Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí dinilzhingo noodǫ́zígíí - Wikiibíídiiya\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí dinilzhingo noodǫ́zígíí\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí dinilzhingo noodǫ́zígíí éí naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Trachylepis occidentalis" deiłníigo dayózhí.\nDíí naʼashǫ́ʼii éí 4–8di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó łibáago noodǫ́ǫ́z; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí dinilzhingo noodǫ́zígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii éí yildeeł.


Tábąąh naalzheehii yistłʼinígíí - Wikiibíídiiya\nTábąąh naalzheehii yistłʼinígíí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Binááʼádaałtsʼózí Dineʼé Bikéyahdi dóó Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdi dóó Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Megaceryle lugubris" deiłníigo dayózhí.\nDíí tábąąh naalzheehii éí 16–17di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łizhingo naashchʼąąʼ dóó łigaigo yistłʼin; bitéél dóó bitłʼaaʼ éí łigai (bikąʼígíí éí bitéél łitsxogo yistłʼin łeh); binááʼ éí diłhił.\nTábąąh naalzheehii yistłʼinígíí éí łóóʼ dóó chʼał deilghał.


Tádídíín yíyání noodǫ́zígíí - Wikiibíídiiya\nTádídíín yíyání noodǫ́zígíí éí tádídíín deiyání dayikahjįʼ atah daasdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Zygogramma" deiłníigo deiyózhí. Tádídíín yíyání noodǫ́zígíí éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dahólǫ́; áádóó éí 100 ałʼąą ádaatʼé.\nDíí atʼąąʼ bichʼosh éí 4–5 mm ádaníłtso łeh; bitsʼíís éí łizhingo noodǫ́ǫ́z. Chʼil bitʼąąʼ éí bichʼiyąʼ.


Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tsídii bitseeʼ naashchʼąąʼí - Wikiibíídiiya\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tsídii bitseeʼ naashchʼąąʼí éí tązhii dóó naaʼahóóhai dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhinii Biłeeyootʼį́ʼí Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Afropavo congensis" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 20–28di asdzoh[?] áníłtso. Bikąígíí éí bitsʼíís yágo dootłʼizh; bitsiitʼáád éí halzhin; bitseeʼ éí łizhin dóó yágo dóó chʼil dootłʼizh. Baʼáádígíí éí chʼilgo dootłʼizh dóó dibéłchíʼígo naashchʼąąʼ.\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tsídii bitseeʼ naashchʼąąʼí éí chʼosh dóó chʼil binááʼ dóó dzidzé yideeł.


Naałʼaashii diłhiłígíí - Wikiibíídiiya\nNahasdzáán tʼáá siʼą́ą́ ńtʼę́ę́ʼ,\ntʼáá hazhóʼó Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí dóó Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyah\nNaałʼaashii diłhiłígíí éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah daasdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Hexathelidae" deiłníigo deiyózhí. Naałʼaashii diłhiłígíí éí nahasdzáán tʼáá siʼą́ą́ ńtʼę́ę́ʼ bikáaʼgi dahólǫ́, tʼáá hazhóʼó Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí dóó Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyah; adóó éí 85 alʼąą ádaatʼé.\nDíí naałʼaashii éí 10–50 mm ádaníłtso. Bitsʼíís dóó bijáád éí diłhił dóó łizhingo ndaashchʼąąʼ; łaʼ éí bighą́ą́ʼ halchííʼ. Chʼosh dóó naaldlooshii yázhí éí bichʼiyąʼ.\nChʼil bitʼaʼíyiʼ naałʼaashii · Naałʼaashii áłtsʼíísígíí · Naałʼaashii azisí · Naałʼaashii bijáád dilkǫǫhí · Naałʼaashii bitseeʼ naakiígíí · Naałʼaashii diłhiłígíí · Naałʼaashii yázhí · Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ naałʼaashii · Shádiʼááhdę́ę́ʼ naałʼaashii\nŁeeyiʼ naałʼaashii bikágí ntłʼizígíí · Łeeyiʼ naałʼaashii íiyisígíí · Łeeyiʼ naałʼaashii yázhí · Łeeyiʼ naałʼaashii yishtłizhígíí\nAtʼaʼ yiltʼąąʼítah naałʼaashii · Hodíłchʼiltah naałʼaashii · Naałʼaashii bizééʼ ditłʼooígíí · Tsinlátah naałʼaashii\nNaałʼaashiitsoh bijáád daalchíʼí · Naałʼaashiitsoh dinilchííʼí · Naałʼaashiitsoh ditłʼooígíí · Naałʼaashiitsoh dootłʼizhígíí · Naałʼaashiitsoh hashkéhé · Naałʼaashiitsoh łizhinígíí · Naałʼaashiitsoh naashchʼąąʼí · Naałʼaashiitsoh ntsxaaígíí\nNáátsʼózídę́ę́ʼ łeeyiʼ naałʼaashii


Chʼilátah hózhóón náyiishishí yágo dootłʼizhígíí - Wikiibíídiiya\nChʼilátah hózhóón náyiishishí yágo dootłʼizhígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Diglossa glauca" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 5–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yágo dootłʼizh; binákʼee éí halzhin; bitʼaʼ éí kʼíjíjin; binááʼ éí łitso; bidaaʼ éí diłhił.\nChʼilátah hózhóón náyiishishí yágo dootłʼizhígíí éí chʼilátah hózhóón bijeeh yidlą́.


Act 19 | `KZE | STEP | Ápórosi Kórínti-naopaꞋa máyowana Póro avumpim-báráváꞋá kweémena Évésasi-naopaꞋa kúmba Ísuna aampaꞋó kun-kwáásí máyówana\nPóro Évésasi-naopaꞋa kuráin-kwasai.\n1 Ápórosi Kórínti-naopaꞋa máyowana Póro avumpim-báráváꞋá kweémena Évésasi-naopaꞋa kúmba Ísuna aampaꞋó kun-kwáásí máyówana 2 Póro tuwánéna tísaa ena séna Ísun-aaiyaveꞋa áraire siráan-kanaa ára Áánútun-amankoma kentirumpimbá kumbéraiyo súwasa miwí sésa ímaniye. Áánútun-amankon-aaiya íya ísaraumne suwaná 3 Póro séna nóran-aaina kwésesa nombá pétinkaraao súwasa miwí sésa Yóni simátímakain-aimba kwésimasimesaya nombá pésinkaraawe suwaná 4 Póro séna Yóni séna sáwí-imayaa tínaaemba umásuweꞋa ÁánútumpaꞋa teró súwasa mirá uwaná nombá pétinkena séna moóráwai kesínaaemba tíníwain-aaiyavai áraire séꞋa kwesé aráápamai máéro Yóni siráiye. miwántávéna Ísuwe siráiye Póro súwasa 5 miwí isésa Ísóigo Ísuntavesa ísámai nombá pérówana 6 Póro tineꞋá ayáámba tátorowana Áánútun-amanko miwívímbá anómba umátinkowasa óꞋon-oꞋon-kwaasi tááivinkemba kwésesa Áánútun-aai simátimesa 7 sísamaivakemba kaeꞋá kumbaimái-kwaasi mirá uráawe.\n8 mirá uwaná Póro miwísé ména kaumbo-kwíyónkáꞋá Yútaa-kwaasiti monoꞋ-náúmpáꞋá kwéiyena Áánútu kwená kwaási kwégawaa-in-aimba asiramái simátímaꞋmaena iyúwasa 9 évakarawai tirunté marésa mináíntávésa íma áraire sésa amáparawai túrankaꞋa Ísóigona aantavésa simái sáwíꞋa uwaná Póro tiyuwéna Ísuna aampaꞋó kun-kwáásí tíꞋmaena moóráwai áwíꞋa Tíránasi ira-námbá úmakon-daumpaꞋa mói tínkarena aasiyaasi-táwai Ísóigon-aai simátímaꞋmaena kwéiyena 10 kaer-í maisuwówasa Yútaa-kwaasiye óꞋonkaa-kwaasiye Ésiyaa-maravaꞋa máyón-kwaasi amápaꞋa Ísóigon-aai ísaraawe.\nSíva áánimbaati kwaasái.\n11 Ísóigon-aai ísówana Áánútu Póromba asirayámbá amúwana ímo awárom-bayai óꞋom-bayai mayówasa 12 évaka-kwaasiyomba ampantanéí Póro aneꞋá toꞋmaésa kentí kwaásimo tíꞋo úwai tineꞋá máyoꞋmarowasa asóvawasa kentí kwaási tirumpimbá taraváá-kwámbá máyowasa mirá máumatinkowana taraváá-kwámbá kóuwasa 13 évakaꞋ-Yutaa-kwaasi kwénaaesa kwaási tirumpinkémbá taraváá-kwámbá maitíyuꞋmaesa kwégwesa taraváá-kwántávésa sésa asiramái séta Ísu áwíkaꞋa Póro kwésin-awikaꞋa kóroya kwésune suwaná 14 moóráwai áwíꞋa Síva Yútaa-mono-kawaa-kwaasigo áánimbaaꞋa avakaeté mésa pósa mirám-báyáí máyówana 15 taraváá-kwánkó simátimena séna kemá Ísumba awánéꞋa Póromba awánéꞋa kwéumpo kemá nááwiyaꞋo simásuwowana 16 taraváá-kwánkó arumpimbá máyon-kwaasigo tínkamuwana naaé kwégumuwana unáánkwátói tarátiyuwena minávákáété-kwáásí usáyaatena tuwéntáíyuwowasa unáánkwátói-iyaaimba máápaꞋa kúmúwasa 17 Yútaa-kwaasiye óꞋonkaa-kwaasiye amápaꞋa Évésasi-naopaken-kwaasi mináímbá isésa táátavai ésa Ísóigo Ísu áwíꞋa mósá makáawe.\n18 sáwívarawai máyónkaꞋa Ísun-aaiyavesa áraire suwáí tésa kwaási túrankaꞋa paárésa sésa sáwíꞋa uráumne sésa 19 miwívínkémbá pukaaꞋó agayáán-kwaasi miwítí aúváí-kwandaai tamairésa pukaaꞋó agáyón-aimba kwáyontavesa tamaimái iravímbá agaisuwésa mináúváí-kwándááímó meéyán-uraamba sáwíva-kwaasi aíyayaamba naikamáiyavai minóntánkó áwíꞋa 50,000 kina tuwésa 20 mirá anón-tantaaꞋa umbá pósa Ísóigon-aai asiramái simátímaꞋmaesa kuwasá sáwívarawai mináíntávésa áraire siráawe.\nÉvésasivaꞋa anónkar-anonkaꞋa siráan-kwasai.\n21 mirá uwaná Póro séna Másétóniyaa-maravaꞋa Ákáyaa-maravaꞋa kwénaaeꞋa Ísóigon-aai simátímaꞋmaeꞋa naaónáe séna minkákémbá YérúsaremuvaꞋa kuréꞋa Árómáa-naopaꞋa kónaumne séna 22 Tímótinte Érásátasinte áwaꞋnaa í-kwáásíráí tiꞋmarówasarai Másétóniyaa-maravaꞋa kuyaná Ésiyaa-maravaꞋa kweyáá méraiye.\n23 máyowasa minkánáá Évésasi-naopaken-kwaasi Ísóigona aampaꞋó kuwáíyávésa tirumbá sáwíꞋa umátinkesa mindáópakemba anónkar-anonkaꞋa suwaná 24 moóráwai áwíꞋa Témítiyasi minkwáásígó óntandei úmakena miwítí kampar-ísóígóná kítoꞋ-monoꞋ-nane séna minkámpár-ísóí-ínínkó áwíꞋa Átémísiye sésa kwená mayáí-kwáásíyómbá úmakowasa sáwíva-kwaasi óntamba mágwétimesa minkámpár-ísóígóná naambá kwémeyan-uwana 25 Témítiyasi mimbórá-máyáí kwémayon-kwaasi tááyowasa tayorupowaná simátimena séna kentáásí anón-ontamba mimbáyáírákéntá kwémayaumne. 26 ánivo Póro séna kwaásimo úmáráamba kampar-ísóígómbá kwéumaraawemo sin-áímbá Ésiyaa-maravaꞋa Évésasi-naopaken-kwaasiye óꞋon-oꞋon-daopaken-kwaasiye isésa áraire kwésewe. kemá Póron-aai áꞋa ísaraawe. 27 Póron-aaigo kentáásí mayáímó sáwíꞋo índayavena kwéiye. íma miráwé suꞋmai ínívo Ésiyaa-maravaken-kwaasiye amápaꞋ-maravaken-kwaasiye kentáásí ísói-ininko áwíꞋa Átémísi mósá kwémaraamba Póron-aaigo Átémísina monoꞋ-námbá úwoisankaamba simái umásukaimba póna kwenáwíꞋa kumíníye siráiye.\n28 súwasa mináímbá isésa tirumbá sáwíꞋa úwasa aaisambá sésa anónkar-anonkaꞋa sésa Évésasi-naopaken-kwaasi kentáásí Átémísi áwíꞋa anómba kwéiye sésa 29 ayamái suwasá mindáópaꞋa tésa anónkar-anonkaꞋa kwésesa Pórowe kwénaauyan-kwaasi Másétóniyaavaken-kwaasirai moóráwai áwíꞋa Káyási uwaná moóráwai áwíꞋa Árísítakasi mindárai tavisímaesa torupamái máyópaꞋa mátínkówana 30 Póro amápa-kwaasi torupepáꞋá iyónáe súwasa Ísuna aampaꞋó kuwáí íma kwaaó sésa tátorowasa 31 mimbárávákén-ánón-kwáásí évakarawai Pórona kwaási pósa aaí tuwésa sáwíva-kwaasi torupepáꞋá íma iyuwó Pórontavesa siráawe.\n32 suwasá torupon-kwáásíyómbá sáwívar-imayaa uwaná miwítí imáyáa sáwíꞋa úwasa évakarawai óꞋon-aintavesa suwasá évakarawai mirá suwasá évakarawai sésa nóin-aintavaiye sétaawa tayoruparáumno-imayaa uwasá 33 Yútaa-kwaasi miwítí avumpinkémbá moóráwai áwíꞋa Arekesándaamba túrankaꞋa máánkarowasa évakarawai anónkaꞋa sésa emá aaí siyó suwaná miwí táái karánáe séna ayáámba mósá tuwówasa 34 awánomba Yútaa-kwaasi úntavesa mimbórá-áímbá ayáátáákaꞋa tavisimái anónkaꞋa sésa Évésasi-naopaken-kwaasi kentáásí Átémísi áwíꞋa anómba kwéiye siráawe.\n35 anónkaꞋa kwésuwana mindáópaken-anon-kwaasigo aúváímo agayóndako tiyoráí-ímáyáá éna séna Évésasi-kwaasiyono. amáparawaiya awánáúnda Átémísina monoꞋ-námbá kwégawaa-eta óꞋoran-ontamba kwíyómpakemba marapáꞋá kunkáin-ontamba kwégawaa-une. 36 mináímbá íma kanaán-umai karánááovo amápaꞋa aaiseréꞋa méꞋa íma sáwíꞋa oró. 37 mindárai monoꞋ-náúmpákémbá íma umóyámbá ésarai kentáásí ísói-inintavai íma simái sáwíꞋa uráayaꞋanivo úwoi tíꞋmaeꞋa maankáꞋá tiráawe. 38 Témítiyasiye kwená mayáí-kwáásíyé aaí simátinkanae sésamo ésa aaimó simátinkai-kanaa úwoi kwáyáiye. anón-kwaasi máyáamba pósa aaí simái kaweꞋá umátinkanaaowe. 39 ánivo keinárawaꞋo óꞋon-aimbo kwáyáinaꞋo éꞋa amápa-kwaasimo torupamáímo máyáampimba simái kaweꞋá umásuwanaaowe. 40 kesáámó aaivintáámó ménaundaya ívéꞋo ááiꞋo tiyéta Árómáani-kamaani-kwaasi tésamo tasísaa esayaamo nóinkaken-aira tiyááomo síyata kesáámó sénaunda-ainta íma kwáyáiye. 41 aúváímo agayón-kwaasigo simásuwena torupamáímo máyón-kwaasi tiꞋmátuwowasa kóuraawe.


Dibénééz Bikéyahdę́ę́ʼ níyol yiiʼ naʼałkǫ́ʼígíí - Wikiibíídiiya\nDibénééz Bikéyahdę́ę́ʼ níyol yiiʼ naʼałkǫ́ʼígíí\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bitsiitsʼiin Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Tsídii Tsídii ndaatʼáʼii Yótʼáahdi tsídii Tónteel tsídii bínííʼtsohígíí Níyol yiiʼ naʼałkǫ́ʼígíí\nníyol yiiʼ naʼałkǫ́ʼígíí\nDibénééz Bikéyahdę́ę́ʼ níyol yiiʼ naʼałkǫ́ʼígíí éí tónteel tsídii bínííʼtsohígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Dibénééz Bikéyah bibąąhgi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pelecanoides garnotii" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 8–9di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin; bitéél dóó bitłʼaaʼ éí łigai.\nDibénééz Bikéyahdę́ę́ʼ níyol yiiʼ naʼałkǫ́ʼígíí éí łóóʼ yázhí deilghał dóó chʼosh bikágí dantłʼizí deildeeł.


Naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii yázhí bitsiiʼ diłhiłígíí - Wikiibíídiiya\nNaʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii yázhí bitsiiʼ diłhiłígíí éí naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Naakaii Łizhinii Bikéyah Shádiʼááhjí Siʼánígíí bikááʼgóó tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Bradypodion melanocephalum" deiłníigo dayózhí.\nDíí naʼashǫ́ʼii éí 5–6di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilbá dóó diłhiłgo naashchʼąąʼ łeh; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí ntsxaa.\nNaʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii yázhí bitsiiʼ diłhiłígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.


Wóyiyiitsahí binátsʼiin łigaaígíí - Wikiibíídiiya\nWóyiyiitsahí binátsʼiin łigaaígíí\nWóyiyiitsahí binátsʼiin łigaaígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ornithion inerme" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí dinilzhin; bizééʼ dóó binátsʼiin éí łigai; bidaaʼ éí diłhił.\nWóyiyiitsahí binátsʼiin łigaaígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼil binááʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Atʼąątah chʼałchilí bikʼaashtʼah halkizhígíí - Wikiibíídiiya\nAtʼąątah chʼałchilí bikʼaashtʼah halkizhígíí éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Raorchestes anili" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 0.5–1.2di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bikʼaashtʼah éí diłhiłgo halkizh; bitéél éí łigai; bílalátah éí daditą́; binááʼ éí ntsaa.\nAtʼąątah chʼałchilí bikʼaashtʼah halkizhígíí éí chʼil bitʼąąʼ dóó dláád yiłchozh; chʼosh yázhí éí yildeeł ałdóʼ.


Magí bíchį́į́htsohígíí - Wikiibíídiiya\nMagí bíchį́į́htsohígíí *\nMagí bíchį́į́htsohígíí éí naaldlooshii daʼałtʼoʼígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi dóó Shádiʼááhjí Ásáí Dineʼé Bikéyahdi dahólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Papio" deiłníigo deiyózhí. Magí bíchį́į́htsohígíí éí hastą́ą́ ałʼąą ádaatʼé.\nDíí magí éí 20–45di asdzoh[?] ádaníłnééz; bitseeʼ éí 15–35di asdzoh áníłnééz.\nMagí bíchį́į́htsohígíí éí tsin bineestʼąʼ dóó chʼil bitʼąąʼ deiłchozh; chéłchaaʼ dóó wóʼałtaasʼéí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Shą́ą́ʼtóhí - Wikiibíídiiya\nAlą́ąjįʼ dah Sidáhígíí: Felix Fuller\nAłkééʼ dah Sidáhígíí: Elizabeth Whitethorne-Benally\nNaaltsoos Ííłʼíní: Winnifred Bronston\nShą́ą́ʼtóhídi 568 diné dabighan, 2010góó yihah yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ.DÍNE WÓLTAʼ Diné Bikéyah bikáaʼdi éí áhootʼéego bił hazʼą́; áádóó éí bílaʼashdlaʼii náóltahígíí biniiyé náhásdzo. Tó Naneesdizí Bił Hahoodzo biyiʼdi éí kin dah shijaaʼ.\nShą́ą́ʼtóhí éí 36°35′54″ NHK dóó 110°39′29″ EʼE-gi bił házʼą́. Shą́ą́tóho éí tónteel bikááʼdóó deigo 5,080 adéesʼeez dóó 7,600 adéésʼééz ąnzáá.\n1882 dóó 1965 bitaʼ yihah yę́ędą́ą́ʼ Shą́ą́tóhó biłhaʼhodzoígíí Naabeehó bikéyah bidiidzo (tʼáá ałkééh). 1900 biyihah yę́ędą́ą́ʼ éí azhí Shą́ą́tóhó beeʼ beehodooszin áádóó Diné akǫh kédaʼhatʼííhniʼígíí éí Shą́ą́tóhó dineʼé daalyé, áádóó 1958 biyihah yę́ędą́ą́ʼ éí Shą́ą́tóhógi tááʼ naaznilí bighan łaʼ alyá. Shą́ą́tóhó bił hahoodzooígíí éí Hoozdo Hahoodzo dóó Áshįįh Biiʼtó Hahoodzo biyiʼ, áádóó áłtsʼíísígo hadahaasdzooígíí éí Dookʼoʼoosłííd Áłtsʼíísí Bił Hahoodzo dóó Tʼiisyaakin Áłtsʼíísí Bił Hahoodzo dóó Tsézhin Deezʼáhí Áłtsʼíísí Bił Hahoodzo dóó Dził Ditłʼooí Áłtsʼíísí Bił Hahoodzo biyiʼ hoodzo ałdóʼ.\nTááʼ naaznilí bighanEdit\nShą́ą́ tóhódiʼ Tááʼ naaznilí bighan siʼánígíí éí Shonto Community Governance wolyéego bee woojiʼ. Tʼááchil 1998 biyihah yę́ędą́ą́ʼ Naabeehó biWááshindoon Local Governance Act (LGA) Title 26 NNC yéélą́ʼ daʼaslį́į́h. Biʼantʼááʼ tsozí 1999 biyihah yę́ędą́ą́ʼ, ashdlaʼ management systems bee hólǫ́ǫgo áádóó bikʼiʼ niʼiitʼáʼ (certified aalyá). Atsá biyaazh 2005 biyihah yę́ędą́ą́ʼ éí Shą́ą́ tóhógiʼ, hai tʼéigo kéyah choo dooʼiiłígíí bikʼiʼniʼiitʼáʼ. Niłchʼiʼtsózí 2006 biyihah yę́ędą́ą́ʼ, Shą́ą́ tóhó dineʼé Council of Natʼaa yééląʼ daʼaslį́į́h, áádóó Yas Niłtʼéés 2007 biyihah yę́ędą́ą́ʼ éí beeʼdaʼdeizhnish. Yas Niłtʼéés 2007 biyihah yę́ędą́ą́ʼ éí Naanish hadaʼbiiljééʼígíí (economic development), hai tʼéigo kéyah chooʼdooʼííłígíí dóó kéyah bikáaʼgi naanish hadaʼbiʼdiʼyooljáʼígíí (planning & zoning commission), áádóó Chʼáá nidaʼkáíjiʼ naanish déíʼjííhʼígíí (tourism) adaalyá Shą́ą́ tóhógiʼ. Yaʼiishjaash chilí 2008 biyihah yę́ędą́ą́ʼ éí kéyah bikáaʼgi naanish déíʼjééh doolééł doo biniʼyééhígíí, "lease" wolyéígíí aalyá.\nShą́ą́ tóhógiʼ éí oltá táaʼgo siniil. 1933 dóó 1934 biyihah yę́ędą́ą́ʼ Shą́ą́ tóhó bikoohgoyá áłtsé daʼoltá nitʼééh. "Jį́ʼ Oltá" wolyéego akwéʼéʼ ałchiní daʼoołtá nitʼééh, áádóó tsé nidaʼbidziisnégo kin hooghan nimaasiʼ beeʼaalyáʼ siʼááh. Díí kinígíí éí tʼáádi siʼááh. 1966 dóó 1967 biyiʼyihah yę́ędą́ą́ʼ éí oltá hokʼą́ą́jiʼ bíł haʼazná. Áádóó éí dishjį́di tʼáádi daʼoltá. Áłtsédą́ą́ʼ éí oltá Shonto Boarding School wolyé nitʼééh, áádóó 1996 biyihah yę́ędą́ą́ʼ éí oltá Shonto Preparatory School wolyéego aalyá. 1996 biyihah yę́ędą́ą́ʼ éí oltáʼígíí "Grant/Charter" nilį́į́hgo aalyá. Áádóó hodahgo oltáígíí ałdóʼłá aalyá; Shonto Preparatory Technology High School wolyéego aalyá, éí oltáʼígíí "charter" nilį́į́hgo aalyá ałdóʼ. Shą́ą́ tóhógiʼ ałdóʼ ałchiní yázhí daʼołtáígíí bił hozʼááh, díí oltá éí Shonto Pre-School wolyé (Navajo Head Start).\nTááʼ naaznilí biníłchʼi naaltsoos (Bilagáanakʼehjí)\nShą́ą́tóhódi Óltaʼ biníłchʼi naaltsoos (Bilagáanakʼehjí)\nShą́ą́ʼtóhídi éélkid, bikoohgoyaʼ éélkid. 2007 biyihah yę́ędą́ą́ʼ.\nShą́ą́tóhódi éélkid. Bikoohgoyaʼ tó nilį́ʼ, 2008 biyihah yę́ędą́ą́ʼ éélkid.\nShą́ą́ʼtóhídi tsékoohgoyaʼ adaʼadéétíín.\nLast edited on 5 Yaʼiishjáástsoh 2020, at 02:36


Mark 7 DOGNT - Pharısee gı̨ı̨lı̨ı̨ eyıts'ǫ - Bible Search\nHołı̨ı̨ nàowoò godzeè yìı gots'ǫ at'ı̨\n1Pharısee gı̨ı̨lı̨ı̨ eyıts'ǫ Nǫ̀htsı̨-yatıì-k'ègedìı-dǫǫ̀ mǫ̀hdaa Jerusalem gots'ǫ nègı̨ı̨dee sìı Zezì wemǫǫ̀ nègı̨ı̨de. 2Zezì wecheekeè mǫ̀hdaa shègezhe kwe edılà k'enagehtse-le gogıaɂı̨, eyıt'à wecheekeè gılà “degaı nıìle” k'ę̀ę̀ gogıhtà. 3(Pharısee gı̨ı̨lı̨ı̨ eyıts'ǫ Israel got'ı̨į̀ gıgha k'aodèe hazǫǫ̀ gıcho gınàowoò k'ègedì ha gı̨ı̨wǫ t'à nàowo degaı get'ı̨ k'ę̀ę̀ shègezhe kwe t'aats'ǫǫ̀ edılà k'enagehtse. 4Nàedìı k'è gots'ǫ nagııdè nı̨dè t'aats'ǫǫ̀ shègezhe kwe edılà k'enagehtse. Nàowo eyı lahot'ı̨ı̨ łǫ k'ègedì, gınàowoò k'ę̀ę̀ lıbò, tǫ eyıts'ǫ lıìhtǫ k'enagehtse.)\n5Eyıt'à Pharısee gı̨ı̨lı̨ı̨ eyıts'ǫ Nǫ̀htsı̨-yatıì-k'ègedìı-dǫǫ̀ Zezì ts'ǫ̀ hagedı, “Dànìghǫ necheekeè gocho gınàowoò k'ę̀ę̀ geeda-le? Edılà ‘degaı’ agį̀į̀là-le et'ıì shègezhe,” gıìhdı.\n6Zezì gots'ǫ̀ hadı, “Degaı daahtsı̨ kò wek'ę̀ę̀ aahda nıìle! Nakwenàoɂǫǫ Isaıah dànì naxıghǫ ı̨ı̨tł'èe sìı ehkw'ı adı ı̨lè. Dıı hadı dek'eèhtł'è:\n‘Dıı dǫ xàgeèɂaa sìı edeyatıì zǫ t'à sets'ǫ̀ nezı̨į̀ agedı, hanìkò ededzeè t'à sets'ǫnegı̨ı̨ɂà-le.7Ededı̨ nàowo gehtsı̨ı̨ t'à hoghàgogeehtǫ; gıgha ı̨ka whìle kò sets'ǫ̀ yagehtı,’ Isaıah hadı ı̨lè.\n8Dǫ gınàowoò k'ę̀ę̀ eghàlaahda t'à Nǫ̀htsı̨ Wenàowoò nahk'e wet'àaɂà dahwhǫ.\n9“Nàahɂį̀ laaht'ı̨! Whatsǫǫ̀ naxınàowoò k'èahdì ha dahwhǫ t'à, Nǫ̀htsı̨ nàowoò wedę aahłà! 10Moses dıı hadı ı̨lè, ‘Naxıtà eyıts'ǫ naxımǫ gıts'ǫ̀ nezı̨į̀ aahda,’ eyıts'ǫ ‘Amìı edetà eyıts'ǫ edemǫ gots'ǫ̀ ìch'e xè gots'ǫ̀ nàdahoɂàa sìı ełaàwèahwhı ha hǫt'e,’ dek'eèhtł'è. 11Hanìkò naxı̨ dıı haahdı: ‘Dǫ edetà eyıts'ǫ edemǫ gots'ǫ̀ dıı hadı ha hǫt'e: Wet'à naxıts'àhdı ha ı̨lèe sìı eyı Corban hǫt'e,’ haahdı. (‘Corban,’ gedı nı̨dè ‘Nǫ̀htsı̨ wegha wheɂǫ ahłà,’ gedıì-agedı.) 12Haahdı t'à eyı dǫ yet'à edèot'ı̨ ts'àdı-le kò dahdı hǫt'e. 13Dǫ gha hanì nàowo aahtsı̨ t'à Nǫ̀htsı̨ weyatıì wedę aahɂı̨. Eyıts'ǫ eyı lanıı łǫ k'alaahdè,” Zezì gòhdı.\n14K'achı̨ Zezì dǫ hazǫǫ̀ gokayaı̨htı gà gots'ǫ̀ hadı, “Seàhkw'ǫ, ayìı dàehsı̨ı̨ sìı wedaànıahdè. 15-16Dǫ t'asìı edeyìı ayehɂı̨ı̨ sìı yet'à ‘degaı elı̨-le’ ade ha nıìle, hanìkò weyìı gots'ǫ ayìı xàewìı sìı yet'à ‘degaı elı̨-le’ ade ha hǫt'e,” gòhdı.\n17Eyı tł'axǫǫ̀ Zezì dǫ hazǫǫ̀ gots'ǫǫ̀ naèhtła gà edı̨į̀ kǫ̀ naetee sìı goyaèhtła. Wecheekeè dageehke, “Eyı haı̨dıı sìı ayìı awį̀ı̨dı,” gıìhdı. 18Zezì gots'ǫ̀ hadı, “Naxıkwì ı̨łaà dezhì nì? Ayìı awèehsı̨ı̨ sìı ı̨łaà wek'èahsǫ-le nì? Ayìı gowà yìı at'ı̨ı̨ sìı wet'à ‘degaı ts'ı̨ı̨lı̨-le’ ats'ede ha nıìle. 19Ayìı gowà yìekw'ıı sìı godzeè ts'ǫ̀ at'ı̨ nıìle, hanìkò gobò yìı at'ı̨, eyı tł'axǫǫ̀-ı̨dè gobò yìı gots'ǫ goɂǫ̀ at'į̀,” gòhdı. (Zezì hadı t'à weghǫ shèts'ezhee sìı hazǫǫ̀ nezı̨ hǫt'e dıì-adı.)\n20Eyıts'ǫ Zezì hadı, “Dǫ wedzeè yìı gots'ǫ ayìı xàdeewìı sìı yet'à ‘degaı elı̨-le’ hǫt'e. 21Nàowołı̨ı̨ t'à nànıts'ewoo sìı godzeè yìı gots'ǫ at'ı̨ hǫt'e. Godzeè t'à dıı hanì nanıts'edè: gozhį̀į̀ t'à hołı̨ı̨ k'alats'edèe, ets'eeɂį̀ı̨, dǫ ełaàts'ehwhıı, ełexè hołı̨ı̨ hots'ehtsı̨ı̨, 22ets'edì-le, hołı̨ı̨ k'ę̀ę̀ k'ehots'eɂaa, ełeghǫyats'eeɂàa, t'asìıjıı ghǫ nànıts'edèe, ełeghǫ ts'ohots'eedıı, ełıızì jıı ts'ehtsı̨ı̨, xàhots'edìı, eyıts'ǫ ezhı̨ne k'ę̀ę̀ k'ehots'eɂaa. 23Hanıı nàowołı̨ı̨ hazǫǫ̀ dǫ yìı gots'ǫ hǫt'e, eyı wet'à dǫ ‘degaı elı̨-le’ hǫt'e,” gòhdı.\nGreece got'ı̨į̀ gots'ǫ ts'èko\n24Zezì eyı gots'ǫǫ̀ naèhtła, kǫ̀ta Tyre wemǫǫ̀ kǫ̀ta gòlaa ts'ǫ̀ ajà. Ekǫ kǫ̀ goyaèhtła, eyı whedaa sìı dǫ wı̨ı̨zìı yek'èezǫ ha-le nıwǫ, hanìkò ı̨łaà dǫ gık'èhoèhzà. 25Ts'èko ı̨łè wetì ı̨nìłı̨ı̨ wets'ǫ̀-èlı̨ t'à eyaelı̨ı̨ sìı Zezì eyı wheda ghǫ ıìkw'o et'ıì yets'ǫ̀ èhtła gà yegà nàgòı̨hgè. 26Eyı ts'èko sìı Greece got'ı̨į̀ hǫt'e, kǫ̀ta Syrıan-Phoenıcıa ekǫ dǫ elı̨ hǫt'e. Zezì ghǫnàdaetì, hadı, “Sets'ǫ̀ K'àowo, setì ı̨nìłı̨ı̨ wets'ǫ̀-èlı̨ı̨ sìı xàdı̨ı̨zhı,” yèhdı.\n27Zezì yets'ǫ̀ hadı, “T'akwełǫ̀ǫ̀ chekoa shègezhe ha hǫt'e. Chekoa gıłèt'è gıghǫ nets'ıìchı gà tłı̨ ts'ǫ̀ ts'ehk'aa sìı ehkw'ı nıìle,” yèhdı.\n28Ts'èko yets'ǫ̀ hadı, “Sets'ǫ̀ K'àowo, ehkw'ı aı̨dı, hanìkò tłı̨ kò chekoa gıladà tł'a gots'ǫ łèt'ègwìa gedè hǫt'e,” yèhdı.\n29Zezì yets'ǫ̀ hadı, “Hanì xàyanehtı t'à, hòt'a nekǫ̀ ts'ǫ̀ naı̨tłe; ı̨nìłı̨ı̨ netì ts'ǫǫ̀ ajà,” yèhdı.\n30Edekǫ̀ nǫ̀ǫtła ekò wetì ı̨nìłı̨ı̨ wets'ǫ̀-èlı̨-le xè daèhte k'e whetı̨ nǫǫ̀.\nDǫ wedzıì goìle xè gode-le k'aàt'ıì ajà\n31Eyı tł'axǫǫ̀ Zezì kǫ̀ta Tyre wemǫǫ̀ kǫ̀ta gòlaa ts'ǫǫ̀ naèhtła eyıts'ǫ kǫ̀ta Sıdon gok'ıìtła. Galılee-tì ts'ǫ̀ ajà eyıts'ǫ Decapolıs kǫ̀ta gòlaa ekìıyeè sı ajà. 32Ekǫ dǫ wedzıì goìle xè nezı̨į̀ gode ha dìì sìı wets'ǫ̀ nègeèchì. Zezì ghǫnàdageetì, hagedı, “Dıı dǫ nılà wek'e aąle,” gıìhdı.\n33Zezì eyı dǫ whatsǫǫ̀ nèyı̨ı̨htı̨ gà edelakw'ǫǫ̀ wedzıìhkw'ǫǫ̀ yìı ayį̀į̀là. Eyı tł'axǫǫ̀ dèze gà edelakw'ǫǫ̀ dǫ wewalıì k'e ayį̀į̀là. 34Įdòo yak'e ts'ǫ̀ k'eet'į̀, hòtł'ò dèhjı xè yets'ǫ̀ hadı, “Efata!” yèhdı. (“Efata,” gedı nı̨dè “Nedzıì xàgǫǫɂà awede,” gedıì-agedı hǫt'e.) 35Ekòet'ıì eyı dǫ nezı̨į̀ eèhkw'ǫǫ̀ ajà eyıts'ǫ wewalıì t'à nezı̨į̀ godeè ajà.\n36Eyı tł'axǫǫ̀ Zezì dǫ gots'ǫ̀ hadı, “Dıı weghǫ dǫ wı̨ı̨zìı ts'ǫ̀ haahdı-le,” gòhdı. Hanìkò k'èdaà hagòhdı kò k'èdaà gıghǫ gode. 37Dǫ sıì gıgha enıìyah t'à, hagedı, “Enıìyah łǫ hòèhtsı̨. Dǫ gıdzıì goìlee sìı egeèhkw'ǫǫ̀ agohɂı̨ eyıts'ǫ dǫ gogede-le sìı gogedeè agohɂı̨,” gedı.


Kwaʼii késhgaaní bitéél łigaaígíí - Wikiibíídiiya\nKwaʼii késhgaaní bitéél łigaaígíí\nKwaʼii késhgaaní bitéél łigaaígíí éí naatsédlózii dóó bikʼéí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi dóó Shádiʼááhjí Ásáí Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Centropus superciliosus" deiłníigo dayózhí. Díí tsídii bikąʼígíí éí biyázhí yaa áhályą́.\nDíí kwaʼii késhgaaní éí 14–17di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilbá; binághah éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bizééʼ éí diwozh; bitseeʼ dóó bitsiitʼáád éí łizhin; bikéshgaan dóó bitseeʼ éí danineez.\nKwaʼii késhgaaní bitéél łigaaígíí éí chʼosh yázhí dóó chʼil binááʼ deildeeł; chʼał dóó naʼashǫ́ʼii yázhí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Tsétah yádíłtihii - Wikiibíídiiya\nTsétah yádíłtihii éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Origma solitaria" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 5–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo łibá; bitéél éí dibéłchíʼí; bidaaʼ éí diłhił.\nTsétah yádíłtihii éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


yo'oóOlder tone spellingyo'óódirt, powder, ashes land, earth floor\nyo'óó yo'oo⁵n1dirt, powder, ashessuelo, cenizaQui nij chraa rihaan yo'óó. The tortilla fell on the ground.La tortilla se cayó en el suelo.Rmii ga̱ yáj catsi̱i̱ ga̱ yáj maruu̱ naj rihaan yo'óó The black and white ball is on the groundLa pelota con flor blanca y flor negra está en el suelo1.2.2.1Soil, dirtTierra, Polvo5.5.4Burn1.2.1LandTierra2land, earthtierrayo'óó ya'lujfertile ground3floorpisoyo'óó lu've̠ slippery floorpiso lisocfyo'óó arináyo'óó scuá tsi̱' yo'óó niquiiclayyo'óó nortéUnited Statesyo'óó scuá tsi̱' powdered sugar, confectioners sugaryo'óó yahijclump of earth rocky ground\nyo'óó ariná yo'oo⁵ arina⁴n1flourJuaán tixi̱n' maa yo'óó ariná.Juan will sift the flour5.2.3.3Cooking ingredientsIngredientes para cocinar5.2.1.2.3Grind flourPulverizar harina2flourharinacfyo'óóyo'óó scuá tsi̱'\nyo'óó chraan yo'oo⁵ chraan³²npiece of dried earth, clodpedazo de tierra, terrónCayuu yo'óó chraan rá ve'. Pieces of adobe are falling into the house.Se está desmoronando la casa.\nyo'óó chru̱u̱ yo'oo⁵ chruu²nsandarena1.2.2.2RockRoca1.2.2.1Soil, dirtTierra, Polvo\nyo'óó chru̱u̱ yahij gravelgrava1.2.2.2RockRoca\nyo'óó gun' da̱jntalc, powdertalco\nyo'óó gun' da̱j catu̱u̱ rque niha̱a̱ nspiceespecia\nyo'óó nacoo̱ yo'oo⁵ nacoo³¹desertdesierto1.2.2.1Soil, dirtTierra, Polvo\nyo'óó niha̱j humus soiltierra suelta1.2.2.1Soil, dirtTierra, Polvo\nyo'óó niquii yo'oo⁵ niquii³²nclaybarro, arcilla1.2.2.1Soil, dirtTierra, Polvoyo'óódirt, powder, ashes land, earth floor\nyo'óó norté yo'oo⁵ norte⁴nUnited StatesEstados Unidos9.7.2.1Names of countriesNombres de paísesyo'óódirt, powder, ashes land, earth floor\nyo'óó quitzi̱i yo'oo quitzii¹³ seasonal farmlandtierra de siembra temporal1.2.2.1Soil, dirtTierra, Polvo\nyo'óó scuá tsi̱' yo'oo⁵ scua⁴ tsi'¹ npowdered sugar, confectioners sugarpolvo dulceCuta' ndo'onii yo'óó scuá tsi̱' xráá rachrúún. They put a lot of powdered sugar on the bread. Pusieron mucho azúcar confeccionado al pan. yo'óódirt, powder, ashes land, earth floortzi̱'sweetscuásugarcfyo'óóyo'óó ariná\nyo'óó tachru̱u̱ yo'oo⁵ tachruu²ndustpolvo1.2.2.2RockRoca1.2.2.1Soil, dirtTierra, Polvo\nyo'óó ya'luj fertile groundtierra fértil1.2.2.1Soil, dirtTierra, Polvoyo'óó 2land, earthya'luj2fertile\nyo'óó yahij yo'oo⁵ yaij³1clump of earthterrón1.2.2.1Soil, dirtTierra, Polvo2rocky groundtierra pedregosa1.2.2.2RockRocayo'óódirt, powder, ashes land, earth flooryahijstone\nyooL-stemyoo mare̱esugarcane (red)\nyoóyoo⁴nstraw containertenateAraaj agüeé xrque yoó.I am putting coffee in the tenateThis can be used to store things like tortillas, coffee, dried corn, beans, etc.\nyo̱oyoo¹³advquicklyrapidamenteGa̱a ne̱ yo̱o na nij Zaqueo rihaan yo'óó…Then Zaccheus quickly came down to the ground …Entonces Zaqueo descendió aprisaLUK 19:6\nyoo catzi̱i̱ yoo³² catzii¹nsugarcane (white)caña de azúcar (blanco)Laru̱u ndo'o yoo catzi̱i̱ ga̱a ané so̱' man yo' White sugarcane is soft when you chew it.Es muy suave la caña blanca cuando lo masticas.5.2.3.1Food from plantsAlimentos procedentes de plantascatzi̱i̱1\nyoo mare̱e yoo³² maree¹³nsugarcane (red)caña de azúcar (rojo)5.2.3.1Food from plantsAlimentos procedentes de plantasLOWyoo\nyoo naa̱ corn stalktallo de milpa6.2.1.1.3Growing maizeCultivo maíz\nyu'uj yu'uj³²nholehoyo, cuevaAyaj yu'uj me raj achri̱j agüeé. I am making a hole to plant coffee.Estoy haciendo un hoyo para sembrar café. yu'uj nuu nacisternyu'uj yuvejtomb


Dziłghą́ąʼtah dǫ́ʼiiyiyiitsahí binághah yishtłizhígíí - Wikiibíídiiya\nDziłghą́ąʼtah dǫ́ʼiiyiyiitsahí binághah yishtłizhígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ochthoeca fumicolor" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 5–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí dóó dinilzhingo naashchʼąąʼ; bitéél dóó binátsʼiin éí diniltsxo; binághah éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bidaaʼ éí diłhił.\nDziłghą́ąʼtah dǫ́ʼiiyiyiitsahí binághah yishtłizhígíí éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Dziłtah tseewoshí noodǫ́zígíí - Wikiibíídiiya\nDziłtah tseewoshí noodǫ́zígíí\nDziłtah tseewoshí noodǫ́zígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Leptasthenura striolata" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 5–7di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí dóó łibáago noodǫ́ǫ́z; bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí dinilzhin; bizééʼ dóó bitéél éí dinilbá; binátsʼiin éí łigai; bidaaʼ éí diłhił.\nDziłtah tseewoshí noodǫ́zígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Chʼil bijeeh yidlání bitłʼaaʼ halzhinígíí - Wikiibíídiiya\nChʼil bijeeh yidlání bitłʼaaʼ halzhinígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Cinnyris bifasciatus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–6di asdzoh[?] áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís diłhiłgo disxǫs; bitsiiʼ éí chʼilgo dootłʼizh dóó disxǫs; bitłʼaaʼ éí halzhin; bitéél éí tsédídéehgo naʼítłʼizh; bidaaʼ éí tʼóó bíyó shiyish. Baʼáádígíí éí łibáago naashchʼąąʼ dóó bitéél łikizh.\nChʼil bijeeh yidlání bitłʼaaʼ halzhinígíí éí doo chʼil bijeeh tʼéiyá yidlą́ą da; naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí éí yildeeł ałdóʼ.


Magí haachxéehii łitsxooígíí - Wikiibíídiiya\nMagí haachxéehii łitsxooígíí\nMagí haachxéehii łitsxooígíí éí naaldlooshii daʼałtʼoʼígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Táłkááʼ Bighan Dineʼé Bikéyahdi dóó Tółáníinii Bikéyahdi dóó Náhookǫsjí Kintaaʼanéhé Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Alouatta macconnelli" deiłníigo dayózhí.\nDíí magí éí 20–25di asdzoh[?] áníłnééz; bitseeʼ éí 18–24di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łitsxo dóó łichííʼ; biniiʼ éí dinilzhin.\nMagí haachxéehii łitsxooígíí éí tsin bineestʼąʼ dóó chʼil bitʼąąʼ yiłchozh; chéłchaaʼ yázhí dóó wóʼałtaasʼéí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Zahalánii binááʼ łigaaígíí - Wikiibíídiiya\nZahalánii binááʼ łigaaígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Margarops fuscatus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 9–12di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; binááʼ éí łigai; bidaaʼ éí dinilgai.\nZahalánii binááʼ łigaaígíí éí chʼosh yázhí dóó dzidzé dóó chʼil binááʼ deildeeł; łahda naʼashǫ́ʼii dóó chʼał deilghał ałdóʼ.


Tsédááʼ tsídii dóó bikʼéí - Wikiibíídiiya\nTsédááʼ tsídii dóó bikʼéí\nTsédááʼ tsídii łizhinígíí\nTsédááʼ tsídii diłhiłígíí\nTsédááʼ tsídii binákʼee łigaaígíí\nAhééháshį́į́hdę́ę́ʼ tónteel tsídiichilí\nTónteel tsídiichilí binághah łibáhígíí\nNáátsʼózídę́ę́ʼ tónteel tsídiichilí\nTsédááʼ tsídii bitéél łigaaígíí\nTsédááʼ tsídii bidaaʼ ditání\nTsédááʼ tsídii yázhí\nTsédááʼ tsídii ntsaaígíí\nTónteel tsídiichilí łikizhígíí\nTónteel tsídiichilí łibáhígíí\nTsídii naʼałkǫ́ʼí bidaaʼ diniltsooígíí\nTsídii naʼałkǫ́ʼí bideeʼ hólónígíí\nTsídii naʼałkǫ́ʼí áłtsʼíísígíí\nTsídii naʼałkǫ́ʼí yázhí bidághaaʼ hólónígíí\nTsídii naʼałkǫ́ʼí yázhí bidaaʼ łichíʼígíí\nTsékʼi tsídii naʼałkǫ́ʼígíí\nTsédááʼ tsídii dóó tsídii ndaʼałkǫ́ʼígíí éí tónteel dóó tábąąh tsídii dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí tónteel bibąąhgi dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Alcidae" deiłníigo deiyózhí. Tsédááʼ tsídii dóó bikʼéí éí 24 ałʼąą ádaatʼé.\nDíí tsídii éí łizhin dóó łigaigo ndaashchʼąąʼ łeh (łaʼ éí tʼóó daalzhin), áádóó éí 6–25di asdzoh[?] ádaníłtso; tónteel biyiʼdi chʼosh dóó łóóʼ haalzheehgo ndaʼałkǫ́ǫ́ʼ.


Dááʼałnááʼáhé bitʼaʼ łizhinígíí - Wikiibíídiiya\nDááʼałnááʼáhé bitʼaʼ łizhinígíí\nDááʼałnááʼáhé bitʼaʼ łizhinígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dóó Náhookǫsjí Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Loxia leucoptera" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 6–7di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łichííʼ; bitʼaʼ éí łizhin dóó łigaigo naashchʼąąʼ; bidaaʼ éí łibá.\nDááʼałnááʼáhé bitʼaʼ łizhinígíí éí chʼil binááʼ dóó neeshchʼííʼ yildeeł.


Tłʼiish daantsxaaígíí - Wikiibíídiiya\nTłʼiish daantsxaaígíí éí tłʼiish daantsaaígíí dóó bikʼéí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Naakaii Bikéyahdi dóó kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Boa" deiłníigo deiyózhí.\nDíí tłʼiish éí 10–17di adéesʼeez[?] ádaníłnééz, áádóó éí łóóʼ dóó chʼał dóó tsídii deilghał łeh; táłkááʼtsʼin dóó dlǫ́ǫ́ʼ ntsxaaígíí dóó chį́į́h naatsʼǫǫdí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Act 7 | `AWB | STEP | Manikáne ehweh mibeq mahbeq arító kene wahnahnka Sítíbéninsabé kasenéna, Sega irare ehwéhmé aiq pútaqpo úwe.\nSítíbéniga teriu ehwéhne.\n1 Manikáne ehweh mibeq mahbeq arító kene wahnahnka Sítíbéninsabé kasenéna, Sega irare ehwéhmé aiq pútaqpo úwe. 2 Úwana Sítíbéniga mahraréna, Nánuwahraho, kawerue írátíáhro. Naho naho itene igaqna Ébáráhmaga Áráni suwahpeq íre pokútaq Mésópótémía marákórápéq míowana Maniká anotah pagégé ánínká íópeq auwena Ébáráhmaba séna 3 wensabé ehweh teawena, Arene marakówé arenawahrahwe sue teawéna marakórápéq pokúno teawuwe.\n4 Teawuwana Ébáráhmaga Káría kené marakórapeq suena pokue Áráni suwahpeq kowíowana mitaq wenabo pukúwe. Pukúwana Manikánka ite amahnága míona marákórápéq Ébáráhma eqmarowe. 5 Eqmarowana súwana Manikánka Ébáráhma mahtaqté márákó íre eqatowe. Pehgáriq marákó íre eqatasa peh teawena, Mókake arereq arenanahréhreq iníe úwe. Mi ehwéh teawu tanahráq Ébáráhma íre wenahninkákáq ání míowe.\n6 Manikánka we mó teawena, Arenanahréh mókake wáhnaupéqté kéné marakórapeq míagehe. Mi kegá arambehriraq saiqnaritera subiqmarera áhnte opéq 400 opéq síwíoqnagehe. 7 Síwíoqnehra ke kamah arinauge. Kamah ariénaraq arenanahréhga mitaq suera mahtaqté márákóráq ínénsabe iwíáh íwíáh aintagéhe teawuwe.\n8 Teawu ehwéh ahreraq kankeheéna Manikánka Ébáráhmansabé, Áú amurúrue sansa miraúno úwe. Úwana Ébáráhmaga animai wenáwíq Áhísáhki maqatowana abapete apahtáró wéhékáh ména wenahniné áú amurú auwowe. Áhísáhki weh úkéna animai wenáwíq Sékópa maqatowe. Maqatowana Sékópaga airápété téhtaré anímáí masitowara wene ahninkáwáréh itene igaqnaréh úkuwe úwe.\n9 Sítíbéniga mó mahraréna, Sékópane ahninkáwáréh airápété téhraníté méra se ábárahnahnahnka sensíbáq Sósépa abiahnsanéra wáhnaupéqté ké eqsitera móne meyówe. Wáhnaupéqté kégá Sósépa meqmera Ísípi marákórápéq móátówana Manikánka wereq mía míaéna 10 mó kegá we íre kawerató tanahráq séhréh atowe. Ísípi marákórápéqté wáhnáhnká Sósépa áhrabútaq Manikánka kaweq iwíáh atowana Sósépaga ahtebia éhwéh irarúwe. Ahtebia éhwéh irarúwana Ísípi wahnáhnká, Mah anímé kaweq iwíáhire éna Sósépansabé, Arega moke Ísípi marákóákáq néne nahtapeqté ménsáméhnsánkákáq wahnahnúno atowe.\n11 Mi tanáhráq Ísípi marákórápéqkákáq Kénáni marákórápéqkákáq anotah ehwéhrótaq áhnte kene sirupipeq umeh aguwara moq itene igaqnaréh táhutahuq íre kowe. 12 Íre kowana Sékópaga Ísípi marákórápéq táhutahuq kéhre u ehwéh irena wenahnimáhq táhutahuq sabatáhq Ísípi marákórápéq téh eqmaq suowe. 13 Eqmaq suowara Ísípi marákórápéq pokéra táhutahuq mewera sene nahtapeq kouwekuwe. Mi tahutáhúq parabagúwara se Ísípi marákórápéq mó pokutaq Sósépaga wenawahrehyabe, Íné iteríbáq múge ue pahsuqme teriuwe. Pahsuqme teriuwana Ísípi wahnáhnká moq Sósépane awahwáréh ahtebówe.\n14 Ahtebówana Sósépaga wene awahwáréhyabe, Nánibo Sékópa meqmeq sero éna eqmaq suowe. Eqmaq suowara awahwáréhga sensibo koweqmera áhnte wehekéq 75 wehekéq weba suwe. 15 Sékópaga Ísípi marákórápéq tuména mitaq pukúwara anehe itene igaqnaréh moq mibeq pukuwe. 16 Ébáráhmaga naho maisaró marakó áwíq Sékéma ebah monéráté paiqmarowe. Ámórine ahninkáwáréhga, Maisia marákó meyo atówana paiqmarowe. Itene igaqnaréhga pukuwara sene animárínká sene ayahnsa mewera mina maisaró marakórápéq ónapipéq móárówe úwe.\n17 Sítíbéniga mó mahraréna, Itene igaqnaréhga Ísípi marákórápéq mía míaéra peh íregáritaq aguwe. Manikánka Ébáráhmansabé marakó iníe teawu ehwéh áhníbórá mirainaútaq itene igaqnaréhga íregáritaq aguwe.\n(Stat 15.5, Buk Song 105.24)\n18 Íregáritaq aguwana Sósépa pukúwana Ísípi marákórápéq we íre tagario anínká wahnah aní úkúwe. 19 Mi anínká wahnahnéna itene igaqnaréhyabe péhe aritena síwíoqnówe. Sene animárínká pukigeheéna wega sensabé, Ani maqmaréhrataq mewe máhpeq súáhro aritowe.\n20 Mi tanáhráq wenanoga Mósísi maqmarowana Manikánka, Aiq kaweq aníne íwíáh atowe. Apahtáró ío sega wenabone nahtapeq kopípéq kirabo atówe. 21 Apahtáró íó parabagútaq subíyeho éra máhpeq kopípéq áúwówe. Kopípéq áúwówana Ísípi marákórápéqté wáhnáhné ayahunkawagá we tagéna, Kaweq aníne íwíáhéna meqmena wewene ani tahnsa kirabo atowe. 22 Kirabo atowara Ísípi kegá Mósísi áwáhnoruwana we moke Ísípi kené sánsá ahtebówe. Ahtebéna we págege ahtébíá ání úkéna wene ehwehnkakáq wene arambehriakáq págegeue miraúwe úwe.\n23 Sítíbéniga mó mahraréna, Mósísi 40 opéq ména, Nánuwahrah Ísara kebá koraganie íwíáhéna koragówe. 24 Peh morá Ísípi anínká Ísara aní subutaq Mósísiga tagéna wenawahrah aní éhnehéna mi Isípí ání subiq suowe. 25 Subiq suena iwíáhéna, Manikánka ínénsabe, Arenawahrah séhréh arito éna omaq intowe. Omaq intonsabé nánuwahrahga aiq tagaríáhwe íwíáhúwara wenawahrahga íre tagaríówe.\n26 Mó wehekáh wenawahrah aníté tobehuyataq Mósísiga tagéna ayositanieéna sensabé, Ite morá káhnáh móye. Aneqsabé tobehoyo úwe. 27 Úwana ahbabárato aninká Mósísi pagunsuena wensabé, Insega wahnahnarito teawátáiro? 28 Inokáh Ísípi aní subiq sutonanserah íné moq nubiq suaníbo úwe. 29 Úwana Mósísiga mitaq suena pehbeheráh pokue wáhnaupéqté kéné marakó áwíq Míríána marákórápéq kowíowe. Nahnso aní kowéna mibeqté áhré meyowana téhtaré ánímáíráré maqmarowe úwe.\n30 Sítíbéniga mó mahraréna, Mósísiga mitaq 40 opéq míowe. Sáwéh áwíq Sáínái wega mitaq wahtotaq abataq marákórápéq noguwe. Mitaq noguwana káriq awánká irarówana íópeqté ánínká mi iráípéqté ábóraragúwe. 31 Ábóraragúwana Mósísiga tagéna áhtenéna, Wahtotaq koraganie íwíáhéna sútaq Manikánka teawena, 32 Íné arene aigaqnaréhne Maniká múge. Íné Ébáráhmareh Áhísáhkireh Sékóparehne Maniká múge úwe. Úwana Mósísiga iransánéna áhreú púana aura íre pankeqme tagówe.\n33 Íre pankeqme tagówana Manikánka wensabé, Íné míó púah arega órira marákórápéq iriwe míahne. Minayabe arene súu ugurúruqme pehipi iriwe míahno. 34 Ísípi marákórápéqté kégá Ísara ke néne animárí síwíoqnahtaq tagaríóge. Sega uwo uwo aruqarurotaq íróge. Ínéga mibeqté meriqmena móbeq móritanieéna tumíóge. Mósísio, are Ísípi marákórápéq eqmaróge. Pokúno teawuwe úwe.\n35 Sítíbéniga mó mahraréna, Mósísi ítaq mahbí míotaq Ísara kegá wensabé ahqáho atera, Insega wahnahnarito teawátáiro uwe. Mina ahqáho ató ánímé Manikánka arenawahrah amahnága Ísípi marakóráq míówah kowahnahnue meriqme mérito atena eqmarowe. Mósísi abatapi míowana káriq awánká irarowana íópeqté ánínká mi iráípéqté ábóraragútaq Manikánka Mósísi eqmarowe. 36 Eqmarowana Mósísiga Ísípi marákórápéq ótaq sansá miraéna mi marákó suena wání aroipéq áwíq Káhtore Waní ayehráq móritowe. Móritena mitaq mó otáq sánsá miraéna abatapi móritena mitaq mó otáq sánsá miraúwara 40 opéq míówe.\n37 Mósísiga Ísara keyábé, Manikánka ínénsabe, Néne ehweh korerio éna eqmaq nuwonserah mókake mó wene ehweh terí ání iteruwahrahní eqmarankéhe teniátáire úwe. 38 Mirarena mi tanáhráq Ísara ke abatapi míówana Mósísi seba míowana íópeqté ánínká Sáínái sawéhráq Mósísi ehweh teawuwe. Teawuwana Mósísiga itene igaqnaréh mi ogá mé ehweh teriuwe úwe.\n39 Sítíbéniga mó mahraréna, Itene igaqnaréhga Mósísine ehweh anteruera wensabé íre iuwahbehre éra Ísípi marákórápéqsábé sirutaboiruwe. 40 Ísara kegá Mósísine awahwá Áróninsábé, Arenábáq Mósísi ite Ísípi marákórápéqté meitái aní aiq taqnobagire. We eheq míehrapómo. Ite ebeq itáh máníkámárí míagehboq arene ayahnkaratáté maniká tahnsa náneqmarí miraúno uwe. 41 Miraúno éra itene igaqnaréhga káho áráhq tahnsa náneq mirarówe. Mirarera minayabe titirarera sene siyahtate miraró naneqsabé iwíáh íwíáh atówe. 42 Iwíáh íwíáh atówana minayabe Manikánka se suowara sega íópeqté náneqmarínsábé iwíáh íwíáh atówe. Minayabe Manikáne ehweh irarú aninká naho sehiranúwana wene ehwehnka mahraréna,\nÍsara keo, itega 40 opéq abatapi méq itega ménkámehnká subiqmareq titirurowe. Íre ínénsabe iwíáhéq subiqme titiraintárówe. 43 Péhepehe maníká Móríkine sériraté pearó wehuwéhú nahtapéq móateq mi nahnkákáq sehgieq poku pokuurowe. Itega wehyoq tahnsá náneq mirareq wenáwíq Árépánie ateq itene manikáne atarówe. Iwíáh íwíáhoneheéq itega mi pehepéhé máníkámárí mirarurowe. Miraruronsabé Pábíróni marákórápéq seberaebéq eqmaq iuwanauge ire úwe.\n44 Sítíbéniga mó mahraréna, Itene igaqnaréhga abatapi míótaq Manikánka Mósísinsabé, Ínénsabe iwíáh íwíáh aintéhna sériraté wéhuwehu nah mahraue pearo úwe. Manikánka Mósísi sokigiúnserah itene igaqnaréhga mirarówe. 45 Itene igaqnaréh pukuwara sene animárínká mi seríráté pearó wehuwéhú náh sehgiwera wehukení wenáwíq Sósúa kérówe.\nManikánka itene igaqnaréh séhréh aritena sene naruo kaqsuowe. Kaqsuowara itene igaqnaréhga sene naruone marakó meyówe. Mewera mi seríráté pearó wehuwéhú náh sehgiwera kowíówe. Mi nah áhnte opéq kagaúwana Tébíti Asiu kené wahnah úkéna 46 kaweqtaq mía míaúnsabe Manikánka wensabé arutaboirúwe. Arutaboirúwana Tébítiga iwíáhéna, Nigaqna Sékópane Maniká kaweq nahupéq míankehboq pearaníe íwíáhéna Manikánsabe, Arene nah pearaníe úwana Manikánka ahqáho atowe. 47 Ahqáho atowana wenahni Sórómóniga Manikáne nahtapeq pearowe.\n48 Pearowana Manikánka anotah aní mía míai puana wega íre peh morá wehukega pearáh náhtápéq mía míaire. Minayabe wene ehweh irarú aninká mahraréna,\n49 Itene Wahnahnka mahraréna, Íópeqmé néne wahnahnu síáh tahnsane. Mah marákó márákówé néne nigúnúbá tahnsane. Minayabe íné moke íópeqkákáq mah marákó márákóákáq wahnah wahnahnuge. Minayabe aneq nah peintanéhbo? Íné íre ahreno aní múge.\n50 Ínébataq ínéga moke mah marákó márákórápéqté náneq miraráhwa mino ire úwe teriuwe.\n51 Teriena Sítíbéniga mó mahraréna, Ite saiyoue píribahri ke wóe. Itene irupipeq íre irasa, ahre parosa ké wóe. Ite Manikáne Awansabé ahqáho atáh ké wóe. Itene igaqnaréhga miraunserah itega amahnága miraowe. 52 Itene igaqnaréhga Manikáne ehweh iraru ke moke síwíoqno mino. Íre áwíoqno aní insebo? Naho Manikáne ehweh iraru kegá mahraréra, Mókakewe kaweqtaq mía míai aní mahtaq tumíanawire uwara itene igaqnaréhga mina iraru ke subiq súówe. Sega miraunserah itega moq miraurowe. Kaweqtaq míéh ání tumíowaq itega táhtoqmeq móateq subiq sutowe. 53 Íópeqté kégá Manikánka sehgíóro ú ehweh teiéwaq itega íre ireq mi ehwéh anteruq anteruro mino úwana wene ehweh aiq parabagúwe.\nSítíbéni subiq súó ehwehne.\n54 Sítíbénine ehweh parabagúwara író kega anotah abíáhnsánéra sirupipeq págege aguwe. Sega Sítíbéninsabé anotah abíáhnsá atówana 55 Manikáne Awanka wene arupipeq ména séhréhue págege atowe. Séhréhue págege atowana Sítíbéniga íópeq ebitáwéna Manikáne téhreh naneqkakáq tagówe. Sísawe Manikáne ayah púpeq iriwe míowana tagéna 56 mahraréna, Tagahro. Íópeq sawekirana wehukení úkurai anínká Manikáne ayah púpeq iriwe míéhrana tagoge úwe.\n57 Úwara sega kareéra ahre parotáwéra moráráq peheráh kure Sítíbéni táhtoqme 58 panantáwera ahnansahrapeq móatera sene káhq ambántámárí mitaq marówe. Mitaq marówana wehukení wenáwíq Soraga mi ambántámárítáq wahnahnúwara ebahnsa tuparuqme subiq súówe.\n59 Sega ebahnsa tuparuqme subiq súótaq Sítíbéniga púrerue mahraréna, Sísao, are néne Wahnah mone. Néniwa meyo éna 60 arehunseraráq ména anotah ehwéhnue púreréna, Néne Wahnahno, sene ahbabáqsabe íre ayahqmaro ue púreréna putiowe.


Naakaii Bikéyahdę́ę́ʼ galagaláʼii bitsiitʼáád halzhinígíí - Wikiibíídiiya\nNaakaii Bikéyahdę́ę́ʼ galagaláʼii bitsiitʼáád halzhinígíí\nNaakaii Bikéyahdę́ę́ʼ galagaláʼii bitsiitʼáád halzhinígíí éí atsáłbáí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Bikéyahdi dóó Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Caracara cheriway" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 19–23di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin; bitsiitʼáád éí łizhin ałdóʼ; bikós éí łigai; bitéél éí łigai dóó łizhingo yistłʼin; binákʼee éí łitsxo łeh; bidaaʼ éí dinilgai.\nNaakaii Bikéyahdę́ę́ʼ galagaláʼii bitsiitʼáád halzhinígíí éí naʼashǫ́ʼii dóó tłʼiish dóó naaldlooshii yázhí haalzheehgo naatʼá; dííłdzid éí yilghał ałdóʼ.


Dǫ́ʼiiyiyiitsahí áłtsʼíísí bitsiitʼáád halzhinígíí - Wikiibíídiiya\nDǫ́ʼiiyiyiitsahí áłtsʼíísí bitsiitʼáád halzhinígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí kéyah dah siʼánígíí beʼałníiʼdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Myiornis atricapillus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 2–3di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilgai; binághah éí diłhiłgo łitso; bitʼaʼ éí dinilzhin dóó dinilbá; bitsiitʼáád éí halzhin; bidaaʼ éí diłhił.\nDǫ́ʼiiyiyiitsahí áłtsʼíísí bitsiitʼáád halzhinígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼil binááʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Tsídii bitʼatah hózhóón dóó bikʼéí - Wikiibíídiiya\nGáagii bitʼatah hózhóón\nZhį́ʼii bítááʼ łitsooígíí\nZhį́ʼii tseenézí bítááʼ dootłʼizhígíí\nZhį́ʼii tseenézí bizééʼ dootłʼizhígíí\nZhį́ʼii yilzhólí bitsiitʼáád dootłʼizhígíí\nTsídii naashchʼąąʼí binághah halchíʼígíí\nTsídii naashchʼąąʼí bitsiiʼ łichíʼígíí\nTsídii bitʼatah hózhóón łitso dóó łizhinígíí\nTsídii bitʼatah hózhóón yázhí\nTsídii bitʼatah hózhóón bizééʼ dootłʼizhígíí\nTsídii bitʼatah hózhóón łichíʼígíí\nTsídii bitʼatah hózhóón dóó bikʼéí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi dóó Chooyééł Dineʼé Bikéyahdi dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Paradisaeidae" deiłníigo deiyózhí. Tsídii bitʼatah hózhóón dóó bikʼéí éí 45 ałʼąą ádaatʼé.\nDíí tsídii éí 10–25di asdzoh[?] ádaníłtso łeh, áádóó éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii deildeeł; dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ éí deiłchozh ałdóʼ.


Akałii Bikéyahdę́ę́ʼ nahatʼeʼii - Wikiibíídiiya\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Bidił Daazdoígíí dóó Daʼałtʼoʼígíí Biishchʼid Dahólónígíí Náhookǫs biyaadi Hadahóólįįdígíí Tsin Deigházhígíí Nahatʼeʼii\nAkałii Bikéyahdę́ę́ʼ nahatʼeʼii éí Tsin Deigházhígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Akałii Bikéyahdi dóó Naakaii Bikéyah]]di hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Dipodomys compactus" deiłníigo dayózhí.\nDíí naaldlooshii éí 8–9di asdzoh[?] áníłnééz (bitseeʼ éí 5–6di asdzoh áníłnééz). Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bitéél éí łigai; binááʼ éí ntsxaa; bijáád éí nineez.\nAkałii Bikéyahdę́ę́ʼ nahatʼeʼii éí chʼil binááʼ yildeeł; tłʼoh dóó chéłchaaʼ yázhí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ táshchozhii - Wikiibíídiiya\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ táshchozhii éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi dóó Łeesdísí Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Hirundo neoxena" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo dootłʼizh; bizééʼ dóó bítááʼ éí halchííʼ; bitʼaʼ éí dinilzhin; bitéél dóó bitłʼaaʼ éí łigai; bidaaʼ éí łizhin.\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ táshchozhii éí naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Hodíłchʼilgi dlǫ́ʼiitsoh - Wikiibíídiiya\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Bidił Daazdoígíí dóó Daʼałtʼoʼígíí Biishchʼid Dahólónígíí Náhookǫs biyaadi Hadahóólįįdígíí Bidił Daazdoígíí dóó Daʼalghałígíí Náshdóí Deinoolinígíí Dlǫ́ʼiitsoh Danilínígíí\nHodíłchʼilgi dlǫ́ʼiitsoh éí Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi kéyah naaznilígíí dóó Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi dóó Kéyah Dańlíinii bikáaʼgi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Paradoxurus hermaphroditus" deiłníigo dayózhí.\nHodíłchʼilgi dlǫ́ʼiitsoh éí tsinlátah naaghá (Kéyah Dańlíinii bikáaʼgi éélkid)\nDíí naaldlooshii éí tsintahgi dóó ayóo ndahałtingóó naakai, áádóó éí tsinlátahgi dóó nihookááʼ naaldeeh, áádóó éí tłʼéeʼgo naaldeeh łeh. Bílaʼashdlaʼii bikin dah naashjaaʼídi éí dahólǫ́ ałdóʼ.\nDíí dlǫ́ʼiitsoh éí diłhiłgo łibá, áádóó éí łizhingo łikizh łeh. Bitsʼíís éí 17–28di asdzoh[?] áníłtso, áádóó éí bighaaʼ ditsʼoz; bitseeʼ éí bitsʼíís aheeníłnééz, áádóó éí doo noodǫ́ǫz da. Hodíłchʼilgi dlǫ́ʼiitsoh éí 3–10 dahidídloʼ áníłdáas łeh.\nDíí dlǫ́ʼiitsoh éí tsin bineestʼąʼ yiłchozhgo naaghá (Naakaii bichʼil łitsxooí da, gohwééh bináaʼ da, chʼil ditsʼozíłchíiʼ da); nááná chʼosh yázhí yildeeł dóó naaldlooshii yázhí haalzheehgo naaghá.\n^ Burnie/Wilson. Animal. Dorling Kinderley. London, Tótaʼ Dineʼé Bikéyah: 2011./n.199 góneʼ\nDlǫ́ʼiitsoh łikizhígíí · Dlǫ́ʼiitsoh bizééʼ noodǫ́zí · Dlǫ́ʼiitsoh áłtsʼózígíí · Tsinlátahgi dlǫ́ʼiitsoh · Dlǫ́ʼiitsoh bíchį́į́hdzísgaaígíí · Hodíłchʼilgi dlǫ́ʼiitsoh · Dlǫ́ʼiitsoh noodǫ́zígíí · Tábąąh dlǫ́ʼiitsoh


Tsiikʼi Déíbaalí Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼiish báhádzidígíí dóó bikʼéí - Wikiibíídiiya\nTsiikʼi Déíbaalí Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼiish báhádzidígíí dóó bikʼéí\nTsiikʼi Déíbaalí Bikéyah\nTsiikʼi Déíbaalí Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼiish báhádzidígíí dóó bikʼéí éí tłʼiish íiyisígíí dah yikahjí atah daaisdzoh, áádóó éí Tsiikʼi Déíbaalí Bikéyahdi dóó Haʼaʼaahjí Ásáí Dineʼé Bikéyahdi dóó Naakaii Dootłʼizhí Bikédaayahdi dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pseudocerastes" deiłníigo deiyózhí. Tsiikʼi Déíbaalí Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼiish báhádzidígíí dóó bikʼéí éí tááʼ ałʼąą ádaatʼé.\nDíí naaltsoos 28 Biniʼantʼą́ą́tsoh 2021 yoołkáłę́ędą́ą́ʼ łahgo ályaa.


Tsídiidlohí bináyaah dinilbáhígíí - Wikiibíídiiya\nTsídiidlohí bináyaah dinilbáhígíí\nTsídiidlohí bináyaah dinilbáhígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Trochalopteron melanostigma" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 7–9di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo łibá; bináyaah éí dinilbá; bitsiitʼáád éí halchííʼ; bitʼaʼ éí kʼídzítso; bidaaʼ éí diłhił.\nTsídiidlohí bináyaah dinilbáhígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; łahda chʼał dóó naʼashǫ́ʼii yázhí yilghał; dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Náátsʼózídę́ę́ʼ tsídiishzhiin - Wikiibíídiiya\nNáátsʼózídę́ę́ʼ tsídiishzhiin éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózí dóó Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Turdus mandarinus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 8–10di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin; bidaaʼ éí diniltso.\nNáátsʼózídę́ę́ʼ tsídiishzhiin éí chʼosh yázhí dóó tąądee naagháhii dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Shádiʼááhdę́ę́ʼ naalʼeełítsoh bitsiiʼ łibáhígíí - Wikiibíídiiya\nnaalʼeełítsoh bitsiiʼ łibáhígíí\nShádiʼááhdę́ę́ʼ naalʼeełítsoh bitsiiʼ łibáhígíí éí táłkááʼ naalʼeełí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Béésh Łigaii Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Chloephaga poliocephala" deiłníigo dayózhí.\nDíí naalʼeełí éí 20–22di asdzoh[?] áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís dibéłchíʼí; bitsiitsʼiin éí łibá; bitʼaʼ éí łigai dóó diłhiłgo noodǫ́ǫ́z; bitłʼaaʼ éí łigai; bidaaʼ éí łizhin. Baʼáádígíí éí bikąʼígíí yił aheełtʼé.\nShádiʼááhdę́ę́ʼ naalʼeełítsoh bitsiiʼ łibáhígíí éí chʼil binááʼ yildeeł dóó azeeʼ yiłchozh łeh.


Chʼałchxííʼ yił aheełtʼéhé - Wikiibíídiiya\nChʼałchxííʼ yił aheełtʼéhé\nChʼałchxííʼ yił aheełtʼéhé éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Mágí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Dyscophus guineti" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 2–4di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łitsxo; bikʼiiz éí dah jíjin; bitéél éí dinilgai; binááʼ éí ntsaa.\nChʼałchxííʼ yił aheełtʼéhé éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼil bitʼąąʼ łaʼ dóó tąądee naagháhii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Shádiʼááhdę́ę́ʼ tłʼiish naʼatłʼoʼii dadootłʼizhígíí - Wikiibíídiiya\ntłʼiish naʼatłʼoʼii dadootłʼizhígíí\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tłʼiish naʼatłʼoʼii dadootłʼizhígíí éí nihookááʼ tłʼiish dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Oxybelis" deiłníigo deiyózhí. Shádiʼááhdę́ę́ʼ tłʼiish naʼatłʼoʼii dadootłʼizhígíí éí náhástʼéí ałʼąą ádaatʼé.\nDíí tłʼiish éí 50–75di asdzoh[?] ádaníłnééz. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh łeh.\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tłʼiish naʼatłʼoʼii dadootłʼizhígíí éí naʼashǫ́ʼii dóó chʼał dóó naʼatsʼǫǫsí deilghał; chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii yázhí - Wikiibíídiiya\nMagí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii yázhí\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bitsiitsʼiin Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Naaldlooshii dadichʼízhii Ndaaʼnaʼii Naʼashǫ́ʼii Naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii Naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii ndaashchʼąąʼígíí\nnaʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii yázhí\nMagí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii yázhí éí naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Furcifer minor" deiłníigo dayózhí.\nDíí naʼashǫ́ʼii éí 6–8di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh dóó łitsogo noodǫ́ǫz łeh; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí ntsxaa.\nMagí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii yázhí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.\nNaʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii bideetsohígíí · Naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii bideetʼą́hígíí · Naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii bideeʼ dichʼízhígíí · Naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii bideeʼ yilzhólígíí · Naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii yázhí bideeʼ dichʼízhígíí · Naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii yázhí bideeʼ naakiígíí · Naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii yázhí bizééʼ noodǫ́zígíí · Tsézhįįtah naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii yázhí · Tsintah naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii bideeʼ dichʼízhígíí\nBitsįʼ Yishtłizhii Tónteeldę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii · Dziłtah naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii yishtłizhígíí\nMagí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii\nMagí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ dziłtsooítah naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii · Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii bíchį́į́h dootłʼizhígíí · Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii bíchį́į́hnézí · Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii bíchį́į́htsahígíí · Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii bijáád dootłʼizhígíí · Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii binákʼee łitsxooígíí · Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii bizééʼ łigaaígíí · Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii deechʼį́dígíí · Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ tsinlátah naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii · Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ tsintah naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii\nNaʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii bideeʼ dahólónígíí dóó bikʼéí\nDziłtah naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii bideeʼ naakiígíí · Dziłtah naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii naashchʼąąʼígíí · Hodíłchʼiltah naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii dootłʼizhígíí · Naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii bideeʼ hólónígíí · Naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii bideeʼ táaʼii · Naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii bikʼiiz noodǫ́zígíí · Naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii dichʼízhígíí · Naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii diłhiłígíí · Naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii ntsaaígíí · Naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii yishtłizhígíí · Tábąąh naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii · Tsétah naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii · Tsinlátah naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii bideeʼ táaʼii · Tsinyiʼ naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii bideeʼ táaʼii\nNaʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii íiyisígíí\nGhą́ą́ʼaskʼidii Biłikahii Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii · Naakaii Dootłʼizhii Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii · Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii · Naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii baa dzólnígíí · Naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii dootłʼizhígíí · Séítah naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii · Shádiʼááhjí Ásáí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii · Tsinlátah naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii íiyisígíí\nNaʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii ndaashchʼąąʼígíí\nBitsįʼ Yishtłizhii Tónteeldę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii dootłʼizhígíí · Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ atʼąątah naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii · Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii bideeʼ diwozhígíí · Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii bikʼiiz dah dzígaaígíí · Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii bizábąąh łigaaígíí · Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii déélgédígíí · Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii dichʼízhígíí · Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii dootłʼizhígíí · Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii łikizhígíí · Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii naashchʼąąʼígíí · Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii noodǫ́zígíí · Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii ntsaaígíí · Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii yázhí · Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii yistłinígíí\nShádiʼááhjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii yázhí\nDziłtah naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii yázhí · Haltsooítah naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii yázhí · Hodíłchʼiltah naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii yázhí · Naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii yázhí bitsiiʼ diłhiłígíí · Naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii yázhí dibéłchíʼígíí · Naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii yázhí dinilbáhígíí · Naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii yázhí dootłʼizhígíí · Naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii yázhí naashchʼąąʼígíí · Tsinlátah naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii yázhí · Tsintah naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii yázhí · Tsinyiʼ naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii yázhí\n[Naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii tseechʼį́dígíí]


Jiinííhí bítááʼ łigaaígíí - Wikiibíídiiya\nJiinííhí bítááʼ łigaaígíí\nJiinííhí bítááʼ łigaaígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdi dóó Chʼah Diʼilii Bikéyahdi dóó Binááʼádaałtsʼózí Dineʼé Bikéyahdi dóó Bilį́į́ʼ Ńdeiltihii Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Carpodacus roseus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 5–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá dóó dinilchíiʼgo naashchʼąąʼ; bitʼaʼ éí dibéłchíʼí; bítááʼ dóó bizééʼ éí łigai; bidaaʼ éí diłhił.\nJiinííhí bítááʼ łigaaígíí éí chʼil binááʼ dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Mar 15 | `AWB | STEP | Ahbiahipeq Manikáne ehweh mibeq mahbeq arítáh kéreq Asiu kené aboawah wehreq Mósísine ehweh síwáhnoro kereq moke mó kaunsírí kéreqka momiwíue Sísa subiq súéhra ehwéh sío síoéra wene ayahnkaratáq nágáqtate táhru táhrue meqmera anotah wahnáh ání Páhírátiba móátówe.\nSísa meqmera Páhírátiba móátó ehwehne.\n(Mátíyu 27.1-2, 11-14, Árúka 23.1-5, Sóni 18.28-38)\n1 Ahbiahipeq Manikáne ehweh mibeq mahbeq arítáh kéreq Asiu kené aboawah wehreq Mósísine ehweh síwáhnoro kereq moke mó kaunsírí kéreqka momiwíue Sísa subiq súéhra ehwéh sío síoéra wene ayahnkaratáq nágáqtate táhru táhrue meqmera anotah wahnáh ání Páhírátiba móátówe. 2 Móátówana Páhírátiga wensabé, Arewe Asiu kené wahnahpo kasenúwana wega wensabé, Arega aiq iraréne úwe. 3 Úwara Manikáne ehweh mibeq mahbeq arítáh kégá Sísa áhnte ehwéh atówe. 4 Ehweh atówana Páhírátiga Sísansabé, Sega arensabé áhnte ehwéh atáhwe. Minayabe arega ehweh íre terieráhono kasenúwana wega peh ehiya míowe. 5 Peh ehiya mío púana Páhírátiga iwíáhue tagéna áhtenúwe.\nPáhírátiga, Sísa awankátaq táhparáhro ú ehwehne.\n(Mátíyu 27.15-26, Árúka 23.13-25, Sóni 18.38—19.16)\n6 Anotah tahutáhúro tanáhráq mó opéq mó opérue karábúsiipéqté ání Asiu kegá pugeqio teawú ani Páhírátiga pugesuaq pugesuarúwe. 7 Wehukení wenáwíq Páréhbae. Wereq mó kereq ebehutaq Páréhbaga wehukení subiq suonsabe karábúsiipéq míowe. 8 Karábúsiipéq míowara áhnte kegá kire Páhírátinsabé, Are ahriahri mira aruqarurona serahnúno uwe.\n9 Uwana Páhírátiga sensabé, Asiu kené anotah Wahnáh pugeq inínkono kasenúwe. 10 Kasenéna iwíáhéna, Manikáne ehweh mibeq mahbeq arítáh kégá, Sísaga ite kiotaikíneho éra abiahnsa atáh púara ínéba meqme sewe íwíáhúwe. Mira íwíáhú púana wega sensabé, Asiu kené anotah Wahnáh pugeq inínkono kasenúwe.\n11 Kasenúwara Manikáne ehweh mibeq mahbeq arítáh kégá míó keyabé pagu pagunéra, Mah ehwéh Páhíráti koreawéro. Wensabé teaweq, Páréhba pugeqauwe Sísa subiq súáhro arito koreawéro éra pagu pagunuwara míó kega, Páréhba pugeqio uwe. 12 Uwana Páhírátiga sensabé mó kasenéna, Itega ite Asiu kené Wahnahne ue áwíratáh ánímé aneratanínkono úwe. 13 Aneratanínkono úwara sega ehweh kikiréra, Awankátaq táhpawe subiq suo uwana 14 Páhírátiga sensabé, Aneqsabébo? We aneq ahbabáriro kasenúwara sega mó anotah ehwéhnabaéra, Awankátaq táhpawe subiq suo uwe. 15 Uwana Páhírátiga míó kene sirupipeq eyoyóigeheéna Páréhba pugeq auwena Sísa áréti sahtáté subóro aritena sóntía kegá awankátaq táhpawe subiq suageheéna siuwe.\nSóntía kegá Sísansabé awiréh ató ehwehne.\n(Mátíyu 27.27-31, Sóni 19.2-3)\n16 Sóntía kegá Sísa meqmera wahnah anínká ehwehúrabeq kibekue móatera ómi mó sontíá ké síáhrabuwara momiwíuríówe. 17 Momiwíéra peh morá tautáúq korósí abaq atera ógaratáté keborarera wene ayahqnotaq suki atówe. 18 Suki atera wensabé, Aiq míahno? Arewe Asiu kené Wahnah mone éra 19 wiahnó sahtáté ayahqnotaq subiqmarera tehqni atera sirehunseraráq méra Sísansabé péhepehe iwíáh íwíáh atera 20 awiréh atówe. Awiréh atera abaq ató korósí akai auwera wewene korósi suki atera awankátaq táhparaneheéra meqmera pokuwe.\nSísa awankátaq níriraté táhparó ehwehne.\n(Mátíyu 27.32-44, Árúka 23.26-43, Sóni 19.17-27)\n21 Sóntía kegá Sísa meqmera pokuwana Sáíríni marákórápéqté ání wenáwíq Sáímóni ahtapeq sure Sarúsarama suwahpeq pokinieéna sótaikinaúwe. We Árékásántareq Árúpareqne sibowá míowe. Sóntía kegá we saiqnatera, Sísa táhparéhra awánkámé abaqme kúno atónsabe abaqmena kúwe.\n22 Sísa meqmera Kógóta sawéhrápéq kíúwe. Mi sawéh áwíqmé áwahewé wehukení ayahqno tánúnsutapére. 23 Mitaq sega íre érorahi kítabeh maráhsíní mewera náhníáq sera anopipéq sombirahue Sísa náwúwana ahqáho éna íre nowe. 24 Íre nowara sega we meqmera awankátaq níriraté wene ayahnkaratáq subiqmaq aigárátáq subiqmarue táhparera awanká pankeqme marakóipeq pearówe. Pearera, Wene korósi insega meyanabomo éra saraqmianeheéra káhsiue saraqme meyówe.\n25 Wéhékáh íó ákáhtaq kiutaq awankátaq táhparówe. 26 Ehweh átó ehweh kanehraq sehiranúwara wene ayahqno abobóráhpeq awankátaq táhparówe. Mi sehíránká mahraréna,\nAsiu kené Wahnahne úwe.\n27 Sísa awankátaq táhparórabeq aebó áníté moq awankátareráq níri pewe táhparéra pankeqme ayehré ayehré pearówe. 29 Pearówara mitaq sótaiku kegá Sísa tagéra awiréh atera sinuo kóbiq kóbiréra wensabé íre kaweq ehwéh atówe. Íre kaweq ehwéh atera mahraréra, Manikánsabe iwíáh íwíáh atáh nah sokoruqme apahtáróráq mó pearahráhóna aníno, 30 arere séhréhúno. Oga míankehboq marakóipeq tueagúno éra awiréh atówe. 31 Awiréh atówara Manikáne ehweh mibeq mahbeq arítáh kéreq Mósísine ehweh síwáhnoro kereqka moq awiréh atera mahraréra, Wega mó ke kaweraritena peh wewe íre kawerorahire éra 32 wega, Íné áhnte wehuké merirena kaweraritankeheéna Manikánka omaq intowe íwíáhire. Íné Ísara kené Wahnah aní múge íwíáhire. Wega maraipéq tueagínaq tagéq wensabé aiq pútare atanéhe éra awiréh atówe. Awankátaq táhparó anitégá moq íre kaweq ehwéhnéra Sísansabé awiréh atóye.\nSísa pukú ehwehne.\n(Mátíyu 27.45-56, Árúka 23.44-49, Sóni 19.28-30)\n33 Wéhékáhnabubu moke mah marákó márákó sunkíkíragúwana íó tunsorerutaqkakáq peh sunkíkíratiowe. 34 Tunsorerutaq Sísaga wewene ehwehtaq Wenabonsabé anotahtaq mahraréna, Írói, Írói, tahmah sabáhtahnie úwe. Mi ehwéhnúmé, Nániboo, Nániboo, aneqsabé íné nuwahno úwe. 35 Úwara táhmaro iriwe míó kega irera mahraréra, Íráhro. Éráísansabé áhrabire uwe.\n36 Mibeqté ánínká pehbeheráh sehenáh tahnsa náneq mewena kítabeh nah naneqpipéq pámbáhue sehikaratáq maqme pankeqme Sísaga píbíra nankeheéna awuwe. Awena mahraréna, Éráísaga marakóipeq atanabiramo. Taganeheqmúne úwe. 37 Úwana Sísaga anotahtaq ehwehnéna putiowe.\n38 Putiotaq Manikánsabe iwíáh íwíáh atáh náhtápéqté páráhnkéq tahnsa ónsá senahpeqté subame tunse téhtaré úkúwe. 39 Sóntía kené kíápéténiga Sísane auranabiahtapeq ména we putionsabe tagarawéna mahraréna, Mah anímé aiq pútaq Manikáne ahninkáwá wíre úwe. 40 Sísa putiotaq ahreronká mobeq iriwe méra awahnkanuwe. Mágára suwahpeqte íní wenáwíq Máhríae. Sémísi anehe piah anínseq wenawah Sósépareqne sinowa wenáwíq moq Máhríae. Mó iní wenáwíq Sárómie. 41 Sísaga Kehrari marákórápéq síwáhnorútaq mi inítógá we kérera wene táhutahuq tíátówe. Mi inítáróreq mó Sarúsarama suwahpeqte su ahrérónseqka mobeq iriwe méra awahnkanuwe.\nSísane anonka maisé onápípéq maisaró ehwehne.\n(Mátíyu 27.57-61, Árúka 23.50-55, Sóni 19.38-42)\n42 Ahbiah tahnsá ahrena ahrena wehekáh ibora táhnsá táhutahuq kaweq kaweré wehekáh íó tupekútaq Sósépaga Páhírátiba pokúwe. 43 Sósépawe Árímátéa suwahpeqte ánínúwara mó kegá, We kaweq abóáwáh wéh wíre íwíáhuwe. We Manikánka wahnah wahnahni tanáhráq áwénunue taga tagaú aní míre. We íre áhreia Páhírátiba pokéna wensabé, Sísane anonka mewena mómaisaranínkono úwe. 44 Úwana Páhírátiga, We putiehramo íwíáhéna kíápéténine wahnah áhrabéna, Aiq putiehro éna kasenúwe. 45 Kasenúwana, Aiq putíéhre úwana Páhírátiga Sósépansabé, Wene anonka meyo úwe.\n46 Úwara Sóséparehga íre wahto taberábe ambántá paiqmarera Sísane anonka kiwewe marakóraq márumarera ambantaipéq úbíqme mewera ubusa onápípéq mómaisarówe. Maisarera ebah ubusa ónápípéq marera anotah ebáh paentáwe kure maisiaró mehpéh paiqmarera pokuwe. 47 Mágára suwahpeqte ínínseq mó wenaogo Máhría Sósépane anowareqka Sísa maisarórabeq tagoye.


Náátsʼózídę́ę́ʼ tsintah chʼał dóó bikʼéí - Wikiibíídiiya\nNáátsʼózídę́ę́ʼ tsintah chʼałdǫǫhii yishtłizhígíí\nNáátsʼózídę́ę́ʼ tsintah chʼałdǫǫhii niłhinígíí\ndziłtah chʼał bigaan áłtsʼózígíí\n(→ Náátsʼózídę́ę́ʼ tsintah chʼałbáhí dóó bikʼéí)\ntsintah chʼałchilí dichʼízhígíí\ntsintah chʼałchilí łikizhígíí\nNáátsʼózídę́ę́ʼ tsintah chʼałchilí niłhinígíí\nNáátsʼózídę́ę́ʼ tsintah chʼałchilí dinilzhinígíí\nNáátsʼózídę́ę́ʼ tsintah chʼałchilí yishtłizhígíí\nNáátsʼózídę́ę́ʼ tsintah chʼał niłhinígíí\nNáátsʼózídę́ę́ʼ tsintah chʼał naashchʼąąʼígíí\nKéyah Dańlínídę́ę́ʼ tsintah chʼał łibáhígíí\nNáátsʼózídę́ę́ʼ tsintah chʼał yishtłizhígíí\nNáátsʼózídę́ę́ʼ tsintah chʼał binákʼee halzhinígíí\nNáátsʼózídę́ę́ʼ tsintah chʼał yázhí\nKéyah Dańlínídę́ę́ʼ tsintah chʼał atʼąąʼ nahalinígíí\nNáátsʼózídę́ę́ʼ tsintah chʼał dinilzhinígíí\nNáátsʼózídę́ę́ʼ tsintah chʼał dibéłchíʼígíí\nNáátsʼózídę́ę́ʼ tsintah chʼał bijáád áłtsʼózígíí\nDziłtah chʼał bił hóyéʼígíí\nYastah chʼał bił hóyéʼígíí\nTsintah chʼał bił hóyéʼígíí\nNáátsʼózídę́ę́ʼ tsintah chʼał dóó bikʼéí éí táyiʼ dóó niʼkáágóó ndaakaaígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Binááʼádaałtsʼózí dóó Naakaii Dootłʼizhí Bikédaayahdi dóó Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Megophryidae" deiłníigo deiyózhí. Náátsʼózídę́ę́ʼ tsintah chʼał dóó bikʼéí éí 246 ałʼąą ádaatʼé.\nTsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tsintah chʼał bigaan áłtsʼózígíí\nNáátsʼózídę́ę́ʼ tábąąh chʼał dinilzhinígíí


Rom 1 | `AUY | STEP | Kemá Póro Ísu Káráísitini kísau-waasigo éꞌa maanááí agai-timúmpo ísáaro. Maníkó kembá aantá-waasi síꞌmarena séna kesí ásé-aai kosimátímaꞌmae núwo séna siꞌmákaiye.\n1 Kemá Póro Ísu Káráísitini kísau-waasigo éꞌa maanááí agai-timúmpo ísáaro. Maníkó kembá aantá-waasi síꞌmarena séna kesí ásé-aai kosimátímaꞌmae núwo séna siꞌmákaiye. 2 Naaófáꞌá Maníkó wenáái simátímakowisafena minásé-ááí símai fasiꞌámakain-aai súwasa aúfáí-wandaaifimba agaimakáawe. 3 Minásé-ááí Maníkón-ááninko kentáásí Fasiꞌaénkó Ísu Káráísitintafesa símai agaimakáawe. Wemá waásimo kunúkáimba óraakon-awiꞌa Téfítin-aísaafitantambo uráiwain-iye. 4 Wení ámútanko Maníkómpákémbá póna Maníkó wembá pukáimpinkemba íyáfasinankaraintafeta minóráá-fásíꞌáémbá awánéta séta Maníkón-ááninkon-iye súne. 5 Fíꞌo-fiꞌom-barafaken-kwaasi wenááisafesa timankúnkúmba ésa taawiyafíyantafena Maníkó Káráísitimba imáyáa amúwana kentáféna séna kesáái kosimátímaꞌmae núwo séna kawe-kísáú símakaiye. 6 Ísu Káráísitini waási-iꞌa íyantafena Maníkó táántena kembiwí Rómu-naopaꞌo méraawiwaraꞌa táántaraiye. 7 Minááísáféꞌa imáyáa éꞌa maanáúfáí agaimaráúmpo ísáaro. Kembiwí Rómu-naopaꞌo méraawi Maníkó wenarumbá tiména wení waási-iꞌa íyantafena táántaraiwai ísáaro. Maníkó kentáásifowawe Fasiꞌaénkó Ísu Káráísitiye úwoi túwaꞌnai esarai farumó uwátinkaayantafeꞌa inaí súne.\n8 Kembiwí Ísu Káráísitimpaꞌa timankúnkúmbo on-ááígó seyaafáꞌ-áémpáꞌ-wáásífáꞌá wété isasá ísááwaꞌa Ísu Káráísitini kísausafeꞌa imáyáa éꞌa Maníkómpáꞌá súwi súne. 9 Maníkóní kísau fasiꞌámai maéꞌa ááninkoni ásé-aai simátimeꞌa kembiwísáféꞌa inaí símaeꞌo iyúnda Maníkó wéisaiye. 10 Kempáꞌó ímbo kúndasafeꞌa séꞌa Maníkómpáꞌá áísai úmae iyéꞌa arááímo táínamo e aambá wisínkénaꞌa Rómu-naopaken-kwaasiseꞌa koméraano súne. 11 Maníkóní ámútanko súwaꞌnai isaꞌá kotúwaꞌnai onaꞌá wenááisafeꞌa fasiꞌámai imáyáa íyantafeꞌa kempáꞌá kónae séꞌa úne. 12 Miyámó ínaꞌo éꞌa kembiwí túwaꞌnai onaꞌá kembá súwaꞌnai ónááwe. Ísu Káráísitintafeꞌa imáyáa éꞌa túwaꞌnai onaꞌá kembá miyá ónááwe. 13 Kesí waásisono. Kempáꞌó ímbo kúndasafeꞌa sáwí-imayaa ofáínifo maanááí ísáaro. Sáwífa-kanaa kónae séꞌo únda moórá-tantaako taꞌótóráísaꞌa méraumne. Fíꞌonkaa-waasifimbo Maníkóní aambó aráátimewanasamo arááíwáéntemba kembiwí fíꞌonkaa-waasi owaꞌá miyá ónae séꞌa úne. 14 Maníkó súwaꞌnai uráintafeꞌa sáwífaꞌ-waasi óraaꞌ-naopaꞌe káriꞌ-naopaꞌe seyaafáꞌ-ááímó ísaraawiye ímbo ísaraawiye túwaꞌnai onó. 15 Miyámó únda Rómu-naopaꞌo méraan-kwaasi ásé-aai kosimátimenae séꞌa úne.\n16 Ásé-aaisafeꞌo ímbo sigaesáféꞌo únda maarán-ááín-iye. Ásé-aaisafesa timankúnkúmbo owí Maníkó wení fasiꞌaéntámbá miwítí sáwí-imayaagomo taꞌótokaimpinkemba wéfautinkaiye. Aifaꞌá Yúndaa-waasi ísaraawasa ánaaemba fíꞌonkaa-waasi wéisaawe. 17 Ísu Káráísitin-aaisafetaamo éraiꞌemo séta simankúnkúmbo úndasafenasa mindásafena aantemba Maníkó séna arupíse úmai méraawe sisatá wenaúrankaꞌa arupíse úmaisa méraumne. Ásé-aaifinkemba miyán-ááísá ísaraumne. Mindásafena naaófáꞌá Maníkón-aai aúfáífimba agaimaréna séna\nManíkón-aaisafesa éraiꞌemo sésamo timankúnkúmbo owísáféna Maníkó séna\narupíse úmai méraawe simbá pósa\naúíꞌa úmai méranaawe\nManíkómbá tínaaembo uwámakaan-aai.\n18 Maníkó maanááí aráásímakaiye. Marapákén-kwáásí sáwí-imayaa ésa sáwíꞌa ésa miyámó ombá Maníkóní éraiꞌ-aaigoni aambá fáíꞌmakaamba póna Maníkó áyámba éna wíyómpakemba sáwí-meyamba timíníye. 19 Maníkóní áwáuma ímba aúpáꞌá wéraifo aforaꞌá aráátímakaimba marapákén-kwáásí awánésa ímba imáyáa uráamba póna sáwí-meyamba timíníye. 20 Maníkó maramó úmaron-kanaarakemba kíféꞌwaraꞌa Maníkóní áwáuma awánésa wení fasiꞌaémbó waéꞌwaeꞌo i-fásíꞌáémbá kaweꞌ-úmai awánésa Maníkón-aneꞌá túrantamba ímba wéawanaafo wení áwáuma éꞌa wéisaawe. Maníkó úmakain-tantaaꞌa awánésa pósa wemó mérain-aai kanaaꞌá wéisaawe. Mindásafesa sáwíꞌo ombá miwítí áwáugo isasá sáwíꞌa wéowe. 21 Maníkó mérain-aai ísaraambanifo ifátuwesa wenáwíꞌo mósá marésamo éraiꞌa méraiyemo seráámbá ímba mósá marésa súwi ímba sésa ifátuwesa kaentaén-ímáyáá ésa kumeuꞌó in-áémpáꞌ-ímáyáá ésa 22 karoꞌá sésa kaweꞌ-ímáyááwáráꞌ-wáásísá úne sembánifo sáwí-imayaawaraꞌ-waasi ésa 23 Maníkó maéꞌmaeꞌo iwáín-ímáyáá ímba mósá marésa waási áúwawaakaamba numamá waí-waamba iyaankafayaambá úmakesa mintántáákóntáfésa imáyáa mósá wémaraawe.\n24 Waási miyá-sáwíꞌó ontáféna Maníkó ánaaemba uwátimena séna sáwí-imayaasafeꞌo tirááísafeꞌo íyamba úwoi miyán-oro siyáisasa miwí keyááríkaꞌa miwí túma sáwíꞌa wéowe. 25 Maníkón-aai éraiꞌ-aai taraisésa\nkaroꞌ-ááí arááíwaesa Maníkó seyaafá-tántááꞌó úmakaiwaintafesa ímba imáyáa mósá marésa wení kísau ímbo máémba wemó uráin-tantaakontafesa imáyáa mósá marésa mintántáákóní kísau wémaewe. Maníkón-áwíꞌ-aantembo mósá márááraamba éraiꞌa mindá ímba mósá wémaraawe.\n26 Waási miyá-sáwíꞌó ontáféna Maníkó ánaaeniꞌa uwátimena séna sáwí-imayaasafeꞌo tirááísafeꞌo íyamba úwoi miyán-oro siyáisasa aaré tuwaaiꞌwaimbá tiyuwésa keíyái kesuwaainíné sisaná kesuwaaiꞌé sésa sáwíꞌa úmae nówasa 27 waaí miyáumai tuwaainíntómbá tiyuwésa keíyái kesuwaainí kesuwaainíné símaesa wénesa miyá-sáwíꞌá úmae wénontafena Maníkó miwí túraꞌa sáwí-meyamba arupíse úmai wétimiye.\n28 Maníkó wenáái éraiꞌ-aai taráísóntafenawe séna ánaaemba uwátímísana miwítí sáwí-imayaago táái téna isasá kentí imáyáafinkeniꞌo ombá uwófíꞌa wéowe. 29 Fíꞌo-fiꞌo-sawi-imayaago miwífímbá óraaꞌa isasá sáwíꞌo ombá ímba saagésa túraniyamba ésa sáwíꞌa uwátinkesa kawe-kísáúmó máéntafesa tirunkó símai sáwíꞌa uwátinkesa tínkamowasa púwówasa aaisambá sésa karoꞌá simátiyuwesa símai sáwíꞌa uwátinkesa tíyo-aai símae nésa 30 túwíꞌa kumínkwae sésa karoꞌ-ááí sésa Maníkómbá tíyámba uwánkesa sáwí-aai simátinkesa karoꞌá séꞌa óraaꞌ-waasisa úne sésa túma maimaé iyésa aú-sawi-kisau maénae sésa miyá ésa tinófoi-taai taraisésa 31 tirumpimbá kaweꞌ-ááí ímba wéraisasa símaimo fasiꞌámakainiꞌa ímba ésa miwítí waási-imayaa ímba ésa tirumbá ímba uwátinkesa miyámó ombá 32 Maníkó ámáámba símarena séna miyá-sáwíꞌó owí puwónááwe siyáimba isésa ímba ifátúwáámba miyá úmae iyésa ímba saagésa miyámó owísáfésa aamoín-owe.


Tééh hóyáanii bitéél łigaaígíí - Wikiibíídiiya\nTééh hóyáanii bitéél łigaaígíí éí łóóʼtsoh biwooʼ dantłʼizígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Tónteel dóó Eʼeʼaahjí Tónteel biyiʼdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Lagenodelphis hosei" deiłníigo dayózhí. Tʼáá díí tʼéiyá tééh hóyáanii "Lagenodelphis"-jí atah yisdzoh.\nDíí tééh hóyáanii éí 3–4di adéesʼeez[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó dilkǫǫh; bitéél dóó bizééʼ éí łigai. Tsxį́įłgo éí naʼałkǫ́ǫ́ʼ.\nTééh hóyáanii bitéél łigaaígíí éí łóóʼ dóó łóóʼ bigaan dahólónígíí haalzheehgo naʼałkǫ́ǫ́ʼ.


Partyinsel Ibiza. Helen Donlon. Скачать бесплатно книгу на сайте Fb2Gratis.com\nНазвание: Partyinsel Ibiza\nАвтор: Helen Donlon


Biniiʼłigaii łibáhígíí - Wikiibíídiiya\nBiniiʼłigaii łibáhígíí éí néʼéshjaaʼ dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Tyto tenebricosa" deiłníigo dayózhí. Biniiʼłigaii łibáhígíí éí Haʼaʼaahjí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi dóó Chooyééł Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́.\nDíí néʼéshjaaʼ éí 10–17di asdzoh[?] áníłtso; bitsʼíís éí diłhiłgo łibá dóó łigaigo yistłʼin; bitłʼaaʼ éí dinilbá.\nBiniiʼłigaii łibáhígíí éí naʼastsʼǫǫsí dóó hazéí deilghał; tsinaʼayąʼii dóó wáláchííʼ deildeeł ałdóʼ.


Dahiitį́hii diłhiłí bitʼaʼ łizhinígíí - Wikiibíídiiya\nDahiitį́hii diłhiłí bitʼaʼ łizhinígíí éí yótʼáahdi tsídii dóó dahiitį́hii ndaashchʼąąʼígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Coeligena lutetiae" deiłníigo dayózhí.\nDíí dahiitį́hii éí 4.5–5.5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo dootłʼizh; bitʼaʼ dóó bitsiiʼ éí łizhin.\nDahiitį́hii diłhiłí bitʼaʼ łizhinígíí éí chʼil bijeeh deidlą́.


Tsinyiʼ wóláchííʼ neiłkaahii bitseeʼ łibáhígíí - Wikiibíídiiya\nTsinyiʼ wóláchííʼ neiłkaahii bitseeʼ łibáhígíí\nTsinyiʼ wóláchííʼ neiłkaahii bitseeʼ łibáhígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Drymophila rubricollis" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–6di asdzoh[?] áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís dibéłchíʼí, baʼáádígíí éí bitsʼíís diniltsxo; binátsʼiin éí łigai; bitsiitʼáád dóó bitʼaʼ dinilzhin; bitseeʼ éí łibá; bikąʼígíí éí biwos halzhin dóó dah daalgai; bidaaʼ éí łibá.\nTsinyiʼ wóláchííʼ neiłkaahii bitseeʼ łibáhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.


Dziłtah tseewoshí bitéél yistłʼinígíí - Wikiibíídiiya\nDziłtah tseewoshí bitéél yistłʼinígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Leptasthenura andicola" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 5–7di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin; binátsʼiin éí łigai; bizééʼ dóó bitéél éí łigaigo noodǫ́ǫ́z; bidaaʼ éí diłhił.\nDziłtah tseewoshí bitéél yistłʼinígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Łóóʼyiniʼįįhí ntsaaígíí - Wikiibíídiiya\nŁóóʼyiniʼįįhí ntsaaígíí éí tónteel dóó tábąąh tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí Deeteel Bikéyah dóó Haʼaʼaahjí Hakʼaz Dineʼé Bikéyahdi dóó Tin Kéyahdi dóó Tótaʼ Dineʼé Bikéyahdi dóó Kinghą́ą́ʼ Haltsooí Dineʼé Bikéyahdi dóó Náhookǫsjí Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Stercorarius skua" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 20–24di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo dibéłchíʼí; bidaaʼ dóó bikeeʼ éí łizhin.\nŁóóʼyiniʼįįhí ntsaaígíí éí łóóʼ dóó dííłdzid deilghał.


Naalʼeełí bizéédzísgaaígíí - Wikiibíídiiya\nNaalʼeełí bizéédzísgaaígíí éí Tónteeldę́ę́ʼ naalʼeełí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí dóó Náhookǫsjí Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyah bibąąhgi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Histrionicus histrionicus" deiłníigo dayózhí.\nDíí naalʼeełí bikąʼígíí éí łibá dóó dibéłchíʼíigo naashchʼąąʼ; bitsiiʼ éí łizhin dóó łigai. Bitsʼíís éí 1–1.5 adéesʼeez[?] áníłtso, 1–1.5 dahidídloʼ áníłdáas łeh. Baʼáádígíí éí tʼóó łibá.\nNaalʼeełí bizéédzísgaaígíí éí chʼosh bitsʼaʼígíí dóó chʼosh bikágí ntłʼizí deildeeł; łóóʼ yázhí deilghał ałdóʼ.


Łeesdísí Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí dinilzhinígíí - Wikiibíídiiya\nŁeesdísí Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí dinilzhinígíí éí naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Łeesdísí Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Oligosoma inconspicuum" deiłníigo dayózhí.\nDíí naʼashǫ́ʼii éí 4–6di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí diłhił dóó dinilzhin dóó dinilgaigo noodǫ́ǫ́z; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.\nŁeesdísí Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí dinilzhinígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.


Tó wónaanídę́ę́ʼ tóidoozohii - Wikiibíídiiya\nTó wónaanídę́ę́ʼ tóidoozohii\nTó wónaanídę́ę́ʼ tóidoozohii éí dééł dóó tóidoozohii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Tó Wónaanídi Bilagáana Bikéyahdi dóó Binááʼádaałtsʼózíidi dóó Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi holǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Fulica atra" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 13–17di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin; bidaaʼ dóó bítááʼ éí łigai; bijáád éí diniltso łeh; bikeeʼ éí łibá.\nTó wónaanídę́ę́ʼ tóidoozohii éí chʼil binááʼ dóó bitʼąąʼ dóó chʼosh yázhí deildeeł.


Tabernáculo, mbá guʼwá xtúgua náa mbuyamajkuíí Dios | Libro ga̱jma̱a̱ numuu Biblia\nLÁ NATAYÁÁ ndiéjunʼ ni̱ndxu̱u̱ guʼwá xtúgua rígi̱ ráʼ. Ni̱ndxu̱u̱ mbá guʼwá kiejunʼ mu mbiʼyamajkuíí Jeobá. Nagumbiʼyuu tabernáculo. Mbá tsiguʼ niguámbu̱u̱n ni̱ni̱ rígi̱ nda̱wa̱á rí xuajin nigájnun náa Egipto. Lá natayáá tsáa nindoo maguma guʼwá rígi̱ ráʼ.\nJeobá nindoo maguma. Índo̱ rí Moisés xtáa náa inuu kúbá rí mbiʼyuu Sinaí, Jeobá niʼthúu̱n xú maʼni. Niʼthúu̱n maʼni rí xóo xáʼni miʼskhaa muraxi̱i̱. Mu xúʼko̱ ma̱ndoo maʼga̱ kayóo i̱mba̱ níʼkhá, ga̱jma̱a̱ ikhí maʼni̱i̱la mbu̱júu̱. Ikha jngó, israelitas nagún ku̱ñu̱u̱n guʼwá xtúgua índo̱ rí najnguʼun rakuwa náa ku̱ba̱ʼ gíná.\nÁ mu natayáá cuarto chíʼgíʼ rí gídáʼ asndu itháan awúu̱n guʼwá xtúgua, ma̱ndoo ma̱ta̱ya̱a̱ mbóo e̱jna̱. Rígi̱ nagumbiʼyuu e̱jna̱ rí nimbánuu. Trámiinʼ a̱jmi̱i̱n ángeles o querubines bi̱ ki̱ʼni̱i̱n ga̱jma̱a̱ oro, náa mámbá rawunʼ e̱jna̱. Dios niʼnirámáʼ mbu̱júu̱ Gu̱wa̱ʼ Xtángoo náa a̱jma̱ itsí wajpa, numuu rí Moisés nixpígu rí Jeobá niʼni ginii. Ga̱jma̱a̱ itsí rígi̱ nigixi̱i̱ náa e̱jna̱ rí nimbánuu. Ma̱ngoo ikhí nigixi̱i̱ mbá rayaʼ náa kajkuáa maná. Lá narmáʼáan a̱jkia̱nʼ ndiéjunʼ ni̱ndxu̱u̱ maná ráʼ.\nJeobá ndiyáaʼ Aarón ndxájuu Moisés mu mani̱ndxu̱u̱ bi̱ gáya edxu̱u̱ náa ndxajkun. Ikhaa ni̱ndxu̱u̱ bi̱ naxnún ikha xuajin rí xú mbuyamajkuíí Jeobá. Mangiin e̱ji̱i̱n ni̱ndxu̱ún ndxajkun.\nRí xúgi̱ atayáá náa cuarto rí itháan mba̱a̱ náa guʼwá xtúgua. Cuarto rígi̱ naʼni a̱jma̱ rí xóo cuarto chajkhaʼ. Lá natayáá e̱jna̱ chíʼgíʼ náa natsimuu gúní ráʼ. Ikhaa rígi̱ ni̱ndxu̱u̱ náa rí ndxajkun nutsikaraʼmáʼ incienso, mbá rí ndataun májánʼ. Ma̱ngaa atayáá candelabro rí gíʼdoo juwan lámpara. Ga̱jma̱a̱ rí maʼni ajtsú ni̱ndxu̱u̱ mbá mesa, náa jngútámáʼ má xúʼko̱ 12 pan.\nNáa rexo̱o̱ tabernáculo wíji̱ mbá daan mba̱a̱ náa rí kajnííʼ iyaʼ rí najmún ndxajkun. Ma̱ngaa ikhí wíji̱ mbá altar mba̱a̱ náa nuxnaxi̱i̱n xujkhúʼ. Gi̱i̱ ni̱ndxu̱u̱ náa nakarámiinʼ xujkhúʼ bi̱ nakháñun xóo tsigijñaʼ náa Jeobá. Guʼwá xtúgua rígi̱ wíji̱ náa tikuapo̱o̱ campamento, ga̱jma̱a̱ xa̱bu̱ israelitas kuwa mbajndi náa guʼwún rí ñajunʼ xtíin.


Awinbohééééé !! - Blog de la Sheyteam [Silvosse]\nNa-team, Posté le samedi 19 mai 2012 21:10\nThe-Sheyteam, Posté le samedi 19 mai 2012 17:36\nNa-team a écrit : " pourquoi tu dit le loup et mort se soir ? ^^ "\nRéférence à "Le lion est mort ce soir" la chanson et car le Tengu est un loup ;)\nNa-team, Posté le samedi 19 mai 2012 17:23\npourquoi tu dit le loup et mort se soir ? ^^\nThe-Sheyteam, Posté le vendredi 18 mai 2012 05:52


Naakaii Bikéyahdę́ę́ʼ tsídii yáłtiʼí bítááʼ halchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nNaakaii Bikéyahdę́ę́ʼ tsídii yáłtiʼí bítááʼ halchíʼígíí éí tsídii yádaałtiʼí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Bikéyahdi dóó kéyah dah siʼánígíí beʼałníiʼdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Amazona autumnalis" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 11–13di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh; bítááʼ éí halchííʼ; bináyaah éí łitsxo; bidaaʼ éí łizhin dóó tʼóó bíyó ditą́ dóó shiyish.\nNaakaii Bikéyahdę́ę́ʼ tsídii yáłtiʼí bítááʼ halchíʼígíí éí chʼil binááʼ deildeeł dóó tsin bineestʼąʼ deiłchozh.


Chʼał bideeʼ dahólónígíí dóó bikʼéí - Wikiibíídiiya\nChʼał bideeʼ dahólónígíí dóó bikʼéí\nChʼał bideeʼ hólóní (íiyisígíí)\nChʼał bideeʼ hólóní naashchʼąąʼígíí\nChʼał bideeʼ hólóní diłhiłígíí\nShádiʼááhdę́ę́ʼ chʼał tééhoołtsódígíí\nChʼał bideeʼ dahólónígíí dóó bikʼéí éí tsinlátah chʼał dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ceratophryidae" deiłníigo deiyózhí. Chʼał bideeʼ dahólónígíí dóó bikʼéí éí 12 ałʼąą ádaatʼé.\nDíí chʼał éí 3–8di asdzoh[?] ádaníłtso łeh, áádóó éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii deildeeł.\nChʼał bideeʼ hólóní íiyisígíí


Dahináanii → Naaldeehii→ Bidoh Dahólónígíí→ Bikʼiiz Naakiígíí→ Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí→ Bíígháán Dahólónígíí→ Biyaatsʼiin Dahólónígíí→ Tsídii→ Tsídii ndaatʼáʼii→ Yótʼáahdi tsídii→ Néʼéshjaaʼ ↓\nHakʼaz néʼéshjaaʼ éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh. Hakʼaz Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Bubo scandiacus" deiłníigo dayózhí.\nHakʼaz néʼéshjaaʼ; Deeteel Bikéyahdi éélkid\nDíí néʼéshjaaʼ éí łigai; biyázhí éí łigai dóó łizhingo daalkizh; nááná éí bidaaʼ łizhin dóó binááʼ łitso. Bitsʼíís éí 20–28di asdzoh[?] áníłnééz, 3.5–6.5 dahidídloʼ áníłdáás.\nHakʼaz néʼéshjaaʼ éí alghałgo naaghá: naaldlooshii yázhí (łéʼétsoh da, dlǫ́ǫ́ʼ da, naʼastsʼǫǫsí da) yilghał; nááná éí dįʼ dóó zéédzísgaii haalzheehgo naatʼá ałdóʼ. Tábąąhgi hakʼaz néʼéshjaaʼ dahólónígíí éí łóóʼ deilghał.\nHakʼaz néʼéshjaaʼ éí bitʼoh nihookááʼ (yas ádingi) ádeilééh.\nÁsáí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ néʼéshjaatsoh · Hakʼaz néʼéshjaaʼ · Kéyah Dańlínídę́ę́ʼ néʼéshjaatsoh · Néʼéshjaatsoh · Néʼéshjaatsoh bitéél łikizhígíí · Néʼéshjaatsoh dinilbáhígíí · Néʼéshjaatsoh łibáhígíí · Néʼéshjaatsoh łikizhígíí · Néʼéshjaatsoh noodǫ́zígíí · Néʼéshjaatsoh ntsaaígíí · Néʼéshjaatsoh yázhí · Tó wónaanídę́ę́ʼ néʼéshjaatsoh · Tsétah néʼéshjaatsoh\n(ntsaaígíí) · Níkʼehnííh bitéél diniltsxooígíí · Níkʼehnííh bitsilí · Níkʼehnííh doo łikizhígíí\nhrvatski: Snježna sova


Daałbáhí binághah diłhiłígíí - Wikiibíídiiya\nDaałbáhí binághah diłhiłígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Lonchura fringilloides" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin; binághah éí dibéłchíʼíigo diłhił; bitéél dóó bitłʼaaʼ éí łigai; bidaaʼ éí łibá.\nDaałbáhí binághah diłhiłígíí éí chʼil binááʼ yildeeł.


1Ti 4 | `AUY | STEP | Maníkóní ámútanko aforaꞌá séna ánaaen-kanaa tínasa tuwímbai Ísu Káráísitimba tínaaemba uwámesa waántáwankowe wení kísau-waasiyemo síyan-aai isésa karoꞌ-ááímó síyamba arááíwaenaawe siyáiye.\nKaroꞌ-ááímó simátimiyan-kwaasimo paápé íyan-aai.\n1 Maníkóní ámútanko aforaꞌá séna ánaaen-kanaa tínasa tuwímbai Ísu Káráísitimba tínaaemba uwámesa waántáwankowe wení kísau-waasiyemo síyan-aai isésa karoꞌ-ááímó síyamba arááíwaenaawe siyáiye. 2 minkáróꞌ-wáásí miwítí sáwí-tirumpinken-karoꞌ-aai simátinkesa éraiꞌe síwae sésa miwítí sáwí-awau ímba awánésa karoꞌá sésa 3 aarewé waaiyémó maíyamba aaraa matinkésa tuwímbai-tomba aaraa matinkésa miyán-káróꞌ-ááí síyasa ánaaen-kanaa tínasa tuwímbai miyán-ámbá arááíwaenaawe. Mintóntáféna Maníkó wení éraiꞌ-aaisafesa timankúnkúmbo íyawisafena séna miyán-tómbá uwátinkaunda wéneꞌa súwi síwae séꞌa uwátínkaraumne Maníkó siyáiye. 4 Seyaafá-tántááꞌó Maníkómó úmakaimba kawe-tántááꞌán-ifo aaraa matínkááfonifo úwoi wéneꞌa Maníkóntáféꞌa súwi seró. 5 Inaisá súndanifo Maníkó kaweꞌán-iye siyáimba pósa mintómbá aaraa matínkááfonifo.\nÍsuni kawe-kísáú-wáásí ónemo siyáin-aai.\n6 Tímótiyo simáménda-aaimo Maníkóní waásimo simátímínda Ísu Káráísitini kísau-waasi-iꞌa éma po kaweꞌ-wáásí uráínone. Tómbó nésamo fasiꞌámaimo méraantemba Ísu Káráísitini éraiꞌ-aai arááíwae kaweꞌ-úmai simátímaꞌmae íyínana minááígó fasiꞌánkainiye. 7 Úwoimo maníꞌó sen-ááí ímba Maníkón-aain-ifo úwoi-aain-ifo ánaaeniꞌa uwámuwo. Emá ayáántán-kwiye Maníkóní áwáuma arááíwae enáúma káráwiyuwo. 8 Súgomo kaweꞌó ínkwae-imayaamo ésamo ésa tiyáántán-kwiyésamo kísaumo maíyamba mindá kaweꞌán-ifo Maníkóní áwáuma arááíwaenae sésamo imáyáamo ésa tiyáántán-kwiyésa Maníkóní kísaumo maíyamba mindá óraa-kaweꞌan-iye. Miyámó ésamo ésa káféꞌwara ánaaenkwaraꞌa méraiyan-aempaꞌa minkísáúgó túwaꞌnai iye. 9 Minááí éraiꞌan-ifo ísámai tirumpimbá taꞌótóráaro. 10 Maníkó fasiꞌaénkwáráwí póna seyaafáꞌ-wáásíyáꞌó káráwiyaiwai éna wenááisafeta simankúnkúmbo úndawisa sáwí-imayaafinkembo faúsínkáíwaimba amuꞌmaréta póta siyáántán-kwiyéta kísausa maénaumne.\n11 Tímótiyo minááí simátime sé miyán-oro siyó. 12 Ifóꞌ-wáásí óndasafesa úwoi-waasi óne sésa sáwíꞌa uwánkáafonifo kaweꞌ-úmai mé kaweꞌ-ááí sé imáyáa timé arupíse úmai mé kaweꞌ-aantemba wéinasa Maníkón-aaisafesa timankúnkúmbo owí awánésa indantembá miyán-oro. 13 Empáꞌó ímbo kondaráꞌó éma waási túrankaꞌa Maníkóní aúfáífinken-aai toráumai simátímaꞌmae wéiye aráátimiyo. 14 Ááéma entáféna Maníkómó siyáin-aai simátímúwasa Maníkóní waásiti óraaꞌ-waasi tiyáámba enaneꞌá taꞌótoresa sésa Maníkóní kísau mauwó suwamá minkísáú maéndasafe ónana Maníkó fasiꞌaémbá ámakaifo ímbo túwénda fasiꞌámai maimaé iyuwó. 15 Simámunda-aai aantemba imáyáa é miyá úmae íyínasa seyaafáꞌá awánésa sésa Maníkóntáféna fasiꞌámai méraimba póna mifásíꞌáénkó iyíníye sénááwe. 16 Enáúma káráwiye méma simátímínda-aai imáyáa úmai kaweꞌ-úmai simátimiyo. Miyámó ónda kaweꞌ-ámpáꞌá kónasa enááimo\nísáán-kwaasi kaweꞌ-ámpáꞌá wégowe.


Tó wónaanídę́ę́ʼ tábąąh chʼééh digháhii bitsʼaʼ nteelígíí - Wikiibíídiiya\nTó wónaanídę́ę́ʼ tábąąh chʼééh digháhii bitsʼaʼ nteelígíí\nTó wónaanídę́ę́ʼ tábąąh chʼééh digháhii bitsʼaʼ nteelígíí éí chʼééh digháhii dóó tsisteeł dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi dóó Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi dóó Haʼaʼaahjí Naakaii Dootłʼizhí Bikéyahdi dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Cyclemys" deiłníigo deiyózhí. Tó wónaanídę́ę́ʼ tábąąh chʼééh digháhii bitsʼaʼ nteelígíí éí tsotsʼid ałʼąą ádaatʼé.\nDíí chʼééh digháhii éí 6–10di asdzoh[?] ádaníłnéez łeh, áádóó éí tąądee naagháhii dóó chʼał yázhí deilghał; chʼil bitʼąąʼ dóó chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.