mogłem się zapierać ile chciałem, po pijanemu wszystko wróciło i to ze zdwojoną siłą, ale mniej skomplikowane. Liczyło się tylko to, że chciałem go pocałować. Cała reszta nie miała zbytniego znaczenia, nie w tamtym momencie.\nPascal zagryzł dolną wargę, przysuwając się bliżej i nachylając nade mną lekko. Obserwował mnie uważnie, dając mi czas na rozmyślenie się. Obaj dobrze wiedzieliśmy, co próbuje zrobić. Z jakiegoś powodu jego zachowanie wydało mi się słodkie i irytujące jednocześnie. Nie byłem babą i nie chciałem być traktowany jak jedna.\nPascal w końcu zebrał się w sobie i pocałował mnie ostrożnie. Ani drgnąłem, siedząc z otwartymi oczami i obserwując go na tyle, na ile było to możliwe w takiej sytuacji. Widząc, że nie protestuję w żaden sposób, musnął moje wargi po raz kolejny. Jego usta były ciepłe, lekko wilgotne i miękkie i z jakiegoś powodu ten pseudo pocałunek sprawił, że zadrżałem.\nMoje ręka – nie ja, moja ręka – złapała go za kark i przyciągnęła bliżej. Natarłem na jego wargi z większą siłą, czując rosnące podniecenie. Dawno nie nakręciłem się do tego stopnia samym pocałunkiem. Nie byłem pewny, co ekscytowało mnie bardziej – całowanie faceta, czy całowanie Pascala. Trochę przerażała mnie myśl, że to całowanie Pascala tak mnie nakręciło. Nie chciałem komplikować naszej relacji. Uhm… jeszcze bardziej?\nBrunet oparł prawą rękę o dywan tuż przy moim udzie, pogłębiając pocałunek. Jęknąłem cicho, gdy nasze języki dotknęły się po raz pierwszy. Delikatny pocałunek przemienił się w pełną pasji walkę o dominację, kiedy nasze ciała przylegały coraz bardziej i bardziej do siebie, zwabione obietnicą rozkoszy. Nie zastanawiałem się nad niczym, po prostu działałem.\nDopiero lekki ból w kolanie lekko mnie oprzytomnił. Oderwałem się od ust Pascala i spojrzałem, co go spowodowało. Pchnąłem joystick pod kanapę i wróciłem do całowania Pascala, instynktownie rejestrując, że totalnie siedzę mu okrakiem na kolanach. Z jakiegoś powodu wydawało mi się to niezwykle gorące. Nigdy nie siedziałem innemu facetowi na kolanach, a co dopiero tak przystojnemu.\nTak, cholera, ten matoł był przystojny. Przyznałem to, okej?\nJęknąłem, kiedy jego ręce zaczęły bezceremonialnie ugniatać mój tyłek. Ocierałem się o niego, wyczuwając jego podniecenie własnym kroczem. Desperacko próbowałem się do niego jeszcze bardziej przycisnąć, szukając jak największego kontaktu. Pascal robił to samo, pojękując cicho w moje usta. Przerwał na chwilę pocałunek, żeby nabrać tchu i zaczął całować mnie po szyi. Odchyliłem głowę w tył, dając mu lepszy dostęp. Sposób, w jaki to robiliśmy, był dla mnie zupełnie nowy i cholernie podniecający.\nZdecydowanie chciałem więcej.\nZłapałem go za nadgarstek i przeniosłem jego dłoń na moje krocze. Pascal zacisnął palce na moim członku, pocierając go eksperymentalnie. Wciągnąłem gwałtownie powietrze, nie potrafiąc ani nie chcąc się w żaden sposób pohamować.\nBrunet objął mnie w pasie i pochylił się gwałtownie do przodu, przez co wylądowałem na dywanie, a on na mnie. Syknąłem z bólu, kiedy drugi joystick wbił mi się w plecy. Rzuciłem nim gdzieś za siebie, żeby więcej nie przeszkadzał.\nPascal rozsunął stanowczo moje nogi, układając się między nimi. Czułem się dziwnie w tej pozycji, ale nie niekomfortowo czy nieprzyjemnie, więc nie zaprotestowałem. Właściwie to dość ochoczo rozsunąłem nogi szerzej, chcąc być jak najbliżej niego.\n– Och mój Boże – rzucił bez tchu, odsuwając się lekko i rozpinając moją bluzę z kapturem. Nosem podciągnął do góry moją koszulkę, całując mnie po brzuchu. Napiąłem wszystkie mięśnie brzucha, wyginając się w łuk. Miałem wrażenie, że płonę. Nigdy bym się nie spodziewał, że cholerny Pascal Luft będzie w stanie rozgrzać mnie do tego stopnia.\nZdecydowanie się nie spieszył. Po pierwszej fali gwałtownego pożądania wyraźnie zdecydował, że pora zwolnić i spędzał więcej czasu na pieszczeniu mojego ciała. Mało nie eksplodowałem, kiedy ssał i lizał moje sutki.\n– Weź – jęknąłem niczym rozwydrzony bachor, próbując popchnąć go bardziej w dół. Nie chciałem dojść w spodnie jak cholerny nastolatek, który po raz pierwszy w życiu zobaczył porno i nie spodziewał się, jak szybko strzeli. Pascal zdawał się rozumieć, co próbuję mu zakomunikować, bo jego zwinne palce zabrały się za rozpinanie moich dżinsów. Niecierpliwy, odepchnąłem jego ręce i zsunąłem sprawnie dżinsy razem z bielizną. – Kurwa! – niemal krzyknąłem, kiedy mój penis w mgnieniu oka znalazł się w ustach Pascala. Uniosłem głowę i spojrzałem na niego. Omal nie doszedłem widząc, że patrzy na mnie spod na wpółprzymkniętych powiek, trzymając mojego twardego fiuta w ustach. Pascal miał zarumienione policzki i nabrzmiałe od pocałunków usta i był zdecydowanie najseksowniejszą rzeczą/osobą, jaką w życiu widziałem. Miałem ochotę popchnąć jego głowę w dół, ale Lucy już mnie pod tym względem wychowała, więc tylko zamknąłem oczy i zacisnąłem dłonie na frędzlach dywanu, jęcząc bezwstydnie z przyjemności.\nPascal totalnie wiedział, jak się robi laskę. Rozszyfrowanie mnie zajęło mu dosłownie chwilę, a potem nadszedł czas najlepszego obciągania, jakie mi w życiu zaserwowano. Pascal pieścił mnie mocno, pewnie, nie mając problemu z obciągnięciem całego fiuta. Czułem, jak główka penisa uderza o tył jego gardła i tylko siłą woli powstrzymałem się przed dojściem już natychmiast.\nBrunet wyczuł, że jestem blisko, bo przestał mnie pieścić i odsunął się. Zaprotestowałem, wijąc się na podłodze. Jak mógł tak po prostu…?\nObrócił mnie na bok i ułożył się zaraz za mną, majstrując przy swoich spodniach. Mimowolnie się spiąłem, czując lekki strach na myśl, że pewnie chce mi wsadzić. Nie byłem pewny, czy nachlałem się wystarczająco, żeby dać mu dupy. No i nawet moja zamroczona alkoholem łepetyna wiedziała, że pozwolenie innemu facetowi na zerżnięcie swojej dziewiczej dziury pod wpływem alkoholu to nienajlepsza decyzja.\n– Spokojnie – mruknął Pascal, całując mnie w ramię. – Nie zrobimy niczego, na co nie masz ochoty, mhm?\nObejrzałem się na niego. To, jak bardzo uspokoiły mnie jego słowa, było aż żałosne. Totalnie żałosne.\nPascal zsunął spodnie na uda i przycisnął swojego penisa do moich pośladków, ocierając się o nie mocno. Chciał mnie zerżnąć, chciał to zrobić tu i teraz i pewnie jedyne, co go powstrzymywało, to moje niedoświadczenie i stan najebania.\nWestchnąłem cicho, kiedy ujął mojego penisa w dłoń i zaczął mnie pieścić, ocierając się przy tym o moje pośladki własnym podnieceniem. Z jednej strony moje ciało czuło się trochę zagrożone. Czułem, jak bardzo Pascal mnie pragnął i jak wiele kosztowało go utrzymanie kontroli i nagle jakoś naśmiewanie się z płochliwych dziewic nie było dłużej zabawne. Z drugiej jednak strony świadomość, jak wielki miałem na niego wpływ, jak bardzo go podniecałem, była dziwnie przyjemna i mile łechtała moje ego. I nie tylko. Czułem nad nim ogromną władzę, chciałem jednocześnie dać mu to, czego pragnął i wodzić go za nos, upajając się jego desperacją.\nJego oddech przyspieszył, a ruchy zrobiły się lekko chaotyczne. Krzyknąłem, dochodząc w jego rękę. Westchnął cicho, zaciskając palce na moim biodrze i masturbując się szybko. Po krótkiej chwili strumień ciepłej spermy uderzył w moje nagie pośladki.\nZamknąłem oczy, oddychając ciężko i kuląc się lekko. Ciało miałem jak z galaretki. Przez dłuższą chwilę tylko leżeliśmy, powoli dochodząc do siebie po szalonym orgazmie. Zgodnie jakoś zdołaliśmy się oczyścić ze spermy serwetkami ze stołu, a potem naciągnąć spodnie na tyłek, nie ruszając się przy tym z podłogi. Pascal zdjął koc z kanapy i okrył nas nim szczelnie. Oparłem głowę na jego ramieniu, czując się w jego objęciach dziwnie… dobrze? Przyjemnie? Właściwie?\nWtuliłem się mocno w jego ramię. Pascal objął mnie w pasie drugą ręką, splatając nasze palce razem. Jeszcze chwilę patrzyłem na ogień tańczący wesoło w kominku, zanim zasnąłem myśląc o tym, że ruchanie współlokatora to przepis na katastrofę.\nNo ale… jakby mnie to kiedykolwiek powstrzymało.\nAutor: obsesja o 21:06\nZdrowo zakręcona 22 lipca 2017 01:20\nO wow !woooow ! To byl mocny rozdzial! Juz sie nie moge doczekac kolejnego rozdzialu, kiedy to upojenie alkoholowe bohaterow minie,dajac wzamian kaca i mile wspomnienia wczorajszej nocy ;) Wspanialy rozdzial i zycze weny! Pozdrawiam\nDark Night 22 lipca 2017 15:38\nO kurczę, tego się nie spodziewałam!! Ale wyszło super moim zdaniem. Teraz tylko otrzeźwienie no i jak ocenią tą sytuację? Czy bez alkoholu przyznają się że kręcą siebie nawzajem, czy jednak bedzie "tylko pijacki, jednorazowy numerek"? Nie mogę się doczekać! ;)\nAnonimowy 22 lipca 2017 21:03\nNie spodziewałam się tego. Ciekawe czy to miała być jedną noc czy z czasem miłość.\nNa Ti 23 lipca 2017 23:20\nJezu! Piszczałam przez prawie pół rozdziału. Tupie nogami na następny rozdział! :D :*\nAnonimowy 24 lipca 2017 16:29\nZdecydowanie chcę więcej! Uwielbiam tę dwójkę i ich wieczne docinki i złośliwości! Ciekawi mnie jak to wszystko potoczy się dalej i jak nasz bohater odnajdzie się w świecie, w którym to Pascal będzie doświadczonym przewodnikiem. Przewiduję dużo genialnych tekstów i scen.\nDemi Lerman 27 lipca 2017 01:10\nO ja xD No fakt, tak szybko się tego nie spodziewałam ale kompletnie nie narzekam, bo było super xD Ciekawe tylko, co będzie jak się obudzą. Nie mogę się doczekać następnego rozdziału. Weny ♥\nLimanniel 3 listopada 2017 18:25\nW momencie, gdy Pascal wpadł na Phila, na stoku stwierdziłam, że ciągnie ich do siebie. Ah ten los 😄 Nie spodziewałam się jednak, że tak szybko dojdzie do czegoś między nimi. Jest coraz ciekawej. Zastanawiam się czy pojawi się Robin jakim cudem czy może nie.\nAnonimowy 5 listopada 2017 15:24\nMam nadzieję, że Phil nie będzie udawał, że do niczego nie doszło albo co gorsza obwini o wszystko Pascala.\nPrzecież skoro jest taki mądry, to już dawno powinien zauważyć, że podoba się Pascalowi.\nSzczerze to myślałam, że Robin pojawi się w górach, ale może jeszcze zawita w tym opowiadaniu :)


Policjant uniewinniony. Zdaniem prokuratury miał wziąć łapówkę. Ale brak dowodów | Kurier Poranny\nIzabela Krzewska 22 listopada 2016, 19:14\nOskarżony policjant na ul. Kawaleryjskiej zatrzymał kierowcę volkswagena golfa. Badanie wskazywało, że mężczyzna jest pod wpływem alkoholu. Zdaniem śledczych, policjant złożył kierowcy propozycję: nie zabierze prawa jazdy w zamian za 10 tys. zł. Paweł Lacheta\nJego inicjały to M. K. To policjant podlaskiej drogówki oskarżony o korupcję. Ale w sprawie jest tyle wątpliwości, że sąd postanowił je rozstrzygnąć na korzyść oskarżonego. I go po raz kolejny uniewinnił. Już ostatecznie.\nPrzeczytaj też: Policjant skazany na dwa lata więzienia. Kara to przestroga\nWedług ustaleń śledczych do wręczenia łapówki miało dojść 9 grudnia 2012 roku. Oskarżony policjant na ul. Kawaleryjskiej zatrzymał kierowcę volkswagena golfa. Badanie wskazywało, że mężczyzna jest pod wpływem alkoholu. Zdaniem śledczych, policjant złożył kierowcy propozycję: nie zabierze prawa jazdy w zamian za 10 tys. zł. Kierowca prowadził firmę transportową, więc nie mógł sobie pozwolić na utratę uprawnień. Dał mu więc pieniądze.\nŚledczy na trop przestępstwa docierają dopiero po kilku miesiącach. Policjantem zaczynają się interesować funkcjonariusze Biura Spraw Wewnętrznych czyli „policja w policji”. Przesłuchują kierowcę golfa, który opowiada o kontroli.\nPolicjant usłyszał zarzut przyjęcia korzyści majątkowej w zamian za odstąpienie od czynności służbowych oraz poświadczenia nieprawdy w dokumentach. Groziło mu 10 lat więzienia.\nZobacz również: Wysoki Stoczek: Były policjant skazany za gwałt\nSąd uznał jednak, że zeznania kierowcy są niewiarygodne. Z każdym kolejnym przesłuchaniem wysokość łapówki rosła, zmieniało się też źródło z którego pochodziły pieniądze. Mężczyzna twierdził m.in., że miał przy sobie gotówkę na wypłaty dla pracowników. Później, że na zakupy. Miał też pobrać środki z bankomatu przy ul. Chrobrego oraz pożyczyć od znajomych.\n- Jego zeznania ewoluowały wraz z rozwojem sprawy. Nie mogły być oparciem dla przypisania winy dla oskarżonego - mówił we wtorek sędzia Wiesław Oksiuta.\nSprawdź także: Raginisa: Wypadek. Policjant rozbił mazdę i potrącił pieszych. Świadkowie: był pijany (zdjęcia)\nProkuratura tłumaczy, że świadkowie byli przesłuchiwani kilka miesięcy po zdarzeniu, mogli więc pewnych rzeczy nie pamiętać. Obrońca policjanta widział to inaczej: - To pasmo nieprawdziwych informacji nie wynikających z niepamięci, ale ze złej woli - podkreślał.\nProkurator przedstawiał poszlaki: m.in. bilingi i taśmy monitoringu. Bez skutku. - Sąd pierwszej instancji słusznie powołał się na zasadę domniemania niewinności - stwierdził we wtorek sędzia. Policjant od trzech lat jest zawieszony w pełnieniu obowiązków służbowych.\nx6x 25.11.2016 14:20:19\nKtoś kiedyś rozliczy prokuratorów za bezpodstawne oskarżenia? Gdyby z takimi dowodami policjanci poszli do sądu, to skończyli by z zarzutami przekroczenia uprawnień.\nMaks 24.11.2016 14:44:43\nW dniu 23.11.2016 o 11:12, haha napisał:\nbrawo prokurator ziob.... i milicja pis z zie...... naczele !!! policja zawsze niewinna KOMUNA I CZASY PARTYJNIAKÓW WRÓCIŁY\na może trafi do twojej pustej głowy, że ten człowiek był niewinny??\nczy jeśli jakaś łajza Cię o coś pomówi też masz zostać skazany tylko na tej podstawie?? włącz myślenie- to nie boli\npsi wentel 24.11.2016 12:47:29\nAha, zapomniałem jeszcze dodać, że w tym chorym kraju do kompletu brakuje jeszcze skazania dawcy za wręczenie łapówki.\npsi wentel 24.11.2016 12:44:06\nSuper sprawa. Może on i kaskę przytulił, ale to nieistotne. Istotne jest tylko to, że dawca nie potrafił wskazać skąd kaskę miał. Śmiać się, czy płakać....\nGosc 24.11.2016 11:43:14\nA dlatego baranie podaja inicjaly ze zostal uniewinniony. I móże sobie nie życzyć podawania swoich danych osobowych.\nWoland88ah 23.11.2016 16:59:17\nno cóż ... w prokuraturze piotrowiczów nie brakuje\nGość 23.11.2016 12:15:38\nMoral z tego taki ze nie nalezy dawac zadnych lapowek bo potem beda miec watpliwosci skad miales kase w kieszeni jako wlasciciel firmy.\nWatpliwosci jednak nie budzi przyjeta lapowka :)\nhaha 23.11.2016 12:12:50\nK&. 23.11.2016 11:03:53\nDlaczego w artykule zostały podane jedynie inicjały? Zawsze gdy piszecie o przestępcach podajecie imię i pierwszą literę nazwiska- skąd więc ten przywilej że w przypadku policjanta zostały podane jedynie inicjały?\n"Dziwne" że akurat w jego przypadku dowody są niewystarczające. Jak by nie wystarczyło to, ze zatrzymany pijany kierowca nie dostał mandatu/ nie stracił prawa jazdy. Dlaczego? To za słaby dowód?\nsysio 23.11.2016 10:10:14\ni po co tu robić aferę ...niewinny to niewinny,raz i starczy,a nie utrzymywac sądy tyle lat,masakra,dlatego to wszystko nie długo jeb.. i ze studni suchej wody nie nabierzesz :)\nJ 22.11.2016 22:08:05


Bezduszny inkwizytor Rostowski nie rzuci nas na kolana - Money.pl\nStrona głównaGospodarkaWywiadyBezduszny inkwizytor Rostowski nie rzuci nas na kolana\nSzef klubu PSL Jan Bury mówi o akcji plakatowej ludowców i tarciach w koalicji.\nMoney.pl: Kogo i do czego mają przekonać plakaty PSL? Wynika z nich, że to dzięki ludowcom nie będzie _ przymusu pracy _ do 67 roku życia, będą za to trzy lata składkowe na każde dziecko i dofinansowanie przedszkoli.\n*Jan Bury, przewodniczący klubu parlamentarnego PSL: *Rzecznik partii Krzysztof Kosiński zaproponował taką akcję medialną, którą chce pokazać ludzką twarz reformy.\n*Czyli chce pokazać – _ patrzcie wyborcy, PSL was uratowało _? *\nMoże ten plakat jest zbyt ostry, ale ma pokazać, że ta reforma ma też ludzkie oblicze. Że to nie tylko podnoszenie wieku emerytalnego.\nAle gdzie Pan widzi w tym plakacie _ ludzką twarz _? Bo ja osobiście widzę, że PSL uderza w ten sposób w PO.\nPlakat ma pokazać, że reformę robimy dla dobra państwa. 10 lat temu Leszek Miller i Jarzy Hausner też chcieli taką reformę zrobić, ale niestety jej nie przeprowadzili.\nJestem tylko ciekaw, czy jak inna partia dojdzie do władzy, to czy cofnie tę reformę? Pewnie nie. Łatwo krytykować, ale jak przychodzi odpowiedzialność za budżet i państwo, to każdy myśli w sposób pragmatyczny.\n*To nie jest odpowiedź na moje pytanie, więc dopytuję. PSL chce pokazać wyborcom, że niby jesteście w rządzie, ale jednak w opozycji? Bo to trochę polityczna schizofrenia. *\nCzytaj więcej [ ( http://static1.money.pl/i/h/125/132221.jpg ) ] (http://www.money.pl/gospodarka/komentarze/artykul/po;jest;jak;darth;vader;a;psl;,23,0,1059607.html) *PO jest jak Darth Vader. A PSL... * Bartosz Wawryszuk pisze, jak wiejski uczeń przerósł miastowego mistrza.\nTym plakatem moi koledzy chcą pokazać odmienne spojrzenie na problemy społeczne, problemy emerytury. Poza tym my nie byliśmy gorącymi zwolennikami wydłużenia wieku emerytalnego. Jednak jako jedyna z niewielu partii rozmawialiśmy o tej reformie.\nNegocjacje Donalda Tuska z Waldemarem Pawlakiem nie nadwyrężyły za bardzo stosunków PO - PSL?\nKoalicja to nie jest małżeństwo, że ma być tylko i wyłącznie wielka miłość. Są chwilę trudne i momenty ostrzejsze. Różnie między nami bywa, nie ma tylko słodkich chwil.\nTo teraz jest bardzo gorzko?\nJeśli się robi trudne reformy społeczne i trzeba przekonywać siebie nawzajem, to czasem są i te gorzkie chwile. Tak bywa.\nPSL zaczął już spłacać swój dług względem budżetu państwa?\nTo naturalne. Skoro mamy decyzję, jesteśmy podmiotem prawa, mamy wyznaczone raty, to jak każdy podatnik je spłacamy. Wykorzystaliśmy wszystkie możliwe przepisy prawa, okazało się, że niestety jest bezduszny inkwizytor minister finansów. Więc nie mamy wyjścia, spłacamy z odsetkami.\nDla podatnika jesteśmy bardzo dobra partią. Oddaliśmy jakiś czas temu 50 milionów, bo nie braliśmy subwencji. Żaden podatnik na nas nie stracił.\nA liczycie jeszcze na umorzenie reszty długu?\nMożna pisać wnioski raz, dwa razy, ale skoro nie ma rezultatów, to ile można?\nW negocjacjach emerytalnych ten argument się nie pojawił?\nNie było takiej potrzeby. My nie jesteśmy ludźmi, którzy na kolanach będą klęczeć i prosić o łaskę.\nNa drugiej stronie przeczytasz, dlaczego, zdaniem szefa klubu PSL, rolnikom należą się przywileje emerytalne\n*Zapytam jako ZUS-owiec, dlaczego jest tak, że tracę po 67 roku życia przechodząc wcześniej na emeryturę, a KRUS-owiec nie traci? *\nTak to wygląda tylko w okresie przejściowym. Emerytury w systemie rolnym obowiązują do 2017 roku, przewidziane jest też, że w ciągu najbliższych trzech lat rolnicy przejdą na podatek dochodowy, a poza tym ma nastąpić jakaś konsolidacja ubezpieczeń ZUS-owskich i KRUS-owskich.\nPanie pośle, coś Pan kręci. Pytam wprost, bez robienia jakiejś nagonki, ale dla czystej sprawiedliwości. Skoro jest reforma, to dlaczego nie wszyscy muszą nosić ciężar tych zmian na swoich barkach?\nProszę się skupić na emeryturach mundurowych, prokuratorskich, sędziowskich i górniczych.\nZgadzam się, ale w tej sprawie będę zadawał pytania komuś innemu, teraz o rolników pytam Pana.\nProszę zrobić nagonkę na wszystkich, a nie tych biednych rolników. Powiem Panu tak, moja mama ma 80 lat, pracowała na roli, pobiera 800 złotych emerytury, takie są cuda w tym KRUS-ie. Jeszcze musiała oddać ziemię, żeby pobierać te 800 złotych.\nNawet, jak ludzie z KRUS przejdą w końcu do ZUS, a przejdą na pewno, bo takie są zamiary PO, Ruchu Palikota i jeszcze innych, to i tak dotacja z budżetu państwa nie będzie mniejsza, bo ci ludzie nie umrą wcześniej, będą dalej żyć. Jest jakieś głębokie przekonanie wybitnych ekonomistów i innych, którzy mają zielone pojęcie o KRUS-ie, że gdyby Kasy nie było, to byłoby dla budżetu taniej. Otóż nie.\nDotację będą takie same, bo to są prawa nabyte. Na razie ci ludzie nie mają ochoty umierać jutro, chcą żyć jeszcze długie lata i państwo będzie im musiało wypłacać taką samą emeryturę jaką mają teraz. Tego im nikt nie odbierze. Emerytury w mundurówkach są trzy albo cztery razy wyższe, a żołądki maja takie same jak rolnicy.\n*Teraz chciałbym zapytać o słowa ulubionego ministra PSL, Jacka Rostowskiego. *\nTak, to nasz przyjaciel.\nBardzo Pan ironiczny. Minister finansów mówił w RMF FM, że zapis o KRUS-owcach to bardzo ciężkie ustępstwo ze strony PO.\nUważam, że to nie jest żadne ustępstwo, tylko naprawdę racjonalny powód. Wieś się dzisiaj wyludnia, nikt nie chce tam pracować. Nie ma w Pana branży, wśród Pana kolegów dziennikarzy chętnych, którzy chcieliby pracować na roli i uprawiać 200 hektarów ziemi, płacić małą składkę i brać małą emeryturę i rentę.\nNa przykład taki znany i wybitny redaktor Tomasz Lis, który ma _ bardzo mały kontrakt _ w TVP. Poszedłby uprawiać rolę, ale jakoś nie widzę, żeby się tak pchał na wieś.\n*Ale za czym ma być to argument? *\nZa tym, że nikt na wsi nie chce pracować. Rolnikom coś się należy.\nCzytaj raporty emerytalne Money.pl\nTyle stracisz na nowym pomyśle Tuska i Pawlaka. Wszystko policzyliśmy Emerytury częściowe to wyłom w twardej reformie emerytalnej.\nTagi: reforma emerytalna, psl, wiadomości, wywiad\nDuda: O tej świni nie będę rozmawiał\nNie odpuścimy, będziemy ich nękać aż do końca