Chʼiltaalkʼę́hé bidaaʼ deekíní - Wikiibíídiiya\nChʼiltaalkʼę́hé bidaaʼ deekíní\nChʼiltaalkʼę́hé bidaaʼ deekíní éí atsá dóó giní dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Helicolestes hamatus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 14–16di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitseeʼ éí diłhił; binááʼ éí łitso; bidaaʼ éí łitsxo dóó kʼíjíjin.\nChʼiltaalkʼę́hé bidaaʼ deekíní éí tąądee naagháhii dóó chʼosh bikágí ntłʼizí deiyą́.


Dziłtah chį́į́h naatsʼǫǫdí - Wikiibíídiiya\nDziłtah chį́į́h naatsʼǫǫdí éí Naaldlooshii Bikéshgaan Dahólónígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Tapirus pinchaque" deiłníigo dayózhí.\nDíí naaldlooshii éí 5–6di adéesʼeez[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí diłhiłgo dóó dinilzhin; bizábąąh éí łigai łeh. Biyáázh éí dinilgaigo noodǫ́ǫ́z (bisóodi ałchiní biyáázh nahalingo).\nDziłtah chį́į́h naatsʼǫǫdí éí tłʼoh dóó chʼil bitʼąąʼ yiłchozh.


Home Page 6 | Navajo Word of the DayPage 6 of 55 for Home | Navajo Word of the Day\nhádą́ą́' dóó hahgo\nhah dah & hah goh\nlizard or reptile\nnah ush shoh ee\nThere are many types of lizards and only a few that have well known designations. For example, a large green lizard - sometimes with banded yellow undersides - would be referred to as na’ashǫ́’ii dootł’izhí.\nnih seh yah\nKeep in mind that this is the form of the word that means an action has been carried out to completion - which is part of the way verbs are expressed in Navajo.


Tsiitsʼiintání - Wikiibíídiiya\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bitsiitsʼiin Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Tsídii Tsídii ndaatʼáʼii Yótʼáahdi tsídii Tsídii tsídígíí Tó wónaanídę́ę́ʼ choozhghálii dóó bikʼéí\nTsiitsʼiintání binághah yishtłizhígíí\nTsiitsʼiintání bitłʼaakááʼ diniltsooígíí\nTsiitsʼiintání bitseeʼ łizhinígíí\nTsiitsʼiintání bitéél halchíʼígíí\nTsiitsʼiintání éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi dóó Chooyééł Dineʼé Bikéyahdi dóó Eʼeʼaahjí Tónteel bikáaʼdi kéyah dah ndaaʼeełí léiiʼ bikáaʼgi dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pachycephalinae" deiłníigo deiyózhí. Tsiitsʼiintání éí 65 ałʼąą ádaatʼé.\nDíí tsídii éí 4–7di asdzoh[?] ádaníłtso łeh. Bitsʼíís éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ łeh; bidaaʼ éí łizhin.\nTsiitsʼiintání éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí deildeeł.


Naałʼaashiitsoh ditłʼooí dinilbáhígíí - Wikiibíídiiya\nNaałʼaashiitsoh ditłʼooí dinilbáhígíí\nNaałʼaashiitsoh ditłʼooí dinilbáhígíí éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Aphonopelma chalcodes" deiłníigo dayózhí. Díí naałʼaashii éí Kégiizhí Bikéyahdi dóó Shádiʼááhjí Ahééháshį́įhdi dóó Náhookǫsjí Naakaii Bikéyahdi hólǫ́.\nDíí chʼosh éí 4–5di asdzoh[?] áníłtso; adóó éí bitsʼíís dinilbá dóó dinilzhingo naashchʼąąʼ łeh. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.


Góogii bidaaʼ łichíʼígíí - Wikiibíídiiya\nGóogii bidaaʼ łichíʼígíí\nGóogii bidaaʼ łichíʼígíí éí naatsédlózii dóó bikʼéí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi dóó Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Phaenicophaeus javanicus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 15–16.5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bizééʼ éí łitsxo; bidaaʼ éí łichííʼ.\nGóogii bidaaʼ łichíʼígíí éí chʼosh ditłʼooí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí deildeeł; łahda tsin bineestʼąʼ deiłchozh ałdóʼ.


Kéyah Dańlínídę́ę́ʼ tábąąh tiníléítsoh - Wikiibíídiiya\nKéyah Dańlínídę́ę́ʼ tábąąh tiníléítsoh éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Dańlíinii bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Varanus palawanensis" deiłníigo dayózhí.\nKéyah Dańlínídę́ę́ʼ tábąąh tiníléítsoh éí hazéí yázhí dóó naʼastsʼǫǫsí dóó łéʼétsoh dóó chʼał yilghał; chʼosh dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Haʼaʼaahdę́ę́ʼ dibéʼniiʼí - Wikiibíídiiya\nHaʼaʼaahdę́ę́ʼ dibéʼniiʼí *\nHaʼaʼaahdę́ę́ʼ dibéʼniiʼí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Sayornis phoebe" deiłníigo dayózhí.\nHaʼaʼaahdę́ę́ʼ dibéʼniiʼí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼil binááʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Shádiʼááhjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼiish naʼatłʼoʼii - Wikiibíídiiya\nShádiʼááhjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼiish naʼatłʼoʼii\nShádiʼááhjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼiish naʼatłʼoʼii éí nihookááʼ tłʼiish dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Thelotornis capensis" deiłníigo dayózhí.\nDíí tłʼiish éí 20–30di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilbá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bibid dóó bitłʼaaʼ éí dinilgai.\nShádiʼááhjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼiish naʼatłʼoʼii éí chʼał dóó naʼashǫ́ʼii dóó tsídii yázhí yilghał.


#Viernes Canción Relááááááájense!! |\nPublicado en: 22 marzo, 2013 Publicado por : Mamás FullTime\n24 comentarios sobre “#Viernes Canción Relááááááájense!!”


Tsinhaatʼaʼiichilí bítááʼ łigaaígíí - Wikiibíídiiya\nTsinhaatʼaʼiichilí bítááʼ łigaaígíí\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bitsiitsʼiin Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Tsídii Tsídii ndaatʼáʼii Yótʼáahdi tsídii Atsáłbáí dóó bikʼéí Tsinhaatʼaʼiichilí\nTsinhaatʼaʼiichilí bítááʼ łigaaígíí éí atsáłbáí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Microhierax latifrons" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 6–7di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin; bítááʼ dóó bitéél dóó bitłʼaaʼ éí łigai; bidaaʼ éí dinilbá.\nTsinhaatʼaʼiichilí bítááʼ łigaaígíí éí chʼosh (tániilʼáí da, nahachagii da, tséʼédǫ́ʼii da) haalzheehgo naatʼá.


Naaʼahóóhaiłbáhí bizééʼ łikizhígíí - Wikiibíídiiya\nNaaʼahóóhaiłbáhí bizééʼ łikizhígíí éí tązhii dóó naaʼahóóhai dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Binááʼádaałtsʼózíidi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Arborophila chloropus" deiłníigo dayózhí.\nDíí naaʼahóóhaiłbáhí éí bitsʼíís yihstłizhgo łibá; bizééʼ éí łitsxo dóó łizhingo łikizh. Bitsʼíís éí 0.8–1.2 adéesʼeez[?] áníłtso.\nNaaʼahóóhaiłbáhí bizééʼ łikizhígíí éí chʼil binááʼ dóó chʼosh yázhí deildeeł.


Naʼashǫ́ʼiitsoh bitéél halzhinígíí - Wikiibíídiiya\nNaʼashǫ́ʼiitsoh bitéél halzhinígíí éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí dóó Tééhnii Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ctenosaura melanosterna" deiłníigo dayózhí.\nDíí naʼashǫ́ʼiitsoh éí 20–40di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí diłhiłgo łibá; bitéél éí halzhin; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí dinilgai.\nNaʼashǫ́ʼiitsoh bitéél halzhinígíí éí tsin bineestʼąʼ dóó hosh bineestʼąʼ dóó chʼil bitʼąąʼ yiłchozh; łahda chʼosh yázhí yildeeł ałdóʼ.


scooby doo | It's Bloggin Evil!\nQuick Pic: Jinkies!\n2 Comments Posted in Horror Inspirations, Quick Pic Tagged costume, hot, Mystery machine, nerd, nerdy, quick pic, scooby doo, sexy, Sexy Costume, Velma


Chʼiyíítʼogii dibéłchíʼí bitsiitʼáád halbáhígíí - Wikiibíídiiya\nChʼiyíítʼogii dibéłchíʼí bitsiitʼáád halbáhígíí\nChʼiyíítʼogii dibéłchíʼí bitsiitʼáád halbáhígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Táłkááʼ Bighan Dineʼé Bikéyahdi dóó Tółáníinii Bikéyahdi dóó Kintaaʼanéhé Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Elaenia cristata" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 5–7di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bizééʼ dóó bitéél éí halbá; bitsiitʼáád éí halbáa łeh; bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí dibéłchíʼí dóó łigaigo naashchʼąąʼ; bidaaʼ éí diłhił.\nChʼiyíítʼogii dibéłchíʼí bitsiitʼáád halbáhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼil binááʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ chʼagii diłhił dóó łigaaígíí - Wikiibíídiiya\nchʼagii diłhił dóó łigaaígíí\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ chʼagii diłhił dóó łigaaígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Beʼekʼid Honeezítsoh Bibąąhgi Naakaii Łizhiní Bikéyahdi dóó Dził Dah Gai Biyaagi Naakaii Łizhiní Bikéyahdi dóó Bilį́į́łání Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Lamprotornis fischeri" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 7–9di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łigai; bitʼaʼ dóó bitéél dóó binághah dóó bitseeʼ éí diłhiłgo dibéłchíʼí; binákʼee éí halzhin; bidaaʼ éí diłhił.\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ chʼagii diłhił dóó łigaaígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł; chʼał dóó naʼashǫ́ʼii éí yilghał ałdóʼ.


Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii dichʼízhii - Wikiibíídiiya\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii dichʼízhii éí naʼashǫ́ʼii ndaashchʼąąʼígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Moloch horridus" deiłníigo dayózhí. Tʼáá díí tʼéiyá naʼashǫ́ʼii "Moloch"-jí atah yisdzoh.\nDíí naʼashǫ́ʼii éí 6–8di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii dichʼízhii éí wóláchííʼ yildeeł.


Azis ííłʼíní bitéél diniltsooígíí - Wikiibíídiiya\nAzis ííłʼíní bitéél diniltsooígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Anthoscopus minutus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 3–4di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitéél éí diniltso; bizééʼ éí łigai; bidaaʼ éí diłhił.\nAzis ííłʼíní bitéél diniltsooígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh ałʼąą átʼéego yildeeł.


Rom 10 | `AUY | STEP | Maanááímó simátíménda ísáaro. Kesí waási Yúndaa-waasi sáwíꞌo úmaimo méraampinkemba Maníkó faútinkaindasafena áfááraumai sirááíma wétaisaꞌa Maníkómpáꞌá inaí símaeꞌa iyúne.\n1 Maanááímó simátíménda ísáaro. Kesí waási Yúndaa-waasi sáwíꞌo úmaimo méraampinkemba Maníkó faútinkaindasafena áfááraumai sirááíma wétaisaꞌa Maníkómpáꞌá inaí símaeꞌa iyúne. 2 Yúndaa-waasi Maníkóní kísau maénae sésa fasiꞌaambánifo Maníkón-aaigoni áwáuma ímba ísaraamba tuwánaraumne. 3 Maníkómó wenaúrankaꞌo arupísemo uwátínkáín-amba ímba awánésa karoꞌ-ántáfésa éraiꞌ-amban-iye sésa pósa Maníkóní éraiꞌ-amba ímba wéaraaiwaewe. 4 Ámáámba arááíwaundasafena Maníkó wenaúrankaꞌa arupíse uwásinkainiye sésa Yúndaa-waasi arááíwáén-amba Ísu Káráísiti séna minámbá taíꞌáífo kesááisafesa timankúnkúmba owísáféna Maníkó wenaúrankaꞌa arupíse uwátínkáímbanifo Yúndaa-waasi minámbá ímba wéaraaiwaewe.\n5 Maníkó Mósesembo simámakain-amaamba arááíwáénanasa Maníkó arupísesa uwásinkainiye\nsen-ááísáféna naaófáꞌá Mósese agaimaréna séna\nminámáámbó seyaafáꞌó arááíwaiyawi\nsiyáiye. 6 Maníkón-aaisafesa timankúnkúmbo owímó arupíse uwátínkáín-aaisafena agaimaréna séna\nmaarán-ááí ímba seró. Nááwa wíyómpaꞌa iyénawa Káráísitimba áíꞌmaenawa kumíníyo. 7 Nááwa pukáan-kwaasimo méraapaꞌa kuréwa Káráísitimba áíꞌmaenawa tíníyo. Miyán-ááí\nímba seró. 8 Maníkón-aai kentirumpimbá\newaaꞌá wéraisaꞌa wésewe\nagaimaréna siyáiye. Ísu Káráísitin-aaisafeꞌa timankúnkúmba oró-ááí simátimunda 9 minááí maarán-iye. Ísu kentáásí Fasiꞌaénkón-iye aforaꞌó simátimeꞌo kentirumpinkémbó séꞌo Ísu pukáimpinkemba Maníkó íyáfasinankaraiyemo síyanamo éna sáwíꞌo úmaimo méraampinkemba Maníkó faútinkainiye. 10 Maníkón-aaisafeta kesirumpintá simankúnkúnta úndasa wenaúrankaꞌa arupísesa uwásínkáísata aforaꞌó minááímó simátimundasa sáwíꞌo úmaisaamo méraundafinkenta wéfausinkaiye. 11 Maníkón-aai aúfáífimba agaimaréna séna\nsiyáintembo índawimpaꞌo timankúnkúmbo\níyawi ímba tigaesáfésa ónááwe siyáiye.\n12 Minááí seyaafáꞌ-wáásí Yúndaa-waasiye fíꞌonkaa-waasiye Maníkón-aúrankaꞌa mimbóráíꞌa ontáféna siyáiye. Maníkó seyaafáꞌnánkáꞌó káráwiyaiwai éna súwaꞌnai ínkwae sésamo simámén-kwaasi óraa-kaweꞌa wéuwatinkaiye. 13 Maníkón-aai aúfáífimba agaimaréna séna\nFasiꞌaénkóntáfésa sésa sáwíꞌo úmaimo\nméraundafinkemba siyáínonemo sewí seyaafáꞌnánká miyá íníye\n14 Maníkó ímba méraiye-aaimo sewímó ombá súwaꞌnai uwo ímba kanaaꞌá wésewe. Maníkón-aaimo ímbo ísááwimo ombá minááísáfésa timankúnkúmba ímba kanaaꞌá wéowe. Maníkón-aaimo ímbo kosimátíméwasamo ombá minááí ímba kanaaꞌá ísááwe. 15 Ímbo tiꞌmárááwasamo ombá ímba kanaaꞌá kowásimatimewe. Maníkón-aai aúfáífimba agaimaréna séna\nagaimaréna siyáiye. 16 Minásé-ááí isésamanifo tuwímbai taráíyaawe. Mindásafena naaófáꞌá Maníkón-aai simátímakowin-awiꞌa Áísáya agaimaréna séna\nFasiꞌaénkóo kaweꞌ-ááí kosimátimunasasa\nminááísáfésa ímba timankúnkúmba owe\nagaimaréna siyáiye. 17 Ísu Káráísitin-aaimo simátíméwasamo isésamo ombá kanaaꞌá timankúnkúmba wéowe.\n18 Yúndaa-waasi Ísu Káráísitin-aai éraiꞌa éꞌa ísaraawe súne. Mindásafena naaófáꞌá Maníkón-aai aúfáífimba agaimaréna séna\nseyaafáꞌ-máráfáꞌá wénesa simátímúwana\nminááígó wété uráiye\nagaimaréna siyáiye. 19 Yúndaa-waasi mindá Ísareri-waasi minááígóní áwáuma éꞌa ísaraamba mindá éraiꞌ-aain-iye. Naaófáꞌá Mósese Maníkómó siyáin-aai agaimaréna séna\nYúndaa-waasi fíꞌonkaa-waasisafeꞌa séꞌa\núwoi-waasin-owe siyáamba miwísáféꞌa kesí\nwaásin-owe sendasáféꞌa aaisambá tiyéꞌa\ntirunkó sáwíꞌa uwátinkainiye\nManíkó siyáiye Mósese agaimaréna siyówana 20 ánaaemba Áísáya ímba ááꞌa úwana agaimaréna\nnóra símaisaawa Maníkómpáꞌá ténaumno-aai ímba sewífáꞌá paápé uráumne. Maníkómbá aráásíméro-aai ímba sewífáꞌá paápé uráumne séna 21 Ísareri-waasisafena séna túwaꞌnai ónaumne séꞌa kempáꞌá teró símaeꞌa iyúnasa kesáái taraisésa kembá tínaaeniꞌa wéowe\nManíkó siyáiye Áísáya agaimaréna siyáiye.


Aniłtʼánii (tʼááłaʼajínígoʼígíí) - Wikiibíídiiya\nDíí kweʼé naaltsoos bikáaʼgi saad shijaaʼígíí éí aniłtʼánii (tʼááłaʼajínígoʼígíí) yaa halneʼ dooleeł. Aniłtʼánii ałdóʼ baa yídíiłtah shį́į́.\nAniłtʼánii tʼááłaʼajínígo tʼéiyá dahinánígíí/ndaatʼaʼígíí éí nahasdzáán bikáaʼgi 2,500go daatsʼí ałʼąą ádaatʼé, áádóó éí tániilʼáí dayikahjįʼ atah daasdzoh. Ndaʼałkaahí éí "Ephemeroptera" deiłníigo dayózhí.\nDahináanii → Naaldeehii→ Bíígháán Ádaadinígíí→ Chʼosh bijáád dahólónígíí→ Chʼosh bijáád hastání→ Chʼosh bitʼaʼ dahólónígíí ↓\nDíí aniłtʼánii éí doo bitʼaʼ yiisdis da; bitsʼíís éí 4–40 millimeters áníłnéez łeh. Nááná éí bitseeʼ naakigo hólǫ́.\nChʼosh nádleehígíí (Holometabola)\nDíí naaltsoos 4 Níłchʼitsʼósí 2017 yoołkáłę́ędą́ą́ʼ łahgo ályaa.


Ńdíshchíitah tsin ditʼinii - Wikiibíídiiya\nŃdíshchíitah tsin ditʼinii\nŃdíshchíitah tsin ditʼinii éí Tsin Deigházhígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Urocitellus armatus" deiłníigo dayózhí ("Spermophilus armatus" deiłníí ńtʼę́ę́ʼ).\nDíí hazéí éí 9–12di asdzoh[?] áníłnééz; bitseeʼ éí 2–3di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitéél éí dinilgai; bijaaʼ éí áłtsʼíísí.\nŃdíshchíitah tsin ditʼinii éí tłʼoh dóó azeeʼ yiłchozh; dzidzé dóó chʼil bikétłʼóól éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Téél halbáhí binákʼee łitsooígíí - Wikiibíídiiya\nTéél halbáhí binákʼee łitsooígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Tónteel bikáaʼdi kéyah dah ndaaʼeełí léiʼ bikáaʼgi dóó Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Turdus nudigenis" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 8–10di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin; bitéél éí halbá; binákʼee dóó bidaaʼ éí łitso.\nTéél halbáhí binákʼee łitsooígíí éí chʼosh yázhí dóó tąądee naagháhii dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Łeeyiʼ tłʼiish bikágí yilzhólígíí - Wikiibíídiiya\nŁeeyiʼ tłʼiish bikágí yilzhólígíí éí nihookááʼ tłʼiish dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaah dóó Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Virginia valeriae" deiłníigo dayózhí. Tʼáá díí tʼéiyá tłʼiish "Virginia"-jí atah yisdzoh.\nDíí tłʼiish éí 7–10di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ.\nŁeeyiʼ tłʼiish bikágí yilzhólígíí éí tąądee naagháhii dóó łeeyiʼ chʼosh yilghał.


Hasbídítsoh ałchozhí bitłʼaaʼ łigaaígíí - Wikiibíídiiya\nHasbídítsoh ałchozhí bitłʼaaʼ łigaaígíí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ducula forsteni" deiłníigo dayózhí.\nDíí hasbídí éí 17–20di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo dootłʼizh; bitsiiʼ dóó bitłʼaaʼ éí łigai; bitʼaʼ éí kʼíjíjin.\nHasbídítsoh ałchozhí bitłʼaaʼ łigaaígíí éí tsin bineestʼąʼ deiłchozh.


Gólízhii Danilínígíí - Wikiibíídiiya\n(saad "Gólízhii" hasínítą́ą́ʼ)\nGólízhii dóó nahashchʼidí niłchxonígíí éí naaldloodshii daʼalghałígíí dah yikahjí atah daasdzo, áádóó éí nahasdzáán bikáaʼgi naakitsʼáadah ałʼąą ádaatʼé; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Mephitidae" deiłníigo deiyózhí.\nGólízhii danilínígíí éí kéyah dah siʼánígíí bikáaʼgi dahólǫ́; nahashchʼidí niłchxonígíí éí Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łání dóó Kéyah Dańlíinii bikáaʼgi hólǫ́.\nDíí naaldlooshii éí abínígo dóó hííłchʼįʼgo tʼéiyá naakai; jį́įgo dóó tłʼéeʼgo éí baʼáán yiyiʼ daʼałhosh.\nGólízhii éí dlǫ́ʼii nahalin; bitsʼíís éí 16–37di asdzoh[?] áníłnééz dóó 1–18 dahidídloʼ áníłdáás, áádóó éí łizhin dóó łigaigo ndaashchʼąąʼ łeh (łaʼ éí dibéłchíʼí ałdóʼ); łaʼ éí daalkizh, náánáłaʼ éí danéedǫ́ǫ́z.\nGólízhii éí daʼałchozh dóó daʼalghałgo naakai: chʼał dóó naʼashǫ́ʼii dóó tłʼiish dóó tsxilghááh dóó tsídii biyęęzhii deilghał. Nááná éí tłʼoh dóó chʼil bikétłʼóól deiłchozh; neeshchʼííʼ deildeeł ałdóʼ.


Compilations : Extracts Concerning the Resurrection [bahai : english : bahairesearch.com]\nCompilations : Extracts Concerning the Resurrection\n"Tablets of `Abdu'l-Bahá Abbas", Vol. 1 (Chicago: Bahá'í Publishing Society), p. 192\n"Tablets of `Abdu'l-Bahá Abbas", Vol. 1 (Chicago: Bahá'í Publishing Society), p. 193-194\n14 August 1937 to an individual believer in response to a request for an explanation of The Báblical verses Luke 24:39 and John 20:24-29 for a person who was investigating the Teachings of the Faith.


Yaadaałgaii łichíʼígíí - Wikiibíídiiya\nYaadaałgaii łichíʼígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ramphocelus bresilius" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 6–7di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łichííʼ; bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí łizhin; bidaaʼ éí diłhił dóó łigai.\nYaadaałgaii łichíʼígíí éí chʼil binááʼ yildeeł.


Rom 11 | `KZE | STEP | simátíménda ísáaro. áraiꞋa Áánútu kwená kwaási Yútaa-kwaasi íma ánaaemba umátímakaiye. kemá miwívínkéwáí éꞋa Ísareri-kwaasi póꞋa Ááváramu aísaavutantambo úndawai éꞋa Pénisamini minándárákéwáímá úne.\nÁánútu Ísareri-kwaasi arumbá kwéumatinkain-kwasai.\n1 simátíménda ísáaro. áraiꞋa Áánútu kwená kwaási Yútaa-kwaasi íma ánaaemba umátímakaiye. kemá miwívínkéwáí éꞋa Ísareri-kwaasi póꞋa Ááváramu aísaavutantambo úndawai éꞋa Pénisamini minándárákéwáímá úne. 2 naaóváꞋá Áánútu Yútaa-kwaasi ítámarena ánaaemba íma umátímakaiye. Íráiyaan-aai agaimakáimba ísaraawe. naaóváꞋá Íráiyaa Ísareri-kwaasiyavena íꞋái séna Áánútuntavena séna\n3 Ísóigoo enáái simátímakaawaivinkemba sáwívarawai tínkamuwasa púwúwasa óntan-taareima tawísíyuwesa entávésamo imáyáamo ésamo póímo tuvúꞋmáímo agaimakáan-taareima tawísíyukaawe. enááimo simátímakaawaivinkemba keyáá máyaunda pósa kenkwáráꞋá sínkamonaaowe\nÍráiyaa súwana 4 Áánútu simámena séna\nímanivo kesí kwaási ménaaontavena sáwívarawai 7,000 kwaasi tátokaunasa kampar-ísóígó áwíꞋo Páárimba kwenáwíꞋa íma mósá makáawe\nÁánútu simámakaiye. 5 mirámó uráintemba ívékwaraꞋa Áánútu arumbá umátínkáíwaiyavena Yútaa-kwaasivinkemba évakarawai ítámakaisasa máyáawe. 6 miwítí mayáíyávéna íma ítámakaivo arumbá umátinkenayavena ítámakaiye. miwímó kaweꞋ-máyáímó mairáawaina anondá íma ítámakaivo kwemá arumbá umátinkenayavena ítámakaiye.\n7 miráumai Ísareri-kwaasi Yútaa-kwaasi Áánútumo kwenaúrankaꞋo arupímo kwéumatinkain-amba avakáá uwááesa owasá amáparawai íma awánaraavo Áánútumo ítámakaiwai évakarawai awánaraawe. Áánútu tááyaraimba tááꞋa káúnkurain-kwaasiraamba ésa íma ísáawasa évakarawai ísaraawe. 8 naaóváꞋá Áánútun-aai aúváívimba agaimaréna séna\nÁánútu séna tívón-kamátinkaumne súwana tívó kwégowasa íma kanaán-umai aaí ísaraamba mirámó uraántemba ívékwaraꞋa mirá kwéowe\nagaimaréna siráisana 9 Tévíti agaimaréna séna\ntoóntávésawe suꞋmai anón-imayaa ésa sésa kaweꞋá umáíya máyaumne síyambanivo minímáyáágó kampaꞋá simátiyuwainasa sáwíꞋa umái mésa sáwí-meyamba mayánááowe. 10 miwí túramba kavíkurainasaraamba íma awánanaaowe. miwítí umbai-yántááꞋá kwaíkwaiꞋa éna íma ánásaniye\nTévíti siráiye. 11 mináímbá imáyáa éꞋa simátíménda ísáaro. Yútaa-kwaasi kampar-ámbá kwégwaraambanivo naaémba íma mirá ónááowe. Yútaa-kwaasi Áánútun-aai arááíraankaꞋa óꞋonkaa-kwaasi Áánútumo sáwíꞋo umáímo máyáampinkemba kawer-ámpáꞋó métínkáin-aimba isésa áraire kwésemba Yútaa-kwaasi isésa tirunkó sáwíꞋa ínasa kegwárátá miráumai kwaránáe sénááowe. 12 Yútaa-kwaasi sáwíꞋa ésa sáwí-amba kwégwaraamba mindáyavesa óꞋonkaa-kwaasi kawer-ámbá kwégwaresa kaweꞋá umái máyáawe. miráumai naaémba Yútaa-kwaasi Ísu Káráísitin-aaiyavesa áraire sésa kawer-ámbá kwaránááomba sáwívarawai tuwánésa ávááraumai kaweꞋá umái ménaaowe.\nóꞋonkaa-kwaasi kawer-ámpáꞋá mégwétinkain-kwasai.\n13 íma Yútaa-kwaasin-ovo óꞋonkaa-kwaasiyaveꞋa imáyáa éꞋa simátíménda ísáaro. Áánútu kentávéna séna óꞋonkaa-kwaasi kesáái kosimátímaꞋmae naauwó séna siꞋmákaimba mimbáyáí anóm-bayaiman-iye kwésune. 14 óꞋonkaa-kwaasi kwésimatimunda imáyáa éꞋa kesí kwaási Yútaa-kwaasi isésa tirumbá sáwíꞋa ínasa kegwárátá miráumai kwaránáe sénááowe-imayaa kwéune. Yútaa-kwaasi mirá íyana Áánútu kawer-ámpáꞋá métinkanintaveꞋa óꞋonkaa-kwaasi simátímaꞋmae kwéiyune. 15 Áánútu Yútaa-kwaasi ánaaemba umátímakainkaꞋa óꞋonkaa-kwaasi sáwívarawai kwená kwaási-iꞋa umátínkaraisasa miráumai naaémba Yútaa-kwaasi ÁánútumpaꞋa tíyana Ísu Káráísitina kwaási-iꞋa umátinkanimba pukésa usásinaaraꞋnaraamba ónááowe.\n16 Yútaa-kwaasiyaveꞋa imáyáa éꞋa simátíménda ísáaro. évakarawaimo toómbó ayááímó topámbaimo Áánútumbo ámémba mintómbá mútúꞋa Áánútundeiman-iye. évakarawaimo sésamo mintáí-ánúꞋá Áánútundeiman-iye sembá mintáímá amápaꞋa kwendéímán-iye. 17 moórá-taigo áwíꞋa órívema kígauvaꞋa kwáyáin-taima mintáíráámbá umái Yútaa-kwaasi máyáawe. Áánútu minórívé-táígó ayáánamai arátuwena úmípakemba áváár-orive-taigo ayáánamai aráꞋmai máyavusumaraisana ávóiraken-anomba tamandéna anón-uraiye. áváár-orive-taigo ayáánamairaamba kemá óꞋonkaa-kwaasiman-owe. 18 mindáyaveꞋa kentúwíꞋa íma maimaé iyéꞋa arátukain-ayaanamaiyaveꞋa úwoisamba owatá kesáá anómba úne íma seró. mintáígó asirayámbá kwétimivo keinárawaꞋa mintáígómbá íma asirayámbá kwéamevo kentúwíꞋa íma maimaé íyóro.\n19 kentúwíꞋa íma mósá maréꞋa séꞋa Áánútu kentáá máyavusumarinintavena ayáánamai arátukaiye íma seró. 20 maarán-áímbá árair-aimban-iye. Yútaa-kwaasi Ísu Káráísitin-aaiyavesa íma áraire siráantavena arátukaisaꞋa keinárawaꞋa áraire siráantavena miwí tinondá máyáawe. mindáyaveꞋa íma kentúwíꞋa mósá máréwana tááꞋa káínaꞋa kárákwiyoro. 21 Yútaa-kwaasi ayáánamai-uramban-ovo Ísu Káráísitin-aaiyavesa íma áraire sentávéna arátúwáísasa máyáamba póꞋa keinárawaꞋo mirámó íyanamo éna Áánútu mirá íníye. 22 Áánútu évakarawai arumbá umátinkena évakarawai sáwí-meyamba timínímba imáyáa oró. sáwíꞋo uráawai sáwí-meyamba tiména kembá kaweꞋá kwéumatinkaiye. kaweꞋó umátínkáípaꞋo ímo maíꞋmaiꞋo íyanamo éna ayáánamaimo arátukaintemba keinárawaꞋa mirá íníye. 23 Yútaa-kwaasimo sáwí-ambo tuwésamo Ísu Káráísitin-aaiyavesa áraire síyanamo éna Áánútu asirayámbá tokáiwai tiréna ááémo maémáémpaꞋa mótinkaniye. 24 óꞋonkaa-kwaasi áváár-orive-taigo ayáánamairaamba owaná Áánútu arátuwena kawer-órívé-táívímbá máyavusumakaimba mindá umbaí tairáiye. Yútaa-kwaasi kawer-órívé-táíráámbá owaná Áánútu minkáwé-táígó ayáánamai arátukaimbanivo ókwaraꞋa maimaí Yútaa-kwaasi máyavusumaranimba mindá íma umbaí téna kanaán-umai íníye.\nÁánútu amáparawai arumbá kwéumatinkain-kwasai.\n25 kesí kwaásiyono. kesáá anón-kwaasiya úne sevó séꞋa avoraꞋó simátíménda ísáaro. Ísareri-kwaasi Ísu Káráísitin-aaiyavesa íma áraire sembánivo íma mirá úmae iyésa naaémbo óꞋonkaa-kwaasimo Áánútumo ítámakaiwaimo ÁánútunopaꞋo tíyankaꞋa Ísareri-kwaasi Ísu Káráísitin-aaiyavesa áraire sénááowe. 26 miráumai Áánútu Ísareri-kwaasi sáwíꞋo umáímo máyáampinkemba kawer-ámpáꞋá métinkaniye. mindáyavena naaóváꞋá Áánútun-aai aúváívimba agaimaréna séna\nsáwíꞋo umáímo máyáampinkemba kawer-ámpáꞋá métínkáiwai Sáíyono-naopaꞋa paáréna Yákópo aísaavutantamba uráawaiti sáwí-imayaa maitiyuwáníye. 27 sáwí-imayaa maitíyúwáandaraꞋa simáímo tarúmakaunda-aimba paáriniye Áánútu siráiye\nagaimaréna Ísareri-kwaasi Yákópo aísaavutantamba uráawaiyavenawe miwítí anón-daopaꞋa áwíꞋa Sáíyono-naopatavenawe agaimaréna siráiye. 28 Yútaa-kwaasivinkemba sáwívarawai Ísu Káráísitin-aai arááíraamba pósa Áánútuna namuro-kwáásíráámbá ompínkémbá óꞋonkaa-kwaasi kwenáái iséꞋa áraire siráawe. Yútaa-kwaasi tíkwáꞋnáma Áánútu simái tarúmakaintavena miwí tísaavutantamba uráawai kwená kwaási-iꞋa umái ítámakaiye. 29 Áánútu kwená kwaási-iꞋa umái ítámakena kaweꞋá umátínkaraimba íma ivátiyuwena óꞋon-imayaa íníye.\n30 ááéma kemá óꞋonkaa-kwaasi Áánútun-aai arááíraawasa naaémba Yútaa-kwaasi mirá uráamba póna ívéꞋa Áánútu keinárawaꞋa arumbá kwéumatinkaiye. 31 Yútaa-kwaasi Áánútun-aai arááíraawana keinárawaꞋo arumbó kwéumatinkaintemba naaémba miwí arumbá umátinkaniye. 32 amáparawai Áánútun-aai arááísúwana Áánútu séna sáwíꞋo kwéomba mindágo tátokaiye séna arumbá umátinkanintavena mináímbá siráiye.\nÁánútu áwíꞋa anómba úmae kwéiyin-kwasai.\n33 Áánútu ávááraumai arumbá umátinkena kawer-ímáyáá éna amápa-tantaatavena imáyáa isaná mirám-baaran-aimbo ÁánútunopaꞋo kwáyáimba íma kanaán-umaiya kwéisaunanaya mirám-baaram-bayaimo kwémayaimba íma kanaán-umaiya kwéawanaundayaawe. 34 Áánútun-aai aúváívimba agaimaréna séna\nÍsóigomo imáyáamo kwéimba íma kanaán-umai kwéisaawe. Ísóigomo máyáim-bayai íma kanaán-umai táásá umai kwémayaawe. 35 moórá-yantaaꞋa simíyaꞋa kemá anondá tíménoma íma siwáímá póna kwemá ísarena kwétimiwaiman-iye\nagaimaréna siráiye. 36 Áánútu amápa-tantaaꞋa úmáráísana kwená asirayámbá kwáyáintavena amápa-tantaaꞋa kwáyáimba pósa kwenáwíꞋa mósá maránááontavena amápa-tantaaꞋa kwáyáiye. mindáyaveta Áánútumo mayáímó kwémayaimba íma kanaán-umaiya amápaꞋa kwéawanasaundayaanivo kítokaꞋa kwéawanaundayaaniye. kwenáwíꞋo anómbo úmae kwéiyimba árair-aimban-iye.


Tsídii disxǫsí bitłʼaaʼ łigaaígíí - Wikiibíídiiya\nTsídii disxǫsí bitłʼaaʼ łigaaígíí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Galbula cyanescens" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 7–8di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh dóó disxǫs; bitéél éí dootłʼizhiigo naashchʼąąʼ; bitłʼaaʼ éí łigai; bidaaʼ éí nineez dóó áłtsʼóózí.\nTsídii disxǫsí bitłʼaaʼ łigaaígíí éí chʼosh haalzheehgo naatʼá.


1Pe 3 | `AUY | STEP | Aaresónó maarán-oro. Kentuwaai-táái ísáaro. Kentuwaaipínkémbá tuwímbai Maníkón-aaisafesa ímba timankúnkúmbo owí kembá tuwánésa Maníkómpáꞌá tíyantafeꞌa kaweꞌ-úmai méwasa tuwánésa Maníkón-aaisafesa timankúnkúmba ónááwe. Ímba ayáátááꞌ-aai séꞌa Maníkóntáféꞌa imáyáa éꞌa kaweꞌ-úmai méwasa tuwánésa Maníkón-aaisafesa timankúnkúmba ónááwe.\n1 Aaresónó maarán-oro. Kentuwaai-táái ísáaro. Kentuwaaipínkémbá tuwímbai Maníkón-aaisafesa ímba timankúnkúmbo owí kembá tuwánésa Maníkómpáꞌá tíyantafeꞌa kaweꞌ-úmai méwasa tuwánésa Maníkón-aaisafesa timankúnkúmba ónááwe. Ímba ayáátááꞌ-aai séꞌa Maníkóntáféꞌa imáyáa éꞌa kaweꞌ-úmai méwasa tuwánésa Maníkón-aaisafesa timankúnkúmba ónááwe. 3 Waási kááꞌa súfífáefo séꞌa ímba toꞌwaaí éꞌa kaweꞌ-únánkwátói toꞌwaaisáféꞌa ímba óraaꞌ-imayaa éꞌa 4 aáno úmai kentirunkó kaweꞌó índa ímba ááéma taiꞌáínana mindá Maníkón-aúrankaꞌa kaweꞌán-iye. 5 Naaófáꞌá aaré Maníkóntáfésa imáyáa ésa wemó toꞌmayaambó uwátinkon-tantaaꞌa amuꞌmarésa méron-inimba miwí tuwai-táái isésa kaweꞌ-úmai maéꞌómbaniye. 6 Minínímpínkémbá moórá-ininkon-awiꞌa Séraa awaaikó Émbaramun-aai iséna kesí óraakoma óne siyáiye. Kaweꞌó éꞌo ímbo seyaafá-tántáátáféꞌo táátafeꞌo éꞌo éꞌa wenayáámúniꞌa ónááwe.\n7 Miyáumai waaimó éꞌa maarán-oro. Kentuwaainíntómbá kaweꞌá uwátinkeꞌa miwí túma ímba fasiꞌaráíntafeꞌa imáyáa éꞌa túwaꞌnai oro. Kembiwíyé kentuwaainíntóné aúíꞌa úmai méraiyantafena Maníkó kaweꞌá uwátínkáífo mindásafeꞌa kaweꞌá uwátínkáaro. Miyámó íyanamo éna moórá-umbai-tantaako kentí inai-ámpímbá ímba faiyíníye.\nMimbórá-ímáyááráꞌá méraaromo siyáin-aai.\n8 Moórá-aai ísáaro. Kentúma ímba maimaé iyéꞌa mimbórá-ímáyáá éꞌa keáfáráwáínóndaamo imáyáamo ontembá moórá-mora-waasi miyán-imayaa éꞌa túwaꞌnai oro. 9 Sáwíꞌo uwátinkaiyaꞌo éꞌa anondáá ímba sáwíꞌa uwátínkáaro. Sáwí-aaimo simátinkaiyaꞌo éꞌa anondáá ímba sáwí-aai simátínkáaro. Sáwíꞌo íyawi anondáá kaweꞌá uwátínkáaro. Maníkó táántonkaꞌa kaweꞌá uwátinkaumne siyáimba póꞌa kaweꞌá uwátínkáaro. 10 Mindásafena Maníkón-aai aúfáífimba\ntuwímbai ayáátáákaꞌa sirunkó kaweꞌá ínaꞌa ménae sésamo ésa karoꞌ-ááíyé sáwí-aaiye 11 sáwíꞌo on-tántááꞌé tínaaemba uwámesa kaweꞌá ésa aáno úmai méraiyantafesa minámbá arááíwáéro. 12 Fasiꞌaénkó arupíse úmaimo méraawiyaꞌa káráwiyena miwítí inaí iséna túwaꞌnai ena sáwíꞌo owí ánaaeniꞌa wéuwatimiye\n13 Kemá fasiꞌéꞌa kaweꞌá ombá pósa ímba sáwíꞌa uwátinkanaafo 14 arupíse úmai méraambo umbai-tántááꞌó timíyanamo éna Maníkó kaweꞌá uwátinkainifo minúmbáí-tántáátáféꞌa ímba óraaꞌ-imayaa éꞌa minúmbáí-tántááꞌó timínda-waasisafeꞌa ímba táátafeꞌa éꞌa 15 Ísu Káráísitintafeꞌa kaweꞌ-ímáyáá éꞌa wentáféꞌa séꞌa weyáá Fasiꞌaénkón-iye síyasa tísai esamo sésa Maníkóntáféꞌo imáyáamo ombá nóra símaiya wéoo síyaꞌo éꞌa kaweꞌ-ááí simátimiyantafeꞌa toꞌmayaa uréꞌa 16 kaweꞌ-úmai wempakémbá simátíméro. Kentirunkó ímba waéꞌwáéꞌá índa arupíya wérainaꞌa Ísu Káráísitimpaꞌa kááísamai arupíse úmai méraiyasa tuwímbaimo símaimo sáwíꞌo uwátinkaiyambo ésa miwí tááigo toséꞌmai tigaemá íníye. Miyá íyantafeꞌa káráwiyoro. 17 Kaweꞌó ombó Maníkómó ímbo aambó fáíꞌmakainasamo ésa umbai-tántááꞌó timíyamba mindá Maníkóndén-iye. Énifo sáwíꞌo ombó umbai-tántááꞌó timíyamba mindá kentí áwáugon-iye. 18 Miyáumai ímbo arupíse úmaimo méraawi Maníkómpáꞌá wíyantafena Ísu Káráísiti arupíse úmai méraiwai mimbórá-kánáá puwéna minkísáú taíꞌáraiye. Wenáúgo pukówana amankó úwoi méraiye. 19 Wenamankó tuwímbai timankó ándáraambo káráꞌumakomba wenáái kosimátímakaiye. 20 Naaófáꞌá moóráwigon-awiꞌa Nówaa ména non-afóforaꞌo wínda-taomba úmakonkaꞌa Maníkó kesáái ísáaro séna timuꞌmarówasa wenáái taráísúntafesa pukáafo afakaumboé-waasi non-afóforaꞌo wínda-taompaꞌa imérowana miwí nonkó ímba nawíkowasa ímbo púwúmba kaweꞌ-úmai maéꞌómbaniye. 21 Mindónkómó uráinteniꞌa nombá maitínkááwana Maníkó tíꞌmai kawepáꞌá méwétinkaiye. Nombó maitínkáámba paáká-túrákémbá ímba wéwiyofo Maníkómbá áísai owaná tirumpimbá ímba aaí wéraindasafena sáwí-imayaa maitiyuwáíníye.\nÍsu Káráísiti pukáimpinkemba íyáfasinkaintafena\nsáwíꞌo úmaimo méraampinkemba tíꞌmai kawepáꞌá méwétinkaiye. 22 Ísu Káráísiti pukáimpinkemba íyáfasinena Maníkón-ayáánúrapaꞌa fasiꞌaén-áémpáꞌá iména wíyómpaken-kisau-waasiye óraaꞌ-waasiye fasiꞌaéntóné miséyááfá-tántáákáꞌá káráwiyaiye.


Tsiikʼi Déíbaalí Bikéyahdę́ę́ʼ tsétah naʼashǫ́ʼii - Wikiibíídiiya\nTsiikʼi Déíbaalí Bikéyahdę́ę́ʼ tsétah naʼashǫ́ʼii\nTsiikʼi Déíbaalí Bikéyahdę́ę́ʼ tsétah naʼashǫ́ʼii éí naʼashǫ́ʼii ndaashchʼąąʼígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Tsiikʼi Déíbaalí Bikéyahdi dóó Haʼaʼaahjí Ásáí Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Laudakia nupta" deiłníigo dayózhí.\nDíí naʼashǫ́ʼii éí 2–4di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí diłhiłgo łibá; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.\nTsiikʼi Déíbaalí Bikéyahdę́ę́ʼ tsétah naʼashǫ́ʼii éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.


Luk 9 | `NHR | STEP | Me kò Jeso ba 12 xu tciia xg'ae a ba a qarian máà xu, wèé dxãwa tc'ẽean xu gha xhàiagu, a wèé tcììan thẽé tsoò di i.\nJeso ba ko 12 xu xgaa-xgaase-kg'ao xu tsééa tcg'òó\n1 Me kò Jeso ba 12 xu tciia xg'ae a ba a qarian máà xu, wèé dxãwa tc'ẽean xu gha xhàiagu, a wèé tcììan thẽé tsoò di i. 2 A ba a tsééa tcg'òó xu, síí xu gha Nqarim di x'aian ka xgaa-xgaa, a xu a tsàako ne khóè ne kg'õèkagu ka. 3 A ba a bìrí xu a máá: “Táá méé xao qõò xao ko ka cúí gúù ga séè guu, dqàbi hìim ga igaba, dtcòbè ga igaba, péré ga igaba, mari ga igaba, kana cám̀ di qgáían ga igabaga. 4 Eẽ xao ko tcãàm nquu ba, ndakam ga igaba, gaam koe méé xao hãa naka nxãakg'aiga síí ẽem x'áé-dxoom koe tcg'oa. 5 A ncẽè khóèan kò qãèse hààkagu xao o tama ne méé xao nqàrèa xao di tsharàn qãè-qãe, ẽe xao ko gaam x'áé-dxoom koe tcg'oa ne, nakas gha nxãasega gane koe x'áí sa ii,” témé.\n6 Xu xgaa-xgaase-kg'ao xu xgoaba a wèé xu x'áé xu koe qõòa te, a xu a ko qãè tchõàn xgaa-xgaa a ko wèé za ga khóèan kg'õèkagu.\nHerotem dis xháé tc'ẽe sa\n7 Eẽm ko Galilea dim x'aigam Herote ba wèé zi gúù zi kúrúse ko zi ka kóḿ kam kò táá q'ãa. C'ẽe ne khóè nea kòo máá, Johanemtcguù-tcguu-kg'ao ba x'ooan koe tẽea, témé khama, 8 ne ko c'ẽe ne máá, Elija ba hòòsea, témé, ne ko c'ẽe ne máá, c'ẽe xu porofiti xu ncìí x'aè di xu ka c'ẽe ba x'ooan koe tẽea, témé. 9 Me Herote máá: “Johane bar kò q'ãe tcúúa hãa, ka ncẽe zi gúù zi gam kar ko kóḿ ba dìí baà?” témé. A ba a kò bóò mem gha sa tc'ẽe.\nJeso ba ko 5,000 sa nqáéa ne khóè ne tc'õókagu\n10 X'áè úú-kg'ao xu kò ka̱bise a hàà wèé zi gúù zi ẽe xu kò kúrú zi ka bìrí Me. Me séè xu, xu Gam cgoa cúía síí hãa Betesaida ta ko ma tciièm x'áé-dxoom koe. 11 Ncẽes gúù sa ne ko kóḿ kas kò xg'ae sa xùri Me, Me qãèse hààkagu ne, a ba a Nqarim di x'aian ka kg'ui cgoa ne, a ẽe kò ko kg'õèkagukuan qaa ne qãèkagu.\n12 Nxãaskas cáḿ sa tshoa-tshoa a ko dqòara qõò ka xu kò 12 xu xgaa-xgaase-kg'ao xu Gam koe hàà a máá: “Khóè ne qõòa q'aakagu, naka ne nxãasega nxa̱ma-nxa̱ma hãa xu x'áé xu koe hẽé naka xhárà xu koe hẽéthẽé síí, naka nea síí x'óm̀-q'ooan hẽé naka tc'õoan hẽéthẽé qaara mááse, cúía hãam qgáìm koe ta hãa ke” témé. 13 Igabam kò bìrí xu a máá: “Gaxao c'ẽe gúùan máà ne naka ne tc'õó,” témé. Xu máá: “5 xu péré xu cúí xu xae úúa naka cám̀ x'aù tsara hẽéthẽé e, kana méé xae síí khóè ne wèé ne tc'õoan x'ámá máá?” témé. 14 5,000 khama noo xu khóè xu kò ẽe koe hàna domka.\nMe kò Jeso ba Gam di xu xgaa-xgaase-kg'ao xu bìrí a máá: “Khóè ne bìrí naka ne wèés xg'aes koe 50 khama noose ntcõó,” témé. 15 Xu gataga hẽé, i wèé khóèan ntcõó. 16 Me Jeso ba 5 xu péré xu hẽé naka cám̀ x'aù tsara hẽéthẽé séè, a ba a nqarikg'ai koe ghùi-kg'ai, a ts'ee-ts'eekg'ai i, a péréan khõá q'aa, a xgaa-xgaase-kg'ao xu máà a, xu khóè ne q'aa-q'aa máá a.\n17 Ne kò wèéa ne ga tc'õó, a ne a xg'ãà, xu ẽe kò qaùan xg'ae-xg'ae a 12 xu q'ore xu tcãà, xu cg'oè.\nPetere ba ko Jesom koe nxàese\n18 Eẽm cúíse hãa a ko còrè ka xu xgaa-xgaase-kg'ao xu síí cgae Me. Me tẽè xu a máá: “Dìí Raà, ta zi ko xg'ae zi méé?” témé. 19 Xu xo̱a Me a máá: “C'ẽe ne ko máá, Johane Tsi tcguù-tcguu-kg'ao Tsi i, témé, ne ko c'ẽe ne máá, Elija Tsi i, témé, ne ko c'ẽe ne qanega máá, ncìí kuri di Tsi porofiti Tsi i x'ooan koe tẽea Tsi, témé,” ta xu méé.\n20 Me tẽè xu a máá: “Kháé xaoa ko gaxao máá, dìí Raa, témé?” Me Petere xo̱a a máá: “Ncẽe kò nqòòkaguèa hãa Tsi Kreste Tsi Nqarim di Tsi i,” témé.\nJeso ba ko Gam di xgàrasean ka hẽé naka x'oos ka hẽéthẽé kg'ui\n(Mt 16:20-28; Mk 8:30—9:1)\n21 Me Jeso ba qarika x'áè xu, táá xu gha ncẽes gúù sa cúí khóè ga bìrí sa. 22 A ba a máá: “Khóèm dim Cóá ba gha káí zi gúù zi koe xgàrase, a ghakhóè ne di xu kaia xu hẽé, kaia xu peresiti xu hẽé, naka x'áè xgaa-xgaa-kg'ao xu ka hẽéthẽé bóòa xguìè, a gha cg'õoè, a ba a gha nqoana dim cáḿ ka x'ooan koe tẽe,” tam méé.\n23 Nxãaskam kò Jeso ba Gam di xu xgaa-xgaase-kg'ao xu bìrí a máá: “Ncẽè c'ẽem khóèm kò xùri Te kg'oana ne méém bóòa xguìse naka baa gam dim xgàu hìi ba dcẽé, naka xùri Te. 24 Dìím wèém ẽe gam dis kg'õè sa qgóóa qaria hãa bas gha aaguse cgae, igaba wèém ẽe ko Tíí domka gam dis kg'õès ka aaguse cgaeè ba gha hòò si khama. 25 Dùús ka ba gha khóè ba ka̱bisea mááè, ncẽè wèém nqõó bam kòo hòò, a ba a gam dis kg'õès ka aaguse cgaeè ne, kana ba gha khóè ba dùútsa gúù sa gam di kg'õèan téé-q'oo koe tcg'òó a máà? 26 Dìím wèém ẽe ko Tíí hẽé naka Tiri kg'uian hẽéthẽé sau-cgaese ba gha thẽé Khóèm dim Cóám ka sau-cgaeseè, ẽem gha ko Gam di x'áàn koe hẽé naka Xõòm di x'áàn koe hẽé naka tcom-tcomsa xu moengele xu di x'áàn koe hẽéthẽé hãase ko hàà ne. 27 Igabar ko tseeguan bìrí tu u: Ncẽe koe téé-tẽe ne ka c'ẽea ne x'ooan xám̀a hãa tite, Nqarim di x'aia ne ne ko bóò i hàà tama cookg'ai koe,” tam méé.\nJesom di bóòse-q'ooa nea ko ka̱bise a tãá\n(Mt 17:1-8; Mk 9:2-8)\n28 Eẽm ko Jeso ba ncẽe zi gúù zi nxàea xg'ara kam kò 8 khama noo cáḿan qãá q'oo koe Peterea xu, Johanea xu, Jakoboa xu séè, a ba a xàbìm koe qõò cgoa xu a síí còrè. 29 Eẽm hãa a ko còrè ka i kò kg'áía ba ka̱bise a tãá, i Gam di qgáían ka̱bise a tca̱àkose q'úú. 30 Ka tsara ko kúúga cám̀ tsara khóè tsara kg'ui cgoa Me, Moshe ba hẽé naka Elija ba hẽéthẽé tsara, 31 ncẽe kò nqarikg'ai di x'áàn koe qhúí tsara, a ko Jesom cgoa kg'ui, a ko Gam di x'ooan hààko ka kg'ui, kháóa cgae ga ko Jerusalema koe kúrúse e. 32 Xu kò Petere ba hẽé naka gam ka c'ẽea tsara hẽéthẽé xu qarika x'óm̀a cg'áé. Eẽ xu ko kókò ka xu kò Gam dim x'áà ba bóò, naka gaa tsara khóè tsara hẽéthẽé e, ẽe ko Gam cgoa tẽe tsara. 33 Eẽ tsara ko khóè tsara Jeso ba guu a ko qõò kam kò Petere ba bìrí Me a máá: “X'aigaè, tsóágase i gáé qãèa, ncẽe koe xae ga hãa sa! Nqoana xu nquu-coa xu xae gha tshào, me c'ẽe ba Tsari, me c'ẽe ba Moshem di, me c'ẽe ba Elijam di,” tam méé. (C'úùam ko hãa dùú sam ko kg'ui sa.)\n34 Qanegam hãa a ko kg'ui kas kò túú-c'õò sa qàbia tcãà xu, a sa a gas di sóm̀an cgoa qàbi xu. Eẽ xu ko xgaa-xgaase-kg'ao xu túú-c'õòs koe tcãà ka xu kò q'áò. 35 Me kò kg'ui ba túú-c'õòs koe guu a máá: “Ncẽe ba Tirim Cóá Me e, nxárár tcg'òóa ba, ke komsana Me,” témé.\n36 Eẽm ko kg'ui ba xg'ara kam kò Jeso ba cúíse hãa. Xu kò xgaa-xgaase-kg'ao xu ncẽes gúùs cgoa nqoo, a xu a gaa xu cáḿ xu ka táá cúí khóè ga bìrí dùú sa xu bóòa hãa sa.\nJeso ba ko cóá ba qãèkagu\n37 Xùrikom cáḿ kam ko Jeso ba hẽé naka xgaa-xgaase-kg'ao xu hẽéthẽé xàbìm koe guu a ka̱bise, si kaias xg'ae sa Jesom cgoa xg'ae. 38 Kam kò gaa x'aè kaga c'ẽem khóè ba ẽes xg'aes q'oo koe q'au a máá: “Xgaa-xgaa-kg'ao Tseè, dtcàrà Tsir ko Tsi tirim cóá ba bóò, nooam cóám ga me e khama. 39 Dxãwa tc'ẽean kòo tcãà cgae me ne i ko kúúga q'aukagu me, a qgaè-kg'aikagu me, a kg'áḿa ba koe xùbúan tcg'òókagu me, a ko khõá tòm̀-tom me, a qháése guu me tama. 40 Ra kò Tsari xu xgaa-xgaase-kg'ao xu dtcàrà, xhàia xu gha guu u ka, igaba xu kò tààè,” témé.\n41 Me Jeso ba xo̱a a máá: “Oo, tsóágase dtcòm̀ úú tamas qhàò sa gáé ncẽe sa! Nta noo x'aèa ne Ra gha gaxao cgoa hãa a qáò-tcaoa máá tu u? Tsarim cóá ba ncẽe koe óá!” témé. 42 Cóám ko hàà koe ga i ko dxãwa tc'ẽean góḿankg'ai koe xàbùa qáú me, a i a qgaè-qgae-kg'ai me. Kam ko nxãaska Jeso ba dxãwa tc'ẽean dqàè, a cóá ba qãèkagu, a ba a xõò ba máà me. 43 Ne kò wèé ne khóè ne Nqarim di kaian ka area.\nEẽ ne wèéa ne qanega ẽem Jeso ba kúrúa zi gúù zi wèé zi ka area kam kò Gam di xu xgaa-xgaase-kg'ao xu bìrí a máá: 44 “Qãèse dxãà tcee ncẽer ko bìrí xao o kg'uia ne: Khóèm dim Cóá ba gha hàà khóè ne tshàu q'oo koe tcãàè,” témé. 45 Igaba xu kò ẽem ko méé sa táá kóḿa q'ãa, gaxu koe i kò chóm̀sea, táá xu gha kóḿa q'ãa a ka khama. A xu a kò ẽe kg'uia ne ko dùú sa méé sa tẽèan bèe.\n46 Si kò gaxu xg'aeku koe ntcoeku sa tẽe, dìína gaxu xg'aeku koe kaia hãa di sa. 47 Igabam kò Jeso ba tcáóa xu q'oo koe xu tc'ẽea hãa sa q'anaa, khamam kò cg'árém cóá ba séè, a Gam qàe koe tòó, 48 a ba a bìrí xu a máá: “Dìím wèém ẽe ko ncẽem cóá ba Tiri cg'õèan koe qãèse hààkagu ba ko Tíí tc'áró ga qãèse hààkagu. Me ko dìím wèém ẽe ko Tíía qãèse hààkagu Te ba ẽe tséé Tea ba qãèse hààkagu. Eẽ gaxao koe kaisase cg'áré ba gaxao ka kaiam ga me e khama,” témé.\nEẽ gaxao cgoa ntcoeku tama ba gaxao xòè koe hàna\n49 Me Johane xo̱a a máá: “Kaia Tseè, c'ẽem khóè ba xae kò bóò me ko Tsari cg'õèan cgoa dxãwa tc'ẽean xhàiagu, xae kò sixae ka c'ẽem tama me e domka gatà hẽéan cara me,” témé. 50 Igabam kò Jeso ba gam ka máá: “Táá cara me guu, ẽe gaxao cgoa ntcoeku tama ba gaxao xòè koe hàna ke,” témé.\nJeso ba ko Jerusalema koe qõò (9:51—19:44)\nSamaria dim x'áé ba ko Jeso ba qãèse hààkaguan xguì\n51 Eẽm ko Jeso ba nqarikg'ai koe séè a úúèm x'aèm ko cúù kam kò bìríse a Jerusalema koe qõò. 52 A ba a tséé-kg'ao xu tc'ãà a tsééa tcg'òó. Xu Samaria ne dim x'áé-coam koe síí tcãà, gúù zi xu gha kg'ónòa máá Me ka. 53 Igaba ne kò gaa koe hãa ne khóè ne táá qãèse hààkagu Me, Jerusalema koem kò úú-kg'aia khama. 54 Eẽ tsara ko xgaa-xgaase-kg'ao tsara Jakoboa tsara Johanea tsara ncẽes gúù sa bóò ka tsara ko máá: “X'aigaè, nqarikg'ai koe guuam c'ee ba tsam gha tcii, me hàà cg'õo ne sa Tsi ko tc'ẽe?” témé. 55 Me Jeso ba ntcẽè a dqàè tsara a. ▼\n▼ 9:55C'ẽe zi tcgãya zi Gerika di zi ncẽe xùri ko kg'uian úúa: “a máá: “C'úùsea tsao hãa, dùútsa tc'ẽem di tsao ii sa.56 Khóèm dim Cóá ba hàà tama, hààm gha khóèan kaàkagu ka, igabam hààraa, hààm gha kgoara a ka,” tam méé.”\n56 Xu kòJeso ba hẽé naka Gam di xu xgaa-xgaase-kg'ao xu hẽéthẽé xu c'ẽem x'áém koe qõò.\nNqoana khóèan Jeso ba ko xùri kg'oana a\n57 Eẽ xu dàòm q'oo koe hãa a ko qõò kam ko c'ẽem khóè ba bìrí Me a máá: “Eẽ Tsi ko síí qgáì wèé koer gha xùri Tsi,” témé. 58 Me Jeso ba xo̱a me a máá: “Círí nea gaan di ha̱éan úúa, i tsa̱rán gaan di nquuan úúa, igabagam Khóèm dim Cóá ba tòó tcúúm gha qgáì úú tama,” témé.\n59 Me kò Jeso ba c'ẽem khóè ba bìrí a máá: “Xùri te,” témé. Igabam ko gaam khóè ba máá: “X'aigaè, kg'aia qãà te nakar síí tirim xõò ba kg'ónò,” témé. 60 Me Jeso ba bìrí me a máá: “Eẽ x'óóa hãa ne guu naka ne gane dian ẽe x'óóa hãa kg'ónò, igaba tsáá qõò naka tsia síí Nqarim di x'aian ka xgaa-xgaa,” témé.\n61 Me kò c'ẽem khóè ba gataga máá: “Xùri Tsir gha, X'aigaè, igaba qãà te nakar kg'aia síí x'áéa te di ne khóè ne x'áè,” témé. 62 Me Jeso ba xo̱a me a máá: “Eẽm tshoa-tshoa a ko xhárà koe gha ka̱bise a kháóka bóòm khóè ba Nqarim di x'aian kg'ano tama,” témé.


Nákʼeeshzhiin daachʼį́dí bizééʼ łitsxooígíí - Wikiibíídiiya\nNákʼeeshzhiin daachʼį́dí bizééʼ łitsxooígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Tónteel bikáaʼdi kéyah dah ndaaʼeełí léiʼ bikáaʼgi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Loxigilla violacea" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 7–8di asdzoh[?] áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís łizhin; bizééʼ dóó binátsʼiin éí łitsxo; bidaaʼ éí diłhił. Baʼáádígíí éí yishtłizhgo łibá.\nNákʼeeshzhiin daachʼį́dí bizééʼ łitsxooígíí éí chʼil binááʼ yildeeł; dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Hodíłchʼiltah tsídii bitsiitʼáád halzhinígíí - Wikiibíídiiya\nHodíłchʼiltah tsídii bitsiitʼáád halzhinígíí\nHodíłchʼiltah tsídii bitsiitʼáád halzhinígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Naakaii Łizhinii Bikéyah Shádiʼááhjí Siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Lioptilus nigricapillus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 6–8di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bizééʼ dóó bitéél éí diłhiłgo łibá; bitsiitʼáád éí halzhin; bidaaʼ éí dinilbá.\nHodíłchʼiltah tsídii bitsiitʼáád halzhinígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé dóó chʼil binááʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Tiníléítsoh bikʼos halkizhígíí - Wikiibíídiiya\nTiníléítsoh bikʼos halkizhígíí éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Varanus melinus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tiníléítsoh éí 40–50di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó diłhiłgo yistłʼin; bikʼos éí dinilzhingo halkizh; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.\nTiníléítsoh bikʼos halkizhígíí éí hazéí yázhí dóó naʼastsʼǫǫsí dóó łéʼétsoh dóó chʼał yilghał; chʼosh dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Naakaii Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał bizábąąstʼą́hí - Wikiibíídiiya\nNaakaii Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał bizábąąstʼą́hí éí tsinlátah chʼał dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Naakaii Bikéyahdi dóó kéyah dah siʼánígíí beʼałníiʼdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Triprion petasatus" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 2–3di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitéél éí łigai; binááʼ éí diłhił.\nNaakaii Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał bizábąąstʼą́hí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.


GENESIS 2, Navajo Bible (NVJOB) | The Bible App\n1Kót'éego yádiłhił áádóó nahasdzáán t'áá át'é ałtso ályaa. 2Áádóó tsosts'id jį́ bich'į' hoolzhishgo Diyin God ałtso nijishnish, índa tsosts'id jį́ azlį́į'go ałtso nijishnishígíí bits'ą́ą́dóó háájoolyį́į́'. 3Áádóó Diyin God éí tsosts'id jínígíí yik'ijisdli'go ats'áidiní'ą́, háálá Diyin God ałtso nijishnishgo bits'ą́ą́dóó éí bijį́ háájoolyį́į́'.\n4Bóhólníihii Diyin God éí yádiłhił índa nahasdzáán áyiilaa bijį́į́dą́ą́' nahasdzáán índa yádiłhił bił niilyáii dahodideezlį́į́'. 5Áko nahasdzáán bikáa'gi ch'il t'ah doo hadanisée da áádóó ch'il daadáanii t'ah doo hadanisée da, háálá Bóhólníihii Diyin God éí nahasdzáán bikáa'gi t'ah doo nahałtingo ííléeh da, índa diné dá'ák'eh yeinít'į́į dooleełígíí t'ah ádin; 6nidi nahasdzáán bits'ą́ą́dóó áhí hááshígishgo ni' t'áá át'é nít'éé' nínéíłtłoh. 7Áko Bóhólníihii Diyin God éí ni' bits'ą́ą́dóó łeezh yee diné áyiilaa áádóó biyol yee háníí' góne' bee iináanii yee ííyolgo diné hwii' sizíinii hinááh silį́į́'.\nKéyah Ííden hoolyéedi dá'ák'eh\n8Áádóó Bóhólníihii Diyin God ha'a'aahjígo Ííden hoolyéedi dá'ák'ehgo áyiilaa, áko diné áyiilaaígíí ákwii niiníłtį́. 9Áádóó ni' bits'ą́ą́dóó áyiilaaígíí éí Bóhólníihii Diyin God éí tsin ał'ąą ádaat'éii yá'át'éehgo daníl'íinii índa yá'át'éehgo bąąhdóó da'adáanii hainííłt'ą́. Éí dá'ák'ehgi iiná tsin ałdó', índa tsin bineest'ą' bits'ą́ą́dóó yá'át'ééhjí áádóó doo yá'át'ééhjí bééhózin dooleełii hainíísą́.\n10Áádóó tooh nílínígíí bee na'niyęęsh doo biniyé Ííden kéyahdóó dá'ák'ehgóó nílį́, áádóó ch'ínílį́įgo dį́į́'góó ałts'ádaazlį́. 11Átséhí góne' tooh nílínígíí Páísan woosye', éí kéyah Hávilah hoolyéhígíí t'áá át'é binázlį́; ákwe'é óola hólǫ́. 12Éí kéyah biyi' óola yá'át'ééh; t'áá ákwe'é tsé bidéliyam índa ániks yolyéhígíí ałdó' hólǫ́. 13Naaki góne' tooh nílínígíí Gáíhan woosye', éí kéyah Iithiyópiya hoolyéhígíí t'áá át'é binázlį́. 14Táá' góne' tooh nílínígíí Hídikel woosye'; éí Asíriya bíighahgóó ha'a'aahjígo ch'ínílį́. Dį́į́' góne' tooh nílínígíí Yufréítiiz woosye'.\n15Áko Bóhólníihii Diyin God éí Ííden kéyahdi dá'ák'ehgi diné bił jiní'áazhgo ákwii nizhníłtį́įgo dá'ák'eh yinaalnish áádóó yaa áhályą́. 16Áko Bóhólníihii Diyin God éí diné ádooníiłgi bee bá nihozhní'ą́ągo ájíní, Tsin naazkaadígíí bineest'ą' t'áá ałtso t'áá ni nínízingo niyą́ą doo, 17nidi tsin bineest'ą' bits'ą́ą́dóó yá'át'ééhjí índa doo yá'át'ééhjí bééhózin dooleełii ts'ídá doo dííyį́įł da, háálá bąąhdóó ííníyą́ą́' bijį́įdi t'áá aaníí dadíítsaał.\n18Áko Bóhólníihii Diyin God ánáádoo'niid, Diné t'áá sáhí naagháago doo bá yá'át'éeh da; t'áá ákónéehee háká análwo' dooleełii há ádeeshłííł. 19Áko Bóhólníihii Diyin God éí naaldeehii áádóó nidaat'a'ii t'áá ałtso ni' bits'ą́ą́dóó łeezh yee áyiilaa, áko haash yit'éego dabízhi' ádaazhdoolííł nízingo Ádam yaa yiizh'eezh, áko hináanii nináneel'ą́ąjį' t'áá bee dajíízhi'ígíí bízhi' daazlį́į́'. 20Áádóó Ádam éí bízhi' ádajiilaii alį́į́' t'áá ałtso áádóó nidaat'a'ii índa nihokáá'góó naaldeehii t'áá ałtso bízhi' hólǫ́ǫgo ájiilaa, nidi Ádam t'áá ákónéehee háká análwo' dooleełii t'ah doo há álnéeh da. 21Áko Bóhólníihii Diyin God éí Ádam yi'iiłhaazh, áko ajiiłhaazhgo hátsą́ą́' ła' hayíítą́ągo hatsį' ałch'į' ánáyiidlaa. 22Áko Bóhólníihii Diyin God éí Ádam bítsą́ą́' hayíítánígíí yee asdzání áyiilaa, áádóó Ádam yich'į' yił ní'áázh. 23Áko Ádam ádííniid, K'ad díí shits'inígíí bits'ą́ą́dóó ts'in áádóó shitsį'ígíí bits'ą́ą́dóó atsį' jílį́, áko asdzání joolyée doo, háálá diné bits'ą́ą́dóó áho'diilyaa. 24Éí bąą diné jílíinii hazhé'é índa hamá bits'ą́ą́' dashdidoogáałgo hwe'asdzą́ą́ t'éiyá bił jiináa doo, áko nizhdilt'é yę́ę ats'íís t'ááłá'í jileeh. 25Áko Ádam índa hwe'asdzą́ą́ bił t'áá ájíłah t'áá jilchí'ígo niji'aash, ákondi doo baa yáznízin da.


Naaʼahóóhai késhgaaní dibéłchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nNaaʼahóóhai késhgaaní dibéłchíʼígíí\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bitsiitsʼiin Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Tsídii Tsídii ndaatʼáʼii Tązhii dóó Naaʼahóóhai Ndahalinígíí Naaʼahóóhai késhgaaní\nNaaʼahóóhai késhgaaní dibéłchíʼígíí éí tązhii dóó naaʼahóóhai dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Dootłʼizhí Bikéyah Dah Naaʼeełígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Galloperdix bicalcarata" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 12–14di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bitʼayaa éí yágo dootłʼizh; bitsiitʼáád éí halzhin; bitseeʼ éí diłhił.\nNaaʼahóóhai késhgaaní dibéłchíʼígíí éí chʼosh dóó tąądee naagháhii yildeeł dóó chʼil bikétʼłóól yiłchozh.


Luk 18 | `AWB | STEP | Sísaga we kéró kega púreré sansansábé anetaníbo íwíáhéq túbáh agiyehboq peh ahriahri púrerigeheéna mah pabéqmé éhwéhmé teriuwe.\nSísaga pagu paguni kewéínínsábé pabeqme ehwéhne.\n1 Sísaga we kéró kega púreré sansansábé anetaníbo íwíáhéq túbáh agiyehboq peh ahriahri púrerigeheéna mah pabéqmé éhwéhmé teriuwe. 2 Mó kené koti ehwéh iwíáhue irena sene koti kawerarítéh wéhgá wenawahpeq ména Manikánsabe íre áhreia mó keyábé íre iwíáh íwíáhuraire. 3 Mi ke suwahpeq kéweiní ména mi wehbá séyééna wensabé, Níwíoqneh aní túbáh aginkehboq ehweh ato teawa teawanuraire. 4 Téh séyéuraitaq mi weh ánínká wene ehweh íre irena ahqáho atáráire. Anehemé wega mó iwíáhéna, Ínéwé Manikánsabe íre áhreia wehukeyabé íre iwíáh íwíáhuge. 5 Peh mi inínká ínéba séyééna pagu pagu aintéhnsábé wene ehweh sehginíe. Íre sehgiónaraq wega mó séyééna pagu pagu aintahnaraq nuwahqsoreqninae uraire úwe.\n6 Sísaga mó mahraréna, Mi wehgá íre kaweqtaq ména mi iwíáhuraime íráhro. 7 Wega miraurainsabé Maniká tagaríáh kégá ahriahri púreq aruqarurirataq Manikánka íre séhréh aritanabo? Wega íre wahto tanáhráq peh túbáh aginabo? Írakaumo. 8 Teiníboq írátíáhro. Wega se apubúue séhréh aritanae. Íné wehukení úku anínká mah marákóípéq kiwekona tanahráq mah kegá ínénsabe aiq pútare aintaneherabomo úwe.\nTéhq anítégá púreruya sansátáréyábé pabeqme ehwéhne.\n9 Mó kegá iwíáhéra, Itebataq kaweq ke míone éq, Mó keyábé iuwahriehre uwana Sísaga mah pabéqmé éhwéh mi ke teriuwe. 10 Péhrasi anínká púrerinieéna Manikánsabe iwíáh íwíáh atáh náhtápéq kirairana táhkísi moné merai anínká moq púrerinieéna mitaq kiraire. 11 Péhrasi anínká iriwe ména wewensabé iwíáh íwíáhéna mahraréna, Manikáno, íné mó ke tahnsa ání íre míónsábé arensabé iwíáh íwíáh atóge. Ínéga aebówé, ahbabáqmé, mó kené ahre abariéwé íre mirau aní múge. Íné íre mahna táhkísi moné meyéh ání tahnsa ání múge. 12 Ínéga mó wikíráq mó wikírárue arensabé iwíáhéna téhtaré wéhékáh táhutahuq awehriuge. Moke meyó náneqme saraqme abapete itaréitaré matawéna mó morá are náwa náwanuge uraire.\n13 Péhrasi anínká mahna tahnsa púrerurairana táhkísi moné meyéh ánínká móbeq iriwe ména wene ahbabáqsabe ayehitarairana ibiséna aura marakóiperurawéna púreréna, Manikáno, íné ahbabáq ani míónsábé arutaboirainte kawerainto uraire.\n14 Sísaga mó mahraréna, Teiníboq írátíáhro. Manikánka táhkísi moné merai aní kaweratáráirana wene nahtapeq pokéna kaweqtaq míarairana Manikánka mó aní peh áwé tagarairana wene ahbabáqkakaq mewena pokuraire. Aneqsabébo? Wewensabé iwíáh íwíáhi anímé Manikánka mi anínsábé, Pehgáriq aní míahno atankéhe. Íné pehgáriq aní múge íwíáhi anímé Manikánka mi anínsábé, Anotah aní míahno atankéhe úwe.\n(Mátíyu 19.13-15, Máhka 10.13-16)\n15 Sísaga káriq anímárí táhtorankeheéra mó kegá meriqmera mórítówara we kéró kega mórító keyabé suwehgu aritera ahqáho arítówe. 16 Ahqáho arítówana Sísaga mi karíq ánímárínsábé, Máhoro éna we kéró keyabé, Mah karíq ánímárí ínéba sewíagehboq ahqáho arítého. Sega mira onserahno kegá Manikánka wahnah wahnahnirabeq awaq miagéhe. 17 Teiníboq írátíáhro. Mah karíq ánímárínká Manikánka wahnah wahnahnirabeqsabé sirutaboirowe. Peh morá sega mira onserahno kegá mibeq kioráhowe úwe.\n(Mátíyu 19.16-30, Máhka 10.17-31)\n18 Wahnah anínká Sísansabé, Íwáhnoraníno, arewe kaweq aní míahne. Oga mérapeq awaq mianíboq anerininkono úwana 19 Sísaga wensabé, Aneqsabé kaweq aníne aintahno? Maniká webataq kaweqtaq mía míaire. 20 Sehgíóro ú ehwehmé aiq ahtebáhne. Mi ehwéhnká mahraréna,\nMó aníné ahre weh abariiyeho. Mó aní subiq súého. Aebóiyeho. Mó keyábé péhe éhwéh arítého. Iteinoibone ehweh ireq se séhréh arítáhro ire úwe.\n(Kisim Bek 20.12-16, Lo 5.16-20)\n21 Úwana mi anínká Sísansabé, Káriq aní míarautaqkákáq amahnágaákáq mi ehwéh sehgíúge úwana 22 Sísaga mi ehwéh irena wensabé, Peh morá náneq íre miraóne. Moke matiahna mensáméhnsá paiqmaqme móne mewe tabonah ke nário. Mirainaraqmé íópeq kaweq naneqmarí matiankehe. Tabonah ke moke nárie íné séniro úwana 23 mi anínká irena áhnte mensáméhnsá ko púana wene arupipeq umeh agúwe.\n24 Sísaga mi weh tagéna mahraréna, Áhnte mensáméhnsá matíáh kégá Manikánka wahnah wahnahnirabeq kieyabe anotah pagégéue mirao naneq mire. 25 Kéhma anotah kane. Mi kanká wai abahrabahpipéq kéagínayabé págegeue mirai naneq mire. Mina inserah áhnte mensáméhnsá matíéh ánínká Manikánka wahnah wahnahnirabeq kinayabé anotah pagégéue mirai naneq mire úwe.\n26 Úwara író kega kasenéra, Minayabe insega oga mérapeq awaq miahráhiro ue kasenuwana 27 Sísaga sensabé, Wehukega íre miraoraho naneq Manikánka miraorahire úwe.\n28 Pítaga wensabé, Iteruwahpeqkakáq moke mationa naneqkakáq sueq kérone úwana 29 Sísaga sensabé, Teiníboq írátíáhro. Manikánka wahnah wahnahnirabeqte árámbéhrí miraoneheéra sene nah súáhmé amahnága áhnte mó nahmárí awaq miagéhe. Mi arámbéhrí miraoneheéra sene ahreromé, sensibáqmarimé, sensinoibowe, sene animárímé súáhmé 30 áhnte mó kegá sensuwahrah úkigehe. Mókake oga mérapeq moq awaq miagéhe úwe.\n(Mátíyu 20.17-19, Máhka 10.32-34)\n31 Sísaga moke we kéró ke móbeq sitena sensabé, Íráhro. Manikáne ehweh iraru kegá íné wehukení úku anínsábé naho sehiranuwe. Itega Sarúsarama suwahpeq pokonaraq sega sehiranunserahnue mó kegá miraigehe. 32 Nánuwahrah Asíú kégá nahnso kebá móintagéhe. Sega niwiréh aintera abehq éhwéh aintera tehqni aintera 33 nubiq marera nubiq suagéhe. Nubiq suehrana íné pukéna apahtáró wéhékáhtáq oga úkinauge úwara 34 we kéró kega mi ehwéh íre ahtebowe. Mi ehwéh áwahe kopípéq ko púara sirupipeq íre írówe.\nSísaga aura pira ání kawerato ehwéhne.\n(Mátíyu 20.29-34, Máhka 10.46-52)\n35 Sísaga Séríko suwahpeq wahto kútaq aura pira ánínká ahnayehráq tútuue ména ineh inehúwe. 36 Áhnte kegá sótaikuwana mi anínká irena sensabé, Aneroo úwara 37 sega wensabé, Néhsara suwahpeqte ání Sísa sotaikire teawúwe. 38 Teawúwana wega anotahtaq mahraréna, Sísao, Tébítine anahwao, ínénsabe arutaboirainto úwara 39 ebeq ku kegá wensabé awehgu atera, Ehiya míahno atówana wega íre túbáh agia peh anotahtaq mó mahraréna, Tébítine anahwao, ínénsabe arutaboirainto úwe.\n40 Arutaboirainto úwana Sísaga mitaq kowéna, Níyáhrabi aní meqme sero úwara meqmera suwe. Suwana Sísaga wensabé, 41 Aneratanínkono úwana wega, Néne Wahnahno, íné tagéyabe nuwahbehre úwana 42 Sísaga wensabé, Arega aiq pútare aintahnaga aiq kaweratóge. Tagáhno úwe. 43 Tagáhno úwana apubúue tagéna Sísa kérena Manikánsabe iwíáh íwíáh atowara mina tago kegá moq iwíáh íwíáh atówe.


Dahiitį́hii bizééʼ halchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nDahiitį́hii bizééʼ halchíʼígíí éí yótʼáahdi tsídii dóó dahiitį́hii ndaashchʼąąʼígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Calypte anna" deiłníigo dayózhí.\nDíí dahiitį́hii éí 4–4.5di asdzoh[?] áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís łibáago dootłʼizh; bitéél éí dinilbá; bizééʼ éí halchííʼ. Baʼáádígíí éí łibá.\nDahiitį́hii bizééʼ halchíʼígíí éí chʼil bijeeh deidlą́.


Luk 19 | `AWB | STEP | Sísaga Séríko suwahpeq kure kótaikinaúwana\nSísaga táhkísi moné meyo aníné nahtapeq pokú ehwehne.\n1 Sísaga Séríko suwahpeq kure kótaikinaúwana 2 táhkísi moné meyó kene wahnah wenáwíq Sákíási míowe. We áhnte monéákáq ánínéna, 3 Sísa taganie íwíáhéna áhnte kegá kígíunsabe we egahq aní púana Sísa íre tagahrahúwe. 4 Minayabe wega pehbeheráh wehuke kótaikue Sísa taganieéna we sína ahtápéqté áwánkátápéq kire kirútuue míowe. 5 Tútuue míowana Sísaga wahtotaq séna aura pankeqme Sákíási tagéna wensabé, Sákíásio, arene nahtapeq kowíaniboq are apubúue maraipéq tueagúno úwe.\n6 Tueagúno úwana Sákíásiga apubúue tueague aru eyoyóéna Sísa mehweh atena wene nahtapeq móatowe. 7 Mina tago ke ómiga abiahnsanéra áhnte ahbábáq áníné nahtapeq pokinsabé íre kawerire uwe.\n8 Sákíásiga wene nahtapeq iriwe ména Sísansabé, Néne Wahnahno, néne ménsámehnsá saraqme tabonah ke ákáhtaq náriníe. Menahmé ínéga mó keyábé péhe éhwéh teriena sene móne pehipi merauge. Amahnága merau moné itaréitaréráq meraunserahnue mi ke náriníe úwe. 9 Úwana míó kega írótaq Sísaga wensabé, Arene ahbabáq sansa suahnayabé iboramé ite mi karírónání kaweraitóge. Arewe amahnága aiq pútaq Ébáráhma kahnáh ání míahne. 10 Íné wehukení úku anínká ahbabáq ke kabarue kawerinieéna tumíóge úwe.\nSítáríarai monéyábé pabeqme ehwéhne.\n11 Sega ahtapeq kure Sarúsarama suwahpeq wahto kutaq wereq nogú kega iwíáhéra, Manikánka wahnah wahnahnirabeq ábóraq aginaire unsabe Sísaga mah pabéqmé éhwéh teriuwe. 12 Teriena, Anotah wehgá íre wahto wáhnaupéqté kéné marakóraq pokinauraire. Mi wehgá iwíáhéna, Pokinaurabeqte wáhnáh ánínká ínénsabe, Arenawahpeq pokue arenawahrah kowahnahnúno teninkeheéna pokinauge íwíáhuraire. 13 Pokinauraitaq wene arambehri ke nayáhnkú ké síáhrabéna 20 Kína 20 Kína ue sítáráwéna sensabé, Íné pokona tanáhráq mah moné matawéq paiqme arambehriéwehrana kouwekono éna pokuraire.\n14 Pokurairara wenawahrahga wensabé íre suwahbéna wáhnaupéqté wáhnáh ánínsábé, Areba ki anínká itetaq wahnahnéyabe iuwahriehre koreawéro éra mó ke we anehe eqmaq súátówe. 15 Pokurai wehgá mi wahnáh árámbéhrí mewena wenawahpeq kouwekéna wene arambehri ke móne átáríaro keyábé síáhraburaire. Síáhrabéna sensabé, Íátáu moné árámbéhrí árahuroo kasenuraire.\n16 Árahuroo kasenurairana ebeq surai anínká wensabé, Anotah weh wóne. Arega níátóna moné mi 20 Kínáráté áhnte paiqmaqme amahnága arene móne íregáritaq Kiná 200 Kína úkire urairana 17 wahnah korégá wensabé, Kaweróne. Are kaweq arámbéhríóna aní móne. Pehgáriq arámbéhrí tábúsoq marahna puah mókakewe arega nayáhnkú kéhíná suwahpeq wahnahninkehe uraire.\n18 Mó arámbéhrí ánínká séna wensabé, Anotah weh wóne. Arega níátóna moné mi 20 Kínáráté paiqmaqme amahnága arene móne 100 Kína úkire urairana 19 wahnah korégá wensabé, Arewe moberíáh kéhíná suwahpeq wahnahninkehe uraire.\n20 Urairana mó arámbéhrí ánínká séna wensabé, Anotah weh wóne. Arega níátóna moné meyo. Ínéga ambantaraté úbíqme kopéq matauge. 21 Íre arega arambehrióna naneq mewe meweóne. Íre arega uqmatona naneq naruq naruróne. Are págege wahnáh ání míahnayabé áhreéna arene móne kopéqmarena pehipi áwúge uraire.\n22 Urairana wahnah korégá wensabé, Arewe íre kaweq arámbéhríóna aní móne. Arega iraréna ehwéhnsábé ehweh atanauge. Íre ínéga arambehriu naneq mewe meweuge éna wino. Íre ínéga uqmatau naneq naruq naruruge éna wino. Íné págege wahnáh ání míó púah 23 aneqsabé néne móne pénkiipéq íre matono? Mirauronaraq tahirímé amahnága áwátáu monéákáq pénkiipéqté mónéákáq meyó irino éna 24 mitaq míaro keyábé, Túbáh agurai aníné móne meweq áhnte kiná 200 kína matíéh ání náwéro uraire. 25 Urairara sega wensabé, We amahnága 200 Kína matíéh mino urowana 26 wahnah korégá sensabé, Teiníboq írátíáhro. Áhnte matíéh ání mónkakáq awiníe. Pehgáriq matíéh ání mina meyahnana we tabonah ani míankehe uraire. 27 Wahnah korégá mó mahraréna, Néne naruowe ínénsabe itene wahnah aní méyabe iuwahriehre uro kewé meriqme sure ínéga tagahnaq subiq súáhro uraire úwe.\n(Mátíyu 21.1-11, Máhka 11.1-11, Sóni 12.12-19)\n28 Sísaga mah pabéqmé éhwéh teriena ahtapeq ebeq kure Sarúsarama suwahpeq pokinaúwe. 29 Wega Páítápási suwahpeq Pétáni suwahpeq wahtotaq kútaq Óríwi sawéhrápéq kiuwe. Sísaga we kéróya aníté eqmaq suanaútaq 30 sensabé, Isebeq wahtotaq kehiná suwahpeq pokotao. Mitaq kirataq iyaráh ká tónki aráhq wehuke íre áhkokóue nogí ká tagéta pugeqme meqme setao. 31 Pugeréhrataq mó anínká itensabé, Aneqsabé pugerehyo ínaraq wensabé, Itene Wahnah áhkokóue kinkeheéta meroye teawétao éna eqmaq suowe.\n32 Eqmaq suowara pokue Sísaga teriunserah iyaro tonkí áráhq tagéra pugeróye. 33 Pugeróyataq mi kané sibowáréhga, Aneqsabé pugerehyo uwara 34 sega sensabé, Itene Wahnah áhkokóue kinkeheéta meroye uyana sega, Meqme pokotao uwara 35 mi ka meqme Sísaba seweqmera sene korósi mi kané abobiahtaq uwiq máróyana Sísaga mi tonkíné ahbobiahtaq kierútu agúwe.\n36 Tónkiga Sísa áhkokóue pokútaq wereq ku kegá Sísansabé iwíáh íwíáh ató púara sene korósi ahtapeq uwiqme awahrirarówe. 37 Mi ah Óríwi sawéhrápéqté tutaq Sarúsarama suwahpeqsabé wahtotaq kútaq áhnte we kéró kega Sísaga págegeue miraú otáq sánsámárínsábé iwíáhue tagéra Manikánsabe iwíáh íwíáh atówe. 38 Sega anotahtaq mahraréra,\nItene Wahnah áwírue si aní anotah anínsábé iwíáh íwíáh atone. Manikánka iru pehwehrue aitena we íópeq míéhraq wensabé iwíáh íwíáh atone uwe.\n39 Uwara Péhrasi kegá Sísansabé, Are kéráh kégá túbáh agiyehboq ehweh arito uwana 40 Sísaga sensabé, Teiníboq írátíáhro. Sega túbáh agotaq tahirímé ebahmarínká anotahtaq iwíáh íwíáh aintáh irino úwe.\nSísaga Sarúsarama suwahpeqte kéyábé ibisó ehwehne.\n41 Sísaga Sarúsarama suwahpeq wahtotaq kútaq mitaq tagéna mibeqté kéyábé arutaboiréna ibisówe. 42 Ibiséna mahraréna, Ibora itewe Manikánka insahwé aitéh sánsá ahtebahtaq tahirímé nirupipeq eyoyó irino. Amahnágawé itega íre tagariahrahowe. 43 Mókakewe itene naruoga iteba séra ite abugéqnáhnue moke itene ahmari paitáwéra wahnahnigehe. 44 Sega itene nahmarí sokoruera itereq itene animárínseq subipáhraruagéhe. Sega moke perehnehnia ebáhtáté miraia naneq sokoruagéhe. Manikánka ite kaweraite tanahráq íre ahtebónayabé mókake itene naruoga miraigehe éna arutaboiraritowe.\nSísaga Manikánsabe iwíáh íwíáh atáh náhtápété paiqnanánu ke máhpeq kaqsuo ehwéhne.\n(Mátíyu 21.12-17, Máhka 11.15-19, Sóni 2.13-22)\n45 Sísaga Manikánsabe iwíáh íwíáh atáh náhtápéqté wíráípéq kibekéna mitaq paiqnanánu ke máhpeq kaqsuena 46 sensabé, Manikáne ehwehnka mahraréna,\n47 Sísaga mó wehekáh mó wehekáhnue mitaq síwáhnorúwara Manikáne ehweh mibeq mahbeq arítáh kéreq Mósísine ehweh síwáhnoro kereq mibeqté wáhnáhmárínseqka Sísa subiq suanéhboq aneq ehwéh atanéhnkono éra sío síouwe. 48 Sísaga síwáhnorútaq áhnte mó kegá wene ehweh ireyabe suwahbó púara we subiq suanehe íwíáhu kegá íre suboráhuwe.


Mumbáñun e̱jñún “bi̱ naguwáʼ i̱mba̱ níʼkhá” | Rí muʼnigajmaa\nATRAXNUU NÁA Acholi Aucano Batak simalunguno Batako karo Batako toba Baulé Biak Bislama Cakchiquel (Central) Camboyano Chin haka Chokue Chol Chopi Chuabo Criollo de las Seychelles Criollo mauriciano Dayak Digor Endáu Español Francés Garífuna Groenlandés Hmong (blanco) Iban Inglés Italiano Javanés Kayin sgaw Kazajo Kikongo Kimbundu Kisi Krío Lao Lhukonzo Lifu Lomue Macua Maltés Mam Mapudungún Mazateco de Huautla Mixe Mizo Navajo Ngäbere (o guaymí) Nias Niueano Nyaneka Nyungwe Náhuatl de Guerrero Náhuatl de la Huasteca Náhuatl del centro Náhuatl del norte de Puebla Portugués Quechua ancashino Quechua ayacuchano Quechua cuzqueño Quichua de Chimborazo Quichua de Imbabura Romaní de Macedonia Romaní de Macedonia (alfabeto cirílico) Romaní del sur de Grecia Runyankore Rutoro Sangir Saramacano Sena Sundanés Tahitiano Tojolabal Totonaco Tseltal Uigur (alfabeto cirílico) Umbundú Urdu Uruund Wallisiano Wayuunaiki Xitshwa me̱ʼpha̱a̱ Ñemba\n“Nda̱a̱ imbo̱ʼ dí maʼni maʼdxuʼ wéñuʼ: Rí madxawun rí e̱ji̱nʼ jngruigu̱u̱n má xúʼko̱ náa dí gajkhun” (3 JUAN 4).\nAJMÚÚ 88 GA̱JMA̱A̱ 41\nXú káʼnii gándoo xa̱bu̱ muxnún mbá májánʼ xkri̱da e̱jñún xá.\nNdiéjunʼ gándoo muni bi̱ kuya̱ edxu̱u̱ náa mbá guʼwíin nákha xóó tsíraʼwíí náa congregación gágun rá.\nNdiéjunʼ gándoo muni eʼwíínʼ bi̱ kuwa náa congregación mu mumbáñún bi̱ naguwáʼ i̱mba̱ níʼkhá gajmiún e̱jñún rá.\n1, 2. a) Xú káʼnii xkujndu guáʼdáá e̱jñún bi̱ naguwáʼ i̱mba̱ ni̱ʼkhá rá. b) Xú káʼnii graxe̱ gáxti̱ʼña̱a̱ náa artículo rígi̱ rá.\nMBÁA xa̱bi̱i̱ Jeobá bi̱ mbiʼyuu Joshua niʼthí: “Anu̱ʼ ga̱jma̱a̱ ru̱dúʼ naguwáʼ i̱mba̱ níʼkhá, asndu má nákha chíʼgiúnʼ natha ajngún ikhiin náa goʼwóoʼ ga̱jma̱a̱ náa congregación”. Mú índo̱ Joshua nigíʼdu̱u̱ ni̱jkha̱a̱ escuela, niniguuʼ maʼthí ajngáa dí nuthi ikhí. Ikhaa naʼthí xóó: “Mba̱yu̱ʼ tsiguʼ nda̱wa̱á, nixtiʼkhuu mbá kayuʼ, tákroʼoʼ dí nuthi náa nagimbáanʼxu ga̱jma̱a̱ táni xóo má rí nuni anu̱ʼ ga̱jma̱a̱ ru̱dúʼ”. Mbaʼin naguaʼnii xó má nigíʼnuu Joshua.\n2 Rí mbiʼi xúgi̱, itháan dí 240 millón xa̱bu̱ na̱nguá kúwi̱i̱n náa xuajen dí nigumiin. Á mu ikháánʼ ni̱ndxa̱ʼ anu̱ún e̱ji̱n bi̱ na̱ʼkha̱ i̱mba̱ níʼkhá, xú káʼnii gándoo gátambáñun e̱jña̱ʼ mu maʼndún kuyáá Jeobá ga̱jma̱a̱ majngruigu̱u̱n “má xúʼko̱ náa dí gajkhun” rá. (3 Juan 4.) Ga̱jma̱a̱ xú káʼnii gándoo guyambáá eʼwíínʼ a̱ngiu̱lú bi̱ kuwa náa congregación rá.\nXA̱BU̱ BI̱ GUÁʼDIIN E̱JI̱N, GUXNA MBÁ XKRI̱DA MÁJÁN\n3, 4. a) Xú káʼnii gándoo xa̱bu̱ bi̱ guáʼdiin e̱jñún muxnún mbá májánʼ xkri̱da rá. b) Ndiéjunʼ dí ragíʼmaa maguáʼthi̱i̱n náa e̱jñún xá.\n3 Bi̱ guáʼdiin e̱ji̱n, á mu nandala dí e̱jña̱la mambaxúún májánʼ gajmiún Jeobá ga̱jma̱a̱ makuwá kámuu mbiʼi, gíʼdoo wéñuʼ numuu muxnu̱u̱n májánʼ xkri̱da. Á mu e̱jña̱la nduyáá rí ‹nuʼgíʼ ginii reino›, majmañún rí Jeobá gáxnún dí gáʼñúnʼ mámbá mbiʼi (Mat. 6:33, 34). Atani dí magiʼdoo itháan numuu dí matani ñajunʼ Jeobá ki xóo dí mataʼyááʼ itháan mbújkha̱a̱. Xaguaʼdáá wéñuʼ ga̱jma̱a̱ gunimi̱jna̱ dí xagiʼmáanʼla. Gunimi̱jna̱ dí muguaʼdáá “ri mapu-ihua guiʼdo numu mikui”, xóo muʼthá, rí Jeobá ma̱ndoo kaʼyala, raʼkháa rí mbuʼyáaʼ itháan mbújkha̱a̱ o dí ‹mudrigú gamajkhu ndrígu̱ún xa̱bu̱› (Juan 12:43; atraxnuu Marcos 10:21, 22).\n4 Xaguaʼdáá wéñuʼ ñajunʼ rí xándoo makuwáanʼ gajmiála e̱jña̱la. Guthu̱u̱n dí nadxala wéñuʼ ga̱jma̱a̱ numún ikhiin índo̱ nugíʼ nuni ginii ñajunʼ Jeobá ga̱jma̱a̱ tséyááʼ maguaʼdáá mbújkha̱a̱ mu majmúún ikhiin o muxnala ikháanʼ. Nditháan xundxa̱ʼwa̱míjna̱ dí e̱ji̱n gíʼmaa muñajunʼ mu muxnún mbújkha̱a̱ anu̱ún. Garmáʼáan a̱jkia̱la dí “e̱ji̱n ragíʼmaa muraxi̱i̱ mbújkha̱a̱ muxnún anu̱ún, rí anu̱ún mbuyáaʼ mbújkha̱a̱ muxnún e̱jñún” (2 Cor. 12:14).\nXA̱BU̱ BI̱ GUÁʼDIIN E̱JI̱N, GAJMAÑALA MIXTIʼKHU AJNGÁA\n5. Náa numuu dí xa̱bu̱ bi̱ guáʼdiin e̱ji̱n gíʼmaa mutún má xúʼko̱ ga̱jma̱a̱ numuu Jeobá rá.\n5 Xó má niʼtáriyaʼ náa Biblia, xa̱bu̱ “bi̱ nuthi xúgíʼ ajngáa náa xuajin mba̱ʼu̱” kuwa ratu̱ʼu̱u̱n náa xuajñu Jeobá (Zac. 8:23). Bi̱ guáʼdiin e̱ji̱nʼ, á mu e̱jña̱la na̱nguá ekru̱ʼu̱u̱n májánʼ ajngáa dí ikháanʼ nutha̱la, maʼniala mingíjyúuʼ musngúún dí gajkhun. Ikhiin ni̱ndxu̱ún bi̱ itháan gíʼdoo numuu musngúúnla numuu Biblia, i̱ndó á mu ikhiin nuniʼniiʼ Jeobá ma̱ndoo makuwá kámuu mbiʼi (Juan 17:3). Ikha jngó ikháanʼla gíʼmaa muthu̱u̱n má xúʼko̱ dí naʼsngáa Jeobá (atraxnuu Deuteronomio 6:6, 7). *\nE̱jña̱la ni̱ndxu̱ún bi̱ itháan gíʼdoo numuu musngúnla numuu Biblia\n6. Ndiéjunʼ yambáá dí e̱ji̱n majmañún ajngún anu̱ún rá. (Atayáá timbá xtiʼkhu.)\n6 Mbáa e̱jña̱la majmañún ajngáa dí nuthi náa kuwáanʼ índo̱ kúwi̱i̱n náa escuela o kuwa gajmiún eʼwíínʼ xa̱bu̱. Mú i̱ndó majmañún ajngáa dí nuthala á mu ikháanʼ naguʼwanʼla mutamíjná gajmiála ikhiin. Á mu najmañún, xáʼniún mingíjyúuʼ mutamijná ga̱jma̱á nindxa̱la ga̱jma̱a̱ mutala xóo ekumún. Mú rígá i̱ʼwáʼ dí nayambáá. Dí majmañaaʼ maratha mbaʼa ajngáa maʼni dí matatsaʼwa̱a̱ itháan edxa̱ʼ ga̱jma̱a̱ mambáyaʼ makruaʼaʼ xú káʼnii endxaʼwamíjna̱ eʼwíínʼ xa̱bu̱. Ma̱ngaa, mambáyaʼ marataráʼa itháan. “Dí maxtáá náa mbá congregación náa nuthi imbo̱ʼ ajngáa nindxu̱u̱ mitsaan wéñuʼ. Ga̱jma̱a̱ nanigu̱ʼ mayambáá náa ndayóoʼ itháan”, eʼthí Carolina, a̱ʼdióo mbáa bi̱ na̱ʼkha̱ i̱mba̱ níʼkhá.\n7. Ndiéjunʼ gándoo muni xa̱bu̱ bi̱ guáʼdiin e̱ji̱n á mu ikhiin nuthi imbo̱ʼ ajngáa xá.\n7 Mañu mañu, e̱jñún bi̱ naguwáʼ i̱mba̱ níʼkhá maʼga̱ rajmañún xóo eni, xóo kúwi̱i̱n ga̱jma̱a̱ xóo ethi xa̱bu̱ náa kuwa. Ikha jngó tikhun nánguá eñún guthi ga̱jma̱a̱ nánguá ejmiin guthi ajngáa dí nuthi anu̱ún. Á mu rí xúʼko̱, lá ma̱ndoo ikháanʼ majmañala mutha maski ajndu mbá chíʼgíʼ ajngáa dí nuthi xa̱bu̱ náa kuwáanʼ ráʼ. Xáʼniala mingíjyúuʼ mumbáñuun e̱jña̱la mani̱ndxu̱ún cristianos á mu ndu̱ya̱a̱ ndiéjunʼ etamijná gajmiún eʼwíínʼ, náa eni gagimijná ga̱jma̱a̱ xú káʼnii eni tarea dí muxnaxi̱i̱ náa escuela. Ma̱ngaa ma̱ndoo mumbáñún itháan májánʼ á mu nandoo nutamíjná gajmiála maestros ndrígu̱ún. Gajkhun má dí á mu majmañaaʼ imbo̱ʼ ajngáa ndayóoʼ matríyaʼ mbiʼi, tsiakii ga̱jma̱a̱ dí ma̱nindxa̱a̱ʼ xa̱bu̱ guabaaʼ. Xánindxu̱u̱ ndíí dí majmañaaʼ imbo̱ʼ ajngáa. Atatsaʼwáminaʼ rígi̱. Á mu a̱ʼdiáaʼ nánguá eʼdxun, lá ragájkhun dí mataniminaʼ majmañaaʼ ajngáa señas mu maratamíjná ga̱jma̱a̱ xáʼ. Á mu rí a̱ʼdiáaʼ najmañuu itháan imbo̱ʼ ajngáa, lá raʼkháa májánʼ gáʼni dí majmañaaʼ maratamíjná ga̱jma̱ʼ xáʼ. *\n8. Xú káʼnii gándoo gumbañúún e̱jñún maski ajndu tsethi májánʼ ajngáa rí nuthi náa kúwi̱i̱n xá.\n8 Tikhun anu̱ún e̱ji̱n bi̱ naguwáʼ i̱mba̱ níʼkhá, mbáa maʼniún mingíjyúuʼ mutamijná májánʼ gajmiún e̱jñún náa imbo̱ʼ nuxi̱ʼ ajngáa. Ikha jngó maʼniún miʼskhaa mumbañún e̱jñún makru̱ʼu̱u̱n ‹rí nasngáa náa Biblia› (2 Tim. 3:15). Mbáa xúʼko̱ xtáá ikháánʼ. Maski ajndu xúʼko̱, ma̱ndoo mumbáñuun e̱jña̱la muniʼniiʼ ga̱jma̱a̱ maʼndún kuyáá Jeobá. Mbáa bi̱ kayá edxu̱u̱ mbiʼyuu Shan niʼthí: “Ru̱dúʼ, mbáwíi niʼni mbajáanʼxu, ikhaa na̱nguá ejmañuu májánʼ ajngáa dí nakru̱ʼu̱xu ikháanʼxu ga̱jma̱a̱ ikháanʼxu tsémañuxu májánʼ ajngóo ikhaa. Mú índo̱ ndi̱yo̱o̱ rí naʼnigajmaa, naʼtájkáan ga̱jma̱a̱ dí naʼniminaʼ xúgíʼ xmáná mu maʼnigajmaa ga̱jma̱a̱ ni̱ndxu̱xu̱ʼ mbáa guʼwáanʼ niʼni dí mbu̱ya̱a̱xu dí itháan gíʼdoo numuu muniʼnííʼxu Jeobá”.\n9. Xú káʼnii gándoo xa̱bu̱ mumbañún e̱jñún bi̱ ndayóoʼ munigajmaa a̱jma̱ ajngáa rá.\n9 Mbáa Tikhun e̱ji̱n ndayóoʼ majmañún ga̱jma̱a̱ numuu Jeobá náa a̱jma̱ ajngáa. Náa numuu rá. Numuu rí nuthi mbá ajngáa náa escuela ga̱jma̱a̱ imbo̱ʼ náa guʼwún. Ikha jngó, xa̱bu̱ bi̱ guáʼdiin e̱ji̱n najmún i̱yi̱i̱ʼ, aʼwá ga̱jma̱a̱ videos náa a̱jma̱ ajngáa. Xa̱bu̱ bi̱ guáʼdiin e̱ji̱n bi̱ naguwáʼ i̱mba̱ níʼkhá, ndayóoʼ muriyaʼ itháan mbiʼi ga̱jma̱a̱ tsiakii mu mumbañún e̱jñún mambaxúún májánʼ gajmiún Jeobá.\nNÁA CONGREGACIÓN GÍʼMAA MUʼGUALA RÁ.\n10. a) Tsáa gíʼmaa maraʼwíí xú káʼnii congregación gíʼmaa makuwá mbá guʼwíin rá. b) Ndiéjunʼ gíʼmaa muni bi̱ kuya̱ edxu̱u̱ náa mbá guʼwíin nákha xóó tsíraʼwíí rí muni xá.\n10 Á mu xa̱bu̱ “bi̱ naguwáʼ i̱mba̱ níʼkhá” kuwa mitsínguánʼ náa eʼwíínʼ Testigos bi̱ nuthi ajngún, gíʼmaa magún náa congregación náa kuwa (Sal. 146:9). Á mu rígá mijngii congregación náa nuthi ajngáa ndrígu̱ún, bi̱ kayá edxu̱u̱ náa mbá guʼwá gíʼmaa mbaʼyoo náa congregación gíʼmaa magún bi̱ kuwa náa goʼwóo. Mú nákha xóó tsíraʼwíí dí maʼni, ikhaa gíʼmaa mbaʼyoo tsumáá ga̱jma̱a̱ ma̱ndo̱ʼo̱o̱ Jeobá dí maxnúu ikha. Ma̱ngaa, gíʼmaa maʼtámíjná ga̱jma̱a̱ a̱ʼgiu̱u̱ gajmíi̱n e̱ji̱i̱n (1 Cor. 11:3). Ndiéjunʼ gíʼmaa mbaʼyoo xá. Xú káʼnii ikha ndrígóo Biblia gámbáyúu mu maraʼwíí dí maʼni xá.\nBi̱ kayá edxu̱u̱ náa mbá guʼwá gíʼmaa mbaʼyoo xú káʼnii congregación mambáñún bi̱ kuwa náa goʼwóo\n11, 12. a) Xú káʼnii embáñun e̱ji̱n ajngáa rí nuthi ga̱jma̱a̱ rí najmañún náa reunión xá. b) Náa numuu dí tikhun e̱ji̱n tsíñún gajmañún ajngáa rí nuthi anu̱ún xá.\n11 Anu̱ún e̱ji̱n gíʼmaa mbuyáá ndiéjunʼ phú eñún e̱jñún. Mu e̱ji̱n makru̱ʼu̱u̱n májánʼ kiʼsngáa ndrígóo Biblia, xáʼngo̱o̱ i̱ndó rí najmañún mámbá xmáná náa reunión. Mú, á mu nagún reunión náa ajngáa dí nakru̱ʼu̱u̱n itháan májánʼ, mbáa majmañún numuu dí kúwi̱i̱n ikhí. Mbá majmañún itháan ki xóo nundxa̱ʼwa̱a̱ edxu̱ún anu̱ún. Maʼni mingíjyúuʼ majmañún e̱ji̱n á mu tsíkru̱ʼu̱u̱n dí nuthi náa reunión (atraxnuu 1 Corintios 14:9, 11). * Ajngáa dí najmañuu nákha chíʼgíʼ mbáa ada̱ xáʼyóoʼ má maʼni ikháá ajngáa dí xóo endxa̱ʼwáminaʼ ga̱jma̱a̱ dí eku̱mu̱u̱. Tikhun e̱ji̱n najmañún nuriʼña̱a̱ graxe̱ náa reunión, muxná demostración o muxná discurso náa ajngún anu̱ún, mú na̱nguá esngajma rí xóo phú nundxa̱ʼwa̱a̱ edxu̱ún ikhiin ga̱jma̱a̱ rí nakumu̱ún.\n12 Raʼkháa i̱ndó ajngáa nindxu̱u̱ dí naʼni makujmiin xóo xa̱bu̱ ga̱jma̱a̱ rí nundxa̱ʼwa̱a̱ edxu̱ún e̱ji̱n. Rígi̱ nigíʼnuu Joshua, bi̱ niʼthá nákha ginii. Ndxájuu bi̱ mbiʼyuu Esther, naʼthí: “E̱ji̱n nduyáá dí ajngáa, xóo nuni, xóo nuthi ga̱jma̱a̱ religión ndrígu̱ún anu̱ún nindxu̱u̱ mbá kajua̱a̱”. Á mu e̱ji̱n na̱nguá ekumún dí ni̱ndxu̱ún xóo anu̱ún, mbáa xáʼndun majmañún ajngún o xúndrigú religión ndrígu̱ún anu̱ún. Ndiéjunʼ gándoo muni anu̱ún e̱ji̱n á mu xúʼko̱ rígá rá.\n13, 14. a) Náa numuu niriʼkhui̱i̱ congregación ndrígu̱ún mbá guʼwíin bi̱ naguwáʼ i̱mba̱ níʼkhá rá. b) Xú káʼnii nini anu̱ún e̱ji̱n bugi̱ mu mambaxúún má xúʼko̱ gajmiún Jeobá rá.\n13 Bi̱ cristianos gíʼmaa mbuyáá rí gáʼñúnʼ e̱jñún ki xóo rí gáʼñúnʼ ikhiin (1 Cor. 10:24). Samuel, anu̱u̱ Joshua ga̱jma̱a̱ Esther niʼthí: “Ikhúúnʼ ga̱jmu̱ʼ a̱ʼgiu̱ʼ ndi̱ñu̱u̱n e̱jñu̱xu xú káʼnii ajngáa rí na̱jkha̱nú asndu náa a̱jkiu̱ún, ga̱jma̱a̱ nitajkáanxu rí majmañuxu mbu̱ya̱a̱ rí munixu. Ma̱ngaa, ninda̱ʼa̱a̱ Jeobá rí maxnún ku̱ma̱. Dí nixtiʼña̱a̱ rí nitajkháan tánindxu̱u̱ xóo dí nindúún ikhiin. Samuel niʼthí ga̱jma̱a̱ numún e̱ji̱i̱n: “Índo̱ ndiya̱a̱xu dí na̱nguá ejmañún wéñuʼ náa reunión náa nuthi ajngúxuʼ, ikha jngó nithaxu rí muriʼkhui̱i̱ congregación. Ni̱jkuáxu jnduʼ náa reunión ga̱jma̱a̱ ni̱jkuáxu gutaráʼa gajmiúxu̱. Ma̱ngaa, nuthu̱u̱nxu a̱ngiu̱xu mú maguwáʼ guphiʼtsu ga̱jma̱a̱ rí mu̱ʼguáxu pasiá. Xúgíʼ rúʼko̱ niyambáá mu e̱jñu̱xu muniʼnúnʼ itháan májánʼ a̱ngiu̱lú ga̱jma̱a̱ mbuyáá Jeobá raʼkháa i̱ndó xóo Dios ndrígu̱ún, mbuyáá xóo Anu̱ún ga̱jma̱a̱ bi̱ Nambáxu̱u̱n gajmiún. Ndiya̱a̱xu dí rúʼko̱ itháan gíʼdoo numuu ki xóo dí majmañún muthi májánʼ ajngúxuʼ”.\n14 Samuel naʼthí dí mu mambáxu̱u̱n itháan májánʼ gajmiún Jeobá, a̱ʼgiu̱u̱ ga̱jma̱a̱ ikhaa nagún reunión náa nuthi ajngún. Ikhaa naʼthí xóó: “Guáʼdááxu mbaʼa ñajunʼ dí munixu ga̱jma̱a̱ néʼnguxu. Mú Jeobá niʼni tsajkurámúúʼ tsiakii dí ninixu, ikha jngó nuxna̱a̱xu núma̱aʼ. Nájtsíin e̱jñu̱xu nuni káxi̱ ñajunʼ Jeobá”.\nNDIÉJUNʼ GÁNDOO MUNI JIÁMA RÁ.\n15. Náa numuu rí mbáa ndxájulú nindxa̱ʼwáminaʼ dí itháan májánʼ mariʼkhu̱u̱ congregación náa nuthi ajngáa dí nakro̱ʼo̱o̱ ikhaa xá.\n15 Índo̱ e̱ji̱n nanuun, mbáa maguánu mbuyáá dí ma̱ndoo muni itháan ñajunʼ Jeobá náa mbá congregación dí nuthi ajngáa dí nakru̱ʼu̱u̱n itháan májánʼ. Á mu xúʼko̱, anu̱ún e̱ji̱n ragíʼmaa mundxa̱ʼwa̱a̱ edxu̱ún rí e̱jñún tsíñún gúñún ikhiin. Mbáa ndxájulú bi̱ mbiʼyuu Kristina narmáʼáan a̱jkiu̱u̱n: “Nikroʼoʼ lájuíin ajngóo anu̱ʼ ga̱jma̱a̱ ru̱dúʼ, mú phú niʼniuʼ mingíjyúuʼ makro̱ʼo̱ʼ dí najuiʼthá náa reunión. Índo̱ niʼni 12 tsiguʼ, ni̱jkhá náa mbá asamblea náa ajngáa rí nuthi náa escuela. Ikhú ni̱jkhánú ndi̱yo̱o̱ dí xtáá radxuun dí gajkhun. Imbo̱ʼ dí nimbáyuʼ índo̱ nitajkháan náa ajngáa dí natha náa escuela. ¡Asndu ikhú na̱thu̱u̱n Jeobá ga̱jma̱a̱ xúgíʼ a̱jkiu̱nʼ!” (Hech. 2:11, 41). Índo̱ Kristina nigiʼdoo 18 tsiguʼ, niʼtámíjná gajmíi̱n anu̱u̱ dí mariʼkhuu congregación náa ajngáa dí nuthi náa kuwa. Ikhaa naʼthí: “Dí majmañuʼ ga̱jma̱a̱ numuu Jeobá náa ajngáa dí nuthi náa escuela nixkaxu̱u̱n manimbánuu dí najmañuʼ”. Nda̱wa̱á, Kristina ninindxu̱u̱ precursora regular, rúʼko̱ naʼni rí maxtáa gagi wéñuʼ.\n16. Náa numuu rí Nadia nadxuu dí niguanúu náa nuthi imbo̱ʼ ajngáa rá.\n16 Jiáma, lá nandala makuwáanʼ náa congregación náa nuthi ajngáa dí iwáá nakruaʼala ráʼ. Á mu xúʼko̱, atraxi̱mínáʼ ndíjkha. Lá numuu rí rúʼko̱ mambáyaʼ matambaxáʼ itháan májánʼ ga̱jma̱ʼ Jeobá ráʼ. (Sant. 4:8.) O numuu dí tsíyaaʼ dí ana̱ʼ ga̱jma̱a̱ rudáaʼ mbuyáá xúgíʼ dí natani o numuu dí tsíyaaʼ matani nimbá náa congregación ráʼ. Atayáá dí naʼthí Nadia, bi̱ xtáa xúgi̱ náa Betel: “Índo̱ rí a̱ngui̱nʼ ga̱jma̱a̱ ikhúúnʼ kaʼnííʼ majkiánʼxu ninduxu muriʼkhui̱i̱ congregación náa ajngáa dí nuthi náa kuwáanʼxu”. Mú anu̱u̱ ga̱jma̱a̱ ru̱dúu̱ ndiyáá dí xambáñuun mambaxúún itháan májánʼ gajmiún Jeobá. Nadia ndaʼyoo: “Rí xúgi̱ nuxna̱a̱xu núma̱aʼ dí ninimi̱jna̱ wéñuʼ musngúxu ajngún ga̱jma̱a̱ dí nini maguánuxu náa congregación dí nuthi imbo̱ʼ ajngáa. Rúʼko̱ nimbáyuxu wéñuʼ ga̱jma̱a̱ niʼni dí ma̱ndoo mumbáñunxu eʼwíínʼ xa̱bu̱ muniʼniiʼ Jeobá”.\nXÓO GÁNDOO GUYAMBÁÁ EʼWÍÍNʼ RÁ.\n17. a) Tsíin nixnúún Jeobá ñajunʼ rí musngúún e̱ji̱n rá. b) Ndiéjunʼ gándoo muni xa̱bu̱ mu musngúún e̱jñún rí gajkhun rá.\n17 Jeobá niʼni dí xa̱bu̱ musngúún e̱jñún dí gajkhun. Táxnúún ñajunʼ rígi̱ xiʼñúnʼ e̱ji̱n ni má eʼwíínʼ xa̱bu̱ (atraxnu Proverbios 1:8 * ga̱jma̱a̱ 31:10, 27, 28). * Mbáa xa̱bu̱ bi̱ tsíninuʼ májánʼ ajngáa rí nuthi náa kuwa ndayóoʼ mumbáñuun mu maʼga̱nú náa a̱jkiu̱ún e̱jñún. Índo̱ ikhiin nunda̱ʼa̱ rí mumbañún, tséni numuu rí tsíñún musngúún e̱jñún. Nunda̱ʼa̱ rí mumbañún mu musngúún “xóo eʼthí náa xtángoo ga̱jma̱a̱ xó má endxa̱ʼóo edxu̱u̱ Jeobá” (Efes. 6:4). Mbá xkri̱da, ma̱ndoo mundu̱ʼu̱u̱n ikha bi̱ kuya̱ edxu̱u̱ náa congregación xóo ma̱ndoo munigajmaa mbá guʼwíin. Ma̱ngaa ma̱ndoo mundu̱ʼu̱u̱n rí mumbañún muxkamiin bi̱ mumbaxún gajmiún e̱jñún.\nXa̱bu̱ gajmiún e̱jñún nambáñun índo̱ nambáxu̱u̱n gajmiún eʼwíínʼ a̱ngiu̱lú. (Atayáá kutriga̱ 18 ga̱jma̱a̱ 19.)\n18, 19. a) Xú káʼnii gándoo gumbaʼñún eʼwíínʼ cristianos bi̱ itháan jiáma rá. b) Ndiéjunʼ rí muni má xúʼko̱ bi̱ guáʼdiin e̱ji̱n rá.\n18 Mu mumbañún e̱jñún, ikhiin nguáná ma̱ndoo muthún eʼwíínʼ mu munigajmaa mbá guʼwíin gajmiún. Mbaʼin jiáma najmañún rí májánʼ índo̱ nagájnún gutaraʼa gajmiún eʼwíínʼ a̱ngiu̱lú o nuʼni i̱ʼwáʼ gajmiún ikhiin (Prov. 27:17). Shan, bi̱ niʼthá ga̱jma̱a̱ numuu nákha ginii, naʼthí: “Narmáʼáan a̱jkiu̱nʼ májánʼ ga̱jma̱a̱ numún a̱ngiu̱lú bi̱ nimbayúʼ. Mámbá rí numbayúʼ mani mújúnʼ asignación, rígá mbaʼa rí najmañuʼ. Ga̱jma̱a̱ niniguʼ wéñuʼ rí nunixu mu maʼni gagi a̱jkiu̱xuʼ”.\n19 A̱ngiu̱lú bi̱ gumbañúún bi̱ guáʼdiin e̱ji̱n gíʼmaa muthún má xúʼko̱ e̱ji̱n rí guyamajkún anu̱ún. Xú káʼnii gándoo muni xá. Rí muthi rí májánʼ numún ikhiin ga̱jma̱a̱ mbuyamajkuíí ñajunʼ rí guáʼdáá mu musngúún e̱jñún. Ma̱ngaa bi̱ gumbañúún e̱jñún a̱ngiu̱lú bugi̱ gíʼmaa muñewa̱a̱n rí nuni mu nimbáa xa̱bu̱ xáʼyoo dí ra̱májánʼ rígi̱ (1 Ped. 2:12). Maski ajndu bi̱ guáʼdiin e̱ji̱n ma̱ndoo mudu̱ʼu̱u̱n eʼwíínʼ rí mumbañún, mu ikhiin gíʼmaa musngúún e̱jñún rí gajkhun. Gíʼmaa mbuyáá xú káʼnii eʼwíínʼ numbañún bi̱ kuwa náa guʼwún.\n20. Xú káʼnii gándoo xa̱bu̱ mumbañún e̱jñún mu mani̱ndxu̱ún xa̱bi̱i̱ jmbii náa inuu Jeobá rá.\n20 Gunda̱ʼa̱a̱ Jeobá rí mambáyala ga̱jma̱a̱ gunimíjna̱ má xúʼko̱ (atraxnuu 2 Crónicas 15:7). * Gu̱ya̱a̱ rí itháan gíʼdoo numuu rí e̱jña̱la mambaxúún gajmiún Jeobá raʼkháa rí nandala ikháanʼ. Guni xúgíʼ rí naʼngo̱o̱ mu Ajngá rawunʼ Dios maʼga̱nú asndu náa a̱jkiu̱ún e̱jña̱la. Gaku̱ma̱la rí e̱jña̱la ma̱ndoo maguanu mani̱ndxu̱ún xa̱bi̱i̱ Jeobá. Índo̱ ikhiin guni rí naʼthí náa Biblia ga̱jma̱a̱ mbuyaridáá rí nunila, ikháanʼ maku̱ma̱la xó má apóstol Juan. Índo̱ niʼthí ga̱jma̱a̱ numún a̱ngui̱i̱n, niʼthí: “Nda̱a̱ imbo̱ʼ dí maʼni maʼdxuʼ wéñuʼ: Rí madxawun rí e̱ji̱nʼ jngruigu̱u̱n má xúʼko̱ náa dí gajkhun” (3 Juan 4).\n^ párr. 5 Deuteronomio 6:6, 7: “Ga̱jma̱a̱ ajngáa rí xtáá ratha̱nʼ xúgi̱ gíʼmaa magiwa̱nʼ náa a̱jkia̱nʼ; ga̱jma̱a̱ gíʼmaa matagídáʼ náa edxu̱u̱ a̱ʼdiáaʼ ga̱jma̱a̱ gíʼmaa marata̱a̱n índo̱ gáraʼwún náa guʼwáaʼ ga̱jma̱a̱ índo̱ gajngruigaʼ náa kamba̱a̱ ga̱jma̱a̱ índo̱ gátaba̱ʼ ga̱jma̱a̱ índo̱ gáraxunʼ”.\n^ párr. 7 Atayáá artículo “Usted puede aprender otro idioma”, náa ¡Despertad! gu̱nʼ marzo tsiguʼ 2007, ináa 10 asndu 12.\n^ párr. 11 1 Corintios 14:9, 11: “Xúʼko̱ má kayuʼ mangáanʼ, á mu rí najmala ajngáa dí mingíjyúuʼ, xú káʼnii gúyáá rí najuiʼthá xá. Maʼni xóo rí nutamijnala ga̱jma̱a̱ giñánʼ. Ikha jngó, á mu ikhúúnʼ na̱nguá ekroʼoʼ dí nuthu̱nʼ, bi̱ xtáa raʼthí mbaʼyoo dí ni̱ndxu̱ʼ xóo mbáa bi̱ na̱ʼkha̱ i̱mba̱ níʼkhá, ga̱jma̱a̱ ikhúúnʼ mba̱yo̱o̱ dí na̱ʼkha̱ i̱mba̱ níʼkhá bi̱ xtáa raʼthí”.\n^ párr. 17 Proverbios 1:8: “Atadxun, a̱ʼdióoʼ índo̱ naxpriguaʼ ana̱ʼ, ga̱jma̱a̱ xátatsiʼñáʼ xtángoo ndrígóo ru̱dáʼ”.\n^ párr. 17 Proverbios 31:10, 27, 28: “Mbáa a̱ʼgu̱ bi̱ najmaa, tsáa gándoo gáxkamaa xá. Itháan gíʼdoo numuu ikhaa ki xóo corales. Ndaʼyoo xú káʼnii ñajunʼ rígá náa goʼwóo, ga̱jma̱a̱ nditháan na̱nguá eskoo. E̱ji̱i̱n naguáxu̱ún ga̱jma̱a̱ nuthi dí ikhaa xtáa gagi; ajmbio̱o̱ nagixi̱i̱ ga̱jma̱a̱ ndaʼyamajkuu”.\n^ párr. 20 2 Crónicas 15:7: “Ga̱jma̱a̱ ikháanʼla, gaguaʼdáá tsiakii ga̱jma̱a̱ xúniʼñátígú ñawánla, numuu dí rígá mbá rí muʼdaʼla ga̱jma̱a̱ numuu ñajunʼ rí gúnila”.


Hodíłchʼiltah dǫ́ʼiiyiyiitsahí binághah dibéłchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nHodíłchʼiltah dǫ́ʼiiyiyiitsahí binághah dibéłchíʼígíí\nHodíłchʼiltah dǫ́ʼiiyiyiitsahí binághah dibéłchíʼígíí éí tó wónaanídę́ę́ʼ dǫ́ʼiideiyiitsahí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Cercotrichas hartlaubi" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 5–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitsiitʼáád éí diłhił; binághah éí dibéłchíʼí; bitéél éí łigai dóó łizhingo noodǫ́ǫ́z; bidaaʼ éí łizhin.\nHodíłchʼiltah dǫ́ʼiiyiyiitsahí binághah dibéłchíʼígíí éí chʼosh yázhí dóó dzidzé deildeeł.


Adahiilínítah chʼał - Wikiibíídiiya\nAdahiilínítah chʼał dinilzhingo łikizhígíí\nAdahiilínítah chʼał dibélchíʼígíí\nAdahiilínítah chʼał yishtłizhígíí\nAdahiilínítah chʼał bílalátah ditánígíí\nAdahiilínítah chʼał yishtłizhgo łikizhígíí\nAdahiilínítah chʼał baa dzólnígíí\n(Tsékʼi chʼał baa dzólnígíí)\nAdahiilínítah chʼał éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózí dóó Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdi dóó Haʼaʼaahjí Naakaii Dootłʼizhí Bikéyahdi dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Amolops" deiłníigo deiyózhí. Adahiilínítah chʼał éí 60 ałʼąą ádaatʼé.\nDíí chʼał éí 1.5–2.5di asdzoh[?] ádaníłtso łeh. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó yishtłizhgo łikizh łeh; bitéél éí dinilgai; binááʼ éí ntsaa.\nAdahiilínítah chʼał éí chʼosh dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii dóó wóʼałtaasʼéí deildeeł.


Tłʼiish dibéłchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nTłʼiish dibéłchíʼígíí éí nihookááʼ tłʼiish dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Haʼaʼaah dóó Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Storeria" deiłníigo deiyózhí. Tłʼiish dibéłchíʼígíí éí ashdlaʼ ałʼąą ádaatʼé.\nDíí tłʼiish éí 10–15di asdzoh[?] ádaníłnééz, áádóó éí tąądee naagháhii dóó łeeyiʼ chʼosh dóó chʼał yázhí deilghał.


Eʼeʼaahdę́ę́ʼ díłdánii - Wikiibíídiiya\nEʼeʼaahdę́ę́ʼ díłdánii éí tązhii dóó naaʼahóóhai dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Colinus virginianus" deiłníigo dayózhí.\nDíí díłdánii éí bitsʼíís łigai dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bikąʼígíí éí bitéél likizh dóó bitsiiʼ łizhin dóó łigai; baʼáádígíí éí bitsiiʼ yishtłizh. Bitsʼíís éí 0.5–1 adéesʼeez[?] áníłtso.\nEʼeʼaahdę́ę́ʼ díłdánii éí chʼil bitʼąąʼ deiłchozh dóó chʼil binááʼ deildeeł.


1Cor 3 | `AUY | STEP | Kesí waásisono. Maníkóní ámútanko tirumpimbó óraaꞌo úmaimo mérain-kwaasimo simátimundantemba kentópaꞌo koméraawandaraꞌa kembiwí ímba miyá simátimeꞌa Ísu Káráísitintafeꞌo ímbo fasiꞌámaimo méron-kwaasi untáféꞌa tuwíntuwe-tuwintuweꞌa simátímakaumne.\n1 Kesí waásisono. Maníkóní ámútanko tirumpimbó óraaꞌo úmaimo mérain-kwaasimo simátimundantemba kentópaꞌo koméraawandaraꞌa kembiwí ímba miyá simátimeꞌa Ísu Káráísitintafeꞌo ímbo fasiꞌámaimo méron-kwaasi untáféꞌa tuwíntuwe-tuwintuweꞌa simátímakaumne. 2 Umarambó fasiꞌaén-tómbá ímba timéꞌo náámbo tíméntemba Káráísitin-aai ímba fasiꞌaén-ááífímbán-ifo fetóímó in-ááífínkémbá simátímakaumne. Ááéma ímba kanaaꞌá ísáántafeꞌa miyán-ááífínkémbá Káráísitin-aai simátímakaumne. Káféꞌwaraꞌa miyá uréꞌa méꞌa póꞌa ímba kanaaꞌá wéisaawe. 3 Ísu Káráísitintafeꞌa ímba fasiꞌámai imáyáa éꞌa marapá-tántáátáféꞌa imáyáa éꞌa méꞌa tirumbó sáwíꞌo wéuwatinkeꞌo aaisambó sembá marapá-tántáátáféꞌa imáyáa éꞌa marapáꞌ-wáásímó méraanten-úmai miyá uráawe. 4 Tuwímbai Póro kentáásí óraakon-iye sewasá tuwímbai Ápórosi kentáásí óraakon-iye sembá marapáꞌ-wáásímó méraanten-úmai miyá uráawe.\n5 Kenkáí súwíꞌa mósá maréꞌa tuwínkaaꞌ-úmai méraambanifo Maníkóní kísau-waasiyai aantemba úye. Fasiꞌaénkó Ápórosintafena séna kesí kísau mauwó séna kentáféna kesí kísau mauwó súwakai wení kísau maéwáyaꞌa Fasiꞌaénkón-aaisafeꞌa timankúnkúmbo uráamba wení kísau-waasiyai úye. 6 Kísaufaꞌo ánáuntumbo ontembá Fasiꞌaénkón-aai simátimewanana námáimo úmaimo fiyútúwáantemba Ápórosi miyáumai túwaꞌnai úwana Maníkómó ánáuntumbo óraaꞌo uwátínkáíntemba wemá imáyáa timúwaꞌa wenáái tirumpimbá taꞌótokaawe. 7 Ánáuntumbo kísau fiwáíyé námáimo uwátínkáíwaiye mindárai ímba óraaꞌ-waasiyai ofo Maníkó óraaꞌo uwátínkáíwai wemá óraakon-iye. 8 Ánáuntumbo kísau fiwáíyé námáimo iwáíyé mimbóráíꞌa úmai méraayamba póna Maníkó miwítí kísaugoni méyámbá timíníye. 9 Kesé Ápórosiyeꞌa Maníkóní kísau-waasi úyaꞌa kembiwí Maníkóní kísauraamba owatá miyásáámó úndasa Maníkóndésa úmpo miyán-ímáyáá kenkáísáféꞌa ímba ombá kembiwí wétuwinaawe. Ímbo tuwínkaaꞌ-oráámbá isaꞌá wétuwinaawe. Ísáaro. Kembiwí Maníkómó\n10 Maníkó súwaꞌnai úwaꞌa kempímbá kísau maiyáumne. Naambó on-kwáásíyáꞌó káráwiyaiwaimo kaweꞌ-ímáyáámó énamo áfombo fáíntemba Ísu Káráísitin-aaimo simátímakaunda áfonkaamba faitínkáfaꞌa kówánasa mináfónkáꞌó naambó owí minkísáú káráwiyoro. 11 Fíꞌon-afomba ímba faénááfo mimbórá-áfómbó Maníkómó éꞌo faimakáimba mináfómbá Ísu Káráísitin-iye. 12 Mináfónkáꞌá naambá ónááfo tuwímbaimo ésa Ísuntafesa ímbo fasiꞌámaimo imáyáamo owí wááu-tantaaꞌa taaisané owáísáné íyasa tuwímbaimo ésa Maníkóntáfésa fasiꞌámaimo imáyáamo owí fasiꞌámaimo waéꞌwaeꞌo índa-tantaaꞌa korí-óntántáné fíꞌo-fiꞌon-ontantamba ónááwe. 13 Waásiti kísau ánaaemba paápé índaraꞌa iyamó tuwímbai-tantaaꞌo kénamo tuwímbaimo ímbo kaintembá Ísu Káráísitimo kumíndaraꞌa waásiti kísau paápé ínana tuwímbai-kisau taiꞌáínana tuwímbai-kisau úwoi wéíniye. 14 Mináfónkáꞌó naambó ombá fasiꞌámaimo waéꞌwaeꞌo índa-tantaatamba owí miwítí kísau wérainasa miwítí kaweꞌ-méyámbá maénááfo 15 wááu-tantaatambo owí miwítí kísau taiꞌáínasa minkísáúgóní méyámbá ímba maésa miwí aantemba kaweꞌ-úmai ménaawe. Waásiti moparáwímbó káwisasamo miwí aantembo kaweꞌ-úmaimo méraantemba miwí miyá ónááwe.\n16 Kembiwí ímbo tuwínkaaꞌ-oráámbá tuwínkaaꞌ-uráafo Maníkóní ámúntanko kentirumpimbá méraimba Maníkóní ámáán-dankaamba ombá imáyáan-oro. 17 Maníkóní ámáán-damba ufaen-dámbá isaꞌá kembiwí mindánkáámbá owasá tuwímbaimo kembó sáwíꞌo uwátínkááwaꞌo méraambo éna Maníkó miwí taíꞌásuwainifo ímbo tuwínkaaꞌ-oráámbá\n18 Kentí imáyáago karoꞌá simátínkáífo séꞌa káráwiyoro súne. Marapáꞌ-wáásí túrankaꞌa kaweꞌ-ímáyááwáráꞌ-wáásísá únemo sewí Maníkón-aúrankaꞌa kaweꞌ-ímáyáá íyantafesa marapákén-káwéꞌ-ímáyáá ímba aifaráámbán-iye seró súne. 19 Marapáꞌ-wáásí kaweꞌ-ímáyááwémó sen-ímáyáásáféna Maníkó séna sáwí-imayaan-iye wésiye. Minááísáféna naaófáꞌá Maníkón-aai aúfáífimba agaimaréna séna\nmarapáꞌ-wáásí miwítí imáyáa mósá\nmárááwana Maníkó sisaná miwítí\nimáyáago karoꞌá wésimatinkaiye\nagaimaréna súwana 20 moóráfaꞌa agaimaréna séna\núwoi-imayaawe Fasiꞌaénkó siyáiye\nagaimaréna siyáimba 21 mindásafeꞌa ímba waási-tuwiꞌa sanaambá maꞌmaé íyóro. Seyaafá-tántááꞌó túwaꞌnai índa wéraiye. 22 Kemá Pórowe Ápórosiye Pítaawe túwaꞌnai ondawísá méraumne. Marawé seyaafá-tántááꞌó wéraine puwíyanaꞌi úwoimo méraiyanaꞌi mindámo túwaꞌnai índa wéraiye. Káféꞌo wérain-tantaaꞌe ánaaembo paápé índa-tantaaꞌwaraꞌe mindá túwaꞌnai índa wéraiye. 23 Kembiwí Káráísitini waási owaná Káráísiti Maníkóndén-iye.


Tábąąh chʼééh digháhii łikizhígíí - Wikiibíídiiya\nTábąąh chʼééh digháhii łikizhígíí éí chʼééh digháhii dóó tsisteeł dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫs dóó Haʼaʼaahjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Clemmys guttata" deiłníigo dayózhí. Tʼáá díí tʼéiyá chʼééh digháhii "Clemmys"-jí atah yisdzoh.\nDíí chʼééh digháhii éí 3–5di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí diłhił dóó diniltsogo noodǫ́ǫ́z; bitsʼaʼ éí diłhiłgo naashchʼąąʼ dóó łitsogo łikizh.\nTábąąh chʼééh digháhii łikizhígíí éí tąądee naagháhii dóó chʼał yázhí yilghał; chʼil bitʼąąʼ dóó chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Séítah tłʼiishkʼaaʼ - Wikiibíídiiya\nSéítah tłʼiishkʼaaʼ éí tłʼiish íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Bilį́į́ʼ Ńdeiltihii Dineʼé Bikéyahdi dóó Chʼah Diʼilii Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Psammophis lineolatus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tłʼiish éí 30–40di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó dinilbáago naashchʼąąʼ.\nSéítah tłʼiishkʼaaʼ éí naʼashǫ́ʼii dóó naʼastsʼǫǫsí yilghał łeh.


Shádiʼááhdę́ę́ʼ biibii diniltsooígíí - Wikiibíídiiya\nShádiʼááhdę́ę́ʼ biibii diniltsooígíí\nShádiʼááhdę́ę́ʼ biibii diniltsooígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Anthus lutescens" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 6–7di asdzoh[?] áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís diłhiłgo diniltso dóó dibéłchíʼíigo naashchʼąąʼ; bitéél dóó bitłʼaaʼ éí dinilgai; bitéél éí diłhiłgo łikizh; bidaaʼ éí łibá. Baʼáádígíí éí bikąʼígíí yił aheełtʼé.\nShádiʼááhdę́ę́ʼ biibii diniltsooígíí éí tąądee naagháhii dóó naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł.


Chʼał binááłgaaí dootłʼizh dóó łitsooígíí - Wikiibíídiiya\nChʼał binááłgaaí dootłʼizh dóó łitsooígíí éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Boophis bottae" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 0.9–1.1di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh dóó łitsogo naashchʼąąʼ; binághah éí dibéłchíʼíigo yistłʼin; bitéél éí dinilbá; binááʼ éí ntsaa dóó łigai.\nChʼał binááłgaaí dootłʼizh dóó łitsooígíí éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼil bitʼąąʼ łaʼ dóó tąądee naagháhii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Tsintah zhį́ʼii - Wikiibíídiiya\nTsintah zhį́ʼii éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Corvus tasmanicus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 20–21di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin; binááʼ éí łigai; bidaaʼ éí diłhił.\nTsintah zhį́ʼii éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł; dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ éí yiłchozh; chʼał dóó naʼashǫ́ʼii dóó łóóʼ dóó naʼastsʼǫǫsí dóó dííłdzid éí yilghał ałdóʼ.


Gólízhii bíchį́į́h tʼáá łichíiʼii - Wikiibíídiiya\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Bidił Daazdoígíí dóó Daʼałtʼoʼígíí Biishchʼid Dahólónígíí Náhookǫs biyaadi Hadahóólįįdígíí Bidił Daazdoígíí dóó Daʼalghałígíí Mąʼii Deinoolinígíí Gólízhii Danilínígíí\nGólízhii bíchį́į́h tʼáá łichíiʼii éí kéyah dah siʼánígíí tʼéiyá hólǫ́, áádóó éí dį́į́ʼ ałʼąą átʼé; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Conepatus" deiłníigo deiyózhí.\nDíí naaldlooshii éí tsintahgi dóó tłʼoh naazkaadgi naakai; hodíłchʼilgi dóó ndahóółtseiigóó éí ádaadin. Nááná éí abínígo dóó hííłchʼįʼgo yikááʼ naakai łeh; jį́įgo éí tsékʼi dóó tsin binástáán yiyiʼ daʼałhosh.\nDíí gólízhii éí bíchį́į́h dilkǫǫh dóó tʼáá dinilchííʼ. Bitsʼíís éí łizhin dóó łigaigo naashchʼąąʼ; bitseeʼ éí łigai łeh. Łaʼ éí bitsʼíís noodǫ́ǫ́z, náánáłaʼ éí binághah łigai. Nááná éí 2–3di adéesʼeez[?] ádaníłtso; tseebíiʼgo da dahidídloʼ ádaníłdáás.\nGólízhii bíchį́į́h tʼáá łichíiʼii éí chʼosh deildeełgo naakai łeh; łahda naʼashǫ́ʼii dóó tłʼiish deilghał.\nGólízhii dóó Nahashchʼidí niłchxonígíí\nGólízhii bíchį́į́h tʼáá łichíiʼii · Gólízhii binághah dah łigaiígíí · Gólízhii noodǫ́zígíí · Gólízhii yistłʼinígíí


Chʼosh bitsʼaʼígíí bigaan dahólónígíí - Wikiibíídiiya\nDíí kweʼé naaltsoos bikáaʼgi saad shijaaʼígíí éí chʼosh bitsʼaʼígíí bigaan dahólónígíí yaa halneʼ dooleeł. Chʼosh bitsʼaʼígíí ałdóʼ baa yídíiłtah shį́į́.\nChʼosh bitsʼaʼígíí bigaan dahólónígíí éí Chʼosh Bikágí Daalzhólígíí dah yikahjí atah daasdzoh; adóó éí tónteel biyiʼdi dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Brachiopoda" deiłníigo dayózhí.\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi, tónteel bibąąhgi éélkid\nDíí chʼosh éí chʼosh bitsʼaʼígíí ndahalin, áko ndi éí bigaan tʼááłáʼí hólǫ́. Díí bigaan yee ndaʼałkǫ́ǫ́ʼ dóó táłtłʼááh łeekáaʼgi naazį́; bitsʼíístsʼiin ádin, áádóó éí łigai dóó łibáago naashchʼąąʼ. Bitsʼaʼ éí łibá dóó dibéłchíʼíigo ndaashchʼąąʼ, áádóó éí 0.5–4di asdzoh[?] ádaníłtso łeh (ałkʼidą́ą́ʼígíí éí 1di adéesʼeez[?] ádaníłtso ńtʼę́ę́ʼ jiní).


Tó wónaanídę́ę́ʼ tsídiiłbáhí naashchʼąąʼí łitsooígíí - Wikiibíídiiya\nTó wónaanídę́ę́ʼ tsídiiłbáhí naashchʼąąʼí łitsooígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi dóó Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Emberiza citrinella" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibáago łitso; bitʼaʼ dóó binághah éí łitso dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bidaaʼ éí łibá.\nTó wónaanídę́ę́ʼ tsídiiłbáhí naashchʼąąʼí łitsooígíí éí chʼil binááʼ yildeeł; łahda naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł ałdóʼ.\nTsídiiłbáhí naashchʼąąʼí łitsooígíí\nLast edited on 27 Yaʼiishjáástsoh 2021, at 05:44


Haʼaʼaahjí Tónteeldę́ę́ʼ tónteel tsídiitsoh bidaadzítsooígíí - Wikiibíídiiya\nHaʼaʼaahjí Tónteeldę́ę́ʼ tónteel tsídiitsoh bidaadzítsooígíí\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bitsiitsʼiin Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Tsídii Tsídii ndaatʼáʼii Yótʼáahdi tsídii Tónteel tsídii bínííʼtsohígíí Tónteel tsídiitsoh\ntónteel tsídiitsoh bidaadzítsooígíí\nHaʼaʼaahjí Tónteeldę́ę́ʼ tónteel tsídiitsoh bidaadzítsooígíí éí tónteel tsídii bínííʼtsohígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Tónteel bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Thalassarche chlororhynchos" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 30–32di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łigai; bitʼaʼ dóó binághah éí diłhił; bidaaʼ éí łizhin dóó dah dzítso; binááʼ éí diłhił.\nHaʼaʼaahjí Tónteeldę́ę́ʼ tónteel tsídiitsoh bidaadzítsooígíí éí łóóʼ deilghał dóó chʼosh bikágí dantłʼizí deildeeł.


Nǫ̀htsı̨̨ Nı̨̨htł'è Zezì Wecheekeèdeè 2\nYedàyeh Nezı̨ı̨ Zezì wecheekeè gok'e ajà\n1 Pentecost dzędeè k'e agòjà ekò Zezì wecheekeè hazǫǫ̀ ı̨łèhkǫ̀ goyìı geèhkw'e ı̨lè. 2 Hǫtsaa yak'e gots'ǫ nı̨hts'ı nàtsoo hoòwo. Kǫ̀ goyìı geèhkw'ee sìı goyìı hazǫǫ̀ ts'ǫ̀ nı̨hts'ı dèekw'ǫ. 3 Dǫ eyı geèhkw'ee sìı kǫ̀woò nechà-lea lanıı ełets'ǫǫ̀ ajà gà hazǫǫ̀ gıtaàt'eè gık'e ajà gıaɂı̨. 4 Yedàyeh Nezı̨ı̨ dǫ hazǫǫ̀ eyı geèhkw'ee sìı k'e ajà. Yatı eyıì-le xàɂaa k'ę̀ę̀ gogedeè agǫ̀ǫ̀là.\n5 Ekò k'e Israel got'ı̨į̀ Nǫ̀htsı̨ ghǫ hòtł'ò agı̨ı̨wǫǫ sìı hazǫǫ̀ nèk'e gots'ǫ Jerusalem nègı̨ı̨de ı̨lè. 6 Eyı nı̨hts'ı dèekw'ǫ gıìkw'o ekò dǫ hazǫǫ̀ łą̀ą ełèwhede. Zezì wecheekeè yatı eyıì-le xàɂaa k'ę̀ę̀ gogede gogıìkw'o t'à sıì gıgha enıìyah dìì. 7 Sıì gıgha enıìyah t'à dałegeehke, “Dıı dǫ gok'ę̀ę̀ gogedee sìı hazǫǫ̀ Galılee got'ı̨į̀ agı̨ı̨t'e kò 8 goxı̨ xàè goyatıì k'ę̀ę̀ gıts'ıìkw'o. 9 Hazǫǫ̀ nèk'e gots'ǫ Israel got'ı̨į̀ eyıts'ǫ dǫ eyıì-le xàɂaa Moses wenàowoò k'ę̀ę̀ geedaà agejàa sìı jǫ ełèwhede: Parthıa, Mede eyıts'ǫ Elamıte got'ı̨į̀. Eyıts'ǫ hazǫǫ̀ nèk'e gots'ǫ aget'ı̨: Mesopotamıa, Judea, Cappadocıa, Pontus, Asıa, 10 Phrygıa, Pamphylıa, eyıts'ǫ Egypt nèk'e, eyıts'ǫ Lıbya nèk'e, kǫ̀ta Cyrene ts'ǫ̀ gǫǫwà-le. Eyıts'ǫ Rome, 11 Crete eyıts'ǫ Arab got'ı̨į̀ jǫ nègı̨ı̨de. Goxı̨ hazǫǫ̀ xàè goyatıì k'ę̀ę̀ dànì Nǫ̀htsı̨ enıìyah eghàlaı̨da ghǫ gogedee gıts'ıìkw'o!” gedı. 12 Dǫ hazǫǫ̀ gıgha enıìyah t'à, dałegeehke, “Dàgot'ı̨į̀-agot'ı̨?” gedı.\n13 Hanìkò dǫ mǫ̀hdaa sìı Zezì wecheekeè k'adageedè, “Jìetì łǫ gıadǫ t'à agedı,” gedı.\nPeter dǫdeè ełèwhedee gots'ǫ̀ gode\n14 Peter, Zezì wecheekeèdeè hoònǫ-daats'ǫ̀-ı̨łè gota nàwo gà hòtł'ò dǫ hazǫǫ̀ ts'ǫ̀ xàyaı̨htı, hadı, “Sèot'ı̨ı̨, Israel got'ı̨į̀ yàahłı̨ı̨, eyıts'ǫ naxı̨ hazǫǫ̀ jǫ Jerusalem nàahdèe sìı hotıì nezı̨į̀ seàhkw'ǫ. Ayìı dàgòjàa sìı naxıts'ǫ̀ wek'ayahtı ha. 15 Dıı dǫ geèhde aget'ı̨ dahwhǫ nì? K'ǫ̀ą t'aa k'omǫǫ̀dǫǫ̀ łǫǫ̀tǫ nìı̨ɂǫ agǫ̀ht'e! 16 Į̀le, geèhde nıìle, dıı sìı nakwenàoɂǫǫ Joel dıı hanì yeghǫ goı̨de ı̨lè:\n17 ‘Nǫ̀htsı̨ hadı, Nǫǫde dzęę̀ ts'ǫ̀ hawe nı̨dè sets'ǫ Yedàyeh Nezı̨ı̨ dǫ hazǫǫ̀ k'e ahłe ha. Wedahxà naxıza eyıts'ǫ naxıtì xàyagehtı ha. Naxıts'ǫ cheko gınazhıı xègaat'ı̨ ha, naxıts'ǫ eneèko nàgete ha. 18 Ekìıyeè k'e nı̨dè secheekeè, dǫzhìı eyıts'ǫ ts'èko gı̨ı̨lı̨ı̨ sìı Yedàyeh Nezı̨ı̨ gık'e ahłe ha eyıts'ǫ wedahxà xàyagehtı ha. 19 Įdòo yat'a enıìyah hohtsı̨ ha eyıts'ǫ dèè gok'e enıìyah nàhòwoò ahłe ha. Edoò łǫ nı̨ı̨lı̨ ha, kǫ̀ nàtsoo xè ło łǫ agode ha. 20 Gots'ǫ̀ K'àowo enıìyah t'à nììtłaa dzęę̀ kwe, sadeè xè togoòtł'ò agode ha eyıts'ǫ adzęzah edoò lade ha. 21 Dǫ hazǫǫ̀ gots'ǫ̀ K'àowo ghǫ gınì nàtsoo sìı edaxàweetè ha,’ dek'eèhtł'è.\n22 “Israel got'ı̨į̀ yàahłı̨ı̨ sìı seàhkw'ǫ: Nǫ̀htsı̨ sìı, Nazareth got'ı̨į̀ Zezì naxıts'ǫ̀ yı̨ı̨hɂà hǫt'e, enıìyah łǫ hòèhtsı̨ı̨ eyı weghàà wek'èahsǫ hǫt'e. Nǫ̀htsı̨ yet'à hanì naxıta eghàlaı̨dà, naxı̨ kò wek'èahsǫ hǫt'e. 23 Eyı Zezì sìı naxıghàwììtı̨ hǫt'e. Nǫ̀htsı̨ hanì ha nıwǫ t'à eyıts'ǫ hawedle ha nadąą̀ yek'èezǫ t'à naxıghàyı̨ı̨htı̨ hǫt'e. Naxı̨ dǫjıı naxıts'àgı̨ı̨dì t'à dechı̨et'aa k'e wedeàhtsò xè ełaàwèahwho hǫt'e. 24 Hanìkò Nǫ̀htsı̨ sìı naìdà ayį̀į̀là, łǫ̀ǫ̀ weweè t'à daı̨ɂà-le. Nǫ̀htsı̨ t'asìı wegha dìì-le t'à, łǫ̀ǫ̀ ełaı̨wo ayį̀į̀là-le. 25 K'àowocho Davıd dıı hanì yeghǫ ı̨ı̨tł'è ı̨lè,\n‘Sets'ǫ̀ K'àowo t'aats'ǫǫ̀ senadąą̀ wègaat'ı̨. Nàgòts'ehnèe k'e segà wheda t'à dehjı̨ ha-le. 26-27 Eyıt'à sedzeè t'à sınà xè sewà t'à ehjı̨ ha. Nǫ̀htsı̨ sekw'ǫǫ̀ dèè goyìı aìtǫǫ̀ ayele ha-le t'à sezhį̀į̀ edaxàhtè ha hotıì segha ehkw'ı-ahodı. Nǫ̀htsı̨ wets'ǫ degaı elı̨ı̨ sìı wekwǫ̀ ehjı ch'à yek'èdì ha hǫt'e. 28 Nàowo wet'à ts'eedaa sìı wek'èehsǫǫ̀ asį̀į̀là. Nǫ̀htsı̨ wexè ehda t'à sıì sınà asele ha,’ dek'eèhtł'è.\n29 “Sèot'ı̨ı̨, k'àowocho Davıd ełaı̨wo hotıì wek'èehsǫ, wekw'ǫǫ̀ nègı̨į̀tǫ eyıts'ǫ dıı dzęę̀ ts'ǫ̀ jǫ wekw'ǫǫ̀ whetǫ hǫt'e. 30 Nǫ̀htsı̨ yegha yatı nàtsoo whehtsı̨ı̨ sìı nakwenàoɂǫǫ elı̨ t'à yek'èezǫ xè hanì xàyaı̨htı. Eyı sìı nǫǫde-ı̨dè ededı̨ wets'ıhɂǫ̀ǫ-dǫǫ̀ ı̨łè yetł'axǫǫ̀ k'àowocho elı̨ ha, Nǫ̀htsı̨ yèhdı ı̨lè. 31 Įdaà dàgode ha yek'èezǫ t'à Chrıst naìdà ghǫ xàyaı̨htı. Wekw'ǫǫ̀ kwe yìı aìtǫ nıìle, eyıts'ǫ wekwǫ̀ sı ı̨hjıì ajà-le. 32 Nǫ̀htsı̨ sìı Zezì naìdà ayį̀į̀là. Goxı̨ hazǫǫ̀ godaà agòjà hǫt'e. 33 Įdòo Nǫ̀htsı̨ ts'ǫ̀ nıwıìtı̨ eyıts'ǫ yegà nàgòts'ehnèe wheda hǫt'e. Nǫ̀htsı̨-Gotà, Yedàyeh Nezı̨ı̨ ghǫ goı̨dee sìı Zezì ghàyı̨ı̨ɂǫ. Zezì eyı Yedàyeh Nezı̨ı̨ gots'ǫ̀ ayį̀į̀làa sìı dıì weghàahda xè weàhkw'ǫ hǫt'e. 34-35 K'àowocho Davıd ı̨dòo yak'e ts'ǫ̀ nıwıìtı̨ nıìle, hanìkò dıı hadı,\n‘Gots'ǫ̀ K'àowo, sets'ǫ̀ K'àowo ts'ǫ̀ hadı, Amìı nets'ǫ̀ xànegı̨ı̨ɂaa sìı hazǫǫ̀ gıghǫı̨hnè agehłe gots'ǫ̀, nàgòts'ehnèe k'e segà wheęda,’ dek'eèhtł'è.\n36 “Eyıt'à Israel got'ı̨į̀ hazǫǫ̀ Nǫ̀htsı̨ dànì gogha eghàlaı̨dàa sìı hotıì gık'èezǫ ha: Eyı Zezì dechı̨et'aa k'e wedeàhtsòo sìı Nǫ̀htsı̨ gogha K'àowo yèhtsı̨ eyıts'ǫ Chrıst sı yèhtsı̨,” Peter hadıì dǫ ts'ǫ̀ goı̨de.\n37 Dǫ hazǫǫ̀ eyı egıìkw'o ekò geèhyeh lagejà. Peter eyıts'ǫ Zezì wecheekeèdeè ts'ǫ̀ hagedı, “Gòet'ı̨ı̨, hanì-ı̨dè ayìı dàts'ı̨ı̨là lì?” gedı.\n38 Peter gots'ǫ̀ hadı, “Edek'eahłı̨, naxınì eładı̨į̀ aahłe. Naxıhołı̨į̀ naxıghǫ nahoezhe ha t'à, hazǫǫ̀ naxıtaàt'eè Zezì wıızì t'à naxık'ètaìdzı̨į̀ adeahłe. Hanì-ı̨dè Yedàyeh Nezı̨ı̨ naxık'e ade ha. 39 Nǫ̀htsı̨ sìı naxıgha, naxıza gıgha, dǫ hazǫǫ̀ nıwà nàgedèe sìı gıgha, eyıts'ǫ t'aa Nǫ̀htsı̨ gokayahtı ha sìı hanì gogha yatı nìı̨ɂǫ hǫt'e,” gòhdı.\n40 Peter yatı łǫ t'à gots'ǫ̀ goı̨de xè goghǫnàdaetì, hadı, “Dǫ nàowołı̨ı̨ k'ę̀ę̀ geeda gıta nàahdèe sìı gıch'à edaxàahdè,” gòhdı. 41 Dǫ gıgha ehkw'ı-ahodı xè weyatıì gį̀į̀hchìı sìı gık'ètaìdzǫ. Eyı dzęę̀ k'e taı-lemì dǫ haàtłǫǫ goxè aget'ı̨į̀ agejà.\nDǫ gıgha ehkw'ı-ahodıı sìı dànì ełexè geeda\n42 Zezì wecheekeèdeè hoghàgogeehtǫ ekò hotıì egeèhkw'ǫ, eyıts'ǫ yagehtı xè Nǫ̀htsı̨ łèt'è ghǫ shègezhe gha łą̀ą ełègehdè. 43 Zezì wecheekeèdeè enıìyah łǫ eghàlagı̨ı̨dà t'à, dǫ hazǫǫ̀ gıgha enıìyah dìì. 44 Dǫ hazǫǫ̀ gıgha ehkw'ı-ahodıı sìı ełexè aget'ı̨, eyıts'ǫ t'asìı hazǫǫ̀ gıts'ǫ sìı ełèht'eè ełeghàgeedı. 45 T'asìı gıts'ǫ sìı gıghǫ nàèdì, eyı sǫǫ̀mba t'à dǫ t'asìı wegha whìle sìı ts'àgedı. 46 Dzę taàt'eè Nǫ̀htsı̨kǫ̀-gocho gà łą̀ą nègııdè. Edekǫ̀ Nǫ̀htsı̨ łèt'è tàgeezhì gà ełexè shègezhe, sìgeèt'ı̨ xè ehkw'ı agı̨ı̨wǫ. 47 Nǫ̀htsı̨ ghàsǫgeedı eyıts'ǫ dǫ hazǫǫ̀ goghǫ nezı̨į̀ agı̨ı̨wǫ. Dzę taàt'eè gots'ǫ̀ K'àowo dǫ deɂǫ̀atłǫ gots'ǫ̀ ayehɂı̨ı̨ sìı edaxàgole.


Maricopa Dineʼé éí Tó Ntsʼósíkooh dóó Tooh Díkʼǫ́zhí ałhiihdiilį́į́hnidiʼ kédaʼhatʼį́ʼgo daʼbighan nitʼę́ę́h; Yuma bigháádi, aadi ayiisiʼ daʼbikéyah nitʼę́ę́h. 1501–1600 biyihah yę́ędą́ą́ʼ éí nidiiná anaa daʼhazlį́į́hgo biniiná. Díí éí Quechan Dineʼé dóó Dilzéehii nidaʼdibaahgo biniiná Maricopa Dineʼé nidaʼdiiná. Díí éí Naakétłʼáhí bikéyahjigo. 1840’s biyihah yę́ędą́ą́ʼ éí Tahoniigááh dóó adooléʼeʼ nidasnį́į́hgo Maricopa Dineʼé anéélʼą́ą́hígíí yááʼadineesʼąąhdi. Áádóó éí biniiná Naakétłʼáhí Dineʼé yił ałhaʼdeetʼaah áádóó chooʼdaʼholį́į́hgo haʼhoolzhiizh. 1857 biyihah yę́ędą́ą́ʼ anaa naʼdaʼhazlį́į́hgo Naakétłʼáhí Dineʼé dóó Maricopa Dineʼé, Dilzéehii dóó Quechan Dineʼé yiikʼéh daʼdéísdlį́į́h; díí éí Maricopa Wells hoolyéedi nidaʼhíínéísdon.\nMaricopa Dineʼé bizaad[łahgo áshłééh | łahgo áshłééh]