INSTRUKCJA OBIEGU I KONTROLI DOKUMENTÓW FINANSOWO-KSIĘGOWYCH W AKADEMII POMORSKIEJ W SŁUPSKU - PDF\nINSTRUKCJA OBIEGU I KONTROLI DOKUMENTÓW FINANSOWO-KSIĘGOWYCH W AKADEMII POMORSKIEJ W SŁUPSKU\nDownload "INSTRUKCJA OBIEGU I KONTROLI DOKUMENTÓW FINANSOWO-KSIĘGOWYCH W AKADEMII POMORSKIEJ W SŁUPSKU"\n1 Załącznik do zarządzenia nr R INSTRUKCJA OBIEGU I KONTROLI DOKUMENTÓW FINANSOWO-KSIĘGOWYCH W AKADEMII POMORSKIEJ W SŁUPSKU Celem zapewnienia funkcjonowania adekwatnej, skutecznej i efektywnej kontroli zarządczej na Uczelni, wprowadza się postanowienia niniejszej Instrukcji. Rozdział I Źródła prawa oraz postanowienia ogólne 1 Przy opracowaniu niniejszej Instrukcji wykorzystano odpowiednie przepisy prawa, a w szczególności: 1) Ustawę z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (tj.: Dz. U. z 2009 r. nr 152, poz z późn.zm.), 2) Ustawę z dnia 27 sierpnia 2009 roku o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz.1240 z późn.zm.), 3) Ustawę z dnia 27 lipca 2005 roku Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 roku poz. 572, z późn. zm.), 4) Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 grudnia 2012 r. w sprawie szczegółowych zasad gospodarki finansowej uczelni publicznych (Dz. U. RP z r. poz. 1533), 5) Ustawę z dnia 29 stycznia 2004 roku Prawo zamówień publicznych (tj.: Dz. U. z 2010 r. nr 113, poz.759 z późn.zm.), 6) Ustawę z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tj.: Dz. U. z r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.), 7) Ustawę z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (tj.: Dz. U. z 2011 r. nr 74, poz. 397 z późn. zm.), 8) Ustawę z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (tj.: Dz. U. z 2011 nr 177, poz z późn. zm.), 9) Ustawę z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tj.: Dz. U. z 2009 r. nr 205, poz.1585 z późn. zm.), 10) Ustawę z dnia 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (tj.: Dz. U. z 1996 r. nr 70, poz.335 z późn. zm.), 11) Ustawę z 17 grudnia 2004 roku o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych (Dz. U. z 2005 roku nr 14, poz. 114 z późn. zm.), 12) Statut AP w Słupsku, 13) Regulamin organizacyjny AP w Słupsku. 1. Niniejsza instrukcja określa zasady 1 : 1) rzetelnego i pełnego dokumentowania i rejestrowania operacji finansowych (gospodarczych), 2) zatwierdzania (autoryzacji) operacji finansowych (gospodarczych) przez Rektora Uczelni lub osoby przez niego upoważnione, 3) podziału kluczowych obowiązków dotyczących zatwierdzania (autoryzacji), realizacji i rejestrowania operacji finansowych (gospodarczych) pomiędzy różnych pracowników, 4) weryfikacji operacji finansowych (gospodarczych) przed i po ich realizacji. 2 1 Są to wymogi objęte standardem Nr 14 Standardów kontroli zarządczej opublikowane w Załączniku do Komunikatu Nr 23 Ministra Finansów z dnia 16 grudnia 2009 r., poz.84.\n2 2. Dokumentacja każdej operacji finansowej (gospodarczej) wytworzona lub przyjęta na Uczelni powinna umożliwiać jej prześledzenie na każdym etapie, tj. na początku, w trakcie jej trwania i po jej zakończeniu Zakres przedmiotowy niniejszej Instrukcji obejmuje: 1) w rozdziałach II i III - Charakterystykę dowodów księgowych potwierdzających zdarzenia gospodarcze, procedury kontroli dokumentów finansowo-księgowych, a także wykazy osób upoważnionych do kontroli dokumentów finansowo-księgowych. 2) w rozdziale IV - Katalog dokumentów i procedur stosowanych w obrocie gospodarczym (finansowym). 3) w rozdziale V - Rzeczowe składniki majątkowe oraz wartości niematerialne i prawne, charakterystyka i kontrola. 4) w rozdziale VI - Rozliczanie indywidualnych przedsięwzięć. 5) w rozdziale VII - Plany, raporty i sprawozdania. 6) w rozdziale VIII Obieg i kontrolę dokumentów dotyczących funduszy unijnych. 7) w rozdziale IX Kontrolę funkcjonalną. 8) w rozdziale X Procedurę zabezpieczającą ryzyka w zakresie realizacji zadań wymienionych w rozdz. I-IX ( PZr ). 2. Instrukcja nie obejmuje: 1) zasad dotyczących alokacji środków finansowych, ewidencji kosztów i planowania wyniku finansowego w jednostkach organizacyjnych Uczelni, 2) zasad podziału kosztów i ich limitowania w jednostkach organizacyjnych, 3) procedur i dokumentacji dotyczącej zabezpieczenia mienia Uczelni i odpowiedzialności pracowników w tym zakresie, 4) obowiązków dotyczących składania oświadczeń o odpowiedzialności materialnej za powierzone mienie, 5) procedur dotyczących inwentaryzacji składników mienia, 6) procedur i dokumentacji dotyczącej zawierania umów cywilnoprawnych, 7) procedur związanych ze składaniem zleceń na udzielenie zamówienia publicznego. Rozdział II Charakterystyka dowodów księgowych, uprawnienia i odpowiedzialność 4 1. Każde zdarzenie gospodarcze (operacja finansowa), które nastąpiło w okresie sprawozdawczym, powodujące zmianę aktywów lub pasywów albo mające wpływ na wynik finansowy Uczelni powinno być potwierdzone prawidłowo sporządzonym dowodem księgowym. 2. Dowód księgowy podlega ujęciu w księgach rachunkowych. 3. Dowód księgowy potwierdzający wykonanie usługi, bądź dokonanie zakupu powinien zawierać podstawowe informacje (szczegóły w zał. nr 1 tab. nr 2 nr 3) co najmniej: 1) określenie rodzaju dowodu i jego numer identyfikacyjny, 2) określenie stron (nazwy, adresy) dokonujących operacji gospodarczej, 3) opis operacji zawierający: okres, którego dotyczy, źródło(a) finansowania, numer umowy wraz z datą oraz czytelny podpis, 4) datę dokonania operacji, a gdy dowód został sporządzony pod inną datą także datę sporządzenia dowodu; 5) podpis wystawcy dowodu oraz osoby, której wydano lub od której przyjęto składniki aktywów, 6) stwierdzenie sprawdzenia i zakwalifikowania dowodu do ujęcia w księgach rachunkowych 2\n3 (kontrola merytoryczna). Kontrolę merytoryczną sprawuje dysponent środków finansowych lub osoba upoważniona, 7) stwierdzenie sprawdzenia dokumentu pod względem formalnym i rachunkowym. Tę czynność wykonuje pracownik likwidatury w FK, 8) zatwierdzenie dokumentu do wypłaty i ujęcia w księgach rachunkowych, 9) wskazanie miesiąca oraz sposobu ujęcia dowodu w księgach rachunkowych (dekretacja), podpis osoby odpowiedzialnej za te wskazania. 4. Dowód księgowy opiewający na waluty obce powinien zawierać przeliczenie ich wartości na walutę polską według kursu obowiązującego w banku płatnika w dniu przeprowadzenia operacji gospodarczej. Wynik przeliczenia zamieszcza się bezpośrednio na dowodzie, chyba że system przetwarzania danych zapewnia automatyczne przeliczenie walut obcych na walutę polską, a wykonanie tego przeliczenia potwierdza odpowiedni wydruk Podstawą zapisów w księgach rachunkowych są dowody księgowe stwierdzające dokonanie operacji gospodarczej (finansowej), zwane dalej jako dowody źródłowe", a mianowicie: 1) zewnętrzne obce - otrzymane od kontrahentów, 2) zewnętrzne własne - przekazywane w oryginale kontrahentom, 3) wewnętrzne sporządzane w Uczelni i dotyczące operacji wewnętrznych. 2. Podstawą zapisów w księgach rachunkowych mogą być również dowody księgowe sporządzone w Uczelni, a mianowicie: 1) zbiorcze (zestawienia) - służące do dokonania łącznych zapisów zbioru dowodów źródłowych, które muszą być w dowodzie zbiorczym pojedynczo wymienione, zestawienia dowodów powinny: składać się z określenia jednostki wystawiającej, nazwy zestawienia, daty lub okresu, którego dotyczą objęte nim dowody, kwot księgowania oraz podpisu sporządzającego; obejmować dowody przedstawiające operacje gospodarcze dokonane w jednym okresie sprawozdawczym; zapewnić sprawdzalne powiązanie ujętych w nich kwot z dowodami, na których podstawie zostały sporządzone. 2) korygujące poprzednie zapisy w formie PK (polecenie księgowania), PK sporządza się w celu dokonania zapisu księgowego nie wyrażającego faktu dokonania operacji gospodarczej (np.: sprostowanie błędnego zapisu, przeniesienia rozliczonych kosztów, otwarcie ksiąg, czy też wynikające ze stosowanej techniki księgowej). 3) rozliczeniowe - ujmujące już dokonane zapisy według nowych kryteriów kwalifikacyjnych (noty księgowe obciążeniowe zewnętrzne i wewnętrzne). Noty księgowe obciążeniowe są dowodami wystawianymi przez kontrahentów lub jednostki wewnętrzne dla skorygowania ich dowodów uprzednio wystawionych, a nie będących fakturą lub rachunkiem (np.: rozliczenie kosztów delegacji, czy też rozliczenia kosztów wewnętrznych) Dowody obce księguje się pod datą ich otrzymania, przy czym za datę otrzymania uważa się datę wpływu do Kwestury. Wyjątek stanowią dowody bankowe, względnie dowody otrzymane za pośrednictwem banku, które księguje się pod datą ich wystawienia. 2. Dowody własne księguje się pod datą ich wystawienia z wyjątkiem dowodów wyrażających takie operacje gospodarcze, które mogą być księgowane zbiorczym zapisem (np. zestawienie zbiorcze) i wówczas księguje się je pod datą wystawienia dowodu zbiorczego. Jednostki organizacyjne wystawiające dowody wewnętrzne noty księgowe zobowiązane są do zachowania ciągłości numeracji w danym roku obrotowym. 3\n4 3. Dowody zastępcze. W przypadku uzasadnionego braku możliwości uzyskania zewnętrznych, obcych dowodów źródłowych stosuje się dowód zastępczy w postaci dokumentu wystawionego przez upoważnioną osobę, sprawdzony i podpisany przez Kwestora i Kanclerza, np.: ryczałt na korzystanie z samochodu prywatnego do celów służbowych. Dowody zastępcze nie dotyczą sprzedaży od której należy naliczyć i odprowadzić podatek VAT. Dowody te księguje się pod datą ich wystawienia. 4. Zakupy rzeczowych składników lub usług winny być dokumentowane wyłącznie fakturami VAT lub rachunkami. 7 Przy prowadzeniu ksiąg rachunkowych przy użyciu komputera za równoważne z dowodami źródłowymi uważa się zapisy w księgach rachunkowych, wprowadzone automatycznie za pośrednictwem urządzeń łączności, komputerowych nośników danych lub tworzone według algorytmu (programu) na podstawie informacji zawartych już w księgach - przy zapewnieniu, że podczas rejestrowania tych zapisów zostaną spełnione, co najmniej następujące warunki: 1) zyskają one trwale czytelną postać zgodną z treścią odpowiednich dowodów księgowych, 2) możliwe jest stwierdzenie źródła ich pochodzenia oraz ustalenie osoby odpowiedzialnej za ich wprowadzenie, 3) stosowana procedura zapewnia sprawdzenie poprawności przetworzenia odnośnych danych oraz kompletności i identyczności zapisów, 4) dane źródłowe w miejscu ich powstawania są odpowiednio chronione, w sposób zapewniający ich niezmienność, przez okres wymagany do przechowywania danego rodzaju dowodów księgowych Dowody księgowe powinny być rzetelne, to jest zgodne z rzeczywistym przebiegiem operacji gospodarczej, którą dokumentują, kompletne, czyli zawierające co najmniej dane okreslone w 5 ust. 3 niniejszej Instrukcji oraz wolne od błędów rachunkowych. Treść dowodu powinna być pełna i zrozumiała, a podpisy osób uczestniczących w dokonywaniu operacji gospodarczej (finnasowej) muszą być autentyczne i składane na dowodzie długopisem lub atramentem. 2. Niedopuszczalne jest dokonywanie w dowodach księgowych wymazywania i przeróbek. 3. Błędy w dowodach źródłowych zewnętrznych własnych można korygować jedynie przez wysłanie kontrahentowi odpowiedniego dokumentu zawierającego sprostowanie wraz ze stosownym uzasadnieniem, chyba, że inne przepisy stanowią inaczej. 4. Błędy w dowodach wewnętrznych mogą być poprawiane przez skreślenie błędnej treści lub kwoty, z utrzymaniem czytelności skreślonych wyrażeń lub liczb, wpisanie treści poprawnej i daty poprawki oraz złożenie podpisu osoby do tego upoważnionej, o ile odrębne przepisy nie stanowią inaczej. Nie można poprawiać pojedynczych liter lub cyfr. 5. Jeżeli jedną operację dokumentuje więcej niż jeden dowód, zapisów w księgach rachunkowych dokonuje się na podstawie sumy kwot z tych dowodów i przechowuje się oryginały tych dowodów. 6. Podstawą do dokonania zapisów księgowych dotyczących operacji gospodarczej jest oryginał dokumentu źródłowego. 9 Na żądanie organów kontroli lub biegłego rewidenta należy zapewnić wiarygodne przetłumaczenie na język polski treści wskazanych przez nich dowodów, sporządzonych w języku obcym. 10 Dowody księgowe podlegają odpowiedniej ewidencji i obiegowi w zależności od ich rodzajów. Bez względu na rodzaj dokumentu należy zawsze dążyć do tego, aby ich obieg odbywał się najkrótszą drogą. Dla najczęściej występujących dowodów księgowych w załączniku nr 1 podano zalecany obieg tych dokumentów. 4\n5 11 1. Obieg dokumentów księgowych rozpoczyna się w jednostce organizacyjnej z chwilą wpływu do niej dokumentu (wg zał. nr 1 tab. nr 2). 2. Dokumenty zewnętrzne obce mogą wpływać do jednostki organizacyjnej w następujący sposób: 1) do Kancelarii Ogólnej / Sekretariatu gdzie dokument zostaje zarejestrowany w rejestrze faktur/rachunków, opatrzony datą wpływu do AP i czytelnym podpisem osoby rejestrującej dokument na formule kontrolno-zatwierdzającej, a następnie przekazany do odpowiedniej jednostki organizacyjnej z datą przekazania tego dokumentu; 2) osoba przyjmująca dokument rejestruje go w rejestrze wewnętrznym w jednostce, jest zobowiązana do dokonania sprawdzenia merytorycznego dokumentu i wypełnienia formułę, o której mowa w pkt.1, w części dotyczącej jednostki. 3) dokument sprawdzony merytorycznie jest przekazywany do likwidatury w FK. Likwidatura sprawdza dokument pod względem formalnym i rachunkowym, następnie przekazuje go do zatwierdzenia Kwestorowi i Kanclerzowi. W razie nieobecności Kanclerza, dokument podpisuje upoważniona osoba. 3. W przypadku wpływu dokumentu do jednostki organizacyjnej, która nie jest właściwa, jednostka ta zobowiązana jest do niezwłocznego przekazania go do Kancelarii W celu ułatwienia identyfikacji i kontroli archiwizowanych w FK dowodów księgowych zastosowano identyfikatory dzielące je na grupy. Wyróżnikiem danej grupy jest nazwa i odpowiadająca jej numeracja od do. Szczegółowy wykaz grup i identyfikatorów dokumentów zawiera tabela nr 1. Wykaz grup i identyfikatorów dokumentów finansowo-księgowych Tabela nr 1 Lp Grupa dokumentów Identyfikat or Grupa dokumentów Identyfikat or Bilans otwarcia 1 8 Bankowe, podstawowa obsługa * do Uczelni od Memoriały: dokumentacja dotycząca VAT należnego i naliczonego 3 Memoriały: dokumentacja kosztów ogólnouczelnianych biur projektowych *do Bankowe, Collect od Memoriały: Erasmus, POKL i RPO , Bankowe, konto pomocnicze Memoriały: POIG Memoriałowe Memoriały Fundacja na Rzecz Nauki Polskiej Memoriały: Wg potrzeb. 1)wydawnictwo, zapasy magazynowe, 5\n6 2) środki trwałe 7 Obrót kasowy, raporty kasowe Wg potrzeb. 2. W ramach poszczególnych grup dowodów nadana jest jednolita numeracja, która ułatwia powiązanie dowodu z księgami rachunkowymi Sprzedaż usług oraz towarów dokumentuje się fakturami VAT. Jednostki organizacyjne dokonujące sprzedaży wystawiają faktury przy użyciu programów komputerowych, w arkuszach Excela bądź na dostępnych drukach pismem maszynowym. Podstawą prawną jest cytowana w rozdziale I 1 Ustawa o podatku od towarów i usług oraz rozporządzenie w sprawie wystawiania faktur VAT i Zarządzenie Rektora AP nr R/0210/59/ Jednostki organizacyjne wymienione w tabeli nr 1 załącznika numer 3 zobowiązane są do wystawiania faktur VAT, faktur korygujących oraz dokumentowania sprzedaży przy użyciu kas fiskalnych. 3. Kwestura zobowiązana jest do udzielania informacji w oparciu o obowiązujące przepisy prawa i wykładnie wydane przez organy podatkowe w zakresie określania należnego podatku VAT. 4. Wystawienie faktury VAT obejmuje następujące czynności: 1) Jednostki organizacyjne wystawiają dokumenty potwierdzające dokonaną sprzedaż, które mogą być oznaczone wyrazami FAKTURA VAT w trzech egzemplarzach z przeznaczeniem: a) jeden egzemplarz dla Nabywcy oryginał, b) drugi egzemplarz przechowywany jest w Dziale Księgowości kopia, c) trzeci egzemplarz przechowywany jest w jednostce organizacyjnej wystawiającej fakturę - kopia. 2) Jednostka organizacyjna wystawiająca faktury VAT jest obowiązana do odzwierciedlenia faktycznych transakcji w zakresie dostawy towarów i świadczenia usług. 3) Wystawiający fakturę VAT powinien zaopatrzyć ją w następujące dane: a) datę wystawienia, datę sprzedaży w przypadku gdy data wystawienia różni się od daty wystawienia, miesiąc sprzedaży w przypadku sprzedaży o charakterze ciągłym (media, najem, dzierżawa..), b) kolejny numer nadany w ramach jednej lub więcej serii, który w sposób jednoznaczny ją identyfikuje; imiona i nazwiska lub nazwy podatnika i nabywcy towarów lub usług oraz ich adresy, c) numer identyfikacyjny na potrzeby podatku nabywcy i dostawcy (NIP Akademii Pomorskiej w rozliczeniach krajowych i PL w rozliczeniach z zagranicą); d) nazwę (rodzaj) towaru lub usługi, e) miarę i ilość (liczbę) dostarczonych towarów lub zakres wykonanych usług, f) cenę jednostkową towaru lub usługi bez kwoty podatku (cenę netto), g) kwoty wszelkich opustów, obniżek bądź rabatów jeśli nie zostały uwzględnione w cenie jednostkowej netto, h) wartość dostarczonych towarów lub usług bez podatku (wartość netto), i) stawkę podatku, j) sumę wartości sprzedaży netto, z podziałem na sprzedaż objętą poszczególnymi stawkami podatku, i sprzedaż zwolnioną od podatku, k) kwotę podatku od sumy wartości sprzedaży netto, z podziałem na kwoty dotyczące poszczególnych stawek podatku, l) kwotę należności ogółem, m) w przypadku dostawy towarów lub świadczenia usług zwolnionych od podatku art.43 ust. 1 ( w tym usługi kształcenia pkt. 26 b, zakwaterowania pkt. 30 b i c) wskazać przepis ustawy albo aktu wykonawczego na podstawie którego podatnik stosuje zwolnienie od podatku, n) termin płatności preferowane 14 dni, bądź wynikający z umowy, 6\n7 o) podpis osoby wystawiającej. 5. Faktury wystawiane są nie później niż siódmego dnia od wydania towaru bądź wykonania usługi. 6. Jednostki organizacyjne zobowiązane są do bezwzględnego przestrzegania terminów wystawiania faktur VAT. Nieterminowe wystawianie faktur VAT skutkuje koniecznością korygowania deklaracji VAT i zapłaty zobowiązania podatku VAT wraz z należnymi odsetkami. Faktury sprzedaży należy przekazywać do Kwestury na bieżąco. 7. Jednostki organizacyjne upoważnione do wystawiania i podpisywania faktur VAT prowadzą w formie elektronicznej rejestry sprzedaży z odrębną numeracją faktur VAT, faktur korygujących (innych dokumentów sprzedaży). Rejestry te są przekazywane w formie elektronicznej do Kwestury w terminie z nią uzgodnionym. 8. Na podstawie rejestrów sprzedaży, o których mowa powyżej, Kwestura prowadzi centralny rejestr sprzedaży towarów i usług dokonywanych w Uczelni. 9. Szczegółowe zasady dokumentowania sprzedaży towarów i usług w AP w Słupsku, w tym zasady rozliczeń podatku VAT reguluje odrębna procedura wewnętrzna. 10. Wykaz osób uprawnionych do wystawiania faktur VAT wymieniono w uprawnień w Tabeli nr 1. Załącznika nr 3. Ścieżka obiegu faktury VAT i wymaganych czynności związanych z jej wystawieniem opisuje tabela nr 3 w załączniku nr 1 do niniejszej Instrukcji. 14 Osoby nadzorujące (odpowiedzialne) za realizację ustawy Prawo zamówień publicznych wymienione są w tabeli nr 3 załącznika nr 3. Rozdział III Procedury kontroli dokumentów finansowo-księgowych 15 4) Zlecenie na udzielenie zamówienia jest realizowane wg. tab. nr 4. W zał. nr 1 do Instrukcji. Przed realizacją wymaga dokonania kontroli wstępnej, która obejmuje następujące czynności: 5) sprawdzenie, czy zamówienie jest ujęte w planie zamówień na dany rok budżetowy (czynność wykonuje jednostka zamawiająca); 6) sprawdzenie, czy zamówienie zostało ujęte w planie rzeczowo-finansowym na dany rok budżetowy (czynność wykonuje Kwestura); 7) odnotowanie kwoty planowanego wydatku (netto i brutto) w elektronicznym programie jhms ( Limity ) - zgodnie z planem zamówień na dany rok oraz wpisanie zlecenia zamówienia do ewidencji jednostki zamawiajacej (czynność wykonuje jednostka zamawiajaca); 8) wydrukowanie zlecenia zamówienia (formularza Zp ) i przekazania go do podpisu osobom upoważnionym (czynność wykonuje jednostka zamawiająca); 9) Osobami upoważnionymi do podpisania zamówienia są: Kierownik jednostki zamawiającej, Dysponet środków finnasowych jednostki zamawiajacej, Kwestor i Pracownik Sekcji ZP. Zakres ich kompetencji opisany jest w tabeli nr 4. 10) Realizacja zamówienia z pominięciem wymaganych procedur jest traktowana jako naruszenie dyscypliny finansów publicznych wynikające z art.11 ust.1. ustawy z dnia 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych, co może skutkować skierowaniem zawiadomienia o tym fakcie do rzecznika dyscypliny finansów publicznych. Zgodnie z art.19 ust.1 wyżej przywołanej ustawy odpowiedzialność za naruszenie dyscypliny finansów publicznych ponosi osoba, która popełniła czyn naruszający dyscyplinę finansów publicznych określony przez ustawę obowiązującą w czasie jego popełnienia. 7\n8 11) W sytuacjach spornych decyzję o realizacji zamówienia podejmuje Kanclerz lub w przypadku jego nieobecności Rektor Sprawdzanie dowodów pod względem merytorycznym (rzeczowym) kontrola merytoryczna. Po realizacji wydatku, w oparciu o dowody księgowe (faktury VAT, rachunki lub inne dokumenty księgowe) należy wykonać czynności polegające na ustaleniu, czy: 1) dowód został wystawiony przez uprawniony podmiot, właściwą jednostkę organizacyjną; 2) operacji gospodarczej dokonały uprawnione osoby; 3) wyrażona w dowodzie operacja gospodarcza była ujęta w planie finansowym/limicie i była celowa, tj. była zaplanowana do realizacji prawidłowego funkcjonowania Uczelni/jednostki; 4) dana operacja gospodarcza została przeprowadzona z zachowaniem obowiązujacych procedur wewnętrznych i przepisów prawa zewnetrznego; 5) zastosowane ceny i stawki są zgodne z zawartymi umowami lub innymi przepisami obowiązującymi w danym zakresie; 6) zdarzenie gospodarcze przebiegało zgodnie z postanowieniami zawartej umowy i obowiązującym prawem; 7) dostawy, usługi lub roboty budowlane, których wykonanie potwierdza dokument, zostały rzeczywiście wykonane w sposób rzetelny i zgodny z obowiązujacą umową/zleceniem i odpowiadają obowiazujacym normom. 2. Sprawdzenie dowodów pod względem merytorycznym jest potwierdzane podpisem osoby upoważnionej z zastosowaniem Formuły kontrolno-zatwierdzającej dokumenty księgowe wzór nr 1 w załączniku nr 4 do Instrukcji, pole 4) i podpis ten jest warunkiem przyjęcia dokumentu przez likwidaturę w FK do dalszej procedury kontrolnej i realizacji płatności. SPRAWDZONO POD WZGLĘDEM MERYTORYCZNYM.." data..podpis. (czytelny) 3. Osobami upoważnionymi do podpisu merytorycznego na dokumencie rozliczeniowym są dysponenci, kierownicy projektów lub inne osoby działające w ramach przyznanych im kompetencji, w Zasadach WSR (patrz tabela nr 4 zał. nr 3). 4. Podpis merytoryczny potwierdza jednocześnie, zadysponowanie środkami finansowymi do wysokości kwot określonych w limitach zapisanych w planie rzeczowo-finansowym lub budżecie projektu. W przypadku nieobecności osób wymienionych w ust.3 o wydatku decydują ich zastępcy lub inne osoby upoważnione na piśmie przez Rektora. 5. Kontrola merytoryczna dokumentów rozliczeniowych jest obowiązkiem wykonywanym w ramach kontroli funkcjonalnej opisanej w rozdziale IX niniejszej Instrukcji. W zakresie kontroli dokumentów rozliczeniowych obowiązuje tabela nr 2 w załączniku nr 1 do niniejszej Instrukcji Na dokumentach dotyczących wykonanych na rzecz Uczelni dostaw/usług jednostka zamawiająca stwierdza, że dostawa/usługa została wykonana zgodnie z zamówieniem /umową, a w wymaganych przypadkach, np. dotyczących robót budowlanych, umów o dzieło, dołącza także protokół odbioru. 2. Na fakturach związanych z zakupem środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych (czytaj 25 i 27 ) jednostka zamawiająca w opisie przedmiotu dostawy podaje kwoty zakupu, źródła finansowania, numery fabryczne, kopię zlecenia zamówienia - zgodnie z formułą kontrolno-zatwierdzającą., pole 8 - zał. nr 4, wzór nr 1 do niniejszej Instrukcji. Fakturę przekazuje do BGM. 3. Czynności dotyczące zakupu środka trwałego opisuje tabela nr 2 w załączniku nr 1 do niniejszej Instrukcji. 8\n9 4. Przy zakupie drobnego wyposażenia do pomieszczeń należy stosować procedury określone w Faktury/rachunki za zakupione materiały wydane pracownikom, typu narzędzia, odzież ochronna, w opisie powinny zawierać potwierdzenie odbioru i podział kosztu na jednostki organizacyjne/ dysponentów. Za ewidencję i zużycie tych materiałów są odpowiedzialni kierownicy jednostek organizacyjnych i specjalista BHP (czytaj - 29). 6. Osoby uprawnione do otrzymywania i merytorycznego zatwierdzaniafaktur/rachunków za zakupione towary i usługi wymieniono w tabeli nr 2 załącznika nr 3. Ścieżka obiegu faktury VAT i wymaganych czynności związanych z jej przygotowaniem do zapłaty prezentuje tabela nr 2 w załączniku nr 1 do niniejszej Instrukcji Sprawdzenie dowodów pod względem formalno-rachunkowym kontrola formalno-rachunkowa. Po realizacji wydatku, w oparciu o dowody księgowe (faktury VAT, rachunki lub inne dokumenty rozliczeniowe) należy wykonać czynności polegające na ustaleniu, czy: 1) Dokument, jw. został wystawiony w sposób prawidłowy, tj. czy jest technicznie poprawny i zawiera niezbędne dane co najmniej te określone w art.21 ust 1 ustawy o rachunkowości 2, a w zakresie operacji obejmujących VAT odpowiednie dane wymagane przepisami o VAT; 2) dołączono do niego wszystkie wymagane załączniki i informacje niezbędne do prawidłowego zaksięgowania zdarzenia gospodarczego, w tym dotyczące zastosowanych procedur zamówienia publicznego - stosownie do danego zdarzenia gospodarczego. Przy czym do faktury dołączana jest jeden raz kopia zp Kwestura korzysta z centralnego zbioru faktur i informacji zawartych w module Limity ; 3) dane liczbowe nie zawierają błędów, 4) został zatwierdzony pod względem merytorycznym przez osobę do tego upoważnioną. 2. Zadaniem kontroli formalno-rachunkowej jest niedopuszczenie do zaksięgowania dokumentu posiadającego wady formalne i merytoryczne. 3. Kontroli formalno-rachunkowej dokonuje upoważniony pracownik likwidatury w FK. Dokonanie tej kontroli potwierdzane jest czytelnym podpisem i datą w polu 5 wzoru nr 1 formuły załącznik nr 4 do niniejszej Instrukcji. SPRAWDZONO POD WZGLĘDEM FORMALNO-RACHUNKOWYM." data...podpis... (czytelny) 4. Osoby upoważnione do sprawdzania dokumentów pod względem formalno-rachunkowym wymienione są w tabeli nr 5 załącznika nr 3.do niniejszej Instrukcji Zatwierdzanie dokumentów. Dokumenty sprawdzone merytorycznie i pod względem formalnorachunkowym zatwierdza do realizacji płatności Kwestor i Kanclerz/Rektor lub inne osoby upoważnione (patrz wzór nr 1. formuła kontrolno zatwierdzająca pole.6 - zał. nr 4 Instrukcji): ZATWIERDZONO DO ZAPŁATY" data... podpisy: Art.21 ust 1 ustawy o rachunkowości: Dowód księgowy powinien zawierać co najmniej: 1) określenie rodzaju dowodu i jego numeru identyfikacyjnego; 2) określenie stron (nazwy, adresy) dokonujących operacji gospodarczej; 3) opis operacji oraz jej wartość, jeżeli to możliwe, określoną także w jednostkach naturalnych; 4) datę dokonania operacji, a gdy dowód został sporządzony pod inną datą - także datę sporządzenia dowodu; 5) podpis wystawcy dowodu oraz osoby, której wydano lub od której przyjęto składniki aktywów; 6) stwierdzenie sprawdzenia i zakwalifikowania dowodu do ujęcia w księgach rachunkowych przez wskazanie miesiąca oraz sposobu ujęcia dowodu w księgach rachunkowych (dekretacja), podpis osoby odpowiedzialnej za te wskazania. 9\n10 Wykaz osób upoważnionych do zatwierdzania dokumentów do wypłaty przedstawia tabela nr 6 załącznika nr 3. Instrukcji Kwestor jest upoważniony do kontroli wstępnej ( ex ante ) i bieżącej na etapie składania zamówienia, w tym kontroli zgodności realizowanej operacji z planem finansowym oraz kontroli kompletności podpisów wymaganych na dokumencie Zlecenia na udzielenie zamówienia. 2. Dowodem dokonania przez Kwestora ww. kontroli jest jego podpis złożony na dokumentach dotyczących danej operacji. Złożenie podpisu przez Kwestora na dokumencie, obok podpisu jednostki zamawiającej oznacza, że: 1) operacja została uznana przez właściwych rzeczowo pracowników i jest zgodna z obowiązującymi zasadami rozliczeń; 2) nie zgłasza zastrzeżeń do legalności operacji i rzetelności dokumentu, w którym została ujęta; 3) dokument jest prawidłowy pod wglądem formalno-rachunkowym; 4) zobowiązania wynikające z operacji mieszczą się w planie finansowym oraz harmonogramie wydatków, a dysponent posiada środki finansowe na ich pokrycie. 3. Kwestor w razie ujawnienia nieprawidłowości zwraca dokument właściwemu rzeczowo pracownikowi, a w razie nie usunięcia nieprawidłowości odmawia jego podpisania. 4. O odmowie podpisania dokumentu i jej przyczynach Kwestor zawiadamia pisemnie Kanclerza lub Rektora. Kanclerz lub Rektor może wstrzymać realizację zakwestionowanej operacji albo wydać w formie pisemnej polecenie jej realizacji. 5. W przypadku wydania polecenia realizacji operacji, o której mowa w ust.4, Kanclerz lub Rektor składa podpis z adnotacją proszę dokonać zakupu 6. W celu realizacji swoich zadań Kwestor ma prawo: 1) żądać od kierowników jednostek organizacyjnych Uczelni udzielania w formie ustnej lub pisemnej niezbędnych informacji i wyjaśnień, jak również udostępnienia do wglądu dokumentów i wyliczeń będących źródłem tych informacji i wyjaśnień; 2) usunięcia w wyznaczonym terminie stwierdzonych nieprawidłowości.; 3) wnioskować do Rektora lub Kanclerza o określenie trybu, według którego mają być wykonywane przez jednostki organizacyjne Uczelni prace niezbędne do zapewnienia prawidłowości gospodarki finansowej zgodnej z planem rzeczowo-finansowym oraz ewidencji księgowej, kalkulacji kosztów i sprawozdawczości finansowej. 21 W razie ujawnienia w toku prowadzenia kontroli dokumentów finansowo-księgowych czynów noszących znamiona przestępstw, nadużyć itp., kontrolujący ma obowiązek zabezpieczyć dokumenty stanowiące dowód przestępstwa lub nadużycia oraz niezwłocznie powiadomić o powyższym bezpośredniego przełożonego, który zobowiązany jest podjąć działania zgodne z obowiązującymi przepisami. Rozdział IV Dokumenty, procedury i narzędzia stosowane w ewidencji księgowej 22 Katalog dokumentów stosowanych w ewidencji księgowej wraz z terminami i opisem procedur przedstawiono w załączniku nr 2. Załącznik nr 2 zawiera 19 tabel dotyczących działalności i zadań występujących w AP w Słupsku. 10\n11 23 Narzędziem do prawidłowej ewidencji przychodów i kosztów jest dekret księgowy zgodny z planem kont, sporządzany na podstawie opisu merytorycznego na dokumencie, a w przypadku wpłat odpowiadający tytułowi wpłaty na przelewie bankowym Dekretacja dowodów księgowych polega na oznaczeniu na dokumencie sposobu jego ujęcia w księgach rachunkowych zgodnie z zasadami (polityką) rachunkowści i Planem Kont w Uczelni. 2. Po otrzymaniu dokumentów sprawdzonych pod względem merytorycznym, formalno-rachunkowym oraz zatwierdzonych do wypłaty następuje ich dekretacja polegająca na: 1) wskazaniu odpowiednich kont, 2) określeniu daty, pod jaką dowód ma być zaksięgowany, 3) zaopatrzenie dowodu księgowego numerem, pod którym został zarejestrowany, 4) złożeniu podpisu osoby dekretującej. 3. Dekretacji dokonuje pracownik Kwestury. 4. Wynagrodzenia osobowe (zestawienia płacowe) nie podlegają dekretacji odręcznej. Dowody księgowe dotyczące płac osobowych generowane są z systemu płacowego do systemu finansowoksięgowego, który zawiera parametr dekpl (oznaczeniu słownemu odpowiada konretny dekret księgowy złożony z konta syntetycznego i analitycznego zgodnego z Planem Kont,katalog sformułowań słownych jest na bieżąco aktualizowany i dostosowywany do pojawiających się potrzeb). 5. Wpłaty studenckie księgowane są automatycznie, dzienne raporty wpłat z systemu bankowego (Collect) są eksportowane do systemu dziekanatowego a następnie do systemu finansowoksięgowego, który zawiera parametr dekprzw. Określenia słowne tytułu wpłat posiadają odpowiedniki kont księgowych, parametr modyfikowany jest na bieżąco stosownie do pojawiajacych się potrzeb. Rozdział V Rzeczowe składniki majątkowe oraz wartości niematerialne i prawne, charakterystyka i kontrola Środki trwałe. Sprzęt i wyposażenie o wartości jednostkowej zł i przewidywanym okresie używania dłuższym niż rok, kompletne i zdatne do używania podlegają ewidencji jak środek trwały i stanowią koszt poprzez amortyzację jednorazową. Środki trwałe powyżej 3500,00 zł obciążają koszty zgodnie ze wskaźnikiem amortyzacji lub umorzenia przypisanym do danej grupy. Środkami trwałymi będą między innymi: grunty, budynki i budowle, instalacje, maszyny i urządzenia techniczne, meble itp. Maszyny, urządzenia, meble i sprzęt zaliczane do środków trwałych podlegają trwałemu oznakowaniu w systemie kodów kreskowych. 2. Dowodami księgowymi dotyczącymi środków trwałych są: 1) przyjęcie środka trwałego do użytkowania OT (zał. nr 4, wzór nr 2), 2) protokół zdawczo-odbiorczy środka trwałego (PT), 3) aktualizacja jego wyceny, nota umorzeń i amortyzacji, wydzierżawienie środka trwałego, przyjęcie obcego środka trwałego do użytkowania, zmiana miejsca użytkowania ( ZM zał. nr 4 wzór nr 3) lub likwidacja środka trwałego (LT zał. nr 4, wzór nr 4). Obowiązek sporządzenia dokumentu ZM i LT należy do jednostki organizacyjnej/osoby, w której użytkowaniu pozostaje środek trwały (składnik majątku) patrz. 29 ust.2. Niedopełnienie tego obowiązku jest równoznaczne z nierozliczeniem się z tego składnika majątkowego, 4) karta ewidencji środków trwałych prowadzona przez użytkownika KEŚT zał. nr 4, wzór nr 5. 5) rozliczenia inwentaryzacji pól spisowych opiniowane przez Kwestora i zatwierdzane przez Kanclerza. 6) zbiorcze protokoły przekazania sprzętu pomiędzy jednostkami (np. w sytuacji likwidacji jednostki organizacyjnej i przejęcia majątku przez inną jednostkę organizacyjną). 11\n12 3. Zakupy (dostawy) środków trwałych są dokumentowane fakturą VAT lub innym równoważnym dowodem księgowym (np. rachunek, umowa cywilno-prawna, faktura korygująca). Faktura musi być zgodna z zawartą w wyniku przetargu umową bądź zamówieniem. Procedura kontroli faktur i innych dowodów księgowych została opisana w Dokument przyjęcia środka trwałego do używania - OT. Sporządzenie tego dowodu obejmuje następujące czynności: 1) na podstawie faktury VAT lub innego dokumentu, o którym mowa w ust.2 BGM sporządza dowód OT wg wzoru nr 2 zamieszczonym w załączniku nr 4 do niniejszej Instrukcji; 2) dowód OT wystawia się w dniu otrzymania dokumentu zakupu lub najpóźniej w dniu następnym (w 3 egzemplarzach); uzupełnia podpisy kierownika JO zamawiającej oraz użytkownika w przypadku ich nieobecności podpisują osoby zastępujące, 3) sporządzony kompletnie i podpisany dowód OT wraz z fakturą zostaje przekazany do dalszej realizacji najpóźniej w dniu następnym po sporządzeniu do Kwestury; 4) kontroli merytorycznej dokonuje Kierownik BGM, kontroli formalno-rachunkowej dokonuje Kwestura. Ścieżka obiegu OT i czynności w zakresie przyjęcia środka trwałego na stan opisuje tabela nr 5 w zał.nr 1 do niniejszej Instrukcji. 5. Dokument OT na zakupy sprzętu komputerowego, akcesoriów oraz wartości niematerialnych i prawnych jest wystawiany przez BGM na podstawie kompletnie przygotowanych danych przez jednostkę informatyki. W przypadku, gdy do JO dostarczany jest sprzęt zakupywany w ramach przetargów ogólnouczelnianych (sprzęt komputerowy) Kierownik Sekcji Informatyki (bądź upoważniona przez niego osoba) będzie wydawał sprzęt za pisemnym potwierdzeniem odbioru z adnotacją o przyjęciu odpowiedzialności materialnej do czasu wystawienia OT. 6. Modernizacja sprzętu komputerowego (dyski, karty graficzne itp.) powinna być odnotowana w Karcie ewidencji środków trwałych (KEŚT) z datą numerem faktury zakupu bez wpisywania wartości. 7. Odbiór robót budowlanych powinien być udokumentowany protokółem odbioru wykonanych i przekazanych robót, elementów robót lub obiektów podpisanym przez inspektora nadzoru wraz z oświadczeniem dotyczącym wykonania robót zgodnie ze sztuką budowlaną i zawartą umową. Inspektor nadzoru budowlanego lub upoważniony pracownik BGM lub OA sprawdza zgodność z kosztorysem załączonym do faktury. 8. We wszystkich grupach środków trwałych obowiązuje ewidencja ilościowo-wartościowa. Za ustalenie wartości początkowej przyjmuje się cenę nabycia lub koszt wytworzenia. 9. Ewidencja środków trwałych jest prowadzona w systemie HMS/este i HMS/efka obsługiwanym przez FK na koncie bilansowym o numerze 011, BGM w formie papierowej i przez użytkowników na KEŚT. 10. Obowiązek oznakowania (wg zasad ustalonych stosownym zarządzeniem Kanclerza) należy do Biura Gospodarowania Majątkiem (BGM). Meble i urządzenia peryferyjne do komputerów (np.: drukarki, skanery) podlegają ewidencji bez względu na wartość Po wprowadzeniu danych z dokumentu OT do systemu HMS/este FK na bieżąco aktualizuje bazę Uczelni przekazując plik tekstowy do BGM. Na tej podstawie pracownik BGM drukuje kod kreskowy i w obecności użytkownika przykleja pasek kodu na zakupiony sprzęt w miejscu dostępnym do odczytania i nie narażonym na przypadkowe zniszczenie. W przypadku trudności z przyklejeniem (np. wielkość lub nierówność powierzchni urządzenia) pasek z kodem kreskowym wkleić do Karty ewidencyjnej środków trwałych prowadzonej przez użytkownika (KEŚT, zał. nr 4, wzór nr 5). Na wykonanie powyższych czynności przeznacza się 14 dni, licząc od daty wpływu dokumentu OT do FK. 2. Inwentaryzacja środków trwałych przeprowadzana jest zgodnie z obowiązującą w Uczelni Instrukcją w sprawie inwentaryzacji składników majątkowych Akademii Pomorskiej w Słupsku. 12\n13 27 1. Wyposażenie i sprzęt (zwane także niskocennymi składnikami długotrwałego użytkowania) o czasie użytkowania dłuższym niż rok i o wartości jednostkowej od 100,00 zł do 350,00 zł (np.: czajniki, lampki, kalkulatory, telefony, obrazy, lustra, zegary, pościel, koce, zasłony, obrusy, firany, togi, birety, etc.) są księgowane w koszty zużycia materiałów. Na ww. wyposażenie i sprzęt Jednostki organizacyjne prowadzą ewidencję ilościową w Karcie ewidencyjnej wyposażenia i sprzętu (KEWS, zał. nr 4, wzór nr 6) odrębnie dla każdego pomieszczenia. W FK dla ww. składników majątkowych prowadzona jest także ewidencja wartościowa na koncie pozabilansowym o numerze 094, natomiast w BGM w systemie arkuszy Excela. 2. Składniki majątkowe wymienione w KEWS przypisane do określonych pomieszczeń pozostających w dyspozycji lub pod nadzorem określonego pracownika/pracowników czyni ich odpowiedzialnymi za stan tego wyposażenia. Natomiast za mienie ogólnodostępne odpowiada Kanclerz lub wskazana przez Kanclerza osoba, która prowadzi też KEŚT i KEWS (z wyłączeniem wyposażenia p.poż.). Aktualizację KEŚT i KEWS na podstawie dokumentów: zakupu, ZM, LT prowadzą odpowiedzialni za powierzone im wyposażenie pracownicy pod nadzorem kierownika jednostki lub Kanclerza. 3. Wyposażenie, o którym mowa w p.1 kontrolowane będzie w sposób wyrywkowy podczas przeprowadzanych inwentaryzacji okresowych zgodnie z obowiązującą w Uczelni Instrukcją w sprawie inwentaryzacji składników majątkowych Akademii Pomorskiej w Słupsku Wartości niematerialne i prawne (wnip) o wartości jednostkowej: 1) do 350 zł są w całości kosztem zamawiającego, 2) od 350 do 3500 zł podlegają ewidencji ilościowo-wartościowej z amortyzacją jednorazową, 3) powyżej 3500 obciążają koszty ze wskaźnikiem amortyzacji 50%. Do wartości niematerialnych i prawnych zaliczamy między innymi: projekty i dokumentacje techniczne, programy komputerowe, programy HMS wspomagające zadania dydaktyczne i administracyjne związane z zarządzaniem i kontrolą. 2. Dowodami księgowymi potwierdzającymi nabycie wartości niematerialnych i prawnych są: 1) faktura VAT, 2) dokument OT potwierdzający przyjęcie programu lub dokumentacji technicznej, 3) protokół zdawczo-odbiorczy w przypadku projektów i programów zamawianych (PT), 3. Nabycie wartości niematerialnych i prawnych powinno być poprzedzone zleceniem na udzielenie zamówienia publicznego lub stosownymi umowami. 4. Ewidencja wartości niematerialnych i prawnych jest prowadzona w systemie HMS/este i HMS/efka obsługiwanym przez FK na koncie bilansowym o numerze 024 BGM w formie papierowej i przez użytkowników na KEŚT. 5. Warunkiem przyjęcia do ewidencji wartości niematerialnych i prawnych jest sporządzenie i podpisanie przez zainteresowanych dokumentu OT wg. zasad opisanych w 25 i w Po wprowadzeniu danych z dokumentu OT do systemu HMS/este FK aktualizuje bazę Uczelni przekazując plik tekstowy do BGM. Na tej podstawie pracownik BGM drukuje kod kreskowy, który wklejony zostaje do KEŚT prowadzonej przez użytkownika. Wykonanie powyższych czynności następuje niezwłocznie, niedużej niż 7 dni, licząc od daty wpływu dokumentu OT do FK. 7. Weryfikacja wartości niematerialnych i prawnych przeprowadzana jest zgodnie z obowiązującą w Uczelni Instrukcją w sprawie inwentaryzacji składników majątkowych Akademii Pomorskiej w Słupsku. 8. Prowadzone wcześniej księgi inwentarzowe są przechowywane w FK Odzież, obuwie, wyposażenie ochronne i robocze podlega ewidencji na imiennych kartotekach prowadzonych przez kierowników jednostki organizacyjnej, pracownikom której przysługuje takie wyposażenie. Kontrolę w tym zakresie sprawuje specjalista ds. BHP. 2. Specyfikację stanowisk uprawnionych do korzystania z odzieży oraz obuwia ochronnego i roboczego opracowuje specjalista BHP i wydaje zarządzeniem rektor. Zarządzenie to określa zasady i maksymalne kwoty refundacji kosztów zakupu obuwia, odzieży ochronnej lub okularów 13\n14 korekcyjnych przez uprawnionych do korzystania z takiego wyposażenia pracowników. Dokumentem uprawniającym do refundacji jest faktura / rachunek zakupu wystawiona na Akademię Pomorską w Słupsku opisana przez specjalistę BHP i kierownika jednostki organizacyjnej, zaakceptowane przez dysponenta środków. 3. Zasady gospodarowania odzieżą ochronną są następujące: 1) odzież i obuwie robocze nie podlega znakowaniu, 2) ewidencja prowadzona jest na kartach osobistego wyposażenia, 3) odzież i obuwie, które po upływie okresu użytkowania ustalonego w tabeli, zachowały cechy użytkowe, powinny być przez pracowników nadal używane zgodnie z przeznaczeniem do czasu zużycia, 4) pracownicy podejmujący pracę na stanowiskach o których mowa w p. 2. nabywają uprawnienia do odzieży i obuwia z dniem przystąpienia do pracy, 5) w razie zniszczenia, utraty lub przedwczesnego zużycia odzieży i obuwia roboczego, kierownik komórki organizacyjnej sporządza stosowny protokół, który rozpatruje i podpisuje Komisja Likwidacyjna, akceptuje Kanclerz. 4. Wyposażenie ppoż. (stosownie do obowiązujących przepisów), niezbędne do prawidłowego zabezpieczenia obiektów Uczelni powierzone jest nadzorowi i opiece Inspektora ds. BHP i PPOŻ. Zakup księgowany jest w koszty, urządzenia nie podlegają oznakowaniu i podlegają ewidencji na KEWS prowadzonej przez Inspektora BHP w pomieszczeniach ogólnodostępnych, w pozostałych pomieszczeniach przez użytkowników tych pomieszczeń (sale wykładowe, audytoria, laboratoria) Narzędzia jako środki niezbędne do produkcji lub konserwacji pozostające na wyposażeniu osób i zespołów, którym Uczelnia powierza szczególne zadania (np.: konserwatorzy, pracownicy Sekcji Informatyki etc.) podlegają ewidencji ilościowej prowadzonej przez wyznaczonego pracownika BGM, Sekcji Informatyki i pracownika Osiedla Akademickiego. 2. Narzędzia jako składniki mienia pozostające w dyspozycji pracownika powinny być wykorzystane zgodnie z przeznaczeniem, kontrolę w tym zakresie sprawuje kierownik jednostki organizacyjnej. W przypadku utraty lub zużycia komisja powołana przez kanclerza sporządza protokół i po jego zatwierdzeniu przedmiotowe narzędzie wykreślane jest z ewidencji. 3. W przypadku zmiany stanowiska pracy lub rozwiązania stosunku pracy pracownik zobowiązany jest do rozliczenia się z powierzonych mu narzędzi Procedury likwidacji rzeczowych składników majątkowych i wartości niematerialnych i prawnych. Zasady ogólne likwidacji: 1) O likwidacji rzeczowych składników majątkowych oraz wnip orzeka Uczelniana Komisja Likwidacyjna na podstawie dokumentu LT sporządzonego przez użytkownika. 2) Uczelnianą Komisję Likwidacyjną (KL) powołuje Kanclerz na okres 4 lat. 3) Likwidacja rzeczowych składników majątkowych i wnip może nastąpić w przypadku: a) zużycia naturalnego w toku eksploatacji, b) niezawinionego zniszczenia lub trwałego uszkodzenia, c) obniżenia parametrów technicznych lub wad konstrukcyjnych ujawnionych po okresie gwarancji, d) złego stanu technicznego przy jednoczesnej nieopłacalności remontu lub braku części zamiennych, e) zestarzenia technologicznego przy jednoczesnej nieopłacalności modernizacji, f) zbędności w AP i niemożności znalezienia innych nabywców. 4) Zasady postępowania przy likwidacji odzieży roboczej i środków ochrony indywidualnej regulują odrębne przepisy, 5) Likwidacja rzeczowych składników majątkowych i wartości niematerialnych i prawnych należy do jednostki/jednostek organizacyjnych, którym powierzono składniki majątkowe. 14\n15 2. Przeprowadzenie likwidacji. 1) Z wnioskiem o przeprowadzenie likwidacji rzeczowych składników majątkowych i wnip występuje użytkownik do Uczelnianej Komisji Likwidacyjnej wypełniając właściwe pola na druku LT. 2) Wniosek o likwidację środków trwałych, wartości niematerialnych i prawnych oraz niskocennych składników długotrwałego użytkowania powinien zawierać szczegółowy wykaz z numerami fabrycznymi i inwentarzowymi, krótkie uzasadnienie likwidacji, a w uzasadnionych przypadkach propozycję sposobu utylizacji lub recyklingu zgodnego z obowiązującym prawem (m. in.: Dz. U nr 180 poz z późn. zm.). W przypadku wniosku o likwidację składników majątkowych, o których mowa w 25, 27 i 28 należy określić ich rodzaj. 3) Użytkownik uzgadnia z Przewodniczącym Komisji Likwidacyjnej termin oględzin przedmiotu zgłaszanego do likwidacji. 4) Komisja Likwidacyjna : a) dokonuje oceny stanu fizycznego przedmiotów przedstawionych do likwidacji, b) sprawdza ich zgodność z ewidencją, c) ustala faktyczną przyczynę zgłoszenia do likwidacji, d) ustala zasadność likwidacji. W przypadku stwierdzenia wartości rynkowej lub użytkowej formułuje wniosek do Kanclerza o sprzedaż po cenie oszacowanej przez Komisję, ewentualnie wniosek o nieodpłatne przekazanie innym podmiotom, e) formułuje wniosek o sposobie likwidacji zgodny z wymogami ochrony środowiska, ochrony zdrowia i życia ludzi (złomowanie, utylizacja, recykling, etc.), f) wypełnia stosowne pola na druku LT, g) pracownik BGM (jest członkiem KL) odbiera sprzęt z JO 5) W przypadkach wątpliwych Komisja ma prawo żądać wykonania ekspertyzy technicznej przez specjalistę. Po wyczerpaniu swojej procedury Komisja podpisuje LT w czterech egzemplarzach i zwraca użytkownikowi. 6) Komisja Likwidacyjna druki LT przekazuje do BGM, które dalej kieruje LT Kanclerzowi do zatwierdzenia. 7) BGM po zwrotnym otrzymaniu zatwierdzonych przez Kanclerza LT w terminie 10 dni kontynuuje procedurę likwidacji, wykonując następujące czynności: - wzywa pracownika JO do potwierdzenia wypisania/zdjęcia składnika majątkowego z ksiąg ewidencyjnych przekazując 1 kopię druku LT, - przekazuje do FK oryginał druku LT celem wyksięgowania z ewidencji księgowej, - wykonuje fizyczną likwidację poprzez: złomowanie składnika majątkowego, demontaż na części, bądź inny rodzaj utylizacji, - przedmiot likwidacji wprowadza do ewidencji ilościowo-asortymentowej i nadzoruje zdeponowanie go w przeznaczonym na ten cel magazynie, a następnie organizuje i nadzoruje proces fizycznej likwidacji. Rozdział VI Procedury dotyczące dokumentowania kosztów dydaktyki i innych zadań statutowych dotyczących działalności operacyjnej W celu wyeliminowania błędów formalnych i prawnych dotyczących dokumentów na podstawie których są realizowane i rozliczane usługi świadczone przez pracowników i kontrahentów na rzecz AP dokumenty te powinny być opracowane i parafowane przez Radcę Prawnego. 2. Dokumenty (umowy, rachunki) na najczęściej zlecane usługi, w tym dotyczące usług edukacyjnych, wydawniczych, recenzji, najmu, dzierżawy powinny być opracowane w formie wzorców do stosowania i odpowiednio skatalogowane. Nadzór nad aktualnością takiego katalogu sprawuje Radca prawny w Biurze Rektora. 15\n16 3. Procedury i zadania wynikające z rekomendacji zapisanych w p. 2 określają Zasady postępowania w zakresie zawierania umów cywilnoprawnych w AP w Słupsku wydane odrębnym zarządzeniem Rektora Na podstawie odpowiednich postanowień Statutu Uczelni do zaciągania zobowiązań i dysponowania mieniem Uczelni upoważnieni są Rektor i Kanclerz. Pozostali członkowie kierownictwa mogą działać w imieniu AP w Słupsku na podstawie imiennego upoważnienia Rektora. 2. Upoważnień, o których mowa w p. 1 udziela Rektor w formie pisemnej. 3. Imienne upoważnienie powinno być potwierdzone przez osobę upoważnioną. 4. Osoba nieupoważniona podpisująca umowę, zamówienie lub zaciągająca inne zobowiązania (np. realizująca w imieniu Uczelni zakupy) będzie odpowiadać za przekroczenie kompetencji zgodnie z przepisami ustawy o dyscyplinie finansów publicznych (patrz 16 ust. 4). 5. Upoważnienie sporządzane jest w dwóch egzemplarzach. Jeden egzemplarz otrzymuje zainteresowany drugi pozostaje w Biurze Rektora, kopię otrzymuje Kanclerz i Kwestor. Ewidencję upoważnień prowadzi BR Zakup lub inna czynność prawna, której konsekwencją jest zobowiązanie do zapłaty wartości pieniężnej przekraczającej pięć tysięcy złotych wymaga formy pisemnej w postaci umowy lub zamówienia podpisanego przez dysponenta. 2. Zawarcie umowy cywilnoprawnej (z wyłączeniem umów wydawniczych i dotyczących praktyk) powinno być poprzedzone stosownym wnioskiem. Wzory wniosków, ww. umów oraz dokumentów związanych z ich realizacją znajdują sie na stronie internetowej Uczelni w zakładce "Radca Prawny". Natomiast zamówienia dotyczące zakupów i usług zlecanych podmiotom gospodarczym (za wyjątkiem usług edukacyjnych i konferencji) są realizowane na podstawie zlecenia na udzielenie zamówienia (zob. 16). Zamówienia powtarzalne realizowane w ramach limitu rocznego zapisanego w planie finansowym dysponenta (np. wydatki pozapłacowe zw. rzeczówką) lub ze środków na działalność statutową, granty, konferencje mogą być realizowane na podstawie rocznego zamówienia przechowywanego przez zamawiającego. Na fakturze do 500 zł brutto wystarczy wpisać nr tego zamówienia, do faktur na wyższe kwoty należy dołączyć kopię tego ZP. Obowiązek utrzymania się w limicie przeznaczonych na ten cel środków (wg kwot brutto) leży po stronie zamawiającego. 3. Z procedur wynikających z ustawy Prawo zamówień publicznych wyłączone są koszty udziału pracowników w konferencjach naukowych zewnętrznych i usług dydaktycznych. Wydatki związane z organizowaniem konferencji przez AP podlegają procedurom ZP. 4. Każdy projekt umowy spoza katalogu, o którym mowa w p. 2 wymaga akceptacji Radcy Prawnego. Dla ważności umowy nie jest wymagany podpis Kwestora. Kwestor podpisuje umowy w formie kontrasygnaty na życzenie kontrahenta, zleceniodawcy lub w sytuacji określonej odrębnymi przepisami. 5. Jednostki organizacyjne prowadzą rejestr wystawionych i akceptowanych dokumentów związanych z ich działalnością. Dotyczy to w szczególności: 1) Biura Rektora w zakresie promocji, reklamy, reprezentacji (patrz zał. nr 2 tabela nr 16), 2) Biura Kształcenia i Studentów w zakresie realizacji dydaktyki, (patrz zał. nr 2 tabela nr 15), 3) Biura ds. Karier i współpracy międzynarodowej w zakresie promowania absolwentów i wyjazdów międzynarodowych, (patrz zał. nr 2 tabela nr 16), 4) Dziekanatów w zakresie obsługi studentów, (patrz zał. nr 2 tabela nr 15), 5) Biura ds. Funduszy Zewnętrznych, (patrz zał. nr 2 tabela nr 16), 6) Biura Gospodarowania Majątkiem w zakresie remontów, inwestycji, zakupu materiałów i wyposażenia pomieszczeń, etc. (patrz zał. nr 2 tabela nr 16), 7) Kwestury w zakresie usług bankowych, systemu komputerowego HMS (efka, este, geem) i działalności finansowej (jak w zał. nr 2 tab. nr 16), 16\n17 8) Biura Nauki, Sekcji Informatyki w zakresie zakupu aparatury, sprzętu komputerowego, oprogramowania użytkowego i specjalistycznego, systemu komputerowego HMS obsługującego dydaktykę, płace i Osiedle Akademickie (jak zał. nr 2 w tab. nr 16), 9) Wydawnictwa Naukowego, Sekcji Kadr i Spraw Socjalnych, Biura Kształcenia i Studentów i innych - każdy w swoim zakresie (zob. zał. nr 2 tabela nr 17-19). 6. Sekcja Płac w Kwesturze prowadzi Centralny Rejestr Umów, o którym mowa w Zasadach postępowania w zakresie zawierania umów cywilnoprawnych wydanych odrębnym zarządzeniem Rektora Przedsięwzięcia inne niż dydaktyka na studiach stacjonarnych i niestacjonarnych dotyczące m.in.: studiów podyplomowych, kursów kwalifikacyjnych, działalności naukowo-badawczej, w tym: konferencji naukowych, sympozjów, usług badawczych, recenzji, opracowań naukowych; organizowania imprez kulturalnych, sportowych, etc., są przedsięwzięciami samofinansującymi się. Każda z tych działalności powinna mieć opracowany preliminarz uwzględniony w planie rzeczowofinansowym lub określone inne, pozabudżetowe źródła finansowania. Preliminarz akceptowany jest przez Rektora (lub upoważnionego dysponenta) i sygnowany przez Kwestora. Organizator imprezy przed jej rozpoczęciem powinien mieć pewność zgromadzenia na odrębnym subkoncie niezbędnych środków (nazwę subkonta zgłosić w Kwesturze pokój nr 1). Koszty realizacji danego przedsięwzięcia czy zadania wynikające z opisanych przez dysponenta rachunków lub faktur są księgowane w ciężar tego subkonta. Płatności będą realizowane w terminie 2 tygodni od daty wystawienia rachunku lub faktury przelewem na konto kontrahenta. 2. Obowiązkiem organizatora, realizatora zadania, odpowiedzialnego kierownika jednostki organizacyjnej jest wystawienie faktury za świadczone usługi AP, i tak: 1) za usługi edukacyjne na życzenie studenta lub słuchacza wystawia Dziekanat, 2) za usługi świadczone przez organizacje studenckie AP wystawia na ich wniosek Biuro ds. Kształcenia i Studentów, 3) za udział w konferencjach naukowych organizowanych przez AP, opracowania naukowe wystawia sekretariat JO, 4) za analizy, recenzje, usługi, w tym usługi badawcze na rzecz podmiotów gospodarczych wystawia Biuro Karier i Współpracy z Gospodarką, 5) za usługi zakwaterowania w DS. - wyznaczony pracownik Osiedla Akademickiego, 6) za usługi najmu i dzierżawy - wyznaczony pracownik BGM. 3. Ww. powinni też przyjąć i merytorycznie opisać faktury wystawione dla AP za zamówione przez nich usługi i zakupy. 4. Organizator powinien rozliczyć przedsięwzięcie niezwłocznie po jego zakończeniu (studia podyplomowe i kwalifikacyjne rozliczane są po zakończeniu danej edycji) i rozdysponować niewykorzystane środki do końca roku budżetowego (do 31 grudnia). Nierozdysponowane w tym terminie środki przechodzą na dochody Uczelni. 5. Termin składania dokumentów (faktur, rachunków, rozliczeń) dotyczących ww. działalności w danym roku budżetowym upływa z dniem 31 grudnia Rozliczanie płatności związanych z przedsięwzięciami, o których mowa w 33 pkt. 1 odbywa się zgodnie z zasadami określonymi w odpowiednich zarządzeniach Rektora. 2. Przed podjęciem decyzji o organizacji konferencji lub innego przedsięwzięcia zainteresowana osoba powinna określić źródło finansowania, opracować kosztorys i uzyskać zgodę właściwego dysponenta. 3. Faktury dla osób prawnych i fizycznych wystawiają osoby wymienione w zał. nr 2 tab\n18 Rozdział VII Plany, raporty, sprawozdania Ustawa o finansach publicznych, Prawo o szkolnictwie wyższym, a także rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie zasad gospodarki finansowej uczelni nakładają obowiązek sporządzania rocznego planu rzeczowo-finansowego uwzględniającego zadania, plan działalności i możliwości finansowania tych zadań. 2. Plan o którym mowa w punkcie 1. dotyczący m.in.: kosztów działalności dydaktycznej, badań, rozwoju naukowego i kadrowego, realizowanej pomocy materialnej dla studentów, zakupu sprzętu i aparatury, remontów i inwestycji, gromadzenia i udostępniania zbiorów bibliotecznych, a także innych działań wynikających ze statutu, misji Uczelni i planu działalności powinien odpowiadać jej możliwościom finansowym. Dokument ten koordynuje zamierzenia z możliwościami finansowymi. 3. Poprawnie skonstruowany budżet jest szczególnie przydatny przy realizacji funkcji zarządzania i kontroli, ogranicza też ryzyko wystąpienia błędów i niepowodzeń. 4. Warunkiem sporządzenia precyzyjnego budżetu jest zebranie w czytelną i logiczną całość danych planistycznych dotyczących wymienionych na wstępie działalności. W sporządzeniu takiego dokumentu powinni uczestniczyć kierownicy różnych szczebli zarządzania, przyjmując na siebie pełną odpowiedzialność za rzetelność przekazywanych informacji. W wyznaczonym terminie odpowiednie służby przekazują informacje dotyczące m.in.: planowanego zatrudnienia, przewidywanej liczby studentów w semestrze letnim i zimowym, planowanych godzin dydaktycznych w układzie pensum i ponad pensum, przewidywanych usług wewnętrznych i zewnętrznych, kosztów: świadczeń pracowniczych, praktyk studenckich, rozwoju kadrowego, utrzymania obiektów, pozapłacowych osobowych. 5. Zasady projektowania, uchwalania i rozliczania planu rzeczowo-finansowego Uczelni i planów finansowych dysponentów są zawarte w Zasadach gospodarki finansowej w AP zwanych w skrócie zasadami WSR. 6. Projekt planu rzeczowo-finansowego sporządza się dwuetapowo: 1) etap I. Na podstawie danych na dzień 30 listopada sporządza się prowizorium budżetowe, które umożliwia działalność po 1 stycznia i jest podstawą do opracowania planu rzeczowofinansowego. Dane do planu rzeczowo - finansowego i jego aktualizacji opracowują jednostki wymienione w zasadach WSR, 2) etap II. Po otrzymaniu decyzji o dotacji stacjonarnej, podmiotowej, celowej i po zebraniu uaktualnionych danych o których mowa w pkt. 4, Kwestor w porozumieniu z Kanclerzem i pozostałymi dysponentami opracowuje plan rzeczowo-finansowy Uczelni i przedstawia go do akceptacji i zatwierdzenia stosownym władzom. 7. Prowizorium, o którym mowa w ust. 6 pt 1 jest sporządzane na podstawie kalkulacji porównawczej, w tym na podstawie wielkości wykonanej i planowanej dydaktyki w minionym i bieżącym roku akademickim. Terminem wymagalnym sporządzenia sprawozdania o zrealizowanych godzinach dydaktycznych w minionym roku akademickim jest 30 września, a opracowania przydziałów na rok następny jest 30 listopada. 8. Do planów i sprawozdań (sporządzanych w korelacji z przydziałami) dydaktyki traktujących o planowanych i wykonanych godzinach usług dydaktycznych, które są miernikiem zasadniczej składowej kosztu zmiennego wynagrodzenia, w przypadku stwierdzonych nieprawidłowości ma zastosowanie procedura, o której mowa w rozdziale X Każde zamówienie lub wydatek powinny mieścić się w planie rzeczowo - finansowym i uzyskać akceptację Rektora lub upoważnionego przez Rektora dysponenta do akceptowania wydatków w ramach środków przyznanych na swoją działalność. Dotyczy to wszystkich rodzajów działalności AP. 2. Dokonanie wydatku bez upoważnienia lub przekraczającego kwotę wydatków zapisanych w rocznym planie finansowym kierowanej jednostki organizacyjnej stanowi naruszenie dyscypliny finansów publicznych w rozumieniu art. 11. ustawy z dnia 17 grudnia 2004 r. 18\n19 o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych (Dz. U. nr 14 poz. 114 z 2005 roku) i może skutkować skierowaniem zawiadomienia o tymże naruszeniu do rzecznika dyscypliny Na etapie realizacji zatwierdzonego budżetu opracowywane są stosowne raporty. Analiza tych raportów powinna służyć wyciąganiu wniosków i podejmowaniu decyzji korygujących. 2. Kwestor przedstawia władzom Uczelni raport z wykonania planu za 9 miesięcy. Dane z raportu dotyczące finansów Uczelni stanowią element monitorowania realizacji zadań dotyczących zasobów finansowych, a także osobowych i rzeczowych. 3. W warunkach istotnych zmian (tak po stronie przychodów jak i kosztów) w trakcie roku budżetowego zaleca się wprowadzanie do planu niezbędnych korekt. 4. Dysponenci monitorują na bieżąco swoje wydatki w ramach przyznanych limitów w programie jhmslimi Do celów strategicznych i rozwojowych powinien być opracowywany plan działalności i kroczące plany wieloletnie. 2. Plan działalności powinien wynikać z misji Uczelni, perspektyw rozwoju i potrzeb rynku edukacyjnego Dokumenty funkcjonujące w obszarze rachunkowości zarządczej (plany, raporty, sprawozdania) zawiera tabela nr 2. Tabela nr 2 Dokumenty i procedury stosowane w procesie zarządzania Dane źródłowe Lp. Nazwa dokumentu Rodzaj informacji/ kto przygotowuje. 1 Plany studiów Przydział zajęć dydaktycznych Zestawienie dotyczące planowanych godzin dydaktycznych w rozpoczętym roku akademickim 4. Plan działalności Zasady kształtowania budżetu na kolejny rok Prowizorium planu rzeczowofinansowego Plan rzeczowo finansowy Instytut/katedra prowadząca kierunek studiów Instytut/katedra prowadząca kierunek studiów Plany/przydziały godzin dydaktycznych w instytucie, katedrze, jednostce międzywydziałowej instytut, katedra, jednostka międzywydziałowa Działalność dydaktyczna i sprawy studenckie PKS, Działalność naukowa, rozwój naukowy, badania, usługi naukowo-badawcze PN, Współpraca międzynarodowa, działalność IT PRF, Działalność gospodarcza i finansowa K, Zatrudnienie R Wielkości i sposób dystrybucji przychodów pomiędzy jednostki organizacyjne, sposób ewidencji kosztów Zatrudnienie / SP Licz. studentów i słuchaczy /godziny dydakt. / BKS Zatrudnienie / SP L. stud /godziny dyd. / KS Świadczenia pracow / SP Koszty praktyk stud / KS Koszty wynagrodzeń / Pł Koszty utrzymania obiektów / Termi n Opracowanie / nadzór Jednostka organizacyjna Dyrektor instytutu Biuro ds. Kształcenia i Studentów Biuro ds. Kształcenia i Studentów termin Zatwierdzenie Rada Wydziału /Senat Prorektor ds. KS Prorektor ds. KS Biuro Rektora/Rektor Senat Kwestor, Kanclerz / Rektor Kwestor, Kanclerz / Rektor Kwestor i Kanclerz / Rektor Senat Senat Po otrzyma niu decyzji o dotacji Senat 19\n20 Plany finansowe dysponentów (WSR) Limity wydatków Lb i Lc do planu (załączniki Zestawienie dotyczące godzin dydaktycznych zrealizowanych w minionym roku akademickim Raport dotyczący realizacji planów finansowych Plan rzeczowo finansowy do Resortu F-01/s - Sprawozdanie o przychodach, kosztach i wyniku finansowym Roczne sprawozdanie finansowe, bilans Rb-70 sprawozdanie o zatrudnieniu i wynagrodzeniu /kwartalne Sprawozdania dla GUS Plany wieloletnie opracowanie i aktualizacja FK Powierzchnie dyd i adm / BAI- BAiM Koszty pozapłacowe osobowe / FK Inne wg załączników Jak w p Limitowanie wydatków rodzajowych wg sposobu i źródeł finansowania, Kw Sprawozdanie zrealizowanej dydaktyki w instytucie, katedrze, jednostce międzywydziałowej instytut, katedra, jednostka międzywydziałowa Wynagrodzenia / Pł Koszty utrzymania obiektów / FK, Koszty pozapłacowe osobowe / FK Zakupy środków trwałych / FK Realizacja funduszy central. / FK Na podstawie uchwalonego planu rzeczowo finansowego Wg ksiąg rachunkowych, zgodnie z wzorem GUS Wg ksiąg rachunkowych, zgodnie z ustawą o rachunkowości, wg wzoru MNiSW, po zaopiniowaniu przez biegłego rewidenta Zatrudnienie / SP Wynagrodzenia / Pł Stosownie do działalności, wg wymagań GUS Jak w p co 9 m-cy Kwestor i Kanclerz / Rektor stacjona rnej jw. Senat Kwestor / Rektor jw. Senat Biuro ds. Kształcenia i Studentów Kwestor / Kanclerz Kwestor / Kanclerz Prorektor ds. KS po 9- ciu miesiąc ach 2 tyg po uchwal Do wiadomości dysponentów i rektora Rektor Kwestor Rektor Kwestor / Rektor 10. po kwarta le Kwiec ień SP, Kwestor Wg kompetencji 2 tyg po zatwier. 10. po kwartal e Senat Rektor Rektor Prorektorzy / Rektor Maj Senat 5. Rachunkowość zarządczą w zakresie planowania i monitorowania realizacji planów w AP definiują Zasady gospodarki finansowej w AP Wewnętrzny System Rozliczeń zwany w skrócie WSR. WSR wydawany jest zarządzeniem Rektora, i obowiązuje do momentu ogłoszenia kolejnych zmian. Rozdział VIII Obieg i kontrola dokumentów dotyczących funduszy unijnych Zadania związane z opracowaniem wniosków i realizacją projektów współfinansowanych z funduszy zewnętrznych/unijnych określa stosowne zarządzenie Rektora 2. Jednostką koordynującą opracowywanie wniosku o dofinansowanie jest Biuro ds. Funduszy Zewnętrznych, przy współpracy z inicjatorem przedsięwzięcia i jednostkami organizacyjnymi udzielającymi niezbędnych informacji do opracowania wniosku. 20\nZmiany w Instrukcji obiegu i kontroli dokumentów finansowo-księgowych\nZałącznik do Zarządzenia nr R/0210/95./12 Zmiany w Instrukcji obiegu i kontroli dokumentów finansowoksięgowych Ad 16 1. Złożenie zamówienia lub zawarcie umowy poprzedza kontrola wstępna 1 ( ex ante ).\nREGULAMIN ORGANIZACYJNY KWESTURY Akademii Pomorskiej w Słupsku. Rozdział I Postanowienia ogólne\nZałącznik do Zarządzania Nr K/0211/02/2011Kanclerza AP w Słupsku z dnia 20 kwietnia 2011 r. REGULAMIN ORGANIZACYJNY KWESTURY Akademii Pomorskiej w Słupsku Rozdział I Postanowienia ogólne 1. 1. Niniejszy\n- 18 - DZIAŁ IV Zakres działania i kompetencje dyrektora administracyjnego, zastępcy dyrektora administracyjnego, kwestora i zastępcy kwestora\n- 18 - DZIAŁ IV Zakres działania i kompetencje dyrektora administracyjnego, zastępcy dyrektora administracyjnego, kwestora i zastępcy kwestora 20 Dyrektor administracyjny 1. Dyrektor administracyjny podlega\nREGULAMIN KONTROLI WEWNĘTRZNEJ w Szkole Podstawowej nr 1 w Lubaniu\nREGULAMIN KONTROLI WEWNĘTRZNEJ w Szkole Podstawowej nr 1 w Lubaniu Na podstawie art.47 ust.3 w związku z art.44 Ustawy z 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych ( Dz.U. 2005 nr 249. poz. 2104 ze zmianami)\nZarządzenie nr 65 Rektora Uniwersytetu Jagiellońskiego z 21 lipca 2016 roku\n75.0200.54.2016 Zarządzenie nr 65 Rektora Uniwersytetu Jagiellońskiego z 21 lipca 2016 roku w sprawie: zmian w Instrukcji obiegu dokumentów finansowo-księgowych Uniwersytetu Jagiellońskiego (z wyłączeniem\nZARZĄDZENIE NR 17/2016 REKTORA PAŃSTWOWEJ WYŻSZEJ SZKOŁY ZAWODOWEJ W KONINIE z dnia 22 lutego 2016 r. w sprawie trybu postępowania przy udzielaniu upoważnień lub pełnomocnictw, w tym podpisywania pism\nZarządzenie nr 4/2011 Dyrektora Centrum Informacyjnego Lasów Państwowych z dnia 30 czerwca 2011 roku\nZarządzenie nr 4/2011 Dyrektora Centrum Informacyjnego Lasów Państwowych z dnia 30 czerwca 2011 roku w sprawie: wprowadzenia zmian w Regulaminie kontroli wewnętrznej i schemacie obiegu dokumentów oraz\nZałącznik Nr 1 do Zarządzenia Nr 24/2013 Starosty Lubelskiego z dnia 11 marca 2013 r.\nZałącznik Nr 1 do Zarządzenia Nr 24/2013 Starosty Lubelskiego z dnia 11 marca 2013 r. INSTRUKCJA obiegu, kontroli i archiwizowania dokumentów finansowo księgowych w Starostwie Powiatowym w Lublinie na\nZałącznik nr 2 do Zarządzenia Nr 2284/2004 Prezydenta Miasta Krakowa z dnia r.\nZałącznik nr 2 do Zarządzenia Nr 2284/2004 Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 16.12.2004 r. Instrukcja określająca zasady sporządzania, obiegu i kontroli oraz przechowywania i zabezpieczania dokumentów księgowych\nZARZĄDZENIE NR 962 PREZYDENTA MIASTA SOPOTU z dnia 6 września 2006 r.\nZARZĄDZENIE NR 962 PREZYDENTA MIASTA SOPOTU z dnia 6 września 2006 r. w sprawie wprowadzenia instrukcji obiegu dokumentów dotyczących środków trwałych w Urzędzie Miasta Sopotu Na podstawie art. 4 i art.\nZarządzenie nr 72/2009 z dnia 21 lipca 2009 r. Rektora Uniwersytetu Śląskiego w sprawie szczegółowych zasad (polityki) rachunkowości dotyczących ewidencji i rozliczania środków otrzymanych na realizację\nZałącznik Nr 1 do Zarządzenia Nr 111/08 Starosty Lubelskiego z dnia\nZałącznik Nr 1 do Zarządzenia Nr 111/08 Starosty Lubelskiego z dnia 7.01.2009 INSTRUKCJA obiegu, kontroli i archiwizowania dokumentów finansowo księgowych w Starostwie Powiatowym w Lublinie na potrzeby\nZarządzenie Nr 10 / 2002 Burmistrza Miasta Węgrowa z dnia 30 grudnia 2002r.\nZarządzenie Nr 10 / 2002 Burmistrza Miasta Węgrowa z dnia 30 grudnia 2002r. w sprawie instrukcji gospodarki środkami rzeczowymi Na podstawie ustawy z dnia 29 września 1994 roku o rachunkowości (Dz.U. z\nOBIEG DOKUMENTÓW NA POLITECHNICE ŚLĄSKIEJ\nZałącznik do Zarz. Nr 18/10/11 OBIEG DOKUMENTÓW NA POLITECHNICE ŚLĄSKIEJ dla: działalności naukowo-badawczej i usługowo-badawczej projektów realizowanych z udziałem środków krajowych, Unii Europejskiej\nINSTRUKCJA REALIZACJI ZOBOWIĄZANIAPODATKOWEGO PODATKU OD TOWARÓW I USŁUG W M.ST. WARSZAWA\nZałącznik nr 2 do Zarządzenia Nr 1746/2015 Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 28.12.2015 r. INSTRUKCJA REALIZACJI ZOBOWIĄZANIAPODATKOWEGO PODATKU OD TOWARÓW I USŁUG W M.ST. WARSZAWA 1 Zasady postępowania


Oprogramowanie do zarządzania projektami online | GroupCamp\nZaloguj się\tPolski\tEnglish\tČesky\tDeutsch\tEspañol\tFrançais\tSuomi\tItaliano\t日本語\tNederlands\tPolski\tPortuguês\tРусский\tSvenska\t简体中文\tBezpłatna rejestracja\tOprogramowanie do zarządzania projektami online\nOrganizowanie pracy zespołowej poprzez wspólne zarządzanie zadaniami\nRejestracja i monitorowanie czasu Rejestracja czasu spędzonego nad projektem\nMonitorowanie postępów realizacji projektu i budżetu\nKontrolowanie czasu zabudżetowanego i czasu spędzonego na wykonaniu zadania\nRozpocznij darmową wersję\tUdostępnianie plików online\nEwidencja czasu pracy Redagowanie poprzez Wiki\nSynchronizacja z e-mailem\nOrganizowanie pracy zespołowej poprzez wspólne zarządzanie zadaniami\tPrzydzielaj zadania członkom projektu. Dodawaj dokumenty jako załączniki do zadań. Monitoruj postępy.\nWidok Harmonogramu zadań GroupCamp - Oprogramowanie do zarządzania projektami online\nWidok zadań według Listy - Oprogramowanie do zarządzania projektami online\nWidok zadań według Daty - Oprogramowanie do zarządzania projektami online\nData rozpoczęcia, data zakończenia, procent wykonania Zadania równoległe i zadania cykliczne Organizowanie zadań według list lub tagów Łączenie list zadań z kamieniami milowymi projektów\tKontrolowanie czasu zabudżetowanego i czasu spędzonego na wykonaniu zadania\tDefiniuj kluczowe dla projektu wskaźniki. Monitoruj opóźnienia, kontroluj, czy projekt nie przekracza zabudżetowanego czasu. Eksportuj i analizuj wskaźniki projektów.\tMonitorowanie postępów realizacji projektu według kluczowych wskaźników\nDostosuj wskaźniki do Twoich potrzeb\tKontroluj zabudżetowany czas\tPorównuj wskaźniki z wynikami z poprzednich tygodni\tDefiniuj i kontroluj zabudżetowany czas według kategorii działalności\tPrzypisz liczbę godzin do każdej kategorii czasowej. Monitoruj postępy i wyznaczony budżet w raporcie z realizacji projektu.\nUżyj kategorii czasowych do śledzenia budżetu - Oprogramowanie do zarządzania projektami online\nZdefiniuj czas zabudżetowany dla każdego projektu Kontroluj, czy budżet nie został przekroczony\tŚledzenie czasu spędzonego nad projektami dzięki raportom niestandardowym\tGeneruj raporty niestandardowe z zadań wszystkich projektów. Drukuj raporty dla klientów lub na potrzeby firmy. Uzyskaj jasny obraz zestawienia czasu według kategorii lub członka projektu.\tNiestandardowy raport czasu spędzonego nad zadaniami projektu\nRaport działalności według użytkownika\tRaport działalności według projektu\tRaport działalności według kategorii\tEksport w formacie Excel lub CSV. Wydruk w formacie PDF\tGeneruj raporty z zadań wszystkich projektów\tRaporty z zadań przypisanych do danych projektów pozwolą Ci łatwo i efektywnie zarządzać portfelem projektów.\tGeneruj raporty niestandardowe z Deski rozdzielczej\nRaporty z zadań dostosowane do Twoich potrzeb\tRaport według użytkownika, projektu, tagu\tWidok według listy, daty, harmonogramu\tWydruk raportu w formacie PDF\tRejestracja czasu spędzonego nad projektem\tRejestrując samodzielnie czas spędzony nad przypisanym zadaniem, członkowie zespołu stają się bardziej operatywni. Menedżerowie mogą monitorować zarejestrowany czas na poziomie danego zadania lub projektu.\tRejestracja czasu spędzonego nad przypisanym zadaniem\nRejestruj czas spędzony nad zadaniem Kontroluj dostęp do zarejestrowanego czasu Rejestruj czas do uprzednio przyznanego budżetu\tCzas spędzony nad projektem i kategorie czasowe\tOprogramowanie GroupCamp umożliwia członkom zespołu rejestrację czasu na zdefiniowanych uprzednio kategoriach czasowych. Kategorie czasowe pozwolą Ci nadzorować rozkład przydzielonego czasu.\tWprowadź czas spędzony nad projektami. Monitoruj aktywność projektu.\nOkreślaj kategorie czasowe\tZapisuj czas spędzony nad projektami w Ewidencji Czasu pracy użytkowników\tZaznacz czas fakturowany\tPlanowanie i cele projektu\tUżyj aplikacji Kamienie milowe aby zaplanować terminy projektu. Zdefiniuj cele projektu jako kamienie milowe, aby uzyskać jasny obraz zadań do wykonania.\tZaplanuj kluczowe etapy projektów dzięki funkcji Kamieni milowych\nKamienie milowe wszystkich projektów\tWydruk harmonogramu zadań\tRaporty harmonogramu projektów dopasowane do Twoich potrzeb\tEwidencja czasu pracy\tUżyj funkcji Ewidencja czasu pracy. Zapisuj czas spędzony nad zadaniami i monitoruj działania na bieżący tydzień. Obserwuj codziennie podział zadań.\nTygodniowa Ewidencja czasu pracy - Oprogramowanie do zarządzania projektami online\nWidok bieżącego tygodnia\tPodgląd według działań\tZapis w godzinach lub w dniach\tZarządzanie dniami wolnymi od pracy\tZarządzanie i udostępnianie plików\tWszystkie dokumenty danego projektu są zapisane w jednym miejscu. Decyduj, kto ma dostęp do projektu i dokumentów. Udostępniaj pliki, zdjęcia, linki i wideo Członkom firmy i Klientom. Udostępnianie plików Online w GroupCamp Project Udostępnianie plików, zdjęć i wideo\tLinki do plików Google Drive\tOrganizowanie plików według tagów\tZarządzanie wersjami\tTworzenie bazy wiedzy projektu poprzez Wiki\tTwórz bazę wiedzy projektu poprzez linkowanie stron. Używaj Wiki jako narzędzia do wspólnego redagowania. Tworzenie bazy wiedzy projektu poprzez Wiki - Oprogramowanie do zarządzania projektami online\nInformuj członków projektu\tZarządzaj i porównuj wersje\tEksportuj strony Wiki\tZapraszaj Twoich klientów i partnerów do współpracy przy projekcie\tUlepszaj komunikację z klientami, pozwalając im na podgląd postępów w realizacji ich projektu. Kontroluj prawa i dostępne informacje.\tZapraszanie klientów i partnerów do współpracy jako Goście Kontroluj prawa przyznane zaproszonym Gościom Ukryj wybrane elementy dzięki funkcji Prywatne obiekty Kontroluj dostęp do raportu podsumowującego projekt Zarządzanie międzynarodowymi projektami w różnych językach i w różnych strefach czasowych\tOprogramowanie GroupCamp umożliwia pracę nad projektami w różnych językach i w różnych strefach czasowych korzystając z tego samego konta. Daty projektu wyświetlane są w odpowiedniej strefie czasowej użytkownika. Kalendarze użytkowników są synchronizowane biorąc pod uwagę strefę czasową każdego z nich.\nOprogramowanie dostępne w 15 językach Wiele stref czasowych w obrębie tego samego konta Ustawienia daty i godziny według strefy czasowej użytkownika\tKorzystanie z GroupCamp Project za pośrednictwem konta Google\tPosiadasz prywatne konto Gmail lub firmowe konto Google Apps ? Wykorzystuj Twoje dane Google w GroupCamp.\nUżywanie GroupCamp ze skrzynki Gmail i Google Apps\nLink do plików znajdujących się w Google Drive Synchronizacja zadań i kamieni milowych z kalendarzem Google Synchronizuj zadania z kalendarzem Google\tZaloguj się przez Twoją skrzynkę Google\tUdostępniaj pliki w Google Drive\tZapraszaj kontakty Google\tIntegracja konta GroupCamp ze skrzynkami mailowymi i kalendarzami\tKorzystaj z konta GroupCamp poprzez Twoje konto e-mail, otrzymuj powiadomienia o aktualizacji projektu. Dodawaj pliki lub zadania bezpośrednio do swoich projektów bez wychodzenia ze skrzynki e-mail. Synchronizuj wszystkie terminy projektu z Twoim kalendarzem.\nIntegracja konta GroupCamp ze skrzynkami mailowymi i kalendarzami\nDodawaj zadania do projektów za pomocą Twojej skrzynki e-mail\tDodawaj pliki do projektów za pomocą Twojej skrzynki e-mail\tSynchronizuj z Outlookiem, iCal i kalendarzem Google\tRozpocznij darmową wersję\tProduktyGroupCamp Project


DOZ we franczyzie ma już 350 aptek - FINANSE I ZARZĄDZANIE\nAutor: dlahandlu.pl/ rynekaptek.pl 02-04-2015, 10:44\nW 2014 roku na polskim rynku zadebiutował tysięczny koncept franczyzowy. Rynek dojrzał - rośnie nieco wolniej, ale jest znacznie bezpieczniejszy – twierdzą autorzy Raportu - eksperci firmy Profit system oraz portalu Franchising.pl.\nFranczyza najmocniej rozwija się w handlu. Tu liderem jest Eurocash. W branży farmaceutycznej liderem są apteki Dbam o Zdrowie (350 aptek).


Kup piżamy zima kobieta - świetne oferty na piżamy zima kobieta na AliExpress\nGorące promocje na piżamy zima kobieta\nŚwietna wiadomość! Jeśli szukasz produktów z kategorii piżamy zima kobieta, jesteś we właściwym miejscu. Pewnie już wiesz, że na AliExpress znajdziesz wszystko, czego szukasz. Mamy tysiące super produktów z dosłownie każdej kategorii. Luksusowe marki, przeceny, ekonomiczne oferty hurtowe... AliExpress ma wszystko!\nAliExpress zawsze stara się oferować najlepszy wybór, jakość i cenę. Każdego dnia znajdziesz nowe oferty dostępne tylko przez Internet, zniżki w sklepach i możliwość zaoszczędzenia jeszcze więcej poprzez zbieranie kuponów. Niekiedy warto się pospieszyć, bo top produkty w kategorii piżamy zima kobieta bardzo często szybko się wyprzedają. Wszyscy znajomi będą Ci zazdrościć, kiedy powiesz im, że najlepsze produkty z kategorii piżamy zima kobieta masz z AliExpress. Niskie ceny, tania wysyłka i lokalne opcje odbioru - dzięki nim możesz oszczędzić jeszcze więcej.\nA co jeśli nadal masz wątpliwości dotyczące kategorii piżamy zima kobieta? AliExpress to świetna platforma do porównywania cen i sprzedawców. Pomożemy Ci ustalić, czy warto zapłacić więcej za produkt z górnej półki, czy dostaniesz równie dobrą ofertę, kupując tańszy produkt. A jeśli masz ochotę zdecydować się na najdroższą wersję, AliExpress zapewni najlepszą jakość w najlepszej cenie. Damy Ci nawet znać, kiedy możesz spodziewać się promocji i ile możesz zaoszczędzić.\nA jeśli dopiero zaczynasz korzystać z AliExpress, zdradzimy Ci sekret. Tuż przed kliknięciem przycisku „kup teraz” poświęć chwilę na sprawdzenie kuponów - a zaoszczędzisz jeszcze więcej. Znajdź kupony sklepu, kupony AliExpress lub zbieraj je każdego dnia, grając w gry w aplikacji AliExpress. Ponieważ większość naszych sprzedawców oferuje bezpłatną wysyłkę, otrzymujesz produkty z kategorii piżamy zima kobieta w jednej z najlepszych cen online.\nbielizna nocna zima kobiety\ndługie piżamy kobieta\npolar piżama kobiety\npiżamy ustaw kobieta\npiżamy plus rozmiar kobiety\ndisney piżamy kobieta\npiżamy zestaw zima kobiety\ndługie piżamy kobiet\nbawełniane piżamy zestaw kobiet\nboze narodzenie pizamy\ndamska pizama świąteczna\ndamski zimowy flanelowy zestaw\ncieple meskie pizamy\nciasteczkowy potwór piżama\nczarne spodnie od piżamy\nbawelniana pizama sexi


Zabiegi Na Cellulit Lidzbark Warmiński - Sekrety Medycyny Estetycznej\nPojawiają się one praktycznie u wszystkich. Nieustannie powracający trądzik oraz nieatrakcyjna skóra. Wszystko to powoduje, że nie podobamy się samym sobie, a często także obcym. Jednak warto pamiętać, że da się zapobiegać wspomnianym przemianom nas skórze za pomocą zabiegu na cellulitis. Gdy przeczytasz ten tekst, to zapewne będziesz mógł zapobiec pojawiającym się kłopotom.\nPojawiające się zmarszczki są naturalnym stanem rzeczy. Istnieją rozwiązania na opóźnienie pojawiania się zmarszczek. Praktycznie każdy powinien mieć wiedzę, że właściwa pielęgnacja oraz dbanie o cerę są bardzo ważne. W kwestii niesfornych zmarszczek prościej będzie przeciwdziałać i reagować na czas niż próbować je niwelować w przyszłości. Ochrona naszej skóry przed słońcem jest bardzo ważna, kiedy pragniemy zapobiegać zmarszczkom. Powszechnie oczywiste jest, iż promieniowanie słoneczne nie ma żadnych korzystnych właściwości. Przed opuszczeniem domu w gorące tygodnie pamiętajmy o użyciu kremu z filtrem. Solarium jest dobre dla osób, które nie pragną mieć zmarszczek. Nawodnienie organizmu jest strasznie ważne, podobnie, jak troszczenie się o skórę.\nInnym kłopotem jest trądzik, występuje on często u młodzieży. Jednakże także dorośli go posiadają. Krosty trudno się likwiduje, ale da się zrobić tak, aby się nie pojawiły. Sprawdzonym sposobem, aby zmniejszyć szanse na trądzik, jest stosowanie toniku dla cery trądzikowej. Funkcjonowanie toniku jest super intuicyjne, a chodzi o to, że oczyszcza on pory. Poza tym powinno się nie używać mydła, ponieważ wysusza skórę i środków na bazie alkoholu. Korzystnie na naszą cerę zadziała także zabieg u kosmetyczki, czyszczący skórę. Nie może to być jednak peeling ścierający. Promienie słoneczne to coś, na co muszą zwracać uwagę osoby z trądzikiem.\nOczywiście już wiemy, że lepiej przeciwdziałać powstawaniu, bo usunąć problem może być ciężko. Kluczowym warunkiem do nie pojawiania się cellulitu jest świetnie działający układ limfatyczny. Czasami jednak nie wszystko dobrze funkcjonuje, a wtedy opłaca wybrać się na masaż. Innym sposobem na zapobieganie cellulitowi jest stosowanie środków antycellulitowych jako zamiennik dla normalnych balsamów. Możemy pomyśleć, iż dieta i cellulit to dwie różne sprawy, jednak posiada ona kluczowy wpływ. Nie zaleca się spożywania bardzo tłustych produktów i przetworzonych rzeczy. Każdego dnia warto wypijać minimum 1l wody i uprawiać sport, a zmniejszymy szanse na cellulit.


Edimax SP-1101W - zdalne włączanie i wyłączanie urządzeń - TELEPOLIS.PL\nEdimax SP-1101W - zdalne włączanie i wyłączanie urządzeń\nEdimax wprowadził na rynek SmartPlug SP-1101W, produkt umożliwiający zdalne włączanie i wyłączanie urządzeń elektronicznych w domu.\nZa pomocą aplikacji można kontrolować zasilanie domu podczas gdy przebywa się w pracy, na wakacjach czy w delegacji. Aby być na bieżąco, można również skorzystać z funkcji powiadomień email o tym, że podłączone do SmartPluga urządzenie zostało ręcznie włączone bądź wyłączone.\nSmartPlug pozwala także na zapisanie harmonogramu automatycznego włączania i wyłączania urządzeń, który można dopasować do indywidualnego trybu życia mieszkańców. Dzięki takiemu rozwiązaniu zmniejszyć można zużycie energii.\nSmartPlug zgodny jest ze standardem sieci 802.11b/g/n i działa w zasięgu do 10m.\nŹródło tekstu: Edimax\nA w fibaro nie bylo analogowej nie szyfrowanej transmisji? Ja bym sie skusil na ubiquiti mFi ale poki co za drogie...\ngorzej jak pradu braknie.... ; D\n25). Jeju! Wyłącza urządzenia w takim zasięgu.\nJak to ma zasięg 10m, to jak to sterować z pracy czy z pobytu na wakacjach?...\np. Sirmark. Pewnie macie taki ,,system" ale co ma wspólnego sklep google play z siecią p4 ? Nie można w taki sposób promować /reklamować sieci pleja - stawiając fioletową nazwę wraz z wyrazem google. Takie moje zdanie, bez urazy :-)\nz tym zasięgiem to chyba jakaś literówka bo jeżeli nie to jest to jakaś kpina.\nwłączysz nim np. piec co? wyłączysz albo włączysz klimatyzację w biurze o której wyłączeniu zapomniałeś? Otworzysz lub zamkniesz bramę elektryczną lub odsuwaną? zamkniesz drzwi do garażu? okna dachowe? takie właściwości musiałoby mieć w miarę rozwojowe urządzenie.\nbardzo fajnym sprzętem jest FIBARO, jednak jest to dość spory koszt, ale nie ogranicza się tylko do włączania/wyłączania urządzeń. można sterować większością urządzeń :)\nTego typu systemy mogą chyba dostarczyć więcej zmartwienia niż pożytku. Można sobie wyobrazić, że najpierw coś włączamy (np. niechcący a- ile razy zdarza się nam wejść nie w te opcję którą chcieliśmy) potem nie możemy tego wyłączyć bo któreś z urządzeń po drodze właśnie się zawiesiło. A my 500km od domu\nto racja. w dodatku w 1 pokojowym mieszkaniu\njedyne do czego to sie nadaje to włączanie i wyłączanie światła...\nwlo czyli podobny przykład jak z tym gościem od wodociągów. szczerze nowocześniejszym rozwiązaniem są kostki dlan które zasięg mają do 200 m z tym że ich podstawowym zadaniem jest rout internetu po kablu elektrycznym. gdyby wymyślić coś na zasadzie kostki dlan z podobnymi funkcjami jak to i podobnym zasięgiem no to wtedy mógłby być sukces. jeszcze gdyby to nie miało kabla jak kostki dlan tylko bezprzewodowo.\n15- no dlatego zaczyna schodzić pod strzechy do sterowania lampkami nocnymi albo - nie wiem czym... Ci na wtyczkę w domu jest czum można sterować zdalnie? Bo nie brama, nie kocioł, nie sysetemy bezpieczeństwa (ochrona), nie ogrzewanie nawet elektryczne domu... Zabawka zwykła. Żeby uzmysłowić co można smartfonem robic zdalnie od dawna podam przykład kolegi i klienta jednocześnie - steruje zdalnie (jakieś 150 km) sporą kotłownią osiedlową (pracą kotłów w zasadzie). Tam takie "cacko" jak to z pewnością by się nie sprawdziło...\n3 zasięg standardowego blutka dla tego typu urządzeń to porażka. powinny mieć zasięg jak wielu przedmówców wspominało na cały dom na wszystkie pomieszczenia. poza tym tego typu systemy są już znane od ok. 5 lat. jakiś czas temu jeden z moich klientów za pomocą zwykłej komórki chciał np. włączać urządzenia na sieci wodociągowej w mieście. więc nie jest to nic nowego. biznes stosuje to od dawna.\nUrządzenie podobne do fritz dect 200, tylko tam komunikacja odbywa się poprzez dect z dedykowanym ruterem fritz!box. Dodatkowo jest w nim licznik zużycia energii elektrycznej, oraz wbudowany jeszcze niewykorzystywany przez soft termometr. Ruter Fritz!box nigdy mi się nie zawiesił, komunikacja poprzez dect spokojnie u mnie w domu ok. 150 m. Jeśli chcę wyłączyć wlan nie ma to wpływu na urządzenie.\n2014-08-18 23:56:00 27


Trzęsienie ziemi w Nepalu. Zaginęło około 1 tys. obywateli UE - RMF24.pl\nPiątek, 1 maja 2015 (16:15)\nDwunastu obywateli państw UE zginęło w wyniku trzęsienia ziemi w Nepalu, a ok. 1000 uznaje się za zaginionych - poinformowała ambasador UE w tym kraju Rensje Teerink. Najnowszy bilans ofiar mówi o ponad 6,2 tys. zabitych i blisko 14 tys. rannych.\nZdj. ilustracyjne /PAP/EPA/Narendra Shrestha /\nTrzęsienie ziemi w Nepalu. Odnalazła się siostra Andrzeja Bargiela\nNie wiemy, gdzie znajdują się (zaginieni) ani gdzie mogliby być - powiedziała Teerink dziennikarzom. Dodała, że większość osób, których los pozostaje nieznany, to turyści w regionach Langtang i Lukla.\nLangtang to położony na północ od Katmandu popularny region do organizowania pieszych wycieczek górskich, który mocno ucierpiał po zejściu lawiny śnieżnej i lawin błotnych. Z Lukli wyruszają piesze wędrówki i alpiniści, którzy z tego miejsca pokonują dziewięciodniową trasę do bazy u stóp Mount Everestu.\nWcześniej władze nepalskie podały, że w wyniku trzęsienia ziemi, jakie nawiedziło kraj 25 kwietnia, zginęło ponad 6,2 tys. osób, a prawie 14 tys. zostało rannych.\nWstrząsy o sile 7,9 w skali Richtera były prawdopodobnie najtragiczniejsze w historii Nepalu od ponad 80 lat. Premier Nepalu Sushil Koirala ostrzegł, że liczba ofiar katastrofy może przekroczyć 10 tys. W trzęsieniu z 1934 roku zginęło ponad 8,5 tys. osób.\nTagi:trzęsienie ziemi w Nepalu, Nepal


PlayerUnknown's Battlegrounds - sterowanie na PC • Eurogamer.pl\nKlawisze odpowiedzialne za ruch, eksploracje i jazdę pojazdem.\nSterowanie w grze PlayerUnknown's Battlegrounds wymaga skorzystania z wielu klawiszy i przycisków myszy, które często będą używane jednocześnie. Oprócz sterowania postacią, będziesz również poruszał się pojazdami, które w użyciu nie są zbyt wymagające - gra stawia na zręcznościowy model jazdy.\nPodobnie jak w innych grach na PC, gracz ma możliwość zmiany sterowania w opcjach gry, tak aby dopasować układ klawiszy do własnych potrzeb. Poniżej zostały opisane domyślne sterowanie, proponowane przez twórców gry.\nPoruszanie się w grze PlayerUnknown's Battlegrounds nie różni specjalnie od innych gier z widokiem pierwszo i trzecioosobowym. Klawisze przypisane są do funkcji, tak jak innych popularnych strzelankach.\nKlawisz / Przycisk\nL. Shift (przytrzymaj)\nL. Ctrl (przytrzymaj)\nWychylenie się w lewo\nWychylenie się w prawo\nTryb swobodny (rozglądanie się)\nL. Alt (przytrzymaj)\nWalka to najważniejszy element każdej gry typu Battle Royal, gdyż co chwilę będziesz narażony na konfrontację z innymi graczami i często sam będziesz musiał często sięgać to broń. W tej grze nie miejsca na pokojowe rozwiązania.\nCelowanie z przyrządami celowniczymi\nBroń zapasowa (specjalna)\nZmiana trybu ognia\nEksploracja, użycie przedmiotów i funkcje specjalne\nEksploracja podobnie jak walka to kluczowy element gry. Bez sprawnego poruszania się po ekwipunku, szybkiego użycia przedmiotów i sprawdzenia mapy w biegu, trudno będzie osiągnąć ci końcowy sukces.\nTab / I\nPrzedmiot wspomagający (zastrzyk)\nCzat (naciśnij i mów)\nZobacz też: PlayerUnknown's Battlegrounds - przydatne funkcje i opcje na podstawie SteelSeries Engine 3\nJazda pojazdami nie jest zbyt skomplikowana i nie wymaga użycia wielu klawiszy. Siedząc w pojeździe, możesz zmienić miejsce siedzenia bez wychodzenia z pojazdu. Przydatna funkcja, gdy chcesz zamienić się miejscami z innym członkiem zespołu.\nZmiana miejsca w samochodzie\nCtrl + 1, 2, 3, 4, 5


Hymenogaster niveus Vittadini 1831\nPoz. Syst. Hymenogastraceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Basidiomycota, Fungi\nOwocniki o średnicy 1,5-2,0 cm. Najczęściej regularne, kuliste lub owalne do fazy późnej dojrzałości. Powierzchnia owocnika śnieżnobiała, gładka, matowa. Miejsca uszkodzone lub otarte zabarwiają się najpierw na szary, później rdzawo-brązowy kolor. Perydium bardzo nietrwałe. W owocnikach dojrzałych bardzo często niekompletne, prześwitujące, ukazujące strukturę gleby. Gleba o budowie komorowej. Komory hymenialne na przekroju kuliste lub owalne. Gleba w owocnikach niedojrzałych śnieżnobiała, potem szara, szaro-brązowa. W pełnym stadium dojrzałości rdzawa do rdzawo-brązowej. Na przekroju owocnika, u nasady, tworzy się niewielka płonna kolumella, najczęściej regularnie półkolista. Warstwa tramy hymenialnej oddzielającej komory brudnobiała, potem szara, długo wyraźnie odróżnialna od koloru gleby. Konsystencja dojrzałego owocnika miękka, gąbczasta. Smak lekko kwaskowaty, cierpki. Zapach niezbyt silny, mączny, czasem przywodzący na myśl zjełczałe produkty mleczne.\nPerydium bardzo cienkie 50-150 μm, plektenchymatyczne, zbudowane z cienkościennych strzępek, o średnicy 5-20 μm. Strzępki bardzo rzadko i co najwyżej miejscowo, rozdymają się do struktur komórkowych. Na ogół do fazy późnej dojrzałości zachowują typową strukturę plektenchymatyczną. Przebieg strzępek perydialnych bardzo nieuporządkowany. Generalnie równoległy do powierzchni owocnika ale miejscami skośny lub nawet prostopadły. Strzępki hialinowe, jedynie cienka warstwa marginalna zabarwiona na bladożółty kolor. Trama perydialna i hymenialna zbudowane z cienkościennych, septowanych, hialinowych strzępek o grubości 2-6 μm. W tramie hymenialnej obecne liczne komórki rozdęte do zróżnicowanych rozmiarów 10-40 μm. Bazydia duże 20-50 x 10-20 μm, cylindryczne lub maczugowate. Cienkościenne, hialinowe, nie wiotczejące w trakcie rozwoju zarodników, możliwe do zaobserwowania nawet w zaawansowanych stadiach dojrzałości. Najczęściej 2-zarodnikowe, znacznie rzadziej 1-zarodnikowe – w badanych kolekcjach nie zaobserwowano podstawek 3-4 zarodnikowych. Hialinowe bazydiole o rozmiarach 10-25 x 8-20 μm – cylindryczne lub maczugowate. Warstwa subhymenialna niezauważalna. Zarodniki owalne do cytrynokształtnych, grubościenne, wypełnione jedną dużą lub kilkoma mniejszymi kroplami. Gęsto pokryte drobnymi, tępymi brodawkami. W niektórych kolekcjach ornamentacja zarodników jest tak drobna, że należałoby określić ją mianem co najwyżej chropowatej. Zarodniki otoczone wiotką, hialinową fałdą perysporium, przylegająca do powierzchni i trudną do zaobserwowania. Za młodu hialinowe, potem bladożółte, wreszcie złoto-żółte. Szczyt zarodnika bezbarwny, obły, zaokrąglony ale czasem lekko zaostrzony, sutkowaty 1-2(3,5) μm. Apiculus drobny, krótki, cylindryczny, 1-3 μm. Wielkość zarodników wraz z ornamentacją (15)16-22 x 8-14 μm, średnio 18 x 12 μm, Q = 1,3-1,8, Qm= 1,5. Zarodniki wybitnie homogeniczne na wszystkich etapach rozwoju. Brak zarodników anormatywnych.\nSzczegóły budowy perydium H.niveus\nHymenium, dojrzałe i młode bazydia H.niveus\nHymenogaster niveus preferuje żyzne gleby. Prawie wszystkie stanowiska zlokalizowane na obszarze Polski to rędzinowe gleby o pH 7,2-8,9. Gatunek preferuje siedliska pozbawione roślinności zielnej. Mikoryzuje z drzewami liściastymi, najczęściej z Corylus, Carpinus lub Tilia. Owocniki wyrastają w licznych grupach do 3-5 pod powierzchnią gleby. Sporadycznie semihypogeicznie. Częściej spotykany w siedliskach naturalnych. Wyjątkiem jest stanowisko (Wyżyna Śląska – DF51, Chorzów), gdzie masowy, corocznie powtarzalny wysyp owocników ma miejsce na antropogenicznej rędzinie poprzemysłowej (pH 8,1-8,9) na obrzeżach parku WPKiW. Owocniki pojawiają się w pierwszych tygodniach wiosny. Dojrzałość osiągają w miesiącach letnich i rosną do późnej jesieni. Na tych samych stanowiskach często obserwowano kilkukrotny, pełny cykl rozwojowy owocników w ciągu jednego sezonu wegetacyjnego.\nHymenogaster niveus jest pospolitym gatunkiem, choć nie tak częstym jak siostrzany takson H. tener. Znany z większości krajów Europy. W Polsce szeroko rozpowszechniony, zlokalizowany na ponad dwudziestu stanowiskach. Mimo to przed 2008 rokiem brak było doniesień o jego występowaniu na obszarze Polski.\nWyżyna Śląska – DF51, Chorzów, Czerwiec 2008\nWyżyna Przedborska - DE 59, Dobromierz k. Przedborza, Listopad 2008\nWyżyna Krakowsko-Częstochowska – DE 96, Ludwinów k. Złotego Potoku, Lipiec 2009\nWyżyna Kielecka – EE 83, Chęciny k. Kielc, Lipiec 2010\nWyżyna Śląska – DF33, Grodziec k. Będzina, Sierpień 2010\nWyżyna Krakowsko-Częstochowska – DF 66, Babice k. Chrzanowa, Listopad 2012\nPobrzeże Koszalińskie – BA95, Gorzebądz k. Koszalina, Sierpień 2013\nWyżyna Śląska – DF02, Psary k. Tarnowskich Gór, Grudzień 2014\nWyżyna Krakowsko-Częstochowska – DF 26, Hutki-Kanki k. Olkusza, Maj 2017\nWyżyna Krakowsko-Częstochowska – DF 27, Złożeniec k. Smolenia, Październik 2017\nHymenogaster niveus jest często mylony z siostrzanym, rosnącym w chłodniejszych porach roku gatunkiem H. tener. Obydwa taksony makroskopowo różnią się barwą gleby i zapachem owocników. W trakcie badań mikroskopowych należy zwrócić uwagę na budowę bazydiów i wielkość zarodników.\nNieprawidłowe wydają się taksonomiczne przesunięcia gatunku do rodzajów Cortinomyces i Protoglossum, uzasadniane szczegółami budowy mikroskopowej. H. niveus prezentuje zespół cech budowy mikroskopowej typowy dla rodzaju, znany z całego szeregu innych gatunków.


Drzewo - książka nie książka - Kusiątka\nby Kusiątka - listopada 02, 2016\nKsiążka - nie książka.\nDo czytania, układania, tworzenia, odkrywania.\nDo rozerwania i poskładania.\nDo podziwiania, delektowania się, nazywania, gadania i wyszukiwania.\nNietypowa, wielkoformatowa, większa nawet od rozmiaru XXL a do tego sztywno stronicowa, dziecioodporna i jakaś taka niezwykła, klimatyczna, zaskakująca.\nZnana zapewne wielu kreska Katarzyny Bajerowicz, stworzyła już trzy książki które po dziś dzień są bestselerami. Opowiem Ci mamo co robią mrówki, żaby oraz skąd się bierze miód. Pani Kasia jednak jak widać nie próżnuje a pomysły jakie się rodzą w jej głowie potrafią nadal zaskoczyć i to jak!\nKsiążka z jednej strony jest ciekawą przygodą i nieszablonowym ujęciem drzewa ale także skarbnicą wiedzy, pokazującą rodzaje drzew ich liście i owoce, liczne ptaki, zwierzęta i owady, dzięki którym drzewo istnieje, które w drzewie mają swój dom i schronienie, które bez drzewa istnieć by nie mogły. Na wiedzy jednak się nie kończy bo poza edukacją, postawiono tu też na kreatywność a nawet eksperymenty z drzewem i jego owocami w roli głównej. O tym, że drzewa jada nam moc możliwości, a skarby lasu i jesieni są cennymi zasobami do prac artystyczno twórczych wiemy doskonale, a jednak inspiracji nigdy dość.\nTym samym bardzo mnie cieszą książki które zachęcają zarówno rodziców jak i dzieci do przyjrzenia się z bliska otaczającemu nas światu, wykorzeniania jego zasobów i poznania piękna nary. Bo w tej codziennej pogoni można łatwo o tym zapomnieć a zaręczam, że warto nie tylko z książką w dłoni ale także na żywo.\nWyśmienita lektura na jesień.\nAgata Wierzgacz 2 listopada 2016 09:55\nWow ale super :-)-moja Jula byłaby nią zachwycona ;) Może Święty Mikołaj jej przyniesie ;)\nEmilka B 2 listopada 2016 11:49\nSuper jest. Piękne obrazki no genialna :)\nAnonimowy 2 listopada 2016 20:59\nomg ale swietna takiego cuda jeszcze nie widziałam gdzie ja mozna kupic i za ile?;) Monika Flok\nAnna Rataj 17 listopada 2016 11:32


Plecak monterski NEOPREZENT.PL - GRUPA TOPEX - Skrzynki, Torby narzędziowe - Grupa PSB - materiały budowlane, remontowe oraz wykończeniowe\nPlecak monterski NEOPREZENT.PL\nPlecak monterski NEO (nr ref. 84-304) wykonany z trwałego poliestru 600 D, gwarantującego długoletnią trwałość torby. Plecak wyposażony jest w 4 zewnętrzne i 18 wenętrznych kieszeni na narzędzia ułatwiających przechowywanie i transport. Dla komfortu plecak posiada profilowane pasy nośne wraz z pasem piersiowym oraz oddychającymi plecami. Marka NEO spełnia oczekiwania profesjonalistów.\nUchwyt: Z blokadą\nKieszenie: 4 kieszenie zewnętrzne, 18 kieszeni wewnętrznych\nZamek: Podwójny szew\nStelaż: Sztywna konstrukcja\nZapraszamy na urodziny Mrówki w Kwidzyniu\n27 kwietnia (w sobotę) odbędą się 1 urodziny Mrówki w Kwidzyniu. Z tej okazji zostały przygotowane specjalnie atrakcje dla wszystkich odwiedzających market. Animacje dla dzieci, puszczanie ogromnych baniek mydlanych, kolorowe warkoczyki, dmuchane...\nMrówka z Piła wraz z firmą Blue Dolphin zorganizowała akcję w szpitalu dziecięcym w Pile. Dzieci z pilskiego szpitala 18 kwietnia 2019 r. zostały obdarowane paczkami z mnóstwem zabawek oraz słodyczy. Akcja ogłoszona na Facebooku została świetnie odebrana od...