Tsídii bidaatsoh naashchʼąąʼí dóó Tsídii dághaaʼígíí - Wikiibíídiiya\nTsídii dághaaʼí bikʼiiz łikizhígíí\nTsídii dághaaʼí bizééʼ łigaaígíí\nTsídii dághaaʼí łizhin dóó łigaaígíí\nTsídii dághaaʼí bizééʼ halchíʼígíí\nTsídii dághaaʼí bitéél łitsooígíí\nDibénééz Bikéyahdę́ę́ʼ tsídii dághaaʼígíí\nTsídii dághaaʼí bizééʼ łitsooígíí\nTsídii dághaaʼí bitsiiʼ łichíʼígíí\nTsídii dághaaʼí bitsiiyah halchíʼígíí\nTsídii dághaaʼí bítááʼ halchíʼígíí\nTsídii dághaaʼí naashchʼąąʼígíí\nTsídii dághaaʼí yishtłizhígíí\ntsídii dághaaʼí noodǫ́zígíí\nTsídii dághaaʼí binátsʼiin łigaaígíí\nTsídii dághaaʼí bitsiiʼ dibéłchíʼígíí\ntsídii dághaaʼí bítááʼ łitsooígíí\nNáátsʼózídę́ę́ʼ tsídii dághaaʼí bizééʼ łitsooígíí\nTsídii dághaaʼí bitsiiyah yishtłizhígíí\nTsídii dághaaʼí ntsaaígíí\nTsídii dághaaʼí chʼilgo dootłʼizhígíí\nNáátsʼózídę́ę́ʼ tsídii dághaaʼí\nNáátsʼózídę́ę́ʼ tsídii dághaaʼí bizééʼ halchíʼígíí\nTsídii dághaaʼí bizééʼ halzhinígíí\nTsídii dághaaʼí bizééʼ dootłʼizhígíí\nBinááʼádaałtsʼózí Chʼídadeeldlóóhí Bikéyahdę́ę́ʼ\nTsídii dághaaʼí bitsiiyah łitsooígíí\nTsídii dághaaʼí bináyaah łitsooígíí\nTsídii dághaaʼí yázhí\nTsídii dághaaʼí binákʼee łigaaígíí\nNáátsʼózídę́ę́ʼ tsídii dághaaʼí diłhiłígíí\n(→ Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tsídii dághaaʼígíí)\n(→ Tsídii bidaatsoh naashchʼąąʼí)\nTsídii bidaatsoh naashchʼąąʼí dóó Tsídii dághaaʼígíí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah daasdzoh; ndaʼałkaahí éí "Ramphastides" deiłníigo deiyózhí. Díí tsídii éí nahasdzáán tʼáá siʼą́ą́ ńtʼę́ę́ʼ bikáaʼgi dahólǫ́ (tʼáá hazhóʼó Shádiʼááhjí kéyah yistinígíí, ńléidi éí ádaadin), áádóó éí 157 ałʼąą ádaatʼé.\nTsídii dághaaʼí yistłʼinígíí\nTsídii bidaatsoh łizhin dóó łitsooígíí\nDziłtah tsídii bidaatsoh łizhinígíí


Act 3 | `AWB | STEP | Tunsorerutaq Asiu kegá púreq aruqarurotaq Pítareq Sónireq Manikánsabe iwíáh íwíáh atáh náhtápéq seyeherauye.\nSoriqnah ani kawerato ehwehne.\n1 Tunsorerutaq Asiu kegá púreq aruqarurotaq Pítareq Sónireq Manikánsabe iwíáh íwíáh atáh náhtápéq seyeherauye. 2 Mi nah méhpeh áwíq Kaweq Mehpéhne. Mitaq soriqnah ani tútuue míowe. Wenanoga maqmarotaq soriqnah ani maqmarowe. Mó wehekáh mó wehekáhnue wene iyahnabo anímárínká meqmera mi mehpéh móata móatauwe. Nahupeq kíra keyábé ineh inehinkeheéra meqmera móátówe. 3 Wega Pítareq Sónireq nahupeq kibekoyehera uyataq tagéna, Náníétao úwe.\n4 Náníétao úwana Pítaga we ebitáwéna wensabé, Ite tagáhno úwe. 5 Úwana wega se tagéna iwíáhéna, Aneqpopoq nánigéhe íwíáhúwe. 6 Iwíáhúwana Pítaga wensabé, Íné íre móneakáq ání múge. Mirainieu naneq teawiníe. Néhsara suwahpeqte ání Sísa Karáhé áwírue teawúge. Iriwe nogo atóge úwe. 7 Miraréna wene púpeqte áyáhnkárátáq táhtoqme iriatowe. Iriatowana wene aiaurankakaq aigáránkákáq apubúue págege agúwe.\n8 Págege agúwana mi anínká suansúá keirigue nogena nahupeq kierirowe. Kierirena wega nogena ahkuagu ahkuaguéna Manikánsabe iwíáh íwíáh atowe. 9 Manikánsabe iwíáh íwíáh atowara ómi nahupeq míó kega we tagéra, 10 we Kaweq Mehpéhtáq tútuue ineh inehéwéh ání míre uwe. Wene aigárá kaweragúnsabe, Éhneh. Aiq kaweragire éra áhtenuwe.\nPítaga mitaq míó ke teriu ehwehne.\n11 Kaweragú aninká Pítareq Sónireq táhtorowara ómi tago kegá áhtenéra pehbeheráh seba suwe. Anotah wahnáh wenáwíq Sórómóni Asiu kené wahnah míotaq pearó owewéhpéhtápéq suwe. 12 Suwana Pítaga tagéna sensabé, Ísara keo, we kaweraginsabé aneqsabé áhtenoo? Itewe aneqsabé ebitiaho? Ite págege aníté méta kaweratehye íwíáho? Manikánka itensabé, Kaweq aníté wóye aitéhnsábé kaweratehye íwíáho? Írakaumo. Íre itegae.\n13 Manikámé we Ébáráhmareh Áhísáhkireh Sékópareh itene igaqnaréhne Maniká ména wewega mah aní kaweratéhre. Áhnte kegá wene arambehri awahbeh ani Sísawe, Anotah aní míéhre atageheéna kaweratéhre. Sísa marakóipeq míaraitaq sega we subigeheéq itega táhtoqme naruo kebá meqmeq móátárówe. Wahnah aní wenáwíq Páhírátiga, Sísa íre ahbabáq ani púana pugeq auwaníe íwíáhurairaq itega ahqáho atárówe. 14 Manikánsabe arutaboiri anímé kaweqtaq mía míaurai anímé itega ahqáho atárówe. Peh mó ke subiq sutai aní pugeqio urowe. 15 Oganúq itahráhi aní subiq sutowe. Itega Sísa subiq sutowana Manikánka iriatáráire. Minayabe Sónireq ínéreqka itene iuranka tagéta teiuye.\n16 Sísansabé aiq pútare ateta wenáwírue áhrabúya puana wega mi aní kaweratéhre. We awaho ani míéhraq tagahwe. Sísansabé aiq pútare atoyanka mi aní kaweratéhraq tagahwe úwe.\n17 Pítaga mó mahraréna, Nánuwahraho, itereq itene wahnahmarínseqka Sísa subiq sutotaq we Manikáne ahninkáwá míéhnsábé itega íre ahtebarowe. Íre ahtebéq pehipi subiq sutowe. Minayabe aiq tagaríóge. 18 Manikánka wene ehweh iraru ke iwíáh aritowara ómiga mahraréra, Manikánka omaq ato anínká pukina ínaraq anotah érinawire uwe.\n(Aisaia 50.6, 53.5)\n19 Minayabe Manikánka itene ahbabáq kaqiuwankéhboq itene ahbabáq sansa sueq wensabé áhraboro. 20 Mirairataq Manikánka itene irupipeq eyoyó aitankéhe. Sísa Karáhé itene Wahnah míankeheéna Manikánka omaq atowe. 21 Amahnága Sísa íópeq mía míaire. Manikánka wene ehweh iraru ke iwíáh aritowara naho mahraréra, Mókake Manikánka moke kawerinkehe uwe. Amahnága Sísa íópeq ména mi tanáhráqsábé áwénunire.\n22 Mósísiga itene igaqnansabe naho mahraréna,\nManiká itene Wahnahnka wene ehweh irarinkeheéna itereq míonarabeqte ání eqmarankéhe. Ínéga mirauraunserah eqmarahna anínká mirainkehe. We sínaraq irarína ehwéh moke kawerue íráhro. 23 Wega irarína ehwéh íre íréhra kewé pukigehe. Manikáne animárí míéhrarabeqte kaqsuahnaraq pukigehe úwe.\n24 Manikáne ehweh irarú ani Sáhmúériga Sísa tutai tanáhráqsábé irarúwe. Moke we anehe su anímárí, Manikáne ehweh iraru anímárínseqka moq amahnága tánáhráq, Sísa tutai tanáhráqsábé iraruwe. 25 Manikáne ehweh iraru kewé itene igaqnaréh wóe. Íre peh morá itene igaqnaréhyabe iraruwe. Moke itensabéákáq iraruwe.\nManikánka itene igaqna Ébáráhmansabé naho teawena, Arenahninká mah marákó márákóípéq mó kahnáh mó kahnáhnue kaweraritankéhe teawuwe éna 26 Manikánka wenahni wene arambehri awahbeh aní iriatena ebeq ite Asiu keba eqmataire. Itene ahbabáq kaqiuwankeheéna wenahni eqmataire úwe.


Joh 15 | `BJR | STEP | Yísufa fídanoo maa-ufána narí faiqi námu qímanniminau. Qinée sáunara foora qinée márunna saqarisa máridaqa. Qiní qíkoofa sáuna saqamasáa rakísimarifa máridanoo.\nYísufa naríara qinée uáinna sanda ánoonanda máridee qu úfafa.\n1Yísufa fídanoo maa-ufána narí faiqi námu qímanniminau. Qinée sáunara foora qinée márunna saqarisa máridaqa. Qiní qíkoofa sáuna saqamasáa rakísimarifa máridanoo. 2Qiní qíkoofa Ánutufa mi-sauna saqarína sía írainanoo ateeká idaráannoo. Íreemari oosanna ámiqimandee íraani fee qímasee ánukamásaidanoo ámiqimasee rakísidanoo. 3Qinée qímannimimarunnufana ínnee irisée máraifanoo dóo ínni mandáinaina rukánnisáifaqa ánukaraqoo máriafanoo. 4Ínnee saqári ásaanara foora qinísaa áriqa máriaqa. Ínnee sía qinísaa áriqa máridaqa sía qiní ámiqira márira nírana máreefaranoo.\n5Qinée saqári ánoona máridaqa. Ínnee ásaana miqírausa máriafanoo sía ánoonasaa arufínafa sía sáuna íraannoo. Qiníki márinausa qinée faqa misáki máriananoo sáunara foora moómoo íreefaranoo. Ínnee ínneeqáraa márinausa kudí márifaranoo qiní faqa márinausa sáuna ámiqimasee íreemarifaranoo. Ínnee minára iriséeqa ámiqimasee qinísaa atooqáifaqa qinée faqa ínniki márianaura. 6Faiqí moó fannoo sía qiníki márinafa sáuna asaana miqírafa aadánusidanoo márinanoo sáunasaa rakísimarifa ásaana qáfamasee aadánusinausa aiqáma ateekásee suqéeqeenoo idáki áqusainanoo qámataikaannoo. 7Ínnee qiníki márirara kai ídaqa márifaqa qinée qímannimunna ufafa ínniki márirara kai ímarinaqa ínnee nána ainainaree qiníara iráifaqa nímianaura. 8Ínnee andeeqára márirana qaqammara foora moómoo íraifanoo minánnai qiní qíkoona ámiqira afeeka eeraarira areenarana kooroománnimaqaannoo. Miqíuqanna íqa qiní faiqinámukammafifáranoo. 9Qiní qíkoofa qiníara firaaqóo rídanoo qinée faqa miqíkai íqa ínniara firaa qóo rídaqa dóo sía ínnee moó fannoo minakíqari aía̱ki fuaqa. Káqi kai qiní dídiranaki máriaqa. 10Ínnee qinée qímannimuna úfana irisée qumáreeqa qiní dídiranaki márifaranoo. Qinée míqikaimásee qeeqá qíkoona ufa iriséeqa qumáreeqa miná áidiranaki máridaqa.\n11Qinée sía káqi qímannimidaqa qiní susúirafa ínniki márianifeera ínni susúirafa ánoonaikianifeera qímannimidaqa. 12Qinée ufa moó aaquqíra ufa qímannianaura íriaqa Ínnee qiní daanna rámasee naríara naríara rídaqa nídiani. 13Faiqí moó fannoo narí áqoondi ámaaqa maqasée kúqinna fasiqafa miná áidirafa aiqáma nídirana arusée úriqaramáqaraasa uqanna inóo máriannoo. 14Maqee maqee qiní aaquqíra ufa irisée mi-maú fímariasa misá kai qiní qíqoondiuqa máridaqa. 15Qinée sía maaqóoqari ínniara qiní aináinira faiqí fée qianáura. Rakísirafa narí fúanínnanara faqa áuqaaninnanara faqa máraaninnanara faqa sía aináinira faiqiuqa qímannimidanoo miqímmianauree maaqímmianuree qídanoo narí kai. Aináiniaqée ufa kai qímannimidanoo. Qinée sía fífau saikíra faiqi fee qídaqa ínniara qiní qíqoondi fee qímasaidaqa qinée qiní qíkoofa áuqaaninna saika úfanara aiqáma ínni kooroománnimidaqa. 16Sía ínnee qiní rusandeesámumandee qiní qumáraafanoo. Qinée náaree ínniara rusandeesámumandee ínni qumáreeqa. Ínni márirafa nírafa qiní daanna rámasee máriaqeera qiníndikiaqeera qímasee ínni máreeqa. Mi-marira oosanáfa sía putaa íannoo afeeka kái maríannoo. Ínnee minára irisée nána sárauímari ainainaree qiní qíkoofinnai innaaru qímasee qiní dúqusaa innaaru qímasaifanoo nímiannoo. 17Dóo qeeqá aaquqíra ufa maaqí qímasee qímannimidaqa. Ínnee naríara naríara rídaqa nídiaqa.\nMaa-maqánasaaqaraasa Yísuna ufa írimarinausa fídiaqaamannimaqee fandínnanara qímaqoo ufafa.\n18Maa-maqánasaaqaraasa ínniara fídiaqaammifáranoo maanára íriaqa indaarú qiní Yísusara fídiaqaaiaasa máriafanoo ínnindi ínaaqianna fídiaqaairafa máriannoo. 19Ínnee qiní faiqi námu maa-maqa maaqánasaaqaraasa faqa moodáa írirana faqaasa márifaqau misá ínniara maasáindi fee qímaseefau ínniara rini. Qinée ínni maa-maqa maaqánakinaasa rusandeesámumasee qumáraqaunausa máriafaqa maqee sía misáindi márianara minára kaukaata qímannimaqaidaqa. 20Maa-ufána qímannimunnana kaifáa íriaqa aináinira fasiqa sía narí rakísirana úriqararafa máridanoo. Misá qiní ínni rakísirana dáriqa quándaki ínni faqa qiní ufa írimariasa faqa nárifaranoo, misá qiní ufa íriqa quándaki ínni ufa faqa írifaranoo. 21Ínnee qiníndi márianara óosana óosana mandainaina maa-maqánasaaqaraasa ínni nímifaranoo. Misá sía qiní diqiqoonára Ánutunara íridaqa miqífaranoo. 22Qinée maa-maqánasaaqaraasa mandáinainara sía kooroománnimaqáananoofau sía misá mandá numoo máriqini. Dóo qinée misá mandóosanara kooroomásee misá qímannimiqáuna íridaqa Ánutuna nárira ufa ámeemaanai máridaqa sía amana únnufannai miná ititéefaranoo, nárirafa káqi náruannoo. 23Faiqí moó fannoo qiníara fídiaqaammidanoo qiní qíkoonara faqa fídiaqaammidanoo. 24Qinée misá nífusaa faiqí sía áuqaaqaa ira ainaina áuqaafánnana sía maqásaa fasiqa moó fannoo mi-ainainná áuqoofanoo ánoona kambíqanau. Qinée sía miqímáseeqa mi-ainainná áuqaananóofau misá numóo sía máriqini. Qinée óosana óosana ainaina áuqaunaqa misá sía ámiqimasee maaqandá qísakoosara írirai maaqandára fídiaqaamaqimaqaidaqa. 25Mooseena sándufa óoqai misára ákara rúmaqoofa máridanoo. Mifá maaqí qímasee ákara rinau.\nMisá káqi fífau miqídaqa qiníara fídiaqaaida márifara.\nÁnutuna ufa miqínoo máridanoo náqimasee moosáa fifáree. Minára misá qiníara fídiaqaaidaqa.\n26Yísufa káqi narí faiqi námu qímannimidanoo qinau. Qinée óoru fúananoo fúka dadaaqírafa qúmuannoo. Mifá kúqaa ánoona ufa qíra óosana maraquna máriannoo qiní qíkoofinaindaraafa máriannoo. Qinée qeeqá qíkoofinaindaraana aqiqáananoo qumuréenoo mifá qiníara qímannimiannoo. 27Mifá ínni náakinaqa ínnee faqa qiníara ufa qifáranoo. Ínnee óosanakiqari qiní faqa níniaasa máridaqa qiníara ufa qifáranoo.


Reino ndrígóo Dios: Mbáa Xa̱bu̱ Ñajunʼ náa nda̱a̱ dí ra̱májánʼ\nATRAXNUU NÁA Acholi Afrikáans Albanés Alemán Amárico Armenio Aymara Azerí Azerí (alfabeto cirílico) Becol Bengalí Búlgaro Cakchiquel Catalán Cebuano Checo Chichewa Chino mandarín (simplificado) Chino mandarín (tradicional) Chitonga Chitumbuka Chiyao Chokue Chuvash Cibemba Cingalés Congo Coreano Criollo haitiano Croata Dangme Danés Efik Endebele Endebele de Zimbabue Endonga Enzema Eslovaco Esloveno Español Estonio Ewé Finlandés Francés Ga Garífuna Georgiano Griego Groenlandés Guaraní Gujarati Gun Hausa Hebreo Hiligaynon Hindi Hiri motu Hmong (blanco) Holandés Húngaro Ibo Ilocano Indonesio Inglés Isoko Italiano Japonés Kannada Kaonde Kazajo Kikamba Kikuyu Kiluba Kimbundu Kiniaruanda Kirguís Kirundi Kisonge Krío Kwangalí Kwanyama Letón Lingala Lituano Luganda Lunda Luo Luvale Macedonio Malayo Malayálam Malgache Mam Mambue-Lungu Maratí Maya Mazateco de Huautla Mixe Mongol Moré Nepalés Ngäbere (o guaymí) Noruego Nyaneka Náhuatl de la Huasteca Náhuatl del centro Náhuatl del norte de Puebla Oromo Osético Otetela Pangasinán Panjabí Papiamento de Aruba Papiamento de Curazao Persa Polaco Portugués Quechua boliviano Rumano Runyankore Ruso Sango Sepedi Serbio Serbio (alfabeto latino) Sesoto de Lesoto Setsuana Shona Sidama Silozi Sranangtongo Suajili Suajili del Congo Sueco Tagalo Tahitiano Tai Tamil Telugu Tigriña Tivo Tok pisin Totonaco Tshiluba Tsonga Tsotsil Turco Tuvaluano Twi Tártaro Ucraniano Umbundú Urdu Vendal Vietnamita Waray-Waray Wayuunaiki Xhosa Yoruba Zandé Zapoteco del Istmo Zulú me̱ʼpha̱a̱ Árabe Ñanya\nRÍ KAYÁ EDXU̱U̱ NÁA INUU I̱YI̱I̱ʼ | MBÁA XA̱BU̱ ÑAJUNʼ NÁA NDA̱A̱ DÍ RA̱MÁJÁN\n“Xa̱bu̱ bi̱ nuñajunʼ náa gobierno nindxu̱xuʼ xa̱bu̱ bi̱ kuwa náa xuajin.” Xúʼko̱ niʼthí mbáa xa̱bu̱ bi̱ nambáyúu maguxnuu mbújkha̱a̱ Xa̱bu̱ Ñajunʼ bi̱ xtáa náa Nicaragua, ikhaa naku̱mu̱u̱ rí xáʼngo̱o̱ gúʼni gámbáa dí ra̱májánʼ.\nÁ mu Xa̱bu̱ Ñajunʼ nagájnún náa xuajin ga̱jma̱a̱ ikhiin ni̱ndxu̱ún ra̱míjínʼ, xúʼko̱ má Xa̱bu̱ Ñajunʼ mani̱ndxu̱ún ra̱míjínʼ, lá raʼkháa xúʼko̱ tayáá mangáán ráʼ. Mu náa Xa̱bu̱ Ñajunʼ xárígá dí ra̱májánʼ gíʼmaa magajnúu i̱mba̱ níʼkhá. Náa Biblia naʼthí ga̱jma̱a̱ numuu mbáa Xa̱bu̱ Ñajunʼ xúʼko̱ kaʼnii. Jesús má niʼthún xa̱bi̱i̱ rí munda̱ʼa̱a̱ índo̱ gutajkháan. Ikhaa nindxu̱u̱ Reino ndrígóo Dios (Mateo 6:9, 10).\nReino ndrígóo Dios nindxu̱u̱ mbáa Xa̱bu̱ Ñajunʼ bi̱ xtáa gajkhun ga̱jma̱a̱ rí ikhaa xtáa mekhuíí ma̱ngaa rí nacha̱ mariʼkuwíin xúgínʼ Xa̱bu̱ Ñajunʼ (Salmo 2:8, 9; Revelación [Apocalipsis] 16:14; 19:19-21). Mbá rí gáʼni ga̱jma̱á ni̱ndxu̱lú rí maʼni gámbáa dí ra̱májánʼ. Rí xúgi̱ mbuʼyáá náa numuu rí Xa̱bu̱ Ñajunʼ tséʼngu̱u̱n gúni gámbáa ga̱jma̱a̱ náa numuu nandoo nduʼyáá rí Reino ndrígóo Dios maʼngo̱o̱ maʼni gámbáa.\nXKUJNDU: Xa̱bu̱ Ñajunʼ kuwa ga̱jma̱a̱ numuu mbújkha̱a̱ rí nuxna xúgínʼ xa̱bu̱. Ra̱ʼkhá tháán mbújkha̱a̱ rígá ikhí rí asndu xa̱bu̱ bi̱ kuwa ruñajunʼ ikhí naxkaxi̱i̱n muni kuʼwáʼ; eʼwíínʼ nundrigú mbújkha̱a̱ ndrígu̱ún xa̱bu̱ bi̱ tsíñún maxtumiin xó má gíʼmaa. Rígi̱ naʼni rí Xa̱bu̱ Ñajunʼ muruma itháan mbújkha̱a̱ mu magoʼ rí nindáti̱ga̱, mú rúʼko̱ naʼni marigá itháan dí ra̱májánʼ. Rígi̱ tsíguámbá, ga̱jma̱a̱ xa̱bu̱ bi̱ nuni rí májánʼ nuni numa̱a̱ xúgíʼ rígi̱.\nXÓO MAMBANÚU: Tsiakii rí na̱ʼkha̱ náa Reino ndrígóo Dios na̱ʼkha̱ náa Jeobá, Dios bi̱ gíʼdoo xúgíʼ tsiakii (Revelación 11:15). * Ikhaa na̱nguá eyóoʼ maruma mbújkha̱a̱ mu maríyaaʼ awan rí naʼtáñajunʼ. Ikhaa ma̱ndoo maxnún ga̱jma̱a̱ májánʼ rí ndañún bi̱ gáʼtañajúúnʼ, ga̱jma̱a̱ tsiakii ndrígóo (Isaías 40:26; Salmo 145:16).\n2. BI̱ NAʼTÁÑAJUNʼ\nXKUJNDU: Mu ma̱ndoo muʼni gámbáa dí ra̱májánʼ “ndayóoʼ mugíʼdi̱i̱ rijma̱a̱ asndu kawáá”, niʼthí Susan Rose-Ackerman, bi̱ niʼthá ga̱jma̱a̱ numuu náa timbá artículo. Índo̱ mbáa Xa̱bu̱ Ñajunʼ nagíiʼ maʼni gámbáa dí ra̱májánʼ náa policía ga̱jma̱a̱ bi̱ kuwa náa ndawaa xuajin, mú naniñuʼ marigá náa Xa̱bu̱ Ñajunʼ bi̱ itháan guáʼdáá numún, xa̱bu̱ na̱nguá enimbu̱ún náa ikhaa. Ga̱jma̱a̱ asndu xa̱bu̱ bi̱ naʼni itháan májánʼ nakiéʼkúun, xó má eʼthí náa Biblia: “Numuu rí nda̱wa̱a̱ náa tsu̱du̱u̱ ku̱ba̱ʼ xa̱bu̱ jmbii bi̱ maʼni má xúʼko̱ rí májánʼ ga̱jma̱a̱ xakiéʼkúun” (Eclesiastés 7:20).\nJesús niʼni gaʼduunʼ rí gíʼdoo wéñuʼ numuu náa numbaaʼ\nXÓO MAMBANÚU: Rey Jesucristo bi̱ xtáa náa Reino ndrígóo Dios, mani̱ndxu̱u̱ mixtiʼkuii ikhaa nimbá miʼtsú xáʼni gachíminaʼ. Ikhaa nisngájma índo̱ niʼni gaʼduunʼ mbá dí rakáʼyoo. Satanás, Xa̱bu̱ Ñajunʼ bi̱ xtáa náa numbaaʼ rígi̱, niʼthúu̱n maxnúu “xugui xuajin ri mbaʼo ri riga mbamba numba” á mu nasmbáti̱go̱o̱ náa ikhaa ga̱jma̱a̱ ndaʼyámajkuu, mu Jesús nacha̱ niʼni gaʼduunʼ (Mateo 4:8-10; Juan 14:30). Ikhaa ninindxu̱u̱ jmbii wéñuʼ rí asndu nini gaʼduunʼ mbá droga nákha kuwa runi gínáa, maski ajndu rígi̱ maʼni rí xáku̱mu̱u̱, mbáa rígi̱ maʼga̱ kayáa rí maʼni gachúminaʼ (Mateo 27:34). Jesús nisngájma rí majmañuu maʼtáñajunʼ náa Reino, xúgi̱ ikhaa ni̱ga̱bi̱i̱ mu maxtáa mekhuíí (Filipenses 2:8-11).\n3. XARIʼKHU̱U̱ RÍ MAʼNI\nXKUJNDU: Náa mbaʼa xuajin mba̱ʼu̱ nudrigi̱i̱n bi̱ mani̱ndxu̱ún Xa̱bu̱ Ñajunʼ, rígi̱ naʼni rí xa̱bu̱ murawíin Xa̱bu̱ Ñajunʼ bi̱ nuni dí ra̱májánʼ mú na̱nguá erígá xúʼko̱. Rí phú narígá náa campaña ga̱jma̱a̱ náa nuxna voto ikhí narígá wéñuʼ dí ra̱májánʼ, asndu náa xuajin náa nda̱a̱ tsingíná. Mbá xkri̱da, xa̱bu̱ bi̱ guáʼdáá wéñuʼ numbañún Xa̱bu̱ Ñajunʼ ga̱jma̱a̱ mbújkha̱a̱ mu majmúún náa campaña.\nJuez John Paul Stevens, bi̱ xtáa náa Tribunal Supremo ndrígóo Estados Unidos, niʼnirámáʼ rí xkujndu rúʼko̱ “naʼni rí xárígá rí jmbu ga̱jma̱a̱ xúni̱ rí májánʼ Xa̱bu̱ Ñajunʼ, ga̱jma̱a̱ rí xa̱bu̱ xuajin xúnimbu̱ún náa ikhiin”. Rígi̱ tséʼniúlu tsiánguá rí mbaʼin xa̱bu̱ nundxa̱ʼwa̱míjna̱ rí partidos políticos ni̱ndxu̱ún ra̱míjínʼ.\nXÓO MAMBANÚU: Numuu rí Reino ndrígóo Dios nindxu̱u̱ mbáa Xa̱bu̱ Ñajunʼ bi̱ mbajyúuʼ asndu kámuu, mandáti̱ga̱a̱ campaña electoral ga̱jma̱a̱ dí ra̱májánʼ dí rígá ikhí (Daniel 7:13, 14). Ma̱ngaa, Rey ndrígóo Reino rúʼko̱ taxtiyáʼ ga̱jma̱a̱ numuu voto, ikhaa nigíiʼ Dios, ikha jngó na̱nguá xóo maxtiʼkuriyaʼ. Rúʼko̱ naʼni rí maríyaaʼ májánʼ awan rí ma̱ndoo mambáñun xa̱bu̱ bi̱ gáʼtañajúúnʼ asndu kámuu mbiʼi.\nReino ndrígóo Dios nindxu̱u̱ mbáa Xa̱bu̱ Ñajunʼ bi̱ xtáa gajkhun ga̱jma̱a̱ rí ikhaa xtáa mekhuíí\nXKUJNDU: Mbáa mandxa̱ʼóo edxu̱u̱ rí mu mambáa dí ra̱májánʼ gíʼmaa marigá itháan xtángoo. Xa̱bu̱ bi̱ nduyáá nuthi rí índo̱ narígá itháan xtángoo, itháan má tsenimbaníí rígi̱. Nakiéʼkhún mba̱a̱ mbújkha̱a̱ mu munimbaníí xtángoo dí rígá mu muni gámbáa dí ra̱májánʼ, ga̱jma̱a̱ nda̱a̱ rí eʼngu̱u̱n muni.\nXÓO MAMBANÚU: Xtángoo rí na̱ʼkha̱ náa Reino ndrígóo Dios itháan gíʼdoo numuu ki xóo xtángoo ndrígu̱ún xa̱bu̱. Jesús táxná mbá lista náa naʼthí rí ma̱ndoo maguma ga̱jma̱a̱ rí xándoo maguma, ikhaa nixná mbá xtángoo rí na̱ʼkha̱ gi̱jyooʼ: “Ikajngo, mba xugui ri nandaʼla muñaʼla xabo, xkuaʼni-ma guñu manganʼla” (Mateo 7:12). Mú dí nagájnuriyoʼ itháan dí rígá xtángoo rí naʼthí ga̱jma̱a̱ numuu rí nakumún xa̱bu̱ raʼkháa náa rí nuni. Jesús niʼthí: “Gaʼne akianʼ-xtaya xabo numbagajmaʼ, asjndo xoma ri neʼne akianʼ xtayaminaʼ ikan” (Mateo 22:39). Numuu rí Dios naʼngo̱o̱ ndaʼyoo dí rígá náa awúu̱n a̱jkiu̱lú, maʼngo̱o̱ maʼni rí xtángoo rúʼko̱ mambanúu (1 Samuel 16:7).\n5. RÍ GÍʼDOO NUMUU\nXKUJNDU: Dí ra̱májánʼ na̱ʼkha̱ náa rí nandaʼ maraʼdáá itháan ga̱jma̱a̱ rí matani rí i̱ndó nandaʼ ikháánʼ, rígi̱ nakujmaa májánʼ náa xa̱bu̱ bi̱ nuñajunʼ náa gobierno xó má náa xa̱bu̱ xuajin. Guʼwá rí niguámbáa rí niʼthá náa timbá artículo, nikujmaa rí xa̱bu̱ bi̱ nuni guʼwá nixnúún mbújkha̱a̱ xa̱bu̱ bi̱ nuñajunʼ náa gobierno numuu rí nduyáá rí magajnúu itháan mbayííʼ ki xóo rí majmúún material rí itháan májánʼ ga̱jma̱a̱ munimbaníí xtángoo dí rígá.\nMú dí ra̱májánʼ mandáti̱ga̱a̱ ndayóoʼ muxprigún xa̱bu̱ ga̱jma̱a̱ miʼsngúún muni gaʼduunʼ rí maʼndún muguaʼdáá itháan ga̱jma̱a̱ muni rí i̱ndó nandún ikhiin. Rí narígá rí Xa̱bu̱ Ñajunʼ bi̱ kuwa xúgi̱ tséʼngu̱u̱n ga̱jma̱a̱ tsíñún gúni rí marigá rígi̱.\nXÓO MAMBANÚU: Reino ndrígóo Dios ma̱ndoo maʼni gámbáa xkujndu rígi̱ asndu náa nikumu̱u̱, numuu rí naʼsngúún xa̱bu̱ rí gíʼdoo numuu. * Kiʼsngáa rígi̱ naʼniún “mundxaʼjuamijna mu muni ri mejanʼ” (Efesios 4:23). Ga̱jma̱a̱ rúʼko̱ naniñúnʼ muniñaʼ rí maʼndún muguaʼdáá itháan ga̱jma̱a̱ muniñaʼ runi rí nandún ikhiin, nakuwa tsímáá ga̱jma̱a̱ rí guáʼdáá ma̱ngaa naxmiéjunʼ kuñún eʼwíínʼ (Filipenses 2:4; 1 Timoteo 6:6).\n6. XA̱BU̱ XUAJIN\nXKUJNDU: Maski ajndu kuwa májánʼ o nijuiʼsngúún, tikhun xa̱bu̱ nuraʼwíí muni nduwaʼ. Xa̱bu̱ bi̱ nduyáá nuthi dí rígi̱ numuu rí xa̱bu̱ tséʼngu̱u̱n gúni gámbáa dí ra̱májánʼ. Maski ajndu nguáthá gúni xa̱bu̱ xáʼngu̱u̱n gúni gámbáa xkujndu rígi̱.\nXÓO MAMBANÚU: Naciones Unidas bi̱ nañajunʼ mu maʼni gámbáa dí Ra̱májánʼ naʼthí rí mu mambáa rígi̱, Xa̱bu̱ Ñajunʼ ndayóoʼ muni rí marigá “rí jmbu, rí xúni̱ nduwaʼ ga̱jma̱a̱ muni rí kaʼñúún”. Maski ajndu májánʼ rí nundxa̱ʼwa̱a̱ edxu̱ún muni, Reino ndrígóo Dios naʼni itháan: Raʼkháa i̱ndó naʼthúún muni rúʼko̱, na̱nda̱ʼa̱ rí maguma. Náa Biblia naʼthí rí náa Reino na̱nguá makuwá xa̱bu̱ bi̱ nandún maguaʼdáá itháan ga̱jma̱a̱ bi̱ nuni nduwaʼ (1 Corintios 6:9-11; Revelación 21:8).\nXúgínʼ gándoo majmañún mbuyamajkuíí xtángoo rí itháan gíʼdoo numuu náa Reino, xó má nisngajma timbíi̱n xa̱bi̱i̱ Dios. Mbá xkri̱da, índo̱ mbáa discípulo bi̱ nigumbiʼyuu Simón niʼthún maxnún mbújkha̱a̱ apóstoles, ikhiin túdrigú ga̱jma̱a̱ nitháán: “Gatangan [...] numu ri ramajan ri xkua’ni nitatsa’huamina’”. Simón ndiʼyoo rí xtáa raʼni mbá dí ra̱májánʼ ga̱jma̱a̱ ninda̱ʼa̱ rí mutajkáan ga̱jma̱a̱ numuu mu maʼngo̱o̱ maraʼnuu (Hechos 8:18-24).\nXÚ KÁʼNII GANINDXULÚ XA̱BI̱I̱ NDRÍGÓO REINO RÁ.\nTséʼniuu má náa edxa̱ʼ, ikháanʼ ma̱ndoo manindxa̱ʼ mbáa xa̱bi̱i̱ náa Reino ndrígóo Dios (Hechos 10:34, 35). Awan rí nigájnuu miʼsngáa náa xúgíʼ numbaaʼ rí naʼni Reino maʼsngááʼ xú káʼnii gándoo gátani. Bi̱ nutaraʼa numuu Jeobá nandún wéñuʼ musngajmáʼ xú káʼnii nindxu̱u̱ índo̱ nusngáa ga̱jma̱a̱ numuu Biblia. Á mu natríyaaʼ awan nguáthá minutos rí mámbá xmáná, majmañaaʼ itháan “ajnga ri majan nuxiʼ ri naʼtañajun Dios”. Majmañaaʼ i̱ʼwáʼ rí xú phú káʼnii Dios gáʼni gámbáa dí ra̱májánʼ (Lucas 4:43). Aratamíjná gajmiáanʼ bi̱ nutaraʼa numuu Jeobá náa xtaa o ata̱ʼa̱ʼ náa Internet náa ináa ndrígúxu jw.org/jw-tln.\nXúrumán á mu ikháánʼ natanda̱ʼa̱ rí musngááʼ ga̱jma̱a̱ numuu Biblia\n^ párr. 8 Náa Biblia naʼthí rí mbiʼyuu Dios nindxu̱u̱ Jeobá.\n^ párr. 22 Mbá xkri̱da, atraxnuu náa artículo “¿Es posible ser honrado en un mundo corrupto?”, náa La Atalaya 1 ñajunʼ gu̱nʼ octubre tsiguʼ 2012.


Mágí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ teełtah chʼał yistłʼinígíí - Wikiibíídiiya\nMágí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ teełtah chʼał yistłʼinígíí\nteełtah chʼał yistłʼinígíí\nMágí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ teełtah chʼał yistłʼinígíí éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Mágí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Heterixalus punctatus" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 0.7–1di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diniltsogo naashchʼąąʼ dóó bízdílid; binághah éí dinilgai dóó diłhiłgo yistłʼin; bitéél éí dinilgai; binááʼ éí ntsaa.\nMágí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ teełtah chʼał yistłʼinígíí éí chʼil bitʼąąʼ dóó dláád yiłchozh; chʼosh yázhí éí yildeeł ałdóʼ.


Dzeeh - Wikiibíídiiya\nDzeeh éí Naaldlooshii Bikéshgaan Dahólónígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dóó Tó Wónaanídi Bilagáana Bikéyahdi dóó Binááʼádaałtsʼózíidi dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Cervus" deiłníigo deiyózhí. Dzeeh éí ashdlaʼ ałʼąą ádaatʼé.\nDíí naaldlooshii éí 3–5di adéesʼeez[?] ádaníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin, áádóó éí chʼil bitʼąąʼ dóó tłʼoh deiłchozh dóó ńdaʼatʼaał.


Dlǫ́ʼiitsoh noodǫ́zígíí - Wikiibíídiiya\nDlǫ́ʼiitsoh noodǫ́zígíí éí Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi kéyah naaznilígíí dóó Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Hemigalus derbyanus" deiłníigo dayózhí.\n(1852 yę́ędą́ą́ʼ naashchʼąąʼ)\nDíí dlǫ́ʼiitsoh éí tsintahgi dóó ayóo ndahałtingóó dahólǫ́, áádóó éí niʼgóó naakai łeh; łáháda tsinlátah naaldeeh. Nááná éí tłʼéeʼgo tʼéiyá naakai.\nDíí naaldlooshii éí bíchį́į́h dóó bitseeʼ nineez; bijáád éí doo danineez da. Nááná éí yishtłʼizh dóó dibéłchíʼíigo noodǫ́ǫ́z; bitsʼíís éí 1.5–2di adéesʼeez[?] áníłtso, bitseeʼ éí tʼááłáʼígo da adéesʼeez áníłnééz; 4–6 dahidídloʼ áníłdáás.\nDlǫ́ʼiitsoh noodǫ́zígíí éí łeeyiʼ chʼosh dóó chʼosh bikágí ntłʼizí yildeełgo naaghá; nááná éí tsin bineestʼąʼ yiłchozh ałdóʼ.


Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał bikʼiiz halzhinígíí - Wikiibíídiiya\nBiʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał bikʼiiz halzhinígíí\nchʼał bikʼiiz halzhinígíí\nBiʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał bikʼiiz halzhinígíí éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Clinotarsus curtipes" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 1.5–2.5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bikʼiiz éí halzhin; bijáád éí łibáa łeh; bitéél éí dinilgai; binááʼ éí ntsaa.\nBiʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał bikʼiiz halzhinígíí éí chʼosh dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Wóláchííʼ neiłkaahiitsoh bítááʼ halzhinígíí - Wikiibíídiiya\nWóláchííʼ neiłkaahiitsoh bítááʼ halzhinígíí\nWóláchííʼ neiłkaahiitsoh bítááʼ halzhinígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́ (Ałhidadiikʼą́ Dineʼé Bikéyahdi éí tʼóó ahayóí). Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Thamnophilus sticturus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 7–8di asdzoh[?] áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís łibá dóó bítááʼ halzhin, baʼáádígíí éí bitsʼíís yishtłizhgo naashchʼąąʼ dóó binákʼee dinilbá; bitʼaʼ éí łizhin dóó łigaigo naashchʼąąʼ; bidaaʼ éí łibá.\nWóláchííʼ neiłkaahiitsoh bítááʼ halzhinígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł; chʼil binááʼ dóó chʼil bitʼąąʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ; łahda chʼał dóó naʼashǫ́ʼii yázhí yilghał.


Tábąąh naalzheehii bizéédzísgaaígíí - Wikiibíídiiya\nTábąąh naalzheehii bizéédzísgaaígíí\nTábąąh naalzheehii bizéédzísgaaígíí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Bikéyahdi dóó Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Megaceryle torquata" deiłníigo dayózhí.\nDíí tábąąh naalzheehii éí 15–16di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dootłʼizhgo łibá; bitłʼaaʼ éí halchííʼ; bikąʼígíí éí bitéél ałdóʼ halchííʼ; binááʼ éí diłhił.\nTábąąh naalzheehii bizéédzísgaaígíí éí łóóʼ dóó chʼał deilghał.


Chʼał dah yiʼołí bitsooʼ deekínígíí - Wikiibíídiiya\nChʼał dah yiʼołí bitsooʼ deekínígíí éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi dóó Haʼaʼaahjí Naakaii Dootłʼizhí Bikéyahdi dóó Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Occidozyga lima" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 1–2di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo dootłʼizh dóó dinilzhingo yistłʼin; bitéél éí dinilgai; binááʼ éí ntsaa.\nChʼał dah yiʼołí bitsooʼ deekínígíí éí chʼil bitʼąąʼ dóó dláád yiłchozh; chʼosh yázhí éí yildeeł ałdóʼ.


Tsídii yáłtiʼí yázhí łichíʼígíí - Wikiibíídiiya\nTsídii yáłtiʼí yázhí łichíʼígíí éí tsídii yádaałtiʼí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Chooyééł Dineʼé Bikéyahdi dóó Eʼeʼaahjí Tónteel bikáaʼdi kéyah dah ndaaʼeełí léiʼ bikáaʼgi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pseudeos cardinalis" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 11–12di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łichííʼ; bitʼaʼ éí tʼóó bíyó diłhił; bidaaʼ éí łitsxo dóó tʼóó bíyó ditą́ dóó shiyish.\nTsídii yáłtiʼí yázhí łichíʼígíí éí chʼil bijééh deidlą́ dóó tsin bineestʼąʼ deiłchozh dóó chʼil binááʼ deildeeł.


Mágí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí baa dzólnígíí - Wikiibíídiiya\nMágí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí baa dzólnígíí\nMágí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí baa dzólnígíí éí naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Mágí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Trachylepis elegans" deiłníigo dayózhí.\nMágí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí baa dzólnígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii éí yildeeł.


Náátsʼózídę́ę́ʼ ayáásh bitʼaʼ dootłʼizhígíí - Wikiibíídiiya\nNáátsʼózídę́ę́ʼ ayáásh bitʼaʼ dootłʼizhígíí\nNáátsʼózídę́ę́ʼ ayáásh bitʼaʼ dootłʼizhígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pitta moluccensis" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 6–8di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diniltsxo; bitʼaʼ éí yágo dootłʼizh dóó łigai dóó kʼíjíjin; binághah éí chʼilgo dootłʼizh; bizééʼ éí łigai; binákʼee dóó bitsiyah éí halzhin; bidaaʼ éí diłhił.\nNáátsʼózídę́ę́ʼ ayáásh bitʼaʼ dootłʼizhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.


Ghą́ą́ʼaskʼidii Biłikahii Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał dichʼízhí yishtłizhígíí - Wikiibíídiiya\nGhą́ą́ʼaskʼidii Biłikahii Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał dichʼízhí yishtłizhígíí éí tsinlátah chʼał dóó bikʼéí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Ghą́ą́ʼaskʼidii Biłikahii Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Barbarophryne brongersmai" deiłníigo dayózhí. Tʼáá díí tʼéiyá chʼał "Barbarophryne"-jí atah yisdzoh.\nDíí chʼał éí 1.5–2di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; łaʼ éí chʼilgo dah dadootłʼizh; binááʼ éí diłhił.\nGhą́ą́ʼaskʼidii Biłikahii Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał dichʼízhí yishtłizhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.


Shádiʼááhdę́ę́ʼ tábąąh chʼał binááʼ dį́įʼii - Wikiibíídiiya\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tábąąh chʼał binááʼ dį́įʼii éí tsinlátah chʼał dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pleurodema thaul" deiłníigo dayózhí.\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tábąąh chʼał binááʼ dį́įʼii éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.


Luk 4 | `AUY | STEP | Yóni Ísumba nombá maiyankónkaꞌa Maníkóní Ufaen-ámútánkó Ísumba óraaꞌa uwánkena simámuwana Ísu Yóndani-nomba tuwéna máásai-marafaꞌa komérowana\n1 Yóni Ísumba nombá maiyankónkaꞌa Maníkóní Ufaen-ámútánkó Ísumba óraaꞌa uwánkena simámuwana Ísu Yóndani-nomba tuwéna máásai-marafaꞌa komérowana 2 waántáwanko Ísu sáwíꞌo índa awánánae súwana Ísu ímba tómbó nómba ména ayáátáákaꞌa 40 noꞌwaamba waúwana áfááran-aai tówana 3 waántáwanko séna emá Maníkón-ááninko úne wésempo maanóntánkóntáfé tómbá úrénaꞌa naanó siyó súwana 4 Ísu séna Maníkón-aai aúfáífinkemba séna\ntómbó náíyawi aantemba waási ímba fasiꞌátinkainifo Maníkómó siyáintemba\nseyaafáꞌá íyana fasiꞌátinkainiye\nsiyáimba póꞌa emó sénda ímba miyá ónaumne súwana 5 waántáwanko Ísumba áíꞌmaena iyéna minúwóíyáán-úmai seyaafáꞌ-máráfáꞌó káráwiyon-kwaasi aráánamena 6 séna seyaafáꞌ-máráfáꞌá káráwiyuwo sénamo símakaimba moóráwigomba kesí imáyáafinkemba kanaaꞌá tíménda isaꞌá embá áménana enáwíko iyíníye. 7 Ken-ímáyáámó mósá márénaꞌo éꞌa káráwiyi-kisau áména káráwiyuwo waántáwanko súwana 8 Ísu séna Maníkón-aai aúfáífinkemba séna\nkentí Fasiꞌaénkó Maníkómpáꞌá imáyáa\néꞌa wenáwíꞌ-aantemba mósá maréꞌa wení\nkísau aantemba máéro\nsiyáifo emó sénda ímba miyá ónaumne súwana 9 waántáwanko Ísumba áíꞌmaena Yérúsaremu-naopaꞌa wéna óraaꞌ-amaan-dankoni amifaꞌá móankena séna Maníkón-aai aúfáífinkemba séna\nManíkó wíyómpakemba wení kísau-waasisomba\ntiꞌmaráínasa enkáꞌá káráwiyonaawe.\nóntankaꞌa aísamai turaráanafo\nsésa tiyáántandesa faramónááwe\nsiyáiye. Mindásafe emá Maníkón-ááninko úne wésempo maankákémbá ásáfenasa wíyómpakewi farámbaesa marapáꞌá múankaaro waántáwanko súwana 12 Ísu séna Maníkón-aai aúfáífinkemba éꞌa miyá siyéna moórá-aaiwaraꞌa séna\nkentí Fasiꞌaénkó Maníkómbá\náísai úmai isánae ímba seró\nsiyáimba emó séndantembo miyámó ékaa Maníkómbá\náísai úmai isáúsino. Mindásafemo emó sénda ímba miyá ónaumne Ísu súwana 13 waántáwanko seyaafá-tántáátáféna Ísumba áísai uwásuwena séna kárika anekaꞌá taáísai ónaumne séna auwéna kóuraiye.\nÍsu wení kísaumo ómbakain-aai.\n14 Kúwana Maníkóní Ufaen-ámútánkóní fasiꞌaénkó Ísumpimba wérowana Ísu máásai-marafaꞌa tuwéna Káríri-marafaꞌa komérowana wenááigo seyaafáꞌ-máráfáꞌá wété úwana 15 miwítí ámáán-daumpimpaꞌa\nÍsu simátimuwasa seyaafáꞌnánká wenáwíꞌa mósá makáawe.\n16 Minkákémbá Ísu kárikomo maéꞌéún-daopaꞌa Násaretifaꞌa koména Yúndaa-waasi ámáán-aaimo ísón-kanaa aasiyaasi-kánáá ámáán-daumpaꞌa imáéntemba miyáumai iména Maníkón-aai aúfáífinkembo simátimindasafena íyáfasinowasa 17 naaófáꞌá Maníkón-aaimo siyówi Áísáya agaimakón-kwandaai ámúwana maiyéna fariyéna moórá-aai awánéna séna\n18 Fasiꞌaénkóní ámútanko keséꞌa méraiye. Úwoi-waasisafe kesí ásé-aai kosimátimiyo séna siꞌmákaifo Fasiꞌaénkóní ámútanko keséꞌa méraiye. Taꞌótokaan-kwaasisafeꞌa kemá faútínkáanaꞌa méraaro siyé-ááí kosimátimiyo. Túrambo kafíkáin-kwaasisafe anekaꞌá túrambo awánáíyan-aai kosimátimiyo. Tirumbó umbaimó táínda-waasisafena minúmbáí-tántááꞌá taiꞌáíníye siyé-ááí kosimátimiyo. 19 Fasiꞌaénkó wení waási\nkaweꞌó uwátinkainda-kanaagon-aai kosimátimiyo séna siꞌmákaiye\nagaimaréna siyáiye Ísu simásuwena 20 mináúfáí-wándááí owepámai káráwiyowimba aména aaí simátimindasafena maraꞌá mérowasa mindáúmpáꞌó méron-kwaasi aaí sínena úwasa aúrampimba karákówana 21 Ísu séna minááímó súnaꞌo isérón-aai aforaꞌá paápé iye súwasa 22 isésa aifaꞌá kaweꞌ-ááí siyé sésa aamoí uwánkesa ánaaemba óraaꞌ-imayaa ésa sésa Yósepin-ááninko éna maankákéwí éna kesáámó úndanten-kwaasin-ifo nóra sénawa miyán-ááí síyó suwaná 23 Ísu séna waási waéꞌmai-aai sésa emá tíyofaan-waasi ómpo enáúraꞌa eyááríka kaweꞌán-uwo wésewe. Minááí kentáféꞌa simásuwe séꞌa Kápaneamu-naopaꞌa kawe-kísáú maiyáanata ísaraumpo maankáꞌá ení naaópaꞌwaraꞌa miyán-kísáú mauwó kentáféꞌa síyambanifo 24 éraiꞌa simátime súne. Maníkón-aaimo simátímíwai wení waásifaꞌa Maníkón-aai kosimátiminenamo wimbá wenamááraa sésa kesáámó úndanten-kwaasin-iye sésa wenáwíꞌa ímba mósá wémaraawe. 25 Éraiꞌ-aai sénaumpo ísáaro. Naaófáꞌá Maníkón-aaimo simátímakowin-awiꞌa Íráiyaa méronkaꞌa kaumbo-áátáí úmai afaꞌmóráe-wiyomba maisuwéna ímba aaꞌá téna aawaí tówana minkánáá Ísareri-waasiti marafáꞌá ketoꞌ-ínímbá sáwífaꞌa mérowana 26 Maníkó ímba minkétóꞌ-ínímbá kotúwaꞌnai ínone séna fíꞌom-barafaken-ketoꞌ-inimba Sáíndóni-marafaꞌa Sáréfati-naopaken-ininkomba koáwaꞌnai uwó séna Maníkó Íráiyaamba aiꞌmarówana kuráiye. 27 Naaófáꞌá moóráwigo Maníkón-aaimo simátímakowin-awiꞌa Íráisa méronkaꞌa Ísareri-waasiti marafáꞌá túmo námombo kón-kwaasi sáwífaꞌa mérowana Maníkó minkwáásísómbá ímbo asófatinkaraimbanifo fíꞌom-barafaꞌa Síriyaa-marafaken-kwaasi áúmo námombo kón-kwaasigon-awiꞌa Néamanimba asófankaraiye Ísu súwasa 28 minámáán-dáúmpáꞌó mérowi isésa imáyáa ésa kentáásáféna Maníkó ímba túwaꞌnai íníye Ísu wésiye sésa tirunkó ika fówasa 29 íyáfasinesa Ísumba taꞌótokesa tafisímaesa máápaꞌa kúwákárúwesa miwítí naaóꞌ-omapa ámémpaꞌa famétuwanaesa uwaná 30 énifo Ísu tufíntuwena kóuraiye.\n31 Ísu Káríri-marafaꞌa Kápaneamu-naopaꞌa koména Yúndaa-waasi ámáán-aaimo ísón-kanaaraꞌa ámáán-daumpaꞌa iména aaí simátimuwasa 32 isésa óraakaꞌo súntafesa óraaꞌ-waasigoraamba siyé sésa táátafesa uráawe.\n33 Táátafesa uwaná minámáán-dáúmpáꞌá moóráwigo sáwí-amutamba wenarumpimbó méron-kwaasigo óraaka séna 34 Ísu Násaretifakewi óne. Kentáá nórawa ínewaꞌono tasínkambaisaawa taiꞌáínono. Embá awánáúndawi Maníkóní kawe-kísáú-wáásígó óne súwana 35 Ísu sáwí-amutankontafena óraaka séna aseré minkwáásí auwé kóuwo súwana misáwí-ámútánkó minkwáásí faméꞌauwowana túrankaꞌa tanaa fówana ímba sáwíꞌo uwánkomba úwoi kóúwasa 36 awánésa táátafesa ésa keáímbá sésa nóran-aaiya wésiyo. Fasiꞌaén-ááí sáwí-amutantafena óraaka simátímísasa tirumpinkémbá wégowe suwaná 37 miyán-ááí Ísun-aai mináémpáꞌá wété úwasa ísaraawe.\n38 Ísówana Ísu minámáán-dáúmpáꞌá tuwéna Sáímonini naaúmpaꞌo iyúmba Sáímonin-áráandaomba áuiya kówana mérowasa Ísumba simámúwana 39 iséna wempáꞌá téna áuiyagontafena séna taiꞌaaó súwana mináúíyá taiꞌówana íyáfasinkwena tómbá agaimái tímakaiye.\n40 Úwasa fenómpinkaꞌa fíꞌo-fiꞌon-tiꞌo ún-kwaasi tíꞌmaesa Ísumpaꞌa tuwaná ayáámba taꞌótorowasa asófaraawe. 41 Miyá úwasa sáwí-amutantomba sáwífaꞌ-waasi tirumpinkémbá tiyuwésa óraaka sésa Maníkón-ááninko óne simásuwesa kóuraawe. Sáwí-amutamba imáyáa ésa Ísuntafesa Maníkómó íyáfasinankaraiwai iyé-ímáyáá untáféna Ísu aséráaro súwasa tiyuwésa kóuraawe.\nYúndiyaa-aempaꞌo Ísu simátímakain-aai.\n42 Kóuwana aafáúmó íyáúsunkaꞌa Ísu mindáópaꞌa tuwéna Maníkómpáꞌá inaimó síndasafena ímba waásimo méropaꞌa komérowasa ayaafáí úmai awánésa sésa kónafo keséta méraao suwaná 43 Ísu séna fíꞌon-daopimpaꞌwaraꞌa ásé-aai Maníkó wení waásimo kawáánin-aai kosimátimenaumne. Miyámó ondasáféna Maníkó siꞌmákaisaꞌa kunkáumne séna 44 tiyuwéna Yúndiyaa-aempaꞌa koména ámáán-daumpimpaꞌa simátímaꞌmaena iyáiye.


Tłʼiish haalzheehii yistłʼinígíí - Wikiibíídiiya\nTłʼiish haalzheehii yistłʼinígíí\nTłʼiish haalzheehii yistłʼinígíí éí atsá dóó giní dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Bitsįʼ Yishtłizhii Tónteelbikáaʼdi kéyah dah naaʼeełí léiʼ bikáaʼgi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Spilornis elgini" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 20–27di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łizhingo naashchʼąąʼ dóó łigaigo yistłʼin; binááʼ dóó binákʼee éí łitso; bidaaʼ éí łibá.\nTłʼiish haalzheehii yistłʼinígíí éí tłʼiish dóó naʼashǫ́ʼii dóó chʼał dóó naaldlooshii yázhí haalzheehgo naatʼá.


Náátsʼózídę́ę́ʼ dǫ́ʼiiyiyiitsahí łizhin dóó łigaaígíí - Wikiibíídiiya\nNáátsʼózídę́ę́ʼ dǫ́ʼiiyiyiitsahí łizhin dóó łigaaígíí\nNáátsʼózídę́ę́ʼ dǫ́ʼiiyiyiitsahí łizhin dóó łigaaígíí éí tó wónaanídę́ę́ʼ dǫ́ʼiideiyiitsahí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi dóó Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Copsychus saularis" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 6–8di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin (baʼáádígíí éí bitsʼíís diłhiłgo łibá); bitłʼaaʼ éí łigai; bitʼaʼ éí łizhin dóó łigaigo naashchʼąąʼ; bidaaʼ éí łizhin.\nNáátsʼózídę́ę́ʼ dǫ́ʼiiyiyiitsahí łizhin dóó łigaaígíí éí chʼosh yázhí dóó dzidzé deildeeł.\nDǫ́ʼiiyiyiitsahí łizhin dóó łigaaígíí


Chʼizhaazhii łitsooígíí - Wikiibíídiiya\nChʼizhaazhii łitsooígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Cyanoderma chrysaea" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łitso; binákʼee éí halzhin; bitsiitʼáád éí łizhingo noodǫ́ǫ́z; bitseeʼ dóó bitʼaʼ éí diłhiłgo łitso; bidaaʼ éí łibá.\nChʼizhaazhii łitsooígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Hashkʼaan yildeełí diłhiłgo dootłʼizhígíí - Wikiibíídiiya\nHashkʼaan yildeełí diłhiłgo dootłʼizhígíí\nHashkʼaan yildeełí diłhiłgo dootłʼizhígíí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyah beʼałníiʼdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Musophaga rossae" deiłníigo dayózhí.\nDíí hashkʼaan yildeełí éí 15–18di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo dootłʼizh; bitsiiʼ éí diłhiłgo łichííʼ; bitʼaʼ éí kʼíjilchííʼ; binákʼee éí łigai; bidaaʼ éí łitso.\nHashkʼaan yildeełí diłhiłgo dootłʼizhígíí éí tsin bineestʼąʼ deiłchozh; łahda chʼil binááʼ dóó chʼosh yázhí deildeeł ałdóʼ.


Naʼashǫ́ʼii bitsooʼ dootłʼizhí ntsaaígíí - Wikiibíídiiya\nNaʼashǫ́ʼii bitsooʼ dootłʼizhí ntsaaígíí éí naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Chooyééł Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Tiliqua gigas" deiłníigo dayózhí.\nDíí naʼashǫ́ʼii éí 20–24di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitsooʼ éí diłhiłgo dootłʼizh; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhiłgo łichííʼ.\nNaʼashǫ́ʼii bitsooʼ dootłʼizhí ntsaaígíí éí chʼil bitʼąąʼ dóó tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé yiłchozh; chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Sǫʼ łóóʼ dijoolígíí - Wikiibíídiiya\nSǫʼ łóóʼ dijoolígíí\nSǫʼ łóóʼ * dijoolígíí\nSǫʼ łóóʼ dijoolígíí éí Bikágí Daʼawoshígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí dóó Bitsįʼ Yishtłizhí Tónteel biyiʼdi dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Oreasteridae" deiłníigo deiyózhí. Sǫʼ łóóʼ dijoolígíí éí 80 ałʼąą ádaatʼé.\nDíí sǫʼ łóóʼ éí bitsʼíís dijool dóó bigaan doo danineez da; łaʼ éí bigaan daditą́. Táłtłʼáahdi, tóchʼil halánítah éí dahólǫ́. Chʼil dóó chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.


Tó Bináhaazyíní - Wikiibíídiiya\nTó Bináhaazyíní éí Ahééháshį́į́h Hahoodzodi áhootʼéego bił hazʼą́; Tóbiníhííyíní Áłtsʼíísí Bił Hahoodzo biyiʼdi éí kin haalʼá. Eʼeʼaahjí Tónteel bibąąhgi éí sinil.\nTó Bináhaazyíní éí 32.67 tsinsitą́ dikʼą́ągo áníłtso,[?] áádóó áadi 18,912 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́ (díí éí 2010góó yihah yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ).DÍNE WÓLTAʼ\nTó Bináhaazyíní éí 32°40′41″ NHK dóó 117°10′21″ EʼE-gi bił hazʼą́. Tó Bináhaazyíní éí tónteel bikááʼdóó deigo 16 adéesʼeez.GNIS\nTó Bináhaazyíní biníłchʼi naaltsoos (Bilagáanakʼehjí)


Haltsooítah chʼiyíítʼogiishzhiin - Wikiibíídiiya\nHaltsooítah chʼiyíítʼogiishzhiin éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Knipolegus lophotes" deiłníigo dayózhí.\nHaltsooítah chʼiyíítʼogiishzhiin éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼil binááʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Adijiłii bibid tʼáá halchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nAdijiłii bibid tʼáá halchíʼígíí éí Chʼosh Deildeełii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Paraechinus nudiventris" deiłníigo dayózhí.\nDíí adijiłii éí 8–10di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó dibéłchíʼíigo naashchʼąąʼ; bibid éí tʼáá halchííʼ; dahsánígi átʼéego bitsʼos ląʼígo dahólǫ́; bíchį́į́h éí nineez; binááʼ éí áłtsʼíísí.\nAdijiłii bibid tʼáá halchíʼígíí éí łeeyiʼ chʼosh dóó tąądee naagháhii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Chʼiltaalzhahii binátsʼiin łigaaígíí - Wikiibíídiiya\nChʼiltaalzhahii binátsʼiin łigaaígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Chlorophoneus bocagei" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 6–8di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łigai; bitsiiʼ dóó binághah éí łizhin; binátsʼiin éí łigai; bitʼaʼ éí łizhin dóó łigaigo naashchʼąąʼ; bidaaʼ éí diłhił.\nChʼiltaalzhahii binátsʼiin łigaaígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Tsídiiłbáhí dootłʼizhígíí - Wikiibíídiiya\nTsídiiłbáhí dootłʼizhígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Tónteel bikáaʼdi kéyah dah naaʼeełí léiʼ bikáaʼgi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Fringilla teydea" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 5–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibáago dootłʼizh; bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí łizhin; bidaaʼ éí łibá.\nTsídiiłbáhí dootłʼizhígíí éí chʼil binááʼ dóó neeshchʼííʼ yildeeł.\nÁsáí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tsídii daachʼį́dígíí · Chʼah Diʼilii Bikéyahdę́ę́ʼ tsídii daachʼį́dígíí · Ghą́ą́ʼaskʼidii Biłikahii Bikéyahdę́ę́ʼ tsídii daachʼį́dígíí · Ńdíshchíitah daatsohí · Tó wónaanídę́ę́ʼ tááʼhalchíiʼii · Tó wónaanídę́ę́ʼ tsidiiłbáhí bitéél halchíʼígíí · Tó wónaanídę́ę́ʼ tsidiiłbáhí daachʼį́dígíí · Tó wónaanídę́ę́ʼ tsídiiłtsooí bitsiiyah dinilbáhígíí · Tsiiyah łitsooí


Nááʼádįįh (Hoozdoh Hahoodzo) - Wikiibíídiiya\nNááʼádįįh (Hoozdoh Hahoodzo)\nDíí kweʼé naaltsoos bikáaʼgi saad shijaaʼígíí éí Nááʼádįįh (Hoozdoh Hahoodzo) yaa halneʼ dooleeł. Nááʼádįįh ałdóʼ baa yídíiłtah shį́į́.\nNááʼádįįh éí Diné Bikéyah bikáaʼdi áhootʼéego bił hazʼą́; Tséhootsooí Bił Hahoodzo biyiʼdi éí kin dah shijaaʼ.\nNááʼádįįh éí 35°29′25″N 110°08′40″W-gi bił hazʼą́, áádóó áadi tʼáá díkwíí bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́. Nááʼádįįh éí tónteel bikááʼdóó deigo 6,263 adéesʼeez.GNIS\nTááʼ naaznilí dabighan Beʼekʼid Baaʼoogeedí · Beʼekʼid Halchííʼ · Díwózhii Biiʼ Tó · Jádító · Jeeh Deezʼá/Tʼáá Sahdii Dah Azkání · Kin Dah Łichííʼ · Kinteel · Kʼiiłtsoiitah · Lókʼaahnteel · Łeeyiʼtó · Maʼii Tééh Yitłizhí · Maʼiitoʼí · Nahashchʼidí · Nahatʼá Dziil · Naakaii Bitoʼ · Niʼiijííh Hasání · Teeł Chʼínítʼiʼ · Tó Haachʼiʼ · Tó Hahadleeh · Tó Niłtsʼílí · Tóyééʼ · Tʼiis Tó/Naaʼnideetiin · Tséhootsooí · Tsénáhádzoh (Bááhaztłʼah) · Tsé Siʼání · Tsézhin Dilkǫǫh · Tsʼíhootso\nAbeʼtó · Ałchʼįʼáhootʼé · Áshįįshzhiin · Ayání Bitoʼ · Béésh Biiʼtó · Bidahóóchiiʼ · Chʼildiilyésii · Chʼóyáázh Díílid · Dleesh Łigaaí · Dleesh Ndigaií · Hóyééʼ · Kin Łigaaí (Shą́ą́ʼtóhí/Díwózhii Biiʼ Tó) · Kin Łigaaí (Chʼilzhóóʼ/Łichííʼ Deezʼáhí) · Kʼaiʼ Siʼání · Kʼiishzhinii Biiʼ Tó · Naʼashǫ́ʼiitoʼí · Nátʼohchǫʼí · Nááʼádįįh · Niʼiijíhí · Séí Bídaagai · Shą́ą́ʼtóhí · Tó Díílidí · Tó Łigaaí Háálíní (Chéchʼízhí/Bááhaztłʼah) · Tó Sido/Ahoyooltsʼił · Tʼiis Ííʼáhí · Tségháhoodzání · Tsé Naachiiʼ · Tsézhiinkʼaaʼí · Tsin Łeeyiʼtséél · Tsintaʼ Yítʼiʼí · Tsinyiʼ Tó\nDíí naaltsoos 6 Yaʼiishjááshchilí 2017 yoołkáłę́ędą́ą́ʼ łahgo ályaa.


1Th 2 | `AUY | STEP | Kentáásí waásisono. Keséꞌo komaéwándarata áúwara-kisaumo maéwándasa éta suwánaraawe.\nTésáróníkaafaꞌa Póro kísaumo maiyáin-aai.\n1 Kentáásí waásisono. Keséꞌo komaéwándarata áúwara-kisaumo maéwándasa éta suwánaraawe. 2 Ímbo kentópaꞌo kówánda-kanaafinta Fírípái-naopaꞌa komaéwánasasa suwánésa sínkamesasa sáwítaamo uwásínkón-aai éꞌa ísaraawe. Maníkó wení fasiꞌaémbá símakowanasa póna ímba sááꞌa úwata ímba tiyawembá ówándasa Tésáróníkaafata kentáá Maníkóní ásé-aaisa kosimátímakaumne. Sáwíꞌo uwásínkówisa umbaisá siyómbanifo ímba tuwááwándasa 3 ímba karoꞌ-ímáyááfínkémbá simátimeta ímba aare-úmén-ímáyááfínkémbá simátimeta ímba waéꞌwáé-ááífínkémbá simátimewandasaanifo 4 Maníkó kentáásáféna séna kesí waási ontáféꞌa ásé-aai kosimátímaꞌmaeꞌa koró súwata simásímakain-aai kosimátímaꞌmaeta kuráumne. Maníkó wen-ísarena kesiruntá tuwináínda póta kísau wémaeta séta waásimo suwánésasaamo ésa tuwímbai aamoí íyasa tuwímbai ímba aamoí íyamba póna Maníkó suwánénasa aamoí íníye-imayaa éta kísau wémaeta 5 kentópaꞌa ásé-aai kosimátimeta ímba tirunkáámbá kofaiyáꞌmai-aaifinkemba kosimátimewandasa ísaraawe. Ímba símai\nfíꞌowani moparáwíntáféta súraniyamba wéeta kosimátimewandasa Maníkó suwánaraiye. 6 Ímba símaimo kembiwíwárá fíꞌon-kwaasiwaraꞌa kesúwíta óraaꞌa ónae-imayaan-ofo séta kosimátímakaumne. Keséꞌo maéwándarata Ísu Káráísiti siꞌmarón-kwaasisa ówándanifo ímba óraaꞌ-waasi-ita úmai méta 7 wempatá úmai méta aaregómó wení iyámpóímo káráwiyintenta uráumne. 8 Kembiwí kesiruntá tímaketa Maníkóní ásé-aai kosimátimeta sínkamiyata puwúnafo-imayaa ínta ówándasa Maníkóní ásé-aaisa kosimátímakaumne.\n9 Kentáásí waásisono. Keséꞌo maéwándarataamo fasiꞌaén-kísáúmó maéwánda táákaꞌa makáawe. Maníkóní ásé-aaimo simátimewandasa aafáyáaraꞌe fenómpinkaꞌe nóꞌwaane kísausa maiyáumne. Tómbá ímba úwoi simíwae séwándasa tómbá méyánúmai wéneta maiyáumne. 10 Kembiwí Maníkómpáꞌá timankúnkúmba uráawiseꞌa maéwándarata kaweꞌ-úmai arupíse úmai méta ímba sáwíꞌa ówándasa maéwánaꞌa suwánontemba Maníkówárátá suwánaraiye. 11 Tifoísáímo kentí iyámpóímo káráwiyonten-úmai moórá-mora kesáámá káráwiyeta méta faru uwátinketa Maníkón-aai kaweꞌ-ááímá wésimatimeta séta miyáráámbá íyantafeꞌa Maníkómbá aráái wáíyana Maníkó aamoí íníyesa siyáumne. Maníkó wésimba póꞌa wemó kawáánipaꞌo wení sámo kaipaꞌá táméranaawe. Miyámó íyantafeꞌa Maníkómbá\naráái wáíyana wemá aamoí íníye.\n13 Maarán-ááíwárátá Maníkómpáꞌá aasiyaasí súwisa súne. Maníkón-aai simátimewandarata kembiwí séꞌa waási-taain-iye ímba sumbá Maníkón-aain-iye séꞌa tirumpimbá fasiꞌámai métaꞌotokaawe. Simátímakaunda-aai éraiꞌa Maníkón-aain-iye. Simátímakaunda-aaisafeta timankúnkúmba ombá póna minááígó wétuwaꞌnai-iye. Mindásafeta iséta Maníkómpáꞌá aasiyaasí súwiyosa súne.\n14 Kentáásí waásisono. Yúndaa-aempaken-kwaasi Fasiꞌaénkóní waási Ísu Káráísitiyeꞌo kááísamaimo méraan-kwaasifaꞌo paápé uráintemba kembiwíwáráꞌá miyá uráiye. Yúndaa-aempaken-kwaasimo miwífínkémbá Ísu Káráísitin-aaisafesa timankúnkúmba wéompinkemba sáwíꞌo uwátínkaraantemba kentí waási kembá sáwíꞌa uwátínkaraawe. 15 MinYúndáá-wáásí tíwáꞌnáma naaófáꞌá Maníkón-aai simátímakowi tínkantoꞌnaamai úmae wéiyuwasa putásowasa maimaé wéiyesa matínkámae íyówasa miwí tísaafitantamba ésa káféꞌo méraawi Fasiꞌaénkómbá Ísumba tufúwana puwúwasa kentáámá sáwíꞌa uwásinkesa arááíwakaawe. Miyámó untáféna Maníkó ímba aamoí uwátínkaraiye. Miwí seyaafáꞌ-wáásítí namuro-wáásíyáámbán-owe. 16 Maníkó sáwí-ampakemba kaweꞌ-ámpáꞌó métinkaindasafeta fíꞌonkaa-waasisafeta Maníkón-aai simátímaꞌmaeta wégundasa Yúndaa-waasi aambá fáísinkesasa seyaafáꞌ-wáásítí namuro-wáásíyáámbá wéowe. Tíwáꞌnáti sáwí-kisauwaraꞌa káféꞌo méraan-kwaasi maimaé wéiyowana káféꞌa Maníkó aaisambá wétiyiye.\nPóro anekaꞌá kotuwánánaemo siyáin-aai.\n17 Kentáásí waásisono. Kembá tiyuwéta maankáꞌá ampáánkáꞌá taméta kembiwísáféta imáyáa áfááraumai wéeta kembó kotuwánaanda-antafeta wésaafa-eta 18 anekaꞌá kotuwánánae séta kemá Póro séꞌa anekaꞌá kotuwánánae símasimaꞌa wéunana waántáwanko aambá fáísinkaraiye. 19 Ánaaemba Fasiꞌaénkó Ísumo kumínda aúrankaꞌa kométa nóintafetaawa amuꞌmaránaum nóintafetaawa aamoisá ónaumno. Kembiwísáféta imáyáa éta aamoisá onaꞌá 20 kentáá súwíꞌa mósá maráíyana sirunkósá aamoí íníye.


Gáagii bitʼatah hózhóón - Wikiibíídiiya\nGáagii bitʼatah hózhóón éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi dóó Chooyééł Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Phonygammus keraudrenii" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 11–12di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin naashchʼąąʼ dóó dootłʼizhgo bízdílid; binááʼ éí łichííʼ; bidaaʼ éí diłhił.\nGáagii bitʼatah hózhóón éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł; dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ éí yiłchozh ałdóʼ.


Yakʼusda bughunek: k’andit khunek neba lhaidinla Sizi Gri, 'en dune ba ts'et hahónla 3\n☰ Sizi Gri, 'en dune ba ts'et hahónla 3 ◀ ▶\nKeyah Sardis dune Yak'usda ba 'ilhunahuwúdulh, lhanah dune 'uhutni, khahna hoh aht'ah hutni, 'et whunts'ih yahadla ahli hoh aht'ah, suba hubudóni\n1 “Et keyah Sardis dune Yak'usda ba 'ilhunahuwúdulh bulizas, 'en buts'un k'e'inges. Njan dudini: Ndun Yak'usda skwúnlai 'o 'at nankoh nududeh, 'i 'ink'ez skwúnlai 'o 'at nankoh sum chah nule, 'en 'utni:\nNuhwhe'ut'en k'ah t'eoonúszun. Lhanah dune chah 'uhutni, khahna hutni, 'et whunts'ih yahadla ahli hoh aht'ah. 2 Yak'usda ba nuhwhe'ut'en 'aw soo cha'ildzooh, 'et nahóo'ai. 'Et huwa soo cho huwahli! Bulah 'ut'en unzoo 'i nohwhulh 'int'ah, 'aw 'et nilhdukw hoh hoolah tele. 'Et huwa 'ut'en unzoo 'i chah 'o nus ulhtus ulhtsi. 3 'Et huwa whunalhúnih nts'e na'a ndi khunek dáhts'o 'ink'ez úlhchoot. Soo cho oohtun 'ink'ez nuhwhulubeshi whuch'a nuhwhubeni nahadunoohlelh! 'Et 'aw whuz na'a zeh huwu cháhlah t'eh, soo 'undunut'ih k'una'a nuhgha hatésyalh, 'ink'ez nts'owhúya 'uhunet'oh nuhts'un tésyalh 'aw t'ewhuntuzéhzin.\n4 Bulunah nyulh 'uhint'ah Sardis whut'en, 'en 'aw dunaih chahudílhtsun. 'En lheyul 'i be hudélhts'i hoh sulh nahútedulh. 'Et huba soo hínzoo 'et huwa. 5 Ndunnah 'ut'en untsi' 'i ch'a 'ulhdeh, 'en naih lheyul 'i be hudutélts'ilh. Ndi 'ilhuz ts'ukhuna 'i be dustl'us k'ut, 'aw buboozi 'uk'unatoosges ghait'ah. Se'aBá 'ink'ez bulizas bulh 'en bubut 'en se'ilhdzun hinli budutésnilh. 6 Ndan 'udits'o, 'en Ndoni Yak'usda ba 'ilhunahuwúdulh, dája hubulhni, 'en hiyoozólhts'a huba' hoont'ah.”\nKeyah Philadelphia dune Yak'usda ba 'ilhunahuwúdulh dzuh nusahde soo whulh nudalhúya, suba hubudóni\n7 “Et keyah Philadelphia dune Yak'usda ba 'ilhunahuwúdulh bulizas, 'en buts'un k'e'inges. Njan dudini: Ndun lubeshi bughu hoolah, ts'ah'un 'int'ah chah, 'ink'ez hubudayi cho David be da'dutut'aih na'a. Ndun dahúduta'aih, 'aw dune dana'doo'alh ghait'ah. 'Ink'ez dána'dú'aih 'aw dune dahana'doo'alh ghait'ah. 'En 'utni:\n8 Nuhwhe'ut'en t'enuszun. Whunulh'en ndati 'udun 'udéntan nuhbut nióoni'ai. 'Ink'ez 'aw dune dána'dootan ghait'ah. Be ulhtus, 'i ntsolyaz áht'i, sughunek chah oohtun, 'ink'ez soozi hubuts'un 'aw whuchaoodáhdlai ilah 'et huwa. 9 Soo zulhts'ai, ndunnah Satan buluglez huwhut'en, 'en Lizwif hinli hutni 'et whunts'ih huwhuts'it ho' hutni, 'aw Lizwif chahílah. 'Aw nawh cha'hoot'ah, nuhghu buníla 'ink'ez nuhbut teni' hunilhdzun ubutélhsilh. 'Et huwa t'ehonózin nuhk'esi' inle.\n10 Nuhwhudáni dzuh nusahde soo whulh nudalhúya. 'Et whuz na'a sk'une' zaht'en. 'Et huwa ndi yun k'ut ndulhcho hoh dune dzuh nutedoh whusaóotelts'ulh hubootélhdzih 'et whuba. 'Et whutsuh whuch'a nanohtésdlelh. 11 Soo zúlhts'ai, khunyaz 'utesnilh whusatésyalh. Ts'ah'un aht'ah soo cho hoohtun. 'Et hukw'elha aht'en 'aw 'uyoon nuhgho hólhchoot ghait'ah. 12 Ndunnah ndi 'ut'en untsi', 'i ch'a 'ulhdeh, ndunt'ah suYak'usda hubuluglez whucho whut'ah nain'a, 'i hubutelhsilh. 'Ink'ez 'aw tenáchahutésdulh. SuYak'usda boozi, 'i buk'ut buk'e'tesgus. 'Ink'ez suYak'usda bukeyah whuti boozi, k'an 'et Jerusalem huwhutni, 'i chah buk'ut buk'e'tesgus. Yak'uz ts'ih suYak'usda buts'un haootelts'ulh. 'Ink'ez k'an 'et 'i soozi, 'i chah buk'e'tesgus. 13 Ndan 'udits'o, Ndoni Yak'usda ba 'ilhunahuwúdulh, daja hubulhni, 'en hiyoozólhts'a huba' hoont'ah.”\nKeyah Laodicea dune Yak'usda ba 'ilhunahuwúdulh, bulunah sughunek 'ants'i nuhwhuba 'int'ah, suba hubudóni\n14 “Et keyah Laodicea dune Yak'usda ba 'ilhunahuwúdulh bulizas, 'en buts'un k'e'inges. Njan dudini:\nNdun ndóh honeh, bunalh 'úwhut'en, but'aníuznitan, ts'ah'un na'a 'int'ah chah, ndai Yak'usda 'uyinla, 'i 'en 'udechoo whé'whudilh'en 'int'ah, 'en 'utni:\n15 Nuhwhe'ut'en k'ah ts'iyawh t'eoonúszun. Nts'e na'a Yak'usda ba aht'en, 'aw tube chaník'uz 'ink'ez 'aw tube chah chanízul soo cho náhk'uz k'us nehzul 'et da nuhwhuba hukwa' nooszin wule. 16 'Aw chaník'uz chah aht'ah 'ink'ez 'aw chanízul chah 'aht'ah. 'Ants'i nahzulyaz li'aht'ah. 'Et huwa suzek hoh n'un nuhwhutélhdzoh. 17 Lhe'dahni, ‘Soode'a 'uts'int'ah 'o nus chah soo de'a 'uts'uja. 'Aw 'uyoo hoonliyaz ka cha'uznízun,’ dahni. 'Et ndahínt'ah dalhútsi' ts'iyaintsuk nuhwhuba nek'e' hoot'ah aht'ah. Telhú'en aht'ah. Chaoozeh'en aht'ah, 'ink'ez ust'et aht'ah. 18 Ndai gold kwun be 'o nus 'uldzoo suli, 'i si sts'un óohket nuhwhudusni. 'Et sih soo deh'a 'ooht'e. Naih lheyul, 'i chah sts'un óohket. 'Et sih 'et dune wahle, 'ink'ez 'ust'et ahli 'et 'aw hukwa yáchazoohle. Na yoo, 'i na k'et dulhúye, 'et sih soo hóh'en. 19 Ndunnah hubuk'esi', 'en ts'iyawh khunek ulhtus 'i be hubulh yálhtuk 'ink'ez ts'ah'un na'a nenábusdlih. 'Et huwa nuhdzi ulhtus cho ulh'i 'ink'ez nuhwhulubeshi nuhwheni whuch'a náhandunoohlelh.\n20 Soo zulhts'ai, ndati síyin 'ink'ez ndati whudúlhghalh. Ndan sudits'o 'ink'ez suba dahúduteztan, bughu datésyalh, bulh na'tést'ulh 'ink'ez didut chah sulh na'hutét'alh. 21 Ndan ndi 'ut'en ntsi' 'i ch'a 'ulhdeh, sukw'usda cho k'ut suzih tedalh hubugha ootés'alh. Si chah whuz na'a chah whuch'a nulhde 'ink'ez se'aBá bukw'usúda cho dézti, 'i k'ut buzih natl'adisda. 22 Ndan 'udits'o, Ndoni Yak'usda ba 'ilhunahuwúdulh, dája hubulhni, 'en hiyoozólhts'a huba' hoont'ah.”


Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ naalʼeełítsoh dibéłchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ naalʼeełítsoh dibéłchíʼígíí éí Naakaii Łizhiní Bikéyah tʼáá siʼą́ą́ ńtʼę́ę́ʼ bikáaʼgi hólǫ́, tʼáá hazhóʼó doo nidahałtingóó dóó dahodíłchʼilgóó, ńléidi éí doo naagháa da. Dííshjį́į́góó éí Tótaʼ Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́ ałdóʼ. Díí naalʼeełítsoh éí tó ńlíní beʼekʼid bibąąhgi naakai. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Alopochen aegyptiacus" deiłníigo dayózhí.\nNaalʼeełítsoh dibéłchíʼígíí dóó biyáázh táłkáaʼgi ndaalʼeeł\nDíí naalʼeełí éí bitʼaʼ dibéłchíʼí dóó bitéél halbá; bikʼos éí yishtłʼizhgo naashchʼąąʼ, áádóó éí bitsiiʼ łigai dóó dibéłchíʼí. Nááná éí bijáád dóó binááʼ daalchííʼ; bidaaʼ éí łizhin. Díí tsídii éí 2–2.5 adéesʼeez[?] áníłtso; 5.5 dahidídloʼ áníłdáas łeh.\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ naalʼeełítsoh dibéłchíʼígíí éí chʼil binááʼ deildeeł dóó chʼil bitʼąąʼ dóó tłʼoh deiłchozhgo naakai; łahda chʼosh yázhí deildeeł ałdóʼ.


Łeeyiʼ chʼosh bikágí ntłʼizí - Wikiibíídiiya\nŁeeyiʼ chʼosh bikágí ntłʼizí éí tónteel bibąąhgi dahólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Hippoidea" deiłníigo dayózhí.\nAzhą́ díí chʼosh bijáád dahólǫ́ǫ ndi doo naanáákah da — leyiʼdi tʼéiyá dahiná. Łahda ndaʼałkǫ́. Bitseeʼ nineez dóó biláshgaan ádin; bitsʼíís éí 1–3di asdzoh[?] áníłééz.\nDíí chʼosh éí nahasdzáán tʼáá siʼą́ą́ ńtʼę́ę́ʼ bikáaʼgi dahólǫ́, tʼáá hazhóʼó honeezkʼazgi, áadi éí ádaadin.


Nákʼeejilchíiʼii jaaʼí łibáhigíí - Wikiibíídiiya\nNákʼeejilchíiʼii jaaʼí łibáhigíí éí tązhii dóó zéédzísgaii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Crossoptilon auritum" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 35–38di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitsiiʼ éí łizhin; binákʼee éí dah jilchííʼ.\nNákʼeejilchíiʼii jaaʼí łibáhigíí éí chʼil binááʼ dóó chʼosh yázhí deildeeł.


Bitsiighaʼ Łichííʼí Bikéyah - Wikiibíídiiya\nBitsiighaʼ Łichííʼí Bikéyah éí "Europe" hoolyéedi siʼą́. Bilagáana bizaadjígo éí Ireland wolyé; Aárish Bizaadjígo éí Éire wolyé, áádóó éí "republic" wolyéego yeedaʼhótʼąąʼ. Bitsiighaʼ Łichííʼí Bikéyah éí 53°16′0.12″N 7°30′0″W-di biłhazʼą́ą́.\nTónteel bibąąh; eʼeʼaahjí Bitsiighaʼ Łichííʼí Bikéyahdi éélkid.\nDíí kéyah éí 27,133 tsinsitą́ dikʼą́ągo[?] (70,273 km2) hahoodzo, áádóó biwááshindoon éí Dáblin (Aárish Bizaadjígo: Baile Átha Cliath) hoolyéedi kin dashijaaʼíidi bił hazʼą́. Bitsiighaʼ Łichííʼí Bikéyahdi 4,609,600 diné anéélʼąąʼ kéédahatʼį́ (díí éí 2014 yę́ędą́ą́ʼ diné daaltá).\nBitsiighaʼ Łichííʼí Bikéyah bibéeso éí "euro" wolyé. Bitsiighaʼ Łichííʼí Bikéyahdi kéédahatínígíí éí Bilagáana bizaad yee yádaałtiʼ łeh; łaʼ éí Aárish bizaad yee yádaałtiʼ ałdóʼ.\nBitsiighaʼ Łichííʼí Bikéyah éí Nahasdzáán Bikáaʼgi Kéyah Naaznilgo Ałhidadiidzooígíí bee atah átʼé (1955dóó wóshdę́ę́ʼ), nááná éí Béésh Bichʼahnii Bikéyah Ałhidadiidzooígíí bee atah átʼé ałdóʼ (1973dóó wóshdę́ę́ʼ).\nNáhookǫsjí Bitsiighaʼ Łichííʼí Bikéyah\nBitsiighaʼ Łichííʼí Bikéyah beʼelyaaígíí Wikimedia Commonsdi dahólǫ́ǫ́ shį́į́.\nDíí naaltsoos 14 Yaʼiishjáástsoh 2015 yoołkáłę́ędą́ą́ʼ łahgo ályaa.


Atʼąątah chʼałchilí dinilchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nAtʼąątah chʼałchilí dinilchíʼígíí\nAtʼąątah chʼałchilí dinilchíʼígíí éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Raorchestes travancoricus" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 0.8–1di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo dinilchííʼ dóó dibéłchíʼíigo noodǫ́ǫ́z; bílalátah éí daditą́; binááʼ éí ntsaa.\nAtʼąątah chʼałchilí dinilchíʼígíí éí chʼil bitʼąąʼ dóó dláád yiłchozh; chʼosh yázhí éí yildeeł ałdóʼ.


Nákʼeehgaii bitsiitʼáád halzhinígíí - Wikiibíídiiya\nNákʼeehgaii bitsiitʼáád halzhinígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí kéyah dah siʼánígíí beʼałníiʼdi dóó Akałii Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Vireo atricapilla" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; binákʼee dóó bitéél dóó bizééʼ éí łigai; bitsiitʼáád dóó bitsiiyah éí halzhin; bidaaʼ éí diłhił.\nNákʼeehgaii bitsiitʼáád halzhinígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł; dzídzé dóó tsin bineestʼąʼ yiłchozh ałdóʼ.


Kéyah dah naaʼeełídę́ę́ʼ chʼał naashchʼąąʼí dibélchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nKéyah dah naaʼeełídę́ę́ʼ chʼał naashchʼąąʼí dibélchíʼígíí\nchʼał naashchʼąąʼí dibélchíʼígíí\nKéyah dah naaʼeełídę́ę́ʼ chʼał naashchʼąąʼí dibélchíʼígíí éí táyiʼ dóó niʼkáágóó ndaakaaígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Tó Wónaanídi Bilagáana Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Discoglossus montalentii" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 1–2.5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bizééʼ dóó bitéél éí dinilgai; binááʼ éí diłhił.\nKéyah dah naaʼeełídę́ę́ʼ chʼał naashchʼąąʼí dibélchíʼígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.


Tsídiidaantsxaaí bítááʼ halzhinígíí - Wikiibíídiiya\nTsídiidaantsxaaí bítááʼ halzhinígíí éí tsídii bichʼahtsohí dóó bikʼéí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Tockus deckeni" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 12–14di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łigai; bítááʼ dóó bitsiitʼáád dóó binákʼee éí halzhin; bitʼaʼ dóó binághah dóó bitseeʼ éí diłhiłgo łibá; bikąʼígíí éí bidaaʼ łitsxo dóó tʼóó bíyó shiyish, baʼáádígíí éí bidaaʼ diłhił.\nTsídiidaantsxaaí bítááʼ halzhinígíí éí tsin bineestʼąʼ (hashkʼaan dijéʼé da) dóó dzidzé deiłchozh.


Chooyééł Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał bizéétsʼósí dinilgaaígíí - Wikiibíídiiya\nChooyééł Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał bizéétsʼósí dinilgaaígíí éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Chooyééł Dineʼé Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Oreophryne anamiatoi" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 0.8–1.5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilgai dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitéél éí dinilbá; binááʼ éí diłhił.\nChooyééł Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał bizéétsʼósí dinilgaaígíí éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼil bitʼąąʼ łaʼ dóó tąądee naagháhii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Tsįsgąkááʼ dah sidáhí - Wikiibíídiiya\nTsįsgąkááʼ dah sidáhí\nTáłkááʼ Łizhinii Bikéyahdę́ę́ʼ hodíłchʼiltah naakʼidoolwoshii\nTsįsgąkááʼ dah naháaztání éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dahólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Nyctibiidae" deiłníigo deiyózhí. Tsįsgąkááʼ dah naháaztání éí 7 ałʼąą ádaatʼé.\nDíí tsídii éí łibá dóó dibéłchíʼíigo ndaashchʼąąʼ łeh, áádóó éí binááʼ ntsaa. Łaʼ éí bitsʼíís dinilgaigo yistłʼin dóó bitseeʼ noodǫ́ǫ́z. Jį́įgo éí tsin bisgąʼ yikááʼ naháaztą́ągo daʼałhosh łeh.\nTsįsgąkááʼ dah naháaztání éí tʼáá ałtso chʼosh deildeeł.


[率獸食人] shuàishòushírén lit. to lead beasts to eat the people (idiom); fig. tyrannical government oppresses the people\nLook up 率兽食人 in other dictionaries\nPage generated in 0.222708 seconds


Náátsʼózídę́ę́ʼ zééhalzhinii - Wikiibíídiiya\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bitsiitsʼiin Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Tsídii Tsídii ndaatʼáʼii Tązhii dóó Naaʼahóóhai Ndahalinígíí\nNáátsʼózídę́ę́ʼ zééhalzhinii éí tązhii dóó naaʼahóóhai dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdi dóó Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Chrysolophus amherstiae" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 2–3di adéesʼeez[?] áníłnééz. Bikąʼígíí éí bitsʼíís łigai; bitéél éí halzhin dóó chʼilgo dootłʼizh; bizééʼ éí halzhin; bitsiiyah éí łizhingo noodǫ́ǫ́z; bitsiitʼáád éí halchííʼ; bitʼaʼ éí yágo dootłʼizh; bitłʼaakááʼ éí łitso; bitseeʼ éí nineez. Baʼáádígíí éí dinilzhin dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ.\nNáátsʼózídę́ę́ʼ zééhalzhinii éí chʼosh dóó chʼil binááʼ dóó dzidzé yideeł.


Naʼashǫ́ʼiitsoh bitseeʼ diwozhí łibáhígíí - Wikiibíídiiya\nNaʼashǫ́ʼiitsoh bitseeʼ diwozhí łibáhígíí éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Tééhnii Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ctenosaura bakeri" deiłníigo dayózhí.\nDíí naʼashǫ́ʼiitsoh éí 20–30di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó dinilgaigo naashchʼąąʼ łeh; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí dinilgai.\nNaʼashǫ́ʼiitsoh bitseeʼ diwozhí łibáhígíí éí tsin bineestʼąʼ dóó hosh bineestʼąʼ dóó chʼil bitʼąąʼ yiłchozh; łahda chʼosh yázhí yildeeł ałdóʼ.


Tsídii yáłtiʼíłgaaí binákʼee dootłʼizhígíí - Wikiibíídiiya\nTsídii yáłtiʼíłgaaí binákʼee dootłʼizhígíí éí tsídii yádaałtiʼí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Chooyééł Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Cacatua ophthalmica" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 20–21di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łigai; binákʼee éí dootłʼizh; bitsiiyah éí łitso; bidaaʼ éí łibá dóó ntsaa dóó shiyish.\nTsídii yáłtiʼíłgaaí binákʼee dootłʼizhígíí éí tsin bineestʼąʼ deiłchozh dóó chʼil binááʼ deildeeł.


Ayáásh tseentélí dootłʼizhígíí - Wikiibíídiiya\nAyáásh tseentélí dootłʼizhígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Dańlíinii bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Rhipidura superciliaris" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 6–7di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibáago dootłʼizh; bizééʼ dóó bitłʼaaʼ éí łigai; bitseeʼ éí nteel; bidaaʼ éí diłhił.\nAyáásh tseentélí dootłʼizhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł; łahda dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ yiłchozh.


Naatoohó (Kintah) - Wikiibíídiiya\nDíí kweʼé naaltsoos bikáaʼgi saad shijaaʼígíí éí Naatoohó (Kintah) yaa halneʼ dooleeł. Naatoohó ałdóʼ baa yídíiłtah shį́į́.\nNaakaii bizaadjí éí “Isleta” wolyé.\nNaatoohó éí Yootó Hahoodzodi kin siniil. Beeʼeldííl Dahsinil Shádiʼááhjígo siʼą́.\nNaatoohó éí 0.3 tsinsitą́ dikʼą́ągo[?] hahoodzo, áádóó áadi diné 491 kéédahatʼį́ (2010 yę́ędą́ą́ʼ diné daaltá). Naatoohó éí 34°54′28″N 106°41′35″W-gi bił hazʼą́. Naatoohó éí 4,902 adéesʼeez[?] áńzáadi (kéyah bineelʼąąhígi).\nNaaltsoos biiʼ sinilí: Kiisʼáanii dabikin naaznilígííNaaltsoos biiʼ sinilí (doo yitʼínii): Ałtsʼáʼáztiin yázhí\tNavigation menu\nEnglishEspañolBân-lâm-gúCatalàHrvatskiҚазақшаNederlandsPortuguêsСрпски / srpskiSrpskohrvatski / српскохрватскиVolapük\tyitsʼádaanítiʼí łahgo áshłééh\tDíí naaltsoos 23 Atsá Biyáázh 2017 yoołkáłę́ędą́ą́ʼ łahgo ályaa.


Nááʼdeiłnaadii dadiitsʼaʼígíí - Wikiibíídiiya\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bitsiitsʼiin Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Naaldlooshii dadichʼízhii Ndaaʼnaʼii Naʼashǫ́ʼii Nááʼdeiłnaadii dóó bikʼéí Nááʼdeiłnaadii íiyisígíí\nNááʼyiłnaadii diitsʼaʼí íiyisígíí\nTsintah nááʼyiłnaadii diitsʼaʼígíí\nTsétah nááʼyiłnaadii diitsʼaʼígíí\nNááʼyiłnaadii diitsʼaʼí yistłʼinígíí\nNááʼyiłnaadii diitsʼaʼí łitsooígíí\nNáátsʼózídę́ę́ʼ tséłchíitah nááʼyiłnaadii diitsʼaʼígíí\nTónteel bibąąh nááʼyiłnaadii diitsʼaʼígíí\nKintah nááʼyiłnaadii diitsʼaʼígíí\nKéyah Dańlínídę́ę́ʼ nááʼyiłnaadii diitsʼaʼígíí\nTséʼą́ąyiʼ nááʼyiłnaadii diitsʼaʼígíí\nNááʼyiłnaadii diitsʼaʼí diłhiłígíí\nNááʼyiłnaadii diitsʼaʼí łibáhígíí\nNááʼdeiłnaadii dadiitsʼaʼígíí éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Binááʼádaałtsʼózíidi dóó Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi dóó Chooyééł Dineʼé Bikéyahdi dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Gekko" deiłníigo deiyózhí. Nááʼdeiłnaadii dadiitsʼaʼígíí éí 81 ałʼąą ádaatʼé.\nNááʼdeiłnaadii dadiitsʼaʼígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí deildeeł łeh.\nLast edited on 18 Níłchʼitsʼósí 2021, at 09:27\nDíí naaltsoos 18 Níłchʼitsʼósí 2021 yoołkáłę́ędą́ą́ʼ łahgo ályaa.


Lá lá lá lá lááááá – Fergie’s Carnaval | Utchi!\n← Os menos-menos do Grammy!\nOs menos-menos do Brit Awards! →


Jádídlǫ́ʼii bitłʼaaʼ halzhinígíí - Wikiibíídiiya\nJádídlǫ́ʼii bitłʼaaʼ halzhinígíí\nJádídlǫ́ʼii bitłʼaaʼ halzhinígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pheugopedius fasciatoventris" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 5–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bizééʼ dóó binátsʼiin éí łigai; bitłʼaaʼ éí halzhin dóó łigaigo noodǫ́ǫ́z; bidaaʼ éí diłhił.\nJádídlǫ́ʼii bitłʼaaʼ halzhinígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé dóó chʼil binááʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


John 1 Vit'eegwijyąhchy'aa Vagwandak Nizįį | The New Bible.com\n1Jii Gwandak Ginjik T'ee Jesus Oaazhii 1Tr'ookit dąį' gwats'an, Ginjik ch'adąį' hee gwandaii, Vit'eegwijyąhchy'aa haa nilii ts'ą' Vit'eegwijyąhchy'aa nilii. 2Tr'ookit dąį' gwats'an Ginjik, Vit'eegwijyąhchy'aa haa nilii. 3Ginjik k'iighai' Vit'eegwijyąhchy'aa jidii datthak iłtsąįį, ch'ihłak gaa veentak tr'iłtsąįį kwaa. 4Jidii gwandaii dhidlit kwaii datthak vagwandaii ts'an t'igwiizhik, ąįį vagwandaii t'ee juu nąįį datthak eenjit ch'ahdrii nilii. 5Ąįį vagwandaii t'ee dinjii nąįį eenjit ch'ahdrii nilii, tǫǫ chan duuyeh yąąhkyaa. 6Vit'eegwijyąhchy'aa ąįį dinjii John oaazhii jii nankat gwats'ą' hił'e', 7ąįį dinjii nąįį ts'ą' ąįį Aadrii eegwahaandak eenjit. Juu nąįį datthak jii gaageheendaii ts'ą' gwik'iinjigeheeghit eenjit Ch'aadrii eegavaagwaandak. 8Adan ąįį Aadrii t'arahnyąą kwaa; Aadrii eegwahaandak eenjit gwizhrįh ginkhe' t'arahnyąą. 9Ąįį Aadrii t'ee łyaa łi'didlii t'arahnyąą, dząą nankat gwats'ą' haazhii ts'ą' juu nąįį datthak ach'ahdrii. 10Ąįį Ginjik vik'iighai' Vit'eegwijyąhchy'aa nan iłtsąįį, gaa dząą nankat dhidii dąį' dinjii nąįį giiyaandaii kwaa k'it t'iginchy'aa. 11Danahkat gwats'ą' haazhii gaa zhat dinjii nąįį giitr'ii'ee. 12Goolat nąįį zhrįh eechįį t'ii'in ts'ą' giik'iinjiighit; Vit'eegwijyąhchy'aa vigii giheelyaa eenjit t'aih goots'an iłtsąįį. 13Jii dinjii nąįį łyaa giik'iinjiighit, ts'ą' izhit geh'an chan gooneegahoodlit, dagahan akwat digiti' ts'an nakwaa gaa Vit'eegwijyąhchy'aa ts'an gooneegahoodlit ts'ą' Gooti' nilii. 14Ginjik ąįį dinjii dhidlit ts'ą' diitee gwinch'į', vich'eegwahdrii gwarąąh'ya', ąįįt'ee ch'eet'igwiniindhan ąįįts'ą' łi'didlii haa vizhit deedąą'ąį' nilii. Adan zhrįh Gwiti', Vidinji' nilii geh'an ts'ą' jii ch'eegwahdrii shroodiinyąą vats'an dhidlit. 15John chųų gwats'an ąhtsii yeeginkhe'. Jyaa yahnyąą, “Jii dinjii eegiihkhii t'ihnyąą, nijin jii jyaa nakhwaiinyą' dąį', ‘Shatąįį k'eeheedik gaa shandaa hil'ee shigweheelyaa gwats'ą' dąį' gwats'an gwandaii geh'an.’” 16Vich'eet'igwiniidhan haa gweedhaa datthak diitee googwąąnchy'aa diits'ą' nizįį. 17Vit'eegwijyąhchy'aa yeenii Moses k'iighai' diineenjit Law intł'eiin'ąįį gaa Jesus Christ ch'eet'igwiniindhan chan ts'ą' łi'didlii haa diitł'eiin'ąįį. 18Dinjii ch'ihłak gaa Vit'eegwijyąhchy'aa dandee haa nah'in kwaa gaa Vidinji' Jesus Christ zhrįh yaa nilii ts'ą' yeediinaagwildak.John Chųų Gwats'an Ąhtsii Vagwandak. 19Jews khaihkwaii nąįį, digigiinkhii chan ts'ą' Levite nąįį haa John ts'ą' googihił'e', jii giiyųąhkat eenjit “Juu inlii?” 20Zhazhat John nagwąąh'įį kwaa ts'ą' gwinzii gavaagwildak, “Christ t'ihchy'aa kwaa.” 21“Juu inlii gǫ', Elijah#1.21 Deenaadąį' Elijah t'ee Vit'eegwijyąhchy'aa Eenjit Ginkhii nilii, ts'ą' Christ ehkii k'eeheedik goo'aii. inlii?” giiyahnyąą.“Nakwaa, ąįį t'ihchy'aa kwaa.” John nyąą.“Vit'eegwijyąhchy'aa Eenjit Ginkhii inlii?” giiyahnyąą“Nakwaa,” gavahnyąą. 22“Juu inlii diinaa gwandak, juu naroohaahkat eenjit diihił'e' nąįį gavaa gwarahaandak eenjit. Juu inlii?” giiyahnyąą. 23John jyaa gavahnyąą, “Jidii ihłii nakhwaa gwahaldak:‘Shįį t'ee oo'at nangwinjir gwa'an ihshral ts'ą' jyaa diinyą'Diik'eegwaadhat tąįį gwinjik veenjit k'igwąą'ee nagoh'ąįį!’”(Jii t'ee Isaiah, Vit'eegwijyąhchy'aa Eenjit Ginkhii yadaantł'oo) 24-25Pharisee nąįį juu gihił'e' nąįį John goahkat, “Christ inlii kwaa akwat Elijah chan inlii kwaa, akwat Vit'eegwijyąhchy'aa Eenjit Ginkhii inlii kwaa. Gwiizhit jaghaii chųų gwats'an ąhtsii?” 26John jyaa gavahnyąą “Chųų gwats'an ałtsii; gaa nakhwatee dinjii vaakhwandaii kwaa nadhat t'oonchy'aa. 27Shatąįį k'eeheedik, gaa vakwaiitryaa dineehałchaa eenjit gaa hool'ee kwaa.” 28Jii t'igwiizhik t'ee Bethany kwaiik'it gwizhit t'igwiizhik Jordan han gwinjik ndųhts'ąįį, nijin John chųų gwats'an ąhtsii izhit.Vit'eegwijyąhchy'aa Vidivii Gii tsal 29Gęhdaa drin John ąįį Jesus yats'ą' ahaa niił'in ts'ą' jyaa nyąą, “Jii t'ee Vit'eegwijyąhchy'aa Vidivii Gii tsal t'inchy'aa. Jii nankat gwatr'agwaanduu oo'an gwihilii t'inchy'aa! 30Jii dinjii eegiihkhii t'ihnyąą, nijin jii nakhwaagwaldak dąį', ‘Dinjii shatąįį k'eeheedik gaa shandaa hil'ee, shigweheelyaa gwats'ą' dąį' gwats'an gwandaii geh'an.’ 31Shįį gaa juu t'inchy'aa vaashandaii kwaa, gaa Israel gwich'in nąįį yaaheendaii eenjit vats'an chųų dhałtsąįį.” 32Jii t'ee John jyaa diinyą': “Dove chiitsal daagąįį zheekat gwats'an yakat needaanąįį gwik'it Ch'anky'aa Shroodiinyąą yakat needaanąįį ts'ą' yaa nilii. 33Tth'aii nihk'it vaashandaii kwaa, gaa Vit'eegwijyąhchy'aa chųų gwats'an hałtsyaa eenjit shihił'e' ąįį jyaa shaiinyą', ‘Ch'anky'aa Shroodiinyąą dinjii kat needahąądhal; ąįįts'ą' ąįį dinjii t'ee Ch'anky'aa Shroodiinyąą haa chųų gwats'an hahtsyaa.’ 34Jii gwał'ya' t'ihnyąą,” John gavahnyąą, “Jii dinjii łi'haa Vit'eegwijyąhchy'aa Vidinji' t'inchy'aa.”Jesus Tr'ookit Vitsyaa Nąįį. 35Gęhdaa drin chan hee zhat John, ditsyaa neekwaii haa zhat nigiilzhii, 36Nijin Jesus gehgoo ahaa nah'in dąį', “Jii t'ee Vit'eegwijyąhchy'aa Vidivii Giitsal t'inchy'aa!” John goovahnyąą. 37Ąįį vitsyaa neekwaii jyaa nyąą giiyiitth'ak ts'ą' Jesus haa gahaa'oo. 38Jesus neediil'ee ts'ą' giitąįį adaa gwąąh'in ts'ą' gavaahkat, “Jidii keegǫh'in t'akhwa'in?”“Geech'ǫąąhtan, nijin gwinch'įį?” giiyahnyąą. 39“Aanaii, gahǫǫh'yaa,” gavahnyąą. Ąįįts'ą' t'ee giiyaahaa'oo ts'ą' nijin gwich'įį googwąąh'ya' ts'ą' giiyaaniihaa (khaa gwilii geh'an). 40Andrew, John deiinyą' gwiitth'ak ąįįtł'ęę Jesus haa haazhii. (Simon Peter voondee nilii.) 41Andrew łyaa khan doondee Simon kantii ts'ą' yagwąh'ąįį Googwahkhan jyaa yahnyąą, “Messiah vagwarąh'ąįį!” (Greek ginjik t'ee Christ t'agahnyąą.) 42Ąįįts'ą' t'ee Simon ąįį Jesus ts'ą' hiłchįį.Jesus yąąh'in ts'ą' jyaa yahnyąą, “Simon, nan John vidinji', noozhri' Cephas oohaazhyaa.” (Peter gwinyąą t'igwinyąą, “kii” chan ginyąą t'igwinyąą). 43Gęhdaa drin Jesus Galilee nahkat gwats'ą' heekhaa nigwiin'ąįį. Philip agwąh'ąįį ts'ą' jyaa yahnyąą, “Shaa hinkhaii!” 44Philip t'ee Bethsaida kwaiik'it gwats'an ahaa, nijin Andrew chan ts'ą' Peter haa gwigwich'įį. 45Philip ąįį Nathaniel agwąh'ąįį ts'ą' jyaa yahnyąą, “Moses va-law dęhtły'aa kat yeeginkhe' akwat Vit'eegwijyąhchy'aa Eenjit Ginkhii nąįį dęhtły'aa kat jyąhts'ą' gwadagaantł'oo. Jesus t'inchy'aa, Nazareth gwats'an Joseph ąįį vigii nilii.” 46“Nazareth nijin ji' gweheezyaa li'?” Nathaniel nyąą“Aanaii ts'ą' gwąąh'in,” Philip yahnyąą. 47Nijin Jesus ąįį Nathaniel yats'ą' ahaa gwąąh'in dąį', jyaa yahnyąą, “Jii t'ee łyaa Israel gwich'in nilii, dinjii łi'didlii nilii!” 48Nathaniel yuahkat, “Nats'ąą shaanandaii?”Jesus jyaa yahnyąą, “Philip nagwahah'aa gwats'ą' dąį' ts'iivii vakat Figs nahshii t'eh dhindii naał'ya'!” 49“Geech'ǫąąhtan, Vit'eegwijyąhchy'aa Vidinji' t'iinchy'aa łee Israel gwi-King t'iinchy'aa łee!” Nathaniel yahnyąą. 50Jesus jyaa yahnyąą, “Ts'iivii vakat Figs nahshii t'eh dhindii naał'ya' naiinyą' geh'an gwizhrįh gwik'iinjinghit? Jii kwaii andaa ts'ą' gwihil'ee t'igwii'in gwahąąh'yaa t'oonchy'aa!” 51Ąįįts'ą' jyaa gavahnyąą, “Jii t'ee łi'didlii haa nakhwaa gwahaldak: zheekat nihky'aa t'igweheenjyaa gahǫǫh'yaa ts'ą' Vit'eegwijyąhchy'aa zheekat gwich'in nąįį k'iidak, k'iidąą haa Gwidinji' ts'ą' nigiheedaa!”


Tsídiidaantsxaaí yázhí - Wikiibíídiiya\nTsídiidaantsxaaí yázhí éí tsídii bichʼahtsohí dóó bikʼéí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Lophoceros camurus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 10–12di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin; bitłʼaaʼ dóó bitéél éí łigai; bitʼaʼ éí łigaigo łikizh; bidaaʼ éí łichxííʼ dóó tʼóó bíyó shiyish.\nTsídiidaantsxaaí yázhí éí tsin bineestʼąʼ (hashkʼaan dijéʼé da) dóó dzidzé deiłchozh.


Nduudu nʼdai yeⁿʼe Ndyuūs yeⁿʼe cuicateco yeⁿʼe Tepeuxila HEBREOS 10\n1 Ní ley yeⁿ'e Moisés ní tan'dúúcā 'daā'nú nūuⁿ 'tíícā ti nguɛ́ɛ́ 'áámá cūnee. Ní nguɛ́ɛ́ dáámá dáámá ndúúcū nducuéⁿ'ē vaadī cuaacu chi n'daacā chi cuchiī. Ti cáávā chi ngaⁿ'a ley miiⁿ 'iiⁿ'yāⁿ s'eeⁿ nduuyu nduuyu 'caaⁿ'núⁿ yā 'iiti cáávā ofrenda cucáávā nuuⁿndi yeⁿ'é yā. Ní cáávā chuū, ¿táácā cuuvi ley miiⁿ diīiⁿ chi 'iiⁿ'yāⁿ s'eeⁿ canéé n'daaca yā nanááⁿ Ndyuūs? 2 Ti nduuti chi ley miiⁿ diīiⁿ chi 'iiⁿ'yāⁿ s'eeⁿ canee n'daaca yā nanááⁿ Ndyuūs ní nguɛ́ɛ́ nuuⁿndi yeⁿ'é yā nanááⁿ Ndyuūs, tuu'mi ní 'āā ntɛ́ɛ́ 'caaⁿ'núⁿ yā 'iiti cáávā nuuⁿndi yeⁿ'é yā. Ní nguɛ́ɛ́ nadacadíínuuⁿ yā yeⁿ'e chí chidɛɛvɛ́ yā yeⁿ'e nuuⁿndi yeⁿ'é yā. 3 Ní 'tíícā diīiⁿ ley miiⁿ. Taachi n'giiⁿ'núⁿ yā 'iiti nduuyu nduuyu tuu'mi ní nan'gáácú yā yeⁿ'ē nuuⁿndi yeⁿ'é yā. 4 Ti ndúúcū yuūúⁿ yeⁿ'e 'itííndú ndúúcū yuūúⁿ yeⁿ'e chivo 'iiⁿ'yāⁿ s'eeⁿ nguɛ́ɛ́ cuuvi didɛɛvɛ́ yā yeⁿ'ē nuuⁿndi yeⁿ'é yā.\n5 Ní cucáávā chuū taachi ndaá Cristo na iⁿ'yeeⁿdí 'cūū ngaⁿ'á yā ngīi yā yeⁿ'ē nduudu yeⁿ'é Ndyuūs chi canéé nguūⁿ 'tíícā:\nDíí, Ndyuūs, nguɛ́ɛ́ neⁿ'e di chi 'iiⁿ'yāⁿ 'caaⁿ'nuⁿ yā 'iiti lado yeⁿ'e ofrenda ndíí nguɛ́ɛ́ ndúú chi ca'á yā 'iiti cáávā ofrenda yeⁿ'ē di naati din'dái di 'áámá cuerpo yeⁿ'é chi ch'iindiyaáⁿ.\n6 Ní nguɛ́ɛ́ neⁿ'e di ofrendas yeⁿ'ē chi nguuchí yā cuerpo yeⁿ'ē 'iiti nátaī, ní nguɛ́ɛ́ yeⁿ'ē chi 'caaⁿ'núⁿ yā 'iiti cáávā chi Ndyuūs nadach'ɛɛcú yā nuuⁿndi yeⁿ'é yā.\n7 Dii Ndyuūs, 'úú ndaá iⁿ'yeeⁿdí 'cūū chi cuuvi diíⁿ chɛɛ̄ chi neⁿ'e di chi diíⁿ caati 'tíícā canéé nguūⁿ yeⁿ'e 'úú na libro yeⁿ'e Ndyuūs naachi canéé nguūⁿ ley. 8 Vmnááⁿ vmnaaⁿ ngaⁿ'a Cristo: Dii Ndyuūs nguɛ́ɛ́ neⁿ'e di ní nguɛ́ɛ́ yeenú di ndúúcū ofrendas yeⁿ'e chi n'giiⁿ'núⁿ yā 'iiti, ní nguɛ́ɛ́ yeⁿ'e 'iiti chi tee yā dii. Ndíí nguɛ́ɛ́ ndúú yeⁿ'e chi n'giiⁿ'núⁿ yā 'iiti ní ngiichí yā yuūtɛ̄ yeⁿ'e 'iiti cáávā chi nadach'ɛɛcu di nuuⁿndi yeⁿ'é yā. 'Tíícā ngaⁿ'a Cristo 'áárá chí 'iiⁿ'yāⁿ s'eeⁿ diíⁿ yā tan'dúúcā chi ngaⁿ'a ley miiⁿ yeⁿ'ē ofrenda chi canéé chi ca'á yā Ndyuūs. 9 Ní cuayiivi ngaⁿ'á Cristo: Dii, Ndyuūs, 'úú ndaá na iⁿ'yeeⁿdí 'cūū chi cuuvi diíⁿ chɛɛ̄ chi neⁿ'e di chi diíⁿ. Maaⁿ ní nducuéⁿ'ē chuū neⁿ'e caaⁿ'maⁿ 'tíícā. Ndyuūs divíi yā 'áámá lado ofrenda yeⁿ'e 'iiti chi 'iiⁿ'yāⁿ s'eeⁿ ch'iiⁿ'núⁿ yā. Ní na lugar yeⁿ'e ofrenda miiⁿ Ndyuūs ca'á yā Cristo chí ch'īi yā. 10 Maaⁿ ní Ndyuūs didɛɛvɛ́ yā s'uuúⁿ cáávā Jesucristo diíⁿ yā nducuéⁿ'ē chi Ndyuūs neⁿ'é yā chi diiⁿ yā. Ní 'áámá vmnéⁿ'ee nūuⁿ Jesucristo ca'á yā cuerpo yeⁿ'e maáⁿ yā cáávā ofrenda chi 'iiⁿ'yāⁿ s'eeⁿ n'giiⁿ'núⁿ yā 'yā cáávā nuuⁿndi yeⁿ'e nducyáácá 'iiⁿ'yāⁿ.\n11 Ca'áámá cā'aama chiidūú judío chi Israel nguuvi nguuvi diíⁿ yā ntiiⁿnyuⁿ ní cheendii yā ní nga'á yā ofrenda dáámá daama nūuⁿ nééné n'deēe cuūví 'áárá chi ofrenda miiⁿ chi n'giiⁿ'núⁿ yā 'iiti nguɛ́ɛ́ cuuvi divíi nuuⁿndi yeⁿ'e 'iiⁿ'yāⁿ mar 'áámá vmnéⁿ'ēe. 12 Naati Jesucristo 'áámá vmnéⁿ'ee nūuⁿ ca'á yā maaⁿ cuerpo yeⁿ'é yā chi 'iiⁿ'yāⁿ s'eeⁿ n'giiⁿ'núⁿ yā 'yā caavā ofrenda yeⁿ'e nuuⁿndi yeⁿ'e nducyáácú 'iiⁿ'yāⁿ. Ní cuayiivi cueⁿ'é yā na va'ai chɛɛti nguuvi ní ch'iindí yā na lado yeⁿ'e honor yeⁿ'é Ndyuūs chi lado tá cuaacu. 13 Maaⁿ ní Jesucristo canee ngiinú yā chi ndaa tiempo chi Ndyuūs idiíⁿ yā chi nducyaaca 'iiⁿ'yāⁿ chi contra yeⁿ'é yā canée yā maaⁿ ca'á Jesucristo tan'dúúcā chi 'áámá banco 'lííⁿ 'tiicá yā chi Jesucristo cuchɛ́ɛ yā yeⁿ'e yā. 14 Ní cáávā chi Cristo ca'á yā cuerpo yeⁿ'e maáⁿ yā chi 'iiⁿ'yāⁿ s'eeⁿ n'giiⁿ'núⁿ yā 'yā 'áámá vmnéⁿ'ee nūuⁿ cáávā ofrenda tuu'mi ní Cristo diíⁿ yā chi dáámá cuuvi dɛɛvɛ́ 'iiⁿ'yāⁿ ti nadach'ɛɛcú yā nuuⁿndi yeⁿ'é yā. Ní 'iiⁿ'yāⁿ s'eeⁿ ní yeⁿ'e Ndyuūs cueⁿ'e daāⁿmaⁿ. 15 Ní Espíritu N'dai yeⁿ'é Ndyuūs ngaⁿ'a ndúúcu yú chi nducuéⁿ'ē chuū ní cuaacu. Vmnááⁿ vmnaaⁿ ngaⁿ'a Ndyuūs chuū:\n16 Chuū chi diíⁿ prometer chi diíⁿ caavá yā cuayiivi chi chó'ōo nguuvi s'eeⁿ, ngaⁿ'a Ndyuūs. Cu'neéⁿ ley yeⁿ'é na staava yeⁿ'é yā. Ní dinguúⁿ ley yeⁿ'é na vaanicadíínūuⁿ yeⁿ'é yā. 17 Ní cuayiivi ngaⁿ'á yā:\n'Āā ntɛ́ɛ́ nan'gaacú nuuⁿndi yeⁿ'é yā ní nguɛ́ɛ́ nducuéⁿ'ē chi diíⁿ yā chi nguɛ́ɛ́ n'daacā. 18 Níícú taachi Ndyuūs nadich'ɛɛcú yā nuuⁿndi yeⁿ'é 'iiⁿ'yāⁿ s'eeⁿ tuu'mi ní 'āā ntɛ́ɛ́ canéé chi ca'á yā ofrendas chi 'caaⁿ'núⁿ yā 'iiti cáávā nuuⁿndi yeⁿ'e yā.\nCanéé chi nan'gaacu yú yeⁿ'e Ndyuūs yeⁿ'e yú\n19 'Tíícā ní hermanos yeⁿ'é maaⁿ ní cuuvi nandaa yú nanááⁿ Ndyuūs na cuarto chi Dɛɛvɛ N'dai Ca na yaācū yeⁿ'é Ndyuūs ti vɛ́ɛ́ 'viich'ɛɛtíínūuⁿ yeⁿ'ē yú nanááⁿ Ndyuūs cáávā yuūúⁿ yeⁿ'e Señor Jesucristo. 20 Ní Jesucristo nn'guaaⁿ yā 'áámá yúúní chí n'dai ní canduuchi taachi chíí nteeⁿ yā tíínūuⁿ yeⁿ'e yaācū. Tíínūuⁿ miiⁿ ní neⁿ'e caaⁿ'maⁿ chi tan'dúúcā cuerpo yeⁿ'e maáⁿ Cristo taachí ch'īi yā, 'tíícā va. Maaⁿ ní cuuvi ndaa yú na cuarto chi yaānūuⁿ nanááⁿ Ndyuūs caavá yā. 21 Ní Jesucristo ní chiiduú ch'ɛɛtɛ ca yeⁿ'e yú ní diíⁿ yā ntiiⁿnyuⁿ yeⁿ'e yaācū yeⁿ'e Ndyuūs. 22 Maaⁿ ní canéé chí indaa yú nanááⁿ Ndyuūs ndúúcū núúⁿmáⁿ staava yeⁿ'e yú ní 'áámá canee yú ndúúcū chi i'téénu yú. Cristo miiⁿ 'āā didɛɛvɛ́ yā staava yeⁿ'e yú yeⁿ'e nuuⁿndi yeⁿ'e yú caati nguɛ́ɛ́ nadacadíínuuⁿ ca yú yeⁿ'e castigo yeⁿ'e nuuⁿndi chi diiⁿ yú. Ní nadīdɛɛvɛ yā cuerpo yeⁿ'ē yú ndúúcū nuūⁿnīⁿ dɛɛvɛ. 23 Maaⁿ ní diiⁿ yú chi 'áámá canee yú ndúúcū chi ngaⁿ'a yú chi i'téénu yú caati deenu yú chi Ndyuūs caⁿ'á yā diíⁿ yā cumplir compromiso yeⁿ'e chi caⁿ'a yā chi tée yā s'uuúⁿ. 24 Ní s'uuúⁿ canéé chí inadicádíínuuⁿ yú táácā cuuvi cunnee yú 'aama yú taama yú ní dineⁿ'e yú 'aama yú taama yú ní diiⁿ yú dendu'ū chi n'daacā. 25 Ní nguɛ́ɛ́ diiⁿ yú chi nguɛ́ɛ́ nduuvidaama yú chɛɛti yaācū tan'dúúcā chi diiⁿ náⁿ'a yā. Naati ca'a yú consejo 'aama yú taama yú caati deenu yú chi nguuvi chi ndaa Cristo taama vmnéⁿ'ēe 'āā snee niiⁿnuúⁿ.\n26 Ní nduuti chi idiiⁿ yú nuuⁿndi caati maaⁿ yú neⁿ'e yú cuayiivi chi 'āā deenu yú nduudu cuaacu yeⁿ'é Ndyuūs tuu'mi ní 'āā ntɛɛ vɛ́ɛ́ taama ofrenda chi cuuvi ca'a yú Ndyuūs cáávā nuuⁿndi yeⁿ'e yú chi Ndyuūs divíi yā nuuⁿndi yeⁿ'e yú. 27 Dámaāⁿ 'va'a yú neⁿ'e chi cunee ngiinu yú yeⁿ'e chi cuchiī. Cristo caⁿ'á yā n'diichi yā nuuⁿndi yeⁿ'ē yú ní ndúúcū yaⁿ'ā íngiichi chi cuucu tanducuéⁿ'ē 'iiⁿ'yāⁿ chi contra yeⁿ'é Ndyuūs. 28 Deenu yú yeⁿ'e 'iiⁿ'yāⁿ chi nguɛ́ɛ́ diíⁿ yā cuenta yeⁿ'e ley yeⁿ'e Moisés. Nduuti chi vɛ́ɛ́ 'uuvī o 'iinū 'iiⁿ'yāⁿ chi ngaⁿ'ā nduudu cuaacu yeⁿ'e falta yeⁿ'é yā tuu'mi ní ch'iī 'iiⁿ'yāⁿ miiⁿ. Ní nguɛ́ɛ́ ya'ai 'iiⁿ'yāⁿ s'eeⁿ taachi ch'īi yā.\n29 Maaⁿ ní nadacadíínuuⁿ yú yeⁿ'e 'iiⁿ'yāⁿ s'eeⁿ chi nguɛ́ɛ́ diíⁿ yā cuenta yeⁿ'e yuūúⁿ yeⁿ'e Cristo chí cuuví dɛɛvɛ 'iiⁿ'yāⁿ s'eeⁿ. 'Iiⁿ'yāⁿ s'eeⁿ ngaⁿ'a taáⁿ yā yeⁿ'e Espíritu N'dai yeⁿ'é Ndyuūs. ¿Dɛ'ɛ̄ chúúcā n'deee ca castigo vɛ́ɛ́ yeⁿ'é 'iiⁿ'yāⁿ s'eeⁿ? 30 Deenu yú chi Señor ní ngaⁿ'a yā 'tíícā: 'Úú canéé chí ca'á castigo 'iiⁿ'yāⁿ. 'Úú idīiⁿ chi 'iiⁿ'yāⁿ nadíí'vɛ yā chiiⁿ chi diíⁿ yā chi nguɛ́ɛ́ n'daacā. Chuū dendú'ū ngaⁿ'a Señor miiⁿ: Señor miiⁿ caⁿ'á yā n'diichi yā nuuⁿndi yeⁿ'e 'iiⁿ'yāⁿ yeⁿ'é yā. 31 Dɛ'ɛ̄ chúúcā ya'āī yeⁿ'e yú. Nééné 'va'a yú chi ndaa yú nanááⁿ Ndyuūs chi cānduuchi chi diíⁿ yā castigar s'uuúⁿ nduuti chi nguɛ́ɛ́ n'daacā idiiⁿ yú.\n32 Maaⁿ ní n'gaacú nī yeⁿ'ē nguuvi s'eeⁿ chi 'āā chó'ōo chi caama n'diichí nī ní s'téénu nī Jesucristo, ní cuayiivi chi chɛɛ́ nī ch'eenu nī chiī yeⁿ'e tanducuéⁿ'ē dendu'ū cucáávā chi diíⁿ nī luchar yeⁿ'ē chi i'téénu nī. 33 Náⁿ'a nī ch'eenú nī chiī ní 'cuináaⁿ nī taachi 'iiⁿ'yāⁿ sta'á yā ndís'tiī ní ngaⁿ'a taáⁿ yā yeⁿ'e ndís'tiī ní ch'eⁿ'é yā ndís'tiī nanááⁿ n'deee n'dáí 'iiⁿ'yāⁿ. Ní taachi 'tíícā diíⁿ yā ndúúcū naⁿ'ā hermanos yeⁿ'e yú neⁿ'é nī 'cueenú nī cuuvi nduucú yā. 34 Ní taachi náⁿ'ā hermanos ch'eenú yā chiī chi caneé yā vácūū, ndís'tiī ní ya'áí nī hermanos s'eeⁿ. Ní taachí 'iiⁿ'yāⁿ sta'á yā nducuéⁿ'ē chi vɛ́ɛ́ yeⁿ'e nī ndís'tiī ní chichɛɛ nī yeⁿ'e nducuéⁿ'ē. Ní yeenú nī caati deenú nī chi vɛ́ɛ́ chi cuuvi yeⁿ'é nī chi n'dai taavi ca ná va'ai chɛɛti nguuvi chí cueⁿ'e daāⁿmaⁿ 'áámá cūnee yeⁿ'e nī. 35 Maaⁿ ní nguɛ́ɛ́ di'vaachí nī ti nguɛ́ɛ́ vɛ́ɛ́ confianza yeⁿ'é nī ndúúcū Ndyuūs caati ndúúcū chi i'téénu nī cuuvi diíⁿ nī ganar cosas chi n'daacā taavi ca. 36 Ní ndís'tiī ní canéé chi cuchɛɛ́ nī yeⁿ'e nducuéⁿ'ē ní diíⁿ nī nducuéⁿ'ē chi Ndyuūs neⁿ'é yā chi diíⁿ nī. Ní 'íícú cuuvi cuta'á nī yeⁿ'e chi vɛ́ɛ́ yeⁿ'é nī chi Ndyuūs caⁿ'a yā chi tée yā ndís'tiī. 37 Canéé nguūⁿ na libro yeⁿ'é Ndyuūs 'tíícā:\n'Āā ntɛɛ 'nááⁿ tiempo ní Señor chi canéé chi ndaa ní nndaa yā. Ní 'āā ntɛ́ɛ́ cuuví 'náaⁿ yā. 38 Ní ngaⁿ'a yā 'tíícā:\n'Iiⁿ'yāⁿ chi yeⁿ'é ní dɛɛvɛ́ yā tí i'téénu yā 'úú ní canduuchí yā cueⁿ'e daāⁿmaⁿ. Ní nduuti chi 'aama yā ndaacadaamí yā yeⁿ'é tuu'mi ní 'úú nguɛ́ɛ́ yeenú yeⁿ'e yā. 39 Maaⁿ ní s'uuúⁿ ní nguɛ́ɛ́ tan'dúúcā 'iiⁿ'yāⁿ chi ndaacadaamí yā yeⁿ'e Cristo ní chindai yā. Nguɛ́ɛ́ 'tíícā s'uuúⁿ. S'uuúⁿ ní i'téénu yú Cristo ní Cristo nadanguáⁿ'ai yā s'uuúⁿ.


Tsídiizhiin bidaatsoh naashchʼąąʼí dóó binákʼee yágo dootłʼizhígíí - Wikiibíídiiya\nTsídiizhiin bidaatsoh naashchʼąąʼí dóó binákʼee yágo dootłʼizhígíí\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bitsiitsʼiin Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Tsídii Tsídii ndaatʼáʼii Yótʼáahdi tsídii Tsídii bidaatsoh naashchʼąąʼí dóó Tsídii dághaaʼígíí Tsídii bidaatsoh naashchʼąąʼí\nTsídiizhiin bidaatsoh naashchʼąąʼí\ndóó binákʼee yágo dootłʼizhígíí\nTsídiizhiin bidaatsoh naashchʼąąʼí dóó binákʼee yágo dootłʼizhígíí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Selenidera piperivora" deiłníigo dayózhí.\nTsídii bidaatsoh naashchʼąąʼí éí tʼáá ałtso Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dahólǫ́.\nDíí tsídii éí 9–10di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin; bitsiitʼáád éí halzhin; bitéél éí łibá; binákʼee éí yágo dootłʼizh; bitłʼaaʼ dóó bitsiiyah éí diłhiłgo halchxííʼ; bidaaʼ éí łizhin dóó diłhiłgo łichííʼ.\nTsídiizhiin bidaatsoh naashchʼąąʼí dóó binákʼee yágo dootłʼizhígíí éí tsin bineestʼąʼ deiłchozh.\nTsídii bidaatsoh naashchʼąąʼí\nDziłtah tsídii bidaatsoh łizhin dóó łigaaígíí · Dziłtah tsídii bidaatsoh łizhinígíí · Dziłtah tsídii bidaatsoh naashchʼąąʼí dóó bitéel łibáhígíí · Dziłtah tsídii bidaatsoh naashchʼąąʼí dóó bitsiiyah dootłʼizhígíí · Tsídii bidaatsoh diłhiłí yázhí · Tsídii bidaatsoh łitsxo dóó kʼíjíjinígíí · Tsídii bidaatsoh łizhin dóó łitsooígíí · Tsídii bidaatsoh łizhiní dóó binákʼee dootłʼizhígíí · Tsídii bidaatsoh naashchʼąąʼí dóó binákʼee halchxíʼígíí · Tsídii bidaatsoh naashchʼąąʼí dóó bitéél łigaaígíí · Tsídii bidaatsoh naashchʼąąʼí dóó bitéél łitsooígíí · Tsídii bidaatsoh naashchʼąąʼí dóó bizééʼ diniltsooígíí · Tsídii bidaatsoh naashchʼąąʼí dóó bizééʼ łitsooígíí · Tsídii bidaatsoh naashchʼąąʼí łitsxooígíí · Tsídii bidaatsoh naashchʼąąʼí yázhí bitłʼaakááʼ halchíʼígíí · Tsídii bidaatsoh naashchʼąąʼí yázhí bitseeʼ kʼíjíchiiʼígíí · Tsídii bidaatsoh naashchʼąąʼí yázhí bizééʼ halzhinígíí · Tsídii bidaatsoh naashchʼąąʼí yázhí bizééʼ łigaaígíí · Tsídii bidaatsoh naashchʼąąʼí yázhí bizééʼ yágo dootłʼizhígíí · Tsídii bidaatsoh naashchʼąąʼí yázhí dootłʼizhígíí · Tsídiizhiin bidaatsoh diniltsooígíí · Tsídiizhiin bidaatsoh łichííʼ dóó łitsooígíí · Tsídiizhiin bidaatsoh łigaaígíí · Tsídiizhiin bidaatsoh łigai dóó dibéłchíʼígíí · Tsídiizhiin bidaatsoh łizhin dóó łichxíʼígíí · Tsídiizhiin bidaatsoh łizhin dóó łigaaígíí · Tsídiizhiin bidaatsoh łizhin dóó łitsxooígíí · Tsídiizhiin bidaatsoh naashchʼąąʼí dóó binákʼee chʼilgo dootłʼizhígíí · Tsídiizhiin bidaatsoh naashchʼąąʼí dóó binákʼee łitsooígíí · Tsídiizhiin bidaatsoh naashchʼąąʼí dóó binákʼee yágo dootłʼizhígíí · Tsídiizhiin bidaatsoh naashchʼąąʼí dóó bináyaah łitsxooígíí · Tsídiizhiin bidaatsoh naashchʼąąʼí dóó bitéél dah łizhinígíí · Tsídiizhiin bidaatsoh naashchʼąąʼí dóó bitłʼaakááʼ halchíʼígíí · Tsídiizhiin bidaatsoh naashchʼąąʼí noodǫ́zígíí


Béésh bąąh dah siʼání - Wikiibíídiiya\nNaabeehó biWááshindoonjiʼ yaʼdah náhaaztʼąąʼniʼígíí, "Béésh bąąh dah siʼání" wolyégo beeʼbidoojiʼígíí. Tségháhoodzánídi kin Council Chamber wolyéego yiiyaʼanaajáʼ. Béésh bąąh dah siʼání éí Naabeehó biWááshindoon Legislative branch nilį́į́hgoʼ yaʼanaajá, tsébidiin dóó biʼáah tsébii béésh bąąh dah siʼání yaʼanaajá. Díí Béésh bąąh dah siʼání éí baʼandaʼiiniiłgo yaʼanaajá. 110 tááʼ naaznilí bighan Naabeehó bikéyah bikáaʼgo, díí aadę́ę́ béésh bąąh dah siʼání baʼandaʼiiniił. Béésh bąąh dah siʼání "Speaker" wolyéego éí tʼáá átʼé béésh bąąh dah siʼání yaʼanaajáʼígíí yiʼkʼiʼ deizʼį́į́h ałah naʼadlééhgo. Béésh bąąh dah siʼání éí dį́įdi ałhii neikááhgo ninahah, kin Council Chamber wolyé góneʼ. Aadi aadooléʼéʼ yaʼnidaʼtʼį́į́h łééh, áádóó bee hazʼáanii aadiʼ adéíłį́ʼ dóó yéélą́ nidaʼiiłééh.\nBéésh bąąh dah siʼání yaʼanájááʼgi bikin éélkid, Tségháhoodzánídi átʼé.\n1936 biyihah yę́ędą́ą́ʼ éí Naabeehó biBéésh bąąh dah siʼání áłtsé aalyá, díí Wááshindoondę́ę́ʼ (U.S. Secretary of the Interior) akwii tʼéígoʼ aada yiilá. Díí éí Naabeehó bikéyah bikáaʼgi adooléʼéʼ hagédi doołééł biniiyé, áádóó Béésh bąąh dah siʼání aalyáʼígíí éí Naabeehó dinéʼé yaʼyaałtiʼ doolééł biniiyéʼ aalyá. Áłtsé béésh bąąh dah siʼání yaʼiijéé yę́ędą́ą́ʼ éí Chee Dodge yaʼnaʼaazhʼéézh Tségháhoodzázídi. 1934 biyihah yę́ędą́ą́ʼ éí Béésh Bąąh Dah Siʼání, Indian Reorganization Act áádóó yéélą́ʼ daʼasį́į́hdaʼ. 1937 biyihah yę́ędą́ą́ʼ iindaʼ Béésh Bąąh Dah Siʼání nazkʼą́ą́z (reform). 1984 biyiʼyihah yę́ędą́ą́ʼ dookwiishdę́ę́ʼ Béésh Bąąh Dah Siʼání, Naabeehó bikéyah bikáá doo adooléʼéʼ hagédiʼígíí bibeesó (haʼnéélʼą́ą́hgoʼ) beeʼaalį́į́hígíí nidaʼyiiláʼgoʼ bichʼį́ʼ nidaʼhaalyé áádóó tʼáá éí beesó choodaʼyoołį́ʼ. 1984 biyiʼyihah yę́ędą́ą́ʼ éí Béésh Bąąh Dah Siʼání "Trust Fund" haidiilá, aadi 12% beesó anéélʼąąhgo yaʼahiindeiʼgo aadaʼ yiilá.\n2009 biyiʼyihah yę́ędą́ą́ʼ, Naabeehó bikéyah bikáaʼgo adaʼiiniił baʼnaʼasdéí. Díí éí Béésh Bąąh Dah Siʼání yaʼanjááʼígíí 24go aalyá. Áłtsé éí 88 yaʼanaajáʼ nitʼééh, Joe Shirley, Jr., naaltsoos yééneełtsoos Béésh Bąąh Dah Siʼání biʼooh andoolnį́į́ł niihgo.\nBéésh bąąh dah siʼání 2010\nTó Nehelį́į́h/Tsinaabąąs Habitiin D. S. Tsinigine Tó Naneesdizí J.L. Butler\nTsʼah Biiʼ Kin/Ooljééʼ Tó\nShą́ą́ʼtóhí/Naatsisʼáán J. Nez Naʼníʼá Hayázhí/Łeejin Haagééd/Tsiizizii\nTó Łání/Tsídii Toʼí W. Phelps\nTsiiłchin Biiʼ Tó/Tó Dínéeshzheeʼ/Deinihootso K. Benally Kitsʼiilí/Beʼekʼid Baa Ahoodzání/Hoshdódii Tó\nTsé Dildǫ́ʼí/Tsinyiʼ Beʼekʼid D. Witherspoon\nTsézhin Dilkǫǫh/Tó Hahadleeh/Díwózhii Biiʼ Tó\nBeʼekʼid Baaʼoogeedí/Tʼiis Tó E. P. Begay Łeeyiʼtó/Kinteel/Nahatʼá Dziil\nMaʼiitoʼí/Tsé Siʼání L. Curley\nDáʼákʼeh Halání/Táchiiʼ/Bis Dootłʼizh Ndeeshgiizh/Názlíní\nTsé Łání/Jeeh Deezʼá J. Naize Tsʼíhootso/Teeł Chʼínítʼiʼ J.L. Hale\nChʼíńlį́ L. H. Pete Lókʼaʼchʼégai/Tsé Nikání/Tsééhílį́/Tó Dzisʼą́\nTséchʼízhí/Tsé Ntsaa Deezʼáhí N. S. Begaye\nKin Dah Łichííʼ/Kʼiiłtsoiitah A. J. Shepherd Tʼáá Bííchʼį́įdii/Tsé Łichííʼ Dah Azkání/Naakaii Tó\nTółikan/Tʼiis Názbąs K. Maryboy\nTʼiistsoh Sikaad/Niinahnízaad/Bááh Díílid\nTsétaakʼáán/Bis Deezʼáhí/Tʼiis Ndeeshgiizh/Tsétsį́į́ Nániitłʼiní L. Bates Naatʼáanii Nééz R. Begaye\nGad Ííʼáhí/Bitłʼááh Bitoʼ/Tsé Łichííʼ Dah Azkání\nTséʼałnáoztʼiʼí/Bis Dah Łitso/Tó Haltsooí\nKʼaabizhiistłʼah D. Tom Niʼiijííh Hasání/Tó Niłtsʼílí/Beʼekʼid Halchííʼ\nTséhootsooí R. Smith\nNaakaii Bitoʼ/Nahashchʼidí/Tó Haachʼiʼ\nMaʼii Tééh Yitłizhí/Bááhaztłʼah M. Begay Chéchʼízhí/Tséyaa Tó/Kin Hózhóní\nChéchʼiltah/Bááh Háálį́ C. Damon II\nKinłitsosinil/Tó Bééhwiisgání/Ayání Bitoʼ\nBeʼekʼid Hóteelí/Tsin Názbąs Siʼą́/Dlǫ́ʼí Yázhí E. Yazzie Tłʼóoʼditsin/Tʼiistsʼóóz Ńdeeshgizh/Náhodeeshgiizh\nTsé Ííʼáhí/Tséłgaii/Beʼekʼid Halgaii\nNaayízí/Hanáádlį́ D. Simpson\nKin Łigaaí/Tsétaʼ Tóakʼoolí/Tó Áłtsʼíísí\nTó Hweełhíní/Yaʼniilzhiin/Náhodeeshgiizh Chʼínílíní\nChéchʼiizh Biiʼ Tó/Bilagáana Nééz L. Tsosie Tʼiistsoh/Tó Hajiileehé/Tłʼohchiní G. Apachito\nBéésh bąąh dah siʼání biweb site (Bilagáanakʼehjí)


Gah bizaʼazis hólóní - Wikiibíídiiya\nGah bizaʼazis hólóní éí Bizaʼazis Dahólónígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Eʼeʼaahjí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Lagorchestes hirsutus" deiłníigo dayózhí.\nDíí naaldlooshii éí 20–25di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bibid dóó bizééʼ éí dinilbá.\nGah bizaʼazis hólóní éí chʼil bitʼąąʼ dóó tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé yiłchozh.


Shádiʼááhdę́ę́ʼ tsintaalzhahii diniltsxooígíí - Wikiibíídiiya\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tsintaalzhahii diniltsxooígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Lanio fulvus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 6–7di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diniltso; bitéél éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitsiiʼ dóó bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí łizhin; bidaaʼ éí diłhił.\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tsintaalzhahii diniltsxooígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Tó wónaanídę́ę́ʼ dziłtah łeeyiʼ bitiiní - Wikiibíídiiya\ndziłtah łeeyiʼ bitiiní\nTó wónaanídę́ę́ʼ dziłtah łeeyiʼ bitiiní éí Tsin Deigházhígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Tó Wónaanídi Bilagáana Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Microtus tatricus" deiłníigo dayózhí.\nDíí naaldlooshii éí 3–4di asdzoh[?] áníłnééz; bitseeʼ éí 2–3di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bijaaʼ éí áłtsʼíísí; bitéél éí łigai.\nTó wónaanídę́ę́ʼ dziłtah łeeyiʼ bitiiní éí chʼil binááʼ dóó tłʼoh yiłchozh.


Chʼał bikéshgaan dahólónígíí - Wikiibíídiiya\n(saad "Chʼał bikéshgaan hólóní" hasínítą́ą́ʼ)\nChʼał bikéshgaan dahólónígíí éí Shádiʼááhjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi tʼéiyá dahólǫ́, áádóó éí naadįįgo daatsʼí ałʼąą ádaatʼé. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Xenopus" deiłníigo deiyózhí.\nDíí chʼał éí beʼekʼid yiyiʼ dóó tó ńlį́į́h ndaʼałkǫ́ǫ́ʼ; hoolʼáágóó dóó niʼkáaʼgi naaldeeh da.\nChʼał bikéshgaan dahólónígíí éí biwooʼ dóó bitsooʼ ádaadin; nááná éí bilázhoozh danineez. Bitsʼíís éí ashdlaʼdi asdzoh[?] áníłnéez łeh.\nDíí chʼał éí chʼosh dóó łóóʼ yázhí deildeeł.


Ghą́ą́ʼaskʼidii Biłikahii Bikéyahdę́ę́ʼ tsįįłkaałii dootłʼizhí - Wikiibíídiiya\nGhą́ą́ʼaskʼidii Biłikahii Bikéyahdę́ę́ʼ tsįįłkaałii dootłʼizhí\nGhą́ą́ʼaskʼidii Biłikahii Bikéyahdę́ę́ʼ tsįįłkaałii dootłʼizhí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Ghą́ą́ʼaskʼidii Biłikahii Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Picus vaillantii" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsįįłkaałii éí 11–13di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh; bitéél éí dinilbá; bikąʼígíí éí bitsiitʼáád halchííʼ; bidaaʼ éí łibá.\nGhą́ą́ʼaskʼidii Biłikahii Bikéyahdę́ę́ʼ tsįįłkaałii dootłʼizhí éí chʼosh dóó naʼashjéʼii deildeeł.


Tó wónaanídę́ę́ʼ tłʼohtah tłʼiish (íiyisígíí) - Wikiibíídiiya\nTó wónaanídę́ę́ʼ tłʼohtah tłʼiish éí nihookááʼ tłʼiish dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Tó Wónaanídi Bilagáana Bikéyahdi dóó Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdi dóó Daakǫʼ Dineʼé Bikéyahdi dóó Tsiikʼi Déíbaalí Bikéyahdi dóó Bilį́į́ʼ Ńdeiltihii Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Natrix natrix" deiłníigo dayózhí.\nDíí tłʼiish éí 30–50di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitsiitsʼiin éí łibá; bitsiiyah éí diniltso.\nTó wónaanídę́ę́ʼ tłʼohtah tłʼiish éí tąądee naagháhii dóó chʼał dóó naʼashǫ́ʼii yilghał.


Yaaʼ naalzheehígíí - Wikiibíídiiya\nYaaʼ naalzheehígíí éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah daasdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Mesostigmata" deiłníigo deiyózhí. Yaaʼ naalzheehígíí éí 11,500 ánéelą́ą́ʼ ałʼąą ádaatʼé.\nDíí yaaʼ éí tʼáá díkwíí mm ádaníłtso; bitsʼíís éí nímaz; bijáád éí doo nineez da. Chʼosh éí bichʼiyąʼ.


Tó wónaanídę́ę́ʼ tsídiiłbáhí binákʼee halzhinígíí - Wikiibíídiiya\nTó wónaanídę́ę́ʼ tsídiiłbáhí binákʼee halzhinígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Chʼah Diʼilii Bikéyahdi dóó Haʼaʼaahjí Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdi dóó Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pyrgilauda davidiana" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilbá; binákʼee éí halzhin; bitʼaʼ dóó bitsiitʼáád éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bidaaʼ éí diłhił.\nTó wónaanídę́ę́ʼ tsídiiłbáhí binákʼee halzhinígíí éí chʼil binááʼ yildeeł; łahda naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł ałdóʼ.


(11) Assorted gearboxes. (See photos for additional specs). **Rigging Fee: $25** (Located in Eaga\n(11) Assorted gearboxes. (See photos for additional specs). **Rigging Fee: $25** (Located in Eagan,\nYou are the current highest bidder! To be sure to win, come back on 29 Mar 2018 11:19 CT (17:19 BST) Date Format as the lot closes or increase your max bid.\n(11) Assorted gearboxes. (See photos for additional specs). **Rigging Fee: $25** (Located in Eagan, MN.)


Tsídii disxǫsígíí - Wikiibíídiiya\nTsídii disxǫsí łichíʼígíí\nTsídii disxǫsí bidaaʼ łitsooígíí\nTsídii disxǫsí bitseeʼ łichíʼígíí\nTsídii disxǫsí bitseeʼ dootłʼizhígíí\nTsídii disxǫsí bitłʼaaʼ łigaaígíí\nTsídii disxǫsí bizééʼ łigaaígíí\nTsídii disxǫsí bítááʼ tsédídéhígíí\nTsídii disxǫsí diłhiłígíí\nTsídii disxǫsí ntsaaígíí\nTsídii dadisxǫsígíí éí yotʼáahdi tsídii dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Naakaii Bikéyah dóó Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dahólǫ́, áádóó éí 18 ałʼąą ádaatʼé. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii dóó ééʼdeetįįhii éí "Galbulidae" deiłníigo deiyózhí.\nDíí tsídii éí 5–13di asdzoh[?] ádaníłtso; bidaa dóó bitseeʼ éí nteel.\nTsídii dadisxǫsígíí éí chʼosh deildeeł; łaʼ éí kʼaalógii dóó iichʼąhii tʼéiyá deildeeł.


Publisher Gigamesh: Books Published in 1998\nGigamesh, 12, January 1998 1998-01-00 ed. Julián Díez Pta 595 68\nmag Ciruelo Cabral\nGigamesh, 13, March 1998 1998-03-00 ed. Julián Díez Pta 595 68\nmag Emilio Gallego , Jesús Gallego\nGigamesh, 14, May 1998 1998-05-00 ed. Julián Díez Pta 595 64\nmag Rafael Fontériz , Trazo\nGigamesh, 15, July 1998 1998-07-00 ed. Julián Díez Pta 595 68\nmag Carlos Díez\nGigamesh, 16, October 1998 1998-10-00 ed. Julián Díez Pta 595 68\nmag Sonia Rojí\nGigamesh, 17, December 1998 1998-12-00 ed. Julián Díez Pta 595 68


Tsxilghááh kááʼtsʼiní łitsxooígíí - Wikiibíídiiya\nTsxilghááh kááʼtsʼiní łitsxooígíí\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bitsiitsʼiin Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Biyáázh Tsʼǫʼasánígíí Tsxilghááh Tsxilghááh íiyisígíí dóó bikʼéí Tsxilghááh dadichʼízhígíí dóó bikʼéí Tsxilghááh kááʼtsʼinígíí\ndóó Naakaii Dootłʼizhí Bikédaayah\nTsxilghááh kááʼtsʼiní łitsxooígíí éí tsxilghááh íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi dóó Náhookǫsjí Naakaii Dootłʼizhí Bikédaayahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Tylototriton verrucosus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsxilghááh éí 5–8di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó łitsxogo naashchʼąąʼ; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.\nTsxilghááh kááʼtsʼiní łitsxooígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.\nTsxilghááh dadichʼízhígíí dóó bikʼéí\nÁsáí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tsxilghááh niłhinígíí · Dził Daantsaaítah Bilagáana Bikéyahdę́ę́ʼ tsxilghááh · Haʼaʼaahdę́ę́ʼ tsxilghááh dichʼízhí · Naakaii Łibáhí Bikéyahdę́ę́ʼ tsxilghááh łitsxogo noodǫ́zígíí · Náátsʼózídę́ę́ʼ haltsooítah tsxilghááh · Tó wónaanídę́ę́ʼ dziłtah tsxilghááh bibid halchíʼígíí · Tsxilghááh dichʼízhí noodǫ́zígíí\nDoohatsʼíí Yátiʼ Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tsxilghááh binákʼee łigaaígíí · Doohatsʼíí Yátiʼ Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tsxilghááh bitłʼaaʼ halchxíʼígíí\nÁsáí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tsxilghááh dadichʼízhígíí\nÁsáí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tsxilghááh dichʼízhí łibáhígíí · Ghą́ą́ʼaskʼidii Biłikahii Bikéyahdę́ę́ʼ tsxilghááh dichʼízhí diłhiłígíí · Ghą́ą́ʼaskʼidii Biłikahii Bikéyahdę́ę́ʼ tsxilghááh dichʼízhí łibáhígíí\nNaakaii Łibáhí Bikéyahdę́ę́ʼ dziłtah tsxilghááh\nNaakaii Łibáhí Bikéyahdę́ę́ʼ dziłtah tsxilghááh dinilzhinígíí · Naakaii Łibáhí Bikéyahdę́ę́ʼ dziłtah tsxilghááh yishtłizhígíí\nNáátsʼózídę́ę́ʼ tsxilghááh dadichʼízhígíí\nBinááʼádaałtsʼózí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tsxilghááh bibid halchxíʼígíí · Binááʼádaałtsʼózí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tsxilghááh bibid łitsxooígíí · Náátsʼózídę́ę́ʼ tsxilghááh dichʼízhí bibid łitsxooígíí · Shádiʼááhjí Tsiiʼyishbizhí Bikin Haalʼáádę́ę́ʼ tsxilghááh dichʼízhí · Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tsxilghááh dichʼízhí\nDoohatsʼíí Yátiʼ Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ táyiʼ tsxilghááh · Naakaii Łibáhí Bikéyahdę́ę́ʼ táyiʼ tsxilghááh · Tó wónaanídę́ę́ʼ dziłtah táyiʼ tsxilghááh · Tó wónaanídę́ę́ʼ táyiʼ tsxilghááh bibid halkizhígíí · Tó wónaanídę́ę́ʼ táyiʼ tsxilghááh yishtłizhígíí\nTó wónaanídę́ę́ʼ tóńlį́įyiʼ tsxilghááh dibéłchíʼígíí · Tó wónaanídę́ę́ʼ tóńlį́įyiʼ tsxilghááh łikizhígíí\nTó wónaanídę́ę́ʼ tsxilghááh daalkizhígíí dóó bikʼéí\nDoohatsʼíí Yátiʼ Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ dziłtah tsxilghááh · Kéyah dah naaʼeełídę́ę́ʼ tsxilghááh łitsogo łikizhígíí · Naakaii Łibáhí Bikéyahdę́ę́ʼ tsxilghááh · Tó wónaanídę́ę́ʼ dziłtah tsxilghááh łizhinígíí · Tó wónaanídę́ę́ʼ tsxilghááh łitsogo łikizhígíí · Tsiikʼi Déíbaalí Bikéyahdę́ę́ʼ tsxilghááh łitsogo łikizhígíí\nTó wónaanídę́ę́ʼ tsxilghááh dibéłchíʼígíí · Tó wónaanídę́ę́ʼ tsxilghááh łitsxooígíí\nTsxilghááh binághahgoʼ dahólónígíí dóó bikʼéí\nDáághahii Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tsxilghááh łikizhígíí · Doohatsʼíí Yátiʼ Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tsxilghááh binághahgoʼ hólóní · Naakaii Łibáhí Bikéyahdę́ę́ʼ tsxilghááh łikizhígíí · Tó wónaanídę́ę́ʼ dziłtah tsxilghááh binághahgoʼ hólóní · Tó wónaanídę́ę́ʼ tsintah tsxilghááh binághahgoʼ hólóní · Tó wónaanídę́ę́ʼ tsxilghááh bizééʼ halkizhígíí\nAhééháshį́į́hdę́ę́ʼ tsxilghááh dichʼízhí · Dziłtah tsxilghááh dichʼízhí · Tsxilghááh dichʼízhí (íiyisígíí) · Tsxilghááh dichʼízhí bibid halchxíʼígíí\nTsxilghááh kááʼtsʼiní dinilzhinígíí · Tsxilghááh kááʼtsʼiní łichíʼígíí · Tsxilghááh kááʼtsʼiní łitsxooígíí · Tsxilghááh kááʼtsʼiní łizhinígíí\nTsiikʼi Déíbaalí Bikéyahdę́ę́ʼ tsxilghááh naashchʼąąʼígíí\nTsiikʼi Déíbaalí Bikéyahdę́ę́ʼ dziłtah tsxilghááh naashchʼąąʼígíí · Tsiikʼi Déíbaalí Bikéyahdę́ę́ʼ hodíłchʼiltah tsxilghááh naashchʼąąʼígíí\nShádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózí Bikédaayahdę́ę́ʼ Ndaaldeehii\nDíí naaltsoos 22 Yas Niłtʼees 2022 yoołkáłę́ędą́ą́ʼ łahgo ályaa.


Wóyiyiitsahíchilí bitsiiʼ łizhinígíí - Wikiibíídiiya\nWóyiyiitsahíchilí bitsiiʼ łizhinígíí\nWóyiyiitsahíchilí bitsiiʼ łizhinígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Todirostrum nigriceps" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 3–4di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łitso; bitsiiʼ éí łizhin; bizééʼ éí łigai; binághah éí łibáago łitso; bitʼaʼ éí łizhin dóó łitsogo naashchʼąąʼ; bidaaʼ éí diłhił.\nWóyiyiitsahíchilí bitsiiʼ łizhinígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼil binááʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.