Jasełka - przedstawienie bożonarodzeniowe / 22 grudnia 2017r./\nJasełka w tym roku przygotowała młodzież pod opieką ks. Jakuba Jasiaka. Piękne przedstawienie bożonarodzeniowe przykuło uwagę wszystkich oglądających. Niektóre kreacje aktorskie (zarówno diabłów - np. Natalia Zawada, jak i aniołów) budziły prawdziwy zachwyt. Spotkanie umiliło także wspólne śpiewanie kolęd wraz z cudownie muzykującą grupą kolędniczą oraz okolicznościowe życzenia, składane prze Panią Dyrektor: spokojnych, radosnych świąt Bożego Narodzenia dla całej szkolnej społeczności.\nKolędnicy / 22 grudnia 2017r./\nKolędnicy –– w regionalnych strojach - odwiedzili nie tylko Urząd Gminy w Dobrej, ale także swoim wspaniałym występem ucieszyli szkolną społeczność i zawitali do wielu lekcyjnych sal. Korytarze rozbrzmiewały muzyką i pięknym śpiewem kolęd, mieniły się kolorowymi strojami, skrzyły się przyozdobionymi choinkami. To był wyjątkowy czas…\nŚwiąteczna klasa / 22 grudnia 2017 r./\nNa koniec rozstrzygnięto konkurs, zorganizowany przez Samorząd Szkolny, na najpiękniej przystrojoną świątecznie klasę. Według oceniających (przedstawicieli nauczycieli i uczniów) na wyróżnienie zasłużyły klasy czwarte oraz 6a.\nEgzaminy próbne / 18-20 grudnia 2017 r./\nPrzez trzy dni uczniowie klas trzecich gimnazjum pisali próbne egzaminy. W kolejnych dniach mierzyli się z przedmiotami humanistycznymi, matematyczno – przyrodniczymi oraz wybranym językiem obcym (angielskim lub niemieckim).\n100-lecie obchodów odzyskania niepodległości / 9 grudnia 2017 r./\nW Stróży zainaugurowano 100- lecie obchodów odzyskania niepodległości (Polska po 123 latach niewoli odzyskała wolność w 1918 r.). Swą obecnością nasza gminę zaszczycił Pan Prezydent Rzeczpospolitej Polskiej, Andrzej Duda; Pani Minister, Anna Zalewska oraz Prezes IPN – u, Jarosław Szarek. Naszą szkołę reprezentowała Dyrekcja oraz przedstawiciele Samorządu Uczniowskiego.\nCyberprzemoc w sieci / 7 grudnia 2017 r./\nMłodsi i starsi uczniowie uczestniczyli w warsztatach poświęconych zjawisku cyberprzemocy w sieci. Prowadząca w interesujący sposób przedstawiała zagrożenia wynikające z nieprzemyślanego korzystania z internetu. Forma zajęć praktycznych umożliwiła słuchaczom lepsze zrozumienie tego poważnego problemu współczesnego świata.\nStroiki świąteczne / 7 grudnia 2017 r./\nŚwietlica szkolna zorganizowała konkurs na świąteczny stroik. Prezentacja najlepszych prac odbyła się 7 XII 2017r. A oto efekty….\nPaczka Dobra / 6 grudnia 2017 r./\nSpołeczność naszej szkoły zaangażowała się w akcję Koła Caritas "Paczka Dobra". Koordynatorzy zbiórki (p. L. Mikosza i ks. J. Jasiak) specjalnie przygotowanymi prezentami ucieszyli niejedną rodzinę, doręczając świąteczną paczkę…\nIII Limanowskie Dyktando - finał / 29 listopada 2017r./\nW Miejskiej Bibliotece Publicznej w Limanowej odbyło się podsumowanie III Limanowskiego Dyktanda. Nasi wszyscy reprezentanci: Kinga Talaska (kl. 7a), Weronika Mycek (IIa G) oraz Maja Trzupek (KL. IIIb G) zostali nagrodzeni, a Weronika Mycek zdobyła zaszczytny tytuł II Wicemistrza rzeczonego dyktanda. Gratulujemy sukcesu!\nDzień Misia / 29 listopada 2017r./\nTen najlepszy przyjaciel wszystkich milusińskich został doceniony także w naszej szkole. Dzieci dały temu wyraz malując, przedstawiając swojego ulubieńca najpiękniej jak potrafią….\nNowy Statut Szkoły / 29 listopada 2017r./\nPani Dyrektor na szkolnych apelach zapoznała uczniów z treścią nowego Statutu Szkoły. Nowe zapisy pojawiły się jako konsekwencja reformy, która obowiązuje od początku bieżącego roku szkolnego.\nPoetyckie Zaduszki / 27 listopada 2017r./\nPoniedziałkowe popołudnie był naprawdę wyjątkowe, poświęcone Poetyckim Zaduszkom, realizowanym w ramach innowacji pedagogicznej pod tą samą nazwą. To refleksyjne, literacko – muzyczne spotkanie swą obecnością umilili zaproszeni goście na czele z Panem Wójtem, mgrem Benedyktem Węgrzynem.\nNa widowni byli obecni także przedstawiciele nauczycieli i rodziców, a wśród występujących – oprócz uczniów naszej szkoły - można było podziwiać także nauczycieli oraz specjalnie zaproszonych artystów: p. Magdalenę oraz Michała Trojanowskich. Niewątpliwie był to niezapomniany wieczór…\nKonkurs Poezji Patriotycznej / 17 listopada 2017r./\nW Zespole Szkolno - Przedszkolnym nr 1 w Limanowej odbyła się już XVI edycja Konkursu Poezji Patriotycznej, tym razem obejmowała polską poezję z okresu od najstarszych zabytków języka polskiego do końca XVIII wieku. Ten trudny temat udźwignęli nasi reprezentanci: Patryk Szewczyk (kl. IIb) i Dominik Krywoborodenko (kl.7a), który zupełnie zdeklasował rywali i zdobył zaszczytne pierwsze miejsce. Gratulacje!!!\nDyktando Limanowskie / 15 listopada 2017r./\n15 XI odbyła się III edycja Dyktanda Limanowskiego. Tym razem wszyscy zainteresowani, którym leży na sercu piękno języka ojczystego spotkali się w Hotelu Limanova. Tekst dyktanda wzorowo odczytała – nam już znana aktorka – p. Marzena Ciuła.\nW jury zasiadali znamienici językoznawcy, a naszą szkołę reprezentowali: Kinga Talaska (kl. 7a), Weronika Mycek (IIa G) oraz Maja Trzupek (KL. IIIb G). Ogłoszenie wyników nastąpi 29 XI w Bibliotece Publicznej w Limanowej.\nNiecodzienna wycieczka do Bochni! / 14-15 listopada 2017r./\nKlasa 5b, wraz z opiekunami, w dn. 14 - 15 listopada 2017 roku wybrała się na wyjątkową wycieczkę do Kopalni Soli w Bochni. Owa wyjątkowość wiązała się z pobytem nocnym.\nPonoć tylko tam, 250 metrów pod ziemią, można dobrze i zdrowo się wyspać… W zabytkowych podziemnych komorach panuje wyjątkowy mikroklimat. Powietrze przesiąknięte jodem, cisza i tajemnicza atmosfera - wzmacniają duszę i ciało.\nZwiedzanie kopalni, podziemne boisko sportowe, 140 - metrowa zjeżdżalnia i miniplac zabaw to atrakcje, które czekają na uczestników także nocnego pobytu. W komorze Ważyn, największym spośród wyrobisk bocheńskiej kopalni, znajdują się też: punkt gastronomiczny "Ważynek" z pyszną włoską kawą i serwowaną świeżą pizzą oraz sklepik z niespodziankami. Podziemne boisko sportowe znajduje się na głębokości 2,4 metra poniżej poziomu Morza Bałtyckiego, jego powierzchnia wynosi blisko 300 m2 , a to stwarza idealne warunki do gry w piłkę nożną czy koszykówkę.\nWarsztaty teatralne / 9 listopada 2017r./\n9 XI w naszej szkole miało miejsce niecodzienne spotkanie z teatrem… Wszystko za sprawą dyplomowanej aktorki – p. Marzeny Ciuły, która zgodziła się nieco wtajemniczyć zainteresowanych sceną i wystąpieniami publicznymi w arkana sztuki aktorskiej… Przeprowadzone przez nią warsztaty (realizowane w ramach innowacji pedagogicznej) cieszyły się dużym uznaniem młodzieży.\nSpektakl profilaktyczny / 3 listopada 2017r./\n3 XI 2017r. gościliśmy w szkole aktorów teatru Moralitet, który zaprezentował trzy spektakle profilaktyczne adresowane do różnych grup. I tak: najmłodsi uczniowie z klas 1-3 obejrzeli Ciszę - przedstawienie utrzymane w baśniowym klimacie, starsi - klasy: 4-6 z pomocą aktorów znaleźli się W sieci teatralnych poszukiwań, zaś gimnazjaliści oraz siódmoklasiści z zainteresowaniem i w zamyśleniu oglądali Drogę donikąd…\nCertyfikat bezpieczeństwa / 31 października 2017r./\nW związku z uczestnictwem naszej szkoły w projekcie Zintegrowanej Polityki Bezpieczeństwa w czerwcu tego roku na terenie naszej szkoły został przeprowadzony audyt przez Zespół Certyfikujący z Komendy Wojewódzkiej Policji w Krakowie w składzie :nadkom. Izabela Ciarka, st. sierż. Beata Wcisło, st. sierż. Iwona Pawlik oraz dyrektor szkoły p. Grażyna Nika, koordynator projektu Lucyna Mikosza. Z audytu został sporządzony protokół w formie arkusza oceny. Na jego podstawie otrzymaliśmy: Certyfikat „Szkoły Promującej Bezpieczeństwo” Warunkiem otrzymania Certyfikatu było stworzenie kompleksowego systemu działań opartego na wzajemnej współpracy szkoły z różnymi instytucjami, organizacjami, w tym z samorządem lokalnym i policją, dla których wspólnym celem jest ciągła poprawa bezpieczeństwa, profilaktyka i eliminowanie zjawisk antyspołecznych i patologicznych. Mamy nadzieję, że się nam tu udało.\nNa tym nie koniec naszej pracy nad bezpieczeństwem w naszej szkole. Certyfikat otrzymuje się na okres dwóch lat, a potem będziemy się starać się o jego przedłużenie na pięć lat. Jeśli ponownie spełnimy warunki, możemy otrzymać tytuł Lider Projektu „Szkoła Promująca Bezpieczeństwo”. Przed nami nowe zadania i wyzwania do pracy tak, aby nasza szkoła była miejscem, w którym cała społeczność szkolna czuje się i będzie się czuła bezpiecznie.\nCertyfikat „Szkoły Promującej Bezpieczeństwo” jest wynikiem pracy szkoły i wszystkich partnerów w projekcie.\nŚwiatełko mojej pamięci / 31 października 2017r./\nW przededniu Wszystkich Świętych, zgodnie z wieloletnią tradycją naszej szkoły, Samorząd Uczniowski zapalił znicze na pobliskim cmentarzu, zebrane w ramach akcji Światełko mojej pamięci. W ten sposób uczciliśmy pamięć osób, których, niestety, nie ma już wśród nas. Młodzież nie zapomniała o patronie szkoły – prof. Leopoldzie Węgrzynowiczu oraz wielu, wielu innych zasłużonych i na stałe zapisanych na kartach naszej historii …\nŚwięto Drzewa /26 października 2017r./\nW dniu 26 października obchodziliśmy w szkole ŚWIĘTO DRZEWA – edycja 2017. Do szkoły przybyli zaproszeni goście: p. Piotr Ociepka - inspektor Wydziału Ochrony Środowiska, Rolnictwa i Leśnictwa /Powiatowe Centrum Edukacji Ekologicznej/ w Limanowej i p. Magdalena Tomasiewicz – przedstawiciel Nadleśnictwa Limanowa.\nNajpierw uczniowie wzięli udział w przygotowanym z tej okazji apelu, w którym przedstawili cel programu ekologicznego oraz omówili rolę drzew i lasów, a zaproszeni goście przeprowadzili pogadankę, m.in. na temat znaczenia drzew, prawidłowego sadzenia drzewek, ich opieki i właściwej pielęgnacji. Kulminacyjnym punktem programu było sadzenie drzew. Szkolne otoczenie ubogaciło się o kolejnych 12 gatunków drzew.\nPowiatowy Konkurs Recytatorski /18 października 2017r./\n18 października uczniowie naszej szkoły wzięli udział w Powiatowym Konkursie Recytatorskim poświęconym twórczości św. Jana Pawła II, który odbył się w Limanowej. W konkursowe szranki stanęło ponad trzydzieścioro recytatorów z całego powiatu, ocenianych m.in. przez Łukasza Rybarskiego wraz z małżonką (para aktorska znana z „Kabaretu pod Wyrwigroszem”). Tym razem reprezentowali nas: Natalia Mikołajczyk (kl. III b G), Katarzyna Skalska (kl. VII b) oraz Patryk Szewczyk (kl. II b G) – laureat 3. miejsca. Wszyscy uczestnicy zostali nagrodzeni, a szczególnie gratulujemy wyróżnionym oraz tym, którym udało się stanąć na podium.\nWycieczki ... /17 października 2017r./\nKorzystając z pięknej jesiennej aury 17 października odbyliśmy wcześniej zaplanowane (przy okazji obchodów Dnia Patrona) wycieczki po bliższej i dalszej okolicy. I tak: klasy 1-3 wraz z wychowawcami i opiekunami ten piękny, słoneczny dzień spędzili w pobliskim parku i na placu zabaw; starsi: klasy: 4-7 udali się w stronę Krzyża w Wilkowisku, zaś gimnazjaliści po raz kolejny zdobyli Łopień. Pogoda dopisała, a to bezwzględny warunek każdej plenerowej wycieczki…\nDzień Edukacji Narodowej /13 października 2017r./\nTradycją naszej szkoły stały się gminne obchody Dnia Edukacji Narodowej organizowane z inicjatywy Wójta Gminy Dobra – pana Benedykta Węgrzyna. Nie inaczej było i w tym roku. 13 października br. gościliśmy nauczycieli, pracowników oświaty ze wszystkich szkół w gminie oraz władze samorządowe. Były kwiaty, podziękowania, życzenia sukcesów w życiu osobistym i zawodowym, które kolejno składali: Wójt oraz Przewodniczący Rady Gminy – pan Jan Palkij, a także dyrektorzy poszczególnych szkół. Spotkanie, ubogacone programem artystycznym w wykonaniu uczniów ze Szkoły Podstawowej w Stróży, upłynęło w miłej atmosferze i było okazją do rozmów i wymiany doświadczeń…\nZdrowe odżywianie - prelekcja /28 września 2017r./\n28 września 2017 r. miała miejsce w naszej szkole także prelekcja nt. zdrowego odżywiania. Zaproszeni goście – panie dietetyczki - przybliżyły całej szkolnej społeczności sposoby zdrowego odżywiania się. Za pomocą prezentacji multimedialnej oraz swobodnej rozmowy z uczestnikami spotkania przypomniały zasady prawidłowego konstruowania dziennego jadłospisu.\nŚlubowanie klas pierwszych /28 września 2017r./\n28 września 2017 r. to ważna data dla każdego pierwszoklasisty. To właśnie tego dnia każdy z nich został uroczyście pasowany na ucznia i stał się pełnoprawnym uczniem Szkoły Podstawowej im. Leopolda Węgrzynowicza w Dobrej. Pani Dyrektor, mgr Grażyna Nika, życzyła wszystkim wytrwałości i sukcesów na progu edukacyjnej przygody.\nDzień Patrona - Gra wiejska /19 września 2017r./\nW tym roku obchody Dnia Patrona miały nieco inny charakter. Nie obyło się bez okolicznościowego apelu, a tuż po nim … kolejna edycja gry wiejskiej, poświęcona patronowi naszej szkoły – prof. Leopoldowi Węgrzynowiczowi. Tak jak poprzednio w przedsięwzięcie zaangażowała się duża liczba uczniów i wraz z opiekunami stworzyli wyjątkowo zgrane zespoły. Na uczestników czekały ciekawe zadania wymagające pogłębionej wiedzy na temat życia i działalności patrona szkoły, rozmieszczone w różnych punktach naszej miejscowości. Tym razem pogoda dopisała, a finał gry miał miejsce w szkolnej bibliotece, gdzie wręczono dyplomy i nagrody wszystkim uczestnikom zmagań konkursowych. Zapraszamy na kolejną edycję gry w czerwcu 2018r……\nWybory do samorządu szkolnego /15 września 2017r./\nWybory do Samorządu Szkolnego odbyły się 15 września, obowiązek ów ochoczo wypełniali kolejni uczniowie, oddając swój głos na poszczególnych kandydatów. Jesteśmy przekonani, że nowo wybrani reprezentanci uczniowskiej społeczności nie zawiodą pokładanych w nich nadziei, czego im serdecznie życzymy. Zatem: owocnej pracy na rzecz wspólnego dobra..\nUczniowie klas drugich i trzecich bardzo chętnie uczestniczą w Małopolskim projekcie nauki pływania „Już pływam” regularnie (w każdy wtorek) wyjeżdżając do Limanowej, by na tamtejszej pływalni miło i wesoło (co widać na poniższych fotografiach) spędzić czas oraz nauczyć się pływać…\nRozpoczęcie roku szkolnego /4 września 2017r./\nWyjątkowo – 4 września –uroczyście rozpoczął się nowy rok szkolny 2017/18. Pani Dyrektor, mgr Grażyna Nika, powitała Grono Pedagogiczne i Uczniów, życząc wszystkim pomyślności, sukcesów oraz zadowolenia z pracy.\n656 lat istnienia Dobrej – gra wiejska /12.05.17r./\nSzczególny charakter miał projekt pt. „656 lat istnienia Dobrej – gra wiejska”. Grupa uczniów, zainspirowana udziałem w grach miejskich w Krakowie postanowiła przenieś pomysł na własne podwórko i stworzyła grę, w którą zaangażowała uczniów ze szkół w Dobrej i w Jurkowie. Na graczy czekały ciekawe zadania, w różnych punktach naszej miejscowości, które wymagały od uczestników znajomości historii i kultury Dobrej i jej okolic.\nMimo niesprzyjającej pogody wszyscy uczestnicy byli bardzo zadowoleni i zachęceni do udziału w kolejnych edycjach. A następna edycja już niebawem...\nPokazy doświadczeń – Uniwersytet Jagieloński w Krakowie /11.05.17r./\nW dniu 11 maja uczniowie naszego gimnazjum wspólnie z kolegami i koleżankami z gimnazjum w Szczyrzycu wzięli udział w pokazach doświadczeń chemicznych i fizycznych organizowanych na Wydziale Chemii Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie. Celem pokazów jest ukazanie, że chemia jest ciekawą i widowiskową dziedziną nauki oraz rozszerzenie wiedzy o przebiegu różnorakich reakcji chemicznych.\n„Dlaczego warto dbać o zdrowie i jak należy o nie dbać” /9.05.17r./\nDzieci ze świetlicy przygotowały dla uczniów klas IV – VI apel tematyczny nt. „Dlaczego warto dbać o zdrowie i jak należy o nie dbać”.\nŚwięto 3 Maja /3.05.17r./\nŚwięto 3 Maja uczciliśmy w szkole uroczystą akademią. Klasy III gimnazjum przygotowały i przedstawiły piękną okolicznościową inscenizację o tematyce nawiązującej do wydarzeń z historii Polski sprzed 226 lat jaką było uchwalenie konstytucji - pierwszej w Europie, a drugiej po amerykańskiej na świecie.\n„W kierunku natury” /25.04.17r./\nW Specjalnym Ośrodku Szkolno- Wychowawczym w Dobrej odbył się XVI Międzyszkolny Konkurs Ekologiczny pod hasłem „W kierunku natury” z okazji Światowego Dnia Ziemi. W konkursie brali udział uczniowie ze Szkół Podstawowych z Gminy Dobra. Nad prawidłowym przebiegiem ekologicznych zmagań czuwało jury w składzie: mgr inż. Piotr Ociepka z Powiatowego Centrum Ekologicznego Starostwa Powiatowego w Limanowej, mgr inż. Michał Kosiarski - podleśniczy Gorczańskiego Parku Narodowego oraz mgr inż. Daniel Michorczyk z Urzędu Gminy Dobra. Uczestnicy konkursu rozwiązywali zadania pisemne, ćwiczenia na tablicy interaktywnej oraz prezentowali plakat zgodny z obowiązującym hasłem tegorocznego Dnia Ziemi. Wśród uczestników konkursu panowała przyjazna atmosfera i zdrowa rywalizacja.\nI miejsce wywalczyła grupa uczennic z naszej szkoły w składzie:\nWiktoria Palka, Emilia Syktus i Amelia Śliwa.\nDzięki sponsorom: Starostwu Powiatowemu w Limanowej, Wójtowi Gminy Dobra oraz pracownikom Gorczańskiego Parku Narodowego, uczestnicy konkursu otrzymali piękne nagrody rzeczowe, krzewy ozdobne oraz albumy przyrodnicze. Gratulujemy!\nWycieczka do Kopalni Soli w Wieliczce /11.04.17r./\nW dniu 11 kwietnia uczniowie klasy 4b udali się na wycieczkę klasowa do Kopalni Soli w Wieliczce. Pamiątkowe zdjęcie i certyfikat – to miłe wspomnienia...\nJak dbać o zdrowie /24.03.17r./\nW dniu 24 marca klasa 3a przedstawiła uczniom klas 1- 3 SP apel tematyczny pt. „Jak dbać o zdrowie”. W treści apelu znalazło się wiele cennych porad, łatwych do zastosowania w codziennym życiu dzieci, które sprawią, że będą się cieszyć dobrym zdrowiem. Na uwagę zasługują piękne i pomysłowe stroje wykonane przez uczniów, nawiązujące do tematyki apelu.\nPierwszy Dzień Wiosny - Marzanna /21.03.17r./\nKlasa 2c uczciła Pierwszy Dzień Wiosny tradycyjnie, pochodem z Marzanną nad rzekę.\nPierwszy Dzień Wiosny - stroje /21.03.17r./\nPierwszy Dzień Wiosny – kilkoro uczniów wykazało się dużą pomysłowością w przygotowaniu wiosennej kreacji.\nPróbna ewakuacja /16.03.17r./\nW dniu 16 marca w szkole odbyła się próbna ewakuacja.Ewakuacje przeprowadził zawodowy strażak z Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej w Limanowej – inż. D. Molek.\nGłównym celem przeprowadzonych ćwiczeń było zapoznanie uczniów i pracowników szkoły z praktycznym zastosowaniem procedur dotyczących zachowania się w przypadku wybuchu pożaru lub powstania innego zagrożenia dla życia i zdrowia. Wszyscy bezpiecznie opuścili szkołę. W akcji brali udział: Dyrekcja, nauczyciele, uczniowie, pracownicy administracji i obsługi, pracownicy kuchni.\nPo przeprowadzonej kontroli budynku informacja o stanie ewakuacji przekazana została Dyrektorowi szkoły, który odwołał alarm, a przedstawiciel straży – w obecności uczestników - podsumował przebieg ewakuacji. Ewakuacja przebiegała sprawnie i bez paniki.\nW lutym uczniowie ze Szkoły Podstawowej po raz kolejny brali udział w konkursie ogłoszonym przez BS w Limanowej na wykonanie skarbonki z materiałów wtórnych.\nNa etap szkolny wpłynęło kilkanaście prac, a najpiękniejsze z nich wykonane przez : Anię Węglarz - „Góral”, Anię Smoleń - „Łosoś z Łososinki” i Kornelię Dusza - „Beskid Wyspowy” przeszły do kolejnego etapu w Limanowej. Gratulujemy!\n„Przydrożna kapliczka” /17.02.17r./\nW dniu 17 lutego uczniowie klas I – V szkoły podstawowej uczestniczyli w spektaklu pt. „Przydrożna kapliczka” w wykonaniu teatru lalek „Krakus” z Krakowa. Była to wspaniała lekcja o pokorze i miłosierdziu, przedstawiająca w prosty sposób, co jest w życiu najważniejsze - nie dobra materialne i bogactwo, a szacunek do drugiego człowieka. Dzieci z uwagą śledziły losy bohaterów. Prostota formy, a z drugiej strony bogactwo treści bliskich każdemu człowiekowi, wywarło na nich duże wrażenie.\nDzięki spektaklowi w sercach naszych najmłodszych uczniów na pewno na dłużej pozostanie przesłanie utworu, zawierające się w słowach Jana Pawła II: „Człowiek jest wielki, nie przez to, co ma, nie przez to, kim jest lecz przez to, czym dzieli się z innymi.”\nKoncert profilaktyczny Jacka Musiatowicza /16.02.17r./\nW dniu 16 lutego w naszej szkole odbył się koncert profilaktyczny dla uczniów klas szóstych szkoły podstawowej oraz gimnazjum. Program słowno-muzyczny w wykonaniu Jacka Musiatowicza i jego syna Michała wzbudził spore zainteresowanie uczniów. Jacek Musiatowicz to ceniony profilaktyk, poeta, rockman, współpracujący niegdyś i obecnie z wieloma artystami sceny muzycznej Autorzy programu poruszali sprawy dotyczące konsekwencji podejmowanych decyzji przez młodych ludzi, zgubnych skutków uzależnienia od substancji psychoaktywnych, apelowali, aby młodzież w sytuacjach trudnych szukała pomocy u wychowawców, pedagogów i nauczycieli.\nKoncert zorganizowany był z inicjatywy GOK w Dobrej oraz sfinansowany w całości przez tą instytucję. Dziękujemy.\nKlasy I – III szkoły podstawowej uczestniczą w programie „Mały Mistrz”, którego główną ideą jest propagowanie aktywnej postawy. Formuła "Małego Mistrza" opiera się na sześciu zasadniczych blokach sportowych z możliwością poszerzania o pokrewne dziedziny. W każdym bloku uczeń ma szansę opanowania określonych umiejętności i wiadomości, za które nagradzany jest odpowiednią odznaką.\nNa zdjęciach - klasa 1a na zajęciach wf w ramach programu „Mały Mistrz”.\nWolontariat na rzecz uczniów z SOSW w Dobrej\nBiblioteka szkolna prowadzi bardzo aktywną działalność na wielu płaszczyznach. Jedną z form aktywności jest wolontariat na rzecz uczniów z SOSW w Dobrej. W ostatnim czasie – w ramach współpracy – odbyło się szereg imprez integracyjnych : wspólny Mikołaj, zabawa karnawałowa i wspólne kolędowanie.\nStałym elementem pracy biblioteki są Spotkania z książką, naktóre zapraszani są różni goście w celu głośnego czytania uczniom wybranych fragmentów literatury dziecięcej w ramach zachęty do dalszego, samodzielnego sięgania po ciekawe książki.\nTak bawili się uczniowie szkoły podstawowej podczas tegorocznej zabawy karnawałowej. Nie brakowało strojów i dobrej zabawy.\nZajęcia techniczne w klasie IVa\nKlasa IVa prezentuje efekty swojej pracy grupowej nad różnymi projektami w ramach zajęć technicznych.\nZ okazji Dnia Babci i Dnia Dziadka uczniowie naszej szkoły przygotowali piękny koncert słowno – muzyczny dla swoich ukochanych dziadków.\nZakończenie roku szkolnego /24.06.16r/\nW dniu 24 czerwca zakończyliśmy uroczyście rok szkolny 2015/16. Było podsumowanie dokonań, wręczenie nagród i wyróżnień, wzruszające pożegnanie absolwentów klas trzecich gimnazjum i były życzenia od Pani Dyrektor wspaniałych i bezpiecznych wakacji.\nSzkolny Dzień Sportu /21.06.16r/\nDzień 21 czerwca był Szkolnym Dniem Sportu. Z tej okazji odbyły się biegi z ogromnym udziałem uczniów, w różnych kategoriach wiekowych oraz liczne zabawy i gry sportowe.\nTeatrzyk Zielona Gęś /15.06.16r/\nSzkolne koło teatralne w gimnazjum wystawiło szkolnej publiczności kilka miniatur dramatycznych Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego z repertuaru „najmniejszego teatrzyku świata” - Teatrzyku „Zielona Gęś”. Gałczyński w swoim „Teatrzyku” stworzył postacie barwne, odzwierciedlające cechy Polaków, groteskowe i śmieszne w swoich działaniach. Najważniejsi bohaterowie to: Hermenegilda Kociubińska – poetka, twórczyni "balkonizmu", Alojzy Gżegżółka – szczery młodzieniec uwydatniający wady społeczeństwa, Fafik – pies redakcyjny, wierny „Zielonej Gęsi”, Osiołek Porfirion – mistrz puenty, Piekielny Piotruś – cudowne dziecko oraz Profesor Bączyński – artysta, angelolog. Ważną rolę odgrywa również „Chór Polaków” – są to głosy przeciwników „Zielonej Gęsi” oraz głos „Społeczeństwa”, który reprezentuje naród polski. „Teatrzyk Zielona Gęś” to krzywe zwierciadło rzeczywistości, miał motywować Polaków do działania i odbudowy kraju w okresie powojennym, kształtować u czytelników dobre postawy. „Zielona Gęś” liczy ponad 160 utworów.\nKonkurs Piosenki Angielskiej /08.06.16r/\nKlasy I – III szkoły podstawowej uczestniczyły w drugiej edycji Szkolnego Konkursu Piosenki Angielskiej, który w tym roku cieszył się dużym powodzeniem. Gratulujemy wszystkim zwycięzcom i uczestnikom konkursu!\nProjekt edukacyjny nt. azbestu /06.06.16r/\nKlasy drugie uczestniczyły w projekcie edukacyjnym poświęconym szkodliwości azbestu. Najmłodsi uczniowie poznali skutki oddziaływania azbestu na zdrowie człowieka i środowisko.\nW dniu 24 maja odbyło się spotkanie z rodzicami, w ramach którego uczniowie klas drugich gimnazjum zaprezentowali ostatni projekt edukacyjny pt. „Na deskach teatru”. Uczniowie wykonali fragment sztuki „Balladyna”, w pięknej, własnoręcznie przygotowanej scenerii. Talent aktorski kilku dziewcząt wzbudził uznanie publiczności i liczne pochwały.\nO asertywności w Limanowej /01.06.16r/\nGrupa uczniów gimnazjum uczestniczyła w młodzieżowym happeningu "Limanowski Głos Profilaktyki", który miał miejsce 1 czerwca 2016 roku w Limanowej. Nasi uczniowie wystapili ze scenką profilaktyczną nt. „Asertywność – sztuka bycia sobą”, którą wcześniej pokazali uczniom naszej szkoły.\nKilometry złota /24.05.16r/\nUdział szkoły w ogólnopolskiej akcji „Kilometry dobra” prowadzonej w naszym powiecie przez Limanowską Akcję Charytatywną. Zebraliśmy ponad 1000 monet jednozłotowych, co przełożyło się na „24 metry dobra” na cele charytatywne. Dziękujemy wszystkim, którzy wsparli akcję!\nWycieczka do Bochni /05.05.16r/\nWycieczka klasy III a do kopalni soli w Bochni, która – oprócz zwiedzania kopalni – oferuje uczniom wiele atrakcji.\nSkok wzwyż /28.04.16r/\nSkok wzwyż to niełatwa dyscyplina sportowa, o czym mogli się przekonać uczniowie szkoły podstawowej na lekcji wychowania fizycznego pod okiem Pana Ł. Wątora.\nLektury szkolne - inscenizacje /25.04.16r/\nOmawianie lektur z języka polskiego jest okazją do różnych inscenizacji w wersji szkolnej. Pani K. Woźniak chętnie korzysta z tej formy racy, a uczniowie wykazują się dużym zaangażowaniem i kreatywnością, co dowodzą zdjęcia.\nKlasa Vb – „W gościnie u bogów…” z postaciami mitologicznymi Demeter, Afrodyty i Hermesa.\nKlasa IIa i IIb gimnazjum – fragmenty komedii\n„Zemsta” A. Fredry.\nPokaz doświadczeń na UJ /21.04.16r/\nW kwietniu grupa uczniów gimnazjum uczestniczyła w sesji naukowej „ Spotkanie z ciekawą chemią”, zorganizowanej przez Wydział Chemii Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie. Uczniowie mieli okazję obserwacji „na żywo” procesów skraplania gazów i wykorzystania kriogeniki w przemyśle i medycynie.\nNajpiękniejsza pisanka wielkanocna /11.04.16r/\nSzkolny konkurs na „Najpiękniejszą pisankę wielkanocną” organizowany przez świetlicę szkolną cieszył się ogromnym zainteresowaniem, szczególnie wśród uczniów klas I – VI szkoły podstawowej. W tym roku najpiękniejsze pisanki wykonali: Anitka Tomera (1d) i Karol Borowiec ( 1d) oraz Magda Krywoborodenko (4b) i Jakub Biernat (4a). Gratulujemy zwycięzcom i wszystkim uczestnikom konkursu.\n"Asertywność - sztuka bycia sobą" /06.04.16r/\nApel tematyczny pt. „Asertywność – sztuka bycia sobą” w gimnazjum uczył odpowiedzialnych zachowań w różnych sytuacjach, które wiążą się z koniecznością dokonywania trudnych wyborów w relacjach koleżeńskich.\nSukcesy sportowe /06.04.16r/\nDrużyny sportowe z gimnazjum odnoszą coraz większe sukcesy w różnych rozgrywkach powiatowych i rejonowych, zdobywając je dzięki ogromnej woli walki i ambicji. Gratulujemy sukcesów!\nŚladami matematyków /11.03.16r/\nSześcioro uczniów naszego gimnazjum uczestniczyło w marcu - po raz kolejny - w Powiatowym Konkursie „Śladami matematyki”, zorganizowanym przez Zespół Szkół nr 1 ( ponadgimnazjalnych) w Limanowej. Uczniowie odnieśli duży sukces.\nLaureatką konkursu została Paulina Miśkowiec z kl. IIIa - ( II miejsce), a wyróżnienie zdobył Dominik Trzópek z kl. IIIa-( IV miejsce). Gratulujemy wszystkim uczestnikom konkursu!\nWalentynki były w szkole okazją do przekazania sobie wzajemnych dowodów sympatii za pośrednictwem szkolnej poczty walentynkowej, obsługiwanej m.in. przez uroczego Amora...\nPowiedz NIE - koncert profilaktyczny /8.02.16r/\nW dniu 8 lutego uczniowie klas IV – VI i gimnazjum uczestniczyli w koncercie profilaktycznym „POWIEDZ NIE” Wiesława „Blachy” Błażkiewicza.\n„Blacha” jest muzykiem – perkusistą. Muzyczną drogę rozpoczął z początkiem lat 80-tych z punkową kapelą „Gzyms”, wygrywając festiwal muzyków rockowych „Rockosz” w Bielsku Białej. W roku 1984 wygrał Przegląd Młodych Talentów „Zima z Rockiem” na Śląsku. Jego karierę muzyczną przerwały najpierw nałogi i uzależnienia, a potem choroba.\n„Blacha” jest osobą, której leży na sercu walka o pokolenie młodych, by ochronić je przed zgubnymi skutkami nałogów. Ten znakomity wirtuoz perkusji podczas koncertu profilaktycznego uświadomił uczniom jak zgubnym nałogiem jest picie alkoholu, palenie papierosów i branie narkotyków. Podkreślił także jak niebezpieczne może być sięganie po wszechobecne w ostatnich latach tzw. „dopalacze”. Nałogi te są w wielu przypadkach dla młodego człowieka wyrokiem śmierci... On sam wyszedł z nałogu, cudem ocalał i zaczął walczyć o swoje życie. Jednak los po raz kolejny go doświadczył, gdy okazało się, że jest chory na raka. Ciężka choroba, leczenie, nadzieja na wyzdrowienie i wiara spowodowały, że dziś uczy innych jak ważne w życiu są emocje okazywane innym. Pan Wiesław swoje emocje ukazuje poprzez muzykę – to ona sprawiła, że stał się innym człowiekiem. Zachęca młodych ludzi, aby odkrywali w sobie talenty.\nTa oryginalna forma programu profilaktycznego oraz ciągle powtarzane pytanie CZY WARTO? spowodowały, że przekazywane treści trafiały do umysłów i serc młodych ludzi z dużą siłą.\nOrganizatorem koncertu był Gminny Ośrodek Kultury w Dobrej.\nAsertywność - apel dla szkoły podstawowej /14.01.16r/\nKlasy IV – VI Szkoły Podstawowej uczestniczyły w apelu poświęconym postawie asertywności, zwłaszcza w sytuacjach tzw. „trudnych wyborów”, gdy uczniowie spotykają się z namową do papierosów, alkoholu czy dopalaczy. Uczniowie poznali też skutki stosowania używek, szczególnie w młodym wieku.\n10 stycznia 2016 roku po raz 24 w Dobrej zagrała Wielka Orkiestra Świątecznej Pomocy. Nasi wolontariusze, mimo złej pogody, dali radę i mierząc wysoko, zebrali 14 222, 12 zł. Wieczorem udali się do Mszany Dolnej, by się rozliczyć w okręgowym sztabie i razem z innymi wolontariuszami z regionu wysłać Światełko do Nieba.\nApel bożonarodzeniowy /22.12.15r/\nTradycyjnie, w ostatnim dniu nauki przed przerwą bożonarodzeniową odbył się uroczysty apel w którym uczestniczyli wszyscy uczniowie i pracownicy szkoły. Piękne jasełka, które wprowadziły nas w atmosferą Świąt Bożego Narodzenia przygotował z uczniami ks. Stanisław Serafin. Na scenie tradycyjnie nie zabrakło Świętej Rodziny, aniołów, pastuszków i choinki, a występy zwieńczyła modlitwa i symboliczny opłatek. Schola dziewczęca wzbogaciła jasełka kolędami i pastorałkami. Na zakończenie spotkania Pani dyrektor Grażyna Nika złożyła wszystkim obecnym i ich rodzinom z serca płynące życzenia świąteczne i noworoczne.\nPo apelu większość klas zorganizowała sobie wigilie klasowe.\nBajkowy wieczór /18.12.15r/\nBiblioteka szkolna była organizatorem kolejnego „Bajkowego wieczoru”, tym razem dla uczniów klas IV SP. W przygotowanie i przeprowadzenie projektu włączyli się członkowie Koła bibliotecznego. Uczestnicy spotkania mieli okazję wysłuchania fragmentu książki zachęcającej do czytania, udziału w grach, konkursach i zabawach, które zakończył wspólny poczęstunek.\nSkarby mórz i oceanów /16.12.15r/\nUczniowie szkoły podstawowej i gimnazjum mieli okazję podziwiać w grudniu wspaniałą wystawę „Skarby mórz i oceanów”. Imponującą kolekcję ponad 500 okazów fauny mórz i oceanów zbieranych od 30 lat wraz z ciekawą prelekcją zaprezentował Pan Stanisław Jantura z Chęcin.\nWszyscy uczniowie z zainteresowaniem oglądali olbrzymie muszle mięczaków pochodzące z Nowej Gwinei, egzotyczne ryby, skorupiaki, rozgwiazdy, gąbki, jeżowce i mięczaki z głębin oceanów Indyjskiego i Pacyfiku. Dużo emocji wzbudził rekin koralowy pochodzący z Filipin. Uczniowie mieli okazję podziwiać również kolekcję naturalnych pereł i korali szlachetnych. Polskim akcentem były skarby Morza Bałtyckiego – bursztyny.\nZorganizowanie wystawy służyło wzbogaceniu wiedzy uczniów na temat przyrody mórz i oceanów, uzupełnionej wspaniałymi eksponatami.\nMetoda projektu na języku polskim /11.12.15r/\nNa lekcjach języka polskiego prowadzonych przez Panią K. Woźniak uczniowie SP i gimnazjum często pracują metodą projektu.\nKlasa Vb pracowała np. nad koncepcją medalu im. J. Korczaka; uczniowie mieli zaprojektować wygląd medalu oraz zaproponować nominacje wraz z uzasadnieniem. Wszyscy uczniowie z dużym zaangażowaniem uczestniczyli w projekcie, czego dowodem są wspaniale prace uczniów.\nNatomiast uczniowie klas II gimnazjum mieli okazję wcielić się na klasowej scenie w bohaterów dramatu Moliera pt. „Skąpiec".\nSpotkanie z podróżnikiem /12.11.15r/\nJak co roku, uczniowie spotkali się z podróżnikiem, który tym razem zabrał ich w podróż po Półwyspie Indochińskim, prezentując region, kulturę, tradycje Wietnamu i Kambodży.\nWyjazd na basen /12.11.15r/\nRodzice uczniów z klas II i III Szkoły Podstawowej wystąpili z inicjatywą, aby szkoła stworzyła dzieciom możliwość zorganizowanych wyjazdów na basen w Limanowej, za odpłatnością. Nauki pływania podjęli się nauczyciele wychowania fizycznego z naszej szkoły, posiadający odpowiednie kompetencje do takich zajęć. Wyjazdy na basen to nie tylko duża radość, ale przede wszystkim zdrowie i pożytecznie spędzone popołudnie.\nUroczystość 11 listopada w Chyszówkach /11.11.15r/\nW dniu 11 listopada przedstawiciele Samorządu Szkolnego ze Szkoły Podstawowej i Gimnazjum uczestniczyli wraz z opiekunami w uroczystości patriotyczno – religijnej w Chyszówkach. Mimo niesprzyjającej pogody uroczystość zgromadziła wielu okolicznych mieszkańców i uczniów, którzy swoją obecnością oddali hołd bohaterom walk o niepodległość Polski.\nAkademia z okazji 11 listopada /10.11.15r/\nTradycyjnie w przededniu Święta Niepodległości w szkole odbyła się uroczysta akademia, w której uczestniczyli wszyscy uczniowie. Akademia była okazją do przybliżenia ważnych wydarzeń z naszej historii, które ostatecznie zaowocowały odzyskaniem przez Polskę niepodległości w 1918 roku, po 123 latach niewoli.\nSpektakle profilaktyczne /5.11.15r/\nW dniu 5 listopada uczniowie ze szkoły podstawowej i gimnazjum uczestniczyli w spektaklach profilaktycznych, w wykonaniu aktorów Teatru „Moralitet” w Krakowie. Dzieci z klas I – III SP z uwagą śledziły perypetie Misia Zdzicha. Spektakl promował zasady bezpieczeństwa w różnych sytuacjach. Natomiast uczniowie gimnazjum uczestniczyli w spektaklu pt. „Diabelski młyn”, który był ukierunkowany na przeciwdziałanie uzależnieniom: dopalaczom, narkotykom, nikotynie, alkoholowi. Widowisko za pomocą zderzenia dwóch rzeczywistości ukazało uczniom wartość życia i zdrowia, a co najważniejsze, mamy nadzieję, że skłoniło wielu uczniów do osobistej refleksji.\nŚwiatełko mojej pamięci /1.11.15r/\nW ramach szkolnej akcji organizowanej w przededniu Dnia Wszystkich Świętych pod hasłem „Światełko mojej pamięci” uczniowie SP i Gimnazjum złożyli bardzo dużo zniczy, odpowiadając na apel Samorządów Szkolnych. Przedstawiciele uczniów zapalili zebrane znicze w Dniu Wszystkich Świętych na miejscowym cmentarzu na grobach ofiar wojen, grobie Patrona szkoły, grobach zmarłych pracowników oświaty. Jest to wyjątkowa akcja, w której uczestniczą niemal wszyscy uczniowie, łącząc się w hołdzie składanym świadkom naszej miejscowej historii. Dziękujemy wszystkim uczestnikom akcji.\nDyskoteka integracyjna w gimnazjum /29.10.15r/\nSzkoła to przede wszystkim miejsce nauki, ale także miejsce zabawy i rozrywki. Samorząd gimnazjum był inicjatorem październikowej zabawy integracyjnej.\nPowiatowy Konkurs Krajoznawczo - Ekologiczno - Przyrodniczy /21.10.15r/\nW dniu 21 października dwóch uczniów ze szkoły podstawowej Michał Marek (5a) i Maksymilian Kubowicz (6a) uczestniczyli w III Powiatowym Konkursie Krajoznawczo – Ekologiczno – Przyrodniczym, który odbył się w Krosnej koło Ujanowic. Celem konkursu jest popularyzacja wiedzy o powiecie limanowskim, jego geografii, faunie i florze. Organizatorom zależy też na rozbudzeniu zainteresowań ekologicznych, promocji i ochronie przyrody naszej małej ojczyzny.\nMichał Marek odniósł duży indywidualny sukces zdobywając wyróżnienie w konkursie, który wymagał od uczestników nie tylko dużej wiedzy, ale także umiejętności strzeleckich. Gratulujemy!\nŚlubowanie I gimnazjum /15.10.15r/\nW dniu 15 października uczniowie I klas gimnazjum zostali uroczyście włączeni w poczet uczniów Publicznego Gimnazjum w Dobrej. Uczniowie złożyli uroczyste przyrzeczenie na flagę państwa, że będą starali się z ambicją zdobywać wiedzę i umiejętności, podejmować działania służące ich rozwojowi i kształtowaniu charakterów. Każda z klas otrzymała od starszych koleżanek i kolegów symboliczny klucz do wiedzy.\nDzień Edukacji Narodowej /14.10.15r/\nW Dniu Edukacji Narodowej w naszej szkole odbyła się gminna uroczystość dla pracowników oświaty, z inicjatywy Wójta Gminy Dobra – Pana Benedykta Węgrzyna. Program okolicznościowy przygotowali uczniowie z ZPO w Skrzydlnej. Występ wyróżnił się bardzo wysokim poziomem talentów wokalno – recytatorskich uczniów i wzbudził ogromny zachwyt wszystkich uczestników uroczystości.\nTeatr Lalek "Rabcio" /13.10.15r/\n13 października uczniowie klas II SP byli na spektaklu pt. „Zimowa przygoda” w Teatrze Lalek „Rabcio”. Wszyscy byli zachwyceni bajką i grą aktorów. Dodatkową atrakcją była wizyta w Muzeum Zabawek w Stryszawie i udział w zajęciach zdobienia zabawek.\nŚwięto Patrona /30.09.15r/\nTegoroczna akcja Sprzątania Świata odbywała się w Polsce pod hasłem „Wyprawa - poprawa”. Nasi uczniowie ze szkoły podstawowej i gimnazjum, głównie członkowie SK LOP, udali się na wyprawę po okolicy i poprawili jej stan czystości, zbierając sterty śmieci zalegających w różnych miejscach. Edukacyjna rola takich przedsięwzięć jest bardzo ważna, ale troska o czystość naszego środowiska to podstawowy obowiązek wszystkich mieszkańców, i małych, i dużych.\nŚwięto Patrona /18.09.15r/\nW dniu 18 września obchodziliśmy uroczyście Dzień Patrona i Święto Szkoły Podstawowej, zgodnie z ceremoniałem szkolnym. Po okolicznościowym apelu w wykonaniu uczniów klas VI i wspólnej nauce śpiewania hymnu szkoły oraz pieśni szkoły „Hej w Dobrej dobrze żyć” chętni uczniowie z klas I – VI wystąpili w szkolnym programie „Mam talent”. Uczniowie chwalili się swoimi zdolnościami i zainteresowaniami w różnych dziedzinach: śpiewu, gry na instrumentach, tańca, sztuki plastycznej, a nawet sztuki walki. Z podziwem oglądaliśmy występy ponad trzydziestoosobowej grupy uczniów. Tradycyjnie obchody Dnia Patrona zakończyły się spacerem po okolicy, gdyż profesor Leopold Węgrzynowicz był miłośnikiem pieszych wycieczek.\nWybory Samorządów Uczniowskich /16.09.15r/\nW dniu 16 września odbyły się wybory do Samorządu Szkoły Podstawowej i Gimnazjum. Z wyboru uczniów i Grona Pedagogicznego przewodniczącym Szkoły Podstawowej na kadencję 2015/16 został Kacper Kaleta (Vb), a Gimnazjum – Bartosz Marek (IIIa). Gratulujemy i życzymy powodzenia w pełnieniu tej zaszczytnej funkcji.\n"Lalka" Bolesława Prusa /5.09.15r/\nW dniu 5 września uczniowie gimnazjum zaangażowali się po raz kolejny w ogólnopolską akcję Narodowe Czytanie. Tym razem uczniowie wsłuchiwali się we fragmenty powieści Lalka Bolesława Prusa. Każdy uczestnik akcji otrzymał potwierdzenie udziału w akcji w postaci okolicznościowej pieczęci złożonej w zeszycie do języka polskiego.\nWitaj szkoło /1.09.15r/\n1 września rozpoczęliśmy uroczyście rok szkolny 2015/16. Pani Dyrektor Grażyna Nika powitała Grono Pedagogiczne i Uczniów, życzyła wszystkim pomyślności w nowym roku szkolnym, sukcesów oraz radości i zadowolenia z pracy nad rozwojem własnych zainteresowań. W szczególny sposób Pani Dyrektor powitała najmłodszych uczniów, życzyła im dobrego startu w edukacji oraz wytrwałości i ambicji w realizacji szkolnych obowiązków.\nDrzewo recenzji /23.04.2014r/\nUczniowie ze szkoły podstawowej wzięli udział w konkursie "Drzewo recenzji - warto czy nie warto przeczytać..." , zorganizowanym przez Wojewódzką Bibliotekę Publiczną w Krakowie.\nKonkurs polegał na zrecenzowaniu jednej z pięciu książek podanych przez organizatorów. Spośród 6 prac (Kacpra Kalety i Patryka Białonia z kl. 3a, Ani Marek z kl. 4b, Patrycji Miśkowiec z kl. 5b, Patrycji Puwalskiej z kl. 5c, Gabrysi Kozy z kl. 6a.), które zostały wysłane na konkurs, trzy prace otrzymały wyróżnienia w skali województwa. Konkurencja była duża, ponieważ w etapie wojewódzkim wzięło udział aż 135 uczniów.\n23 kwietnia 2014r. odbyła się uroczysta gala w Krakowie, podczas której nasi uczniowie odebrali gratulacje i otrzymali nagrody. Byli to:\nKacper Kaleta (3a), Patrycja Miśkowiec (5b)\ni Gabrysia Koza (6a).\nCzy znasz savoir vivre? /24.03.2014r/\nSzkolny konkurs „Czy znasz savoir vivre”, zorganizowany przez szkolnego pedagoga, Panią L. Mikosza w marcu 2014r. cieszył się dużym powodzeniem (ponad 50 uczestników). Uczestnicy wypełniali kupon konkursowy, odpowiadając na pytania związane z manierami kulturalnego zachowania w różnych sytuacjach. Zwycięzcami konkursu zostali uczniowie:\n· Edyta Jarosz z klasy 6b ze Szkoły Podstawowej\n· Paulina Podgórni z klasy IIIa z Gimnazjum.\nPierwszy Dzień Wiosny /21.03.2014r/\nPierwszy Dzień Wiosny, jak co roku, uczniowie naszej szkoły obchodzili radośnie, spędzając dwie lekcje na konkursach i zabawach.\nZarówno w Szkole Podstawowej, jak i w Gimnazjum, nie brakowało atrakcji, których organizatorem były Samorządy Szkolne oraz nauczyciele przedmiotów humanistycznych, przyrodniczych i artystycznych – Pani B. Trzupek, A. Kokot i H. Marek, B. Trojanowska, M. Syktus, K. Woźniak i J. Długosz.\nPoniższe zdjęcia dobrze oddają osobliwą atmosferę, jaka panowała w tym dniu w naszej szkole!\nSzkolne Święto Liczby П /14.03.2014r/\nW dniu 14 marca 2014r. obchodziliśmy w gimnazjum Szkolne Święto Liczby П („pi”), z okazji Międzynarodowego Dnia tej niezwykłej liczby. Grupa uczennic z klasy II c, realizująca swój projekt gimnazjalny, przygotowała prezentację poświęconą liczbie П, inscenizację pt. „Kłótnia liczb” oraz szereg konkursów związanych tematycznie z tą liczbą.\nW konkurencjach przygotowanych i przeprowadzonych przez uczennice realizujące projekt zwyciężyła klasa IIc, która w nagrodę otrzymała tort z symbolem dnia. Natomiast wszyscy pozostali uczestnicy obchodów dnia liczby П zostali obdarowani П-ciasteczkami, upieczonymi własnoręcznie przez grupę projektową.\nKonkurs Ekologiczno - Przyrodniczy /14.03.2014r/\nUczniowie klas IV – VI Szkoły Podstawowej uczestniczyli 14 marca 2014r. w Szkolnym Konkursie Ekologiczno – Przyrodniczym zorganizowanym przez nauczycielkę przyrody – Panią Marię Trzópek. Trzyosobowe zespoły klasowe wykonywały różne zadania. Były wśród nich między innymi: test wiedzy, zagadki przyrodnicze i wykonanie ekorobota.\nW łącznym podsumowaniu wszystkich konkurencji zwyciężyła drużyna z klasy VI b w składzie:\nKarolina Świder, Emil Puto i Piotr Przybytek. Gratulujemy!\nPowiatowy Konkurs Poezji /13.03.2014r/\nDwoje uczniów z naszej szkoły reprezentowało szkołę IX Powiatowym Konkursie Poezji Ks. Jana Twardowskiego w Laskowej.\nZosia Długosz z klasy 6a Szkoły Podstawowej i Krzysztof Skalski z klasy IIb Gimnazjum zdobyli w konkursie wyróżnienia, co jest dużym osiągnięciem w bardzo licznej grupie uczestników w każdej kategorii wiekowej. Gratulujemy!\nSesja naukowa z chemii /27.02.2014r/\nCzworo uczniów gimnazjum z klas I – II wraz z opiekunem p. Anetą Kokot uczestniczyło w sesji naukowej z chemii pt. „Wiem, co jem”, organizowanej przez I LO w Limanowej, poświęconej w tym roku tematyce zdrowego odżywiania.\nByła już sesja matematyczna, fizyczna, polonistyczna, w każdej z nich uczestniczyło kilkoro zainteresowanych gimnazjalistów z naszej szkoły, najlepszych w danej dziedzinie.\n"Moja Szkolna Biblioteka" /25.02.2014r/\n25 lutego 2014r. dwoje uczniów ze Szkoły Podstawowej z klas I – III odebrało nagrody w Bibliotece Wojewódzkiej w Krakowie za wyróżnienie w wojewódzkim konkursie plastycznym pt. „Moja Szkolna Biblioteka”.\nUczniowie Ania Smaga (2a) i Bartłomiej Palka ( 2b) namalowali piękny i prawdziwy obraz naszej szkolnej biblioteki i znaleźli się w zaszczytnym gronie zwycięzców z całego województwa małopolskiego. Gratulujemy sukcesu!\nPodsumowanie półrocza /30.01.2014r/\nW ostatnim dniu nauki przed feriami zimowymi odbyło się podsumowanie wyników nauczania i zachowania w szkole podstawowej i w gimnazjum.\nNajlepsze w nauce w I półroczu 2013/14 były :\n· klasa 4a i 5b - SZKOŁA PODSTAWOWA\n· klasa II c – GIMNAZJUM\nNajlepsze w zachowaniu w I półroczu 2013/14 były :\n· klasa 5b i 4b - SZKOŁA PODSTAWOWA\nPrzez całe półrocze trwał szkolny konkurs na „Najkulturalniejszą klasę”, ogłoszony przez Dyrekcję i Grono Pedagogiczne.\nTytuły te zdobyły:\n· w szkole podstawowej – klasa 4b\n· w gimnazjum – klasa IIc.\nKlasy w ramach konkursu opracowywały klasowy Kodeks kulturalnego ucznia. Wytwory klas prezentują poniższe zdjęcia.\nSpotkanie z kolędą /29.01.2014r/\nW styczniu 2014 odbyło się „Spotkanie z kolędą” zorganizowane dla czynnych i emerytowanych pracowników szkoły oraz uczniów. W ramach spotkania wystąpiła grupa kolędnicza, złożona głównie z uczniów klasy IIIb gimnazjum (7 uczniów) oraz z klasy IIb i 5b SP. Uczniowie zaprezentowali program przygotowany według własnego scenariusza, w którym zawarli tradycje kolędnicze z naszego regionu. Było sporo dobrej zabawy i okazji do wspomnień.\nGrupie kolędniczej należą się szczególne podziękowania, gdyż jako jedyna odpowiedziała na apel dyrekcji i zgłosiła chęć występu przed publicznością ze swoim programem. Dziękujemy!\nTradycyjna szopka bożonarodzeniowa /21.01.2014r/\nŚwietlica szkolna była organizatorem konkursu na Tradycyjną szopkę bożonarodzeniową. W konkursie wzięli udział tylko uczniowie ze szkoły podstawowej. A oto zwycięzcy:\nI miejsce - Kinga Szyrszeń, klasa 5a\nII miejsce – Karolina Krywoborodenko, klasa 5c\nIII miejsce – Piotr Szewczyk, klasa 4b.\nKonkurs Pięknego Czytania /20-22.01.2014r/\nTegoroczny Konkurs Pięknego Czytania cieszył się dużym powodzeniem i trzeba było wykazać się dużym kunsztem, aby zdobyć zaszczytny tytuł Szkolnego Mistrza lub Wicemistrza Pięknego Czytania. Konkurs ma kontynuację wojewódzką, bowiem Mistrz i Wicemistrz poszczególnych grup wiekowych będą reprezentować szkołę w Krakowie. Gratulujemy i życzymy powodzenia na etapie wojewódzkim!\nMistrz – Kasia Sabura kl. 2a\nWicemistrz – Emilia Syktus kl. 2b\nMistrz – Wiktoria Mazur kl. 6a\nWicemistrz –Magdalena Chochół kl. 5a\nMistrz –Olga Palki kl. IIc\nWicemistrz –Sylwia Stokłosa kl. IIc\nUroczysty apel bożonarodzeniowy /20.12.2013r/\nTradycyjnie, w ostatnim dniu nauki, przed przerwą świąteczną bożonarodzeniową, odbył się w szkole uroczysty apel z udziałem wszystkich uczniów i pracowników szkoły. Był piękny występ w wykonaniu uczniów szkoły podstawowej i gimnazjum, były życzenia i wspólne kolędowanie, także z udziałem Julitki Ranosz z klasy Ia, która zaśpiewała swoją konkursową kolędę.\nNajpiękniejsza ozdoba świąteczna / 19.12.2013r/\nJak co roku, świetlica szkolna zorganizowała konkurs na „Najpiękniejszą ozdobę świąteczną”. Złożone prace były tak różnorodne i oryginalne, że trudno było wybrać najpiękniejszą z nich. Ostatecznie, za najciekawsze prace uznano ozdoby wykonane przez Michała Gruszkę z klasy IIIc i Mateusza Handzla z klasy IIb.\nPrzegląd kolęd i pastorałek w Limanowej / 18.12.2013r/\nUczennica klasy Ia Szkoły Podstawowej Julitka Ranosz jako jedyna reprezentowała naszą szkołę w XVIII Powiatowym Przeglądzie Kolęd i Pastorałek w Limanowej. Wystąpiła z piękną polską kolędą i uroczo ją zaśpiewała, ale zabrakło Jej trochę szczęścia, by znaleźć się w gronie laureatów konkursu! Gratulujemy i życzymy sukcesu w kolejnych edycjach!\nInstalacje artystyczne / 17.12.2013r/\nInstalacje artystyczne wykonane przez uczniów II klas gimnazjum na zajęciach artystycznych są nie tylko wytworem artystycznym realizowanego projektu, ale także okazją do wielu przemyśleń…\nZachęcamy do odwiedzania sali plastyczno – muzycznej, gdzie można podziwiać inspiracje artystyczne uczniów na różne tematy!\nZawody w pływaniu indywidualnym / 06.12.2013r/\nW grudniu odbyły się w Limanowej Powiatowe Igrzyska Młodzieży Szkolnej dla uczniów szkół podstawowych, w których uczennica klasy Vb - Patrycja Miśkowiec zajęła I miejsce w pływaniu indywidualnym na dystansie 50 m stylem klasycznym i będzie uczestniczyć w zawodach wyższego szczebla. Gratulujemy osiągnięcia i życzymy sukcesu na dalszych etapach!\nWizyta Świętego Mikołaja / 06.12.2013r/\nŚwięty Mikołaj odwiedził w dniu 6 grudnia naszą szkołę umilając wszystkim, od najmłodszych do najstarszych, ten wyjątkowy dzień.\nZabawa andrzejkowa / 27.11.2013r/\nUczniowie szkoły podstawowej i gimnazjum bawili się doskonale na zabawie andrzejkowej, co widać na załączonych zdjęciach. Uczestników nie było zbyt wielu, a atmosfera panująca na zabawie była wyjątkowa i nie wszyscy mieli ochotę zakończyć ją o wyznaczonej porze…\nŻycie i kultura szlachty polskiej / 26.11.2013r/\nUczniowie gimnazjum uczestniczyli w projekcie Lekcja historii na żywo, w ramach którego wzięli udział w spektaklu edukacyjnym pt. „Życie i kultura szlachty polskiej". Uczniowie mieli okazję poznać bliżej historię polskiej szlachty, obyczaje sarmatyzmu, zobaczyli tradycyjny strój sarmaty oraz damy. Można było się także zapoznać z bronią białą oraz prochową, z narzędziami tortur i kar. Jednak największą atrakcją dla uczniów była możliwość sprawdzenia się w pojedynku szermierczym i możliwość przymierzenia stroju szlacheckiego.\nPrelekcja o szkodliwości azbestu / 18.11.2013r/\nUczniowie klas I – III Szkoły Podstawowej uczestniczyli w prelekcji poświęconej szkodliwości azbestu w ramach Małopolskiego Projektu „ Bezpieczna eksploatacja i składowanie azbestu”. Prelekcja skierowana była do najmłodszych uczniów, aby uświadomić im, jakie niebezpieczeństwo kryją w sobie wyroby azbestowe i dlaczego należy je eliminować z codziennego użytku.\nHalowa piłka nożna - Gimnazjada Młodzieży Szkolnej\n/ 15.11.2013r i 21.11.2013r/\nDrużyna dziewcząt z gimnazjum zrobiła nie lada furorę w tegorocznych szkolnych zawodach w halowej piłce nożnej w ramach Gimnazjady Młodzieży Szkolnej. Najpierw zdobyła tytuł mistrzowski w gminie, potem w powiecie, a następnie w rejonie w Nowym Sączu, pokonując utytułowane zawodniczki klubowe. Niestety, zabrakło im trochę szczęścia w rozgrywkach wojewódzkich w Dąbrowie Tarnowskiej. Zdobyły VI miejsce, którym pewnie nie zaspokoiły swoich ambicji, ale tak daleko nie zaszła w sportowej historii naszej szkoły jeszcze żadna drużyna! Gratulujemy sukcesu!\nFotorelacja z Dąbrowy Tarnowskiej\nI Powiatowy Konkurs Recytatorski / 14.11.2013r/\nNa przełomie października i listopada w Bibliotece Publicznej w Limanowej odbyły się przesłuchania uczestników I Powiatowego Konkursu Recytatorskiego. Liczba uczestników była tak duża, że przesłuchania trwały 3 dni, a podsumowanie konkursu odbyło się dopiero 14 listopada 2013r. Z naszej szkoły w konkursie wzięły udział trzy uczennice i uczeń z klas I – III szkoły podstawowej. Miłe zaskoczenie spotkało Sylwię Sędzik (klasa IIa), która zdobyła wyróżnienie w konkursie! Gratulujemy sukcesu!\nDodatkową atrakcją dla nagrodzonych uczestników było fantastyczne spotkanie z bajkopisarką Panią Wiolettą Piasecką. O szczegółach może opowiedzieć Sylwia, a uczniowie klas I – III będą mieli możliwość poznania Jej osobiście, gdyż chcemy zaprosić bajkopisarkę do szkoły.\nUzależnieniom - stop / 13.11.2013r/\nW dniu 13 listopada br.W SOSW w Dobrej odbył się międzyszkolny konkurs pod Hasłem „Uzależnieniom - stop”, w którym uczestniczyły trzyosobowe drużyny z siedmiu szkół podstawowych z gminy Dobra. Uczennice reprezentujące naszą szkołę: Magda Toporkiewicz, Karolina Świder i Magda Śliwa – wszystkie z klasy VIb zajęły wysokie II miejsce! Wykazały się dużą wiedzą w różnych kategoriach i doskonałą pracą zespołową. Gratulujemy!\nObchody Święta Niepodległości w Chyszówkach /11.11.2013r/\nTradycyjnie, delegacja uczniów z gimnazjum wraz z dyrektorem szkoły reprezentowała szkołę podczas obchodów Święta Niepodległości w Chyszówkach, na Przełęczy Rydza- Śmigłego, w dniu 11 listopada 2013r. Było nam miło, kiedy w gronie pocztów sztandarowych zobaczyliśmy też uczniów naszej szkoły, towarzyszących sztandarowi bohaterów II wojny światowej ( żołnierzy AK), godnie ich reprezentując.\n95 Rocznica Odzyskania Niepodległości /08.11.2013r/\nSzkolne obchody 95 rocznicy odzyskania niepodległości przez Polskę odbyły się w atmosferze powagi i podniosłego charakteru okolicznościowej akademii.\nŚwiatełko mojej pamięci /01.11.2013r/\nSzkolna akcja „Światełko mojej pamięci”, wpisana w ceremoniał szkoły, od lat cieszy się dużym odzewem ze strony uczniów. Jest bardzo wielu uczniów, którzy symbolicznym zniczem złożonym w szkole, zapalonym w Dniu Wszystkich Świętych na grobach ofiar wojen, grobie Patrona, na grobach zmarłych pracowników szkoły, oddają hołd wdzięczności za zasługi dla naszego pokolenia. Dziękujemy wszystkim, którzy dali dowód swojego patriotyzmu i poszanowania pamięci Zmarłych, spoczywających na miejscowym cmentarzu.\nKonkurs literacko-przyrodniczy /10.2013r/\nW październiku 2013r. uczennice z klas Vb i VIb wzięły udział w konkursie literacko – przyrodniczym pod hasłem „O czym śpiewają ptaki”, zorganizowanym przez Fundację Wspierania Inicjatyw Ekologicznych w Krakowie. W ramach konkursu pisały wiersze i opowiadania związane z życiem ptaków w Karpatach. Wprawdzie nie zajęły czołowych miejsc w konkursie, ale liczy się chęć i zaangażowanie, które wiąże się z koniecznością dodatkowej pracy. Uczennice otrzymały symboliczne upominki od organizatora konkursu. Gratulujemy!\nKonkurs Krajoznawczo - Ekologiczno - Przyrodniczy /28.10.2013r/\nW dniu 28 października 2013r. w Krosnej, w gminie Laskowa odbył się I Powiatowy Konkurs Krajoznawczo – Ekologiczno – Przyrodniczy Pt. „Znam powiat limanowski, kocham, szanuję i chronię jego przyrodę, zorganizowany przez Starostwo Powiatowe w Limanowej. Naszą szkołę reprezentował uczeń klasy VI b Jakub Marek, który zajął bardzo wysokie IV miejsce, ze stratą zaledwie 0,25 punkta do podium. W ramach konkursu należało wykazać się rozległą wiedzą teoretyczną i umiejętnościami praktycznymi – strzelaniem z wiatrówki. W obu konkurencjach Kuba poradził sobie bardzo dobrze.\nZdrowe odżywianie /28.10.2013r/\nW ramach realizacji programu prozdrowotnego w szkole podstawowej klasa Vb przygotowała i zaprezentowała pokaz zdrowego odżywiania, połączony z nauką wykonania zdrowych i smacznych kanapek na drugie śniadanie do szkoły, w wersji możliwej do wykonania przez każdego ucznia. Polecamy do wykorzystania szczególnie teraz, gdy chwilowo brak szkolnego sklepiku!\nŚlubowanie klas I-szych gimnazjum /23.10.2013r/\nTakże gimnazjaliści klas I- szych zostali uroczyście włączeni w poczet uczniów gimnazjum w dniu 23 października 2013r. Z tej okazji złożyli uroczyste przyrzeczenie, na flagę państwa, że dołożą wszelkich starań w wypełnianiu szkolnych obowiązków i będą przestrzegać zasad kulturalnego zachowania w każdej sytuacji. Życzymy powodzenia w gimnazjum i w dalszej edukacji!


Organizmy GMO - zagrożenia, bezpieczeństwo, zastosowanie - fakty!\nDietetyka – baza wiedzy / Technologia żywności / GMO – nowe możliwości, czy nowe zagrożenie?\nW ostatnim czasie zawrzała gorąca dyskusja na temat GMO. Wynika to z faktu podpisania przez prezydenta Polski nowelizacji ustawy o organizmach zmodyfikowanych genetycznie (GMO). Społeczna debata przedstawia zarówno argumenty za i przeciw GMO. Zwolennicy jak i przeciwnicy tego tematu prezentują swoje zdanie w dyskusji, która zdaje się nie mieć końca. Czego dokładnie dotyczy dyskusja o GMO?\nGMO (ang. Genetically Modified Organisms) to określenie nadawane organizmom (bakteriom, grzybom, roślinom, zwierzętom) w których materiał genetyczny został zmieniony w sposób niezachodzący w warunkach naturalnych (art.3 ust. z dn. 22 czerwca 2001 o organizmach genetycznie zmodyfikowanych). Głównymi metodami wprowadzenia tych zmian są techniki inżynierii genetycznej, które znacząco zwiększają precyzyjność i szybkość procesu modyfikacji.\nModyfikacje materiału genetycznego zachodzą w sposób naturalny każdego dnia. Dzieje się tak za sprawą mutacji spontanicznych, które pojawiają się losowo i zazwyczaj szybko ulegają samonaprawie. Innym naturalnym sposobem wprowadzenia modyfikacji materiału genetycznego jest technika z których korzysta rolnictwo. Chodzi tu o krzyżowanie gatunków o pożądanych cechach. Efektem tej modyfikacji są np. rośliny o innej, oczekiwanej morfologii, zwiększonej odporności na pewien czynnik lub pożądanej maści czy budowie ciała zwierzęcia. Jednak w tych przypadkach czas oczekiwania na efekt jest zasadniczo długi (ściśle zależy od tempa rozmnażania się danego organizmu) i bardzo często efekt końcowy nie może być przewidziany.\nDzięki rozwojowi wiedzy na temat genów, dziedziczenia, a także wielu technik laboratoryjnych – manipulacje na poziomie komórek i ich materiału genetycznego stały się możliwe. Rozróżnia się 3 rodzaje modyfikacji materiału genetycznego.\nNajbardziej dyskusyjne jest wprowadzanie do komórki genu, który pochodzi z organizmu innego gatunku (powstaje organizm transgeniczny). Przy zachowaniu wszelkich międzygatunkowych ograniczeń i wymagań, można spodziewać się ujawnienia pożądanej cechy. Sztandarowym przykładem jest bakteria E.coli produkująca ludzką insulinę lub bawełnę. Dwa pozostałe rodzaje modyfikacji obejmują wprowadzenie zmian w obrębie istniejących genów. Dotyczyć to może wprowadzenia dodatkowych kopii określonego genu lub zmian jego aktywności (np. włączenie lub wyłączenie ekspresji).\nPierwszy sposób modyfikacji pozwala na uzyskanie organizmów charakteryzującego się cechami, które nie występują naturalnie. Znajduje to zastosowanie w produkcji różnych substancji chemicznych, których uzyskanie w tradycyjny sposób rodzi pewne problemy (np. enzymy, czynniki wzrostu, składniki odżywcze). Przykładem są bakterie, do genomu których wprowadzono ludzkie geny konkretnych białek. Dzięki temu ludzkie białka można uzyskać w sposób praktycznie nieograniczony, więc użycie ich do celów terapeutycznych staje się możliwe. Dwa kolejne sposoby wprowadzania zmian są szczególnie przydatne, kiedy celem staje się modyfikowanie istniejących cech danego organizmu. Bardzo często używana są przy manipulacjach na genach roślinnych. Efektem mogą być warzywa bądź owoce, których geny odpowiadające za regulację procesu dojrzewania – spowolniają swoją aktywność, co wydłuży przydatność do spożycia. W innym przypadku może to być zwiększenie ilości składników odżywczych danego produktu.\nWraz ze stopniem złożoności organizmu manipulacje na jego materiale genetycznym mogą rodzić więcej problemów. Stąd też obecnie najpopularniejszymi organizmami genetycznie modyfikowanymi są bakterie, grzyby i rośliny. Potencjał modyfikacji genetycznych tych organizmów jest najskuteczniej wykorzystywany w praktyce laboratoryjnej.\nBakterie najczęściej są używane jako bioreaktory do produkcji określonych substancji, czy to dla przemysłu farmaceutycznego (np. produkcja białek ludzkich, enzymów) czy spożywczego (np. bakterie fermentacji mlekowej). W przypadku grzybów najczęściej tworzy się modyfikacje dostępnych szczepów drożdży, aby jeszcze wydajniej sprawdzały się w procesie warzenia piwa lub produkcji pieczywa. Rośliny stanowią grupę organizmów, których modyfikacje wykazują największy potencjał – poczynając od ich walorów estetycznych, a na znaczeniu gospodarczym kończąc. Pomimo złożonej organizacji organizmów roślinnych, wprowadzanie dodatkowych fragmentów DNA można przeprowadzać na drodze pośrednich (wektorowych) i bezpośrednich (bezwektorowych) metod transformacji. Jednak wciąż efekt końcowy między wynikiem w laboratorium a warunkami polowymi może się diametralnie różnić. Modyfikacje genetyczne zwierząt należą do najtrudniejszych, głównie ze względu na złożoność mechanizmów dziedziczenia i ekspresji genów.\nPomimo licznych głosów i dyskusji dotyczących organizmów GMO należy pamiętać, że modyfikacja genetyczna każdego organizmu wiążą się z pewną dozą niepewności co do ich wyników – co niesie za sobą potencjalne zagrożenie. Przeprowadzając każde zmiany genomu danego organizmu, naukowcy powinni wypracować takie rozwiązania, które to nie przyniosą szkody dla obiektu badań i środowiska.\nModyfikacje genetyczne organizmów dają duże możliwości. Istnieje niezwykły potencjał działań w tym zakresie, natomiast nie brakuje w tym temacie również wielu obaw. Nikt nie jest w stanie jednoznacznie stwierdzić czy modyfikacje genetyczne jednych organizmów nie wpłyną negatywnie na inne. Dlatego zanim stworzony w laboratorium organizm GM zostanie wykorzystany, powinien przejść szereg testów. Zdaniem wielu (również środowisk naukowych) badania i testy sprawdzające/weryfikujące bezpieczeństwo danych organizmów GMO nie są wystarczające. Mimo wszystko, to co oferuje nam dzisiejsza nauka rodzi wiele możliwości na ulepszenie naszego świata, jednak należy mieć na uwadze ryzyko, które to potencjalnie może przyczynić się do pogorszenia życia na naszej planecie.\n1. FAQ on GM Food, WHO – http://www.who.int/foodsafety/areas_work/food-technology/faq-genetically-modified-food/en/\n4. J.Pickrell „Introduction: GM Organisms” New Scientists, 04.09.2006\n5. New Scientist http://www.newscientist.com/topic/gm-food\n6. Ustawa z dnia 22 czerwca 2001r. o organizmach genetycznie zmodyfikowanych http://isap.sejm.gov.pl/


3 pomysły na lunch box dla dzieci i dla dorosłych - LokalnyRolnik\n3 pomysły na lunch box dla dzieci i dla dorosłych\nautor: Szkoła na Widelcu 12 września 2017 Skomentuj\nNie da się ukryć, rok szkolny ruszył pełną parą a w głowach rodziców nieustająco rozbrzmiewa jedno pytanie – „z czym dziś do szkoły?” Drugie śniadanie nie musi być nudne, może być urozmaicone, kolorowe i najlepsze na świecie! Lunch box to po prostu pojemnik na śniadanie lub obiad, w który pakujemy posiłek i zabieramy ze sobą do szkoły lub do pracy. Jak przygotować najlepszy lunch box? Co zrobić na drugie śniadanie? Sprawdźcie 3 propozycje Szkoły na Widelcu, które sprawdzą się dla dzieci i dla dorosłych.\nRazowa kanapka z pieczenią z indyka i chrupiącymi warzywami (2 porcje)\nkilka liści ulubionych sałat: np.: dębowej, musztardowca, masłowej, rzymskiej\nPrzygotowujemy pieczeń – dzień wcześniej:\n?Z tej porcji mięsa wyjdzie jej zdecydowanie więcej, niż na 2 kanapki, co jest wartością dodaną podczas robienia pieczeni.\n?Czosnek ścieramy na tarce, liście bazylii rwiemy w dłoniach i mieszamy razem z solą i pieprzem oraz oliwą. Powstałą marynatę wcieramy w pierś z indyka. Wkładamy mięso do rękawa do pieczenia.\n?Pieczemy początkowo w 100 °C przez godzinę, następnie zwiększamy temp. do 180 °C na kolejne 60 minut. Wyjmujemy mięso z piekarnika, po 30 minutach rozcinamy rękaw, i studzimy je do końca.\n?Przechowujemy szczelnie zapakowane w lodówce. Indyka kroimy w plastry w poprzek włókien.\nJeszcze dodatki i kanapka gotowa:\n?Wszystkie surowe warzywa dokładnie myjemy. Ogórki małosolne kroimy w podłużne, nie za grube plastry. Podobnie rzodkiewki.\n?Kromkę smarujemy masłem, układamy plastry mięsa, liście sałaty, plasterki ogórka i rzodkiewki; przykrywamy drugą kromką\nChcę zamówić warzywa prosto od rolników\nChlebek cukiniowy z kremowym twarożkiem, łososiem i ogórkiem\n65 g oliwy\n60 g posiekanych orzechów włoskich (opcjonalnie)\n95 g mąki orkiszowej i 95 g mąki pszennej\n120 g łososia wędzonego na ciepło\nRobimy chlebek z cukinii:\n?Jaja ubij na biało, dodaj jogurt, oliwę, sól, miód, skórkę otartą z wyparzonej i osuszonej pomarańczy i drobno posiekane igiełki oberwane z gałązki rozmarynu i połącz na średnich obrotach miksera.\n?Zetrzyj na tarce cukinię i wraz z orzechami (o ile ich używasz), dodaj do masy jajeczno-jogurtowej.\n?Mąki połącz z proszkiem do pieczenia i sodą oczyszczoną, dodaj do mokrych składników i wyrób na gładką, jednolitą masę.\n?Piekarnik nagrzej do 180 stopni. Wylej masę do foremki 7 x 15 cm i piecz do suchego patyczka około 80-90 minut. Wyjmij z piekarnika, a po 10 minutach – wyciągnij ciasto z formy, ostudź na kratce.\nDorzucamy dodatki i lunch box gotowy:\n?Ogórka potnij w podłużne paski przy pomocy obieraczki lub ostrego noża.\n?Ukrój po 2 kromki chleba cukiniowego na porcję i posmaruj je twarożkiem.\n?Ułóż kawałki łososia i wstążki z ogórka.\n?Możesz te kanapki zrobić także w wersji zamkniętej – przykrywając drugą kromką chlebka od góry.\n?Do lunch boxu włóż dodatkowo garść ulubionych warzyw, pokrojonych w słupki oraz garść kiełków.\nLunch box – Chlebek cukiniowy i domowe pieczone mięso / Zdjęcie: Karolina Rutkowska\nZielone naleśniki z kremowym twarożkiem (2 porcje)\n1/3 szklanki mleka (możemy użyć roślinnego)\n25-30 g świeżego młodego szpinaku\n1 łyżka oleju rzepakowego + olej do smażenia\n?Szpinak myjemy i osuszamy.\n?Miksujemy szpinak w blenderze, dodając stopniowo wodę i mleko.\n?Dodajemy mąkę, jajo, olej i wyrabiamy na jednolitą masę o gęstości klasycznego ciasta na naleśniki.\n?Zafoliujemy gotowe ciasto i odstawiamy je na 20 minut.\n?Rozgrzewamy patelnię, smarujemy powierzchnię tłuszczem za pomocą pędzelka lub ręcznika papierowego\n?Wlewamy porcję ciasta i smażymy naleśniki na średnim ogniu, aby nie zrumieniły się za bardzo – mają mieć żywy, zielony kolor.\nDodajemy dodatki i gotowe:\n?Ser biały rozrabiamy z jogurtem. Doprawiamy solą i pieprzem.\n?Usmażone naleśniki smarujemy warstwą twarożku i rolujemy.\n?Kroimy je na kawałki wielkości kęsa.\n?Wkładamy do śniadaniówki zawsze w asyście świeżych, sezonowych warzyw.\nLunch box – zielone naleśniki z twarożkiem / Zdjęcie: Karolina Rutkowska\nPrzypominamy, że robiąc zakupy na LokalnyRolnik.pl możesz również wspierać działania Szkoły na Widelcu. Do każdego rachunku możesz dodać symboliczną złotówkę, trzy albo pięć i w ten sposób wspierać działania Fundacji.\nAutor Szkoła na Widelcu FUNDACJA SZKOŁA NA WIDELCU Czy mamy wpływ na to, co jedzą nasze dzieci? Jak sprawić, by zamiast czipsów chciały zjeść w szkole zdrowe drugie śniadanie? Czy warto, aby maluchy pomagały w kuchni? Właśnie nad tymi zagadnieniami i promowaniem idei zdrowego odżywiania wśród dzieci pracuje Fundacja Szkoła na Widelcu. Fundacja Szkoła na Widelcu działa od ponad 5 lat na rzecz poprawy jakości żywienia dzieci w szkołach i przedszkolach. Uczy, czym jest dobre jedzenie, skąd się bierze i dlaczego jest takie ważne. Jej założycielem i prezesem jest Grzegorz Łapanowski. Fundacja tworzy i realizuje innowacyjne programy edukacyjno-kulinarne, bazujące na połączeniu zajęć teoretycznych i praktycznych. Podczas warsztatów kulinarnych pokazujemy, jak gotować nie tylko zdrowo, ale również smacznie. Organizacja kompleksowo podchodzi do edukacji żywieniowej, docierając nie tylko do dzieci, ale również do rodziców, nauczycieli, personelu szkolnych i przedszkolnych kuchni. Organizuje akcje społeczne Kucharze Dzieciom - charytatywne kolacje i pikniki, których celem jest zbieranie funduszy na sprzęt gastronomiczny do kuchni szkolnych. W programie telewizyjnym Misja Stołówka wspierała szkoły w poprawie jakości żywienia dzieci w placówkach. Od września 2017 roku uruchomiona zostanie przez Fundację platforma edukacyjna i program „Dobrze Jemy ze Szkołą na Widelcu”, który ma na celu ułatwić szkołom prowadzenie samodzielnie zajęć z edukacji kulinarnej poprzez dostarczenie im materiałów dydaktycznych z tego obszaru. info@szkolanawidelcu.pl www.szkolanawidelcu.pl\n5 porcji warzyw i owoców – czy to trudne?\nWspólne gotowanie – czy warto poświęcić temu czas?\nMleko kozie a krowie – porównujemy skład i właściwości\nNapoje roślinne alternatywą dla mleka – jak je przygotować?


artykuł: "I Konferencj..."\nImpreza została zorganizowana przez Polskie Stowarzyszenie Energetyki Wiatrowej przy współpracy z Polskim Towarzystwem Morskiej Energetyki Wiatrowej w dniach 10-11 września w Sopocie. Wzięło w niej udział ok. 250 osób – deweloperów, inwestorów, producentów podzespołów czy przedstawicieli sektora dystrybucji energii, a także stowarzyszeń branżowych oraz środowisk naukowych.\nNa targach zaprezentowało się dziewięć firm, m.in. stocznia Crist z Gdańska, Energomontaż Północ Gdynia i Siemens.\n– Organizowane przez nas Konferencja i Targi Offshore to pierwsze w Polsce tak duże wydarzenie w całości poświęcone morskiej energetyce wiatrowej – powiedział Krzysztof Prasałek, prezes PSEW. – Energetyka wiatrowa offshore ma na polskim obszarze Bałtyku bardzo duży potencjał. Jeśli dobrze wykorzystamy naszą szansę, to Polska może być jednym z liderów i eksporterów technologii i usług w tej branży.\nPodczas 11 paneli eksperci wygłosili 34 referaty, przedstawiając obraz morskiej energetyki wiatrowej (MEW). W pierwszym dniu prelekcje dotyczyły perspektyw rozwoju MEW w Polsce oraz w Europie. W panelu „Morska Energetyka wiatrowa w Europie” Anne-Bénédicte Genachte z Europejskiego Stowarzyszenia Energetyki Wiatrowej przekonywała, że europejski rynek morskiej energetyki wiatrowej staje się nie tylko coraz bardziej dojrzały, ale również coraz bardziej konkurencyjny – a co najważniejsze – jest na nim miejsce dla Polski. Ruta Baltause z Komisji Europejskiej omówiła miejsce branży offshore w europejskiej polityce energetycznej i krajowych planach działania. Następnie w panelu „Morska energetyka wiatrowa w Polsce” swoje przemawiali: Maciej Stryjecki z Fundacji na rzecz Energetyki Zrównoważonej, Henryk Majchrzak z PSE-Operator, Enrique Álvarez-Uría Berros z EDPR oraz Artur Zdybicki z Polenergii. Ich wystąpienia dotyczyły m.in. podstawowych barier w rozwoju offshore w Polsce, miejsca MFW w polityce rządu oraz dotychczasowych doświadczeń w przygotowaniu inwestycji. Panel wzbudził ogromne zainteresowanie uczestników, głównie z uwagi na wystąpienie H. Majchrzaka, prezesa PSE-Operator, który omówił planowane inwestycje sieciowe i wynikające z nich możliwości przyłączenia farm offshore w Polsce do 2025 r.\nW drugim dniu przedstawiono m.in. uwarunkowania prawne, wymogi środowiskowe, mechanizmy finansowania, najnowsze rozwiązaniom technologiczne, światowe i europejskie trendy, prognozy rozwoju branży, a także studia przypadku, pokazujące doświadczenia w zakresie inwestycji. Mariusz Radziszewski z MG przedstawił miejsce branży offshore w polityce energetycznej Polski i Krajowym planie działań. Cennym głosem był wykład prof. Zbigniewa Lubośny oraz dr Jacka Klucznika z Politechniki Gdańskiej, dotyczący MFW w systemie elektroenergetycznym.\nWydarzenie to stanowiło nie tylko odpowiedź na zainteresowanie przedsiębiorców branżą offshore. Był to także swoisty apel środowiska do polityków o jak najszybszą likwidację barier rozwoju tego sektora, szczególnie w kontekście prac nad nową ustawą o OZE.\n– W żadnym kraju morska energetyka wiatrowa nie rozwinęła się jeszcze bez wsparcia rządu. Obyśmy za dziesięć lat nie narzekali, że na tym biznesie zarobił ktoś inny. Byłoby szkoda, zwłaszcza że w produkcji stoczniowej i metalurgicznej mamy naprawdę ogromne doświadczenie – powiedział Bogdan Gutkowski, prezes PTMEW.\nForum Czystej Energii na POLEKO 2012


Szafki do stelaży (2) | e-laboratoryjne.pl\nStrona główna > szafki do stołów laboratoryjnych>szafki do stelaży\nszafki do stelaży Jest 16 produktów.\n182 zł\tTowar dostępny\nSzafka laboratoryjna SA6940\nSystemowa odkryta szafka do stołu laboratoryjnego na stelażu. Wykonana z płyty wiórowej 18 mm obustronnie melaminowanej, oklejonej na krawędziach obrzeżem pcv grubości 2 mm. Wewnątrz - jedna ruchoma półka wyposażona w specjalne złącza zapobiegające przypadkowemu wypadnięciu półki wraz z zawartością.\n199 zł\tTowar dostępny\nSzafka laboratoryjna SA6960\n225 zł\tTowar dostępny\nSzafka laboratoryjna SA6980\n272 zł\tTowar dostępny\nSzafka laboratoryjna SA6912\nSystemowa odkryta szafka do stołu laboratoryjnego na stelażu. Wykonana z płyty wiórowej 18 mm obustronnie melaminowanej, oklejonej na krawędziach obrzeżem pcv grubości 2 mm. Wewnątrz - dwie ruchome półki wyposażone w specjalne złącza zapobiegające przypadkowemu wypadnięciu półki wraz z zawartością.


Gry shopkins, w które można grać online mvhos\nZarabiaj online z kasynem BitStarz. Gry na PS4, w które można grać ponad 100 godzin. JB Exclusive. OKBet Kod Rejestracyjny. Loteria Promocyjna Lotto. XM Bonus. Szukam gier w które można grać na PC z padem - Gry PC - dobreprogramy - forum. Komentarze 2. Przegląd legalnych bukmacherów w Polsce. Pierwszy zakład bez ryzyka PLN!\nW blackjacka można grać towarzysko, ale przede wszystkim jest to rodzaj gry hazardowej, którą na pieniądze można uprawiać tylko w kasynach. Blackjack pojawił się też u cześci legalnych bukmacherów, dlatego wyjaśniamy zasady tej gry. Poznaj zasady blackjacka w kasynach, a także w grach karcianych u bukmacherów w Polsce. Blackjack Automaty online 3D — kolejna wariacja na temat interaktywnych rozwiązań w hazardzie; Mobilne gry maszynowe, czyli wszystkie te, w które można grać na sprzęcie przenośnym z dostępem do internetu (np. smarfony i tablety). Powyżej wymieniliśmy podstawowe typu automatów. Najlepsze kasyna w Polsce, zarówno jak i w Unii Europejskiej, oferują możliwość wpłaty przelewów oraz operacji finansowych w trakcie gry także w innych walutach, na przykład EUR lub USD. Ten fakt potwierdza, że kasyno polskie jest warte zaufania, ponieważ spełnia wszystkie wymogi bezpieczeństwa finansowego. W gta online nie można grać wirtualnymi pieniędzmi w kasynie bo w Polzce jest ustawa o grach hazardowych xD Jap**dole gdzie ja żyje #bekazpisu #gta #gry +: … W jednej chwili można było wygrać nawet kilkanaście czy kilkadziesiąt milionów dolarów. Nic też dziwnego, że takie gry kasynowe pojawiły się także w europejskich kasynach czy w specjalnych salonach gry. Niedługo potem nastał czas na maszyny hazardowe w wersji online. Zacznij Grać w Gry Kasynowe Online za Darmo na Gry planszowe nie bez powodu zyskują na popularności. To wciągająca rozrywka na wiele godzin. W niektóre można grać również online. Co ciekawe, producenci najpopularniejszych tytułów tworzą wersje dla jednej osoby. O tych najlepszych opowiadała w naszym programie Magdalena Kordaszewska, ekspertka ds. zabawek i akcesoriów dla dzieci.\nZapraszamy do gry w darmowe gry online Shopkins dla dziewczynek. Tutaj poznasz Popetta, Jessikę, Bablaeshę, Donatinę i inne bohaterki, które posiadają własne sklepy. Ich towary są żywe, czy to gruszka, pączek czy ciasteczko. Wśród produktów do gier oferowanych dla graczy w wieku do 8 lat znajdują się wszystkie popularne miejsca Gry planszowe nie bez powodu zyskują na popularności. To wciągająca rozrywka na wiele godzin. W niektóre można grać również online. Co ciekawe, producenci najpopularniejszych tytułów tworzą wersje dla jednej osoby. O tych najlepszych opowiadała w naszym programie Magdalena Kordaszewska, ekspertka ds. zabawek i akcesoriów dla dzieci. Graj w gry Santa Snake online na gryfriv.net. Wszystkie gry to gry HTML5, w które można grać z łatwością. Graj w gry Fruit Crush Frenzy online na gryfriv.net. Wszystkie gry to gry HTML5, w które można grać z łatwością.\nMałe gry, w które można grać dziesiątki godzin – perły do 200 MB. Niektórym grom wystarcza kilkadziesiąt megabajtów, by zabrać nas do niesamowitych światów i zapewnić dziesiątki\nMar 05, 2020 Jeśli lubisz grać w gry typu blackjack, bakarat, w ruletkę lub w pokera, to ten artykuł jest dla Ciebie. Wyjaśnimy Ci czym są gry hazardowe online. Niemała liczba graczy korzysta z kasyn internetowych, gdzie mogą zagrać na prawdziwe pieniądze, dlatego, że cenią sobie ich dostępność oraz własną wygodę z korzystania na przykład Tylko gry online pozwalają na Bakugan nie jest już zbieranie miłośników gry w mieście. Po prostu wejdź na naszą stronę, uruchomić aplikacji flash i zacząć grać online. W tym przypadku wszystko jest jasne i proste, twoja ulubiona Bakugan ze sobą, posiadają unikalne kompetencje i umiejętności, które można łatwo wykazać na Dzisiaj złamię ten stereotyp i pokażę Wam 10 gier PC, w które zdecydowanie lepiej grać na padzie. Pomimo tego, że jestem graczem PC, to nie stronię również od konsol. O ile nie wyobrażam sobie grania w strzelanki inaczej niż z wykorzystaniem klawiatury i myszy, tak są gry PC, w których zdecydowanie lepszym wyjściem jest użycie pada. Temtem - Siedzisz zamknięty w domu i brakuje Ci towarzystwa? Podpowiadamy, w które gry z trybem multiplayer można grać i jednocześnie rozmawiać ze znajomymi. Można grać w simsy online? 2011-07-21 20:00:52 Jakie znacie zabwy, gry w które można z przyjaciółmi grać w autobusie? 2010-06-03 12:32:26 można grać online … Zagraj w darmowe gry online na Gry.pl! I mówi katani zasypia budzi się całe miasto opruz grać osoby ktura grać miasto podaje przykłady kto może być z mafi i podaje przykład można potem głosowanie i odpada ta osoba ktura miała najwięcej głosów i które czybyła mafią czy nie.\nDemonstracyjna wersja gry na automatach online pozwoli więc zarówno nowym, jak i doświadczonym graczom przetestowanie możliwości danej gry. Mowa tu nie tylko o grach slotowych, ale także o popularnych grach stołowych jak blackjack czy ruletka, które również można testować i grać za darmo. Istnieją nawet kasyna online, którym nie można w ogóle ufać i które minimalizują Twoje szanse na wygraną. Hazard online na prawdziwe pieniądze w bezpiecznych kasynach Mamy tzw Top kasyno 10 gdzie przetestowaliśmy kasyna pod kątem uczciwości, reputacji i licencji. Gry kasyno. PokerLista kasyn online, w których możesz grać w pokera online. BlackjackZagraj w swój ulubiony blackjack w kasynie online w Polsce. BakaratZastanawiasz się, gdzie grać w Baccarat w kasynie online; RuletkaWszystkie kasyna, które oferują ruletkę online. BingoJak grać w bingo online. Poznaj najlepsze sposoby na grę Jaki Bonus Można Uzyskać, Grając w Sloty Online. Niektórzy gracze boją się, że kiedy w końcu zaczną grać na prawdziwe pieniądze, będą musieli poświęcić na grę dość dużo pieniędzy. Nie wiedzą jednak o tym, że wiele kasyn oferuje bardzo ciekawe bonusy. To dzięki nim gracze mogą często grać w sloty online prawie za darmo.\nW Shopkins Coloring Book można grać online jako grę HTML5, dlatego nie jest konieczne pobieranie. Kategorie, w których znajduje się Shopkins Coloring Book :.\nZainstaluj Flashpoint, aby grać w stare gry Flash na PC Niezależny wydawca BlueMaxima opracował katalog 38 000 gier flash, do których można uzyskać dostęp, instalując za darmo oprogramowanie Flashpoint. To rozwiązanie działa tylko na komputerach z systemem Windows 7. W przeglądarce internetowej przejdź do strony BlueMaxima. Jak grać w Mahjonga. Pod pewnymi względami Mahjong przypomina grę w domino. Kamienie posiadają określone symbole i kolory - podobnie jak w kartach do gry. Podstawowa wersja kompletu kamieni do gry w Mahjonga zawiera trzy kolory - bambusy, monety i znaki. Każdy z kolorów zawiera symbole od jednego do dziewięciu. W gry przeznaczone na konsolę Xbox 360 i konsolę Xbox 1-szej generacji, które są zgodne z konsolą Xbox One, można również grać na konsoli Xbox Series X|S. Pełną listę wstecznie zgodnych gier możesz znaleźć tutaj: Wszystkie jednoręki bandyta gry za darmo, w które można zagrać online, bazują się na unikatowym oprogramowaniu, stanowiącym wartość intelektualną prywatnego przedsiębiorcy. Wraz z rozwojem rynku oraz rozpowszechnieniem kasyn internetowych przybyło deweloperów gier hazardowych, którzy prowadzą między sobą walkę o każdego klienta. Kasyna Online Na Prawdziwe Pieniądze w Polsce. Do niedawna hazard kojarzony był głównie ze stacjonarnymi kasynami. Od kilkunastu lat coraz większą popularnością cieszą się jednak kasyna online, w których również można grać na pieniądze i wygrywać wysokie nagrody. Demonstracyjna wersja gry na automatach online pozwoli więc zarówno nowym, jak i doświadczonym graczom przetestowanie możliwości danej gry. Mowa tu nie tylko o grach slotowych, ale także o popularnych grach stołowych jak blackjack czy ruletka, które również można testować i grać za darmo. Istnieją nawet kasyna online, którym nie można w ogóle ufać i które minimalizują Twoje szanse na wygraną. Hazard online na prawdziwe pieniądze w bezpiecznych kasynach Mamy tzw Top kasyno 10 gdzie przetestowaliśmy kasyna pod kątem uczciwości, reputacji i licencji.


Gotowe projekty domów z piwnicą - GaleriaDomow.pl\nDom przy Cyprysowej 473490,00 zł\nsalon + 5 pokoigaraż: 2141.11 m²\nGrupa projektów, w których pomieszczenia gospodarcze zostały przeniesione pod poziom gruntu. Zostały przygotowane głównie z myślą o właścicielach małych działek z niewielkim spadkiem terenu. Są wśród nich gotowe projekty domów jednorodzinnych z podpiwniczeniem całkowitym oraz domy z podpiwniczeniem tylko pod częścią budynku. Piwnica może być przeznaczona na garaż, pomieszczenie gospodarcze, kotłownię czy pomieszczenia rekreacyjne, na przykład na saunę lub siłownię. Przed wyborem projektu domu jednorodzinnego z podpiwniczeniem należy sprawdzić, czy poziom wód gruntowych na działce pozwala na takie rozwiązanie. Trzeba również pamiętać, że piwnica stanowi dodatkową kondygnację, co zdecydowanie zwiększa koszty budowy. Ważne! Nasze projekty domów są pomyślane tak, że w ramach adaptacji, w zależności od indywidualnych potrzeb inwestorów, do każdego domu z naszej oferty można doprojektować podpiwniczenie.