Atʼąątah chʼałchilí binááʼ dootłʼizhígíí - Wikiibíídiiya\nAtʼąątah chʼałchilí binááʼ dootłʼizhígíí\nAtʼąątah chʼałchilí binááʼ dootłʼizhígíí éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Raorchestes chlorosomma" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 0.5–1.2di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitéél éí dinilbá; bílalátah éí daditą́; binááʼ éí ntsaa dóó chʼilgo dootłʼizh.\nAtʼąątah chʼałchilí binááʼ dootłʼizhígíí éí chʼil bitʼąąʼ dóó dláád yiłchozh; chʼosh yázhí éí yildeeł ałdóʼ.


Tsétah nahatʼeʼiitsoh jaachʼį́dígíí - Wikiibíídiiya\nTsétah nahatʼeʼiitsoh jaachʼį́dígíí éí Bizaʼazis Dahólónígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Petrogale brachyotis" deiłníigo dayózhí.\nDíí naaldlooshii éí 3–5di adéesʼeez[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bijaaʼ éí doo nineez da; bitseeʼ éí kʼíjíjin.\nTsétah nahatʼeʼiitsoh jaachʼį́dígíí éí chʼil bitʼąąʼ dóó tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé yiłchozh.


Tsídii dághaaʼí bináyaah łitsooígíí - Wikiibíídiiya\nTsídii dághaaʼí bináyaah łitsooígíí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Psilopogon australis" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 6–7di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh; bitsiitʼáád dóó bizééʼ éí yágo dootłʼizh; bináyaah éó łitso; bidaaʼ éí łizhin.\nTsídii dághaaʼí bináyaah łitsooígíí éí tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé deiłchozh; łahda chʼosh deildeeł ałdóʼ.


Tóchʼil yooʼí łizhinígíí - Wikiibíídiiya\nTóchʼil yooʼí łizhinígíí\n(Tóchʼil yooʼí diwozhí)\nTóchʼil yooʼí łizhinígíí (éí doodaiiʼ Tóchʼil yooʼí diwozhí) éí Táłtłʼááh Dahoołchʼíhí dah yikahjí atah daasdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Antipatharia" deiłníigo deiyózhí. Tóchʼil yooʼí łizhinígíí éí tónteel tʼáá ałtso biyiʼdi dahólǫ́; adóó éí 280 ałʼąą ádaatʼé.\nAzhą́ chʼil dabijiníi ndi, tóchʼil yooʼí łizhinígíí éí doo chʼil ádaatʼée da; jélii łóóʼ dah yikahjí atah daasdzoh. Bijáád éí ádin; bitsʼin ałdóʼ doo hólǫ́ǫ da.\nTóchʼil yooʼí łizhinígíí éí 1–4 adéesʼeez[?] ádaníłtso łeh; adóó bitsiin tʼéiyá halzhin. Łaʼ éí tsin ííʼáhí yázhí ndahalin. Bitsah ádaałtsʼíísí dahólǫ́. Chʼosh dóó táłtłʼááh chʼil dóó łóóʼ yázhí éí bichʼiyąʼ.


Chʼil binááʼ deildeełízhiin - Wikiibíídiiya\nChʼil binááʼ deildeełízhiin éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Oryzoborus" deiłníigo deiyózhí. Chʼil binááʼ deildeełízhiin éí hastą́ą́ ałʼąą ádaatʼé.\nDíí tsídii éí 4–5di asdzoh[?] ádaníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís łizhin; bidaaʼ éí diłhił dóó ntsaa. Baʼáádígíí éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ łeh.\nChʼil binááʼ deildeełízhiin éí chʼil binááʼ dóó wóʼałtaasʼéí deildeeł; tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Náátsʼózídę́ę́ʼ néʼéshjaaʼ dibéłchíʼí - Wikiibíídiiya\nNáátsʼózídę́ę́ʼ néʼéshjaaʼ dibéłchíʼí éí néʼéshjaaʼ dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Phodilus badius" deiłníigo dayózhí. Náátsʼózídę́ę́ʼ néʼéshjaaʼ dibéłchíʼí éí Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi dóó Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́.\nDíí néʼéshjaaʼ éí 10–12di asdzoh[?] áníłtso; bitʼaʼ dóó binághah éí łibá dóó dibéłchíʼíigo ndaashchʼąąʼ łeh, biteel éí dinilbá dóó diłhiłgo yistłʼin.\nNáátsʼózídę́ę́ʼ néʼéshjaaʼ dibéłchíʼí éí naʼastsʼǫǫsí dóó hazéí deilghał; tsinaʼayąʼii dóó wáláchííʼ deildeeł ałdóʼ.


Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídę́ę́ʼ chʼał bizéétsʼósí łibáhígíí - Wikiibíídiiya\nKéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídę́ę́ʼ chʼał bizéétsʼósí łibáhígíí éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Oreophryne monticola deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 1–1.4di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo łibá; bitéél éí dinilbá; binááʼ éí diłhił.\nKéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídę́ę́ʼ chʼał bizéétsʼósí łibáhígíí éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼil bitʼąąʼ łaʼ dóó tąądee naagháhii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Adijiłii bijaaʼ nineezígíí - Wikiibíídiiya\nAdijiłii bijaaʼ nineezígíí éí Chʼosh Deildeełii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Ahidiitłʼintsoh Daʼííłʼíní Bikéyahdi dóó Daakǫʼ Dineʼé Bikéyahdi dóó Tsiikʼi Déíbaalí Bikéyahdi dóó Naashchʼąąʼ Bidiyogíihnii Bikéyahdi dóó Bilį́į́ʼ Ńdeiltihii Dineʼé Bikéyahdi dóó Atsá Yee Ndaalzheehii Bikéyahdi dóó Eʼeʼaahjí Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Hemiechinus auritus" deiłníigo dayózhí.\nDíí adijiłii éí 8–10di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilbá dóó dibéłchíʼíigo naashchʼąąʼ; bijaaʼ éí nineez; dahsánígi átʼéego bitsʼos ląʼígo dahólǫ́; bíchį́į́h éí nineez; binááʼ éí áłtsʼíísí.\nAdijiłii bijaaʼ nineezígíí éí łeeyiʼ chʼosh dóó tąądee naagháhii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Chéłchaachilí - Wikiibíídiiya\nChéłchaachilí éí chéłchaaʼ dah yikahjí atah daasdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ptiliidae" deiłníigo deiyózhí. Chéłchaachilí éí nahasdzáán bikáaʼgi 600 ałʼąą ádaatʼéego dahólǫ́.\nDíí chʼosh éí 0.3–4 mm ádaníłtso; bitsʼíís éí nímaz, áádóó éí dibéłchíʼí dóó diłhiłgo ndaashchʼąąʼ łeh. Chʼil bitʼąąʼ dóó dííłdzid éí bichʼiyąʼ.


Mat 19 | `USA | STEP | Îtuma mi-máqtén-áímmá timá ánatatuwena Kááriri-maruqa yuwéna Yúría-marupaq yauwéqma Yótaa-nokomma móra-aukapaq uráiye.\n1 Îtuma mi-máqtén-áímmá timá ánatatuwena Kááriri-maruqa yuwéna Yúría-marupaq yauwéqma Yótaa-nokomma móra-aukapaq uráiye. 2 netuqyaa-káyúkámá anaaé waqmé kéowana min-áúkápáqá karí-wáyúkámá Îtuma mamá atóbamayikaraiye.\n3 yaímma Pérati-wayukama Îtunopaq iréta wemmá makáqma aónaraae. yemá maará-tiraae: “ámáan-aikoni aúrakaqa máqte-kayukama yínááqa waqtuwaí-ááímmá kanaaráq yínááqa waqtuwánô?” 4 téta tewana Îtuma yauwéqma tiráiye: “keráwáqá maamin-áímmá íyaq yoráútaao? maará-tiraine. naayóbáqá Áánûqtuma máqte-qtataaqa tarôq uráine. naayóbáqá aaragáráq waagaráq tarôq uráine. 5 tarôq umá yikátuwena maará-tiraiye. ‘miráinana waagómá anóaboamma ayuwéna ánáakote yagaroqtamá maéta yenákámá móra-yuma aúqma máyoye.’ téna Áánûqtuma tiráine. 6 miráitata yenákámá íma kaayaq-wáyúkáráá umá mááye. ímiye. yenákámá miráuma mi-mórá-yúmá aúqma mááye. miráinata Áánûqtuma yarúyikarainnama íma yatáétao.” téna Îtuma tiráiye. 7 ánibo Pérati-wayukama Îtumma timá-ameta tirááe: “nôraq itanawáq Mótetima ámáan-aimma timénataa waagómá aaraukáqá yataí-áúbámá agamá ‘aaragómmá ámítuwe waqtuwaao’ tiráíyô?” téta itama aónaraae. 8 ánibo Îtuma timá yímikaiye: “minnâ tirunóbáqá akoqnáá kéeq keráwáqá aamá arátéwana Mótetima keráwáqti aammá awiyéna ‘aaramá waqtúwáaro’ tiráine. miráimanibo naayóbáqa maramá áaimma átarai-kanaaraqa mirán-ámmá íma wáqe-uraine. 9 kemá maará téq keráwáqtábá kétune. móra-nakoni ánáakoma kumari-ááímmá íma tarôq kéinana awaikómá paábaq kéwatuwena káqon-inimmo mayainama min-nákómá kumari-ááímmá tarôq kéiye.” téna Îtuma tiráiye.\n10 ánibo Îtuni iyápó-annama Îtumma timá ámikaae: “miráinatama aaramá íma mayánóma minnâ uyátá-maqma kanaaráq íye.” téta wení iyápó-annama tirááe. 11 tewana Îtuma maará-tima-yimikaiye: “máqte-noininaukaqa maamin-áímmá kanaaráq íma mayánómanibo yaímma-wayukaraq Áánûqtu yímikaiye. 12 ítáaro. yaímma-wayukama aaramá íma kanaaráq mayánómma minnâ yaímma-wayukama yeqtí yúgoma aúyakurainatama kanaaráq iyápóma íma maqyikánómma yeqtí yinóama mirápáq maqyikáraipoatabi waayúkama yikáma kareremá aúqyíkaraipoata aaramá íma kanaaráq mayánóe. ánibo yaímma-wayukama aaramá íma máyáamma miráuma yeqtí yúyánákáráq yirukaráq máqte-qtataaqa Áánûqtumma kámetaboata yemá aaramá íkémayaae. miráineqa keráwáqá kanaaráq mirá-inoe. maaminnámo tiraatíyan-aimma máyáaro!’ téna Îtu tiráiye.\nÎtuma pááqya-noiyapoma wení kaayoné-yátááqá yímikaiye.\n13 mi-kánááráqá yaímma-wayukama pááqya-noiyapoma yiwíqmeta Îtunopaq irááe. wemá yineq ayáámma yínêkuyena nunamummá tíkáae téta irááe. miráimanibo Îtuni iyápó-annama aamá yiwááguraae. 14 ánibo Îtuma tiráiye: “keráwáqá pááqya-noiyapoma iyuwaíyata ketôpaq yero. keráwáqá íma yáqtoq-yikaaro. Áánûqtu yabíkái-marupaq mái-wayukama mirá-nóíyápótí márûqiye.” téna tiráiye. 15 mirá-timatuwena ayáámma pááqya-noiyapoti yineq árúqmakaiye. miráumatuwena Îtuma min-áúkápáqá yuwéna kóuraiye.\nmaabu-nákóma netuq-ótámmá makáiye.\n16 móra-nakoma Îtunopaq iréna tiráiye: “yirááti-nako, kemá náaraq umáwaq íráqôn-aaimma tarôq éraq aati-aatimá matúq-matuq umá mái-auwaraimma mayánúnô?” téna ítama aónaraiye. 17 ánibo Îtuma timá ámikaiye: “nôraq itaawáq íráqô-qtataaqtabama kemmá ítama káonaano? aúyánánóbáqá arútama itaao. kímora-naqa wenamáa íráqô-naqiye. ánibo emá aúwaraimma mayánéma kanaaráq emá máqten-amaan-aimma waraao.” téna tiráiye. 18 ánibo min-nákómá Îtumma timá ámikaiye: “nóin-amaan-ainabiyo?” téna tiráiye. Îtuma tiráiye: “ámáan-aikoma maará-uraiye. waayúkama íma ikámma puyuwo. aaraukáqá íma mamá yataiyo. moyámmá íma mayaao. káqo-wamma kaaqaarimá ítimakaao. 19 emá enanó-enaboni aménáápáq mááo. enamáárîq arummá amé kaayoné ónaiq umá náawabi enamakaq maína-naqa arummá amé kaayoné umákaao.” téna tiráiye. 20 ánibo mi-mábú-nákómá Îtumma timá ámikaiye: “mi-máqtén-ámáán-áímmá kemá kéwaraune. kemá nói-qtataaqtabawaq aqtórárîqa kéuno?” téna ítama aónaraiye. 21 Îtuma yauwéqma timá ámikaiye: “emá kanaaráq umá ánatanaae téma emá uré ení máqte-qtataaqa waayúkaraq marénata meyánîq kéiya minnárake móneqa maté áwáyoq-wayukama yímituwema Áánûqtuni márûpaqa íráqô-qtataaqa maránóne. emá ketinaaé ya-waraao.” téna Îtuma tiráiye. 22 mi-mábú-nákómá min-áímmá itáá ena áyákoma ummaa kéyaipaq kóuraiye. miráimma wemá taíbaq-yataaqa makáiqtababoana mirá-uraiye.\n23 ánibo Îtuma wení iyápó-annama timá yímikaiye: “kemá keráwáqá áraimma kétima-timune. móneqa netuqyaa makái-nakoma Áánûqtu yabíkái-marupaq uyáberaniqtabama kammáa kámagiye. 24 kemá keráwáqá ókaraq kétima-timune. móra-wamma káámoma oótiraa-kakoma wáqtô aráátai-waigoni aapimmá peránénama kammáa ainíkáá umá móneqa netuqyaa makái-nakoma Áánûqtu yabíkái-marupaq uyáberaniqtaba anómma uyátá-maqma kammáa kámagiye.” téna Îtuma tiráiye. 25 yemá iyápó-annama maamin-áímmá ítátuweta iyánáaq urááe. yé maará-tiraae: “miráinana náawaq Áánûqtuni-marupaq wemá kanaaráq uíníyô?” téta tirááe. 26 ánibo Îtuma yúrapi karákéna timá yímikaiye: “waayúkama kanaaráq mirá íinoe. Áánûqtu wenamáa máqte-qtataariq kanaaráq íniye.” téna\n27 Îtuma mirá-timatuwaitana Pítaama yauwéqma tiráiye: “éqtukenaro. ketáámá máqte-qtataaqa yuqmá ánatetaa enanaaé ya kéwaraunataae. miráinataa ketáámá nói-qtataaraq mayánúnataabiyo?” téna Pítaama tiráiye. 28 ánibo Îtuma timá ámikaiye: “kemá áraimma keráwáqá kétima-timune. anaaékaqa máqte-qtataakoma aúgeniq íni-kanaaraqa kemá Waayúkagoni Áráaqa akoqnááma mayéqa kínin-abitataraq mánune. mi-kánááráqá keráwáqá tiyááka umá kaayaqá ketinaaémo kéwaraiya-kayukama tiyááka umá kaayaq-ábítátáráq mánoe. keráwáqá Ítíráaeobake tiyááka úma kaayaq-ánná-wáyúkámá mamá yainánóe. 29 máqte-kayukama ketíwîqtaba itéta yeqtí naammá yuwéta yíbâqawaanabi yímanaatoinabi yinóanabi yiboánábi iyápóabi yeqtí yónábi yukáíya-kayukama yemá ókaraq netuqyaammá matéta íráqô-qtataaqa anónnáma yiméta yemá aati-aatimá matúq-matuq umá mái-auwaraimma mayánóe. 30 ááqibo netuqyaa-káyúkámá maa-márábí uyátá-maqma anómma máiya-kayukama anaaékaqa aqtóráqá íyata ánibo netuqyaa-káyúkámá íbêqa anaaékaqo kéiya-kayukama Áánûqtuni-marupaq uyátá-maqma anómma máno-kayukama wínóe.” téna Îtuma tiráiye.


Tsintah chʼałtʼą́ʼí dinilzhingo naashchʼąąʼígíí - Wikiibíídiiya\nTsintah chʼałtʼą́ʼí dinilzhingo naashchʼąąʼígíí éí tsinlátah chʼał dóó bikʼéí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Dendropsophus seniculus" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 0.7–1.5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yihstłizh dóó dinilzhingo naashchʼąąʼ; binááʼ éí diłhił.\nTsintah chʼałtʼą́ʼí dinilzhingo naashchʼąąʼígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.


Shádiʼááhdę́ę́ʼ tsídiiłtsooí bitsiiʼ łizhinígíí - Wikiibíídiiya\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tsídiiłtsooí bitsiiʼ łizhinígíí\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bitsiitsʼiin Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Tsídii Tsídii ndaatʼáʼii Yótʼáahdi tsídii Tsídii tsídígíí Tó wónaanídę́ę́ʼ tsídiiłtsooí dóó Jiinííhí dóó bikʼéí Tsídiiłtsooí bitʼaʼ łizhinígíí dóó bikʼéí\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tsídiiłtsooí bitsiiʼ łizhinígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí kéyah dah siʼánígíí beʼałníiʼdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Spinus notatus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łitso; bitsiiʼ éí łizhin; bitʼaʼ éí łizhin dóó łitso; bidaaʼ éí łibá.\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tsídiiłtsooí bitsiiʼ łizhinígíí éí chʼil binááʼ dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Chʼał kʼaasdáhí łizhin dóó łitsooígíí - Wikiibíídiiya\nChʼał kʼaasdáhí łizhin dóó łitsooígíí\nChʼał kʼaasdáhí łizhin dóó łitsooígíí éí tsinlátah chʼał dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Dendrobates leucomelas" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 1–2di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin dóó łitsogo naashchʼąąʼ; binááʼ éí diłhił.\nChʼał kʼaasdáhí łizhin dóó łitsooígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.


Daałbáhí bitsiiʼ łigaaígíí - Wikiibíídiiya\nDaałbáhí bitsiiʼ łigaaígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi dóó Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Lonchura maja" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bitsii éí łigai; bidaaʼ éí łibá.\nDaałbáhí bitsiiʼ łigaaígíí éí chʼil binááʼ yildeeł.


Wóyiyiitsahí dibéłchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nWóyiyiitsahí dibéłchíʼígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Cnipodectes subbrunneus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bitłʼaaʼ dóó binátsʼiin éí łigai; bidaaʼ éí diłhił.\nWóyiyiitsahí dibéłchíʼígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼil binááʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Tsídii dah naʼasolí łibáhígíí - Wikiibíídiiya\nTsídii dah naʼasolí łibáhígíí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Malacoptila fulvogularis" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 7–8di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo łibá; bizééʼ dóó bitéél éí łizhin dóó łigaigo noodǫ́ǫ́z; bidaaʼ éí łizhin.\nTsídii dah naʼasolí łibáhígíí éí chʼosh dóó naʼashjéʼii deildeeł; naʼashǫ́ʼii yázhí dóó chʼil bitʼąąʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Mat 7 | `KZE | STEP | Ísu mináímbá simásuwena séna tuwánéꞋo éꞋa sáwí-kwaasiye siyanamó éna Áánútu kentáváígwáráꞋá mirá sínívo tuwánéꞋo éꞋa sáwí-kwaasiye sevó.\níma sáwí-aimba simátíméro-kwasai.\nÁrúku 6:37-38, 41-42\n1 Ísu mináímbá simásuwena séna tuwánéꞋo éꞋa sáwí-kwaasiye siyanamó éna Áánútu kentáváígwáráꞋá mirá sínívo tuwánéꞋo éꞋa sáwí-kwaasiye sevó. 2 kawer-áímbá kwésimatimeꞋa sáwí-aimba kwésimatimeꞋa íyantavena Áánútu kembá mirá íníye. tíménteniꞋa umái Áánútu miráumai timíníye. 3 kentúrampimba irarumbá kwáyáísaꞋo ombá íma awánaamba kentí kwaási tuwánéꞋa enaúrampimba ayaantambá kwáyáiye kwésevo íma mirá seró. 4 kentúrampimbo irarumbó ímo awánaamba nóra sera kentí kwaási túrampinkemba tiyaantambá maitiyuwánáe kwéseo. 5 kaumbo-káér-ainkwara-kwaasin-ovo kentúrampinkemba irarumbá maisukéꞋa tuwánéꞋa kentí kwaási túrampinkemba tiyaantambá kanaán-umai maitiyuwánááowe Ísu siráiye.\n6 kawe-tántááꞋó iyánkómbó ímo áméntemba Áánútun-aai arááiraawaima íma simátíméro. simátimiyasamo ésa akáꞋáámba simátinkanaaowe. kawe-tántááꞋó póígombo ímo áméntemba Áánútun-aai íma sínkáiye kwésewaima íma simátíméro. simátimiyanamo éna mináínkó úndáraamba tokwíníye.\n7 Ísu séna ÁánútumpaꞋo námúnaamo kwésemba áísaa úmae kwéiyiyana timíníye. ááyamae kwéiyiyana kentáái isáníye. kwéavakaa úmae iyíyana Áánútu agaráátinkaniye. 8 áísaa íyanamo éna Áánútu timíníye. kwéaayewanamo éna Áánútu kentáái isáníye. avakáá íyanamo éna Áánútu agaráátinkaniye. 9 keinárawaꞋa iyámpóígwara-kwaasi kentáánimbaaꞋo kisaamá simiyómó síyaꞋo éꞋa íma óntan-amuꞋa timéꞋa kisaamá timénááowe. 10 noyááꞋa simiyómó síyaꞋo éꞋa íma iraankavayaambá timénááowe. 11 ánivo sáwí-kwaasi ombánivo kentáánimbaaꞋa kawe-tántááꞋá kwétimevo kwíyómpakemba kentáásivowa kaweré suꞋmai iwáí póna áísaa íyawaimo éna kawe-tántááꞋá timíníye.\n12 kembó tirááímo táínda-iꞋo umáímo kwétuwaꞋnaa-iyaꞋa miwí miráumai túwaꞋnaa oro. mináímbó simátimunda Mósesi siráin-aine Áánútun-aai simátímakaawai siráan-aine minkáér-áínkóná ááimba kwésimatimune Ísu siráiye.\n13 Ísu séna kaer-óntámá kwáyáísaꞋa sáwíyan-ontavimba usáveraaro. anón-ontama anón-ankona ontamán-iye. Áánútuna némpaꞋo maíꞋmaiꞋo ónááon-ayampaꞋa minánón-ámpáꞋá kwégwesa sáwíva-kwaasi minóntávímbá kwégowe. 14 sáwíyan-ontama umbai-ánkóná ontamán-iye. aúnáiꞋo umáímo maíꞋmaiꞋo ónááon-ayampaꞋa minúmbáí-ámpáꞋá kwégwesa esimáí-kwaasiye suꞋmai minóntámá avakáá-umai awánésa kwéusaveraawe Ísu siráiye.\nkampar-áímbá siráan-kwaasiti kwaasái.\nÁrúku 6:43-44, Árúku 13:25-27\n15 Ísu mináímbá simásuwena séna évakarawai kampaꞋá simátimesa sésa Áánútun-aai simátimunda-kwaasi úne kwésewai miwí kárákwimai máéro. sipisípi-poigomo paru umáímo máíntemba miwí kampa-párú umái kwénaaombanivo kawer-ímáyáá sáwíꞋa kwéumatinkaan-kwaasin-owe. 16 miwítí ááimbo awánanaeꞋo éꞋa miwítí mayáí awánéꞋa miwímó máyáawaina ááimba awánaaro. tekómó éna íma áwí-yantaaꞋa iyánívo teꞋá iyáníye. ampaantarígoma avoꞋárén-aramba íma iyánívo ampaantarí-aramba iyáníye. 17 miráumai kawe-táígó kawer-árámbá íyáísana sáwí-taigo sáwí-aramba kwéiyaiye. 18 kawe-táígó íma sáwí-aramba íyáísana sáwí-taigo íma kawer-árámbá íyáísasa 19 kawer-árámbó ímo íyain-taima ayáímai iravimbá kwéagaisuwaawe. 20 miráumai minkámpá-kwáásítí mayáí awánéꞋa miwítí ááimba miráráán-umai awánanaaowe.\n21 kentávésa kesí Ísóigoman-iye kwésewaigwaraꞋa Áánútu íma mútúꞋa kárákwinimba póna kesivo kwíyómpakewaimbo arááímo tainíꞋo kwéowairare suꞋmai kárákwiyiniye. 22 Áánútu amáparawai máyáawaina ááintavena tísaa ínín-kanaa tíndaraꞋa kentávésa sáwívarawai sésa Ísóigoo ená asirayándéí Áánútun-aai simátímakaumne. ená asirayándéí kwaási tirumpinkémbá taraváá-kwámbá maitíyukaumne. ená asirayándéí óꞋon-oꞋon-kaweꞋ-mayai ímo awánaraam-bayai mairáumne sénááombanivo 23 simátimeꞋa séꞋa íma kesí kwaási éꞋa sáwí-mayai kwémayaan-kwaasin-ovo kóro kemá sénaumne Ísu siráiye.\nnaambá kwéoyawairaiti kwaasái.\n24 Ísu mináímbá simásuwena séna kesáái isésa kwégwaraiyawaima mirán-kwáásímó simátíméndaraꞋa ísáaro. kawer-ímáyáágwárá-kwáásí asirayán-dámbá ónáe sésa maiꞋá uꞋmaésa kumémesa óntankaꞋa naamayáámba móru aimái naambá úmaraiyana 25 aaꞋá téna anón-kavirayan-domba kumínana mindámbá íma tawisínda asiramái kwéena óntankaꞋ-namba póna úwoi kwéniye. 26 ánivo kesááimo isésamo ímo kaweꞋó umáímo kwéisaiyawaima mirán-kwáásímó simátíméndaraꞋa ísáaro. naambá ónáe sésa íma maiꞋá ukésa íyamba nonáámááíraꞋa paákáꞋá úmakaiyana 27 anón-aꞋa téna kavirayán-dómbá kuména mindámbá tawísíyuwainana sáwíꞋa íníye Ísu siráiye.\n28 Ísu mináímbá simátímatuwowasa torupamáímo máyón-kwaasi isésa 29 ámáámba sen-kwáásímó sentembá íma sivó anón-kwaasigoraamba siyé sésa táátavesa uráawe.


Tsįįłkaałii bitsiiyah diniltsxooígíí - Wikiibíídiiya\nTsįįłkaałii bitsiiyah diniltsxooígíí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi dóó Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Meiglyptes tukki" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsįįłkaałii éí 7–8di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó łigaigo noodǫ́ǫ́z; bitsiiʼ éí dibéłchíʼí; bitsiiyah éí diniltsxo; bidaaʼ éí łizhin.\nTsįįłkaałii bitsiiyah diniltsxooígíí éí chʼosh dóó naʼashjéʼii deildeeł.


Kéyah Dańlínídę́ę́ʼ tłʼiish bikágíneeskʼání - Wikiibíídiiya\nKéyah Dańlínídę́ę́ʼ tłʼiish bikágíneeskʼání éí nihookááʼ tłʼiish dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Dańlíinii bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Tropidonophis dendrophiops" deiłníigo dayózhí.\nDíí tłʼiish éí 30–35di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ dóó diłhiłgo łikizh; bizábąąh éí dinilbá.\nKéyah Dańlínídę́ę́ʼ tłʼiish bikágíneeskʼání éí chʼał dóó naʼashǫ́ʼii yilghał.


Chʼil bijeeh yidlání bizééʼ dootłʼizhígíí - Wikiibíídiiya\nChʼil bijeeh yidlání bizééʼ dootłʼizhígíí\nChʼil bijeeh yidlání bizééʼ dootłʼizhígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Beʼekʼid Honeezítsoh Bibąąhgi Naakaii Łizhiní Bikéyahdi dóó Tééhoołtsódii Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Anthreptes anchietae" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–6di asdzoh[?] áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís dibéłchíʼí; bitéél éí łitso dóó łichííʼ; bizééʼ éí yágo dootłʼizh dóó disxǫs; bidaaʼ éí tʼóó bíyó shiyish. Baʼáádígíí éí bikąʼígíí yił aheełtʼé.\nChʼil bijeeh yidlání bizééʼ dootłʼizhígíí éí doo chʼil bijeeh tʼéiyá yidlą́ą da; naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí éí yildeeł ałdóʼ.


Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał dichʼízhí yázhí diłhiłígíí - Wikiibíídiiya\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał dichʼízhí yázhí diłhiłígíí\nchʼał dichʼízhí yázhí diłhiłígíí\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał dichʼízhí yázhí diłhiłígíí éí tsinlátah chʼał dóó bikʼéí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Poyntonophrynus pachnodes" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 0.5–1.5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhił dóó dinilzhingo naashchʼąąʼ; bitéél éí dinilgai; binááʼ éí diłhił.\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał dichʼízhí yázhí diłhiłígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.


Ayáásh chʼizhaazhii bizééʼ łitsooígíí - Wikiibíídiiya\nAyáásh chʼizhaazhii bizééʼ łitsooígíí\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Tsídii Tsídii ndaatʼáʼii Yótʼáahdi tsídii Tsídii tsídígíí Tó wónaanídę́ę́ʼ choozhghalii dóó bikʼéí Nákʼeehgaii dóó Ayáásh chʼizhaazhii\nAyáásh chʼizhaazhii bizééʼ łitsooígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pteruthius aenobarbus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo łibá; bizééʼ dóó bitéél éí łitso; bitʼaʼ éí dibéłchíʼí; binátsʼiin éí dinilgai; bidaaʼ éí diłhił.\nAyáásh chʼizhaazhii bizééʼ łitsooígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł; dzídzé dóó tsin bineestʼąʼ yiłchozh ałdóʼ.\nNákʼeehgaii dóó Ayáásh chʼizhaazhii\nAhééháshį́į́hdę́ę́ʼ nátsʼiingaii · Eʼeʼaahdę́ę́ʼ nátsʼiingaii · Naakaii Bikéyahdę́ę́ʼ nátsʼiingaii · Nákʼeehgaii bidaaʼ ditání · Nákʼeehgaii bitéél łigaaígíí · Nákʼeehgaii bitsiitʼáád halzhinígíí · Nákʼeehgaii bitsiiyah dootłʼizhígíí · Nákʼeehgaii bitʼaʼ łitsooígíí · Nákʼeehgaii łibáhígíí · Nákʼeehgaii yishtłizhígíí · Nákʼeehgaiichilí · Nákʼeeshbáí · Nákʼeeshtsoii binááʼ łigaaígíí · Nákʼeeshtsoii bizééʼ łitsooígíí · Nátsʼiingaii binááʼ łichíʼígíí · Nátsʼiingaii bitsiitʼáád dibéłchíʼígíí · Nátsʼiingaii łitsooígíí · Nátsʼiingaii tsídígíí · Nátsʼiintsoii łibáhígíí · Nátsʼiintsoii łitsooígíí · Tábąąh nákʼeehgaii\nAyáásh chʼizhaazhii bidaaʼ łizhinígíí · Ayáásh chʼizhaazhii bikʼiiz dinilzhinígíí · Ayáásh chʼizhaazhii binákʼee halbáhígíí · Ayáásh chʼizhaazhii binátsʼiin łitsooígíí · Ayáásh chʼizhaazhii binátsʼiin yishtłizhígíí · Ayáásh chʼizhaazhii bítááʼ łitsooígíí · Ayáásh chʼizhaazhii bitéél diniltsooígíí · Ayáásh chʼizhaazhii bitéél halbáhígíí · Ayáásh chʼizhaazhii bitéél łitsooígíí · Ayáásh chʼizhaazhii bitsiitʼáád dinilbáhígíí · Ayáásh chʼizhaazhii bitsiitʼáád halbáhígíí · Ayáásh chʼizhaazhii bitsiitʼáád halchíʼígíí · Ayáásh chʼizhaazhii bitsiitʼáád halzhinígíí · Ayáásh chʼizhaazhii bitsiitʼáád yishtłizhígíí · Ayáásh chʼizhaazhii bitsiiyah halchíʼígíí · Ayáásh chʼizhaazhii bitsiiʼ łibáhígíí · Ayáásh chʼizhaazhii bitʼaʼ dibéłchíʼígíí · Ayáásh chʼizhaazhii bizééʼ łitsooígíí · Ayáásh chʼizhaazhii diltʼóshígíí · Ayáásh chʼizhaazhii łitsooígíí · Ayáásh chʼizhaazhii łizhin dóó łigaaígíí · Ayáásh chʼizhaazhii yázhí · Dibénééz Bikéyahdę́ę́ʼ ayáásh chʼizhaazhii


Tsídii dághaaʼí bizééʼ łibáhígíí - Wikiibíídiiya\nTsídii dághaaʼí bizééʼ łibáhígíí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Gymnobucco bonapartei" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 6–7di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhił; bizééʼ éí łibá; bitsiiʼ éí łizhin; binákʼee éí diłhiłgo dootłʼizh łeh; bidaaʼ éí łizhin.\nTsídii dághaaʼí bizééʼ łibáhígíí éí tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé deiłchozh; łahda chʼosh deildeeł ałdóʼ.


Bets’ı́dı́: Jadı́zı̨́ Ɂedzagh Në́n Ts’ı̨ Dası́dën Lárát’e-u, Dası́dë́n Ts’éránı\nT’a Ts’ë́n Dëne Honéłt’ą\nDası́dën T’ası́ Haráłnı Xa Dzérédıl\nDëneba Ɂetáłtı Dëné\nNánıs t’ası́ bet’át’ı̨ dzérélyı\nJą ɂedzagh në́n k’e dzéts’edı́l dëne hónı́ltą-u, dası́dën t’ası́ haráłnı xa dzérédıl dzérı́lyı-u, dëneba ɂetáı́ltı-u, tth’ı dası́dën yú nezų yé nádé hónı́ltą, ɂeyı nıłɂı̨.\nT’at’ú Sı́ Nuwenı Honı́ltą\nDası́dën k’an ɂuhdų́ ją nı́del t’á t’at’ú dánı lı́ xa hónı́ltągh. Dëne dédlın dálı̨ sı́ t’ası́ łą t’á dası́dën ts’ë́raını hı̨lé ɂat’e. Nok’e yatı dı̨́-u la beghálye, dëne tthe hegal-u, dëne dzérélı-u, dëneba t’ası́ kánetagh-u, ɂetáłtı-u, nálzé-u, łu ghą nádhër-u, tsës ghą nádhër-u tth’ı dëneba bë́r háłt’eth, ɂeyı hát’u ɂeghádálana xa la beghálya.\nYuwé ɂate t’aıhet’ı̨ yek’óhorelyą haɂą. Ɂedéldelna k’édórelyą. Ɂedërı dası́dën ją në́n ts’ı̨ rát’ı̨le-u, k’an ɂuhdų́ ją ɂedzagh në́n k’e nı́hıdel sı́ ɂeyı t’a heráłnı. Ɂeyı nánıs t’at’ú dána k’édórelyą xaɂą.\nPeter Ross Dası́dën Lárát’e-u, Dası́dën Ts’éránı ghą halnı\nHáyǫrı̨́la dası́dën kų́é náráłya-u, tth’ı t’a t’ası́ ghą náts’edé sı́ łuechogh ghą náts’edé tó, ɂełdzus thela ghą náts’edé tó, tsamba k’é dáthela tó ɂeyër tth’ı dası́dën kų́é hálı̨. Fort Constantıne húlye (Forty Mıle, YT) ts’ı̨ Lake Harbour (Kımmırut, NU) ɂeyër ts’ën tth’ı-u, tth’ı yudáágh Ellesmere Island húlye, ɂeyër tth’ı ts’ën dası́dën kų́é náráłya. Ɂedërı dası́dën kų́é náráłya sı́ durı̨dzı̨́ ts’ë́n ɂałų́ náy bet’át’ı̨.\nɁeyı k’ı́zı̨́, dası́dën t’ası́ haráłnı xa dzérédı́l sı́, nıdhá dzérédıl-u, ɂeyı dų tagh terrıtorıes dólye dolı̨ sı́, ɂeyı harelyų́ ɂeyo nár dzérédıl nı. 1999 tthe, dų Nunavut terrıtory húlye, ɂeténá në́n, ɂeyı jadı́zı̨́ ɂedzagh në́n xél hultágh hı̨lé ɂat’e.\nDası́dën Kų́é Ts’ı̨ Dëne Nérı́htł’ı́s\nXaye Dası́dën T’ası́ Hałnı Xa Dzérédı́l\nDası́dën Lárát’e-u, Dası́dë́n Ts’éránı chu háyǫrı̨́la ɂı̨łágh hárelɂa dëne nádé sı́, łı̨ t’á nıdhá húrenıle dzéts’edı́l ɂeyı ghą dëne hónełtągh. Dası́dën łı̨ dzédáneyu t’á t’ası́ haráłnı dzérédıl sı́ ɂeyı bet’á yunághe ts’ı̨ nı́é ts’ë́n k’aldhër ją ɂedzagh në́n k’e beghą bek’óreją ɂajá. Dası́dën Lárát’e-u, Dası́dë́n Ts’éránı yath detą́gh-u ɂedzagh ts’éthı̨́le dé húlı́, ɂerehtł’ı́s dëneba nı́lye dëneghą nı́le-u, hanı ɂerehtł’ı́s-u, tth’ı dëne nánıs nádé sı́ ghą hútagh náı́dı́l.\nŁı̨ t’áráı́t’ı̨ hı̨lé hulı̨́le. Nok’e łı̨ behchën xél yech’ás tthełdél t’á, dası́dën nátł’ır-u, betth’ë́n ɂų́łı̨ húrét’ı̨. Ɂeyı nok’e hánódhër. Hat’e húlı́ ɂaghą́ hureldı̨.\nAlbert Elıas, beɂe Moses Raddı húlye Dası́dën Lát’e-u, Dası́dën Ts’énı hı̨lé ghą halnı\nŁı̨ t’at’ú bek’ı́lnı́ bek’úrı́lyą\nSkı-doo nı́lya tthe, jadı́zı̨́ në́n dëne náráde sı́, łı̨ dánezų t’árát’ı̨ nı. Łı̨ bet’át’ı̨ sı́, harelyų́ ghay k’e ɂaté nezų ɂałdhën nı́. Bë́r t’éth chu łue t’éth chu beghálchı, xay dé hétł’as ts’ë́n hálɂı̨.\nŁı̨ tthe hı̨́dél\nDası́dën Lárát’e-u, Dası́dë́n Ts’éránı dálı̨ sı́, yath detągh dé ɂay xél łı̨ hełɂás tthe hedél nı́, t’ą yek’ı́n hedél beba húrenı xa.\nDası́dën t’ası́ harálnı xa łı̨ t’á dzérédı́l sı́, ją nár ts’ı̨ dëne t’a dzérédı́l sı́ ɂeyı kozı̨́ dzérédı́l. Dası́dën Lárát’e-u, Dası́dë́n Ts’éránı dálı̨ sı́, t’a ts’ë́n dzéts’edı́l k’édórelyą-u, bı̨́t’as t’ot’e sı́ nurıshą-u, t’a ts’ë́n dzéts’edı́l hajër dé, t’at’ú ts’údel k’édórelyą-u, tth’ı nánıs nurı̨shą. Yunı́s k’ı́zı̨́ t’at’ú nánıs nı́k’ats’edé bek’óreją ɂeyı bet’óréɂa.\nŁı̨ Behchë́n Ts’ı̨ T’ası́\nSıne T’ası́ Hadı Xa Dzéts’edı́l\nSıne dé, dez-u, tu dáthela sı́-u, ɂeyı t’á dëne háyǫrı̨́la nádé ɂeła nıdı́l. Sıne dası́dën t’ası́ haráłnı xa dzérédı́l dé, Dası́dën Lárát’e-u, Dası́dë́n Ts’éránı denı t’a tu k’e dzéyelı ts’ı dánecha t’á-u, satsán ts’ı-u, tth’ı ts’ıaze tth’ı t’á.\nDası́dën ɂahtthe jądı́zı̨́ ɂedzagh në́n nı́del kú dëne dédlı́n beyatı́ k’édórelyą́ı́le.\nDası́dën t’at’ú dána-u, háyǫrı̨́la nádé-u ɂeghádálana-u, t’ası́ haráłnı xa dzérédı́l sı́, ɂeyı xa yeba ɂetáłtı-u, yets’énı xa dëne la beghálya. Dası́dën Lárát’e-u, Dası́dë́n Ts’éránı chu t’ą dëneba ɂetáłtı dë́n dálı̨ sı́ łą nehılt’e-u, ɂeyër nár ts’ı̨ dëne yatı́-u, málay yatı-u that’ı́n yatı tth’ı k’édórelyą.\nDası́dën t’ası́ hałnı ghą núdhër dé chu ɂaghą́ t’asánódhër dé, dëneba ɂetátı chu dëne yatı́ k’úreją ɂeyı dası́dën ɂaté yet’órıłthër ɂat’e.\nɁene nı Degë́th Dëné yatı́ t’a yałtı hı̨lé … dëne dası́dën xél yałtı xa beba húrenıle dé, ɂene chu setá chu ghą náı́hı́dıl nı́. Yeba ɂetáı́łtı nı́ dası́dën k’aldhër, Sergeant húlye tó Corporal húlye tó xél. Háyǫrı̨́la dëne nárádé sı́, denı (betıhkuı) t’a xél dáı́yałtı beba sát’ele, dası́dën xél dáı́yałtı dárélɂı̨le t’á.\nLouıse Reındeer, bet’á Johnny Reındeer Dası́dën Lát’e-u, Dası́dë́n Ts’énı hı̨le ghą halnı\nSeyatı t’á “Specıal Constable” snı sı́, ɂedlágh ɂats’edı-a?\nTs’ena Xa Yú Hałé-u Bet’át’ı̨\nYYú nédhël-u, nezų́ hálı̨ t’árát’ı̨ t’á dası́dën nánı́s dé, nezų́ náráhtł’ų. Ts’ékuı yeba yú yé dáneką sı́, yunı́s ts’ı̨ t’at’ú náts’etł’ų hát’ı yú yeba dághą, denı́ dhë́th t’a-ú, ɂetthë́n dhë́th t’a-u, nághay dhë́th-u, łeghetı̨ dhë́th tth’ı. Łı̨ bąhtł’ulé, ɂełtthaıdhe-u, łı̨ ké-u łı̨ ts’ë́r tth’ı dághą k’édórelyą.\nɁene dası́dën ba ɂeténá ɂı dáı́ghą hı̨lé. Dası́dën dų ɂejëredë́l láht’ı̨ yú yé nádé, betł’áɂı k’e delttho hút’ı, ɂeyı yé nádé hıɂı̨́ są́? Ɂene ɂeyı dáı́ghą ɂat’e. Dası́dën ba ɂenéłką hı́lé ɂat’e, tël-u, ɂeténá ké-u, tsádhë́th t’á jıscho betł’úl xél, ɂeyı hát’ı tth’ı. Nıdhá dzérédıl xa dé, yeba łést’éth hełt’éth nı. Dzéyehelı xa ɂegën chu ɂełttháy chu yeba hełtsı nı́.\nMabel Brown bą Mary Kendı ghą halnı\nT’ası́ Deyé Thela


Jeeshóóʼ - Wikiibíídiiya\nJeeshóóʼ éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí tʼéiyá hólǫ́; áadi éí Hoozdo Hahoodzo dóó Ahééháshį́į́h Hahoodzodi hiná. Ndaʼałkaahí díí tsídii éí "Gymnogyps californianus" deiłníigo dayózhí.\nDahináanii → Naaldeehii→ Bíígháán Dahólónígíí→ Biyaatsʼiin Dahólónígíí→ Tsídii→ Tsídii ndaatʼáʼii→ Yótʼáahdi tsídii→ Atsá dóó Giní Ndahalinígíí ↓\nTsétah jeeshóóʼ łibáhí\nJeeshóóʼ éí łizhin; bitʼaʼyaadę́ę́ʼ éí łigaii; bijáád éí łibá. Nááná éiyá Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí tsídii dahólónígíí tʼáá ałtso yilááh áníłtso; 42–55di asdzoh[?] áníłnééz, 15–31 dahidídloʼ áníłdáás.\nJeeshóóʼ éí dííłdzid, gah, mąʼii, dóó łóóʼ yilghał; dííłdzid tʼóó ahayóí yiyą́ą łeh. Naʼashǫ́ʼii dóó tsídii bitsįʼ doo bił łikan da.\nAłkʼidą́ą́ʼ jeeshóóʼ tʼóó ahayóí, áko ndi kʼad éí noonééł; 348 tʼéiyá yisdzííʼ (Díí éí 2010 biyihah yę́ędą́ą́ʼ jeeshóóʼ daaltá).\nJeeshóóʼ yiitáʼ Bidaʼháʼaaztʼiʼ tsékoh goyaʼ éélkid.\nJeeshóóʼ bitsii tsʼiin éélkid\nAtsá · Atsá diłhiłígíí · Atsáłgaiitsoh · Atsátsoh · Atsáshzhiin · Shádiʼááhdę́ę́ʼ atsátsoh · Tłʼiish yiyiitsáhii · Atsáłbáí · Atsáłgaii · Atseełtsoii · Chʼah Diʼilii Bikéyahdę́ę́ʼ atsátsoh · Chʼilhaatʼaʼii · Chʼiltaatʼagii · Dzílí · Giní · Giníłbáhí · Ginítsoh diłhiłí · Hakʼaz giníłgaii · Kéyah Dańlínídę́ę́ʼ atsátsoh · Tsįyaalzhahí\nTó Wónaanídę́ę́ʼ Jeeshóóʼ:\nDííłdzid jeeshóóʼ · Hashtłʼish jeeshóóʼ · Jeeshóóʼ ałchozhígíí · Jeeshóóʼ bitsiiłgaiígíí · Tsétah jeeshóóʼ łibáhí · Tééh jeeshóóʼ\nHodíłchʼil jeeshóóʼ · Jeeshóóʼ · Jeeshóóʼ bitsiiłtsooí · Jeeshóóʼ łizhinígíí · Shádiʼááhdę́ę́ʼ jeeshóóʼ


Yaaʼ bitsʼaʼí bikágí yizhólígíí - Wikiibíídiiya\nYaaʼ bitsʼaʼí bikágí yizhólígíí\nYaaʼ bitsʼaʼí bikágí yizhólígíí éí wódaʼatsʼǫǫsii dah yikahjí atah daasdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Coccidae" deiłníigo dayózhí. Yaaʼ bitsʼaʼí bikágí yizhólígíí éí nahasdzáán bikáaʼgi 1,100 ánéelą́ą́ʼ ałʼąą ádaatʼéego dahólǫ́.\nDíí yaaʼ éí tʼáá díkwíí mm ádaníłtso; bijáád hastą́ą́, bitsʼíís tʼóó bíyó dijool dóó nteel. Chʼil bitʼąąʼ dóó tsin bitáshtʼóózh yikáaʼgi éí dahiná.


Dah yiskʼidtah naaʼahóóhaiłbáhí - Wikiibíídiiya\nDahináanii → Naaldeehii→ Bidoh Dahólónígíí→ Bikʼiiz Naakiígíí→ Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí→ Bíígháán Dahólónígíí→ Biyaatsʼiin Dahólónígíí→ Tsídii→ Tsídii ndaatʼáʼii→ Tązhii dóó Naaʼahóóhai Ndahalinígíí→ Naaʼahóóhaiłbáhí→ Náátsʼózídę́ę́ naaʼahóóhaiłbáhí ↓\nDah yiskʼidtah naaʼahóóhaiłbáhí éí tązhii dóó naaʼahóóhai dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Binááʼádaałtsʼózíidi dóó Naakaii Dootłʼizhí Bikédaayahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Arborophila torqueola" deiłníigo dayózhí.\nDah yiskʼidtah naaʼahóóhaiłbáhí éí chʼil bikʼǫ́ǫ́ʼ dóó chʼosh yázhí deildeeł.\nDah yiskʼidtah naaʼahóóhaiłbáhí · Náátsʼózídę́ę́ʼ dziłtah naaʼahóóhaiłbáhí · Náátsʼózídę́ę́ʼ tsintah naaʼahóóhaiłbáhí · Naaʼahóóhaiłbáhí biniitsįʼ łigaaígíí · Naaʼahóóhaiłbáhí bitéél halchíʼí · Naaʼahóóhaiłbáhí bizéédzísgaaígíí · Naaʼahóóhaiłbáhí bizééʼ łichííʼí · Naaʼahóóhaiłbáhí bizééʼ łikizhígíí


Móʼmoʼii łitsxooígíí - Wikiibíídiiya\nMóʼmoʼii łitsxooígíí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Baryphthengus martii" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 16–18di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łitsxogo naashchʼąąʼ; binákʼee éí halzhin; bitʼaʼ éí chʼilgo dootłʼizh; bidaaʼ éí łizhin.\nMóʼmoʼii łitsxooígíí éí chʼał dóó naʼashǫ́ʼii yázhí deilghał; tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Lókʼaatah dǫ́ʼiiyiyiitsahí diniltsooígíí - Wikiibíídiiya\nLókʼaatah dǫ́ʼiiyiyiitsahí diniltsooígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kintaaʼanéhé Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Hemitriccus nidipendulus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo diniltso; bizééʼ dóó bitéél éí dinilbá; bitłʼaaʼ éí łigai; bidaaʼ éí diłhił.\nLókʼaatah dǫ́ʼiiyiyiitsahí diniltsooígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼil binááʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Kéyah Dańlínídę́ę́ʼ tsídii íígházhígíí - Wikiibíídiiya\nKéyah Dańlínídę́ę́ʼ tsídii íígházhígíí\nKéyah Dańlínídę́ę́ʼ tsídii íígházhígíí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Dańlíinii bikááʼgóó tʼéiyá hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Harpactes ardens" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 10–13di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; binákʼee éí dootłʼizh; bikąʼígíí éí bitéél dinilchííʼ; bitłʼaaʼ éí halchííʼ; bidaaʼ éí łitso.\nKéyah Dańlínídę́ę́ʼ tsídii íígházhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii deildeeł; chʼil binááʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Wóyiyiitsahí yishtłizhgo łibáhígíí - Wikiibíídiiya\nWóyiyiitsahí yishtłizhgo łibáhígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí kéyah dah siʼánígíí beʼałníiʼdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Phaeomyias murina" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo łibá; bitʼaʼ éí dinilzhin dóó łitsogo naashchʼąąʼ; bidaaʼ éí diłhił.\nWóyiyiitsahí yishtłizhgo łibáhígíí éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Bolbolii yishtłizhí diłhiłígíí - Wikiibíídiiya\nBolbolii yishtłizhí diłhiłígíí\nBolbolii yishtłizhí diłhiłígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Phyllastrephus cabanisi" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 7–9di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bizééʼ dóó bitéél dóó bitłʼaaʼ éí dinilbá; bidaaʼ éí diłhił.\nBolbolii yishtłizhí diłhiłígíí éí dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ yiłchozh łeh; łahda chʼil binááʼ yildeeł; naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Haltsooítah ńdiitsʼį́įhiiłbáí bikʼiiz yishtłizhígíí - Wikiibíídiiya\nHaltsooítah ńdiitsʼį́įhiiłbáí bikʼiiz yishtłizhígíí\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bitsiitsʼiin Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Tsídii Tsídii ndaatʼáʼii Yótʼáahdi tsídii Tsídii tsídígíí Táshchozhii dóó Dijádídlǫ́ʼí dóó bikʼéí Haltsooítah ńdadiitsʼį́įhii dóó bikʼéí Haltsooítah ńdadiitsʼį́įhiiłbáí\nHaltsooítah ńdiitsʼį́įhiiłbáí bikʼiiz yishtłizhígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Prinia subflava" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitʼaʼ dóó bitseeʼ dóó bitsiitʼáád éí dibéłchíʼí; bikʼiiz éí yishtłizh; bizééʼ dóó binátsʼiin éí łigai; bidaaʼ éí diłhił.\nHaltsooítah ńdiitsʼį́įhiiłbáí bikʼiiz yishtłizhígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Tó wónaanídę́ę́ʼ tsídiiłbáhí bitłʼaaʼ łitsooígíí - Wikiibíídiiya\nTó wónaanídę́ę́ʼ tsídiiłbáhí bitłʼaaʼ łitsooígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Emberiza affinis" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitʼaʼ dóó binághah éí łizhin dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitsiiʼ éí łizhin dóó łigaigo noodǫ́ǫ́z; bitłʼaaʼ éí łitso; bidaaʼ éí dinilbá.\nTó wónaanídę́ę́ʼ tsídiiłbáhí bitłʼaaʼ łitsooígíí éí chʼil binááʼ yildeeł; łahda naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł ałdóʼ.\nTsídiiłbáhí bitłʼaaʼ łitsooígíí


Chʼééh digháhii bikágí yitsʼǫǫsii - Wikiibíídiiya\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bíígháán Ádaadinígíí Chʼosh Bikágí Daalzhólígíí Chʼosh naatsʼǫǫdí Chʼosh biziiz dahólónígíí Akágí yitsʼǫǫsii Akágí yitsʼǫǫsii biwooʼ ádinígíí\nChʼééh digháhii bikágí yitsʼǫǫsii éí chʼosh naatsʼǫǫdí dah yikahjí atah daasdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ozobranchus" deiłníigo deiyózhí. Eʼeʼaahjí Tónteel biyiʼdi éí dahólǫ́.\nDíí chʼosh éí bitsʼíís danineez; adóó éí tʼóó bíyó diyog. Bijáád éí ádin. Chʼééh digháhii bidił éí deidlą́.


Shádiʼááhdę́ę́ʼ tsinlátah tłʼiish naashchʼąąʼígíí - Wikiibíídiiya\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tsinlátah tłʼiish naashchʼąąʼígíí\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bitsiitsʼiin Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Naaldlooshii dadichʼízhii Ndaaʼnaʼii Tłʼiish Tłʼiish íiyisígíí Nihookááʼ tłʼiish dóó bikʼéí Nihookááʼ tłʼiish Nihookááʼ tłʼiish íiyisígíí Shádiʼááhdę́ę́ʼ tsinlátah tłʼiish\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tsinlátah tłʼiish naashchʼąąʼígíí éí nihookááʼ tłʼiish dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí kéyah dah siʼánígíí beʼałníiʼdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Rhinobothryum bovallii" deiłníigo dayózhí.\nDíí tłʼiish éí 30–50di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí łizhin dóó dinilgai dóó łichíiʼgo naashchʼąąʼ dóó noodǫ́ǫ́z; bitsiitsʼiin éí łigai dóó łizhingo łikizh.\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tsinlátah tłʼiish naashchʼąąʼígíí éí chʼał dóó naʼashǫ́ʼii dóó tsídii yázhí yilghał.


Néʼézhiin bitéél halchíiʼii - Wikiibíídiiya\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bitsiitsʼiin Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Tsídii Tsídii ndaatʼáʼii Yótʼáahdi tsídii Tsin yiłkaałii Néʼézhiin\nNéʼézhiin bitéél halchíiʼii éí tsin deiłkaałii dah yikahjí atah yisdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Sphyrapicus ruber" deiłníigo dayózhí. Néʼézhiin bitéél halchíiʼii éí Eʼeʼaah dóó Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́.\nDíí tsįįłkaałii éí 7–8di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin dóó łigaigo naashchʼąąʼ; bitsiiʼ dóó bitéél éí halchííʼ; bidaaʼ éí diłhiłgo łibá.\nNéʼézhiin bitéél halchíiʼii éí chʼosh deildeeł dóó tsin bijeeh deidlą́.


Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ chʼagii disxǫsí ntsaaígíí - Wikiibíídiiya\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ chʼagii disxǫsí ntsaaígíí\nchʼagii disxǫsí ntsaaígíí\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ chʼagii disxǫsí ntsaaígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Lamprotornis chalybaeus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 9–10di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo dootłʼizh dóó disxǫs; binákʼee éí halzhin; bidaaʼ éí diłhił.\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ chʼagii disxǫsí ntsaaígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł; chʼał dóó naʼashǫ́ʼii éí yilghał ałdóʼ.


2Cor 12 | `AUY | STEP | Kesúmo maimaé iyúnda miyán-ááígó ímba kentáá súwaꞌnai ínífo kentáféꞌa Maníkóní aantá-waasin-iye síyantafeꞌa kempáꞌó tiyáin-tantaakon-aaimo simátíménda ísáaro. Fasiꞌaénkó kaainkáán-úmaimo aráásímakaimba simátíménda ísáaro.\nFasiꞌaénkó kaainkáán-úmaimo aráásímakain-aai.\n1 Kesúmo maimaé iyúnda miyán-ááígó ímba kentáá súwaꞌnai ínífo kentáféꞌa Maníkóní aantá-waasin-iye síyantafeꞌa kempáꞌó tiyáin-tantaakon-aaimo simátíménda ísáaro. Fasiꞌaénkó kaainkáán-úmaimo aráásímakaimba simátíménda ísáaro. 2 Ísu Káráísitini waási méraawanana Maníkó kusíꞌmaena wíyómpaꞌa sanaan-úrambo iyúmba kesimankóná kunáíkai mútúꞌ-waasiya kusíkaiyo ímba isáúmpo Maníkó aantemba ísaraiye. Miyámó uráunda 14 aatai maisukáumne. 3 Maníkó kusíꞌmaena wení kaweꞌ-mápáꞌó iyúmba kesimankóná kunáíkai mútúꞌ-waasiya kusíkaiyo ímba isáúmpo Maníkó aantemba ísaraiye. 4 Kusíꞌmaena wení kaweꞌ-mápáꞌá mósinkowaꞌa mifáꞌ-méꞌa tuwímbai-tantaakon-aai ísaraumpo simátíméndamo éꞌa sáwíꞌa ónaumpo ímba kanaaꞌá simátimenaumne. 5 Miyámó uráintafeꞌa kesú maimaé iyéꞌa kesí kísausafeꞌa ímba kesú maimaé iyéꞌa tuwímbai-tantaaꞌo kempáꞌó tisasamó suwánésamo sésa aamoisaén-kwáásín-iyemo sen-ááísáféꞌa kesú maimaé wéiyune. 6 Kesúmo maimaé iyónae sékaa éraiꞌ-aaisafeꞌa kesú maimaé iyúnaꞌa kentáféꞌa sáwí-imayaawaraꞌ-waasin-iye ímba kanaa sewisinó. Énifo kesú ímba maimaé wéiyune. Aaimó súndarakembo kesúmo maimaé iyúndarakaa minááí isésa tuwímbai kentáfésa sésa óraaꞌ-waasin-iye sewisinó. Mindá ímba siráái wétaiye. Kesí kísau awánéꞌa simátimunda-aai isé póꞌa méraundawini áwáuma suwánaawana siráái wétaimba mindásafeꞌa kesú ímba maimaé iyúne.\n7 Maníkó siyówaꞌa fíꞌoran-kawe-tantaaꞌa sáwífaꞌa awánááwánana Maníkó kentáféna séna wenáú maimaé íyífo séna moórá-tantaaꞌa síꞌo í-tántááꞌá súfimba faimarówana mindásafena waántáwanko sáwíꞌa uwásínkáísana kesú ímbo maimaé íyóndasafena Maníkó miyá uwásínkaraiye. 8 Kaumbo-íkáꞌá Fasiꞌaénkó Ísu Káráísitimpaꞌa inaí séꞌa maantántááꞌá maisiyúwénaꞌa kaweꞌ-úmai méraano séwánana 9 minkáúmbó-íkáꞌá séna ímbanifo miyá urénaꞌa úwoi áwaꞌnai ondá embá kanaán-iye. Ímbo fasiꞌámaimo méraanda kesí fasiꞌaémbá áménana mifásíꞌáénkó embá íyáákaina méínone símaena iyáiye. Ísu Káráísitini fasiꞌaénkó kenkáꞌá káráwiyaimba póꞌa\nímbo fasiꞌámaimo méraundasafeꞌa aamoí úne. 10 Ísu Káráísitintafeꞌa imáyáamo únda ímbo fasiꞌámaimo méraundawe símaimo sáwíꞌo uwásínkááne sáwí-aaimo simásínkááne umbai-tántááꞌó wéraine sáwíꞌo uwásínkááne miyán-tántáátáféꞌa ímbo imáyáa únda aamoí éꞌa séꞌa ímbo fasiꞌámaimo méraunda Ísu Káráísiti fasiꞌaémbá símísaꞌa fasiꞌámai méraumne súne.\nKórinti-naoraa-waasi imáyáa arupísemo uwátínkarain-aai.\n11 Miyán-ááímó simátimunda kesúraamba maimaé iyéꞌa sáwí-imayaawaraꞌ-waasiyaamba úne. Kembiwí karoꞌá séꞌa Maníkóní aantá-waasin-owe sen-kwáásí miwí kembá ímba íyáákaraawe. Kemá úwoi-waasi úndanifo miwí kembá ímba íyáákaraawe. Póro Maníkóní aantá-waasi iyé-ááí kembiwí karoꞌ-ááímó sen-kwáásísáféꞌa simátíméraamba ímba simátímakaafo kemá Maníkóní aantá-waasi úne-aai imáyáa íyantafeꞌa kempáꞌó tiyáin-tantaakon-aai maanáúfáífímbá simátimune.\n12 Maníkóní aantá-waasiti kísau maarán-iye.\nFíꞌoran-kawe-kisau ímbo awánaraan-kisau Maníkóní fasiꞌaéntámbá wémaewe. Kempímbá koméꞌa miyán-kísáú wémaeꞌa ímba ifá tuwááwánaꞌa suwánaraawe. 13 Nóra séra kentáfé séꞌa Maníkóní waási fíꞌo-fiꞌon-daopaken-kwaasiyaꞌa kaweꞌ-úmai káráwiyenawa kentááráꞌá ímba miyáumai wégarawiyo sembá fíꞌon-daopakewiyaꞌo káráwiyaundanten-úmai kembiwíyáꞌá káráwiyaumne. Fíꞌo-fiꞌon-daopaꞌo Maníkóní waásifimbo komaéwánda miwí súwaꞌnai uráafo kempímbó komaéwánda súwaꞌnai oró-ááí ímba séwándarakemba miyán-úmbáí-ááí ímba simátínkaraumne. Miyán-úmbáí-ááímó simátínkaraundarakaa kaweꞌá ówána póꞌa aamoí uwásínkaraawisino. Miyán-ímáyáámó ombá ifátúwáaro.\n14 Kaeꞌ-íꞌa kentópaꞌa kuréꞌa káféꞌa wétoꞌmayaan-eꞌa aneká kónae séꞌa úmpo kondá umbai-tántááꞌá ímba timéꞌa kentí óntambo simíyantafena ímba wésinkaifo kentirumbó simíyantafena wésinkaifo kónaumne. Iyámpói ímba tinófoiyaꞌa káráwiyesa wétuwaꞌnai-ofo tinófoi iyámpóíyaꞌo káráwiyesa túwaꞌnai ontembá kemá miyá wéumpo 15 túwaꞌnai ondasáféꞌa makáunda-tantaaꞌo túwaꞌnai úmaimo taíꞌásuweꞌo óraa-kisau maéꞌo miyámó ondafímbó púwóndasafeꞌa aamoí úne. Kesirumbá óraaꞌa wétimumpo kentirumbá káriꞌo wésimemba mindáwaraꞌa taíꞌááfainifo imáyáa úmai kaweꞌán-oro.\n16 Súwaꞌnai oro ímba séwándarakemba umbai-tántááꞌá ímba tímakaunda-aaisafeꞌa éraiꞌ-aain-iye seró. Kempínkémbá tuwímbai kentáfésa karoꞌá sésa kentáásí óntamba maénae séna karoꞌá simásínkaraiye wésewe. 17 Nóra séra miyá uráumno. Tiꞌmákaundawiya kentí óntamba maimaésawa kembá másímakaao. 18 Táításimba fasiꞌaén-ááí simámeꞌa aiꞌmákaunda moóráwigo Ísu Káráísitini waásiwaraꞌa tiꞌmákaundarai mindáraiya karoꞌá símai óntamba maimaé másímakaayo. Táítási ímba miyá-sáwíꞌá uráiye-aai ísaraawe. Wesékai mimbórá-ímáyááfínkémbá kísau wémauye.\n19 Kesí waásisono. Maanáúfáímó torausíyamba maarán-káróꞌ-ímáyáá éꞌa kentáá súrankaꞌa Póro wenáái arupíse ónae séna maanáúfáí agaiyáiye sénááwe-imayaa úne. Ímba miyán-ááísáféꞌa agaéꞌa Ísu Káráísitiyeꞌa kááísamai méꞌa Maníkón-aúrankaꞌa kentí imáyáa túwaꞌnai ónaeꞌa miyán-ááí wésimatimune. 20 Kentópaꞌo kondamó ímbo kaweꞌ-úmaimo méwaꞌo kotuwánéꞌo ímbo aamoimó ondasáféꞌa óraaꞌ-imayaa úne. Kentópaꞌo kondamó óraaꞌ-aaimo simátíméndamo iséꞌa ímba aamoí íyantafeꞌa óraaꞌ-imayaa úne. Kentópaꞌo kondá aaisambá séꞌa kaoréꞌa aaisambá séꞌa tuwínkaaꞌ-éꞌa símai sáwíꞌa uwátinkeꞌa tíyo-aai séꞌa kentúma maimaé iyéꞌa fíꞌo-fiꞌon-aai séꞌa miyá-sáwíꞌá íyaꞌa kotuwánáúnafo séꞌa minááí simátimune. 21 Kentópaꞌo kondá aare-úméné waai-úménémó on-ímáyáá ímba tínaaemba uwámakeꞌa sáwí-imayaasafeꞌa tirááísafeꞌo owímbá ímba tínaaemba uwámakenkaꞌa kotuwánáúnafo séꞌa minááí simátimune. Kentópaꞌo kondá miyá-sáwíꞌó íyaꞌo éꞌa Maníkón-aúrankaꞌa kembiwísáféꞌa sigaesáféꞌa onaná sirunkó umbaí táíníye.


Atʼąątah ayáásh bidaaʼ ntsaaígíí - Wikiibíídiiya\nAtʼąątah ayáásh bidaaʼ ntsaaígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdi dóó Dziłgaiitsoh Honeezkʼaziitah hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Phylloscopus magnirostris" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 3–5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ dóó tʼóó bíyó diniltso; binátsʼiin dóó bitłʼaaʼ éí łigai; bidaaʼ éí łizhin.\nAtʼąątah ayáásh bidaaʼ ntsaaígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Yak'usda Ooghuni Mark 1\nYak'usda Ooghuni Unzoo-i Mark 'Uk'unéyuzguz-i\nJohn dune too be 'ulh'en-un Yak'usda ooghuni be yalhduk\n1 Ndi khuni unzoo-i, 'i khuni 'udechoo-i Sizi Gri, Yak'usda ooYe' ghun.\n2 'Uda' Yak'usda be nus hoo'enne, ndi Yak'usda ooghuni ghun uk'unuhíyuzguz-i, 'et nja dutni,\n“ ‘Yak'usda 'ust'oh, soo zílhts'ai,\n'uyoon khuni sba na'á-un ntsó tis'alh,\nmba lhawhúdutileh 'et wheni.’\n3 'Et 'oho keyoh, 'aw dune lhuhóot'ih-un,\ndune 'ultus-un huyih whe,\n‘NeMoodihti whuz de úyalh, ooti ooba lháoodahleh.\nLhutíyalh-un hoonzoo 'ink'ez lhts'e whudiz'a ooba whulhtsi,’ ” hutni.\n4 'Et 'uhóoja John dune too be 'ulh'en-un, 'aw dune lhuhóot'ih ts'e oozya 'ink'ez tube' budáni', “Nohlubeshi 'ulh'en-un noheni náhandunoohleh, 'ink'ez too be' 'úlhneh, 'aw 'et de za Yak'usda nohlubeshi nohba 'ún yutilhdulh.”\n5 Ts'iyanne Judea whunat whut'enne 'ink'ez Jerusalem whut'enne cha tehúnindil 'ink'ez John dune too be 'ulh'en-un huyoozílhts'ai. 'Ink'ez dulubeshi ghun hunahuhoolnuk whe nyo 'et 'ukoh Jordan huwhútni-un toot 'et John dune too bé' balh'en.\n6 'Ink'ez John dune too be 'ulh'en-un khuna-i* Ndi khuna-i “camel” huyúlhni. gha stl'oo-i ye dune unli 'ink'ez 'uzus se be tsúdilh'oo. Tulk'us cho 'ink'ez ts'ihnatl'uz 'ohwhi za ya'alh inle'.\n7 'Et 'ubúlhni, “Dune sk'élh'az whusatíyalh-un sanus dízti' whe 'unt'oh. 'Aw ookechun natl'ool ooba k'unaítís'uk 'et hoonts'i huba soo lhé'uzdzoo'.\n8 Too be' nohus'en 'et hoonts'i ndun dune 'en Ndoni be too be' nohtilelh 'ink'ez Ndoni nohyéduti'alh.”\nSizi too be' 'úlya 'ink'ez netsudúle tank'us 'óoneh-un hukwa yóolhdzih\n9 'Et sa' iloh hukw'elh'az Sizi Gri Nazareth† Nazareth, Galilee 'oh whuz'ai. ts'e hainya 'ink'ez 'ukoh Jordan huwhútni-un toot 'et John dune too be 'ulh'en-un Sizi too be' yínla.\n10 Soo Sizi tooz hanaja ibulh, ndo yak'uz dáha' dankez whutílh'en, 'ink'ez Ndoni dut'ai k'un'a ndus de Sizi ook'édilts'ut.\n11 'Et 'uwhútni, “Nyun sich'oh sYe' inli. Tube nk'esi', 'ink'ez tube nyulh hoonúst'i'.”\n12 'Et 'ahoh Ndoni 'en Sizi n'un 'aw dune lhuhóot'ih-un ts'e wheyálh'a'.\n13 'Et dit whunizyat dzin Sizi 'aw dune lhuhóot'ih-un inda' 'ink'ez Satan tank'us 'óoneh-un hukwa yóolhdzih. Ts'ant'i 'i cha 'oh ho hoonli. 'Et lizasne whusahándil, 'ink'ez hiba ne'ut'en.\nDine lho ha 'ut'enne Sizi, “'Anih,” 'ubúlhni\n14 John dune too be 'ulh'en-un, 'ahúyan'ai hukw'elh'az,\nSizi Galilee ts'e oozya 'ink'ez bubulh yálhduk nts'en'a Yak'usda ook'úne' whut'en-un, 'et huwun.\n15 'Ink'ez 'et 'utni, “Ndi khuni unzoo-i 'unt'oh. 'Andit 'awet whusahónzut. 'Awet nilhdukw Yak'usda ook'úne' whutit'en whe' hoont'oh. Lubeshi 'ulh'en-un noheni náhandunoohleh, 'ink'ez ndi khuni unzoo-i nohba 'alha' 'oot'e' 'ink'ez ulhchoot!”\n16 'Et Sizi bunghun Galilee taba nuya whe nane lho ha 'ut'enne uban'en, Simon 'ink'ez bulhutsin Andrew bulh lhembilh tahúyalhdil lho ha' 'ut'enne hinli 'et huwa.\n17 'Et 'ubúlhni Sizi, “Sunih'us, dune ha 'ooht'én-un whunohdoos'eh si.”\n18 'Et 'aho dulembil hiladitni 'ink'ez hik'oh ts'e oot'en ha huyuntiz'az.\n19 'Et 'on 'unyaz hahándil 'et 'uyoonne nane lhulhutsinke James 'ink'ez John bulh Zebedee ooye'ke 'enne ubutilh'en duts'i bet dulembil na'hulh'en.\n20 Soo Sizi ubutilh'en ibulh, “'Anih,” 'ubúlhni. 'Et 'awet Zebedee ooye'ke Sizi bulh whehán'az. Zebedee 'ink'ez yuba 'ut'enne cha 'awet ts'i bet húdilhts'i whe bughu whehán'az.\nDune ntsi'-i ooyudínda-un\n21 Keyoh Capernaum‡ Capernaum Galilee 'oh whuz'ai. huwhútni-un whuz hoozdil. 'Om bun dzin Lizwif nahulyis dzin, 'et Sizi Lizwif bulugliz 'et bughu danínya 'ink'ez whewhúbondunilh'e'.\n22 Dune yudánts'one tube buba hooncha, soo ooba' hoont'óh-un k'un'a whe dune whubodulh'eh, 'aw Moses be 'udustl'us 'uk'ununáguzne buk'un'a iloh 'utni.\n23 'Et 'ilhoghun dune butoh usda-un, 'en ntsi'-i nududeh-i k'úne' 'ut'en-un, 'aldzul whe 'utni,\n24 “Sizi Nazareth whut'en-un ndet nets'ú hukwa' ninzun? Gak netalhtselh ha whusaínya? Mbe inli t'enyunúszun, nyun Yak'usda ba lubeshi ooghu hooloh-un, 'en 'int'oh.”\n25 'Et Sizi hukwa' yudani' whe 'uyúlhni, “T'eduzinih whe ooyáhanaindaih!”\n26 'Et ntsi'-i nudúdeh-i ndun dune yukaootilhdzut, 'alhdzul, 'ink'ez yuyáhanaja.\n27 Ts'iyanne buba hooncha k'et 'et 'ulhodútni, “Dant'óh-un dune 'unt'oh, whutso da' lhts'odústs'o-un 'et whuneoodulh'eh? Ooghuni be whúnujut k'et ntsi'-i nudúdeh-i hoonts'i hik'úne' 'ut'en.”\n28 'Ahoh Galilee keyoh whuti whunat whut'enne Sizi huyulh údants'o.\nSizi lhane dune undudáne soo ná'bulh'en\n29 'Et 'awet Lizwif lugliz tenáhundil. Simon 'ink'ez Andrew buyoh ts'e hoozdil, James 'ink'ez John bulh cha whuz hooz'az.\n30 Simon oobiz lili k'ut sulhti. Ooyust'e nulwus-i be únduda. Sizi whuz oozya ibulh hidáni'.\n31 'Et yughu ninya 'ink'ez yula t'az do yilhchoot. 'Ahoh ts'eke soo 'úja 'ink'ez bugha ná'unt'ai.\n32 Hulhgha sa yó whin'ai hukw'elh'az, ndudáne 'ink'ez mbene la ntsi'-i nudúdeh-i k'úne' 'ut'enne cha Sizi ghu bonínla.\n33 Ts'iyanne 'et keyoh whut'enne dati 'ílhuhózdil.\n34 Lhawh didowh dada-i be undudáne, 'enne Sizi soo ná'balh'en 'ink'ez ntsi'-i nudúdeh-i k'úne' 'ut'enne, 'enne cha dune yé hanabunanyoot. Ntsi'-i nudúdeh-i 'aw yahoolhduk-un butl'alhúhoo'al t'ehinínzun 'et huwa.\nKeyoh Galilee huwhútni-un, 'et Sizi Yak'usda ooghuni be yálhduk\n35 'Om bun 'uda' 'awhuz lhuyulhkoh da' 'et Sizi dudinya 'ink'ez 'az whenya. 'Et nyo keyoh whuch'a suya, ndet la soo disoh ts'e, whuz oozya. 'Et tenadudli.\n36 Simon 'ink'ez duk'ekene te Sizi hikunuta.\n37 Nahayilhti whe 'et 'uhuyúlhni, “Ts'iyanne nkunúta.”\n38 'Et Sizi 'ubulhni, “'Uts'un keyoh ts'e cha uztoodilh huba' hoont'oh 'oh cha dune bulh yátisduk 'et huba whusásya.”\n39 Galilee ndulcho nukéhudizde lugliz totsuk bubulh yálhduk 'ink'ez ntsi'-i nudúdeh-i dune ye hanábunuyukw.\nOoka whulhjút-un, 'en Sizi soo ná'yinla\n40 'Ilhoghun dune, ooká whulhjut-un, leprosy huyulhni, 'en Sizi ghu ninya, dugwutsi bé nenínya 'ink'ez yuts'u tédudli dula 'ooneh ha. “Nyun hukwa' ninzun de, be ilhtus-i 'int'i-i, 'i be suná'ilhdeh,” yulhni.\n41 Sizi yugha té'ninzin yuts'ú nudilhni 'ink'ez yut'aíznai. “Hukwa' nuszun soo na'íntneh,” yulhni.\n42 'Et za nyoon dune ulhjutun soo ná'uja.\n43 Sizi khuniti be yulh yálhduk 'ink'ez 'et za whenáyalh'a'.\n44 Nyoon dune natisja whe 'et Sizi 'uyulhni, “Soo zilhts'ai, 'uyoonne dóni' junih! Inyalh ts'e lubret 'en oots'ínyalh 'ink'ez nyunoolh'en. 'Et 'ants'íya soo na'ínja hukw'élha ndet la Moses ooghuni k'un'a lubret nts'u húkwa' utni-un, 'i oogha íon'alh. 'Et ts'iyanne whúntalhtun ts'ih'un soo na'ínja.”\n45 'Et hoonts'i ndun dune whenája 'ink'ez ts'iyanne dáni' 'on nus huwe yalhduk k'et Sizi 'aw keyoh dune tunóya' ait'oh. 'Inka n'awh dune lhuhóot'i 'oh dune unli. Lhelhts'iz de whut'enne whuz highu lhk'esúdil.\n*1:6 Ndi khuna-i “camel” huyúlhni.\n†1:9 Nazareth, Galilee 'oh whuz'ai.\n‡1:21 Capernaum Galilee 'oh whuz'ai.


Tseełchiiʼí binághah yishtłizhígíí - Wikiibíídiiya\nTseełchiiʼí binághah yishtłizhígíí éí tó wónaanídę́ę́ʼ dǫ́ʼiideiyiitsahí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Bilį́į́ʼ Ńdeiltihii Dineʼé Bikéyahdi dóó Naashchʼąąʼ Bidiyogíihnii Bikéyahdi dóó Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Phoenicurus erythronotus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 6–7di asdzoh[?] áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís dinilbá; bitseeʼ dóó binághah dóó bitéél éí halchííʼ; binákʼee dóó bitʼaʼ dóó bidaaʼ éí łizhin. Baʼáádígíí éí bitsʼíís łibá dóó bitłʼaakááʼ łigai.\nTseełchiiʼí binághah yishtłizhígíí éí chʼosh yázhí dóó dzidzé deildeeł.


Ahééhałtį́į́hdę́ę́ʼ naʼastsʼǫǫsí nahachaʼígíí - Wikiibíídiiya\nAhééhałtį́į́hdę́ę́ʼ naʼastsʼǫǫsí nahachaʼígíí\nAhééhałtį́į́hdę́ę́ʼ naʼastsʼǫǫsí nahachaʼígíí éí Tsin Deigházhígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫs dóó Eʼeʼaahjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Zapus trinotatus" deiłníigo dayózhí.\nAhééhałtį́į́hdę́ę́ʼ naʼastsʼǫǫsí nahachaʼígíí éí chéłchaaʼ dóó chʼosh chʼééh digháhii yildeeł łeh; łeeyiʼ chʼosh dóó ábishjaaʼ dóó chʼil binááʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Kelsey A. Begaye - Wikiibíídiiya\nKelsey A. Begaye éí Tódichʼíini nilį́ dóó Tábąąhí yáshchíín. Tłʼízíłání dabicheii dóó Táchʼíinii dabinálí. Kʼaiʼbiiʼtódę́ę́ʼ naaghá. Beʼasdzą́ą́ éí Marie wolyé. Baʼáłchíní hastą́ą́ʼ. Tségháhoodzáníidi bighan.\nNaabeehó biNaatʼáanii Alą́ąjįʼ dahsidáhígíí. 1998–2002\n^ netc-navajo.org. 22 Níłchʼitsʼósí 2009.\nKelsey A. Begaye éí tʼahdii hiná. Díí naaltsoos łahgo áníléehgo, ílį́kʼehgo Kelsey A. Begaye baa akʼeʼdííłchííł, tʼáá shxǫǫdí. Ahéheeʼ.


Tábąąh naalzheehii łitsxooígíí - Wikiibíídiiya\nTábąąh naalzheehii łitsxooígíí\nTábąąh naalzheehii łitsxooígíí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Eʼeʼaahjí Tónteel bikáaʼdi kéyah dah naaʼeełí léiʼ bikáaʼgi hólǫ́ǫ́ ńtʼę́ę́ʼ; dííshjį́įdi éí naaldeehii danílʼį́ bił hazʼánídi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Todiramphus cinnamominus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tábąąh naalzheehii éí 7–8di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łitsxo; bitʼaʼ éí diłhiłgo dootłʼizh; binákʼee éí halzhin; binááʼ éí diłhił.\nTábąąh naalzheehii łitsxooígíí éí łóóʼ dóó chʼał deilghał; chʼosh bikágí dantłʼizí yázhí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Shádiʼááhdę́ę́ʼ tsídii dichiłí binághah dibéłchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tsídii dichiłí binághah dibéłchíʼígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Tangara preciosa" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh; binághah dóó bitsiiʼ éí dibéłchíʼí; bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí yágo dootłʼizh dóó łizhin; bidaaʼ éí łibá.\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tsídii dichiłí binághah dibéłchíʼígíí éí chʼil binááʼ yildeeł dóó tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé yiłchozh; chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Dahiitį́hii disxǫsí bitéél łibáhígíí - Wikiibíídiiya\nDahiitį́hii disxǫsí bitéél łibáhígíí éí yótʼáahdi tsídii dóó dahiitį́hii ndaashchʼąąʼígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Heliodoxa rubinoides" deiłníigo dayózhí.\nDíí dahiitį́hii éí 4.5–5.5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dootłʼizhgo disxǫs; bitéél éí łibáa łeh, áádóó éí dah dzílchííʼ; bidaaʼ éí łizhin.\nDahiitį́hii disxǫsí bitéél łibáhígíí éí chʼil bijeeh deidlą́.


Hodíłchʼiltah naalnoodí diłhiłgo noodǫ́zígíí - Wikiibíídiiya\nHodíłchʼiltah naalnoodí diłhiłgo noodǫ́zígíí\nHodíłchʼiltah naalnoodí diłhiłgo noodǫ́zígíí éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Tónteel bikáaʼdi kéyah dah naaʼeełí léiʼ bikáaʼgi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ameiva polops" (éí doodaiiʼ "Pholidoscelis polops") deiłníigo dayózhí.\nDíí naʼashǫ́ʼii éí 6–8di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó diłhiłgo noodǫ́ǫ́z; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.\nHodíłchʼiltah naalnoodí diłhiłgo noodǫ́zígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.


Hodiłchʼiltah tłʼiish báhádzidígíí - Wikiibíídiiya\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bitsiitsʼiin Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Naaldlooshii dadichʼízhii Ndaaʼnaʼii Tłʼiish Tłʼiish íiyisígíí Tłʼiish báhádzidígíí\nHodiłchʼiltah tłʼiish báhádzidígíí éí tłʼiish íiyisígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Atheris" deiłníigo deiyózhí. Hodiłchʼiltah tłʼiish báhádzidígíí éí 18 ałʼąą ádaatʼé.\nDíí tłʼiish éí 25–30di asdzoh[?] ádaníłnééz, áádóó éí naʼastsʼǫǫsí dóó naʼashǫ́ʼii dóó chʼał deilghał łeh.\nDíí naaltsoos 1 Ghąąjįʼ 2021 yoołkáłę́ędą́ą́ʼ łahgo ályaa.


Ąąʼąʼiitseenézí - Wikiibíídiiya\nĄąʼąʼiitseenézí bikʼos łigaaígíí\nĄąʼąʼiitseenézí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi dóó Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Crypsirininae" deiłníigo deiyózhí. Ąąʼąʼiitseenézí éí 11 ałʼąą ádaatʼé.\nDíí tsídii éí 11–15di asdzoh[?] ádaníłtso łeh, áádóó éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii deildeeł; dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ éí deiłchozh; chʼał dóó naʼashǫ́ʼii dóó naʼastsʼǫǫsí éí deilghał ałdóʼ.


Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ tsintaatʼagii - Wikiibíídiiya\nMagí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ tsintaatʼagii éí atsá dóó giní dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Polyboroides radiatus" deiłníigo dayózhí.\nMagí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ tsintaatʼagii éí naʼastsʼǫǫsí dóó łéʼétsoh dóó naʼashǫ́ʼii haalzheehgo naatʼá.


Isaiah 1:4,Isaiah 5:21,Isaiah 28:15,Isaiah 29:15 NABRE - Ah! Sinful nation, people laden with - Bible Gateway\nprudent in their own view!(A)


Heb 6 | `KZE | STEP | mindáyaveta Ísu Káráísitin-aai paákákén-áíné suꞋmai íma iséta asirayán-áímbá arumpimbá kwáyáin-ainkwarata iséta sáákaevayan-kwaasiraanta íyataao. Ísu Káráísitin-aai paákákén-áímbá áꞋa simátímakaunda póꞋa íma moórágwaraꞋa simátímaꞋmae iyónaumne. simátímakaunda-aimba maarán-áímbán-iye. úwoi-mayaiyaveꞋa tínaaemba umámeꞋa Áánútun-aaiyaveꞋa áraire kwéseꞋa kwenkáꞋá agevamái máyáawe.\n1 mindáyaveta Ísu Káráísitin-aai paákákén-áíné suꞋmai íma iséta asirayán-áímbá arumpimbá kwáyáin-ainkwarata iséta sáákaevayan-kwaasiraanta íyataao.\nÍsu Káráísitin-aai paákákén-áímbá áꞋa simátímakaunda póꞋa íma moórágwaraꞋa simátímaꞋmae iyónaumne. simátímakaunda-aimba maarán-áímbán-iye. úwoi-mayaiyaveꞋa tínaaemba umámeꞋa Áánútun-aaiyaveꞋa áraire kwéseꞋa kwenkáꞋá agevamái máyáawe. 2 nombó kwévetinkaan-aimba simátimeꞋa Áánútuna mayáí mayáínkwáe sésa usásintinkesa tineꞋá tiyáámba kwétatoraan-aimba simátimeꞋa kwaásimo pukémpinkemba usásinanaaon-aimba simátimeꞋa Áánútu kwaásimo máyáawaina ááintavena tísaa ena timínana mimbéyámbá kwaíkwaiꞋa ínín-aimba simátímakaunda mináímbó áꞋo simátímakaunda-aimba ísaraavo asirayán-áímbá arumpimbá kwáyáin-aimba ísáaro. 3 Áánútumo súwaꞋnaa ínataamo éta iséta sáákaevayan-kwaasiraanta ónaumne.\n4 Áánútuna aampaꞋá kwaréꞋmai ivátukaawai óꞋomba kotavisíyasa koyauwerésa kawer-ámpáꞋá ténááombanivo íma ténááowe. miwí Áánútu sáma kamátínkarain-ayamapꞋa máyówana túwaꞋnaa ena kwenamankó miwísé máyowasa 5 miráumai mésa sésa Áánútun-aai kawer-áímbán-iye sésa Áánútuna asirayámbá évakaꞋa awánaraawe. naaémba Áánútuna asirayámbá amápaꞋa paárínasa minásíráyámbá évakaꞋa awánamai 6 ivátuwesa íma óꞋomba koyauwerésa ÁánútumpaꞋa ténááowe. mirámó kwéon-kwaasi maará kwéowe. Áánútu ááninkombo taairaꞋó tuvúwúwanamo pukáintemba miwí mirá kwéowasa tuwánésa Ísumba simái sáwíꞋa umánkááwasa mirámó ontávésa íma kanaán-umai koyauwerésa ÁánútumpaꞋa teénááowe.\n7 mirámó kwéon-kwaasi maaráráán-kwáásímán-owe. moórá-mora-tawai aaꞋá tisaná maramá kaweꞋá isaná toómbá anómba isasá kwaási kwénaawana Áánútu mirám-bárámá kaweꞋá kwéumatinkaiye. 8 ánivo moórá-ayampaꞋ-marama karaan-tantááré námáiye kwáyáim-barama úwoi-marama isaná sáwíyankaꞋa Áánútu iravímbá agaisuwáníye. miráumai Áánútuna aampaꞋá kwaréꞋmai ivátukaawai íma kanaán-umai koyauwerésa ÁánútumpaꞋa teénááowe. mindáyaveꞋa Ísu Káráísitin-aai paákákén-áímbá íma moórágwaraꞋa simátimenaumne.\n9 kesí kwaásiyono. mirán-áímbá súndanivo keinárawataveꞋa séꞋa íma sáwí-mararaan-kwaasi éꞋa kaweꞋ-máráráán-kwáásí owaná Áánútu kawer-ámpáꞋá kwémetinkaiye súne. 10 ÁánútuntaveꞋa imáyáa kwéontaveꞋa kwená kwaási kwétuwaꞋnaa-eꞋa ívékwaraꞋa mirá kwéowana Áánútu arupí umái máyáiwai mimbáyáíyávéna íma kwéawinkaiye. 11 maaráyávéna sirááíma kwétaiye. moórá-morawai ÁánútuntaveꞋa imáyáa kwéeꞋa karuwaaꞋá éꞋa íma ivátuweꞋa naaémbo ménaaombo paárinintaveꞋa amuꞋmaréꞋa méꞋa 12 íma tívón-káínaꞋa íma ivátuweꞋa Áánútuwe asiramáímo aráápamaimo mésamo Áánútumo timénaumne siráintavesamo amuꞋmarésamo máyáan-kwaasiraaniꞋa oró. maarán-kwáásírááníꞋo ombá sirááíma kwétaiye.\nÁánútu simái tarúmakain-kwasai.\n13 naaóváꞋá Áánútu Ááváramuntavena siráimba simái tarúmakonkaꞋa póna kwembá usáyaaitaraawai íma máyáantavena Áánútu séna amáparawai usáyaaitaraundawai méꞋa kesúrankaꞋa séꞋa kemó súnda-aimba áraiꞋa ónaumne séna simái tarúmarena 14 Ááváramuntavena séna áraiꞋa kaweꞋá umánkaumpo enaísaavutantambo ónááomba sáwívaꞋa paáronaaowe súwana 15 Ááváramu áraire séna asiramái ména íma ivátuwena amuꞋmaréna ména Áánútumo simáímo tarúmakainteniꞋa uráiye. 16 Yútaa-kwaasi tikáꞋó máráamba maará kwéowe. évakarawai mirá ónaumnemo sembó ombá usáyaaitaraiwai aúrankaꞋa sésa mirá ónaumpo ímo mirámó onanamó éna sáwí-meyamba simíníye kwésewe. mirámó sésamo ombá óꞋowi óꞋon-aimba íma mimpímbá sembá maará sésa kemó senteníꞋa kwéowe sénááowe. 17 miráumai Áánútu kaweꞋá umátinkaniwaiyavena imáyáa éna séna mirá ónaumne simái tarúmakaimba póna Áánútu séna kwaási kentávésa sésa siráintemba íma éna óꞋoniꞋa íníye seváímpoꞋa amáparawai usáyaaitaraundawai éꞋa kesúrankaꞋa séꞋa mirá ónaumpo ímo mirámó onanamó éna sáwí-tantaaꞋa paáriniye Áánútu simái tarúmakaimba miráumai aanávó kwenaúrankaꞋa simái tarúmakaimba póna íma karáníye. mirámó siráintaveta kesáá kwenópata máyaundaya kweukáámbá aisínkaraisata minándámpáꞋá méta asiramái séta siráinteniꞋa íníye séta asiramái méta kwéamuꞋmaraumne. 19 naambó ésamo ávombo aimakáawanamo asiramáímo kwáyáintemba Áánútumo siráinteniꞋa kaweꞋá umátinkaniyemo siráin-ainko kentáá asiramásínkáísata Áánútumo kwíyómpaꞋo máyáiwaintaveta imáyáa éta amuꞋmaréta máyaumne. Ísu kentáásí aivaꞋá kwíyómpaꞋa iyéna monoꞋ-nánkómbá Áánútuna aokaꞋ-náúmpáꞋá ontamó úmakaan-ampaantama tarurúwaꞋmarena iréna kentááyávéna imáyáa éna mirá uráimba póta asiramáíya máyaumne. Méókísétekimo uráintemba kwíyómpaꞋa Ísu kentáásí aivaꞋ-mónó-káwáánákó éna mirám-báyáí maimaé kwéiyisata asiramáíya máyaundaya póꞋa ÁánútuntaveꞋa imáyáa kwéeꞋa karuwaaꞋá éꞋa íma ivátuweꞋa naaémbo ménaaombo paárinintaveꞋa amuꞋmaréꞋa máéro.


Tsįįłkaałii bitéél halbáhígíí - Wikiibíídiiya\nTsįįłkaałii bitéél halbáhígíí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Naakaii Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Melanerpes hypopolius" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsįįłkaałii éí 6–8di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo łibá; bitʼaʼ éí łizhin dóó łigaigo yistłʼin; bítááʼ éí łigai; bidaaʼ éí łizhin.\nTsįįłkaałii bitéél halbáhígíí éí chʼosh dóó naʼashjéʼii deildeeł; tsin dóó chʼil bijééh dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Daaheetsʼózí íiyisígíí - Wikiibíídiiya\nDaaheetsʼózí bitłʼaakááʼ dibéłchíʼígíí\nDaaheetsʼózí bináyaah łigaaígíí\nDaaheetsʼózí łibá dóó łigaaígíí\nDaaheetsʼózí bitéél dinilgaaígíí\nDaaheetsʼózí bizééʼ halchíʼígíí\nDaaheetsʼózí binátsʼiin dibéłchíʼígíí\nDaaheetsʼózí íiyisígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Conirostrum" deiłníigo deiyózhí. Daaheetsʼózí íiyisígíí éí 10 ałʼąą ádaatʼé.\nDíí tsídii éí 4–5di asdzoh[?] ádaníłtso łeh, áádóó éí chʼil binááʼ dóó tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé deiłchozh; chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí éí deildeeł ałdóʼ.


Shádiʼááhdę́ę́ʼ biyázhí neiyéhé yilzhólígíí - Wikiibíídiiya\nShádiʼááhdę́ę́ʼ biyázhí neiyéhé yilzhólígíí\nbiyázhí neiyéhé yilzhólígíí\nShádiʼááhdę́ę́ʼ biyázhí neiyéhé yilzhólígíí éí Bizaʼazis Dahólónígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Caluromys lanatus" deiłníigo dayózhí.\nDíí naaldlooshii éí 20–25di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí dóó łibáago naashchʼąąʼ; bibid éí dinilbá; bitseeʼ éí tʼáá łichííʼ.\nShádiʼááhdę́ę́ʼ biyázhí neiyéhé yilzhólígíí éí tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé yiłchozh łeh; naʼashjéʼii dóó chʼosh dóó naʼashǫ́ʼii yázhí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Tsiitsʼiintání bitéél halchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nTsiitsʼiintání bitéél halchíʼígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi dóó Eʼeʼaahjí Tónteel bikáaʼdi kéyah dah naaʼeełí léiʼ bikáaʼgi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pachycephala rufiventris" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 5–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bikąʼígíí éí bitéél halchííʼ dóó bizééʼ łigai; bitsiitʼáád dóó bitsiiyah éí halzhin; bidaaʼ éí łizhin.\nTsiitsʼiintání bitéél halchíʼígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł.


Naakaii Bikéyahdę́ę́ʼ tsídii yáłtiʼí bidaaʼ łitsooígíí - Wikiibíídiiya\nNaakaii Bikéyahdę́ę́ʼ tsídii yáłtiʼí bidaaʼ łitsooígíí\ntsídii yáłtiʼí bidaaʼ łitsooígíí\nNaakaii Bikéyahdę́ę́ʼ tsídii yáłtiʼí bidaaʼ łitsooígíí éí tsídii yádaałtiʼí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Bikéyahdi dóó kéyah dah siʼánígíí beʼałníiʼdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Amazona xantholora" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 10–11di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh; bítááʼ éí yágo dootłʼizh; bidaaʼ éí łitso dóó tʼóó bíyó ditą́ dóó shiyish.\nNaakaii Bikéyahdę́ę́ʼ tsídii yáłtiʼí bidaaʼ łitsooígíí éí chʼil binááʼ deildeeł dóó tsin bineestʼąʼ deiłchozh.


Shádiʼááhdę́ę́ʼ chʼał hadaalzheehii dóó bikʼéí - Wikiibíídiiya\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bitsiitsʼiin Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Naaldlooshii dadichʼízhii Ndaaʼnaʼii Tłʼiish Tłʼiish íiyisígíí Nihookááʼ tłʼiish dóó bikʼéí Shádiʼááhdę́ę́ʼ tąądee naagháhii deiyání dóó bikʼéí\nShádiʼááhdę́ę́ʼ halgaiitah tłʼiish yishtłizhígíí\nShádiʼááhdę́ę́ʼ halgaiitah tłʼiish niłhinígíí\n(→ Shádiʼááhdę́ę́ʼ chʼał hadaalzheehii)\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tó tłʼiish bitłʼaaʼ łitsooígíí\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tó tłʼiish noodǫ́zígíí\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tó tłʼiish łizhinígíí\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tłʼééʼtłʼiish yistłʼinígíí\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tłʼééʼtłʼiish łichíʼígíí\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tłʼééʼtłʼiish dah daalzhinígíí\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tłʼééʼtłʼiish yishtłizhígíí\nShádiʼááhdę́ę́ʼ łéʼétsoh haalzheehii łizhin dóó łichíʼígíí\nShádiʼááhdę́ę́ʼ łéʼétsoh haalzheehii łichíʼígíí\nShádiʼááhdę́ę́ʼ łéʼétsoh haalzheehii łizhin dóó diniltsxooígíí\nShádiʼááhdę́ę́ʼ łéʼétsoh haalzheehii łizhin dóó dinilbáhígíí\nTłʼiish ayęęzhii yildeełí\nTłʼiish haalzheehii łizhinígíí\nShádiʼááhdę́ę́ʼ naʼatsʼǫǫsí yilghałii bitsiiyah halzhinígíí\nShádiʼááhdę́ę́ʼ naʼatsʼǫǫsí yilghałii łichíʼígíí\nShádiʼááhdę́ę́ʼ naʼatsʼǫǫsí yilghałii łizhinígíí\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tłʼiish dootłʼizhí nineezígíí\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tłʼiishkʼaaʼ dootłʼizhígíí\nłeeyiʼ chʼosh yiyání yishtłizhígíí\nNaʼashǫ́ʼii łóóʼ haalzheehii noodǫ́zígíí\náhí dah oojołítah tłʼiish\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tsintah tłʼiish áłtsʼísígíí\nŁeeyiʼ chʼosh yiyání łichíʼígíí\nŁeeyiʼ chʼosh yiyání noodǫ́zígíí\nŁeeyiʼ chʼosh yiyání bitsiitsʼiin łizhinígíí\nShádiʼááhdę́ę́ʼ chʼał hadaalzheehii dóó bikʼéí éí nihookááʼ tłʼiish dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjhí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Dipsadidae" deiłníigo deiyózhí. Shádiʼááhdę́ę́ʼ chʼał hadaalzheehii dóó bikʼéí 700 ałʼąą ádaatʼé.\nChʼał haalzheehii dootłʼizhígíí\nHalgai Hóteeldę́ę́ʼ łeeyiʼ chʼosh yiyání · Haʼaʼaahdę́ę́ʼ łeeyiʼ chʼosh yiyání · Łeeyiʼ chʼosh yiyání bitsiiyah łitsxooígíí · Naakaii Bikéyahdę́ę́ʼ łeeyiʼ chʼosh yiyání dinilzhinígíí\nDíí naaltsoos 24 Wóózhchʼį́į́d 2021 yoołkáłę́ędą́ą́ʼ łahgo ályaa.


Naʼazísí - Wikiibíídiiya\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Bidił Daazdoígíí dóó Daʼałtʼoʼígíí Biishchʼid Dahólónígíí Náhookǫs biyaadi Hadahóólįįdígíí Tsin Deigházhígíí\nAkałii Bikéyahdę́ę́ʼ naʼazísí\nHalgai Hóteeldę́ę́ʼ naʼazísí\nNaʼazísí éí Biishchʼid Dahólónígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Geomyidae" deiłníigo deiyózhí. Naʼazísí éí 41 ałʼąą ádaatʼé.\nDíí naaldlooshii éí 8–14di asdzoh[?] ádaníłnéez łeh, áádóó éí chʼil bikétłʼóól dóó chąąshtʼezhii dóó hazaʼaleehtsoh deiłchozh łeh.\nDíí naaltsoos 8 Níłchʼitsoh 2021 yoołkáłę́ędą́ą́ʼ łahgo ályaa.


Mar 10 | `NHR | STEP | Me kò Jeso ba gaa koem ko guu ka Jutea dim xg'aekum koe síí, a Jorotane dim tshàa ba tchòaba, zi kò khóè ne di zi xg'ae zi gaicara xg'ae cgoa Me, Me caua ba a kò ii khama gaicara xgaa-xgaa ne.\nJeso ba Jutea koe (10)\n1 Me kò Jeso ba gaa koem ko guu ka Jutea dim xg'aekum koe síí, a Jorotane dim tshàa ba tchòaba, zi kò khóè ne di zi xg'ae zi gaicara xg'ae cgoa Me, Me caua ba a kò ii khama gaicara xgaa-xgaa ne.\n2 Xu kò Farasai xu hàà cgae Me, a xu a kúrúa xu kòo bóò Me khama tẽè Me a máá: “A x'áèan koe ia kgoaraèa khóèm gha gam dis khóè sa aagu sa?” témé.\n3 Me Jeso ba tẽèm cgoa xo̱a xu a máá: “Moshe ba kò ntama ma x'áè xao o?” témé. 4 Xu máá: “Moshe ba xg'ao khóè ba kgoara máá aagukuan dis tcgãya sam gha góá, agam dis khóè sa aagu sa,” témé.\n5 Me Jeso ba bìrí xu a máá: “Gaxao di qari tcúúan domkam kò Moshe ba ncẽem x'áè ba góá máá xao o. 6 Igabam xg'ao Nqari ba nqõóm ko tshoa-tshoase koe ga guu a khóè ba hẽé naka khóè sa hẽéthẽé kúrúa. 7 Gaa domkagam gha khóè ba xõò ba hẽé naka xõò sa hẽéthẽé khara guu, a ba a gha gam dis khóès koe tc'àmàse, 8 khara gha nxãaska ẽe khara cám̀ khara cúím tc'áró ba kúrú, a gaicara cám̀ ii tite, igaba khara gha cúím tc'áró ba ii. 9 Gaa domka méés ẽem Nqari ba xg'ae-xg'aeèa hãa sa táá cúí khóè kaga q'aa-q'aaè guu,” tam méé.\n10 Eẽ xu Gam cgoa nquum q'oo koe hãa ka xu ko xgaa-xgaase-kg'ao xu gaicara ncẽes gúùs ka Jeso ba tẽè. 11 Me kò bìrí xu a máá: “Dìím wèém ẽe ko gam dis khóè sa aagu, a ko c'ẽes khóè sa séè ba ko cg'áràn kúrú, 12 a ncẽè gaas igabas kòo gas dim khóè ba aagu, a ko c'ẽem khóè ba séè nes ko cg'áràn kúrú,” témé.\n13 Ne kò khóè ne cóán Gam koe óá, tshàua bam gha tòó cgae e ka, xu kò Gam di xu xgaa-xgaase-kg'ao xu dqàè ne.\n14 Igaba ẽem ko Jeso ba ẽe sa bóò kam kò kaisase xgóà, a bìrí xu a máá: “Cóán guu naka i Tíí koe hàà. Táá xgáè-kg'am m guu, Nqarim di x'aia nea gatà ii ne di i ke. 15 Tseegua ner ko bìrí tu u a ko máá: Dìím wèém ẽe Nqarim di x'aian, cóán ko ma séè e khama ma séè e tama ba cuiskaga gaan koe tcana hãa tite,” témé. 16 A ba a nxãaska gaa cóán séè a tchàma, a tshàua ba tòó cgae e, a ts'ee-ts'eekg'ai i.\nQguùam khóè ba\n17 Eẽm ko Jeso ba xgoaba a ko dàòa ba koe qõò, kam kò khóè ba qàròa síí cgae Me, a síí cookg'aia ba koe qhòm tsi qúrùa ntcõó, a tẽè Me a máá: “Qãè Tsi xgaa-xgaa-kg'ao Tseè, nta ra gha hẽé a nxãasega chõò tamas kg'õè sa hòò?” témé. 18 Me Jeso ba bìrí me a máá: “Dùúska tsi ko qãè tsi khóè Tseè ta ma tcii Tea máá? Cúí khóè qãè ga káà a, igaba Nqarim cúí Me e. 19 X'áèan tsi q'ana hãa: Táá cg'õo guu, táá cg'áràn kúrú guu, táá ts'ãà guu, táá tshúù-ntcõan nxàe guu, táá kàan cgoa gúùan séèa mááse guu, saò ba hẽé naka saò sa hẽéthẽé tcom, ta ko méé e,” tam méé. 20 Me bìrí Me a máá: “Xgaa-xgaa-kg'ao Tseè, ncẽe zi gúù zir ncìísega tshoa-tshoa a cóár ii koe ga ko kúrú,” témé. 21 Me kò Jeso ba ẽem ko bóò me ka ncàm̀ me, a bìrí me a máá: “Cúís gúù sa tsi ko tcào. Qõò naka tsia síí wèés gúùs ẽe tsi úúa hãa sa x'ámágu, naka tsia ẽe dxàua hãa ne khóè ne máà, naka tsia gha nxãasega nqarikg'ai koe qguù sa úúa hãa, naka hàà xùri Te,” témé. 22 Me kò ncẽes gúùs ka tshúù-tcaokaguè, a kò tshúù-tcaoa hãase qõò, káí zi gúù zim kò q'õòa hãa khama.\n23 Me kò Jeso ba Gam di xu xgaa-xgaase-kg'ao xu ntcáà a ba a máá: “Tsóágase i gáé gha qaria, gane ẽe qguùa hãa ne khóè ne gha Nqarim di x'aian koe tcãà sa,” témé.\n24 Xu kò Gam di xu xgaa-xgaase-kg'ao xu Gam di kg'uian ka kaisase area.\nIgabam kò Jeso ba gaia bìrí xu a máá: “Cóá xaoè, tsóágase i gáé qaria Nqarim di x'aian koe tcãà sa. 25 Kameles ga dqààm tcgáí di kòm̀an koe tcãà sa thamka si i, qguùam khóèm gha Nqarim di x'aian koe tcãàs ka,” tam méé.\n26 Xgaa-xgaase-kg'ao xu kò kaisase are, a xu a tẽè Me a máá: “Kháé ba gha nxãaska dìí ba kgoaraè?” témé.\n27 Me Jeso ba bóò xu a máá: “Khóèa ne ko tààè, igabam Nqari ba tààè tama, wèé gúùa ne Nqarim koe subu u khama,” témé.\n28 Me nxãaska Petere ba tshoa-tshoa a bìrí Me a máá: “Bóò, wèé gúùan ga xae guua hãa a ko xùri Tsi,” témé.\n29 Me Jeso ba máá: “Tseegua ner ko bìrí xao o a ko máá: Wèém khóèm ẽe gha Tíí hẽé naka Tiri qãè tchõàn hẽéthẽé domka x'áéa ba guu, kana káíkhoea ba, kana qõea ba, kana xõò sa, kana xõò ba, kana cóáa ba, kana xháràa ba ga igaba, 30 nxãa ba gha 100 q'oro noose hòò o: x'áéan ga hẽé, naka káíkhoea ba ga hẽé, naka qõea ba ga hẽé, naka dxàe xõòa ba ga hẽé, naka cóáa ba ga hẽé, naka xháràn ga hẽé, naka xgàrakuan ga hẽéthẽé e, ncẽeta hãa x'aèan kaga, a gataga hààko x'aèan ka chõò tamas kg'õè sa hòò. 31 Igaba ẽe káí ne còoka hàna nea gha kháóka di ne ii, ne gha ẽe kháóka hãa ne còoka di ne ii,” tam méé.\nJeso ba ko nqoana dis ka Gam dis x'oos ka kg'ui\n32 Xu kò dàòm q'oo koe hãa a ko Jerusalema koe qõò, Me Jeso ba tc'ãà-cookg'ai xua, xu kò xgaa-xgaase-kg'ao xu kaisase area hãa, ne kò ẽe ko xùri Me ne q'aea hãa. Me kò gaicara 12 xu xgaa-xgaase-kg'ao xu séèa tcg'òó, a tshoa-tshoa a dùútsa gúùs gha hàà kúrúse cgae Me sa bìrí xu 33 a máá: “Bóò, Jerusalema koe xae ko qõò, Me gha Khóèm dim Cóá ba kaia xu peresiti xu hẽé naka x'áè xgaa-xgaa-kg'ao xu hẽéthẽé tshàu q'oo koe tcãàè. Xu gha x'oos koe chìbi-chibi Me, a gha tãá zi qhàò zi di ne tshàu q'oo koe tcãà Me, 34 a nco̱i Me, a kg'áḿ tsharàn cgoa tcg'ae cgae Me, a qoa Me, a cg'õo Me. Igabam gha nqoana dim cáḿ ka x'ooan koe tẽe,” tam méé.\nJakoboa tsara Johanea tsara dis dtcàrà sa\n35 Tsara kò nxãaska Jakobo ba hẽé naka Johane ba hẽéthẽé tsara síí cgae Me, ncẽe kò Sebetem ka cóáse ii tsara, a bìrí Me a máá: “Xgaa-xgaa-kg'ao Tseè, wèés gúùs ẽe tsam ko Tsáá koe tc'óà sa méé Tsi kúrúa máá tsam m sa tsam ko tc'ẽe,” témé. 36 Me bìrí tsara a a máá: “Dùú sa ra gha kúrúa máá tsao o sa tsao ko tc'ẽe?” témé. 37 Tsara máá: “Kúrúa Tsi gha máá tsam sa ncẽe si i: Tsari x'áàn koe méé Tsi kgoara máá tsam m nakam c'ẽe ba Tsarim x'õàm kg'áòm xòè za ntcõó nakam c'ẽe ba dxàes x'õàs xòè za ntcõó,” témé. 38 Igabam kò Jeso ba bìrí tsara a a máá: “Dùú sa tsao ko dtcàrà sa tsao c'úùa hãa! Kgoana tsaoa gha a kubis Tíí ko kg'áà q'oos koe kg'áà kana tsaoa gha ncẽer tcguù-tcguuèa hãas tcguù-tcguuku cgoa tcguù-tcguuè?” témé. 39 Tsara máá: “Kgoana tsam gha a gatá hẽé,” témé. Me Jeso ba bìrí tsara a, a máá: “Kubis ẽer ko kg'áà q'oos koe tsao gha kg'áà, a tcguù-tcguukus ẽer gha ko tcguù-tcguuès cgoa tcguù-tcguuè, 40 igabaga ncẽe kg'áò x'õàa Te xòè za ntcõó sa hẽé, naka dxàe x'õàa Te xòè za ntcõó sa hẽéthẽér Tíí kgoara máá tama, igaba i nxãan ẽe i kg'ónòa mááèa hãa ne di i,” tam méé.\n41 Eẽ xu ko c'ẽe xu 10 xu xgaa-xgaase-kg'ao xu ncẽe sa kóḿ ka xu ko tshoa-tshoa a kaisase Jakoboa tsara Johanea tsara xgóà cgae. 42 Me Jeso ba Gam koe tciia óá xu a bìrí xu a máá: “Q'ana xao hãa, ẽe tãá zi qhàò zi koe koma x'aiga ii xu ko gaxu di qarian gane koe tséékagu sa, xu ko gane di xu tc'ãà-cookg'ai xu gaxu di qarian gane koe x'áí sa. 43 Igaba méé i gaxao koe táá gatà ii guu, igaba ẽe ga gaxao ka kaia hãa ba méém gaxao dim tséé-kg'ao ba ii, 44 nakam dìím wèém ẽe gha gaxao ka tc'ãà-tc'ãase ba wèém khóèm dim qãà ba ii. 45 Khóèm dim Cóá ba hààraa, hààm gha tsééa mááè ka tamase, igabam hààraa, hààm ghakhóè ne tsééa máá ka khama, a ba a hààraa, kg'õèa bam gha hààkhóè ne máà ka, káí ne khóè ne di chìbia nem gha x'ámá tcg'òó di iise,” tam méé.\nJeso ba ko káà tcgáím Baretimaio ba qãèkagu\n46 Xu kò Jeriko koe hàà. Eẽm ko Jeso ba Jeriko koe tcg'oa, Gam di xu xgaa-xgaase-kg'ao xu cgoa hẽé naka káí ne khóè ne cgoa hẽéthẽé e, kam ko káà tcgáím dtcàrà-kg'aom Baretimaiom, Timaiom ka cóáse ba dàòm qàe koe ntcõóa-ntcõe. 47 Eẽm ko kóḿ Jesom Nasareta di Me e sa kam ko tshoa-tshoa a q'au a máá: “Jesoè, Dafitem ka tsgõose-coa Tseè, thõò-xama máá te,” témé. 48 Ne káí ne dqàè me a máá, nqoo méém témé, igabam ko kaisase q'au a máá: “Dafitem ka cóáse Tseè, thõò-xama máá te,” témé. 49 Me Jeso ba téé a ba a máá: “Tcii me,” témé. Ne ẽe káà tcgáím khóè ba tcii, a bìrí me a máá: “Tòón tcáó naka tsia tẽe, tcii tsim ko ke,” témé. 50 Me gaam khóè ba gam dim ko̱à ba ncemeagu, a ba a nxàìa tẽe a Jesom koe síí. 51 Me Jeso ba tẽè me a máá: “Dùú sar gha kúrúa máá tsi sa tsi ko tc'ẽe?” témé. Me káà tcgáím khóè ba bìrí Me a máá: “Xgaa-xgaa-kg'ao Tseè, bóòr gha sar ko tc'ẽe,” témé. 52 Me Jeso ba bìrí me a máá: “Qõò, tsari dtcòm̀a nea qãèkagu tsia hãa ke,” témé. Me kò kúúga bóò, a xùri Me.


Tsintah atseentélí - Wikiibíídiiya\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Tsídii Tsídii ndaatʼáʼii Tązhii dóó Naaʼahóóhai Ndahalinígíí Atseentélí\nTsintah atseentélí éí tązhii dóó naaʼahóóhai dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Penelope superciliaris" deiłníigo dayózhí.\nDíí atseentélí éí bitsʼíís diłhiłgo naashchʼąąʼ; bidaaʼ éí łizhin; bizééʼ éí łichííʼ. Bitsʼíís éí 2–2.5 adéesʼeez[?] áníłtso.\nTsintah atseentélí éí tsin bineestʼąʼ deiłchozh dóó chʼil binááʼ deildeeł.\nAtseentélí bichʼahígíí · Atseentélí bidaaʼ dootłʼizhígíí · Atseentélí bidaaʼ łichíʼígíí · Atseentélí bidagoʼígíí · Atseentélí bideeʼ hólóní · Atseentélí bikʼos łikizhígíí · Atseentélí binátsįʼgoʼígíí · Atseentélí bítááʼ halchíʼí · Atseentélí bitéél łikizhígíí · Atseentélí bizééʼ halchíʼí · Atseentélí diłhiłígíí · Atseentélí łibáhígíí · Atseentélí łizhinígíí · Atseentélí yishtłizhígíí · Atseentélítsoh · Dziłtah atseentélí · Hodíłchʼiltah atseentélí · Tábąąh atseentélí · Tsintah atseentélí


Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyah Yázhídę́ę́ʼ hodíłchʼiltah chʼał łibáhígíí - Wikiibíídiiya\nTsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyah Yázhídę́ę́ʼ hodíłchʼiltah chʼał łibáhígíí\nTsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyah Yázhídę́ę́ʼ hodíłchʼiltah chʼał łibáhígíí éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyah Yázhí bikááʼgóó tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Buergeria otai" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 0.9–1.5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo łibá; bitéél éí łigai; bijáád éí dinilzhingo noodǫ́ǫ́z; binááʼ éí ntsaa.\nTsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyah Yázhídę́ę́ʼ hodíłchʼiltah chʼał łibáhígíí éí chʼil bitʼąąʼ dóó dláád yiłchozh; chʼosh yázhí éí yildeeł ałdóʼ.


Rom 15 | `KZE | STEP | kesáá Áánútuna aampaꞋá asiramáíya kwégwaraundawaiya Áánútuna aampaꞋó ímo asiramáímo kwégwaraawai túwaꞋnaa ono. sirááímo tainíꞋo kwéundayaawe suꞋmai íma imáyáa éta\nÍsumo ímo kwesáváí-ímáyáámó uráintemba mirá oró-kwásái.\n1 kesáá Áánútuna aampaꞋá asiramáíya kwégwaraundawaiya Áánútuna aampaꞋó ímo asiramáímo kwégwaraawai túwaꞋnaa ono. sirááímo tainíꞋo kwéundayaawe suꞋmai íma imáyáa éta 2 kentáásí egwaaꞋó máyáawai Áánútuna aampaꞋá asirámae kónááontaveta miwíyáváígwáráꞋá imáyáa éta túwaꞋnaa ono. 3 Ísu Káráísiti íma kwesáváí-ímáyáá éna kwaásiyavena imáyáa uráiye. mindáyavena naaóváꞋá Áánútun-aai aúváívimba agaimaréna séna Káráísiti Áánútuntavena séna\nsimái sáwíꞋo umánkaraawai pósa kembá\nsáwíꞋa umásínkaraawe siráiye\nagaimaréna siráiye. 4 naaóváꞋá Áánútun-aai aúváívimba agaimakáamba maarán-áíntávésa agaimakáawe. súwaꞋnaa ínanaya íma ááéma sívón-káínata Áánútun-aaiyaveta asiramái imáyáa kwéeta kwesé ménaundayaveta amuꞋmaréta máyaumne. mindáyavesa aúváíma agaimakáawe.\n5 íma tívón-káínaꞋa asiramái máéro séna Áánútu kwétuwaꞋnaa-iye. Ísu Káráísitimo máyáintemba miráumai méꞋa keinárawapimba mimbórá-ímáyáá oró séna Áánútu kwétuwaꞋnaa-isaꞋa 6 póꞋa mimbórá-ímáyáá kwéeꞋa mimbórá-áímbá kwéseꞋa Áánútu áwíꞋa Ísóigo Ísu Káráísiti avowa áwíꞋa mósá máráamba mindáyaveꞋa námúnaa kwésune.\nÍsu Ísareri-kwaasiye óꞋonkaa-kwaasiye túwaꞋnaa uráin-kwasai.\n7 Ísu Káráísitimo keinárawatavenamo aamoí kwéintemba keinárawapimba moórá-morawaiyaveꞋa aamoí kwéeꞋa mirámó kwéowana Áánútu áwíꞋa anómba kwéiye. 8 naaóváꞋá Áánútu Yútaa-kwaasiya síkwáꞋnáyavenaya simái asirámarowana Áánútumo siráintembo íníntavena minásíráyán-áímbó paárinintavena Ísu Káráísiti kumbéna Yútaa-kwaasi túwaꞋnaa úwasa 9 óꞋonkaa-kwaasi sésa Áánútu arumbá umásínkáísata kwenáwíꞋa mósá maráúmne sénááontavena Ísu Káráísiti kunkáiye. mináíntávéna Áánútun-aai aúváívimba agaimaréna séna\nóꞋonkaa-kwaasivimba máyaunda enáwíꞋa mósá maréꞋa monor-ímó kwésunda enáwíꞋa mósá kwémaraumne\nagaimaréna súwana 10 moórávaꞋa agaimaréna séna\nóꞋonkaa-kwaasiyono. Áánútumo ítámakaiwaiye tirunkógwáráꞋá aamoí íno\nagaimaréna súwana 11 moórávaꞋa agaimaréna séna\nóꞋonkaa-kwaasiyono. Ísóigo áwíꞋa mósá máráaro. amáparawaise kwenáwíꞋa mósá máráaro\nagaimaréna súwana 12 Áánútun-aai simátímakowai áwíꞋa Áísáya agaimaréna séna\nTévíti avowa áwíꞋa Yési kwenándárakemba moóráwai paárínana óꞋonkaa-kwaasiraꞋo kárákwiyinintavena Áánútu usásinankainasa kwembá amuꞋmarésa ménaaowe\nagaimaréna Ísu Káráísitintavena siráiye. 13 kwesé ménaaomba amuꞋmaréꞋa máéro séna Áánútu kwétuwaꞋnaa-iye. kwesé aráápamai máyáantavena paru umátinkena tirumbá kaweꞋá umátínkáísana kwenamankó asiramátínkávaꞋa kwéiyisaꞋa kwesémó ménaaomba amuꞋmaréꞋa máyáamba mindáyaveꞋa námúnaa kwésune.\nÁánútuna mayáí kwémayaundayavai aamoí kwéune siráin-kwasai.\n14 kesí kwaásiyono. imáyáamo kwéunda-aimbo simátíménda ísáaro. kawe-kwáásí-úramba póꞋa kawer-ámbó kwégwaraan-aimba amápaꞋa iséꞋa kanaán-umai kwéagaraatinkaawe. keinárawataveꞋa mirán-ímáyáá kwéune. 15 maanáúváívímbá évakar-aimba asiramái simátimunda mináímbá imáyáa ónááontavena íma sááꞋa kwégaisaꞋa súne. óꞋonkaa-kwaasivimba Ísu Káráísitina mayáí mayánaundayavena Áánútu siꞋmákaimba póna íma sááꞋa kwégaisaꞋa asiramái maanáúváívímbá simátimune. ÁánútuntaveꞋa séꞋa maanóꞋónkáá-kwáásí ená kwaási owaná enamankó ená kwaási-iꞋa umátínkaraiye senaná Áánútu aamoí íníntaveꞋa kenáái áséi-kwasai kwésimatimune. 17 Ísu Káráísitiye tarúmai méꞋa Áánútuna mayáí kwémayaundayaveꞋa aamoí kwéune. 18 Ísu Káráísiti asirayán-ímáyáá símísaꞋa óꞋonkaa-kwaasi Áánútun-aaiyavesa áraire sénááontaveꞋa mayáí miwívímbá mairáunda mináímbá íma sááꞋa káínaꞋa póꞋa simátíménda ísáaro. aaí kwésimatimeꞋa mayáí kwémayaunda 19 Áánútun-amanko asirayámbá kwésimisaꞋa óꞋon-oꞋom-bayai ímo awánaraam-bayai maimaéꞋa kuráumne. Yérúsaremu-naopakemba óꞋon-oꞋon-daopaꞋa kwénaaeꞋa Káráísitin-aai áséi-kwasai simátímaꞋmaeꞋa iyéꞋa Írírikamu-maravaꞋa kuráumne. 20 kemá séꞋa naaóꞋ-naoꞋa Ísu Káráísitin-aaimo ímo ísaraan-daopaꞋa áséi-kwasai kosimátimenae. kosimátímakaan-kwaasivimba íma kosimátimenaumpo óꞋon-daopimpaꞋa kosimátímaꞋmaeꞋa naaónaumne séꞋa mináséí-kwásáí ímo ísaraan-kwaasivimba kosimátímakaumne. 21 naaóváꞋá Áánútun-aai aúváívimba mirán-áímbá agaimaréna séna\nímo simátíméwasamo ísaraawai naaémba Áánútuna aambá awánanaaowe. ímo ísaraawai naaémba\nagaimaréna siráimba póꞋa Ísu Káráísitin-aaimo ímo ísaraan-kwaasivimba kosimátímakaumne.\nÁrómáa-naopaꞋa kónáe siráin-kwasai.\n22 ímo ísaraan-kwaasi áséi-kwasai kwésimatimundaraꞋa kentópaꞋa kónáe séꞋa úmae iyúnda simátimunda-mayaigo sáwívakaꞋa kembá tátokaiye. 23 kentópaꞋa kónáe séꞋa úmae iyúnda sáwívar-ima maisuwéꞋa íma kanaán-umai kwégundayaveꞋa ívéꞋa maandáópímpáꞋá kesí mayáí ánásasuweꞋa 24 kentópaꞋa kónáe-imayaa kwéune. Sépéni-maravare séꞋa kwégweꞋa kentí naaópaꞋa kotuwánéꞋa komáyáanaꞋa súwaꞋnaa íyaꞋa Sépéni-maravaꞋa kónaumne. 25 aivaꞋá Yérúsaremu-naopaꞋa Áánútuna kwaási kotúwaꞋnaa ónaumne. 26 Áánútuna kwaási Másétóniyaa-maravakewaiye Ákáyaa-maravakewaiye sésa ayawaí taisasá Áánútuna kwaási Yérúsaremu-naopakewai toómbá íma makáawai túwaꞋnaa ónáe sésa miwítí óntamba torupámakaamba pósa simíyaꞋa maimaéꞋa YérúsaremuvaꞋa kwéꞋa mátimenaumne. 27 miwítí imáyáavinkembo mirámó kwéomba mindá kaweꞋán-iye. Yútaa-kwaasi óꞋonkaa-kwaasi Ísu Káráísitin-aai kosimátímakaamba pósa imáyáa ésa miwítí óntamba Yútaa-kwaasi toómbá íma makáawai kwétimemba mindá kaweꞋá kwéovo mirán-oro. 28 torupámakaan-ontamba maimaéꞋa kweémeꞋa amáparawai mátímatuweꞋa Sépéni-maravare séꞋa kwégweꞋa kentí naaóꞋa kóméꞋa minkákémbá Sépéni-maravaꞋa koónaumne. 29 kentí naaópaꞋa komáyáanana Ísu Káráísiti ávááraumai kaweꞋá umátinkaniye-imayaa kwéune.\n30 kesí kwaásiyono. kentáásí Ísóigo Ísu KáráísitintaveꞋa imáyáa éꞋa Áánútun-amanko arumbá kwéumasinkaintaveꞋa imáyáa éꞋa asiramái simátimeꞋa séꞋa ÁánútumpaꞋa námúnaa kwésumpo keinárawakwaraꞋa súwaꞋnaa umai asiramái námúnaa seró kwésune. 31 Yérúsaremu-naopaꞋa kónaunda Yútiyaa-ayampaken-Yutaa-kwaasi Ísu Káráísitin-aaiyavesa íma áraire kwésewai sínkamovo séꞋa súwaꞋnaa umai námúnaa seró. miváꞋá Áánútuna kwaási máyáawai túwaꞋnaa on-óntántávésa aamoí ónááontaveꞋa námúnaa seró. 32 mimbáyáí ánásasuwaanana Áánútumo owémó sínaꞋo éꞋa aamoí éꞋa kentópaꞋa kweémeꞋa kotuwánéꞋa aúnáiꞋa umái ménaumne. 33 Áánútu paru kwéumasinkaiwaiya keinárawate máyáiye séꞋa námúnaa kwésunda árair-aimban-iye.


Chʼiltaalkʼę́hé łibáhígíí - Wikiibíídiiya\nChʼiltaalkʼę́hé łibáhígíí éí atsá dóó giní dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ictinia plumbea" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 13–15di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí diłhił; binááʼ éí łichííʼ; bikeeʼ éí łitso; bidaaʼ éí łizhin.\nChʼiltaalkʼę́hé łibáhígíí éí chʼosh haalzheehgo naatʼá.


Barra Duomi Seat Ibiza III 1999 > Cod. F3MMQYILDQ - yatego.it\n> Barra Duomi Seat Ibiza III 1999 -> 2001 1.4 16v - 1.9 TDI...\nBarra Duomi Seat Ibiza III 1999 -> 2001 1.4 16v - 1.9 TDI...\n1999 -> 2001\n1.4 16v - 1.9 TDi\n20 20v Turbo\nCodice prodotto 51081\nBarra Duomi Seat Ibiza III 1999 -> 2001 1.4 16v - 1.9 TDI Strut Brace Bar\nCod. Yatego: F3MMQYILDQ\nCod. Articolo: 180562181165


Tsintah chʼałtʼą́ʼí łitso dóó dibéłchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nTsintah chʼałtʼą́ʼí łitso dóó dibéłchíʼígíí éí tsinlátah chʼał dóó bikʼéí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Dendropsophus ebraccatus" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 0.7–1.5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łitso dóó dibéłchíʼíigo naashchʼąąʼ; binááʼ éí diłhił.\nTsintah chʼałtʼą́ʼí łitso dóó dibéłchíʼígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.


Chʼizhaazhiiłchííʼ łibáhígíí - Wikiibíídiiya\nChʼizhaazhiiłchííʼ łibáhígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Alcippe brunnea" deiłníigo dayózhí.\nChʼizhaazhiiłchííʼ łibáhígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Dǫ́ʼiiyiyiitsahí áníní diłhiłígíí - Wikiibíídiiya\nDǫ́ʼiiyiyiitsahí áníní diłhiłígíí éí tó wónaanídę́ę́ʼ dǫ́ʼiideiyiitsahí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Myophonus borneensis" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 9–11di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhił dóó dinilzhingo naashchʼąąʼ; bidaaʼ éí łizhin.\nDǫ́ʼiiyiyiitsahí áníní diłhiłígíí éí chʼosh yázhí dóó dzidzé deildeeł.


Naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii yázhí dootłʼizhígíí - Wikiibíídiiya\nNaʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii yázhí dootłʼizhígíí éí naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Naakaii Łizhinii Bikéyah Shádiʼááhjí Siʼánígíí bikááʼgóó tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Bradypodion damaranum" deiłníigo dayózhí.\nDíí naʼashǫ́ʼii éí 5–6di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh łeh; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí ntsxaa.\nNaʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii yázhí dootłʼizhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.


Beʼekʼidbąąsdísí łikizhígíí - Wikiibíídiiya\nBeʼekʼidbąąsdísí łikizhígíí éí tábąąsdísí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdi dóó Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Tringa erythropus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 11–12di asdzoh[?] áníłtso. Shį́įgo éí bitsʼíís diłhił; binághah dóó bitʼaʼ éí łigaigo łikizh; bidaaʼ éí nineez; bijáád éí nineez dóó łichííʼ; binááʼ éí łizhin.\nBeʼekʼidbąąsdísí łikizhígíí éí chʼosh dóó tąądee naagháhii deildeełgo naakai.


Naakaii Łibáhí Bikéyahdę́ę́ʼ yádíłtihii - Wikiibíídiiya\nNaakaii Łibáhí Bikéyahdę́ę́ʼ yádíłtihii\nNaakaii Łibáhí Bikéyahdę́ę́ʼ yádíłtihii éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Sylvia subalpina" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitsiiʼ dóó bitʼaʼ dóó binághah éí diłhiłgo łibá; bizééʼ éí dinilgai; bidaaʼ éí diłhił.\nNaakaii Łibáhí Bikéyahdę́ę́ʼ yádíłtihii éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé dóó chʼil binááʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Tsintah łeʼígéédí - Wikiibíídiiya\nTsintah łeʼígéédí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Geositta poeciloptera" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin; bizééʼ dóó bitéél éí łigai; bitseeʼ éí kʼíjíjin; bidaaʼ éí diłhił.\nTsintah łeʼígéédí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Dinilzhį́ʼii - Wikiibíídiiya\nDinilzhį́ʼii éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí kéyah dah siʼánígíí beʼałníiʼdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Psilorhinus morio" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 14–16di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin; bitłʼaaʼ éí łigai; bidaaʼ éí łitso dóó kʼíjíjin.\nDinilzhį́ʼii éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł; dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ éí yiłchozh; naʼashǫ́ʼii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


One Month Until One Minute Navajo | Navajo Now - Learning and Perpetuating the Navajo Language\nOne Month Until One Minute Navajo\ntags: audio, beginner, beginning, codetalkers, language learning, learn language, learn navajo, learning navajo, links, listening, listening practice, Navajo, navajo language, navajo vocabulary, pronunciation, resources, vocabulary, words\nOne Minute Navajo is in one month – 08.14.2012\nSay the day of the month and day of the week in your introduction. With a little help from NavajoWOTD.com that’s so easy. Hint: replace Táá’ts’áadah and nda’iiníísh with 14 and Tuesday.\nFrom NavajoWOTD.com: Yoołkááł is the Navajo word for “to become day(time).” Combined with the Navajo word for “today” (dííjį́, or dííshjį́), you can say the following:\nTáá’ts’áadahgóó yoołkááł dííshjį́, nda’iiníísh. (Today is the 13th, Friday.)\nfrom → Ideas, Learning Tools, Personal Progress, Uncategorized\n← New Lyrics Page\nCode Talker’s Daughter – An Interview →


Daantélí bitʼaʼ łitsooígíí - Wikiibíídiiya\nDaantélí bitʼaʼ łitsooígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Tolmomyias flavotectus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo łitso; bitéél éí diniltso; bizééʼ éí łigai; bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí łizhin dóó łitsogo naashchʼąąʼ; bidaaʼ éí diłhił.\nDaantélí bitʼaʼ łitsooígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Kʼíneedlíshii íiyisígíí - Wikiibíídiiya\nKʼíneedlíshii íiyisígíí éí chéłchaaʼ dayikahjįʼ atah daasdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Tenebrioninae" deiłníigo deiyózhí. Kʼíneedlíshii íiyisígíí éí nahasdzáán tʼáá siʼą́ą́ ńtʼę́ę́ʼ bikáaʼgi dahólǫ́ (tʼáá hazhóʼó Shádiʼááhjí kéyah yistinígíí).\nDíí kʼíneedlíshii éí 5–20 mm ádaníłtso. Bitsʼíís éí łizhin dóó łibáago ndaashchʼąąʼ łeh. Chʼil bitʼąąʼ dóó tádídíín dóó dííłdzid éí bichʼiyaʼ.


Chʼał naabaahii yistłʼinígíí - Wikiibíídiiya\nChʼał naabaahii yistłʼinígíí\nChʼał naabaahii yistłʼinígíí éí tsinlátah chʼał dóó bikʼéí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikáágóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Hypsiboas semiguttatus" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 1.5–2di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilgai dóó diniltsogo yistłʼin dóó noodǫ́ǫ́z (łaʼ éí chʼilgo dadootłʼizh); binááʼ éí diłhił.\nChʼał naabaahii yistłʼinígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.


Dziłtah naaʼahóóhai - Wikiibíídiiya\nDziłtah naaʼahóóhai éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Rupicola" deiłníigo deiyózhí. Dziłtah naaʼahóóhai éí naaki ałʼąą átʼé.\nDíí tsídii éí 12–13di asdzoh[?] áníłtso. Bikąígíí éí bitsʼíís łizhin dóó łitsxogo naashchʼąąʼ; bidaaʼ éí diniltsxo. Baʼáádígíí éí dibéłchíʼí.\nDziłtah naaʼahóóhai éí tsin bineestʼąʼ deiłchozh; chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Haltsooítah ńdiitsʼį́įhiiłbáí łikizhígíí - Wikiibíídiiya\nHaltsooítah ńdiitsʼį́įhiiłbáí łikizhígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Naakaii Łizhinii Bikéyah Shádiʼááhjí Siʼánígíí bikááʼgóó dóó Séí Dah Daaskʼidtah Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Prinia maculosa" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilbá; bitʼaʼ dóó bitsiitʼáád dóó binághah éí diłhiłgo yishtłizh; bitéél éí łibáago łikizh; bidaaʼ éí diłhił.\nHaltsooítah ńdiitsʼį́įhiiłbáí łikizhígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.