Wojny plemników. Niewierność. Konflikt płci oraz inne batalie łóżkowe | Robin Baker | download\nGłówna Wojny plemników. Niewierność. Konflikt płci oraz inne batalie łóżkowe\nŚciągnij (zip, 3,91 MB)\nWojny plemnikow/Wojny plemnikow - Robin Baker.epub\nNauki Społeczne (Psychologiattt Socjologiattt Itd.)ttt\nPoznan 1999, 2004, 2009\nProf. nzw. dr hab. n. hum., Prof. h. c. Lechosław Gapik\nProjekt i opracowanie graficzne okładki oraz ilustracja na okładce\nA, J, K, P, P, R, S,„W”,\na także Thomasowi, Howardowi, Davidowi, Nathanielowi, Amelii\noraz dziecku, któremu nigdy nie nadano imienia\n1 ROZGRYWKA POKOLENIOWA\nScenka 1 To jak miał na imię brat babki?\n2 SEKS RUTYNOWY\nScenka 2 Codzienna obsługa\nScenka 3 Wilgotne prześcieradło\nScenka 4 Uzupełnianie\nScenka 5 Poczęcie\n3 WOJNY PLEMNIKÓW\nScenka 6 Przypadkowy romans\nScenka 7 Pewna wojna plemnikowa\nScenka 8 Czy on wygląda jak jego ojciec?\nScenka 9 Popełnianie błędów\nScenka 10 Wylizana zdrada\nScenka 11 Szach-mat\n5 TAJEMNE WYCZEKIWANIE\nScenka 12 Podwójne życie\nScenka 13 Mnóż, ale nie próbuj się dzielić\nScenka 14 Nocna zmaza\n6 POMYŚLNE NIEPOWODZENIE\nScenka 15 W domu na jeden dzień\nScenka 16 Trudne czasy\nScenka 17 Chwile zapomnienia\n7 NIE KUPUJ GENÓW W WORKU\nScenka 18 Zbyt wielki wybór\nScenka 19 Uczciwa wymiana\nScenka 20 Pokaz w dobrym guście\nScenka 21 Wyuzdana selekcja?\n8 GRADACJA WPŁYWU\nScenka 22 Palec na przycisku\nScenka 23 Sekret pod osłoną nocy\nScenka 24 Następne pomyślne niepowodzenie\nScenka 25 Korygowanie błędów\nScenka 26 Zestawiając to wszystko\nScenka 27 Ćwicz, a będziesz mistrzem\nScenka 28 Szarpanina\nScenka 29 Sztuka sterowania\n10 NIE TAK, TO INACZEJ\nScenka 30 To, co najlepsze z dwóch światów\nScenka 31 Szczytowanie kobiet\nScenka 32 Wystarczy dziesięciu\nScenka 33 Drapieżnik\nScenka 34 Żołnierze\nScenka 35 Wszyscy są tacy sami\nScenka 36 Nigdy nie zrozumiesz kobiety\n11 OSTATECZNY WYNIK\nScenka 37 Sukces totalny\nSeks i rozmnażanie zajmują ludziom znaczną część czasu - w mniejszym może stopniu jako działania praktyczne, w większym jako myślenie i rozprawianie. Mimo tego całego zainteresowania większość ludzie uważa zachowania, reakcje i emocje seksualne za najbardziej wstydliwe aspekty swego życia. Rozważmy następujące kwestie.\nOto część z pytań, na które większość ludzi - jeśli są uczciwi - nie potrafi udzielić odpowiedzi ani sensownej, ani choćby spójnej. Wszystkie one napłynęły wraz z falą rewolucji w rozumieniu płciowości, rewolucji, która zaczęła się w latach siedemdziesiątych, ale w istocie do lat dziewięćdziesiątych nie nabrała rozpędu.\nWojny plemników można potraktować jako osobny temat, lecz mają one wielorakie konsekwencje na wielu poziomach ludzkich zachowań seksualnych. Częściowo świadome, znacznie częściej podświadome, wszystkie seksualne postawy, uczucia, reakcje i zachowania obracają się wokół wojny plemników, a wszystkie seksualne zachowania można poddać reinterpretacji z tej nowej perspektywy. Tak oto większość seksualnych zachowań mężczyzn okazuję się próbą albo powstrzymania kobiety od „wysłania” ich nasienia na wspomnianą wojnę, albo - jeśli to zawiedzie - dania własnemu nasieniu szansy na jej wygranie. Zachowanie kobiet jest usiłowaniem bądź wymanewrowania partnerów lub innych mężczyzn, bądź wpłynięcia na rozstrzygnięcie, czyje nasienie będzie miało największą szansę na wygranie wojny, do której ona doprowadza.\nKażde poczęcie ma w tle jakąś historię. Jej szczegóły rzadko są znane. Czy ktoś z nas wie na przykład, czy wówczas jego matka przeżywała orgazm, a jeżeli tak, to czy szczytowała przed, po czy w tym samym momencie co ojciec? Czy ojciec lub matka masturbowali się w dniach albo godzinach poprzedzających nasze poczęcie? Czy może jedno z nich przejawiało biseksualizm albo zdradzało swego partnera? Czy w momencie naszego poczęcia matka miała w sobie nasienie tylko jednego mężczyzny, dwóch czy może kilku? Czy mężczyzna, którego nazywamy naszym ojcem, rzeczywiście jest tym, którego plemnik zapłodnił komórkę jajową, zapoczątkowując nasz rozwój?\nOczywiście większość ludzi poczęto podczas rutynowego aktu seksualnego między kobietą i mężczyzną, którzy żyją ze sobą w jednej z form stałego związku. Tak to się dzieje obecnie i tak się prawdopodobnie działo przynajmniej od trzech albo czterech milionów lat. Wiele w tych działaniach monotonii, to prawda, lecz nawet w rutynowych zachowaniach seksualnych tkwią niespodzianki, co, mam nadzieję, znajdzie odzwierciedlenie w niniejszej książce. Z poczęciem około jednej piątej całej populacji - ludzi, którzy nie są rezultatem powszedniego seksu, siłą rzeczy wiążą się jeszcze bardziej interesujące historie. Wiele z nich znajdzie się w tej książce.\nW 1995 roku wydawnictwo Chapman & Hall wydało książkę, którą napisałem wspólnie z doktorem Markiem Bellisem, zatytułowaną Human Sperm Compétition: Copulation, Masturbation and Infidelity. Przedstawiliśmy w niej wyniki najnowszych badań biologicznych, głównie własnych, nad problemem reperkusji, jakie w ludzkiej seksualności wywołuje ryzyko wojny plemników. Dowodziliśmy, że niemal każdy aspekt ludzkiej seksualności, w tym wiele najpowszechniejszych i najbardziej monotonnych, zawdzięcza swe cechy toczącej się wojnie plemnikowej bądź przynajmniej ryzyku jej wystąpienia. Kto pragnie zapoznać się z naukowym uzasadnieniem wniosków i twierdzeń zamieszczonych w tej książce, niech sięgnie po Human Sperm Compétition. Tamta praca z konieczności obfituje w żargon, beznamiętne dane, wykresy i tabele, co nieuchronnie odgradzają od doświadczeń większości ludzi. Niemniej zawiera interpretacje i wyjaśnienia zachowań seksualnych, z których wszystkie mieszczą się w granicach doświadczeń większości - często zachowań z pozoru irracjonalnych i niewytłumaczalnych. Badania naukowe dowodzą, że zachowania seksualne we wszystkich swoich przejawach — przyziemne, żenujące, radosne, ryzykowne, występne czy amoralne - przebiegają według pewnych fundamentalnych zasad.\nAby owe zasady zilustrować i tchnąć życie w zachowania pojmowane modelowo, tę książkę skomponowałem jako cykl wymyślonych scen. Każda z nich dotyczy jakiejś formy konfliktu seksualnego - pomiędzy mężczyznami, pomiędzy kobietami albo, najczęściej, między mężczyznami i kobietami. Liczne dotykają tego lub owego oblicza spermowej wojny, która, jak staram się dalej dowieść, stanowi podłoże wszelkich zachowań seksualnych. Po każdym fragmencie literackiej fikcji, następuje interpretacja przedstawionych zachowań z punktu widzenia biologa ewolucjonisty.\nWszystkie scenki ukazują ludzi stosujących strategie seksualne, które w ostatnich latach stały się głównym przedmiotem dociekań i interpretacji. Podstawy do uogólnień na temat ludzkich zachowań pochodzą z obserwacji naukowych i eksperymentów, w których wzięło udział wiele tysięcy ludzi z całego świata, natomiast same historyjki są oczywiście wymyślone. Chodzi wszak o to, by ukazać ludzi ponoszących koszty i osiągających korzyści w wyniku określonych zachowań oraz trafnie zilustrować dane oraz ich interpretację. Postawiłem sobie zadanie stworzenia typów i scenerii, które złożyłyby się na zabawną, prawdopodobną fikcję i stanowiły zarazem odzwierciedlenie pewnego typu dowodów.\nPisząc historyjki, korzystałem z informacji mniej całościowych niż te, które pochodzą z badań i eksperymentów - i chociaż pewne z nich mają swe źródło w doniesieniach prasowych, telewizyjnych lub radiowych, dla większości zaczynem były epizody z mojego własnego życia, życia moich bliskich i przyjaciół. Wszystkie bez wyjątku mają bardzo bliski związek z rzeczywistymi wydarzeniami. Choć tak jest, moi przyjaciele i znajomi nie powinni tracić czasu na próby zidentyfikowania konkretnych osób, tak samo jak pozostali czytelnicy nie powinni zajmować się odszukiwaniem określonych wiadomości w serwisach informacyjnych. Każda postać jest swoistym amalgamatem, a każda opowieść mozaiką kilku różnych zdarzeń. Co więcej, ta czy inna postać może reprezentować dowolną rasę (i narodowość), scenka zaś — rozgrywać się w niemal dowolnym kraju.\nNie wszyscy koledzy ze społeczności akademickiej zgodzą się z moimi interpretacjami ani nawet szczegółami na temat tego, co dzieje się pomiędzy kobietami i mężczyznami, jakie interakcje zachodzą między nasieniem i jego drogą wewnątrz kobiecego ciała, między plemnikiem i komórką jajową, pomiędzy plemnikami. Z całą pewnością istnieją osoby, znakomitości w swoich dziedzinach, które całą tę książkę - zarówno interpretację, jak i scenki - uznają za wymysł. Niechaj już tak zostanie. Rzecz w tym, że zdecydowałem się opowiedzieć historię opartą na naukowych interpretacjach najnowszych badań. Poza narzuceniem sobie tego pierwszego ograniczenia starałem się uczynić opowieść zajmującą i spójną. Nie wdawałem się we wszechstronne prezentowanie poglądów innych ludzi. Gdybym postąpił inaczej, powstałaby książka zawiła, przeładowana treścią, a nawet nudna. Interpretacje innych zostały obszernie omówione i poddane ocenie -w Humań Sperm Competition, gdzie wspólnie z Markiem Bellisem dokładnie wyjaśniliśmy, dlaczego uważamy historię, którą tutaj przedstawiam, za najlepszą spośród obecnie istniejących. Przedstawiwszy argumenty tam, tutaj mogę snuć opowieść w sposób możliwie prosty i swobodny.\nJest jeszcze jedna kwestia. Otóż w znacznej części opisuję i interpretuję zachowania uznawane przez wielu ludzi w najlepszym wypadku za amoralne, w najgorszym zaś - za karygodne. W moim mniemaniu najistotniejsze jest jednak, abym nie godził w żadne określone postawy moralne. Jako biolog ewolucjonista dokonuję interpretacji bez uprzedzeń i krytycznych ocen. Niebezpieczeństwo polega na tym, że ktoś może potraktować mój brak krytycyzmu wobec pewnych form zachowań jako przejaw akceptacji bądź zachęty. Warto wszak poczynić spostrzeżenie, jak to czynię w odniesieniu do gwałtu (scenka 33), że wstępem w procesie opanowywania antyspołecznych zachowań powinno być ich zrozumienie. A właśnie to, i tylko to jest celem wszystkich moich interpretacji.\nKsiążka ta nigdy nie zostałaby napisana, gdyby nie łączyły mnie więzy naukowej współpracy z Markiem Bellisem. Zawdzięczam mu bardzo wiele. Przez siedem lat, od 1987 do 1994 roku, dyskutowaliśmy i spieraliśmy się nad każdym aspektem ludzkiej seksualności. Wprawdzie nie zawsze się zgadzaliśmy to jednak w zdumiewającej liczbie wypadków jeden z nas w końcu ulegał pod naciskiem argumentów partnera - ulegał do tego stopnia, że w wyniku współpracy mogła powstać rozprawa stanowiąca naukową podstawę niniejszej książki. Choć Mark nie zgodzi się ze wszystkimi poglądami, jakie tu prezentuję - niektóre z nich skrystalizowały się już wtedy, gdy odszedł z uniwersytetu w Manchesterze, by rozpocząć ważną pracę nad epidemiologią AIDS i innych chorób przekazywanych drogą płciową - większość z nich jest tak samo moja, jak i jego. Wszak nie można go obciążać za sposób, w jaki owe poglądy zostały zaprezentowane. Oczywiście całkowicie należy go uwolnić od winy za fikcyjne przykłady.\nJestem wdzięczny wydawnictwu Fourth Estate, zwłaszcza Michaelowi Masonowi i Christopherowi Potterowi, za, jak sądzę, wielką odwagę, którą się wykazali, publikując tę książkę - nie ze względu na jej przedmiot, lecz z uwagi na ich wiarę, że jestem w stanie dostarczyć produkt nadający się do sprzedaży. Nim zaofiarowali pomoc, nie miałem najmniejszego powodu sądzić, że jestem w stanie napisać tego rodzaju książkę, skoro wcześniej tworzyłem wyłącznie teksty naukowe. Mam nadzieję, że rezultat końcowy potwierdził ich pierwotne przekonanie.\nZdecydowanie najwięcej podziękowań winien jestem mojej partnerce, Elizabeth Oram, za słowa zachęty i wsparcie w każdej fazie pracy. Nie zdołały jej przeszkodzić pewne niewygody — poczęciu, dojrzewaniu, wreszcie narodzinom tej książki towarzyszyły poczęcie, ciąża i narodziny naszego drugiego dziecka. Książka poczęła się zaraz po śniadaniu pewnej październikowej soboty po trzech miesiącach, licząc od poczęcia naszego dziecka. Bez natychmiastowego wsparcia ze strony Elizabeth nigdy nie podjąłbym się realizacji całego przedsięwzięcia. Kiedy dziecko w łonie matki i książka rosły, poważna redakcyjna i stylistyczna pomoc Liz uchroniła mnie przed popełnieniem błędów, które mógłbym popełnić jako nowicjusz w dziedzinie gatunku popularnego. Po pierwsze, Liz stępiła moją skłonność do bardziej drastycznego przedstawiania sytuacji seksualnych. Jeśli w końcu zagadnienie zostało przedstawione zajmująco, otwarcie, ale w granicach dobrego smaku, to zasługa jej powściągliwości i dobrych rad. Po wtóre, uczyniła, co w jej mocy, bym przy okazji pisania objaśnień nie nadużywał stylu zbyt pompatycznego i nie przejawiał nadmiernego dydaktyzmu. Jeżeli mimo wszystko książka zawiera elementy pornografii albo napuszonego stylu, należy to wiązać nie z jej radami, lecz z moim uporem i niechęcią do unicestwienia słów, do których poczęcia przyczyniałem się z takim trudem.\nWreszcie, kiedy rozpędu nabrał wyścig, by dostarczyć wydawcy manuskrypt, zanim przyjdzie na świat dziecko, nie pozwoliła poświęcić jakości na rzecz tempa. Chcąc dać mi więcej czasu na ukończenie rękopisu, pozwoliła mi wymigiwać się od wszelkich obowiązków, rodzicielskich i domowych. Zresztą miałem znacznie więcej powodów, aby czuć się winny. Liz czytała każdą scenkę oraz objaśnienia, ilekroć ją o to poprosiłem, nawet gdy była już późna noc. Mimo całej tej presji, kiedy wydawało mi się, że ten czy tamten niezbyt udany rozdział „może być”, ani razu nie odstąpiła od swych surowych redaktorskich zasad.\nW końcu dokonała rzeczy nadludzkiej! Gdy nie udało mi się skończyć maszynopisu przed spodziewanym terminem narodzin naszego dziecka, przeczekała i nie doszło do rozwiązania przez kolejne dziesięć dni. Dzięki temu zdołałem dostarczyć rękopis do Fourth Estate, zanim 25 kwietnia 1995 roku urodziła się nasza pierwsza córka Amelia.\nTo jak miał na imię brat babki?\nPozbawione emocji twarze z pogiętego, brązowego zdjęcia wydawały się w nią wpatrzone. Spojrzenia z jednej i drugiej strony połączyły ludzi, których dzielił wiek. Bardzo lubiła to zdjęcie i przy okazji odwiedzin u swojej babki często pytała, czy może je sobie obejrzeć. Twarze należały do trojga dawno już zmarłych małych dzieci, uwiecznionych za pomocą archaicznego aparatu fotograficznego w którymś momencie wczesnych lat ich życia. Dzieci stały w szeregu. Najwyższe i najstarsze z nich po lewej stronie, najmłodsze i najniższe po prawej. Chłopcy po bokach liczyli sobie odpowiednio lat dziesięć i dwa, ładna dziewczynka w środku - pięć.\nIlekroć młoda kobieta spoglądała na te twarze, tylekroć wyczuwała tak silną łączność z przeszłością, jakiej nie doświadczała przy żadnej innej okazji. Fotografia przedstawiała jej prababkę z dwoma braćmi. Wystarczyła odrobina wyobraźni, aby ze zdjęcia spoglądała nie prababka, lecz ona. Podobieństwo między nimi jako dziećmi było uderzające. Zdaniem babki istotę podobieństwa stanowiła „rodowa twarz”, ponieważ większość członków rodzinnego klanu miała ten sam układ kości i takie same oczy.\nKobieta patrzyła na zdjęcie nieco dłużej, potem poprosiła babkę, aby Jeszcze tylko jeden raz” opowiedziała jej historię rodziny. Starsza kobieta przerzuciła karty albumu, wróciła na początek i wyjęła sporą kartkę, po czym rozpoczęła opowieść. Drzewo genealogiczne rodziny było jej radością i dumą. Z radością pokazywała je swoim licznym wnukom przy każdej okazji oglądania fotografii.\nMłoda kobieta uważnie przysłuchiwała się opowieści babki, zdecydowana tym razem zapamiętać każde wypowiedziane słowo. Wiedziała, że jeden z dwóch chłopców żył zbyt krótko, by mieć własne dzieci. Z kolei prababka nie tylko żyła dłużej, ale ponadto zdołała wyrwać się z ubóstwa, w jakim egzystowała jej rodzina. Była ładnym dzieckiem, które wyrosło na ładną kobietę. O jej względy zabiegali wszyscy młodzieńcy z osady. Będąc na służbie w pewnym dużym majątku, pewnego razu zaszła w ciążę z synem właściciela. Wtedy to przyszła na świat babka, autorka opowieści.\nPrababki nie odesłano i nikt nie zaprzeczał faktom. Przeciwnie, została przyjęta do rodziny. Wszystko potoczyło się tak szybko, że pomimo plotek mało kto wiedział na pewno, że dziecko pochodziło z nieprawego łoża. Młode małżeństwo żyło we względnym komforcie przez resztę swych dni i spłodziło jeszcze czworo dzieci. Samych chłopców, którzy, co nie było typowe dla tamtego pokolenia, przeżyli szczęśliwie najbardziej niebezpieczny okres niemowlęctwa.\nPotem babka pokazała palcem na starszego chłopca z fotografii, swego wuja. Nie miał tyle szczęścia co jego siostra. Nie udało mu się uciec biedzie, w której się urodził. Pracował ciężko przez całe życie. Jak siostra miał pięcioro dzieci. Troje zmarło w wieku niemowlęcym. Chłopiec, osiemnastolatek, został zamordowany. Dziewczynka okazała się niepłodna i zmarła w samotności, dożywszy lat pięćdziesięciu kilku, niedługo po śmierci swego partnera. Najmłodszy chłopiec, ten o roziskrzonych oczach i radosnym uśmiechu, umarł na odrę, niespełna dwa lata po wykonaniu fotografii.\nMłoda kobieta studiowała drzewo genealogiczne pod okiem babki. Miało kształt piramidy z trzema imionami na samej górze, czyli imionami trojga dzieci z fotografii, i blisko pięćdziesięcioma na dole - imionami członków pokolenia młodej kobiety. Potem dostrzegła coś, na co nigdy wcześniej nie zwróciła uwagi: pięćdziesięcioro członków jej pokolenia, słowem wszyscy, pochodzili od praprababki, ładnej dziewczyny z zdjęcia. Oczywiście ani jeden od tamtych dwóch chłopców.\nPochyliła się, aby dokładniej przyjrzeć się drzewu. Szukała innych osób, które tak jak ci chłopcy nie pozostawiły potomstwa i od których nie było już dalszych rozgałęzień. Najbardziej rzucał się w oczy jeden z braci babki, wuj, którego imienia zazwyczaj nie mogła sobie przypomnieć, lecz znany w rodzinie z uwagi na niepospolity kształt nosa. Nim uświadomiła sobie, że jest jej niewygodnie, zauważyła jeszcze dwa odgałęzienia, które prowadziły w pustkę. Dłużej nie była w stanie się pochylać. Wyprostowała się i odwróciła od fotografii oraz kartki z drzewem genealogicznym. Jednocześnie poruszyło się i kopnęło dziecko w jej łonie. Skrzywiła się nieco, potem uśmiechnęła i położyła dłonie na brzuchu. Wyglądało na to, że przynajmniej jej linii nie groziło wygaśnięcie.\nNasze cechy osobnicze zależą od genów — chemicznych instrukcji dotyczących tego, jak powinniśmy się rozwijać i funkcjonować. Owe instrukcje znajdują się w plemnikach oraz komórkach jajowych i są przekazywane zgodnie z rozgałęzieniami drzewa genealogicznego, aż dotrą do nas za pośrednictwem genetycznych rodziców. Dzięki genom dziedziczymy nie tylko „rodową twarz”, ale także wiele innych cech naszej fizjologii, psychiki i zachowania, w tym także określających nasze zachowania seksualne.\nW książce tej spróbujemy odpowiedzieć na pytanie, dlaczego w sytuacjach seksualnie znaczących postępujemy właśnie tak, a nie inaczej. Zastosujemy podejście niezwykle proste. Zapytamy, dlaczego tak jest, że ludzie stosujący określone strategie seksualne (wzory zachowań seksualnych) osiągają pomyślniejszy rezultat niż inni. Miarą sukcesu będzie liczba zstępnych — to bowiem kształtuje przyszłe pokolenia.\nRodziny i populacje zostaną zdominowane przez potomków zwycięskich przodków, będą się w nich liczyły przede wszystkim cechy tych ludzi. W pierwszej scence pokolenie młodej kobiety przejęło twarz prababki, nie zaś charakterystyczny nos bezimiennego brata babki. Orientowała się, że jej generacja w stopniu dominującym przejęła „rodzinną seksualność”, przekazaną tak wielu osobnikom przez założycielkę dynastii, prababkę. Nikt bezpośrednio nie odziedziczył seksualności bezimiennego brata babki. Jakakolwiek by była jego strategia seksualna, w praktyce okazała się zawodna i nie pozwoliła na pozostawienie zstępnych, ażeby im tę strategię przekazać.\nNaszemu pokoleniu jest obojętne, czy w przeszłości ludzie pragnęli mieć dużo dzieci albo wnucząt, czy tak się po prostu stało. Jędrnym czynnikiem wyznaczającym nasze cechy jest to, kto w przewiny i miał dzieci (i ile), a kto ich nie miał. Prababka i pradziadek ze scenki byli prawdopodobnie bardzo zaniepokojeni, kiedy okazało się, że ich seksualne zabawy zaowocowały poczęciem dziecka.\nGdyby jednak tak się nie stało, młoda kobieta i jej kuzyni należący do tego samego pokolenia, w sumie około pięćdziesięciu osób, prawdopodobnie nie pojawiliby się na tym świecie. W każdym pokoleniu toczy się gra polegająca na rywalizacji, kto przekaże geny następnej generacji. Każde pokolenie ma swoich zwycięzców, tak jak ładna dziewczynka na zdjęciu, i każde swoich przegranych, jak jej bracia i brat babki. My jesteśmy potomkami zwycięzców, ludzi, którzy zastosowali skuteczną strategię seksualną.\nGra pokoleniowa się nie skończyła. Będzie trwała, póki w danym pokoleniu jedni będą mieli więcej dzieci niż inni. Wśród nam współczesnych rozgrywka ta toczy się tak samo jak zawsze i jak zawsze jest bezwzględna. Przyszłe pokolenia zostaną określone przez geny tych, którzy spłodzą większą liczbę potomków, a nie geny tych ludzi, którzy spłodzą ich niewielu bądź wcale.\nWiemy o tym czy też nie, chcemy tego czy nie, dbamy o to czy nie, wszyscy jesteśmy zaprogramowani na podjęcie próby wygrania pokoleniowej gry w rozmnażanie — wszyscy staramy się osiągnąć sukces reprodukcyjny. Zwycięzcy przodkowie wyposażyli nas w instrukcje genetyczne przesądzające nie tylko o tym, że musimy rywalizować, lecz także o tym, w jaki sposób będziemy to czynić. Siłą rzeczy niektórzy z nas będą mieli bardziej skutecznych przodków niż inni, zatem nawet w naszym pokoleniu znajdą się ludzie, którzy odziedziczyli instrukcje uruchamiające potencjalnie lepsze strategie reprodukcyjne. Kiedy nasza generacja przystąpi do realizacji ostatecznego celu, jedni sprawią się znacznie lepiej od innych. Niebawem zaczniemy dociekać, dlaczego tak się dzieje, że w grze pokoleniowej niektórzy ludzie odnoszą większe sukcesy niż inni.\nPewnego dnia późnym wieczorem mężczyzna i kobieta, oboje jeszcze przed trzydziestką, krzątali się przed pójściem do łóżka. Nadzy krążyli po mieszkaniu, zajmując się typowymi drobiazgami. Zachowywali się zwyczajnie, w sposób pozbawiony jakiegokolwiek erotyzmu. Po prostu już nie podniecał ich widok nagiego ciała partnera. Właściwie prawie nie dostrzegali wzajemnie swych ciał. Ponieważ był sobotni wieczór, oboje wiedzieli, że przed zaśnięciem będą się kochać. Kiedy więc całkowicie beznamiętnie zajmowali się osobno swoimi sprawami, nie pojawił się między nimi nawet cień gry wstępnej. Nieważne, że od czasu do czasu ich drogi przecinały się, a oni ocierali się o siebie.\nMinął tydzień od czasu, gdy kochali się po raz ostatni - właśnie w sobotę. Przed czterema laty, a wtedy się poznali, robili to codziennie przynajmniej raz (z wyjątkiem dni przypadających na menstruację, gdy żadne z nich nie przejawiało ku temu specjalnej ochoty). W tamtych czasach gotowi byli kpić z możliwości kochania się tylko raz w tygodniu. Ostatnio jeden stosunek na tydzień coraz częściej stanowił praktykę, choć nadal normą były dwa stosunki. To znaczy póki przed dwoma miesiącami nie zrezygnowali z używania środków antykoncepcyjnych.\nNie w tym rzecz, że bardzo chcieli mieć dzieci. Jeszcze poważnie nie rozmyślali nad batalią mającą doprowadzić do poczęcia dziecka, taką jaką przedsięwzięła para ich przyjaciół, ludzi nieco po trzydziestce, którzy z radością im to opisywali. Woleli pozostawić sprawę przypadkowi (dotychczas wynik brzmiał: „brak poczęcia”). Z początku oboje ulegli łagodnej ekscytacji na myśl o możliwości poczęcia i na jakiś czas powrócili do trzech, czterech stosunków tygodniowo. Jednakże ten tydzień był odmienny. Kilka nocy spędzonych osobno poza domem wystarczyło, aby, musieli to przyznać, zapanował między nimi niezrozumiały chłód, tłumiąc zwykłą ochotę na seks. Poczucie bliskości nie powróciło całkowicie, póki tej soboty rano nie wybrali się do jej siostry z zapowiedzianą wizytą. Nawet teraz, kiedy w końcu znaleźli się w łóżku, nadal odczuwali skutki całotygodniowego ochłodzenia stosunków. W pierwszym zetknięciu mężczyzny z nagim ciałem partnerki zaznaczyła się pewnego rodzaju osobliwa niepewność. Skoro jednak raz zaczęli, szybko powróciła rutyna.\nZazwyczaj on zaczyna od delikatnych pocałunków. Pokrywa nimi twarz partnerki i gładzi piersi. Potem oboje całują się długo i namiętnie. Wówczas głaszcze jej nogi, przesuwając dłonią w stronę kolan. Po chwili schodzi nieco niżej i ssie sutki. W tym samym czasie ona miarowo wodzi rękoma po jego plecach i pośladkach. Tej nocy, jak to się często zdarza, nie może się skoncentrować i wraca myślami do przedpołudnia i rozmowy z siostrą. Otrząsa się ze wspomnień, kiedy on sięga między jej nogi, przegarnia włosy łonowe, rozdziela płatki warg, wsuwa palec do środka, aby sprawdzić, czy jest wilgotna. Dochodzi do wniosku, że jest gotowa. Natomiast ona wie, że tak nie jest, i krzywi się na myśl o bolesnej penetracji. Wysuwa dłoń, znajduje i delikatnie ściska jego penis. Chce zobaczyć, czy partner jest gotowy, ale przede wszystkim pragnie opóźnić rozwój wypadków. Na krótko podstęp przynosi pożądany efekt. Mężczyzna na chwilę nieruchomieje, rozkoszując się wrażeniami, ale odpowiada, choć bez specjalnego entuzjazmu, masując jej genitalia. Wprawdzie podczas tej pieszczoty omija łechtaczkę przynajmniej o centymetr, na palcu wewnątrz pochwy wyczuwa (albo tylko tak mu się zdaje) jakby większą wilgoć. Cofa dłoń i podnosi się, by przyjąć klasyczną pozycję. Ona nadal trzyma jego penis, a gdy nadchodzi odpowiedni moment, kieruje nabrzmiały koniec w odpowiednie miejsce. Nie zabiera ręki jeszcze przez kilka sekund, aby partner nie uderzył zbyt mocno, zbyt gwałtownie (w dalszym ciągu wcale nie jest odpowiednio wilgotna). Potem nie pozostaje jej nic innego, jak zdać się na niego. Mija chwila, nim jego delikatne poruszenia, to w tył, to w przód, sprawiają, że pojawia się dostatecznie dużo wilgoci i jego penis wnika swobodnie do środka.\nPóki to nie nastąpiło, kobieta koncentrowała się na narządach płciowych oraz mechanice penetracji. Teraz jednak, kiedy na dobre rozpoczęli rutynowe poruszenia, wraca myślami do siostry. Przytomnieje tylko wówczas, gdy mężczyźnie zdarzy się niezręcznie poruszyć. Choć pogrąża się w myślach, lata praktyki pozwalają jej dostosować ciche jęki do uderzeń mężczyzny. Wtem zupełnie niespodziewanie ucieka myślami do środowego wieczoru i mężczyzny, który z nią flirtował, gdy spędzała wieczór z grupą przyjaciółek. Wyobraża sobie, że to on leży na niej. Serce zaczyna jej bić szybciej, oddech staje się coraz krótszy, okrzyki głośniejsze. Lecz gdy fantazja zaczyna nabierać niemal realnych kształtów i kobiecie zaczyna się wydawać, że może nawet skończy, mężczyzna trafia szczególnie niefortunnie. Obraz znika. Chwila pryska i moment później kobieta uświadamia sobie, że partner ma wytrysk. Okrzykiem wita każdy z jego skurczów, następnie odpręża się wraz z nim, gdy wewnątrz niej wiotczeje penis. Zniecierpliwiona, że nie uwalnia jej od ciężaru swego bezwładnego ciała, delikatnie chrząka. Gdy zwiotczały członek mężczyzny wysuwa się na zewnątrz, zastygają w swoich objęciach. Czują się winni, że ze względu na partnera każde z nich nie starało się bardziej. Są przygnębieni. Przez chwilę wymieniają nieszczere zapewnienia, że wszystko odbyło się jak należy i sprawiło im przyjemność. W końcu zapadają w sen.\nLudzie przeważnie odbywają stosunki seksualne w domu, ze stałym partnerem. W ramach jednego związku szybko popadają w rutynę. Lecz rutyna, jak to zazwyczaj bywa, odgrywa zadziwiająco ważną rolę w dążeniu mężczyzn i kobiet do osiągnięcia reprodukcyjnego sukcesu.\nNiniejszy rozdział składa się ze scenek 2, 3, 4 i 5, z których każda wyjaśnia jeden lub kilka aspektów stosunków seksualnych w stałym związku. W większości scenek zamieszczonych w tej książce występują rozmaite postacie w różnych sytuacjach, lecz kilka pierwszych (od 2 do 7) dotyczy losów jednej pary. Będziemy jej towarzyszyć i śledzić rutynowe zachowania seksualne, póki kobieta nie zajdzie w ciążę i nie naświetlimy całej historii, która wiąże się z poczęciem.\nInterpretując pierwsze scenki, skorzystam z okazji, aby wyjaśnić pewne podstawy ludzkiej seksualności. Wiele z nich czytelnicy bardzo dobrze znają, lecz mogę zagwarantować kilka niespodzianek. Niektóre z opisów mogą się wydać nieco zbyt drobiazgowe, ale pomoże nam to później przy omawianiu bardziej interesujących stron ludzkich zachowań seksualnych - takich jak masturbacja u mężczyzn i kobiet oraz orgazm u kobiet.\nCi, którzy choć przez kilka lat żyli w związku seksualnym, w opisanej powyżej scence powinni znaleźć kilka znajomych elementów. W istocie są one do tego stopnia znajome, że istnieje niebezpieczeństwo zagubienia subtelności zachowania tych dwojga ludzi. W ciągu czterech lat trwania związku odbyli mniej więcej pięćset pełnych stosunków. Mimo to ani jeden wytrysk nie doprowadził do zapłodnienia. Oczywiście używali środków antykoncepcyjnych, jednakże od czasu do czasu bywali nieostrożni i kobieta mogła zajść w ciążę, jednak do tego nie doszło. Teraz przestali korzystać z antykoncepcji i nadal nie dochodziło do poczęcia. Cóż, nie powtarzali pięćset razy aktu seksualnego, aby mieć dzieci. Pod tym względem wcale nie zachowują się osobliwie. Przeciętny mężczyzna i przeciętna kobieta, mieszkańcy buszu, pustyni Kalahari albo luksusowego domu z mnóstwem sypialni - bez różnicy - kochają się około dwóch, trzech tysięcy razy w ciągu całego życia. Mimo wszystko, nawet bez stosowania nowoczesnej antykoncepcji, większość ludzi ma mniej niż siedmioro dzieci. Wypada przeciętnie pięćset ejakulacji na jedno dziecko, choć określenie dokładnej liczby nie jest specjalnie istotne. W kontekście sukcesu reprodukcyjnego warto podkreślić, że rutynowe zachowania seksualne nie służą ludziom ani przede wszystkim, ani zwłaszcza do płodzenia dzieci.\nNajczęściej spotykamy się z wyjaśnieniem, że ludzie (i przypuszczalnie wszystkie wymienione zwierzęta) uprawiają seks, ponieważ sprawia im to przyjemność. Ale czy to na pewno prawda? Jeszcze raz powrócimy do pary z ostatniej scenki. Oczywiście przez pierwsze tygodnie związku, kiedy kochali się codziennie, stosunek pełny, kontakt, a nawet perspektywa bycia razem nago - wszystko to było dla obojga bardzo ekscytujące. Z całą pewnością od tamtego pierwszego przypływu namiętności zdarzały się momenty, że jedno albo drugie okazjonalnie przeżywało rzeczywistą przyjemność podczas stosunku. Lecz ostatnio nasza para doświadczała owych przyjemności jakby rzadziej. W scence z pewnością dostrzegliśmy, że partnerzy nie czekali z utęsknieniem na seks. Co więcej, gdyby ich ktoś zapytał, musieliby uczciwie przyznać, że w tym związku nie doznają już tak dużej rozkoszy.\nDlaczego zatem nasza para zdecydowała się na seks akurat tego dnia i dlaczego będzie tak postępowała z tygodnia na tydzień i z miesiąca na miesiąc przez wszystkie nadchodzące lata?\nWyjaśnienie rutynowego seksu w najogólniejszym ujęciu może się wydawać tautologiczne: organizmy mężczyzn i kobiet są genetycznie zaprogramowane na uprawianie miłości w regularnych odstępach, rutynowo, niezależnie od tego, czy umysły są w stanie dostrzec rzeczywistą przyczynę. Dlaczego? Bowiem rutynowy seks może rzeczywiście wpływać na liczbę i jakość dzieci, wnuków, prawnuków - i tak dalej - które mężczyzna i kobieta mogą mieć. Dzieje się tak niezależnie od tego, że do zapłodnienia dochodzi przeciętnie tylko raz na pięćset razy. Na dodatek umysł nic o tym nie wie albo - częściej - wcale o to nie dba.\nJakie więc dobrodziejstwa wiążą się z rutynowym seksem i nie wymagają udziału świadomości? Dokładna odpowiedź zależy od tego, czy jesteś, czytelniku, mężczyzną czy kobietą, i stanowi przykład jednego z wątków, które przewijają się na stronach niniejszej książki: to, co jest najlepsze dla jednego z partnerów, często wcale nie jest najlepsze dla drugiego. W tym przypadku organizmy mężczyzn zmierzają do umieszczenia porcji plemników wewnątrz ciał ich partnerek. Organizmy kobiet zmierzają do zmylenia mężczyzn w taki sposób, aby ci z kolei nie rozpoznali - świadomie albo nieświadomie - najlepszego momentu do odbycia stosunku.\nSamice niektórych naczelnych, szympansów i pawianów, wręcz obwieszczają stan, kiedy w ciągu miesiąca są najbardziej płodne. Występuje u nich rzucająca się w oczy, czerwona, skorupiasta opuchlizna w okolicach odbytu i sromu, czasem czerwienieje też skóra na piersi. Samce pawianów i szympansów podniecają się na widok tych sygnałów i wykazują znaczny wzrost zainteresowania seksem, kiedy samice osiągają ów szczyt urody! Podczas tych kilku dni, kiedy samica jest najbardziej płodna, samce bardziej intensywnie o nią walczą, a każdy z nich robi, co tylko może, aby zapobiec pokryciu jej przez konkurentów. Często rezygnuje z innych zajęć, takich jak jedzenie, byle tylko mieć na nią oko.\nSprawa przedstawia się zgoła inaczej wśród przedstawicieli innych naczelnych, zwłaszcza tych, które tak jak ludzie tworzą monogamiczne związki (na przykład gibony). Te raczej się kryją niż obnoszą ze swoją płodnością. Dlaczego? Cóż, jeśli samiec nie wie, kiedy samica jest najbardziej płodna, nie może jej tak intensywnie chronić. Przecież nie będzie w nieskończoność odmawiać sobie jedzenia i snu. Ukrywając więc stan płodności, samica naczelnych lepiej panuje nad tym, kiedy i z kim dojdzie do zapłodnienia. W szczególności łatwiej jej zdradzić partnera, ilekroć tego chce lub potrzebuje. Potwierdza się to tak w wypadku kobiet, jak i samic gibona.\nKobieca umiejętność ukrywania przed mężczyznami okresu płodności przejawia się w zdumiewająco eleganckich i efektywnych formach. Z jednej strony organizm kobiety stwarza warunki sprzyjające względnie łatwemu zapłodnieniu, ale tylko wówczas, gdy próba zostanie podjęta w odpowiednim czasie. Z drugiej strony jej ciało nie wysyła żadnych sygnałów, które ułatwiłyby mężczyźnie rozeznanie, kiedy pora jest odpowiednia. Z pewnością fascynujące są szczegóły tej strategii wyprowadzania w pole.\nIstnieje ogólna zasada, że organizm kobiety nie dopuszcza, aby nasienie pozostawione w jego wnętrzu było zdolne do zapładniania dłużej niż przez pięć dni. Istotne jest, że nasienie potrzebuje około dwóch dób, by osiągnąć tam szczyt owej zdolności. Natomiast kobieta w ciągu całego cyklu menstruacyjnego wytwarza jedną komórkę jajową, która obumiera w ciągu doby po wydostaniu się z jajnika. Wszystko to razem oznacza, że mężczyzna, który pragnie zapłodnić kobietę, musi dostarczyć swoje nasienie przynajmniej raz w czasie od pięciu dni przed owulacją do około dwunastu godzin po niej. Aby zmaksymalizować szansę, która nadal nie jest zbyt duża (mniej więcej jeden do trzech), powinien dostarczyć nasienie mniej więcej dwa dni przed owulacją. Dzień czy dwa w każdą stronę od tego optymalnego okresu zmniejsza jego szansę w sposób dramatyczny.\nNa pierwszy rzut oka może się wydawać, że mężczyzna nie musi wiele robić. Wystarczy, że zaobserwuje, kiedy u partnerki rozpocznie się menstruacja, odczeka dwanaście dni i doprowadzi do kopulacji zakończonej wytryskiem. W ten sposób jego nasienie osiągnie szczyt zdolności do zapłodnienia dwa dni później, to znaczy czternastego dnia cyklu. Właśnie ten dzień wielu ludzi uważa za najbardziej płodny u kobiet. Jednakże organizm kobiety z łatwością radzi sobie z tego rodzaju prymitywną arytmetyką: otóż tak przewidywalny cykl menstruacyjny jest raczej wyjątkiem niż normą i tylko okazjonalnie owulacja występuje u kobiety czternastego dnia cyklu. Kluczem do strategii jej ciała jest zmienność, a zatem nieprzewidywalność.\nCałkowita długość cyklu menstruacyjnego, od początku jednego okresu do początku następnego, waha się między czternastoma a czterdziestoma dwoma dniami. Różnice występują nie tylko między kobietami, ale także między cyklami u tej samej kobiety. Co więcej, najbardziej zróżnicowana okazuje się część dla mężczyzn najważniejsza - liczba dni od początku menstruacji do owulacji. Rzadko zamyka się w czternastu dniach. Faza ta trwa od czterech do dwudziestu ośmiu dni u każdej normalnej, zdrowej kobiety. Ani mężczyzna, ani kobieta nie są w stanie przewidzieć najbardziej płodnego momentu cyklu, licząc po prostu dni od początku okresu.\nRzecz jasna zbijanie z tropu partnera wymaga od kobiet znacznie więcej niż tylko różnicowania dnia owulacji i nieprzejawiania oznak płodności takich jak opuchnięty zadek i czerwone wargi sromowe. Nawet gdyby okazywały zainteresowanie seksem tylko w okresie koncepcyjnym, to i bez tych atrybutów musiałyby wypaść z gry. Unikają niebezpieczeństwa, kryjąc się za wyrafinowaną fasadą podświadomych zmian nastroju i zachowania. Po pierwsze, ich ciała są przygotowane na przyjęcie partnera w ciągu całego cyklu menstruacyjnego, w okresie płodności i bezpłodności. Po drugie, w trakcie cyklu wysyłają nieregularny ciąg autentycznych, udawanych, a także względnie obojętnych sygnałów zainteresowania seksem. Jeśli w okresie największej płodności przez dzień albo dwa wykazują takie zainteresowania, to są one ukryte między fazami fałszywego zainteresowania i okresami autentycznej oziębłości. W końcu zaś - co uznać należy za szczegół wyjątkowo wyrafinowany - wprowadzają mężczyzn w błąd, ponieważ oszukują też same siebie. Kobieta nie została z natury wyposażona w wiedzę, kiedy jest najbardziej płodna, co wcale nie jest dziełem przypadku. Brak pełnego dostępu świadomości do wiedzy o płodności jest tak samo ważnym elementem strategii ciała jak wszystkie pozostałe.\nW obliczu tak potężnej i skutecznej strategii mężczyzna praktycznie nie ma szans na przewidzenie najlepszego momentu do odbycia stosunku. W rezultacie jedyna efektywna strategia, którą może zastosować, polega na zapewnieniu ciągłej obecności plemników w ciele kobiety. Wobec tego rutynowe akty seksualne służą tak jej, jak i jemu. Jeśli zdoła zaopatrzyć partnerkę w świeże nasienie co drugi, trzeci dzień, wtedy zawsze będą w niej plemniki zdolne do zapłodnienia i prawdopodobieństwo zapłodnienia komórki jajowej w danym miesiącu wyniesie jak jeden do trzech. Pominięcie jednego pełnego stosunku może jednak mieć znaczenie decydujące, tak jak w scence 2. Mężczyźnie nie udało się doprowadzić do zapłodnienia komórki jajowej partnerki.\nGdy tej soboty doszło do wytrysku, właśnie upłynął tydzień od ostatniego razu, w środę zaś nasienie sprzed tygodnia straciło właściwości zapładniające. Owulacja przypadła na noc z czwartku na piątek. Pozostało w niej wprawdzie jeszcze trochę żywych plemników, jednakże bezpłodnych. Kobieta nie zaszła w ciążę, a za dwa tygodnie będzie miała następny okres. Krwawienie zacznie się prawdopodobnie w sobotę. Możemy to przewidzieć dość dokładnie, bo w przeciwieństwie do odstępu między początkiem okresu a owulacją, liczba dni od owulacji do początku następnej menstruacji wynosi prawie na pewno czternaście dni, a w każdym razie nie mniej niż trzynaście i nie więcej niż szesnaście.\nKiedy wystąpi krwawienie, partnerzy będą zapewne postrzegać swoje niepowodzenie jako wspólne. Istnieje jeszcze inna interpretacja - że w istocie to ciało kobiety pokierowało całą sytuacją, by tymi razem uniknąć zapłodnienia, a przynajmniej uniknąć zapłodnienia za sprawą tego mężczyzny.\nZauważyliśmy już wcześniej, że kobiety w ciągu całego cyklu mieszają mężczyznom szyki, od czasu do czasu szukając kontaktów seksualnych albo tylko dopuszczając do nich. Ta uwaga nie jest zupełnie prawdziwa. Częstotliwość odbywania stosunków seksualnych w ciągu cyklu menstruacyjnego także się nieco zmienia.\nPo pierwsze, zarówno mężczyźni, jak i kobiety wykazują mniejszą skłonność do kopulacji, kiedy kobieta krwawi. W niektórych kulturach obowiązuje surowy zakaz odbywania stosunków podczas miesiączki. Podobne ograniczenie spotykamy wśród wszystkich naczelnych, które parzą się w ciągu cyklu menstruacyjnego - nawet u takich, jak pazurkowce, u których krew nie wypływa na zewnątrz. Owo osłabienie zainteresowań seksualnych w czasie menstruacji nie powinno dziwić, bowiem kopulacja wiąże się wówczas ze zwiększonym ryzykiem zakażenia zarówno u samców, jak i u samic.\nPo drugie, i to może jest zaskakujące, kobiety częściej podejmują rutynowe zachowania seksualne w ciągu dwóch tygodni po owulacji, kiedy nie może dojść do zapłodnienia, niż w ciągu dwóch tygodni, które ją poprzedzają, kiedy mogą zajść w ciążę. Różnica jest wykrywalna metodami statystycznymi, ale nie osiąga znaczącego poziomu ani w wypadku kobiet, ani mężczyzn. Subtelnej zmiany w zachowaniu nie należy wiązać ze świadomymi decyzjami partnerów, podjętymi w celu uniknięcia poczęcia. Kobiety stosujące dość pewne środki antykoncepcyjne, w tym także pigułki, wykazują identyczne subtelne zmiany w zachowaniu. Podobne zjawisko występuje u innych naczelnych. Niewielka zmiana w skłonnościach kobiet do uprawiania seksu w różnych fazach cyklu jest natury hormonalnej, nie rozumowej.\nZarządzanie tym, kiedy i jak często się kochać, jest tylko jednym ze sposobów, jakimi ciało czy też organizm kobiety manipuluje prawdopodobieństwem zapłodnienia komórki jajowej. Inny sposób polega na pozbyciu się części lub całości nasienia. Większość ludzi nigdy nie przyjrzy się wilgotnym plamom na prześcieradle po miłosnych igrzyskach, nie zadziwi jej siła i wyrafinowanie kobiet. Mam jednak nadzieję, że po przeczytaniu następnej scenki owe wilgotne plamy nigdy już nie będą się wydawały takie same.\nKobieta poruszyła się w postkoitalnym śnie. Właśnie poczuła znajome łaskotanie w okolicy pośladków. Otworzyła oczy i spojrzała na świecące czerwone cyfry zegara. Minęło prawie czterdzieści pięć minut od czasu, gdy doszło w niej do wytrysku. Teraz z jej pochwy wypływa pierwsza porcja wilgoci. Kobieta, zawieszona pomiędzy snem a jawą, próbuje się zdecydować, czy pójść do toalety, sięgnąć po chusteczkę czy po prostu pozwolić, aby znajoma substancja spłynęła między pośladkami i zmoczyła prześcieradło.\nNa wpół senna, cofa się myślami do czasów sprzed siedmiu lat, kiedy była na pierwszym roku studiów. Na samym początku ostatnich długich szkolnych wakacji spotkała studenta drugiego roku college’u, starszego od niej o dwa lata. Po raz pierwszy kochali się zaledwie po kilku dniach znajomości, a potem już przy każdej nadarzającej się okazji. Z początku używali prezerwatyw, lecz w końcu ona zgodziła się przejść na pigułki. Kiedy lato się skończyło i każde udało się do innego college’u, przez kilka miesięcy podtrzymywali jeszcze ten związek, spotykając się podczas weekendów to u jednego, to u drugiego. Niedzielne popołudnia z reguły spędzali w łóżku, oddając się seksowi. W łóżku pozostawali zawsze aż do ostatniej chwili. Potem następowała szybka szamotanina, aby się ubrać i jeszcze złapać ostatni pociąg. Za każdym razem, kiedy wracała po tej eskapadzie, mogła się założyć, że ledwie usiądzie wygodnie na swoim miejscu, od razu poczuje, że owoce ich ożywionych kontaktów wsiąkają jej w majteczki. Przez całą drogę czuła lepką wilgoć między nogami. Teraz zaś, siedem lat później, leżąc w łóżku, całkowicie oprzytomniała. Z wysiłkiem się podniosła, niepewnie przeszła do toalety, zapaliła światło, usiadła i oddała mocz. Kiedy wstała, aby spuścić wodę, zerknęła do muszli. W wodzie dostrzegła cztery białe kulki. Po powrocie do łóżka, przez jej senny umysł przemknęła myśl, że może nie zaszła dotychczas w ciążę, bo ma problemy z zatrzymaniem nasienia. Myśl ta uciekła tak szybko, jak szybko się pojawiła, a kobieta po chwili zasnęła. Przynajmniej tej nocy prześcieradło pozostało suche.\nKobiety i samice zebry nie są jedynymi, którym to się zdarza. Małpy, króliki, myszy, wróble - prawdopodobnie wszystkie samice ssaków i ptaków - wyrzucają odpływ.\nNie wyciągając palców, odwróć rękę w taki sposób, aby otwarta dłoń była skierowana ku górze, a grzbiet dotykał powierzchni łóżka. Macica, która ma kształt gruszki, znajduje się na szczycie samego końca pochwy, prawdopodobnie zaraz za koniuszkami twoich palców. Zwężonym końcem gruszki jest szyjka i właśnie szyjka przechodzi przez sklepienie pochwy, stercząc nieco ponad nią. Jeśli masz wystarczająco długie palce - a z reguły nie są dość długie - koniuszkami możesz wyczuć szyjkę sterczącą przez sklepienie pochwy. Przez szyjkę macicy biegnie wąski kanalik i to właśnie on łączy pochwę z wnętrzem macicy. Tędy muszą przejść plemniki, zmierzając do celu. Ten właśnie kanał - fenomen inżynierii i elastyczności - musi pokonać dziecko, wychodząc na świat. Na razie jednak skoncentrujmy się na szerokości kanalika i wchodzących doń plemnikach.\nWiększość ludzi myśli o śluzie z pewną dozą podejrzliwości jako o brudnej, amorficznej substancji, czego przyczyną jest prawdopodobnie to, że śluz, z jakim się głównie stykają, wydostaje im się z nosów. Śluz, o który nam chodzi, może i przypomina wydzielinę z nosa, lecz w istocie jest całkowicie inny. Stanowi cudowne zjawisko, posiada nieskazitelną strukturę i ma absolutnie żywotne znaczenie dla zdrowia, bezpieczeństwa i seksualnej potencji kobiet. Zawiera włókna i jest poprzetykany kanalikami. Większość tych kanalików jest bardzo wąska, niektóre z nich mają średnicę zaledwie podwójnej główki plemnika, lecz w żadnym razie nie są czymś w rodzaju autostrad, którymi nasienie przepływa strumieniem z pochwy do środka szyjki macicy i dalej.\nŚluz jest wydzielany nieustannie, najpierw z gruczołów położonych w górnej połowie szyjki macicy, następnie z pochwy. Początkowo wydziela się i spływa powoli niczym lodowiec, w końcu ścieka do pochwy. Tempo tego procesu jest powolne w porównaniu z prędkością płynących plemników, ale szybkie, gdy odniesiemy je do prędkości atakujących organizmów chorobotwórczych. Bakterie oraz inni intruzi są przenoszeni z powrotem do pochwy, nim zdołają się zagnieździć. W pochwie giną z uwagi na kwaśny odczyn wydzielin pochwowych. Podczas miesiączki substancja menstruacyjna po prostu towarzyszy strumieniowi śluzu. Taki podwójny potok jeszcze bardziej utrudnia inwazję organizmom chorobotwórczym - zwłaszcza że podczas menstruacji świeży nabłonek macicy czyni ją podatną na atak. Śluz spełnia bardzo ważne funkcje, zwłaszcza ze względu na strategię kobiet polegającą na odbywaniu stosunków w trakcie niepłodnych faz cyklu menstruacyjnego (scenka 2), kiedy wydają się nie mieć z nasienia żadnego pożytku - aby zwieść mężczyzn. Po menopauzie także nie stronią od kopulacji - w tym samym celu - kontynuując aktywność seksualną wiele lat po ostatniej miesiączce. Unikając otwartego sygnalizowania swego wyjścia poza wiek rozrodczy, kobieta po menopauzie jest w stanie zmniejszyć ryzyko, że zostanie opuszczona na rzecz kobiety młodszej i bardziej płodnej. W istocie kobiety, które pozornie weszły w fazę postmenopauzalną, mogą czasem zajść w ciążę - Przynajmniej do wieku pięćdziesięciu siedmiu lat, a nawet Podobno do siedemdziesięciu (scenka 34). Stosunki seksualne odbywają także kobiety w ciąży - też aby zwieść mężczyzn, lecz ze szczególnych względów, które omówimy w kontekście scenki 17.\nKobieta musi ustawicznie balansować między korzyściami płynącymi z dopuszczenia plemników i utrzymania na zewnątrz organizmów chorobotwórczych. Rzecz jasna ułatwienie zadania plemnikom wiąże się z ułatwieniem życia zarazkom. W okresie ciąży kobieta nie może mieć pożytku z plemników, które otrzymuje podczas kopulacji, i usuwa całe nasienie z odpływem; śluzowy filtr nie dopuszcza do przedłużenia życia plemnikom, bo zapewnia maksimum ochrony przed chorobami. Jednakże wyjąwszy okres ciąży, aktywna seksualnie kobieta może mieć pewien pożytek z plemników, a wówczas musi zrezygnować z niektórych środków obronnych, aby wpuścić nasienie. I jak korzyści z wpuszczenia nasienia zmieniają się wraz z wiekiem i w różnych fazach cyklu menstruacyjnego, tak zmienia się skuteczność śluzowego filtra.\nRola śluzu szyjkowego nie kończy się z chwilą przejścia do Pochwy. Spływa on po jej ściankach, pokrywając je cieniutką warstwą. Trochę wydostaje się na zewnątrz, przyczyniając się do odczucia „wilgotności” na wargach sromowych. Jednakże znaczna część śluzu pozostanie na ściankach pochwy - jako przygotowanie do następnego stosunku, nawet jeśli w najbliższym czasie do niego nie dojdzie. Kiedy podczas gry wstępnej kobieta podnieci się, ścianki pochwy zaczną się „pocić”. Ten pot sam w sobie nie jest śliski, ale gdy zmiesza się z warstewką starego śluzu szyjkowego, powstanie w efekcie bardzo skuteczny smar. Teraz pochwa jest gotowa do penetracji i stosunku.\nNajpierw - i to prawie mogliśmy zobaczyć na ekranie, nim penis skurczył się i wydostał z pochwy - nasienie tworzące zbiornik nasienny tężeje, stając się mniej wodniste, bardziej zaś galaretowate. Następnie plemniki zaczynają wydostawać się ze zbiornika. Zmierzają do kanału w szyjce macicy, do którego mogą się dostać przez połączenie między śluzem szyjkowym a nasieniem. Wyobraź sobie, że szyjka macicy jest rzeczywiście trąbą słonia, zanurzoną w dużej kałuży nasienia. Trąba jest pełna śluzu. Jednakże śluz nie rozpuszcza się ani nawet nie miesza z nasieniem. Dzieje się coś znacznie bardziej skomplikowanego.\nPo kilku minutach zanurzenia w zbiorniku nasiennym, szyjka macicy zaczyna się kurczyć i wracać do sklepienia pochwy, Przechodząc jeszcze jedną metamorfozę: trąba słonia przybiera kształt ukwiału. Traci kontakt ze zbiornikiem nasiennym i odcina plemnikom drogę do góry. Kiedy szyjka macicy wróci do poprzedniego położenia, plemniki pozostałe w kałuży zostaną skazane na usunięcie i wczesną śmierć. Kwadrans po ejakulacji, kałuża zaczyna tracić konsystencję galarety i ponownie staje się bardziej wodnista. Wkrótce niewyczuwalne i bezwiedne poruszenia mięśni zsuwają mieszankę złożoną ze starego nasienia, śluzu, plemników i innych komórek w dół pochwy. W końcu wszystko to gromadzi się w jej przedsionku. Zwykle dochodzi do tego mniej więcej w pół godziny po wytrysku, ale może się zdarzyć, że i w dziesięć minut - najkrócej - i w dwie godziny - najdłużej. Zanim do tego dojdzie, kobieta może wstać, przespacerować się, nawet oddać mocz, a jeszcze nie wyrzuci odpływu. Kiedy jednak odpływ zatrzyma się w przedsionku, wówczas wystarczy każda z wymienionych czynności, a nawet kaszlnięcie bądź kichnięcie, i zbędny materiał zostanie usunięty. Jeżeli kobieta śpi, to po dwóch godzinach odpływ staje się do tego stopnia płynny, że w końcu sam zaczyna wyciekać i wsiąkać w prześcieradło.\nPrzeciętnie odpływ zawiera połowę wprowadzonych plemników - czasem więcej, czasem mniej. To zależy w pewnej mierze od tego, jak bardzo wybiórczy jest u kobiety filtr szyjki macicy. Dosyć często (mniej więcej raz na dziesięć) filtr jest tak selektywny, że odrzuca niemal całość materiału inseminacyjnego; znacznie rzadziej filtr pozwala prawie wszystko zatrzymać. Najistotniejsze jest to, że liczba plemników, która pozostaje, nie zależy od czystego przypadku. W znacznym stopniu pozostaje pod kontrolą kobiecego ciała. Za każdym razem, kiedy kobieta uprawia miłość, jej ciało rozstrzyga, ile spermy zatrzymać, a ile odrzucić. W jaki sposób to się dzieje i dlaczego, postaramy się przedstawić później. Niedługo ta umiejętność stanie się niezwykle ważna w życiu naszej pary. Lecz nie od razu.\nW ciągu następnych dwóch tygodni nasza para przejawiała ożywioną aktywność seksualną. Ulotnił się chłód towarzyszący bezpłodnemu tygodniowi kobiety. Oboje przeszli przez fazę wyczekiwania i czerpali ze swej aktywności seksualnej więcej satysfakcji niż przez ostatni rok. Po sobotnich przygotowaniach kochali się dwa razy w niedzielę, rano zaraz po przebudzeniu i drugi raz około trzeciej po południu. Pół godziny później spróbowali ponownie. Mężczyzna miał wprawdzie imponującą erekcję, lecz pomimo trwającej dwadzieścia minut nieustannej kopulacji oraz zachęty, w końcu musiał się pogodzić z tym, że do wytrysku prawdopodobnie nie dojdzie. Potem nastąpiła przerwa, która trwała kilka dni. Jak zwykle w środę wieczorem kobieta uczestniczyła w cotygodniowym spotkaniu przyjaciółek; w czwartek jak zazwyczaj mężczyzna miał wypad „z chłopakami”. Każdej z tych nocy to z nich, które powracało z zabawy, zastawało partnera pogrążonego we śnie albo przynajmniej udającego ów stan. Jednakże w piątek kochali się znowu, podobnie w sobotę i niedzielę. W następnym tygodniu schemat powtórzył się aż do momentu, kiedy w niedzielny ranek u kobiety rozpoczęło się krwawienie miesięczne. Siedem dni trwała abstynencja, póki następnej niedzieli nie skończyła się menstruacja.\nNiewiele par kocha się rutynowo w ściśle określonych odstępach. Naszą parę obserwowaliśmy przez cztery tygodnie. W tym czasie dziesięć razy doszło do pełnego stosunku, z czego dziewięć zakończyło się wytryskiem. Odstępy między jednym a drugim stosunkiem mieściły się w przedziale od trzydziestu minut (lecz bez ejakulacji) lub siedmiu godzin (z ejakulacją) do siedmiu dni.\nMężczyzna nie jest zbyt dobrze traktowany w tej książce. Nasza opowieść dotyczyć będzie męskiego organizmu nieustannie usiłującego jak najlepiej wywiązać się z bardzo niewdzięcznego zadania, podczas gdy organizm kobiety na każdym kroku stara się go przechytrzyć i wymanewrować. Lecz na pierwszy rzut oka ta z pozoru niezbyt inspirująca scenka pozwoli nam dostrzec, że mężczyznę stać na coś całkiem imponującego. Mężczyzna podczas ejakulacji może nie wygląda zbyt wyrafinowanie, lecz w tym czasie odbywa się coś naprawdę ważnego. Za każdym razem, kiedy dochodzi do stosunku w ramach rutynowych aktów seksualnych, mężczyzna dostarcza nie więcej nasienia, niż jest to potrzebne do uzupełnienia „poziomu” plemników u partnerki. W jaki sposób tego rodzaju umiar pomaga mu w osiągnąć sukces reprodukcyjny? Aby zrozumieć, do czego zmierza mężczyzna, musimy pójść dalej tropem plemników, które zostawiliśmy, gdy płynęły kanalikami w śluzie szyjki macicy.\nNiewielka porcja plemników, awangarda, płynie bezpośrednio przez szyjkę do macicy. Poza okresem ciąży macica kobiety ma z grubsza kształt i rozmiar gruszki. Jej ścianki, tak samo jak w wypadku pochwy, ściśle do siebie przylegają, zatem wewnątrz pozostaje niewiele miejsca. Znalazłszy się w macicy, plemniki płyną blisko ścianek i wspomagane przez nie zbliżają się do szczytu, najszerszego miejsca gruszki. Plemniki zdają się surfować na grzbietach fal mięśniowych, biegnących wzdłuż ścianek macicy. Na szczycie macicy po jej obu stronach (gdzie znajdowałyby się rogi, gdyby kształt gruszki dotyczył byczej głowy) znajdują się dwie wąskie rurki, czyli jajowody. Choć jajowody są dwa, podczas cyklu menstruacyjnego tylko w jednym będzie obecna komórka jajowa. Opuściwszy macicę, plemniki pokonują niewielką odległość wzdłuż jajowodu, póki nie osiągną strefy wyczekiwania. Tutaj przestają płynąć, osiadają i czekają na rozwój wypadków.\nZ tyłu w śluzie szyjkowym inna grupa plemników płynie kanalikami położonymi bardziej ukośnie i wpada do maleńkich krypt w ściankach szyjki macicy. Znalazłszy się w krypcie, plemniki przestają płynąć, osiadają i oszczędzają energię. Przez następne cztery albo pięć dni będą stopniowo się budzić i schodzić do kanału szyjkowego. Potem one również zakończą przeprawę przez śluz, pokonają falującą macicę i ruszą w stronę strefy wyczekiwania w jajowodach.\nOstatnia grupa plemników po prostu zostaje w śluzie szyjkowym, zaśmiecając kanaliki. W końcu wszystkie obumierają - albo giną. Ich śmiertelnymi wrogami są bandyckie hordy białych krwinek, które uwalniają się ze ścianek macicy w ciągu kilku minut po stosunku. W miarę jak przedostają się przez śluz szyjkowy, owe zabójcze komórki pochłaniają i trawią zarówno żywe, jak i martwe plemniki. W szczytowym okresie białe ciałka dorównują liczbą plemnikom, ale giną w ciągu dwudziestu czterech godzin od inseminacji; pozostaje ich stosunkowo niewiele, aby dokończyć operację oczyszczania. Białe krwinki, choć w pewnym momencie są bardzo liczne, nie zapuszczą się do krypt w szyjce.\nPrzeciętna porcja nasienia zawiera trzysta milionów plemników. Z tego mniej więcej sto pięćdziesiąt milionów kobieta wyrzuca w odpływie. Kilka setek przechodzi bezpośrednio do jajowodów, a mniej więcej milion do krypt szyjkowych, tworząc odwody, aby w ciągu pięciu dni zakończyć wędrówkę do jajowodów. W sumie około dwudziestu tysięcy plemników po każdym wytrysku w końcu dociera do jajowodów. Reszta, czyli to, co nie zostanie usunięte w odpływie, zaśmieca śluz szyjkowy, ale ostatecznie ulega działaniu białych krwinek albo zostaje zepchnięta w trakcie powolnego niczym pełzanie lodowca przesuwania się śluzu szyjkowego (scenka 3) do pochwy.\nMogłoby się wydawać przesadnym marnotrawstwem wprowadzanie trzystu milionów plemników, gdy tylko milion składa się bezpośrednio na odwody. Jednak pozory mylą. Póki rozważamy kwestię uzupełniania ilości nasienia w organizmie kobiety, musimy mieć na względzie, że wielkość zapasów zależy od liczby plemników wprowadzanych przez mężczyznę. Jeśli wprowadzi on jedynie dwieście milionów, wówczas zapasy Mą tylko w połowie tak duże jak w sytuacji, gdyby wprowadził czterysta milionów.\nZ każdej inseminacji kobiecie i mężczyźnie udaje się stworzyć równomierny strumień świeżych plemników przechodzących do każdego jajowodu w ciągu pięciu dni. Ruch osiąga szczyt dzień bądź dwa po wytrysku, następnie stopniowo spad - w miarę jak powoli kurczą się zapasy plemników w kryptach szyjkowych. Właśnie to jest miejsce, gdzie dochodzi do uzupełniania. Jeżeli mężczyźnie uda się uzupełniać zapas plemników, wówczas zapewnia ustawiczną wędrówkę świeżych plemników do pozostałych sfer wyczekiwania w jajowodach. Jeśli zaś dostarczy nadmiar plemników, wtedy zostaną zmarnowane; krypty wypełnią się, a naddatek nasienia będzie krążył w pobliżu, aby ostatecznie paść ofiarą białych krwinek. Istnieje również niebezpieczeństwo, że zbyt dużo plemników przybędzie do jajowodu i nadmiar związków chemicznych transportowanych w ich w główkach (scenka 7), zabije komórkę jajową, która może się tam znajdować. Z drugiej strony, jeśli mężczyzna nie uzupełni zapasu, zbyt mało nasienia dotrze do jajowodu albo zasoby przedwcześnie się wyczerpią. Wyzwaniem dla mężczyzny jest wprowadzenie dokładnie takiej ilości nasienia, aby uzupełnić zapasy w kryptach szyjkowych partnerki. I zdaje się to czynić ze zdumiewającą precyzją.\nRegulacje, o których rozprawiamy, przebiegają mniej więcej tak, jak to przedstawiam poniżej. Jeśli od momentu, kiedy mężczyzna ostatni raz odbył stosunek z partnerką, upłynęło ponad siedem dni, krypty będą puste, a mężczyzna dostarczy pełen ładunek nasienia w ilości, załóżmy, czterystu milionów plemników. Z tej liczby może ponad milion zapełni krypty. Jeżeli odstęp wynosił tylko trzy dni, wprowadzi około dwustu milionów, a pół miliona uzupełni zmniejszone w połowie zasoby, jeżeli trzy godziny, wprowadzi trzydzieści milionów, jeśli zaś tylko kilka minut, nie wprowadzi nic. Nawet po godzinie może mieć kłopoty z ejakulacją, tak jak mężczyzna z naszej scenki. Jego ciało dobitnie podkreśla, że takie działanie nie ma sensu. Zasoby partnerki są maksymalne i każda ejakulacja poszłaby na marne.\nW czasie gdy obserwowaliśmy naszą parę, odbyła ona dziesięć pełnych stosunków w ciągu miesiąca. W tym czasie mężczyzna przekazał kobiecie trzy miliardy plemników. Mężczyzna potrafi uzupełniać zapas nasienia tak precyzyjnie, że nawet gdyby oboje dwukrotnie zwiększyli częstotliwość stosunków albo gdyby zmniejszyli ich liczbę o połowę, nie wpłynie to wcale na ogólną liczbę plemników, jaką mogłaby otrzymać kobieta.\nZatem organizm mężczyzny wytwarza tyle nasienia, ile potrzeba, aby utrzymać maksymalny poziom zapasu. W jaki sposób? Aby uzyskać odpowiedź, najpierw powinniśmy zdobyć nieco więcej informacji na temat budowy męskich narządów rozrodczych i mechanizmu ejakulacji.\nWyobraź sobie, że jesteś lekarzem, który siedzi na krześle, a przed tobą w oczekiwaniu na badanie stoi nagi mężczyzna. Jego genitalia są na wysokości twoich oczu. Zwróć uwagę na pępek, włosy łonowe i penis zwisający nieco pod kątem nad workiem mosznowym z parą jąder. Weź w prawą dłoń wiotki penis i, jeśli to możliwe, zsuń napletek. Jakby opuchnięty koniec penisa nazywa się żołędzią, a ta pionowa szczelinka przed tobą to ujście cewki moczowej, przez które mężczyzna oddaje mocz i dokonuje ejakulacji. Zachowaj w wyobraźni linię cewki. Od szczeliny tworzy najpierw prostą linię, biegnąc wzdłuż prącia, potem do środka ciała, w końcu dochodzi do pęcherza. Tuż pod tym punktem cewka moczowa z obu stron, lewej i prawej, łączy się z dwiema rurkami. Owe rurki biegną do jąder i każda z nich zawiera porcję plemników. Tam, gdzie rurki łączą się z cewką moczową, otacza je masa tkanki rozmiaru orzecha włoskiego. To prostata, która produkuje większość płynu nasiennego.\nAle skąd się biorą owe ładunki plemników? Otóż nawet kiedy mężczyzna stoi sobie spokojnie przed tobą, jego jądra są bardzo aktywne. W środku komórki mnożą się, rosną, dojrzewają i w końcu stają się plemnikami. Gdy dojrzeją i staną się gotowe do ejakulacji, gromadzą się w przewodzie nasiennym wychodzącym z każdego jądra. Znajdują się w przewodzie nasiennym, ale zarazem w jądrze, a raczej na jego powierzchni. Przewody nasienne mają różne właściwości w zależności od odcinka: na powierzchni jąder nazywają się najądrzem, od jąder do cewki moczowej - nasieniowodem. Podczas gdy nasieniowód jest z grubsza mniej lub bardziej prosty, najądrze okazuje się niewiarygodnie poskręcane i zygzakowate.\nGdy plemniki znajdą się w najądrzu, niejako ustawiają się w kolejce do ejakulacji. Za każdym razem, kiedy dochodzi do trysku, reszta przesuwa się do przodu. Można stwierdzić, choć niezupełnie ściśle, że mijają dwa miesiące, nim plemniki rozwiną się i przywędrują z głębi jąder do kolejki. Następnie każdy plemnik spędza kolejne dwa tygodnie w najądrzu oraz pięć dni w nasieniowodzie. Zdarza się czasem niewielki przeskok w kolejce, kiedy młode plemniki z tyłu wychodzą przed starsze z przodu, ale na razie nie musi nas to interesować.\nTeraz spójrzmy, co się dzieje z naszym modelem, który odchodzi z dwoma przewodami pełnymi plemników i odbywa stosunek. Kiedy stał przed tobą, nie miał plemników w cewce moczowej, lecz dwa nasieniowody zawierające około miliarda plemników. Nic się nie zmieni, kiedy jego penis przejdzie w stan wzwodu, nawet w pierwszej fazie penetracji i ruchów frykcyjnych. W końcu jednak plemniki zostaną wyrzucone z obu nasieniowodów do cewki moczowej. Okrągły zwieracz, który normalnie zapobiega wyciekaniu moczu z pęcherza, zapobiega również przedostawaniu się tam plemników. Cewka moczowa mężczyzny jest teraz „naładowana”, gotowa do strzału.\nW tym momencie mężczyzna czuje przyjemne napięcie u podstawy penisa. On także wie, że wytrysk jest nieuchronny. Nasilenie owej nieuchronności pozostaje do pewnego stopnia pod świadomą kontrolą. Kiedy wreszcie dochodzi do ejakulacji, prostata wydziela do nasieniowodu płyn nasienny. Następnie mięśnie kurczą się i mieszanka płynu wraz z plemnikami przemieszcza się seriami cewką moczową i następnie do wnętrza ciała kobiety.\nTeraz już nietrudno zrozumieć, jak organizm mężczyzny kontroluje ilość nasienia wyrzucanego podczas wytrysku. W zależności od tego, ile mięśni pracuje i jak silnie, mężczyzna jest w stanie przerzucić do moczowodu dowolną liczbę plemników obecnych w przewodach nasiennych. Nawet po „załadowaniu” cewki moczowej, jego ciało może zmienić decyzję. Różnicując liczbę strug, zwykle od trzech do ośmiu, strzyka nasieniem w różnych proporcjach, czerpiąc ze zgromadzonego ładunku. Plemniki i wydzieliny wchodzące w skład nasienia, które pozostały w cewce moczowej po wytrysku, zostaną ostatecznie usunięte przy okazji oddawania moczu.\nNaturalnie gdzieś musi istnieć połączenie między mózgiem mężczyzny, który rejestruje, kiedy po raz ostatni doszło do stosunku z partnerką, a muskulaturą genitaliów. Zważywszy, że takie połączenie istnieje, nietrudno pojąć, dlaczego organizm uzupełnia zapas nasienia u partnerki mężczyzny z taką precyzją. Nikt oczywiście nie sugeruje, że mężczyzna ma świadomą kontrolę na liczbą plemników. W czasie ruchów frykcyjnych, w momencie przejścia nasienia do cewki moczowej, nie pyta wprost: „Chodzi o sto milionów plemników czy może akurat o cztery miliony?” Podświadomość i ciało wykonują to zadanie za niego. Kiedy nadchodzi wytrysk, rozmaite części ciała reagują odpowiednio. Świadomy umysł może się skoncentrować na ruchach frykcyjnych - i na kobiecie.\nJest piątkowy wieczór. Minęło dwadzieścia jeden dni od początku ostatniego okresu - krwawienia sygnalizującego drugi miesiąc bez poczęcia. Przez jakiś czas, ale niedługo, martwili się, że są bezpłodni. Uspokoiły ich jednak doświadczenia przyjaciół i odkrycie, że zanim jakaś para zostanie zakwalifikowana do badań lekarskich, wcześniej powinna przez rok uprawiać seks bez żadnego zabezpieczenia. Uspokojeni, przeszli nad minionym miesiącem do porządku dziennego i zaczęli wszystko od nowa. Właśnie przed chwilą skończyli się kochać i teraz zapadają w postkoitalny sen. Tej nocy kobieta nie obudziła się, nie poszła do toalety i zmoczyła prześcieradło odpływem.\nPrzez ostatnie tygodnie mniej lub bardziej przestrzegali rutynowego wzorca, który się ustalił, gdy zrezygnowali z antykoncepcji. Normą stał się seks w niedzielę, sobotę i czasem, jak w tym tygodniu, także w piątek. Mimo wszystko ten tydzień okazał się nieco odmienny. W środę wieczorem, ledwie kobieta położyła się do łóżka po powrocie ze swojego cotygodniowego wypadu z przyjaciółkami, tak długo pieściła jego ciało, aż się obudził, potem bawiła się jego członkiem, póki nie doprowadziła do erekcji. Wówczas siadła na mężczyźnie okrakiem i sama sobie wprowadziła członek do pochwy. Wszedł w nią bez trudu, bo była bardzo wilgotna, i od tej pory do niej należała cała aktywność. Powoli i on zaczął czerpać z tego przyjemność. Nie mieli większego doświadczenia z taką pozycją, dlatego zdarzyło się kilka razy, że członek wyślizgnął się na zewnątrz. Musiała się solidnie napracować, ale w końcu doprowadziła do wytrysku. Tej nocy próbowali to powtórzyć, ale z jakiegoś powodu nie mogli. W końcu wrócili do dawnej, klasycznej pozycji.\nKiedy zasnęła, w jej organizmie zaczęło się dziać coś, co już na zawsze miało zmienić jej życie. Tego samego popołudnia doszło do owulacji i komórka jajowa właśnie zajęła swoje miejsce w lewym jajowodzie, gdzie mogło dojść do zapłodnienia. Kiedy osiągnęła strefę zapłodnienia, jednocześnie dotarły tam plemniki. Zaczęły się przedzierać przez osłonkę jaja. Dwa z nich spóźniły się o kilka sekund, bo wpadły na siebie, próbując przedrzeć się przez osłonkę w tym samym miejscu. Nagroda zapłodnienia przypadła trzeciemu plemnikowi, który miał swobodne, nie zakłócone przejście. Nim parę sekund później przybył następny plemnik, wokół komórki jajowej działał mechanizm obronny i już nie było przejścia. Jajo zostało zapłodnione przez pierwszy plemnik, który do niego dotarł. Trzy miesiące po rezygnacji z antykoncepcji kobieta zaszła w ciążę.\nZa dwadzieścia dni brak miesiączki skłoni ją do przeprowadzenia próby ciążowej. Za dwieście pięćdziesiąt dni urodzi. Tożsamość ojca nigdy nie zostanie potwierdzona. Bo plemniki znajdujące się w jajowodzie tamtego piątku w istocie pochodziły od dwóch mężczyzn.\nIstnieje jeden ostateczny etap odysei zapłodnienia - etap, który może być krytyczny w dążeniu mężczyzny i kobiety do reprodukcyjnego sukcesu.\nW poprzednich scenkach prześledziliśmy drogę plemników od najwcześniejszych faz życia w jądrach do momentu, kiedy zostają wystrzelone do pochwy. Obserwowaliśmy, jak usiłują uciec ze zbiornika nasiennego, migrują wąskimi kanalikami śluzu szyjkowego i w końcu udają się do strefy wyczekiwania w jajowodzie. Zostawimy je tam przed ostatnim etapem ich odysei.\nPojedynczy plemnik pozostaje w jajowodzie przez dzień, a w stanie spoczynku i oczekiwania może być jednocześnie do kilku tysięcy plemników. Kolejno budzą się i płyną dalej. Z początku zmierzają do rejonu, w którym ewentualnie może dojść do zapłodnienia. Lecz zwykle komórki jajowej tam nie ma, więc plemniki po prostu przechodzą i w końcu umierają.\nKiedy plemnik zbliża się do rejonu zapłodnienia, zmienia się jego zachowanie. Zaczyna żywiej poruszać ogonkiem, a kiedy przybywa na miejsce, często gorączkowo zatacza kręgi albo ósemki. W dowolnym czasie strefa zapłodnienia może zawierać od jednego, dwóch do tysiąca plemników, poszukujących jaja, które zwykle wcale się nie pojawia. Po jakimś czasie plemnik opuszcza to miejsce i natychmiast zastępuje go nowy, żywszy przybysz ze strefy wyczekiwania. Opuściwszy rejon zapłodnienia, każdy plemnik pokonuje odcinek w górę jajowodu, póki w końcu nie wypłynie na zewnątrz do jamy brzusznej, co udaje się bez problemu, ponieważ koniec jajowodu jest otwarty, otoczony palcowatymi wypustkami.\nA teraz zajmijmy się komórką jajową.\nW pobliżu krańca każdego jajowodu, utrzymywany niczym względnie duża planeta obok czarnej dziury, znajduje się jajnik. Maleńkie rzęski wewnątrz jajowodu tworzą pewien rodzaj prądu w płynach ciała, kiedy więc komórka jajowa opuszcza jajnik, jest spychana w kierunku czarnej dziury jajowodu. Niczym oczekująca dłoń, palcowate wypustki chwytają jajo i przenoszą je do przewodu. Stąd rozpoczyna ono pięciodniową wędrówkę do macicy.\nAby doprowadzić do zapłodnienia, plemnik musi zrobić coś więcej, niż tylko napotkać jajo w strefie zapłodnienia, ponieważ przebywa tu ono otoczone trzema liniami obronnymi - fortyfikacjami, które plemnik musi zdobyć, nim jajo ulegnie. Zewnętrzna linia obrony, zwana wieńcem promienistym, jest dość grubą, pęcherzykowatą masą bezkształtnych komórek, którą jajo przynosi ze sobą z jajnika. Pod nią znajduje się inna względnie gruba przestrzeń zwana osłonką przejrzystą, czyli zewnętrzną błoną samego jaja. Jeszcze głębiej napotykamy wąską przestrzeń, która otacza ostatnią najdelikatniejszą zaporę, błonę żółtkową.\nPlemnik główką toruje sobie drogę przez wieniec promienisty. Jeśli zdoła dotrzeć do warstwy pod spodem, za pomocą białek wiążących przyczepia się główką do zewnętrznej powierzchni jaja. Dzięki wiązaniom chemicznym służącym jako tymczasowy punkt zaczepienia, plemnik jeszcze raz posługuje się główką, tym razem używając jej ostrego zakończenia, aby się przecisnąć do przodu. Uderzenia witki dostarczają mu odpowiedniej energii. W końcu, jeśli to jemu pierwszemu udało się tędy przedrzeć, przeciąć wolną przestrzeń i przywrzeć do błony, zostaje wciągnięty przez jajo w powitalnym uścisku. Otoczywszy plemnik, jajo przekazuje chemiczną wiadomość na całą swą powierzchnię w ciągu kilku zaledwie chwil staje się niedostępne. Gdybyś dotarł tu jako ludzki plemnik na drugim miejscu, nie miałbyś już szans na wygraną.\nWewnątrz zwycięski plemnik traci zewnętrzną błonę i łączy się z jajem, uwalniając swoją genetyczną zawartość - DNA. przedjądrze męskie. Przechodzi ono dalej, aby się połączyć z podobnym przedjądrze żeńskim. Połączenie jednego i drugiego prowadzi do wymieszania w równych proporcjach genów ojca i matki. Została poczęta nowa osoba, cechy będą subtelną mieszanką obojga rodziców.\nWiemy z całą pewnością, kto w naszej scence jest matką. Tak czy inaczej dziecko spędzi dziewięć miesięcy, rozwijając się w jej ciele. Lecz kto jest ojcem? Jak już zdążyliśmy zauważyć, w ciągu tych kilku krytycznych dni przed owulacją kobieta otrzymała nasienie dwóch mężczyzn - swego stałego partnera i kochanka. Aby się zorientować w przebiegu zdarzeń i odkryć, kto jest ojcem, musimy wrócić do wypadków sprzed dziesięciu dni. Staniemy się oto świadkami wojny plemników.\nW środę wieczorem nasza bohaterka jak zwykle uczestniczyła w tradycyjnym spotkaniu przyjaciółek. Podtrzymywała ten zwyczaj od ponad roku. W sumie w spotkaniach brało udział dwanaście osób, ale nie zawsze mogły się zjawić wszystkie. Zazwyczaj piły alkohol, plotkowały, coś jadły, czasem zaglądały do jakiegoś klubu. Zdarzało się, że w pobliżu znalazł się jakiś mężczyzna i próbował wyłowić którąś z grupy. Nie miały nic przeciwko temu, że od czasu do czasu jedna z nich wda się w rozmowę z przygodnym znajomym albo nawet z nim wyjdzie. Chociaż większość zostawiła w domach stałych partnerów, kobiety wiązał milczący układ siostrzanego porozumienia.\nTego wieczoru na nią wypadło. Ot, zrządzeniem losu wszedł do baru nie kto inny, tylko mężczyzna, którego poznała podczas swoich ostatnich wakacji przed rozpoczęciem studiów - ten sam, który przez kilka miesięcy pierwszego semestru studiów był jej weekendowym partnerem seksualnym. Rozpoznali się natychmiast i spędzili niemal cały wieczór na rozmowie o wydarzeniach, które nastąpiły od ich ostatniego, raczej przykrego spotkania. Dowiedziała się, że pracuje w odległej części kraju. Przyjechał w sprawach służbowych i zatrzymał się na weekend w pobliskim hotelu. Zbliżał się do trzydziestki, ale nadal nie miał nikogo na stałe, tylko przyjaciółkę, może dwie.\nNadal wydawał się bardzo męski, rozwiązły i zupełnie nieodpowiedzialny. Chociaż to, że była jego dziewczyną, budziło podziw wśród koleżanek, ostatecznie skończyła z nim, odkrywszy, że bywał niewierny. Przechodziła wówczas taki etap życia, że potrzebowała kogoś, na kim mogłaby polegać. Teraz jednak, kiedy tak niespodziewanie go spotkała, powróciło wiele dawnych odczuć. Mimo wszystko pod koniec wieczoru wróciła do grupy.\nNastępnego dnia w porze lunchu pojawił się u niej w pracy i razem poszli do baru coś przekąsić. Wtedy umówili się, że wieczorem spotkają się w restauracji. Ponieważ był właśnie czwartek i jej partner wychodził z kolegami, doszła do wniosku, że nie ma powodu, aby wspominać mu o tym. Na wszelki wypadek zabrała swego byłego chłopca do restauracji położonej za miastem, gdzie prawdopodobieństwo spotkania kogoś znajomego było niewielkie.\nPrzez cały wieczór mężczyzna dawał do zrozumienia, że spodziewa się zakończenia tego wieczoru w hotelowym łóżku. Starał się być usłużny i uroczy, od czasu do czasu zaś znajdował jakiś pretekst, aby jej dotknąć. Ale myśl o niewierności nigdy na serio nie zaprzątała jej myśli. Nadal wydawał się jej bardzo atrakcyjny, a jego dotknięcia podniecały. Z drugiej jednak strony czuła się poirytowana, niemal obrażona, uświadamiając sobie, czego od niej oczekuje. W końcu zorientował się w stanie jej uczuć i wycofał się. W drodze powrotnej do domu wymieniali zwykłe uprzejmości.\nZanim wysiadła z samochodu, rozmawiali ze sobą tak, jakby już nigdy nie mieli się zobaczyć. Zdziwiła się, gdy nagle pod wpływem gorących uczuć, nostalgii, a może winy, pospiesznie pocałowała go w policzek. Zdziwiła się jeszcze bardziej, kiedy pocałowała go ponownie, tym razem w usta. Po tym nagłym przypływie namiętności zarumieniła się, szybko wysiadła, życzyła mu wszystkiego dobrego i uciekła do domu.\nKiedy godzinę później do domu wrócił jej partner, leżała już w łóżku i udawała, że śpi. Kiedy zapadł w pijacki sen i zaczął chrapać, jej myśli i sny zaczęły krążyć wokół ekscytujących wydarzeń ostatniego wieczoru. W pewnym momencie, nie wiadomo o której godzinie, przebudziła się i uświadomiła sobie, że miała we śnie orgazm.\nNastępnego dnia w pracy wprost nie mogła uwierzyć, że wszystko ułożyło się tak gładko. Spędziła cały wieczór z innym mężczyzną i absolutnie nikt się o tym nie dowiedział. Niby pracowała, ale ów mężczyzna, wspólny wieczór, rozmowa, pocałunek, do tego wspomnienia doświadczeń seksualnych z czasów, kiedy była nastolatką, ciągle były obecne w jej wyobraźni. Myśli bez przerwy podtrzymywały w niej podświadomy stan podniecenia. Majteczki miała wilgotne właściwie przez cały dzień i nawet się masturbowała podczas jednej z wizyt w toalecie.\nW tę piątkową noc nie kochała się z partnerem, inaczej niż w sobotę i niedzielę. W sobotni wieczór nalegała, aby ją doprowadził do orgazmu, zanim w nią wejdzie. Bardzo rzadko się zdarzało, iż przeżywała orgazm podczas stosunku. Nie nastawiała się na to nigdy, a kiedy naprawdę zależało jej na przeżyciu orgazmu, zapewniała go sobie podczas gry wstępnej. W niedzielny ranek masturbowała się w łazience, potem zjawiła się naga w salonie i zachęciła partnera do stosunku na podłodze. Podczas każdego orgazmu w ciągu weekendu, nawet podczas gry wstępnej, głównym bohaterem jej fantazji nie był partner (nie był nim ani razu!). W jej wyobraźni rozgrywały się rzeczywiste lub wymyślone sceny z udziałem jej dawnego chłopca.\nCały weekend rozkoszowała się wybuchem seksualnej aktywności i podniecenia. Ani przez chwilę nie rozważała wykroczenia poza granice fantazji. Kiedy jednak w poniedziałek wróciła do pracy, jej nastrój zaczął się zmieniać. Dawny chłopak miał wyjechać w czwartek i mogli się już nigdy nie zobaczyć. W jej głowie zaczął kiełkować, a następnie dojrzewać pewien pomysł, i ekscytacja przerodziła się w nerwowość. Może powinna spotkać się z nim jeszcze choć jeden raz. Nie byłoby to trudne do przeprowadzenia. W środę zamiast z przyjaciółkami, mogła spędzić cały wieczór z nim. Nie musiała wiele robić, wystarczyło podnieść słuchawkę, wybrać numer jego telefonu komórkowego i umówić się. Łatwe? Łatwe.\nTa myśl zarazem podniecała ją i przerażała, toteż w poniedziałek poprzestała jedynie na jej rozważaniu. We wtorek znalazła tyle odwagi, aby zadzwonić - tylko raz - lecz telefon po drugiej stronie milczał. Po tym incydencie zawiodły ją nerwy i na kolejną próbę już się nie zdecydowała. W środę rano przestała się obawiać i obarczać winą, zyskała zaś spokojną pewność siebie. Niby dlaczego miałaby się z nim nie zobaczyć? Był jej dawnym przyjacielem i następna okazja mogła się już nie zdarzyć. Bądź co bądź poprzednie spotkanie miało dość niewinny przebieg - nie istniał powód, aby poczuwać się do winy albo się denerwować. Nie istniała także potrzeba, by komukolwiek o tym wspominać.\nOdebrał telefon dopiero za trzecim razem. Sprawiał wrażenie zdziwionego, lecz zadowolonego, że się odezwała. Śpieszył się gdzieś, nie było czasu na rozmowę i jakieś ustalenia, więc tylko zasugerował, żeby zadzwoniła tego dnia wieczorem. Zgodziła się i przez resztę dnia była bardzo podekscytowana. W pracy powiedziała koleżankom, że musi odwiedzić siostrę, więc nie weźmie udziału w tradycyjnym spotkaniu. Wychodząc o siódmej, powiedziała swemu partnerowi, że odwiedzi z koleżankami klub i zapewne wróci późno. Ponarzekał, ale tylko trochę.\nKiedy przyjechała do hotelu, czuła niepokój. Kilka pierwszych minut rozmowy wypadło doprawdy fatalnie. Nim jednak w hotelowym barze skończyli pierwszego drinka, było już tak, jakby powrócili do studenckich czasów. Jakby wcale nie było sześcioletniego rozstania. Tego wieczoru zachowywała się zupełnie inaczej niż w poprzedni czwartek. Ogarnął ją całkiem inny nastrój. Po następnym drinku trącała go kolanami, a podczas rozmowy często dotykała jego nogi i ramienia otwartą dłonią. Kiedy zasugerował, aby coś zjedli w hotelowej restauracji „aby uniknąć wychodzenia na chłód”, skwapliwie się zgodziła. Gdy zjedli, okazało się, że on musi pójść na górę po jakąś fotografię, którą koniecznie chciał jej pokazać. Poszła z nim, bo z kolei ona zawsze chciała zobaczyć, „jak wyglądają pokoje w takim hotelu”.\nNigdy nie pokazał jej tej fotografii. Ledwie zamknęli za sobą drzwi, zaczęli się całować i ściągać z siebie nawzajem ubrania. Nie zdążyła dobrze odetchnąć, a już leżeli nadzy na podłodze, on zaś kończył w niej wytryskiem. Zaskoczył ją jego pośpiech, ale nie próbowała protestować. Nie zaproponował użycia prezerwatywy ani wycofania się zawczasu, natomiast jej nawet nie przyszło do głowy o to poprosić. Po całym dniu oczekiwania była gotowa. Kiedy przekraczała próg tego pokoju, była maksymalnie wilgotna. Penetracja nastąpiła szybko i była ekstatyczna, wytrysk był prawie natychmiastowy.\nPotem ją przeprosił. Wytłumaczył pośpiech tym, że nigdy nie przestał jej kochać i bardzo jej pragnął. Obiecał, że jeśli wstaną z podłogi i pójdą do łóżka, wtedy wszystko odbędzie się tak, jak ona lubi. I dotrzymał słowa. Przez pół godziny pieścił ją, bawił się jej ciałem, wykazując dużo większą znajomość jej kobiecości niż jej stały partner. Doprowadził ją do orgazmu, a następnie oboje zapadli w sen. Po jakimś czasie zaczęli wszystko od początku. Znowu wszedł w nią pośpiesznie, ale nie gwałtownie. Uderzenia były powolne i długie. W sposób dla siebie nietypowy szczytowała podczas zwykłej kopulacji, on miał wytrysk kilka sekund później.\nZmęczeni, znieruchomieli w objęciach, lecz spo


Czy rynek technologii budynkowych gotowy jest na wyzwania? | Biznesowi.pl\nCzy rynek technologii budynkowych gotowy jest na wyzwania przyszłości?\nARTYKUŁ PARTNERA 07-08 listopada 2018 r. odbyła się trzecia edycja konferencji Projekt BMS 2018. Sprawdzone rozwiązania oraz nowości zaprezentowali Partnerzy konferencji:\nLockus sp. z o.o. specjalizuje się we wsparciu realizacji strategii biznesowych poprzez organizację wydarzeń oraz realizowanie projektów marketingowych w branży nowych technologii. Organizujemy wydarzenia, które łączą zainteresowane współpracą strony. Wdrażamy i realizujemy projekty umożliwiające osiąganie celów sprzedażowych i wizerunkowych. Maksymalizujemy korzyści płynące z bezpośrednich kontaktów biznesowych. www.lockus.pl, e-mail: kontakt@projektbms.pl


VIS POLSKA | CEV: Mistrzynie Polski podejmą najlepszy zespół Europy\nCEV: Mistrzynie Polski podejmą najlepszy zespół Europy\nPonad pięć tysięcy widzów obejrzy w środę siatkarski pojedynek mistrzyń Polski Chemika Police z najlepszym zespołem Europy poprzedniego sezonu Dynamem Kazań, który rozpocznie rundę rewanżową Ligi Mistrzyń. W Omsku o siatkarki cud walczyć będzie Impel Wrocław.\nPo trzech kolejkach w grupie A prowadzi Chemik (7 pkt), jednym punktem ustępuje mu Dynamo, a trzecia jest Rabita Baku z 3 pkt. Do dalszej rywalizacji pucharowej bezpośredni awans uzyskają dwa najlepsze zespoły – oraz dwa z trzecich miejsc w pięciu grupach.\nW połowie grudnia w Kazaniu lepsze okazały się siatkarki rosyjskie, wygrywając po tie-breaku 3:2. Było to pierwsze w ciągu rocznej pracy z Chemikiem przegrane spotkanie trenera Giuseppe Cuccariniego.\nJeśli policznki wygrają środowy mecz zdobywając komplet punktów, mogą przypieczętować awans do fazy play off. Przed nimi bowiem zostaną dwa pojedynki: z najsłabszym w grupie Agelem Prostojev oraz na koniec wyjazd do Baku.\n„Rywalizacja zakończy się w ciągu 20 dni. W tym czasie wiele może się zdarzyć. Wierzę, że wygramy mecz w środę. Warunkiem jest pełna koncentracja od samego początku” – zapowiedział szkoleniowiec Chemika.\nCała pula biletów na pojedynek z Dynamem została sprzedana do ubiegłej soboty.\n„Już wiadomo, że zanotujemy rekord frekwencji w całej Lidze Mistrzyń. Pobijemy tym samym własny rekord, gdy mecz z Rabitą obejrzało 4,5 tys. osób” – podkreślił Radosław Anioł, menedżer klubu z Polic na rozgrywki LM.\nW minioną sobotę Chemik poniósł pierwszą w tym sezonie porażkę w Orlen Lidze. W Dąbrowie Górniczej lepsze po pięciosetowej walce okazały się zawodniczki tamtejszego Tauronu.\n„Taka wpadka przytrafiła nam się pierwszy i ostatni raz. Grałyśmy falami, źle, niekiedy bardzo źle. Brakło koncentracji. Teraz tak nie będzie” – zapewniła Anna Werblińska, kapitan mistrzyń Polski.\nDynamo przyleciało do Szczecina w poniedziałek wieczorem. Już pierwszy mecz tych drużyn na stronie internetowej rosyjskiego klubu był określany jako zderzenie carycy – Jekateriny Gamowej z królową – Małgorzatą Glinką-Mogentale.\nObie siatkarki w przeszłości uznawane były za najlepsze w rozgrywkach Champions League. W Kazaniu nieco lepiej w tej rywalizacji wypadła ponaddwumetrowa Gamowa, zdobywając 24 pkt.\n„Bardzo dobrze ustawiła na mnie blok” – wspomina tamten mecz Glinka-Mogentale.\nTo sprawiło, że w trzeciej partii Cuccarini zdjął utytułowaną reprezentantkę Polski z parkietu. Gamowa jednak też nie miała łatwego życia. Mimo sporej liczby zdobytych punktów, skuteczność jej ataku wyniosła 38 proc.\n„To wynikało z naszej bardzo dobrej gry” – zapewnił Cuccarini.\nSkrzydłowa Chemika Aleksandra Jagieło przekonuje, że o wyniku środowej rywalizacji zdecydują drobne detale. „Przy tak wyrównanym poziomie drużyn nie można niczego przewidzieć. O losach meczu może przesądzić jeden atak, jedna udana kontra czy blok. Dynamo to najlepsza drużyna klubowa na świecie, ale jak będziemy maksymalnie skoncentrowane przez cały mecz, to da się z nimi wygrać” – zapowiedziała.\nCo zrobi Impel?\nImpelki poleciały natomiast do Omska. Miały daleką podróż. O godz. 15 wystartowały najpierw z Wrocławia do Warszawy, potem do Moskwy z której miały bezpośredni lot do położonego na Syberii, tuż przy granicy z Kazachstanem Omska. Finałowy etap trasy pokonały popularnym Airbusem A320 rosyjskich linii lotniczych Aeroflot. Nie miały żadnych opóźnień, na lotnisku zameldowały się nawet kilka minut przed czasem.\nImpel nie zdobył jeszcze punktu w dotychczasowych meczach. Jego sytuacja w walce o awans do play off jest bardzo trudna.\nPrzed wylotem na rewanż z Omiczką atakująca wicemistrza Polski Anita Kwiatkowska zapowiadała jednak jeszcze podjęcie walki o awans. – Zdajemy sobie sprawę z tego, że nasza pozycja w tym momencie jest trudna, ale nadal walczymy o wyjście z grupy. Mamy przed sobą trzy spotkania i będziemy walczyć w każdym o zwycięstwo – powiedziała.


Pory | Moda w phatpatchclothes.com\nPoszczególne elementy naszego ciała potrzebują właściwej pielęgnacji, gdyż tylko wtedy posiadają szansę utrzymać młody wizerunek. Przez to tak istotne jest to, by sprawdzić co możemy tu robić i z jakich preparatów możemy tu wykorzystywać.\nPowinniśmy zaznaczyć, że twarz będzie bardzo delikatna, a równocześnie okazuje się być wystawiona na oddziaływanie różnych warunków zewnętrznych.\nOstatnimi czasy coraz to kolejne gabinety urody otwierane są jeden koło drugiego. Poza tym, dużo z nich cieszy się ogromnym zainteresowaniem, co dowodzi, że jest duże zapotrzebowanie wśród pań (i nie tylko) na tego rodzaju świadczenia. Jednak taka dobra passa nie może trwać cały czas, w pewnym momencie nastanie przesyt branży tego rodzaju placówkami i niektóre salony prawdopodobnie będą musiały się zamknąć. Dlatego, jeśli posiadasz swój osobisty salon, musisz zadbać o to, aby cieszył się sporą popularnością wśród pacjentów, na tyle, aby chcieli do ciebie wracać.\nModa na produkty ekologiczne jest w dzisiejszych czasach niezmiernie duża i zyskuje poważanie coraz większych grup osób. Dzięki wielu badaniom i naukowym artykułom zwiększa się nasza świadomość w sprawie wartościowych cech artykułów ekologicznych, co jest pozytywnym zjawiskiem. Tak samo przez kosmetyki, jak i żywność nadzwyczaj ingerujemy na nasz organizm, dlatego te produkty, jakie zawierają jak najwięcej substancji naturalnych są najbardziej słuszne, jeśli zamierzamy prawidłowo o siebie dbać. Możemy z prostotą odnaleźć je w marketach internetowych, bowiem jest ich coraz sporzej i każdy przedstawia interesującą propozycję. Należy zająć się tym problemem zwłaszcza, jeśli mamy problemy skórne i do dziś dnia stosowane kosmetyki szkodliwie na nas działają, bądź wręcz wywołują trwałe uczulenia.


Najpopularniejsze place w Krakowie - Zwiedzanie w Krakowie\nNajpopularniejsze place w Krakowie\nObrazek\t· 27 lutego 2017 · Brak komentarzy do Najpopularniejsze place w Krakowie\nIle jest placy w Krakowie? Które z nich mają największe historyczne znaczenie, a które sa najczęściej odwiedzane?\nNa przedstawionym zdjęciu widać fragment placu zwanego Małym Rynkiem. Było to miejsce handlu mięsem, stąd jego inna nazwa to Rynek rzeźniczy. Plac znajduje się między ulicą Sienną, a Mikołajską. Dawniej na terenie placu stała najstarsza szkoła wyższa, zwana Szkoła Panny Maryi. Był to budynek o stylu gotycki, dwupiętrowy. Plac ma kształt prostokątu.\nPo 2007 roku przeżył swoje odrodzenie. Wcześniej używany był jako parking, obecnie ograniczono ruch samochodowy i zmodernizowano jego wygląd. Nadano mu zabytkowy charakter i zadbano o poszczególne elementy, takie jak latarnie, ławki czy wygląd kostki brukowej.\nPlac Szczepański to drugie historyczne miejsce. Jest to nazwa, która powstała z uwagi na zniszczony tam kościół parafialny S. Szczepana. W 1811 roku otrzymał nazwą Plac Gwardii Narodowej. Co miało związek z przeglądem Gwarii Narodowej, która zgromadziła się w pełnym umundurowaniu.\nWokół placu znajduje się między innymi: Stary Teatr, Bunkier Sztuki, budynek Towarzystwa Przyjaciół Sztuk Pięknych, budynek Towarzystwa Rolniczego.\nPoniżej lista najbardziej znanych placy krakowskich w poszczególnych dzilnicach.\nPlace w Krakowie:\nPodgórze: Plac Bohaterów Getta, Plac Niepodległości, Plac Braci Dudzińskich\nNowa Huta: Plac Centralny im. Ronalda Reagana, Plac Marii Turzymy,\nŁobuzów: Plac Inwalidów, Plac Nowowiejski,\nStare Miasto: Plac Jana Nowaka-Jeziorańskiego, Plac ks. Mieczysława Kuznowicza, Plac Jana Matejki, Nowy Kleparz, Plac św. Ducha, Plac Wolnica, Plac Wszystkich Świętych, Plac św. Marii Magdaleny, Plac Nowy, Plac na Groblach, Plac Dominikański\nŁagiewniki: Plac Łagiewnicki\nZwierzyniec: Plac Na Stawach w Krakowie\nTagged kraków, Mały Rynek, place w Krakowie, przewodnik po krakowie, zwiedzanie