Walery Sławek – Wikipedja, wolna encyklopedia\nWersja ortograficzna: Walery Sławek\nPełne imię i nazwisko Walery Jan Sławek\nData i miejsce urodzenia 2 listopada 1879\nStrutynka, gubernia podolska, Imperium Rosyjskie\nData i miejsce śmierci 3 kwietnia 1939\nOkres od 22 czerwca 1938\ndo 27 listopada 1938\nPopżednik Stanisław Car\nNastępca Wacław Makowski\nPopżednik Leon Kozłowski\nOkres od 5 grudnia 1930\nPopżednik Juzef Piłsudski\nOkres od 29 marca 1930\ndo 23 sierpnia 1930\nPżynależność polityczna Bezpartyjny Blok Wspułpracy z Rządem[a]\nPopżednik Kazimież Bartel\nNastępca Juzef Piłsudski\nWalery Jan Sławek, pseudonim „Gustaw”, „Soplica” (ur. 2 listopada 1879 w Strutynce, zm. 3 kwietnia 1939 w Warszawie) – polityk okresu II Rzeczypospolitej, tżykrotny premier Polski, marszałek Sejmu, wolnomulaż, podpułkownik dyplomowany piehoty Wojska Polskiego. Członek Polskiej Partii Socjalistycznej i Organizacji Bojowej PPS, jeden z najbliższyh wspułpracownikuw Juzefa Piłsudskiego, lider obozu sanacyjnego (tzw. grupy pułkownikuw), jeden z głuwnyh twurcuw założeń konstytucji kwietniowej. Pod koniec życia zmarginalizowany wewnątż sanacyjnego obozu żądowego, popełnił samobujstwo.\n2.1 Działalność w kierownictwie PPS\n2.2 Rozłam w PPS\n4 Działalność polityczna i państwowa\n4.1 Pierwszy żąd W. Sławka\n4.2 Drugi żąd W. Sławka\n4.3 Udział w pracah konstytucyjnyh\n4.4 Tżeci żąd W. Sławka\n4.5 Poza gabinetem\n5.1 Grub pułkownika\n11 Linki zewnętnre\nUrodzony 2 listopada 1879 w zubożałej rodzinie szlaheckiej herbu Prus we wsi Strutynka[b][c] koło Niemirowa na Podolu. Był jednym z czwurki rodzeństwa (miał tży siostry, dwie starsze od siebie, kture jednak zmarły w młodym wieku na gruźlicę; młodsza, Emilia, dożyła pełnoletności i wyszła za mąż). Jego ojciec, Bolesław Sławek pracował w cukrowni należącej do Juzefa Mikołaja Potockiego. Matką Walerego była Florentyna z Pżybylskih. Sławkowie byli daleko spokrewnieni z rodziną Ignacego Paderewskiego.\nW latah 1888–1894 uczęszczał do gimnazjum w Niemirowie, a w 1899 ukończył Szkołę Handlową im. Leopolda Kronenberga w Warszawie. Mieszkał wuwczas u swojej ciotki pży ulicy Wilczej 19. Wkrutce zbliżył się do środowisk socjalistycznyh, poznał m.in. Gustawa Daniłowskiego. W latah 1896–1897 był słuhaczem tzw. „uniwersytetu latającego”. Po ukończeniu nauki w WSH zaproponowano mu pracę w toważystwie ubezpieczeniowym „New York”. W grudniu tego roku został zatrudniony w łudzkim biuże firmy „Horodiczka i Stamirowski”. Tam na początku 1900 wstąpił do Polskiej Partii Socjalistycznej. Do organizacji wprowadził go Adam Bujno.\nWalery Sławek 1905\nWalery Sławek ok. 1905\nDziałacze PPS pżed 1905. Od lewej: Bolesław Czarkowski, Aleksander Sulkiewicz, Bolesław Jędżejowski, Juzef Kwiatek, Walery Sławek\nJuzef Piłsudski ze swoim sztabem w Kielcah w 1914. Walery Sławek stoi tżeci od prawej\nSztab oddziałuw stżeleckih w Kielcah. Od lewej: Mihał Sokolnicki, Władysław Belina-Prażmowski, szofer, Kazimież Sosnkowski, Mieczysław Ryś-Trojanowski, Juzef Piłsudski, Walery Sławek\nWalery Sławek w 1915\nW Łodzi organizował struktury partyjne, zajmował się kolportażem „bibuły”. Pracował w Toważystwie Ubezpieczeniowym, a puźniej w Banku Handlowym. W maju 1901 wrucił do Warszawy i został zwieżhnikiem tamtejszej komurki PPS. Podrużował wuwczas m.in. do Petersburga, nawiązując kontakty z organizacjami partii w innyh miastah. W 1902 w Wilnie poznał Juzefa Piłsudskiego i Aleksandra Prystora. Zapżyjaźnił się z nimi i w krutkim czasie stał się jednym z ih najbliższyh wspułpracownikuw. W czerwcu tego samego roku na VI Zjeździe PPS został wybrany na szefa partii w pięciu wydzielonyh okręgah, znajdującyh się w guberni piotrkowskiej i kieleckiej. Proponowano nawet, aby został on zwieżhnikiem całej krajowej organizacji partyjnej, jako że większość znaczącyh działaczy znajdowała się poza granicami Kongresuwki. Piłsudski spżeciwił się jednak tej propozycji, twierdząc iż Sławek jest zbyt mało doświadczoną osobą, aby objąć to stanowisko.\nSławek poznał w tym czasie pasierbicę pżyszłego marszałka, Wandę Juszkiewiczuwnę, w kturej zakohał się. Była ona miłością jego życia. Kilka lat puźniej, po pżedwczesnej śmierci Wandy, nie związał się już z żadną kobietą.\n6 marca 1903 r. został po raz pierwszy aresztowany pżez władze carskie (doszło do tego na stacji kolejowej w Będzinie). W grypsie pżesłanym z więzienia w Piotrkowie, stwierdzał:\nJestem w ulu w Piotrkowie – capnęli mnie w Będzinie na ulicy – 6-go marca – miałem na bżuhu skład bibuły, dużo notatek. Wsypał mnie Koszelski z Dąbrowy.\nPo sześciu miesiącah (18 grudnia) udało mu się uciec, wykożystując fakt, że został pżeniesiony do więzienia o lżejszym rygoże w Sieradzu. Wkrutce potem, na polecenie Piłsudskiego rozpoczął twożenie wewnątżpartyjnej, tajnej organizacji bojowej. W 1904 był jednym z organizatoruw manifestacji PPS na warszawskim Placu Gżybowskim, ktura odbyła się 13 listopada. Protestowano wuwczas pżeciwko poborowi do wojska rosyjskiego, w związku z wojną rosyjsko-japońską. Sławek dostarczył broń demonstrującym (pod pżywudztwem Bolesława Bergera), pżez co pohud zakończył się krwawymi walkami z carską policją. Została ona ostżelana pżez ponad 60 bojowcuw PPS, pżez co musiała się wycofać. Było to pierwsze wystąpienie zbrojne Polakuw od czasu powstania styczniowego.\nDziałalność w kierownictwie PPS[edytuj | edytuj kod]\nW 1905 r., podczas VII Zjazdu PPS, został członkiem Centralnego Komitetu Robotniczego PPS, osobą najmłodszą w kierownictwie partii (gdy wszedł do CKR, miał jedynie 23 lata). Zasiadał w CKR razem z Piłsudskim, Adamem Bujno, Janem Rutkiewiczem, Feliksem Perlem, Witoldem Jodko-Narkiewiczem i Feliksem Sahsem. Do zakresu jego obowiązkuw należała koordynacja działalności komurek PPS w Zagłębiu Dąbrowskim i wspomnianyh już guberniah piotrkowskiej i kieleckiej. Paradoksalnie, Sławek nigdy nie uważał się za socjalistę. Partia była dla niego jedynie ugrupowaniem, kture miało doprowadzić do odzyskania pżez Polskę niepodległości:\nJak wielu pżedstawicieli, wywodzącyh się z drobnej szlahty, inteligencji kresowej, zaczynał Sławek od emocjonalnego zaangażowania antyrosyjskiego. Etos, nawet mit, powstańczy skłaniał go w sposub naturalny ku ruhowi proponującemu czynną walkę z zaborcą. Takim ruhem był zaś w owym czasie jedynie kierunek socjalistyczny. (…) Podobnie jak Piłsudski, jak wielu innyh uwczesnyh socjalistuw, Sławek zrozumiał, że klasa robotnicza, jako najbardziej mobilna grupa społeczna, jest siłą zdolną do pżeprowadzenia radykalnyh zmian politycznyh, w tym do walki o niepodległość. (…) W sensie doktrynalnym socjalistą Sławek nigdy nie był; pisma Marksa, nie muwiąc o innyh teoretykah, znał raczej ze słyszenia niż z lektury.\nW CKR zasiadał do połowy czerwca 1905, rezygnując wuwczas z udziału w pracah organu.\nW czasie rewolucji w 1905 r. należał do grupy czołowyh konspiratoruw Organizacji Bojowej PPS, był uczestnikiem i organizatorem licznyh akcji bojowyh i terrorystycznyh. Grupa Sławka pierwszego napadu dokonała na kasę w Sokołowie – do miasta pżybyło jednak wojsko tuż pżed samą akcją. W sierpniu 1905 wszedł ponownie w skład Centralnej Rady Robotniczej PPS. 10 wżeśnia został aresztowany i osadzony w Pawilonie X Cytadeli Warszawskiej. Władze carskie nie miały mocnyh dowoduw na jego działalność konspiracyjną, ale pomimo tego planowały zesłać go na Syberię.\n19 października car wydał jednak dekret o amnestii, dzięki kturemu 4 listopada Sławek znalazł się na wolności, gdzie kontynuował twożenie planuw kolejnyh akcji terrorystycznyh. Podczas jednej z nih – zamahu na pociąg pancerny niedaleko Milanuwka – 9 czerwca 1906 pżydażył się wypadek, w wyniku kturego Sławek odniusł ciężkie obrażenia. Eksplodowała mu w dłoniah bomba karbonitowa. Wybuh poważnie poranił go w głowę i klatkę piersiową. Utracił prawe oko i ogłuhł na prawe uho, w prawej ręce stracił tży, a w lewej – dwa środkowe palce. Do końca życia nosił brodę, by ukryć blizny na tważy. Napad na pociąg nie doszedł do skutku, a rannego pżewieziono do szpitala Dzieciątka Jezus w Warszawie, gdzie pżeszedł osiem operacji. Jednocześnie został aresztowany pżez carską policję. Wytoczono mu proces, w kturym jednak został uniewinniony. Sąd uznał, że Sławek hciał dokonać zamahu, ale swojego zamiaru nie zrealizował. Polecono mu jednak opuścić kraj. Trafił do Galicji.\nRozłam w PPS[edytuj | edytuj kod]\nPo rozłamie wewnątż PPS we wżeśniu 1906 znalazł się wraz z Piłsudskim w PPS – Frakcji Rewolucyjnej. Tam na jego polecenie zajmował się m.in. organizacją struktur Związku Walki Czynnej.\nW Krakowie pżeszedł dwie kolejne operacje, kture poprawiły stan jego zdrowia. Pomimo tego pżeżywał załamanie psyhiczne, związane z nabytym kalectwem i śmiercią Wandy Juszkiewiczuwny. Z tego powodu został skierowany pżez Piłsudskiego do pracy nie wymagającej kontaktu z ludźmi – zajmował się finansami partii, został sekretażem Polskiego Skarbu Wojskowego. Po kwietniu 1908 wyjehał do Paryża, gdzie m.in. udało mu się uzyskać od Ksawerego Praussa listę agentuw Ohrany działającyh w PPS (wśrud nih znalazł się m.in. Stanisław Bżozowski). Początkiem procesu wyhodzenia z depresji był udział Sławka w akcji pod Bezdanami 28 wżeśnia 1908 r., podczas kturej dokonano napadu na rosyjski pociąg pocztowy, pżewożący pieniądze z Kongresuwki do Sankt Petersburga. Podczas pierwszej, nieudanej pruby ataku, Sławek dowodził grupą, ktura miała opanować stację i pżeciąć łączność. Po tej akcji powrucił do czynnego życia politycznego.\n1 czerwca 1909, za działalność w Związku Walki Czynnej został aresztowany pżez Austriakuw. Z więzienia wyszedł po dwuh tygodniah, pomocy udzielił mu wuwczas austriacki wywiad (HK-Stelle), kturemu informacje wywiadowcze na temat Rosji pżekazywał Piłsudski. Gustaw Iszkowski wciągnął Sławka na listę konfidentuw HK-Stelle we Lwowie, ale poza kartoteką głuwną, na zasadzie kontaktu specjalnego. Wkrutce potem oskarżono Sławka o otrucie w Rzymie prowokatora Ohrany, Edmunda Taranowicza. Rosjanie zażądali nawet ekstradycji domniemanego mordercy. Zażuty te nie zostały potwierdzone, zamahowcami okazali się Kazimież Pużak i Henryk Minkiewicz.\n25 sierpnia 1912 powołano Polski Skarb Wojskowy, kturego prezesem został Bolesław Limanowski, a sekretażem – Walery Sławek. Pełnił on faktyczne kierownictwo prac PSW. Wszedł on ruwnież w skład Komisji Skonfederowanyh Stronnictw Niepodległościowyh.\nPomagał Piłsudskiemu w twożeniu i pżygotowaniu do działań zbrojnyh oddziałuw paramilitarnyh, zaś po wybuhu I wojny światowej i powstaniu Legionuw Polskih – był oficerem I Brygady i jednym z najbliższyh wspułpracownikuw puźniejszego Naczelnika Państwa.\nPo wymarszu Pierwszej Kompanii Kadrowej do Kongresuwki pozostał jednak w Krakowie, zajmując się organizowaniem zaopatżenia dla polskih oddziałuw. Od 1914 roku ponownie whodził w skład CKR (po kilkuletniej pżerwie).\nOddelegowany następnie pżez Piłsudskiego do twożenia Polskiej Organizacji Wojskowej w ramah konspiracji niepodległościowej na terenie Krulestwa Kongresowego. Udał się do Warszawy, gdzie pżygotowywał struktury POW do wkroczenia tam wojsk niemieckih. Członek Centralnego Komitetu Narodowego w Warszawie (II – V 1917). Działał tam ruwnież w komitecie redakcyjnym wydawnictwa Rząd i Wojsko (razem m.in. z Adamem Skwarczyńskim, Tadeuszem Święcickim i Hugonem Kaufmanem). W tym czasie twożył także wewnętżną konspirację w POW, organizację o nazwie Związek Wojskowy, ktury w 1915 r. pżekształcił się w tzw. Organizację A, na czele kturej stał Konwent. Członkowie tyh struktur werbowani byli na podstawie ih gotowości do słuhania rozkazuw Piłsudskiego. Whodzącyh w skład Konwentu nazywano „matadorami”, a samego Sławka – „naczelnym matadorem”. Ten ostatni był także referentem politycznym w Komendzie Naczelnej POW (formalnie podlegał Tadeuszowi Kaspżyckiemu, ale jego bliskie kontakty z Piłsudskim zapewniały mu faktycznie szeroką władzę). Po powstaniu w grudniu 1916 Tymczasowej Rady Stanu, został zatrudniony w Komisji Wojskowej.\nPo kryzysie pżysięgowym Sławek został aresztowany pżez Niemcuw 13 lipca 1917 r., więziony był w Cytadeli warszawskiej, Szczypiornie i Modlinie. Zwolniono go 12 listopada 1918.\nWalery Sławek w munduże podpułkownika\nOd 1 stycznia 1919 i w czasie wojny polsko-bolszewickiej był szefem Sekcji Spraw Politycznyh Oddziału VI Informacyjnego (wywiad i kontrwywiad) Sztabu Generalnego WP. 6 kwietnia został mianowany pżez Piłsudskiego szefem biura detaszowania Oddziału II Naczelnego Dowudztwa. Nieco puźniej, od maja 1919, zajmował stanowisko dowudcy II Oddziału Frontu Litewsko-Białoruskiego. Podczas trwającego konfliktu prubował porozumieć się z litewskim generałem Silvestrasem Žukauskasem, ktury miał doprowadzić do pżejęcia na Litwie władzy pżez żąd propolski i rozpoczęcia wspulnej polsko-litewskiej akcji skierowanej pżeciwko Rosji Sowieckiej. Była to pruba realizowania koncepcji federacyjnyh Juzefa Piłsudskiego, kturą to Sławek podjął we wspułpracy m.in. z Leonem Wasilewskim i Marianem Kościałkowskim. Działania te nie odniosły jednak sukcesu[d]. W listopadzie pżebywał w Rewlu, gdzie brał udział w negocjacjah z pżedstawicielami żąduw estońskiego i łotewskiego.\nW styczniu 1920 został skierowany na Ukrainę, gdzie wspułpracował z Antonim Mińkiewiczem, Komisażem Generalnym Ziem Wołynia i Frontu Podolskiego. Puźniej, już w stopniu majora (awans na ten stopień nastąpił 22 kwietnia 1920), reprezentował II Oddział Frontu Południowego pży sztabie atamana Semena Petlury. W imieniu Piłsudskiego, wraz z Wacławem Jędżejewiczem, podpisał konwencję wojskową do traktatu sojuszniczego zawartego z Ukraińską Republiką Ludową. 25 maja Sławek został szefem sztabu Dowudztwa Etapuw na Ukrainie. W tym czasie został zweryfikowany w stopniu podpułkownika ze starszeństwem z 1 czerwca 1919. Po rozwiązaniu Dowudztwa Etapuw, znalazł się w Polskiej Ekspozytuże Wojskowej pży Rządzie Ukraińskiej Republiki Ludowej, ktura znalazła się we Lwowie. Otżymał od Piłsudskiego rozkaz twożenia ohotniczyh oddziałuw polsko-ukraińskih, ale pżedsięwzięcie to zakończyło się niepowodzeniem.\nW latah 1922–1923 był słuhaczem Kursu Doszkolenia w Wyższej Szkole Wojennej w Warszawie. Z dniem 15 października 1923, po ukończeniu kursu i uzyskaniu tytułu naukowego oficera Sztabu Generalnego, pżydzielony został do Dowudztwa Okręgu Korpusu Nr IV w Łodzi na stanowisko zastępcy szefa Sztabu. Pozostawał wuwczas oficerem nadetatowym 43 pułku piehoty w Ruwnem. Najprawdopodobniej w tym okresie Sławek wstąpił do masonerii (być może na rozkaz Piłsudskiego).\nDekretem Prezydenta RP z 29 listopada 1923 pżeniesiony został, na własną prośbę, z dniem 31 grudnia tego samego roku do Korpusu Oficeruw Rezerwowyh. 30 czerwca 1924 Sławek został prezesem Związku Legionistuw Polskih, wraz z Adamem Skwarczyńskim objął także kierownictwo działu politycznego w Zażądzie Głuwnym ZLP. Rozpoczął wuwczas proces pżeistaczania Związku w organizację piłsudczykowską. Ruwnież w 1924 był wspułtwurcą Konfederacji Ludzi Pracy, organizacji politycznej, ktura nie odegrała jednak większej roli.\nW tym okresie założył także Instytut Badania Najnowszej Historii Polski.\nPomimo bliskih stosunkuw z Piłsudskim, pżewrut majowy w 1926 był dla Sławka zaskoczeniem. Do działań włączył się dopiero 12 maja 1926 r., o godzinie 10 rano. Pżebywał w najbliższym otoczeniu Piłsudskiego w czasie zamahu, ale nie brał udziału w akcjah wojskowyh. Po pżejęciu władzy pżez tego ostatniego, powrucił do czynnej służby. Pżyjęty tryb postępowania w sprawie pżywrucenia ppłk SG Walerego Sławka do służby czynnej budzi wątpliwości, co do zgodności z obowiązującymi wuwczas pżepisami. 24 sierpnia 1927 unieważniony został dekret z dnia 29 listopada 1923, w części dotyczącej pżeniesienia wymienionego oficera do rezerwy, a 10 wżeśnia tego samego roku, w Dzienniku Personalnym MSWojsk. Nr 23 ogłoszono, że:\nz dniem 31 grudnia 1923 pżeniesiony został w stan nieczynny na pżeciąg 36 miesięcy, bez prawa do poboruw;\nz dniem 1 stycznia 1927 powołany został ze stanu nieczynnego, pżeniesiony do kadry oficeruw piehoty i pżydzielony do Generalnego Inspektoratu Sił Zbrojnyh na stanowisko III oficera do zleceń z ruwnoczesnym pżeniesieniem służbowym do Prezydium Rady Ministruw. Niewątpliwie, podjęte działania, umożliwiły Waleremu Sławkowi zaliczenie okresu tżeh lat do wysługi emerytalnej.\nZ dniem 31 marca 1928 ponownie pżeniesiony został w stan spoczynku. W 1934, w stopniu podpułkownika dyplomowanego w stanie spoczynku, pozostawał na ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Warszawa Miasto III z pżydziałem do Oficerskiej Kadry Okręgowej Nr I.\nDziałalność polityczna i państwowa[edytuj | edytuj kod]\nPrezydium BBWR z wizytą u marszałka Senatu Juliana Szymańskiego w 1929 Sławek siedzi drugi od lewej\nZaraz po pżewrocie majowym, o kturym nie został zawczasu poinformowany, został oddelegowany pżez Piłsudskiego do działalności mającej na celu pozyskanie kręguw konserwatywnyh i ziemiańskih dla obozu piłsudczykowskiego. Odbył szereg spotkań z pżedstawicielami tyh środowisk na zamku Tarnowskih w Dzikowie (dziś dzielnica Tarnobżega). Piłsudski zadecydował ruwnież o poleceniu Sławkowi pżeprowadzenia rozmuw m.in. z Jeżym Drobnikiem i Janem Zdzitowieckim, w efekcie kturyh powstał prosanacyjny Związek Młodyh Narodowcuw. Puźniej sprawował funkcję szefa gabinetu politycznego prezesa Rady Ministruw.\nSławek wszedł w skład Gabinetu Prezesa Rady Ministruw, organu dzięki kturemu Piłsudski mugł nieoficjalnie kontrolować poczynania poszczegulnyh ministruw w żądzie, ponieważ w składzie tej instytucji znajdowali się niemal wyłącznie zaufani ludzie marszałka. Jesienią 1927 powstała także nieformalna i tajna „Rada Pułkownikuw”. Na jej czele stanął Walery Sławek. Spotkania członkuw tej organizacji odbywały się w jego uwczesnym warszawskim mieszkaniu, znajdującym się na rogu ulic Chopina i Alei Ujazdowskih. W tym okresie jego poglądy polityczne pżehodziły swoistą metamorfozę:\nW żadkih zahowanyh z tego okresu wypowiedziah Sławka pżebija jednak pżekonanie o nadżędnej roli państwa, apologia pracy społecznej na szczeblah podstawowyh oraz niehęć do partii politycznyh, połączona z pżekonaniem o konieczności objęcia pżez Piłsudskiego kierownictwa życia państwowego. Po spełnieniu tego naczelnego postulatu, myśl polityczna Sławka ewoluowała dalej w kierunku konserwatywnym, aż po ogulnikowe deklaracje monarhistyczne.\nJednocześnie stopniowo wycofywał się z działalności w masonerii. Ostatecznie został z niej wykluczony pżez Wielkiego Mistża, Andżeja Struga, za postawę niegodną wolnomulaża.\nOsobny artykuł: Bezpartyjny Blok Wspułpracy z Rządem.\nW czasie pżygotowań do wyboruw w 1928 wystąpił z koncepcją utwożenia prożądowego ugrupowania nazwanego potem Bezpartyjnym Blokiem Wspułpracy z Rządem (BBWR), kturego został prezesem, zaś po zwycięstwie w wyborah (BBWR i ugrupowania go wspierające zapewniły sobie 130 mandatuw w Sejmie) – głuwnym ideologiem Bloku i sfer żądzącyh. W tym czasie był najbliższym wspułpracownikiem Piłsudskiego (ktury nazywał go Wiernym Walerym):\nSławek nie potrafił dobże pisać i był pżeciętnym muwcą, ale cieszył się powszehnym szacunkiem jako człowiek uczciwy i prawy, w stopniu graniczącym z naiwnością. Piłsudski podziwiał jego skuteczność w działaniu, dlatego wkrutce po wojnie mianował go osobistym asystentem do spraw politycznyh. Nawet wśrud pracownikuw znanyh z lojalności Sławek wyrużniał się fanatycznym oddaniem dla Marszałka. Istniał dzięki Piłsudskiemu i pełnił dla niego rużne konieczne funkcje. Marszałek nigdy nie zniżyłby się do prośby o poparcie ani nie wziął na siebie osobistyh zobowiązań, prosząc o głos. Oczywiście ktoś musiał go w tym zastępować – osobą tą był Sławek. Wszyscy, z kturymi rozmawiał na tematy polityczne, wiedzieli, że utżymuje bardzo bliski kontakt z Marszałkiem. Rozmowa ze Sławkiem była uważana za praktyczny ruwnoważnik dyskusji z Piłsudskim.\nNa pierwszym posiedzeniu klubu parlamentarnego BBWR, Sławek został wybrany jego prezesem. W trakcie kadencji Sejmu wybranego w wyniku wyboruw w 1928 zarysował się konflikt pomiędzy Blokiem, na czele kturego stała tzw. „grupa pułkownikuw” pod pżywudztwem Sławka, a liberalnymi zwolennikami sanacji, skupionymi wokuł premiera Kazimieża Bartla.\nW listopadzie 1928, podczas jednego z posiedzeń Sejmu poseł PPS Zygmunt Marek wygłosił pżemuwienie, w kturym wyraził nadzieję, iż jeden z wywiaduw Piłsudskiego dla prasy jest łabędzim śpiewem obecnego żądu. Z muwnicy sejmowej odpowiedział mu Sławek, stwierdzając: Cały ustęp pżemuwienia pana posła Marka, dotyczący łabędziego śpiewu popżedniego żądu, uważam za bezczelne łajdactwo. Klub parlamentarny PPS poparł stanowisko Marka, czym Sławek poczuł się tak dotknięty, że zażądał od pżewodniczącego Związku Parlamentarnego Socjalistuw Polskih, Mieczysława Niedziałkowskiego, satysfakcji honorowej, wyzywając go na pojedynek. Ten ostatni jednak odmuwił mu tego, jako że socjaliści nie uznawali pojedynkowania się za właściwy sposub rozwiązywania sporuw. Na skutek całego wydażenia poseł Zygmunt Marek doznał ataku apoplektycznego i zmarł. Sławek został uznany pżez prasę opozycyjną za osobę ponoszącą moralną odpowiedzialność za jego śmierć.\nW grudniu 1928 został członkiem Głuwnej Komisji dla Odznaczeń za Pracę Niepodległościową Udzielonyh w 10 Rocznicę Powstania Państwa Polskiego. 7 listopada 1930 na pierwszym posiedzeniu komisji wybrany został zastępcą pżewodniczącego Komitetu Kżyża i Medali Niepodległości, a po śmierci Juzefa Piłsudskiego – pżewodniczącym (wybrany 15 marca 1937). Był jedną z pierwszyh dziesięciu osub odznaczonyh pżez prezydenta RP Kżyżem Niepodległości z Mieczami.\nPierwszy żąd W. Sławka[edytuj | edytuj kod]\nPierwszy żąd Walerego Sławka – premier siedzi piąty od lewej\nPremier Walery Sławek w rozmowie z marszałkiem Sejmu Ignacym Daszyńskim 1930\nOsobny artykuł: Pierwszy żąd Walerego Sławka.\nPo dymisji żądu Bartla, zgodnie z wolą Piłsudskiego, 29 marca 1930 Sławek został po raz pierwszy szefem gabinetu, kontynuując tzw. żądy pułkownikuw. Jego żąd miał skład niemal identyczny jak gabinet Bartla – były tylko dwie zmiany: ministrem rolnictwa został Leon Janta-Połczyński, a resort sprawiedliwości pżejął Stanisław Car. Nieco puźniej, 3 czerwca, Felicjan Sławoj Składkowski został ministrem spraw wewnętżnyh.\nNominacja Walerego Sławka na premiera została odebrana pżez Sejm, z kturym Piłsudski był od dawna ostro skonfliktowany jako żucenie izbie wyzwania. Nowy szef gabinetu był znany ze swego oddania marszałkowi i (w pżeciwieństwie do Bartla) postżegany jako bezkompromisowy zwolennik żąduw silnej ręki. Swoje poglądy na temat pżeciwnikuw politycznyh wyraził m.in. w liście do Wiktorii Weissowej z dnia 28 lipca 1927, pisząc:\nDo posad i kariery nie phamy się, ale nie puścimy i tyh, kturyh karabinami tżeba było od żąduw w Polsce odpędzać. Nieh zrozumieją, że muszą iść na śmietnik.\nStosunki pomiędzy gabinetem a parlamentem stopniowo zaogniały się – Centrolew zebrał 149 podpisuw posłuw, pragnąc zwołania nadzwyczajnej sesji Sejmu, ale prezydent Ignacy Mościcki odroczył obrady izby. W czerwcu 1930 odbyła się w Krakowie masowa demonstracja antyżądowa – Kongres Obrony Prawa i Wolności Ludu. Obuz sanacyjny był zaskoczony jego wielkością i determinacją uczestnikuw protestuw. Pżewidywano lewicowy zamah stanu. Wobec tego, 23 sierpnia Sławek złożył dymisję swojego żądu, motywując ją pżemęczeniem i niemożnością pogodzenia obowiązkuw premiera i prezesa BBWR. Jego miejsce zajął sam Piłsudski. Prezydent rozwiązał Sejm i Senat, rozpisano nowe wybory. Aresztowano wielu opozycyjnyh parlamentażystuw – żąd uznał, że po rozwiązaniu obu izb immunitet im nie pżysługuje.\nDrugi żąd W. Sławka[edytuj | edytuj kod]\nDrugi żąd Walerego Sławka – premier siedzi tżeci od lewej\nOsobny artykuł: Drugi żąd Walerego Sławka.\nPo wyborah zwanyh bżeskimi, 4 grudnia 1930 powrucił na fotel premiera. W tym czasie, z racji tżymiesięcznego pobytu wypoczynkowego Marszałka Piłsudskiego na Madeże – Sławek faktycznie kierował sprawami państwa. W tym czasie musiał zmieżyć się m.in. ze zdecydowanie pogarszającą się sytuacją gospodarczą kraju, atakami opozycji związanymi ze „sprawą bżeską” i innymi nadużyciami wysoko postawionyh piłsudczykuw, a także z wzmożoną aktywnością Ukraińskiej Organizacji Wojskowej. Działalność terrorystyczna tej ostatniej doprowadziła nawet do akcji pacyfikacyjnej, pżeprowadzonej jesienią 1930.\nJako lider BBWR i szef żądu, nakazywał posłom Bloku nie podejmowanie dialogu z opozycją parlamentarną. Radził, aby\nstosowali taktykę ignorowania opozycji, niewhodzenia z nią w dyskusje, a tym samym demoralizowania pżez wykazanie, iż jej argumenty nie mają żadnego znaczenia i wszystko dzieje się bez zwracania uwagi na jej poglądy.\nTaka taktyka spowodowała, że pżygotowane pżez żąd ustawy niezwykle szybko pżehodziły cały proces legislacyjny. W tym czasie uhwalono pozytywnie obecnie oceniane ustawy dotyczące oświaty i reformy samożądu terytorialnego. Wprowadzono jednak pżepisy umożliwiające prowadzenie represji wobec osub i ugrupowań opozycyjnyh wobec sanacji (wprowadzono m.in. konieczność uzyskania administracji na zorganizowanie demonstracji, możliwość poboru kolejaży do wojska w pżypadku ogłoszenia pżez nih strajku w okresie „zagrożenia państwa”, minister edukacji mugł także pżenieść na emeryturę profesora wyrażającego swoje antyżądowe poglądy). W tym czasie ostatecznie zamknięto także sprawę byłego ministra finansuw Gabriela Czehowicza, oskarżonego o pżekroczenie budżetu 1927/1928 – Sejm uhwalił, że wydanie pżez niego pieniędzy odbyło się zgodnie z prawem. Podobnie było z żądaniem opozycji, aby sejmowa komisja śledcza zajęła się aresztowaniami politykuw w połowie 1930 r. Sławek zdawał sobie sprawę z tego, że nie dopuszczenie do debaty nad tym wnioskiem będzie oznaczało pośrednie pżyznanie się pżez gabinet do winy. Premier zezwolił na to, aby Sejm pżedyskutował tę sprawę w nocy 26 stycznia 1931, w godzinah od 0:00 do 4:20. Na koniec debaty Sławek odczytał oświadczenie, w kturym stwierdził, że nie doszło do żadnyh brutalnyh aktuw pżemocy ze strony żądu. Posłowie BBWR zagłosowali za pżyjęciem tego oświadczenia, co pozwoliło Sejmowi pżyjąć dokument i zakończyć sprawę. Tego samego dnia na obradah izby stanęła sprawa poruszona pżez posłuw endeckih, ktuży pragnęli dowiedzieć się od żądu, jakie jest jego stanowisko w sprawie znęcania się i upokażania politykuw opozycyjnyh, zaaresztowanyh pżed wyborami bżeskimi pżez władze sanacyjne. Premier Sławek oświadczył wuwczas:\nCzynicie teraz wielki harmider o Bżeść. Dlaczego aresztowani wasi ludzie zostali osadzeni z pominięciem jakoby pżepisuw proceduralnyh w Bżeściu? Dlatego żebyście nie mieli pokusy wysyłania waszej bojuwki na odbijanie więźniuw (…). W Bżeściu był regulamin więzienny ciężki. Lecz ci co za Polskę, nie pżeciw niej, walczyli, pżehodzili pżez więzienia znacznie cięższe (…). Pragnę pod jednym względem opinię uspokoić. Zbadałem sprawę i stwierdzam, że sadyzmu i znęcania nie było, lecz i tam, jak w każdym więzieniu, posłuh musiał być w razie oporu wymuszany siłą.\nSławek skłamał, ponieważ był doskonale poinformowany o tym, jak brutalnie traktowano więźniuw politycznyh aresztowanyh pżed wyborami w 1930. Jednak pżyznanie się żądu do tego naruszenia prawa oznaczałoby utratę wiarygodności całego obozu sanacyjnego, jako tego, ktury pragnie odnowy moralnej.\nW kierownictwie sanacyjnym krążyły pogłoski, że Piłsudski nie jest jednak zadowolony z działania żądu Sławka. Nie potwierdzały tego rozmowy, jakie marszałek pżeprowadził z samym premierem, jak i m.in. Kazimieżem Świtalskim po powrocie z Madery. Pomimo tego, Sławek złożył dymisję 26 maja 1931. Zastąpił go na stanowisku Aleksander Prystor.\nUdział w pracah konstytucyjnyh[edytuj | edytuj kod]\nWalery Sławek w 1926\nW kwietniu 1929 podał się do dymisji Bartel. Na czele żądu stanął Kazimież Świtalski, ktury był zwolennikiem ostrego kursu wobec opozycji. Piłsudski w wywiadah niezwykle ostro krytykował parlament i obowiązującą konstytucję. BBWR wzmugł kampanię w sprawie zmiany konstytucji. Grożono nowym zamahem stanu. 16 czerwca 1929 na zjeździe BBWR w Łodzi Sławek muwił:\nChcielibyśmy doprowadzić do uhwalenia nowej Konstytucji bez uciekania się do gwałtuw i bez zamahu stanu. Chcielibyśmy, by nacisk społeczeństwa na posłuw był zdecydowany i silny. Zdrowiej czasem połamać kości jednemu posłowi niż doprowadzić do konieczności użycia karabinuw maszynowyh. Konstytucja będzie zmieniona.\nW lutym 1931 sanacja zgłosiła nowy projekt ustawy zasadniczej, niebędący już tylko poprawkami do konstytucji marcowej. Następnie pżegłosowano jego pżekazanie pod prace w Komisji Konstytucyjnej. Tam na 30 członkuw, 18 było członkami BBWR. Na znak spżeciwu wobec takih proporcji, członkowie opozycyjni odmuwili pracy – Komisja obradowała tylko w składzie sanacyjnym. 17 marca 1931 Komisja rozpoczęła swoje prace – projekt pżedstawił Stanisław Car, znany m.in. z wykożystywania precedensuw konstytucyjnyh dla „naginania” pżepisuw konstytucji marcowej i pżeprowadzania „czystek” w resorcie sprawiedliwości. Nad formą nowej ustawy zasadniczej pracowało także tzw. „Zgromadzenie Lokatoruw” – zespuł nieformalny, złożony z aktualnego premiera i jego popżednikuw, czyli: Sławka, Prystora, Świtalskiego i Janusza Jędżejewicza (brakowało tylko Bartla). Faktycznymi autorami tez konstytucyjnyh byli: Car, Bohdan Podoski i Sławek.\nSławek był głuwnym ideologiem propozycji ustrojowyh wprowadzonyh do konstytucji kwietniowej w 1935. 6 sierpnia 1933, na Zjeździe Legionistuw, pżedstawił założenia nowej ustawy zasadniczej:\naklasowa praca dla państwa,\nsolidaryzm społeczny – państwo dobrem wszystkih jego obywateli,\nkonieczne utwożenie jednak tzw. elity obywateli – zespołu osub, kture ze względu na unikatowe umiejętności i zasługi w pżeszłości, mają zwiększony wpływ na życie polityczne państwa. Sławek forsował ideę powołania tzw. Legionu Zasłużonyh. Zgodnie z jego propozycją, Legion miał zająć miejsce Senatu i składać się z obywateli posiadającyh wysokie odznaczenia państwowe, cywilne i wojskowe. Pomysł ten zdecydowanie odżucał Kazimież Świtalski, ktury pżekonał do swojej opinii ruwnież Piłsudskiego. Stwierdził on, że kryteria, na podstawie kturyh miałoby się określać skład Legionu są mało konkretne.\nPrace nad projektem zakończono jesienią 1933, następnie został on zaakceptowany na połączonym zebraniu senatoruw i posłuw należącyh do BBWR. Tuż pżed otwarciem nowej sesji Sejmu Sławek polecił Carowi pżygotowanie tzw. „tez konstytucyjnyh”, będącyh odbiciem tekstu projektu nowej konstytucji. Miały one zostać stwożone do konsultacji, w celu pżedstawienia ih niższej izbie parlamentu. Innym torem toczyły się natomiast dalsze prace nad projektem, o kturyh wiedziała tylko wąska grupa zwolennikuw sanacji. W grudniu 1933 „tezy konstytucyjne” pżedstawiono Komisji Konstytucyjnej. 26 stycznia 1934 na posiedzeniu Sejmu pojawiło się sprawozdanie komisji z toku prac nad wnioskiem BBWR-u w sprawie zmiany ustawy zasadniczej. Nikt nie wiedział, iż sprawozdanie to było tak naprawdę projektem nowej konstytucji. Kiedy Stanisław Car wystąpił z referatem na temat nowej ustawy zasadniczej, opozycja opuściła salę obrad na znak protestu. Posłowie antysanacyjni twierdzili, iż wybory były sfałszowane. Wuwczas Car, po naradzie z marszałkiem Sejmu, zadecydował iż należy skożystać z nieobecności opozycji i pżegłosować projekt konstytucji w trybie nagłym, tak jak zwykłą ustawę. Takie postępowanie nie było jednak zgodne z prawem. Car zgłosił wniosek o uznanie tez konstytucyjnyh za projekt konstytucji i zmianę tytułu na „Ustawę konstytucyjną”. Posłowie BBWR-u pżegłosowali skrucenie procedury, a zaraz potem zadecydowali o pżyjęciu pod głosowanie projektu w drugim, a następnie w tżecim czytaniu. Pżyjęcie zostało pżegłosowane. Kilka dni puźniej Świtalski i Sławek spotkali się z Piłsudskim, aby zreferować mu postępy w pracah konstytucyjnyh. Marszałek nie był zahwycony sposobem pżegłosowania projektu, skrytykował też pomysł Sławka na utwożenie Legionu Zasłużonyh, złożonego m.in. z kawaleruw Virtuti Militari i Kżyża Niepodległości. Piłsudski polecił zwolnienie prac, nie hcąc zadrażniać sytuacji i umożliwić opozycji wprowadzenie kilku swoih poprawek w Senacie.\n23 kwietnia 1935 r. nowa ustawa zasadnicza została podpisana pżez prezydenta Ignacego Mościckiego i pżez członkuw żądu. Dzień puźniej, wraz z ogłoszeniem w „Dzienniku Ustaw”, konstytucja kwietniowa weszła w życie.\nTżeci żąd W. Sławka[edytuj | edytuj kod]\nSławek, Edward Śmigły-Rydz, i Juzef Beck podczas sypania kopca na cześć Juzefa Piłsudskiego, krakowski Sowiniec, listopad 1936\nOsobny artykuł: Tżeci żąd Walerego Sławka.\n28 marca 1935 Sławek został po raz tżeci premierem. 13 lipca prezydent Ignacy Mościcki odznaczył go Orderem Orła Białego, za opracowanie i wprowadzenie w życie nowej konstytucji. Sławek pżewidywany był pżez Juzefa Piłsudskiego na stanowisko prezydenta. Uważał, że zgodnie z wolą Marszałka, po jego śmierci, Mościcki powinien zrezygnować z użędu głowy państwa i namaścić go na swego następcę. Tak się jednak nie stało – prezydent odpowiedział na żądanie Sławka, że Marszałek sugerował mu rezygnację jedynie wuwczas, gdy poczuje się zmęczony pełnioną godnością. Następnie potajemnie zawarł nieformalne porozumienie z gen. Edwardem Rydzem-Śmigłym (z kturym ruwnież walczył o shedę po Piłsudskim), kturego celem było wykluczenie Sławka z obozu żądzącego. W wyniku tego układu, Sławek stopniowo tracił bezpośredni wpływ na bieżącą politykę. Jego żąd nie radził sobie z kryzysem gospodarczym, co zakończyło się złożeniem pżez Sławka dymisji z funkcji szefa gabinetu 12 października 1935. Ponadto 30 tego samego miesiąca rozwiązał on BBWR. Na pożegnalnym spotkaniu posłuw Bloku, powiedział:\nNie usiłujmy pżekładać decyzji na autorytety, kturyh byśmy poszukiwali poza ramami pżez konstytucję określanymi, na autorytety, kture mogłyby wejść w spżeczność z organizacją państwa lub też z prawem w konstytucji zawartym. (…) Prawo, jako naczelny regulator, ma nami żądzić, a w ramah prawa ten, kogo prawo do tego wyznacza.\nDziało się to po nieudanyh dla obozu żądzącego wyborah parlamentarnyh – elektorat w dużej części posłuhał wezwań opozycji, pragnącej bojkotu. Frekwencja wyniosła jedynie 45,9 proc. uprawnionyh do głosowania (w Warszawie tylko 29,4 proc.). Obwiniono o to Sławka. Ten ostatni, kiedy okazało się, że Mościcki nie ma zamiaru złożenia użędu, spżeciwił się propozycjom kilku najbardziej znanyh piłsudczykuw, ktuży hcieli otwarcie wezwać prezydenta do rezygnacji. Uznał to za niedopuszczalny nacisk na głowę państwa. W tej sytuacji postanowił obstawać pży pżestżeganiu postanowień konstytucji. Wkrutce potem prezydent Mościcki zaproponował mu funkcję premiera, ale pod warunkiem, że wicepremierem zostanie zaufany głowy państwa, Eugeniusz Kwiatkowski. Sławek nie wyraził na to zgody, wobec czego podobna propozycja została pżedstawiona Kazimieżowi Świtalskiemu. Ten jednak ruwnież odmuwił. Szefem żądu został więc Marian Zyndram-Kościałkowski. O uwczesnej sytuacji Walerego Sławka pisał Andżej Garlicki:\nO porażce Sławka pżesądziło i to, że nie potrafił porozumieć się z Rydzem-Śmigłym, ktury wprawdzie dopiero zdobywał pżestżeń polityczną, lecz posiadał już znaczny potencjał. Jego politycznym mentorem był wuwczas Wojcieh Stpiczyński, ambitny publicysta, wcześniej odsunięty pżez „pułkownikuw” na boczny tor. Świetnie rozumiał, że pierwszym krokiem do zdobycia pżez Rydza-Śmigłego pełni władzy jest eliminacja Sławka. Widział wszystkie jego słabości, wśrud kturyh niezdolność do podejmowania decyzji była hyba największą. Sprawny i lojalny wykonawca instrukcji Piłsudskiego po jego śmierci czynił wrażenie, jak określił to jeden z piłsudczykuw, że w każdej trudniejszej sytuacji hce sięgnąć po telefon, aby zadzwonić do Marszałka. Pżyczyny klęski Sławka były jednak głębsze, można powiedzieć ideologiczne. Otuż uważał on, że nikt nie jest w stanie zastąpić Piłsudskiego, bo nikt nie ma i mieć nie będzie jego moralnego autorytetu.\n15 sierpnia 1935 posłowie i senatorowie z BBWR pżekazali Waleremu Sławkowi zakupioną pżez siebie willę we wsi Janowiczki, na terenie kturej została stoczona bitwa pod Racławicami (obecnie willa jest siedzibą miejscowyh instytucji historyczno-kulturalnyh). Jednocześnie premier otżymał tytuł honorowego obywatela Racławic.\nWalery Sławek, Roman Gurecki, Aleksander Prystor, Jan Piłsudski i Janusz Jędżejewicz\nWalery Sławek na ostatnim publicznym zdjęciu podczas zawoduw FIS w Zakopanem 1939\nSławek planował zastąpić rozwiązany BBWR strukturą o nazwie Powszehna Organizacja Społeczeństwa. Po rezygnacji ze stanowiska premiera był on jedynie szeregowym posłem, ale posiadał wciąż rozległe wpływy (m.in. to on ułożył listę posłuw). Jego pomysł został jednak ostro skrytykowany pżez Rydza-Śmigłego, ktury pżekazał mu to w kilkuzdaniowym liście. Jak pisał Janusz Jędżejewicz, zrobił to\nw formie najsuhszej, bez żadnyh motywacji, Śmigły pisał że nie widzi żadnej potżeby powstania takiej organizacji. I nic ponadto. Czytałem ten list głęboko wstżąśnięty, już nawet nie jego treścią, ale zupełnie niedopuszczalną w swej brutalności formą.\n24 maja 1936 na XIII Zjeździe Związku Legionistuw Polskih, Sławek pżestał być prezesem tej organizacji. Za sprawą Rydza-Śmigłego, zastąpił go na tym stanowisku płk Adam Koc. W czerwcu Sławek został prezesem Instytutu Badania Historii Najnowszej im. Juzefa Piłsudskiego. Nominacja ta miała harakter wyłącznie honorowy, dzięki niej planowano odseparowanie go od życia politycznego.\n11 listopada 1936 Edward Śmigły-Rydz został awansowany pżez prezydenta Mościckiego na marszałka Polski. Zaruwno sam Sławek, jak i niemal cała „grupa pułkownikuw” pżyjęła to z niesmakiem. Część z nih nie pżyjęła zaproszenia na uroczystość wręczenia buławy marszałkowskiej Śmigłemu. Sam Sławek pojawił się na niej, aby nie stważać zadrażnień, ale uznał datę mianowania nowego marszałka za najsmutniejszy dzień w moim życiu. Nie mugł się z tym pogodzić, ponieważ uważał (jak wielu innyh piłsudczykuw), że godność ta należała się jedynie Juzefowi Piłsudskiemu. Kolejnym ciosem było dla niego powstanie Obozu Zjednoczenia Narodowego. Ponadto twierdził, iż OZN był tworem dążącym do totalitaryzmu, mającym zapewnić Śmigłemu-Rydzowi pełnię władzy dyktatorskiej. Po odczytaniu w Sejmie deklaracji programowej organizacji, Sławek m.in. wraz z Bohdanem Podoskim i Tadeuszem Shaetzelem, demonstracyjnie wstżymał się od oklaskuw.\n22 czerwca 1938, tuż po śmierci Stanisława Cara, Sławek został marszałkiem Sejmu (kontrkandydatem był Julian Nowak), głosowało na niego wielu sanacyjnyh posłuw, ktuży hcieli w ten sposub wyrazić swuj spżeciw wobec sposobu traktowania go pżez Rydza-Śmigłego i Mościckiego. Otżymał 114 na 144 ważne głosy, a jego kontrkandydatem był wysunięty pżez OZN Julian Nowak. Izba została jednak rozwiązana pżez prezydenta 18 wżeśnia. W wyborah parlamentarnyh 6 listopada 1938 bez powodzenia kandydował do Sejmu RP V kadencji z okręgu wyborczego nr 5 w Warszawie, uzyskując 16 457 głosuw. W wyborah Sławek stał się obiektem atakuw ze strony osub, z kturymi niegdyś wspułpracował. Stanisław Giza, pracownik naukowy Instytutu Juzefa Piłsudskiego wspominał:\nMieszkając w śrudmieściu Warszawy znajdowałem pżed wyborami w swojej skżynce pocztowej ulotki, zawierające tylko jedno zdanie: „Nie głosuj na Sławka”.\nSławkowi nie udało się zdobyć mandatu poselskiego, podobnie jak i innym byłym członkom „grupy pułkownikuw”: Kazimieżowi Świtalskiemu, Januszowi Jędżejewiczowi i Ignacemu Matuszewskiemu.\n„Dom generalski” pży Alei Szuha 16, w kturym Walery Sławek popełnił samobujstwo\nPogżeb Sławka. W pierwszym żędzie m.in. Kazimież Świtalski, Janusz Jędżejewicz, Aleksander Prystor i Jędżej Moraczewski\nOsobny artykuł: Samobujstwo Walerego Sławka.\nW niedzielę 2 kwietnia 1939 o 20:45 (godzina śmierci Piłsudskiego) stżelił sobie w usta w swym warszawskim mieszkaniu pży al. Jana Chrystiana Szuha 16. Tuż pżed prubą samobujczą, Sławek napisał list pożegnalny, w kturym informował:\nOdbieram sobie życie. Nikogo proszę nie winić. 2/IV. 1939. W. Sławek.\nSpaliłem papiery o harakteże prywatnym, a także wręczone mi w zaufaniu. Jeśli nie wszystkie, to proszę pokżywdzonyh o wybaczenie. Bug Wszystkowidzący może mi wybaczy moje gżehy i ten ostatni.\nPonadto Sławek pozostawił także list zaadresowany do prezydenta Mościckiego. Jego treść nigdy nie została ujawniona.\nKula nie pżebiła jednak czaszki i utkwiła w podniebieniu. Sławka pżewieziono do 1. Szpitala Okręgowego im. marszałka Juzefa Piłsudskiego (szpitala wojskowego), gdzie trafił do Instytutu Chirurgii Urazowej. Tam stwierdzono, że stżał został oddany z ukosa, a sama broń (pistolet Browning) była stara, co sprawiło, iż kula nie pżebiła podniebienia. Pacjent pżeszedł transfuzję krwi, po czym poddano go dwugodzinnej operacji. Jego stan hwilowo się poprawił ok. godziny 4 nad ranem 3 kwietnia, ale tego samego dnia o 6:45 Walery Sławek zmarł nie odzyskawszy pżytomności.\nPo śmierci ciało Walerego Sławka zostało wystawione w jego mieszkaniu aż do pogżebu; w tym czasie hołd oddawali mu toważysze broni, wspułpracownicy i społeczeństwo. 5 kwietnia, po nabożeństwie żałobnym w kościele garnizonowym, został pohowany na Cmentażu Wojskowym na Powązkah w Warszawie. W pogżebie brał udział Edward Śmigły-Rydz, ktury pżybył tuż pżed rozpoczęciem nabożeństwa. Gdy trumnę zdejmowano z katafalku, najbliżsi pżyjaciele Sławka otoczyli trumnę, nie dopuszczając do niej marszałka Polski, kturego obwiniali o śmierć byłego premiera[e]. Na lawetę trumnę pżenieśli m.in. Aleksander Prystor, Janusz Jędżejewicz, Mihał Tadeusz Bżęk-Osiński i gen. Lucjan Żeligowski. Pogżeb Sławka stał się manifestacją piłsudczykuw pżeciwnyh OZN. Na jego trumnie złożono wieńce m.in. z następującymi napisami: „Waleremu Sławkowi – pżyjaciele z PPS”, „Pżyjacielowi Rodziny – Aleksandra Piłsudska”, „Ukohanemu hżestnemu ojcu – Jadwinia Piłsudska”.\nW dniu 23 maja 1939 Sejm RP V kadencji na posiedzeniu plenarnym złożył hołd Waleremu Sławkowi.\nGrub pułkownika[edytuj | edytuj kod]\nGrub Sławka na Cmentażu Wojskowym na Powązkah w Warszawie, 2009\nGrub Sławka na Cmentażu Wojskowym na Powązkah w Warszawie, 2018\nDo 1964 ciało Sławka spoczywało w Alei Zasłużonyh. 17 października 1964, na podstawie art. 15 ust. 1 i 3 Ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentażah i howaniu zmarłyh (Dz.U. z 1959 r. nr 11, poz. 62), ciało zostało poddane ekshumacji i pżeniesione na kwaterę żołnieży wojny polsko-bolszewickiej. Nie powiadomiono o tym rodziny ani pżyjaciuł zmarłego. Decyzję o ekshumacji wydał inż. Kżysztof Eisler.\nW 1965 pżyjaciele zmarłego podjęli decyzję o postawieniu kamiennego nagrobka. W trakcie zmiany miejsca mogiły okazało się, że prowizoryczny kżyż drewniany spruhniał i popękał. Osobą odpowiedzialną za zbieranie funduszy był Wacław Jędżejewicz. Postanowiono, że nie należy twożyć specjalnego komitetu, lecz raczej zwrucić się do ograniczonej ilości osub z prośbą o pżyczynienie się w dziele trwałego zabezpieczenia jego mogiły. W piśmie skierowanym do pżyjaciuł znalazły się następujące słowa:\nGrono pżyjaciuł płka Sławka w Warszawie pżystępuje, za zgodą Jego rodziny, do postawienia kamiennego nagrobka, ktury na trwałe zabezpieczył grub niezłomnego bojownika o Niepodległość Polski i Jej Męża Stanu. Zwrucono się w tej sprawie do nas z prośbą o dopomożenie w zebraniu sumy potżebnej na koszta budowy nagrobka. Wyniosą one zapewne paręset dolaruw, zależnie od pżyjęcia ostatecznego projektu, ktury obecnie jest opracowywany w Warszawie. Zezwolenie władz administracyjnyh na postawienie nagrobka otżymano.\nKomunikat o zbieraniu funduszy na kamienny nagrobek nie został opublikowany w prasie[f] W trakcie pżeprowadzonej zbiurki udało się zebrać 447 dolaruw. Wśrud ofiarodawcuw znaleźli się m.in.: gen. Tadeusz Kaspżycki, gen. Wacław Stahiewicz, Adam Koc, Zofia Rajhman, Andżej Beck oraz organizacje: Związek Miłośnikuw Wilna, Liga Niepodległości w Chicago czy Koło byłyh żołnieży 5 Dywizji Kresowej w Chicago. Zebrane pieniądze zostały wysłane do Warszawy na ręce Dionizy Wyszyńskiej.\nObecnie szczątki Walerego Sławka znajdują się w kwateże A 11-1-5. Natomiast stary grub mieszczący się w Alei Zasłużonyh jest pusty. Pusty grub płk. Sławka znajduje się w centralnym miejscu Alei Zasłużonyh za grobem gen. Karola Świerczewskiego w jednym żędzie z miejscem pohuwku Władysława Gomułki.\nDariusz Baliszewski zwraca uwagę na, jego zdaniem zagadkowe, okoliczności śmierci Sławka, powątpiewając, czy żeczywiście było to samobujstwo. Podkreśla fakt, że tuż pżed prubą samobujczą były premier spalił w swoim mieszkaniu cały szereg swoih zapiskuw i użędowyh dokumentuw. Baliszewski pżytacza także relację żony Feliksa Perla, Teresy Perlowej, ktura pżekazała dr Stanisławowi Gizie, że Sławek planował dokonanie zamahu stanu. Miał on nawiązać kontakt m.in. z Tomaszem Arciszewskim i Kazimieżem Pużakiem, wspulnie planując obalenie żądu Sławoja-Składkowskiego. O sprawie dowiedział się jednak marszałek Śmigły-Rydz, ktury polecił dowudcy Oddziału II Sztabu Generalnego, płk Juzefowi Smoleńskiemu, aresztować Walerego Sławka. Marszałek miał planować oskarżenie go o zdradę stanu i wytoczenie pokazowego procesu. Rzekomo ostżeżony telefonicznie Sławek popełnił samobujstwo tuż pżed aresztowaniem.\nJak pżyznaje sam Baliszewski, opowieść ta nie jest poparta żadnymi dowodami. Została zanegowana pżez płk Smoleńskiego. Pżytacza jednak ruwnież relację posłuw Juzefa Ostafina i Edwina Wagnera, ktuży w marcu 1939 mieli brać udział w spotkaniu w podziemiah Banku Gospodarstwa Krajowego w Warszawie. Dowiedzieli się oni tam żekomo o planah pżewrotu, mającego wynieść do władzy (na stanowisko prezydenta) Walerego Sławka. Obaj posłowie mieli donieść o tym kapelanowi prezydenta Mościckiego. To żekomo doprowadziło do pżeprowadzenia rewizji w mieszkaniu byłego premiera i stało się powodem jego samobujstwa. Tżecią pżywoływaną pżez Balickiego relacją jest opowieść sędziego Ignacego Wielgusa, ktury podczas rozmowy z gen. Marianem Kukielem i Stanisławem Hallerem miał dowiedzieć się o planah pżewrotu, dzięki kturemu prezydentem miał zostać Sławek, premierem – Leon Kozłowski, a ministrem spraw wewnętżnyh – Kazimież Pużak. Gen. Kazimież Sosnkowski miał wuwczas pżekonywać Sławka o konieczności otrucia Mościckiego i zawarcia porozumienia z Niemcami[g].\nJak pżyznaje sam Baliszewski:\nSłabością tyh hipotez jest to, że nie dają się zweryfikować w świetle dostępnyh dokumentuw. Historyk może jedynie odnotować fakt, że tży niezależne relacje zgodnie pżywołują fakt nieznanego spisku, pżygotowywanego w pierwszyh miesiącah 1939 roku, w ktury tak czy inaczej wmieszany był Walery Sławek. Co ciekawsze, hipoteza zamahu znajduje dzisiaj zupełnie nieoczekiwane potwierdzenie. Jak wynika bowiem z relacji mecenasa Bolesława Nawrockiego, kolejnej już w tej sprawie, wykonawcy testamentu żony prezydenta Marii Mościckiej – ona sama informowała go o prubie zamahu na Ignacego Mościckiego, dokonanej w pierwszyh miesiącah 1939 roku. Według jej wiedzy prezydent był pżekonany, że za zamahem tym stał Walery Sławek.\nWilla Walerego Sławka w Janowiczkah\nWalery Sławek był postacią kontrowersyjną. Pżez piłsudczykuw postżegany był jako wielki patriota i osoba poświęcona bez reszty na żecz działalności państwowej. Pżeciwnicy sanacji podkreślali jego antydemokratyczne poglądy, niehęć wobec działalności partii politycznyh i fanatyczne oddanie Piłsudskiemu.\nZażutem wobec Sławka była jego wspułpraca z wywiadem austro-węgierskim (HK-Stelle), nawiązana w 1909 roku. Ryszard Świętek pisze, że powstała wuwczas tajna organizacja pod kryptonimem „Konfident (R)”, kturą kierowali Piłsudski, Sławek i Jodko-Narkiewicz. Miała ona dostarczać informacje na temat rosyjskih planuw na wypadek wybuhu wojny. Pogłoski o dalszym pozostawaniu na usługah obcego wywiadu tak Piłsudskiego, jak i Sławka, były rozsiewane pżez ih politycznyh wroguw także w puźniejszyh latah.\nZwolennicy endecji oskarżali ruwnież Sławka m.in. o udział w żekomym uwięzieniu, poddaniu torturom i zamordowaniu jednego z pżeciwnikuw marszałka Piłsudskiego, generała Włodzimieża Zagurskiego, byłego kadrowego oficera HK-Stelle.\nJacek Czajowski i Jacek M. Majhrowski piszą na temat oceny Sławka:\nWśrud publicystuw i historykuw okresu międzywojennego spotyka się opinie, kture kontrowersyjność ocen doprowadzają niemal do granic spżeczności: widzą w jego sylwetce „ryceża bez skazy”, oddanego sprawie polskiej, bądź bezwzględnego, bezkrytycznego realizatora egoistycznyh celuw swojej grupy politycznej, „stupajkę” i sprawnego egzekutora wąskih interesuw grupowyh. Zapewne obie oceny nie są w pełni prawdziwe. Walery Sławek, zaruwno jako człowiek, jak i działacz polityczny, łączył w sobie wiele spżeczności. Zapewne też obie cehy z rużnym nasileniem występowały w rużnyh okresah jego życia i działalności, gdy pżehodził ewolucję ideową pod wpływem rozwoju wydażeń, własnyh pżemyśleń i doświadczeń czy ewolucji własnego obozu.\nOrder Orła Białego (1935)\nOrder Korony (Jugosławia)\nOrder Kżyża Orła I klasy (Estonia, 1934)\n↑ Według niekturyh źrudeł – Strutyno.\n↑ Spotkać można się także z informacją, że Sławek pżyszedł na świat w miejscowości Sitkowce w powiecie lipowieckim na Humańszczyźnie. Por. Andżej Chojnowski, Piotr Wrubel: Prezydenci i premieży Drugiej Rzeczypospolitej. Wrocław – Warszawa – Krakuw: Zakład Narodowy imienia Ossolińskih, 1992, s. 286.\n↑ Nie doszedł do skutku zaplanowany na noc z 31 sierpnia na 1 wżeśnia 1919 zamah stanu, a Litwini szybko zlikwidowali struktury POW na Kowieńszczyźnie.\n↑ Leszek Moczulski pisał o samobujczej śmierci Walerego Sławka: Powoduw samobujstwa doszukiwano się rużnyh. W tej śmierci nie ma jednak żadnej tajemnicy. Po 20 latah niepodległości Polska znalazła się w śmiertelnym niebezpieczeństwie. Sławek znał skalę zagrożenia. Uważał, słusznie pżecież, że jego osoba stanowi jedno z głuwnyh źrudeł podziału sanacji po śmierci Marszałka. Gdyby teraz podjął czynną działalność i zaczął skupiać zwolennikuw… – realnie zwiększyłby podziały. Gdyby nie uczynił nic…, pozostałby szczerbą, pżeszkadzającą… jedności. Skoro zamknięty był dla niego czyn zbiorowy, zrezygnował – i usunął pżeszkodę własnej osoby tak skutecznie, jak to było tylko możliwe. Tajemnica tej śmierci polega jedynie na tym, że nie była samobujstwem. Tylko ofiarą z życia, czymś naturalnym dla żołnieża (Leszek Moczulski. Stary brauning – tekst o Walerym Sławku. „Gazeta Wyborcza”, s. 28, 3-5 kwietnia 1999. ).\n↑ Ze względu na warunki krajowe prosimy o utżymanie powyższego w gronie zainteresowanyh i nie podawanie do prasy (Arhiwum Instytutu Juzefa Piłsudskiego w New York, Kolekcja Pułkownika Walerego Sławka (nr 90), teczka nr 1 – wpłaty na nagrobek).\n↑ Baliszewski zwraca ruwnież uwagę na inne zagadkowe jego zdaniem okoliczności toważyszące śmierci Sławka: Doktor Marek Werner miał wuwczas ledwie 9 lat. Mieszkał z rodzicami w alei Szuha 16 na drugim piętże. Nad nimi mieściło się podobne, czteropokojowe mieszkanie, kture zajmował płk Walery Sławek. Tego dnia, 2 kwietnia 1939 roku, wieczorem, już po kolacji, a więc około godz. 21, Werner pakował tornister do szkoły. Jego ojciec, major Symeon Kazimież Werner, szef wydziału w Departamencie Budownictwa w Ministerstwie Spraw Wojskowyh, pżebywał w łazience, powoli szykując się do snu. W mieszkaniu nie było słyhać żadnego stżału. Tylko nagle z łazienki wybiegł ojciec. Złapał pistolet i pobiegł na gurę do mieszkania Sławka. Dżwi do jego mieszkania nr 8 musiały być jednak zamknięte, skoro wezwano na pomoc dozorcę, pana Marczaka. Każde mieszkanie miało dwoje dżwi. Frontowe i kuhenne. Chłopiec nie wiedział, czy Marczakowi udało się otwożyć, czy musieli się włamać. Musiało minąć dobre puł godziny, zanim pojawiła się policja i karetka pogotowia. Pułkownik Sławek jeszcze żył. Miał umżeć dopiero o 6 nad ranem w Szpitalu Ujazdowskim. Z hłopcem o tym, co się wydażyło, nikt nie rozmawiał. Kilka miesięcy puźniej ojciec poszedł na wojnę i już z niej nie powrucił. Zmarł w Anglii w 1945 roku. Nikt nie widział, że był jedynym świadkiem dramatycznyh zdażeń w mieszkaniu Walerego Sławka w noc jego śmierci. I dopiero po latah matka powiedziała: – Wiesz, ojciec wrucił wtedy od Sławka po kilku godzinah tak załamany, że nawet nie odkładając na miejsce broni, powiedział do mnie: „Ci legioniści. Oni Polskę wyzwolili, a teraz popatż, prowadzą ją do zguby”. Do dzisiaj dr Werner nie potrafi zrozumieć, co jego ojciec miał wuwczas na myśli i dlaczego – mimo że wszyscy byli pżekonani o samobujstwie Walerego Sławka – on wypowiedział w tę noc słowa niezrozumiałego oskarżenia. (Baliszewski, Dariusz. Mroczna tajemnica II Rzeczypospolitej. Newsweek, 4 kwietnia 2004 (14/2004), 80.).\n↑ a b c d e f g Czajowski i Majhrowski 1987 ↓, s. 18–29.\n↑ Nowakowski 1988 ↓, s. 19–21.\n↑ Samobujstwo premiera – życie i śmierć Walerego Sławka (pol.). [dostęp 22 listopada 2014].\n↑ Nowakowski 1988 ↓, s. 22.\n↑ WaleryW. Sławek WaleryW., Ku wolności. Karta z życia Walerego Sławka, wyd. 1933., polona.pl [dostęp 2018-10-17] .\n↑ a b c d e f g Włodzimież Kalicki: 2 kwietnia 1939. Stary browning (pol.). [dostęp 23 maja 2008].\n↑ a b Kancelaria Prezesa Rady Ministruw RP: Walery Sławek (pol.). [dostęp 6 wżeśnia 2011].\n↑ a b Nowakowski 1988 ↓, s. 38.\n↑ Świętek 1998 ↓, s. 422.\n↑ a b c d e Mihał Pżeperski: Walery Sławek – klęska człowieka pżyzwoitego (pol.). W: Histmag [on-line]. 2014-11-02. [dostęp 2018-05-07].\n↑ Jeży Z. Pająk, O żąd i armię. Centralny Komitet Narodowy (1915-1917), Kielce 2003, s. 246.\n↑ Nowakowski 1988 ↓, s. 49.\n↑ Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 63 z 27 wżeśnia 1923, s. 587.\n↑ Nowakowski 1988 ↓, s. 62.\n↑ Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 76 z 12.12.1923 r.\n↑ Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 23 z 10 wżeśnia 1927.\n↑ Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 8 z 21 marca 1928.\n↑ Nowakowski 1988 ↓, s. 79.\n↑ Nowakowski 1988 ↓, s. 87.\n↑ Nowakowski 1988 ↓, s. 106–107.\n↑ Komitet kżyżu i medalu Niepodległości rozpoczął pracę. „Gazeta Lwowska”, s. 1, nr 64 z 20 marca 1937.\n↑ Garlicki 1986 ↓, s. 16.\n↑ Waldemar Paruh: Podstawy i uzasadnienie tożsamości politycznej obozu piłsudczykowskiego (1926–1939) (pol.). [dostęp 3 czerwca 2008]. (Internet Arhive).\n↑ Art. 4 ustawy z 11 marca 1932 o zgromadzeniah (Dz.U. z 1932 r. nr 48, poz. 450).\n↑ Nowakowski 1988 ↓, s. 112.\n↑ Garlicki 1986 ↓, s. 90–91.\n↑ Garlicki 1986 ↓, s. 91.\n↑ Ajnenkiel 2001 ↓, s. 202.\n↑ Warszawska Informacja Prasowa 1929, nr 24/105, s. 3.\n↑ Andżej Garlicki: Nie na miarę (pol.). [dostęp 6 wżeśnia 2011].\n↑ a b c d e f g Andżej Garlicki: Ożeł Biały na osłodę (pol.). [dostęp 24 maja 2008].\n↑ Nowakowski 1988 ↓, s. 139.\n↑ Antoni Franaszek: Obuz sanacyjny po śmierci Piłsudskiego. Fundacja Źrudło. [dostęp 2014-01-29].\n↑ a b Andżej Garlicki: IV Brygada (pol.). [dostęp 11 lipca 2008].\n↑ Chłopi polscy ofiarowali p. premj. zagrodę w Racławicah. „Gazeta Lwowska”, s. 1, nr 153 z 9 lipca 1935.\n↑ Nowakowski 1988 ↓, s. 159.\n↑ Nowakowski 1988 ↓, s. 160.\n↑ Pułk. Walery Sławek Marszałkiem Sejmu R. P.. „Gazeta Lwowska”, s. 2, nr 139 z 23 czerwca 1938.\n↑ Rawicz 1979 ↓, s. 273.\n↑ Płk. Sławek popełnił samobujstwo. „Gazeta Lwowska”, s. 3, nr 77 z 4 kwietnia 1939.\n↑ Agnieszka Rybak: Dobry adres (pol.). Rzeczpospolita, 24 grudnia 2008. [dostęp 10 czerwca 2009].\n↑ Uroczystości pogżebu śp. płk. Sławka. „Gazeta Lwowska”, s. 3, nr 79 z 6 kwietnia 1939.\n↑ Ostatnia droga śp. pułkownika Sławka. „Gazeta Lwowska”, s. 3, nr 80 z 7 kwietnia 1939.\n↑ Nowakowski 1988 ↓, s. 169.\n↑ Jędruszczak i Jędruszczak 1970 ↓, s. 342.\n↑ Pamięci Walerego Sławka. „Światowid”. Nr 22, s. 11, 28 maja 1939.\n↑ Arhiwum Cmentaża Wojskowego na Powązkah w Warszawie, Akta Walerego Sławka – zezwolenie na ekshumację zwłok.\n↑ Arhiwum Instytutu Juzefa Piłsudskiego w Nowym Jorku, Kolekcja Pułkownika Walerego Sławka (nr 90), teczka nr 1, s. 123.\n↑ Arhiwum Instytutu Juzefa Piłsudskiego w New York, Kolekcja Pułkownika Walerego Sławka (nr 90), teczka nr 1, s. 123.\n↑ Arhiwum Instytutu Juzefa Piłsudskiego w New York, Kolekcja Pułkownika Walerego Sławka (nr 90), teczka nr 1 – wpłaty na nagrobek.\n↑ Adamski 2010 ↓.\n↑ a b Baliszewski 2004 ↓, s. 78–80.\n↑ Tomasz Stańczyk. Juzef Piłsudski i obce wywiady. „Rzeczpospolita”. 8 sierpnia 1998.\n↑ Cieślikowski 1976 ↓.\n↑ 6 listopada 1930 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości” (M.P. z 1930 r. nr 260, poz. 349).\n↑ a b c d Marta Męclewska (oprac.): Kawalerowie i statuty Orderu Orła Białego 1705-2008. Zamek Krulewski w Warszawie, 2008, s. 304.\nPżemysław Adamski: Płk. dypl. Walery Sławek. Biografia polityczna (1926-1939). Od BBWR do śmierci. Łudź: Związek Stżelecki, 2010. ISBN 978-83-929208-4-7.\nAndżej Ajnenkiel: Konstytucje Polski 1791-1997. Warszawa: RYTM, 2001. ISBN 83-88794-41-8.\nDariusz Baliszewski. Mroczna tajemnica II Rzeczypospolitej. „Newsweek”. Nr 14, s. 78–80, 4 kwietnia 2004.\nZbigniew Cieślikowski: Tajemnice śledztwa KO-1042/27. Sprawa generała Zagurskiego. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1976.\nRegina Czarnecka. Organizacja Sztabu Generalnego WP (Naczelnego Dowudztwa WP) w latah 1918–1921. „Biuletyn Wojskowej Służby Arhiwalnej”, 2003.\nJacek Czajowski, Jacek Majhrowski: Sylwetki politykuw drugiej Rzeczypospolitej. Krakuw: Wydawnictwo Znak, 1987. ISBN 83-7006-170-2.\nAndżej Garlicki: Od Bżeścia do maja. Warszawa: Czytelnik, 1986. ISBN 83-07-01603-7.\nHanna Jędruszczak, Tadeusz Jędruszczak: Ostatnie lata Drugiej Rzeczypospolitej (1935-1939). Warszawa: Książka i Wiedza, 1970.\nJeży Marek Nowakowski: Walery Sławek (1879-1939): zarys biografii politycznej. Warszawa: Instytut Wydawniczy Związkuw Zawodowyh, 1988. ISBN 83-202-0688-X.\nJeży Rawicz: Pozostało do wyjaśnienia. Warszawa: Czytelnik, 1979.\nPaweł Samuś: Walery Sławek: droga do niepodległej Polski. Płock: Novum, 2002. ISBN 83-88193-60-0.\nRyszard Świętek: Lodowa ściana: sekrety polityki Juzefa Piłsudskiego 1904-1918. Krakuw: Platan, 1998. ISBN 83-85222-58-8.\nRocznik Oficerski 1924, Ministerstwo Spraw Wojskowyh, Oddział V Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, Warszawa 1924, s. 895\nRocznik Oficerski Rezerw 1934, Biuro Personalne Ministerstwa Spraw Wojskowyh, Warszawa 1934, L.dz. 250/mob. 34, s. 324, 844\nRihard M. Watt: Gożka hwała. Polska i jej los 1918–1939. Warszawa: Andżej Findeisen – A.M.F. Plus Group, 2005. ISBN 83-921401-3-3.\nTadeusz Wawżyński. Oficerowie i podoficerowie Wojska Polskiego – kawalerowie Kżyża i Medalu Niepodległości. „Biuletyn Wojskowej Służby Arhiwalnej”, s. 65, 1996.\nŚp. Walery Sławek. „Gazeta Lwowska”, s. 2, nr 78 z 5 kwietnia 1939.\nLinki zewnętnre[edytuj | edytuj kod]\nWłodzimież Suleja: Sławek Walery. W: Polski Słownik Biograficzny. T. 38. 1997–1998.\nTżeci żąd Walerego Sławka (1935)\nISNI: 0000 0000 7146 5009\nAbsolwenci i uczniowie Szkoły Handlowej im. Leopolda Kronenberga w Warszawie\nCzłonkowie Komisji Tymczasowej Skonfederowanyh Stronnictw Niepodległościowyh\nLegioniści internowani po kryzysie pżysięgowym w Szczypiornie\nMarszałkowie Sejmu II Rzeczypospolitej\nPremieży II Rzeczypospolitej\nSławkowie herbu Prus I\nWięźniowie Cytadeli Warszawskiej (Krulestwo Polskie 1916–1918)\nWięźniowie Twierdzy Modlin (Krulestwo Polskie 1916–1918)\nŻołnieże polskiego wywiadu i kontrwywiadu\nOficerowie 43 Pułku Stżelcuw Legionu Bajończykuw\nTę stronę ostatnio edytowano 14 cze 2021, 09:39.