Act 2 | `AUY | STEP | Ánaaemba tómbá fákáꞌmai Maníkóntáfésa ísámai kaundánae sésa túwaandu un-kánáá túwasa Ísun-aaisafesa timankúnkúmbo uwáí seyaafáꞌá mimbórá-náúmpáꞌá túwaandu urówana\nManíkóní Ufaen-ámútánkó kunkáin-aai.\n1 Ánaaemba tómbá fákáꞌmai Maníkóntáfésa ísámai kaundánae sésa túwaandu un-kánáá túwasa Ísun-aaisafesa timankúnkúmbo uwáí seyaafáꞌá mimbórá-náúmpáꞌá túwaandu urówana 2 minúwóíyáán-úwana wíyómpakemba óraa-fiyundaraamba torówasa wéisowana méron-daumpaꞌa kuména ówitowana 3 iyaronkáán-tántááꞌá paápé uréna tafántafan-ena moórá-mora-waasi tinepimpáꞌá wété úwana 4 Maníkóní Ufaen-ámútánkó tirumpimbá óraaꞌa uwátinkowasa mérowana Maníkóní ámútanko fasiꞌaémbá timúwasa fíꞌo-fiꞌon-kwaasi-taaifinkemba siyáawe.\n5 Tómbá fákáꞌmai Maníkóntáfésa ísámai kaundánae sésa túwaandu un-kánáá túntafesa Yúndaa-waasi Maníkón-ímáyáá mósá márówi fíꞌo-fiꞌom-barafakemba Yérúsaremu-naopaꞌa tatúwaandu urówana 6 fiyúndáraambo torónkaꞌa isésa mindámbó wéropaꞌa tatúwaandu uwasá miwí tááifinkemba wésuwasa isésa táátafesa ésa 7 áfááraumai imáyáa ésa sésa wésewi seyaafáꞌá Kárírifakewi minááí wésewin-owe sésa 8 moórá-mora-waasi sésa kesááifinken-aaiye simásaraawe. 9 Kesáámá tuwímbai Páátiyaa-marafakewisa únasa tuwímbai Míndiyaa-marafakewisa únasa tuwímbai Írámu-marafakewisa únasa tuwímbai Másépótemiyaa-marafakewisa únasa tuwímbai Yúndiyaa-marafakewisa únasa tuwímbai Kápándósiyaa-marafakewisa únasa tuwímbai Póntási-marafakewisa únasa tuwímbai Ésiyaa-marafakewisa únasa 10 tuwímbai Fírísiyaa-marafakewisa únasa tuwímbai Pámpíriyaa-marafakewisa únasa tuwímbai Ísípi-marafakewisa únasa tuwímbai Rípíyaa-marafakewisa Sáíríni-maragoni ewaakéwísá únasa tuwímbai Rómu-naopakewisa miyáumai-naopakemba tatúwaandu éta 11 Rómu-naopakewisa tuwímbai Yúndaa-waasisa únasa tuwímbai fíꞌon-ampaꞌa tuwéta Yúndaa-amaan-ampata wéaraaiwaeta énifo tuwímbai Kíríti-marafakewisa únasa tuwímbai Árépiyaa-marafakewisa tatúwaandu uráunasasa Maníkó kawe-kísáú maiyáin-aai wésesa moórá-mora-waasi kesááifinkenta sewatá wéisaumne sésa 12 táátafesa ésa áfááran-imayaa ésa isaisa ésa sésa mintántáákóní áwáuma nóra íníyo suwasá 13 tuwímbai wíyáái ésa sésa miwí uwóíꞌo on-dómbá nésa uwóíꞌa ésa fíꞌo-fiꞌon-kwaasi-taaifinkemba\n14 Simásúwówana aantá-waasi 11 waasi íyáfasinompimba Pítaa íyáfasinena túwaandu urón-kwaasisafena óraakaꞌa simátimena séna kesí Yúndaa-waasisono. Yérúsaremu-naopaken-kwaasiye fíꞌom-barafaken-Yundaa-waasiye ísáaro. Kárírifakewi fíꞌo-fiꞌon-kwaasi-taaifinkembo wésewini áwáuma simátimumpo ísáaro. 15 Uwóíꞌo on-dómbá nésa uwóíꞌa owémó sembá minkwáásí ímba uwóíꞌa wéowe. Waási nóꞌwaamba uwóíꞌo on-dómbá nésa uwóíꞌa wéofo káféꞌa aafáyáaraꞌ-aantembanifo minkwáásí ímba uwóíꞌa wéowe. Mintántáákóní áwáu maarán-iye. 16 Naaófáꞌá Maníkón-aai simátímakowin-awiꞌa Yóweri agaimaréna siyáin-aai wépaape-iye. Maarán-ááí agaimaréna séna\n17 Maníkó séna ánaaen-kanaa maará ónaumne. Kesí ámútambo seyaafáꞌ-wáásímó tíménda kentáánintone kentiyáámúntone kesáái aforaꞌá simátimenaawe. Kentí ifóꞌ-wáásíyé waurán-kwáásíyé kaaimbá awánánááwe. 18 Éraiꞌa minkánááráꞌá kesí ámútamba kesí kísau-ininakwaꞌo tíménda kesáái aforaꞌá simátimenaawe. 19 Wíyómpaꞌe marapáꞌé fíꞌo-fiꞌon-kisau-waameꞌo ondá naaewárá iyawárá óraaꞌ-umunkwaraꞌa paápé íníye. 20 Aafáúgó kumeuꞌá ínana wíyónko naaeríríꞌa ínaꞌa miyámó ondá kesí fíꞌo-fiꞌon-kanaa sámo kain-kánáámó paápé índa 21 kentáfésamo Fasiꞌaénkówémó síyawi sáwíꞌo úmaimo mérempinkemba kaweꞌ-ámpáꞌá\nmétinkanaumne Maníkó siyáiye\nYóweri agaimaréna siyáiye Pítaa minááí simátimena 22 séna Ísareri-waasisono. Senda-ááí ísáaro. Maníkó Ísumba Násaretifakewimba fasiꞌaémbá amúwana simámakain-kisau maéna kawe-kísáú fíꞌo-fiꞌon-kisau-waameꞌo uráimba kempímbó úmba awánaraawe. 23 Naaófáꞌá Maníkó imáyáamo éna miyám-biya ónaumnemo siyáinkaꞌa pósa tuwímbai Ísumba áíꞌmai kembiwí tímúwaꞌa tufuwónae séꞌa sáwí-waasi tímúwasa áíꞌmaesa aaraa-táíyáꞌá tufúwana puwúmbanifo 24 Maníkó pukómpinkemba íyáfasinankaraiye. Pukéna puwí-áwáúgómá ímba kanaaꞌá taꞌótorowana Maníkó Ísumba faúꞌankowana pukómpinkemba íyáfasinkaiye. 25 Mindásafena naaófáꞌá kentáá síwáꞌnágon-awiꞌa Téfíti Ísun-aai agaimaréna séna\naasiyaasí Fasiꞌaénkó keséꞌa méraisaꞌa awánaraumne. Wemá áfomba faiyáísaꞌa póꞌa ímba sáwí-imayaa wéune. 26 Mindásafeꞌa kesirumbá kaweꞌá uréꞌa Maníkón-áwíꞌa mósá wémaraumne. Púwón-aempaꞌa kesimambá ímba mósiyuwainone. Kesirumbá ámakaundawi ení kísau-waasi únda po pukémpaꞌa ímba másiyuwenana súma kawááꞌa íníye. Mindásafeꞌa méraunda póꞌa imáyáa éꞌa púwóndafinkemba íyáfasisinkainiye. 28 Púwíndafinkemba íyáfasine maéꞌmaeꞌa ínone séma keséꞌa méraanda póna kesirunkó kaweꞌ-úmai óraaꞌa ínaꞌa ménaumne\nTéfíti agaimaréna siyáiye Pítaa minááí simátimena séna 29 kesí waásisono. Kentáá síwáꞌnágon-awiꞌa Téfítin-aai aforaꞌó simátimunda wemó agaimakáimba ímba wesáféna siyáiye. Wemá puwúwasa utámakowaꞌa wení mararaambá éꞌa awánaraamba póna agaimakáimba ímba wesáféna siyáiye. 30 Naaófáꞌá Maníkó séna Téfítimo kawáá ménamo uráintemba moóráwigo minákúmpákéwí anondááraꞌa kawáámá méíniye Maníkó siyáimba Téfíti Maníkón-aai simátímakaiwai póna wemá séna Maníkómó siyáin-aai éraiꞌa paápé íníye Téfíti siyáiye. 31 Téfíti Maníkómó ánaaembo índa-imayaa éna séna Maníkómó íyáfasinankaiwai Káráísiti puwíndafinkemba íyáfasinainiye súntafena séna\npukén-aempaꞌa ímba móauwainana\náúma kawááꞌa íníyemo\nTéfíti súmba 32 mindá Ísuntafena siyáiye. Énifo Maníkó Ísumba pukómpinkemba íyáfasinankowata éta awánaraumne. 33 Maníkó kunáíꞌmaena óraaꞌ-waasi póna ayáánúrapaꞌa fasiꞌaén-áémpáꞌá móankena wení Ufaen-ámútámbá ámakaiye. Afowámó séna éraiꞌa kesí ámútamba aménaumnemo siyáintemba ámakaisana wení ámútamba kembá símakaimba wéiseꞌa suwánéꞌa wéowe Pítaa minááí simátimena séna 34 Téfíti ímba wíyómpaꞌo iyáiwai séna\nkesí Fasiꞌaénkóntáféna séna Maníkó séna kesiyáánúrapaꞌa fasiꞌaén-áémpáꞌá maraꞌá ménaꞌa 35 ení namuro-wáásí íyáákaanasa miwí taiꞌánááwe\nTéfíti siyáiye. Wemá ímba wíyómpaꞌo iyáiwai póna wesáféna ímba siyáiye.\n36 Énifo kembiwí aaraa-táíyáꞌá tufúkáawintafena Maníkó séna kemá íyáfasinankaundawi Káráísiti éna Fasiꞌaénkón-iyemo Maníkó siyáimba pósa Ísareri-waasi kaweꞌ-úmai ísáaro Pítaa simátimuwasa 37 ísómba tirunkó umbaí tówasa Pítaane aantá-waasisafesawe sésa sáwíta uráumpo nóra ondasáfénawa síyó suwaná 38 Pítaa séna kembiwí misáwí-ímáyáá tínaaemba uwámeꞌa Maníkómpáꞌá téꞌa Ísu Káráísitintafeꞌa ísámai nombá máéro. Mindásafena kentí sáwí-imayaa maitiyuwéna Maníkóní Ufaen-ámútámbá úwoi timíníye. 39 Maníkó kempáꞌá terómó sindawí kesí ámútamba timénaumne Maníkó siyáimba pósa kembiwíyé kentíráátone fíꞌo-fiꞌom-barafakewiye fasiꞌaén-ááí\nsiyáiye Pítaa siyáiye.\n40 Pítaa simátimena fíꞌo-fiꞌon-aai kaweꞌ-ááíwáráꞌá simátimena óraakaꞌa séna káféꞌo sáwí-waasi méraawimo éꞌa sáwí-meyamba maénááwe. Kemá káféꞌa sáwí-ampaꞌa tuwéꞌo éꞌa ímba sáwí-meyamba maénááwe Pítaa súwasa 41 sáwífaꞌ-waasi isésa wenááisafesa éraiꞌe sésa nombá wémaesa minkánáá sáwífaꞌ-waasi 3,000 waasi Ísun-aaisafesa timankúnkúmba uwasá Ísuni waási sáwífaꞌ-waasi-iꞌa ésa 42 túwaandu uwáfaꞌa iyésa aantá-waasi Ísun-aai simátímaꞌmaesa waafán-kwáásí wéiyesa moórá-mora-waasi wétuwaꞌnai-esa Ísuntafesa ísámai aráá-tomba wénesa inaí símae iyáawe.\n43 Inaí símaesa wéiyesa miyámó umbá aantá-waasi kawe-kísáú fíꞌo-fiꞌon-kisau máúwasa pósa seyaafáꞌnánká táátafesa uwasá 44 Ísun-aaisafesa timankúnkúmbo uwáí mimbórá-ímáyáá wéesa túwaandu wéesa imáyáa ésa kentáásí moparáwímbá waafáníꞌan-iye sésa 45 miwítí marawé miwítí moparáwíné fíꞌon-kwaasi timésa óntamba maiyésa tuwínkaaꞌ-úmai ímbo makón-kwaasi timésa 46 aasiyaasi-kánáá Yúndaa-waasiti óraaꞌ-amaan-daumpaꞌa Maníkóntáfésa ísámai túwaandu wéesa fíꞌowiti naaúmpimpaꞌa komésa Ísuntafesa ísámai aráá-tomba wénesa tirumbá kaweꞌ-úmai mésa tómbá tuwínkaaꞌ-úmai tímaꞌmai wénesa 47 Maníkón-áwíꞌa mósá márówasa seyaafáꞌnánká tuwánésa miwísáfésa kaweꞌá wéowe suwaná sáwíꞌo urómpinkemba aasiyaasi-kánáá Fasiꞌaénkó tuwímbai kaweꞌ-ámpáꞌá métinkowasa Ísun-aaisafesa timankúnkúmbo uwáíyé túwaandu uráawe.


Naakaii Nátʼohí Bikéyahdę́ę́ʼ tʼáyaałtso - Wikiibíídiiya\nNaakaii Nátʼohí Bikéyahdę́ę́ʼ tʼáyaałtso éí tsin deiłkaałii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Nátʼohí Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Colaptes fernandinae" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsįįłkaałii éí 14–15di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo diniltso dóó diłhiłgo noodǫ́ǫ́z; bizééʼ dóó bitsiitʼáád éí halbá; bitʼaʼ éí dinilzhin dóó łigaigo łikizh; bitʼayaa éí łitso; bidaaʼ éí łizhin.\nNaakaii Nátʼohí Bikéyahdę́ę́ʼ tʼáyaałtso éí chʼosh dóó naʼashjéʼii deildeeł.


Tsídii bichʼah łichíʼígíí - Wikiibíídiiya\nTsídii bichʼah łichíʼígíí éí tsídii bichʼahtsohí dóó bikʼéí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Dańlíinii bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Buceros hydrocorax" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 24–26di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin; bitseeʼ dóó bizééʼ éí diniltso; binákʼee éí halzhin; bidaaʼ éí diłhiłgo łichííʼ dóó tʼóó bíyó shiyish.\nTsídii bichʼah łichíʼígíí éí tsin bineestʼąʼ (hashkʼaan dijéʼé da) dóó dzidzé deiłchozh.


Tsé Siʼání - Wikiibíídiiya\nTsé Siʼání *\nAlą́ąjįʼ dah Sidáhígíí: Alvin Blackgoat\nAłkééʼ dah Sidáhígíí: Freddie J. Nelson\nNaaltsoos Ííłʼíní: Regan R. Hawthorne\nTsé Siʼání éí Diné Bikéyah bikáaʼdi áhootʼéego bił hazʼą́; áádóó éí bílaʼashdlaʼii náóltahígíí biniiyé náhásdzo. Tséhootsooí Bił Hahoodzo biyiʼdi éí kin dah shijaaʼ. Tsé Dijoolí ałdóʼ bee wójí. Tááʼ naaznilí bighan áadi siʼą́.\nTsé Siʼáníidi 25 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́ (díí éí 2010góó yihah yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ).DÍNE WÓLTAʼ\nTsé Siʼání éí 35°21′14″ NHK dóó 109°03′13″ EʼE-gi bił hazʼą́. Tsé Siʼání éí tónteel bikááʼdóó deigo 6,188 adéesʼeez.GNIS\nTsé Siʼáníidi tááʼ naaznilí biníłchʼi naaltsoos (Bilagáanakʼehjí)


Tsiitsʼiintání łitsooígíí - Wikiibíídiiya\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Tsídii Tsídii ndaatʼáʼii Yótʼáahdi tsídii Tsídii tsídígíí Tó wónaanídę́ę́ʼ choozhghalii dóó bikʼéí Tsiitsʼiintání\nTsiitsʼiintání łitsooígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pachycephala hypoxantha" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 6–8di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łitso; bitʼaʼ éí diłhił; bidaaʼ éí łizhin.\nTsiitsʼiintání łitsooígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł.\nTábąąh tsiitsʼiintání · Tsiitsʼiintání binághah yishtłizhígíí · Tsiitsʼiintání bitéél halchíʼígíí · Tsiitsʼiintání bitéél łitsooígíí · Tsiitsʼiintání bitłʼaakááʼ diniltsooígíí · Tsiitsʼiintání bitseeʼ łizhinígíí · Tsiitsʼiintání bitsiiyah łitsooígíí · Tsiitsʼiintání bizééʼ halchíʼígíí · Tsiitsʼiintání bizééʼ łigaaígíí · Tsiitsʼiintání dibéłchíʼígíí · Tsiitsʼiintání łibáhígíí · Tsiitsʼiintání łitsooígíí · Tsiitsʼiintání łizhin dóó łitsooígíí\nTsiitsʼiintání binághah halbáhígíí · Tsiitsʼiintání bitéél dinilbáhígíí · Tsiitsʼiintání yázhí


Shádiʼááhdę́ę́ʼ tsídii yádíłtiihí binákʼee halzhinígíí - Wikiibíídiiya\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tsídii yádíłtiihí binákʼee halzhinígíí\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bitsiitsʼiin Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Tsídii Tsídii ndaatʼáʼii Yótʼáahdi tsídii Tsídii tsídígíí Shádiʼááhdę́ę́ʼ tsídii ndaashchʼąąʼígíí dóó bikʼéí Shádiʼááhdę́ę́ʼ tsídii yádadíłtiihí dóó bikʼéí\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tsídii yádíłtiihí\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tsídii yádíłtiihí binákʼee halzhinígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Hemispingus melanotis" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 5–7di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; binákʼee éí halzhin; bitsiitʼáád éí halbá; bizééʼ éí diniltso; bidaaʼ éí diłhił.\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tsídii yádíłtiihí binákʼee halzhinígíí éí chʼosh yázhí yildeeł; tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tsídii yádadíłtiihí dóó bikʼéí\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tsídii yádíłtiihí bikʼiiz yishtłizhígíí · Shádiʼááhdę́ę́ʼ tsídii yádíłtiihí binákʼee halzhinígíí · Shádiʼááhdę́ę́ʼ tsídii yádíłtiihí binátsʼiin dinilgaaígíí · Shádiʼááhdę́ę́ʼ tsídii yádíłtiihí binátsʼiin łigaaígíí · Shádiʼááhdę́ę́ʼ tsídii yádíłtiihí binátsʼiin yishtłizhígíí · Shádiʼááhdę́ę́ʼ tsídii yádíłtiihí bitéél halchíʼígíí · Shádiʼááhdę́ę́ʼ tsídii yádíłtiihí bitéél yishtłizhígíí · Shádiʼááhdę́ę́ʼ tsídii yádíłtiihí bitsiitʼáád diłhiłígíí · Shádiʼááhdę́ę́ʼ tsídii yádíłtiihí bitsiitʼáád halbáhígíí · Shádiʼááhdę́ę́ʼ tsídii yádíłtiihí bitsiitʼáád halzhinígíí · Shádiʼááhdę́ę́ʼ tsídii yádíłtiihí bitsiiʼ łitsooígíí · Shádiʼááhdę́ę́ʼ tsídii yádíłtiihí bitsiiʼ łitsxooígíí · Shádiʼááhdę́ę́ʼ tsídii yádíłtiihí bitsiiʼ łizhinígíí · Shádiʼááhdę́ę́ʼ tsídii yádíłtiihí bizééʼ diniltsxooígíí · Shádiʼááhdę́ę́ʼ tsídii yádíłtiihí bizééʼ halbáhígíí · Shádiʼááhdę́ę́ʼ tsídii yádíłtiihí łibáhígíí · Shádiʼááhdę́ę́ʼ tsídii yádíłtiihí łitso dóó yishtłizhígíí · Shádiʼááhdę́ę́ʼ tsídii yádíłtiihí łitsooígíí · Shádiʼááhdę́ę́ʼ tsídii yádíłtiihí łizhin dóó dibéłchíʼígíí · Shádiʼááhdę́ę́ʼ tsídii yádíłtiihí yishtłizhígíí\nShádiʼááhdę́ę́ʼ dziłtah tsídii bizééʼ łitsxooígíí · Shádiʼááhdę́ę́ʼ haltsooítah tsídii bitłʼaaʼ łigaaígíí · Shádiʼááhdę́ę́ʼ hodíłchʼiltah tsídii binághah halzhinígíí · Shádiʼááhdę́ę́ʼ hodíłchʼiltah tsídii bitsiiʼ łibáhígíí · Shádiʼááhdę́ę́ʼ teełtah tsídii bitseeʼ nineezígíí · Shádiʼááhdę́ę́ʼ tsinyiʼ tsídii bitsiiʼ dibéłchíʼígíí\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tsídii bidaaʼ áłtsʼózígíí · Shádiʼááhdę́ę́ʼ tsídiiłbáhí bidaaʼ łitsooígíí


Tłʼiish haalzheehii dinilzhinígíí - Wikiibíídiiya\nTłʼiish haalzheehii dinilzhinígíí\nTłʼiish haalzheehii dinilzhinígíí éí atsá dóó giní dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi dóó Chʼah Diʼilii Bikéyahdi dóó Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Circaetus gallicus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 20–27di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin; bitłʼaaʼ éí łigai; binááʼ éí łitso; bidaaʼ éí diłhił.\nTłʼiish haalzheehii dinilzhinígíí éí tłʼiish dóó naʼashǫ́ʼii dóó chʼał dóó naaldlooshii yázhí haalzheehgo naatʼá.


Tłʼoh naadą́ą́ʼ - Wikiibíídiiya\nTłʼoh naadą́ą́ʼ *\nTłʼoh naadą́ą́ʼ éí ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii bikʼehgo "Triticum" wolyé, áádóó éí ákwíí shį́į́ ałʼąą átʼé.\nhatsʼíís hashtʼéé yoodlíłígíí 23.15 g\nB1 1.882 mg B2 0.499 mg B3 6.813 mg B5 0.05 mg B6 1.3 mg B9 281 μg\nTłʼoh naadą́ą́ʼ éí 1–2di adéesʼeez áníłtso, áádóó éí dootłʼizh łeh. Díí tłʼoh éí Ásáí Dineʼé Bikéyahdi hahóólįįd jiní; dííshjį́į́góó éí nahasdzáán tʼáá siʼą́ą́ ńtʼę́ę́ʼ bikáaʼgi naazkaad — tʼáá hazhóʼó honeezkʼazgi, áadi éí doo naazkaad da.\nTłʼoh naadą́ą́ʼ binááʼ éí akʼáán dóó bááh ádeilééh biniiyé choozhʼį́. Nááná tó diłhił dóó bizhééʼ hólóní éí ałdóʼ tłʼoh naadą́ą́ʼ bitsʼą́ą́dóó ádaalyaa.


Naakaii Dootłʼizhii Bikéyahdę́ę́ʼ gáagii naashchʼąąʼígíí - Wikiibíídiiya\nNaakaii Dootłʼizhii Bikéyahdę́ę́ʼ gáagii naashchʼąąʼígíí\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bitsiitsʼiin Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Tsídii Tsídii ndaatʼáʼii Yótʼáahdi tsídii Gáagii naashchʼąąʼígíí\nNaakaii Dootłʼizhii Bikéyahdę́ę́ʼ gáagii naashchʼąąʼígíí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi dóó Haʼaʼaahjí Ásáí Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Coracias benghalensis" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 10–12di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizh; bitsiitʼáád dóó bitʼaʼ dóó bitłʼaaʼ éí dootłʼizh; bitʼaʼ éí kʼíjíjin; bidaaʼ éí diłhił.\nNaakaii Dootłʼizhii Bikéyahdę́ę́ʼ gáagii naashchʼąąʼígíí éí naʼastsʼǫǫsí dóó łéʼétsoh deilghał; chʼosh dóó naʼashjéʼii yázhí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.\nGáagii naashchʼąąʼí binághah dibéłchíʼígíí · Gáagii naashchʼąąʼí bitéél dootłʼizhígíí · Gáagii naashchʼąąʼí bitéél tsédídéhígíí · Gáagii naashchʼąąʼí bitłʼaaʼ diłhiłígíí · Gáagii naashchʼąąʼí bitsiitʼáád halchíʼígíí · Gáagii naashchʼąąʼí bitʼaʼ dootłʼizhígíí · Gáagii naashchʼąąʼí dootłʼizhígíí · Naakaii Dootłʼizhii Bikéyahdę́ę́ʼ gáagii naashchʼąąʼígíí\nGáagii naashchʼąąʼí bizééʼ dootłʼizhígíí · Gáagii naashchʼąąʼí dinilzhinígíí · Náátsʼózídę́ę́ʼ gáagii naashchʼąąʼígíí


Chʼał dichʼízhítʼą́ʼí łikizhígíí - Wikiibíídiiya\nChʼał dichʼízhítʼą́ʼí łikizhígíí\nChʼał dichʼízhítʼą́ʼí łikizhígíí éí tsinlátah chʼał dóó bikʼéí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Binááʼádaałtsʼózí Chʼídadeeldlóóhí Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ansonia kraensis" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 0.8–1.2di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhingo naashchʼąąʼ dóó łitsxogo łikizh dóó dichʼíízh; binááʼ éí diłhił.\nChʼał dichʼízhítʼą́ʼí łikizhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.\nBinááʼádaałtsʼózí Chʼídadeeldlóóhí Bikéyahdę́ę́ʼ Ndaaldeehii\nDíí naaltsoos 6 Tʼą́ą́tsoh 2022 yoołkáłę́ędą́ą́ʼ łahgo ályaa.


Tó wónaanídę́ę́ʼ tsídiiłbáhí bizééʼ dah dzíltsooígíí - Wikiibíídiiya\nTó wónaanídę́ę́ʼ tsídiiłbáhí bizééʼ dah dzíltsooígíí\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Tsídii Tsídii ndaatʼáʼii Yótʼáahdi tsídii Tsídii tsídígíí Tó wónaanídę́ę́ʼ tsídiiłbáhí\nbizééʼ dah dzíltsooígíí\nTó wónaanídę́ę́ʼ tsídiiłbáhí bizééʼ dah dzíltsooígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Gymnoris xanthocollis" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilbá; bitʼaʼ éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ dóó kʼíjíjin; bizééʼ éí dah dzíltso; bidaaʼ éí diłhił.\nTó wónaanídę́ę́ʼ tsídiiłbáhí bizééʼ dah dzíltsooígíí éí chʼil binááʼ yildeeł; łahda naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł ałdóʼ.\nTó wónaanídę́ę́ʼ tsídiiłbáhí\nÁsáí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tsétah tsídiiłbáhí · Bilį́į́ʼ Ńdeiltihii Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tsídiiłbáhí · Doohatsʼíí Yátiʼ Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tsídiiłbáhí · Haʼaʼaahjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tsídiiłbáhí · Hodíłchʼiltah tsídiiłbáhí bizééʼ dah dzíltsooígíí · Naakaii Dootłʼizhii Bikéyahdę́ę́ʼ tsídiiłbáhí · Naakaii Łibáhí Bikéyahdę́ę́ʼ tsétah tsídiiłbáhí · Naakaii Łibáhí Bikéyahdę́ę́ʼ tsídiiłbáhí · Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ hodíłchʼiltah tsídiiłbáhí · Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tsinyiʼ tsídiiłbáhí · Shádiʼááhjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tsídiiłbáhí · Shádiʼááhjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tsídiiłbáhí bitsiiʼ dinilbáhígíí · Tó wónaanídę́ę́ʼ dziłtah tsídiiłbáhí · Tó wónaanídę́ę́ʼ séí dah daaskʼidtah tsídiiłbáhí · Tó wónaanídę́ę́ʼ tábąąh tsídiiłbáhí · Tó wónaanídę́ę́ʼ tsídiiłbáhí bidaaʼ ntsaaígíí · Tó wónaanídę́ę́ʼ tsídiiłbáhí bikʼos dibéłchíʼígíí · Tó wónaanídę́ę́ʼ tsídiiłbáhí binághah łitsooígíí · Tó wónaanídę́ę́ʼ tsídiiłbáhí binákʼee halzhinígíí · Tó wónaanídę́ę́ʼ tsídiiłbáhí bitéél dah dzíltsooígíí · Tó wónaanídę́ę́ʼ tsídiiłbáhí bitsiitʼáád halchíʼígíí · Tó wónaanídę́ę́ʼ tsídiiłbáhí bitsiiʼ dinilbáhígíí · Tó wónaanídę́ę́ʼ tsídiiłbáhí bitʼayaa łigaaígíí · Tó wónaanídę́ę́ʼ tsídiiłbáhí bitʼayaa łizhinígíí · Tó wónaanídę́ę́ʼ tsídiiłbáhí biwos łigaaígíí · Tó wónaanídę́ę́ʼ tsídiiłbáhí bizééʼ dah dzíltsooígíí · Tó wónaanídę́ę́ʼ tsídiiłbáhí bizééʼ halzhinígíí · Tó wónaanídę́ę́ʼ tsídiiłbáhí dibéłchíʼígíí · Tó wónaanídę́ę́ʼ tsídiiłbáhí íiyisígíí · Tó wónaanídę́ę́ʼ tsídiiłbáhí łitsooígíí · Tó wónaanídę́ę́ʼ tsídiiłbáhí ntsaaígíí · Tó wónaanídę́ę́ʼ tsinlátah tsídiiłbáhí · Tónteel Dókʼǫ́zhídę́ę́ʼ tsídiiłbáhí\nTsídiiłbáhí bizééʼ dah dzíltsooígíí


Chʼał kʼaasdáhí łitsogo noodǫ́zígíí - Wikiibíídiiya\nChʼał kʼaasdáhí łitsogo noodǫ́zígíí éí tsinlátah chʼał dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Dendrobates truncatus" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 1–2di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin dóó łitsogo noodǫ́ǫ́z; binááʼ éí diłhił.\nChʼał kʼaasdáhí łitsogo noodǫ́zígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.


Nahachagii dootłʼizhí - Wikiibíídiiya\nNahachagii dootłʼizhí *\nNahachagii dootłʼizhí éí nahasdzáán bikáaʼgi 6,000go da ałʼąą ádaatʼéego dahólǫ́ (Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikáaʼgi éí tʼóó 250go daatsʼí ałʼąą ádaatʼé; deesdoigi éí tʼóó ahayóí). Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Tettigoniidae" deiłníigo dayózhí (nahachagii łibáhígíí dóó dibéłchíʼíigo ndaashchʼąąʼígíí éí "Caelifera" daolyé).\nDíí nahachagii éí bideeʼ nineez łeh; łaʼ éí atʼąąʼ ndahalin. Nahachagii dootłʼizhí éí daʼałchozhgo naakai.\nNahachagii dootłʼozhí łaʼ éí atʼąąʼ ndahalin


Aniłtʼánii yázhí - Wikiibíídiiya\nDíí kweʼé naaltsoos bikáaʼgi saad shijaaʼígíí éí aniłtʼánii yázhí yaa halneʼ dooleeł. Aniłtʼánii ałdóʼ baa yídíiłtah shį́į́.\nAniłtʼánii yázhí *\nAniłtʼánii yázhí éí bijáád hastą́ą́ʼ áádóó éí nahasdzáán tʼáá siʼą́ą́ ńtʼę́ę́ʼ bikáaʼgi dahólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Psyllidae" deiłníigo deiyózhí. Díí chʼosh éí tʼáá ákwíí shį́į́ ałʼąą ádaatʼé; daʼałchozhgo naakai.


Shádiʼááhdę́ę́ʼ tsįįłkaałii bitʼaʼ łichíʼígíí - Wikiibíídiiya\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tsįįłkaałii bitʼaʼ łichíʼígíí\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tsįįłkaałii bitʼaʼ łichíʼígíí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Veniliornis affinis" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsįįłkaałii éí 5–7di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá dóó łigaigo noodǫ́ǫ́z; bitʼaʼ dóó binághah éí dibéłchíʼí; bitsiitʼáád éí halchxííʼ; bidaaʼ éí diłhił.\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tsįįłkaałii bitʼaʼ łichíʼígíí éí chʼosh dóó naʼashjéʼii deildeeł; dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Dahiitį́hii dootłʼizhí dóó łigaaígíí - Wikiibíídiiya\nDahiitį́hii dootłʼizhí dóó łigaaígíí éí yótʼáahdi tsídii dóó dahiitį́hii ndaashchʼąąʼígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Amazilia viridicauda" deiłníigo dayózhí.\nDíí dahiitį́hii éí 4–5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh; bitʼaʼ éí diłhiłgo dootłʼizh; bitéél dóó bizééʼ éí łigai.\nDahiitį́hii dootłʼizhí dóó łigaaígíí éí chʼil bijeeh deidlą́.


Ndiéjunʼ phú eʼsngáa náa Biblia rá.| Dí naʼsngáa náa Biblia\nLibro rígi̱ mambáyaʼ matanigajmaa ndiéjunʼ eʼthí náa Biblia ga̱jma̱a̱ numuu mbaʼa tema, xó má náa numuu rí numínilú, ndiéjunʼ egíʼniin índo̱ nakháñulú, xú káʼnii gándoo gakuwáanʼ gagi mbá guʼwáanʼ ga̱jma̱a̱ na̱ʼkha̱ raʼthí xóó eʼwáʼ.\nMbáa natraximínáʼ náa numuu dí rígá wéñuʼ xkujndu, lá natayáá dí náa Biblia naʼthí dí maxtiʼkhu̱u̱ ga̱jma̱a̱ maʼnii itháan májánʼ ráʼ.\nLá naku̱ma̱ʼ dí Dios naxmiéjunʼ kaʼyaʼ rá. Gajmañaaʼ xú káʼnii nindxu̱u̱ Dios ga̱jma̱a̱ xú káʼnii gídxu̱ʼ kanuu náa ikhaa.\nBiblia na̱ʼkha̱ náa Dios\nXú káʼnii gándoo gambayaaʼ Biblia matraʼníí xkujndu ndrígáʼ rá. Xú káʼnii gándoo gátatsimbaʼ dí kiʼtáriyaʼ rá.\nNguáná gáʼni mitsaan náa tsu̱du̱u̱ ku̱ba̱ʼ rá.\nTsáa lá nindxu̱u̱ Jesucristo rá.\nGajmañaaʼ náa numuu dí Jesús nindxu̱u̱ Mesías bi̱ nijuiʼthá ma̱ʼkha̱, náa ni̱ʼkha̱, ga̱jma̱a̱ náa numuu nindxu̱u̱ mbáwíi a̱ʼdióo Jeobá.\nRí niʼtsiwáanʼ Dios nindxu̱u̱ mbá regalo rí gíʼdoo wéñuʼ numuu\nNdiéjunʼ nindxu̱u̱ rí najmanumáá rá. Xú káʼnii gándoo gambáyaaʼ ikháánʼ rá.\nNáa kúwi̱i̱n xa̱bu̱ bi̱ nikháñun rá.\nGajmañaaʼ rí eʼthí náa Biblia ga̱jma̱a̱ numún xa̱bu̱ bi̱ nikháñun ga̱jma̱a̱ náa numuu rí nakháñuluʼ\nLá nikháñuʼ mbá bi̱ nandaʼ xtayáá ráʼ. Lá ma̱ndoo mbuʼñún mbu̱júu̱ xáʼ. Gajmañaaʼ dí naʼsngáa náa Biblia ga̱jma̱a̱ numún xa̱bu̱ bi̱ matuxiín\nMbaʼin xa̱bu̱ nunda̱ʼa̱ dí ma̱ʼkha̱ Reino ndrígóo Dios. Ndiéjunʼ eyoo gáʼthúu̱n rí ma̱ʼkha̱ Reino ndrígóo Dios rá.\nLá kuwáanʼ “iwáá mbiʼi” rá.\nAtayáá rí eni xa̱bu̱ ga̱jma̱a̱ rí xú káʼnii ni̱ndxu̱ún nasngájma rí kuwáanʼ “iwáá mbiʼi” xó má niʼtáriyaʼ náa Biblia.\nNáa Biblia na̱ʼkha̱ raʼthí numún ángeles ga̱jma̱a̱ numún xa̱bu̱ wéñiʼ. Lá gajkhun kúwi̱i̱n bi̱ tsékujmiin bugi̱ ráʼ. Lá ma̱ndoo muniaʼ dí raʼkhí xáʼ.\nMbaʼin xa̱bu̱ nundxa̱ʼwa̱míjna̱ rí Dios gíʼdoo aʼkhúun ga̱jma̱a̱ numuu tsingíná rí nuraʼníí xúgínʼ xa̱bu̱. Ndiéjunʼ tatsaʼwáminaʼ ikháánʼ rá. Gajmañaaʼ rí eʼthí Dios ga̱jma̱a̱ numuu tsingíná.\nMa̱ndoo makuwáanʼ xó má eyoo Jeobá. Asndu ma̱ndoo mi̱dxu̱ʼnú mambaxáʼ ga̱jma̱ʼ.\nXú káʼnii eʼyoo Dios dí magrájkhi̱i̱n e̱ji̱n, dí mata̱ʼa̱ʼ eʼdi, ga̱jma̱a̱ dí muradíin xujkhúʼ\nRí nindoo kaʼñúún xa̱bu̱ Jesús nindxu̱u̱ mbá xkri̱da májánʼ mu muni bi̱ guáʼdiin guʼñún, bi̱ guáʼdiin ajmbiún, xa̱bu̱ bi̱ guáʼdiin e̱ji̱n ga̱jma̱a̱ e̱ji̱n. Xúgínʼ ma̱ndoo mbuyaridáá rí niʼni Jesús. Ndiéjunʼ ejmañuluʼ dí niʼni xá.\nRí xú káʼnii eyoo Dios mbuʼyamajkuíí\nAtayáá majun enii rí xú káʼnii matatsiʼnuʼ bi̱ nagún náa religión rí gajkhun\nAraxtaa náa religión rí gajkhun\nNdiéjunʼ xkujndu gátraʼní índo̱ gátagíʼ marathu̱u̱n eʼwíínʼ rí xtaa ratatsimbaaʼ rá. Ndiéjunʼ gándoo gátani mu xákiʼníin xá.\nRí muʼtájkáan naʼni makuwáanʼ itháan mijngii náa Dios\nLá naʼdxun Dios índo̱ nuʼtájkáan ráʼ. Mu maxtiʼña̱a̱ graxe̱ rígi̱, ndayóoʼ makru̱ʼu̱lú rí eʼsngáa náa Biblia ga̱jma̱a̱ numuu rí muʼtájkáan.\nRí majngulú náa iyááʼ ga̱jma̱a̱ rí mambáxulú gajmiulú Dios\nNdiéjunʼ eyóoʼ matani mu majnguánʼ iyááʼ rá. Gajmañaaʼ xú káʼnii nindxu̱u̱ ga̱jma̱a̱ xú káʼnii gíʼmaa miʼni\nAraxtaa náa Dios numuu rí nandaʼ xtayáá\nXú káʼnii gándoo gatasngajmá rí nandaʼ xtayáá Dios ga̱jma̱a̱ rí naraxnáa núma̱aʼ numuu xúgíʼ rí niʼni xá.\nMbiʼyuu Dios nánguá niniraʼmáʼ náa mbaʼa Biblia, náa numuu rá. Lá gíʼdoo numuu majmuluʼ mbiʼyuu Dios ráʼ.\nItháan rí 500 tsiguʼ kidíiʼ, Dios nisngájma májánʼ nguáná phú gáʼkha̱ Mesías. Gajmañalaʼ ga̱jma̱a̱ numuu rí kiʼtáriyaʼ rígi̱\nJesucristo, Mesías bi̱ nijuiʼthá ma̱ʼkha̱\nJesús niʼnimbánuu xúgíʼ rí kiʼtáriyaʼ náa Biblia ga̱jma̱a̱ numuu Mesías. Atayáá náa Biblia ndrígáʼ xú káʼnii nimbánuu xúgíʼ rí kiʼtáriyaʼ rígi̱\nRí gajkhun ga̱jma̱a̱ numuu Padre, Ada̱ ga̱jma̱a̱ xi̱ʼ kaʼwu\nMbaʼin xa̱bu̱ nakumu̱ún rí trinidad nindxu̱u̱ mbóo kiʼsngáa rí na̱ʼkha̱ náa Biblia, lá gajkhun rúʼko̱ ráʼ.\nLá gíʼmaa majmúún cruz cristianos ráʼ.\nLá nikháñu Jesús náa mbá cruz ráʼ. Atayáá xú káʼnii eriʼña̱a̱ náa Biblia\nGanitsuwañu Señor: Rí ndaʼyamajkhuu Dios\nBi̱ cristianos kiʼtáñajúnʼ rí muniriyaʼ Ganitsuwañu señor rí xú káʼnii nikháñu Jesús. Nguáná ga̱jma̱a̱ náa numuu gíʼmaa muni xá.\n“Alma” ga̱jma̱a̱ “espíritu”: Ndiéjunʼ phú eyoo gáʼthi ajngáa rígi̱ rá.\nMbaʼin xa̱bu̱ nundxaʼwami̱jna̱ rí índo̱ mbáa xa̱bu̱ nakháñuu nagájnuu mbá rí tsékujmaa náa ikhaa ma̱ngaa rí nagájnuu rúʼko̱ tsikháñuu. Ndiéjunʼ eʼthí náa Ajngá rawunʼ Dios rá.\nNdiéjunʼ nindxu̱u̱ Seol ga̱jma̱a̱ Hades rá.\nNáa tikhuu Biblia najmuu ajngáa “Iñá wa̱jinʼ” o “infierno” náa naʼthí Seol o Hades, ndiéjunʼ eyoo gáʼthi ajngáa rúʼko̱ rá.\nGajmañaaʼ xú káʼnii rí mbiʼi rí maxtanda̱ʼa̱a̱ cuenta nindxu̱u̱ mbóo mbiʼi dí maguma tsajkurámiinʼ xúgínʼ xa̱bu̱ bi̱ nunimbu̱ún\nNákha tsiguʼ 1914 nigiʼdoo wéñuʼ numuu rí niʼtáriyaʼ Biblia\nLá rígá dí nasngájma dí nákha 1914 ninindxu̱u̱ mbá tsiguʼ rí nigiʼdoo wéñuʼ numuu rá.\nTsáa nindxu̱u̱ arcángel Miguel rá.\nNáa Biblia naʼthúlúʼ tsáa nindxu̱u̱ arcángel bugi̱ bi̱ gíʼdoo wéñuʼ tsiakii. Gajmañaaʼ itháan ga̱jma̱a̱ numuu ikhaa ma̱ngaa ndiéjunʼ eʼni xúgi̱.\nNdiéjunʼ nindxu̱u̱ “Babilonia ri ñajunʼ xuajin apa” rá.\nNáa Biblia naʼthí dí Babilonia ri ñajunʼ xuajin apa nindxu̱u̱ mbáa a̱ʼgu̱ rí naʼthí náa libro ndrígóo Revelación. Lá nindxu̱u̱ mbá a̱ʼgu̱ gajkhun rá. Ndiéjun eʼthí náa Biblia ga̱jma̱a̱ numuu ikhaa xá.\nLá nigumaa Jesús gu̱nʼ diciembre ráʼ.\nAtayáá xú káʼnii nindxu̱u̱ clima tsiguʼ rí nixtáa Jesús. Ndiéjunʼ eʼsngúlúʼ rúʼko̱ rá.\nNáa phú ni̱ʼkha̱ ndxa̱a̱ dí najmaʼnuʼ náa xuajñanʼ rá. Mbáa maguanáʼ tsiánguá índo̱ gáta̱ya̱a̱


Naakʼidoolwoshii bitéél halchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nNaakʼidoolwoshii * bitéél halchíʼígíí\nNaakʼidoolwoshii bitéél halchíʼígíí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Lurocalis rufiventris" deiłníigo dayózhí.\nDíí naakʼidoolwoshii éí 9–10di asdzoh[?] áníłtso; bitsʼíís éí dibéłchíʼíigo naashchʼąąʼ dóó łigaigo yistłʼin; bitéél éí diłhiłgo łichííʼ. Bijáád dóó bidaaʼ éí doo nineez da.\nNaakʼidoolwoshii bitéél halchíʼígíí éí tłʼéeʼgo naatʼáa łeh; tsinyaagi dóó tłʼoh dahólǫ́ǫgi chʼosh haalzheehgo naatʼá; jį́įgo éí ałhosh.


Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ łeeyiʼ chʼoshtsoh tsédídéhígíí - Wikiibíídiiya\nBiʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ łeeyiʼ chʼoshtsoh tsédídéhígíí\nBiʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ łeeyiʼ chʼoshtsoh tsédídéhígíí éí táyiʼ dóó niʼkáágóó ndaakaaígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Uraeotyphlus interruptus" deiłníigo dayózhí.\nDíí łeeyiʼ chʼoshtsoh éí 6–8di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó tsédídéehgo dootłʼizh łeh; bitseeʼ éí nineez; bijáád doo hólǫ́ǫ da; binááʼ éí áłtsʼíísí.\nBiʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ łeeyiʼ chʼoshtsoh tsédídéhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.


Łéʼétsoh - Wikiibíídiiya\nKéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídę́ę́ʼ łéʼétsoh\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ hodíłchʼiltah łéʼétsoh\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ dahoditłééʼgóó łéʼétsoh\nNáátsʼózídę́ę́ʼ dziłlátah łéʼétsoh\nBiʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ łéʼétsoh\nŁéʼétsoh éí Tsin Deigházhígíí dah yikahjí atah daasdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Rattus" deiłníigo deiyózhí. Łéʼétsoh éí 66 ałʼąą ádaatʼé.\nŁéʼétsoh éí Binááʼádaałtsʼózíidi hadahóólįįd. Dííshjį́į́góó éí nahasdzáán tʼáá siʼą́ą́ ńtʼę́ę́ʼ bikááʼgóó dahólǫ́, tʼáá hazhóʼó Shádiʼááhjí kéyah yistinígíí dóó Hakʼaz Dineʼé Bikéyah — ńléidi éí ádaadin.\nŁéʼétsoh éí naʼastsʼǫǫsí ndahalin, ákó ndi éí naʼastsʼǫǫsí yilááh ádaníłtso; bitsʼíís éí 8–11di asdzoh[?] áníłnéez łeh. Bitseeʼ dóó bijáád éí doo daditłʼo da łeh.\nŁéʼétsoh éí daʼałchozh dóó daʼalghałgo naakai; chʼil binááʼ dóó bikétłʼóól deiłchozh; chʼosh yázhí dóó dzidzé deildeeł. Łahda tsídii yázhí dóó tsídii biyęęzhii deilghał; tábąąhgi léʼétsoh dahinánígíí éí łóóʼ deilghał ałdóʼ.\nŁéʼétsoh dóó bílaʼashdlaʼii[łahgo áshłééh | łahgo áshłééh]\nBinááʼádaałtsʼózí bikéyahdi kéédahatʼínígíí éí łéʼétsoh bitsʼą́ą́dóó chʼiyáán ádeilééh. Nááná łaʼ bílaʼashdlaʼii éí łéʼétsoh bilį́į́ʼ ádeiłʼį́įgo yaa ádahályą́.\nÁsáí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ naʼastsʼǫǫsí dilwoʼí · Atsá Yee Ndaalzheehii Bikéyahdę́ę́ʼ naʼastsʼǫǫsí dilwoʼí · Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ hóółtseiitah naʼastsʼǫǫsí · Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ naʼastsʼǫǫsí dilwoʼí · Chʼah Diʼilii Bikéyahdę́ę́ʼ naʼastsʼǫǫsí dilwoʼí · Ghą́ą́ʼaskʼidii Biłikahii Bikéyahdę́ę́ʼ hóółtseiitah naʼastsʼǫǫsí · Hóółtseiitah naʼastsʼǫǫsí bigaan ligaaígíí · Hóółtseiitah naʼastsʼǫǫsí bikeeʼ ditłʼooígíí · Hóółtseiitah naʼastsʼǫǫsí bitseeʼ ditánígíí · Hóółtseiitah naʼastsʼǫǫsí bitseeʼ ditłʼooígíí · Hóółtseiitah naʼastsʼǫǫsí bizééʼ łigaaígíí · Hóółtseiitah naʼastsʼǫǫsí jaachʼį́dígíí · Hóółtseiitah naʼastsʼǫǫsí łitsxooígíí · Hóółtseiitah naʼastsʼǫǫsí ntsaaígíí · Séítah łéʼétsoh łikʼaiígíí · Séítah naʼastsʼǫǫsí dilwoʼí


Tábąąsdísítsoh bítááʼ łigaaígíí - Wikiibíídiiya\nTábąąsdísítsoh bítááʼ łigaaígíí\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bitsiitsʼiin Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Tsídii Tsídii ndaatʼáʼii Yótʼáahdi tsídii Tónteel dóó Tábąąh Tsídii Tábąąsdísítsoh\nTábąąsdísítsoh bítááʼ łigaaígíí éí tónteel dóó tábąąh tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Vanellus albiceps" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 12–13di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitłʼaaʼ dóó bitéél dóó bítááʼ éí łigai; bitʼayaa éí łizhin; biláshgaan hólǫ́; bidaaʼ éí łitso dóó kʼíjíjin; binááʼ éí łigai.\nTábąąsdísítsoh bítááʼ łigaaígíí éí chʼosh dóó tąądee naagháhii deildeeł.\nShádiʼááhdę́ę́ʼ dziłtah tábąąsdísítsoh · Shádiʼááhdę́ę́ʼ tábąąsdísítsoh łizhin dóó łigaaígíí · Tábąąh díłdánii · Tábąąsdísí biniiʼ łitsooígíí · Tábąąsdísí bitʼayaa łizhinígíí · Tábąąsdísítsoh bigod łichíʼígíí · Tábąąsdísítsoh bijáád áłtsʼózígíí · Tábąąsdísítsoh biláshgaan hólónígíí · Tábąąsdísítsoh bikeenézí · Tábąąsdísítsoh binákʼee naʼídzígaaígíí · Tábąąsdísítsoh binátsįʼgoʼ hólónígíí · Tábąąsdísítsoh binátsįʼgoʼ łitsooígíí · Tábąąsdísítsoh bítááʼ halzhinígíí · Tábąąsdísítsoh bítááʼ łigaaígíí · Tábąąsdísítsoh bítágoʼ łichíʼígíí · Tábąąsdísítsoh bitéél łikizhígíí · Tábąąsdísítsoh bitseeʼ łigaaígíí · Tábąąsdísítsoh bitsiitʼáád noodǫ́zígíí · Tábąąsdísítsoh bitsiiʼ łibáhígíí · Tábąąsdísítsoh bitʼayaa łizhinígíí · Tábąąsdísítsoh łizhin dóó łigaaígíí · Tábąąsdísítsoh yishtłizhígíí · Tóńlį́įbąąsdísí\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ halgaiisdísí · Tábąąsdísítsoh bidaaʼ shiyishígíí


Náhookǫsdę́ę́ʼ tsétah dibé - Wikiibíídiiya\nNáhookǫsdę́ę́ʼ tsétah dibé\nDíí kweʼé naaltsoos bikáaʼgi saad shijaaʼígíí éí Náhookǫsdę́ę́ʼ tsétah dibé yaa halneʼ dooleeł. Tsétah dibé ałdóʼ baa yídíiłtah shį́į́.\nNáhookǫsdę́ę́ʼ tsétah dibé éí Naaldlooshii Bikéshgaan Dahólónígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Deeteel Bikéyahdi dóó Hakʼaz Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ovis dalli" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsétah dibé éí łigaigo ndaashchʼąąʼ łeh; łaʼ éí łibáago daalkizh dóó bitseeʼ daalzhin. Bitsʼíís éí 50–70di asdzoh[?] áníłnééz, áádóó éí bitseeʼ doo nineez da; bikąʼígíí éí baʼáádígíí yilááh áníłtso.\nDíí tsétah dibé éí tłʼoh dóó azeeʼ deiłchozhgo naakai; haigo éí niʼ hadláád deiłchozh ałdóʼ.


1Cor 16 | `AUY | STEP | Maníkóní waási Yérúsaremu-naopaꞌa méraawi tómbá ímbo makáawi túwaꞌnai íyamba óntamba torupéꞌa maarán-oro. Kárésíyaa-marafaꞌa Maníkóní waásimo méraawi simátímakaundantemba miyán-ááí simátimumpo miyán-oro.\nFasiꞌaénkóní waási túwaꞌnai on-óntánkón-aai.\n1 Maníkóní waási Yérúsaremu-naopaꞌa méraawi tómbá ímbo makáawi túwaꞌnai íyamba óntamba torupéꞌa maarán-oro. Kárésíyaa-marafaꞌa Maníkóní waásimo méraawi simátímakaundantemba miyán-ááí simátimumpo miyán-oro. 2 Moórá-mora-sondaaraꞌa moórá-kisaufin-ontamba tuwímbai Maníkóní waási túwaꞌnai íyapaꞌa maréꞌa kentí naaúmpimpaꞌo maráíyamba óraaꞌa ínaꞌa ánaaemba kempáꞌá komáénaꞌa Maníkóní waási Yérúsaremu-naopaꞌo méraawi timíyan-ontamba ímbo saafá íyamba úwoi maitiménááwe. 3 Kempínkémbá tuwímbai íyáfasintewaꞌa kempáꞌá koméꞌa aúfái agaimái timéꞌa tiꞌmáráanasa Maníkóní waási Yérúsaremu-naopaꞌo méraawi mináúfáíyé torupámaraiyan-ontane maimaésa mátimenaawe. 4 Minkánáá kemó komáénda-kisaumo wérainaꞌo éꞌa konasá miwí keséꞌa kónááwe.\nKórinti-naopaꞌa kónae siyáin-aai.\n5 Máséndóniyaa-marafaꞌa Maníkóní ásé-aai simátímaꞌmaeꞌa nónae únda póꞌa miyá kósimatimeꞌa kempáꞌó kondá 6 ampáánkárá koménaum ayáátáákara koménaumno. Ímbo aampaꞌó wénon-kanaa uwí-nómpáké-fíyúndámó mafaiyáíndarara fíꞌon-daopaꞌa kónaumno. Fíꞌon-daopaꞌo kónae onaꞌó éꞌa súwaꞌnai íyaꞌa kónaumne. 7 Kempáꞌó ayáátáákaꞌo koménaeꞌo súnda Maníkómó ewé sínaꞌo éꞌa ayáátáákaꞌa koménaumne.\n8 Maankáꞌá Éfésási-naopaꞌa ásé-aaimo simátíménda-waasi sáwífaꞌa méraamba pósa isésa éraiꞌe sésa fasiꞌámai ménaawi máéwasa kesí kísausafesa aambó faiyíyan-kwaasi sáwífaꞌa méraawe. Minkísáúmó maúnda tómbá fákáꞌmai Maníkóntáfésa ísámai kaundánae sésa túwaandu ombá minkánáá ímba tiyáisaꞌa méꞌa minkísáú maúnda póna\nmintánón-kánáá taiꞌáínaꞌa kónaumne.\n10 Moóráwigo Tímótimo kentópaꞌo komérainda aamoí éꞌa áwaꞌnai oro. Kemó úndantemba Fasiꞌaénkóní kísau wémaifo 11 wentáféꞌa úwoi-waasin-iye ímba séꞌa tínaaemba uwáméro. Kembiwí tiyuwénamo kempáꞌó tínda áwaꞌnai íyana kempáꞌá kaweꞌ-úmai tíno. Weséꞌo Maníkóní waási kentáásí waási kempáꞌó tíyantafeꞌa timuꞌmaréꞌa méraumne.\n12 Kentáásí waásigon-awiꞌa Ápórosimba óraaka simámeꞌa séꞌa Kórinti-naopaꞌa kentáásí waásimo wíyan-kanaa eséꞌa waaó súnda póna káféꞌa ímba kanaaꞌá wínífo aambó wérainanamo éna wíníye.\n13 Kentúraꞌa káráwiyeꞌa Maníkómpáꞌá timankúnkúmba úmae iyéꞌa ímba tááꞌa ínaꞌa fasiꞌámai méraaro. 14 Kísaumo máémba waási-imayaa úmai kísau máéro.\n15 Kesí waási ísáaro. Ákáyaa-marafaken-kwaasi Sétefanasini akúmbá aifaꞌá Maníkómpáꞌó tiyáawi Maníkóní waási fasiꞌámaimo túwaꞌnai on-ááí ísaraawe. Óraaka simátimeꞌa séꞌa 16 miyán-kwáásímó sen-ááí taawiyaféꞌa miwíséꞌa Maníkóní kísau fasiꞌaén-kísáúmó wémaewi-taai ísáaro.\n17 Kempínkémbá kaumboráú-tuwiꞌa Sétefanasiye Fótíyúnetasiye Ákáíkasiye mindárau kempáꞌá tewaꞌá aamoí úmpo kembiwí ímba seyaafáꞌnánká kanaaꞌá kempáꞌá tewasá mindárau kempáꞌó tembá aamoí úne. 18 Mindárau kesí imáyáa aúíꞌa uwásinkesa kentí imáyáawaraꞌa miyá uráawe. Miyán-kwáásí túwíꞌa\n19 Ésiyaa-marafaꞌa naaóꞌ-naokemba Maníkóní waási kentáfésa kaweꞌ-úmai méraaro wésewe. Moóráwigon-awiꞌa Ákwíra awaainínkó Párísiraawe mindáraiti naaúmpaꞌa túwaandu owí Fasiꞌaénkóeꞌo kááísamai méraawi aamoí ésa kentáfésa kaweꞌ-úmai méraaro wésewe. 20 Maankáꞌó méraawi Maníkóní waási seyaafáꞌnánká kentáfésa kaweꞌ-úmai méraaro\nwésewe. Moórá-mora tiyáámba tíméro.\n21 Ayáíyáꞌá kemá Póro agaimaráúmpo awánéꞌa wenayáánaufiꞌa isaná wenááin-iye séꞌa ísáaro.\nKemá Póro súne. Kaweꞌ-úmai méraaro súne. 22 Fasiꞌaénkómpáꞌó ímbo tirumbó áméwi Maníkó sáwíꞌa uwátinkainiye. Kentáásí Fasiꞌaénkó kumíníye súne. 23 Fasiꞌaénkó Ísu úwoi wétuwaꞌnai-intafeꞌa inaí súne. 24 Ísu Káráísitiyeꞌa kááísamai méraawaꞌa kembá sirumbá timúne.\nKemá Póro súnda-aai taíꞌáiye.


Akał Bitłʼaajįʼééʼí Bikéyahdę́ę́ʼ dilchaʼ - Wikiibíídiiya\nAkał Bitłʼaajįʼééʼí Bikéyahdę́ę́ʼ dilchaʼ éí Tsin Deigházhígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Tó Wónaanídi Bilagáana Bikéyah beʼałníiʼdi hólǫ́; Akał Bitłʼaajįʼééʼí Bikéyahdi éí tʼóó áháyóí. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Marmota marmota" deiłníigo dayózhí.\nDíí hazéí éí 17–30di asdzoh[?] áníłnééz; bitseeʼ éí 5–8di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitsiiyah éí dinilzhin łeh; bizééʼ éí dinilbá; bijaaʼ éí áłtsʼíísí.\nAkał Bitłʼaajįʼééʼí Bikéyahdę́ę́ʼ dilchaʼ éí tłʼoh dóó azeeʼ yiłchozh.


Tsin bineestʼąʼ yiłchozhii łichxíʼígíí - Wikiibíídiiya\nTsin bineestʼąʼ yiłchozhii łichxíʼígíí\nTsin bineestʼąʼ yiłchozhii\nTsin bineestʼąʼ yiłchozhii łichxíʼígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Xipholena punicea" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 6–7di asdzoh[?] áníłtso. Bikąʼígíí éí diłhiłgo łichxííʼ; bitʼaʼ éí łigai; bidaaʼ éí dinilbá. Baʼáádígíí éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ.\nTsin bineestʼąʼ yiłchozhii łichxíʼígíí éí tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé yiłchozh; chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Łizhin Dah Yiskʼid - Wikiibíídiiya\nŁizhin Dah Yiskʼid\nŁizhin Dah Yiskʼid *\nŁizhin Dah Yiskʼid éí Hoozdo Hahoodzodi (dóó Kégiizhí Bikéyahdi) áhootʼéego bił hazʼą́; áádóó éí bílaʼashdlaʼii náóltahígíí biniiyé náhásdzo. Tó Oostsʼąʼ Áłtsʼíísí Bił Hahoodzo biyiʼdi éí kin dah shijaaʼ.\nŁizhin Dah Yiskʼid éí 2.07 tsinsitą́ dikʼą́ągo[?] áníłtso, áádóó áadi 132 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́ (díí éí 2010góó yihah yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ).DÍNE WÓLTAʼ\nŁizhin Dah Yiskʼid éí 31°54′41″ NHK dóó 111°48′06″ EʼE-gi bił hazʼą́. Łizhin Dah Yiskʼid éí tónteel bikááʼdóó deigo 2,579 adéesʼeez.GNIS


Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídę́ę́ʼ chʼał yishtłizhí bizábąąh łigaaígíí - Wikiibíídiiya\nKéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídę́ę́ʼ chʼał yishtłizhí bizábąąh łigaaígíí éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Chalcorana chalconota" (éí doodaiiʼ "Hylarana chalconota") deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 1.3–3di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; binákʼee éí dinilzhin; bizábąąh dóó bitéél éí łigai; bíchį́į́h éí tʼóó bíyó deekį́; binááʼ éí ntsaa.\nKéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídę́ę́ʼ chʼał yishtłizhí bizábąąh łigaaígíí éí chʼosh dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Col 2 | `USA | STEP | kemá keráwáqtábá akoqnáá umá mayaímá kémayaunayaba itaígáae téq kétune. miráitaq kemá Áréórátía-marupaqa tíbâqawaaraa-kayukagaraq káqo-kayukama ketóíkaq íma káonaa-yuyabagaraq kemá yeqtábá mayaímá akoqnáá umá kémayaune.\n1 kemá keráwáqtábá akoqnáá umá mayaímá kémayaunayaba itaígáae téq kétune. miráitaq kemá Áréórátía-marupaqa tíbâqawaaraa-kayukagaraq káqo-kayukama ketóíkaq íma káonaa-yuyabagaraq kemá yeqtábá mayaímá akoqnáá umá kémayaune. 2 mirá kéeq yeráwáqtábámá ikatîqa íma ígáae tépoaq kemá mirá kéune. keráwáqá keráwáqtí tirummá amí-yátáákákémmá waayúkama mórabi yabitimá ya áíkuigaae téq kétune. ánibo Îtu Káríqtoqtabama keráwáqá ítama akoqnáá ígáae téq kétune. miráráá umá keráwáqá kémaeq Áánûqtuni aúpáq-áúyánáqtábámá ítátuwaigaae téq kétune. min-áúpáq-áúyánámmá minnâ Îtu Káríqtoma wenamáárîq wemíye. 3 Îtuma wemá miráuma kíraa umá máena Áánûqtuni máqten-itai-yataakomma ítukaiye.\n4 miráitaq kemá kétima-timune. waayúkama kaaqaarigón-únítíq-áímmá téta yemmá íma iyuwáiyatawaq keráwáqá makátéro. yaímma-taoqa yeráwáqtí yáagoma íráqôniq kéibo atéráaro. 5 kemá ketúgogaraq yagaroqtamá keráwáqtê íma máunamanibo kemá keráwáqtábá túyánámmá kéitaune. keráwáqá mórabi akoqnáá umá Îtu Káríqtokaq itáíq-itaiq kéowaq kemá keráwáqá kétimoneq timuqá kémaraune. 6 keráwáqá áqnáabaqa Îtu Káríqtomma keráwáqtí uyátárai-naqa awíkeq mimóráíq uráániq umá wetê yagaroqtamá matúq-matuq umá máaro. 7 keráwáqá wepímmá ánûqa yamá akoqnáá umá máaro. miráinaq keráwáqtí táaimma wenámûraaq taróq oro. ketáámá tiráátirauna-yataaqa yáqtoqma akoqnáá uréraq Áánûqtukaq “tíkáiye” tero.\n8 keráwáqá yaímma-wayukama íma iyuwáiyatawaqa yemá keráwáqtí ánûqa Îtu Káríqtopi yaráamma yaákáma yúwáaro. mi-kááqáárí-áíkómá paá waayúkati yúyánápíké kéiye. miráinaq keráwáqá yemmá íma iyuwáiyatawaq keráwáqá yabitero. min-áímmá waayúkagaraq maa-márábí-táí-wákógáráq kéyiraate. Îtu Káríqtonopakemma íma kéiye. 9 maanáyaba ítáaro. Áánûqtuni mútûq-aaikoma Îtu Káríqtopi wáiye. 10 ánibo Áánûqtuma mútûq-tuwaraimma tímikaitaq keráwáqá Îtu Káríqtote yagaroqtamá mááe. máqten-akoqnaagaraq máqte-naapaakaraqa wennámiye.\n11 Îtu Káríqtokaq itáíq-itaiq oqtábámá waayúkama keráwáqtí túma íma kárataae. ímibo Îtu Káríqtoma keráwáqtí kúmiqa paábaq káratukaiye. 12 ánibo keráwáqá Îtuqtaba nommá pékaamma miráuma Îtu Káríqtoni aúma uqtamákáawana yauwéqma itó-urain-awaameqa matááe. abo Áánûqtuma Îtu Káríqtomma mirá umákaraipoaq keráwáqá Áánûqtuni akoqnáágoma kanaaráq ínitaq itáíq-itaiq urááe. 13 naayóbáqá keráwáqtí kúmiqtababoana Áánûqtuma keráwáqá yawááq-uraiye. naayóbáqá keráwáqá Ítíráaeo-wayukama íma máepoaq keráwáqá Áánûqtunnama íma máqe-uraae. miráimanibo íbêqa keráwáqtí kúmiqa Áánûqtuma mamá paábaq yuwéna awikátuwena wemá keráwáqá Îtu Káríqtote yagaroqtamá aúgen-auwaraimma tímikaiye. 14 ánibo Áánûqtuma ketááí kúmiqa mamá paábaq yuwéna awikátuwena maamin-ámáán-áímmá ketáámá aratúnnayabataama íma yorauténa yukáiye. ketááí aqtábááma wení agamatá-kánnáábí wáimma ikátuwena kaapaq-yátáq ketááí kúmiqa paá umátuwena “keráwáqtí aqtábááma ánatagiye” tiráiye. 15 wemá táí-wakoni kawáá-wákárá máqte-tai-akoqnaagaraq mamá paábaq yukáiye. Îtu Káríqtoma kaapaq-yátáq pukéna maami-táí-ákóqnáámá uyátáraitata waayúkama mi-táí-ákóqnáágóní kaaqaari-ááímmá aónaraae.\n16 miráinaq keráwáqá aáwaqa néq nommá néq íyábámá waayúkama íma iyuwáiyatawaq yemá ámáan-aimma tarôq oro. anón-aawaqa aokaq-kánááráqá naíyábábi aagaí-kánáágóní ámáan-aiqtabama keráwáqtí naayón-ááímmá íma wáráaro. maamin-ááímmá minnâ paá anaaékaqa árain-auwaraimma yínî-waigoni amané. árain-auwaraimma Îtu Káríqtonopake kéiye. 17 missing? 18 miráinaq keráwáqá waayúkama íma iyuwáiyatawaq yemá mirán-ámáán-áímmá keráwáqtábá tarôq oro. yemá téta “keráwáqá Áánûqtunopake kaqtó-wayukati náápaakoni aménáápáq máeraq mi-káqtó-wáyúkáráq nunamummá tero” tíyaqa íma mirá-oro. yemá keráwáqtí aúkáapikemma yeqtí kaikáá-qtátááqtábá tíyan-aimma keráwáqá íma itáíq-itaiq oro. mi-káyúkámá yemá paáyaba yeqtí yúma maméta kéuyeta paá yeqtí yúyánápíkén-áímmá kéte. 19 yemá Îtu Káríqtoma wenamáa ketááí tiqnómmá wemmá ayúwéta kégoe. min-áqnókákémmá mútûq-augoma akoqnááma kémayaiye. ánibo min-áúmá máqtemma Áánûqtuni waayúkama Îtu Káríqtoqtaba mórabi áíkuyo-yue. ketááí tiyáátâkogaraq amakógáráq mórabi arúbaraayaniq umá miráuma Îtuma itáíq-itaiq kéo-kayukama mórabi arúbama kéyaqtoraitana Áánûqtuni akoqnáárake min-áúgómá akoqnáá umá pááq kéiye.\n20 miráitana keráwáqtí naayón-ákómá Îtu Káríqtoma kébuitanama min-ákógáráq pukáiye. íbêqa maa-márágóní táí-wakoni akoqnáábikemma keráwáqá paá kéumagoe. miráitaq nôraq itaráq keráwáqtí táaimma ayúwáawanawaq maa-márábí-káyúkátí yáaikoraama kéiyo? keráwáqá nôraq itaráq yemá maará téta kétewaqa kaqtó kéoo? minnâ 21 “maannáma íma ánekuyoro. minnáma ínáaro. maami-káqó-qtátááqá íma ánekuyoro.” téta kétewaq nôraq itaráq kaqtó umá kéitaao? 22 maami-qtátáákómá paátataakaa umá ánataginiye. maamin-ámáán-áíkómá paá waayúkati ámáan-aine. 23 mirán-ámáán-áíkómá waayúkati yúrakaqa íráqôniq kéiye. miráitana maamin-ámáán-áímmô waraíyábámá íma oyaaq kéipoana yaímma-wayukama yúyánápímmá téta: “maamin-ámáán-áímmá waréqa kemá íráqô-naqune.” téta yúyánápímmá kéte. ááqibo yemá ímiye. miráimanibo ketááí túgoni akaí-yátááqá íma waránáae téqtaama maamin-ámáán-áíkómá ketáá íma kanaaráq tíwáqnaa kéitaae. ketááí túgomma tebûqa ámênataama íma warániye.


Tsé Binííʼtóhí - Wikiibíídiiya\nTsé Binííʼtóhí *\nTsé Binííʼtóhí éí Diné Bikéyah bikáaʼdi áhootʼéego bił hazʼą́; áádóó éí bílaʼashdlaʼii náóltahígíí biniiyé náhásdzo. Tʼiistsʼóóz Ńdeeshgizh Bił Hahoodzo biyiʼdi éí kin dah shijaaʼ.\nTsé Binííʼtóhí éí 1.4 tsinsitą́ dikʼą́ągo[?] áníłtso, áádóó áadi 261 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́ (díí éí 2000góó yihah yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ).DÍNE WÓLTAʼ\nTsé Binííʼtóhí éí 35°39′10″ NHK dóó 109°1′42″ EʼE-gi bił hazʼą́. Tsé Binííʼtóhí éí tónteel bikááʼdóó deigo 6,824 adéesʼeez.GNIS


Tsįįłkaałii bitsiitʼáád halbáhígíí - Wikiibíídiiya\nTsįįłkaałii bitsiitʼáád halbáhígíí\nTsįįłkaałii bitsiitʼáád halbáhígíí éí tsin deiłkaałii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Colaptes auricularis" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsįįłkaałii éí 14–15di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diniltso dóó diłhiłgo noodǫ́ǫ́z; bizééʼ dóó bitsiitʼáád éí halbá; bitʼaʼ éí diłhiłgo łitso; bidaaʼ éí łizhin.\nTsįįłkaałii bitsiitʼáád halbáhígíí éí chʼosh dóó naʼashjéʼii deildeeł.


Naakaii Dootłʼizhii Bikéyahdę́ę́ʼ bįįh nahałʼinígíí - Wikiibíídiiya\nNaakaii Dootłʼizhii Bikéyahdę́ę́ʼ bįįh nahałʼinígíí\nNaakaii Dootłʼizhii Bikéyahdę́ę́ʼ bįįh nahałʼinígíí éí Naaldlooshii Bikéshgaan Dahólónígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Dootłʼizhí Bikédaayahdi dóó Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi dóó Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Muntiacus muntjak" deiłníigo dayózhí.\nDíí naaldlooshii éí 1–2di adéesʼeez[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí dóó yishtłizhgo naashshchʼąąʼ; bíchį́į́h dóó bítááʼ éí dinilzhin; bitłʼaaʼ éí łigai.\nNaakaii Dootłʼizhii Bikéyahdę́ę́ʼ bįįh nahałʼinígíí éí chʼil bitʼąąʼ dóó tłʼoh yiłchozh dóó náʼátʼaał.


Chʼizhaazhiiłchííʼ bitsiiyah halbáhígíí - Wikiibíídiiya\nChʼizhaazhiiłchííʼ bitsiiyah halbáhígíí\nChʼizhaazhiiłchííʼ bitsiiyah halbáhígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Fulvetta cinereiceps" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bizééʼ éí łigai; bitsiiʼ éí łibá; bidaaʼ éí diłhił.\nChʼizhaazhiiłchííʼ bitsiiyah halbáhígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé dóó chʼil binááʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ chʼałchilí yistłʼinígíí - Wikiibíídiiya\nBiʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ chʼałchilí yistłʼinígíí éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Astrobatrachus kurichiyana" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 0.8–1di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bikʼiiz dóó bijáád éí łigaigo yistłʼin; bitéél éí diniltsxo; binááʼ éí ntsaa.\nBiʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ chʼałchilí yistłʼinígíí éí wóláchííʼ dóó tsinaʼayąʼii dóó tąądee naagháhii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼil bitʼąąʼ łaʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.\nDíí naaltsoos 10 Atsá Biyáázh 2020 yoołkáłę́ędą́ą́ʼ łahgo ályaa.


Hodíłchʼiltah chʼil bijeeh yidlání - Wikiibíídiiya\nHodíłchʼiltah chʼil bijeeh yidlání\nHodíłchʼiltah chʼil bijeeh yidlání éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Ásáí Dineʼé Bikéyahdi dóó Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Cinnyris osea" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–6di asdzoh[?] áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís chʼilgo dootłʼizh dóó disxǫs; bitʼaʼ éí dinilzhin; bidaaʼ éí tʼóó bíyó shiyish. Baʼáádígíí éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ.\nHodíłchʼiltah chʼil bijeeh yidlání éí doo chʼil bijeeh tʼéiyá yidlą́ą da; naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí éí yildeeł ałdóʼ.


Tsintah noolchʼóshii binááʼ łichíʼígíí - Wikiibíídiiya\nTsintah noolchʼóshii binááʼ łichíʼígíí\nTsintah noolchʼóshii binááʼ łichíʼígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí kéyah dah siʼánígíí beʼałníiʼdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Cantorchilus zeledoni" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 5–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin; bizééʼ dóó bitéél dóó binátsʼiin éí dinilbá; bidaaʼ éí diłhił.\nTsintah noolchʼóshii binááʼ łichíʼígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé dóó chʼil binááʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


👁 17.795 shlédnutí\n👁 17.810 shlédnutí\n👁 32.103 shlédnutí\n👁 14.360 shlédnutí\n👁 20.070 shlédnutí\n👁 25.663 shlédnutí\n👁 12.115 shlédnutí\n👁 12.046 shlédnutí\n👁 11.483 shlédnutí\n👁 17.234 shlédnutí\n👁 16.684 shlédnutí\n👁 9.892 shlédnutí\n👁 12.832 shlédnutí\n👁 13.067 shlédnutí\n👁 25.699 shlédnutí\n👁 9.850 shlédnutí\n👁 11.088 shlédnutí\n👁 9.435 shlédnutí\nTanková divize č. 178 [1943-1945]\nTank Division No. 178\n👁 6.890 shlédnutí\n👁 13.885 shlédnutí\nTank Training Division Tatra\n👁 14.351 shlédnutí\nTank Division Tatra


Gal 3 | `USA | STEP | neginaagí Karétiaq-wayukao, keráwáqtábá Îtu Káríqtoma pukáitaq keráwáqtí túrakaq tiráátiraune. íbêqa náawaq keráwáqá mamá aíbôqnaaboqa káutikaiyo?\n1 neginaagí Karétiaq-wayukao, keráwáqtábá Îtu Káríqtoma pukáitaq keráwáqtí túrakaq tiráátiraune. íbêqa náawaq keráwáqá mamá aíbôqnaaboqa káutikaiyo? 2 kemá keráwáqá kímora-yataaqtaba timá tíméro. Áánûqtuni Aokaq-Áágómmá náaraq umáq matááo? ámáan-aimma wáráaqtaba matááo? ímiye. átê-wataama Îtu Káríqtoqtaba itáíq-itaiq okákénáq matááo? owé. 3 nôraq itaráq íbêqa neginaagí kéoo? áqnáabaq Áánûqtuni Aokaq-Áágóní áwáqnaa í-yátááqá matáamanibo íbêqa ámáan-aikaraq puí-yátáákáráq íyaq yauwéqma mirá íno? 4 naayóbáqá keráwápí ummaa-yátááqá pááq uráimma minnâ keráwáqá paá min-úmmáámá matááo? kemá túyánámmá itáunama keráwáqá paá-ummaama íma matááe. 5 nôraq itanawáq Áánûqtuma keráwáqá wení Aokaq-Áágómá tiména keráwáqtí aúkáapi anón-awaameq-yataaqa tarôq uráiyo? keráwáqá ámáan-aikoni mayaímá máyáaqtaba mirá-uraiyo? ímibo wení átê-wataama itéq anaaé wáráaqtabae téna mirá-uraiye.\n6 Áánûqtuni watáama agamatá-kánnáábí Áabaraaqtaba maará-tiraiye: “Áabaraama Áánûqtukaq itáíq-itaiq itanabóana Áánûqtun-aurakaq kateko umá máqe-uraine.” téna tiráine. 7 miráínaq keráwáqá aónainoe. yemá náayuwabi Áánûqtukaq itáíq-itaiq umá yáqtoqma akoqnáá étama yemá Áabaraani árain-iyapoma mááe. 8 naayóbáqá Áánûqtuni agamatá-kánnáábí tiráine. Yéqtaaeo-wayukagaraq Áánûqtukaq itáíq-itaiq umá yáqtoqma akoqnáá íyanama yeráwáqtábá Áánûqtuma téna “kateko-wáyúkáé” tíniye. miráitana naayóbáqá Áánûqtuma Áabaraamma timá ámikaine: “epíkémmá máqte-marabaq-wayukama íráqôniq umáyikanune.” téna Áánûqtuma Áabaraamma timá ámikaine. 9 Áabaraama Áánûqtukaq itáíq-itaiq kéitana Áánûqtuma wemmá íráqôniq umákaraine. móraiq umá máqtemma itáíq-itaiq o-káyúkámá Áánûqtuma íráqôniq umáyikaniye. 10 máqtemma ámáan-aikoni aménáápáqô kémae-kayukama yúyánápímmá téta “minnárake Áánûqtun-aurakaqa kateko umá mánunatae” tétama min-ámáán-áíkómá yemmá yawááq-umayikaniye. Áánûqtuni agamatá-kánnáábí mirá kétiye: “máqte-kayukama ámáan-aimma agamatá-kánnáábí wáin-aimma íma mútûq waráíyanama yemmá yawááq umáyikaniye” téna agamatá-kánnáágó kétiye. 11 ketáámá káonaunatae. móra-nakoma ámáan-aimma mútûq íma kanaaráq kéwaraiye. miráipoana ámáan-ainapo Áánûqtun-aurakaq móra-nakoma kateko umá íma kanaaráq aurániye. Áánûqtuni agamatá-kánnáábí ókaraq maará kétiye: “min-nákómá wení itáíq-itaiq í-yátááqnápó Áánûqtun-aurakaq kateko umá matúq-matuq umá mániye.” téna agamatá-kánnáábí kétiye. 12 ámáan-aimma Îtukaq itáíq-itaiq í-yátááqtábámá íma wáiye. móra-nakoma Mótetini ámáan-aimma íwarenama min-nákómá puíniye. ókaraqa agamatá-kánnáágómá maará kétiye: “móra-nakoma máqten-amaan-aimma mútûq warénama wemá kanaaráq aúwaraimma mayániye.” téna agamatá-kánnáágó kétiye.\n13 ketáámá ámáan-aimma mútûq íma kanaaráq kéwaraunaboanataa Áánûqtuma keqtáámá yawááq kéumatikaiqtaae. miráimanibo keqtáámá íma yawááq-umatikena wemá Îtu Káríqtoma keqtááyábámá yawááq-umakaraiye. miráitana Îtu Káríqtoma keqtááyábá yawááq-i-naqa kaapaq-yátáq aúkáiye. minnáyaba Áánûqtuni agamatá-kánnáábí maará kétiye: “móra-nakoma yaataq aráápenama wemá yawááq-i-nare.” téna kétiye. 14 miráitana Îtu Káríqtoma kaapaq-yátáq pukuráiye. wemá miráuraipoaq keráwáqá Yéqtaaeo-wayukama Áánûqtuma Áabaraaqtaba timá akoqnáá umákaimma keráwákáráq kanaaráq mayánoe. miráitana Áánûqtu timá akoqnáá umákaimma áraimma pááq uráiye. minnáyaba keráwáqá káonaae. abo Îtu Káríqtokaq keráwáqá itáíq-itaiq uráámma keráwáqtôpaq Áánûqtuni Aokaq-Áágómá iráiye.\n15 ítáaro. kaayaq-nákórátá móra-iyakaq marétama aamá timá yarúmaraiyanama káqo-nakoma óq-aimma íma maqmá aráápaino. wemá mi-kátáábíké íma yaímma mayaíno. 16 Áánûqtuma Áabaraate aamá timá yarútaimma mirá-uraiye. kanaaráq Áánûqtuma téna anaaékaqa íráqô-qtataaqa pááq íniye tiráiye. mi timá akoqnáá umákai-qtataaqa Áabaraamma kámena wení iyápógaraq ámikaine. wemá máqte-noiyapoe ítiraine. wemá netuq-nóíyápóyábá ítiraine. ímiye. wemá paá kímora-iyapoyaba téna maará tiráine: “ení iyápóe” tiráine. min-íyápómá Îtu Káríqtoe. 17 ketáagon áaimma maará-uraiye. mi-kánááráqá Áánûqtuma Áabaraamma timá akoqnáá umákarai-kanaaraqa Mótetini ámáan-aimma íma wáqe-uraine. mi-kánááráké ayáqtáá-kanaama (430 karitimaatimá) kóuraiye. mikáké Mótetini ámáan-aimma pááq uráiye. mi-kánáámá pááq uráimma Áánûqtuma Áabaraate aamá timá akoqnáá uráimma íma waékáiye. 18 ánibo Mótetini ámáan-aimma waráinapo keqtáámá kanaaráq ayúqtikenataama Áánûqtuma Áabarate timá yarútain-aikoma naayóbáq ánatagine iné. miráimanibo maamin-ámáán-áínápó íma kanaaráq káyuqtikaiqtaae. ímibo keqtáámá paá Áánûqtuma Áabaraate aamá timá yarútaimma itáíq-itaiq í-nápó káyuqtikaiqtaae.\n19 abo nôraq itanawáq ámáan-aimma wáiyo? wemá maará-uraiye. kúmiq-yataakoni áaimma abarokáq tiráátinenataa mirá-uraiye. Îtu Káríqtoma pááq uráikaq min-ámáán-áímmá kéwáraunatae. Áánûqtuma naayóbáqá timá akoqnáá umákarain-iyapoma Îtu Káríqtoe. Áánûqtuni kaqtó-wayukati yóyaupikekaraq min-ámáán-áímmá maa-márábí iráiye. Áánûqtuni kaqtó-wayukanapogaraq Mótetini óyaupikekaraq min-ámáán-áíkómá Áánûqtunopake kukéna waayúkáyôpaq iráiye. 20 miráimanibo Áánûqtumo Áabaraate aamá timá yarúmaraitanama kaqtó-wayukanapo mi-kátáámá íma wáqe-uraiye. ímibo Áánûqtuma Áabaraamma wenóíkaraq káonena timá ámikaiye. 21 miráitana ámáan-aikogaraq Áánûqtuma Áabaraama timá akoqnáá umákarain-aikogaraq namuroîq kéoyo? áraimma ímiye. miráimanibo keqtáámá ámáan-aikoma íma kanaaráq káyutikaiqtaae. ímibo ámáan-aikoma paá mirá-iniye. 22 ámáan-aikoma keqtáámá kékén-áímmá kétimatimiqtaae. kúmiq-yataakoma máqte-kayukama ánná kúyikaraiye. Áánûqtuni agamatá-kánnáágómá minnáyaba kétiye. miráipoaqtaa ketáámá paá Îtu Káríqtokaq itáíq-itaiq kéeqtaama min-áúwáráíqtábá Áánûqtu Áabaraamma timá akoqnáá umákaraimma kanaaráq mayánúnatae.\n23 naayóbáqá Îtu Káríqtokaq itáíq-itaiq í-yátááqá íma pááq uráikaqa ámáan-aikoma ánná kútikaraiqtaae. ánibo ketáámá ánnábí máqetaa mi-kánáárákémmá áaimma átáma Îtu Káríqtokaq itáíq-itaiq kéunatae. 24 owé. ámáan-aikoma ketááí kawáá-nákáá uréna ketááí tirááti-nakaa umáe kéwitana mi-kánááráqá Îtu Káríqtoma iráiye. mi-wágóní anaaékaqa Îtukaq itáíq-itaiq kéeqtaama Áánûqtun-aurakaq kateko-wáyúká máunatae. 25 íbêqo Îtu Káríqtokaq itáíq-itaiq í-kánáámá wáipoana ámáan-aikoma ókaraq ketááí kawáá-nákáá éna tirááti-nakaa umá íma máiye. 26 abo itáíq-itaiq í-yátááqnápó Îtu Káríqtokaraq mórabi yagaroqtamá Áánûqtun-araaqa keráwáqá mááe. 27 Îtukaq mórabi yagaroqtamá nommá peraí-wáyúkámá wenáaimma kémayaae. 28 miráipoana mi-máqté-káyúkámá mimóráíq umá mááe. Ítíráaeo-wayukagaraq Yéqtaaeo-wayukagaraq íma meyámmá máyáa-kaqto-wayukagaraq paá iyúwáa-kayukagaraq waagógáráq aaragógáráq máqtemma Îtu Káríqtomma mórabi yagaroqtamá mimóráíq umá mááe. 29 Îtu Káríqtoni waayúkamo máeqa kanaaráq keráwáqá Áabaraani árain-iyapo-annama maéq Áánûqtuma Áabaraamma timá akoqnáá umákarain-auwaraimma mayánoe.


Łéʼétsoh ditłʼooígíí - Wikiibíídiiya\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Bidił Daazdoígíí dóó Daʼałtʼoʼígíí Biishchʼid Dahólónígíí Náhookǫs biyaadi Hadahóólįįdígíí Tsin Deigházhígíí Naʼastsʼǫǫsí dóó Łéʼétsoh Tó wónaanídę́ę́ʼ naʼastsʼǫǫí dóó łéʼétsoh Łéʼétsoh\nŁéʼétsoh ditłʼooígíí éí Tsin Deigházhígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Rattus villosissimus" deiłníigo dayózhí.\nDíí naaldlooshii éí 5–7di asdzoh[?] áníłnééz; bitseeʼ éí 4–5di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitéél éí łigai.\nŁéʼétsoh ditłʼooígíí éí chʼil binááʼ dóó bitʼąąʼ dóó dzidzé yiłchozh; chéłchaaʼ dóó naʼashjéʼii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Tóchʼil yooʼí ntłʼizígíí - Wikiibíídiiya\nTóchʼil yooʼí ntłʼizígíí\nTóchʼil yooʼí ntłʼizígíí éí Táłtłʼááh Dahoołchʼíhí dah yikahjí atah daasdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Scleractinia" deiłníigo deiyózhí. Tóchʼil yooʼí ntłʼizígíí éí tónteel tʼáá ałtso biyiʼdi dahólǫ́; adóó éí 1,500 ałʼąą ádaatʼé.\nAzhą́ chʼil dabijiníi ndi, tóchʼil yooʼí ntłʼizígíí éí doo chʼil ádaatʼée da; jélii łóóʼ dah yikahjí atah daasdzoh. Bijáád éí ádin; bitsʼin ałdóʼ doo hólǫ́ǫ da.\nTóchʼil yooʼí ntłʼizígíí éí 3–10di asdzoh[?] ádaníłtso łeh. Bikágí éí ntłʼiz łeh. Łaʼ éí chʼilátah hózhóón ndahalin, náánáłaʼ éí ábishjaaʼ ndahalin. Chʼosh dóó táłtłʼááh chʼil dóó łóóʼ yázhí éí bichʼiyąʼ.


Teełtah chʼał nahakʼízígíí - Wikiibíídiiya\nTeełtah chʼał nahakʼízígíí\nTeełtah chʼał nahakʼízígíí éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Hyperolius pickersgilli" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 0.8–1.5di asdzoh[?] áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís dibéłchíʼí dóó bikʼiiz dah dzígai, baʼáádígíí éí bitsʼíís chʼilgo dootłʼizh; bitéél éí diniltso; binááʼ éí ntsaa.\nTeełtah chʼał nahakʼízígíí éí chʼil bitʼąąʼ dóó dláád yiłchozh; chʼosh yázhí éí yildeeł ałdóʼ.


Haʼaʼaahjí Tónteeldę́ę́ʼ tsídiiłtsooí - Wikiibíídiiya\nHaʼaʼaahjí Tónteeldę́ę́ʼ tsídiiłtsooí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Tónteel bikáaʼdi kéyah dah ndaaʼeełí léiʼ bikáaʼgi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Serinus canaria" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łitso; bitʼaʼ éí łigai dóó dinilzhin; bidaaʼ éí łibá.\nHaʼaʼaahjí Tónteeldę́ę́ʼ tsídiiłtsooí éí chʼil binááʼ dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Biyázhí neiyéhé bijaaʼ ntsaaígíí - Wikiibíídiiya\nBiyázhí neiyéhé bijaaʼ ntsaaígíí\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Bidił Daazdoígíí dóó Daʼałtʼoʼígíí Bizaʼazis Dahólónígíí Shádiʼááhdę́ę́ʼ bizaʼazis dahólónígíí Biyázhí neiyéhé dóó bikʼéí Biyázhí neiyéhé\nBiyázhí neiyéhé bijaaʼ ntsaaígíí éí Bizaʼazis Dahólónígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Didelphis aurita" deiłníigo dayózhí.\nDíí naaldlooshii éí 10–20di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí diłhił dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitsiitsʼiin éí dinilgai łeh; bijaaʼ éí diłhił dóó ntsaa; bitseeʼ éí tʼáá łichííʼ.\nBiyázhí neiyéhé bijaaʼ ntsaaígíí éí hazéí yázhí dóó naʼashǫ́ʼii dóó chʼał yilghał łeh; naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Chooyééł Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tsintah chʼał yishtłizhígíí - Wikiibíídiiya\nChooyééł Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tsintah chʼał yishtłizhígíí\n(Rana waliesa, Hylarana waliesa)\nChooyééł Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tsintah chʼał yishtłizhígíí éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Chooyééł Dineʼé Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Papurana waliesa" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 2–3di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitéél éí łigai; bíchį́į́h éí tʼóó bíyó deekį́; binááʼ éí ntsaa.\nChooyééł Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tsintah chʼał yishtłizhígíí éí chʼosh dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Iichʼąhii ditłʼooígíí - Wikiibíídiiya\nIichʼąhii ditłʼooígíí éí chʼosh bijáád hastání dah yikahjí atah daasdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Lasiocampidae" deiłníigo deiyózhí. Iichʼąhii ditłʼooígíí éí nahasdzáán bikáaʼgi 2,000 ałʼąą ádaatʼé.\nDíí iichʼąhii éí 20–80 mm ádaníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí dóó yishtłizhgo ndaashchʼąąʼ łeh. Chʼil bitʼąąʼ dóó binááʼ éí bichʼiyąʼ.


Chʼał diłhiłí ánínígíí - Wikiibíídiiya\nChʼał diłhiłí ánínígíí éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Nyctibatrachus poocha" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 0.7–1.2di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; binághah éí dibéłchíʼí; binááʼ éí ntsaa.\nChʼał diłhiłí ánínígíí éí wóláchííʼ dóó tsinaʼayąʼii dóó tąądee naagháhii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼil bitʼąąʼ łaʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Chooyééł Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ mąʼii naatʼáʼii - Wikiibíídiiya\nChooyééł Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ mąʼii naatʼáʼii éí jaaʼabaní dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Chooyééł Dineʼé Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pteropus neohibernicus" deiłníigo dayózhí.\nDíí mąʼii naatʼáʼii bitsʼíís éí 10–13di aszdoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bitʼaʼ éí łizhin; binááʼ éí łichííʼ.\nChooyééł Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ mąʼii naatʼáʼii éí tsin bineestʼąʼ dóó hashkʼaan dóó atʼaʼ yiltʼąąʼí bineestʼąʼ yiłchozh.


Chʼoozhlaahalzhiin bitsiiʼ łichíʼígíí - Wikiibíídiiya\nChʼoozhlaahalzhiin bitsiiʼ łichíʼígíí\nChʼoozhlaahalzhiin bitsiiʼ łichíʼígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Piranga erythrocephala" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 7–8di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhił dóó yishtłizhgo łitso; bitsiiʼ éí łichííʼ; binákʼee éí halzhin; bidaaʼ éí diłhił.\nChʼoozhlaahalzhiin bitsiiʼ łichíʼígíí éí dzidzé dóó chʼil binááʼ yildeeł dóó tsin bineestʼąʼ yiłchozh; chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Act 21 | `USA | STEP | ketáámá timá íráqôniq umáyikeqtaa únópí-káárébí maréqtaa Kóti-marukaq uréqtaa ánibo óq-aabayaanapimma ketáámá maréqtaa Aróti-marukaq uréqtaa mikákémmá Páátaraaq uráunatae.\nPóroma únópí-káárébí maréna Yérútáárebaq uráiye.\n1 ketáámá timá íráqôniq umáyikeqtaa únópí-káárébí maréqtaa Kóti-marukaq uréqtaa ánibo óq-aabayaanapimma ketáámá maréqtaa Aróti-marukaq uréqtaa mikákémmá Páátaraaq uráunatae. 2 miráitaqtaa mi-márúkákémmá mórama únópí-káárégómá Pinítiabaq wínéna kéitaqta ketáámá mipí maréqtaa Pinítiabaq uráunatae. 3 ánibo ketáámá Táíparatibaq káoneqtaa móra-aukapaq maréqtaa Tiríabaqa uréqtaa únópí-káárégómá Tááyabaq oótamma móma yuwanéna kéitaqtaa mibáq uráunatae. 4 ánibo mi-márúkáqá ketáámá yaímma Káríqton-anna-wayukama kéyimoneqtaa yeráwáqtê yagaroqtamá abapaké kaayaq-yúpáámá máqe-uraunatae. miráitana Aokaq-Áágómá Káríqton-anna-wayukati yúyánámmá mamá akoqnáá kéitata yeráwáqá Póroqtabama wemá Yérútáárebaqa íma wíno téta tirááe. 5 ánibo ketáámá yeráwáqtê máqetaa kégounanataa máqte-kayukama yeráwáqtí aara iyápógaraq maréta kéyewaqtaa máqtemma únón áwábaq ya áíkuma nunamummá tiráunatae. 6 miráitata yeráwáqá keqtáá timá íráqôniq umátíkáawataa ketáámá únópí-káárébí kóúnatataa yeráwáqá maréta yeqtí naaópaq kóuraae.\nTétáríá-marabaqa amuné-áímmá Póromma Áágabaatima timá ámikaiye.\n7 ánibo ketáámá únópí-káárébí maréqtaa Tááyabaq yuwéqtaa móra-maruqa Tórameti koyamá uráunatae. miráitaqtaa ketááí tíbâqawaaraa-kayukama timá íráqôniq umáyikeqtaa yeráwáqtê yagaroqtamá kímora-yupaama máqe-uraunatae. 8 mikákémmá maréqtaa Tétáría-marabaq uréqtaa móra-naqa áwîqa Píripi wemá mórama Yérútáárebake abapaké kaayaqá Áánûqtuma yiwíkai-kayukabikemma wemmá mayaíráq yíwáqnaa min-áúkápáq urááne. 9 miráitata min-nákóní kaayaqté-kaayaqte-noinaaruma wení ayáámûmaaqa yeráwákáráq Áánûqtuni watáama amuné-wáyúkáráá umá tirááe. 10 ánibo ketáámá Tétáría-marabaq yaímma-kanaama kémayunanataa mórama Áánûqtuni amuné-náqá áwîqa Áágabaati wemá Yúría-marabake yuwéna Tétáría-marabaq kukáiye. 11 miráitana wemá kukéna Póroni amûrannama maténa wení ayáákaraa aítaukaqa atáá kéena tiráiye: “Aokaq-Áágómá kétiye. ‘maamin-ámúránnágóní aboámmá Yérútáárebaqa Ítíráaeo-wayukama yeráwáqá maamiráuma atáá umá káqon-anna-wayukama yimínóe.’ téna Aokaq-Áágómá kétiye.” téna Áágabaati tiráiye. 12 ánibo ketáámá maamin-áímmá kéiteqtaa ketáágáráq yaímma aarawaagáráq Póroqtabama “wemá Yérútáárebaq íma wíno” téqtaa tiráunatae. 13 ánibo Póro wemá maará téna tiráiye: “nôraq itaráq keráwáqá ibiqá kéyareraq ketí tirummá mamá táwîqa kéoo? kemá íma ánnáma mayaíyábámá yokaa kéupo? kemá *érútáárebaqa Îtuni áwîkaqa puyónáá kéune.” téna Póro *emá *aiye. 14 ánibo ketáámá íma káqomma túyánámmá itéqtaamanibo maará téqtaa ketáámá tiráunatae. ‘kanaaráq uyátárai-nakoni aúyánákáq mi-qtátááqá abarokáq íniye.’ téqtaa tiráunatae.\n15 anaaékaqa mi-márúkákémmá ketááí oótamma yokaa umá maméqtaa Yérútáárebaq uráunatae. 16 miráitata yaímma Káríqton-anna-wayukama Tétáría-marabakemma yeráwáqá keqtáá tiwíqmetataa owaqtáá ketáámá mórama naayóbáqá *q-itaiq kéi-naqa Náátonini-naupaq auráunatae.\nPóro wemá Yêmitimma aónaraiye.\n17 ketáámá Yérútáárebaq yaayamá kéyunanataa yaímma ketíbâqawaaraa-kayukama yeráwáqá yimuqá kémareta keqtáámá tiwíkaae. 18 ánibo aabáyaanapimma Póro wemá Yêmitimma aónane kéitaqtaa yaímma Káríqton-annabike anó-wayukama yeráwáqá Yêmitigaraq yagaroqtamá máqe-uraae. 19 ánibo Póro wemá íráqôn-aimma téna Áánûqtuma Yéqtaaeo-wayukabimma íráqô-qtataariq umáyíkáin-aimma wemá timá yímikaiye.\nPóroma anó-monoq-wayukati yáama iténa anó-monoq-naupaq uráiye.\n20 yeráwáqá maamin-áímmá kéiteta yeráwáqá Áánûqtumma yimuqá marakéta tirááe: “taígani-kayukama Ítíráaeo-wayukama yeráwáqá Îtukaq itáíq-itaiq kéeta akoqnáá umá ámáan-aimma kéwaraae.” téta yeráwáqá tiráámanibo 21 yaímma-wayukama yeráwáqá maará téta tirááe: “Póro wemá Ítíráaeo-wayukama Yéqtaaeo-wayukabi máa-kayukayabama Mótetini ámáan-aimma yuwéraq túma íma karéraq Áánûqtuni awaaméqá íma mayéraq naayón-ááímmá ímáyáaro. téna kétiye.” téta yaímma-wayukama tirááe. 22 miráitata emá yénna-aimma yeráwáqá ítaraapoaqtaa “ketáámá nôraq ónúnataabiyo?” téta tirááe. 23 ánibo emá ketáá timá ámenaiqtaa uwo. kaayaqté-kaayaqte-wayukama yeráwáqá yanaan-áímmá téta mi-yánáán-áímmá ína-kanaama yiqnótáuma karánóe. 24 ánibo emá mi-káyúkámá yiwíqme anó-monoq-naupaq uréwaq kúmiqa mamá paá í-yátááqá tarôq kéewaq mi-káyúkágáráq mirá kéumayikewaq yemmá meyámmá Áánûqtukaq amí-wámmá yímínatawaq yeqtí yiqnótáuma anaaékaqa kégaraiyata máqte-kayukama yemá emmá káoneta maamin-áímmá eqtábá tiráamma minnâ “kaaqaari-áíné” téta kéteta eqtábámá “áraimma Mótetini ámáan-aimma kéwaraiye” téta tínoe. 25 ánibo káqon-annama Yéqtaaeo-wayukama Áánûqtun-aama kéita-kayukama aúbama agamá kéyimeta maará téta yemá tirááe: “yeráwáqá yabíqma arutéta maníkóní amammá tarôq umáketa amíyan-aawaqa waí-wámmá ánûwaramma ibibamá ikamí-yamma naaemá íma naaro. mirá kéeta yeráwáqá aaraukáqá íma mamá yatáero.” téta agatááe. 26 ánibo Póro wemá maami-káyúkámá yiwíkena yeráwáqtí kúmiq-yataaqa mamá paá inéta wemá anó-monoq-naupaq uténa anó-monoq-wayukaraq nói-tupaawaq yeráwáqá kúmiq-yataaqa mamá paá matuwáinata yeráwáqá Áánûqtukaq óq-ami-yataaqa agamá ákûqa umákanunataabiyo?” téna ítama aónaraiye.\nÍtíráaeo-wayukama anó-monoq-naupaq Póromma yáqtokaae.\n27 anaaékaqa abapaké kaayaq-yúpáámá yanáán-áíqtábá ánatanena kéitata yaímma Ítíráaeo-wayukama Étia-marabaq máa-kayukama yemá aónaamma Póro wemá anó-monoq-naupaq máitata máqtemma Póroqtaba yemá téta íyamma ôriq kéitata wemmá yáqtokaae. 28 miráitata yemá anókaq ááyama téta “keráwáqá Ítíráaeo-wayukama keqtáá yama tíwáqnaa oro. maamin-nákómá wemá máqten-aukapaq uréire kéena wemá Mótetini ámáan-aimma mamá táíq kéena ketááí anó-monoq-naupaqa káqon-annama Yéqtaaeo-wayukama yiwéqmena kéuwiye.” téta yemá ááyama tirááe. 29 miráitata naayóbáqá Ipítiani-marabake-naqa Tarópima wemá Pórote yagaroqtamá máitata yemá aónatuweta Póro wemá min-náqá awíqmenaq aokaq-mónóq-náúpáq táwî éna utaíyáá téta mirá-uraae. 30 ánibo máqtemma Yérútáárebake-kayukama yemá anó-monoq-naupaq uréta Póromma áyábaa umá yáqtometa máápaq kégumeta anó-monoq-nakoni oqtamá máqtepaq aúyareqeta yukááe. 31 miráitata yem* Póromma kéikamowata yaímma-wayukama maréta i-wáyúkátí anó-kawaa-naqa móma timá ámikaae. 32 ánibo wemá wení i-wáyúkámá yiwíqmena kéyitata Ítíráaeo-wayukama yeráwáqá i-wáyúkámá kéyimoneta yemá móragaraq íma Póromma ikákaae. 33 ánibo i-wáyúkátí anó-kawaa-nakoma Póroni amakaq iréna i-wáyúkáyábá timáyíkáitata yemá Póromma yáqtokaawana i-wáyúkátí kawáá-nákómá téna “maamin-nákómá wemá nôraq uráiyo?” téna ítama aónaraiye. 34 máqte-kayukama yeráwáqá óq-aimma kétewana yaímma-wayukama káqon-aimma kétewana anó-kawaa-nakoma wemá maamin-áíkóní áaimma íma iténa wemá i-wáyúkámá timáyíkáitata Póromma awíqmeta yeráwáqtí-naupaq urááe. 35 miráitana Póro wemá mórama naakóní oqtaráq kéwitata Ítíráaeo-wayukama yeráwáqá Póromma ikamínéta kéowata i-wáyúkámá yeráwáqá Póromma yaaguyaqméta kóuraae. 36 miráitata netuqyaammá aarawaamá yinnaaé waqméta kéweta ikámma púyóro.” téta tirááe.\nPóroma wení watáama timá yímikaiye.\n37 Póromma awîqmeta naaúpaq uwínéta kéowana Póro wemá i-wáyúkátí anó-kawaa-nakoqtabama “mórama watáama timá ámena kéune.” téna tiráiye. ánibo i-wáyúkátí kawáá-nákómá téna Póroqtabama “emá kanaaráq Karíki-aimma tinónô? kemmá timá-timiyo. 38 naayóbáqá móra-nakoma Íqtîbibake miráuma náápaamma awétáma taígani-kayukama (4,000) yiwíqmena kaqmáápaqa waayukáma íma máa-marabaq uráimma minnâ íma eyábono?” téna ítama aónaraiye. 39 ánibo Póro wemá tiráiye: “ímiye. kemá Ítíráaeo-naqa ketí márûqa Táátiti minanó-marupake kemá watáama aarawaamá timá-yimenaaq kéune.” téna anó-kawaa-naqa timá ámikaiye. 40 ánibo i-wáyúkátí anó-kawaa-nakoma “kanaaráqíye” téna kétitana Póro wemá min-nákóní oqtaráq itó-uma ayáámma múte yaútena waayúkama yaákare maéra wemá máqte-kayukabimma Íbaru-aipike watáama maará téna timá yímikaiye:


Chʼiyíítʼogii dibéłchíʼí bitsiitʼáád łigaaígíí - Wikiibíídiiya\nChʼiyíítʼogii dibéłchíʼí bitsiitʼáád łigaaígíí\nChʼiyíítʼogii dibéłchíʼí bitsiitʼáád łigaaígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Elaenia albiceps" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 5–7di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bizééʼ dóó bitéél éí halbá; bitsiitʼáád éí łigai; bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí dibéłchíʼí dóó łigaigo naashchʼąąʼ; bidaaʼ éí diłhił.\nChʼiyíítʼogii dibéłchíʼí bitsiitʼáád łigaaígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼil binááʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Tsinlátah chʼał binááʼ łitsooígíí dóó bikʼéí - Wikiibíídiiya\nTsinlátah chʼał binááʼ łitsooígíí dóó bikʼéí\nTsinlátah chʼał binááʼ łitsooígíí\nTsinlátah chʼał dah daalzhinígíí\nChʼał naashchʼąąʼí binááʼ łitsooígíí\nChʼał bitsiitʼáád halzhinígíí\nChʼał łitsooí binááʼ łitsooígíí\nChʼał dinilgaigo naashchʼąąʼígíí\nTsinlátah chʼał binááʼ łitsooígíí dóó bikʼéí éí tsinlátah chʼał dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Trachycephalus" deiłníigo deiyózhí. Tsinlátah chʼał binááʼ łitsooígíí dóó bikʼéí éí 16 ałʼąą ádaatʼé.\nDíí chʼał éí 1–4di asdzoh[?] ádaníłtso, áádóó éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yázhí deildeeł.\nEʼelyaaígíí:Bonner zoologische Monographien - Trachycephalus coriaceus.jpg\nLast edited on 5 Yaʼiishjáástsoh 2020, at 19:20


Naʼazísí Toʼí - Wikiibíídiiya\nNaʼazísí Toʼí *\nNaʼazísí Toʼí éí Yootó Hahoodzodi áhootʼéego bił hazʼą́; áádóó éí bílaʼashdlaʼii náóltahígíí biniiyé náhásdzo. Mąʼii Deeshgiizh Áłtsʼíísí Bił Hahoodzo biyiʼdi éí kin dah shijaaʼ. Dził Łizhinii Eʼeʼaahjígo éí sinil.\nNaʼazísí Toʼí éí 1.3 tsinsitą́ dikʼą́ągo[?] áníłtso, áádóó áadi 735 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́ (díí éí 2010góó yihah yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ).DÍNE WÓLTAʼ\nNaʼazísí Toʼí éí 36°1′6″ NHK dóó 106°57′35″ EʼE-gi bił hazʼą́. Naʼazísí Toʼí éí tónteel bikááʼdóó deigo 6,906 adéesʼeez.GNIS\nNaʼazísí Toʼíigi éí táaʼgo óltaʼ sinil; díí éí Cuba Elementary School dóó Cuba Middle School dóó Cuba High School daolyé.\nNaʼazísí Toʼíidi óltaʼ naaznilígíí biníłchʼi naaltsoos (Bilagáanakʼehjí)


Naaa léééci!!! · Állatvédő Egyesület\nGaléria » Vicces » Naaa léééci!!!


Yéigo ałhoshii dibéłchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nYéigo ałhoshii dibéłchíʼígíí\nYéigo ałhoshii dibéłchíʼígíí éí Tsin Deigházhígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Tó Wónaanídi Bilagáana Bikéyahdi dóó Bichʼah Łichíiʼii Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Muscardinus avellanarius" deiłníigo dayózhí.\nDíí naaldlooshii éí 4–7di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bizééʼ dóó bitéél éí łigai; bitseeʼ éí ditłʼo.\nYéigo ałhoshii dibéłchíʼígíí éí chéłchaaʼ dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł łeh; dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Dziłtah chʼiyíítʼogiishzhiin - Wikiibíídiiya\nDziłtah chʼiyíítʼogiishzhiin éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kintaaʼanéhé Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Knipolegus nigerrimus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–6di asdzoh[?] áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís łizhin dóó bizééʼ diłhiłgo halchííʼ, baʼáádígíí éí bitsʼíís dibéłchíʼí dóó bitéél halbá; bidaaʼ éí łibá.\nDziłtah chʼiyíítʼogiishzhiin éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼil binááʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Nákʼeehgaii bitłʼaaʼ łitsooígíí - Wikiibíídiiya\nNákʼeehgaii bitłʼaaʼ łitsooígíí\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bitsiitsʼiin Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Tsídii Tsídii ndaatʼáʼii Yótʼáahdi tsídii Tsídii tsídígíí Táshchozhii dóó Dijádídlǫ́ʼí dóó bikʼéí Tó wónaanídę́ę́ʼ nákʼeehgaii dóó bikʼéí Nákʼeehgaii íiyisígíí\nNákʼeehgaii bitłʼaaʼ łitsooígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi dóó Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi dóó Kéyah Dańlíinii bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Zosterops everetti" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo łitso; bitéél éí halbá; bitłʼaaʼ éí łitso; binákʼee éí łigai; bidaaʼ éí diłhił.\nNákʼeehgaii bitłʼaaʼ łitsooígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé dóó chʼil binááʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Chʼosh bitsʼaʼí yizhólígíí - Wikiibíídiiya\nChʼosh bitsʼaʼí yizhólígíí\nChʼosh bitsʼaʼí yizhólígíí éí Chʼosh Bikágí Daalzhólígíí dah yikahjí atah daasdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Myidae" deiłníigo deiyózhí. Chʼosh bitsʼaʼí yizhólígíí éí tónteel tʼáá ałtso biyiʼdi dahólǫ́.\nDíí chʼosh éí bitsʼaʼ nímaz dóó áłtʼą́ą́ʼí dóó tʼóó bíyó nineez. Tónteel bibąąhdi, łeeyiʼgi éí dahiná. Chʼosh doo yitʼíinii éí bichʼiyąʼ.


Béésh Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ naalʼeełí naashchʼąąʼígíí - Wikiibíídiiya\nBéésh Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ naalʼeełí naashchʼąąʼígíí\nBéésh Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ naalʼeełí naashchʼąąʼígíí éí táłkááʼ naalʼeełí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Béésh Łigaii Bikéyahdi dóó Shádiʼááhjí Kintaaʼanéhé Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Spatula versicolor" deiłníigo dayózhí.\nDíí naalʼeełí éí bitsʼíís łigaigo naashchʼąąʼ dóó dinilzhingo yistłʼin; bitsiitʼáád dóó binákʼee éí halzhin; bizééʼ éí łigai; bidaaʼ éí łitso dóó dootłʼizhgo naashchʼąąʼ dóó nteel. Bitsʼíís éí 18–22di asdzoh[?] áníłtso.\nBéésh Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ naalʼeełí naashchʼąąʼígíí éí táłtłʼááh tłʼoh dóó azeeʼ yiłchozh łeh.


Your search for the postposition -lááh beyond, greater than in comparative has returned 5 entries\nBritain bikéyahą́ą t’áá ’ałtso ’ahíi’nilgo kéyah United States wolyéhígíí bilááh ’áníłtsxo ńt’éé’.\nBritain 3-land just all 3-combine.P-GO land United States 3-call.NI-COMP 3- greater size past.NI\nAll of the territories of Britain put together is larger than the United States. (YM 1987:67)\n-lááh beyond, greater than\nShí shidá’ák’eh níhígíí bilááh ’áhoníłtéél.\n1 1 cornfield 2 COMP 3-wider areal-wide.NI\nMy field is wider than yours.\nShí shighan nihígíí bilááh ’áhoníltso.\n1 1-house 2-Comp 3-bigger areal-big.NI\nMy house is more spacious than yours. (YM 1987:73)\nShidá’í dóola yilááh ’ábóodziil jiní.\n1-Uncle bull 3-greater 3-strong.NI 4-say.P\nIt is said that my uncle is stronger than a bull. (YM 1987:6)\nSitsilí shilááh ’áníłdáás.\nmy.brother 1-beyond 3-heavy.NI\nMy younger brother is heavier than I am.


Tsídii naʼałkǫ́ʼí binákʼee łigaaígíí - Wikiibíídiiya\nTsídii naʼałkǫ́ʼí binákʼee łigaaígíí\nTsídii naʼałkǫ́ʼí binákʼee łigaaígíí éí tónteel dóó tábąąh tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Hakʼaz Dineʼé Bikéyahdi dóó Haʼaʼaahji Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Fratercula cirrhata" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 13–14di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin; binákʼee éí łigai; bidaaʼ éí ntsaa dóó ditą́ dóó łitsxo; bikeeʼ éí łitsxo ałdóʼ.\nTsídii naʼałkǫ́ʼí binákʼee łigaaígíí éí tsédáaʼdi dah náʼásoł, áádóó éí tónteel biyiʼdi łóóʼ haalzheehgo ndaʼałkǫ́ǫ́ʼ (taah daalnood). Chʼosh bikágí ntłʼizí deildeeł ałdóʼ.


Tsin deiłkaałii éí yótʼáahdi tsídii dah yikshjí atah daasdzoh, áádóó éí nahasdzáán tʼáá siʼą́ą́ ńtʼę́ę́ʼ bikáaʼgi dahólǫ́, tʼáá hazhóʼó Nahatʼeʼiitsoh Bikéyah — ńléidi éí ádaadin. Shádiʼááhjí kéyah yistinígíí bikáaʼgi éí ałdóʼ doo hólǫ́ǫ da. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Picidae" deiłníigo deiyózhí.


Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ tsįyaalzhahí bitéél łigaaígíí - Wikiibíídiiya\nMagí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ tsįyaalzhahí bitéél łigaaígíí\nMagí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ tsįyaalzhahí bitéél łigaaígíí éí atsá dóó giní dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdi dóó Ooljééʼ Biyaadi Kéyah Dah Ndaaʼeełí bikáaʼgi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Accipiter francesiae" deiłníigo dayózhí.\nMagí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ tsįyaalzhahí bitéél łigaaígíí éí tsídii yázhí dóó naʼastsʼǫǫsí dóó łéʼétsoh dóó naʼashǫ́ʼii haalzheehgo naatʼá.


Shádiʼááhdę́ę́ʼ chʼałchilí bikeeʼ łitsooígíí - Wikiibíídiiya\nShádiʼááhdę́ę́ʼ chʼałchilí bikeeʼ łitsooígíí éí tsinlátah chʼał dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Psychrophrynella chirihampatu" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 0.7–1.2di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo dibéłchíʼí; binákʼee éí dinizhin; bikeeʼ éí łitso; binááʼ éí diłhił.\nShádiʼááhdę́ę́ʼ chʼałchilí bikeeʼ łitsooígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.


Dziłtah naʼashǫ́ʼii tsiiyahtsahí diłhiłígíí - Wikiibíídiiya\nDziłtah naʼashǫ́ʼii tsiiyahtsahí diłhiłígíí éí naʼashǫ́ʼii ndaashchʼąąʼígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Acanthosaura phuketensis" deiłníigo dayózhí.\nDíí naʼashǫ́ʼii éí 8–15di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí diłhił dóó dinilgaigo yitstłʼin; bizábąąh éí łigai; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.\nDziłtah naʼashǫ́ʼii tsiiyahtsahí diłhiłígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.


Atʼaʼ Yiltʼąąʼítah Tó Sido - Wikiibíídiiya\nAtʼaʼ Yiltʼąąʼítah Tó Sido\nAtʼaʼ Yiltʼąąʼítah Tó Sido éí Ahééháshį́į́h Hahoodzodi áhootʼéego bił hazʼą́; Tábąąhkin Áłtsʼíísí Bił Hahoodzo biyiʼdi éí kin haalʼá.\nAtʼaʼ Yiltʼąąʼítah Tó Sido éí 33.64 tsinsitą́ dikʼą́ągo áníłtso,[?] áádóó áadi 103,466 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́ (díí éí 2010góó yihah yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ).DÍNE WÓLTAʼ\nAtʼaʼ Yiltʼąąʼítah Tó Sido éí 33°34′10″ NHK dóó 117°12′09″ EʼE-gi bił hazʼą́. Atʼaʼ Yiltʼąąʼítah Tó Sido éí tónteel bikááʼdóó deigo 1,175 adéesʼeez.GNIS\nAtʼaʼ Yiltʼąąʼítah Tó Sido biníłchʼi naaltsoos (Bilagáanakʼehjí)


Akágí yitsʼǫǫsii bíchį́į́h ádinígíí - Wikiibíídiiya\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bíígháán Ádaadinígíí Chʼosh Bikágí Daalzhólígíí Chʼosh naatsʼǫǫdí Chʼosh biziiz dahólónígíí Akágí yitsʼǫǫsii\nAkágí yitsʼǫǫsii bíchį́į́h ádinígíí éí chʼosh naatsʼǫǫdí dah yikahjí atah daasdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Arhynchobdellida" deiłníigo deiyózhí. Beʼekʼid biyiʼdi dóó beʼekʼid bibąąhgi éí dahólǫ́.\nDíí chʼosh éí bitsʼíís danineez dóó ádaałtsʼózí; adóó éí tʼóó bíyó danteel. Binááʼ éí 12–16 łeh. Bijáád éí ádin. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ; łaʼ éí dił deidlą́ ałdóʼ.


Tsídii yáłtiʼíchilí bitsiiʼ halchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nTsídii yáłtiʼíchilí bitsiiʼ halchíʼígíí\nTsídii yáłtiʼíchilí bitsiiʼ halchíʼígíí éí tsídii yádaałtiʼí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Agapornis pullarius" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 5–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh; bitsiiʼ éí halchííʼ; bidaaʼ éí dinilchííʼ dóó tʼóó bíyó ditą́ dóó shiyish; bitseeʼ éí doo nineez da.\nTsídii yáłtiʼíchilí bitsiiʼ halchíʼígíí éí chʼil binááʼ dóó chʼosh yázhí deildeeł.


Shádiʼááhdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí bítááʼ halbáhígíí - Wikiibíídiiya\nShádiʼááhdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí bítááʼ halbáhígíí éí naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Aspronema dorsivittata" deiłníigo dayózhí.\nDíí naʼashǫ́ʼii éí 6–10di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó łigaigo noodǫ́ǫ́z; bítááʼ dóó bizééʼ éí halbá; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.\nShádiʼááhdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí bítááʼ halbáhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.


Atʼééké bijish yázhí - Wikiibíídiiya\nChʼil nímazí yázhí\nhatsʼíís hashtʼéé yoodlíłígíí 3.38 g\nbee díkʼǫ́zhígíí 25 mg\nA 38 μg B1 0.139 mg B2 0.09 mg B3 0.745 mg B5 0.309 mg B9 61 μg C 85 mg E 0.88 mg\nAtʼééké bijish yázhí naalyéhé bá hooghan góneʼ éélkid\nDíí chʼil łigaii éí 1–1.5di asdzoh[?] áníłtsogo dadijool łeh. Deesdoigi éí doo naazkaad da.


Tłʼiistsoh bikʼos nteelígíí - Wikiibíídiiya\nTłʼiistsoh bikʼos nteelígíí éí tłʼiish íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi dóó Haʼaʼaahjí Naakaii Dootłʼizhí Bikéyahdi dóó Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ophiophagus hannah" deiłníigo dayózhí.\nDíí tłʼiish éí 10–13di adéesʼeez[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí diłhił dóó dinilgaigo naashchʼąąʼ.\nTłʼiistsoh bikʼos nteelígíí éí naʼashǫ́ʼii dóó chʼał yilghał łeh.


Dziłtah chʼał kʼaasdáhí bizééʼ łigaaígíí - Wikiibíídiiya\nDziłtah chʼał kʼaasdáhí bizééʼ łigaaígíí éí tsinlátah chʼał dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Colostethus fraterdanieli" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 1–2di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí dóó dinilzhingo naashchʼąąʼ; bizábąąh éí łigai; binááʼ éí diłhił.\nDziłtah chʼał kʼaasdáhí bizééʼ łigaaígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.


Tsídii dinoodí bitéél noodǫ́zígíí - Wikiibíídiiya\nTsídii dinoodí bitéél noodǫ́zígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ramsayornis fasciatus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 5–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitéél éí łigai dóó diłhiłgo noodǫ́ǫ́z; bitłʼaaʼ éí łigai; bidaaʼ éí łibá.\nTsídii dinoodí bitéél noodǫ́zígíí éí chʼil bijeeh yidlą́; chʼosh yázhí dóó chʼil binááʼ yildeeł; tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Lá nduʼyáá rí ndayóoʼ muʼni itháan ñajunʼ Jeobá ráʼ. | Rí muʼnigajmaa\n“Atraxnuu má xúʼko̱ náa kuwa mbaʼin xa̱bu̱, araxnún tsiakii, arasngúún” (1 TIMOTEO 4:13).\nAJMÚÚ 45 GA̱JMA̱A̱ 70\nNdiéjunʼ gándoo gúʼni mu muʼni itháan ñajunʼ Dios rá.\nNdiéjunʼ gambáyulú muʼni itháan rí asndu xáʼni néʼngulú rá.\nNdiéjunʼ gándoo muʼni mu muʼtáraʼa itháan májánʼ rá.\n1, 2. a) Xú káʼnii nimbánuu Isaías 60:22 rí mbiʼi xúgi̱ rá. b) Ndiéjunʼ eyóoʼ náa xuajñu Jeobá rá.\n“BI̱ LÁJUÍIN maʼga̱nú mani̱ndxu̱u̱ mil, ga̱jma̱a̱ bi̱ chíʼgíʼ mbá xuajin bi̱ gíʼdoo tsiakii” (Is. 60:22). Rí kiʼtáriyaʼ rígi̱ nambánuu rí mbiʼi xúgi̱ rí fin gíiʼ mijngii. Mbá xkri̱da, nakha tsiguʼ 2015 kuwa mbá 8,220,105 xa̱bi̱i̱ Jeobá tsí nutaraʼa náa xúgíʼ numbaaʼ. Jeobá niʼthí ajngáa rígi̱ ga̱jma̱a̱ numuu rí xuajñu mbaja̱a̱: “Ikhúúnʼ minuʼ, Jeobá, mani rí mba̱jo̱o̱ mbiʼi rí kaʼyoo”. Rígi̱ nandoo gáʼthún rí maguaʼdáá itháan ñajunʼ muʼni. Lá kuwáanʼ ru̱ʼni̱ xúgíʼ tsiakii mu muʼtáraʼa ga̱jma̱a̱ muʼsngáa ajngáa ndrígóo Reino ráʼ. Mbaʼin a̱ngiu̱lú ni̱ndxu̱ún precursores regulares o auxiliares. Tikhun nigún i̱mba̱ níʼkhá mu mutaraʼa itháan. Ga̱jma̱a̱ eʼwíínʼ kuwa ruñajunʼ gakhii náa naguma Guʼwá náa nagimbáanʼ.\n2 Rí mbá xúgíʼ tsiguʼ narígá mbá 2,000 congregación. Náa congregación rúʼko̱ ndayóoʼ makuwá bi̱ mbu̱ya̱ edxu̱u̱ ga̱jma̱a̱ siervos ministeriales. Ikha jngó, mámbá tsiguʼ ndayóoʼ rí mbaʼin wéñuʼ a̱ngiu̱lú maguanu mani̱ndxu̱ún siervos ministeriales ga̱jma̱a̱ ikhiin maguánu mani̱ndxu̱ún bi̱ mbu̱ya̱ edxu̱u̱. Nakujmaa kaʼwu rí xúgiáanʼ ndayóoʼ muʼni má xúʼko̱ “ñajunʼ ndrígóo Señor”, tséʼniuu á mu ni̱ndxu̱lú xa̱bekha o gu̱ʼu̱ (1 Cor. 15:58).\nNDIÉJUNʼ EYÓOʼ MU MUʼNI ITHÁAN ÑAJUNʼ DIOS RÁ.\n3, 4. Xú káʼnii meta gándoo gaguaʼdáá rá.\n3 (Atraxnuu 1 Timoteo 3:1). * Apóstol Pablo nixnúún tsiakii a̱ngiu̱lú bi̱ nunimi̱jna̱ maguaʼdáá itháan ñajunʼ náa congregación. Rí niʼthí Pablo naʼni mundxaʼwamíjna̱ náa mbáa bi̱ naʼniminaʼ o asndu nakruíyaʼ ñawúunʼ mu magujtuun mbá dí rígá mitsínguánʼ. Mbá xkri̱da, gundxaʼwamíjna̱ rí mbáa ndxájulú gíʼdoo meta mu mani̱ndxu̱u̱ siervo ministerial. Mbáa na̱jkha̱nú ndaʼyoo rí ndayóoʼ mani̱ndxu̱u̱ mbáa cristiano itháan májáánʼ. Índo̱ gáʼni rígi̱ ga̱jma̱a̱ nanindxu̱u̱ siervo ministerial, nda̱wa̱á maʼniminaʼ xóó mu mani̱ndxu̱u̱ mbáa bi̱ mbayá edxu̱u̱ náa congregación.\n4 Tikhun a̱ngiu̱lú nuriʼkuíí xóo kuwa mu muni itháan ñajunʼ Jeobá. Mbá xkri̱da, mbáa nandún mani̱ndxu̱ún precursores, muñajunʼ náa Betel o muni Guʼwá náa nagimbáanʼ. Guʼyáá xú káʼnii Biblia ma̱ndoo mambáyulúʼ mu muʼni itháan ñajunʼ Jeobá.\nGÚʼNI MÁ XÚʼKO̱ ITHÁAN ÑAJUNʼ DIOS\n5. Xú káʼnii gándoo muni itháan ñajunʼ Jeobá jiáma o wa̱ʼxa̱ʼ rá.\n5 Bi̱ ni̱ndxu̱ún jiáma o wa̱ʼxa̱ʼ na̱nguá eʼniún nandii ga̱jma̱a̱ guáʼdáá tsiakii, ikha jngó rígá mbaʼa rí ma̱ndoo muni ga̱jma̱a̱ numuu Jeobá (atraxnuu Proverbios 20:29). * Tikhun jiáma bi̱ kuwa náa Betel nuni imprimir ga̱jma̱a̱ nuni libros. Mbaʼin nuni o nuni̱i̱ májáánʼ Guʼwá náa nagimbáanʼ. Eʼwíínʼ nuxnaximi̱jna̱ muñambáá náa nirígá gamiéjunʼ. Ga̱jma̱a̱ mbaʼin precursor najmañún i̱ʼwáʼ ajngáa o nagún náa i̱ʼwáʼ xuajen mu mutaraʼa itháan.\n6-8. a) Ndiéjunʼ nimbáyúu mbáa dxámá mu mariʼkhuu xóo eʼyoo ñajunʼ rí naʼni náa Dios ga̱jma̱a̱ ndiéjunʼ nirígá rá. b) Xú káʼnii gándoo gúʼyáá rí “Jeobá nindxu̱u̱ májáánʼ” rá.\n6 Maski ajndu nandulúʼ kuʼyáá Jeobá ga̱jma̱a̱ nandulúʼ muxnáá rí itháan májánʼ, ma̱ndoo maku̱mu̱lú xóo ndxájulú bi̱ nagumbiʼyuu Aarón. Ikhaa nindoo manigu̱ʼ rí naʼni ga̱jma̱a̱ numuu Jeobá, mú na̱nguá nixtáa gagi. Ni̱jkha̱ reunión ga̱jma̱a̱ niʼtáraʼa asndu nákha nindxu̱u̱ mbáa ada̱, mú niskhoo eʼni. Ndiéjunʼ niʼni xá.\n7 Niʼniminaʼ maguxnuu Biblia xúgíʼ mbiʼi, maʼnirataminaʼ mu maʼga̱ reunión ga̱jma̱a̱ rí makuxi̱ ñawúunʼ ikhí. Ma̱ngaa, nigíʼdu̱u̱ niʼtáraʼa itháan. Xúgíʼ rígi̱ nimbáyúu mu maʼni itháan ñajunʼ Dios ga̱jma̱a̱ nigíʼdu̱u̱ nindoo kaʼyoo itháan. Ga̱jma̱a̱ ikhú niʼni itháan gagi a̱jkiu̱u̱n. Ninindxu̱u̱ precursor, niñambáá náa xuajen rí nirígá gamiéjunʼ ga̱jma̱a̱ ni̱jkha̱ gátaráʼa i̱ʼwáʼ xuajen. Rí xúgi̱ nindxu̱u̱ bi̱ kayá edxu̱u̱ ga̱jma̱a̱ xtáa náa Betel. Xú káʼnii eku̱mu̱u̱ xá. Naʼthí rí ndiʼyoo dí “Jeobá nindxu̱u̱ májáánʼ”. Ma̱ngaa, naku̱mu̱u̱ rí gíʼmaa ga̱jma̱a̱ Jeobá ma̱ngaa nandoo maʼni itháan náa ikhaa. Ikhaa ndaʼyoo dí rígi̱ niʼni tsajkurámááʼ itháan.\n8 Mbáa bi̱ niʼnirámáʼ salmo niʼthí: “Ganigua̱la ga̱jma̱a̱ gu̱ya̱a̱ rí Jeobá nindxu̱u̱ májáánʼ”. Niʼthí xóó: “Mú bi̱ nduyááʼ Jeobá, maxáʼñúnʼ asndu nimbá rí májánʼ” (atraxnuu Salmo 34:8-10). * Índo̱ nuxnáá rí itháan májánʼ Jeobá, nakuwáanʼ gagi numuu rí nduʼyáá rí naniguʼ. Ga̱jma̱a̱ ikhaa maʼnimbánuu rí niʼthí mañewu̱nlú.\n9, 10. Ndíjkha rí gíʼdoo numuu rí muguaʼthi̱i̱n rá.\n9 Mbáa nandulúʼ muʼni itháan ñajunʼ Jeobá. Mú, ndiéjunʼ rí gúʼni á mu niʼni má mba̱yu̱ʼ rí kuwáanʼ raguáʼthi̱i̱n mu muxnulu mbá ñajunʼ náa congregación o naxtiʼkhuu rí muʼni rá. Á mu naguaʼnii rígi̱, gáʼngo̱o̱ a̱jkiu̱lú (Miq. 7:7). Mbáa Jeobá maniñuʼ má marigá rígi̱. Mú gakumulú kuʼyáá má xúʼko̱ rí ikhaa má gambáyulú. Gundxaʼwamíjna̱ náa xkri̱da ndrígóo Abrahán. Jeobá niʼthúu̱n maxnúu mbáa ada̱, mu ninújngoo mba̱yu̱ʼ tsiguʼ rí nixtáa Isaac. Índo̱ Abrahán xtáa ragiʼthu̱u̱n, niʼngo̱o̱ a̱jkiu̱u̱n ga̱jma̱a̱ tandati̱go̱o̱ fe náa Jeobá (Gén. 15:3, 4; 21:5; Heb. 6:12-15).\n10 Xúʼko̱, rí maguáʼthi̱i̱n nindxu̱u̱ mingíjyúuʼ (Prov. 13:12). Á mu nundxa̱ʼwa̱míjna̱ má xúʼko̱ ga̱jma̱a̱ numuu ñajunʼ, makánajkulú. Itháan májánʼ rí majmulúʼ tiempo mu manindxu̱lúʼ itháan májáánʼ xa̱bu̱ rí mambáyulúʼ muʼni ñajunʼ náa congregación. Guʼyáá ajtsú rí ma̱ndoo muʼni rí kuwaanʼ raguáʼthi̱i̱n.\nRí muraxnuu Biblia ga̱jma̱a̱ mundxaʼwamíjna̱ rí naʼthí ikhí manindxu̱lúʼ xa̱bu̱ ndaʼyoo ma̱ngaa muraʼwíí májánʼ rí muʼni\n11. a) Xú káʼnii xa̱bu̱ guʼnimi̱jna̱ manindxu̱lúʼ rá. b) Ndíjkha rí gíʼdoo numuu muʼni rá.\n11 Guʼnimi̱jna̱ manindxu̱lúʼ itháan májánʼ xa̱bu̱. Á mu nuraxnuu Biblia ga̱jma̱a̱ nundxa̱ʼwa̱míjna̱ rí nuraxnuu, manindxu̱lúʼ xa̱bu̱ bi̱ ndaʼyoo, mundxaʼwamíjna̱ kaʼwu ga̱jma̱a̱ muraʼwíí muʼni rí májánʼ. Gíʼdoo numuu rí a̱ngiu̱lú maguaʼdáá xtiʼkhuu rígi̱ mu muñewa̱a̱n congregación (Prov. 1:1-4; Tito 1:7-9). Índo̱ nuʼnigajmaa Biblia, nduʼyáá rí endxa̱ʼo̱o̱ edxu̱u̱ Jeobá ga̱jma̱a̱ numuu mbaʼa temas. Ga̱jma̱a̱ xúgíʼ mbiʼi ma̱ndoo majmulúʼ rí najmañulúʼ mu muraʼwíí muʼni rí naniguʼ. Mbá xkri̱da, mbuʼyáá xú káʼnii gúʼniu̱u̱n eʼwíínʼ, xú káʼnii gajmulú májánʼ mbújkha̱a̱, muraʼwíí májánʼ xtíin rí muʼgíiʼ ga̱jma̱a̱ xú káʼnii gúʼni gagimijná.\n12. Xú káʼnii gándoo gusngajma bi̱ kuwa náa congregación rí ni̱ndxu̱ún jmbiin rá.\n12 Guʼnimi̱jna̱ mu muʼnimbánii májánʼ ñajunʼ rí gakhánulú. Índo̱ xuajñu Dios xtáa raʼni̱i̱ templo, Nehemías ndiyóoʼ xa̱bu̱ bi̱ mumbayíí mu muni mbaʼa ñajunʼ. Tsíin niraʼwíin xá. Bi̱ guáʼdáá mbá a̱jkiu̱ún májánʼ. Ikhaa ndaʼyoo rí ikhiin nandún kuyáá Dios ga̱jma̱a̱ rí munimbánii májánʼ ñajunʼ rí gáxnún (Neh. 7:2; 13:12, 13). Xúʼko̱ má káʼnii rí mbiʼi xúgi̱. Á mu mbáa ndxájulú nindxu̱u̱ jmbii ga̱jma̱a̱ nañajunʼ gakhii, majmaʼniiʼ numuu rí májánʼ a̱jkiu̱u̱n. Ikhú mbáa makhánáʼ itháan ñajunʼ (1 Cor. 4:2). Tséʼniuu á mu ni̱ndxu̱lú xa̱biya̱ o a̱ʼgu̱, guʼnimbánii májánʼ ñajunʼ rí nakhánulú muʼni (atraxnuu 1 Timoteo 5:25). *\n13. Xú káʼnii gándoo guʼyaridáá José índo̱ gúniúlú dí ra̱májánʼ xá.\n13 Gumbáyumi̱jna̱ náa Jeobá. Á mu mbáa naʼniulú mbá dí ra̱májánʼ, ndiéjunʼ gándoo gúʼni rá. Ma̱ndoo muʼthán xú káʼnii eʼni a̱jkiu̱lú. Mú á mu nusngájma rí nuʼthá ikháanʼ nindxu̱u̱ itháan májánʼ, ma̱ndoo muʼni rí marigá itháan xkujndu. Gundxaʼwamíjna̱ náa xkri̱da májánʼ ndrígóo José. A̱ngui̱i̱n nini̱i̱ dí ra̱májánʼ kayuʼ, ga̱jma̱a̱ nda̱wa̱á niguma tsu̱di̱i̱ mbá rí táʼni ga̱jma̱a̱ ni̱jkhá guʼwá e̱jua̱nʼ. Mú ikhaa nimbáyuminaʼ náa Jeobá. Nindxa̱ʼwáminaʼ ga̱jma̱a̱ numuu rí nikudaminaʼ Dios ma̱ngaa niwi̱ji̱ jmbu (Sal. 105:19). Índo̱ nimínuuʼ, ikhú ninindxu̱u̱ itháan májánʼ xa̱bu̱ rí nda̱wa̱á nimbáyúu índo̱ nigruigú mbá ñajunʼ rí itháan gíʼdoo numuu (Gén. 41:37-44; 45:4-8). Á mu mbáa xa̱bu̱ naʼniulú mbá dí ra̱májánʼ, gunda̱ʼa̱a̱ ku̱ma̱ Jeobá. Ikhaa mambáyulúʼ mu xákiʼnáanʼlú ga̱jma̱a̱ manindxu̱lúʼ májánʼ xa̱bu̱ índo̱ gutamijná gajmiúlú (atraxnuu 1 Pedro 5:10). *\nGUʼTÁRAʼA ITHÁAN MÁJÁNʼ\n14, 15. a) Náa numuu rí ndayóoʼ muʼtáraʼa itháan májánʼ rá. b) Xú káʼnii gándoo guriʼkui̱i̱ rí muʼtáraʼa rá. (Atayáa timbá xtiʼkhu ga̱jma̱a̱ kúgumaʼá “ “Lá ma̱ndoo mbuʼyáaʼ i̱ʼwáʼ xóo muʼtáraʼa ráʼ.”)\n14 Pablo niʼthúu̱n Timoteo rí gaʼtáriyaʼ itháan májánʼ Ajngá rawunʼ Dios. Ma̱ngaa niʼthúu̱n: “Atiewumínaʼ ikháánʼ ga̱jma̱a̱ rí narasngáa” (1 Tim. 4:13, 16). Timoteo xtáa raʼtáraʼa má mba̱yu̱ʼ tsiguʼ. Mú, náa numuu rí ndayóoʼ maʼtáraʼa itháan májánʼ xá. Numuu rí xa̱bu̱ ga̱jma̱a̱ rí xóo kuwa naxtiʼkhuu. Á mu Timoteo nandoo rí xa̱bu̱ mudxawíín, ndiyóoʼ rí maʼni rataminaʼ itháan májánʼ ga̱jma̱a̱ mariʼkhuu rí xóo naʼsngáa. Mangáanʼ ndayóoʼ muʼni xúʼko̱ kaʼnii índo̱ nuʼtáraʼa.\n15 Índo̱ na̱jkua̱ guʼtáraʼa, mbáa nguáná tséxkamiin mbaʼin xa̱bu̱ náa guʼwún. Mú náa i̱ʼwáʼ xuajen, xa̱bu̱ kuwa náa guʼwún mú xándoo matu̱ʼu̱lú náa kuwa. Á mu nugíʼnii rígi̱, mbáa ma̱ndoo majmulúʼ i̱ʼwáʼ awan mu muʼtámíjná gajmiúlú xa̱bu̱.\n16. Xú káʼnii gándoo gúʼtaraʼa náa nanújngun mbaʼin xa̱bu̱ rá.\n16 Mbaʼin a̱ngiu̱lú nanigu̱nʼ mutaraʼa náa nanújngun mbaʼin xa̱bu̱, xóo náa naguáju̱n tren ga̱jma̱a̱ autobús, náa xuáá ga̱jma̱a̱ náa parques. Xú káʼnii egi̱ʼdi̱i̱ etaraʼa xá. Tikhun nuthi rí ndiyáá náa noticia. Iʼwíínʼ nutún xa̱bu̱ ga̱jma̱a̱ numuu e̱jñún o nuni mbá graxe̱ ga̱jma̱a̱ numuu ñajunʼ rí guáʼdáá. Á mu nduyáá rí xa̱bu̱ naniguʼ rí kuwa rutamijná gajmiún, nutháán rí naʼthí náa Biblia ga̱jma̱a̱ nuraxi̱i̱ rí endxa̱ʼwáminaʼ. Xúʼko̱ nutamijná májánʼ wéñuʼ ga̱jma̱a̱ numuu Biblia.\n17, 18. a) Ndiéjunʼ gambáyulú mu xámiñulu rí muʼtáraʼa náa kuwa mbaʼin xa̱bu̱ rá. b) Náa numuu ku̱ma̱ʼ ikháanʼ rí ma̱ndoo mambáyaʼ índo̱ narataráʼa mu maku̱ma̱ʼ xóo David índo̱ niʼni mba̱a̱ Jeobá rá.\n17 Mbáa naʼniulú mingíjyúuʼ mugíʼdi̱i̱ muʼtámíjná gajmiúlú mbáa bi̱ tsíniʼníiʼ náa calle. Rúʼko̱ nigíʼnuu Eddie, mbáa precursor bi̱ xtáa xuajen Nueva York. Ndiéjunʼ nimbáyúu mu xámiñuu xá. Naʼthí rí índo̱ nuʼnigajmaa mbá guʼwíin, ikhaa ga̱jma̱a̱ a̱ʼgiu̱u̱ nduyáaʼ itháan rí mambáñun muriʼña̱a̱ xa̱bu̱ náa nutaraʼa. Ma̱ngaa nuraxu̱u̱n eʼwíínʼ xa̱bi̱i̱ Jeobá. Rí xúgi̱ Eddie naniguʼ maʼtáraʼa náa nanújngun mbaʼin xa̱bu̱.\n18 Á mu nanigulúʼ itháan ga̱jma̱a̱ nuʼnimi̱jna̱ muʼtáraʼa itháan májánʼ, eʼwíínʼ mbuyáá rí kuwáanʼ ruñajunʼ itháan (atraxnuu 1 Timoteo 4:15). * Mbáa asndu mumbáyii mbáa xa̱bu̱ mu mani̱ndxu̱u̱ xa̱bi̱i̱ Jeobá. David niʼthí: “Mani mba̱a̱ mbiʼyuu Jeobá xúgíʼ mbiʼi; ga̱jma̱a̱ rawunʼ maʼni mba̱a̱n má xúʼko̱. Nakuxíminaʼ náa Jeobá; bi̱ ra̱ʼkhá tháán májánʼ a̱jkiu̱ún mudxawíín ga̱jma̱a̱ maʼdxúún” (Sal. 34:1, 2).\nGUÑAJUNʼ ITHÁAN MU MBUʼYAMAJKUÍÍ JEOBÁ\n19. Náa numuu rí ma̱ndoo maxtáa gagi mbáa xa̱bi̱i̱ Jeobá bi̱ nindxu̱u̱ jmbii maski ajndu tséʼngo̱o̱ maʼni xúgíʼ rí nandoo xá.\n19 David ma̱ngaa niʼthí: “Xúgíʼ rí nitani̱ maʼni mba̱a̱n, oh Jeobá, ga̱jma̱a̱ bi̱ ni̱ndxu̱ún jmbiin náa ikháánʼ muni mba̱a̱n. Ikhiin muthi rí gíʼdoo wéñuʼ numuu reino ndrígáʼ, ga̱jma̱a̱ muthi numuu tsiakii ndrígáʼ, mu mbuyáá e̱jñún xa̱bu̱ xóo nijmuu tsiakii ndrígóo ga̱jma̱a̱ gloria rí nakujmaa náa reino ndrígóo” (Sal. 145:10-12). Tsíin nandún kuyáá Jeobá ga̱jma̱a̱ ni̱ndxu̱ún jmbiin nandún mutún eʼwíínʼ xa̱bu̱ ga̱jma̱a̱ numuu ikhaa. Mú á mu ni̱ndxu̱lú xa̱bu̱ guanii o guáʼdáálu nandii, mbáa xándoo muʼtáraʼa náa mámbá guʼwá xóo rí nanigulúʼ. Ndiéjunʼ gándoo muʼni rá. Garmáʼáan a̱jkiu̱lú má xúʼko̱ rí nuʼni mba̱a̱ Jeobá mámbá rí nuʼthúún eʼwíínʼ ga̱jma̱a̱ numuu, xóo médicos o enfermeras. Mú á mu kuwáanʼ náa guʼwá e̱jua̱nʼ rá. Maski ajndu xúʼko̱, mbáa ma̱ndoo muʼthúún eʼwíínʼ ga̱jma̱a̱ numuu Jeobá. Rígi̱ naʼni maxtáa gagi (Prov. 27:11). Ikhaa ma̱ngaa nadxuu rí muʼni ñajunʼ maski ajndu bi̱ kuʼñúún na̱nguá eni (1 Ped. 3:1-4). Maski ajndu kuwáanʼ náa xkujndu iwáá gakhii ma̱ndoo muʼni ñajunʼ Jeobá, mambáxulu itháan májánʼ gajmiúlú ga̱jma̱a̱ muʼni itháan ñajunʼ.\n20, 21. Xú káʼnii gambáñun eʼwíínʼ rí muʼni itháan ñajunʼ Jeobá rá.\n20 Jeobá maʼni tsajkurámáánʼ á mu nambáxulúʼ má xúʼko̱ gajmiúlú ikhaa ga̱jma̱a̱ nuʼni ñajunʼ xúgíʼ rí naʼngulú. Á mu nuriyaʼ májánʼ awan o nuriʼkui̱i̱ xóo kuwaanʼ, mbáa ma̱ndoo mumbáñún xa̱bu̱ mu muniʼnuʼ rí mitsaan rí nakudaminaʼ maʼni Dios. Ga̱jma̱a̱ mbáa asndu ma̱ndoo mumbáñuun itháan a̱ngiu̱lú. Índo̱ ikhiin gúyáá rí nuʼnimi̱jna̱ mu muʼni itháan ñajunʼ náa congregación, ikhiin maʼndún kuyulúʼ itháan.\n21 Tséʼniuu má nguáthá tsiguʼ eʼni ñajunʼ Jeobá, xúgiáanʼ ma̱ndoo mambáxulu gajmiúlú ikhaa ga̱jma̱a̱ muʼni itháan ñajunʼ. Náa i̱mba̱ artículo mbuʼyáá xú káʼnii gándoo gumbáñuun eʼwíínʼ mu muñajunʼ itháan.\n^ párr. 3 1 Timoteo 3:1: “Ajngáa rúʼko̱ nindxu̱u̱ gajkhun. Á mu mbáa xa̱biya̱ nandoo mani̱ndxu̱u̱ superintendente, nandoo magiʼdoo mbá ñajunʼ májánʼ”.\n^ párr. 5 Proverbios 20:29: “Rí naʼni mitsiʼñíin jiáma ga̱jma̱a̱ wa̱ʼxa̱ʼ nindxu̱u̱ tsiakii ndrígu̱ún, ga̱jma̱a̱ rí naʼni mitsiʼñíin xa̱bu̱ guanii nindxu̱u̱ xngiʼxúún”.\n^ párr. 8 Salmo 34:8-10: “Ganigua̱la ga̱jma̱a̱ gu̱ya̱a̱ rí Jeobá nindxu̱u̱ májáánʼ; gagi wéñuʼ xtáa xa̱bu̱ bi̱ nambáyuminaʼ náa ikhaa. Gamiñála ku̱ya̱a̱ Jeobá, ikháanʼ bi̱ nindxala santos ndrígóo, numuu rí nimbá tséʼñúnʼ bi̱ namiñun kuyáá. Asndu e̱ji̱i̱n león bi̱ gújkuíínʼ niguánu nixkidxu̱u̱n; mú bi̱ nduyááʼ Jeobá, maxáʼñúnʼ asndu nimbá rí májánʼ”.\n^ párr. 12 1 Timoteo 5:25: “Xúʼko̱ má ma̱ngaa, ñajunʼ rí májánʼ nakujmaa pa̱jnu̱, ga̱jma̱a̱ rí na̱nguá xándoo marigá ngu̱ʼwa̱”.\n^ párr. 13 1 Pedro 5:10: “Mú nda̱wa̱á rí nimíniʼ nguáthá mbiʼi, Dios bi̱ májánʼ wéñuʼ a̱jkiu̱u̱n, bi̱ nindxa̱ʼwála náa gloria ndrígóo rí kajua̱a̱ ga̱jma̱a̱ Cristo, ikha má gámbóo raʼniratáanʼla; ikhaa gáʼni rí maguajún jmbu, ga̱jma̱a̱ rí maguajún gujkhuʼ”.\n^ párr. 18 1 Timoteo 4:15: “Atatsaʼwáminaʼ ga̱jma̱a̱ numuu rígi̱; atagíminaʼ matanimbánii, mú xúgínʼ gúyáá rí natani itháan májánʼ”.\nLá ma̱ndoo mbuʼyáaʼ i̱ʼwáʼ xóo muʼtáraʼa ráʼ.\nMBÁA ndxájulú náa Venezuela bi̱ nagumbiʼyuu Venecia namiñuu gáʼtaraʼa ga̱jma̱a̱ teléfono. Mú nindoo maʼni. Ikha jngó niʼtároʼoo mbáa a̱ʼgu̱ bi̱ naniniʼ má, niʼtámíjná mbá lájuíin ga̱jma̱a̱ numuu Biblia. A̱ʼgu̱ nindoo mbaʼyoo itháan. Ikha jngó Venecia nigíʼdu̱u̱ niʼsngóo ga̱jma̱a̱ numuu Biblia. Nda̱wa̱á a̱ʼgu̱ nijngúun iyááʼ. Rí xúgíʼ Venecia ndaʼyoo májánʼ rí maʼtáraʼa ga̱jma̱a̱ teléfono nayambáá májánʼ wéñuʼ.\nNáa Liberia, mbáa dxámá bi̱ mbiʼyuu Peter naguʼwun nagu tratado ga̱jma̱a̱ i̱ʼwáʼ i̱yi̱i̱ʼ índo̱ najkha̱a̱ náa escuela. Mbá mbiʼi, tikhun a̱ngui̱i̱n ndiyáá rí kagu̱ tratado Joven, ¿qué harás con tu vida? Ninda̱ʼa̱a̱ mbóo. Peter niʼthúún rí naʼthí náa tratado. Ma̱ngaa, niraxu̱u̱n ndiéjunʼ endxaʼwamíjna̱ muni ga̱jma̱a̱ vida ndrígu̱ún. Mbáa rí ikhiin niʼthí rí nandoo maʼni ñajunʼ Dios. Ikha jngó Peter nigíʼdu̱u̱ niʼsngóo ga̱jma̱a̱ numuu Biblia.\nXa̱bu̱ gajmii bi̱ kuwa náa Polonia na̱nguá nindoo magajnún gutaráʼa numuu rí niʼñúún nandii. Ikha jngó nájmi̱i̱n niraʼwíí mutaraʼa ga̱jma̱a̱ carta. Mbáa xa̱biya̱ niriʼña̱a̱ carta ndrígu̱ún ga̱jma̱a̱ niʼthún rí naxnáa wéñuʼ núma̱aʼ numuu rí nixnáá tsiakii. Niʼthúún rí a̱ʼgiu̱u̱ nikháñu nákha ajtsú tsiguʼ kidíiʼ ga̱jma̱a̱ rí a̱ʼdióo nikháñu nákha timbá tsiguʼ náa mbá gamiéjunʼ. Imba̱a̱ a̱ʼgu̱ niʼnirámáʼ inún mú maʼthúún rí i̱yi̱i̱ʼ rí nixuʼma nákha a̱jma̱ tsiguʼ kidíiʼ nimbáyúu mu maninuʼ rí gajkhun ga̱jma̱a̱ numuu Biblia. Rí xúgi̱ niʼnirámáʼ inún mu maʼthúún rí nindxu̱u̱ mbáa xa̱bi̱i̱ Jeobá.\nRí muʼni itháan ñajunʼ Dios: Nandoo gáʼthúu̱n rí muriʼkhu̱u̱ xóo kaʼniáanʼlu mu makujmáanʼ xóo Jeobá ga̱jma̱a̱ muʼni rí naniguuʼ. Ma̱ngaa nandoo gáʼthúu̱n rí mambáxulu itháan gajmiúlú ikhaa, rí manigulúʼ muʼni itháan ñajunʼ ga̱jma̱a̱ rí mumbáñuun eʼwíínʼ.\nMuʼtáraʼa náa nanújngun mbaʼin xa̱bu̱: Nandoo gáʼthúu̱n rí muriyaʼ mbiʼi mu mu̱ʼgua̱ náa parques o náa naguáju̱n autobús mu muʼtámíjná gajmiúlú xa̱bu̱. Índo̱ nuʼtámíjná gajmiúlú mbáa, ma̱ndoo muʼtháán mbá chíʼgíʼ numuu Jeobá ga̱jma̱a̱ Biblia. I̱mba̱ xóo ma̱ndoo muʼtáraʼa náa nanújngun mbaʼin xa̱bu̱ nindxu̱u̱ rí majmulúʼ mbá mesa o mbá exhibidor.


Jáádtsʼósí bitʼaʼ łizhinígíí - Wikiibíídiiya\nJáádtsʼósí bitʼaʼ łizhinígíí éí tónteel dóó tábąąh tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí nahasdzáán tʼáá siʼą́ą́ ńtʼę́ę́ʼ bikáaʼgi hólǫ́ (tʼáá hazhóʼó Shádiʼááhjí kéyah yistinígíí). Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Himantopus himantopus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 13–14di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łigai; bitʼaʼ éí łizhin; bijáád éí dinilchííʼ dóó nineez; bidaaʼ éí nineez dóó łizhin.\nJáádtsʼósí bitʼaʼ łizhinígíí éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí deildeeł.


Tsin Beʼekiní - Wikiibíídiiya\nDíí kin bízhiʼ éí 1912 yę́ędą́ą́ʼ naaltsoos ályaaígíí bitsʼą́ą́dę́ę́ʼ; éí naaltsoos bikáaʼgi éí kótʼéego akʼeʼeeshchį́: tsĭn beekĭnˊi [?]\nTsin Beʼekiní *\nTsin Beʼekiní éí Diné Bikéyah bikáaʼdi áhootʼéego bił hazʼą́; Tʼiistsʼóóz Ńdeeshgizh Bił Hahoodzo biyiʼdi éí kin dah shijaaʼ, áádóó áadi tʼáá díkwíí bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́.\nTsin Beʼekiní éí 35°29′27.6″ NHK dóó 108°53′45.6″ EʼE-gi bił hazʼą́. Tsin Beʼekiní éí tónteel bikááʼdóó deigo 6,368 adéesʼeez.GNIS