Xú káʼnii gájma̱ʼ folleto Atadxawíín Diúu̱\n6-12 ñajunʼ gu̱nʼ marzo\nGÍʼDOO NUMUU RÍ NA̱ʼKHA̱ NÁA BIBLIA “Ikhúúnʼ xtáá ga̱jma̱á ni̱ndxa̱ʼ mu manikríñanʼ”\n13-19 ñajunʼ gu̱nʼ marzo\nGÍʼDOO NUMUU RÍ NA̱ʼKHA̱ NÁA BIBLIA Niniñaaʼ runimbu̱ún kuyáá Jeobá\nXÓO KUWÁANʼ BI̱ NI̱NDXU̱LÚ CRISTIANOS Xóo majmaaʼ folleto Tsíin lá eni rí nandoo Jeobá rí mbiʼi xúgi̱ rá.\n20-26 ñajunʼ gu̱nʼ marzo\nGÍʼDOO NUMUU RÍ NA̱ʼKHA̱ NÁA BIBLIA Xa̱bu̱ numbaaʼ i̱ndó makuwá májánʼ á mu nunimbaníí ikha ndrígóo Jeobá\nXÓO KUWÁANʼ BI̱ NI̱NDXU̱LÚ CRISTIANOS Xú káʼnii gájma̱ʼ folleto Atadxawíín Diúu̱\n27 ñajunʼ gu̱nʼ marzo asndu 2 ñajunʼ gu̱nʼ abril\nGÍʼDOO NUMUU RÍ NA̱ʼKHA̱ NÁA BIBLIA Israel nigumuu kaʼyoo Jeobá\nXÓO KÚWI̱I̱N GA̱JMA̱A̱ XÓO ETARAʼA CRISTIANOS Atambáñun bi̱ kuwa náa guʼwáaʼ mu marmáʼáan a̱jkiu̱ún kuyáá Jeobá\nATRAXNUU NÁA Abé Acholi Afrikáans Albanés Alemán Aluro Amárico Armenio Ateso Aucano Aymara Azerí Azerí (alfabeto cirílico) Bajo alemán Bambara Bassa de Camerún Batak simalunguno Batako karo Batako toba Baulé Becol Bengalí Bete Biak Birmano Boulou Búlgaro Caboverdiano Cakchiquel (Central) Camboyano Catalán Cebuano Chabacano Checo Chichewa Chino mandarín (simplificado) Chino mandarín (tradicional) Chitonga Chitonga de Zimbabue Chitumbuka Chiyao Chokue Chol Chuabo Cibemba Cinamwanga Cingalés Citonga Congo Coreano Criollo de las Seychelles Criollo haitiano Criollo mauriciano Croata Dangme Danés Dayak Diula Duala Edo Efik Embunda Endebele Endebele de Zimbabue Endonga Endáu Enzema Eslovaco Esloveno Español Estonio Ewé Feroés Finlandés Fiyiano Fon Francés Ga Galés Garífuna Georgiano Gokana Griego Groenlandés Guaraní Guerzé Gujarati Gun Hausa Hebreo Herero Hiligaynon Hindi Hmong (blanco) Holandés Húngaro Iban Ibanag Ibinda Ibo Ilocano Indonesio Inglés Ishan Islandés Isoko Italiano Japonés Javanés Kabiye Kannada Kaonde Kayin sgaw Kazajo Kekchí Khana Kikamba Kikongo Kikuyu Kiluba Kimbundu Kiniaruanda Kipende Kirguís Kiribatiano Kirundi Kisi Kisonge Krío Kurdo Kurdo kurmanyí del Cáucaso Kwangalí Kwanyama Kyangonde Lao Lenguaje de señas brasileño Lenie Letón Lhukonzo Lifu Lingala Lituano Lomue Luganda Lunda Luo Luvale Macedonio Macua Malayo Malayálam Malgache Maltés Mam Mambue-Lungu Mapudungún Maratí Maya Mazateco de Huautla Mendé Mixe Mixteco de Guerrero Mizo Mongol Moré Navajo Nepalés Ngäbere (o guaymí) Nias Niueano Noruego Nyaneka Nyungwe Náhuatl de Guerrero Náhuatl de la Huasteca Náhuatl del centro Náhuatl del norte de Puebla Okpe Oromo Otetela Otomí del valle del Mezquital Pangasinán Panjabí Papiamento de Curazao Persa Pidgin camerunés Pidgin de las islas Salomón Pidgin nigeriano Polaco Portugués Portugués europeo Purépecha Quechua ancashino Quechua ayacuchano Quechua boliviano Quechua cuzqueño Quichua de Chimborazo Quichua de Imbabura Quiché Romaní de Macedonia Romaní de Macedonia (alfabeto cirílico) Romaní de Serbia Romaní del sur de Grecia Rumano Runyankore Ruso Rutoro Samoano Sangir Sango Saramacano Sena Sepedi Serbio Serbio (alfabeto latino) Sesoto de Lesoto Sesoto de Sudáfrica Setsuana Shona Sidama Silozi Soli Sranangtongo Suajili Suajili del Congo Suati Sueco Sundanés Tagalo Tahitiano Tai Tamil Tandroy Tankarana Tayik Telugu Tetun Dili Tigriña Tivo Tojolabal Tok pisin Tongano Totonaco Tseltal Tshiluba Tsonga Tsotsil Turco Turcomano Tuvaluano Twi Ucraniano Uhobo Uigur (alfabeto cirílico) Umbundú Urdu Uruund Uzbeko Vascuence Vendal Vezo Vietnamita Wallisiano Waray-Waray Wayuunaiki Wolaita Xhosa Xitshwa Yacouba Yoruba Zandé Zapoteco de Lachiguiri Zapoteco del Istmo Zulú abui criollo de Belice gallego me̱ʼpha̱a̱ valenciano Árabe Ñanya Ñemba\nXóo kúwi̱i̱n ga̱jma̱a̱ xóo Etaraʼa Cristianos | Marzo tsiguʼ 2017\nFolleto Atadxawíín Diúu̱ nigumaratáá mu mambáyulúʼ muʼsngúún xa̱bu̱ bi̱ naʼniún mingíjyúuʼ muraxnuu. I̱yi̱i̱ʼ rígi̱ kagu̱ mbaʼa xtiʼkhuu rí mambáyúu xa̱bu̱ makro̱ʼo̱o̱ kiʼsngáa rí gíʼdoo numuu rí na̱ʼkha̱ náa Biblia. Mámbá kíxnuu kagu̱ a̱jma̱ ináa ga̱jma̱a̱ tima xtiʼkhu rí nigumaratáá májánʼ ma̱ngaa tima flechas rí maʼga̱ kañán náa imbo̱o̱ xtiʼkhu.\nFolleto Atadxawíín Diúu̱ ga̱jma̱a̱ araxtaa kámuu mbiʼi tima ikháá má xtiʼkhu rí na̱ʼkha̱ náa folleto Atadxawíín Diúu̱, mú kagu̱ itháan ajngáa. Xa̱bu̱ bi̱ nuraxnuu itháan májánʼ ma̱ndoo munigajmaa ga̱jma̱a̱ folleto rígi̱. Ma̱ngaa i̱yi̱i̱ʼ rígi̱ najmún bi̱ nusngáa maski ajndu bi̱ najuiʼsngáá najmuu folleto Atadxawíín Diúu̱. Tikhu ináa kagu̱ kúgumaʼá náa naʼthí i̱ʼwáʼ rí ma̱ndoo musngajmáá xa̱bu̱ á mu kaʼnii ma̱ndoo.\nMa̱ndoo muxnaxí folleto rígi̱ asndu xú káʼnii má gu̱nʼ. Índo̱ nuʼsngáa ga̱jma̱a̱ numuu Biblia, gajmaaʼ xtiʼkhu mu marata̱ rí na̱ʼkha̱ náa Biblia. Atani̱i̱ graxe̱ bi̱ narasngáá mu ikhaa mariʼña̱a̱ ga̱jma̱a̱ ma̱ta̱ya̱a̱ á mu nakro̱ʼo̱o̱ rí xtáa rajmañuu. Atraxnuu ga̱jma̱a̱ arathá textos rí na̱ʼkha̱ iwáá kayuʼ. Índo̱ gámbala folleto rígi̱, mu mumbayíí bi̱ nusngáá mu nda̱wa̱á majngúun iyááʼ, gunigajmaa libro Ndiéjunʼ phú eʼsngáa náa Biblia rá.\nXÓO KÚWI̱I̱N GA̱JMA̱A̱ XÓO ETARAʼA CRISTIANOS Marzo tsiguʼ 2017


Dziłtah biniiʼdootłʼizh - Wikiibíídiiya\nDziłtah biniiʼdootłʼizh éí yótʼáahdi tsídii dóó néʼéshjaaʼ dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Glaucidium gnoma" deiłníigo dayózhí. Dziłtah biniiʼdootłʼizh éí kéyah dah siʼánígíí beʼałníiʼdi hólǫ́.\nDziłtah biniiʼdootłʼizh éí naʼastsʼǫǫsí dóó łeeyiʼ bitiiní dóó hazéí yázhí deilghał; chʼosh dóó naʼashjéʼii éí deildeeł ałdóʼ.


Bitsįʼ Yishtłizhii Tónteeldę́ę́ʼ nákʼeehgaii łibáhígíí - Wikiibíídiiya\nBitsįʼ Yishtłizhii Tónteeldę́ę́ʼ nákʼeehgaii łibáhígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Bitsįʼ Yishtłizhii Tónteel bikáaʼdi kéyah dah ndaaʼeełí léiʼ bikáaʼgi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Zosterops mauritianus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitʼaʼ éí diłhił; bitłʼaakááʼ éí łigai; bidaaʼ éí diłhił.\nBitsįʼ Yishtłizhii Tónteeldę́ę́ʼ nákʼeehgaii łibáhígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé dóó chʼil binááʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


DSC2820 - baowah - indafoto.hu\n\n\n2017. márc. 24. 16:22


Hi everybody! Today's lesson is all around bonds to 100.\nWork through the PowerPoint below and then attempt the problem solving sheet.\nBond to 100.pdf


Táłtłʼááh chʼoshtʼą́hí bikááʼtsʼinígíí - Wikiibíídiiya\nTáłtłʼááh chʼoshtʼą́hí bikááʼtsʼinígíí\nBilagáana bizaadjí éí “chiton ("kʼaitin")” wolyé.\nTáłtłʼááh chʼoshtʼą́hí bikááʼtsʼinígíí éí 1,000go daatsʼí ałʼąą ádaatʼéego hólǫ́; ndaʼałkaahí éí "Polyplacophora" deiłníigo dayózhí.\nDahináanii → Naaldeehii→ Bíígháán Ádaadinígíí ↓\n(→ Chʼosh chʼééh digháhii)\nDíí chʼosh éí chʼosh chʼééh digháhii ndahalin, áko ndi éí kááʼtsʼiní nahalingo bikágí ntłʼiz, áádóó éí wónitłʼizí nahalingo ńdaniimas; tónteel bibąąhgi dahólǫ́; áadi éí tsékʼiʼ dóó táłtłʼááh tsé dahólónígíí biyaagi dahiná. Daʼałchozh dóó daʼalghałgo naakai.\nWikispecies Táłtłʼááh chʼoshtʼą́hí bikááʼtsʼinígíí yaa halneʼ shį́į́.\nTáłtłʼááh chʼoshtʼą́hí bikááʼtsʼinígíí beʼelyaaígíí Wikimedia Commonsdi dahólǫ́ǫ́ shį́į́.\nChʼosh bijáád ádaadinígíí dóó Łóóʼ Bigaan Dahólónígíí\nChʼosh bitsʼaʼ doolghasígíí · Chʼosh dichiłí bitsʼaʼígíí · Chʼosh yoołgai bitsʼaʼígíí\nŁóóʼ bigaanłánígo bitsʼaʼígíí · Łóóʼ bigaan neeznání · Łóóʼ bigaan tseebíí\n[Chʼosh chʼééh digháhii]\nNaaltsoos biiʼ sinilí: Táyiʼ ndaaldeehiiChʼosh bijáád ádaadinígííNaaltsoos biiʼ sinilí (doo yitʼínii): Pages using duplicate arguments in template calls\tNavigation menu\nEnglishEspañolالعربيةAzərbaycancaБеларускаяБеларуская (тарашкевіца)БългарскиBosanskiCatalàČeštinaDeutschEuskaraفارسیFrançaisGaeilgeGalego한국어ՀայերենHrvatskiBahasa IndonesiaInterlinguaÍslenskaItalianoעבריתBasa Jawaಕನ್ನಡქართულიҚазақшаLatviešuLietuviųMagyarМакедонскиമലയാളംNederlands日本語Norsk bokmålPolskiPortuguêsRomânăРусскийSimple EnglishSlovenčinaSlovenščinaСрпски / srpskiSuomiSvenskaไทยTürkçeУкраїнськаWinaray中文\tyitsʼádaanítiʼí łahgo áshłééh\tDíí naaltsoos 19 Tʼą́ą́chil 2016 yoołkáłę́ędą́ą́ʼ łahgo ályaa.


Heb 13 | `KZE | STEP | Ísu Káráísitiye tarúmai máyáawai Áánútuna akúníꞋa umái máyáamba póꞋa moórá-morawaivimba kentirumbá kwétimeꞋa íma ivátuwaaro.\nÁánútu aamoí ínkwáe-iꞋa oro siráin-kwasai.\n1 Ísu Káráísitiye tarúmai máyáawai Áánútuna akúníꞋa umái máyáamba póꞋa moórá-morawaivimba kentirumbá kwétimeꞋa íma ivátuwaaro. 2 namu-kwaasímó tíyaꞋo éꞋa toómbá naambá kwétimeꞋa íma iváꞋá tiyúwáaro. évakarawaimo mirámó uráamba íma marapá-kwáásí kaweꞋá umátínkaraavo kwíyómpaken-kwayoꞋnarawaꞋa mirá umátínkaraavo íma kwíyómpakewai owé-ímáyáá uráavo marapákén-kwáásí owé-ímáyáá uráawe. mindáyaveꞋa namu-kwaasí túwaꞋnaa oro. 3 Áánútuna kwaásivinkemba kwená kwaási onkákémbá évakarawai tíꞋmaesa ándávaꞋa mótínkáamba miwísé ándáraamba umái maémáyáambanivo mindáyaveꞋa imáyáa éꞋa túwaꞋnaa oro. umbai-yántááꞋá miwívímbá kwáyáin-kwaasi keinárawapinkwaraꞋa miráumai umbai-yántáákáámbá kwáyáiwain-ovo imáyáa éꞋa túwaꞋnaa oro.\n4 aaraimó kwaaimó máyáawasa kwaaimó aaraimó máyáawasa kwéon-amba kawer-ámbán-ivo aaraí íma sáwí-ankaꞋa nááówasa kwaaí íma sáwí-ankaꞋa nááówasa miráumai máyáavo aarai-úmóyáné kwaai-úmóyáné íma oró. mirámó íyanamo éna Áánútu sáwí-meyamba timíníye.\n5 Áánútu séna\níma tiyuwéꞋa túwaꞋnaa ónaumne\nmináímbá siráintaveta asiramái méta séta\nÍsóigo kwésuwaꞋnaa-imba póꞋa kwaásimo\nsáwíꞋo umásinkaiyamba íma sááꞋa káníye\nséna Áánútun-aai aúváívimba agaimaréna siráimba póꞋa óntantaveꞋa íma anón-imayaa éꞋa mirán-tántáákó kembá tátorainaꞋa sáwíꞋa iíyáváínivo makáan-tantaataveꞋa séꞋa mindá kanaán-iye seró.\n7 ááéma kentí anón-kwaasi Áánútun-aai simátímakaawaiyaveꞋa imáyáa oró. miwímó máyón-aaine pukáan-aaine imáyáa éꞋa Áánútuwemo aráápamaimo maémáéntemba mirá oró. 8 Ísu Káráísiti naaóváꞋó uráintene minkáꞋó mirá uráintene ívékwaraꞋa mirá kwéintene naaénkwaraꞋa mirámó íníntene. mindáyaveꞋa 9 toómbá aambá áúmbakaan-amba kwaránááomba íma túwaꞋnaa ínívo Áánútu úwoi súwaꞋnaa umáíya kwéasiramasinkaivo óꞋon-oꞋom-bonor-aimba kampaꞋ-mónór-áímbá iséꞋa kwáráavainivo kárákwiyoro.\n10 Ísu Káráísitimo puwénamo kwenáúmo Áánútumbo ámakaintavenaya kwésuwaꞋnaa-imbanivo mono-náúmpáꞋó monoꞋ-máyáí-kwáásímó póímo tuvúꞋmáímo Áánútumbo ámén-kwaasi íma kanaán-umai kwétuwaꞋnaa-iye. 11 aivaꞋ-mónó-káwáánákó kwaási sáwíꞋo uráantavena póí tuvukéna naaemá umaéna Áánútuna aokaꞋ-náúmpáꞋá iréna mindááémá tuvimpín-úmáráísasa mimpóí mindáókona aaumépaꞋa íma nésa agaisukáawe.\n12 miráumai Ísu Káráísiti kentááyávéna imáyáa éna sáwí-imayaa maitiyuwánaumne séna íma aꞋáo súwasa áíꞋmaesa mindáókona aaumépaꞋa móankaresa tuvúwúwana puwúwana kwená naaemá kunkáiye. mirámó uráimba póímo tuvúꞋmáímo Áánútumbo ámén-kwaasi íma kanaán-umai kwétuwaꞋnaa-ivo kentáá kwésuwaꞋnaa-iye. 13 Ísumba áíꞋmaesa mindáókona aaumépaꞋa móankaresa tuvúwúwana pukáimba miráumai monoꞋ-náúmpáꞋó póímo tuvúꞋmáímo Áánútumbo ámén-amba tuwáúnasaya kwembó simáímo sáwíꞋo umánkaraantemba kentáágwáráꞋá simái sáwíꞋa umásínkáamba póta íya kwentá auwánaumne. 14 marapáꞋó kwaíkwaiꞋo ínín-daoꞋa íma kwáyáintaveta kwíyómpaꞋo maíꞋmaitaamo ónaunda-naopata imáyáaya éta póta íya kwentá auwánaumne.\n15 Áánútumbo póímo áméntemba Ísu Káráísiti kentááyávénawe séna pukáintaveta Áánútuna kwaási úne súndawaiya aamoí umánkámae kwéiyeta kwenáwíꞋa mósá maréta íya túwáano. 16 kaweꞋá umátinketa túwaꞋnaa eta íyaamo túwáandayavena Áánútu aamoí íníye.\n17 kentí anón-kwaasi táái iséꞋa kwésentemba mirán-oro. keinárawakaꞋa kaweꞋá umái kárákwimae kwéiyesa naaémba Áánútumba mimbáyáíyávéꞋa simámenaaowe. miwí tááimo ísámaimo kaweꞋó íyasamo ésa aamoí íyaꞋa mindáyaveꞋa kaweꞋá umái ménaaowe. miwí tááimo ímo ísámaimo kaweꞋó íyasamo ésa miwítí mayáí umbaí táínaꞋa mindáyaveꞋa íma kaweꞋá umái ménaaowe.\n18 imáyáa éta kentáásirumpinta íma aaí kwáyáísata amápa-tantaataveta arupíya ónáeya kwésumpo kentááyávéꞋa ÁánútumpaꞋa námúnaa símae íyóro. 19 asiramái simátimeꞋa séꞋa ókwaraꞋa kentópaꞋa sáwíyankaꞋa kónaunda-amba Áánútu paárinintaveꞋa námúnaa seró súne.\n20 Áánútu paru kwéumatinkaiwaina ááinko éna Ísóigo Ísu pukáimpinkemba usásinankarowana puwúwanamo kwená naaemó kunkáintavena póna simái tarúmakain-aimba kwaíkwaiꞋa ínana sipisípiraꞋo kárákwiraiwaimo intembá Ísóigo Ísu kentááráꞋá kwégarakwiyiye. 21 Áánútuna imáyáavinkeniꞋa ónááontavena Áánútu asirayámbá timíníntaveꞋa námúnaa kwésune. Áánútu kentáásirumpinta mayáí kwémayaimba Ísu Káráísitina asirayándéí kwembó arááímo taim-báyáí Áánútu mayáníntaveꞋa námúnaa kwésune. Ísu Káráísiti áwíꞋa aasiyaasí anómba kwaíkwaiꞋa kwéimba árair-aimba intávéꞋa námúnaa kwésune.\n22 kesí kwaásiyono. asiramái simátimeꞋa séꞋa asiramátinkanaundayaveꞋa maanáúváímá agaimái timúnda íma ayáátáár-aimban-ivo kwempaꞋá méꞋa ísáaro. 23 moórá-aimba ísáaro. moóráwai áwíꞋa Tímóti ándávakemba kwéayurankaamba póna ááémo tínaꞋo éꞋa kentópaꞋo kóndaraꞋa áíꞋmaeꞋa kónaumne.\n24 kentí anón-kwaasiyavetaawe Áánútuna kwaási amáparawaiyavetaawe simátimeꞋa séꞋa kaweꞋá umái máéro kwésune. Áánútuna kwaási Ítári-maravakewai simátimesa sésa kaweꞋá umái máéro kwésewe.\n25 Áánútu úwoi kwétuwaꞋnaa-intaveꞋa námúnaa kwésune.


Tsídiidaanézí bidaaʼ kʼíjílchiiʼígíí - Wikiibíídiiya\nTsídiidaanézí bidaaʼ kʼíjílchiiʼígíí\nTsídiidaanézí bidaaʼ kʼíjílchiiʼígíí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ephippiorhynchus senegalensis" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 50–60di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łigai; bitʼaʼ dóó bikʼos éí łizhin; bitsiiʼ éí łizhin ałdóʼ; bidaaʼ éí łizhin dóó kʼijílchiiʼ; bijáád éí nineez dóó áłtsʼóózí.\nTsídiidaanézí bidaaʼ kʼíjílchiiʼígíí éí naʼashǫ́ʼii dóó łóóʼ dóó naaldlooshii yázhí deilghał.


Tsintah noolchʼóshii bitʼaʼ dibéłchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nTsintah noolchʼóshii bitʼaʼ dibéłchíʼígíí\nTsintah noolchʼóshii bitʼaʼ dibéłchíʼígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Bikéyahdi dóó Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Thryophilus rufalbus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 5–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilbá; bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí dibéłchíʼí dóó diłhiłgo noodǫ́ǫ́z; bitsiitʼáád dóó binághah éí dibéłchíʼí; binátsʼiin éí łigai; bidaaʼ éí diłhił.\nTsintah noolchʼóshii bitʼaʼ dibéłchíʼígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé dóó chʼil binááʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Tsídiiłtsooí daachʼį́dí diłhiłígíí - Wikiibíídiiya\nTsídiiłtsooí daachʼį́dí diłhiłígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Sicalis olivascens" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo łitso; bitʼaʼ éí łibá; bidaaʼ éí łibá dóó doo nineez da.\nTsídiiłtsooí daachʼį́dí diłhiłígíí éí chʼil binááʼ yildeeł.


Tsídiidlohí bitéél noodǫ́zígíí - Wikiibíídiiya\nTsídiidlohí bitéél noodǫ́zígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi dóó Naashchʼąąʼ Bidiyogíihnii Bikéyahdi dóó Bilį́į́ʼ Ńdeiltihii Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Trochalopteron lineatum" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 7–9di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bitéél dóó binághah éí dinilgaigo noodǫ́ǫ́z; bizééʼ dóó bitsiiyah éí halbá; bidaaʼ éí diłhił.\nTsídiidlohí bitéél noodǫ́zígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; łahda chʼał dóó naʼashǫ́ʼii yázhí yilghał; dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Chʼał ndahatʼeʼígíí - Wikiibíídiiya\nChʼał ndahatʼeʼígíí éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózí dóo Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi dóó Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Euphlyctis" deiłníigo deiyózhí. Chʼał ndahatʼeʼígíí éí tseebíí ałʼąą ádaatʼé.\nDíí chʼał éí 1–2di asdzoh[?] ádaníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo dootłʼizh dóó łibáago łikizh łeh; binááʼ éí ntsaa.\nChʼał ndahatʼeʼígíí éí chʼil bitʼąąʼ dóó dláád deiłchozh; chʼosh yázhí éí deildeeł ałdóʼ.


Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tsinyiʼ chʼał binághah dibéłchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tsinyiʼ chʼał binághah dibéłchíʼígíí éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Leptopelis anchietae" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 1.5–2.2di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; binághah éí dibéłchíʼí; bitéél éí dinilbá; binááʼ éí ntsaa.\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tsinyiʼ chʼał binághah dibéłchíʼígíí éí wóláchííʼ dóó tsinaʼayąʼii dóó tąądee naagháhii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼil bitʼąąʼ łaʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.\nNaakaii Łizhiní Bikéyah beʼałnííʼdę́ę́ʼ tsinyiʼ chʼał · Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tsinyiʼ chʼał bikʼiiz yistłʼinígíí · Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tsinyiʼ chʼał binááʼ diłhiłgo łichíʼígíí · Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tsinyiʼ chʼał binááʼ łichíʼígíí · Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tsinyiʼ chʼał binághah dibéłchíʼígíí · Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tsinyiʼ chʼał chʼilgo dootłʼizhígíí · Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tsinyiʼ chʼał dah daaltsooígíí · Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tsinyiʼ chʼał dibéłchíʼígíí · Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tsinyiʼ chʼał diłhiłígíí · Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tsinyiʼ chʼał dinilbáhígíí · Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tsinyiʼ chʼał łibáago dootłʼizhígíí · Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tsinyiʼ chʼał yishtłizhígíí · Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tsinyiʼ chʼał yistłʼinígíí


Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ dahoditłééʼgóó chʼał nahałʼinígíí - Wikiibíídiiya\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ dahoditłééʼgóó chʼał nahałʼinígíí éí táyiʼ dóó niʼkáágóó ndaakaaígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Limnodynastes fletcheri" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 1.5–2di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ dóó dinilzhingo łikizh; binááʼ éí diłhił.\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ dahoditłééʼgóó chʼał nahałʼinígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.\nDahoditłééʼgóó chʼał nahałʼinígíí


Naalʼeełí binákʼee halchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nNaalʼeełí binákʼee halchíʼígíí éí táłkááʼ naalʼeełí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Bikéyahdi dóó Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Cairina moschata" deiłníigo dayózhí. Tʼáá díí tʼéiyá tsídii "Cairina"-jí atah yisdzoh.\nDíí naalʼeełí éí 25–34di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin dóó łigaigo naashchʼąąʼ; binákʼee éí halchííʼ; bidaaʼ éí łichííʼ ałdóʼ.\nNaalʼeełí binákʼee halchíʼígíí éí tłʼoh dóó chʼil binááʼ dóó azeeʼ yiyą́ą łeh; chʼosh dóó wóʼałtaasʼéí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Náátsʼózídę́ę́ʼ chʼééh digháhii bitsʼaʼ yilzhólí dóó naashchʼąąʼígíí - Wikiibíídiiya\nNáátsʼózídę́ę́ʼ chʼééh digháhii bitsʼaʼ yilzhólí dóó naashchʼąąʼígíí\nNáátsʼózídę́ę́ʼ chʼééh digháhii bitsʼaʼ yilzhólí dóó naashchʼąąʼígíí éí chʼééh digháhii dóó tsisteeł dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Nilssonia formosa" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼééh digháhii éí 25–40di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitsʼaʼ éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ dóó dah daalzhin.\nNáátsʼózídę́ę́ʼ chʼééh digháhii bitsʼaʼ yilzhólí dóó naashchʼąąʼígíí éí łóóʼ dóó tąądee naagháhii dóó chʼał yázhí yilghał; chʼil bitʼąąʼ dóó chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Atʼąątah ayáásh bitłʼaakááʼ łitsooígíí - Wikiibíídiiya\nAtʼąątah ayáásh bitłʼaakááʼ łitsooígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Naakaii Dootłʼizhí Bikéyahdi dóó Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Phylloscopus cantator" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 3–5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łitsogo yishtłizh; bitʼaʼ éí dibéłchíʼíigo naashchʼąąʼ; bitłʼaakááʼ dóó bizééʼ dóó binátsʼiin éí łitso; bitłʼaaʼ éí dinilbá; bidaaʼ éí diłhił.\nAtʼąątah ayáásh bitłʼaakááʼ łitsooígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Náátsʼózídę́ę́ʼ atʼąątah chʼał dinilbáhígíí - Wikiibíídiiya\nNáátsʼózídę́ę́ʼ atʼąątah chʼał dinilbáhígíí\natʼąątah chʼał dinilbáhígíí\nNáátsʼózídę́ę́ʼ atʼąątah chʼał dinilbáhígíí éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi dóó Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi dóó Kéyah Dańlíinii bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Kurixalus appendiculatus" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 1–2di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilbá; bitéél éí diniltso; binááʼ éí ntsaa.\nNáátsʼózídę́ę́ʼ atʼąątah chʼał dinilbáhígíí éí chʼil bitʼąąʼ dóó dláád yiłchozh; chʼosh yázhí éí yildeeł ałdóʼ.


Atʼąątah chʼałchilí dootłʼizh dóó łitsooígíí - Wikiibíídiiya\nAtʼąątah chʼałchilí dootłʼizh dóó łitsooígíí\nAtʼąątah chʼałchilí dootłʼizh dóó łitsooígíí éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Raorchestes jayarami" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 0.8–1di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh; bitéél éí łitso; bílalátah éí daditą́; binááʼ éí ntsaa.\nAtʼąątah chʼałchilí dootłʼizh dóó łitsooígíí éí chʼil bitʼąąʼ dóó dláád yiłchozh; chʼosh yázhí éí yildeeł ałdóʼ.


Chʼizhaazhii bitéél noodǫ́zígíí - Wikiibíídiiya\nChʼizhaazhii bitéél noodǫ́zígíí\nChʼizhaazhii bitéél noodǫ́zígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Dańlíinii bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ptilocichla mindanensis" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bitéél éí łigai dóó diłhiłgo noodǫ́ǫ́z; bizééʼ dóó binátsʼiin éí łigai; bidaaʼ éí łibá.\nChʼizhaazhii bitéél noodǫ́zígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí łizhinígíí - Wikiibíídiiya\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí łizhinígíí\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí łizhinígíí éí naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Niveoscincus coventryi" (éí doodaiiʼ "Carinascincus coventryi") deiłníigo dayózhí.\nDíí naʼashǫ́ʼii éí 4–6di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí łizin; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí łizhinígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.


Tééh jádí íiyisígíí - Wikiibíídiiya\nTééh jádí íiyisígíí\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Bidił Daazdoígíí dóó Daʼałtʼoʼígíí Biishchʼid Dahólónígíí Náhookǫs biyaadi Hadahóólįįdígíí Bikéshgaan Naaki dóó Bikéshgaan Dį́įʼii Ńdaʼatʼaałii bideeʼ dahólónígíí Bideeʼtsʼinígíí Jádítsoh dóó bikʼéí Tééh jádí\nTééh jádí íiyisígíí éí Naaldlooshii Bikéshgaan Dahólónígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Taurotragus oryx" deiłníigo dayózhí.\nDíí naaldlooshii éí 4–5di adéesʼeez[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bikąʼígíí éí bizééʼ łigai łeh.\nTééh jádí íiyisígíí éí chʼil bitʼąąʼ dóó tłʼoh yiłchozh dóó náʼátʼaał.


Tsékʼi naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí łibáhígíí - Wikiibíídiiya\nTsékʼi naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí łibáhígíí éí naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Eʼeʼaahjí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Egernia napoleonis" deiłníigo dayózhí.\nDíí naʼashǫ́ʼii éí 15–20di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí łibáago dinilzhin dóó dinilgaigo yistłʼin; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.\nTsékʼi naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí łibáhígíí éí chʼil bitʼąąʼ dóó tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé yiłchozh; chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Hoshtah jádídlǫ́ʼii - Wikiibíídiiya\nHoshtah jádídlǫ́ʼii éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Bikéyahdi dóó Ahééháshį́įhdi dóó Shádiʼááhjí Hoozdo Hahoodzodi dóó Akałii Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Campylorhynchus brunneicapillus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 7–8di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼíigo naashchʼąąʼ dóó łigaigo yistłʼin; binátsʼiin éí łigai; bizééʼ éí halzhin; bitéél éí dinilbá dóó łizhingo łikizh; bidaaʼ éí diłhił.\nHoshtah jádídlǫ́ʼii éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé dóó chʼil binááʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Chʼil naʼatłʼoʼii biyaʼ - Wikiibíídiiya\nChʼil naʼatłʼoʼii biyaʼ éí wódaʼatsʼǫǫsii dah yikahjí atah daasdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Phylloxeridae" deiłníigo dayózhí. Chʼil naʼatłʼoʼii biyaʼ éí nahasdzáán bikáaʼgi 75 ánéelą́ą́ʼ ałʼąą ádaatʼéego dahólǫ́.\nDíí chʼosh éí tʼáá díkwíí mm tʼéiyá ádaníłtso; bijáád hastą́ą́, bideeʼ doo nineez da. Tsin dóó chʼil naʼatłʼoʼii bitʼąąʼ yikáaʼgi éí dahiná.


Shádiʼááhdę́ę́ʼ chʼał áłtsʼíísí bizééʼ łitsooígíí - Wikiibíídiiya\nchʼał áłtsʼíísí bizééʼ łitsooígíí\nShádiʼááhdę́ę́ʼ chʼał áłtsʼíísí bizééʼ łitsooígíí éí tsinlátah chʼał dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pristimantis taeniatus" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 0.6–1.2di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bizééʼ dóó bitéél éí łitso; binááʼ éí diłhił.\nShádiʼááhdę́ę́ʼ chʼał áłtsʼíísí bizééʼ łitsooígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.


Atʼąąʼ yiníłʼíní bitsiitʼáád dinilzhinígíí - Wikiibíídiiya\nAtʼąąʼ yiníłʼíní bitsiitʼáád dinilzhinígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Clibanornis rectirostris" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 6–7di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bitsiitʼáád dóó bitseeʼ éí dinilzhin; bizééʼ dóó bitéél éí dinilbá; bidaaʼ éí łibá.\nAtʼąąʼ yiníłʼíní bitsiitʼáád dinilzhinígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Comparative Siouan Dictionary - Entry long, extended in time or space > distant, then\nlong, extended in time or space > distant, then\nCrow shía ‘a long time’ GG:63 , shía ‘long after’ GG:66\nHidatsa ha- in: hak ‘then’ H&V , ha- in: hakha• ‘this time’ H&V , ha- in: haruk ‘and then, when’ J , ha- in: háwa ‘then, again, there, and’ H&V , -a- in: tía ‘to be late, take a long time’ J , -a- in: tíatha•c; -tha• ‘not long ago; not’ H&V , -a- in: tíaruk šíakha ‘after a long time’ J\nMandan hą́- in: hą́hik ‘time, occasion’ H:65 , -hą- in: té•hąʔš ‘it’s far away’ RTC , -hą- ‘it’s far away’ H:483 , -hą- in: téhąta\nLakota -hą́ in: ehą́ ‘then, at that time; then, at that place; to, thus far’ [word is used when one is pointing at the same time, as in saying: He emp (please check the content of this field)] EB:139 , -hą́- in: ehą́na ‘long ago’ [in ref. to time and place] EB:140 , -hą́- in: ehą́tą ‘already, ever since, from the outset’ [of tohą] EB:140 , -hą́- in: ehą́tąhą ‘from, from that time or place’ [cf. lehąkeca, hehąkeca] EB:140 , -hą́- in: ehą́tu ‘at that time’ EB:140 , -hą́- in: ehą́tuke ‘just then, then; indeed’ EB:140 , -hą́- in: ehą́tuxci ‘just at that time’ EB:140 , -hą́- in: ehą́yą ‘so far, as far as, up to a certain mark, as in filling a bottle’ EB:140 , -hą in: héhą ‘at that time, then’ EB:171 , -hą- in: hehą́xca ‘then and not until then’ EB:171 , -hą- in: héhąni ‘then’ EB:171 , -hą- in: hehą́tą ‘from that time; therefore’ EB:171 , -hą- in: hehą́tąhą ‘from that time, therefore’ EB:171 , -hą- in: hehą́tu ‘at that time, then’ EB:171 , -hą- in: hehą́yą ‘so far, in ref. to places; so long, in ref. to time; from that time at that time, then’ EB:171 , -hą in: kahą́ ‘to this, thus far’ EB:273 , -hą- in: kahą́tu ‘to that, so far, so long’ EB:273 , -hą- in: kahą́tuya ‘so far’ EB:273 , -hą- in: kahą́yą ‘thus far’ EB:273 , -hą- in: kahą́yela ‘only so far, only so long’ EB:324 , -hą in: lehą́ ‘now, thus far; at this place’ EB:814 , -hą- in: lehą́kata ‘Hither, from far away’ EB:324 , -hą- in: lehą́keca ‘so long, so high, so short’ EB:324 , -hą- in: lehą́tąhą ‘from this’ EB:324 , -hą- in: lehą́tu ‘to this, thus far; now’ EB:324 , -hą- in: lehą́tuya ‘to this extent, on this wise’ EB:324 , -hą- in: lehą́yą ‘so far, in space; so long, in time’ EB:324 , -hą in: letą́hą ‘from this place or this time’ EB:486a , -hą in: théhą ‘far, long’ EB:486 , -hą- in: téhątą ‘from afar’ EB:486 , -hą- in: théhątąhą ‘from afar’ EB:486b , -hą- in: théhątu ‘far off, to or at a great distance’ EB:486b , -hą- in: théhątuya ‘far off, to or at a great distance’ EB:486 , -hą- in: téhąyą ‘far away’ EB:493 , -hą in: tohą́hą ‘At what time? At what times, places? How far?’ EB:493 , -hą- in: tohą́keca ‘How long? this usually ref. to space’’ EB:493 , -hą- in: tóhąšna ‘sometime’ EB:493 , -hą- in: tohą́tą ‘for all the past time’ EB:493 , -hą- in: tohą́tu ‘When?’ EB:493 , -hą- in: tóhąxci ‘some other time in the future perhaps’ EB:493 , -hą- in: tohą́yą ‘as long as, as far as; for how long?’\nDakota -han , †hą ‘far’ [“-han” in téhan] , -han- , †hą ‘distant’ [“-han-” in téhantu]\nKanza/Kaw -hą in: ákkihą ‘beyond, in the distant past’ RR\nOsage áhkihą ‘to go beyond’\nBiloxi haⁿtcá , †hąčá ‘implies uncertainty’ D&S:196a , haⁿ , †hąčá ‘and or when: always follows immediately after some verb’ D&S:195b , -haⁿ in: eḳaⁿhaⁿ´ (= eḳaⁿHaⁿ, ekaⁿhaⁿ, eḳihaⁿ, eḳehaⁿ´) , †hąčá ‘and then, whereupon’\nBoas and Deloria (p. 119, para. 155, nmbr. 13) compare -hąkeca ‘it is of that length’ with hąska ‘long’. Their observation is highly suggestive, though presumably hąska is bi-morphemic, from hą and ske/a ‘near’ > ‘like, similar’.


Táshchozhii bitéél dinilzhinígíí - Wikiibíídiiya\nTáshchozhii bitéél dinilzhinígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Riparia cincta" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin; bizééʼ dóó bitłʼaaʼ dóó binátsʼiin éí łigai; bidaaʼ éí łizhin.\nTáshchozhii bitéél dinilzhinígíí éí naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Yakʼusda bughunek: k’andit khunek neba lhaidinla Matthew 14\nJohn dune too be 'ulh'en, 'en hizelhghi\n1 'Et hoh da wheghah whudezulh hoh hubudayi cho Herod 'en Sizi yulh údants'o. 2 'Et Herod bube 'ustl'en ndo búlhni, “Ndun John dune too be 'ulh'en, 'en 'int'ah. Yaidla tah nakhitna. 'Et huwa 'ut'en hoolhtus tune'út'en.” 3 Ndez na'a 'uhooja hoh da Herod John hiyílhchoot, hiyulhghel 'ink'ez tsak'e híya'ai. Bulhutsin Philip hiyulhni, 'en bu'at Herodias hiyulhni, 'en bula gha ts'ih 'uhiyínla. 4 'Et John 'en Herod ndi yulhni, “'Aw nyun mba ts'ah'un na'a cha'hoot'ah hoh 'uyoon bu'at buzih sinda.” 5 'Et Herod yutuzelhghelh hukwa' ninzun. 'Et whunts'ih ts'iyannah dune John 'en nus whunilh'en 'int'ah huninzun, 'et huwa Herod whenelhújoot. 6 'Et 'ilhudzin 'et Herod whuzdli dzin 'uhoont'ah hoh Herodia butse' 'en hububut nunúdaih. Herod tube buba hoonzoo. 7 'Et 'ahoh hits'u náhezya hoh ndi yúlhni, “Ndet sts'o hukwa' ninzun sts'o hukwa' dini.” 8 'Et ndun ts'eke be'ama, 'en, “Herod oodílhkut John dune too be 'ulh'en butsi lusyet be stl'ainkaih dóni,” yulhni. 9 'Et hubugha hubudayi cho budzi únduda suli. 'Et ts'iyannah ndunnah yuzih hudelhts'i, 'en ts'iyawh hidánts'o, 'et ts'ekeyaz bughunek yutl'aida'ai. 'Et huwa whuz na'a 'uhiyooleh huba' hoont'ah. 10 'Aw 'et nts'e tsak'esda ts'ih whuz wheyálh'a, 'ink'ez tsak'esda ghuhinli, 'en John hitsi k'unéntsel. 11 'Ink'ez lusyet be whusahíyankai, 'ink'ez ndun ts'ekeyaz tl'ahíyankai. 'Ink'ez be'ama yughah níninkai. 12 Yugha hoodul'eh, 'en whusahandel. Hiyust'e hiyilhchoot 'ink'ez whuyihiyalhti. 'Et hukw'elh'az Sizi ts'un whehandel 'ink'ez nduhídani.\n5,000 dune Sizi híte'alh, 'i hubugha iní'ai\n13 'Et Sizi whulh uduzts'ai hoh buch'a nanja 'ink'ez ts'i be inya 'ink'ez nts'e dune nuchasyah ts'ih whuz whénki. 'Et whunts'ih lhanah dune t'ehonanzin ibulh nts'e whénki ts'ih, whuz lhelhdun keyah whut'en whehínandel. 14 'Et Sizi ts'i bé hainya hoh dune soo ts'ah'un hulai 'aw 'uzdooni ghaít'ah, 'en bunilh'en. 'Et 'ahoh hubugha té'nanzin 'ink'ez nduda chah ts'iyawh soo na'binla. 15 K'an 'aw 'et hulhgha 'uhoont'ah 'et huwa yugha hoodul'eh, 'en highu nindel 'ink'ez 'uhiyúlhni, “Njan dune nuchasyah 'uhoont'ah. 'Aw 'et ye 'un whezulh. Ndunnah ts'iyawh 'uts'un keyah ts'ih naoobélh'alh, 'et whuz hite'alh, 'i hiyoket.” 16 'Et whunts'ih Sizi ndo búlhni, “'Aw nahutoodelh huba cha'hóot'ah. Nuhwhenich'oh hubugha ná'nuht'aih.” 17 'Et 'uhiyúlhni, “'Aw hoonliyaz chats'it'ih. Lhes skwunlai 'ink'ez lhook nankoh, 'aw 'i zeh ts'it'i.” 18 'Et ndo búlhni, “De' sugháh ninahle!” 19 'Et ndunnah 'ilhunahuwésdel, 'en ts'iyawh tl'oyaz k'ut natl'ahudoolts'ilh hubúlhni. 'Et ndi skwunlai lhes 'ink'ez nankoh lhook chah, 'i hitl'ahíyanla, nduk yetá'en hoh suchanailya ni tenadedli. Lhes taidalhkut 'ink'ez lhook 'i chah ndíyinla 'ink'ez yugha hoodul'eh butl'ayánla, 'ilhohuwezdel hubugha híyoo'alh ka. 20 'Et ts'iyawh 'uhan'al 'ink'ez 'uhunesdai. Ndai ts'ih tezkat 'i ts'iyawh 'ilhunahiwezdla hoh lanezi 'o 'at nankoh (12) ts'its'ai dezbun. 21 'Et ndunnah dune, 'en 'ankw'us 5000 'uha'al. 'Et 'uskeh 'ink'ez ts'ekoo 'en chah 'uha'al.\nSizi too k'ut nuya\n22 'Aw 'et Sizi yugha hoodul'eh ts'i tuz whenaóobalh'a hoh, “Sutsuh nyan ahkelh,” hubúlhni. 'Ink'ez 'ilhunahuwésdel, 'en chah dukeyah ts'ih whenaóobalh'a. 23 'Aw 'et ndunnah ts'iyawh whenaóobalh'a hoh dich'oh ndoh dzulh k'uz whinya tenadutedli ka. Dich'oh únli hoh bé nadalhghel. 24 'Aw 'et ts'i bun k'ut taniz hoh wheghah tatsi cho be nilhts'i be hubududezts'i. 'I be ts'i hoh nudúlduz. 25 'Aw 'et bundada haootélh'en hoh Sizi too k'ut buts'u tezya. 26 'Et khunyaz yugha hoodul'eh hitelh'en hoh whehunelhújoot, “Dune tsen 'ut'en!” hutni ibulh tsoya whehúnilhtuk. 27 'Et 'ahoh Sizi hubulh yatelhtuk, “Nuhdzi ulhtus úlhtsi! Si 'ust'en! Whenulhujut ílah!” 28 Peter ndez na'a yoodulhkut, “SMoodihti 'alha nyun 'int'en t'eh, too k'ut nts'u toosya stl'ahóo'aih.” 29 'Et 'ahoh ndi yúlhni, “'Anih!” 'Aw 'et Peter ts'i be hainya 'ink'ez Sizi too k'ut yuts'u teyalh ka. 30 'Et nyo whunilh'en hoh nilhtsi tube ulhtus 'ink'ez whenelhújoot 'ink'ez yuk tezdlat hoh, “SMoodihti, sula 'ineh!” yulhni. 31 'Et 'ahoh Sizi yula dughélchoot hoh ndi yulhni, “'Aw soo 'ultsuk, 'i be 'alha' hoont'ah, 'i chaint'ih. 'Et dahoont'ah huwa mba nawh 'uhoont'ah?” 32 'Et ts'i be nahét'az hoh 'ahoh nilhts'i k'ah na'ja. 33 'Et ndunnah ts'i be hudelhts'i, ts'iyawh hibut nachánilya 'ink'ez 'uhiyulhni, “'Alha nyun Yak'usda buYe' 'unínt'ah!”\nGennesaret whut'en nduda Sizi soo na'bulh'en\n34 'Aw 'et nyan Gennesaret ts'ih yahuzki hoh, 35 'et keyah whut'en Sizi hitelh'en ibulh, nahiyoolhúts'it hoh lhtunahunek hust'ai. 'Ink'ez ts'iyawh nduda, 'en hits'ún lhgha hobodinla. 36 Hits'utédudlih, “Ndai nyunaih naints'uz, 'i 'ants'ih yus ts'ih but'áts'ughoonalh,” hiyulhni. Ts'iyawh ndan hit'aghéznai, 'en ts'iyawh ts'ah'un na'a soo ná'huja.


Chʼil bijeeh yidlání bitéél halzhinígíí - Wikiibíídiiya\nChʼil bijeeh yidlání bitéél halzhinígíí\nChʼil bijeeh yidlání bitéél halzhinígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Beʼekʼid Honeezítsoh Bibąąhgi Naakaii Łizhiní Bikéyahdi dóó Dził Dah Gai Biyaagi Naakaii Łizhiní Bikéyahdi dóó Bilį́į́łání Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Cinnyris nectarinioides" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–6di asdzoh[?] áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís dinilzhin; bitéél éí halzhin; bitłʼaaʼ éí halchííʼ; bidaaʼ éí tʼóó bíyó shiyish. Baʼáádígíí éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitʼaʼ éí diłhił.\nChʼil bijeeh yidlání bitéél halzhinígíí éí doo chʼil bijeeh tʼéiyá yidlą́ą da; naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí éí yildeeł ałdóʼ.


Naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii baa dzólnígíí - Wikiibíídiiya\nNaʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii baa dzólnígíí\nNaʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii baa dzólnígíí éí naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Chamaeleo gracilis" deiłníigo dayózhí.\nDíí naʼashǫ́ʼii éí 12–15di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ łeh; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí ntsxaa.\nNaʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii baa dzólnígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.


Náátsʼózídę́ę́ʼ tsídii yáłtiʼí bitłʼaakááʼ yágo dootłʼizhígíí - Wikiibíídiiya\nNáátsʼózídę́ę́ʼ tsídii yáłtiʼí bitłʼaakááʼ yágo dootłʼizhígíí\nNáátsʼózídę́ę́ʼ tsídii yáłtiʼí bitłʼaakááʼ yágo dootłʼizhígíí éí tsídii yádaałtiʼí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi dóó Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Psittinus cyanurus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 6–7di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitʼaʼ dóó bitłʼaaʼ éí chʼilgo dootłʼizh; bitłʼaakááʼ éí yágo dootłʼizh; bitsiiʼ éí tʼóó bíyó dootłʼizh; bidaaʼ éí łichííʼ dóó tʼóó bíyó ditą́ dóó shiyish.\nNáátsʼózídę́ę́ʼ tsídii yáłtiʼí bitłʼaakááʼ yágo dootłʼizhígíí éí chʼil binááʼ deildeeł dóó tsin bineestʼąʼ deiłchozh.


1Ti 4 | `USA | STEP | Aokaq-Áágómá timá kétagaiye minnâ yaímma-wayukama anaaékaqa itáíq-itaiq í-yátáápíkémmá yuwéta waeránoe. yemá kaaqaari-áágóní anaaé waréta waátágoma yiráátínnaiq ínoe.\n1 Aokaq-Áágómá timá kétagaiye minnâ yaímma-wayukama anaaékaqa itáíq-itaiq í-yátáápíkémmá yuwéta waeránoe. yemá kaaqaari-áágóní anaaé waréta waátágoma yiráátínnaiq ínoe. 2 maaminnámo yirááten-aimma kaaqaari-wáyúkábíké kéiye. maami-kááqáárí-áímmá yirááten-aimma yúyánápímmá kubaútônikaa umá wamá akoqnáá éna kawaamá yóipimma kubaúma péqmaraanikaa kéiye. 3 yemá téta “aaramá mayikaímá minnâ otaamíye.” kéteta yaímma-aawaqtaba “íma naaro” kéte. miráimanibo Áánûqtuma min-ááwáqá naíyábá tarôq uráitata Îtuni waayúkama yemá Áánûqtukaq “tíkáiye” téta kénaae. yemá árai-qtataaqa kéitaae. 4 máqte-qtataaqa Áánûqtuma tarôq uráimma minnâ íráqômiye. yaímma mirán-ááwáqá íma awéqtátuwanomanibo paá kémayeraq Áánûqtukaq nunamupí “tíkáiye” tero. 5 Áánûqtuni watáama yorauté wekáq nunamummá tígógáráq mi-kááyáq-yátáákómá mamá aáwakomma aokarîq umá íráqômma káuqyikaiye.\n6 emá maamin-áímmá enábâqawaayuma timá-yimema Îtuqtaba emá wení íráqô-mayai-naqa mánone. mirá éma mi-qtátááqtábá emá áqa ítama arútare wakáanama akoqnáá umá itáíq-itaiq ínóne. 7 miráimanibo paá-wataagaraq mi-máníq-áímmá íma Áánûqtuqtaba paábaq yuwaao. Áánûqtun-aaimma ítama tágaao. 8 enaúgomma mamá akoqnáá ínônnama minnâ paá pááqya-qtataaqa wáibo ení arun-íyápómá mamá akoqnáá ínônnama minnâ anó-qtataare. minnágoma aúwaraimma íbêkaraq anaaékakaraq emmá amíniye. 9 maamin-áímmá árain-aimmibo matéwaq itáíq-itaiq uwo. 10 matúq-matuq umá mái-Aanuqtuma ketáámá weqtábá kamuqá kéiteqtaaboaqtaa kamáa kááeqtaa akoqnáá umá kémayaunatae. wemá mimórá-wáígómá keqtáámá Tááqtaani ayáápike kématiyuwaiqtaae. máqte-kayukama kémaiyuwaimanibo itáíq-itaiq kéo-yuma áqnáabariq umá kémaiyuwaiye. 11 maamin-áímmá akoqnáá umá aarawaamá yiráátiyo. 12 eqtábámá yemá téta “maabumá pááqyan-iyapoe” tínômanibo emá Áánûqtun-aamma waraíyaama iyúwénatawaq yemá emmá aayoq oro. ánibo íráqô-kataagaraq íráqôn-aaimma kéyiraatewaq káqo-yuma arummá yiméwaq Îtuqtaba akoqnáá umá itáíq-itaiq kéewaq kúmiq-yataariq íuwo. 13 kemá yénúnnama emá Áánûqtuni watáama waayúkati yúbáqá kéyorautewaq kétima-yime yiráátiyo. 14 Áánûqtuma móra-yataaqa emmá ení mayaíyábámá ámikaiye. Áánûqtuni amuné-wáyúkámá yemá tiráámma Îtuni waayúkama móra-iyakaq maréta máe-yuti kawáá-wáyúkámá iyáánapo emmá ánekukaa-tupaama matáane. miráuraipoaa mi ámîkai-qtataaqnapo emá mayaí mayaao. 15 minnáyaba emá aúyánámmá ítama akoqnáá uréwaq mirá uwo. máqte-kayukama ení íráqôn-aaimma káonaiyana anókariq umá anómma aurániye. 16 aati-aatimá ónna-yataakaraq yirááténa-yataaqtabagaraq yabíqma arutaao. mirá kéinana Áánûqtuma emmá matúq-matuq umá mái-auwaraimma aména káqo-kayukama náayubi enáama itaíya-yugaraq yemmá matúq-matuq umá mái-auwaraimma yimíniye.


Col 4 | `AWB | STEP | Wahnah keo, itene arambehri ke tábúsoqme wahnahnéq pehwehrue kawerarítáhro. Iteitene Wahnah íópeq ména tagaríéhre. Minawé aiq írátíáhwe.\n1 Wahnah keo, itene arambehri ke tábúsoqme wahnahnéq pehwehrue kawerarítáhro. Iteitene Wahnah íópeq ména tagaríéhre. Minawé aiq írátíáhwe.\nItega págegeue púreréq kaweq sansánoro i ehwéhne.\n2 Púreré sansa túbáh agiyehboq ahriahri púreroro. Púrerirataq itene irupipeq taorahoiyehboq kawerue iwíáhue Manikánsabe iwíáh íwíáh atáhro. 3 Itensabéákáq púreraitáhro. Manikánka naho íre teiasa éhwéh amahnága íróge. Mó ke Sísa Karáhé éhweh koreriniboq Manikánka mi ahtápéqté ónsá sinkehboq púreraintáhro. Mi ehwéh teri terinuraunsabé suwahriarai kegá íné karábúsiipéq méintárówana míóge. 4 Sísa éhweh tábúsoqme teri terime kaweq sansáne. Ínéga kawerue mirainkeheéq púreraintáhro.\n5 Sísa íre tagaríáh kégá itene sánsá tagahnsabé kawerue iwíáhéq tabasíwe míáhro. Seba míéhrataq ahtebawe anímárí méq Sísane sánsá kawerue sokigioro. 6 Ehweh irarirataq iwíáhue tábúsoqme ehwéhnoro. Mó kegá itene ehwehnsabé kasenirataq iwíáhue tábúsoqme teríéro. Minayabe iahtebahro.\nPoraga téhraníté Kórósía kebá eqmaqsuo ehwéhne.\n7 Ínéreq Tíkíkúsireqme Sísa itene Wahnahne arambehri moráráq miraurauye. Wega mi arámbéhrí kawerue mira aruqarurire. We áhnte niruní ání míre. Wega néne sánsá teinkéhe. 8 Ite págege aitena mahtaq miraúna sansá teinkeheéna eqmaraníe. 9 Ónésímaga moq Sísane arambehri kawerue mira aruqarurire. We iruí ání ména iteruwahrah aní míre. Wereq Tíkíkúsireq iteba moráráq konaraq itega mahtaq moke miraúna sansá sega teigéhe.\nPoraga Kórósía suwahpeqte kéyábé iroro i ehwéhne.\n10 Ínéreq karábúsiipéq míoya aní Árísátákiga itensabé iroro ire. Páhnábásane anahnowáné ani Máhkaga moq itensabé iroro ire. Menah ehweh teiátáunserah wega iteba kínaraq mehweh ateq kirabooro. 11 Mahtaqté ání Sísása we mó awíq Sásátaga moq itensabé iroro ire. Mi anímárí Asiu anímárí móe. Ínéga Manikánka wahnahnirabeqte árámbéhrí mirautaq sebataq ínéreq arambehriowe. Sega anotahtaq séhréh aintáhwe.\n12 Épárásiwe iteruwahrah aní ména Sísa Karáhéne arambehri mira aruqaruréna itensabé iroro ire. Wega ahriahri itensabé áhntetaq púreraitéhre. Itega Maniká awahbeh sánsá iahtebéq ambubu atawéq kawerue sehgigeheéna púreraitéhre. 13 Áráórísía suwahpeqte kéreq Íérápórísa suwahpeqte kéreq itereq séhréh aitanieéna wega págegeue arambehrire. Minawé tagarawéna teiúge.\n14 Árúkawe niruní sótéh áníne. Wereq Témásireqka itensabé iroro éye. 15 Áráórísía suwahpeqte Sísa tagaríáh kéreq Nímbareq wene nahtapeq momiwí aruqaruro kereqsabé iroro teríéro.\n16 Mah pahsí sáhnsahwe parabarúéhrataq Áráórísía suwahpeqte Sísa tagaríáh kégá sáhnsahigéhboq síéro. Áráórísía suwahpeqte Sísa tagaríáh ké síú pahsí kiwewe sáhnsahwe tagahro.\n17 Áhkípúsansabé, Itene Wahnahnka omaq atárái arámbéhrí kawerue miraue parabaruo teawéro.\n18 Íné Poraga amahnága ínénéne niyahnkaratáté mah anéhété éhwéh sehiranuge. Karábúsiipéq míónsábé ahreraq matíáhro. Manikánka ite séhréh aitahráhire. Mirainkeheéna itensabé púreraitóge.


Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tsídiiłtsooí bitłʼaaʼ łigaaígíí - Wikiibíídiiya\ntsídiiłtsooí bitłʼaaʼ łigaaígíí\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tsídiiłtsooí bitłʼaaʼ łigaaígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Beʼekʼid Honeezítsoh Bibąąhgi Naakaii Łizhiní Bikéyahdi dóó Dził Dah Gai Biyaagi Naakaii Łizhiní Bikéyahdi dóó Bilį́į́łání Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Crithagra dorsostriatus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łitso; bitłʼaaʼ éí łigai; bitʼaʼ éí dinilzhin dóó dinilgai; binátsʼiin dóó bítááʼ éí łitso; bidaaʼ éí łibá.\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tsídiiłtsooí bitłʼaaʼ łigaaígíí éí chʼil binááʼ dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Tóidoozohii dootłʼizhígíí - Wikiibíídiiya\nTóidoozohii dootłʼizhígíí *\nTóidoozohii dootłʼizhígíí éí dééł dóó tóidoozohii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó holǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Porphyrio martinicus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 10–15di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yágo dootłʼizh; binághah éí dootłʼizhgo łibá; bidaaʼ éí łichííʼ dóó kʼídzítso; bítááʼ éí dootłʼizh; bijáád éí nineez dóó łitso.\nTóidoozohii dootłʼizhígíí éí chʼil binááʼ dóó bitʼąąʼ dóó chʼosh yázhí deildeeł; łóóʼ deilghał ałdóʼ.


Naakaii Bikéyahdę́ę́ʼ tsxilghááh łizhin dóó łitsxooígíí - Wikiibíídiiya\nNaakaii Bikéyahdę́ę́ʼ tsxilghááh łizhin dóó łitsxooígíí\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bitsiitsʼiin Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Biyáázh Tsʼǫʼasánígíí Tsxilghááh Tsxilghááh íiyisígíí dóó bikʼéí Tsxilghááh íiyisígíí\ntsxilghááh łizhin dóó łitsxooígíí\nNaakaii Bikéyahdę́ę́ʼ tsxilghááh łizhin dóó łitsxooígíí éí tsxilghááh íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Isthmura bellii" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsxilghááh éí 3–5di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí łizhin dóó łitsxogo naashchʼąąʼ; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.\nNaakaii Bikéyahdę́ę́ʼ tsxilghááh łizhin dóó łitsxooígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tsinlátah tsxilghááh (Bolitoglossa) · Tábąąh tsxilghááh (Eurycea)\nTsin bąąh tsxilghááh (Aneides) · Tsintah tsxilghááh (Plethodon) · Tsxilghááh dadiłhiłígíí (Desmognathus)\nChéchʼiltah tsxilghááh áłtsʼózígíí · Chʼótah tsxilghááh áłtsʼózígíí · Dáʼákʼehtah tsxilghááh áłtsʼózígíí · Dziłtah tsxilghááh áłtsʼózígíí · Haltsooítah tsxilghááh áłtsʼózígíí · Hodíłchʼiltah tsxilghááh áłtsʼózígíí · Tábąąh tsxilghááh áłtsʼózígíí · Tsétah tsxilghááh áłtsʼózígíí · Tsin łichíʼítah tsxilghááh áłtsʼózígíí\nNiʼ hadláadtah tsxilghááh\nNiʼ hadláadtah tsxilghááh dibéłchíʼígíí · Niʼ hadláadtah tsxilghááh yishtłizhígíí\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tsxilghááh áłtsʼózí diłhiłígíí · Shádiʼááhdę́ę́ʼ tsxilghááh áłtsʼózí łizhinígíí · Shádiʼááhdę́ę́ʼ tsxilghááh áłtsʼózí nineezígíí\nTó wónaanídę́ę́ʼ tséʼą́ąyiʼ tsxilghááh bibid dinilbáhígíí · Tó wónaanídę́ę́ʼ tséʼą́ąyiʼ tsxilghááh dibéłchíʼígíí · Tó wónaanídę́ę́ʼ tséʼą́ąyiʼ tsxilghááh diłhiłígíí · Tó wónaanídę́ę́ʼ tséʼą́ąyiʼ tsxilghááh dinilzhinígíí · Tó wónaanídę́ę́ʼ tséʼą́ąyiʼ tsxilghááh łibáhígíí · Tó wónaanídę́ę́ʼ tséʼą́ąyiʼ tsxilghááh niłhinígíí · Tó wónaanídę́ę́ʼ tséʼą́ąyiʼ tsxilghááh yishtłizhígíí\nTséyaa tsxilghááh dinilchíʼígíí · Tséyaa tsxilghááh nineezígíí\nTsxilghááh bikeeʼ nteelígíí\nÁhí dah oojołítah tsxilghááh bikeeʼ nteelígíí · Chéchʼiltah tsxilghááh bikeeʼ nteelígíí · Chʼótah tsxilghááh bikeeʼ nteelígíí · Ńdíshchíitah tsxilghááh bikeeʼ nteelígíí\nHashtłʼish tsxilghááh łichíʼígíí · Hodíłchʼiltah tsxilghááh łichíʼígíí\nAhééháshį́į́hdę́ę́ʼ chéchʼiltah tsxilghááh · Ahééháshį́į́hdę́ę́ʼ tsékʼi tsxilghááh · Dahchʼilyiʼ tsxilghááh · Łichííʼ dah daaskʼidtah tsxilghááh · Naakaii Bikéyahdę́ę́ʼ ńdíshchíitah tsxilghááh · Naakaii Bikéyahdę́ę́ʼ tsxilghááh łizhin dóó łitsxooígíí · Tsxilghááh bikézhoozh dį́įʼii


Shádiʼááhdę́ę́ʼ tsįįłkaałii yázhí - Wikiibíídiiya\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tsįįłkaałii yázhí\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tsįįłkaałii yázhí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Veniliornis passerinus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsįįłkaałii éí 5–7di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá dóó łigaigo noodǫ́ǫ́z; bitʼaʼ éí yishtłizhgo łitsxo; bitsiitʼáád éí halchííʼ; bidaaʼ éí diłhił.\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tsįįłkaałii yázhí éí chʼosh dóó naʼashjéʼii deildeeł; dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Dibénééz Bikéyahdę́ę́ʼ tsídii dah naʼasolí - Wikiibíídiiya\nDibénééz Bikéyahdę́ę́ʼ tsídii dah naʼasolí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́ (Dibénééz Bikéyahdi éí tʼóó ahayóí). Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Nystalus obamai" deiłníigo dayózhí.\nDibénééz Bikéyahdę́ę́ʼ tsídii dah naʼasolí éí chʼosh dóó naʼashjéʼii deildeeł; naʼashǫ́ʼii yázhí dóó chʼil bitʼąąʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Tó Áłtsʼíísí (Tó Oostsʼąʼ Áłtsʼíísí Bił Hahoodzo) - Wikiibíídiiya\nTó Áłtsʼíísí (Tó Oostsʼąʼ Áłtsʼíísí Bił Hahoodzo)\nDíí kweʼé naaltsoos bikáaʼgi saad shijaaʼígíí éí Tó Áłtsʼíísí (Tó Oostsʼąʼ Áłtsʼíísí Bił Hahoodzo) yaa halneʼ dooleeł. Tó Áłtsʼíísí ałdóʼ baa yídíiłtah shį́į́.\nTó Áłtsʼíísí éí Hoozdo Hahoodzodi áhootʼéego bił hazʼą́; áádóó éí bílaʼashdlaʼii náóltahígíí biniiyé náhásdzo. Tó Oostsʼąʼ Áłtsʼíísí Bił Hahoodzo biyiʼdi éí kin dah shijaaʼ.\nTó Áłtsʼíísí éí 27.77 tsinsitą́ dikʼą́ągo[?] áníłtso, áádóó áadi 700 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́ (díí éí 2010góó yihah yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ).DÍNE WÓLTAʼ\nTó Áłtsʼíísí éí 31°34′38″ NHK dóó 111°19′53″ EʼE-gi bił hazʼą́. Tó Áłtsʼíísí éí tónteel bikááʼdóó deigo 3,625 adéesʼeez.GNIS


Nástą́ą́kááʼ ndaakaaígíí (tsídii) - Wikiibíídiiya\nNástą́ą́kááʼ ndaakaaígíí (tsídii)\nNástą́ą́kááʼ ndaakaaígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Orthonychidae" dóó "Orthonyx" deiłníigo deiayózhí. Nástą́ą́kááʼ ndaakaaígíí éí tááʼ ałʼąą ádaatʼé.\nDíí tsídii éí 3–4di asdzoh[?] ádaníłtso. Bitsʼíís éí diłhił; bitéél dóó bizééʼ éí łigai; bidaaʼ éí diłhił.\nNástą́ą́kááʼ ndaakaaígíí éí chʼosh dóó jááłánii dóó wóʼałtaasʼéí deildeeł.


Kin Łigaaí (Shą́ą́ʼtóhí/Díwózhii Biiʼ Tó) - Wikiibíídiiya\nKin Łigaaí (Shą́ą́ʼtóhí/Díwózhii Biiʼ Tó)\nDíí kweʼé naaltsoos bikáaʼgi saad shijaaʼígíí éí Kin Łigaaí (Shą́ą́ʼtóhí/Díwózhii Biiʼ Tó) yaa halneʼ dooleeł. Kin Łigaaí ałdóʼ baa yídíiłtah shį́į́.\nKin Łigaaí éí 35°33′12″ NHK dóó 109°43′33″ EʼE-gi bił hazʼą́, áádóó áadi tʼáá díkwíí bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́. Kin Łigaaí éí tónteel bikááʼdóó deigo 6,512 adéesʼeez.GNIS


Dǫ́ʼiiyiyiitsahí diłhiłí bitseeʼ łigaaígíí - Wikiibíídiiya\nDǫ́ʼiiyiyiitsahí diłhiłí bitseeʼ łigaaígíí éí tó wónaanídę́ę́ʼ dǫ́ʼiideiyiitsahí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi dóó Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Myiomela leucura" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 6–7di asdzoh[?] áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís diłhił; bitseeʼ éí łizhin dóó łigaigo naashchʼąąʼ; bidaaʼ éí łizhin. Baʼáádígíí éí dibéłchíʼí.\nDǫ́ʼiiyiyiitsahí diłhiłí bitseeʼ łigaaígíí éí chʼosh yázhí dóó dzidzé deildeeł.


Chʼizhaazhii bitéél łitsooígíí - Wikiibíídiiya\nChʼizhaazhii bitéél łitsooígíí\nChʼizhaazhii bitéél łitsooígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi dóó Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Macronus gularis" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitéél éí łitso dóó łizhingo noodǫ́ǫ́z; binátsʼiin éí łigai; bidaaʼ éí łibá.\nChʼizhaazhii bitéél łitsooígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Tóchʼil yooʼí dóó Tóchʼil halání - Wikiibíídiiya\n(saad "Tóchʼil halání" hasínítą́ą́ʼ)\nTóchʼil yooʼí dóó Tóchʼil halání éí Táłtłʼááh Dahoołchʼíhí dah yikahjí atah daasdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Anthozoa" deiłníigo deiyózhí. Tóchʼil yooʼí dóó tóchʼil halání éí tónteel tʼáá ałtso biyiʼdi dahólǫ́; adóó éí 6,100 ałʼąą ádaatʼé.\nAzhą́ chʼil dabijiníi ndi, tóchʼil éí doo chʼil ádaatʼée da. Tóchʼil éí táłtłʼáahdi niʼgóó naháaztą́ą łeh, áádóó éí tʼóó ndadilnaʼgo naakai; biyázhí éí ndaʼałkǫ́ǫʼgo naaldeeh ndi. Tóchʼil éí bitsʼíís daníyiz; łaʼ éí bideeʼ dóó bigaan dahólǫ́.


Dah daaskʼidtah chʼał bíchį́į́h deekíní - Wikiibíídiiya\nDah daaskʼidtah chʼał bíchį́į́h deekíní\nDah daaskʼidtah chʼał bíchį́į́h deekíní éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyah Yázhí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Odorrana swinhoana" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 2–4.5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh dóó yishtłizhgo łikizh; bitéél éí dinilgai; bíchį́į́h éí deekį́; binááʼ éí ntsaa.\nDah daaskʼidtah chʼał bíchį́į́h deekíní éí chʼosh dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Hastiin Diego de Landa - Wikiibíídiiya\nHastiin Diego de Landa\nÉéʼ neishoodii Hastiin Diego de Landa, kéyah Yucatán woolyédi Bishop nilį́į́h nitʼę́ę́h.\nHastiin Diego de Landa Calderón (Niłchʼiʼtsoh 12, 1524–1579) Naakaiiłbáhí bikéyahdę́ę́go naagáá ntʼę́ę́ʼ áádóó Ééʼ neishoodiijí Bishop beeʼwoozíʼígíí nilį́į́h nitʼééh. Díí kéyah Yucatán woolyédi Bishop nilį́į́h ntʼę́ę́ʼ (Mááya dineʼé bikéyahdi). Hastiin de Landa éí naaltsoos bikáaʼgi Mááya dineʼé bizaad yikʼéʼashchiiʼ (hashį́į́h niłtsógo) áádóó Mááya dineʼé biNaaltsoos asdą́ą́ ałtsó yiidiiłid. Áádóó díí Hastiin bizhí éí "Black Legend"jí atah yiisdzoʼ (Black Legend éí Spanish Inquisitionjí akáá iijééʼiʼígíí oolyé).\n1478 biyihah yę́ędą́ą́ʼ Dibé Diníí bikéyahdę́ę́ʼ Hastiin King Ferdinand II áádóó Kwį́į́n Isabella I, Spanish Inquisition yoohódéízʼą́ą́h. Áádóó díí tʼáá baʼnaʼaldééhgo 1834 biyihah yę́ędą́ą́ʼ iinda bikʼíʼ adéísdéʼ. Spanish Inquisition woolyégo baʼnaʼaldééh yę́ędą́ą́ʼ, Naakaiiłbáhí biWááshindoon áádóó Ééʼ neishoodíjí naatʼáanii daʼnilį́į́hígíí binidaʼhátʼááʼgo siláołtsooí bílaʼashdlaʼí bichʼį́ yiiláád, díí éí doo Ééʼ neishoodíjí daʼyoodláʼniʼígíí awaalyágoʼ yiiładaʼiilá, áádóó łaʼ éí nidéíłsééd.


Your search for * in transportation has returned 13 entries\n’Aoo’, ’ashdladigóó ’oolkiłgo ’áádę́ę́’ shił ná’ílwod.\nyes five-at-toward clock-GO there-from 1-with 3-return.P\nYes, I drove back from there at 5 o’clock.\nSource: YM 1987:560, Speaker: Sharon Nelson\nna‘oolwoł returnfind in Navajo Verb Modes\nNaaki yiską́ągo Na’nizhoozhígóó shił ’adeeswod.\ntwo yesterday Gallup-to 1-with 1-drive.F\nIn two days, I will drive to Gallup.\nShizhé’é ’azee’ál’į́į́ góne’ bił yah ’i’ííbą́ą́z.\n1-father hospital into 3-with in 3-push.wheel.P\nMy father was wheeled into the hospital. (YM 1987:362)\nyah in, inside a spacious chamberfind in Navajo Adverb Lexicon


Atsá diłhiłígíí - Wikiibíídiiya\nAtsá diłhiłígíí éí atsá bijáád yistʼáanii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi kéyah naaznilígíí dóó Naakaii Dootłʼizhí Bikédaayahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ictinaetus malayensis" deiłníigo dayózhí; tʼáá díí tʼéiyá atsá "Ictinaetus"-jí atah yisdzoh.\nDíí atsá éí 2.2–2.6di adéesʼeez[?] áníłtso; bitsʼíís éí łizhin dóó dibéłchíʼíigo naashchʼąąʼ, áádóó éí bidaaʼ łitso.\nAtsá diłhiłígíí éí naʼastsʼǫǫsí dóó hazéíntsxaaígíí haalzheehgo naatʼá. Tsídii biyęęzhii dóó naʼashǫ́ʼii yildeeł ałdóʼ.


Mat 1 | `USA | STEP | maannáma Ítuma yauwéqmataa tiwiraí-nákóní anáábútááe. Îtuma minnâ Tébitin-annabikene ánibo Tébitima minnâ Âabaraan-annabikene.\nÎtuma yauwéqma tiwiraí-nákóní títaubikoni anáábútáátî yíwîqa\n1 maannáma Ítuma yauwéqmataa tiwiraí-nákóní anáábútááe. Îtuma minnâ Tébitin-annabikene ánibo Tébitima minnâ Âabaraan-annabikene.\n2 Áabaraama minnâ Ááítekimma aboáé. ánibo Ááítekima Yáakobomma aboáé. ánibo Yáakoboma Yútaamma wení ábâqawaayugaraqa yeqtí yiboáé. 3 Yútaama Pérêtiyaa Téraati yiboámíye. ánibo yinóama Táámaae. ánibo Pérêtima Étaronimma aboáé. ánibo Étaronima Aráámma aboáé. 4 ánibo Arááma Aammínataamma aboáé. ánibo Aaammínataama Náátonimma aboáé. ánibo Náátonima Tárámonimma aboáé. 5 ánibo Tárámonima Bóáatima aboáé. anóama Aréaabie. ánibo Bóáatima Óbétimma aboáé. ánibo anóama Arútie. ánibo Óbétima Yétimma aboáé. 6 ánibo Yétima Tébitimma aboáé. Tébiti kínima máqte-marukaq yabíkái-kawaanare.\nánibo Tébitima Tórómónimma aboáé. anóama naayóbáqa Yúrááíaama ánáakoma máqe-uraimanibo Tébiti moyámmá yabitiráine. 7 ánibo Tórómónima Aréábóamma aboáé. ánibo Aréábóama Abááíyaamma aboáé. ánibo Abááíyaa Étaamma aboáé. 8 ánibo Étaama Yeótabatimma aboáé. ánibo Yeótabatima Yóraamma aboáé. ánibo Yóraama Utááíamma aboáé. 9 ánibo Utááía Yótáámma aboáé. ánibo Yótááma Éaatimma aboáé. ánibo Yótááma Étékááiyamma aboáé. 10 ánibo Étékááiya Manáátaamma aboáé. ánibo Manáátaa Émonimma aboáé. ánibo Émonima Yótááíaamma aboáé. 11 ánibo Yótááíaama Yekóniyaa aboágáráq ábâqawaayugaraq yeqtí yiboábóana mi-kánáábíma Ítíráaeo-wayukama Bébírôniq móma ánná urááe.\n12 yemá Bébírôniq móma ánná owana Yekóniyaa Téyaatiomma aboámá máqe-uraiye. Téyaatio Térúbabeomma aboáé. 13 ánibo Térúbabema Áábiutimma aboáé. ánibo Áábiutima Irááíakimma aboáé. ánibo Irááíakima Étomma aboáé. 14 ánibo Étoma Tétokimma aboáé. ánibo Tétokima Ékimma aboáé. ánibo Ékima Éríútimma aboáé. 15 ánibo Éríútima Éríétaamma aboáé. ánibo Éríétaama Máátaanimma aboáé. ánibo Máátaanima Yáakobomma aboáé. 16 ánibo Yáakoboma Yótêbimma aboáé. ánibo Yótébima Máríaamma awaikóé. ánibo Máríaama Ítumma marákáraiye. miráitata yemá Metáíya yauwéqmataa tiwiraí-náré téta áwîqa kéyaae.\n17 miráitata Áabaraani máqten-anna-wayukama mamé yewana aqtóráqá Tébitikaq iráamma tiyááka umá kaayaqté-kaayaqte-yiboama máqe-uraae. ánibo máqtemma Tébitin-anna-wayukama máeta mi-kánááráqá Bébírôniqa ánnáma mó-uraama minnáma tiyááka umá kaayaqté-kaayaqte-yiboae. ánibo yemá Bébírôniq ánnáma mó-uraa-kanaarake Metáíya Îtuma mikáq pááq-uraimma minnágaraq mamá máqtemma tiyááka umá kaayaqté-kaayaqte-yiboae.\nMáríaama Ítumma marákáraiye.\n18 Ítuma yauwéqma tiwiraí-nákóní watáama pááq-uraimma mirá-uraiye. anóama Máríaae. yemá Yótêbiqtaba mayaíkáae téta aúyarakaraane. miráitata yenákámá mórabi íma uréire urááye. miráitata aónaama Áánúqtuni Aokaq-Áágómá Máríaakaq awaamérîq itanabóana ámûkarariq uráiye. 19 awaikómá Yótêbi wemá íráqôn-auyanakaraqnapoana ánáakoma Máríaama abarokáq timá agaeráq akaí-ááqá íma ítaraiye. miráitana wemmá aúpáq kaayonébáké waqtuwánéna aúyánámmá ítaraiye. 20 Yótêbima minnáyaba aúyánámmá itáíq-itaiq kéitana uyátárai-nakoni kaqtó-nakoma kainapáq iréna mi-káqtó-nákómá maará-tiraiye: “Yótêbio, Tébitin-annabike-nako, emá enánáakoma Máríaama mayaíyábá ikatîqa íuwo. itaao. min-íyápómá áyáqnobaqo máin-iyapoma minnâ Áánúqtuni Aokaq-Áágómá ámikaiye. 21 wemá inaamaí-íyápómá marakániye. miráinaama wení áwîqa Ítue té áwîqa yamámiyo. min-áwíkóní áaimma minnâ. wemá wení aarawaamá otaa-qtátáápí máapoana yemmá yiwirániye.\n22 maami-máqté-qtátááqá pááq imá minnáma uyátárai-nakoma amuné-wáyúkátí yóyaukaq téna maamin-áíkómá arammá iyaíno tiráine. 23 ítáaro. mórama aúgen-inikoma ámûkarariq kéena iyápóma inaamaímá marakániye. miráinata wení áwîqa Imáánuerie téta áwîqa yamáminoe. min-áwíkóní áaikoma mirá-uraiye. ‘Áánúqtuma ketáátê máiye.’” téna naayóbáqá Áánúqtuni amuné-nákómá tiráine.\n24 ánibo Yótêbima aú waguré máqena itó-urena uyátárai-nakoni kaqtó-nakoma timáminiq uráiye. miráitana Yótêbima wení ánáakoma mamá íráqôniq umá ákáraiye. 25 miráimanibo Yótêbima Máríaate íma naté náuraayana inaamaímá marákáraiye. min-íyápógóní áwîqa Îtue téna Yótêbima yamá ámikaiye.


Ahééháshį́į́hdę́ę́ʼ tłʼiish chį́į́shtłʼizí - Wikiibíídiiya\nAhééháshį́į́hdę́ę́ʼ tłʼiish chį́į́shtłʼizí\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bitsiitsʼiin Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Naaldlooshii dadichʼízhii Ndaaʼnaʼii Tłʼiish Tłʼiish íiyisígíí Nihookááʼ tłʼiish dóó bikʼéí Nihookááʼ tłʼiish Nihookááʼ tłʼiish íiyisígíí Tłʼiish chį́į́shtłʼizí\nAhééháshį́į́hdę́ę́ʼ tłʼiish chį́į́shtłʼizí éí nihookááʼ tłʼiish dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Ahééháshį́įhdi dóó Hoozdo Hahoodzodi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Salvadora hexalepis" deiłníigo dayózhí.\nDíí tłʼiish éí 20–45di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilgai dóó yishtłizhgo noodǫ́ǫ́z.\nAhééháshį́į́hdę́ę́ʼ tłʼiish chį́į́shtłʼizí éí naʼashǫ́ʼii dóó chʼał dóó naʼatsʼǫǫsí yilghał; chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ łéʼétsoh naʼageedí yázhí - Wikiibíídiiya\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ łéʼétsoh naʼageedí yázhí\nłéʼétsoh naʼageedí yázhí\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ łéʼétsoh naʼageedí yázhí éí Tsin Deigházhígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Tachyoryctes splendens" deiłníigo dayózhí.\nDíí naaldlooshii éí 7–9di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó dinilzhingo naashchʼąąʼ.\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ łéʼétsoh naʼageedí yázhí éí chʼil bikétłʼóól yiłchozh.


Chʼil bijeeh yidlání bitéél łitsooígíí - Wikiibíídiiya\nChʼil bijeeh yidlání bitéél łitsooígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Bikéyahdi dóó Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Coereba flaveola" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–5di asdzoh[?] áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís diłhiłgo łibá; bitéél dóó bitłʼaaʼ éí łitso; bizééʼ éí dinilbá; binátsʼiin éí łigai; bidaaʼ éí diłhił dóó tʼóó bíyó shiyish.\nChʼil bijeeh yidlání bitéél łitsooígíí éí chʼil bijeeh yidlą́; dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Chʼiyíítʼogiishzhiin bitʼayaa łigaaígíí - Wikiibíídiiya\nChʼiyíítʼogiishzhiin bitʼayaa łigaaígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Knipolegus aterrimus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–6di asdzoh[?] áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís łizhin dóó bitʼayaa łigai, baʼáádígíí éí bitsʼíís dibéłchíʼí dóó bitéél halbá; bidaaʼ éí łibá.\nChʼiyíítʼogiishzhiin bitʼayaa łigaaígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼil binááʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Chʼał kʼaasdáhí bitéél dootłʼizhígíí - Wikiibíídiiya\nChʼał kʼaasdáhí bitéél dootłʼizhígíí\nChʼał kʼaasdáhí bitéél dootłʼizhígíí éí tsinlátah chʼał dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ameerega macero" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 1–2di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin; binághah dóó bitsiitʼáád éí dibéłchíʼí; bikʼiiz éí dah dítso; bijáád dóó bitéél éí yágo dootłʼizh; binááʼ éí diłhił.\nChʼał kʼaasdáhí bitéél dootłʼizhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.


Tábąąstííntsoh (Akééháshį́į́dę́ę́ʼígíí) - Wikiibíídiiya\nDíí kweʼé naaltsoos bikáaʼgi saad shijaaʼígíí éí tábąąstííntsoh (akééháshį́į́dę́ę́ʼígíí) yaa halneʼ dooleeł. Ałʼąą tábąąstííntsoh dahólónígíí ałdóʼ baa yídíiłtah shį́į́.\nTábąąstííntsoh éí Eʼeʼaahjí tónteel bibąąhgi hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Zalophus californianus" deiłníigo dayózhí.\nŁaʼ tábąąstííntsoh éí Wááshindoon bisiláołtsooí yá ndaalnish; táłtłʼááh beʼeldǫǫhtsoh bikǫʼ dahólónígí hadeinitá\nDíí tábąąstííntsoh éí séí hólǫ́ǫgi tʼóó ahayóí, áádóó áadi biyáázh deilchíi łeh. Jį́įgo éí tónteel bibąąhgi naakai dóó tayiʼjįʼ ndaʼałkǫ́ǫ́ʼ; tłʼéeʼgo éí daʼałhosh.\nDíí naaldlooshii éí tsostsʼidgo da adéesʼeez[?] áníłtso, áádóó éí 610–860 dahidídloʼ áníłdáas łeh. Bikąʼígíí éí baʼáádígíí yilááh áníłtso łeh. Bitsʼíís éí diłhiłgo naashchʼąąʼ; bíchį́į́h éí nineez.\nTábąąstííntsoh éí łóóʼ haalzheehgo naʼałkǫ́ǫ́ʼ


Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ chʼagii dinilbáhígíí - Wikiibíídiiya\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ chʼagii dinilbáhígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Lamprotornis unicolor" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 7–9di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilbá; binákʼee éí halzhin; bitʼaʼ éí kʼíjíjin; bidaaʼ éí diłhił.\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ chʼagii dinilbáhígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł; chʼał dóó naʼashǫ́ʼii éí yilghał ałdóʼ.


Méhigo bizaad - Wikiibíídiiya\nMéhigo bizaad, bitsįʼ yishtłizhii bizaad Nahuatl wolyéígíí éí bílaʼashdlaʼí yeeyáʼdaałtʼiʼ Naakaii Bikéyahdi. Díí saad éí Uto-Aztecan languagejí atah yiisdzo, áádóó ałtsá naanásdzoʼígíí éí Southern Uto-Aztecanjí atah yiisdzo. Áádóó éí ałtsá naanásdzo, díí éí Nahuan wolyéji atah yiisdzo. Áádóó éí biyaadi éí Core Nahua wolyéego ałtsá naanásdzo, áádóó iindaʼ Nahuatl aadi yiisdzo. Díí saad Nahuatl wolyéígíí éí Méhigo bizaad ałdóʼ déíłnį́ʼgo daʼyoozhí (Méhigo bizaad kʼehjígo éí Nāhuatlahtōlli, Mēxihcatlahtōlli wolyé).\nMéhigo bizaad/Nahuatl bizaad\n601 biyihah yę́ędą́ą́ʼ doo kwiishdę́ę́ʼ bitsįʼ yishtłizhii Nahuatljí yeeyáʼdaałtíʼ, Naakaii bikéyahdi. Naaná díí saad ałdóʼ Naakáí dinéʼiʼ Aztecs daalyéʼígíí ałdóʼ Nahuatl yeeyáʼdaałtíʼ nitʼę́ę́h, tʼáá doo Naakáí łibáʼiʼ nidaʼhanééh yę́ędą́ą́ʼ. Áádóó Naakaii łibáʼiʼ nidaʼhaznááh doo kwiishdę́ę́ʼ saad bikʼéʼalchíʼgo baʼnidiildéí doo éí ákwiigo shį́į́h naaltsoos hadaʼhiinéízdéí Nahuatljiʼ daʼbikʼéʼashchį́ʼgo. Naaltsoos bikáaʼgi saad nizhǫ́nigo áádóó saad nidashchʼą́ą́ʼgo daʼbikáágo adaalyá, naaná naaltsoos beeʼeeʼhózinígíí ałdóʼ Nahuatljí bikáá adaalyá nitʼę́ę́h. Díí ákwii tʼéigo naaltsoos haʼdaʼhiinéízdéí, 1503–1700ji yihah yę́ędą́ą́ʼ (Díí ákwii tʼéigo aalyá nitʼę́ę́h Naakaii bikéyahdi ). Díí naaltsoos bikáaʼgi saad adaalyáʼígíí éí Classical Nahuatl wolyéego beeʼwoozhí. Classical Nahuatl éí bílaʼashdlaʼí kin Tenochtitlan hoolyéʼígííʼ yeeyáʼdaałtíʼ nitʼę́ę́hígíí oolyé. Saad Nahuatl éí tʼáá yéigo naaskáá .\nDiishjį́ʼgo bílaʼashdlʼiʼ Nahuatl yeeyáʼdaałtíʼígíí tʼáá hahshį́į́h niłtsoʼgo ałą́ą́h átʼéego yeeyáʼdaałtí. Ayiisíʼígíí éí tʼaa nahdiʼ bílaʼashdlaʼí daʼbighanígíí Nahuatljiʼ yaʼdaałtí. Naaná saad Nahuatl wolyéígíí ałdóʼ tʼáá hahshį́į́h niłtsoʼgo Naakaii łibáʼiʼ bizaad bitahgo atʼéí (Nahuatl dóó Spanish éí doo tʼaałá saad átʼée da. Saad Spanish wolyéígíí éí tó wónaanídę́ę́ʼ saad átʼé; bilagáana bizaad naʼhalingo. Naaná saad Nahuatl éí bitsįʼ yishtłizhii bizaad átʼé).\nDiishjį́go éí bílaʼashdlaʼí doołá Classical Nahuatljí yeeyáłtíʼiʼdaʼ. Łaʼ bílaʼashdlaʼí Méhigo tééh goná daʼbighanígíí ałdóʼ bizaad asdą́ą́ Classical Nahuatl biłałheełtʼéʼ nidí aadjiʼígíí łahgo átʼé. Naaná diishjį́ʼgo éí Naakaii Bikéyah biBeehazʼą́ąnii: Ley General de Derechos Lingüísticos de los Pueblos Indígenas (bilagáana bizaadjí éí General Law on the Linguistic Rights of Indigenous Peoples) wolyéego beeʼooʼnish. Díí beehazʼą́ąnii éí 2003 biyihah yę́ędą́ą́ʼ beeʼdaʼdeizhnish, díí saad Nahuatl éí national language nilį́į́hgo baʼnitsáʼ hakéés áádóó ákwii tʼéigo beehazʼą́ąnii bikáá (Tʼáá Spanish naʼhalingo official language átʼé).\nBílaʼashdlaʼí Nahuatl yeeyáʼdaałtíʼígíí:\nNaakaii Bikéyahji bílaʼashdlaʼí 1,600,000 ánéelą́ą́ʼ saad Nahuatl yeeyáʼdaałtíʼ.\nKéyah El Salvador wolyéjiʼ, bílaʼashdlaʼí 2,000 ánéelą́ą́ʼ saad Nahuatl yeeyáʼdaałtíʼ.\nMéhigo bizaad dóó Diné bizaad ałghą́ą́ naanilgoEdit\nKweeʼéʼ naaltsoos bikáaʼgiʼígíí éí Méhigo bizaadjí (Nahuatl) bikáá, ałtsíísigo chʼéítʼą́ą́hgo bikáá:\nātl tó cahuayo łį́į́ʼ Caxtillāntlahtōlli Naakaii bizaad (Spanish wolyéígíí)\ncepayahuitl yas chichihualātl Abeʼ cintli / centli naadą́ą́ʼ\ncōātl tłʼiish cōztic teōcuitlatl óola cuānacatetl ayęęzhii\ndurazno / xōchipalxocotl didzétsoh etl naaʼołí huaccaixtlahuatl doo nidahałtingóó\nInglatlahtōlli bilagáana bizaad iztatl áshįįh manzana bilasáana\nmelōn taʼneeskʼání michin łóóʼ Navahotlahtōlli Diné bizaad\nneuctli tsísʼná bitłʼizh tepētl dził tlatetzauhtli géeso\ntōtōtl tsídii xītomatl chʼil łichxíʼí yōltextli akʼáán\n^ Suárez 1983:149. Woozhchʼiid 24, 2011.\n^ Canger 1980:13. Woozhchʼiid 24, 2011.\n^ Canger 2002:195. Woozhchʼiid 24, 2011.\n^ See Mesoamerican languages#Language vs. Dialect for a discussion on the difference between "languages" and "dialects" in Mesoamerica. Woozhchʼiid 24, 2011.\n^ Canger 1988. Woozhchʼiid 24, 2011.\n^ By the provisions of Article IV: Las lenguas indígenas...y el español son lenguas nacionales...y tienen la misma validez en su territorio, localización y contexto en que se hablen. ("The indigenous languages...and Spanish are national languages...and have the same validity in their territory, location and context in which they are spoken.") Woozhchʼiid 24, 2011.\nMéhigo bizaad yaʼhalnéʼ: http://casademexico.com/nahuatl.html\nMéhigo bizaadjí azhí alnééhgo yaʼhalnéʼ: http://www.mexica-movement.org/timexihcah/nahuatl.htm\nLast edited on 5 Yaʼiishjáástsoh 2020, at 02:41


Hi everybody! Here is your numeracy work for today. Have fun!


Móʼmoʼii bitéél halchíʼí - Wikiibíídiiya\nMóʼmoʼii bitéél halchíʼí\nMóʼmoʼii bitéél halchíʼí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Momotus bahamensis" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 10–15di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łitsxo dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitéél éí halchííʼ; binákʼee éí halzhin; bitsiitʼáád éí dootłʼizh dóó dah łizhin; bitʼaʼ éí chʼilgo dootłʼizh; bidaaʼ éí łizhin.\nMóʼmoʼii bitéél halchíʼí éí chʼał dóó naʼashǫ́ʼii yázhí deilghał; tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Waaʼ (dííshjį́ ááłjiní) - Wikiibíídiiya\nDíí kweʼé naaltsoos bikáaʼgi saad shijaaʼígíí éí waaʼ (dííshjį́ ááłjiní) yaa halneʼ dooleeł. Waaʼ ałdóʼ baa yídíiłtah shį́į́.\nSaad "waaʼ" dííshjį́ jiníigo łahda Binááʼádaałtsʼózíídę́ę́ʼ chʼil daadánígíí yaa hojilneʼ.\nDíí waaʼ éí 11di asdzoh[?] áníłtso łeh, áádóó bitʼąąʼ éí 10di asdzoh[?] áníłneezgo danteel. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Spinacia oleracea" deiłníigo dayózhí.\nhatsʼíís hashtʼéé yoodlíłígíí 2.2 g\nA 469 μg B9 194 μg C 28 mg E 2 mg K 483 μg


Tąądee naagháhii bitsʼaʼ heetsʼózí - Wikiibíídiiya\nTąądee naagháhii bitsʼaʼ heetsʼózí éí Bijáád Ádaadinígíí dah yikahjí atah daasdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Subulinidae" deiłníigo deiyózhí. Tąądee naagháhii bitsʼaʼ heetsʼózí éí nahasdzáán tʼáá siʼą́ą́ ńtʼę́ę́ʼ bikáaʼgi dahólǫ́.\nDíí tąądee naagháhii éí tʼáá díkwíí mm ádaníłtso; adóó éí bitsʼaʼ dahólǫ́. Bitsʼaʼ éí dibéłchíʼí dóó dinilgaigo ndaashchʼąąʼ łeh. Chʼil bitʼąąʼ dóó tłʼoh éí bichʼiyąʼ.


Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ haltsooítah naʼashǫ́ʼii bitseeʼ nineezígíí - Wikiibíídiiya\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ haltsooítah naʼashǫ́ʼii bitseeʼ nineezígíí\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bitsiitsʼiin Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Naaldlooshii dadichʼízhii Ndaaʼnaʼii Naʼashǫ́ʼii Tó wónaanídę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii ndaashchʼąąʼígíí dóó bikʼéí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii dóó bikʼéí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ haltsooítah naʼashǫ́ʼii\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ haltsooítah naʼashǫ́ʼii bitseeʼ nineezígíí éí naʼashǫ́ʼii ndaashchʼąąʼígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Tympanocryptis tetraporophora" deiłníigo dayózhí.\nDíí naʼashǫ́ʼii éí 2–4di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí yishtłizh dóó niłhingo naashchʼąąʼ; bitseeʼ éí ayóo nineez; binááʼ éí diłhił.\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ haltsooítah naʼashǫ́ʼii bitseeʼ nineezígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.


Transparency and Learning in Public\nÍnááhoosh'aah dooleeł. I’m going to keep learning! #DinéBizaad RT


Doohatsʼíí Yátiʼ Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał dinilbáhígíí - Wikiibíídiiya\nDoohatsʼíí Yátiʼ Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał dinilbáhígíí éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Tó Wónaanídi Bilagáana Bikéyahdi hólǫ́; Doohatsʼíí Yátiʼ Dineʼé Bikéyahdi éí tʼóó ahayóí. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Rana latastei" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 1–2di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilbá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; binákʼee éí diłhił; bijáád éí noodǫ́ǫz łeh; bitéél éí łigai; binááʼ éí ntsaa.\nDoohatsʼíí Yátiʼ Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał dinilbáhígíí éí chʼosh dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Heb 5 | `AWB | STEP | Manikáne ehweh mibeq mahbeq aitéh ánínká ite Asiu ke séhréh aitankeheéq ite míonarabeqte ání mó tanáhráq mó aní mó tanáhráq mó anínue omaq sitáhwe. Manikánka itene ahbabáq kaweraitankeheéna wene ehweh mibeq mahbeq aitéh ánínká mó naneq mó nanerue Maniká titiratéhre.\nSísa itene mibeq mahbeq aitéh ánínká ite kaweraitéh éhwéhne.\n1 Manikáne ehweh mibeq mahbeq aitéh ánínká ite Asiu ke séhréh aitankeheéq ite míonarabeqte ání mó tanáhráq mó aní mó tanáhráq mó anínue omaq sitáhwe. Manikánka itene ahbabáq kaweraitankeheéna wene ehweh mibeq mahbeq aitéh ánínká mó naneq mó nanerue Maniká titiratéhre. 2 Titiratena we peh wehukení púana kaweqtaq íre mía míaorahire. Minayabe wega múguwahguo kereq áhwára áhwáraro kereq pehwehrue arítéhre.\n3 Manikáne ehweh mibeq mahbeq aitéh ánínká mó kené ahbabáqsabe Manikánsabe ménkámehnkáne korahqtaté titiratéhre. Íre peh morá mó kené ahbabáqsabe titiratéhre. We moq ahbabárorahi aní púana wewene ahbabáqsabeákáq Maniká titiratéhre.\n4 Mibeq mahbeq aitéh árámbéhríwé anotah arámbéhrí wíre. Minayabe wehukenínká, Íné mi arámbéhrí mirainie íre orahire. Mi arámbéhrí mirainkeheéna Manikánka wehukení omaq atena naho Áróni omaq atonserah omaq atéhre.\n5 Wehukenínká, Íné mi arámbéhrí mirainie íre orahúnserah Sísa Karáhéga, Néníwíq pankerena Manikáne ehweh mibeq mahbeq arítéh ání míanie íre úwe. Írakaumo. Manikánka wensabé omaq atena minayabe wene ehwehnka mahraréna,\nAre nénahni móne. Ibora íné Arenabo ména anotah aní míahno atóge ire.\n(Buk Song 2.7)\n6 Wene ehwehnka mó mahraréna,\nAre néne ehweh mibeq mahbeq aritahna aní ahriahri mía míainiewóne. Wehukení wenáwíq Mékíséréki néne ehweh mibeq mahbeq arítéh ání mía míaúnserah are moq mina tahnsa mía míainiewóne ire.\n(Buk Song 110.4)\n7 Sísa marakóipeq míotaq wega Maniká ehweh teawena púrerúwe. Manikánka Sísa puké tanahráq ahqáho atahráhú púana Sísaga anotahtaq púreréna áhnte ibisówe. We awahbeh iwíáh íre sehgira peh Maniká awahbeh iwíáh sehgiuwana Manikánka Sísaga púrerú ehweh irowe. 8 Sísawe Manikáne ahninkáwá ména áhnte erúnsabe Wenabone ehweh sehgiu sansa ahtebówe. 9 Sísaga Wenabone ehweh tábúsoqme sehgiunsabe amahnága Sísaga wene ehweh sehgíó ké kaweraritena oganúq sitahnara oga mérapeq mía míaonehrawoe. 10 Minayabe Manikánka wensabé, Are néne ehweh mibeq mahbeq aritahna aní mía míainiewóne. Mékíséréki néne ehweh mibeq mahbeq arito ani mía míaúnserah are moq mina tahnsa mía míainiewóne atowe.\nKáriq anínká mía míai serahniyeho i ehwéhne.\n11 Minayabe áhnte mó ehwéh kéhre. Itega íre apubúue ahtebahraho puana mah ehwéh teieyabe págege arámbéhríe. 12 Ite íre wahto tanáhráq Sísane ehweh íráh púaq wene sánsá ahtebahtaq tahirímé mó ke síwáhnoro irino. Itega íre kawerue ahtebaronsabé Manikáne ehweh áwahewé mó anínká ite íwáhnorire. Inahunah ánínká págege tahutáhúq íre nahrahéna peh náh nehnserahnowe.\n13 Náh neh anínká pehgáriq aní púana tábúsoqmaréh sánsá íre ahtebahrahire. 14 Págege tahutáhúqmé peh morá anonaninká nahrahire. Págege tahutáhúq nahraho kegá tábúsoqme iwíáhorahowe. Minayabe sega kaweq sansánkákáq íre kaweq sansánkákáq saraqmarera kawerue ahtebahrahowe.


Shádiʼááhdę́ę́ʼ dziłtah dahiitį́hii bitéél halchíʼí - Wikiibíídiiya\nShádiʼááhdę́ę́ʼ dziłtah dahiitį́hii bitéél halchíʼí éí yótʼáahdi tsídii dóó dahiitį́hii ndaashchʼąąʼígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Boissonneaua matthewsii" deiłníigo dayózhí.\nDíí dahiitį́hii éí 2.5–3di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh; bitʼaʼ éí diłhił; bitéél éí halchííʼ; bidaaʼ éí áłtsʼíísí dóó łizhin.\nShádiʼááhdę́ę́ʼ dziłtah dahiitį́hii bitéél halchíʼí éí chʼil bijeeh deidlą́.\nDziłtah dahiitį́hii bitéél halchíʼí


Gen 32 | `BJR | STEP | Yakooboofa miqóoqari fíndi fufanóo narí ánaukoo unnái aanái fímaru fánoo Ánutuna angiroouqa aanái ani paqúriqau.\nYakooboofa Eesáuna óori qáfarara deedaqu úfafa.\n1Yakooboofa miqóoqari fíndi fufanóo narí ánaukoo unnái aanái fímaru fánoo Ánutuna angiroouqa aanái ani paqúriqau. 2Yakooboofa níndafamaséenoo qinau. Maa maqa maaqáfa Ánutuna úiqaana máqusa máridanoo. Miqí qímasee mi maqusána áuqureenoo Maqannaimmeé qinau.\n3Yakooboofa narí faiqi námu qaaramoó ufa máree narí áfasaafa Eesáu funnái fuaqeera niiqoofaqá Eedoomma máqa máaqai fiqau. 4Miqóo qiní qífasaana paqúrimmásee qini maa ufána qímamiaqa. Qinée Yakooboosa aní aináinira fáiqi maaqí qímasee ani Eesáuna qiní úriqararana qímamidaqa. Qinee Rábannana faqa máridaqa ánirara másaidaqa máriifaqá maqee ánidaqa. 5Qinee burimmakáu faqa doonkíuqa faqa sipsípa faqa mimmíuqa faqa aináinira fáiqiuqa faqa faqáasa máridaqa. Qinee aníara ufa quqáidaqa qiní úriqararafa qini maa ufáfa aní asooámamaqaanífeera qídaqa.\n6Ufa máreefu fásiqausa óonu randée anirée Yakooboona maaqí qímasee qímamiqa qiqau. Dóo maasa aní áfasaana qímamisáunanoo mifá narí aináinira fásiqauqa foo handaréeta 400 námu faqa maasá ínaaqíanna ánidanoo.\n7Yakooboofa mi ufána írufanoo áaququqoofanóo moómoo írirana máranau. Miqúfanoo narí sipsípauqa faqa mimmíuqa faqa burimakáuqa faqa kamméerauqa faqa qaarakí rainá quqánau. 8Maaqí qímasee qímirinau. Eesáufa aniréenoo moó úsiranaki nárinaqa moó úsiranakiqari amaná sandéefaranoo. 9Miqímmasee Yakooboofa maaqí qímasee innaaru qinau. Óo Ánutu, qini qínaakuna Abaraqaammána Ánutufa qiní qikoona Isakeena Ánutufa qiní innaaru íria. Karaambáiqa anée qiní qíma qímiananoo aneenná maqa máaqai aneenná áinainiannai fínaqa qinée aiqáma áinaina andeeqá áisaanauranoo fee qinau. 10Óo Ánutu anée qiní ámiqi ámiqimma qísarana faqa aní mapukíra dádaaqiranara faqa írunanoo úriqaráifaqa qinee óorudupiqa maridaqa. Qinee óoqai Yóoradanna nammari qeeqá sáunu kaí úqirausa táqaqiafana doo maqeé qinee qaaraki rainárausa faqa ánidaqa. 11Qinee qeeqá qífasaana Eesáuna ásaukukinaana asumu mara quqáqisaanneera innaaru qídaqa. Qinee minára rufíaidaqa. Mifa aniréenoo maasá faiqì ánaasee faqa aiqáma dáru taikáandoora rufíaidaqa. 12Anée maaqí qímasee qiníara qíma afeekaíkinau. Aní aiqáma áinaina andeeqámma áisaanauranoo fee qinau. Aní moómoo faiqi asumu ámianaqa sía amana moó fannoo ásaana rúannoo, núkudara foorá sía kásoo uqanná márifaranoo fée qinau.\n13Yákooboofa miqí qímaseenoo innaaru qímaseenoo mi eendánaki miqóo faiqéenoo iáqoofanoo narí aandáù Eesáuna ámiraree qímasee rainá quqánau. 14Mifá mimmí ánaasee 200 faqa mimmí ákoona 20 faqa sipsípa ánaasee 200 faqa sipsípa ákoona 20 fáqa rainá áaduma quqánau. 15Miqímmaseenoo kaifáa kamméera ánaasee 30 fáqa nárì ánaaqi náamma néemarusa fáqa burimakáù ánaasee 40 faqa ákoona 10 fáqa doonkí ánaasee 20 faqa ákoona 10 fáqa rainá quqánau. 16Yákooboofa raíneeqeenoo aandáù óosana óosana náadu náadu káì quqáseenoo narí aináini máru faiqísa moodáa moodaa máreeqeenoo mináuqasaa rakísiaqeera quqánau. Quqáseenoo maaqí qímasee qímanniminoo qinau. Ínnee qini qífunni fídaqa adaaráika másaidaqa níana niana máridaqa fuaqa.\n17Miqí qímáseenoo Yakooboofa indaarúfu faiqina qímaminoo qinau. Qiní qífasaafa Eesáufa paqúri máseenoo iráinana yáfee aní úriqararafa máridanoo fee yáifée anée fídanee yána aandáùqee anée máree fídanee, qínana anee maaqí qímasee narí qímamia. Maa aináusa aní aináinira fáiqi Yakooboooonaindí máridanoo. Mifa narí úriqararana Eesáuna ámiannee qímasee quqásaifaqa máree ánidaqa. Yákooboofa narí ínaaqianna ánidanoo mifoo qia.\n19Yakooboofa indaarú fu faiqina qímamundee kái mínoo miná ánaaqiana fusá fáqa miqí kaimmásee qímanniminau. Ínnee Eesáuna paqúrimmasee miqí kaimmásee qímamiaqa. 20Ínnee maaqí qiaqa. Eeóo aní aináinira fáiqi Yakooboofa ínaaqianna ánidanoo mifoo qiaqa. Yakooboofa narí kai óonu máfi írinoo qinau. Qinée maa ainaináusa ámiannanannoo miná írirana quandásaananoo qiníara ámiqi ámiqiani. Qinee miná paqúrimásaananoo aqbee mifá qiní numoóo minníqisaannoo. 21Eesáuna ámaqoo áinainausa indaarú fífufanoo doo narí miqóo mi uiqaana maqusánaki faiqanau.\nYakooboofa Peenieera máqa máaqai angiroo faqa narí qumáree narí qumáree qu úfafa.\n22Mi eenda amuqusánai Yakooboofa fíndi fufanóo narí ánaaqa qara fáqa narí aináinira ánaasee qandá fáqa narí faiqi námu qísaukuqara taikásee qíkunni óoqu moodáa marasée 11 nífiqamáreenoo Yabooka námmari fítaqamáreenoo muqú áfainai múnu nísanau. 23Múnusee niiqámasoofaqa fufanoo narí aiqáma áandauqa faqa mara quqásoofaqa misá faqa táqaqau. 24Taqá nímaqaseenoo naríaraa dinni áfainni káqi márinau. Márufanoo faiqí moó fánnoo aniréenoo áitata fufanóo Yakooboona qumáranau. Uaqéeidanoo narí rúdammiqi narí rudámmiqi ídamárufanoo iáqarafa adeedí ranau. 25Sía mi fasiqáfa Yakoboona úraaqaránau. Miqí usíanoo ásauku sámu Yakooboona úpisuna áranaiqi árinau. Miqúbaqa Yakooboona úpisuna árufanoo ámudaani ootúparafa aikátamáfufanoo raaqee ráaqee inóo ninau. 26Iáqoofanoo mi fasiqáfa Yakooboona qímaminau. Doo qiní quqásainaqa fúa, doo iáqarafa adeedí reenoo. Yakooboofa iriséenoo qinau. Sía aní quqáanaura. Anée qiní qifaaqóoqa qíma qímaqásainaqa quqáanaura.\n27Mi fasiqáfa Yakooboona qímaminoo qinau. Aní áuqu yáfee. Aneenná áuqu ráinaqa íria. Yakooboofa qinau. Qiní dúqu Yákooboosa máridaqa.\n28Miqí qufanoo mi fasiqáfa qinau. Maqee maaqóoqari Yakooboofa taikáannoo aní áuqu Isaraeerafá márinnaranoo. Anée Ánutuna fáqa faiqí faqa áitatáfi qumáraanannannoo úriqararafa márianaqa minára aní áuqu Isaraeerá fée qídaqa.\n29Miqí qímasoofanóo Yakooboofa mi fasiqána qímaminoo qinau. Aneenná áuqu qímaqímia. Miqú qufanóo mi fasiqáfa qinau. Nánaree anee qiní dúqu írirara iráidanee. Miqí qímaseenoo Yakooboona afaqóoqa qímama qáseenoo doo quqáseenoo finau. 30Mi fasiqáfa fífufanóo Yákooboofa qinau. Qinée Ánutuna óori qáfamáseeqa sía kúqiqa káqi máridee qímaseenoo miqóo áuqureenoo Peenieera fée qinau. 31Súani afu ururoofanóo Yakooboofa Peenieera máqa quqáseenoo úpisuna áidafi márufanoo réetaa réetaa qinóo finau. 32Miqooqari óosana arasée Isaraee máqannaasa sía aandáù úpisunakinaa ámaqi néemariqau. Maqee fáqa sía náidaqa. Ánutuna angiroo fannóo Yakooboona úpisunaki árunara íridaqa sía náidaqa.


Hodíłchʼiltah chʼał dinilzhingo łikizhígíí - Wikiibíídiiya\nHodíłchʼiltah chʼał dinilzhingo łikizhígíí\nHodíłchʼiltah chʼał dinilzhingo łikizhígíí éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ghatixalus variabilis" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 1.5–2.5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ dóó dinilzhingo łikizh; bitéél éí dinilbá; binááʼ éí ntsaa.\nHodíłchʼiltah chʼał dinilzhingo łikizhígíí éí chʼil bitʼąąʼ dóó dláád yiłchozh; chʼosh yázhí éí yildeeł ałdóʼ.


Beʼekʼid Baaʼoogeedí - Wikiibíídiiya\nBeʼekʼid Baaʼoogeedí *\nAlą́ąjįʼ dah Sidáhígíí: Jonathan Lewis\nAłkééʼ dah Sidáhígíí: Bennett Chatter\nNaaltsoos Ííłʼíní: Lavida B. Maestas\nBeʼekʼid Baaʼoogeedí éí Diné Bikéyah bikáaʼdi áhootʼéego bił hazʼą́; áádóó éí bílaʼashdlaʼii náóltahígíí biniiyé náhásdzo. Tséhootsooí Bił Hahoodzo biyiʼdi éí kin dah shijaaʼ. Tááʼ naaznilí bighan áadi siʼą́. Dziłíjiin bitłʼáahdi éí siʼą́.\nBeʼekʼid Baaʼoogeedíidi 817 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́ (díí éí 2010góó yihah yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ).DÍNE WÓLTAʼ\nBeʼekʼid Baaʼoogeedí éí 35°36′18″ NHK dóó 110°4′4.8″ EʼE-gi bił hazʼą́. Beʼekʼid Baaʼoogeedí éí tónteel bikááʼdóó deigo 6,086 adéesʼeez.GNIS\nBeʼekʼid Baaʼoogeedídi tááʼ naaznilí biníłchʼi naaltsoos (Bilagáanakʼehjí)


Chʼał niłtólí bijéí łigaaígíí - Wikiibíídiiya\nChʼał niłtólí bijéí łigaaígíí\nChʼał niłtólí bijéí łigaaígíí éí tsinlátah chʼał dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí kéyah dah siʼánígíí beʼałníiʼdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Hyalinobatrachium valerioi" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 0.7–1di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh; binááʼ éí dinilgai.\nChʼał niłtólí bijéí łigaaígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.


Tsézhiintah chʼał bikéshgaan hólóní - Wikiibíídiiya\nTsézhiintah chʼał bikéshgaan hólóní\nTsézhiintah chʼał bikéshgaan\nTsézhiintah chʼał bikéshgaan éí chʼał bitsooʼ ádaadinígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyah beʼałníiʼdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Xenopus amieti" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 1–2di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bizééʼ dóó bitéél éí łigai; bitsooʼ doo hólǫ́ǫ da; binááʼ éí áłtsʼíísí dóó diłhił.\nTsézhiintah chʼał bikéshgaan éí chʼosh yázhí dóó łóóʼ yázhí dóó tąądee naagháhii yildeeł.


Níyol yiiʼ naalkʼįhii yázhí binághah diłhiłígíí - Wikiibíídiiya\nNíyol yiiʼ naalkʼįhii yázhí binághah diłhiłígíí\nNíyol yiiʼ naalkʼįhii yázhí\nNíyol yiiʼ naalkʼįhii yázhí binághah diłhiłígíí éí tónteel tsídii bínííʼtsohígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Tónteel bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pachyptila turtur" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 9–11di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitʼaʼ dóó binághah éí diłhił; bitłʼaaʼ dóó bizééʼ éí łigai; bidaaʼ éí łizhin.\nNíyol yiiʼ naalkʼįhii yázhí binághah diłhiłígíí éí táyiʼ chʼosh bikágí dantłʼizí yázhí deildeeł.


Atseentélí yishtłizhígíí - Wikiibíídiiya\nAtseentélí yishtłizhígíí éí tązhii dóó naaʼahóóhai dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ortalis canicollis" deiłníigo dayózhí.\nDíí atseentélí éí bitsʼíís yishtłizh dóó binághah diłhił; bizééʼ éí łichííʼ. Bitsʼíís éí 1.5–2 adéesʼeez[?] áníłtso.\nAtseentélí yishtłizhígíí éí tsin bineestʼąʼ deiłchozh dóó chʼil binááʼ deildeeł.


Tsin bąąh naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí yishtłizh dóó dootłʼizhígíí - Wikiibíídiiya\nTsin bąąh naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí yishtłizh dóó éí naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi dóó Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Dasia olivacea" deiłníigo dayózhí.\nDíí naʼashǫ́ʼii éí 4–8di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bizééʼ dóó bitłʼaaʼ éí chʼilgo dootłʼizh; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.\nTsin bąąh naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí yishtłizh dóó dootłʼizhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii éí yildeeł.


Ásheyáne-e sesk dar álunak-e árábe bud. Zamáni ke váladin-e án sesk parváz karde varafte budand. Ánhá mikhástand dáne va khurák baráy-e bachekháy-e tuy-e ásheyáne peydá konand, va ánhá parandekháy-e kuchak-e khudrá kámalan tankhá kozashtand.\nBa‘ad áz modati padar-e sesk bakháne bargasht.\n“In já che pishan ámad,” u porsid, “Ki shomá rá azyit kard shomá vakhshat zade hastid!”\n“Ouh bábá,” ánhá javáb dádand, “bitázegi yak luluy-e bozorg ámad. U kheyli khashan va vakhshatnák bud. U bácheshmaháy-e bozorgesh khire be ásheyáne máng’e kart. U márá kheyli tarsond.”\n“Ouh!” u goft, “U kochá raft?”\nÁnhá koftand, “U ba’án taraf raft.”\n“Sabr kon!” sesk goft, “Man danbál u kháham raft. Nagarán mabshid bacheháy kuchakam. Man u rá kháham gereft.”\nBa‘ad áz u parváz kart va danbál-e lulu raft.\nVaqti ke áz kham-e jade gozasht yak shir-e bozorg dásht dar ánjá ráh mirant. Vali án parande natarsid. Parid be posht-e shir va shir rá bá khashunt da‘avá kard. “Tu cherá ámadi be ásheyáne man va bache háy-e man ránaz sándi?”\nShir hich tavaje bád nakard va baráh raftan-e khádáme dád.\nRuy in asl parnade kuchak kheyli sakht naz án shir rá moured parkhash qarár dád. “Tu hich haqi nadi ke ánchá bashi. – In rá azman beshnu – Agar bargardi injá án vaqt tu kháhi did ke che baláti besarat kháhad ámad – man váq‘an nemi kháham án kár rá bekonam,” u goft va ba‘ad yaki páháyash rá boland kard, “amá man bá páháy-e khudam poshtat rá páyáni mishkanam.”\nBa‘ad áz án parváz karde be ba’ásheyane bargasht.\n“Khob, bacheháy-e man,” u goft, “Man ba’án taraf yak dars-e khub dádam. U hargez báyenjá barnakháhad gasht.”


Gal 1 | `USA | STEP | kemá Póroma Îtuma timáyíkarai-naqa waayúkama kemmá íma tááyaraabo aboámá Áánûqtuma wemá Îtumma pukáipike itó-umakarai-nakoma wemá maami-máyáíráqá tááyaraiye.\n1 kemá Póroma Îtuma timáyíkarai-naqa waayúkama kemmá íma tááyaraabo aboámá Áánûqtuma wemá Îtumma pukáipike itó-umakarai-nakoma wemá maami-máyáíráqá tááyaraiye. 2 ketíbâqawaayuma ketê máe-yute ketáámá maamin-áúbábí keráwáqá Karétiani-marabaq áíkuyo-kayukayopaq miráoro-maaraoro-aimma kéyuwaunatae. 3 ketibotáámá Áánûqtugaraq uyátárai-naqa Îtu Káríqtogaraq yenákátí íráqô-qtataakaraq kaayoné-yátáákáráq keráwáqá tímêtaao. 4 Îtu Káríqtoma Áánûqtuma ketibotááí aúyánámmá kéwarena wení aúwaraimma yuwéna ketááí kúmiq-yataapike meyánîq uráiye. wemá mirá éna íbêqa maa-márábí wái-tai-aaipike keqtáá mamá paábaq tiyuwánénataa mirá-uraiye. 5 miráínataa ketáámá Áánûqtun-awiqa aati-aatimá múte yauyónátae. miráuma waíno.\n6 keráwáqô, miráonaaiqtabama kemá iyánáaqa kéune. Îtu Káríqtoni íráqô-qtataapike Áánûqtuma keráwáqá tááyaraimanibo keráwáqá páátákáá wemmá káyuweq káqon-ate-wataama kéitaae. 7 miráimanibo káqon-ate-wataama óqa íma wáiye. ímiye. yaímma-wayukama keráwáqtí túyánámmá mamá táíq kéeta Îtu Káríqtoni átê-wataama mamá waéq nááeq kéoe. 8 miráimanibo ketáá keráwákáq móra átê-wataama timá tímikaanataabi móra Áánûqtuni márûpake kaqtó-nakoma tínna átê-wataagoma minnágogaraq ketáámá naayóbáqá tiráunna átê-wataagoma íma móraiq ínnama minnâ kanaaráq móra-nakoma mirá énama wemá áíta-marupaq puíno. 9 naayóbáqá ketáá tiráunnaiq umá keqnáámmá íbêqa kétunatae. ánibo móra-nakoma átê-wataama timá-timina-waigoma naayóbáqá ítaraanaikaa ímo ínanama min-nákómá áíta-marupaq puíno. 10 maami-kátááyábámá waayúkama keqtábá yikání íyabiyo? ímiye. Áánûqtuma kákaiqtapoaq maamin-áímmá kétune. waayúkama keqtábá yikáina-yataariq kéeqa kemá káqo-mayaima mayánúnamanibo Îtu Káríqtoni mayaí-náqá íma mánune.\n11 máqtemma ketíbâtiwaayuo, kemá arupú umá kétima-timune. maamin-áté-wátáámá keráwáqá naayóbáq timá-tímikaunama móra-nakoma íma mamá pááq uráiye. 12 min-áímmá móra-nakopike íma matáune. móra-nakoma íma tiráátiraiye. áraimma ímiye. Îtu Káríqtoma wenamáárîq kemmá tiráátiraiye. 13 naayóbáqá kemá nôrabi uráunna-aaimma minnâ keráwáqá ítaraane. kemá Ítíráaeo-wayukati monoq-áímmá wakáune. paru-yátáákómá kepímmá íma wáitaq Îtukaq yirummá ámê-kayukama keráwáqá ítaraae. kemá móra-iyakaq maréta áíkuyo-kayukama mamá táíq umáyíkaraune. 14 ketimatoq áa-yuti aúkáapimma kemá taíbaq-wayukama uyátáreq Ítíráaeo-wayukati yáaimma kéwaraune. kemá ketí títaubikoni máqten-aaimma warámááq akoqnáá kéune.\n15 miráimanibo naayóbáqá ketinóma íma matíkaraitanama mi-kánááráqá kemmá Áánûqtuma aúyatikaraine. wení íráqô-qtataapi wení mayaímá mayaíyábá tiwíkaiye. 16 wemá wenáanikoma kemmá tiráátiraimma minnâ íma Ítíráaeo-wayukamibo Yéqtaaeo-wayukabi átê-wataama mó-tikaae téna tiráátiraine. wemá kemmá tiráátiraimma móra-nakoma íma ítama aónaraunae. 17 kemmá uyátéta áqa timáyíkarai-kayukayopaq Yérútáárebaqa íma uráunamiye. ímiye. kemá Arébiya-marabaq uráunamiye. ánibo anaaékaqa Tamáátikatibaq uráunamiye. 18 anaaékaqa kaumo-kárítímáátímá yáwitaq Pítaate watáama ténááq Yérútáárebaq utáunamiye. ánibo wetê tiyááka umá móra-titaupaq-kanaama máqe-uraunamiye. 19 timáyíkarai-kayukama kemá móra íyimonaraune. Yêmitima uyátárai-nakoni ábâkoma wenamáa aónaraune. 20 min-áímmá íbêqa keráwáqtôpaqo agayáunama Áánûqtuma káonaitaq kemá keráwáqá kaaqaarimá íkétima-timune. 21 anaaékaqa Tíria-marabaq Tirítia-maragoni pááqya-marupaqa kemá uráunamiye. 22 miráimanibo Yúríabaqa Îtukaq itáíq-itaiq o-káyúkámá ketí tóíkaqa ítimonaraae. 23 yemá miráuma aamá kéitaane: “naayóbáqá maamin-nákómá tíkamataa uq-téwaimanibo naayóbáqá arummá aména itáíq-itaiq í-yátáákómmá mamá táíq éwai-qtataakoni átê-wataama íbêqa kétima-yimiye.” téta kéitaae. 24 minnâyaba yemá Áánûqtun-awiqa múte yaútaae.


Rom 15 | `AUY | STEP | Kesáá Maníkómpáꞌó simankúnkúmbo fasiꞌámaisaamo úndawisa Maníkómpáꞌó timankúnkúmbo ímbo fasiꞌámaimo owí túwaꞌnaisa onó. Sirááímo taintembó úndasa aantemba ímba imáyáa éta\nÍsumo ímbo wesáfé-ímáyáámó uráintemba miyán-oro-aai.\n1 Kesáá Maníkómpáꞌó simankúnkúmbo fasiꞌámaisaamo úndawisa Maníkómpáꞌó timankúnkúmbo ímbo fasiꞌámaimo owí túwaꞌnaisa onó. Sirááímo taintembó úndasa aantemba ímba imáyáa éta 2 kentáásí ewaaꞌó méraawi Maníkómpáꞌá timankúnkúmba fasiꞌámae íyantafeta miwísáféꞌwáráꞌá imáyáa éta túwaꞌnaisa onó. 3 Ísu Káráísiti ímba wesáfé-ímáyáá úmba waásisafena imáyáa uráiye. Mindásafena naaófáꞌá Maníkón-aai aúfáífimba agaimaréna séna Káráísiti Maníkóntáféna séna\nsímai sáwíꞌo uwánkaraawi pósa kembá\nsáwíꞌa uwásínkaraawe siyáiye\nagaimaréna siyáiye. 4 Naaófáꞌá Maníkón-aai aúfáífimbo agaimakáamba maarán-ááísáfésa agaimakáawe. Súwaꞌnai ínanasa ímba ááéma suwesaraí ínata Maníkón-aaisafeta fasiꞌámai imáyáa éta weséꞌa ménaandasafeta amuꞌmaréta méraumne. Mindásafesa aúfái agaimakáawe.\n5 Ímba tuwesaraí ínaꞌa fasiꞌámai méraaro séna Maníkó túwaꞌnai iye. Ísu Káráísitimo méraintemba miyáumai méꞌa kempímbá mimbórá-ímáyáán-oro séna Maníkó túwaꞌnai isaꞌá 6 póꞌa mimbórá-ímáyáá éꞌa mimbórá-ááí séꞌa Maníkón-áwíꞌa Fasiꞌaénkó Ísu Káráísitin-afowán-áwíꞌa mósá máráámba mindásafeꞌa inaí súne.\nÍsu Ísareri-waasiye fíꞌonkaa-waasiyemo túwaꞌnai uráin-aai.\n7 Ísu Káráísitimo kentáfénamo aamoimó intembá kempímbá moórá-mora-waasisafeꞌa aamoí éꞌa miyá owaná Maníkón-áwíꞌa óraaꞌa wéiye. 8 Naaófáꞌá Maníkó Yúndaa-waasisa síwáꞌnásafenasa símai fasiꞌámarowana Maníkómó siyáintembo índasafena mifásíꞌáén-ááímó paápé índasafena Ísu Káráísiti kumbéna Yúndaa-waasi túwaꞌnai úwasa 9 fíꞌonkaa-waasi sésa Maníkó arumbá uwásínkáísata wenáwíꞌa mósá maráúmne síyantafena Ísu Káráísiti kunkáiye. Minááísáféna Maníkón-aai aúfáífimba agaimaréna séna\nfíꞌonkaa-waasifimbo méraunda enáwíꞌa mósá maréꞌa imó súnda enáwíꞌa mósá maráúmne\nagaimaréna súwana 10 moóráfaꞌa agaimaréna séna\nfíꞌonkaa-waasisono. Maníkómó wemparíꞌo úmakaiwai tirunkó aamoí ínaꞌa\nkentirunkówáráꞌá aamoí íno\nagaimaréna súwana 11 moóráfaꞌa agaimaréna séna\nmósá máráaro. Seyaafáꞌ-wáásíséꞌa\nwenáwíꞌa mósá máráaro\nagaimaréna súwana 12 Maníkón-aai simátímakowin-awiꞌa Áísáya agaimaréna séna\nTéfítin-afowan-awiꞌa Yési wenándáfakemba moóráwigo paápé ínana fíꞌonkaa-waasiyaꞌo káráwiyindasafena Maníkó íyáfasinankainasa wembá amuꞌmarésa ménaawe\nagaimaréna Ísu Káráísitintafena siyáiye. 13 Weséꞌo méraiyamba amuꞌmaréꞌa méraaro séna Maníkó wétuwaꞌnai-iye. Weséꞌa kááísamai méraantafena aáno uwátinkena tirumbá kaweꞌá uwátínkáísana wení Ufaen-ámútánkó fasiꞌátínkáfaꞌa íyísaꞌa weséꞌo méraiyamba amuꞌmaréꞌa méraamba mindásafeꞌa inaí súne.\nManíkóní kísaumo maúndasafeꞌa aamoí únemo siyáin-aai.\n14 Kesí waásisono. Imáyáamo únda-aaimo simátíménda ísáaro. Kaweꞌ-wáásí-úramba póꞌa kaweꞌ-ámbó arááíwáén-aai seyaafáꞌnánká iséꞌa kanaaꞌá wéaraatimewe. Kentáféꞌa miyán-ímáyáá úne. 15 Maanáúfáífímbá tuwímbai-aai fasiꞌámaimo simátimunda minááí imáyáa íyantafena ímba sááꞌa isaꞌá súne. Fíꞌonkaa-waasifimba Ísu Káráísitini kísau máéndasafena Maníkó siꞌmákaimba póna ímba sááꞌa isaꞌá fasiꞌámai maanáúfáífímbá simátimune. Maníkóntáféꞌa séꞌa maafíꞌónkáá-wáásí ení waási owaná ení Ufaen-ámútánkó ení waási-iꞌa uwátínkaraiye senaná Maníkó aamoimó índasafeꞌa wení ásé-aai simátimune. 17 Ísu Káráísitiyeꞌa kááísamai méꞌa Maníkóní kísau maúndasafeꞌa aamoí úne. 18 Ísu Káráísiti fasiꞌaén-ímáyáá símísaꞌa fíꞌonkaa-waasi Maníkón-aaisafesa éraiꞌe síyantafeꞌa kísau miwífímbá maiyáunda minááí ímba sááꞌa ínaꞌa póꞌa simátíménda ísáaro. Aaí simátimeꞌa kísaumo maiyáunda 19 Maníkóní ámútanko fasiꞌaémbá símísaꞌa fíꞌo-fiꞌon-kisau ímbo awánaraan-kisau maimaéꞌa kuráumne. Yérúsaremu-naopakemba fíꞌo-fiꞌon-daopaꞌa wéneꞌa Káráísitini ásé-aai simátímaꞌmaeꞌa iyéꞌa Írírikamu-marafaꞌa kuráumne. 20 Kemá séꞌa naaóꞌ-naoꞌa Ísu Káráísitin-aaimo ímbo ísaraan-daopaꞌa ásé-aai kosimátimenae. Kosimátímakaan-kwaasifimba ímba kosimátimenaumpo fíꞌon-daopimpaꞌa kosimátímaꞌmaeꞌa nónaumne séꞌa minásé-ááí ímbo ísaraan-kwaasifimba kosimátímakaumne. 21 Naaófáꞌá Maníkón-aai\naúfáífimba miyán-ááí agaimaréna séna\nímbo simátímúwasamo ísaraawi ánaaemba Maníkóní aambá awánánááwe. Ímbo ísaraawi ánaaemba Maníkón-aai isánááwe\nagaimaréna siyáimba póꞌa Ísu Káráísitin-aaimo ímbo ísaraan-kwaasifimba kosimátímakaumne.\nRómu-naopaꞌa kónaemo siyáin-aai.\n22 Ímbo ísaraan-kwaasi ásé-aai simátimundaraꞌa kempáꞌá kónae séꞌa únda simátimunda-kisaugo sáwífa-kanaa kembá taꞌótokaiye. 23 Kempáꞌá kónae séꞌa únda sáwífaꞌ-aatai maisuwéꞌa ímba kanaaꞌá kúndasafeꞌa káféꞌa maandáópimpaꞌa kesí kísau taíꞌásuweꞌa 24 kempáꞌá kónae-imayaa úne. Sípéni-marafaꞌe séꞌa wémeꞌa kentí naaópaꞌa kotuwánéꞌa koméraanaꞌa súwaꞌnai íyaꞌa Sípéni-marafaꞌa kónaumne. 25 Aifaꞌá Yérúsaremu-naopaꞌa Maníkóní waási kotúwaꞌnai ónaumne. 26 Maníkóní waási Máséndóniyaa-marafakewiye Ákáyaa-marafakewiye sésa aawaí taisasá Maníkóní waási Yérúsaremu-naopakewi tómbá ímbo makáawi túwaꞌnai ónae sésa miwítí óntamba torupámakaamba pósa simíyaꞌa maimaéꞌa Yérúsaremufaꞌa wéꞌa mátimenaumne. 27 Miwítí imáyáafinkembo miyámó ombá mindá kaweꞌán-iye. Yúndaa-waasi fíꞌonkaa-waasi Ísu Káráísitin-aai kosimátímakaamba pósa imáyáa ésa miwítí óntamba Yúndaa-waasi tómbá ímbo makáawimo tímémba mindá kaweꞌán-ofo miyán-oro. 28 Torupámakaan-ontamba maimaéꞌa wémeꞌa seyaafáꞌnánká mátimeꞌa Sípéni-marafaꞌe séꞌa wémeꞌa kentí naaóꞌa kóméꞌa minkákémbá Sípéni-marafaꞌa kónaumne. 29 Kentí naaópaꞌa koméraanana Ísu Káráísiti áfááraumai kaweꞌá uwátinkainiye-imayaa úne.\n30 Kesí waásisono. Kentáásí Fasiꞌaénkó Ísu Káráísitintafeꞌa imáyáa éꞌa Maníkóní ámútanko arumbá uwásínkáíntafeꞌa imáyáa éꞌa óraaka simátimeꞌa súne. Maníkómpáꞌá inaí súmpo kewáráꞌá súwaꞌnai úmai fasiꞌámai inaí seró súne. 31 Yérúsaremu-naopaꞌo kondá Yúndiyaa-aempaken-Yundaa-waasi Ísu Káráísitin-aaisafesa ímba éraiꞌemo sewí sínkamofo séꞌa súwaꞌnai úmai inaí seró. Mifáꞌá Maníkóní waásimo méraawi túwaꞌnai on-óntántáfésa aamoí íyantafeꞌa inaí seró. 32 Minkísáú taíꞌásuwaanana Maníkómó ewémó sínaꞌo éꞌa aamoí éꞌa kentópaꞌa wémeꞌa kotuwánéꞌa aúíꞌa úmai ménaumne. 33 Maníkó aánoꞌo uwásínkáíwaisa keséꞌa méraiye séꞌa inaí súnda éraiꞌ-aain-iye.


Iiʼniʼ Tłʼiishtsoh Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii bizééʼ níbaalígíí - Wikiibíídiiya\nIiʼniʼ Tłʼiishtsoh Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii bizééʼ níbaalígíí\nIiʼniʼ Tłʼiishtsoh Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii bizééʼ níbaalígíí éí naʼashǫ́ʼii ndaashchʼąąʼígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Iiʼniʼ Tłʼiishtsoh Bikéyahdi dóó Náhookǫsjí Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pseudocalotes austeniana" deiłníigo dayózhí.\nIiʼniʼ Tłʼiishtsoh Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii bizééʼ níbaalígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó jááłánii yildeeł; chʼil bitʼąąʼ dóó tsin bineestʼąʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Naʼashǫ́ʼii dichʼízhii łibáhígíí - Wikiibíídiiya\nNaʼashǫ́ʼii dichʼízhii łibáhígíí\nNaʼashǫ́ʼii dichʼízhii łibáhígíí éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Hoozdo Hahoodzodi dóó Akałii Bikéyahdi dóó Náhookǫsjí Naakaii Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Phrynosoma modestum" deiłníigo dayózhí.\nDíí naʼashǫ́ʼii dichʼízhii éí 3–4.5di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó niłhingo naashchʼąąʼ; bitłʼaaʼ éí dinilgai; binááʼ éí diłhił.\nNaʼashǫ́ʼii dichʼízhii łibáhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł; wóláchííʼ dóó tsinaʼayąʼii ayóo bił łikan.