Act 2 | `USA | STEP | Îtuma pukéna itó-urai-kanaarake áaimma átárena kaayaq-wáyúkágáráq tiyááka-kanaaraq (áwíqa Péqtekoti-omaqa) yeráwáqá móra-naupaq yama áíkutaae. ánibo\nAánûqtunopake Aokaq-Áágómá kukáiye.\n1 Îtuma pukéna itó-urai-kanaarake áaimma átárena kaayaq-wáyúkágáráq tiyááka-kanaaraq (áwíqa Péqtekoti-omaqa) yeráwáqá móra-naupaq yama áíkutaae. ánibo 2 anókaq áama ayéna akoqnáá uwáágoraa umá Áánûqtunopake kukéna maraq máa-naupaqa ógikaiye. 3 ánibo irautakáá-qtátááqá aónaraae. mi-qtátáákómá yabí-tábí umá móra-mora-yuti yiqnókáq kukáiye. 4 ánibo Áánúqtuni Aokaq-Áágómá yepí máqtemma ógiqme uráiye. mi táoqa yeráwáqa áaimma átáma óq-aipike Aokaq-Áágómá yímitata tirááe.\n5 mi-kánááráqá yaímma Yérútáárebaq yamáa-kayukama yemá monoq-wáyúkábóata yemá máqte-marabake-kayukae. 6 maamin akoqnáá-uwaagoraan-aimma timá abarokáq itata máqtemma aarawaamá mórabita áíkutaae. miráitata yemá máqtemma móra-mora-yuma iyápó-annama yimónaamma óq-ain oq-aipike aamá kétewata ôpake ya máe-kayukama yeqtáábike aamá kétewataboata yimurere urááe. 7 ánibo yemá máqtemma iyánáaq umá kánateta yúyánámmá ôriq umá itéta tirááe: “yemá maami-káyúkámá máqtemma aamó te-káyúkámá Kááriri-marupake-kayukamoe. 8 náaraq íyô? ketáá móra-mora-yutaama ketááí táabikenaq kéitaunataabiyo?” téta tirááe. 9 ketáá máqtemma miráuma Páátíya-wayukama Maríya-wayukama Írama-wayukama Metapotémia-wayukama Yúría-wayukama Kaaparótia-wayukama Pááqtati-wayukama Étia-wayukama 10 Parítiya-wayukama Paapíriya-wayukama Íqtîbi-wayukama Aríbiya-wayukama Tairíni-marupaq waaqókáre Aróma-wayukama Íbarugaraq Yéqtaaeo-wayukagaraq Karíti-wayukama Arébiya-wayukama itáunataama 11 ketáámá káqo-kaqo-marupake yemmá máqtemma ketááí táabike watáama Áánûqtuni anó-qtataatriq iqtábá kéte. 12 máqte-kayukama iyánáaq umá ánataraamanibo móra-nakoma mi-qtátáákón áaimma íma kanaaráq timá yímikaiye. yemá yeíyáá maará téta tirááe: “maami-qtátááqá nói-qtataakoni áainabiyo?” téta tiráámanibo 13 yaímma-wayukama akáyáámmá téta maará-tiraae: “yemá taíbaq-aipike téta taíbaq aúgemma wááéni-nomma naréta neginaagí kéoe.” téta tirááe.\nPítaama watáama tiráiye.\n14 miráimanibo Pítaama tiyááka umá móra-iyapo-annate itó-uma máena anókaq ááyama máqte-kayukama watáa timá-yimena tiráiye: “keráwáqá Ítíráaeo-wayukao, Yérútáárebaqa máa-kayukama ketáama itéraq maami-wágóní áaimma keráwáqá ítama arútáaro. 15 keráwáqá túyánámmá ítáama keqtááyábá ‘aíbôq-nomma naréta neginaagí kéoe’ téq kétemanibo íbêqa paá aabayaaráq (9 kirokiraq) kéuyawiye. 16 miráimanibo maami-qtátááqtábá naayóbáqá Áánûqtuni amuné-náqá Yóéroma maará-tiraine. 17 Áánûqtu tiráine.\n‘aqtó-kánáámá waaqókárîq kéinaqa ketí Aágoni akoqnááma yúwáanana máqtemma aarawaabí kumíniye. miráinata keqtáanimaarabi keqtiáámûmaaqa amuné-áímmá tínoe.\nkeráwáqtí awaayatí-wayukama yúramma karákéta kainapákáá umá aónaiyata keráwáqtí anónuqma-wayukama kaimmá aónanoe.\n18 mi-kánááráqá ketí mayaí-mákónábi mayaí-íníkómmá ketí Aágoni akoqnááma yíménata yeráwáqá amuné-áímmá tínoe.\n19 kemá aabayákáqá awaaméq-yátááqá yiráátéq aménáápáqá maa-márábímmá awaaméq-yátááqá yiráátenune.\nnaaegógáráq iragáráq úmukaraq wánoe. 20 uyátárai-nakoni anó-kanaama íma pááq uráinana aabaúgómá kumayuqá auráinana wíyokoma mamá naaemá aurániye.\n21 mi-kánááráqá náayubi uyátárai-nakon áwîkaq yaíya-kayukama Áánûqtuma yeráwáqá yauwéqma yiwiraínata yemá wenná mánoe.’\nténa Áánûqtuni amuné-nákomá Yóéro mirá-tiraine.” téna Pítaama tiráiye. 22 Pítaama ókaraq tiráiye: “keráwáqá Ítíráaeo-wayukao, maamin-áímmá ítáaro. Îtuma Náátárêtibake-nakoqtaba aamá timá-timenaa kéune. 23 wemá keráwáqtí aúkáapi máitanama Áánûqtuma wepí taígani awaaméq-yátáákáráq amuné-áíkáráq tarôq itaq keráwáqá kenamáárîq aónaraae. naayóbáqá Áánûqtuma wenamáárîq aúyánámmá ítarena maamin-náqá Îtumma keráwáqtí tiyáápikaraq maréna keráwáqá ámáam-aimma arátê-kayukama iyáápi tímitaq wemmá kaapaq-yátáq ikámôwana pukáiye. 24 miráimanibo Áánûqtuma min-náqá yauwéqma pukáipike múte itó-umakaraiye. ánibo wemmá aú-aiqa éna puí-yátáápíké mamá paábaq ayúkaiye. miráuma puí-yátáákómá min-náqá íma kanaaráq yáqtokaiye. 25 Tébitima min-nákóqtábá pukáipike itó-iniqtaba maará téna tiráine.\n‘kemá máqte-tupaama uyátárai-nakoma ketí túbáq aati-aatimá máetaq aónaraunaboana wemá ketimakáq máipoana kemmá móra-yataakoma íma tiweqtániye.\nminnáyaba timuqá ôriq umá kémaraunana\n26 ketáagoma amuq-yatáákáráq tóyaupikemma anókaq ááyama kétiye.\n27 emá íma ketí tirun-íyápómá yúwénana puí-márúpáq wíniye.\nítaraunboana ketí túgogaraq aagániye. minnâ kemá ení Aokaq-náqá íma ayúwénana kabiraíno.\n28 matúq-matuq umá mái-apaq wí-ámmá kemmá tiráátiraanama kemá kétê máeboaa kepímmá timuq-yatááqá ógitikaraane.’\nténa ketináábútáá Tébitima tiráine. 29 ketíbâqawaaraayuo, ketináábútáámá Tébitima púítata uqtamákaraane. wení mararaamá ketáátê íbêqa paá wáiye. 30 miráimanibo Tébitima Áánûqtuni amuné-náqá máenaboana kéitaitana Áánûqtuma árain-aimma akoqnáá umá maará-tiraine. mórama ‘enánnábíké-nákómá ení márûqa yabíkái-yataaqa mayániye’ téna Áánûqtuma Îtuqtaba Tébitimma timá ámikaiye. 31 naayóbáqá Áánûqtuma nôrabi ínéna i-qtátááqá Tébitima aónatuwena Îtuma pukéna itó-iniqtaba tiráine. Îtu Káríqtoma wemá min-nákóqtábá Áánûqtu íma ayúwáitana puí-márúpáqá máena wení aúgoma íma kabiraráiye. ímiye. 32 Îtuma pukáipike Áánûqtuma mamá itó-umakaraiye. miráitaqtaa ketáámá aónareqtaa kétunatae. 33 íbêqa wemá Áánûqtuni márûpaq uténa Áánûqtuni Aokaq-Áágómá mayéna aboání aayáánurapaq máiye. ánibo naayóbáqá Áánûqtuma téna ‘Aokaq-Áámá aménúne’ téna tiráiniq umá íbêqa aboámá Aokaq-Áámá keqtáábí atítikaraitaq íbêqa keráwáqá káonaae. 34 Tébitima Áánûqtuni márûpaqa Áánûqtuni aayáánurapaq ímamanimanibo wemá maará téna tiráine.\n‘uyátárai-nakoma ketí uyátárai-nakoqtaba maará-tiraine.\nemá ketiyáánurapaq maraq mááo. 35 ánibo anaaékaqa kemá ení namuro-wáyúkámá mamá ení aítauq aménáápáq yikánúne.’\nténa Tébitima tiráine. maamin-áimmá téna anaaékaq Áánûqtuma Îtuni namuro-wáyúkámá yítábí mayuwánîqtaba amuné-áípí tiráiye. 36 miráinataa ketáámá máqtemma Ítíráaeo-anna-wayukama maaminnáyabama ketáámá ítama arutánátae.maamin-náqá Îtumma keráwáqá kaapaq-yátáq ikámôwana pukáimma minnâ Áánûqtuma wemmá mamá anómma uyátárai-naqa Metáíyamma aúrákaraiye.” téna Pítaama tiráiye.\naarawaamá taíbaq yirummá waeréta monoq-nómmá pékaae.\n37 yemá maamin-áímmá ítáawana min-áíkóma yeqtí íyaqa atákáiye. yeráwáqá Pítaakaraq yaímma iyápó-annama maará téta timá yímikaae: “ketíbâtiwaayuo, ketááí túnabaro íbêqa ketáámá náaraq ónúnataabiyo?” téta tirááe. 38 Pítaa maará téna timá yímikaiye: “keráwáqá máqtemma móra-mora-wayukama tirummá waeréraq monoq-nómmá Îtu Káríqton áwîkaq kéberaiyanawaq keráwáqti kúmiqa mamá paá umátikaino. keráwáqá mirá kéiyanawaq Áánûqtuma wení Aokaq-Áámá timíniye. 39 naayóbáqá Áánûqtuma maami-qtátááqá keráwákáráq keráwáqtí iyápógaraq yaímma nékaq máiya-kayukagaraq ‘timénúne’ téna timá akoqnáá uráine. owé. Áánûqtuma ketááí uyátárai-nakoma ‘timénúne’ ténaboana máqtemma yááyarai-kayukama Aokaq-Áámá yimíniye.” téna Pítaama tiráiye. 40 ánibo Pítaama aayáqtáákaq watáama akoqnáá umá maará tiraiye: “keráwáqá atéráaro! keráwáqá íma arupú o-káyúkátí táí-aaikake nékaq mááero. yetí táí-meyamma anómma aurániye.” téna Pítaama tiráiye. 41 miráitata máqte-kayukama Pítaan áama ítáa-kayukama monoq-nómmá pékaae. mi táoqa taígani-kayukama yirummá waékáamma (miráuma 3,000) mórabi yorupamá yoráutaiye.\naúgemma Îtun aamá ítáa-kayukati íráqôn-aaine.\n42 mi-káyúkámá íráqôniq umá timáyíkáan-annati yáama kéiteta yíbâqawaayuma yíwáqnaa éta yeráwáqtê mórapike aáwaqa kéneta nunamummá tirááe. 43 miráitana Áánûqtuma taíbaq-awaameq-yataaqa iyápó-annabi tarôq uráitataboata máqte-kayukama ikatíq urááe.\n44 máqte-kayukama Îtu Káríqtokaq itáíq-itaiq uráá-kayukagaraq mórabi máqe-uraae. ánibo yemá yeqtí máqte-qtataaqtabama mórabi maqmá yaíkááe. 45 miráitata yemá yeqtí máqte-qtataaqa waayúkaraq máráawata meyáníq kéowata móneqa matááe. mi-mónékáké yeqtí waayúkama móra-mora-yuma nóiqtababi o-qtátááqá meyáníq urááe.\n46 máqte-tupaama yemá máqtemma mórabi anó-monoq-naupaq uráámanibo yemá óq-naun oq-nauke Îtuma naayóbáqá yímikainikaa umá yammá wááéni-nokaraq mórabike narááe.yeráwáqá yimuqá kémareta máqtemma yímikaae. 47 máqte-kanaaraqa yemá Áánûqtun áwîqa múte kéyauyowana káqo-kayukama yeqtí yáaimma yimónéta ‘íráqôniq kéoe’ tirááe. máqte-kanaabimma uyátárai-nakoma yauwéqma yiwírái-kayukama ókaraq-okaraq yoráutaiye.


Tsįįłkaałiiłbáhí - Wikiibíídiiya\nTsįįłkaałiiłbáhí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi dóó Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi dóó Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Mulleripicus" deiłníigo deiyózhí. Tsįįłkaałiiłbáhí éí dį́į́ʼ ałʼąą ádaatʼé.\nDíí tsįįłkaałii éí 11–20di asdzoh[?] ádaníłtso łeh. Bitsʼíís éí diłhiłgo łibá; łaʼ éí bitsiitʼáád daalchxííʼ; bidaaʼ éí diłhił.\nTsįįłkaałiiłbáhí éí chʼosh dóó naʼashjéʼii deildeeł.


tł'éé'honaa'éí | Navajo Word of the Daytł’éé’honaa’éí | Navajo Word of the Day\ntleh hoh nah ay\nSee, in Navajo, if small details aren’t strictly observed (i.e. tł’éé’honaa’éí -> tłeehonaa’éí, as is commonly mistaken) you risk being remembered as foul-mouthed. The latter example just made the conversation somewhat vulgar, and thereby inappropriate in most circumstances.\nMaybe another day we’ll feature an example.\nOriginal post date: Feb 25th, 2012 .


Łeesdísí Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał ałkʼidą́ʼí łikizhígíí - Wikiibíídiiya\nchʼał ałkʼidą́ʼí łikizhígíí\nŁeesdísí Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał ałkʼidą́ʼí łikizhígíí éí táyiʼ dóó niʼkáágóó ndaakaaígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Łeesdísí Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Leiopelma archeyi" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 1.5–2di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhingo naashchʼąąʼ dóó łizhingo łikizh; binááʼ éí diłhił.\nŁeesdísí Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał ałkʼidą́ʼí łikizhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.


Ásáí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ séítah naalnoodí dinilbáhígíí - Wikiibíídiiya\nÁsáí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ séítah naalnoodí dinilbáhígíí\nÁsáí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ séítah naalnoodí dinilbáhígíí éí tó wónaanídę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Ásáí Dineʼé Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Acanthodactylus scutellatus" deiłníigo dayózhí.\nDíí naʼashǫ́ʼii éí 6–10di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilbá dóó niłhingo naashchʼąąʼ; bizééʼ dóó bitéél éí łigai; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.\nÁsáí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ séítah naalnoodí dinilbáhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.


Tsxį́į́łnaalkʼįhii binághah diłhiłígíí - Wikiibíídiiya\nTsxį́į́łnaalkʼįhii binághah diłhiłígíí\nTsxį́į́łnaalkʼįhii binághah diłhiłígíí éí yótʼáahdi tsídii dóó tsxį́į́łnaalkʼįhii yázhí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Eʼeʼaahjí Tónteel bikáaʼgi kéyah dah naaʼeełí léiʼ bikááʼgóó tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Aerodramus sawtelli" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsxį́į́łnaalkʼįhii éí 3.5–4.5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibáago naashchʼąąʼ; bizééʼ éí dinilbá; bikeeʼ éí ayóo áłtsʼíísí.\nTsxį́į́łnaalkʼįhii binághah diłhiłígíí éí chʼosh yázhí hadaalzheehgo ndaatʼá.


Naʼashǫ́ʼii kááʼtsʼiní łikizhígíí - Wikiibíídiiya\nNaʼashǫ́ʼii kááʼtsʼiní łikizhígíí\nNaʼashǫ́ʼii kááʼtsʼiní łikizhígíí éí naʼashǫ́ʼii diwozhígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Cordylus polyzonus" (éí doodaiiʼ "Karusasaurus polyzonus") deiłníigo dayózhí.\nDíí naʼashǫ́ʼii éí 4–8di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí diłhiłgo naashchʼąąʼ; binághah éí dinilgaigo łikizh łeh; bizééʼ éí dinilgai; bitseeʼ éí nineez dóó dichʼíízh; binááʼ éí diłhił.\nNaʼashǫ́ʼii kááʼtsʼiní łikizhígíí éí chéłchaaʼ dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.


Shádiʼááhdę́ę́ʼ tsídii yáłtiʼí łitsxooígíí - Wikiibíídiiya\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tsídii yáłtiʼí łitsxooígíí\ntsídii yáłtiʼí łitsxooígíí\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tsídii yáłtiʼí łitsxooígíí éí tsídii yádaałtiʼí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Aratinga solstitialis" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 11–12di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łitsxo; bitʼaʼ éí chʼilgo kʼízhdeetłʼizh; bidaaʼ éí łizhin dóó tʼóó bíyó ditą́ dóó shiyish.\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tsídii yáłtiʼí łitsxooígíí éí chʼil binááʼ deildeeł dóó tsin bineestʼąʼ deiłchozh.


Dahináanii → Naaldeehii→ Bíígháán Dahólónígíí→ Biyaatsʼiin Dahólónígíí→ Tsídii→ Tsídii ndaatʼáʼii→ Yótʼáahdi tsídii→ Dahiitį́hii dóó Tsxį́į́łnaalkʼįhii ↓\nDahiitį́hiichilí bighą́ą́ʼ dootłʼizhígíí\nDah yiskʼidtah dahiitį́hii dootłʼizhígíí\nDah yiskʼidtah dahiitį́hii bitéél łigaaígíí\nDahiitį́hii éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó tʼéiyá dahólǫ́; Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó éí tʼóó ahayóí. Ndaʼałkaahí éí "Trochillidae" deiłníigo deiyózhí. Táaʼdi neeznádiin dóó baʼąą naadiin ashdlaʼ ałʼąą átʼéego dahiitį́hii dahólǫ́.


Naalʼeełí bidaaʼ łitsooígíí - Wikiibíídiiya\nNaalʼeełí bidaaʼ łitsooígíí éí táłkááʼ naalʼeełí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Anas undulata" deiłníigo dayózhí.\nNaalʼeełí bidaaʼ łitsooígíí éí tó ńlį́ dóó beʼekʼid bibąąhgi naakai.\nDíí naalʼeełí éí bitsʼíís dinilgai dóó diłhiłgo łibá; bitsiiʼ éí łizhin. Bitsʼíís éí 1.4–1.8 adéesʼeez[?] áníłtso, 2–2.2 dahidídloʼ áníłdáas łeh.\nNaalʼeełí bidaaʼ łitsooígíí éí chʼil bitʼąąʼ deiłchozh dóó chʼosh yázhí deildeeł.


Naakaii Łibáhí Bikéyahdę́ę́ʼ hashtłʼish chʼał - Wikiibíídiiya\nNaakaii Łibáhí Bikéyahdę́ę́ʼ hashtłʼish chʼał éí táyiʼ dóó niʼkáágóó ndaakaaígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Naakaii Łibáhí Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pelodytes ibericus" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 1–1.6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh dóó dinilbáago naashchʼąąʼ; bizééʼ dóó bitéél éí łigai; binááʼ éí diłhił.\nNaakaii Łibáhí Bikéyahdę́ę́ʼ hashtłʼish chʼał éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.


Kéyah Dańlínídę́ę́ʼ gógooʼii tsįyaalzhahígíí - Wikiibíídiiya\nKéyah Dańlínídę́ę́ʼ gógooʼii tsįyaalzhahígíí\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bitsiitsʼiin Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Tsídii Tsídii ndaatʼáʼii Yótʼáahdi tsídii Naatsédlózii dóó bikʼéí Gógooʼii tsįyaalzhahí\nKéyah Dańlínídę́ę́ʼ gógooʼii tsįyaalzhahígíí éí naatsédlózii dóó bikʼéí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Dańlíinii bikááʼgóó tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Hierococcyx pectoralis" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 10–12di asdzoh[?] áníłtso, adóó éí tsįyaalzhahí nahalin dóó tsįyaalzhahígi átʼéego naatʼá. Bitsʼíís éí yishtłizhgo łibá; bitéél éí diniltsxo; bitłʼaaʼ łigai dóó yishtłizhgo noodǫ́ǫ́z.\nKéyah Dańlínídę́ę́ʼ gógooʼii tsįyaalzhahígíí éí chʼosh ditłʼooí dóó wóʼałtaasʼéí deildeeł.


Díí táłkááʼ tsʼin éí tʼáá díkwíidi adéesʼeez tʼéiyá ádaníłtso (tʼáá hazhóʼó bitseeʼ yee adiłhałii łizhinígíí, díí éí 13go da adéesʼeez[?] áníłtso). Bitsʼíís éí dootłʼizh dóó diłhiłgo naashchʼąąʼ łeh; łaʼ éí łigai dóó łitsogo yistłʼin. Nááná éí biwooʼ nineez;


Nahatʼeʼiitsohchilí łichíʼígíí - Wikiibíídiiya\nNahatʼeʼiitsohchilí łichíʼígíí éí Bizaʼazis Dahólónígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Aepyprymnus rufescens" deiłníigo dayózhí.\nDíí naaldlooshii éí 20–30di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bibid dóó bizééʼ éí dinilbá.\nNahatʼeʼiitsohchilí łichíʼígíí éí chʼil bitʼąąʼ dóó tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé yiłchozh.


Shínaaí shikétł’á ’iiyilgo łį́į́’ bikáá’ hasis’na’.\n1-older brother 1-foot-botton 3-3-push.P-GO horse 3-top up-1-crawl.P\nMy older brother boosted me and I got up on the horse’s back. (YM 1987:482)\n-káá’ on, on top of


Kéyah dah siʼánígíí beʼałnííʼdę́ę́ʼ dǫ́ʼiiyiyiitsahí bitłʼaaʼ łitsooígíí - Wikiibíídiiya\nKéyah dah siʼánígíí beʼałnííʼdę́ę́ʼ dǫ́ʼiiyiyiitsahí bitłʼaaʼ łitsooígíí\nKéyah dah siʼánígíí beʼałnííʼdę́ę́ʼ dǫ́ʼiiyiyiitsahí bitłʼaaʼ łitsooígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí kéyah dah siʼánígíí beʼałníiʼdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Myiodynastes hemichrysus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 5–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin; bitéél dóó bitłʼaaʼ éí łitso; binátsʼiin éí łigai; binákʼee éí halzhin; bidaaʼ éí diłhił.\nKéyah dah siʼánígíí beʼałnííʼdę́ę́ʼ dǫ́ʼiiyiyiitsahí bitłʼaaʼ łitsooígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Tsézhiinkʼaaʼí - Wikiibíídiiya\nTsézhiinkʼaaʼí éí Diné Bikéyah bikáaʼdi áhootʼéego bił hazʼą́; Tséhootsooí Bił Hahoodzo biyiʼdi éí kin dah shijaaʼ.\nTsézhiinkʼaaʼí éí 35°18′17″ NHK dóó 110°20′55″ EʼE-gi bił hazʼą́, áádóó áadi tʼáá díkwíí bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́. Tsézhiinkʼaaʼí éí tónteel bikááʼdóó deigo 5,807 adéesʼeez.GNIS


Diné Bizaad Bóhoo’aah | Native Innovation Academy\nPopular Phrases in Diné Bizaad\nJun - 7 - 2016 By Kialo Winters Tags: Diné Bizaad Bóhoo’aah, popular phrases 1 Comments\nMOST POPULAR Baa hózhǫ́ǫgo nidizhchí! Happy Birthday! Yá’át’ééh abíní! Good morning! Hágoshį́į́. Okay. Yáadilá! (a […]\nAłtah Áát’eełgo Nidaashch’ąą’ígíí – Colors\nJul - 8 - 2015 By Native Innovation Staff Tags: colors, Diné Bizaad Bóhoo’aah 0 Comments\nWe are one of many groups involved in the Diné Language Revitalization Initiative, a movement […]\nJul - 1 - 2015 By Native Innovation Staff Tags: Diné Bizaad Bóhoo’aah, Pledge of Allegiance 0 Comments\nDahnaat’a’í Bee Hodílzin The Pledge of Allegiance We are one of many groups involved in […]\nK’é Hwiindzin da Bikáá’. A List of Kinship Relationships.\nJun - 26 - 2015 By Native Innovation Staff Tags: Diné Bizaad Bóhoo’aah 0 Comments


Dziłyaayí - Wikiibíídiiya\nDziłyaayí éí Ahééháshį́į́h Hahoodzodi áhootʼéego bił hazʼą́; Dahbaʼ Biiʼ Tó Áłtsʼíísí Bił Hahoodzo biyiʼdi éí kin dah shijaaʼ.\nDziłyaayí éí 36°41′33″ NHK dóó 119°03′08″ EʼE-gi bił hazʼą́, áádóó áadi tʼáá díkwíí bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́. Dziłyaayí éí tónteel bikááʼdóó deigo 3,094 adéesʼeez.GNIS


Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ tsin bąąh naʼashǫ́ʼii bíchį́į́h deekínígíí - Wikiibíídiiya\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ tsin bąąh naʼashǫ́ʼii bíchį́į́h deekínígíí\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ tsin bąąh naʼashǫ́ʼii bíchį́į́h deekínígíí éí naʼashǫ́ʼii ndaashchʼąąʼígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Lophosaurus spinipes" deiłníigo dayózhí.\nDíí naʼashǫ́ʼii éí 10–12di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilbá dóó niłhingo naashchʼąąʼ; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ tsin bąąh naʼashǫ́ʼii bíchį́į́h deekínígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.


Jádí binááʼ dį́įʼii - Wikiibíídiiya\nJádí binááʼ dį́įʼii éí Naaldlooshii Bikéshgaan Dahólónígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Dził Dah Gai Biyaagi Naakaii Łizhiní Bikéyahdi dóó Bilį́į́łání Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Beatragus hunteri" deiłníigo dayózhí. Tʼáá díí tʼéiyá naaldlooshii "Beatragus"-jí atah yisdzoh.\nDíí naaldlooshii éí 3–4di adéesʼeez[?] áníłtso. Bitsʼíís dibéłchíʼí; bítááʼ éí dah dzígai; bideeʼ éí yisdiz; bitéél dóó nitseeʼ éí łigai.\nJádí binááʼ dį́įʼii éí chʼil bitʼąąʼ dóó tłʼoh yiłchozh dóó náʼátʼaał.


Joh 1 | `KZE | STEP | ááinkaꞋa maramá íma kwáyonkaꞋa Áánútuna imáyáama agaráátínkáiwaima kwenáwíꞋa Áánútun-aaigoman-iye. Áánútun-aaigoma aasiyaasí ména Áánútuwe ména kwemá Áánútuma póna\n1 ááinkaꞋa maramá íma kwáyonkaꞋa Áánútuna imáyáama agaráátínkáiwaima kwenáwíꞋa Áánútun-aaigoman-iye. Áánútun-aaigoma aasiyaasí ména Áánútuwe ména kwemá Áánútuma póna 2 ááinkaꞋa Áánútun-aaigoma Áánútuwe ména 3 amápa-tantaaꞋa úmarowana Áánútu imáyáama amúwana amápa-tantaaꞋa minkánáá paárurain-tantaaꞋa úmakaiye.\n4 Áánútun-aaigoma kwaásimo maíꞋmaiꞋo ónááowaina ááimban-iye. miraúmai kwemá kwaásivimba sáma kamátinkena 5 túnín-ayampaꞋa sáma kaisaná túnín-tantaakoma sámo kain-tántáákómbá íma usáyaaitena uvisínkaiye. 6 moóráwai áwíꞋa Yóni máyowana Áánútuma aiꞋmaréna 7 sámo kain-áímbá maimaé amápa-kwaasivaꞋa kwinasá mináímbá isésa sésa áraiꞋa Ísu Káráísitima kwaási sáma kamátinkaiwaiman-iye sígwáe súwana 8 Yóni kwemá íma sámo kamátinkainaꞋa póna sámo kamátinkaindawain-aai maimaéna kuráiye. 9 Áánútun-aaigoma amápa-kwaasivimba sáma kamátinkaiwaiman-iye. Yóni simátímakainkaꞋa Áánútun-aaigoma marapá-kwáásívímbá kumpaáruraiye.\n10 Áánútun-aaigoma maramá tarórumakena marapáꞋá kumbáyowasa marapá-kwáásí kwená ááimba íma kaweꞋá umái awánaraawe. 11 kwenamáápaꞋa kumbáyowasa kwenamááraa íma paru umánkombanivo 12 évakarawai paru umánkesa kwentávésa sésa áraiꞋa Áánútunopakemba kunkáiye suwaná póna miwíyávéna séna Áánútuna iyámpóíyomban-owe siráiye. 13 kwaási kentí imáyáavinkeniꞋa umái kwématinkaavo Áánútuna iyámpói íma miráumai Áánútuna iyámpóíraaniꞋa kwéowe. Áánútu kwená imáyáavinkemba umátínkáimba pósa Áánútuna iyámpóíraaniꞋa kwéowe.\n14 Áánútun-aaigoma kwaásima aúkena marapáꞋá ména kentáávímbá máyowata awánaraumne. paru-yántáákwárá arupí-yantaakwaraꞋa kwempímbá sáwívaꞋa kwáyon-kwaasi póna ságayankwara-kwaasi úwata awánaraumne. avowámá ááninkomba kímborawaimba póna ságayamba amúwana miságáyánkwáráꞋá máyowata awánaraumne.\n15 Yónima kwentávéna amápa-kwaasi simátimena séna kembá íma masínkaraankaꞋa kesínaaembo tíníwaima kweinónkáámbá paárurena ména póna kembá usáyaaitaraiye siráunda-aimba minkwáásíyávéꞋa siráumne siráiye.\n16 paru-yántááꞋá kwempímbá sáwívaꞋa kwáyáiwaima póna kentáá kaweꞋá kwéumasinkavata kwiyé. 17 naaóváꞋá Áánútu Mósesimba aiꞋmaréna séna kesí ámáámba simátimiyo séna naaémba Ísu Káráísitimba aiꞋmaréna séna parumó ií-yántááꞋá arupí-yantaaꞋa móruntimiyo siráiye. 18 naaóváꞋ-naovakwara ívékwaraꞋa marará-kwáásí Áánútun-aneꞋa íma awánaraambanivo kímborawai ááninkoma kwesé ména mimbóráíꞋa umái ména póna kwéagaraasinkaintaawe.\nMátíyu 3:1-12, Mááka 1:7-9, Árúku 3:15-17\n19 Yérúsaremu-naopakemba Yútaa-kawaa-kwaasi monoꞋ-máyáí-kwáásínté Árívái-andaraken-kwaasiyonte tiꞋmárówasa YóninopaꞋa tésa áísaa esa sésa emá nááwaꞋono suwaná 20 Yóni íma umémpaꞋa tuwómba avoraꞋá séna Áánútumo usásinankaiwaima Káráísitima íma kemá úne súwasa 21 emá nááwaꞋo. Íráiyaa naaóváꞋá Áánútun-aai simátímakaiwaiyaꞋono suwaná Yóni séna ímaniye súwasa miwí sésa naaóváꞋá Áánútu séna kesáái simátiminiwai Mósesiraan-kwaasi aiꞋmáráanana kumíníye siráimba kwemá ewáꞋono suwaná Yóni séna ímaniye súwasa 22 miwí sésa nááwaꞋono súnaya simásimenda-aimba siꞋmákaawaiya kosimátimenaumne suwaná 23 Yóni simátimena séna Áánútun-aai simátímakowaima áwíꞋa Áísáya naaóváꞋá agaimaréna séna\nkavóná-maravaꞋa moóráwai ména aayamáírakemba séna Ísóigona aambá kwirankánááomba kwená aambá arupí íyana minámpáꞋá kwíno\nsiráimba mindá kemá úne Yóni súwasa 24 taáísaa-un-kwaasivinkemba évakaꞋa ámáán-kawaa-kwaasi miwímá 25 Yónimba áísaa esa sésa emó sémo Áánútumo usásinankaiwaima íma kemá úne. íma kemá Íráiyaama úne. Áánútun-aai simátiminiwaima Mósesiraan-kwaasi íma kemá úne. emó siráandanivo nóintavai nombá kwévetinkaano suwaná 26 Yóni séna kemá noné suꞋmai kwévetinkaunana kentí avumpimbó moóráwaimo máyáimba íma kwéawanaamba póna 27 aáno kesínaaemba tíndawaima kwemó aaimó síndavimba kemá aaimá sendamá uwóvíꞋa ónaumne. kwená mayáímá kwémayaundayaveꞋa póꞋa kemá úwoi-kwaasi úne Yóni siráiye. 28 Yótáni-nonkona menávápáꞋá Pétáni-naopaꞋa Yóni nombá kwévetinkowasa áísaa uwaná Yóni mináímbá siráiye.\n29 simásuwena usá aaváyaaraamba Ísumo túmba Yóni awánéna simátimena séna kentí sáwí-imayaayavesa ísámai sipisípi-araaꞋo tuvúwówanamo púwísasamo Áánútumbo áméntemba kwétin-kwaasi amápa-kwaasiti sáwí-imayaayavena ísámai maitiyuwáíndayavena póna puwíníye. mindáyavena Áánútu aiꞋmáráísana kúmímba póna puwíníye. 30 kembá íma masínkaraankaꞋa kesínaaembo tíníwaima kweinónkáámbá ména kembá kwéusayaaitaiyemo siráunda-aimba minkwáásíyávéꞋa siráumne. 31 Áánútumo usásinankaiwain-aai iséꞋa nááwantavesa seéo siráunda isaꞋá nombá kwévetinkaunda pósa Ísareri-kwaasi kwembá kaweꞋá umái awánanaaowe Yóni siráiye.\n32 Yóni awánaron-aimba simátimena séna Áánútumo usásinankaiwaintaveꞋa séꞋa nááwaꞋiyo siráunda kwíyómpakemba Áánútun-amankoma mááiraamba úmaena kwenaneꞋá kumbáísaꞋa awánéꞋa sáákaꞋa makáunda póna Áánútu siꞋmákaiwaima séna nombá kwévetinkenana kesimankómá moórá-kwaasigo aneꞋá kumbaína emá awáné se Áánútun-amankoma tirumpimbá anómba umátinkaniwaiman-iye siráin-aimba sáákaꞋa makáundaraꞋa póna mirámó imbá awánéꞋa simátimeꞋa séꞋa kwemá Áánútu ááninkoman-iye Yóni siráiye.\nÉndaruwe Pítaae Ísun-ánaaemba kwakááyan-kwasai.\n35 simásuwena usá aaváyaaraamba Yóniye kwená kwayó-kwáásíráíyé mésaya 36 Ísumo kúmba awánésaya uwaná Yóni séna minkwáásí Áánútu aiꞋmákain-kwaasi póna amápa-kwaasiti sáwí-imayaayavena ísámai puwíníye. kentí sáwí-imayaayavesa ísámai sipisípi-araaꞋo tuvúwówanamo púwísasamo Áánútumbo áméntemba amápa-kwaasiti sáwí-imayaayavena ísámai puwíníye súwasarai 37 mindárai isésarai Ísun-ánaaemba kwáróyana 38 Ísu kogwanténa métuwanena séna nóintavaiyaꞋoyo súwasarai miwí tááivinkemba sésarai Araapaiyo náávara kwémaeno kwántámai sésarai anóndakoo náávara kwémaeno suyaná 39 Ísu séna taawánaakaiyo súwasarai kwesé kuyambá mindáúmpáꞋá komésaya aaváúmá toraétáápaꞋa marónkaꞋa komáyáawe.\n40 Yóni siráin-aimba iséna Ísun-ánaaemba kwakón-kwaasi moóráwai áwíꞋa Éndaru kwemá Sáímoni Pítaa ávákoma póna 41 aivaꞋá awaaómá avakáá-umai awánéna séna Áánútumo usásinankaiwaima Mésíyaa máyáísaꞋa awánaraumne sirái. Mésíyaawe-kwiꞋa kwántámai Kíríki-kwaasi tááivinkemba Káráísitiye sembá mináwíkóná ááimba Áánútumo usásinankaiwaiman-iye kwésewe. 42 Sáímonimba áíꞋmaena ÍsunopaꞋa tuyaná Ísu awánéna séna Yóni ááninkoma úne. enáwíꞋa Sáímoniye. moórá-kwiꞋa Pítaawe simánkaumne Ísu siráiye. miwí tááivinkemba Pítaawemo sembá anón-ontankowe kwésewe.\nVírípiye Nátáníyoe Ísun-ánaaemba kwakááyan-kwasai.\n43 usá aaváyaaraamba Ísu séna Káríri-ayampaꞋa kónáe séna Vírípimba avakáá-umai áíꞋmaena séna kesínaaemba kwaraaó siráiye. 44 kwemá Pétésáítavakemba Éndarunte Pítaantei naaópaken-kwaasiman-iye. 45 Vírípima Nátáníyomba avakáá-éna séna Mósesiye Áánútun-aai simátímakowaiye Áánútun-aai aúváívimba agaimarésamo siráan-kwaasigonta awánaraumne. kwemá Násáreti-naopakemba Yósépi ááninko áwíꞋa Ísuman-iye súwana 46 Nátáníyo séna kesáámó súndaya Násáreti-naopakemba íma kawe-kwáásímán-iye kwésune súwana Vírípi séna taawánaao súwasarai 47 kuyambá Ísu Nátáníyomba awánéna séna mendá áraiꞋa ÍsarerinaꞋa íma kampar-ímáyáámá kwáyáindaꞋa kwétiye súwana 48 Nátáníyo áísaa ena séna nóintavaiya kesí imáyáama suwánéwa seénó súwana Ísu séna Vírípima íma ááyarainkaꞋa ená naaópaꞋa víki-taaigona ááinkaꞋa máyaanaꞋa kesí imáyáavinkemba awánaraumne súwana 49 Nátáníyo séna anóndakoo emá Áánútu ááninko e Ísareri-kwaasi kentáásí kawáánáꞋá óne súwana 50 Ísu séna víki-taigona ááinkaꞋa máyaanaꞋa kesí imáyáavinkemba awánaraumne súndayavai kentáváí se áraire Áánútu ááninko óne kwésene. ená naaópaꞋa máyaanaꞋa imáyáavinkemba awáraundayavai sénda po mintántáákómbá usáyaaitanin-tantaaꞋa naaémba awánaniyone. 51 áraiꞋa simátimeꞋa séꞋa kwíyómpaꞋa sokón-tawaai taaínkaaꞋa ínasa kwíyómpakemba kwaási úrandaꞋa kumpaáruraundawaisopaꞋa kwíyómpaken-kwayoꞋnarawaꞋa iré kunke íyaꞋa tuwánanaaowe Ísu siráiye.


Naakaii Dootłʼizhii Bikéyahdę́ę́ʼ tábąąh chʼééh digháhii bitsiitʼáád halchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nNaakaii Dootłʼizhii Bikéyahdę́ę́ʼ tábąąh chʼééh digháhii bitsiitʼáád halchíʼígíí\nNaakaii Dootłʼizhii Bikéyahdę́ę́ʼ tábąąh chʼééh digháhii bitsiitʼáád halchíʼígíí éí chʼééh digháhii dóó tsisteeł dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Batagur kachuga" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼééh digháhii éí 10–20di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí łibáago naashchʼąąʼ; bitsʼaʼ éí łibá dóó yishtłizhgo noodǫ́ǫ́z.\nNaakaii Dootłʼizhii Bikéyahdę́ę́ʼ tábąąh chʼééh digháhii bitsiitʼáád halchíʼígíí éí łóóʼ dóó tąądee naagháhii dóó chʼał yázhí yilghał; chʼil bitʼąąʼ dóó chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Jiinííhí bitʼaʼ łikizhígíí - Wikiibíídiiya\nJiinííhí bitʼaʼ łikizhígíí\nJiinííhí bitʼaʼ łikizhígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Carpodacus rodopeplus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 5–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bitéél dóó binátsʼiin éí dinilchííʼ; bitʼaʼ éí dinilchíiʼgo łikizh; bidaaʼ éí diłhił.\nJiinííhí bitʼaʼ łikizhígíí éí chʼil binááʼ dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Tsiikʼi Déíbaalí Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał dichʼízhí dinilbáhígíí - Wikiibíídiiya\nTsiikʼi Déíbaalí Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał dichʼízhí dinilbáhígíí\nchʼał dichʼízhí dinilbáhígíí\nTsiikʼi Déíbaalí Bikéyah dóó\nTsiikʼi Déíbaalí Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał dichʼízhí dinilbáhígíí éí tsinlátah chʼał dóó bikʼéí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Tsiikʼi Déíbaalí Bikéyahdi dóó Eʼeʼaahjí Naakaii Dootłʼizhí Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Bufotes surdus" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 1–2.5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilgai dóó dinilbáago naashchʼąąʼ; bijáád éí łibáago noodǫ́ǫz łeh; binááʼ éí diłhiłgo dootłʼizh.\nTsiikʼi Déíbaalí Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał dichʼízhí dinilbáhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.\nLast edited on 5 Yaʼiishjáástsoh 2020, at 20:05


Tó wónaanídę́ę́ʼ chʼagii bikʼos łigaaígíí - Wikiibíídiiya\nchʼagii bikʼos łigaaígíí\nTó wónaanídę́ę́ʼ chʼagii bikʼos łigaaígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Streptocitta albicollis" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 6–7di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin; bikʼos dóó bitéél éí łigai; bitseeʼ éí nineez; bidaaʼ éí łizhin dóó kʼídzítso.\nTó wónaanídę́ę́ʼ chʼagii bikʼos łigaaígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł; łahda chʼał dóó naʼashǫ́ʼii éí yilghał ałdóʼ.


Táłtłʼááh chʼosh bichʼah hólóní - Wikiibíídiiya\nTáłtłʼááh chʼosh bichʼah hólóní\nTáłtłʼááh chʼosh bichʼah hólóní éí chʼosh bikágí dantłʼizí dah yikahjí atah daasdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Lophogastrida" deiłníigo deiyózhí. Táłtłʼááh chʼosh bichʼah hólóní éí tónteel tʼáá ałtso biyiʼdi dahólǫ́; adóó eí 56 ałʼąą ádaatʼé.\nDíí chʼosh éí 10–80 mm ádaníłtso łeh. Bitsʼíís éí nineez. Táłtłʼááh chʼilchilí dóó chʼosh doo yitʼíinii éí bichʼiyąʼ.


Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ hasbídíłbáhí biniiʼ łigaaígíí - Wikiibíídiiya\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ hasbídíłbáhí biniiʼ łigaaígíí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Eʼeʼaahjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Streptopelia hypopyrrha" deiłníigo dayózhí.\nDíí hasbídí éí 11–12di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí dóó łibáago naashchʼąąʼ; bitsiiʼ éí łigai; bitsiiyah éí łizhin.\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ hasbídíłbáhí biniiʼ łigaaígíí éí tsin bineestʼąʼ deiłchozh dóó chʼil binááʼ deildeeł.\nHasbídíłbáhí biniiʼ łigaaígíí


Tábąąh chʼał bibid yilzhólígíí - Wikiibíídiiya\nTábąąh chʼał bibid yilzhólígíí éí tsinlátah chʼał dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí kéyah dah siʼánígíí beʼałníiʼdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Craugastor punctariolus" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 1–2.5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; binááʼ éí diłhiłgo łitso.\nTábąąh chʼał bibid yilzhólígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.


Dahoditłééʼgóó chʼał niłhinígíí - Wikiibíídiiya\nDahoditłééʼgóó chʼał niłhinígíí\nDahoditłééʼgóó chʼał niłhinígíí éí tsinlátah chʼał dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kintaaʼanéhé Dineʼé Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pseudopaludicola ternetzi" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 0.5–1di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí niłhin dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; binááʼ éí diłhił.\nDahoditłééʼgóó chʼał niłhinígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.


Tsinlátah yádíłtihii bitsiitʼáád diłhiłígíí - Wikiibíídiiya\nTsinlátah yádíłtihii bitsiitʼáád diłhiłígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Setophaga striata" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łigai; bitsiitʼáád éí diłhił; bitéél éí łizhingo noodǫ́ǫ́z; bitʼaʼ éí dinilbá dóó łizhingo naashchʼąąʼ; bidaaʼ éí diłhił.\nTsinlátah yádíłtihii bitsiitʼáád diłhiłígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Jesús naga̱bi̱i̱ | Dí naʼthí náa Biblia\nJesús nikujmaa náa kúwi̱i̱n discípulos ndrígio̱o̱ mú maxnún sie̱khi̱i̱ ma̱ngaa maxnún iʼwááʼ nuxi̱ʼ ikhoo\nAJTSÚ mbiʼi má eʼni rí nikháñu Cristo, mbiʼin gu̱ʼu̱ bi̱ ñajúúnʼ discípulos nigun náa iñáwajinʼ, kambaʼta nixkamaa. Nixtáa mbáa bi̱ nirígúu itsí rí kúgo náa iñáaʼ, nímba̱a̱ nda̱wa̱á tsáa kua̱ʼa̱a̱n.\nIkhú nikhujmin a̱jmi̱i̱n ángeles. Mbáa dí ikhíínʼ niʼthí: «Ikanʼla iʼyaʼla Jesús Nazareno [...].Ndiʼya-ma [o nigabi̱i̱]» (Marcos 16:6, AMM). Tajyúuʼ má nigúu̱n ragañun gu̱ʼu̱, mú muthún apóstoles dí káʼnii ndiyáá. Náa ka̱mba̱a̱ niraʼníí Jesús, ikhaa niʼthúún: «Maxamiñaʼla, aʼguala gutunla angüinʼ ri magon Galilea, iki guyeʼ» (Mateo 28:10, AMM).\nWakhíʼ rúʼko̱, índo̱ a̱jmi̱i̱n discípulos nigajnaán náa Jerusalén nagun náa Emaús, ni̱ʼkha̱ mbáa xa̱bu̱ bi̱ tseniʼnii niraxu̱u̱n ndiéjunʼ eguwáanʼ ruthi. Mínaa má Jesús, mú nanguá niniʼnii numuu rí i̱mba̱ nuthii kayuu. Migíná niriʼñáa ikhíínʼ mu naguwáanʼ ruthi ga̱jma̱a̱ numuu bi̱ Niʼsngún, xa̱bu̱ buʼko̱ nigíʼdu̱u̱ niʼthúún rí káʼnii xtáa raʼthí Ajngáa raunʼ Diúu̱ ga̱jma̱a̱ numuu Mesías. Xúgíʼ rí kiʼtáriyaaʼ ga̱jma̱a̱ numuu Mesías, Jesús niʼnimbánuu káxi̱. * Índo̱ nigu̱u̱ idúún rí Cristo eni dxajkhun gajmiún, rí xúgi̱ ni̱ndxu̱u̱ mbáa espíritu, nda̱wa̱á nánguá ndiyáá náa nijkha̱.\nNájmi̱i̱n discípulos nitangi̱i̱n náa Jerusalén ma̱ngoo nigun guñun apóstoles, bi̱ kajtin náa awúu̱n guʼwá dí kúgo. Índo̱ kuwa ruthi rí káʼnii nigiʼni, xúgínʼ niguanún tsiángua índo̱ nikujmaa Jesús mbu̱júu̱, ikhú ikhaa niraxu̱u̱n ikhíínʼ. «Narijngo xkuaʼni indxaʼhuamijnala naʼ aun akianʼla-roʼ.» Ma̱ngoo niʼthí: «Xkuaʼni ndiʼyo ri mbayaminuʼ Cristo, jame mbaʼya naʼ majñu wajinʼ rido aganu riatsu mbiʼi» (Lucas 24:38, 46, AMM).\nMbaʼa nuthu nikujmaa Jesús rí eʼni a̱jma̱ skiñuʼ mbiʼi. Mbá mbiʼi ndiyáá itháan dí witsu cientu xa̱bu̱. Mbáa ikhú niʼthúún xa̱bi̱i̱ bi̱ naguwaʼ kidxuuʼ dí muni mbá ñajunʼ dí gíʼdo wéñuʼ numuu: «Aʼguala, [...] gusjngun mba xuguinʼ xabo gentil [...]. Gusjngunla ri munimbani mba xugui ri nitañajuanʼla. Jenla guejioʼ xta gajma nindxaʼla jamba mbiʼi, asjndo jamu» (Mateo 28:19, 20, AMM).\nI̱mbó aʼphu̱ rí nigimbíin i̱mbá gu̱wa̱ʼ i̱mbi̱i̱n apóstoles bi̱ niguajun jmbu náa ikhaa, ikhaa nixná ajngóo: «Rido aʼka Espíritu Tsi Kaʼhui maruguaruhuanʼla, aʼkue ri mudrigula tsiake ri mutaraʼala numuʼ [...] jame asjndo naʼ ndambarigo raun numba» (Hechos 1:8, AMM). Nda̱wa̱á nigi̱ʼdu̱u̱ nitsima̱a̱ mekuíí, gíiʼ mbá du̱u̱n náa nita̱ʼa̱a̱.\n(Na̱ʼkha̱ náa tsinaʼ mba̱a̱ 28 ndrígóo Mateo, náa tsinaʼ mba̱a̱ 16 ndrígóo Marcos, náa tsinaʼ mba̱a̱ 24 ndrígóo Lucas, tsinaʼ mba̱ʼu̱ 20 ga̱jma̱a̱ 21 ndrígóo Juan ga̱jma̱a̱ 1 Corintios 15:5, 6.)\n^ párr. 6 Mataxkamaa mbaʼa xkri̱da rí kiʼtáriyaʼ ga̱jma̱a̱ numuu Mesías rí nimbánuu náa Jesús atayáá náa sección 14, sección 15 ga̱jma̱a̱ sección 16 ndrígóo folleto rígi̱ xó má náa apéndice “Jesucristo, Mesías bi̱ nijuiʼthá ma̱ʼkha̱” ndrígóo libro Ndiéjunʼ phú eʼsngáa náa Biblia rá.\nXú káʼnii niguanu nidxawíín discípulo ndrígio̱o̱ rí Diúu̱ niʼniga̱bi̱i̱ Jesús rá.\nKáʼnii niʼthúún Jesús a̱jmi̱i̱n discípulos bi̱ nagun náa Emaús rá.\nNdiéjunʼ niʼthúún Jesús muni bi̱ nagun kidxuuʼ nákha xóó tsejkha̱a̱ mekhuíí xá.\nEspíritu kaʼwu ndrígóo Diúu̱ ikhaa rúʼko̱ ñajunʼ sie̱khi̱i̱ rí itháan migujkuiʼ. Jeobá Diúu̱ nijmuu mu maʼni mekhu ga̱jma̱a̱ Ku̱ba̱ʼ, ga̱jma̱a̱ xó má rí nixnún ikhoo bi̱ niniraʼmáʼ Biblia. Ma̱ngoo nijmuu mu maʼni xúgíʼ milagro, mu mbóó rí nigiʼdo itháan numuu rí: Maʼniga̱bi̱i̱ Jesucristo ga̱jma̱a̱ maʼni̱i̱ la mbu̱júu̱ mbáa espíritu bi̱ gíʼdo wéñuʼ sie̱khi̱i̱ (Génesis 1:2; 2 Samuel 23:2; Hechos 10:38; 1 Pedro 3:18).


Chʼał bideeʼ dahólónígíí - Wikiibíídiiya\nChʼał bideeʼ dahólónígíí éí tsinlátah chʼał dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ceratophrys" deiłníigo deiyózhí. Chʼał bideeʼ dahólónígíí éí tseebíí ałʼąą ádaatʼé.\nDíí chʼał éí 4–8di asdzoh[?] ádaníłtso, áádóó éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii deildeeł.


Ahééháshį́į́hdę́ę́ʼ tłʼiish diłhił dóó łigaaígíí - Wikiibíídiiya\ntłʼiish diłhił dóó łigaaígíí\nAhééháshį́į́hdę́ę́ʼ tłʼiish diłhił dóó łigaaígíí éí nihookááʼ tłʼiish dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Eʼeʼaah dóó Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Lampropeltis californiae" deiłníigo dayózhí.\nDíí tłʼiish éí 55–80di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí diłhiłgo łichííʼ dóó łigaigo noodǫ́ǫ́z.\nAhééháshį́į́hdę́ę́ʼ tłʼiish diłhił dóó łigaaígíí éí chʼał dóó naʼashǫ́ʼii yilghał łeh; naʼatsʼǫǫsí dóó tsídii yázhí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Néʼéshjaatsoh bitéél łikizhígíí - Wikiibíídiiya\nNéʼéshjaatsoh bitéél łikizhígíí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Bubo nipalensis" deiłníigo dayózhí. Néʼéshjaatsoh bitéél łikizhígíí éí Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi dóó Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi hólǫ́.\nDíí néʼéshjaaʼ éí 20–26di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bitéél éí łigai dóó łizhingo łikizh; bidaaʼ éí łitso; binááʼ éí diłhił.\nNéʼéshjaatsoh bitéél łikizhígíí éí naʼastsʼǫǫsí dóó naʼashǫ́ʼii dóó tsídii yázhí deilghał; chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Chooyééł Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tsinyiʼ táshchozhii - Wikiibíídiiya\nChooyééł Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tsinyiʼ táshchozhii éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Chooyééł Dineʼé Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Artamus maximus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 7–8di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin; bitéél dóó bitłʼaaʼ éí łigai; bidaaʼ éí dinilbá.\nChooyééł Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tsinyiʼ táshchozhii éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Dah yiskʼidtah dahiitį́hii dootłʼizhígíí - Wikiibíídiiya\nDah yiskʼidtah dahiitį́hii dootłʼizhígíí éí yótʼáahdi tsídii dóó dahiitį́hii ndaashchʼąąʼígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Oreotrochilus chimborazo" deiłníigo dayózhí.\nDah yiskʼidtah dahiitį́hii dootłʼizhígíí éí chʼil bijeeh deidlą́.


Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ naalnoodí dootłʼizhígíí - Wikiibíídiiya\nTsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ naalnoodí dootłʼizhígíí\nTsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ naalnoodí dootłʼizhígíí éí tó wónaanídę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Takydromus septentrionalis" deiłníigo dayózhí.\nDíí naʼashǫ́ʼii éí 4–8di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bikʼiiz dóó bitłʼaaʼ dóó bizééʼ éí chʼilgo dootłʼizh łeh; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.\nTsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ naalnoodí dootłʼizhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.


Náátsʼózídę́ę́ʼ tsintah chʼał łibáhígíí - Wikiibíídiiya\nNáátsʼózídę́ę́ʼ tsintah chʼał łibáhígíí\ntsintah chʼał łibáhígíí\n(Rana latouchii, Sylvirana latouchii)\nNáátsʼózídę́ę́ʼ tsintah chʼał łibáhígíí éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Hylarana latouchii" (éí doodaiiʼ "Rana latouchii") deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 1.5–2di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo łibá; binákʼee éí dinilzhin; bitéél dóó bizábąąh éí dinilgai; binááʼ éí ntsaa.\nNáátsʼózídę́ę́ʼ tsintah chʼał łibáhígíí éí chʼosh dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Tsétah dǫ́ʼiiyiyiitsahí bitʼaʼ kʼídzígaaígíí - Wikiibíídiiya\nTsétah dǫ́ʼiiyiyiitsahí bitʼaʼ kʼídzígaaígíí\nTsétah dǫ́ʼiiyiyiitsahí bitʼaʼ kʼídzígaaígíí éí tó wónaanídę́ę́ʼ dǫ́ʼiideiyiitsahí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Monticola semirufus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 6–8di asdzoh[?] áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís łizhin; bitʼaʼ éí kʼídzígai; bitłʼaaʼ éí łitsxo; bidaaʼ éí łizhin. Baʼáádígíí éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ.\nTsétah dǫ́ʼiiyiyiitsahí bitʼaʼ kʼídzígaaígíí éí chʼosh yázhí dóó dzidzé deildeeł.


Nákʼeeshtsoii binááʼ łigaaígíí - Wikiibíídiiya\nNákʼeeshtsoii binááʼ łigaaígíí\nNákʼeeshtsoii binááʼ łigaaígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Vireo griseus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitʼaʼ éí dibéłchíʼí; bitéél éí łigai; binákʼee dóó bítááʼ dóó bitłʼaaʼ éí łitso; binááʼ éí łigai; bidaaʼ éí diłhił.\nNákʼeeshtsoii binááʼ łigaaígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł; dzídzé dóó tsin bineestʼąʼ yiłchozh ałdóʼ.


Tółikan (Kégiizhí Bikéyah) - Wikiibíídiiya\nTółikan (Kégiizhí Bikéyah)\nDíí kweʼé naaltsoos bikáaʼgi saad shijaaʼígíí éí Tółikan (Kégiizhí Bikéyah) yaa halneʼ dooleeł. Tółikan ałdóʼ baa yídíiłtah shį́į́.\nTółikan éí Hoozdo Hahoodzodi (dóó Kégiizhí Bikéyahdi) áhootʼéego bił hazʼą́; Tó Oostsʼąʼ Áłtsʼíísí Bił Hahoodzo biyiʼdi éí kin dah shijaaʼ.\nTółikandi tʼáá díkwíí bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́.\nTółikan éí 31°57′39″ NHK dóó 112°35′03″ EʼE-gi bił hazʼą́. Tółikan éí tónteel bikááʼdóó deigo 2,096 adéesʼeez.GNIS


Joh 3 | `AUY | STEP | Moóráwigo ámáán-kawaa-waasi Yúndaa-waasiti kawáágón-áwíꞌa Níkótímási\n1 Moóráwigo ámáán-kawaa-waasi Yúndaa-waasiti kawáágón-áwíꞌa Níkótímási 2 moórá-noꞌwaamba Ísumpaꞌa téna séna óraakoo Maníkón-aai simásímíndasafena embá aiꞌmáráísama taméraanata awánaraumne. Maníkómó embó fasiꞌaémbó ímbo ámakainkakaa fíꞌo-fiꞌon-kawe-kisau ímba kanaaꞌá maésino súwana 3 Ísu séna éraiꞌa simámeꞌa súne. Ímbo anekaꞌó aúraan-úmaimo matinkáíyawimo ésa Maníkóní nombara ímba maénááwe súwana 4 Níkótímási séna óraaꞌa uwáguraafo nóraumaiya\naúíꞌa ónaao séna tinóisai tirumpimbá ímba aneká komaíyasa matinkánááwe súwana 5 Ísu séna éraiꞌa simámeꞌa súne. Waásimo matínkáámba mindá waásin-ofo Maníkóní ámútankomo uwátínkáímba mindá Maníkóní ámútankowaraꞌa aúíꞌa wéowe. Ímbo nonkwárá Maníkóní ámútankowaraꞌo aúraaniꞌo úmaimo méraiyaniꞌo uwátínkááwi Maníkómó kawáánipaꞌa ímba méranaawe. 7 Anekaꞌá aúraan-úmai matinkáíníyemo súnda-aaisafena ímba ááꞌa íno. 8 Maarán-ááí imáyáan-uwo. Fiyúndágo wení imáyáafinkemba wéwisasa aneꞌá ímba wéawanesa sésa nááfakena nááfara wéwiyo wésewe. Miyámó intembá Maníkóní ámútanko miyáráán-úmai waási wéuwatinkaiye súwana 9 Níkótímási séna nóra énawa miyá íníyo súwana 10 Ísu séna Ísareri-waasifimba aaí wésimatimendawi óndanifo minááí ímba isááne. 11 Éraiꞌa simámeꞌa súne. Kesáámó awánaraunda-tantaaꞌe ísaraunda-tantaatafeta wésimatimunda isaꞌá ímba wéisaawe. 12 Miyá wéon-tantaaꞌe marapáꞌó wéon-tantaatafeꞌo wésimamunda ímba éraiꞌe séndanifo wíyómpaken-tantaatafeꞌo simáméndamo e nóra séwa éraiꞌe sínono. 13 Ímba wíyómpaꞌa iyésa kunkáafo keyáá wíyómpakemba kunkéꞌa kumpaápé uráundawi wíyómpaken-tantaaꞌa kanaaꞌá aráátimune. 14 Naaófáꞌá Mósese óntamba iyaankafayaambá úmai taaiyaꞌó mósá marówasa puwónaesamo un-kwáásí awánésa ímba pukáawe. Miyámó uráintemba kembá waási úranko kumpaápé uráundawimba sínkambai aaraa-táíyáꞌá mósá maráíyamba pósa 15 kesááisafesamo timankúnkúmbo íyawimo ésa aúíꞌa úmai aasiyaasí maéꞌmaeꞌa ónááwe Ísu siyáiye.\n16 Maníkó marapáꞌó méraan-kwaasisafena áfááraumai aruntaféna éna póna wenáánimba kímborawigomba aiꞌmarówana kunkáimba pósa wenááisafesamo timankúnkúmbo íyawi waásimo méraawini áwáuma Maníkóní némpaꞌa ímba maéꞌmaeꞌa ónááfo wení ewaaꞌá aúíꞌa úmai maéꞌmaeꞌa ónááwe. 17 Marapáꞌ-wáásí aaifimbá maitinkaaó séna Maníkó ááninkomba ímba aiꞌmarówana kunkáifo marapáꞌ-wáásí sáwí-imayaafimbo méraawi kuntíꞌmai kaweꞌ-ámpáꞌá métinkaao séna Maníkó ááninkomba aiꞌmarówana kunkáiye. 18 Maníkó ááninkon-aaisafesa timankúnkúmbo íyawi ímba aaifimbá maitinkáínífo ímbo timankúnkúmbo íyawi éꞌa aaifimbá maitínkaraiye. Maníkóní kímbora-aaninkon-aaisafesa ímbo timankúnkúmbo wéiyawisafena éꞌa aaifimbá maitínkaraiye. 19 Sámo kátínkáíwai marapáꞌá kunkáimbanifo waási sáwíꞌa wéesa pósa kumeuꞌó\nin-áémpátáfésa imáyáa ésa sámo kátínkáíwaifaꞌo ímbo tentáféna aaifimbá maitinkáíníye. 20 Sáwíꞌo wéowi sámo kátínkáíwaintafesa ímba wétinkaisasa kesí kísau paápé ifo sésa ímba sámo kátínkáíwaifaꞌa tawémaewe. Sáwíꞌo owí miyá wéofo 21 arupísemo owí sámo kátínkáíwaifaꞌa taméraamba pósa Maníkómó sintembó ombá wétuwanaawe.\n22 Minkákémbá Yúndiyaa-aempaꞌa Ísuwe wení\nkísau-waasiye komésa nombá wémaitinkowana 23 minkánááráꞌá Yónimba ándáfaꞌa ímba máánkaronkaꞌa Ínóni-aempaꞌa Sérími-naokoni ewaaꞌ-nónaumpaꞌa Yóni ména sáwífaꞌ-nomba wéropaꞌa mérowasa waásisomba tóso uwaná Yóni nombá wémaitinkowasa 25 Yónini kísau-waasisonte moórá Yúndaa-waasigo-iyaise mésa nombó maitínkón-aaisafesa wesimán-kwesiman-esa 26 Yónini kísau-waasisomba wembá tasimámesa sésa óraakoo Yóndani-nonkoni menáípáꞌó eséꞌo máíwaimba wenáwíꞌo mósá maráándawimba wemá nombá wémaitinkaisasa sáwífaꞌ-waasi wétoso owe suwaná 27 Yóni séna Maníkómó tímísasamo ombá mindá miwínén-iye. 28 Kemó siyáunda Maníkómó íyáfasinankaraiwai ímba kemá úmpo siꞌmarówaꞌa wení aifaꞌá tiyáumnemo siyáunda-aai ísaraawe. 29 Maarán-ááí imáyáan-oro. Aú-ininkomo awaaikómpáꞌó tisanamá awaaikó amááraasombo aamoimó onten-úmai Ísumpaꞌa tewaꞌá aamoí wéune. 30 Wemá óraaꞌ-waasi imbá póna wenáwíko íyáákainifo kemá káriꞌ-waasi únda póna kesúwíko kumíníye Yóni siyáiye.\n31 Wíyómpakewi seyaafáꞌnánká íyáákaraiye. Maankákén-kwáásí marapáꞌ-wáásí pósa marapáꞌó wéon-tantaatafesa wésefo wíyómpaken-kwaasi íyáákarain-kwaasi póna 32 awánarain-tantaa ísarain-tantaatafena sisasá ímba ísáámbanifo 33 wenááisafesa éraiꞌe sewí sésa Maníkó éraiꞌ-aaigoni áwáun-iye sisasá tuwánésa sésa Maníkó éraiꞌ-aaigoni áwáun-iye wésewe. 34 Maníkó aiꞌmákaiwaimba wení ámútamba ámakaimba póna Maníkón-aai wésisasa minááísáfésamo éraiꞌemo sewí sésa Maníkó éraiꞌ-aaigoni áwáun-iye wésewe. 35 Maníkó afowámá éna ááninkomba arumbá aména séna seyaafá-tántááꞌá kawáánúmai káráwiyuwo siyáiye. 36 Ááninkon-aaisafesamo timankúnkúmbo ésamo weséꞌo kááísamaimo méraiyawi aúíꞌa úmai maéꞌmaeꞌa ónááfo wenááimo ímbo ísámaimo kaweꞌó íyawi ímba aúíꞌa úmai mérewana Maníkóní áyánko miwíséꞌa aasiyaasí waéꞌwaeꞌa isasá méraawe.


Dinéjí saad késhdę́ę́’į́ ’átéii\n’ał’ąą ’át’é 6.2018\nSaad késhdę́ę́’į́ ła’ hani’aah [t’áá ’ałtso] -’oh less than, short of, too little -’ąą beyond, on the other side, in addition to -aa to -á for, for the benefit of -áátis over -ááłk’iis alongside, parallel with -ąąh on, beside -ą́ą́h passing by -ba’ waiting -ba- to the point of exhaustion, used up, completed -ch’ijí toward, on the side, supporting -ch’į’ to, toward -ch’ą́ą́h blocking -chá-, -chá bunched up, bunched together, huddled -chą́’ craving, addicted to, fond of -dááh in front of, meeting, before, for -dą́ą́’ past time -de up -deená exchange for -dę́ę́’ from a general location or point in space or time, also out of, off of -di at a general or relatively remote location -diníná opposite to -dóó from a specific locaiton or point in space or time -ee by means of -ę́ę-dą́ą́’ =yę́ędą́ą́’ back when -gha away from by force, taking or snatching away -ghą́ą́h attaching to, hitched to, connected to -gi at -góó to, toward, along, on, with a numeral it indicates a date -ii’, yi’ inside of, within, at the interior of a solid object -iih into -ił with -í-jígo over in the direction of the place where -ídin without, lacking -íighah by means of time -íniiká against, counter to -íyah under, supporting as a beam -jigo toward, northward -jí designates ceremonies, religious and political institutions and lifeways -jí on the side of, in the direction of, in the manner of -jí-k’ehgo in the manner of -jį́’ up to, as far as -k’ą́ą́h against -k’ee on account of -k’eh -jí in a language -k’eh according to, in conformity with -k’eh-jí in a language -k’é for, in compensation for -k’i on, onto, off, over -k’í onto, on, against -ká after, for -káá’ on, on top of -kéé’ behind, following -lááh beyond, greater than -na’ beside, at one’s side, in place of, waiting for -naa, na- around -naashii across from, opposite -nah across from, opposite -ná around, encircling -nánii on a slope, on the edge -ne’ behind -ni in, during -niinaa because of, on account of -niit’aa to a barrier, to a point at which progress is blocked -niiyé for the purpose of, to -ní into a surface without completely piercing -níká through -t’ah in a recess, pocket or enclosed space, undercover -t’ááh close to -ta’ between -tah, -taa-, -ta- among, mixing -tis over -ts’ąą concealed from, out of reach -ts’ą́ą́’ away from, separating from, derived from -tsąąh in or during sleep -tsé before -tsi first, ahead, in front in space or time -tł’ááh beneath, under -yaa under, beneath, down -yaaghah around the corner from -yah under, beneath -zánághah around\nHanítá: t’áá át’á saad Dinéjí ’alą́ą saad zaatł’ání baa hani’\nSemantic domain: [t’áá ’ałtso] accompaniment benefactive cognitive experiencer comparative goal instrumental location possessor time transportation weather\nshow keyboard ‣yiltązhí nídił’įįh ▾\nT’áá’át’é saad bee ’ál’íní:\nshiyaa hodíłhéés hóla héi\nYour search for the postposition -dááh in front of, meeting, before, for biihidzóhí 4 entries\nHaazí’ígíí: Sharon Nelson\n-dááh in front of, meeting, before, for\nShideezhí dóó sítsílí bidááh sézį́.\n1-younger.sister and 1-younger.brother 2-in.front.of 1-stand.SPN\nHaazí’ígíí: Dana Desiderio\nT’iis Ts’ózídi shicheii bidááh níyá.\nCrownpoint.at 1-grandfather 3-meet 1-walk.P\nTł’éédą́ą́’ mą’ii léi’ shidááh gónaa ch’élwod.\nlast-night coyote there 1-before areal-around 3-move-rapidly.P\nThere are currently 387 entries, 382 audio files, and 0 images.


Chʼał naabaahii dinilzhingo noodǫ́zígíí - Wikiibíídiiya\nChʼał naabaahii dinilzhingo noodǫ́zígíí éí tsinlátah chʼał dóó bikʼéí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikáágóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Hypsiboas polytaenius" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 1.5–3di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łitso dóó dinilzhingo noodǫ́ǫ́z; bitéél éí łigai; binááʼ éí diłhił.\nChʼał naabaahii dinilzhingo noodǫ́zígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.


Binááʼádaałtsʼózí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tsídiishtłizhí - Wikiibíídiiya\nBinááʼádaałtsʼózí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tsídiishtłizhí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Binááʼádaałtsʼózí Dineʼé Bikéyahdi dóó Haʼaʼaahjí Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Prunella rubida" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 5–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo łibá; bizééʼ dóó bitéél éí halbá; binághah éí dibéłchíʼíigo noodǫ́ǫ́z; bidaaʼ éí diłhił.\nBinááʼádaałtsʼózí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tsídiishtłizhí éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


IITOKSTÓÓT Abaknon Abbey Abui Achi Adhola Afrikaans Ahanta Ajië Albanian Altai Alur American Sign Language Amharic Amuzgo (Guerrero) Angolan Sign Language Arabic Arabic (Morocco) Arabic (Sudanese Creole) Arabic (Tunisia) Argentinean Sign Language Arhuaco Armenian Armenian (West) Armenian Sign Language Assamese Ateso Attié Aukan Australian Sign Language Austrian Sign Language Awajun Awing Aymara Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Bafia Balinese Bambara Banjar Baoule Bashkir Basque Bassa (Cameroon) Bassa (Liberia) Batak (Dairi) Batak (Karo) Batak (Simalungun) Batak (Toba) Belize Kriol Belorussian Bengali Betsimisaraka (Northern) Betsimisaraka (Southern) Biak Bicol Bidayuh (Bukar) Bislama Bissau Guinean Creole Bolivian Sign Language Bomu Bosnian Boulou Bribri Budza Bulgarian Bushi Bushoong Bété Cakchiquel (Western) Cambodian Catalan Cebuano Central Alaskan Yupik Changana (Zimbabwe) Chavacano Chichewa Chiga Chilean Sign Language Chin (Falam) Chin (Hakha) Chin (Kuki) Chin (Mara) Chin (Matu) Chin (Tiddim) Chinantec (Ojitlan) Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chinese Sign Language Chitonga Chitonga (Malawi) Chitonga (Zimbabwe) Chitumbuka Chiyao Chokwe Chol Chontal (Oaxaca) Chontal (Tabasco) Chopi Chuabo Chuj Chuukese Chuvash Cibemba Cinamwanga Cinyanja Colombian Sign Language Comorian (Ngazidja) Congolese Sign Language Cora (El Nayar) Costa Rican Sign Language Cree Plains (Roman) Cree West Swampy (Roman) Crimean Tatar (Cyrillic) Croatian Croatian Sign Language Czech Czech Sign Language Dagaare Damara Dangme Danish Danish Sign Language Dari Dayak Ahe Dayak Ngaju Dayak Tomun Digor Dinka Douala Drehu Dusun Dutch Dutch Sign Language Ecuadorian Sign Language Edo Emberá (Catío) English Esan Estonian Estonian Sign Language Eton Ewe Ewondo Fang Fante Faroese Fataluku Fe'fe' Fijian Filipino Sign Language Finnish Finnish Sign Language Fon Frafra French French Sign Language Frisian Fulfulde (Cameroon) Futuna (East) Ga Galician Garifuna Georgian German German Sign Language Ghanaian Sign Language Ghomálá’ Gitonga Gokana Gouro Greek Greek Sign Language Greenlandic Guadeloupean Creole Guarani Guarani (Bolivia) Guatemalan Sign Language Guerze Guianese Creole Gujarati Gun Guna Guéré Haitian Creole Hawu Haya Hebrew Hehe Herero Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hmong (White) Honduras Sign Language Hong Kong Sign Language Hopi Huastec (San Luis Potosi) Huave Huichol Hungarian Hungarian Sign Language Hunsrik Iban Ibanag Ibinda Icelandic Igbo Iloko Inakeanon Indian Sign Language Indonesian Indonesian Sign Language Irish Isoko Italian Italian Sign Language Itawit Iu Mien Ixil Jamaican Sign Language Japanese Japanese Sign Language Javanese Javanese (Eastern) Jiwaka Jula Kabardin-Cherkess Kabiye Kabuverdianu Kabyle Kachin Kadazan Kalanga (Botswana) Kalanga (Zimbabwe) Kambera Kannada Karakalpak Karen (S'gaw) Kazakh Kei Kekchi Khana Khasi Kikamba Kikaonde Kikongo Kikongo ya Leta Kikuyu Kiluba Kimbundu Kinande Kinyarwanda Kipende Kirghiz Kiribati Kirundi Kisi Kisii Kisonge Kongo Konkani (Devanagari) Konkani (Roman) Korean Kpelle Krio Kuanua Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kurdish Kurmanji (Cyrillic) Kurdish Sorani Kwangali Kwanyama Kyangonde Ladin (Gardenese) Lahu Lakota Lamba Lambya Laotian Latgalian Latvian Lenje Lhukonzo Limbum Lingala Lithuanian Lithuanian Sign Language Loma Lomongo Lomwe Lovari Low German Luganda Lugbara Lunda Luo Luvale Luxembourgish Macedonian Macua Macushi Madura Mahorian (Roman) Maithili Makaa Makasae Malagasy Malay Malayalam Malaysian Sign Language Maltese Mam Mambae (Ermera) Mambwe-Lungu Mandjak Mangareva Maninkakan (Eastern) Manipuri Mano Maori Mapudungun Marathi Marquesian (Hiva Oa) Marquesian (Nuku Hiva) Marshallese Mauritian Creole Maya Maya (Mopán) Mayangna Mayo Mazahua Mazatec (Huautla) Mbala Mbo Mbukushu Mbunda Medumba Melpa Mende Mentawai Meru Meta' Mexican Sign Language Mingrelian Miskito Mixe Mixtec (Costa) Mixtec (Guerrero) Mixtec (Huajuapan) Mixtec (Tilantongo) Mixtec (Tlaxiaco) Mizo Mnong (Central) Mohawk Mongolian Moore Motu Myanmar Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Northern Puebla) Nahuatl (Veracruz) Nama Navajo Ndau Ndebele Ndebele (Zimbabwe) Ndonga Nengone Nepali New Zealand Sign Language Newari Ngabere Ngangela Ngbaka Ngbandi (Northern) Ngiemboon Ngombale Nias Nicaraguan Sign Language Nicobarese Niuean Nivaclé Northern Ojibwe (Roman) Norwegian Norwegian Sign Language Nyaneka Nyungwe Nzema Odawa Odia Okpe Oromo Ossetian Otetela Otomi (Mezquital Valley) Otomi (State of Mexico) Pamona Panamanian Sign Language Pangasinan Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Paraguayan Sign Language Pehuenche Pemon Pennsylvania German Persian Peruvian Sign Language Piaroa Pidgin (Cameroon) Pidgin (West Africa) Pilagá Polish Polish Sign Language Pomeranian Ponapean Popti' Portuguese Portuguese Sign Language Pular Punjabi Punjabi (Shahmukhi) Páez Q'anjob'al Quebec Sign Language Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Bolivia) Quechua (Cuzco) Quechua (Huallaga Huánuco) Quechua (Huaylla Wanca) Quiche Quichua (Chibuleo) Quichua (Chimborazo) Quichua (Imbabura) Quichua (Pastaza) Quichua (Santiago del Estero) Quichua (Tena) Rapa Nui Rarotongan Romanian Romanian Sign Language Romany (Argentina) Romany (Bulgaria) Romany (Eastern Slovakia) Romany (Germany) Romany (Macedonia) Romany (Macedonia) Cyrillic Romany (Northern Greece) Romany (Romania) Romany (Southern Greece) Rotuman Roviana Rumanyo Rungus Russian Russian Sign Language Réunion Creole Saami (North) Samoan Sangir Sango Santhali (Devanagari) Santhali (Roman) Saramaccan Sarnami Scottish Gaelic Sena Senoufo (Cebaara) Sepedi Sepulana Serbian Serbian (Roman) Serer Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Setswana Seychelles Creole Shipibo-Conibo Shona Shuar Shughni Sidama Siksikáíitsi'powahsini Silozi Sinhala Slovak Slovak Sign Language Slovenian Soli Solomon Islands Pidgin Somali Songomeno Spanish Spanish Sign Language Sranantongo Sunda Susu Swahili Swahili (Congo) Swati Swedish Swedish Sign Language Swiss German Sign Language Sylheti (Bengali) Tagalog Tahitian Tajiki Talian Tamil Tandroy Tangkhul Tankarana Tarahumara (Central) Tarascan Tatar Teke (Congo Kinshasa) Telugu Tetun Belu Tetun Dili Thai Ticuna Tigrinya Tii Tlapanec Toabaite Toaripi Toba Tojolabal Tok Pisin Tokelauan Tongan Toraja Torres Strait Creole Totonac Toupouri Tshiluba Tshwa Tsonga Turkish Turkmen Tuvaluan Twi Tyrewuju Tzeltal Tzotzil Tzutujil Uab Meto Uighur (Cyrillic) Ukrainian Umbundu Urdu Urhobo Uruguayan Sign Language Uruund Uzbek Uzbek (Roman) Valencian Venda Venezuelan Sign Language Vezo Vietnamese Voru Wa Waima Wallisian Warao Waray-Waray Wayuunaiki Wejewa Welsh Wichi Wolaita Wolof Xhosa Xârâcùù Yacouba Yansi Yapese Yaqui Yemba Yoruba Yukpa Zambian Sign Language Zande Zapotec (Guevea) Zapotec (Isthmus) Zapotec (Ixtlán) Zapotec (Lachiguiri) Zapotec (Quiatoni) Zapotec (Quiavicuzas) Zapotec (Villa Alta) Zapotec (del Valle) Zulu\n‘Áakiitstsiiʼpa íssksipáítapiiyssini.ʼ—Acts 24:15, New World Translation.\nKITÁAKOHKOKKOOWA IKKÁMITÁÓMAIʼTAKIINIKI ÍSSKSIPÁÍTAPIIYSSINI\nKitáakohtáwaapiiwaanistotookoowa kitáakiitsiʼnimmihtaa kitáwaakomimmawa.—2 Corinthians 1:3, 4.\nKitáakohtsípoʼtookoowa kitááhkáísstonniʼsi iʼnssíni.—Hebrews 2:15.\nKitáakohtáwaaksistooyiʼtsiiʼpa íssoohtsika otsitáakssksipáítapiiyssi kitáwaakomimmaiksi akáíʼniiksi.—John 5:28, 29.\nÁa, nioókskayi iitstsííwa áakohkottohtomaiʼtsiiʼpa:\nIihtsipáítapiiyoʼpa áʼpistotsima ipáítapiiyssini. Naatóyssínaakssini niitsínihkatsiiwa Áʼpistotookiwa Jehovah “Iihtsipáítapiiyoʼpa.” (Psalm 36:9; Acts 17:24, 25) Ánnahka óʼka iihkotsííwa ipáítapiiyssini ohkanáípaitapiiksi, ikkámohkotahsi ipáítapiiyssini matápii áakattohkottssksipaitapiiyattsiiwa amá akáíʼniwa.\nIsskóóhtsika Iihtsipáítapiiyoʼpa íssksipáítapiiyattsiiwa matápii. Naatóyssínaakssini ííhtsitsinikiwa náánisoitapii íssksipáítapiiyattsaiksi—aʼsitápii, ómahkitapii, nínaawa, ki aakííwa—iitápssksípaitapiiyattsaayaawa annó ksááhkoyi. Tókskaistsi amá íssksipáítapiiyattsaawa máátomáísamiʼniwa, nóóhkitstsiiʼpa tókskamma niitsísamiʼniwa niisóíksistsikoistsi!—John 11:39-44.\nIihtsipáítapiiyoʼpa iikóksisstssiwa ááhkssksípaitapiiyattsaahsi matápii. Jehovah iikáíkaiʼtsima iʼnssíni; niitáíssaʼtsima anní kaahtomáána. (1 Corinthians 15:26) ‘Iikóksisstssiwaʼ ááhkssikáaattsaahsi ámohka kaahtomáána, áakohtssikáaattsstooma iʼnssíni íssksipáítapiiyssini. Iikóksisstssiwa ááhkssksípaitapiiyattsaahsaawa otssaakiáíssksinoaiksi ki ááhkáínoahsaawa ááhksskiitaʼpaisssaawa annó ksááhkoyi.—Job 14:14, 15.\nMáakómahkitapiwaʼsoʼpa ki máakáíʼnioʼpa?\nNaatóyssínaakssini iihtáóyiʼtsima ámohka sopówahtsiʼssini GENESIS 3:17-19 ki ROMANS 5:12.


Tó Wónaanídi Bilagáana Bikéyahdę́ę́ʼ tsįįłkaałii bitsiitʼáád halchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nTó Wónaanídi Bilagáana Bikéyahdę́ę́ʼ tsįįłkaałii bitsiitʼáád halchíʼígíí\nTó Wónaanídi Bilagáana Bikéyahdę́ę́ʼ tsįįłkaałii bitsiitʼáád halchíʼígíí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Dendrocoptes medius" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsįįłkaałii éí 7–8di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilgai dóó diłhiłgo noodǫ́ǫ́z; bitʼaʼ éí łizhin dóó łigaigo łikizh; binághah éí halzhin; bitsiitʼáád éí halchííʼ; bidaaʼ éí łibá.\nTó Wónaanídi Bilagáana Bikéyahdę́ę́ʼ tsįįłkaałii bitsiitʼáád halchíʼígíí éí chʼosh dóó naʼashjéʼii deildeeł.


Atʼąąʼ yiníłʼíní dinilzhinígíí - Wikiibíídiiya\nAtʼąąʼ yiníłʼíní dinilzhinígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Clibanornis rufipectus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 6–8di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin; bidaaʼ éí łibá.\nAtʼąąʼ yiníłʼíní dinilzhinígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Yakʼusda bughunek: k’andit khunek neba lhaidinla Sizi Gri, 'en dune ba ts'et hahónla 16\n☰ Sizi Gri, 'en dune ba ts'et hahónla 16 ◀ ▶\n1 'Et oozálhts'a nyez de luglez whucho ts'ih 'uwhutni, tube 'uwhutni 'ink'ez skwúnlai 'o 'at nanah lizas hubulh yatelhtuk 'et njan ndutni, “Ahdulh 'ink'ez ndi lhests'ai, 'i Yak'usda ye húnilch'oh, 'i be dezbun ndi yun buk'ut nadulhkuk!”\n'Udechoo lhests'ai, 'i\n2 'Et huwa 'udechoo lizas ndi lhests'ai, 'i yun k'ut naidélhkat. Ndunnah dune ndi khunaiti ntsi' bé hoodet'en, 'i yit'i, 'ink'ez buk'edéltsi ts'un teni' nilhdzun, 'en ndai yun k'ut naidélhkat, 'i be ntsi' 'ink'ez buba' whuninzun be ndunnah dune bukak wheoonílhjut.\nBulh nankoh lhests'ai, 'i\n3 'Et bulh nanah lizas, 'en dulhests'ai yatoo k'ut naidélhkat. 'Ink'ez ndi yatoo dune dazsai buzkai nduwhút'en suli. 'Ink'ez ndai toot khunai ts'iyawh yaídla.\nBulh tat lhests'ai, 'i\n4 'Et bulh tanah lizas dulhests'ai 'ukoh ts'iyawh 'ink'ez yun ts'ih hanusuli chah, ndi k'ut naidélhkat. 'Ink'ez too ts'iyawh 'uskai suli. 5 'En lizas zeh njan ndutni hoh dústs'o,\n“O neMoodihti ts'ah'un 'int'ah.\nNyun 'int'ah 'ink'ez nyun 'ant'e 'ink'ez lubeshi bughu hoolah inli.\nWhuz na'a huba nahuzínya 'et huwa.\n6 Dune Yak'usda bube'ildzun, 'en 'ink'ez ndan nus whunilh'en hububahanghan.\n'Et huwa khunaiti ntsi' hinedulh, 'en 'uskai hiyootnai ka huba 'iyínla.\nNjan 'et whuch'a honílhde 'et huwa.”\n7 'Ink'ez Yak'usda bukw'uzdai ts'ih 'uyoon yatélhtuk whudusts'o hoh njan ndutni,\nts'iyawh whanus 'ultus inli.\n'Alha 'uhoont'ah! Nyun ts'ah'un na'a 'ink'ez 'alha hukw'u na'a dune ba nahinyeh.”\nBulh dit lhests'ai, 'i\n8 'Et bulh dinah lizas dulhests'ai sa k'ut naidílhkat. 'Ink'ez dune kwun be buka nódutek'un ka bughá whunt'ai. 9 'Ink'ez kwun tube nezul, 'i be buka nódezk'an. 'Ink'ez Yak'usda boozi hiyenah yalhtuk. 'En ye úlhtus, 'i be ndi dune ye dzuh nudeh hoonli 'et huwa. 'Ink'ez 'aw hubulubeshi whuch'a hubeni nachahadunilel 'ink'ez 'aw chahidílhti.\nBulh kwulai' lhests'ai, 'i\n10 'Et bulh skwulanah lizas dulhests'ai khunaiti ntsi' bukw'usúda cho dézti, 'i yuk'usda, 'i k'ut naidílhkat. 'Ink'ez bukeyah hubudayi cho unli ndulhcho hoh tsahólhgus whuzdli. 'I bugha tube hukw'e húnduda k'et hubutsoola hiya'alh. 11 'Ink'ez Yak'usda yak'uz usda, 'en hiyenah yalhtuk. Stabe buka whunduda 'i be hubulh 'últs'ulh 'et huwa. 'Ink'ez dahút'en 'aw whuch'a nachahídulh.\nBulh lhk'utak'i lhests'ai, 'i\n12 'Et bulh skwúnlai 'o 'at nanah lizas dulhests'ai 'ukoh whuti, Euphratis huwhútni, 'i k'ut tayálhkat. 'Ink'ez too hoolah suli. 'Et hoh ndunnah hubudayi cho ndaz de hahutédulh, hoh lhuhutedulh 'et wheni 'et huba 'uhóonla. 13 'Ink'ez tl'ughus cho khunai k'una'a núlget, 'ink'ez khunaiti ntsi', 'ink'ez whuts'it hoh nus whunílh'en tahult'ah nudúdeh ntsi', 'i tsasli nduwhút'en, buzek hayándel 'et whutélh'en. 14 Ndowh netsudule bunudúdeh, 'i 'int'ah, hoh huwa 'út'en tune'ut'en. Yun k'ut ndulhcho hoh whuhubudayi cho 'ilho hubutughélelh. Yak'usda ndun whanus ultus budzin, 'et dzin, 'en bulh lhatedúghan 'et wheni lhadútneh. 15 “Soo zélhts'ai, 'undunut'ih k'una'a whuz de nél'ilh. Ndunnah 'ahoolhyez khudli 'ink'ez bunaih chadidzun, 'en 'et nduhút'en t'eh, 'aw 'ust'et nuhooya ghait'ah 'ink'ez bube 'ust'et wút'en ghait'ah, 'en degha nus hoonzoo hubugha whutélts'ulh.” 16 'Et Hebrew bughunek k'una'a Armageddon huwhútni, 'et wheni netsudule bunudúdeh ndi yun k'ut whuhubudayi cho 'ilhobohowezdla.\nBulh skwúnlai 'o 'at nankoh lhests'ai, 'i\n17 'Et bulh skwúnlai 'o 'at nanah lizas dulhests'ai ndoh tazai k'uz naidílhkat. 'Ink'ez nduk yak'uz whuluglez whucho kw'uts'uzda cho dézti su'ai ts'ih, whuz tube cho njan nduwhútni, “Aw 'et lhaoodíja!” 18 'Ink'ez tawhudetnik, ditnik 'ink'ez ditnik chah oolhges, 'ink'ez hooncha hoh yun núghesnai. Ndi yun k'ut dune whúzdli 'et whuts'un 'aw ndulhcho be whuz na'a yun nuchághesnai. 19 'Ink'ez njan keyah whuti tawh lhk'ehonkat. 'Ink'ez 'udun keyah whut'en bukeyah whuti, hoh chah nawhúnankat. 'Ink'ez nyoh keyah whuti Babylon huwhútni, 'et chah Yak'usda whunalnik, 'ink'ez Yak'usda ye húnilch'oh, mai too k'una'a ulhtus, 'i yugha étalhdzoh 'et huwa. 20 'Et 'ink'ez noo ts'iyawh chah hoolah suli, 'ink'ez dzulh chah hoolah suli. 21 'Ink'ez ndus de yak'uz ts'ih 'indloo tsan nincha cho, 'i dune k'ut naílhtan. 'Ilhuk'i 'indloo tsan 100 lbs 'et 'uldaz. Ndi 'indloo tsan be óonujut k'et 'i bugha dune Yak'usda hiye duyih.


Bílaneezii - Wikiibíídiiya\nBílaneezii éí naaldlooshii daʼałtʼoʼígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Daubentonia madagascariensis" deiłníigo dayózhí.\nDíí naaldlooshii éí 14–17di asdzoh[?] áníłnééz; bitseeʼ éí 22–24di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó ditsʼóz; bílaʼ éí áłtsʼóósí dóó ayóo nineez; bijaaʼ éí ntsaa; bitseeʼ éí ditłʼo.\nBílaneezii éí chéłchaaʼ dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł łeh; tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Rom 3 | `AUY | STEP | Ímba fíꞌonkaafimban-ifo Yúndaa-waasifimba nóran-kawe-tantaara paápé uráiyo. Túmo kárámaimo araénáémbo uráamba mindá nóran-kawe-tantaara paápé uráiyo sembó\n1 Ímba fíꞌonkaafimban-ifo Yúndaa-waasifimba nóran-kawe-tantaara paápé uráiyo. Túmo kárámaimo araénáémbo uráamba mindá nóran-kawe-tantaara paápé uráiyo sembó 2 sísai íyaꞌo éꞌa anondáá séꞌa kawe-tántááꞌá paápé éna aifaꞌá Yúndaa-waasi Maníkón-aaimo taꞌótoraiyantafena simátímakaiye sénaumne. 3 Simátímakaimbanifo tuwímbai Maníkóntáfésa ímba imáyáa ésa wenáái ímba wétaawiyafowe. Miyán-ofo Maníkó ímba miyá éna wemó siyáintemba éna símai fasiꞌámakaintemba wéiye. 4 Waási karoꞌ-ááí wésefo Maníkó éraiꞌ-aai aantemba wésiye. Maníkóntáféna símai aúfáífimba agaimaréna séna\nenááigo éraiꞌ-aai aantemba isasá waási ísaraawe. Ímba kanaaꞌá aaifimbá maenkánááfo enááigo seyaafáꞌ-wáásí táái wéiyaakaiye\n5 Kesáámó sáwítaamo úndafinkemba Maníkóní kawe-kísáú aforaꞌá wéraintafeta sáwíta únanasa Maníkó sáwí-meyamba símímba sáwíꞌa iyésá ímba senó. Miyán-ááí waásiti imáyáafinkemban-ifo ímba miyásá senó. 6 Maníkómó ímbo arupíse úmaimo mérainkakaa ánaaemba seyaafáꞌnánkáꞌó méraawini áwáusafena ímba tísai isinó.\n7 Moórá-aai ísáaro. Kesáámó karoꞌ-ááímó súndafinkemba Maníkóní éraiꞌ-aai aforaꞌá paápé isaná wenáwíꞌa mósá óraaꞌo intáféta kesáámó sáwíꞌo úndasafenasa Maníkó aaifimbá maisínkáímba sáwíꞌa iyésá ímba senó. 8 Miyán-káróꞌ-ááímó sembá mimpínkémbá sésa kesáámó sáwíꞌo úndasa mimpínkémbá kawe-tántááꞌá paápé ínana Maníkón-áwíꞌa iyíníye ímba miyán-ááí seró. Tuwímbai kesúwíꞌa sáwíꞌa uwásinkaiyantafesa kentáfésa karoꞌá sésa miyán-ááí siyé wésefo Maníkó miwí aaifimbá maitinkéna arupíse úmai sáwí-meyamba timíníye.\nSeyaafáꞌ-wáásí ímba arupíse úmaimo méraan-aai.\n9 Kemá Póro minááí imáyáa éꞌa súne. Maníkón-aúrankaꞌa ímba maarán-iye. Yúndaa-waasiya kaweꞌ-wáásísá únasasa fíꞌonkaa-waasi sáwí-waasi owémá ímba miyán-ifo éꞌa siyáumne. Sáwí-imayaago seyaafáꞌnánká taꞌótokaiye súne. 10 Mindásafena Maníkón-aai aúfáífimba agaimaréna séna\nManíkón-aúrankaꞌa seyaafáꞌnánká ímba arupíse úmai méraawe. 11 Énifo seyaafáꞌnánkáꞌó arupísemo í-tántááꞌá ímba kaweꞌ-úmai\nawánésa Maníkóeꞌa méranae ímba wésewe. 12 Seyaafáꞌnánká Maníkómbá tínaaemba uwámesa sáwí-amba arááíwaesa kosaambaí ésa\nímba kaweꞌá wéowe. 13 Waási puwésamo kawááꞌo ontembá miwí tááigo miyá isasá karoꞌá simátiyuwaawana miwí tááigo waaifainkómó waásimo ukútíntemba isasá 14 óraaꞌa símai sáwíꞌa uwátinkesa 15 ááéma tínkamowasa púwówi mésa 16 nópaꞌo tíꞌo úniꞌa úmai\numbai-tántááꞌá timésa 17 ímba faru uwátinkesa 18 Maníkón-áároi ímba inkaisésa ifátuwesa méraawe\n19 Maníkó seyaafáꞌ-máráfákén-kwáásísáféna ámáámba séna minááí arááíwáéro siyáimbanifo taraiséta seyaafáꞌnánká Maníkón-aúrankaꞌa sáwíꞌa éta súnda arupíse úmaisa méraumnesa ímba éraiꞌa súne. 20 Maníkómó siyáin-amaamba wéraisata seyaafáꞌnánká ímba éraiꞌe séta seyaafáꞌ-ámáámbá arááíwaundasa póna Maníkó kentáásáféna séna arupíse úmai méraawe síníye súndasa karoꞌ-ááísá súne.\nÁmáámba iséta sáwíꞌa uráumnesa súne.\nÍsun-aaisafesa timankúnkúmbo owí Maníkó arupísemo uwátínkáín-aai.\n21 Maníkó aú-amba aráásimenasa Maníkón-aúrankaꞌo waásimo arupísemo uwátínkáín-amba aráásimenasa wemó siyáin-amaamba ímba imáyáa éna minámbá aráásímakaiye. Minááísáfésa naaófáꞌá Mósesee Maníkón-aai simátímakowiye minámbá paápé índa-aai simátimesa agaimakáawe. 22 Waási Ísu Káráísitafesa sésa éraiꞌa kentáásí sáwí-imayaafinkemba awásíyukaiye sewaná miwísáféna Maníkó séna arupíse úmai méraawe wésiye. Ísu Káráísitin-aaisafesa timankúnkúmbo owí Maníkó arupíse uwátínkáímba mimbórá-ámbá wéraiye. 23 Seyaafáꞌnánká sáwíꞌa ésa Maníkómbó arááímo táínda-iꞌo úmaimo ménaesamo ombá káféꞌa ímba miyáumai méraawana póna 24 Maníkó úwoi túwaꞌnai ena arumbá uwátínkáísana Ísu Káráísiti miwítí sáwí-imayaagomo taꞌótokaimpinkembo awátinkena Maníkón-aúrankaꞌa arupíse uwátinkaindasafena pukáiye. 25 Maníkó séna sáwíꞌo om-béyámbá maitiyuwáíndasafena Ísu Káráísiti puwínana wení naaemá kumíníye siyáimba minááísáféta séta éraiꞌa miyán-iye súndasafenasa kentáásí sáwí-meyamba wémaisiyuwaiye. Ááémo sáwíꞌo uráamba Maníkó ímba ááéma sáwí-meyamba tiména wemá arupíse imbá awánáíyantafena séna ánaaemba Ísu Káráísiti puwéna miwítí sáwí-meyamba maitiyuwáíníye siyáiye. 26 Káféꞌa Maníkó arupísemo imbá awánáíyantafena waásimo sáwíꞌo ontáféna imáyáa éna maará wéiye. Ísu Káráísiti miwítí sáwí-meyamba maitiyúwáín-aaisafesa timankúnkúmbo owí Maníkó wenaúrankaꞌa arupíse wéuwatinkaiye.\n27 Miyáumai kesúsa maimaétaamo íyóndasa kentááfímbá ímba wéraiye. Ímba kentáásí kawe-kísáúsáfénan-ifo Ísu Káráísitin-aaisafeta simankúnkúnta úndasafena mindásafena aantemba Maníkó wenaúrankaꞌa arupíse wéuwasinkaiye. Miyáumai kesúsa maimaétaamo íyóndasa kentááfímbá ímba wéraiye. 28 Simátimunda éraiꞌ-aain-iye. Maníkóní ámáánta ímba arááíwaundasafenasaan-ifo wenááisafeta simankúnkúnta úndasafenasa Maníkó wenaúrankaꞌa arupísesa wéuwasinkaiye. 29 Ímba Yúndaa-waasi aantembanifo fíꞌonkaa-waasiwaraꞌo túwaꞌnai índasafena Maníkó méraiye. 30 Mimbóráwígó Maníkó ména Yúndaa-waasisa wenaúrankaꞌa arupíse uwásinkenasa fíꞌonkaa-waasiwaraꞌa miyá wéuwatinkaiye. 31 Wenááisafeta simankúnkúmbo úndasafenasa Maníkó arupíse uwásínkáísata miyáumai Maníkóní ámáámba ímba tuwéta minámáánkóní áwáuma awánéta wéaraaiwaumne.


Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ goditání - Wikiibíídiiya\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ goditání éí tónteel dóó tábąąh tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyah beʼałníiʼdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Burhinus senegalensis" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 14–15di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilbá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitłʼaaʼ dóó bizééʼ éí łigai; binááʼ éí łitso; bijáád éí nineez.\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ goditání éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí deildeeł.


Your search for the postposition -ii’, yi’ inside of, within, at the interior of a solid object has returned 4 entries\ninside of, within, at the interior of a solid object\nDlǫ́ǫ́’ ba’áán góne’ yah ’adeeshnii’go dlǫ́’áyázhí shishhash.\nprairie.dog 3-hole into down1-3.to.reach́.out.hand prairie.dog-little 1-bite.P\nI stuck my hand into a prairie dog hole and a little prairie dog bit me. (YM 1987:259)\nShighan bíighahgi yas biyi’dę́ę́’ tsé hahíí’ą́.\n3-house 3-inside of snow 3-inside-from rock 3-stick.out.NP\nA rock sticks out of the snow beside my home. (YM 1987:395)


"Ahááááááá...". Uťunťaný zážitok. Jednoducho JJ.(12.7.2016)


Hashtłʼish chʼał dootłʼizhígíí - Wikiibíídiiya\nHashtłʼish chʼał dootłʼizhígíí\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bitsiitsʼiin Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Biyáázh Tsʼǫʼasánígíí Chʼał Tó wónaanídę́ę́ʼ hashtłʼish chʼał\nHashtłʼish chʼał dootłʼizhígíí éí táyiʼ dóó niʼkáágóó ndaakaaígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Tó Wónaanídi Bilagáana Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pelodytes punctatus" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 1–2di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh dóó dinilgaigo naashchʼąąʼ; bizééʼ dóó bitéél éí łigai; binááʼ éí diłhił.\nHashtłʼish chʼał dootłʼizhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.\nTó wónaanídę́ę́ʼ hashtłʼish chʼał


Luk 22 | `USA | STEP | aokaq-kánáámá yammá paá irabí agamá naí-kánáámá áwîqa kótámaki-kanaama pááq inéna uráiye.\nYúqtaatima timá akoqnáá éna anó-kayukaraq ‘Îtumma awíqma yiménúne’ tiráiye.\n1 aokaq-kánáámá yammá paá irabí agamá naí-kánáámá áwîqa kótámaki-kanaama pááq inéna uráiye. 2 uyátárai-monoq-wayukagaraq ámáan-aimma yirááti-wayukagaraq Îtumma ikamínónaqtaba abáá-uraamanibo aarawaatí yáaqa ikátaae. 3 ánibo Tááqtaama Yúqtaatini áyáqnobaq pékaima óq-awiqa Itikááriotie. wemá tiyááka umá abapaké kaayaq-íyápó-ánnábíkéné. 4 ánibo wemá Yúqtaatima uréna uyátárai-monoq-wayukagaraq anó-monoq-naupake kawáá-wáyúkágáráq watáama téna Îtumma mamá yeqtí iyáápi maránín-aimma mó-tiraiye. 5 miráitata yemá yimuqá kémareta yaímma-moneqa Yúqtaatimma amínón-aimma téite urááe. 6 ánibo yeqtí yáaraq Yúqtaatima kanaaráré timátuwena Îtumma awíqma iyáápi maránín-aqtaba abáá-uraiye. taíbaq aarawaamá Îtute íma yagaroqtamá máiyana-awaatare téna awé uráiye.\niyápó-annabike kaayaq-nákórátá kótámaki-aawaqa yokaa urááye\n7 aokaq-kánáámá yammá paá irabí agamá naí-kánáámá pááq uráiye. mi-kánááráqá mórama tipi-típi-naateqa ikaméwaone. 8 miráitana Îtuma Pítaayaa Yóáanemma timáyíkáitata óyana maará-tima-yimikaiye: “kenákámá uréka kótámaki-kanaaraq-aawaqa móma yokaa íyataa naano.” téna tiráiye. 9 ánibo yenákámá maará-tiraaye: “kerátámá náakaraq aáwaq mó-yokaa óyúyô?” téta tirááye. 10 ánibo Îtuma maará-tima-yimikaiye: “ítáakao. kenákámá anó-marupaqa Yérútáárebaq uyáberaiyana móra-nakoma anó-tawebi nommá yaqména kéinarake aapaqá kenákámá timónáí-nakama kenákámá min-nákóní anaaé waqmé wíyana wemá ko peraínna-naupaq ko péráákao. 11 min naakóní aboámmá maará téka timá ámekao: “yirááti-nakoma eqtábá maará-tiye. ‘ketí iyápó-annate kótámaki-aawaqa nánúnnama umá aráqmata-namma náanaq wáiyo? tiyé téka timá ámekao.’ 12 mirá tíyana yanaa móra amá aráqmatama anón-namma aáwaqa naí-yáárégáráq abíqtátágáráq wái-namma tiráátíno. miráinaka kenákámá min-náúpáq kótámaki-aawaqa mamá yokaa okao.” téna Îtuma tiráiye. 13 ánibo min-nákámá uréta Îtuma tiníq umá aónatuweta yenákámá kótámaki-aawaqa yokaa urááye.\nÎtuma wení iyápó-annama írêq-kanaaraqa aáwaqa yímikaiye.\n14 kanaamá pááq umágitata Îtuma wení iyápó-annagaraq yaareráq máqe-uraae. 15 ánibo Îtuma maará-tima-yimikaiye: “kemmá keráwáqtábá ôriq umá tíkáipoaq kótámaki-aawaqa áqnáabaq keráwátê nátuweq anaaékaqa tíqa í-yátááqá mayánúne. 16 kemá keráwáqá kétima-timune. kemá kótámaki-aawaqa ókaraq íma nanúnamanibo kótámaki-kanaagoni awaaméqá pááq ínna-yupaama Áánûqtuma yabíkái-marupaqa ókaraq nánúne.” téna Îtuma tiráiye. 17 ánibo Îtuma móra-kaapuma maténa Áánûqtukaq ‘tíkáiye’ timátuwena maará-tiraiye: “keráwáqá maaminnáma matéraq yaímma timakaq oro. 18 kemá keráwáqá kétima-timune. wááéni-nomma ókaraq íma nánúnamanibo Áánûqtuma yabíkái-qtataakoma pááq íni-kanaaraqa wááéni-nomma ókaraq nánúne.” téna Îtuma tiráiye. 19 ánibo keqnáámmá Îtuma yammá maténa Áánûqtukaq ‘tíkáiye’ timátuwena mapámma yímítuwena Îtuma maará-tiraiye: “maannáma ketúmiye. keráwáqtábáé téq kétimune. keráwáqá mirá kéeraq keqtábá túyánámmá ítáaro.” téna Îtuma tiráiye. 20 anaaékaqa yemá nátuweta keqnáámmá wááéni-nokaraq káápuma maténa maará-tiraiye: “maa-káápúmá Áánûqtuni aúgemma anón-anon-aimma timá kéyarutikaitana ketí naaenápó mamá káraapaiye. miráitana ketí naaegómá keráwáqtábá kátigiye.\n21 miráimanibo aónaaro. paá-tubi maránî-nakoma ketê aáwaqa naí-yááréráq máiye. 22 owé. Waayúkagoni Áráaqa naayóbáqá Áánûqtuma timákárain-amma waránéna kéiye. miráimanibo min-nákóma kemmá mamá namuro-wáyúkátí iyáápimmo maránî-nakoma anómma táí-meyamma wemá mayániye.” téna Îtuma tiráiye. 23 Îtuma mirá-timatuwaitata iyápó-annama yeíyáá wenita-wenita kéeta “náawaq mirán-ááímmá tarôq íníyô?” tirááe.\niyápó-annama aamá téite kéeta ‘náawaq áqnáabaq-naqa máiyo?’ tirááe.\n24 ánibo iyápó-annama móra aamá téite kéeta náawabi yeqtí aúkáapimma uyátá-maqma anómma máiye téta téite kéowana 25 Îtuma maará-tima-yimikaiye: “káqon-anna-wayukati anó-kinimma wení akoqnáárake waayúkama yabíqyíkarena maami uyátáraa-kayukama ‘waayúkati aanábóé’ téta yenamáárîq yetábá kéte. 26 miráinaq keráwátê móraiq íuraiye. ímiye. keráwáqtí aúkáapimma uyátá-maqma anó-nakoma paá-nakoraa umá maíno. áqnáabariq umá maínna-nakoma wemá paá kaayóq-nákáá umá maíno. 27 náawaq uyátá-maqma anómma máiyo? aáwaqa naíráqô mái-narabi mayaí-nákómá aáwaqa ikámmena máma ámínarabiyo? min-náqá aáwaqa naíráqô maraq mái-nakoma wemíye. miráimanibo kemá keráwáqtí aúkáapi kaayóq-nákóráá umá máune.\n28 taíbaq-kanaama kekáq táí-yataakoma pááq kéitaq keráwáqá ketê máqe uréq kemmá íma tiyúkaane. 29 ketibomá Áánûqtuma wé yabíkái-maruqtaba náápaamma kemmá tímikainiq umá keráwáqá móraiq umá kétimune. 30 annaékaqa kemá yabíkáuna-marupaqa aáwaqa naí-yááréráq máeq aáwaqa néq nommá néq ínoe. ánibo keráwáqá náápaakaraq-abitataraq maéq Ítíráaeobake tiyááka umá kaayaq-ánná-wáyúkátí aamá ítama yainaí-wáyúkámá mánoe.” téna Îtuma tiráiye.\nÎtuma téna Pítaaqtaba ‘anaaémma umátikaniye’ tiráiye.\n31 Pítaamma Îtuma timá ámikaiye: “Tááímonio, Tááímonio, emá itaao. Tááqtaama keráwáqá makaténa ítama aónéna itana Áánûqtuma ‘mirá-uwo’ timá ámikaiye. 32 kemá Áánûqtukaq nunamummá tiráunaboana áwáqnaa ínana ení itáíq-itaiq-yataakoma íma puíniye. anaaékaqa emá yauwéqma kekáq yéma kanaaráq enabáqâwaayuma mamá akoqnáá umáyikaao.” téna Îtuma tiráiye. 33 ánibo Pítaama maará-tima-amikaiye: “uyátáraana-nako, kemá etê ánná-naupaq ónáae téq yokaa kéune. kemá etê puyónáae téq yokaa kéune.” téna Pítaama Îtumma timá ámikaiye. 34 ánibo Îtuma maará-tiraiye: “Pítaao, kemá emmá kétimamune. íbêq-nokaamma kokórigoma áama ítirainaa emá té ‘kemá Îtumma íaonaraune’ té kaumobáq tinóne.” téna Îtuma tiráiye.\nkápi-unakaraq anón-unakaraq tokóru-yakaa-pugaraq yeqtí watáama\n35 maa-márábíké ummaa-yátááqá yeráwákáq pááq ínitanapoana Îtuma maará-tima-yimikaiye: “naayóbáqá kemá móra-aukapaq keráwáqá timátikaunaq uráamma keráwáqá kápi-unamma anó-unamma títauq-anaakaraqa íma mamé uráamma mi-kánááráqá móra-yataaqtabama uráanabi íyabiyo?” téna ítama aónaraiye. ánibo yemá yauwéqma maará-tiraae: “ímiye.” téta tirááe. 36 miráitana Îtuma maará téna timá yímikaiye: “íbêqa móra-nakoma kápi-unamma makénama paá mayaíno. anón-unamma makénama paá mayaíno. ánibo móra-nakoma tokóru-yakaa-puma ímo makénama wení kúberai-unamma mamá waayúkama kéyimena minnárake móneqa maténa mórama tokóru-yakaa-puma mayaíno. 37 Áánûqtuni agamatá-kánnáágómá keqtábá maará kétiye. ‘otaa-káyúkábí ákaraae.’ tiráiniq umá maamin-áíkómá kekáqô pááq ína-yaqtaaqtabama áraimma pááq éna arammá iyaíno. owé. máqten-aimma keqtábá timá agatáan-aikoma íbêqa arammá iyáné iyé.” téna Îtuma tiráiye. 38 ánibo yemá maará-tiraae: “uyátáraana-nako, emá aónaao. ketáámá tokóru-yakaa-puma kaayaqá matokáunatae.” téta tirááe. ánibo Îtuma yauwéqma maará-tima-yimikaiye: “kínna kanaaráqíye.” téna tiráiye.\nÎtuma Keqtêmani-yopaqa nunamummá kétiye.\n39 Îtuma máápaq kumá yaúbarena aati-aatimá mirá éwainiq umá Óríbêti-anuraq uráiye. ánibo wení iyápó-annama anaaé waqmé urááe. 40 min-áúkápáq iréna Îtuma wení iyápó-annama maará-tima-yimikaiye: “keráwáqá Áánûqtukaq nunamummá kétiyana keráwáqá makáqma aónai-yataakoma keráwáqá íma makáqma aónáíno.” téna tiráiye. 41 mikáké Îtuma mirá-timatuwena wení iyápó-annama iyuwéna pááqyamma abákákáá uráiye. mibáq araayutaúmmá aténa nunamummá téna maará-tiraiye. 42 “ketiboó, emmá akáinaama kemmá tíqa í-yátááqá káápubikema ketôpake paábaq matuwaao. ááqibo ketí túyánámmá íma waréaq enaúyánámmá waraao.” téna Îtuma nunamupí tiráiye. 43 ánibo mórama Áánûqtunopake kaqtó-naqa kukéna Îtumma mamá akoqnáá umákaraiye. 44 Îtuma áúnobaq maqmá aónaimma ôriq umá ummaa yamágitana nunamummá akoqnáá umá kétitana áúnobakemma imutigómá naaegóráá nommá auména marabí kuqturáiye.\n45 nunamummá timátuwena itó-uma wení iyápó-annama máápaq uráiye. ánibo uréna aónaimma yemá yú waguráawana yimónaraiye. yeráwáqtí íyákoma ummaa yamágitataboata yúmá wagurááe. 46 ánibo Îtuma maará-tima-yimikaiye: “nôraq itaráq keráwáqá túmá wagurááô? keráwáqá itó-urera keráwáqá makáqma aónai-yataakoma makáqma aónaiyaba Áánûqtukaq nunamummá tero.” téna Îtuma tiráiye.\nYúqtaatima Îtumma mamá namuro-wáyúkátí iyáápi makáiye.\n47 Îtuma aamá kétena máitata taíbaq-wayukama Yúqtaatini anaaé irááe. min-náqá Yúqtaati wemá minnâ tiyááka umá kaayaq-íyápó-ánnábíkénápóana wemá Îtuni-amakaq iréna ámôqnanena uráiye. 48 miráimanibo Îtuma maará-tima-amikaiye: “Yúqtaatio, Waayúkagoni Áráaqa paá-aubi maré á/môqnane kéono?” téna Îtuma tiráiye. 49 iyápó-annama Îtute máqeo-kayukama mi-qtátááqá áaimma átáma pááq íné immá aónatuweta maará-tiraae: “uyátáraana-nako, tokóru-yakaa-purake maami-káyúkámá yíkamonunataabiyo?” téta tirááe. 50 ánibo iyápó-annati aúkáapike móra-nakoma uyátárai-monoq-nakoni mayaí-náqá ikákena ayáánurapake aáqa áaipike agáutukaimanibo 51 Îtuma minnâ aónatuwena maará-tiraiye: “ímira uwo.” téna tiráiye. ánibo Îtuma min-nákóní aákaq ayáámma ánékuitana min-áárárákómá keqnáámmá íráqôniq uráiye.\n52 uyátárai-monoq-wayukayabagaraq anó-monoq-naupaq-kawaa-wayukayabagaraq anó-kayukayabagaraq iréta Îtumma yáqtorane o-káyúkáyábá Îtuma maará-tiraiye: “keráwáqá tokóru-yakaa-pugaraq yaákáráq umá mamé iréq kemmá otaan-áráq yákéikuto?” téna Îtuma tiráiye. 53 máqte-kanaama kemá keráwáqtê anó-monoq-naupaq máqe uráunamanibo kemmá íma tínêkukaane. miráimanibo maamin-áwáátáqá minnâ keráwákaráq kumayuq-yátáákóní akoqnáágaraq pááq iyé.” téna Îtuma tiráiye.\nPítaama téna ‘kemá Îtumma íaonaraune’ tiráiye.\n54 Îtuma mirá-timatuwaitata yáqtoqma awíqmeta kóuraae. yemá Îtumma awíqmeta mú mikákáá anó-monoq-nakoni naaúpaq urááe. ánibo Pítaama anaaé waqména uréna nékaq ko máqe-uraiye. 55 kurumá umá yáútúmakaapapoana naamátûpaq iramá agamaréta yaímma-wayukama máawana Pítaama mibáq ya máqe-uraiye. 56 móra-inikoma aónaimma Pítaama iraráq máitana min-ínímmá mayaí ínípóana Pítaamma káonena maará-tiraiye: “maa-nákógáráq Îtute máqe-uraiye.” téna tiráiye. 57 miráitana Pítaama ‘ímiye’ tiráiye: “maan-íníkô, kemá Îtumma íaonaraune.” téna tiráiye. 58 anaaékaqa pááqya-kanaama matáaena káqo-nakoma Pítaamma káonena maará-tiraiye: “egáráqá emá Îtun-annabikemone.” téna tiráiye. miráitana Pítaama maará-tiraiye: “maan-nákô, kemá ímiye.” téna tiráiye. 59 anaaékaqa pááqyamma aayáqtáá-kanaama yáwitana móra-nakoma akoqnáá-aimma téna maará-tiraiye: “áraine. maan-nákómá Îtute máqe-uraine. wemá Kááriribake-naqiye.” téna tiraíye. 60 ánibo Pítaama maará-tiraiye: “maan-nákô, minnámô ténnama kemá íma káonaune.” téna Pítaama kétitana páátákáá kokórigoma áama tiráiye. 61 ánibo uyátárai-naqa Îtuma waéqma Pítaamma aónaraiye. naayóbáqá wemá maará téna Pítaaqtaba tiráine. ‘mi-nókáámmá kokórigoma áama íma tiráinaa kaumobáq té keqtábá íaonaraune tinóne.’ tiráin-aimma Pítaama yauwéqma aúyánámmá ítaraiye. 62 ánibo Pítaama máápaq kumá yaúborena ibiqá ôriq umá yakáiye.\nyemá Îtumma wíráa kéumaketa ikákaae.\n63 Îtumma yáqtóráa-kayukama aábê-aimma kétimaketa ikákaae. 64 yemá tabaráábenapo Îtuni aúrapi yawááq-umakareta maará téta ítama aónaraae: “emá amuné kutuwo. emmá náawa kéikamiyo?” téta tirááe. 65 ókaraq-okaraq umá táí-aimma timá awááguraae.\nkáánítôre-wayukati yúrakaq Îtuni aamá ítama yaíkaae.\n66 aaqá utamákaitata Ítíráaeobake anó-kayukagaraq ámáan-aimma yirááti-wayukagaraq uyátárai-monoq-wayukagaraq mórabi áíkuteta yemá Îtumma awíqmeta yeqtí káánítóre-wayukaraq uréta maará-tiraae: 67 “emá keqtáá timá-timiyo. emá Metáiyabono?” téta Îtumma ítama aónaraae. ánibo Îtuma maará-tiraiye: “kemá keráwáqá timá tíménaqa íma ítama arutéq tirummá timínoe. 68 ánibo kemá keráwákáq yaímma-aimma ítama aónaanaqa keráwáqá ketáaraqa íma yauwéqma tínoe. 69 miráimanibo íbêkaraq anaaékakaraqa aati-aatimá Waayúkagoni Áráaqa máqten-akoqnaagaraqa Áánûqtuni ayáánurapaq maraq mániye.” téna Îtuma tiráiye. 70 máqtemma maará-tiraae: “miráitaa emá enamáárîq Áánûqtumma áanikowabono?” téta Îtumma ítama aónaraae. ánibo Îtuma maará-tima-yimikaiye: “keráwáqá mi kête. minnâ kemúne.” téna Îtuma tiráiye. 71 ánibo yemá maará-tiraae: “ketáámá ókaraqa nóin-ainaq itánátaawaq kéuno? wenóyaupike min-áímmá titaqtaa áqa ítátuwaunataae.” téta tirááe.


Náátsʼózídę́ę́ʼ tłʼohtah nahachagii haalzheehii - Wikiibíídiiya\nNáátsʼózídę́ę́ʼ tłʼohtah nahachagii haalzheehii\ntłʼohtah nahachagii haalzheehii\nNáátsʼózídę́ę́ʼ tłʼohtah nahachagii haalzheehii éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Binááʼádaałtsʼózíidi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Helopsaltes pryeri" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 9–11di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bitéél dóó bitłʼaaʼ dóó bizééʼ éí łigai; bidaaʼ éí diłhił.\nNáátsʼózídę́ę́ʼ tłʼohtah nahachagii haalzheehii éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Teełgaiitah tsídiiłbáhí - Wikiibíídiiya\nTeełgaiitah tsídiiłbáhí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Emberizoidinae" deiłníigo deiyózhí. Teełgaiitah tsídiiłbáhí éí hastą́ą́ ałʼąą ádaatʼé.\nDíí tsídii éí 7–8di asdzoh[?] ádaníłtso łeh. Bitsʼíís éí łibá; bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí diłhiłgo łitso łeh; łaʼ éí bizééʼ éí daalgai; bidaaʼ éí łitsxo.\nTeełgaiitah tsídiiłbáhí bitʼaʼ łitsooígíí éí chʼil binááʼ deildeeł dóó dzidzé deiłchozh.


Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ dáʼákʼehtah chʼał - Wikiibíídiiya\nBiʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ dáʼákʼehtah chʼał\nBiʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ dáʼákʼehtah chʼał éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Minervarya sahyadris" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 0.5–1di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bikʼiiz éí diłhił; bitéél éí diniltso; binááʼ éí ntsaa.\nBiʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ dáʼákʼehtah chʼał éí chʼil bitʼąąʼ dóó dláád yiłchozh; chʼosh yázhí éí yildeeł ałdóʼ.


Tsétah dǫ́ʼiiyiyiitsahí bitéél halchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nTsétah dǫ́ʼiiyiyiitsahí bitéél halchíʼígíí éí tó wónaanídę́ę́ʼ dǫ́ʼiideiyiitsahí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi dóó Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Monticola rufiventris" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 5–7di asdzoh[?] áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís diłhiłgo dootłʼizh; bitéél dóó bitłʼaaʼ éí diłhiłgo halchííʼ; bidaaʼ éí łizhin. Baʼáádígíí éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ.\nTsétah dǫ́ʼiiyiyiitsahí bitéél halchíʼígíí éí chʼosh yázhí dóó dzidzé deildeeł.


Toohjįʼ noołnahii yázhí - Wikiibíídiiya\nToohjįʼ noołnahii yázhí éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Butorides virescens" deiłníigo dayózhí.\nDíí toohjįʼ noołnahii éí bitʼaʼ dóó bitsiiʼ diłhił dóó tátłʼidgo naashchʼąąʼ; bitééldę́ę́ʼ éí dibéłchíʼí; bikeeʼ dóó binááʼ éí daaltsxo. Bitsʼíís éí 16–19di asdzoh[?] áníłtso; 4–8 oz áníłdáas łeh.\nDíí tsídii éí chʼał dóó chʼosh yildeełgo naaghá; łahda hazéí yázhí yilghał ałdóʼ.


Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał bíchį́į́h deekíní - Wikiibíídiiya\nTsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał bíchį́į́h deekíní\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bitsiitsʼiin Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Biyáázh Tsʼǫʼasánígíí Chʼał Chʼał íiyisígíí dóó bikʼéí Chʼał íiyisígíí Chʼał bíchį́į́h dadeekínígíí\nchʼał bíchį́į́h deekíní\nTsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał bíchį́į́h deekíní éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Odorrana schmackeri" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 2–3di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh dóó diłhiłgo naashchʼąąʼ; bijáád dóó bizábąąh éí diłhiłgo łikizh; bitéél éí dinilgai; bíchį́į́h éí deekį́; binááʼ éí ntsaa.\nTsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał bíchį́į́h deekíní éí chʼosh dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Tłʼoh binááʼ yildeełí bizééʼ łitsxooígíí - Wikiibíídiiya\nTłʼoh binááʼ yildeełí bizééʼ łitsxooígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí kéyah dah siʼánígíí beʼałníiʼdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Tiaris olivaceus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–5di asdzoh[?] áníłtso. Bikąʼígíí éí diłhiłgo łitso dóó yshtłizhgo naashchʼąąʼ; bitéél dóó binákʼee éí halzhin; bizééʼ dóó binátsʼiin éí łitsxo; bidaaʼ éí diłhił dóó ditą́. Baʼáádígíí éí łibáago yishtłizh.\nTłʼoh binááʼ yildeełí bizééʼ łitsxooígíí éí tłʼoh binááʼ yildeeł; dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał daʼalzhishígíí - Wikiibíídiiya\nChʼał alzhishí diniltsxooígíí\nChʼał alzhishí bitéél diniltsooígíí\nChʼał alzhishí yishtłizhígíí\nChʼał alzhishí diłhiłígíí\nChʼał alzhishí bikʼiiz halzhinígíí\nChʼał alzhishí łitsxooígíí\nBiʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał daʼalzhishígíí éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Eʼeʼaahjí Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdi tʼéiyá dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Micrixalus" (dóó "Micrixalidae") deiłníigo deiyózhí. Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał daʼalzhishígíí éí 24 ałʼąą ádaatʼé.\nDíí chʼał éí 0.8–2di asdzoh[?] ádaníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí dóó dinilzhingo naashchʼąąʼ łeh; binááʼ éí ntsaa.\nBiʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał daʼalzhishígíí éí chʼil bitʼąąʼ dóó dláád deiłchozh; chʼosh yázhí éí deildeeł ałdóʼ.


Wóláchííʼ yiyiitsahii diniltsxogo noodǫ́zígíí - Wikiibíídiiya\nWóláchííʼ yiyiitsahii diniltsxogo noodǫ́zígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Grallaria dignissima" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin; bizééʼ éí diniltsxogo noodǫ́ǫ́z; bitéél éí łigaigo noodǫ́ǫ́z; bidaaʼ éí diłhił.\nWóláchííʼ yiyiitsahii diniltsxogo noodǫ́zígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.


Dziłtah nákʼeehgaii diłhiłígíí - Wikiibíídiiya\nDziłtah nákʼeehgaii diłhiłígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Zosterops eurycricotus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh dóó diłhił; binákʼee éí łigai; bidaaʼ éí diłhił.\nDziłtah nákʼeehgaii diłhiłígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé dóó chʼil binááʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Dahtsʼaaʼ yiłchozhii bitłʼaaʼ łitsooígíí - Wikiibíídiiya\nDahtsʼaaʼ yiłchozhii bitłʼaaʼ łitsooígíí\nDahtsʼaaʼ yiłchozhii bitłʼaaʼ łitsooígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi dóó Haʼaʼaahjí Naakaii Dootłʼizhí Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Dicaeum melanoxanthum" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 3–5di asdzoh[?] áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís diłhił; bitłʼaaʼ éí łitso; bizééʼ éí łigai; bidaaʼ éí doo nineez da. Baʼáádígíí éí bikąʼígíí yił aheełtʼé.\nDahtsʼaaʼ yiłchozhii bitłʼaaʼ łitsooígíí éí dahtsʼaaʼ bidzidzé dóó tsin bineestʼąʼ yiłchozh; chʼil bijeeh éí yidlą́ ałdóʼ. Łahda naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł.


Náátsʼózídę́ę́ʼ tsintah chʼał binákʼee halzhinígíí - Wikiibíídiiya\nNáátsʼózídę́ę́ʼ tsintah chʼał binákʼee halzhinígíí éí Náátsʼózídę́ę́ʼ tsintah chʼał dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Megophrys major" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 2–4di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; binákʼee éí halzhin; binááʼ éí diłhił.\nNáátsʼózídę́ę́ʼ tsintah chʼał binákʼee halzhinígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.


Dlǫ́ʼii yił Aheedaałtʼéhígíí éí daʼałghałgo naakai: tsídii dóó hazéí dóó naʼashǫ́ʼii haalzheehgo naakai; łeeyiʼ chʼosh dóó chʼosh bikágí ntłʼizí deildeeł ałdóʼ. Dlǫ́ʼii yił aheełtʼéhii łibáhígíí éí tłʼiish báhádzidígíí (tłʼiish bikʼos nteelígíí da) yilghał, łahda.\nLast edited on 30 Yaʼiishjáástsoh 2021, at 00:17\nDíí naaltsoos 30 Yaʼiishjáástsoh 2021 yoołkáłę́ędą́ą́ʼ łahgo ályaa.