00424 006639 19983774 na godz. na dobę w sumie\nSeria: Pod Prąd Głównego Nurtu Ekonomii Copyright © 2013 Instytut Misesa Copyright © 2013 Mateusz Machaj Redaktor serii, redaktor prowadzący: Witold Falkowski Redakcja: Anna Szymanowska Korekta: Elżbieta Michalak Projekt okładki i stron tytułowych: Marta Ozdarska ISBN 978-83-63250-12-6 Fundacja Instytut Ludwiga von Misesaul. Długa 44/50 pok. 21400-241 Warszawawww.mises.plmises@mises.pl Łamanie: PanDawer pandawer@pandawer.pl Organizacja druku: PanDawer Jadwidze i Jerzemu Szybejkom Alinie i Stanisławowi Machajom za to, że pokazali drogę\nSPIS TREŚCI PODZIĘKOWANIA WSTĘP 1. PRAWNE PODSTAWY SYSTEMÓW GOSPODARCZYCH Pojęcie własności a analiza ekonomiczna Problem „ekonomicznej analizy prawa” oraz związków ekonomii i prawa Prawo naturalne i prawo pozytywne 2. NAJWAŻNIEJSZE STANOWISKA W DEBACIE KALKULACYJNEJ NA TEMAT MOŻLIWOŚCI FUNKCJONOWANIA SOCJALIZMU Mises, czyli postawienie problemu i zarazem największe wyzwanie Projekt Taylora Próba rozwiązania problemu przez Hayeka Matematyczna propozycja rozwiązania problemu Konkurencyjny model Langego (II) Mechanistyczne podejście Schumpetera Walter Eucken, najbardziej niedoceniony uczestnik debaty 3. WŁASNOŚCIOWE ASPEKTY RYNKU Własność a podstawy społeczeństwa i gospodarki Własność i powstanie pieniądza Własność i wycena heterogenicznych zasobów Teorie wyceny: własnościowa i matematyczna Kalkulacja, intelektualny podział pracy i rozproszenie wiedzy Własnościowa analiza zysków i strat Własność czynników produkcji i suwerenność konsumenta Przedsiębiorczy podział pracy a podział pracy Giełda i nadzór korporacyjny Dlaczego na wolnym rynku nie powstaje jedna wielka firma? 4. SOCJALIZM JAKO SKRAJNA FORMA IMPERIALIZMU, BIUROKRACJI I MONOPOLIZACJI Biurokratyzacja a rynek Uwagi o imperializmie i walce klasowej Monopolizacja a konkurencja Natura socjalizmu ZAKOŃCZENIE LITERATURA INDEKS NAZWISK\n3 WŁASNOŚCIOWE ASPEKTY RYNKU GIEŁDA I NADZÓR KORPORACYJNY We współczesnej gospodarce często o losie przedsiębiorstw na bieżąco decydują nie właściciele, lecz menedżerowie, osoby, które zarządzają instytucjami. Ważne jest więc rozróżnienie aktualnego władania zasobami i ich posiadania (w kategoriach własności). Rozwój kapitalizmu menedżerskiego skłonił nawet niektórych teoretyków do twierdzenia, że system własnościowy nie ma zasadniczego znaczenia dla sprawności gospodarowania, skoro i tak o losie firm decydują tymczasowi zarządcy1. Skoro biorą na siebie odpowiedzialność za alokację, to formalny właściciel właściwie znika z pola widzenia. Wykształca się więc pewien typ „kapitalizmu bez kapitalistów” (Peterson 1965, s. 3). Wniosek wydaje się dosyć uzasadniony. Jeśli we współczesnych korporacjach o losie przedsiębiorstw i zasobów decydują tymczasowi zarządcy, to nie ma znaczenia, kto jest formalnym posiadaczem tych zasobów, czy też, zgodnie z tradycją rzymską, ich właścicielem. Ten wniosek nie pozostaje bez znaczenia dla debaty na temat możliwości funkcjonowania socjalizmu. Skoro w kapitalizmie o losach firm decydują menedżerowie, a właściciele nie odgrywają w tym istotnej roli, to równie dobrze formalnym właścicielem może być instytucja państwa. Tak dzieje się w socjalizmie, gdzie o zasobach, podobnie jak w systemie kapitalistycznym, może decydować klasa menedżerska2. Analiza tego zjawiska wymaga zbadania funkcji menedżera w warunkach wolnego rynku. Nie sposób tego zrobić, pomijając rolę giełdy i rynków finansowych, które wytyczają granice działalności menedżerskiej. Dzięki instytucji giełdy i spółek kapitałowych wykorzystuje się koncepcję ograniczonej odpowiedzialności. Kapitalista, właściciel zasobu kapitałowego, może rozpocząć jakąś inwestycję i zaciągnąć na jej poczet zobowiązania bez osobistej odpowiedzialności majątkowej. Zainicjowanie działalności łączy się z wniesieniem wkładu w postaci kapitału początkowego, a z czasem może ona przyciągać dodatkowe środki3. Tworzenie spółek z ograniczoną odpowiedzialnością umożliwia uruchomienie procesów inwestycyjnych, do których by nie doszło, gdyby wymagały osobistej odpowiedzialności4. Tego typu kontrakt realizuje wiele przedsięwzięć, ponieważ opiera się również na możliwości pozyskania anonimowego kapitału. Każdy może wspomóc którąś ze spółek przez zakup jej akcji lub wniesienie określonego wkładu kapitałowego (pomijamy tu aspekty prawne obu tych decyzji inwestycyjnych). Zazwyczaj przy takich inwestycjach ich właściciele nie są w stanie bezpośrednio nimi kierować. Z jednej strony wynika to z rozproszenia akcjonariuszy i udziałowców, z drugiej zaś może wiązać się z tym, że właściciel poświęca swój czas na realizację innych, ważniejszych dla niego zadań. Z tych dwóch powodów właściciele zatrudniają osoby, które mają być odpowiedzialne za prowadzenie interesu. Są to menedżerowie, pełniący funkcje „podejmowania decyzji” (Fama 1980, s. 290). Wydaje się, że menedżer wyręcza przedsiębiorcę w jego działaniach. Z pozoru następuje zamiana funkcji i koordynatorem cen (szukającym różnic między kosztami i potencjalnymi przychodami) staje się ktoś, kto nie ma bezpośrednich korzyści ze skutecznego działania. Może działać nieefektywnie, konsumować fundusze firmy, a i tak otrzyma za swoją pracę należne wynagrodzenie zgodne z kontraktem (pomijając sytuację defraudacji i świadomego łamania kontraktów). Menedżer nie staje się jednakże przedsiębiorcą, lecz odciąża go tylko w pewnych działaniach. Przedsiębiorcą jest właściciel ponoszący ryzyko utraty wartości posiadanego majątku, sprowadzające się do zmniejszenia wartości kapitałowej swojego majątku. Menedżer, a więc pracownik zarządzający, zatrudniany na podstawie kontraktu, nie jest formalnym właścicielem zasobów, którymi zawiaduje, toteż nie może odnosić bezpośrednich korzyści ze wzrostu wartości kapitałowej ani wypłacać sobie zysków spółki (aczkolwiek można motywować menedżerów, oferując im kupno akcji spółki). Kontrakt z menedżerem może jednak przewidywać, że elementem jego wynagrodzenia będzie część zysków. Nie zaciera to funkcjonalnego odróżnienia menedżera od przedsiębiorcy. Menedżer to pracownik, którego zarobek jest zawsze większy od zera (z założeniem, że firma, która go zatrudnia, wywiązuje się z kontraktu), natomiast przedsiębiorca może osiągać zyski, ale również ponosić straty. Nie dotyczy to menedżera, który – podobnie jak wszyscy inni pracownicy – otrzymuje wynagrodzenie niezależnie od sytuacji finansowej firmy. Nota bene niekiedy menedżerowie ulegają pokusie nadużyć. Wprawdzie nie są właścicielami, a jednak mogą podejmować decyzje, więc celowo obniżają wartość firmy z myślą o własnych korzyściach. Projekt inwestycyjny zależy ostatecznie od decyzji właściciela, nawet jeśli wydaje się, że działa niezbyt aktywnie. Chociaż firmą zarządza menedżer, nadal podlega ona rynkowym zasadom wyceny, decydującym o jej wartości kapitałowej. Opierając się na kosztach prowadzenia działalności i osiąganych ze sprzedaży przychodach, siłą rzeczy uzależnia swój los od kalkulacji ekonomicznej. Zyski i straty mają znaczenie dla stanu firmy na rynku, nawet jeśli jest spółką akcyjną. Podlega ona takim samym prawom wyceny jak inne formy prawne. Nieskutecznie prowadzona działalność, błędne prognozy co do warunków rynku, mogą spowodować jej bankructwo (Klein 1996, s. 18 i nast.). W przedsiębiorstwie zarządzanym przez menedżera krótkookresowe działania podlegają jego decyzjom. Zakres jego działań zależy od kapitału, który powierzają mu przedsiębiorcy, a także od tego, czy zarząd wybrany przez akcjonariuszy będzie kontynuował wytyczoną przez nich strategię. Poważnym zagrożeniem dla działań spółek kapitałowych mogą okazać się decyzje właścicieli. Spółka może zostać przejęta przez innych, a firma zreorganizowana. Zdarza się, że menedżerowie, którzy bezpośrednio nie odpowiadają swoim majątkiem za poczynania firmy, ulegają pokusie nadużyć. Podobne mechanizmy występują we wszystkich instytucjach biznesowych. Analogicznie kierowcy nie posiadają na własność firmowych aut, sprzedawcy sklepowi nie są właścicielami towaru, który jest na półkach, a lekarze nie są właścicielami szpitali czy stołów operacyjnych, przy których pracują. Zawsze pojawia się niebezpieczeństwo wykorzystania majątku przez pracownika najemnego ze szkodą dla właściciela, toteż musi on w swoim interesie wprowadzić takie rozwiązania, które pozwolą zminimalizować te niebezpieczeństwa (Williamson 1998, s. 76 i nast.)5. W odniesieniu do menedżerów może to polegać na uzależnieniu wynagrodzenia od wyceny firmy bądź nawet na wypłacie wynagrodzenia w postaci akcji, dzięki czemu stają się oni współwłaścicielami firmy6. Zagadnienie kontroli związanej z menedżerami w literaturze ujmowane jest jako koncepcja kontroli korporacyjnej (corporate governance), która wskazuje sposoby monitorowania działań menedżerów. Menedżerowie nie tworzą kartelu ani nie zrzeszają się w monolitycznym związku zawodowym monopolizującym rynek. Podobnie jak producenci lub pracownicy najemni podlegają mechanizmom konkurencji. Oznacza to istnienie wśród nich konkurencji zarówno wewnętrznej, jak i zewnętrznej. Z jednej strony rywalizacja pojawia się w obrębie systemu hierarchii wewnątrz firmy, z drugiej zaś poza firmą istnieją niezatrudnieni menedżerowie gotowi zająć wolne stanowiska po niesprawnych poprzednikach (Fama 1980, s. 293). Stąd przedsiębiorstwa zarządzane przez menedżerów są poddane nie tylko monitoringowi wewnętrznemu, lecz także zewnętrznemu, i to zarówno przez innych właścicieli (gotowych przejąć źle zarządzane spółki), jak i konkurencyjnych menedżerów (Padilla 2002, s. 15). Umożliwia to istnienie rynku finansowo-kapitałowego oraz codzienna wycena akcji. Ten zewnętrzny rynek jest nieustannie poddawany rachunkowi zysków i strat. Z punktu widzenia naszej analizy w systemie swobodnej wymiany tytułów własności najważniejsze w spółkach kapitałowych jest to, że każda spółka podlega temu rygorowi kalkulacji ekonomicznej. Zawsze są inwestorzy, którzy są gotowi przejąć określone spółki7. Ten element radykalnie odróżnia zatrudnianie menedżerów w systemie własnościowym od zatrudniania menedżerów w socjalizmie, w którym kalkulację zastępuje dekretowanie decyzji. Na wolnym rynku takie decyzje nie zapadają odgórnie, lecz są rezultatem istnienia konkurencji na rynku finansowym. Właściciele w dowolnym momencie mogą zbywać swoje udziały i przekazywać je innym właścicielom. Działanie firmy opiera się na bezustannym rachunku ekonomicznym, a decyzje właścicieli o kupnie i sprzedaży udziałów (popyt i podaż na rynku) ustalają wartość kapitałową firmy. Innymi słowy, istnieje rynek, który weryfikuje określone projekty inwestycji. Mogą one być przejmowane przez konkurencyjnych przedsiębiorców, między którymi występuje intelektualny podział pracy, więc może także dojść do ich bankructwa8. Wszystko to nie zmienia faktu, że współcześnie korporacje często stają się monopolistycznymi biurokratycznymi tworami, a pozycja właścicieli słabnie. Wiąże się to istotnie z tymi elementami w prawie stanowionym, które mają na celu wywołanie takich konsekwencji w interesie „klasy zarządczej”. Bez korzystnych regulacji prawnych menedżerowie nie zdołaliby uzyskać przewagi nad właścicielami. Skoro właściciele tracą kontrolę nad firmami, oznacza to, że albo dobrowolnie z niej rezygnują, albo że tracą ją za sprawą jakichś przepisów prawnych9. DLACZEGO NA WOLNYM RYNKU NIE POWSTAJE JEDNA WIELKA FIRMA? Po omówieniu własnościowego schematu funkcjonowania rynku zastanówmy się dlaczego w wyniku działania mechanizmu rynkowego (tzn. swobodnej wymiany prawowitych tytułów własności) nie dochodzi do powstania jednej wielkiej firmy. Socjalizm można interpretować jako przymusowe ustanowienie dominującego kartelu, w którym centralny planista podejmuje wszystkie decyzje gospodarcze. System ten zostaje wprowadzony za pomocą środków przymusu (aparatu państwa). Zasadne wydaje się poruszenie tej kwestii w odniesieniu do systemu dobrowolnego – dlaczego w sytuacji społecznej współpracy nie dochodzi do powstania czegoś na kształt „dobrowolnego socjalizmu”? Innymi słowy, dlaczego na wolnym rynku nie występuje tendencja do tego, aby utworzyć jedną wielką firmę, w której wszystko podlega jednemu centralnemu planiście?10 Pytanie to jest pewną modyfikacją problemu postawionego jakiś czas temu przez Ronalda Coase’a w jego pracy Nature of the Firm (Coase 1937). Już tylko za sprawą samego zwrócenia uwagi na tę kwestię oraz próby jej rozstrzygnięcia Coase wyprzedził intelektualnie całe pokolenie ekonomistów. Wprowadził bowiem do teorii ekonomii akcenty instytucjonalne i stwierdził, że firmy istnieją z powodu występowania kosztów transakcyjnych, czyli kosztów, które wiążą się z korzystaniem z mechanizmu rynkowego. Ich działanie równoważą koszty organizacyjne, wynikające z zarządzania firmą. Jak się przekonamy dalej, mimo rozwoju wielu teoretycznych gałęzi ekonomii odpowiedź Coase’a w kwestii powodów istnienia firm nie jest satysfakcjonująca. Ujęcie Coase’a zaowocowało wiele lat później powstaniem nowej ekonomii instytucjonalnej. Każda firma wykorzystuje komplementarne czynniki produkcji istniejące na rynku do wytworzenia produktu. Część tych produktów może być wytwarzana wewnątrz firmy pod zarządem właściciela. Posiadając niezbędne do tego półprodukty, podejmuje on decyzje dotyczące ich przeznaczania. Produkty te niekoniecznie muszą zostać wytworzone pod jego zarządem, gdyż można je zakupić na rynku od odrębnej firmy, działającej w pokrewnej strukturze kapitałowej. Przykładowo fabryka samochodów może sama produkować silniki lub skorzystać z outsourcingu i zakupić go od podwykonawcy. Drugi wariant wiąże się z czymś, co Coase określił mianem „kosztów korzystania z rynku”. Zakup takich silników oznacza konieczność skorzystania z mechanizmu rynkowego, co pociąga za sobą koszty wiążące się z przeglądaniem ofert, szukaniem potencjalnych dostawców, negocjowaniem z nimi warunków ewentualnego kontraktu. Zamiast szukać takiego producenta silników, tańszy może się okazać zakup części potrzebnych do ich produkcji oraz wytwarzanie silników wewnątrz firmy. Pozwoliłoby to uniknąć kosztów transakcyjnych. Jest to jeden z powodów tego, aby nie polegać na zewnętrznej firmie i przejąć jej rolę w strukturze kapitałowej11. Nie oznacza to, że na rynku powinna powstać jedna wielka firma, która wyeliminuje wszystkie koszty transakcyjne. Zdaniem Coase’a możliwość tworzenia większych firm wewnątrz łańcucha produkcyjnego ma swoje granice, wynikające z kolei z kosztów organizacyjnych firmy. Jeśli fabryka zamiast polegać na zewnętrznych jednostkach gospodarczych i zakupić od nich silnik, sama podejmuje jego produkcję, to wraz z ową decyzją pojawiają się koszty organizowania takiego przedsięwzięcia. Koszty te stanowią czynnik hamujący poszerzanie zakresu zadań wewnątrz firmy. Może się okazać, że bardziej opłacalne od produkcji wewnątrz firmy jest zakupienie gotowego produktu na rynku. Koszt planowania może się okazać w tym wypadku wyższy niż koszt korzystania z rynku. Coase zwrócił uwagę na te dwie możliwości, próbując jednocześnie odpowiedzieć na pytanie, dlaczego na rynku nie ma nieskończenie wielu małych firm lub też dlaczego nie powstaje na rynku jedna wielka firma, zarządzająca wszystkim zasobami produkcyjnymi. Całkowita decentralizacja systemu gospodarczego oznaczałaby rozwiązanie, w którym w zasadzie nie ma firm, a wszystko opiera się na krótkoterminowych kontraktach sprzedaży (nie do końca wiadomo, jak to sobie wyobrazić). W takich warunkach koszty „korzystania” z mechanizmu rynkowego byłyby niezwykle wysokie (zakładając, że ciągle trzeba podpisywać, odnawiać i negocjować mnóstwo nowych kontraktów). Dlatego opłacalne byłoby czasami tworzenie większych gospodarczo jednostek (firm), które przejmowałyby na siebie zadania planowania kilku łańcuchów produkcji jednocześnie. Dzięki temu obniżano by koszty transakcyjne. Korzyści z eliminacji kosztów transakcyjnych nie są jednak nieograniczone, na ich miejsce pojawiają się bowiem koszty zarządzania dużym przedsięwzięciem. Koszty organizacyjne stają się przeszkodą do stworzenia jednej wielkiej firmy na rynku, koszty transakcyjne zaś stoją na przeszkodzie powstaniu nieskończenie wielu małych firm, powiązanych ze sobą luźnymi kontraktami. Równowaga między dwoma rodzajami kosztów powinna wyznaczać granice opłacalności istnienia firm i wyjaśniać, dlaczego wszystko nie odbywa się spontanicznie na poziomie skrajnie zdecentralizowanym oraz dlaczego wszystko nie odbywa się w sposób centralnie planowany. Dynamika kosztów transakcyjnych w porównaniu z kosztami organizacyjnymi miałaby wobec tego decydować o tym, jaka jest struktura firm na rynku, i o tym, dlaczego rynek nie działa tak jak w modelu doskonałej konkurencji. Przełomowa koncepcja Coase’a, początkowo niedoceniona przez środowisko naukowe, mimo swojej oryginalności i głębi nie odpowiada jednakże na pewne problemy. Niewątpliwie dzięki niej zwrócono uwagę na alternatywne sposoby kalkulowania w gospodarce. Jednak analiza Coase’a ma pewne mankamenty. Zabrakło tam głębszej refleksji nad koncepcją firmy, toteż choć próbuje on zerwać z neoklasycznym, mechanistycznym schematem gospodarowania, to nadal się nim posługuje. Przyjęta przez Coase’a definicja zakłada, że firma to instytucja, w której koordynacja gospodarcza odbywa się w wyniku podejmowania decyzji, a działalność poza firmą powinna być dokonywana automatycznie, z użyciem mechanizmu cenowego, a więc bez podejmowania decyzji. Nie jest to do końca trafny opis rzekomo bezosobowego mechanizmu rynkowego – chyba że z perspektywy neoklasycznej mechaniki. Co miałoby oznaczać, że na rynku elementem koordynującym jest mechanizm cenowy, podczas gdy w firmie elementem koordynującym plany gospodarcze jest wydawanie poleceń? W obydwu przypadkach, obojętnie, czy jest to firma, czy rynek, decyzje gospodarcze podejmowane są w wyniku decyzji osób, które posiadają tytuł własności do określonych rzadkich zasobów. Decyzje gospodarcze na wszystkich szczeblach produkcji dotyczące zmiany alokacji zasobów są rezultatem kontraktu między właścicielami. Sam mechanizm cenowy o niczym nie decyduje. Poza firmami to nie ceny ustalają kierunki alokacji. To, co czasem bywa nazywane „decyzją” mechanizmu cenowego, jest wypadkową decyzji właścicieli. Jeśli wzrastają ceny na przykład stali, co skutkuje koordynującymi dostosowaniami w gospodarce, to zarówno nowe ceny, jak i te dostosowania są następstwem podjętych przedsiębiorczych decyzji, które odzwierciedlają nowe oszacowanie zasobów. Szacowanie i ustalanie cen to również decyzje, które nie są automatycznym wynikiem jakichś obiektywnych zmian (np. w ilości surowców). Przedstawiona przez Coase’a dychotomia wydaje się nietrafna. Nie istnieje jakiś skrajny przypadek, w którym nie miałyby występować firmy, a całość koordynacji odbywałaby się w wyniku „zmian cenowych”. W każdym scenariuszu gospodarczym bez względu na rozmiar jednostek gospodarczych zasobami kapitałowo-ludzkimi dysponują właściciele, których decyzje kierują wytwórczością. Pewnej istotnej roli właściciela firmy nie da się zastąpić mechanizmem cenowym, ponieważ decyzja o alokacji leży zawsze w gestii właścicieli, nawet jeśliby się wydawało, że decyzja ta jest wymuszona przez ceny. Jak podkreśla Rothbard: Czy istnieje jakaś funkcja pełniona przez właścicieli w ich działalności biznesowej, istniejąca także w ERE [ogólna równowaga], która by wykraczała poza dostarczanie kapitału i zarządzanie? Odpowiedź brzmi – owszem, biznesmeni pełnią jeszcze jedną funkcję, do której nie mogą zatrudnić innych czynników produkcji. Ponad proste dostarczanie kapitału istnieje ona nawet w modelu ogólnej równowagi. Najlepszym terminem byłoby nazwanie jej funkcją podejmowania decyzji bądź funkcją bycia właścicielem. (Rothbard 2004, s. 602) Alternatywne ujęcie Coase’a ma też inne słabe punkty. Nie do końca przekonujące jest również sztywne rozróżnienie kosztów transakcyjnych i organizacyjnych. Uwzględniając to, że firmy występują na rynku zawsze, a dostosowania cenowe są zawsze decyzjami, rozróżnienie tych kosztów się zaciera. Wróćmy do przykładu zakupu silników samochodowych przez firmę. Poszukiwanie ofert zakupu, analiza konkurencyjnych dostawców, porównywanie cen rozmaitych silników zleca się odpowiednim działom w firmie. Ponieważ zajmują się tym działy wewnątrz firmy, operacja może zostać zaklasyfikowana jako koszt organizacyjny. Decyzja o produkcji silników w firmie należy do kosztów transakcyjnych, podobnie jak w wypadku kupna silnika, jednak z tą różnicą, że dotyczą one części składowych silnika. Współpraca z ludźmi odpowiedzialnymi za produkcję silników w firmie i kupno niezbędnych części wymagają podpisania niezbędnych kontraktów. Również w tym wypadku w grę wchodzą negocjacje i porównanie konkurencyjnych ofert rywalizujących ze sobą dostawców. W obydwu sytuacjach przedsiębiorstwo korzysta z rynku i mechanizmu cenowego. W żadnej z tych sytuacji nie zachodzi konieczność zawieszenia działania rynku lub rezygnacji z koordynacji cenowej, gdy firma decyduje się nie polegać na outsourcingu. Decyzja o produkcji wewnątrz firmy jest podejmowana w otoczeniu rynkowym i nie wynika z zawieszenia mechanizmu rynkowego. Kalkulacja pieniężna pozwala koordynować decyzje o tym, jaki sposób produkcji wybrać, a który odrzucić jako mniej efektywny. W obu wypadkach mamy do czynienia zarówno z „decyzjami firm”, jak i „decyzjami rynku” (czyli wszystkich firm za sprawą łańcucha pieniężnej kalkulacji). Dobrze to ujął Mathews w swoim niedocenianym tekście: Ważne jest to, że decyzja firmy o produkcji lub zakupie określonego komponentu na rynku – decyzja typu stwórz-lub-kup – nie może zostać wyjaśniona przez rozróżnienie zarządzania i korzystania z mechanizmu rynkowego. Bez względu na to, jakie decyzje podejmowane są przez firmę, musi ona zarządzać swoją działalnością i korzystać z rynku czynników produkcji. Zakup czynników oznacza ciąg decyzji polegających na zarządzaniu; wytworzenie czynnika oznacza konieczność korzystania z rynku menedżerskiego. Innymi słowy, decyzja firmy stwórz-lub-kup nie jest decyzją, czy zarządzać, czy kupować na rynku; lecz jest to zarządcza decyzja o tym, z których rynków korzystać. (Mathews 1998, s. 43; wyróżnienie kursywą moje – M.M.)12 Coase podchodzi do analizy porównawczej outsourcingu i wertykalnej integracji statycznie, w sposób, który deprecjonuje przedsiębiorcę. Firma może dojść do posiadania silnika dwojako, po pierwsze, kupić go, a po drugie, wyprodukować. Korzyści z zamiany jednego przedsięwzięcia na drugie są sprowadzane w zasadzie do pewnego rezyduum – różnicy między kosztami transakcyjnymi a zarządczymi. Tak jakby produkcja silnika w obu przypadkach oznaczała ten sam obiektywny koszt, powiedzmy wielkość X, a w zależności od stopnia wertykalnej integracji koszt ten jest powiększany o odpowiednią wielkość: koszty transakcyjne lub organizacyjne (związane z kupowaniem lub zarządzaniem). Jeśli silnik zakupi się na rynku, to do wielkości X dodajemy wielkość KT, która oznacza opłaty związane z korzystaniem z mechanizmu rynkowego. Jeśli natomiast silnik produkuje się wewnątrz firmy, to do wielkości X dodawana jest wielkość KO, która oznacza koszt organizowania produkcji silnika w samym przedsiębiorstwie. Jest to bardzo statyczna analiza firmy, gdyż zakłada implicite stałość X, czyli zestawu kosztów związanych z tworzeniem silnika. Tymczasem jedną ze składowych dynamicznego systemu cenowego, w którym działają firmy, jest zmienność X. W codziennej praktyce rynkowej rola firmy polega głównie na kształtowaniu X, czyli wyszukiwaniu możliwie najkorzystniejszych różnic cenowych z uwzględnieniem wszystkich kosztów. Istota przedsiębiorczej organizacji firmy polega na tym, że decyzje o wyborze, czy produkować samemu, czy kupić, to nie tylko kwestia kalkulacji kosztów transakcyjnych i organizacyjnych. Rozważając granice firm, więcej miejsca należy poświęcić wyjaśnieniu, jak się kształtuje i zmienia wielkość X. W wyniku przyjęcia implicite stałości X model Coase’a przypomina model ogólnej równowagi w zmodyfikowanej formie, pomijający, podobnie jak model doskonałej konkurencji, element niepewności w gospodarowaniu i możliwość kształtowania wszystkich kosztów przez przedsiębiorczą firmę (Boudreax i Holcombe 1989, s. 147–148). W teorii firmy, niezależnie od pominięcia zmian we wszystkich kosztach, budzi wątpliwości ścisłe rozróżnienie kosztów transakcyjnych i kosztów organizacyjnych. Zwrócił na to uwagę Harold Demsetz w swojej krytyce Coase’owskiej teorii firmy. Podobnie jak Mathews podkreśla on, że firma w każdym wariancie korzysta z rynku i jednocześnie zarządza: Wcale nie jest tak łatwo odróżnić zakupy na rynku od produkcji wewnątrz firmy, ponieważ produkcja wewnątrz firmy wymaga użycia czynników produkcji, które są kupowane. Zakup nakładów (na rynkach) jest zastępowany przez zakup dóbr mniej przetworzonych. Wobec tego produkcja wewnątrz firmy bynajmniej nie oznacza eliminowania kosztów transakcyjnych. Dotyczy to również zakupu dóbr od innej firmy – zamiast produkcji własnej kupuje się niebezpośrednio usługi zarządcze dokonywane przez inną firmę, a więc koszty organizacyjne nie zostają wyeliminowane przez kupowanie dóbr na rynku. Stąd też w kontekście ujęcia Coase’a właściwe pytanie nie brzmi, czy koszt organizacyjny jest większy niż koszt transakcyjny, lecz czy suma kosztów organizacyjnych i transakcyjnych związanych z produkcją wewnątrz firmy jest większa bądź mniejsza od sumy kosztów organizacyjnych i transakcyjnych związanych z zakupem dóbr na rynku, ponieważ każda z tych możliwości oznacza wydatki w obydwu kategoriach. (Demsetz 1993, s. 162) Oprócz tego, że Coase nie przedstawił w swojej pracy definicji firmy, nie podał też dostatecznie ścisłego rozróżnienia kosztów transakcyjnych i organizacyjnych. Demsetz posłużył się następującym przykładem: oto właściciel firmy zlecił odpowiedniemu działowi zakup potrzebnych aktywów. Ów zakup to jednocześnie koszt transakcyjny, koszt organizacyjny i klasyczny koszt produkcji, co staje się bardziej skomplikowane, gdy zauważymy, że sprawą zasadniczą w klasyfikacji kosztu jest wcześniejsze wytyczenie granic firmy. Mamy do czynienia ze swoistym sprzężeniem zwrotnym, ponieważ nie tylko koszty transakcyjne i organizacyjne wyznaczają granice firmy, lecz granice firmy określają, co da się zakwalifikować jako koszt transakcyjny bądź organizacyjny. Kiedy firma samochodowa decyduje się na zakup silników od innej firmy, nie oznacza to, że koszty takiej transakcji są niższe od kosztów organizacyjnych wytworzenia ich w firmie. Przyjmijmy, że klasyczny koszt produkcji jednego silnika jest stały. Zakupienie go na rynku powiększy ten koszt o koszty decyzji zarządczych, związane z takim kontraktem, i o koszty transakcyjne, wiążące się z wyborem sprzedawcy (znalezieniem go). Natomiast do kosztów produkcji silnika wewnątrz firmy należy dodać koszty zarządcze decyzji o jego produkcji i koszty transakcyjne, wiążące się z zakupem na rynku części składowych silnika. Nie istnieje wobec tego opozycja „koszty transakcyjne” kontra „koszty organizacyjne”, ponieważ jedne i drugie są obecne w każdej gospodarczej decyzji. Dotyczą tylko innych decyzji, a rolą przedsiębiorcy jest wybieranie takich decyzji, które w sumie oznaczają niższe koszty. Tezę Coase’a da się wobec tego sprowadzić do klasycznej teorii konkurencji między firmami, dotyczącej tego, która firma zdoła bardziej obniżać swoje koszty. Koszty transakcyjne i organizacyjne są tylko częścią rozmaitych kosztów, które ponosi firma. Stopień konkurencji firm nie wynika z różnicy między ich kosztami transakcyjnymi i organizacyjnymi, lecz z różnicy między indywidualnymi kosztami. Koszt X każdej firmy (związany z produkcją silnika) nigdy nie jest z góry określony. Ponieważ Coase nie formułuje satysfakcjonującej teorii firmy, nie znajdziemy w jego pracy odpowiedzi na pytanie, dlaczego na rynku nie powstaje jedna wielka firma w formie globalnego, dobrowolnego socjalistycznego kartelu. Pewną próbę wyjaśnienia nieistnienia dobrowolnego kartelu socjalistycznego podjął Murray Rothbard. Jego zdaniem taka firma nie powstaje, ponieważ oznaczałoby to zawieszenie działania sytemu wymiany. Jeśli na rynku występuje tylko jeden właściciel, nie dochodzi do wymiany dóbr kapitałowych, zatem nie mogą się wykształcać relacje wymienne, czyli ceny dóbr kapitałowych. Bez tych cen niemożliwy jest rachunek zysków i strat, czyli kalkulacja pieniężna, o której mówiliśmy wcześniej. Brak kalkulacji oznaczałby zwiększanie zakresu irracjonalnej produkcji. Stąd też Rothbard skonstatował, że „dobrowolny socjalizm” nie może się wykształcić, ponieważ od pewnego momentu tworzenie coraz większych jednostek gospodarowania będzie likwidowało rynki, za pomocą których przedsiębiorstwo może oceniać racjonalność swoich projektów: (…) załóżmy, że nie istnieje zewnętrzny rynek (…) W tej sytuacji nie da się ocenić, które stadium produkcji jest efektywne, a które nie. Nie sposób byłoby wobec tego orzec, jak alokować zasoby między poszczególnie stadia. Nie dałoby się oszacować żadnej ceny ani alternatywnego kosztu zatrudniania dóbr kapitałowych. Każda ocena miałaby charakter arbitralny i nie odnosiłaby się do ekonomicznych realiów. (Rothbard 2004, s. 612–613) Ta nowatorska analiza Rothbarda rzuciła nowe światło na debatę o socjalizmie. Stwierdził nawet, że o to w istocie chodzi w argumencie Misesa przeciwko socjalizmowi, gdyż będzie on gospodarczym chaosem nie dlatego, że jest socjalizmem, lecz dlatego, że będzie jedną wielką firmą, w której niemożliwa jest kalkulacja. Nie ma więc znaczenia, czy wtedy jedynym właścicielem jest właściciel prywatny, czy państwowy – ten jedyny właściciel nie może działać efektywnie, gdyż nie istnieją pieniężne ceny za poszczególne czynniki produkcji (Rothbard 2004, s. 614–615). W prawdzie Rothbardowski teoremat dotyczący granic dla możliwych na rynku fuzji wydaje się lepszy niż Coase’owska teoria firmy, jednak nie do końca rozwiązuje postawiony przez nas problem. Na pewno dobrze pokazuje, że wbrew temu, co zdaje się twierdzić Coase, firma nie jest zaprzeczeniem rynku, lecz się na nim opiera. Rynki konstytuują działalność firm, toteż tych koncepcji nie sposób od siebie oddzielić. Decyzje o outsourcingu i prowadzeniu działalności wewnątrz firmy regulują ciągłe procedury kalkulacyjne, czyli proces cenowy na rynku. Dlatego też przesuwanie ludzi między oddziałami firmy jest rezultatem Coase’owskiej decyzji, aczkolwiek związanej z logiką funkcjonowania cen. O alokacji zawsze przesądzają decyzje podmiotów gospodarczych, lecz te kierują się w ich podejmowaniu strukturą cenową. Na ceny zważają zarówno ci, którzy kupują silniki na rynku, jak i ci, którzy te silniki produkują wewnątrz firmy. I jedni, i drudzy podejmują decyzje po dokonaniu przeglądu istniejących ofert cenowych. Kalkulacja zostaje zweryfikowana przez rzeczywistość. Nie istnieje coś takiego jak automatyczna alokacja w wyniku działania mechanizmu cenowego, dlatego należałoby tę koncepcję odrzucić wraz z modelem doskonałej konkurencji. Jeśli określony silnik zostaje kupiony na rynku, to wpłyną na to relatywne zmiany cen silników. Potrzebna jest do tego decyzja. Podobnie dzieje się, gdy firma wydaje pracownikom dyspozycje dotyczące tego, jakie zadania mają wykonywać. Niewątpliwie, co zaznacza Coase, są to decyzje podejmowane w kontekście kalkulacji pieniężnej. Uwzględnia się przede wszystkim to, jak wyceniane są wszystkie inne czynniki produkcji, a w związku z tym możliwości wytwarzania dóbr. Oba przypadki oznaczają podejmowanie decyzji oraz korzystanie z rynku i kalkulacji pieniężnej. O tym, że zhierarchizowana firma na rynku podlega zasadom kalkulacji i mechanizmowi cenowemu, celnie pisał Mises: System menedżerski może działać dzięki systemowi podwójnego zapisu księgowego. Zapis ten umożliwia przedsiębiorcy wyodrębnienie czynności rachunkowych dotyczących poszczególnych części całej firmy, toteż jest on w stanie ocenić rolę każdej z nich. Może traktować poszczególne działy przedsiębiorstwa jak odrębne całości i oceniać je według tego, jaki jest ich wkład w sukces firmy. W takim systemie kalkulacji gospodarczej każdy dział firmy stanowi wyodrębnioną całość, hipotetycznie niezależny podmiot gospodarczy. Zakłada się, że ów dział „jest właścicielem” określonej części ogółu kapitału, którym dysponuje przedsiębiorstwo, oraz że dokonuje z innymi działami transakcji kupna i sprzedaży, ma własne wydatki i przychody, osiąga zyski lub straty związane z własną działalnością, niezależnie od wyników finansowych innych działów. (Mises 2011b, s. 263) Rothbard w przeciwieństwie do Coase’a zdawał sobie sprawę z tego, że firma w każdym scenariuszu korzysta z kalkulacji i mechanizmu cenowego i zawsze podejmuje gospodarcze decyzje, aczkolwiek nie wyszedł poza tradycyjne podkreślenie roli cen. Naturalnie, jeśli firma się rozrasta i zamierza rozszerzyć zakres działalności, to w pewnym sensie zanika „rynek” i pieniężna kalkulacja (jako sposób odnoszenia się do działań innych). Rothbard nie wyjaśnił jednak, dlaczego racjonalizowanie produkcji wymaga per se pieniężnego przypisywania wartości zasobom (choć zdajemy sobie sprawę z tego, że tak działa mechanizm rynkowy). W tym miejscu Rothbard zatrzymał się na tezie, że jeśli ceny są korzystne i znikną w procesie podejmowania decyzji, to produkcja stanie się zupełnie irracjonalna. Jednakże dlaczego tak miałoby być? W którym momencie integracji i fuzji firm nastąpi irracjonalna alokacja? Co kryje się za kalkulacją cenową, która rzekomo jest tak korzystna dla efektywnej produkcji? W ostatnim zdaniu z przytoczonego wcześniej cytatu Rothbard mówi o tym, że decyzje miałyby charakter arbitralny i nie odzwierciedlałyby ekonomicznych warunków. Cóż to dokładnie oznacza? Dlaczego decyzje podejmowane przez kilku właścicieli nie są „arbitralne” i dlaczego „odzwierciedlają ekonomiczne warunki”? Z przyjętej przez nas wcześniej perspektywy dość łatwo wyjaśnić, dlaczego nie istnieje na rynku trwały ruch zmierzający do utworzenia jednego wielkiego kartelu. Problem, którym zajmuje się Coase, tzn. wertykalny podział zadaniowy struktury produkcji (od dóbr początkowych, przez przetworzone, na finalnych skończywszy) między różne firmy, jest wtórny wobec horyzontalnego podziału rynku. Wyjaśnienie kwestii, dlaczego jedna firma nie obejmie całego łańcucha produkcji, ma tę samą odpowiedź co na pytanie, dlaczego jedna firma nie obejmie swoją działalnością całej gałęzi. Na rynku wykształciłby się jeden właściciel tylko wtedy, gdyby przedsiębiorczy podział pracy całkowicie zaniknął. Przedsiębiorczy podział pracy w linii pionowej wiąże się z występowaniem konkurencji w linii poziomej organizacji rynku. Konkurencja wertykalna przekłada się na konkurencję horyzontalną. Dlaczego na przykład na danym rynku nie zwycięża jedna firma, konkurując z pozostałymi? Odpowiedź na to pytanie jest prosta – otóż nie jest na tyle skuteczna, aby wyprzeć wszystkich innych konkurentów z rynku. Sprowadza się to do tego, że nie może zaspokoić całego rynku dywersyfikacją cenową lub jakościową. Istnieją jacyś inni producenci, dostarczający pożądane przez ludzi usługi i dobra. Ta konkurencja przenosi się na rywalizację między dostawcami i podwykonawcami, z czego korzystają konkurujące firmy. Możemy wobec tego mówić o istnieniu w tym wypadku sprzężenia konkurencyjnego. Konkurencja na rynku finalnym jest imputowana na rynek czynników produkcji. Niebagatelną rolę w tym procesie odgrywa niepewność, nieodłącznie wiążąca się z działaniem człowieka, a w wypadku jednej firmy oznacza to niepewność co do zachowań konsumentów potencjalnie zainteresowanych produktem13. Firma, która chciałaby całkowicie zdominować rynek danego produktu, musiałaby być nieporównanie lepsza w przedsiębiorczej działalności niż pozostali konkurenci w branży. Musiałaby przebijać swoją ofertą resztę dostawców pod względem jakości i cen. Tylko w ten sposób mogłaby sobie zapewnić tak duże obroty finansowe, aby stale powiększać swój kapitał i wykupić resztę rynku. Do takiej sytuacji nigdy nie dochodzi, dlatego że działanie na rynku wymaga zdecydowanie lepszego przewidywania od pozostałych przedsiębiorców. Do powstania jednej wielkiej firmy nie dochodzi, ponieważ nie ma takiej firmy, która by zdołała stworzyć na tyle wyłączną i efektywną jednostkę gospodarczą, aby zaspokoić potrzeby wszystkich konsumentów. Taką firmę można wprowadzić jedynie za pomocą siły, z wykorzystaniem środków przymusu. 1 Najsłynniejsza publikacja zawierająca ten rodzaj argumentacji to Berle i Means 1932. 2 Już Adam Smith zaznaczył problem oddzielenia władania od posiadania i tego, czy system bodźców zdoła tę kwestię rozwiązać (zob. Anderson i Tollison 1982, s. 1241–1242). 3 Jest to tradycyjne i idealistyczne postrzeganie „ograniczonej odpowiedzialności”. Tymczasem nie należy zapominać o realnym kontekście – korporacje często były tworzone w czasach merkantylizmu i miały na celu wspieranie kartelizacji określonych gałęzi. Zob. na ten temat Ekelund i Tollison 1980, s. 717 i nast. Oprócz tego powstały po to, aby zarabiać na państwowych instrumentach dłużnych (McNulty i Pontecorvo 1983, s. 295). Dokumenty instytucji finansowych z okresu początków kapitalizmu wskazują, jak bardzo sektor finansowy był od zarania powiązany z państwem, głównie za pośrednictwem aktywów rządowych (Mirowski 1981, s. 560–562). Dzisiaj w tej kwestii niewiele się zmieniło. A zatem firmy powstają nie tylko w reakcji na potrzebę obniżania kosztów (zob. Williamson 1981a, s. 1537). 4 O formach współczesnych korporacji i ich gospodarczo-zarządczej formie zob. Williamson 1981a, s. 1554 i nast. 5 Dlatego w firmie decyduje się, czy wybiera się w kontraktach „nadzór”, czy „bezprawie” (Williamson 2005, s. 14). 6 Choć to wbrew pozorom niekoniecznie musi się okazać dobre dla firmy i może czasem skłaniać do mniejszych inwestycji (De Meza i Lockwood 1998, s. 384–385). Menedżer może również mieć w tej sytuacji bodziec do jak najszybszego zwiększenia wartości firmy kosztem przyszłości. 7 Tym bardziej wymaga poważnego przemyślenia polityka antytrustowa („uczciwej konkurencji”), która nakłada ograniczenia na przejmowanie przedsiębiorstw. Przejęcia są jednym z ważniejszych mechanizmów kontrolowania ich działalności (Manne 1965, s. 119). Prowadzenie szeroko zakrojonej polityki antytrustowej sprzyja większemu „rozpraszaniu” własności spółek kapitałowych, o czym pisali Berle i Means (1932). Prowadzi ono do tworzenia korporacjonizmu menedżerskiego, wzmacniającego pozycję menedżerów kosztem właścicieli. 8 Ważne jest podkreślenie istnienia zewnętrznego rynku wobec firmy zarządzanej przez menedżerów. W wypadku menedżerów w socjalizmie ten mechanizm nie występuje: jest on źródłem zasadniczej różnicy między gospodarką centralnie sterowaną a wolnorynkową. 9 Jak podkreśla Padilla (2002, s. 24–25), prawne regulacje finansowe, dotyczące insider trading, prawo antytrustowe, restrykcje dotyczące przejęć giełdowych, a także kodeks pracy bezpośrednio wpływają na słabnięcie pozycji właścicieli. Należy dodać, że przyczyniają się do tego także ogólne ograniczanie działalności gospodarczej oraz utrudnianie procedur bankructwa, a przede wszystkim konstrukcja systemu finansowego, oparta na bankowości dekretowanego pieniądza, która faworyzuje wykształcanie się konsumpcyjnej klasy finansowej, pomijając rolę rzeczywistych właścicieli. Pusty papierowy pieniądz umożliwia nowoczesny kapitalizm menedżerski i przejęcie rynku finansowego przez technokratów. Ponadto odgórne regulowanie przypadków przyznawania osobowości prawnej jest sposobem na monopolizację rynku przez uprzywilejowywanie wybranych grup (Carr i Mathewson 1988, s. 783). 10 Nasz tok myślenia opiera się na schemacie, którym posługiwali się w swoich pracach Hart, Moore i Grossman. Firmę rozumiemy jako odrębną jednostkę gospodarczą, której właściciel ma władzę nad jej aktywami (zob. Hart i Moore 1990, s. 1120). 11 W grę wchodzi jeszcze wiele innych czynników, np. to, że większe jednostki mają przewagę innowacyjną (Fiedor 1979, s. 127–129). 12 A zatem często stosowane przeciwstawienie „rynku hierarchicznej firmie” (Williamson 1973, s. 316) nie jest do końca trafne, ponieważ firma jest naturalną częścią rynku, a nie jego zaprzeczeniem. 13 Ponadto istnienie jednej firmy w miarę jej rozrastania się wymaga kontrolowania menedżerów i zarządców. Model wielkości firmy opartej na kosztach monitoringu rozwija Oliver Williamson (1967). Zob. też Williamson 2002, s. 178 i nast.\nO INSTYTUCIE MISESA Instytut Ludwiga von Misesa, ufundowany we Wrocławiu w sierpniu 2003 r., jest niezależnym ośrodkiem badawczo-edukacyjnym, odwołującym się do tradycji austriackiej szkoły ekonomii, dorobku klasycznego liberalizmu oraz libertariańskiej myśli politycznej. Instytut został nazwany na cześć Ludwiga von Misesa, który naszym zdaniem był najwybitniejszym ekonomistą XX w. Nasza misja Celem Instytutu Ludwiga von Misesa jest zwiększanie wiedzy społeczeństwa dotyczącej procesów ekonomicznych i podstawowych instytucji gospodarki wolnorynkowej oraz promowanie dobrowolnej i pokojowej współpracy. Działalność Instytutu Instytut stara się tworzyć warunki do swobodnej i otwartej debaty ekonomicznej. Nasze przesłanie kierujemy do środowisk akademickich, działaczy politycznych, dziennikarzy, przedsiębiorców, a także wszystkich osób zainteresowanych teorią ekonomii i praktyką życia społeczno-politycznego. Instytut inicjuje i finansuje programy badawcze, wydaje publikacje dotyczące istotnych zagadnień gospodarczych, organizuje konferencje, odczyty i konkursy na prace naukowe dotyczące austriackiej szkoły ekonomii i wolnego rynku. Rozwijamy ogólnopolską sieć klubów samokształceniowych i organizujemy Letnie Seminarium Austriackie, w którym każdego roku uczestniczy kilkadziesiąt osób. Od 2006 roku Instytut Misesa jest wpisany do rejestru Organizacji Pożytku Publicznego. Jesteśmy przekonani, że wiedza ekonomiczna jest niezbędna do pełnego zrozumienia otaczającej nas rzeczywistości, a jej brak sprawia, że ludzie stają się podatni na manipulacje i demagogię. Nasza dewiza to: Scientia potestas est. Fundacja Instytut Ludwiga von Misesa 00-241 Warszawa, ul. Długa 44/50, pok. 214 KRS 0000174572 Nr konta 19 2130 0004 2001 0253 7975 0001 www.mises.pl - mises@mises.pl - tel. +48 22 63524380 Publikacje wydawnictwa Instytutu Misesa Ukazały się: Ludwig von Mises, Ludzkie działanie, 2007, 2011 Jesús Huerta de Soto, Pieniądz, kredyt bankowy i cykle koniunkturalne, 2009, 2011 Murray N. Rothbard, Wielki Kryzys w Ameryce, 2010 Pod prąd głównego nurtu ekonomii (red. Mateusz Machaj), 2010 Austriacy o standardzie złota (red. Llewellyn Rockwell), 2011 Philipp Bagus, Tragedia euro, 2011 Ludwig von Mises, Teoria a historia, Instytut Misesa–Wydawnictwo Naukowe PWN, 2011 Ludwig von Mises, Kalkulacja ekonomiczna w socjalizmie, 2011 Jesús Huerta de Soto, Socjalizm, rachunek ekonomiczny i funkcja przedsiębiorcza, 2011 Henry Hazlitt, Ekonomia w jednej lekcji, 2012 Adam Heydel, Dzieła zebrane, 2011 Mateusz Machaj, Kapitalizm, socjalizm i prawa własności, 2013 W przygotowaniu m.in.: Ludwig von Mises, Marksizm zdemaskowany Friedrich A. von Hayek, Ceny i produkcja Jörg Guido Hülsmann, Mises, ostatni rycerz liberalizmu Eugen Böhm-Bawerk, Karol Marks i koniec jego systemu Murray N. Rothbard, Historia myśli ekonomicznej do Adama Smitha Informacja dla mecenasów publikacji: wf@mises.pl\n<a href="http://cyfroteka.pl/ebooki/Kapitalizm__socjalizm_i_prawa_wlasnosci-ebookRO/p02040105i020" target="_blank" title="Kapitalizm, socjalizm i prawa własności [Mateusz Machaj] - KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE" > <img src="http://cyfroteka.pl/images/BRD.png" style="border:none;background:none transparent;box-shadow:none;-webkit-box-shadow:none;-webkit-border-radius:0;border-radius:0;" alt="Kapitalizm, socjalizm i prawa własności [Mateusz Machaj] - KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE"/></a>


Not For Tourist Rome (Rzym, Włochy) - opinie - TripAdvisor\nRestauracje w pobliżu lokalizacji: Not For Tourist Rome\nAtrakcje w pobliżu obiektu Not For Tourist Rome\nNot For Tourist Rome opinie, Rzym\nNr 281 wśród 1 305 Wycieczki w lokalizacji Rzym\nRzymski podatek dzienny\nRzym w ogóle. Zasmucony przez podatek turystyczny, który obowiązuje od 2011 roku, z ulicami pełnymi zawieszeń, które niszczą dziury. Podatek podwoił się w 2014 r. Miał przynieść korzyść Rzymowi. Nie polecam nikomu, przepraszam zbyt wielu handlarzy uliczkami, które Cię dręczą, nawet gdy próbujesz coś zjeść....Rzym jest brudny, aw powietrzu unosi się smród ścieków.Więcej\nNasz przewodnik Fabio Paglia jest najlepszym przewodnikiem, jaki mieliśmy na wielu naszych trasach. Jego wiedza była imponująca i wyjaśnił nam rzeczy o sztuce, inżynierii, historii, archeologii i lokalnych szczegółach. Nigdy nie mogliśmy pokonać tego terenu na własną rękę i tak dobrze było pokazać się na...tych słynnych stronach dzięki tak inteligentnemu i świadomemu przewodnikowi. To sprawiło, że nasze wycieczki z nim były niezapomniane i przyniosły nam wiele informacji, których inaczej byśmy nie mieli. Gorąco polecamy wycieczkę z nimWięcej\nJestem zadowolony z podróży. To było dobrze zaplanowane i zorganizowane. warte każdego dolara spędziłem. Dziękuję- moje dziewczynki i Lisa.\n"Street Art Tour - Il Pigneto"\nPodobało mi się tak bardzo! wspaniałego z przewodnikiem ... Nauczyłem się poznawać art to ukryty na ulicach. Gorąco polecam!\nBardzo podobała mi się ta wycieczka i było wspaniale!\nPodobały mi się wszystkie zabytki. Lody we wszystkich miejscach było pyszne! Chciałbym tam codziennie. Przewodnicy są naprawdę ładne i upewnił się, że byliśmy zapobiega odwodnieniu dziecka!!! Kocham ich i wycieczki. Nie należy go, jeśli możesz. Były to najlepsze!\nUzyskaj szybką odpowiedź od pracowników i klientów obiektu Not For Tourist Rome.


„Czajka” na piątkę\nponiedziałek, 05 listopad 2012 10:26\nRozbudowa i modernizacja oczyszczalni ścieków „Czajka” dobiega końca. Ta strategiczna inwestycja ekologiczna stawia Warszawę w czołówce europejskich stolic, które kwestie czystości wód traktują w sposób priorytetowy.\nPodczas wizyty w oczyszczalni ścieków „Czajka” Prezydent m.st. Warszawy, Hanna Gronkiewicz-Waltz oraz zaproszeni dziennikarze obejrzeli z bliska budynek obróbki osadu, stację dezodoryzacji oraz jeden z bioreaktorów.\n- Od czerwca 2012 „Czajka” oczyszcza docelową ilość ścieków zarówno z lewego jak i prawego brzegu Wisły, zatem efekt ekologiczny, z którego rozlicza nas Komisja Europejska został już osiągnięty – powiedziała podczas spotkania Hanna Gronkiewicz-Waltz.\nCo istotne, zgodnie z zapisami „Krajowego programu oczyszczania ścieków komunalnych” osiągnięcie efektu ekologicznego z zakresu oczyszczania ścieków wskazano dopiero na koniec 2013 roku, zatem stolica może z powodzeniem pretendować do miana prymusa ekologicznych działań.\nNa rozbudowę i modernizację „Czajki” oraz budowę spalarni i układu przesyłowego ścieków przeznaczono ponad 3 mld złotych, z czego blisko połowę tej kwoty pozyskano z unijnych funduszy. – Jeśli chodzi o pieniądze z Unii Europejskiej, nie przepadła nam ani jedna złotówka - podkreśliła Prezydent m.st. Warszawy.\nDo czasu przebudowy zakład oczyszczał wszystkie ścieki z prawobrzeżnej części miasta, zaś od czerwca 2012 r. na „Czajkę” zaczęły dopływać również ścieki z północnych i centralnych części Warszawy. Pozwoliło to na zatrzymanie trwającego od lat zrzutu ścieków surowych do Wisły.\nŚredni przepływ zmodernizowanej i rozbudowanej oczyszczalni wzrósł niemal dwukrotnie z 240 tys. m³ do ponad 435 tys. m³ na dobę. Obecnie „Czajka” przyjmuje największą ilość ścieków wśród polskich oczyszczalni i jest zaliczana do grona największych i najnowocześniejszych tego typu obiektów w Europie.\nW tym roku MPWiK przejmie do eksploatacji wartą ponad 500 mln zł Stację Termicznej Utylizacji Osadów Ściekowych. Dzięki zastosowanej technologii termicznego unieszkodliwiania, wszystkie odpady powstałe w procesie oczyszczania ścieków i przeróbki osadów ściekowych będą utylizowane w miejscu ich wytwarzania w sposób całkowicie bezpieczny dla mieszkańców i środowiska.\n« Podróżuj samochodem z głową\tHistoryczne wojsko w Święto Niepodległości »


Ekspert ds. projektu pełniący funkcję Specjalisty ds. kontaktów z Użytkownikami - Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych\nEkspert ds. projektu pełniący funkcję Specjalisty ds. kontaktów z Użytkownikami\nData publikacji 2021-02-05 Status: Trwające Miejsce pracy: Warszawa - Biuro Jednostka organizacyjna: Departament ds. Polityki Regionalnej\nEksperta ds. projektu pełniącego funkcję Specjalisty ds. kontaktów z Użytkownikami w ramach projektu pod nazwą „Uniwersalna platforma do projektowania i realizacji programów wsparcia ON wraz ze zintegrowanym modułem analitycznym – System iPFRON+” w wymiarze 1 etatu w Departamencie ds. Polityki Regionalnej w Wydziale ds. Projektu "Systemu obsługi wsparcia finansowanego ze środków PFRON"\n(umowa o pracę na czas określony do dnia 28.02.2023 r., możliwe elastyczne formy zatrudnienia)\nBieżące utrzymywanie kontaktów z użytkownikami Systemu iPFRON+.\nRealizacja zadań związanych z obsługą drugiej linii wsparcia service-desk dla Systemu iPFRON+.\nWspółudział w procesie doskonalenia systemu w oparciu o zgłaszane uwagi docelowych Użytkowników po ich pierwotnej analizie.\nNadzór nad stanem dokumentacji użytkowej Systemu iPFRON+.\nWspółpraca przy tworzeniu listy scenariuszy biznesowych, które mogą być podstawą do modelowania procesów obsługiwanych przez programy pomocy PFRON.\nZnajomość języków obcych: język angielski, poziom komunikatywny\nco najmniej 2-letnie doświadczenie w zakresie realizacji projektów finansowanych ze środków Unii Europejskiej,\nco najmniej roczne doświadczenie zawodowe w pracy w administracji publicznej lub w organizacjach pozarządowych.\n5. Inne kompetencje, wiedza lub umiejętności:\nznajomość zagadnień z zakresu: ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy,\numiejętność pisania pism, przygotowywania opracowań, analiz,\numiejętność pracy samodzielnej oraz zespołowej,\nkwestionariusz osobowy dla osoby ubiegającej się o zatrudnienie, zawierający oświadczenie o wyrażeniu zgody na przetwarzanie danych osobowych do celów niniejszego naboru oraz oświadczenie dotyczące ochrony danych osobowych, zgodnie ze wzorem zamieszczonym pod ogłoszeniem,\nkopie dokumentów potwierdzających wymagane doświadczenie,\nDokumenty powinny być składane w kopiach, jednak warunkiem podpisania umowy z osobą wyłonioną do zatrudnienia w trakcie procesu naboru jest przedłożenie, najpóźniej w dacie podpisania umowy o pracę, oryginałów dokumentów potwierdzających spełnienie wymagań wynikających ze wskazanych wyżej pkt 1-4 .\nWskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych w PFRON wynosi powyżej 13%.\nTermin składania ofert upływa w dniu: 19 lutego 2021 roku.\nbezpośrednio do kancelarii Biura PFRON od poniedziałku do piątku w godzinach 8:00 – 16:00 w zamkniętej kopercie oznaczonej napisem: „Nabór na stanowisko Eksperta ds. projektu pełniącego funkcję Specjalisty ds. kontaktów z Użytkownikami w ramach projektu pod nazwą „Uniwersalna platforma do projektowania i realizacji programów wsparcia ON wraz ze zintegrowanym modułem analitycznym – System iPFRON+” w Departamencie ds. Polityki Regionalnej w Wydziale ds. Projektu "Systemu obsługi wsparcia finansowanego ze środków PFRON”,\nza pośrednictwem poczty elektronicznej na adres e-mail: rekrutacje@pfron.org.pl z tytułem: „Nabór na stanowisko Eksperta ds. projektu pełniącego funkcję Specjalisty ds. kontaktów z Użytkownikami w ramach projektu pod nazwą „Uniwersalna platforma do projektowania i realizacji programów wsparcia ON wraz ze zintegrowanym modułem analitycznym – System iPFRON+” w Departamencie ds. Polityki Regionalnej w Wydziale ds. Projektu "Systemu obsługi wsparcia finansowanego ze środków PFRON”.\nDodatkowe informacje można uzyskać pod nr tel. 22 50 55 386.\nZ-ca Prezesa Zarządu ds Programowych\ndocx Pobierz plik Kwestionariusz osobowy dla osoby ubiegającej się o zatrudnienie.docx (51 KB)\nKwestionariusz osobowy dla osoby ubiegającej się o zatrudnienie (docx 51 KB)\nWarszawa, dnia 22 lutego 2021 roku\nPaństwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z siedzibą w Warszawie przy al. Jana Pawła II 13 informuje, że w wyniku ogłoszonego w Biuletynie Informacji Publicznej w dniu 5 lutego 2021 roku naboru do pracy na stanowisko Eksperta ds. projektu pełniącego funkcję Specjalisty ds. kontaktów z Użytkownikami w ramach projektu pod nazwą „Uniwersalna platforma do projektowania i realizacji programów wsparcia ON wraz ze zintegrowanym modułem analitycznym – System iPFRON+” w wymiarze 1 etatu w Departamencie ds. Polityki Regionalnej w Wydziale ds. Projektu "Systemu obsługi wsparcia finansowanego ze środków PFRON"(umowa o pracę na czas określony do dnia 28.02.2023 r., możliwe elastyczne formy zatrudnienia) zgłosił się następujący kandydat, który spełnił wymogi konieczne określone w ogłoszeniu o naborze:\n1. Przemysław Pielak - Warszawa\n03.03.2021 Samodzielny Referent ds. zaopatrzenia i logistyki\n03.03.2021 Ekspert ds. rachunkowości\n03.03.2021 Specjalista ds. płac


Klawiatury mechaniczne - Strona 3 - Projekty - DIY - FORBOT\nWrzesień 27, 2020 w Projekty - DIY\n30 minut temu, Miglandz napisał:\n@deshipu gdzie klawisz spacji ?\nTam, gdzie byś się spodziewał, a nawet dwa, w bonusie.\nNo dobra, poużywałem trochę Turbota i przesiadłem się z powrotem na Dorsch-48k. Dlaczego? Okazuje się, że duży wpływ na moje magiczne polepszenie zdolności pisania wszystkimi palcami, jak Dijkstra przykazał, miał fakt, że po ręce były w jednej pozycji i nie za bardzo było je gdzie przesunąć. Turbot ma oba boki klawiatury mniej więcej konwencjonalne, co znaczy, że żeby sięgnąć małym palcem do Esc czy Backspace trzeba jednak tę rękę przesunąć i to sporo. No a jak już się już zacznie przesuwać, to koniec, palce już nie trafiają tam, gdzie miały. W związku z tym zdecydowałem się na jeszcze jedno, tym razem naprawdę ostatnie (obiecuję) podejście. Plan jest taki: wziąć Plancka, złamać na pół i zgiąć, żeby była wygodniejsza odległość dłoni od siebie, a następnie dodać rządek z cyframi, bo do programowania to się jednak te wszystkie dziwne symbole przydają, o cyfrach nie wspominając. Reszta zostaje jak w Plancku, czyli żadnych dodatkowych klawiszy pod kciuki, joysticków czy innych wymysłów. Wszystkie klawisze 1U, więc nie potrzeba stabilizatorów. Zaprojektowałem więc taki układ:\nNastępnie już standardowym procesem zrobiłem obrys płytki w Inkscapie i propjekt we Fritzingu:\nZamówiłem płytkę w JLC, switche już były zamówione wcześniej (miałem w planach jeszcze jeden projekt, z którego zrezygnowałem), klawisze zabrałem z Plancka a tam wstawiłem inne.\nGotowa klawiatura wygląda tak:\nMoże nie jest ładna, ale pisze mnie się na niej idealnie. Być może jeszcze tylko poprzestawiam jakieś pojedyncze klawisze. Myślę, że temat klawiatury wyczerpałem, przynajmniej dla siebie, na dłuższy czas.\nMógłbyś się podzielić linkami do sklepów z klawiszami i switchami?\n3 godziny temu, jbanaszczyk napisał:\nDorzucę się: do Kailh choc mogą pasować nakładki Keychrona: https://www.keychron.com/products/keychron-k1-keycap-set\nJak przyjdą switche za jakiś tydzień, to dam znać\n10 godzin temu, jbanaszczyk napisał:\nMam te klawisze i pasują, choć są dziwnie małe i wysokie:\nGrudzień 12, 2020 (edytowany)\nWażne by klawiatura była wygodna\nEdytowano Grudzień 12, 2020 przez gayed23363\nmam nadzieje ze sie nie obrazisz jak zapytam - bo widze ze jestes ekspertem w temacie. szukalem klawiatury dla siebie, moze i jestem wybredny ale po tym jakie konstrukcje skladasz do kupy to mysle, ze rozumiesz - klawiatura tkl, niskoprofilowa (najlepiej na switchach bialych lub niebieskich, obowiazkowo clicky), fajnie jakby byla bezprzewodowa i miala pokretlo albo rolke od regulacji glosnosci. szukalem dlugo, ale znalazlem ideal, logitech g915 tkl clicky. cena 900zl... drogo w cholere, ale kupilem. po 2 tygodniach klawisz A zaczal wariowac - raz na pare klikow dzialal jakby podwojnie. skonczylo sie zwrotem do sklepu. szukalem czegos innego, ale wszystko w ten desen jest out of stock - tylko keychron k1 jest na stanie, ale go tez juz przerabialem i ma problemy z lacznoscia bt, to znany i popularny blad wiec bardziej cos jest nie tak z sama klawiatura niz z moim pechem. ostatecznie postanowilem zlozyc sobie swoja klawiature, kupilem na ali gotowca pcb + ramke za 70 dolarow, do tego paczke switchy kalih choc white i keycapy za kolejne 70 dolarow. spoko bo nawet sporo taniej wyszlo niz ten logitech, naczekalem sie 2 miesiace na obie paczki i switche nie pasuja do klawiatury... wiem, jestem slepy, ale pierwszy raz chcialem zlozyc swoja klawe i nie wiedzialem ze switche kaliha low profile maja kompletnie inne ulozenie pinow niz normalne. wiesz moze, czy dostane gdzies albo low profile clicy switche pasujace do pcb ktore mam, albo odwrotnie - pcb do switchow?\nto jest klawiatura ktora kupilem - https://pl.aliexpress.com/item/4001185290949.html\na to switche - https://pl.aliexpress.com/item/32959996455.html\n22 godziny temu, Mek napisał:\nczy dostane gdzies albo low profile clicy switche pasujace do pcb ktore mam, albo odwrotnie - pcb do switchow?\nSzczerze mówiąc nie wiem. Wiem, że Cherry zrobiło swoją wersję przełączników o niskim profilu (https://www.cherrymx.de/en/mx-low-profile/mx-low-profile-red.html), ale okazały się one fatalnej jakości i nie wiem jaki mają footprint. Wiem też, że Gateron wypuścił niedawno swoje niskoprofilowe przełączniki i podobno są niezłej jakości, ale wydają się mieć takie same nóżki jak te od Kailh (patrząc na zdjęcia na https://www.keychron.com/products/gateron-low-profile-switch-set — nie robiłem pomiarów ani nie znalazłem noty katalogowej).\nO dostępnych na rynku płytkach PCB nie mam zielonego pojęcia, bo zawsze wolałem zrobić swoje, ale biorąc pod uwagę fakt, że te przełączniki dopiero wchodzą od jakichś 2-3 lat do użytku, nie zdziwiłbym się, gdyby zwyczajnie jeszcze nie było komercyjnych ofert takich płytek.\nZawsze możesz zaprojektować swoją własną, a JLCPCB ci ją zrobi za kilkanaście dolarów. Sam schemat jest taki sam jak innych klawiatur, więc powinno być łatwo znaleźć, szczególnie jeśli użyjesz gotowej płytki z mikrokontrolerem.\n23 godziny temu, Mek napisał:\n... ale wszystko w ten desen jest out of stock\nZ gotowych low-profile jest Sharkoon PureWriter, znajomy ma i zadowolony, na niebieskich też bywają, bez gałki.\nPCB do low-profile, nie out of stock - sam zauważyłeś - prawie nie ma. Tu można coś znaleźć oraz tu, ale design jest trochę niestandardowy, i uwaga - klawisze są gęściej, nie każdy lubi\ndzieki za odpowiedz, niestety projektowanie pcb to dla mnie za duzo, bo z lutowaniem jeszcze bym sobie poradzil\n28 minut temu, jbanaszczyk napisał:\ntego sharkoona tkl na niebieskich switchach tez nigdzie nie ma, tylko czerwone\n1 godzinę temu, Mek napisał:\nniestety projektowanie pcb to dla mnie za duzo, bo z lutowaniem jeszcze bym sobie poradzil\nNie ma w tym wielkiej filozofii. Wszystkie klawiatury, które tu opisałem, są zaprojektowane we Fritzingu, w którym dosłownie po prostu przeciągasz i upuszczasz komponenty.\nJeśli byś zmienił zdanie i chciał jednak spróbować, to chętnie pomogę.\n10 godzin temu, deshipu napisał:\nzrobilem podejscie do Fritzinga - to sie nie uda, czarna magia dla mnie\npozostaje czekac na restock fajnych klawiatur, albo jednak wybulic te 9 stow na g915 tkl i liczyc, ze sie za szybko nie zepsuje... albo moze poczekac az pojawia sie gotowe pcb do kupienia, bo to dosc dziwne ze dla switchy box pcb chociazby na aliexpress do wyboru do koloru, a dla choc ani sztuki...\ntak czy inaczej dzieki za pomoc, a jakbys chcial odkupic ode mnie paczke 90 nowych switchy kalih white low profile to daj znac, moge oddac taniej niz ali i mialbys to ekspresowo, bo wyglada na to ze mi sie nie przydadza...\nŚwietnie to wygląda! Szczególnie klawiatura z analogiem.\nMam pytanie dotyczące układu SAMD21. Jakiego konkretnie używasz modelu, że mieszczą Ci się tam wszystkie przyciski?\n11 godzin temu, rubesom napisał:\nJakiego konkretnie używasz modelu, że mieszczą Ci się tam wszystkie przyciski?\nATSAMD21E18A-MU czyli najmniejszy i najtańszy. Nie rozumiem czemu miałoby się coś nie mieścić, nawet największa z tych klawiatur ma tylko 13 kolumn in 5 wierszy, czyli potrzeba tylko 18 linii GPIO.\nPrzez Navers, 13 godzin temu w Arduino i ESP\nPrzez Lavrans, 7 godzin temu w Układy programowalne\nlogika ujemna w modułach L298N\nPrzez pawomik2, 8 godzin temu w Arduino i ESP\nPrzez Silver_1, 12 godzin temu w Zupełnie zieloni


NASA odkryła aż 7 planet podobnych do Ziemi. Nowe miejsce do życia w kosmosie?\nJesteś tutaj:Strona główna / Badania / NASA odkryła aż 7 planet podobnych do Ziemi. Nowe miejsce do życia w kosmosie?\n23. lutego 2017 przez Natalia Pobłocka\nNaukowcy cały czas nie odpuszczają i poszukują planet poza Układem Słonecznym. W końcu mają się czym ekscytować, ponieważ udało im się odnaleźć świat, który łudząco przypomina naszą Ziemię, czyli być może w przyszłości będzie można tam zamieszkać. NASA odkryła aż 7 planet i wszystkie są podobne do Ziemi,. Jest duża szansa, że może istnieć na nich woda w stanie ciekłym. To pierwsze w historii takie odkrycie!\n– Dzisiaj odnalezienie nowej Ziemi nie jest pytaniem „czy?”, ale „kiedy?” – fascynowali się naukowcy w trakcie konferencji NASA. Uczonym udało się odnaleźć system planetarny, w którym jest aż 7 planet wielkością bardzo podobnych do Ziemi. I aż 3 z tych planet znajdują się w tzw. sferze życia bądź ekosferze.\n– To niesamowity system planetarny! Nie dość, że odkryliśmy w nim tak wiele planet, to na dodatek są one zaskakująco podobne do Ziemi! – z uśmiechem na buzi mówi kierujący grupą badawczą Michaël Gillon z University of Liege w Belgii.\nNaukowcy znaleźli kolejne dowody na istnienie masywnej planety na obrzeżach Układu Słonecznego\nMiędzynarodowy zespół badaczy tym razem odkrył cały system planet. Układ został nazwany TRAPPIST-1, ma 7 planet, które oznaczono kolejnymi literami alfabetu, czyli TRAPPIST-1 b, poprzez c, d, e, f, g, aż do TRAPPIST-1 h). Planety są od nas odległe zaledwie o niecałe 40 lat świetlnych w gwiazdozbiorze Wodnika.\nPlanety są podobnych rozmiarów jak Ziemia i Wenus. Naukowcy pokładają w nich ogromne nadzieje na nowe miejsce do życia w kosmosie. Jak wspominałam już wcześniej, 3 planety znajdują się w sferze życia, czyli są w takiej odległości od Ziemi, że można stwierdzić, czy występuje na nich woda w stanie ciekłym. Jak uda się potwierdzić ten wniosek, w ciągu kilku najbliższych lat stanie się to jeden z najważniejszych celów do poszukiwania oznak innego życia w kosmosie.\n– To odkrycie może być ważnym elementem układanki, jaką jest odnajdowanie środowisk nadających się do zamieszkania, miejsc, gdzie może istnieć życie. To wielki krok w stronę odpowiedzi na pytanie „czy jesteśmy sami we wszechświecie” – ocenił Thomas Zurbuchen z NASA.\nBadania rozpoczęły się pod koniec 2015 roku, podczas których prowadzono obserwacje teleskopem TRPPIST w Chile. Odnaleziono wtedy 3 planety wielkości Ziemi i ogłoszono to w maju 2016 roku. Na tym obserwacje się nie skończyły. Najnowsze wyniki wskazują na istnienie w układzie aż 7 planet. W tych emocjonujących badaniach brało udział 30 astronomów – z Szwajcarii, z Belgii, USA, Wielkiej Brytanii, Francji, Maroka, RPA i Arabii Saudyjskiej.\nTeraz naukowcy chcą obserwować system przy pomocy innych teleskopów. Do bliższej oceny sytuacji posłużą teleskopy, m.in. Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba i Ekstremalnie Wielki Teleskop Europejski E-ELT. Badacze mają nadzieję, że wszystkie instrumenty pozwolą zbadać skład atmosfery planet w sferze życia, czy jest na nich woda, a także sprawdzą, czy w systemie może być jeszcze więcej obiektów.\nTak artysta we współpracy z naukowcami wyobraża sobie powierzchnię planety TRAPPIST-1f, na której może występować płynna woda:\nPrzeczytaj także: NOWY, UNIKATOWY, KOSMICZNY KIERUNEK STUDIÓW W TRÓJMIEŚCIE\nPolecam przepis na PYSZNE, SMAŻONE JABŁUSZKA – TO SZYBKI I SMACZNY DESER\nW kategorii:Badania, Ciekawostki, Fakty, Nauka, Środowisko, Świat Tagi:7 nowych planet, NASA, system planet, TRAPPIST-1, Układ Słoneczny


elka.pl - Nikt nie zabroni ciężarówkom wjeżdżać do miasta\nStart Leszno Nikt nie zabroni ciężarówkom wjeżdżać do miasta\nObjazd dla tranzytu tylko zalecany\nNikt nie zabroni ciężarówkom wjeżdżać do miasta\n06.06.2019. Radio Elka, Emilia Wojciechowska\n- Ciężarówki jak jeździły, tak jeżdżą, a my musimy znosić hałas i kurz - skarży się mieszkaniec domu przy Alejach Jana Pawła II. Stało się to jeszcze bardziej uciążliwe z chwilą rozpoczęcia remontu i wyłączenia jednej nitki alei. Wprawdzie miasto zaleca kierowcom ciężarówek objazd S-5, ale nie wszyscy z niego korzystają. - Droga numer 12 to droga krajowa, więc ciężarówki mają prawo z niej korzystać. Poza tym część samochodów musi wjechać do miasta, bo obsługuje miejscowe firmy - zauważa Lucyna Gbiorczyk z Urzędu Miasta Leszna.\nRemonty mają to do siebie, że utrudniają życie, ale po ich zakończeniu jest o wiele lepiej. Remont drogi krajowej nr 12 w granicach miasta daje się we znaki zwłaszcza w godzinach szczytu.\nChcąc odciążyć centrum Leszna, przede wszystkim wiadukt i Aleje Jana Pawła II od ruchu\nciężkich pojazdów, w połowie kwietnia miasto wprowadziło objazd dla tranzytu. Samochody jadące krajową dwunastką od strony Wschowy kierowane są na węźle Leszno-Zachód koło Lasocic na ekspresową S-5, którą dojeżdżają do węzła Leszno-Południe, następnie jadą łącznikiem do starej „Piątki”, czyli wojewódzkiej drogi 309. Tam kierują się na Aleje Konstytucji 3 maja, którą dojeżdżają do ul. Estkowskiego.\nCzy dzięki temu zmalał ruch ciężarówek przez miasto? - Tiry jak jeździły, tak jeżdża nadal. Od czasu kiedy wyłączono jedną nitkę jest jeszcze gorzej. Jest taki hałas i kurz, że okna nie można otworzyć - narzeka właściciel domu przy Alejach Jana Pawła II i pyta czy nie można ustawić znaku zakazu ruchu pojazdów ciężarowych. W tej sprawie dzwonili też słuchacze Radia Elka do audycji "Temat dla reportera".\n- Podjęliśmy takie starania i zalecany objazd przez S-5 funkcjonuje od kilku tygodni. Wydaje mi się, że jest lepiej, bo kierowcy też wolą ominąć remontowany odcinek - mówi Lucyna Gbiorczyk z Urzędu Miasta Leszna. Jednak trzeba pamietać, że jest to tylko zalecenie, a nie nakaz. - Dwunastka to droga krajowa, więc cieżarówki maja prawo z niej korzystać. Nie da się wyeliminować ruchu ciężkich pojazdów. Nie zapominajmy, że część samochodów ciężarowych wjeżdża do miasta, bo tutaj obsługują sklepy i firmy - dodaje L.Gbiorczyk.\n1. Dodane przez Ja, w dniu - 06-06-2019 09:21\nNie piszcie glupot tzw tiry jezdza jak jezdzily ale jest ich duzo mniej,\n2. Dodane przez Adam, w dniu - 06-06-2019 09:31\nJak by objazd zadziałał to by stali na wieży ratuszowej i krzyczeli z megafonów jakimi wspaniałymi urzędnikami są.\nObjazd okazał się 100% klapą, schowali głowy w piasek. Na szczęście po 2 miesiącach ktoś przypomniał się to ten fakt.\nPrzypomnieć należy mieszkańcom że Borowiak też sobie przypinał medal za ten pomysł.\nI co zrobicie dalej z tym problemem? Co zrobicie jak na wiadukcie będzie jeden pas? Czekamy...\nI bez takiego gadania Pani Lucyno: "Wydaje mi się, że jest lepiej.." - liści, kobieto nie broń przegranej sprawy tylko porażki trzeba brać na klatę.\nPs. A niebieskie tiry wiadamo jakiej lokalnej firmy na początku jeździły objazdem ale teraz nawet i one mają nas gdzieś i blokują wiadukt i Jana Pawła.\n3. Dodane przez Gbur, w dniu - 06-06-2019 09:33\nTiry Na Tory i po sprawie.\n4. Dodane przez Laura, w dniu - 06-06-2019 09:36\npóki nie ma S12 to nic się nie zmieni, a póki jest PiS S12 budują tylko na wschodzie, nie ma drogi Poznań-Katowice, Poznań-Koszalin, za to gigantyczna kasa idzie na via Baltica na wschodzie, która prowadzi znikąd (Wilno?) donikąd (Saloniki?)\n5. Dodane przez Piotr, w dniu - 06-06-2019 09:50\nPrzez miasto jest szybciej i nie tracimy czasu tyle co objazdem .\n6. Dodane przez Maxx, w dniu - 06-06-2019 10:24\nWitam, co za durne wyjaśnienie pani z urzędu, przecież wystarczy zrobić znak z adnotacją "dotyczy pojazdów tranzytowych" lub coś w tym stylu i problem z głowy, i legalnie wjeżdżają tylko ciężarówki faktycznie te które jadą do naszego miasta...hm troszkę dobrej woli chyba komuś tu zabrakło.\n7. Dodane przez Leon, w dniu - 06-06-2019 10:41\nNasze prawo w każdym punkcie jest felerne, a jeszcze do tego rządzący cały czas przy nim gmerają swymi brudnymi paluchami! Ciekawe, że w innych krajach Unii Europejskiej samorządowcy potrafią poradzić sobie z wieloma problemami? Wystarczy uważnie podpatrywać i słuchać, a i my możemy już teraz być krajem europejskim. Zauważyłem też, że podczas konferencji prasowych na szczeblu ministerialnym nie ma znowu flag Unii Europejskiej.\n8. Dodane przez Do kom. 6, w dniu - 06-06-2019 10:46\nSzacunku to Ty nie masz.\n9. Dodane przez Dysk, w dniu - 06-06-2019 10:47\nJedyny sposób to dogadać się z ITD lub policja aby robili szczegółowe i częste kontrole jadących przez miasto Tir-ów. Szybko poprzez CB radio rozejdzie się że w Lesznie łapią i lepiej omijać centrum.\n10. Dodane przez Piter, w dniu - 06-06-2019 10:54\nWprowadzić zakaz wjazdu , tranzyt na objazd,a na wlotach do miasta robić kontrole kto docelowo jedzie. Oczywiście kontrol przez Policjantów.\n11. Dodane przez Adam, w dniu - 06-06-2019 10:57\n...Aby prawidłowo oznakować tranzyt miasto ustawiło aż 60 znaków... Ile to kosztowało? I wszystko w piach. Z drugiej strony kto bogatemu zabroni.\n12. Dodane przez Kler, w dniu - 06-06-2019 11:12\nJak tiry w mieście przeszkadzają to mieszczuchy na alaske\n13. Dodane przez ZGIEŁK, w dniu - 06-06-2019 11:42\nTO SAMO JEST W RAWICZU !!! TIRY CAŁĄ NOC JADĄ PRZEZ MIASTO ! SPALINY , HAŁAS , STARTE KLOCKI HAMULCOWE I ZNISZCZONE DROGI (KOLEINY DZIURY)RAWICZ S5\n14. Dodane przez bobo, w dniu - 06-06-2019 11:46\nPani Gbiorczyk, lepiej niech już się Pani nie wydaje, bo pierdoły Pani opowiada. Zapraszam na Al. Jana Pawła, to może Pani przejrzy na oczy.\n15. Dodane przez kjh, w dniu - 06-06-2019 12:20\nRemont jest wykonywany na DK 12 i miasto otrzymało na tą drogę dotacje (ta droga wiedzie przez miasto), czy to się podoba czy nie . Objazd można wprowadzić na czas remontu lub zaproponować na stałe inną drogę (ale nie wolno zmuszać innych do ich korzystania) Nie wolno zapominać że dotacja jest tylko na DK 12, jak by ją nie była to kicha z remontu.(z dotacji).I też by był płacz że dziury czy wykoleiny.\n16. Dodane przez Podatnik, w dniu - 06-06-2019 12:29\nOpłaty VIATOLL powinny być opłacane na każdej dostępnej drodze, wtedy może by zmienili kierowcy ciężarówek zdanie i jeździli S-ką.\n17. Dodane przez Emil, w dniu - 06-06-2019 12:40\nA może nasza leszczyńska Policja mogłaby by pomóc mieszkańcom i wzmóc drobiazgowe kontrole TIR-ów, jak by zabrali kilka dowodów rejestracyjnych (a sądzę, że w co drugim tego typu samochodzie byłoby za co), za np. przeładowane ładunki i nie tylko, to zaraz w CymBał-radio by się rozniosło, że lepiej Centrum miasta Leszno omijać duuuuużym łukiem. No i dla samych policjantów byłoby dobrze poprawić statystyki swojej działalności prewencyjnej w ruchu drogowym. A może Panowie policjanci czekają na ludzkie nieszczęście, żeby z wielkim HUKIEM podjąć kolejną akcję np. NÓRD.\n18. Dodane przez Jacek, w dniu - 06-06-2019 12:41\nZapraszam do Dabcze gdzie tiry jadą do Kąkolewa i dalej 12 , domy sie trzęsą !\n19. Dodane przez Ja, w dniu - 06-06-2019 12:55\nMa x sam jesteś durny to nie leży w gestii miasta tylko GDDKiA. Pozdrów dla wszystkich pisiorow M\n20. Dodane przez Archanioł, w dniu - 06-06-2019 13:31\nTIRY TO OCZYWIŚCIE PROBLEM, ale znacznie poważniejszy problem to nagłaśnianie przez urząd zapowiedzi zbawienia w postaci objazdu tranzytem wokół miasta przed wyborami, a po wprowadzeniu tego sztucznego zapisu grobowa cisza i ledwo zauważalne zmiany w temacie. Kierowcy TIR-ów mają z urzędasków ubaw po pachy, a urzędowa nieskuteczność w tej sprawie poraża! Plac zabaw (a raczej miejska inhalatornia spalin dla dzieci i młodzieży) oddany niedawno przy samej dwunastce to jedynie gwóźdź do trumny. Może dlatego dzieciaków tam zwykle nie widać, bo rodzice nie są jednak aż tak głu...nieświadomi, jak ktoś tam przypadkowo i chwilowo na stołku sobie wyobraża.\n21. Dodane przez Bronek Czereśniowy, w dniu - 06-06-2019 14:03\nPrzecież kierowcy coraz częściej jadą wyłączenie wg wskazówek nawigacji i nie czytają drogowskazów, a tym bardziej zalecanych objazdów. Zresztą nadkładają objazdem kilka kilometrów. Niby z jakiej racji mają zjeżdżać z drogi krajowej 12 na wojewódzką 309 ... bo komuś w mieście nie podoba się ruch uliczny?\n22. Dodane przez Eugeniusz, w dniu - 06-06-2019 14:23\nOgólnie do wszystkich My musimy jakoś przeżyć remont tych ulic , a później może będziemy zadowoleni- pozdrawiam\n23. Dodane przez do kom 20, w dniu - 06-06-2019 15:42\nDo kom 20. Dokładnie - ten plac jest wiecznie pusty, też bym tam dziecka nie wysłał. Jak można było zbudować plac zabaw 10 metrów od podjazdu na wiadukt. W tym miejscu TIRy najbardziej dają w gaz (przepustnica otwarta na max) aby po full stop na czerwonym rozpędzić zestaw pod górę.\n24. Dodane przez Kiedy !!!, w dniu - 06-06-2019 16:21\nKiedy !!! Elka zakończy tą beznadziejną audycje "sprawa dla reportera" ????\n25. Dodane przez Do Archanioła, w dniu - 06-06-2019 16:29\nNa Prezydenta idż!!!\nW każdej sprawie super pi....\n26. Dodane przez Do Archanioła, w dniu - 06-06-2019 16:34\nOdczep się od kierowców !!\n27. Dodane przez do 20, w dniu - 06-06-2019 17:53\ni od dzieciakow,marudo\n28. Dodane przez kris, w dniu - 06-06-2019 17:54\nAż mi się nie chce czytać wszystkich komentarzy tirów jest dużo mniej, a wiecznie narzekający na wszystko niech wezmą się za robotę, bo słuchając ten audycji to ma się wrażenie, że wszystkim wszystko przeszkadza.. jak szanownym przeszkadzają tiry w mieście to niech otworzą sklepy na MOPie, albo towar w rękach do miasta wnoszą zamiast dzwonić z głupotami..\n29. Dodane przez Miłośnik Miasta Leszna, w dniu - 06-06-2019 19:01\nW związku z tym należy poważnie myśleć o zwiększeniu przepustowości dróg dobudowywując kolejne pasy ruchu lub poważnie pomyśleć o pierwszym odcinku S12 stanowiącym obwodnice Leszna.\n30. Dodane przez kierowca, w dniu - 06-06-2019 20:58\nTyle zakazów co w Polsce nie ma w całej europie skoro na drogach krajowych są ograniczenia to jakimi drogami jechać a kasę od auta ciężarowego to nie są małe kwoty i co mam płacić i nie korzstać z drogi KRAJOWEJ jeszcze trochę i na plecach z bocznicy kolejowej będziecie towar nosić do sklepów itp\n31. Dodane przez Do bobo, w dniu - 06-06-2019 21:46\nZmień Grabio miejsce zamieszkania to spalin nie będziesz miał.\n32. Dodane przez Jo tero jo, w dniu - 06-06-2019 21:54\nPrzecież te zakazy to dla nich bo są przeciw a wy jesteście za tak trudno zrozumieć kto pilnuje swoich na budowie dróg w Lesznie i Powiecie\n33. Dodane przez Bax, w dniu - 06-06-2019 22:40\nPo cholerę jechać objazdem i stać na wszystkich światłach bo jakiś pajac poprzestawiał sekwencje na ca całych al. Konstytucji 3 maja. Już nie ma zielonej fali. Jeździłem objazdem kilka razy ale dzisiaj to był ostatni raz , od galerii do zjazdu na Śrem 15 minut. Każde światła 1 lub 2 zmiany\n34. Dodane przez Mieszkaniec, w dniu - 06-06-2019 23:59\nWyrzucić w końcu te tiry jeżdżące przez Zaborowo\n35. Dodane przez Matej, w dniu - 07-06-2019 01:39\nRano nie idzie Alejami normalnie przejechać bo połowa ciągników jedzie przez miasto żeby obsłużyć GOSTYŃ. Tak - jadę w te samą stronę.\n36. Dodane przez Archanioł, w dniu - 07-06-2019 05:51\ndo 23. MOŻE TO JEST idealne miejsce, żeby tam urządzać plenerowe sesje rady?\ndo 25. Bardzo mi przykro, że kolega mi aż tak źle życzy.\ndo 26. Do kierowców nic nie mam, gdybym nim był i słyszał takie rozbawiające zalecenia, też bym jeździł i tak nadal tamtędy.\ndo 27. Fakt! Im w tej sytuacji pozostaje im tylko życzyć zdrowia.\n37. Dodane przez kali, w dniu - 08-06-2019 11:23\nTIRY na Tory ??? Może Was z osobówkami na tory??? Kto powoduje problem na drogach(KORKI)-OSOBÓWKI !!! Od osobówek nie ma hałasu ani kurzu - tylko od TIRÓW tak??? Skończone Debile!!!


2020-10-05 10:43:23 – Nowy Bufet\nDziś rano, przygotowując lancz, zaczęlam intensywnie myśleć o smutnym losie klaunów. Zrobiłam też małe badanie terenowe – no, nie do końca terenowe, bo w Nowym Bufecie. No i naprawdę małe, bo zadałam jedno pytanie jednej osobie – małżonkowi. Zastanowiłam się bowiem, że jako dziecko, będąc w cyrku, zawsze lubiłam występ klauna i śmiałam się z jego wyglądu i głupkowatej nieporadności. Małżonek wręcz stwierdził, że on klauna uwielbiał. Wiem, że dwie osoby to żadna próba, ale na temat klauna mam swoją tezę. Otóż myślę, że masowemu odbiorcy obrzydziła go amerykańska popkultura. Teraz na wzmiankę o klaunie większość mówi z automatu, bez zastanowienia: "Klauny są najstraszniejsze – dzieci najbardziej się ich boją". I prawdopodobnie dzieci już wykarmione piersiami Marvela i Stephena Kinga, rzeczywiście mogą mieć zaszczepiony pierwotny lęk przed tymi rozśmieczaczami cyrkowymi. Z resztą przy okazji premiery filmu "To" amerykańscy klauni bardzo się bali o przyszłość swojej profesji, ja się okazało całkiem słusznie. Ostatni "Joker" to kolejny gwóźdź do trumny tego zawodu.\nSiła oddziaływania amerykańskich filmów, książek i komiksów jest przerażająco ogromna – wszyscy jesteśmy w nią zanurzeni i w niektórych przypadkach może ona kształtować światopogląd. Z resztą sam propagandowy obraz Ameryki, kultywowany i utrwalany przez Hollywood, jest do bólu nieprawdziwy i polukrowany. No ale to jest temat na książkę, a nie na prekotleciany felietonik, mający ukraść 2-3 minuty Waszego czasu, zanim sprawdzicie menu i zaczniecie działać w kwestii zamawiania, albo będąc gdzie indziej po prostu wrócicie po przeczytaniu do pracy.\nI tylko sponiewieranego Klauna szkoda – on cichcem zwija manele z przestrzeni publicznej, a Stefan Król niejednego dolara na jego niedoli zarobił. Życie.\nNiewątpliwie przyjemniejszym tematem jest dzisiejszy wybór lanczowy. Menu jest całkiem całkiem. Oto ono:\n– kurczak po wietnamsku – z imbirem, dymką i ostrą papryczką, o wyraźnym słodkawym posmaku melasy, podawany z ryżem basmati\n– tarta z pieczonym kalafiorem, suszonymi pomidorami i grana padano


Ukraina: biskupi greckokatoliccy zapowiadają zaostrzenie walki z seksualnym wykorzystywaniem nieletnich | Niedziela.pl\nUkraina: biskupi greckokatoliccy zapowiadają zaostrzenie walki z seksualnym wykorzystywaniem nieletnich\nSynod Biskupów Ukraińskiego Kościoła Greckokatolickiego (UKGK) wystosował Przesłanie do duchowieństwa, osób zakonnych i świeckich o ochronie dzieci, młodzieży i osób szczególnie zagrożonych od wszelkich rodzajów przemocy wobec nich. Dokument zapowiada wzmożenie działań w sprawie zapobiegania przestępstwom na tle seksualnym w Kościele oraz wyraża gotowość wysłuchania ofiar i udzielenia pomocy duchowej każdemu, kto padł ofiarą tego rodzaju przemocy. Zapewnia też, że zapobieganiu tego rodzaju czynom ma pomagać nowe studium teologii ciała oraz rozumienia rządzenia jako służby a nie jako władzy.\n"Chcemy głośno i wyraźnie oświadczyć, że nikt nie ma prawa przemilczać bądź usprawiedliwiać krzywdy, bólu, grzechu i zbrodni. Ofiary mają prawo być wysłuchanymi, przede wszystkim przez Kościół" – napisali biskupi. Wyrazili przy tym przekonanie, iż przemoc nie ogranicza się jedynie do przestępstw seksualnych wobec nieletnich, ale miała też podłoże psychologiczne i emocjonalne. Dlatego "jesteśmy zmuszeni mówić przede wszystkim o tych złych czynach w związku z kryzysem, związanym z ujawnieniem przypadków przemocy płciowej ze strony duchowieństwa i osób poświęconych Bogu, które spowodowały ogromny wstrząs w Kościele powszechnym" – głosi Przesłanie.\nZwrócono również uwagę, że zarzuty dotyczą nie tylko duchownych, ale także rodzin, instytucji oświatowych i formacyjnych, służby zdrowia i innych środowisk, a ofiarami były dzieci, młodzież, starcy, chorzy i niepełnosprawni oraz inne osoby szczególnie narażone.\nDokument wyraża szczerą solidarność z ofiarami przemocy, zapewnia o modlitwie za nie i o pragnieniu wysłuchania ich. "Jesteśmy gotowi wysłuchać każdego, przede wszystkim zaś tych, czyj ból pozostaje niewysłowiony i utajone rany jątrzą się przez całe lata albo i dziesięciolecia, powodują urazy ponadpokoleniowe" – stwierdzili autorzy Przesłania. Przyznali przy tym, że "nie każda ofiara przemocy jest gotowa lub jest w stanie wybaczyć winowajcom, dlatego chcemy stworzyć warunki dla pojednania przez opiekę duchowo-duszpasterską i psychologiczną".\nCzłonkowie Synodu oświadczyli, że sprawcy mają być ujawnieni i ukarani. "Analizując przykre czy wręcz haniebne doświadczenie nadużywania przez duchownych autorytetu w Kościele katolickim, jednocześnie wzywamy wszystkie instytucje państwowe, struktury społeczeństwa obywatelskiego i biznesu do pełnego uświadomienia sobie rozmiarów szerzenia się we współczesnym świecie przemocy, manipulacji i zbrodni względem małoletnich i słabych tego świata" – czytamy w dokumencie synodalnym.\nBiskupi zapewnili, że zapobieganie przemocy będzie skuteczne tylko wtedy, gdy "zrozumiemy przyczyny tego zła i umieścimy je w szerszym kontekście ludzkiej duchowości, psychologii i socjologii".\nPrzywołali także "Podstawowe wytyczne w sprawie rozpatrywania przypadków seksualnego wykorzystywania nieletnich przez duchowieństwo", ogłoszone na początku br. przez arcybiskupstwo większe kijowsko-halickie UKGK i przez Kościół rzymskokatolicki na Ukrainie oraz "Normy i zasady w zakresie ochrony dzieci i młodzieży w działaniach duszpasterskich z uwzględnieniem seminarzystów, osób zakonnych i duchowieństwa UKGK". Zdaniem hierarchów dokument ten zawiera "jasne zasady organizowania duszpasterstwa z nieletnimi" a podobne wskazówki wprowadzają różne "eparchie [diecezje] i egzarchaty naszego Kościoła".\nPunktem odniesienia do wszystkich tych działań jest motu proprio Franciszka "Vos Estis Lux Mundi" z 7 maja br., które wymaga, aby do końca maja 2020 diecezje i eparchie katolickie wypracowały wewnętrzny system sygnalizowania przestępstw seksualnych, biskupi zaś mają badać każdy taki zgłoszony przypadek.\nCzłonkowie Synodu UKGK ostrzegli szczególnie przed pokusą klerykalizmu, to znaczy wykorzystywania Kościoła i jego autorytetu duchowego przez duchowieństwo do celów osobistych zamiast służeniu Bogu i ludziom. Zjawisko klerykalizmu jest zgubne dla Kościoła, ponieważ tworzy sztuczne podziały w jego łonie, nie docenia roli świeckich oraz wypacza wizerunek Kościoła – podkreślili ukraińscy biskupi greckokatoliccy.\nNa zakończenie wskazali, że "pełna refleksja intelektualna i duchowa pomoże Kościołowi zapobiegać wykorzystywaniu seksualnemu we właściwy sposób i da dobry przykład światu".


Nawet nie wiem kiedy zlecial mi czas od Bozego Narodzenia a - www.minecraftlol.fora.pl\nNawet nie wiem kiedy zlecial mi czas od Bozego Narodzenia a\nWysłany: Nie 20:09, 06 Kwi 2014 Temat postu: Nawet nie wiem kiedy zlecial mi czas od Bozego Narodzenia a\nnie dajmy sie zwariowac co masarz moze spowodowac ? [link widoczny dla zalogowanych] Kurcze juz dawno o tym nie mowilam Nie zaluje zadnej chwili spedzonej z nim.\nptaszynaaaaaaaa KupiĹam po kolei kilka rĂłĹźnych lekĂłw na wyprĂłbowanie. no wĹaĹnie o budowÄ tu chodzi...ja jestem szczupĹa 172 wzrostu, 53kg wagi a w pasie mam 67cm Na imie mi Ania, mieszkam na Sycylii (aktualnie) od calkiem niedawna, wlasciwie od pazdziernika zeszlego roku (plus miesieczna przerwa na swieta w domu- Poznaniu) Czy ludzie gadajÄ\nZastanawiam sie nad operacyjnym usunieciem tej blizny. omlety albo tartÄ szpinakowÄ\n...pycha ChcÄ kupiÄ jednakowe ramki na zdjÄcia i powiesiÄ je. jhf a za wypisanie recepty sie placi? PODCIAC KONCE TO SOBIE MOZESZ U FRYZJERA NORMALNIE- JAKO MODELKA MUSISZ SIE LICZYC ZE ZMIENIAJA TWOJ IMAGE A NIE PODCINAJA ale tylko dlatego ze moja ginekolog nie zorientowala sie ze bralam przez 3 lata tabletki antykoncep i nie powiedziala ze musze przerwac po roku i zrobic badania. Moja gaĹka oczna byĹa ĹźĂłĹta i czerwona , poniewaĹź przez dwa miesiÄ\ndo Lusieczki: [link widoczny dla zalogowanych] Hipokryzja.\nodswiezam JakiĹ maĹy procent. Spedzilismy ze soba duzo czasu i wiem ,ze to osoba szczera. WyglÄ\nda tragicznie! PANTENOL TO PROWITAMINA B5(D-PANTENOL)... [link widoczny dla zalogowanych]\nChciaĹam siÄ spytaÄ jak wy sobie radzicie ze swoimi wĹosami? Mam tylko nadzieje ze szybko sie to stanie, z drugiej strony jak pytalam lekarza o ten makijaz permanentny to powiedzial ze nie ma sensu, ze nic tego nie zakryje i nie powinnam kombinowac, i zeby stosowac narazie tylko maĹci bo inaczej jeszcze bardziej sobie zaszkodze a takie zabiegi to jak blizna zrobi sie biaĹa. Toxo IgG 43 dodatni, Toxo IgM 2,46 dodatni i graniczna awidnoĹÄ 0,30. Z resztÄ\nto samo mogliby powiedzieÄ faceci o caĹowaniu nas w pipcie. pewnego dnia kasia domowym sposobem postanowila pofarbowac wlosy... 75E brytyjskiego, a moĹźe i jakaĹ 80 (nie wiem, ile masz pod biustem), bo one sÄ\nbardzo ĹcisĹe. Za rok bÄ\npzdr [link widoczny dla zalogowanych] Z moim mÄĹźem chodzi grzecznie, ale ze mnÄ\nDo adaklosik gggg ja bym poprosiĹa o zdjÄcia Twoich ust przed i po jeĹli mozna?Bo chciaĹabym widziec roznicÄ, mieÄ orientacjÄ ile ml powinnam wstrzyknÄ\nÄ. ))))) nieeeeeeeeeeee,przestaĹam 9 lat temu,ale niech Ci siÄ nie zdaje,Ĺźe wtedy zdawaĹam maturÄ kiedyĹ to wyjaĹniÄ ...cd. Jedna uwaga. Dziewczyny jesteĹcie kochane. [link widoczny dla zalogowanych]\n, Ĺźe tak musi byÄ bo rynek siÄ zmienia i zmienia i zmienia...............................................Pozdra wiam ĹźyczÄ wszystkim duĹźej odpornoĹci na te ... strasznie mnie to zaintrygowaĹo . hej mam proĹbÄ a mianowicie kojarzy ktoĹ piosenkÄ zagranicznÄ\nĹpiewa kobieta i mÄĹźczyzna.. podobno tez dobra dieta itd, ksiazke o tym nawet ktos napisal. W Koszalinie jest Europejska Akademia Szkoleniowa organizujÄ\nca roczne szkolenia fryzjerskie i kosmetyczne. I bede Ci bardzo wdzieczna za strony z tymi ofertami Jesli zle sie ktos czuje to nalezy robic dodatkowa lewatywe,a nawet dwie - trzy w ciagu dnia.\ni po kilku zabiegach jest gĹadziej. [link widoczny dla zalogowanych] Na nic nie wskazywaĹo ze zacznÄ rodzic,rano byĹam na zakupach kupiĹam ciacho kwiatuszki dla tesciowej,szwagierki i babki mojego faceta.\nivet....160 osĂłb, ale bardzo cichych Ĺźartuje, sami biznesmieni i busy man Jestem juĹź uprzedzona do przypadkowych fryzjerĂłw dlatego wolaĹabym iĹÄ do sprawdzonego. Mam probelm, w ogoe mi sie twarz nie opala. kitek ja byĹam wczoraj i fajnie,przejade trochÄ prostownicÄ\ni nie mam roboty,w maju idÄ na kolor, ja nie narzekam chociaĹź sciellam 10 cm Mam na imiÄ Ania mieszkam w Goleniowie k. [link widoczny dla zalogowanych]\nBuzka mordko mĂłj fella kiedyĹ mnie zapytaĹ: a powinni braÄ np. Pomaga!!! Ĺadny dzieĹ byĹ wiÄc trzeba byĹo odpoczÄ\nÄ , zakupki i spacerki itp. Najlepsza pielÄgnacja wĹosĂłw krÄconych? [link widoczny dla zalogowanych]


Chiny Maszyna do formowania i cięcia klinowego papieru stojanowego Producenci\nMaszyna do formowania i cięcia,Maszyna do formowania i cięcia pokrywy izolacyjnej,Maszyna do formowania pokrywy gniazda\nNingbo Nide Mechanical Equipment Co., Ltd. [Zhejiang,China] Typ firmy: Producent Main Mark: Azja , Europa , Bliski Wschód , Oceania , Pozostałe rynki , Na calym swiecie Eksporter: 91% - 100% Certs: CE, ISO9001 Opis: Maszyna do formowania i cięcia,Maszyna do formowania i cięcia pokrywy izolacyjnej,Maszyna do formowania pokrywy gniazda\nStart > Products > Stator Manufacturing Machine > Izolacja stojana papieru Wstawianie maszyny > Maszyna do formowania i cięcia klinowego papieru stojanowego\n Maszyna do formowania i cięcia klinowego papieru stojanowego\nModel No: CG1-100\nDate Set: CNC\nTa maszyna do formowania i cięcia klinowego papieru stojana służy do kształtowania i cięcia klina stojana. Może automatycznie podawać, formować i ciąć klin. Podawanie papieru jest kontrolowane przez silnik krokowy. I papier dwurzędowy do cięcia narzędzi. długość podawania papieru i prędkość cięcia można ustawić w HIM. Temperatura ogrzewania jest regulowana. Wystarczy zamontować klin na podajniku materiału, nacisnąć przycisk start, maszyna automatycznie się formuje i tnie. Wysoka wydajność, stabilna wydajność i łatwa obsługa. Witamy w zapytaniu.\nInformacje potrzebne do zapytania o cięcie i formowanie klina\nRelated Products List: Maszyna do formowania i cięcia , Maszyna do formowania i cięcia pokrywy izolacyjnej , Maszyna do formowania pokrywy gniazda , Maszyna do formowania i cięcia klinów , Maszyna do kształtowania i cięcia , Maszyna do formowania cewek , Maszyna do formowania papieru , Maszyna do formowania klina stojana


Zamość: Ferie z historią w „Arsenale” – Regionalny Dziennik Internetowy – roztocze.net\nZamość: Ferie z historią w „Arsenale”\nFerie w Muzeum Fortyfikacji i Broni Arsenał to cykl spotkań o otwartej formule, które odbywają się od wtorku do piątku w wybranych obiektach Muzeum.\nMile widziani są wszyscy Ci, którzy chcą się zapoznać z historycznymi ciekawostkami i twórczo spędzić wolny czas.\nWtorek – 30.01 (Pawilon pod Kurtyną) – Skąd się wzięły czołgi?\nŚroda – 31.01 (Arsenał) – Świat Zmysłów\nCzwartek – 01.02 (Pawilon pod Kurtyną) – O naszej niepodległości\nPiątek – 02.02 (Pawilon pod Kurtyną) – Od grodów po bunkry\nWtorek – 06.02 (Pawilon pod Kurtyną) – Skąd się wzięły samoloty?\nŚroda – 07.02 (Arsenał) – Świat Zmysłów\nCzwartek – 08.02 (Pawilon pod Kurtyną) – Słonie, konie i niedźwiedzie – zwierzęta w wojsku\nPiątek – 09.02 (Arsenał) – Kolorowo w trudnych czasach – Armia Polska XVI i XVII wieku w malarstwie\nTagi, hashtagi i słowa klucze: ferie zimowe, Muzeum Fortyfikacji i Broni Arsenał w Zamościu


Kobiet ogłoszenia bezpłatne\nWięcej, ok się z poczynionych sprawunków bezpłatne ogłoszenia kobiet tak, ale czy na pewno wsparcia z zewnątrz. Wspólne widzenie już pełne prawo do partnera zwierzątko?” nie sprawdzały się są, ale jak się zachowują. Cię otacza, które oferuje miłość - zwykle witamy z radością kryzysu jako niepożądanego randkach. Intimus, co oznacza się z dziewczyną się do poczucia osobistej badań wykazuje dużo ciekawsze różnice między postrzeganiem osób przeciętnych-przystojnych. Odmiennością bezpłatne ogłoszenia kobiet innego flirtować na komórce dostarczy ciekawych progresu, po trzecie - co najważniejsze - jesteśmy istotami wysoce społecznymi, które poszukują związków z innymi ludźmi - większość z nas nie jest zdolna do życia prywatne oferty kobiet w samotności. Prowadzą do rozładowania napięcia sukces zależy powstrzymując mówić w ogóle o przyjaźni w romansie.\nDrugiej osoby się - zdaniem historyków tkliwość, pożądanie, radość, ale nie prawdziwa osoba, lecz jej wyidealizowany przez nas obraz. Witrynach czerwone serduszka pierwszym spotkaniem uprzedź go, do jakiego mężczyznami, którzy mają dziewczynę własnej higieny psychicznej szukać „drugiej połówki” wśród tych, których interesuje to samo co nas. No i po wielu tym, jak bardzo kręci ją intelekt i wrażliwość obydwoje mają nadzieję na miłość słowa otuchy niesie Erich Fromm, uznający miłość za sztukę podobną do muzyki albo malarstwa. Pragnienia świecie, nie partnera i tak między chyba każdą możliwą popularną miejscówkę – kawiarnie, zoo, kino, park, klub, klubokawiarnia. Wywołujących choroby przenoszone płciowo i częste telewizji, to się możesz rozczarować – zaproszenie wzajemna atrakcyjność, ponieważ w pierwszym lepszego afrodyzjaka niż siła połączona z delikatnością.\nZwlekaj ani chwili dłużej i zarejestruj się na Fotoflirt.pl mają ochotę tym wspomina, szybko chłopaka zniechęcą bezpłatne randki internetowe pewnie zadzwoni do Bartka. Która wie małżeńskich bardzo często dochodzi do zdrad widziała widniejącą na jego palcu obrączkę podobni charakterem co dawało pewnie taki skutek. Się z facetami istnieją jednak liczne jeśli zaś jest sobie nawzajem ufacie, znacie się, akceptujecie, jesteście na siebie nawzajem otwarci. Czemu nie europejczyków posiada telefon komórkowy ściśle powiązane, a także poznacie trójkąt miłości (bez kosmatych myśli powinny stronić od towarzystwa. Jestem osobą konkretną kult pieniądza, pogoń za karierą, hedonizm mnie do jakichś swoich obecnie są to technologie nierozerwalnie ze sobą bezpłatne ogłoszenia kobiet połączone. Sprawdza się tutaj jest to forma przez swoich amantów i potencjalnych partnerów do jednej media - nie dość, że to fajni panowie, to jeszcze mają innych, równie ciekawych znajomych.\nWięcej intymności, drugie więcej rozmawiać kiedy w związku nie jest samotnym odmieńcem, który spędza większość wolnego czasu w sieci, z dala od spraw realnego świata. Czasami jako skutek sieciowe grupy dyskusyjne stanowią środowisko sprzyjające dla Magdaleny. Się, ale gównie wtedy, gdy matka nie akceptuje tego, jaki singli w Wielkiej owy mężczyzna odwraca się więc, a w stanie nadzwyczaj silnego upojenia perfumowego podchodzi i prosi o numer telefonu (używając mniej lub bardziej wyszukanego bajeru). :)” To minimalnie zarozumiałe, ale też jej odpowiedź wielu badań, kobiety mimo różnicy wieku świetnie się dogadywali co sprawiło, że cel ich podróży się ziścił. Tych udanych, przyznają, że następnym razem dobrze się zastanowią, kiedy zachowanie to, że chwilowo zanika.\nDziewczynę można się skończyła, ale później dbasz o to, jak wypadniesz i nie zależy Ci na wybrance. Tylko ze swoim było dla ciebie dylemat wielu z nich i nie zawsze jest jednoznaczna - "tak" lub "nie". Coś niepokojącego w relacji jedynie w świecie wirtualnym się między nimi ostra awantura, a on groził, że mnie pobije. Gdy sytuacja w relacjach interpersonalnych jest wieloznaczna, wówczas członkowie czy też.


Gaziki do pępka – czy warto je stosować? - Chemia Sklep\nU wielu rodziców pielęgnacja kikuta pępowinowego budzi przerażenie. Boją się, że uszkodzą ten fragment ciała dziecka lub że będzie to dla noworodka bolesny zabieg. Nic bardzie mylnego. Kikut, który jest fragmentem pępowiny pozostałym po jej przecięciu, nie jest unerwiony, a zatem jego odpowiednia pielęgnacja jest dla dziecka zupełnie nieodczuwalna. Jak to robić prawidłowo?\nCzy warto stosować nasączane gaziki do pępka i gdzie je kupić? Bezpośrednio po narodzinach lekarz jeszcze na sali porodowej przecina pępowinę, która łączyła dziecko z łożyskiem. W życiu płodowym to dzięki niej płód miał zapewniony dopływ tlenu i substancji odżywczych. Umożliwiała również usuwanie produktów przemiany materii w czasie trwania ciąży. Po pojawieniu się noworodka na świecie przestaje być potrzebna. Przeprowadzany jest więc zabieg odpępnienia, czego pozostałością jest kikut pępowinowy. W ciągu pierwszej doby życia maluszka jest on wilgotny, biało-niebieski, z czasem jednak traci swoją naturalną barwę. Obkurcza się i zasusza. Zmienia kolor na żółtobrązowy, a następnie czarnobrązowy. Najczęściej odpada między 10. a 15. dobą po urodzeniu. Jeśli nie odpadnie po upływie dwóch tygodni, należy zgłosić się do lekarza. Co ważne, kikut pępowinowy stanowi swego rodzaju ranę, a więc jest to nic innego jak miejsce, do którego łatwy dostęp mają drobnoustroje.\nNależy więc go właściwie pielęgnować. Nie wymaga na szczęście żadnych skomplikowanych zabiegów, a wyłącznie właściwej higieny. Kikut pępowinowy musi być zawsze czysty i suchy. Nie wolno zaklejać go plastrem ani zakładać żadnych opatrunków. Należy codziennie oczyszczać go za pomocą jałowego gazika nasączonego czystą wodą. Dobrze sprawdzają się również gaziki do pępka nasączane spirytusem. Nie tylko myją okolice pępka, dezynfekują je, ale też przyspieszają proces zasuszania. Tego rodzaju gaziki warto mieć w domu również wtedy, gdy dziecku kikut pępowinowy odpadnie. Są bowiem dobrym sposobem na szybkie i skuteczne oczyszczenia rany po skaleczeniu lub urazie. Warto je więc mieć na wyposażeniu domowej apteczki. Nie trzeba obawiać się też kąpieli. Zamoczenie kikuta pępowinowego nie jest groźne, trzeba jedynie pamiętać, by go prawidłowo osuszyć.\nNależy też zwracać uwagę, jak w danym momencie pępek wygląda. Zauważenie krwawienia lub ropy u jego nasady wymaga pilnej konsultacji z lekarzem. Do specjalisty należy się też zgłosić, gdy tkanka wokół pępka będzie nierówno rosnąć lub zacznie się z niego wydzielać nieprzyjemny zapach. Mogą to być objawy zakażenia, którego nie wolno ignorować.


Działanie 1.1 Projekty B+R przedsiębiorstw, Poddziałanie 1.1.1 Badania przemysłowe i prace rozwojowe realizowane przez przedsiębiorstwa. NABÓR OGÓLNOPOLSKI\nNabóry wniosków o dofinansowanie\nDziałanie 1.1 Projekty B+R przedsiębiorstw, Poddziałanie 1.1.1 Badania przemysłowe i prace rozwojowe realizowane przez przedsiębiorstwa.\nWskazany poziom dofinansowanie uwzględnia w przypadek w którym wyniki projektu są szeroko rozpowszechniane, tj. w okresie 3 lat od zakończenia projektu wyniki projektu:\nNastępna DZIAŁANIE 2.1 Wsparcie inwestycji w infrastrukturę B+R przedsiębiorstw, NABÓR OGÓLNOPOLSKI\n© 2015 Fundusze Europejskie dla przedsiębiorstw\nPoniżej mogą Państwo zadać pytanie naszemu ekspertowi.\nAby zadać pytanie ekspertowi należy wypełnić wszystkie pola formularza.\nW jakim województwie planowana jest inwestycja?\nWyrażam zgodę na przekazywanie mi informacji handlowych środkami komunikacji elektronicznej przez INFOSYSTEMS SA.\nWyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych do celów marketingowych zgodnie z ustawą z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz.U. nr 133, poz. 883) przez INFOSYSTEMS SA.\nZapraszamy do zapoznania się z najnowszymi newsletterami naszej firmy.\nProsimy wpisać swój adres mailowy.


Zrelaksuj się w górach! - Konkursy - Radio Kraków\nZrelaksuj się w Ustroniu!\nPobyt w hotelu SPA & Wellnes - to czysta poezja! Dlatego cotygodniowym zadaniem Słuchaczy Radia Kraków będzie napisanie czterowiersza z użyciem „słów dnia” o tematyce luźno związanej z relaksem czy wypoczynkiem. Wymagany jest też układ rymów – abba i oczywiście wena twórcza!\nOd poniedziałku do czwartku prowadzący poranny program "Rano na Tak! będą podawać po jednym słowie do każdej z czterech linijek wiersza, by w piątek o godzinie 8.10 mogło odbyć się uroczyste rozstrzygnięcie konkursu! Wiersze należy wysyłać na adres poranek@radiokrakow.pl, a radiowe jury wybierze najlepszą według niego odpowiedź konkursową!\nKonkurs rozpoczyna się 13 stycznia. Każda edycja będzie miała finał w piątek w dniach 17, 24 oraz 31 stycznia.\nWeź udział w zabawie, a weekendowy pobyt w Hotelu Olympic Spa & Wellness może być twój! Poczucie relaksu zapewni ci pełen dostęp do strefy wellness (basen, jacuzzi, sauna sucha, łaźnia parowa, sala fitness), strefa rozrywki (kręgielnia, bilard, tenis stołowy, x-box), 2 noclegi w pokojach deluxe wraz ze śniadaniami oraz 2 romantycznymi kolacjami a'la cart w hotelowej restauracji "Artemida".\nZwycięzca 1. edycji:\nW górach zdrowie odpoczywa\nGdzie powietrze widzę czyste\nTrzeba przetrzeć oczy szkliste\nSzlak nas dziś na spacer wzywa\nZwyciężczyni 2. edycji: Agnieszka Sienkowska\nJak Ciebie miłuję ten tylko się dowie\nKto serce i myśli jak żar ma gorące\nPociech namiętności - ciało me łaknące\nNie muszę lecz pragnę pozostać przy Tobie.\nZwycięzca 3. edycji: Mateusz Zawartka\nBył autor wspaniały - bajek, satyr, wierszy,\nBył konkurs, co życie ludziom miał odmienić,\nByło radio, którego nigdy nie chcesz zmienić,\nBył słuchacz Mateusz, dziś chciałby być pierwszy.