Hángewii - Wikiibíídiiya\nJános Áder (2012– )\nHángewii dineʼé bizaad\nBilagáana Bizaadjí éí “Hungary” wolyé.\nHángewii hoolyéhígíí éí Béésh Bichʼahnii Bikéyahdi siʼą́. Hángewii dineʼé bizaadjígo éí Magyarország wolyé, áádóó éí "parliamentary republic" wolyéego yeedaʼhótʼąąʼ.\nDíí kéyah éí 35,919 tsinsitą́ dikʼą́ągo (93,030 km2) hahoodzo, áádóó biwááshindoon éí Bodobesh (Budapest) hoolyéedi kin dashijaaʼíidi bił hazʼą́. Hángewii hoolyéedi 9,855,571 diné anéélʼąąʼ kéédahatʼį́ (díí éí 2015 yę́ędą́ą́ʼ estimate ályaa). Hángewii éí 47°28′19″N 19°3′1″E-gi bił hazʼą́.\nDaaneʼé "Rubic's cube" wolyéhígíí éí Hángewiidi bénááʼdeetą́\nHángewii éí Óóswiya, Słóbaʼ Bikéyah, Słobíín Bikéyah, Wooméiniya, Séwib Bikéyah, Kwóóʼad Bikéyah dóó Yóókwein hoolyéhígíí yináhaazlá.\nHángewii éí Nahasdzáán Bikáaʼgi Kéyah Naaznilgo Ałhidadiidzooígíí bee atah átʼé (1955dóó wóshdę́ę́ʼ), nááná éí Béésh Bichʼahnii Bikéyah Ałhidadiidzooígíí bee atah átʼé ałdóʼ (2004dóó wóshdę́ę́ʼ).\nHángewii beʼelyaaígíí Wikimedia Commonsdi dahólǫ́ǫ́ shį́į́.\nEnglishEspañolAcèhАдыгэбзэАдыгабзэAfrikaansAlemannischአማርኛÆngliscАҧсшәаالعربيةAragonésܐܪܡܝܐArmãneashtiArpetanAsturianuAvañe'ẽАварAymar aruAzərbaycancaتۆرکجهবাংলাBân-lâm-gúБашҡортсаБеларускаяБеларуская (тарашкевіца)भोजपुरीBikol CentralBislamaБългарскиBoarischབོད་ཡིགBosanskiBrezhonegБуряадCatalàЧӑвашлаCebuanoČeštinaChiShonaChiTumbukaCorsuCymraegDanskDeitschDeutschދިވެހިބަސްDolnoserbskiEestiΕλληνικάEmiliàn e rumagnòlЭрзяньEsperantoEstremeñuEuskaraEʋegbeفارسیFiji HindiFøroysktFrançaisFryskFulfuldeFurlanGaeilgeGaelgGagauzGàidhligGalegoGĩkũyũગુજરાતીगोंयची कोंकणी / Gõychi Konknni客家語/Hak-kâ-ngîХальмг한국어HausaHawaiʻiՀայերենहिन्दीHornjoserbsceHrvatskiIdoIgboIlokanoবিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরীBahasa IndonesiaInterlinguaInterlingueИронÍslenskaItalianoעבריתBasa JawaKalaallisutಕನ್ನಡKapampanganКъарачай-малкъарქართულიKaszëbscziҚазақшаKernowekKinyarwandaKiswahiliКомиKongoKreyòl ayisyenKurdîКыргызчаКырык марыLadinoЛезгиລາວLatgaļuLatinaLatviešuLëtzebuergeschLietuviųLigureLimburgsLingálaLivvinkarjalaLa .lojban.LumbaartMagyarМакедонскиMalagasyമലയാളംMaltiMāoriमराठीმარგალურიمصرىمازِرونیBahasa MelayuMìng-dĕ̤ng-ngṳ̄МокшеньМолдовеняскэМонголမြန်မာဘာသာNāhuatlDorerin NaoeroNederlandsNedersaksiesनेपालीनेपाल भाषा日本語NapulitanoНохчийнNordfriiskNorfuk / PitkernNorsk bokmålNorsk nynorskNouormandNovialOccitanОлык марийଓଡ଼ିଆOromooOʻzbekcha/ўзбекчаਪੰਜਾਬੀपालिPangasinanپنجابیPapiamentuپښتوPatoisПерем Комиភាសាខ្មែរPicardPiemontèisTok PisinPlattdüütschPolskiΠοντιακάPortuguêsQaraqalpaqshaQırımtatarcaRomânăRomaniRumantschRuna SimiРусиньскыйРусскийСаха тылаSámegiellaGagana Samoaसंस्कृतम्SarduScotsSeelterskSesothoShqipSicilianuසිංහලSimple EnglishSiSwatiSlovenčinaSlovenščinaСловѣньскъ / ⰔⰎⰑⰂⰡⰐⰠⰔⰍⰟŚlůnskiSoomaaligaکوردیی ناوەندیSranantongoСрпски / srpskiSrpskohrvatski / српскохрватскиBasa SundaSuomiSvenskaTagalogதமிழ்TarandíneТатарча/tatarçaతెలుగుTetunไทยТоҷикӣᏣᎳᎩTürkçeTürkmençeTwiУдмуртУкраїнськаاردوئۇيغۇرچە / UyghurcheVènetoVepsän kel’Tiếng ViệtVolapükVõro文言West-VlamsWinarayWolof吴语XitsongaייִדישYorùbá粵語ZazakiZeêuwsŽemaitėška中文\tyitsʼádaanítiʼí łahgo áshłééh\tDíí naaltsoos 1 Yaʼiishjáástsoh 2016 yoołkáłę́ędą́ą́ʼ łahgo ályaa.


2Cor 12 | `USA | STEP | ketí náápaaqtaba túma mamé uí-áímmá neginaagí-yataaqanibo paá móragaraq tenúne. íbêqa ketí kaikáá qtátááqtábágáráq uyátárai-nakonopake awaaméq-yátááqtábágáráq tenúne.\n1 ketí náápaaqtaba túma mamé uí-áímmá neginaagí-yataaqanibo paá móragaraq tenúne. íbêqa ketí kaikáá qtátááqtábágáráq uyátárai-nakonopake awaaméq-yátááqtábágáráq tenúne. 2 kímora-naqa Îtun anaaé kéwarai-naqa aónaunana wemá páátákáá Áánûqtuni mú mikákáá yanaa-márúkáq yaúmena utáiye. min-nákómá wenaúraraq utáí paá arun-íyápóáq utáiyo? kemá íma kéitaunamanibo Áánûqtu wenamáa kéitaiye. minnámo pááq uráimma naayóbáqá títaupake kaayaqté-kaayaqte-karitimaatima kégoiye. 3 ókaraq kétune. wemá wanaúgaraq máqe urárani íyaq wenaúgaraq máqe uráraniyo? kemá íma kéitaune. Áánûqtu wenamáa kéitaimanibo kemá itaúnama áraimma wemá páátákáá Áánûqtuni mú mikákáá íráqô-marukaq utáiye. 4 mibáqá ítarai-qtataaqtabama watáanapo kanaaráq íma tewánîq uráiye. maami-qtátááqtábámá maa-márábí-káyúkámá yeqtí yóyaukakemma íma tero. 5 miráuma min-nákóqtábámá túma mamé uí-áímmá kétupo kenamáárîq ketábámá ítenune. mi-qtátáákómá keráwáqá tiráátimma kemá aqnúnîq únna-yataaqtaba yenamáa mi-qtátááqtábá túma mamé uí-áímmá tenúne. 6 kemá ketábá túma mamé uí-áímmá tennamá kemá neginaagí-nakaa íma ónúne. ímiye. árain-ain-aatuqma tenúne. ááqibo kemá túma mamé uí-áímmá íma tenúne. watáama téq nôrawabi únna-yataakoma waayúkama mamá ketí árain-aaimma kéyiraatiye. kemá ketí árain-aaikoqtabama íma uyátá-maqma máunaboaq ketí túma íma mamé uyónúne. kemá ketábá túma mamé kéuyonatama waayúkama yeqtí yúyánápímmá tétama “wení árain-aaikoqtabama uyátá-maqma wemá anómma máiye” téta tínomanibo min-áímmá íma áraine.\n7 kemá anómma íráqô-qtataaqa aónaunayabama ketí túma mamé uíyábámá Áánûqtumma íma kákaiye. miráuma wemá kemmá tútiq-yataaqa tímikaitana ketúraqa areríyagoni áwáyaakoraa kéiye. miráuma mórama Tááqtaani kaqtó-nakoma kemmá tebûqa tíminikaa kéiye. kemmá mamá aménáápáq tíkáitaq máunaboaq ketí túma kanaaráq íma mamé uyónúne. 8 kemá uyátárai-nakomma maami-qtátááqá matuwaíkáae téq kaumobáq ítama aónaraunamanibo 9 wemá maará téna kemmá yauwéqma timá tímikaiye: “wenamáa ketí íráqô-qtataakoqtaba emá kéone. miráitaa emá aqnúnîq kéonanama ketí akoqnáágoma emmá íráqôniq umákaitana akoqnáá pááq kéiye.” téna yauwéqma timá tímikaiye. miráinaq kemá aqnúnîq únnayabama túma mamé uí-áímmá kétenana Îtu Káríqtoni akoqnáágoma kemmá yaútûma ánáakutikaniye. 10 Îtu Káríqtoqtabama aqnúnîq íyábámá kemá timuqá kémaraune. kemá yikárárán-áímmá kémayeq tú-tiqa kémayaune. ókon-okomma ummaa-yátááqá kémayaune. waayúkama kemmá mamá táíq kéumatikaae. taíbaq áwáábiq-yataaqa abarokáq pááq kéimanibo máqtemma mi-qtátááqtábá Îtu Káríqtotababoaq itó-uma akoqnáá kéune. mirái-qtataakoma ketôpaq yiqtábámá kemá timuqá kémaraune. kemá aqnúnîq únnama mikákémmá mi-kánááráq kemá akoqnáá-naqa káuraune.\n11 kemá neginaagí-nakaa kéumanibo keráwáqá kemmá mamá túma mamé uí-áímmá kétima-tikaiye. keqtábá túma mamé uígónîq-wayukama umá máero. kemá íma anó-naqa máunamanibo mi-kááqáárí-tímáyíkárái-káyúkátí yiménáápáqá íma máune. 12 keráwáqá kétimonaawaq kemá máqte-qtataariq únna-waigoma áraimma timáyíkarai-kayukati yáaimma keráwáqá kétiraatiye. ánibo Áánûqtuma kekáké anón-awaameq-yataakaraq anó-mayaigaraq kémayaitaq keráwáqá aónaraae. ketí namuro-wáyúkámá kemmá mamá táíq kéumatikaamanibo kemá paá miráuqte kéuyunaq aónaraae. 13 káqo-kaqon-aukapakemma Áánûqtuni waayúkama mórabi áíkuyo-yuti aúkáapikemma kemá keráwáqtábá márú mikákáá pááqyan-iraq umátíkarauno? kemá keráwákáqá meyáqtábá íma ítama tímonaraunapoaq minnáyabawaq keráwáqá tirummá kéiyo? kemá kerawáqá íráqôniq umátikaunayaba keráwáqá ítama aonéq “ketí kúmiqa paábaq matuwéq tiwikátúwáaro” téraq tenúno?\n14 íbêqa kemá kaumobárîq umá keráwáqá ko timónanaaq yokaa kéune. ánibo keráwáqá kemmá yaímma-yataaqa timéq tíwáqnaa ínôqtabama íma ítama aónanune. keráwáqtí móneqtabama kemmá íma kétikaiye. ímiye. Îtukaq itáíq-itaiq ínôqtaba kemmá keráwáqtábá kétikaiye. ítáaro. ketáámá iyápóanaaqtabama yinóboyuma “aáwaqa yímero” téqtaa íkétunataae. ímibo yinóboyuma aáwaqa yeqtí iyápóanaamma “yímero” téqtaa kétunaqtaa keráwáqá ketí iyápóraa umá mááe. 15 keráwáqá tíwáqnaa íyábámá ketí máqte-qtataakaraq ketábágáráq keráwáqá timénúne. miráiyabama kemá timuqá kémaraune. kemá miráuma keráwáqá ketirummá kétimenaqa keráwáqá kemmá keráwáqtí tirummá paá pááqyamma kanaaráq timínô?\n16 yaímma keráwápíké maará téta tínoe: “áraine. Póroma keqtáá yama kétimonenama meyámmá íma matáiye. ááqibo wemá aúyánákáráq-nákómá máena keqtáámá makáqma tiwíkaiqtaae.” téta tínoe. 17 keráwáqá kéitaae. maamin-áímmá íma árain-aimmiye. mi-káyúkámá yemmá ketí aúbagaraq keráwáqtôpaq timáyikaunata maméta o-yúmá yemá keráwáqá makáqma tiwíkaao? ímiye. 18 kemá Tááítatimma keráwáqtôpaq wíkáae téq inaa tiráune. ánibo kemá óqa tíbâqawaaraa-naqa timákaunana wetê yagaroqtamá uráiye. Tááítatima keráwáqtôpakemma yaímma-yataaqa wetábáwáq matáiyo? ímiye. wetê ketéma mimórá-Áókáq-Áágóní anaaé kéwarauyana kerátáí táaikoma mimóráíq kéiye.\n19 keráwáqá túyánámmá ítáamma kerátámá keráwáqtí túbáqá anónná-aimma teyúyô? kerátá ímiye. kerátámá nóinainabi Îtu Káríqtoma “tekaao” tin-áímmá kerátámá kétima-timuye. ánibo kerátámá Áánûqtun-aurakaq kétima-timuye. kerátáí tíkáin-aanabo, kerátámá máqte-qtataariq úyamma keráwáqá tíwáqnaa íyábá mirá kéuye. 20 kemá mibáq ko yamá onnamá keráwáqtí tááikoma kemmá tíkáiniraq umá máiyaraq timónanuno? keráwáqá kemmá timónaneq túyánámmá ítáan-iraq umáwaq máeraq ónúnô? minnáyaba kemá netuq-túyánámmá kéitaune. keráwáqtí aúkáapimma ááíq-aikaraq kárún-aikaraq tíyámma í-yátáákáráq aúyababa í-ááíkáráq tikarárán-áíkáráq káqowa-kaqowamma timá táíq umákai-aikaraq mi-máqtén-ááímmá keráwápímmá wáinaraq ko aónanuno? yaímma-yuma yeqtí yíwîqa múte kéyauyeta máqtemma mimórá-túyánákáq íyaq máiyaraq ko aónanuno? 21 keráwáqtôpaq onnamá Áánûqtun-aurakaq keráwáqtábámá tigaeyábáwáq ónúnô? keráwáqtábá kemá taíbaq-tuyanamma kéitaune. yaímma keráwápíkémmá náayuwabi kebó-áímmá tarôq éq túranannama aráaqtabama keráwáqtí kúmiq-yataapikemma íma waékáiyaqa kemá tiruqtabá ôriq umá umátikanune.


Naalʼeełí Bidą́ą́ʼ Siʼání - Wikiibíídiiya\nNaalʼeełí Bidą́ą́ʼ Siʼání *\nNaalʼeełí Bidą́ą́ʼ Siʼání éí Ahééháshį́į́h Hahoodzodi áhootʼéego bił hazʼą́; áádóó éí bílaʼashdlaʼii náóltahígíí biniiyé náhásdzo. Chʼil Naʼatłʼoʼii Bikooh Áłtsʼíísí Bił Hahoodzo biyiʼdi éí kin dah shijaaʼ.\nNaalʼeełí Bidą́ą́ʼ Siʼání éí 6.9 tsinsitą́ dikʼą́ągo[?] áníłtso, áádóó áadi 1,508 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́ (díí éí 2010góó yihah yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ).DÍNE WÓLTAʼ\nNaalʼeełí Bidą́ą́ʼ Siʼání éí 35°24′02″ NHK dóó 119°28′10″ EʼE-gi bił hazʼą́. Naalʼeełí Bidą́ą́ʼ Siʼání éí tónteel bikááʼdóó deigo 3,783 adéesʼeez.GNIS


Tsídiidlohí bitʼaʼ kʼídzítsooígíí - Wikiibíídiiya\nTsídiidlohí bitʼaʼ kʼídzítsooígíí\nTsídiidlohí bitʼaʼ kʼídzítsooígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi dóó Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Trochalopteron subunicolor" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 8–11di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó diłhiłgo łikizh; bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí diłhiłgo kʼídzítso; bidaaʼ éí diłhił.\nTsídiidlohí bitʼaʼ kʼídzítsooígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; łahda chʼał dóó naʼashǫ́ʼii yázhí yilghał; dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Hodíłchʼiltah chʼał dichʼízhí łitsooígíí - Wikiibíídiiya\nHodíłchʼiltah chʼał dichʼízhí łitsooígíí\nHodíłchʼiltah chʼał dichʼízhí łitsooígíí éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Gracixalus lumarius" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 1–2.5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łitso dóó dinilbáago yistłʼin; bitsiitʼáád dóó binághah éí dichʼíízh; bitéél éí dinilgai; binááʼ éí ntsaa.\nHodíłchʼiltah chʼał dichʼízhí łitsooígíí éí chʼil bitʼąąʼ dóó dláád yiłchozh; chʼosh yázhí éí yildeeł ałdóʼ.


Náátsʼózídę́ę́ʼ ayáásh ntsaaígíí - Wikiibíídiiya\nNáátsʼózídę́ę́ʼ ayáásh ntsaaígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi dóó Eʼeʼaahjí Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Hydrornis caeruleus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 10–12di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitseeʼ éí yágo dootłʼizh; bizééʼ éí łigai; bikąʼígíí éí binághah dootłʼizh; bidaaʼ éí diłhił.\nNáátsʼózídę́ę́ʼ ayáásh ntsaaígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.


Kéyah dah naaʼeełídę́ę́ʼ chʼał naashchʼąąʼí dinilzhinígíí - Wikiibíídiiya\nKéyah dah naaʼeełídę́ę́ʼ chʼał naashchʼąąʼí dinilzhinígíí\nchʼał naashchʼąąʼí dinilzhinígíí\nKéyah dah naaʼeełídę́ę́ʼ chʼał naashchʼąąʼí dinilzhinígíí éí táyiʼ dóó niʼkáágóó ndaakaaígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Tó Wónaanídi Bilagáana Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Discoglossus sardus" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 1–2.5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bizééʼ dóó bitéél éí dinilgai; binááʼ éí diłhił.\nKéyah dah naaʼeełídę́ę́ʼ chʼał naashchʼąąʼí dinilzhinígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.


Mat 5 | `AWB | STEP | Sísaga mi ke tagéna sáwéhrapeq kiwéna tútuue míowaq ite we kérahwána kegá weba sewane.\nSísaga sáwéhrapeq síwáhnorú ehwehne.\n1 Sísaga mi ke tagéna sáwéhrapeq kiwéna tútuue míowaq ite we kérahwána kegá weba sewane.\n2 Sísaga íwáhnoréna mahraréna, 3 Tabonah keo, itega Manikánsabe, Iteriahríáh íre miraorahúne éq séhréh aito íwíáhéra íópeq Manikánka wahnah wahnahnirabeq awaq miahráhonsabé iwíáh íwíáhoro.\n4 Amahnága irupipeq umehiraq ibisah keo, Manikánka séhréh aitena itene iru ukiq itankéhe. Minayabe iwíáh íwíáhoro.\n5 Íre píribahria peh uwaresa kéo, mah marákó márákó awaq miahráho puaq iwíáh íwíáhoro.\n6 Kaweqtaq mé sansa sehgieyabe suwahbeh keo, ite arupibii aní tahnsa móe. Wání tahbobói aní tahnsa móe. Manikánka ite tabonaho naneq náinkéhe. Minayabe iwíáh íwíáhoro.\n7 Mó keyábé irutaboirariteq séhréh arítáh kéo, Manikánka itensabé moq arutaboiraitena séhréh aitahna puaq iwíáh íwíáhoro.\n8 Irupipeq kaweq iwíáh aruqaruro keo, Maniká tagahraho puaq iwíáh íwíáhoro.\n9 Morá ké tahnsanue tobeh ehweho sansá sueq pehwehribeq míáhro íwíáho keo, Manikánka itensabé, néne animárí móe aitahna puaq iwíáh íwíáhoro.\n10 Manikáne kaweq sansá sehgíónsábé mó kegá íwíoqnah keo, Manikánka wahnah wahnahnirabeq awaq miahráho puaq iwíáh íwíáhoro.\n11 Néne animáríno, néne animárí míáh púara mó kegá íre kaweq ehwéh aitera íwíoqnéra péhepehe ehwéhnue íéhruruirataq iwíáh íwíáhoro. 12 Sega miraonka íópeq itene ápeq anotah úki puaq iru eyoyóéq iwíáh íwíáhoro. Sega ite íwíoqnahnserah Manikáne ehweh iraru ke naho síwíoqnowe úwe.\nIte sóreq tahnsá ké wóe ú ehwehne.\n(Máhka 9.50, Árúka 14.34-35)\n13 Sísaga pabeqme ehwéh mó mahraréna, Itewe mah kehiná kéhínáné sóreq tahnsá móe. Sóreq auqmah naneq úkínaraqmé kaweraranéhnkono? Írakaumo. Auqmah soréq íre tei puara wehukega sigárátáté abasawe seraweh keragéhe úwe.\nIte téhreh tahnsá ké wóe ú ehwehne.\n14 Sísaga mó pabéqmé éhwéh síwáhnoréna, Mah kehiná kéhínánká tagageheéq ite téhreh tahnsá ké wóe. Sáwéhrapeqté náhmárí kopípéq íre kahrahire. 15 Mina inserah wehukega áráhmu keqmaráhtáq páhkétiraté íre akariaráhwe. Írakaumo. Peh tahberaq máráhwana téhráhnara moke nahupeq míáh kégá kawerue tagahrahowe. 16 Wehukenínká áráhmu tahberaq máréhnserah wehukega tagehrataq kaweq sansánoro. Mó kegá itene kaweq sansá tagéra Maniká Iteribo íópeq míéh ánínsábé iwíáh íwíáh atagéhboq kaweq sansánoro úwe.\nMósísiga sehgíóro ú ehwehne.\n17 Sísaga mó mahraréna, Ínénsabewé Mósísiga sehgíóro ú ehwehnkákáq Manikáne ehweh iraru kené ehwehnkakáq sabiruanieéna sire íwíáhoo? Írakaumo. Íre sabiruanieéna suge. Peh mi ehwéh áwahe sokigi ainieéna suge. 18 Teí éhwéh ahtebagehboq íráhro. Íópeqkákáq mah marákó márákóákáq peh kahnaraq Mósísiga sehgíóro ú ehweh íre parabagia peh kagainae. Mi ehwéhmé pehgáriq íre parabagia peh moke kagainawire. Mi ehwéhnká moke aiq pútaragínana anehe íópeqkákáq mah marákó márákóákáq parabaginawire. 19 Minayabe wehukenínká mi ehwéh pehgáriq anteruena mó keyábé, Ínéga unserahnoro éna pagu pagunínaraq mi anímé Manikánka wahnah wahnahnirabeq pehgáriq aní míankehe. Mó anínká mi ehwéh sehgiena mó keyábé, Kawerue sehgíóro síwáhnorínaraq mi anímé Manikánka wahnah wahnahnirabeq anotah aní míankehe. 20 Teiníboq írátíáhro. Itega Manikáne sansá sehgironka Péhrasi kereq Mósísine ehweh síwáhnoro kereqne arambehri íre kiotaikínaraqmé Manikánka wahnah wahnahnirabeq kioráhoo? Írakaumo. Íre kioráhowe úwe.\n21 Sísaga mó mahraréna, Naho naho síwáhnoruro kegá itene igaqnaréhyabe teríú ehweh itega aiq íráhwe. Sega síwáhnoréra,\nWehukení subiq sueho. Subiq suahna anímé kotiorabeq móatagéhe uwe.\n(Kisim Bek 20.13, 21.12)\n22 Sega miraue iraruwana amahnága ínéga teiníboq írátíáhro. Wene iyahnabo anínsábé abiahnsa atahna anímé kotiorabeq móatagéhe. Wene iyahnabo anínsábé íre kaweq ehwéh atahna anímé kaunsíri kebá móatagéhe. Wene iyahnabo anínsábé múguwahgu uwoyansa aní móne atahna anímé iraipéq pokinae.\n23 Manikánsabe iwíáh íwíáh atáh náhúpéqté táhbérápéq irigé, Mahna Maniká náwiníe íwíáhóne. Are mitaq irigé arene iyahnabo anínká arensabé abiahnsa atéhnsábé ahreraq matiahnawe 24 arega awinieina naneq tahbe áwaheraq maro. Áwaheraq mare apubúue arene iyahnabo anípá pokue insahwé ato. Insahwé ate kouwekue mitaq marahna naneq mewe Maniká náwo úwe.\n25 Sísaga mó mahraréna, Mó anínká are ehweh atanieéna anotah sahsí móatanaínaraq ahtapeq kirataq apubúue insahwé ato. Kotiorabeq kirataq wega anotah sahsí are móatahnana wega párísiba móatahnana karábúsiipéq móatehnehboq apubúue insahwé ato. 26 Teiníboq írátíáhro. Karábúsiipéq móatahnara pehipi íre soraq auwagéhe. Ebeqme anotah apéq paiqmaréhnaraqmé anehe soraq auwagéhe úwe.\nSísaga mó aníné ahre weh abariiyeho ú ehwehne.\n27 Sísaga mó mahraréna, Itega írátó ehwéhnká mahraréna,\nMó aníné weh ahre abariiyeho ire.\n28 Mi ehwéh írátówana amahnága ínéga teiníboq írátíáhro. Arene auranka mó aníné ahre tagé, Íné mi iní abariéyabe níre íwíáhónawe arene arupipeq abarié ahbabáq aiq miraóne.\n29 Minayabe arene auranka are ahbabáratana ínaraq mi aurá piruo. Peh morá áúránkákáq míéhnaraq pehgáriq íre kawerinae. Téhtaré áúránkákáq míéhnaraq kagai iraipéq pokinaraq anotah íre kawerinae. 30 Arene púpeqte áyáhnkáránká are ahbabáratana ínaraq mi ayáhnkárá kiraqsuo. Peh morá áyáhnkáránkákáq míéhnaraq pehgáriq íre kawerinae. Téhtaré áyáhnkáránkákáq míéhnaraq kagai iraipéq pokinaraq anotah íre kawerinae úwe.\nSísaga, Ahre kaqsúého ú ehwehne.\n(Mátíyu 19.9, Máhka 10.11-12, Árúka 16.18)\n31 Sísaga mó mahraréna, Itega írátó ehwéhnká mahraréna, Arene ahre kaqsuaníe inaraqmé minayabe tíkéti pepáhq kowewe móawo úwe. 32 Minayabe amahnága ínéga teiníboq írátíáhro. Arene ahrega mó wehreq ahbabárirataq mi tanáhráq kaqsuankéhe. Pehipi kaqsúéhnaraq wega mó wehkínaraq mi tanáhráq ahbabárinae. Mi iní meyahna anínká moq mi tanáhráq ahbabárinae. Minayabe arene ahre pehipi kaqsúéhneho uge úwe.\nSísaga peh koweakáq ahqáhoakáq irarero ú ehwehne.\n33 Sísaga mó mahraréna, Itega mó ehwéh írátó ehwéhmé itene igaqnaréhyabe teríú éhwéhnká mahraréna,\nArega iraré, Manikánka tagaríéhtáq ínéga teawú éhwéh mirainauge énawe péhenineho. Arene ehweh kawerue sehgio ire.\n34 Sega miraue iraruwana amahnága ínéga teiníboq írátíáhro. Arega mirainauge inaraq Manikánka tagaríéhtáq mirainauge íre úno. Íópeqmé Manikánka wahnah wahnahni puah, Íónka tagaríéhtáq mirainauge íre úno. 35 Mah marákówé Manikáne tahbe tahnsá púah, Marakóga tagaríéhtáq mirainauge íre úno. Sarúsarama suwahpeqme itene anotah Wahnáhné mátabu púah, Sarúsaramaga tagaríéhtaq mirainauge íre úno. 36 Arega irarénaga peh morá arene tontonah ayáhránká pabusa ayáhrá íre úkorahi puah, Niyahqnonka tagaríéhtáq mirainauge íre úno. 37 Arega, Ahqáho. Íre mirainauge íwíáhónawe peh, Ahqáho úno. Arega, Kowe. Mirainauge íwíáhónawe peh, Kowe úno. Owainawanka ahbabáq ehweh atahnah áhnte irarinehboq peh morá ahqáhoakáq koweakáq irarúno úwe.\nSísaga, Ahbabáq íre ayahqmaro ú ehwehne.\n38 Sísaga mó mahraréna, Itega írátó ehwéhnká mahraréna,\nMó anínká arene aura piauwahnah arega moq wene aura piruo. Mó anínká arene áwéh sehqauwahnah arega moq wene áwéh sehqauwo ire.\n39 Mi ehwéh írátówana amahnága ínéga teiníboq írátíáhro. Are áwíoqneh anímé íre ayahqmaro. Mó anínká are ahsuehinahwe éberiopéq pabeq suehnana ahsuehino. 40 Mó anínká are ehweh atena síóti meaníe ínaraqmé arene síótiakáq arene sáhkétiakáq náwo. 41 Wahnah anínká wene ménsámehnsá abaqme ákáhtaq wahtotaq morá kírómítá kúno atahnahwe ákáhtaq íre wahto téhtaré kírómítá mewe móato. 42 Mó anínká arensabé aneqpopoq nánio ínahwe náwo. Mó naneq átáríaniboq nánio ínahwe náwo úwe.\nArene naruoyabé irutaboiroro ú ehwehne.\n(Árúka 6.27-28, 32-36)\n43 Sísaga mó mahraréna, Itega írátó ehwéhnká mahraréna,\nArene iyahnaboyabé arutaboiré arene naruoyabé íre arutaboiroro ire.\n44 Mi ehwéh írátówana amahnága ínéga teiníboq írátíáhro. Íre peh morá itene iyahnaboyabé irutaboiroro. Itene naruoyabé moq irutaboiroro. Íwíoqnah keyábé púrerarítáhro. 45 Íópeqté Ítéríbóné animárí méq ite íwíoqnah ke púrerarítáhro. Manikánka ahbabáq kereq kaweq kereqne marakóraq monseráhnue, Patahúno atéhre. Wega kaweqtaq míáh kéreq ahbabáq kereqne marakóraq monseráhnue, Ibonsúno atéhre. 46 Peh morá itensabé sirutaboiro keyábé irutaboirirataqmé Manikánka ápeq awinkéhbo? Írakaumo. Ahbabáq kereqka moq sensabé sirutaboiro keyábé sirutaboirowe. 47 Peh morá itene iyahnaboyabé mehweh arítéhrame anotah kawéq sánsápo? Írakaumo. Maniká íre tagaríáh kégá mi sansá mirao mino. 48 Íópeqté Ítéríbógá kaweqtaq mía míainserah ite moq kaweqtaq mía míaoro úwe.


Daatsohiiłbáhí diłhiłígíí - Wikiibíídiiya\nDaatsohiiłbáhí diłhiłígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Catamenia homochroa" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo łibá; bitłʼaaʼ éí halchííʼ; bidaaʼ éí dinilgai dóó ntsaa.\nDaatsohiiłbáhí diłhiłígíí éí chʼil binááʼ yildeeł.


Náátsʼózídę́ę́ʼ chʼał azhééʼ bitʼohígíí - Wikiibíídiiya\nNáátsʼózídę́ę́ʼ chʼał azhééʼ bitʼohígíí\nNáátsʼózídę́ę́ʼ chʼał azhééʼ bitʼohígíí éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Chiromantis doriae" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 1–2di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo dinilbá; bitéél éí dinilgai; binááʼ éí ntsaa.\nNáátsʼózídę́ę́ʼ chʼał azhééʼ bitʼohígíí éí chʼil bitʼąąʼ dóó dláád yiłchozh; chʼosh yázhí éí yildeeł ałdóʼ.


Tsídii íígházhí binákʼee dootłʼizhígíí - Wikiibíídiiya\nTsídii íígházhí binákʼee dootłʼizhígíí\nTsídii íígházhí binákʼee dootłʼizhígíí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdi dóó Naakaii Dootłʼizhí Bikéyah Dah Naaʼeełígíí bikáaʼgi hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Harpactes fasciatus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 9–12di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; binákʼeeʼ éí dootłʼizh; bitłʼaaʼ éí halchííʼ; bikąʼígíí éí bitsiiʼ dóó bizééʼ halzhin; bidaaʼ éí diłhiłgo łibá.\nTsídii íígházhí binákʼee dootłʼizhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii deildeeł.


Ásáí Dineʼé Daalzhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tábąąh jádí - Wikiibíídiiya\nÁsáí Dineʼé Daalzhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tábąąh jádí éí Naaldlooshii Bikéshgaan Dahólónígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Ásáí Dineʼé Daalzhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Kobus megaceros" deiłníigo dayózhí.\nDíí naaldlooshii éí 3–4di adéesʼeez[?] áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís łizhin; bitsiiyah éí łigai; bideeʼ éí yisdiz. Baʼáádígíí éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ.\nÁsáí Dineʼé Daalzhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tábąąh jádí éí chʼil bitʼąąʼ dóó tłʼoh yiłchozh dóó náʼátʼaał.


Móʼmoʼii bitsiitʼáád halchíʼí - Wikiibíídiiya\nMóʼmoʼii bitsiitʼáád halchíʼí\nMóʼmoʼii bitsiitʼáád halchíʼí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Baryphthengus ruficapillus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 12–15di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo łibá; binákʼee éí halzhin; bitsiitʼáád dóó bizééʼ éí halchííʼ; bitʼaʼ éí chʼilgo dootłʼizh; bidaaʼ éí łizhin.\nMóʼmoʼii bitsiitʼáád halchíʼí éí chʼał dóó naʼashǫ́ʼii yázhí deilghał; tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Rev 3 | `AWB | STEP | Íné ehweh tení ánínká mó mahraréna, Íópeqté ánínká Sáhrísi suwahpeqte Sísa tagaríáh kéráq auráq matíéhre. Mi anínsábé mah ehwéh sehiranue teawo. Abapete téhtaré íópeqté kégá ínéba mía míaowana abapete téhtaré wéhyóq táhtotawéna mah ehwéh teawiníboq iro. Arene sánsámé moke tagaríóge. Mó kegá are tagéra, Kaweq ogamé sansanóna aní móne atáhwana ínéga mó iwíáhéna, Are pusa aní míahne uge.\nSáhrísi suwahpeqte Sísa tagaríáh ké teriu ehwéhne.\n1 Íné ehweh tení ánínká mó mahraréna, Íópeqté ánínká Sáhrísi suwahpeqte Sísa tagaríáh kéráq auráq matíéhre. Mi anínsábé mah ehwéh sehiranue teawo.\nAbapete téhtaré íópeqté kégá ínéba mía míaowana abapete téhtaré wéhyóq táhtotawéna mah ehwéh teawiníboq iro. Arene sánsámé moke tagaríóge. Mó kegá are tagéra, Kaweq ogamé sansanóna aní móne atáhwana ínéga mó iwíáhéna, Are pusa aní míahne uge. 2 Minayabe irigue arega moke matiahna sansá, íre soraq suahna sansá ambubu atawé tábúsoqme sehgio. Arene sánsá aiq tagaríóge. Moke arene sánsánsábé Manikánka, Íre tábúsoq marahne íwíáhire. 3 Arega írátóna ehwéhnkákáq ahtebarona ehwéhnkákáq mónkakáq iwíáhue tagé kawerue sehgio. Ahbabáq sansa sue kaweq sansánúno. Arega íre mirainaraq areba séna kamah awinauge. Aebó ánínká iwíáhue sinserah are íre tagariahna tanáhráq areba sinauge.\n4 Ite Sáhrísi suwahpeqte Sísa tagaríáh ké ite mó táhmaro íre ahbabária peh kaweqtaq míáh púaq taberábe korósí aneranerarueq ínéreq moráráq nogigéhe.\n5 Ahbabáq kiotaiki aní taberábe korósí sukiwe míahno atena oga mérapeq awaq míéhra ke síwíq kéhrabeq wenáwíq íre sorahruaníe. Írakaumo. Peh Nániboreq íópeqté kéreqpa wenáwíq pahsuaníe. 6 Íre parosa áhréákáq áníno, Manikáne Awanka Sísa tagaríáh ké teí éhwéhmé kawerue iro ire.\nPírárépía suwahpeqte Sísa tagaríáh ké teriu ehwéhne.\n7 Íné ehweh tení ánínká mó mahraréna, Íópeqté ánínká Pírárépía suwahpeqte Sísa tagaríáh kéráq auráq matíéhre. Mi anínsábé mah ehwéh sehiranue teawo.\nÍné kaweqtaq mía míau anínéna aiq pútaq sansá áwahe aní múge. Tébítiga naho wahnahnúnserah ínéga págegeue wahnah wahnahnuge. Ínéga síú ónsá mó kegá íre paiqmarahráhowe. Ínéga paiqmaró ónsá mó kegá íre sioráhowe. Mah ehwéh teawiníboq írátíahno.\n8 Arene sánsá moke tagaríóge. Are peh ákáhtaq págege aní míahnana tagaríóge. Arega néníwíq anehepeq íre susa peh néne sánsá kawerue sehgionana tagaríóge. Minayabe arene auranabiahtapeqté ónsá siatógara mó kegá íre paiqmarahráhowe.\n9 Owainawansabé iwíáh íwíáh ataneheéra momiwío kegá péhepehenéra, Ite Asiu ke úne ewe. Ínéga miraoro unka mi kegá areba séra arene aigárátáq káuqmunue arensabé iwíáh íwíáhéra ínéga arensabé nirutaboirume ahtebagehe. 10 Mah kehiná kéhíná áhwárawe taganieéna íre kaweq sunúq mah marákó márákó sinawire. Arega néne ehweh peh kawerue sehgiona puana are auráq matíáhnaga mi sunúqká are íre áwíoqnankehe. 11 Ínéga apubúue sinauge. Arega arambehriuronayabé merona apéq mó kegá meyéhboq ambubu atawé arega ahtebáhna sansá kawerue sehgio.\n12 Ínéga ahbabáq kiotaikina anínsábé Manikánsabe iwíáh íwíáh atáh náhtápéqté náhwíáhnsánsé tahnsa míahno ataníe. Wega mi nahupéqté ahriahri íre tueyokinkehe. Írakaumo. Maniká Nánibone mátabu o Sarúsarama suwahpeq íópeqté tuinawire. Mahna teawú mátábú áwíqkakaq Maniká Nánibo wenáwíqkakaq néne o niwíqkákáq ahbabáq sansa kiotaikina aníné anonkataq sehiranaraníe. 13 Íre parosa áhréákáq áníno, Manikáne Awanka Sísa tagaríáh ké teí éhwéhmé kawerue iro ire.\nÁráórísía suwahpeqte Sísa tagaríáh ké teriu ehwéhne.\n14 Íné ehweh tení ánínká mó mahraréna, Íópeqté ánínká Áráórísía suwahpeqte Sísa tagaríáh kéráq auráq matíéhre. Mi anínsábé mah ehwéh sehiranue teawo.\nÍnéwé aiq pútaq ehwéh áhwáro anínéna Manikáne ehweh tábúsoqme teri terinu anínéna peh aiq pútaru aní múge. Ínéwé moke Manikánka miraro naneqmarí áhwáro aní múge. Mah ehwéh teawiníboq iro. 15 Arene sánsá moke tagaríóge. Arewe íre tuituiragire. Are íre osoréhre. Írakaumo. Are peh ákáhtaq osoréhnsábé íre nuwahbehre. 16 Arewe peh ákáhtaq osoréh púana wehukenínká wene áwéhipeqté kahqmuri topáh kisúéhnserah are níwéhipeqté kisuanauge.\n17 Arega mahraré, Íné áhnte moné matawéna áhnte mensáméhnsá kéhre ene. Mó naneqsabé íre tabonahuge ene. Írakaumo. Arewe íre kaweqtaq míahne. Ahtebah kegá are tagéra, Múguwahgu aníne iwíáhowe. Are tabonah aura pira aní mé pehrákora ání míahne. 18 Minayabe teawiníboq iro. Are íre tabonah aní míankehboq áhnte kaweq naneq, kóra moné ínéba sebaiqmaro. Are pehrákora ání míahnana mó kegá tagehranka ayehitéhnehoé taberábe korósí úbíq miankéhboq sebaiqmaro. Arene auranka kawerue tagankehboq máráhsíni sebaiqme aurapi abaqmaro.\n19 Ínéga nirutaboiru kegá ahbabárotaq sensabé ehweh aritena kamah aríúge. Miraunsabé arene ahbabáq apubúue sue néne kaweq sansá sehgio. 20 Tagariahno. Ínéga onsaraq iriwe ména pakobakoéna áhrabuge. Néne ehweh íréh ánínká onsa siintahnana kibekue weba míanie. Wereq kiwéta táhutahuroyehe.\n21 Ínéga kiotaikéna Nániboga wahnah wahnahnirabeq wereq tútuue míóge. Ahbabáq sansa kiotaikína anínsábé, Máho teawiníe. Ínéga wahnah wahnahnurabeq tútuue míónserah arega moq ínéreq mahtaq wahnah wahnahnurabeq tútuue míahno ataníe. 22 Íre parosa áhréákáq áníno, Manikáne Awanka Sísa tagaríáh ké teí éhwéhmé kawerue iro ire.


Tó wónaanídę́ę́ʼ jádídlǫ́ʼii - Wikiibíídiiya\nTó wónaanídę́ę́ʼ jádídlǫ́ʼii\nTó wónaanídę́ę́ʼ jádídlǫ́ʼii éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi dóó Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyah dóó Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Troglodytes troglodytes" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 3–4di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó dinilbáago noodǫ́ǫ́z; bidaaʼ éí diłhił.\nTó wónaanídę́ę́ʼ jádídlǫ́ʼii éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé dóó chʼil binááʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.\nDziłtah jádídlǫ́ʼii · Eʼeʼaahdę́ę́ʼ jádídlǫ́ʼii · Haʼaʼaahdę́ę́ʼ jádídlǫ́ʼii · Haʼaʼaahdę́ę́ʼ jádídlǫ́ʼii binátsʼiin łigaaígíí · Hoshtah jádídlǫ́ʼii · Jádídlǫ́ʼii (łibáhígíí) · Jádídlǫ́ʼii baa dzólnígíí · Jádídlǫ́ʼii bidághaaʼ hólónígíí · Jádídlǫ́ʼii binághah halchíʼígíí · Jádídlǫ́ʼii binághah noodǫ́zígíí · Jádídlǫ́ʼii binátsʼiin łigaaígíí · Jádídlǫ́ʼii bitéél halchíʼígíí · Jádídlǫ́ʼii bitéél halkizhígíí · Jádídlǫ́ʼii bitéél łigaaígíí · Jádídlǫ́ʼii bitéél yistłʼinígíí · Jádídlǫ́ʼii bitłʼaaʼ halzhinígíí · Jádídlǫ́ʼii bitseeʼ dibéłchíʼígíí · Jádídlǫ́ʼii bitsiitʼáád diłhiłígíí · Jádídlǫ́ʼii bitsiiyah halbáhígíí · Jádídlǫ́ʼii bitsiiyah halkizhígíí · Jádídlǫ́ʼii bitsiiʼ łigaaígíí · Jádídlǫ́ʼii bitʼaʼ dibéłchíʼígíí · Jádídlǫ́ʼii bizééʼ łigaaígíí · Jádídlǫ́ʼii dibéłchíʼígíí · Jádídlǫ́ʼii diłhiłígíí · Jádídlǫ́ʼii łibáago noodǫ́zígíí · Jádídlǫ́ʼii łikizhígíí · Jádídlǫ́ʼii noodǫ́zígíí · Jádídlǫ́ʼii ntsxaaígíí · Jádídlǫ́ʼii yishtłizhígíí · Jádídlǫ́ʼii yistłʼinígíí · Naakaii Nátʼohí Bikéyahdę́ę́ʼ dahoditłééʼgóó jádídlǫ́ʼii · Shádiʼááhdę́ę́ʼ jádídlǫ́ʼii binághah halbáhígíí · Shádiʼááhdę́ę́ʼ jádídlǫ́ʼii dinilbáhígíí · Shádiʼááhdę́ę́ʼ jádídlǫ́ʼii yishtłizhígíí · Shádiʼááhdę́ę́ʼ jádídlǫ́ʼii zahalánígíí · Tó wónaanídę́ę́ʼ jádídlǫ́ʼii


Séí naaʼahóóhai bitéél łichíʼígíí - Wikiibíídiiya\nSéí naaʼahóóhai bitéél łichíʼígíí éí yótʼáahdi tsídi dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi dóó Ásáí Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pterocles exustus" deiłníigo dayózhí.\nDíí séí naaʼahóóhai éí 11–12di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łitsxogo naashchʼąąʼ dóó diłhiłgo łikizh; bitéél éí łichíiʼ łeh.\nSéí naaʼahóóhai bitéél łichíʼígíí éí chʼil binááʼ deildeeł.


Tsinlátah nahatʼeʼiitsoh łibáhígíí - Wikiibíídiiya\nTsinlátah nahatʼeʼiitsoh łibáhígíí éí Bizaʼazis Dahólónígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Chooyééł Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Dendrolagus inustus" deiłníigo dayózhí.\nDíí naaldlooshii éí 3–5di adéesʼeez[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí diłhiłgo łibá.\nTsinlátah nahatʼeʼiitsoh łibáhígíí éí tsin bitʼąąʼ dóó tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé yiłchozh.


Chʼał binááłtsooí yázhí - Wikiibíídiiya\nChʼał binááłtsooí yázhí éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Boophis marojezensis" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 0.7–0.9di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo łitso; bitéél éí dinilgai; binááʼ éí ntsaa dóó diłhiłgo łitso.\nChʼał binááłtsooí yázhí éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼil bitʼąąʼ łaʼ dóó tąądee naagháhii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Naʼashjéʼii azisí bikágí ntłʼizígíí - Wikiibíídiiya\nNaʼashjéʼii azisí bikágí ntłʼizígíí\nNaʼashjéʼii azisí bikágí ntłʼizígíí éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah daasdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Corinnidae" deiłníigo deiyózhí. Naʼashjéʼii azisí bikágí ntłʼizígíí éí nahasdzáán bikáaʼgi 730 ałʼąą ádaatʼé.\nDíí naʼashjéʼii bitsʼíís éí 3–10 mm ádaníłtso; bitsʼíís éí nímaz; bijáád éí danineez. Binááʼ éí tseebíí. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.


Hazhóʼó Nahólneʼ Doo—Nanitinígíí Hashtʼeʼ Ádólzin Doogo Bee Nanitin\nŁaʼ Bikʼehgo Ahił Haneʼ\nDIYIN BIZAAD BINAʼNITIN “Tʼáá Háiida Nihitahgóó Ayóó Átʼéii Deeshłeeł Jinízinígíí éí Nihá Nijilʼaʼ Doo”\nDIYIN BIZAAD BINAʼNITIN Tsʼídá Tʼáá Íiyisí Naaki Aláahgo Bee Hazʼáanii Bikʼeh Hółʼı̨́\nJESUS BEDAʼIILʼĮ́ĮGO DAHINIIʼNÁ Haitʼéego éí Diyin God dóó Bił Kééhwiitʼíinii Ayóóʼííníiʼníi Doo\nDIYIN BIZAAD BINAʼNITIN Nihogháajįʼ Ahoolzhiizh Níłchʼi Diyin Kʼehgo Hadaʼísídółʼı̨́ı̨́ʼ\nJESUS BEDAʼIILʼĮ́ĮGO DAHINIIʼNÁ Nihodoogááł Áyídídę́ę́ʼ Bichʼįʼ Hoolzhish\nDIYIN BIZAAD BINAʼNITIN “Éí Bąą Hadaʼísídółʼı̨́ı̨́ʼ”\nJESUS BEDAʼIILʼĮ́ĮGO DAHINIIʼNÁ Hazhóʼó Nahólneʼ Doo—Nanitinígíí Hashtʼeʼ Ádólzin Doogo Bee Nanitin\nJesus Bedaʼiilʼį́įgo Dahiniiʼná dóó Nidaʼniitin–Díí Naaltsoos Éí Binahjįʼ Ídahwiilʼaah | March 2018\nREAD IN Abbey Abua Abui Acholi Afrikaans Aja Albanian Alur Amharic Arabic Armenian Assamese Ateso Attié Aukan Aymara Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Bambara Baoule Bashkir Basque Bassa (Cameroon) Batak (Karo) Batak (Simalungun) Batak (Toba) Belize Kriol Bengali Biak Bicol Bislama Bissau Guinean Creole Boulou Brazilian Sign Language Bulgarian Bété Cambodian Catalan Cebuano Changana (Mozambique) Chavacano Chichewa Chin (Hakha) Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Chitonga (Malawi) Chitonga (Zimbabwe) Chitumbuka Chiyao Chokwe Chol Chuabo Chuukese Chuvash Cibemba Cinamwanga Cinyanja Croatian Czech Damara Dangme Danish Dayak Ngaju Digor Diné Bizaad Douala Drehu Dutch Edo Efik English Esan Estonian Ewe Faroese Fijian Finnish Fon French Ga Galician Garifuna Georgian German Gokana Greek Greenlandic Guarani Gujarati Gun Guéré Haitian Creole Hausa Hebrew Herero Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hmong (White) Hungarian Iban Ibanag Ibinda Icelandic Idoma Igbo Igede Iloko Indonesian Isoko Italian Japanese Javanese Jula Kabiye Kabuverdianu Kachin Kannada Karen (S'gaw) Kazakh Kekchi Khana Kikamba Kikaonde Kikongo Kikuyu Kiluba Kimbundu Kinyarwanda Kipende Kirghiz Kiribati Kirundi Kisi Kisonge Kongo Konkani (Roman) Korean Krio Kurdish Kurmanji Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kurdish Kurmanji (Cyrillic) Kwangali Kwanyama Kyangonde Laotian Latvian Lenje Lhukonzo Lingala Lithuanian Lomwe Low German Luganda Lunda Luo Luvale Macedonian Macua Malagasy Malay Malayalam Maltese Mam Mambwe-Lungu Mapudungun Marathi Marshallese Mauritian Creole Maya Mazatec (Huautla) Mbunda Mende Mingrelian Mixe Mixtec (Guerrero) Mizo Mongolian Moore Motu Myanmar Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Northern Puebla) Ndau Ndebele Ndebele (Zimbabwe) Ndonga Nepali Ngabere Ngangela Nias Nigerian Pidgin Niuean Norwegian Nyaneka Nyungwe Nzema Odia Okpe Oromo Ossetian Otetela Otomi (Mezquital Valley) Pangasinan Papiamento (Curaçao) Persian Pidgin (Cameroon) Polish Ponapean Portuguese Portuguese (Portugal) Punjabi Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Bolivia) Quechua (Cuzco) Quiche Quichua (Chimborazo) Quichua (Imbabura) Rarotongan Romanian Romany (Macedonia) Romany (Macedonia) Cyrillic Romany (Serbia) Romany (Southern Greece) Runyankore Russian Rutoro Samoan Sangir Sango Saramaccan Sena Sepedi Sepulana Serbian Serbian (Roman) Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Setswana Seychelles Creole Shona Sidama Silozi Sinhala Slovak Slovenian Solomon Islands Pidgin Spanish Sranantongo Sunda Swahili Swahili (Congo) Swati Swedish Tagalog Tahitian Tajiki Tamil Tandroy Tankarana Tarahumara (Central) Tarascan Tatar Telugu Tetun Dili Thai Tigrinya Tiv Tlapanec Tojolabal Tok Pisin Tongan Totonac Tshiluba Tshwa Tsonga Turkish Turkmen Tuvaluan Twi Tzeltal Tzotzil Uighur (Cyrillic) Ukrainian Umbundu Urdu Urhobo Uruund Uzbek Uzbek (Roman) Valencian Venda Venezuelan Sign Language Vezo Vietnamese Wallisian Waray-Waray Wayuunaiki Welsh Wolaita Xhosa Yacouba Yoruba Zande Zapotec (Isthmus) Zapotec (Lachiguiri) Zulu\nHazhóʼó Nahólneʼ Doo—Nanitinígíí Hashtʼeʼ Ádólzin Doogo Bee Nanitin\nHAʼÁTʼÍÍ BINIYÉ ÍLĮ́ĮGO BAA NITSÁHÁKEES: Diyin Bizaad bee nidaniitinígíí éí yá hashtʼe ádaʼdólzingo hazhóʼó bee nidaniitinígíí yikʼidaʼdiitįįh dóó yéédaalniih doo. Yéigo akʼidaʼdiitįįh dóó tʼáá yéédaalniihgo éí tʼáá tsxı̨́įłgo óhoołʼaah dooleeł. Baptize ábiʼdiilyaa bikééʼdóó áłah náʼádleeh dóó nidaʼnitingo biniyé hashtʼe ádólzingo yee haʼídéesʼı̨́įʼ doo. (Mt 25:13) Jó ákótʼéego íhooʼaah éí jółtaʼígíí baa nitsíjíkeesgo bíhojiiłʼaahígíí bee hijináa doo. Tsʼídá bee hahoolzhiizhdę́ę́ʼ éí Diyin Bizaad bee nanitinígíí bíká anánílwoʼgo yee íhoołʼaahígíí yá hashtʼe ádólzin doo.\nYáʼátʼéehgo áánííł. (Ro 2:21) Nanitinígíí baa nitsíníkeesgo bíhooʼaahígíí hashtʼe ánéílʼįįh. (km-E 11/15 3) Ní naaltsoos biyiʼ saad biyaa daʼsiinízohígíí yidínóołʼįįł\nHashtʼeʼ ádíínílzin bididíiniił. Diyin Bizaad bíhooʼaah bee lą́ azlı̨́įʼgo, bá hashtʼeʼáníʼdiilʼįįh bididíiniił áko Diyin Bizaad bíhojoołʼaahgo éí doo nanitłʼagóó bíká análwoʼ doo. Haashı̨́ı̨́ yitʼéego tʼáá bí yaa nahołʼaah dóó hashtʼeʼ ánáyiilʼįįh dooleełígíí bee bíká adiilwoł. Łaʼ bádaʼóltaʼii éí binaaltsoos biiʼ saad daʼílínígíí biyaa daʼasdzohgo daʼóltaʼii yinahjįʼ ídahoołʼaah. Hashtʼe íinilaaígíí, “nizhónígo íinilaa,” nábidíʼniih\nBił hashtʼe díílííł. Tʼóó átséedi Diyin Bizaad bee nazhnitinígíí tʼáá áłtséedi bá hashtʼeʼ ánáyiilʼįįh doogo íhoołʼaahii bee nazhdínóotı̨́ı̨́ł\nJESUS BEDAʼIILʼĮ́ĮGO DAHINIIʼNÁ DÓÓ NIDAʼNIITIN–DÍÍ NAALTSOOS ÉÍ BINAHJĮʼ ÍDAHWIILʼAAH March 2018


Tábąąh tsiitsʼiintání - Wikiibíídiiya\nTábąąh tsiitsʼiintání éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pachycephala cinerea" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 5–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilbá; bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí dibéłchíʼí; bidaaʼ éí łizhin.\nTábąąh tsiitsʼiintání éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł.


Biinis - Wikiibíídiiya\nKéyah Biinis woolyéhígíí éélkid.\n4.8676×1024 kg aniiłdas\n12,104 km áníłtso (ałnííʼ góneʼ ałtsádzohgo)\n225di jóhonaaʼéí yinaadááh\nBiinis bízhiʼ éí Roman dineʼé bizaad bitsʼą́ą́dę́ę́ʼ ("venus"). Biinis kéyah beeʼyoozhíʼiʼígíí naaki góneʼ jóhonaaʼéí bitsáádiʼ siʼą́ą́h. Jóhonaaʼéí 224.7di yiniiʼnadah (Nahasdzáán bikáaʼgi anáʼatʼáhígíí beeʼnaalkáágoʼ). Eʼeʼaahgo Biinis yéigo yiitʼį́ (−4.6 magnitudedi siʼą́ą́h łééh). Biinis Jóhonaaʼéí yinádahgo, łahgo 47.8° naʼdlééh (atiisgoʼ), áádóó Jóhonaaʼéí tʼáá yiitsʼiidiʼ ałhéʼhadah. Nahasdzáán bikáaʼgi eʼeʼaahgo éí doodaiiʼ éí tʼáá abinigo sǫʼ naʼhalingo yéigo adéístiin łééh, áádóó azhí nidiʼ tʼáá akwii tʼéigo beeʼwoozhí.\nŁaʼ bílaʼashdlaʼí Biinis, Nahasdzáán bikʼis déíłníʼgo daʼyoozhí, biniináʼígíí éí tʼáá ałhééʼniłtsóʼ (asdą́ą́), áádóó bigravity ałdóʼ tʼáá Nahasdzáán asdą́ą́ naʼhalin, áádóó atʼéʼígíí ałdóʼ asdą́ą́ ałhééłtʼé. Biinis biníłchʼiʼ éí sulfuric acid beeʼłíbago bikʼééstiʼ, áádóó díí biniiná kéyahígíí dooyiitʼíʼdaʼ. Níłchʼiʼígíí naalkááhgo tʼáá nidaz, áádóó káábin dioxide tʼáá yéigo niłchʼiʼ biyiihólǫ́ʼ. Áádóó Biinis bikáaʼgi éí káábin cycle beeʼadéín áádóó éí hólǫ́ǫgo éí káábin yootʼą́ʼ łééh (Tsin adazʼááhígíí akwii tʼį́į́h łeeh éí doodaiiʼ éí tsé biyiiʼ góneʼ káábin yootʼą́ʼ łeeh). Áádóó organic life ałdóʼ adéín Biinis bikáaʼgi, éí hólǫ́ǫgo éí káábin yootʼą́ʼ łeeh. Ndaʼałkaahí adahnį́go éí Biinis daʼtsíʼ tʼáá Nahasdzáán naʼhólingo bikáaʼgi tó nitéél hólǫ́ nitʼééh. Áádóó kéyahígíí sidwo silį́į́hgo tóʼígíí ałtsó siil silį́į́h, áádóó kéyahígíí tʼóh naaltséé. Naaná Biinis bimagnetic field doo ayoolǫ́ʼdaʼ. Naaná Biinis bikáaʼgi Háájiʼjin hólǫ́ʼígíí ałdóʼ ałtsó biłnidiijóól, áádóó Yágháhoníkáán biyiidiʼ niyól hólǫ́ʼígíí ałtsó biłyooʼiiyol. Áádóó Biinis biniłchʼiʼ atmospheric pressureígíí atiis, naalkáágo 92 beeʼaláh; Nahasdzáán bikáaʼgi éí tʼáá achʼį́ʼ.\nBiinis bikáaʼgi kéyah ánólingiʼ doo beeʼhózindaʼ nitʼééh (Níłchʼiʼígíí éí sulfuric acidigi kéyah beeʼłíbago bikʼééstiʼ), 1990–1991 biyihah yę́ędą́ą́ʼ Yágháhookáán biyiidiʼ natʼáʼiʼ Project Magellan woolyégo iindaʼ naaltsoos bikáaʼgi kéyah ánólinígíí neezhchʼááʼ. Áádóó kéyahígíí naalkááhgo volcano bikáágo hólǫ́ʼgiʼ átʼé áádóó Łeetsoii níłchʼiʼ biyiihólǫ́ʼ. Łeetsoiiʼígíí naalkááhgo bináhjíʼ volcano hólǫ́ʼígíí beeʼbeehózin  . Akódiʼ tsé lava flow woolyéʼígíí adooʼyiiltsééʼda. Biinis bikáaʼgi dooʼayoo kéyah bikáaʼgi adaʼhósdzáádaʼ, Biinis éí yéigo damiiltsoh dóó ałnį́į́h binahah . Biinis bikáaʼgi éí kéyah dooʼnáʼhanádaʼgiʼ átʼé daʼnį́ʼ ndaʼałkaahí daʼnį́ʼ. Biinis biyiidiʼ kǫ́ʼ hólǫ́ʼígíí, háʼshį́į́h nahótʼį́į́hgo tsé lava nilį́į́hgo hánagoh (Yéigo akwii nátʼį́į́h)\nKéyah Biinis woolyéʼígíí éélkid, kéyahígíí tʼéiyá áádóó sulfuric acid kósígíí éí tʼáá gééd. Yágháhookáán biyiidiʼ natʼáʼiʼ Project Magellan, ayiiskid.\n^ Hashimoto, G. L.; Roos-Serote, M.; Sugita, S.; Gilmore, M. S.; Kamp, L. W.; Carlson, R. W.; Baines, K. H. (2008). "Felsic highland crust on Venus suggested by Galileo Near-Infrared Mapping Spectrometer Data". Journal of Geophysical Research, Planets 113: E00B24. doi:10.1029/2008JE003134. Biniʼantʼą́ą́tsózí 07, 2010.\n^ "Caught in the wind from the Sun". ESA (Venus Express). 2007-11-28. http://www.esa.int/SPECIALS/Venus_Express/SEM0G373R8F_0.html. Biniʼantʼą́ą́tsózí 07, 2010.\n^ Esposito, Larry W. (1984-03-09). "Sulfur Dioxide: Episodic Injection Shows Evidence for Active Venus Volcanism". Science 223 (4640): 1072–1074. doi:10.1126/science.223.4640.1072. http://www.sciencemag.org/cgi/content/abstract/223/4640/1072. Biniʼantʼą́ą́tsózí 07, 2010.\n^ Bullock, Mark A.; Grinspoon, David H. (March 2001). "The Recent Evolution of Climate on Venus". Icarus 150 (1): 19–37. doi:10.1006/icar.2000.6570. Biniʼantʼą́ą́tsózí 07, 2010.\n^ Strom, R. G.; Schaber, G. G.; Dawsow, D. D. (1994). "The global resurfacing of Venus". Journal of Geophysical Research 99: 10899–10926. doi:10.1029/94JE00388. Bibcode: 1994JGR....9910899S. Biniʼantʼą́ą́tsózí 07, 2010.\n^ Nimmo, F.; McKenzie, D. (1998). "Volcanism and Tectonics on Venus". Annual Review of Earth and Planetary Sciences 26: 23–53. doi:10.1146/annurev.earth.26.1.23. Bibcode: 1998AREPS..26...23N. Biniʼantʼą́ą́tsózí 07, 2010.


Zhį́ʼii táshchozhí tsédídéehgo bízdílidígíí - Wikiibíídiiya\nZhį́ʼii táshchozhí tsédídéehgo bízdílidígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Dicrurus sharpei" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 10–12di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łizhingo naashchʼąąʼ dóó tsédídéehgo bízdílid; bitseeʼ éí deeshgizh; bidaaʼ éí diłhił.\nZhį́ʼii táshchozhí tsédídéehgo bízdílidígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł; łahda dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ yiłchozh.


Dah daaskʼidtah ayáásh bitsiitʼáád halchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nDah daaskʼidtah ayáásh bitsiitʼáád halchíʼígíí\nDah daaskʼidtah ayáásh bitsiitʼáád halchíʼígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Sylvietta ruficapilla" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 3–4di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bizééʼ dóó bitéél dóó bitłʼaakááʼ éí dinilbá; bitsiitʼáád dóó bináyaah éí halchíiʼ łeh; bidaaʼ éí diłhił.\nDah daaskʼidtah ayáásh bitsiitʼáád halchíʼígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Naalnoodiilkǫǫhí - Wikiibíídiiya\nNaalnoodiilkǫǫhí bikʼiiz dah daalzhinígíí\nNaalnoodiilkǫǫhí łigaigo noodǫ́zígíí\nNaalnoodiilkǫǫhí binákʼee dinilzhinígíí\nDibénééz Bikéyahdę́ę́ʼ naalnoodiilkǫǫhí dinilzhinígíí\nHaʼaʼaahjí Tónteeldę́ę́ʼ naalnoodiilkǫǫhí áłtsʼózígíí\nNaalnoodiilkǫǫhí łichíiʼgo łibáhígíí\nNaalnoodiilkǫǫhí diniltsxogo noodǫ́zígíí\nNaalnoodiilkǫǫhí łizhingo noodǫ́zígíí\nTábąąh naalnoodiilkǫǫhí dibéłchíʼígíí\nDibénééz Bikéyahdę́ę́ʼ tábąąh naalnoodiilkǫǫhí\nTábąąh naalnoodiilkǫǫhí bizééʼ łitsooígíí\nDibénééz Bikéyahdę́ę́ʼ naalnoodiilkǫǫhí yishtłizhígíí\nNaalnoodiilkǫǫhí bitsiiʼ diłhiłígíí\nNaalnoodiilkǫǫhí bitseeʼ dootłʼizhígíí\nNaalnoodiilkǫǫhí éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Gymnophthalmidae" deiłníigo deiyózhí.\nNaalnoodiilkǫǫhí éí 242 ałʼąą ádaatʼé.


Béésh Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ hakázítah chʼał łibáhígíí - Wikiibíídiiya\nBéésh Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ hakázítah chʼał łibáhígíí\nBéésh Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ hakázítah chʼał łibáhígíí éí tsinlátah chʼał dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Béésh Łigaii Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Atelognathus reverberii" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 2–2.6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; binááʼ éí diłhił.\nBéésh Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ hakázítah chʼał łibáhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.


Nǫ̀htsı̨̨ Nı̨̨htł'è Mark 2\n1 Sìghaàtłǫ dzęę̀ tł'axǫǫ̀ Zezì k'achı̨ kǫ̀ta Capernaum nììtła. Zezì edekǫ̀ nǫ̀ǫtła dǫ gıghǫìkw'o t'à, 2 dǫ łǫ eyı nègı̨ı̨de. Dǫ łǫ t'à gòɂǫ-le agòjà, enìı̨tǫ gà kò gòɂǫ-le. Zezì edeyatıì hoghàgoehtǫ ekò 3 dǫ mǫ̀hdaa dǫ wekw'ǫǫ̀ ełaı̨dèe sìı Zezì ts'ǫ̀ geèhchì. Dǫ dı̨ k'egehte. 4 Hanìkò dǫ łǫ gonadąą̀ nàgeèhza t'à goyageedè ha dìì. Eyıt'à dahmò ka dekegıìchì gà xàgǫǫɂàa k'è gogèhtsı̨. Dǫ wekw'ǫǫ̀ ełaı̨dèe tè k'e whetı̨ xè ı̨zhıì dǫnı ts'ǫ̀ hodàgeèlì gà Zezì wenadąą̀ nègı̨ı̨htı̨. 5 Zezì eyı dǫ gıgha ehkw'ı-ahodı gok'èezǫ t'à dǫ wekw'ǫǫ̀ ełaı̨dèe ts'ǫ̀ hadı, “Àgı̨ą, nehołı̨į̀ neghǫ nahoazha,” yèhdı.\n6 Hadı t'à Nǫ̀htsı̨-yatıì-k'ègedìı-dǫǫ̀ mǫ̀hdaa eyı geèhkw'ee sìı hagı̨ı̨wǫ, 7 “Ayìı aht'e edeewǫ hanì gode? Nǫ̀htsı̨ k'èch'a gode! Nǫ̀htsı̨ zǫ gohołı̨į̀ goghǫ nahoele hǫt'e,” hagı̨ı̨wǫ.\n8 Ekòet'ıì Zezì edets'ǫ ınì t'à dànì ededzeè t'à nànıgedèe sìı gok'èezǫ t'à hagòhdı, “Dànìghǫ hanì nànıahdè? 9 Dǫ wekw'ǫǫ̀ ełaı̨dèe sìı dàwets'edı nı̨dè denahk'e dezhì-le: ‘Nehołı̨į̀ neghǫ nahoazha,’ hanì-le-ı̨dè ‘Nıį̀tła gà k'eı̨tło.’ 10 Dıı nèk'e Dǫ-wet'àaɂàa-deè dǫ ghǫ nahoele ha weghàhòt'ǫǫ sìı wek'èahsǫǫ̀ anaxehłe ha,” gòhdı tł'axǫǫ̀ dǫ wekw'ǫǫ̀ ełaı̨dèe sìı ts'ǫ̀ hadı, 11 “Nıį̀tła, netè nı̨į̀ɂa gà nekǫ̀ ts'ǫ̀ naı̨tłe,” yèhdı. 12 Eyıt'à eyı dǫ nıìtła gà dǫ hazǫǫ̀ gonadąą̀ detè nı̨į̀ɂa gà xàèhtła. Dǫ hazǫǫ̀ gıgha sıì enıìyah t'à Nǫ̀htsı̨ ghàsǫgeedı, hagedı, “Dıı lanì t'asìı enıìyah ts'aɂı̨ whìle,” gedı.\n13 Zezì k'achı̨ tabàa ts'ǫ̀ èhtła ekò dǫ łǫ gık'èède t'à gots'ǫ̀ gode xè hoghàgoehtǫ. 14 Zezì ı̨łaà ekǫ naetłe ekò sǫǫ̀mba-nàhtsį̀ı̨-dǫǫ̀ Alphaeus weza Levı ladà k'e eghàlaeda yaɂı̨. Zezì, “Sek'èı̨tła!” yèhdı. Eyıt'à Levı nıìtła gà Zezì k'èè èhtła.\n15 Eyı tł'axǫǫ̀ Zezì Levı wekǫ̀ shètı̨ ekò sǫǫ̀mba-nàgehtsį̀ı̨-dǫǫ̀ eyıts'ǫ hołı̨ı̨-hogehtsı̨ı̨-dǫǫ̀ łǫ Zezì eyıts'ǫ wecheekeè xè shègezhe. Dǫ łǫ Zezì k'èè k'egedè ı̨lè. 16 Nǫ̀htsı̨-yatıì-k'ègedìı-dǫǫ̀, Pharısee gı̨ı̨lı̨ı̨ sìı Zezì sǫǫ̀mba-nàhtsį̀ı̨-dǫǫ̀ eyıts'ǫ hołı̨ı̨-hogehtsı̨ı̨-dǫǫ̀ xè shètı̨ gıaɂı̨ ekò, Zezì wecheekeè ts'ǫ̀ hagedı, “Dànìghǫ Zezì sǫǫ̀mba-nàhtsį̀ı̨-dǫǫ̀ eyıts'ǫ hołı̨ı̨-hogehtsı̨ı̨-dǫǫ̀ xè shètı̨?” gògedı.\n17 Zezì ıìkw'o t'à gots'ǫ̀ hadı, “Dǫ hotıì geedaa sìı nàèdı-k'èezǫǫ gıgha wet'àaɂà nıìle, dǫ eyagı̨ı̨lı̨ı̨ sìı nàèdı-k'èezǫǫ gı̨ı̨wǫ hǫt'e. Dǫ ehkw'ı geedaa sìı gıkayahtı gha jǫ ts'ǫ̀ ahjà nıìle, hanìkò hołı̨ı̨-hogehtsı̨ı̨-dǫǫ̀ gıgha ahjà hǫt'e,” gòhdı.\n18 John-Baptıst wecheekeè eyıts'ǫ Pharısee gı̨ı̨lı̨ı̨ sìı edegegǫ ı̨lè. Eyıt'à dǫ mǫ̀hdaa Zezì ts'ǫ̀ hagedı, “John-Baptıst wecheekeè edegegǫ, eyıts'ǫ Pharısee gıcheekeè sı haget'ı̨. Dànìghǫ necheekeè edegegǫ-le?” gıìhdı.\n19 Zezì gots'ǫ̀ hadı, “K'ǫ̀ądzàa ı̨łaà goxè wheda et'ıì, dǫ gıghǫ nìı̨dee sìı edegegǫ ha nì? Į̀le ne, k'ǫ̀ądzàa ı̨łaà goxè wheda et'ıì edegegǫ ha nıìle. 20 Hanìkò ı̨łè dzęę̀ k'e k'ǫ̀ądzàa gıghǫ wììchì ha, eyı dzęę̀ k'e nı̨dè edegegǫ ha hǫt'e.\n21 “Dǫ wı̨ı̨zìı goht'ǫ zǫą k'e ɂehtł'ı̨gòò nètèyeèlı nıìle. Hayį̀į̀là nı̨dè ɂehtł'ı̨gòò ełeechı xè wemǫǫ̀ tàedlà ha. Hajà nı̨dè goht'ǫ zǫą denahk'e wetàedlà ha hǫt'e. 22 Eyıts'ǫ dǫ wı̨ı̨zìı jìetì wegòò hoèlı̨ı̨ sìı jìetìwò wezǫą yìı yehtł'ì nıìle. Hayį̀į̀là nı̨dè jìetì wegòò ts'ıhɂǫ̀ jìetìwò wezǫą wenìtsǫedlà xè jìetì xàetł'ì ha, eyıts'ǫ jìetìwò wezǫą sìı wedıhołè ha. Hanì ha nıìle jìetì wegòò hoèlı̨ı̨ jìetìwò wegòò yìı yehtł'ì ha hǫt'e,” Zezì hadıì goxè godo.\n23 Įłàà Nǫ̀htsı̨ Dzęę̀ k'e Zezì tł'olà dehshee nı k'etło. Wecheekeè gıxè k'edè ekò tł'olà mǫ̀hdaa gìhchı. 24 Pharısee gı̨ı̨lı̨ı̨ sìı Zezì ts'ǫ̀ hagedı, “Necheekeè gıghàı̨da! Dànìghǫ Nǫ̀htsı̨ Dzęę̀ k'e ayìı wets'àet'ǫǫ sìı hagehɂı̨?” gıìhdı.\n25 Zezì gots'ǫ̀ hadı, “K'àowocho Davıd ededı̨ eyıts'ǫ wecheekeè degeèhdì ekò ayìı dàgı̨ı̨laa sìı wek'eyaahtı-le nì? 26 Abıathar yahtıı-wet'àaɂàa-deè elı̨ ekò Davıd Nǫ̀htsı̨kǫ̀ goyaèhtła gà goyìı łèt'è degaı wheɂǫǫ sìı yı̨ı̨ɂà eyıts'ǫ mǫ̀hdaa edecheekeè goghàyı̨ı̨dì. Eyı hagejàa sìı ededı̨ gıgha wets'àet'ǫ ı̨lè, yahtıı zǫ gıgha łèt'è wheɂǫ ı̨lè,” Zezì gòhdı.\n27 Eyıts'ǫ dıı hadı, “Nǫ̀htsı̨ Dzęę̀ sìı dǫ gha hoèlı̨ hǫt'e, dǫ Nǫ̀htsı̨ Dzęę̀ gha gıhòèlı̨ nıìle. 28 Dǫ-wet'àaɂàa-deè sìı Nǫ̀htsı̨ Dzęę̀ ts'ǫ̀ K'àowo hǫt'e,” gòhdı (edeghǫ godeè-adı).


Mat 9 | `USA | STEP | Îtuma únópí-káárébí yetê nokaayúkómmá meran-ábápáq yauwéqma uréta Îtuni márûpaq koyarááe.\nmórama aí-ayaamma táíq umági-naqa Îtuma mamá érákáraiye.\n1 Îtuma únópí-káárébí yetê nokaayúkómmá meran-ábápáq yauwéqma uréta Îtuni márûpaq koyarááe. 2 mibáq yaímma-wayukama móra-kari-naqa Îtunopaqa awíqmeta iráama mi-kárí-nákóní ayáátákoma pukuráitana kúkutaaraq waguráitata yaagumé irááe. ánibo Îtuma mi-káyúkámá yimónaimma wekáq itáíq-itaiq kéowanaboana Îtuma mi-kárí-nákómmá timá ámikaiye: “iyápógo, enáyakoma kaayoné íno. ení kúmiq-yataaqa kemá paábaq kématuwaune.” téna Îtuma titata 3 yaímma ámáan-aimma yirááti-wayukama yeqtí yúyánánóbáqá “maan-nákómá Áánûqtumma aamá káwaagiye.” téta tirááe. 4 miráitana mi-káyúkátí yúyánánóbáqá Îtuma yimónatuwena wemá tiráiye: “keráwáqá nôraq itaráq keráwáqtí túyánánóbáqá ítama táíq kéoo? 5 nóin-aikowaq ketí náápaamma yiráátiniyo? ánibo kemá téqa ‘ení kúmiq-yataaqa mamá paábaq yuwaúne’ mirá túnawaq íma oyaaqá kéi aqá ánibo ‘emá itó-uma uréire uwo’ túnna-waigoma minnâ íma oyaaqá éna ummaa kéyaiye. 6 Waayúkagoni Áráaqa náápaamma maa-márábímmá kanaaráq kúmiq-yataaqa mamá paábaq yuwánîqtaba yiráátenune.” téna tiráiye. miráitana Îtuma ayáátámma puki-nákómmá timá ámikaiye: “emá itó-ure ení kúkutaama mamé ení naaópaq kóaao.” téna tiráiye. 7 miráitana mi-kárí-nákómá itó-uma wení naaópaq kóuraiye. 8 ánibo aarawaamá miráimma aónéta ikatîq ôriq urááe. yeráwáqá aónaraae. Áánûqtuma mirán-ákóqnáámá ámikaiqtababoana yemá Áánûqtun-awiqa múte yaútaae.\nÎtuma Máátiyumma ááyaraiye.\n9 Îtuma mibáké kéwena aónaimma móra-naqa táákiti-moneqa mayaí-náúpáq máqe-uraimma min-nákóní áwîqa Máátiyuma mi-kátáámá agatái-nare. ánibo Îtuma Máátiyumma timá ámikaiye: “emá ketinaaé ya waraao.” titana wemá itó-uma Îtun anaaé wakáiye.\n10 anaaékaqa Îtuma naaúpaq máena aáwaqa kénaitata netuqyaa-káyúkámá táákiti-moneqa máyáa-kayukagaraq káqomma karere-káyúkágáráq ‘paátataare’ timá yíkáa-kayukagaraq Îtunopaq irááe. yemá Îtugaraq wení iyápó-annagaraq umá máeta aáwaqa narááe. 11 yemá Pérati-wayukama miráomma aónawaaeta yemá Îtuni iyápó-annama maará téta ítama aónaraae: “nôraq itanawáq keráwáqtí yirááti-nakoma kúmiq-wayukagaraq táákiti-moneqa máyáa-kayukatema aáwaqa kénaiyo?” téta ítama aónaraae. 12 Îtuma min-áímmá ítátuwena wemá maará téna aúpáq-áímmá tiráiye: “waayúkama karímá ímo máyáa-kayukama tótaa-wayukayopaq íma kéoe. ímiye. paá karí-wáyúkámá tótaa-wayukayopaqa kéoe. 13 keráwáqá uréraq Áánûqtuni watáama agamatá-kánnáábíkén-áímmá ko ítáaro. ‘naí-wámmá ikáma kekáq timíyábá kemá íkétikaibo kaayoné-yátááqtábá kemmá kétikaiye.’ téna agamatá-kánnáágómá kétiye.” téna Îtu timátuwena tiráiye: “arupú-wáyúkámúne tíya-kayukama yááyanaaq íkukaune. ímiye. kemá paá kúmiq-wayukayaba yááyanaa kukáune.” téna Îtuma tiráiye.\n14 mi-kánááráqá Yóáanema nommá peraí-nákóní iyápó-annama Îtunopaq iréta tirááe: “nôraq itataawáq ketáágáráq Pérati-wayukagaraqa nunamummô ténátaama aáwaqa awetá kéunatataa ení iyápó-annama nunamummá tí-kánááráqá aáwaqa íma awetá kéoo?” 15 téta mirá tewana Îtuma timá yímikaiye: “móra-nakoma aaramá mayáné kéenama omákáqá paá wení aanábó-wáyúkáté máenama kanaaráq áyakoma táíq íníyô? íma aokarîq kéiye. anaaékaqa mi aaramô mayáné i-náqá paábaq matuwaíyanama min-nákómá ókaraq wení aanábó-wáyúkátêma íma mániye. miráuma aaramá mayánéna i-nákóráá umá mi-kánáámá ínaqa kemá kónatama íyakoma táíq ínipoata yemá aáwaqa awetá-inoe.\n16 ítáaro. móra-nakoma wení naayó-kúbéráí-únámmá yakákitanama aúge-tabaraaberake maqmá aráátaimma íma aokarîq kéiye. miráinanama mi-tábáráábégómá keqnáámmá naayó-kúbéráí-únámmá yakáqma anó-kariq umáginiye. 17 keqnáámmá ítáaro. móra-nakoma naayó-mémégóní aúwarati-unapima wááéni-nomma aúgema íma áítewae kéiye. miráitata yemá aúge-kaaeni-nomma naayó-mémé-áúwárátíbí áíqtowanama íma aokarîq kéiye. miráitana méme aúwaratigoma yarákínana wááéni-nomma marabí aqtíma kugúbaginiye. miráimanibo áá ítaraa-kayukama aúge-memegoni aúwaratibi wááéni-nomma aqtímaraawana mákama íráqôniq umá paá kéwaiye.” téna Îtuma tiráiye. aúge-qtataakoma waéqma naayón-ááímmá íauraniye.\nmóra-inikoma Îtuni wáqtôraq yáqtokaiye.\n18 téna Îtuma maamin-áímmá kétima-yimikaq mórama anó-kawaa-naqa Îtun-amakaq iréna araayutaúmmá ayéna timá ámikaiye: “ketiyáámûmma paá íbêq pukuráiye. ánibo emá kanaaráq iré ayáámma aneq mó márénana atóbama yauwéqma paá maíno.” téna anó-kawaa-nako tiráiye. 19 ánibo Îtuma itó-uma mi-káwáá-nákóní anaaé waqmé kéwitata wení iyápó-annama móraiq umá wakááe.\n20 uréire kéowana móra-inimma mikáqá máqe-uraimma máqte-tupaama inaautámma ákáitana inaaupaqá tiyááka umá kaayaq-kárítímáátímá máqe-uraiye. min-íníkómá Îtuni anaaépaq amakaq iréna Îtuni wáqtôgoni aqtóráq ayáámma yama yáqtokaiye. 21 min-íníkómá wenamáárîq wení aúyánánóbáqá maará-tiraiye: “Îtuni wáqtôraq tiyáámo ánékuyonanama túnobaq kanaaráq umátikaniye.” téna ánékukaiye. 22 Îtuma waéqma wemmá aónatuwena tiráiye: “ketiyáámuko, enáyakoma kaayoné íno. ení itáíq-itaiq umá yabi-í-yátáákómá emmá miráuma mamá érákáraiye. mi táoqa min-íníkóní karímá ánataguraiye.\n23 Îtuma mi-káwáá-nákóní naaúpaq iréna waayúkama ibiq-ímá kéteta aamá anón-aimma kétewana yimónaraiye. 24 ánibo Îtuma tiráiye: “keráwáqá maí abátíkáaro. pááqyan-inaaruma íma pukáiye. wemá paá aúmá waguráiye.” téna Îtuma mirá-tiraimma áraimma pukuráitataboata mi-káyúkáma wíráa umákaraae. 25 ánibo yemá aarawaamá waqmá paábaq yúwáawana Îtuma mi-náúpáq uténa pukáin-inaarugoni ayáákaq yáqtorena ayáátóráitana itó-uraiye. 26 mi kátáagoma min-áúkápáq máqte-marabaq wéyáwé uráiye.\nÎtuma kaayaqá yúgaroq-nakaraq aamá íti-nakaraq mamá atóbamayikaraiye.\n27 Îtuma mi-márúqá yuwéna kóuraiye. ánibo kaayaqá yúramma karoparái-nakorata Îtun anaaé waqmé kéweta anókaq ááyama tirááye: “áe, naayóbáqá ketááí kínima Tébitin-annabike-nako, emá kekárátá arummá umátikaao.” 28 téyana Îtuma naaúpaq uyábéráitata yúrammo karopági-nakama wenôpaq utááye. Îtuma min-nákámá timá yímikaiye: “kenákámá itáíq-itaiq kéoyaqtaba kemá kenákámá kanaaráq mamá atóbatikanuno?” téna ítáitata yenákámá Îtumma yauwéqma timá ámikaaye: “owé. uyátáráana-nako.” téta tirááye. 29 ánibo Îtuma min-nákátí yúrapi ayáámma kánekuyena tiráiye: “kenákámá itáíq-itaiq óya-qtataaqtaba kemá kanaaráq miráona-yataakoma pááq íno.” téna Îtuma timá yímikaiye. 30 ánibo yenákátí yúrakoma tágaraiye. Îtuma akoqnáá-aimma timá-yimena min-nákáyábá tiráiye: “atéráakao. móra-nakoma maamináyabama itaínabotekao.” téna tiráiye. 31 ááqibo min-nákámá máápaq yaúbareta máqtemma min-áúkápáq-márábáqá Îtuni watáama timáeta uréire urááye.\n32 yenákámá kóiye kéeta yaímma-wayukama móra-naqa táí-aagoma wepí máinapoana aamá ítitata wemmá yemá awíqmeta yewana Îtunopaq iráiye. 33 ánibo Îtuma táí-aagomma matúwáitana min-nákómá aamá áaimma átáma tiráiye. minnáyaba aarawaamá iyánáaq uréta netuq-yúyánámmá kéiteta tirááe: “naayóbáqá maakáqá Ítíráaeobaqa maamirá-qtátááqá íma pááq uráine.” téta tirááe. 34 miráimanibo yaímma Pérati-wayukama maará-tiraae: “wemá táí-aagoni kawáá-nákómá wemmá akoqnááma ámikaitana wemá táí-aagomma kanaaráq kématuwaiye.” téta tirááe.\naarawaayábá Îtuma arummá kéumayikaiye.\n35 Îtuma anó-marupakaraq pááqya-marupakaraq uréire kéena wemá monoq-náúpáqá kéyiraatena Áánûqtuma yabíkái-qtataaqtaba átê-wataama kétima-yimena máqte-karimo máyáa-kayukama mamá atóbamayikaraiye. 36 wemá aónaimma netuqyaammá aarawaamá yimónatuwena arummá umáyíkaraiye. miráuma taíbaq-yuyanamma itéta ‘náawaq tíwáqnaa íníyô? náakaraq ónúnataabiyo?’ téta miráuma tipi-típigoma yeqtí kawáá-náqá íma máitata oníkáá urááe. 37 miráitana Îtuma wení iyápó-annama aúpáq-áímmá timá yímikaiye: “netuqyaammá aáwaqa yópímmá wáimanibo mamá áíkuyaba íma netuqyaammá mayaí-wáyúkámá mááe. 38 miráinaq keráwáqá Áánûqtukaq nunamummá kétiyana wemá yókóní aboámá yaímma mayaí-wáyúkáma timáyikainata wení waayúkama ko mamá áíkuyoro.” téna Îtuma timá yímikaiye.


Luk 9 | `AUY | STEP | Ánaaemba Ísu wení kísau-waasi sísamaifakemba kaeꞌá kumbaimái-waasi táántowasa tuwaná waási tirumpinkémbá sáwí-amutamba maitíyuꞌmaeꞌa nóro-fasiꞌaemba tiména tíꞌo índa-waasi asófatinkai-fasiꞌaemba tiména\n1 Ánaaemba Ísu wení kísau-waasi sísamaifakemba kaeꞌá kumbaimái-waasi táántowasa tuwaná waási tirumpinkémbá sáwí-amutamba maitíyuꞌmaeꞌa nóro-fasiꞌaemba tiména tíꞌo índa-waasi asófatinkai-fasiꞌaemba tiména 2 séna Maníkó wení waásimo kawáánin-aai kowésimatimeꞌa tíꞌo índa-waasi wéasofatinkeꞌa oro séna 3 aampaꞌó wíyamba ímba moórá-tantaaꞌa maimaé koró. Táúmba ímba maimaé wéꞌa tón-únámbá ímba maimaé wéꞌa tómbá ímba maimaé wéꞌa óntamba ímba maimaé koró. Moórá-mora unáánkwátói timantentén-úmai kuféꞌmae koró. 4 Maníkón-aaimo simátimiyantafeꞌa moórá-naopaꞌo wíyamba naambó timíyaꞌa mindáúmpáꞌ-aantemba méꞌa kentí kísau maimái taiꞌéꞌa mindámbá tuwéꞌa fíꞌon-daopaꞌa koró. 5 Moórá-naopaꞌo wíyasamo ímbo naambó timíyana Maníkó mindáópaken-kwaasi ímba aamoí uwátinkainifo aiyowáíꞌa éꞌa tísamaifakem-baramo uwáéntemba uwáꞌmareꞌa koró Ísu simátimuwasa 6 wení kísau-waasi tuwésa naaóꞌ-naoꞌa wénesa Maníkóní ásé-aai simátímaꞌmae wéwesa tíꞌo ún-kwaasi asófatinkafaꞌa kuráawe.\nÉroti Ísun-aaimo ísarain-aai.\n7 Ísuni kísaugon-aai símae íyúwana Káríri-marafaken-kawaagon-awiꞌa Éroti minááí iséna óraaꞌ-imayaa uráiye. Ísuntafesa tuwímbai sésa wemá Yóni nombó maitínkaraiwai pukáimpinkemba íyáfasinkaiye suwasá 8 tuwímbai sésa wemá Maníkón-aaimo simátímakaiwain-awiꞌa Íráiyaa pukáimpinkemba íyáfasinena méraiye suwasá tuwímbai sésa wemá naaófáꞌá Maníkón-aaimo simátímakaawifinkemba moóráwigo pukáimpinkemba íyáfasinkaiye suwaná 9 Éroti miséyááfáꞌ-ááí iséna séna kemá séwánasamo Yónimba anuwarambá kambísówanamo pukáimbanifo minááímó wésemba nááwaꞌiyompo awánánaumne Éroti símae iyáiye.\nSáwífaꞌ-waasi tómbó tímakain-aai.\n10 Ísuni aantá-waasi Ísumo timún-kisau maisuwésa wempáꞌá tésa seyaafá-kísáúmó máún-aai simámúwana Ísu miwí aantemba tíꞌmaena Pétésáíta-naopaꞌa komérowasa 11 énifo sáwífaꞌ-waasi isésa arááíwaꞌmae kuwaná Ísu tuwánéna aamoí éna Maníkó wení waásimo kawáánin-aai simátimena tíꞌo ún-kwaasi asófatinkaraiye.\n12 Asófatinkowasa fenómpinkaꞌa wení kísau-waasi sísamaifakemba kaeꞌá kumbaimái-waasi Ísumpaꞌa tésa sésa ímbo sáwífaꞌ-waasi méraapaꞌan-ifo fenáíndaraꞌa tiꞌmárénasa ewaaꞌ-náópimpaꞌa wénesa tóné naané saafá oro suwaná 13 Ísu simátimena séna kemá tómbá tíméro súwasa miwí sésa kári-tomba séfataasewara kaeꞌ-mófááꞌwáráꞌá wéraifo sáwífaꞌ-waasifimba ímba kanaan-ínífo tómbá koméyánorowa wéseno áísai esa suwasá 14 sáwífaꞌ-waasi 5,000 waai uwasá aarewé iyámpóíye mérowana Ísu wení kísau-waasisafena séna unkwimaꞌmái tuwínkaa tuwinkaaꞌ-úmai 50 50 maraꞌá méraaro simátíméro súwasa 15 isésa miyá uwátínkówana 16 Ísu séfataase-tonkwara kaeꞌ-mófááꞌwáráꞌá maisoréna wíyómpaꞌa kararéna Maníkóntáféna súwi simásuwena mintómbá tafántafan-úmai wení kísau-waasi timúwasa misáwífáꞌ-wáásí tímúwasa 17 seyaafáꞌnánká nowaná tímúꞌa fówasa Ísuni kísau-waasi mintón-ayai sísamaifakemba kaeꞌá kumbaimái-unampimba fáítuwana ówitaraiye.\n18 Moórá-kanaa Ísuwe wení kísau-waasiye mérowana Ísu aantemba Maníkómpáꞌá inaí simásuwena tísai ena séna kentáfésa seyaafáꞌnánká nóran-kwaasiyewa wéseo súwasa 19 miwí tuwímbai sésa emá Yóni nombó maitinkáándawi óne sewasá tuwímbai sésa naaófáꞌá Maníkón-aaimo simátímakaandawin-awiꞌa Íráiyaa óne sewasá tuwímbai sésa naaófáꞌá Maníkón-aaimo simátímakaandawi pukáandafinkembo íyáfasinkaandawi óne wésewe suwaná 20 Ísu séna kembiwí kentáféꞌa nóran-kwaasiyewa wéseo súwana Pítaa séna Maníkó íyáfasinankaraiwaimba Yúndaa-waasisa wéamuꞌmaraundawisa óne súwana minááí ímba simátíméro Ísu óraaka siyáiye.\nMátíyu 16:21-28, Mááka 8:31–9:1\n21 Ísu séna minááí ímba simátíméro simásuwena 22 séna kembá waási úrankomba síꞌo índa-iꞌa uwásinkesa Yúndaa-oraaꞌ-waasiye óraaꞌ-amaan-kisau-waasiye ámáámbo sen-kwáásíyé tínaaemba uwásimesa sínkamiyaꞌa púwóndanifo kaumbo-kánáá maisuwéna Maníkó íyáfasisinkainiye Ísu siyáiye.\n23 Ísu seyaafáꞌnánká simátimena séna kembó sirááíwaenae síyawi tirááímo táínda-tantaaꞌa ímba taꞌótóráaro. Kemó púwónda-aaraa-taimo súwaataꞌmaeꞌo kondantembá kembó sirááíwaiyawi umbai-tántááꞌá aasiyaasi-kánáá timíyasa minúmbáí-tántááꞌá úwoi maimaésa sirááíwaenaawe. 24 Tirááímo táínda-iꞌo ésa ímba kaweꞌ-úmai ménaafo kentáfésa ísámai tirááímo táínda-tantaaꞌo tuwésamo puwésa aúíꞌa úmai maéꞌmaeꞌa ónááwe. 25 Mararáké-séyááfá-tántááꞌó wémaesamo puwíyambo éna mintántáákó ímba túwaꞌnai íníye. 26 Kesááiwara kenkwáráꞌó tigaemó uwásínkáámba póꞌa ánaaemba kemó marapáꞌó kúmónda miwí sigaé uwátinkanaumne. Kemá waási úranko ánaaembo kesí sáwara kesifoní sáwara wíyómpakembo Maníkóní kísau-waasiti sáwaraꞌo marapáꞌó kúmónda miwí sigaé uwátinkanaumne. 27 Éraiꞌa simátimeꞌa súne. Tuwímbai maankáꞌó\nméraan-kwaasi ímbo pukénkaꞌa Maníkó wení waásimo kawáánimba awánéꞌa ánaaemba puwónááwe Ísu siyáiye.\n28 Ísu simátimena afakaumboé-noꞌwaanaꞌi miyáumai waéna Pítaane Yónine Yémísine tíꞌmaena inaimó síndasafena omápaꞌa iména 29 inaí wésuwana óiꞌa fíꞌon-oiꞌa faufúwana wení unáánkwátóiyakemba waéníꞌa kéna túgáyáagaya úwasa 30 awánomba kaeꞌ-wáásíyáí wíyómpakemba paápé ésarai mindárai-tuwiꞌa Mósesee Íráiyaaeꞌa Yúndaa-waasi tíwáꞌnárai Ísuweꞌa aaí wésuyana wíyómpake-sawaraꞌa wérowarasarai naaófáꞌá Maníkó Ísuntafena séna Yérúsaremufaꞌa puwíníye siyáimba ampáánkáꞌá miyá íníye-aai wésuyasa 32 Pítaaeꞌo méroyan-kwaasi tún-kwaémomba íyáfasinesa Ísuni sámo kaimbá Ísuweꞌa méroyan-kwaasi tuwánomba 33 mindárai Ísumba ímba auwésarai iyóyankaꞌa Pítaa Ísuntafena séna óraakoo maankáꞌó méraundasa kaweꞌá imbá póta wááu-namba kaumbosáámó ondasá moórá endé éta moórá Mósesende éta moórá Íráiyaande éta miyásá ónaumne Pítaa ímba imáyáamo úmba úwoi siyáiye.\n34 Miyá wésunkaꞌa ainánkó kuména káátaguwasa táátafesa uwaná 35 ainámpínkémbá aaigó aantemba séna miwá kesáánimba éna kemó íyáfasinankaundawin-ifo wenáái ísáaro 36 súwasa awánomba mindárai wíyómpaꞌa íyúyana Ísu aantemba mérowasa awánomba minkánáá ímba simátimesa minááí úwoi taꞌótokaawe.\n37 Aafáyáaraamba omápakembo kúmúmba Ísumpaꞌa sáwífaꞌnanka tóso uwaná 38 miwífínkémbá moóráwigo óraaka séna óraakoo maawá kímbora kesáánimban-ifo arumbá uwánkaao. 39 Sáwí-amutanko arumpimbá taména wááꞌa téna fameꞌnaameꞌá isaná tanaambá fágufagu wéena áwááyaamba umpufuwéna aigaregó nonkáánéna aíyayaamba kuꞌwisaná miyá úmae wéiyena sáwíꞌa wéuwankaisaꞌa 40 ení kísau-waasisafe séꞌa sáwí-amutamba arumpinkémbá maiyaúwáaro súnasa ímba kanaaꞌá maiyáúkaawe súwana 41 Ísu séna kentí imáyáa kaentaén-ímáyáá isaꞌá kentáféꞌa ímba imáyáa owaná póna sirunkó umbaí wétaifo nóraumai-kanaarara keséꞌa ménaumno simátimena miníyámpóígón-afowantafena séna enáánimba áíꞌmae tiyó Ísu súwana 42 áíꞌmae túwana misáwí-ámútánkó miníyámpóí faméꞌauwowana tanaambá fówana aíyayaamba kuꞌwisaná aigaregó nonkáánúwana Ísu awánéna misáwí-ámútánkóntáféna séna auwé kóuwo séna miníyámpóí kaweꞌá uwánkena afowántáféna séna áíꞌmae waaó súwasa 43 Ísumo miyámó úmba Maníkóní óraa-fasiꞌaemba awánésa seyaafáꞌnánká táátafesa\nésa tiyáámba tóipimba fáákaawe.\n44 Ísu seyaafá-kísáúmó maúmba awánésa táátafesa uwaná wení kísau-waasisafena séna simátíménda táákaꞌa máráaro. Kembá waási úrankomba fíꞌon-kwaasi timíyasa sínkamiya puwónaumne súwasa 45 wemó sún-aaigoni áwáu ímba isésa miwítí imáyáa umbaí tówana minááígóní áwáu aúpáꞌá wérowasa ímba ísámai kaweꞌá ésa áísai ónae sésamo umbá tááꞌa úwasa ímba áísai uráawe.\n46 Ísuni kísau-waasi mósimesi-aai sésa kentááfínkémbá nááwa íyáákaiyo sésa keáímbá símae kuwaná 47 Ísu miwítí imáyáa iséna moórá-iyampoi áíꞌmai amándáraꞌa ankéna 48 simátimena séna kentáfésa imáyáa ésa iyámpóímo áwaꞌnai onten-úmai wésuwaꞌnai-owe. Súwaꞌnai onten-úmai Maníkó siꞌmákaiwaimba wéawaꞌnai-owe. Kempínkémbá tuwímbai séꞌa kemá káriꞌ-waasi únemo síyawi Maníkó minkwáásísáféna wéiyaakaawe wésiye Ísu siyáiye.\nKentí kísaugomba ímba sáwíꞌo on-aai.\n49 Súwana Yóni Ísuntafena séna óraakoo moóráwigo wénena sáwí-amutantontafena séna Ísuni fasiꞌaémbó wéraintafe auwé kóuwo simátímapaꞌa wisasá misáwí-ámútámbá kóuraawe. Minkwáásígó ímba kentááfínkén-kwáásín-ifo ímba miyámó indá étuwaaosa siyáumne Yóni súwana 50 Ísu séna ímba tufínankaaro. Kentáásí kísaugomba ímba sáwíꞌo owí úwoisa wésuwaꞌnai-owe Ísu siyáiye.\nSámériyaa-waasi Ísumba ímba naambó ámakaan-aai.\n51 Maníkó Ísumba aiyáínana wíyómpaꞌo iyínda-kanaa ampáánká tínena úwana Ísu wenarumpin-ímáyáá éna óraaka séna Yérúsaremu-naopaꞌa kónae séna wéna 52 wení waásisafena kowaíyan-damba kosaafá wéiyaro séna tiꞌmarówasa aifaꞌá Sámériyaa-waasiti naaópaꞌa kuwasá 53 Ísu Yérúsaremu-naopaꞌo wínda-aai isésa tirunkó sáwíꞌa úwasa ímba naambá tímúwasarai 54 wení kísau-waasifinkemba kaeꞌ-wáásíyáí Yémísiye Yóniyeꞌa minááí isésarai sésarai Fasiꞌaénkóo Maníkó wíyómpakemba iyamá tuwáínana kuména minkwáásí kafúkoro-aaimo suyambá wéankaiyo suyaná 55 Ísu méfaerena óraaka séna ímba miyá sekaiyó súwasa 56 mindáópaꞌa tuwésa fíꞌon-daopaꞌa kuráawe.\nÍsumba arááíwaenaemo siyáan-aai.\n57 Aampaꞌá wéguwana moóráwigo Ísuntafena séna seyaafáꞌ-náópaꞌo níndafaꞌa eséꞌa nónaumne súwana 58 Ísu minkwáásígómbá simámena séna waankó taaiyaifimbá wáísana numagó ánáamba úmarena wéwaifo kemá waási úranko kumpaápé uráundawi ímba naambá úmakeꞌa wéwaumne séna 59 minkákémbá moóráwigontafena séna sirááíwaꞌmae tiyó súwana séna óraakoo kemá méraanana kesifo puwína utámareꞌa embá arááíwaenaumne súwana 60 Ísu séna ímbanifo kesáái ímbo isésamo pukáan-kwaasiyaambo owí puwíyan-kwaasi utátinkanaafo emá Maníkómó wení waásimo kawáánin-aai simátímaꞌmae wínone súwana 61 moóráwigo Ísuntafena séna óraakoo embá arááíwaenaumpo aifaꞌá kesimááraa siyáámba timéꞌa embó taarááíwaenda kanaawáꞌíyo súwana 62 Ísu séna Maníkóní kísaumo ómbaresa maiyésamo ifátuwesa fíꞌon-imayaamo owí Maníkó wení waásimo kawáánipaꞌa ímba kanaaꞌá kísau maénááwe Ísu siyáiye.


Shádiʼááhdę́ę́ʼ tsídii ndaashchʼąąʼígíí - Wikiibíídiiya\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tsinyiʼ tsídii diłhił dóó łitsooígíí\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tsinyiʼ tsídii łizhin dóó łitsooígíí\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tsinyiʼ tsídii binághah yishtłizhígíí\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tsídii dootłʼizhgo disxǫsígíí\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tsídii nizhónígo naashchʼąąʼgíí\nChʼil binááʼ yildeełíłbáí bitʼayaa łigaaígíí\nTááʼyaʼniiltʼóshii bitsiiʼ noodǫ́zígíí\nTsintaalzhahii yił aheełtʼéhé\nTááʼyaʼniiltʼóshii bizééʼ halchxíʼígíí\nTááʼyaʼniiltʼóshii biyaadaaʼ łigaaígíí\nTááʼyaʼniiltʼóshii bitsiitʼáád halchxíʼígíí\nTááʼyaʼniiltʼóshii bidaaʼ łitsxooígíí\nShádiʼááhdę́ę́ʼ ąąʼąʼii yił aheełtʼéhé\n(→ Shádiʼááhdę́ę́ʼ dziłtah tsídii dóó bikʼéí)\n(→ Shádiʼááhdę́ę́ʼ tsídii dadootłʼizhígíí dóó bikʼéí)\n(→ Shádiʼááhdę́ę́ʼ tsídii dadichiłígíí)\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tsídii ndaashchʼąąʼígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Thraupinae" deiłníigo deiyózhí. Shádiʼááhdę́ę́ʼ tsídii ndaashchʼąąʼígíí éí 98 ałʼąą ádaatʼé.\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tsídii biwos dootłʼizhígíí


Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ haltsooítah naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí - Wikiibíídiiya\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ haltsooítah naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí éí naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi tʼéiyá dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pseudemoia" deiłníigo deiyózhí. Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ haltsooítah naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí éí hastą́ą́ ałʼąą ádaatʼé.


Dziłtah táshchozhii bitʼaʼ dichʼízhí - Wikiibíídiiya\nDziłtah táshchozhii bitʼaʼ dichʼízhí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyah beʼałníiʼdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Psalidoprocne fuliginosa" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó diłhił; bidaaʼ éí łizhin.\nDziłtah táshchozhii bitʼaʼ dichʼízhí éí naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Ńdíshchííʼ biyaʼ - Wikiibíídiiya\nŃdíshchííʼ biyaʼ éí tsé neiʼáhí dayikahjįʼ atah daasdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Nemonychidae" deiłníigo deiyózhí. Ńdíshchííʼ biyaʼ éí nahasdzáán bikáaʼgi 71 ałʼąą ádaatʼé. Naakaii Łizhiní Bikéyahdi éí doo dahólǫ́ǫ da.\nDíí tsé neiʼáhí éí 2–5 mm ádaníłtso łeh; bitsʼíís éí dibéłchíʼí dóó łitsxogo naashchʼąąʼ. Ńdíshchííʼ bitáshtʼóózh dóó tádídíín éí bichʼiyąʼ.


Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ łeeyiʼ chʼoshtsoh yishtłizhgo łibáhígíí - Wikiibíídiiya\nBiʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ łeeyiʼ chʼoshtsoh yishtłizhgo łibáhígíí\nBiʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ łeeyiʼ chʼoshtsoh yishtłizhgo łibáhígíí éí táyiʼ dóó niʼkáágóó ndaakaaígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ichthyophis bombayensis" deiłníigo dayózhí.\nDíí łeeyiʼ chʼoshtsoh éí 6–10di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá; bitseeʼ éí nineez; bijáád doo hólǫ́ǫ da; binááʼ éí áłtsʼíísí.\nBiʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ łeeyiʼ chʼoshtsoh yishtłizhgo łibáhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.\nŁeeyiʼ chʼoshtsoh yishtłizhgo łibáhígíí


Tó Sido Nahakʼólii - Wikiibíídiiya\nTó Sido Nahakʼólii\nTó Sido Nahakʼólii éí Dibé Ntsaa Hahoodzodi áhootʼéego bił hazʼą́; Tó Sido Nahakʼólii Áłtsʼíísí Bił Hahoodzo biyiʼdi éí kin haalʼá, áádóó Tó Sido Nahakʼólii Áłtsʼíísí Bił Hahoodzo biwááshindoon éí díí kin haalʼáagi bił hazʼą́.\nTó Sido Nahakʼólii éí 10.16 tsinsitą́ dikʼą́ągo áníłtso,[?] áádóó áadi 12,088 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́ (díí éí 2010góó yihah yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ).DÍNE WÓLTAʼ\nTó Sido Nahakʼólii éí 40°28′35″ NHK dóó 106°49′36″ EʼE-gi bił hazʼą́, áádóó éí tónteel bikááʼdóó deigo 6,732 adéesʼeez.GNIS\nTó Sido Nahakʼólii biníłchʼi naaltsoos (Bilagáanakʼehjí)


Níkʼehnííh doo łikizhígíí - Wikiibíídiiya\nNíkʼehnííh doo łikizhígíí éí néʼéshjaaʼ dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Aegolius ridgwayi" deiłníigo dayózhí. Níkʼehnííh doo łikizhígíí éí Shádiʼááhjí Naakaii Bikéyahdi dóó Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́.\nDíí néʼéshjaaʼ éí 6–8di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin; bitéél éí diniltsxo; binááʼ éí łitso.\nNíkʼehnííh doo łikizhígíí éí naʼastsʼǫǫsí dóó łeeyiʼ bitiiní dóó jaaʼabaní yázhí deilghał; chʼosh yázhí éí deildeeł ałdóʼ.


Tsintah chʼałtʼą́ʼí binákʼee diłhiłígíí - Wikiibíídiiya\nTsintah chʼałtʼą́ʼí binákʼee diłhiłígíí\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bitsiitsʼiin Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Biyáázh Tsʼǫʼasánígíí Chʼał Tsinlátah chʼał dóó bikʼéí Tsinlátah chʼał Tsintah chʼałtʼą́ʼí\nTsintah chʼałtʼą́ʼí binákʼee diłhiłígíí éí tsinlátah chʼał dóó bikʼéí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Dendropsophus koechlini" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 1–1.3di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin; binákʼee éí diłhił; binááʼ éí dinilbá.\nTsintah chʼałtʼą́ʼí binákʼee diłhiłígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.\nLast edited on 5 Yaʼiishjáástsoh 2020, at 20:28


Magítsoh - Wikiibíídiiya\nMagítsoh éí naaldlooshii daʼałtʼoʼígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Gorilla" deiłníigo dayózhí.\nDíí magí éí 4–5di adéesʼeez[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin; bikąʼígíí éí bitsiiyah dóó binághah dinilbá.\nMagítsoh éí tsin bineestʼąʼ dóó chʼil bitʼąąʼ yiłchozh łeh.\nDíí naaltsoos 31 Tʼą́ą́tsoh 2022 yoołkáłę́ędą́ą́ʼ łahgo ályaa.


Dziłtah wóóiyiitsahí - Wikiibíídiiya\nDziłtah wóóiyiitsahí éí tó wónaanídę́ę́ʼ dǫ́ʼiideiyiitsahí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Naakaii Łizhinii Bikéyah Shádiʼááhjí Siʼánígíí bikááʼgóó dóó Séí Dah Daaskʼidtah Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Myrmecocichla monticola" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 6–8di asdzoh[?] áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís łizhin; bitłʼaaʼ dóó biwos éí łigai; bidaaʼ éí łizhin. Baʼáádígíí éí bitsʼíís łibá dóó bitʼaʼ łizhin.\nDziłtah wóóiyiitsahí éí chʼosh yázhí dóó dzidzé deildeeł.


Chooyééł Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tsxį́į́łnaalkʼįhii yishtłizhígíí - Wikiibíídiiya\nChooyééł Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tsxį́į́łnaalkʼįhii yishtłizhígíí\nChooyééł Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tsxį́į́łnaalkʼįhii yishtłizhígíí éí yótʼáahdi tsídii dóó tsxį́į́łnaalkʼįhii yázhí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Chooyééł Dineʼé Bikéyahdi dóó Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Aerodramus vanikorensis" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsxį́į́łnaalkʼįhii éí 5–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibáago yishtłizh; bizééʼ éí dinilbá; bitłʼaalááʼ éí łigai; bikeeʼ éí ayóo áłtsʼíísí.\nChooyééł Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tsxį́į́łnaalkʼįhii yishtłizhígíí éí chʼosh yázhí hadaalzheehgo ndaatʼá.


Dziłtah chʼizhiiʼí - Wikiibíídiiya\nDziłtah chʼizhiiʼí éí tłʼiish íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Naakaii Łizhinii Bikéyah Shádiʼááhjí Siʼánígíí bikááʼgóó dóó Tsé Bee Bighan Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Bitis atropos" deiłníigo dayózhí.\nDíí tłʼiish éí 10–16di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó dinilgaigo naashchʼąąʼ dóó diłhiłgo łikizh.\nDziłtah chʼizhiiʼí éí naʼastsʼǫǫsí dóó naʼashǫ́ʼii dóó chʼał yilghał łeh.


Tsinlátah mąʼii bitseeʼ ditłʼooígíí\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tsinlátah mąʼii\nTsinlátah mąʼii yázhí\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tábąąh mąʼii bíchį́į́h nineezí\nMąʼii yił Ałhidanoolinígíí Yázhí éí ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhiikʼehjí "Procyonidae" daolyé, áádóó éí nahasdzáán bikáaʼgi náhástʼéí ałʼąą ádaatʼé; áádóó éí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó tʼéiyá éí dahólǫ́, tó wónaanídi éí ádaadin.\nTábąąh mąʼii dóó mąʼii dootłʼizhí éí Diné Bikéyahdi dahólǫ́; tábąąh mąʼii bíchį́į́h nineezí dóó tsinlátah mąʼii éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó tʼéiyá naakai. Nááná éí tłʼéeʼgo tʼéiyá naakai łeh, tʼáá hazhóʼó tábąąh mąʼii bichį́į́hnézí, díí éí jį́įgo naaghá ałdóʼ.


Zhį́ʼii táshchozhí bitéél yistłʼinígíí - Wikiibíídiiya\nZhį́ʼii táshchozhí bitéél yistłʼinígíí\nZhį́ʼii táshchozhí bitéél yistłʼinígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi dóó Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi dóó Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Dicrurus hottentottus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 10–14di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin; bitéél éí łigaigo yistłʼin; bitseeʼ éí deeshgizh; bidaaʼ éí diłhił.\nZhį́ʼii táshchozhí bitéél yistłʼinígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł; łahda dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ yiłchozh.


Chʼosh bitsʼaʼítsoh - Wikiibíídiiya\nChʼosh bitsʼaʼítsoh éí Chʼosh Bikágí Daalzhólígíí dah yikahjí atah daasdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Tridacninae" deiłníigo deiyózhí. Chʼosh bitsʼaʼítsoh éí Eʼeʼaahjí Tónteel biyiʼdi dahólǫ́.\nDíí chʼosh éí bitsʼaʼ 10–45di asdzoh[?] ádaníłtso. Tóchʼil halánítah éí dahiná. Chʼosh doo yitʼíinii éí bichʼiyąʼ.


Jáádchʼį́dí ntsaaígíí - Wikiibíídiiya\nJáádchʼį́dí ntsaaígíí éí tsxilghááh dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaah dóó Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Siren lacertina" deiłníigo dayózhí.\nDíí jáádchʼį́dí éí 10–38di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí yishtłizhgo łibá; yee náhididzihí hólǫ́; bitseeʼ éí nineez; bijáád doo hólǫ́ǫ da; bigaan éí áłtsʼózí; binááʼ éí diłhił.\nJáádchʼį́dí ntsaaígíí éí chʼosh yázhí yildeeł.


Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tééh hóyáanii łizhin dóó łigaaígíí - Wikiibíídiiya\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tééh hóyáanii łizhin dóó łigaaígíí\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Bidił Daazdoígíí dóó Daʼałtʼoʼígíí Biishchʼid Dahólónígíí Náhookǫs biyaadi Hadahóólįįdígíí Naaldlooshii Bikéshgaan Dahólónígíí Bikéshgaan Naaki dóó Bikéshgaan Dį́įʼii Łóóʼtsoh dóó Tééh hóyáanii Łóóʼtsoh biwooʼ dantłʼizígíí Tééh hóyáanii íiyisígíí dóó bikʼéí Tééh hóyáanii łizhin dóó łigaaígíí\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tééh hóyáanii łizhin dóó łigaaígíí éí łóóʼtsoh biwooʼ dantłʼizígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Tónteel biyiʼdi, Shádiʼááhjí Naakaii Łizhiní Bikéyah bibąąhgóó, hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Cephalorhynchus heavisidii" deiłníigo dayózhí.\nDíí tééh hóyáanii éí 4–6di adéesʼeez[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí łizhin dóó dilkǫǫh; bitéél éí łigai; bikʼiiz éí dah dzígai. Tsxį́įłgo éí naʼałkǫ́ǫ́ʼ.\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tééh hóyáanii łizhin dóó łigaaígíí éí łóóʼ dóó łóóʼ bigaan dahólónígíí haalzheehgo naʼałkǫ́ǫ́ʼ.


Shádiʼááhdę́ę́ʼ jádídlǫ́ʼii zahalánígíí - Wikiibíídiiya\nShádiʼááhdę́ę́ʼ jádídlǫ́ʼii zahalánígíí\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bitsiitsʼiin Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Tsídii Tsídii ndaatʼáʼii Yótʼáahdi tsídii Tsídii tsídígíí Jádídlǫ́ʼii dóó Tsé noolchʼóshii dóó bikʼéí\nShádiʼááhdę́ę́ʼ jádídlǫ́ʼii zahalánígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Microcerculus marginatus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 3–4di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bizééʼ éí łigai; bitéél éí łigai dóó yishtłizhgo yistłʼin; bidaaʼ éí diłhił.\nShádiʼááhdę́ę́ʼ jádídlǫ́ʼii zahalánígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé dóó chʼil binááʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.\nJádídlǫ́ʼii dóó Tsé noolchʼóshii dóó bikʼéí\nDziłtah jádídlǫ́ʼii · Eʼeʼaahdę́ę́ʼ jádídlǫ́ʼii · Haʼaʼaahdę́ę́ʼ jádídlǫ́ʼii · Haʼaʼaahdę́ę́ʼ jádídlǫ́ʼii binátsʼiin łigaaígíí · Hoshtah jádídlǫ́ʼii · Jádídlǫ́ʼii (łibáhígíí) · Jádídlǫ́ʼii baa dzólnígíí · Jádídlǫ́ʼii bidághaaʼ hólónígíí · Jádídlǫ́ʼii binághah halchíʼígíí · Jádídlǫ́ʼii binághah noodǫ́zígíí · Jádídlǫ́ʼii binátsʼiin łigaaígíí · Jádídlǫ́ʼii bitéél halchíʼígíí · Jádídlǫ́ʼii bitéél halkizhígíí · Jádídlǫ́ʼii bitéél łigaaígíí · Jádídlǫ́ʼii bitéél yistłʼinígíí · Jádídlǫ́ʼii bitłʼaaʼ halzhinígíí · Jádídlǫ́ʼii bitseeʼ dibéłchíʼígíí · Jádídlǫ́ʼii bitsiitʼáád diłhiłígíí · Jádídlǫ́ʼii bitsiiyah halbáhígíí · Jádídlǫ́ʼii bitsiiyah halkizhígíí · Jádídlǫ́ʼii bitsiiʼ łigaaígíí · Jádídlǫ́ʼii bitʼaʼ dibéłchíʼígíí · Jádídlǫ́ʼii bizééʼ łigaaígíí · Jádídlǫ́ʼii dibéłchíʼígíí · Jádídlǫ́ʼii diłhiłígíí · Jádídlǫ́ʼii łibáago noodǫ́zígíí · Jádídlǫ́ʼii łikizhígíí · Jádídlǫ́ʼii noodǫ́zígíí · Jádídlǫ́ʼii ntsxaaígíí · Jádídlǫ́ʼii yishtłizhígíí · Jádídlǫ́ʼii yistłʼinígíí · Shádiʼááhdę́ę́ʼ jádídlǫ́ʼii binághah halbáhígíí · Shádiʼááhdę́ę́ʼ jádídlǫ́ʼii dinilbáhígíí · Shádiʼááhdę́ę́ʼ jádídlǫ́ʼii yishtłizhígíí · Shádiʼááhdę́ę́ʼ jádídlǫ́ʼii zahalánígíí · Tó wónaanídę́ę́ʼ jádídlǫ́ʼii\nDahtooʼ yinooghałii · Haʼaʼaahdę́ę́ʼ dahtooʼ yinooghałii · Shádiʼááhdę́ę́ʼ dahtooʼ yinooghałii · Tłʼohtah dahtooʼ yinooghałii\nDibénééz Bikéyahdę́ę́ʼ noolchʼóshii · Dziłtah noolchʼóshii · Tsé noolchʼóshii · Tsé noolchʼóshiiłbáhí\nDibénééz Bikéyahdę́ę́ʼ tsintah noolchʼóshii · Tsintah noolchʼóshii bidaaʼ nineezígíí · Tsintah noolchʼóshii binááʼ łichíʼígíí · Tsintah noolchʼóshii binátsʼiin łigaaígíí · Tsintah noolchʼóshii bitéél diniltsxooígíí · Tsintah noolchʼóshii bitéél noodǫ́zígíí · Tsintah noolchʼóshii bitéél yishtłizhígíí · Tsintah noolchʼóshii bitʼaʼ dibéłchíʼígíí · Tsintah noolchʼóshii dinilbáhígíí · Tsintah noolchʼóshii łibáhígíí · Tsintah noolchʼóshii łichíʼígíí · Tsintah noolchʼóshii noodǫ́zígíí\nTsinyiʼ noolchʼóshii · Tsinyiʼ noolchʼóshii binátsʼiin łigaaígíí · Tsinyiʼ noolchʼóshii bitéél halbáhígíí · Tsinyiʼ noolchʼóshii bitéél łigaaígíí · Tsinyiʼ noolchʼóshii bitʼaʼ noodǫ́zígíí


Guniʼñáaʼ rí Jeobá mañewa̱nla ikháanʼ bi̱ nidamijná | Rí muʼnigajmaa\nATRAXNUU NÁA Birmano Cakchiquel (Central) Camboyano Dangme Español Ewé Francés Ga Garífuna Groenlandés Hmong (blanco) Inglés Kimbundu Lingala Maltés Mam Mazateco de Huautla Ngäbere (o guaymí) Náhuatl de la Huasteca Náhuatl del centro Portugués Quechua ancashino Quechua ayacuchano Tahitiano Totonaco Twi Umbundú me̱ʼpha̱a̱\n“I̱ndó á mu Jeobá nañewu̱u̱n xuajin, ndíí nindxu̱u̱ á mu bi̱ nayejngoo tígu̱.” (SALMO 127:1b)\nNdíjkha rí gíʼmaa muñewa̱a̱n a̱jkiu̱lú rá.\nNdíjkha rí gíʼmaa makuwá itháan mijngii náa Jeobá rá.\nXú káʼnii gíʼmaa mutamijná bi̱ nidamijná rá.\n1, 2. a) Náa numuu rí tátu̱ʼu̱u̱n 24,000 israelitas náa Ku̱ba̱ʼ rí Jeobá niʼthí maxnún xá. b) Ndiéjunʼ eʼsngúlúʼ ikháanʼ rígi̱ rá.\nINUU má matu̱ʼu̱u̱n israelitas náa Ku̱ba̱ʼ rí Niʼthí Jeobá maxnún, mú mbaʼin wéñuʼ xa̱bekha nigi̱ʼdi̱i̱ nibúnʼ gajmiún gu̱ʼu̱ bi̱ kuwa náa xuajin mba̱a̱ Moab. Rígi̱ niʼni rí mbá 24,000 israelitas makhañún. ¡Phú mingíná! Mba̱yu̱ʼ tsiguʼ nigún raguáʼthi̱i̱n mu matu̱ʼu̱u̱n náa Ku̱ba̱ʼ rí nijuiʼthá makhánun ga̱jma̱a̱ inuu má matu̱ʼu̱u̱n. Mú takanun rígi̱ numuu rí túnimbu̱u̱n náa Jeobá ga̱jma̱a̱ nibúnʼ gajmiún gu̱ʼú moabitas (Núm. 25:1-5, 9).\n2 Xkri̱da rígi̱ nigumaraʼmáʼ mu mambáyulúʼ (1 Cor. 10:6-11). Náa Biblia nasngájma rí kuwáanʼ “iwáá mbiʼi” ga̱jma̱a̱ imbá chíʼgíʼ tígo̱o̱ mambáa. Ikha jngó nánguá má mba̱yu̱ʼ mbiʼi tígo̱o̱ mu makuwáanʼ náa numbaaʼ nuxi̱ʼ (2 Tim. 3:1; 2 Ped. 3:13). Mú rí narígá, tikhun xa̱bi̱i̱ Jeobá tsénimbu̱ún ga̱jma̱a̱ naguanu nubúnʼ gajmiún mbáa. Ikhiin kuwa runinuma̱a̱ rí nini. Ga̱jma̱a̱ á mu tsitangiín munimbáti̱ga̱ rí ma̱ndoo makuwá kámuu mbiʼi náa numbaaʼ nuxi̱ʼ.\n3. Náa numuu ndayóoʼ rí Jeobá mambáñun ga̱jma̱a̱ mañewu̱u̱n bi̱ nidamijná rá. (Atayáá timbá xtiʼkhu.)\n3 Bi̱ nidamijná bi̱ ni̱ndxu̱ún cristianos nda̱ñúnʼ rí Jeobá mambáñun mu muñeumíjna̱. Náa numuu rá. Numuu rí náa numbaaʼ i̱ndó nandún mubúnʼ gajmiún mbáa (atraxnuu Salmo 127:1). Náa artículo rígi̱ gúʼyáá ndiéjunʼ rí gambáñun 1) muñewa̱a̱n a̱jkiu̱ún, 2) muxuʼmamijná náa Dios, 3) muriʼkhumijná dí xóo xa̱bu̱ ni̱ndxu̱ún, 4) mutamijná májánʼ ga̱jma̱a̱ 5) muxnamijná rí ndañúnʼ ga̱jma̱a̱ mubu̱nʼ gajmiún bi̱ ndiyáa.\n4. Ndiéjunʼ ejkha̱ kagui̱i̱n tikhun cristianos mu mubúnʼ gajmiún mbáa rá.\n4 Ndiéjunʼ ejkha̱ kagui̱i̱n tikhun cristianos mu mubúnʼ gajmiún mbáa rá. Rígi̱ nagi̱ʼdu̱u̱ índo̱ nduyáá dí ragíʼmaa mbuyáá. Jesús niʼthí rígi̱: “Indo Ikun natanʼla, ri asjndo tsa tsi manigüiʼ mba aʼgo tsi mayaxu, aʼkue ri niʼni-ma gajma aʼkan naʼ aun akuin” (Mat. 5:27, 28; 2 Ped. 2:14). Rí nuni cristianos rí nanújngorámunʼ tikhuu xtángoo Dios. Mbá xkri̱da, mbaʼin nduyáá pornografía, nuraxnuu i̱yi̱i̱ʼ náa naxkaxi̱i̱n mubúnʼ gajmiún mbáa o natu̱ʼu̱u̱n náa Internet náa ragíʼmaa mbuyáá. Iʼwíínʼ nduyáá películas, teatro o televisión náa nagájnun xa̱bu̱ bi̱ kuwa rubúnʼ. Ga̱jma̱a̱ tikhun nagún náa kuwa xa̱bekha o gu̱ʼu̱ bi̱ nurawíi xtíñún índo̱ kuwa rusia̱n o nagún náa nuxuʼdun mu maxkaxi̱i̱n mubúnʼ gajmiún mbáa.\n5. Ndíjkha rí gíʼdoo numuu muñewa̱a̱n a̱jkiu̱lú rá.\n5 Tikhun nubúnʼ gajmiún mbáa numuu rí naguanu nambáxu̱u̱n gajmiún mbáa xa̱bu̱ bi̱ túyáa. Xa̱bu̱ numbaaʼ nanigu̱nʼ mubúnʼ gajmiún mbáa ga̱jma̱a̱ tsínigu̱nʼ rí muxprigúmijna. Ikha jngó, á mu tseñaumíjnalú maʼga̱nú maʼndulú kuʼyáá mbáa bi̱ túʼyáa (atraxnuu Jeremías 17:9, 10). Jesús má niʼthí rí xúgíʼ dí ra̱májánʼ, rí nuradímíjná ga̱jma̱a̱ rí mubúnʼ gajmiún mbáa nagájnuu náa a̱jkiu̱ún (Mat. 15:19).\n6, 7. a) Ndiéjunʼ gárígá á mu nundxa̱ʼwa̱míjna̱ dí ra̱májánʼ rá. b) Xú káʼnii gándoo gúni bi̱ nidamijná mu xúbúnʼ gajmiún imba̱a̱ rá.\n6 Índo̱ a̱jmi̱i̱n xa̱bu̱ nanigu̱nʼ kuyamijná, ra̱mingíjyúuʼ gáʼni rí maga̱ja̱a̱ dí ra̱májánʼ náa a̱jkiu̱ún. Mbáa asndu mugi̱ʼdi̱i̱ mutamijná mbá dí i̱ndó gíʼmaa muthán bi̱ ndiyáa. Mbáa asndu mbuyáaʼ xóo mbuyamijná o mbuyáaʼ xóo makuwá mbóó. Mañúú gaʼni rí maʼndún kuyamijná itháan. Mámbá mbiʼi naʼniún itháan mingíjyúuʼ rí xuyamijná. Ga̱jma̱a̱ índo̱ nagaja̱a̱ rí nandún kuyamijná maʼniún itháan mingíjyúuʼ muniñaʼ rajngruigu̱u̱n. Nduyáá dí raʼkhí nindxu̱u̱ rí kuwa runi mu na̱nguá egíiʼ mutsi̱ji̱i̱ (Prov. 7:21, 22).\n7 Na̱jkha̱nú mbá mbiʼi rí nambumún kuyáá xtángoo ndrígóo Jeobá. Dí ra̱májánʼ rí e̱ndxa̱ʼwa̱míjna̱ ga̱jma̱a̱ rí nutamijná na̱jkha̱ kagu̱u̱n murajtun ñawúunʼ, mu̱phu̱ rawúunʼ, mudaraʼamijná ga̱jma̱a̱ muxkajmamijná. Rígi̱ i̱ndó gíʼmaa muni gajmiún bi̱ ndiyáa. Mú, rí nandún muni nindxu̱u̱ xóo mbá tsáʼkhá náa ikhiin. Nda̱wa̱á rí naku̱mún na̱jkha̱ rajaa itháan rí asndu na̱jkha̱ kagu̱u̱n mubúnʼ (Sant. 1:14, 15). ¡Phú migíná! Ma̱ndoo mutsi̱ji̱ rígi̱ asndu nákha ginii. I̱ndó ndiyóoʼ muniñaʼ rí Jeobá mambáñun mu mbuyamajkuíí rí nidamijná. Guʼyáá xú káʼnii gándoo gúni rígi̱.\nGUXUʼMAMÍJNÁ NÁA JEOBÁ\n8. Xú káʼnii eñawu̱u̱n bi̱ nidamijná rí nambáxu̱u̱n gajmiún Jeobá rá.\n8 (Atraxnuu Salmo 97:10.) Índo̱ bi̱ nidamijná nambáxu̱u̱n májánʼ gajmiún Dios, mambáñun mu xúbúnʼ gajmiún mbáa. Náa numuu rá. Numuu rí índo̱ nagún runiʼniʼ itháan Jeobá ga̱jma̱a̱ xú káʼnii xa̱bu̱ nindxu̱u̱, muni mbá tsiakii mu mbuyaridáá ga̱jma̱a̱ rí maʼndún kuyamijná. Rígi̱ gaxnún tsiakii mu muni gaʼduunʼ rí ra̱májánʼ ga̱jma̱a̱ xúbúnʼ gajmiún mbáa (Efes. 5:1-4). Ma̱ngaa nduyáá rí Dios manda̱ʼa̱a̱ numún náa xa̱bu̱ bi̱ nubúnʼ gajmiún eʼwíínʼ o nubúnʼ gajmiún bi̱ xóó tsediin, ikha jngó nájmi̱i̱n nuni mbá tsiakii mu xúninduwamijná (Heb. 13:4).\n9. a) Náa numuu rí niwi̱ji̱ jmbu José rá. b) Ndiéjunʼ eʼsngúlúʼ xkri̱da ndrígóo José rá.\n9 Á mu tséʼnimbulú xúgíʼ xtángoo ndrígóo Jeobá, ikháanʼ bi̱ ni̱ndxu̱lú xa̱bi̱i̱ Dios ma̱ndoo muraʼníí mbá rí maʼni muxuʼdámijná aʼkhá. Tikhun nuraʼníí rígi̱ índo̱ nakuwa mba̱yu̱ʼ gajmiún bi̱ nuñajunʼ nda̱wa̱á rí guámbu̱u̱n niñajunʼ. Iʼwíínʼ nuraʼníí tsáʼkhá náa nuñajunʼ. Rígi̱ nigíʼnuu mbáa dxámá bi̱ nigumbiʼyuu José. Náa nañajunʼ ikhaa ndiʼyoo rí a̱ʼgiu̱u̱ xa̱bu̱ náa xtáa rañajunʼ naniguʼ kaʼyoo. Xúgíʼ mbiʼi naʼniuu rí manigu̱ʼ kaʼyoo. Mbá mbiʼi nigujtun xtíñuu ga̱jma̱a̱ niʼthúu̱n: “Athabáaʼ ga̱jma̱á ni̱ndxu̱ʼ”. Mú ikhaa nigájnuu ragáyúu. Ndiéjunʼ lá nimbáyúu mu mawiji̱ jmbu xá. Numuu rí táʼndoo maniñuʼ rambáxu̱u̱ ga̱jma̱a̱ Jeobá. Numuu rí José niʼni rí jmbu niʼnimbáti̱ga̱ ñajunʼ ndrígóo ga̱jma̱a̱ nixuda̱ʼ náa guʼwá e̱jua̱nʼ. Mú nda̱wa̱á Jeobá niʼni tsajkurámááʼ (Gén. 39:1-12; 41:38-43). Ndiéjunʼ eʼsngúlúʼ xkri̱da ndrígóo xá. Rí tséʼniuu náa kuwáanʼ ruñajunʼ o kuwáanʼ i̱mba̱ níʼkhá, ndayóoʼ muñeumíjna̱ má xúʼko̱ mu xuxuʼdámíjnálu aʼkhá.\nGURIʼKUMIJNÁ DÍ XÓO XA̱BU̱ NI̱NDXA̱LA\n10. Xú káʼnii dí nuriʼkhumijná nañewu̱u̱n bi̱ nidamijná mu xuxudami̱jna̱ aʼkhá rá.\n10 Náa Biblia naʼthí rí ‹gíʼmaa muriʼkumijná dí xóo xa̱bu̱ ni̱ndxa̱la. Xa̱bi̱i̱ Dios bi̱ ni̱ndxu̱ún xúʼko̱ kaʼnii nuni rí jmbu xó má Jeobá. Ga̱jma̱a̱ á mu bi̱ nidamijná nduyaridáá Jeobá, muñeumíjna̱ rí xúbúnʼ gajmiún imba̱a̱ (Efes. 4:24). Rígi̱ naʼni rí muxprigúmíjná ga̱jma̱a̱ rí xáʼndun mubúnʼ gajmiún bi̱ túyáa, dí mitsaga wéñuʼ, ga̱jma̱a̱ rí maʼndún muguaʼdáá wéñuʼ rí maʼniún muxudamijná aʼkhá (atraxnuu Colosenses 3:5, 6). Rí muxprigúmíjná nandoo gáʼthúu̱n rí muni mbá tsiakii mu xáʼndun mubúnʼ gajmiún mbáa. Ma̱ngaa munigaʼduunʼ xúgíʼ rí maxkajxi̱i̱n muni rígi̱ (Job 31:1). Índo̱ nakuwáanʼ xó má eʼthí náa xtángoo ndrígóo Jeobá, majmañulúʼ maguiyulúʼ kuʼyáá dí ra̱májánʼ ga̱jma̱a̱ muʼni má xúʼko̱ dí májánʼ (Rom. 12:2, 9).\nBi̱ nidamijná gíʼmaa majmañún mutamijná ga̱jma̱a̱ májánʼ\n11. Náa numuu rí índo̱ nuriʼkhumijná naʼni makuwá itháan májánʼ bi̱ nidamijná rá.\n11 Á mu bi̱ nidamijná nandún muriʼkumijná, ndayóoʼ mbuyaridáá xú káʼnii nindxu̱u̱ Jeobá (Col. 3:10). Mbá xkri̱da, Jeobá naʼngo̱o̱ a̱jkiu̱u̱n, májánʼ a̱jkiu̱u̱n, gua̱ba̱ʼ. Á mu bi̱ nidamijná nugíiʼ nuni xúʼko̱ kaʼnii, ikhiin makuwá itháan májánʼ ga̱jma̱a̱ Jeobá maʼni tsajkurámiin (Col. 3:12). Á mu nuniñaʼ rí ‹tsímáá rí na̱ʼkha̱ náa Cristo› gambáyúu a̱jkia̱la makuwa tsímáá (Col. 3:15). Ga̱jma̱a̱ á mu nandala kuyamíjna̱ mámbáa gáʼni mbá tsiakii mu mbaʼyoo rí eyóoʼ imba̱a̱ ga̱jma̱a̱ mbaʼyamajkuu (Rom. 12:10).\n12. Ndiéjunʼ gámbáyaʼ mu maraxtaa gagi ga̱jma̱ʼ bi̱ ndiyáa rá.\n12 A̱jmi̱i̱n bi̱ nidamijná nithi ndiéjunʼ rí nimbáñun mu makuwá tsímáá. Ikhaa niʼthí rí nandún kuyamijná nindxu̱u̱ rí itháan gíʼdoo numuu ga̱jma̱a̱ rí ikhiin nugíiʼ musngajma má xúʼko̱. Ma̱ngaa niʼthí rí ndayóoʼ mani̱ndxu̱ún májánʼ a̱jkiu̱ún ga̱jma̱a̱ rí maʼngo̱o̱ a̱jkiu̱ún. Ikháá má endxa̱ʼóo edxu̱u̱ a̱ʼgiu̱u̱. Ma̱ngaa ikhaa niʼthí rí gíʼdoo numuu mani̱ndxu̱lú guabáanʼ ga̱jma̱a̱ maguaʼdáá gamajkhulúʼ, maski ajndu nguáná ni̱ndxu̱u̱ mingíjyúuʼ.\n13. a) Ndiéjunʼ eyóoʼ mu makuwá májánʼ bi̱ nidamijná rá. b) Ndíjkha rí gíʼdoo wéñuʼ numuu rá.\n13 Mu makuwá májánʼ bi̱ nidamijná gíʼmaa majmañún mutamijná ga̱jma̱a̱ májánʼ (Efes. 4:32). Mú mbaʼin tseni, ga̱jma̱a̱ rígi̱ naʼni rí xakuwa májánʼ. Tikhun nutún itháan májánʼ iʼwíínʼ xa̱bu̱ ga̱jma̱a̱ xujkiún ki xóo bi̱ nidiin. Á mu índo̱ nutamíjna̱ nakiʼnáanʼla, nundxa̱ʼwa̱ ga̱jma̱a̱ nutawéñumijnala maʼni rí ní xaʼndala kuyamíjna̱ (Efes. 4:31). Ma̱ngaa rí mutanumamijnala maʼni rí magawúnʼ a̱jkia̱la.\n14. Ndiéjunʼ dí ragíʼmaa muni bi̱ nidamijná rá.\n14 Mu makuwá gagi bi̱ nidamijná gíʼdoo wéñuʼ numuu rí mutamijná. Índo̱ naʼthí náa Biblia dí rígá “mbiʼi dí xárata” tsíyoo gáʼthúu̱n rí muniñaʼ rutamijná (Ecl. 3:7). Mbáa ndxájulú bi̱ ninújunʼ bi̱ xtáa náa Alemania niʼthí rí á mu nakiʼníin ragíʼmaa muniñaʼ rutamijná. Ikhaa ndaʼyoo rí mingíjyúuʼ magumaa rígi̱, mú á mu mbáa naniñuʼ raʼthí, ma̱ndoo maʼni gawúnʼ bi̱ ndiyáa ma̱ngaa ragíʼmaa maʼthí wéñuʼ ga̱jma̱a̱ maʼni rí maguaʼdáá itháan xkujndu. Índo̱ bi̱ nidamijná tsembánii rí nutamijná, xúnimbáníí á mu nundxa̱ʼwa̱ ga̱jma̱a̱ á mu nuniñaʼ rutamijná. Nunimijna munimbánii nacha̱ mu xáguanu magi̱ʼdu̱u̱n.\n15. Ndiéjunʼ gándoo muni mu makuwá májánʼ bi̱ nidamijná rá.\n15 Mu ma̱ndoo makuwá májánʼ bi̱ nidamijná ndayóoʼ muriyaʼ mbiʼi mu mutamijná rí endxa̱ʼwa̱a̱ edxu̱ún ga̱jma̱a̱ rí eku̱mún. Gíʼdoo wéñuʼ numuu rí nuthi mu ma̱ngaa xú káʼnii ethi. Asndu índo̱ gárígá xkujndu nájmi̱i̱n gíʼmaa muraʼwíí májánʼ rí xú káʼnii gíʼmaa muthi ga̱jma̱a̱ mutamijná ga̱jma̱a̱ májánʼ ma̱ngaa ga̱jma̱a̱ gamajkhu. Xúʼko̱ gáʼnii rí imba̱a̱ maʼndoo maʼdxun (atraxnuu Colosenses 4:6). Ma̱ngaa májánʼ nindxu̱u̱ rí majmaʼ ajngáa rí naxná tsiakii (Efes. 4:29).\nBi̱ nidamijná ma̱ndoo makuwá itháan májánʼ á mu nutamijná (Atayáá kutriga̱ 15)\nGUXNAMÍJNÁ RÍ NDAYÁLA GA̱JMA̱A̱ GU̱BA̱LA GAJMIÁLA BI̱ NDI̱YA̱A̱\n16, 17. Ndíjkha rí gíʼdoo numuu rí bi̱ nidamijná muxnamijná rí ndañún ga̱jma̱a̱ rí maʼndún mubúnʼ rá.\n16 Mú makuwá itháan májánʼ bi̱ nidamijná gíʼmaa mbuyáá rí ndayóoʼ bi̱ ndiyáa ga̱jma̱a̱ rí mubúnʼ (atraxnuu 1 Corintios 7:3, 4). Ikha jngó gíʼmaa mbuyáá rí gíʼdoo itháan numuu rí ndayóoʼ bi̱ ndiyáa ki xóo rí ndañún ikhiin (Filip. 2:3, 4).\n17 Nguáná mbáa rí ikhiin tsínigu̱ʼ masngájma rí nandoo kaʼyoo o rí maʼndoo mabóʼ ga̱jma̱a̱ bi̱ ndiyáa. Tikhun xa̱bekha naku̱mún rí á mu nusngajma rí nandún kuñún guʼñún nusngajma rí ni̱ndxu̱ún gua̱bi̱nʼ. Mú náa Biblia naʼthúún bi̱ guáʼdiin guʼñún rí makru̱ʼu̱u̱n rí eñúnʼ guʼñún (1 Ped. 3:7). Ma̱ngaa xa̱biya̱ gíʼmaa makro̱ʼo̱o̱ dí raʼkháa índo̱ mabóoʼ ga̱jma̱a̱ mu maxnúu rí ndayóo a̱ʼgiu̱u̱. Ma̱ngaa gíʼmaa maʼndoo kaʼyoo xúgíʼ mbiʼi. Mbáa xúʼko̱ gáʼni rí ikhaa manigu̱ʼ mabóʼ ga̱jma̱a̱ ajmbio̱o̱. Á mu nájmi̱i̱n nusngajma rí nandún kuyamijná, itháan ragákhii gáʼni rí muxnamijná rí ndañúnʼ ga̱jma̱a̱ maʼndún mubúnʼ.\n18. Á mu bi̱ nidamijná nandún makuwá itháan májánʼ, ndiéjunʼ rí gíʼmaa muni xá.\n18 Nimbáa ragíʼmaa maʼni nduwaʼ bi̱ ndiyáa. Mú narígá rígi̱ índo̱ mbáa tséxnúu rí ndayóoʼ bi̱ ndiyáa (Prov. 5:18; Ecl. 9:9). Ikha jngó náa Biblia naʼthí rí bi̱ nidamijná xúniñaʼ rubúnʼ, ma̱ndoo muni rígi̱ á mu nájmi̱i̱n nimbánuun xúʼko̱ kaʼnii, mú xáʼni mba̱yu̱ʼ mbiʼi. Náa numuu rá. Numuu rí Satanás ma̱ndoo majmuu rígi̱ mu mbaʼyoo á mu naʼngu̱u̱n nuxprigúmijna (1 Cor. 7:5). Migíná gáʼni á mu mbáa rí ikhiin mabóʼ ga̱jma̱a̱ imba̱a̱ numuu rí niniñaʼ rí Satanás magruiga̱ tsáʼkhá náa inún. Índo̱ bi̱ nidamijná naxmiéjunʼ muxnamijná rí ndañún ga̱jma̱a̱ rí mubúnʼ nusngajma rí naxmiéjunʼ itháan rí ndayóoʼ bi̱ ndiyáa. Rígi̱ numuu rí nandún kuyamijná raʼkháa numuu rí gíʼmaa muni. Á mu bi̱ nidamijná nandún makuwá itháan májánʼ gíʼmaa musngajma rí nandún kuyamijná ga̱jma̱a̱ rí gíʼmaa mubúnʼ (1 Cor. 10:24).\nGUÑEUMÍJNÁ IKHÁANʼ BI̱ NIDAMIJNÁ\n19. a) Ndiéjunʼ gándoo gúni bi̱ niʼdamijná mu makuwá itháan májánʼ rá. b) Ndíjkha rí gíʼdoo wéñuʼ numuu muni xá.\n19 Mu makuwá májánʼ bi̱ nidamijná gíʼmaa mugíʼ makuwá jmbu náa Jeobá ga̱jma̱a̱ náa bi̱ ndiyáa (Mat. 19:5, 6). Raʼkhí kayuʼ gáʼni rí mubúnʼ gajmiún mbáa xúgi̱ rí nánguá mba̱yu̱ʼ guanúu mu makuwáanʼ náa Ku̱ba̱ʼ mitsaan. Nda̱wa̱á rí ndiʼyáá rí nigíʼniin mbá 24,000 israelitas gajmiún gu̱ʼu̱ bi̱ kuwa náa Moab, náa Biblia naʼthúlúʼ: “Su nacumu ri huiji xaʼ, ayahua-miniʼ muri maxaʼgaraca naʼ ri raʼqui” (1 Cor. 10:12). Xúgi̱ rí ndayóoʼ makuwáanʼ itháan mikaʼwu ga̱jma̱a̱ tsímáá (2 Ped. 3:13, 14).\nRí mubúnʼ gajmiún mbáa: Nindxu̱u̱ rí mabóʼ ga̱jma̱a̱ imba̱a̱ bi̱ táyáa, rí mabóʼ ga̱jma̱a̱ numuu mbújkha̱a̱ ma̱ngaa rí mubu̱nʼ kanikhiin xa̱bekha o gu̱ʼu̱\nGuriʼkumijná ‹dí xóo xa̱bu̱ ni̱ndxu̱lú›: Nindxu̱u̱ rí mbuʼyaridáá rí xú káʼnii xa̱bu̱ ñajunʼ Jeobá ga̱jma̱a̱ muniʼñámi̱jna̱ rí mambáyulúʼ mu mundxaʼwáá e̱dxu̱luʼ májánʼ ma̱ngaa rí xóo gúʼni


Chʼil binááʼ yildeełízhiin bidaaʼ ditánígíí - Wikiibíídiiya\nChʼil binááʼ yildeełízhiin bidaaʼ ditánígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Bikéyahdi dóó Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Oryzoborus funereus" (éí doodaiiʼ "Sporophila funerea") deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–5di asdzoh[?] áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís łizhin; bidaaʼ éí diłhił dóó ditą́. Baʼáádígíí éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ łeh.\nChʼil binááʼ yildeełízhiin bidaaʼ ditánígíí éí chʼil binááʼ dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Yakʼusda bughunek: k’andit khunek neba lhaidinla Matthew 11\nNanah John yugha hoodul'eh, 'en John Sizi ts'un whebalh'a John dune too be 'ulhen, 'en nanah yugha hoodul'eh, 'en Sizi ts'un wheóobalh'a\n1 'Aw 'et Sizi lanezi 'o 'at nanah yugha hoodul'eh, 'en ts'iyaintsuk ndo budáni 'ustl'e' 'udeja, 'et bughu whénya. 'Uts'un keyah ts'un whenya dune hodutelh'eh 'ink'ez hubulh yatelhtuk wheni. 2 'Aw 'et John ndalts'ut 'et Christ be 'ut'en k'ah whulh uduzts'ai. 'Et huwa nanah yugha hoodul'eh, 'en John Sizi ts'un wheóobalh'a. 3 'Et hiyoodulhkut, “Nyun ih whusatéyalh inli, k'us 'uyoon tulih ka ts'itóo'en?” 4 'Et Sizi njan ndo búlhni, “John bugha nanaht'az t'eh, ndet whunélh'en 'ink'ez ndet whudáhts'o, 'et ts'iyawh ndudóohni. 5 'Et chawhés'en chah 'et honilh'en nasdli. Dzuh nuhudelh, 'en soo nahudelh nahúsdli. Hubuka whulhjut chah leprosy hiyúlhni, butsun hoolah nasdli, 'ink'ez cha'hudusts'uk chah 'ahudits'o nasdli. Yaidla chah dináhudidel 'ink'ez tel'en chah khunek unzoo, 'i be hubulh yaintuk ho' hint'ah. 6 'Et ndunnah si sugha 'aw buba dzuh chailel t'eh, 'en degha nus hoonzoo bughá whults'ut.” 7 'Et ndunnah nanah whehá'az, Sizi ndunnah 'ilhunahuwésdel, 'en njan John bugha hubulh yawhenilhtuk hoh ndo búlhni, “Di teh'ilh ka dune chahóot'ih ts'ih whéhdel? Tl'o ghazilh nonulhts'i, 'i tulih teh'ilh nahzun ih? 8 Ndet simba hukwa tsi hoohli whuteh'ilh? Dune naih duchut, 'i be soo naduja, 'en tulih teh'ilh nahzun ih? Sih soo zelhts'ai, ndunnah naih duchut, 'i be dune unli, 'aw 'en zeh hubudayi cho bukoo hudelhts'i. 9 'Et ndet whuteh'ilh hukwa tsi hóohli? Nus whunilh'en tulih? A, 'alha' hoont'ah. 'Et 'unhwhudúsni, nus whunilh'en degha nus hoonzoo whunalh'en! 10 Ndun 'en bugha 'uk'une'úsduguz, 'i 'et ndutni,\n‘Sih soo zelhts'ai 'uyoon khunek suba na'a, 'en ntsuh telh'alh.\nNts'oh lhutéyalh mba lhaoodutelilh ka.’\n11 Ts'ah'un na'a 'ún whudusni, ts'iyannah whuzdli, 'aw John dune too be 'ulh'en degha nus dezti hoolah. 'Et whunts'ih nts'e yak'uz k'úne' whul'en, ndan degha nus dezti chailah, 'en degha nus uncha ho' 'int'ah. 12 'Et hoh da John dune too be 'ulh'en be whe' whudit'en, 'et k'an dzin whuts'un, yak'uz nts'e k'úne' whul'en, 'et yak'uz huhoolhdel, 'ink'ez huhoolhdel, 'en ts'iyawh yak'uz da'hudutóoyis hukwa' hut'en. 13 John whusateyalh whuts'un, nus whunilh'en hube' dustl'us, 'ink'ez Moses be' dustl'us chah, ndet daóotenilh hubudani, 'et 'uwhulhni. 14 'Et daja nuhwhudúsni, soo nuhwhuba 'alha' whutet'ilh t'eh, ndun nus whunilh'en Elijah whusateyalh, John 'en 'int'ah, 'et huwa. 15 Ndan budzo hooni, 'en 'ahoozólhts'a huba' hoont'ah. 16 'Et yuk'edíndeh nts'e na'a simba nuhwhuba lhuzih neooboosdlelh? Ndez na'a njan duhínt'ah hoh 'uskehyaz nduhúlt'ah 'ink'ez nts'e ts'uyi, 'i be 'ooket 'et hudelhts'i. 'en dudulh dunekah buts'u hahuyih hoh ndó buhútni,\n17 ‘Be ts'ujun, 'i nuhwhuba be ts'ujun,\n'et whunts'ih neba chanuzahdak.\n'Ink'ez nuhwheni nuhwhuba tso ts'inli,\n'et whunts'ih 'aw wáhtso ghaít'ah!’\n18 'Et John dune taninya hoh 'aw cha'us'al 'ink'ez 'aw tachasnai. 'Et highu yalhtuk ho' hutni, ‘Nududeh, 'i ntsi' buyudínda,’ dahni. 19 'Et yinkak dune ye', 'en dune hubutaninya hoh hubula whé'ni'al 'ink'ez hubula tawhénitnai, 'et 'uhutni, ‘Ndun 'en bucha hooncha 'ink'ez mai too chah 'utnai. Sooneya nalhdzooh 'ink'ez lubeshi 'ulh'en, 'en hubulh dunekah 'int'ah,’ dáhni. 'Et whunts'ih ndunnah Yak'usda bugha whunih suli, 'en ts'iyawh ndi hiye whunih, 'i be ts'ah'un 'uhint'ah suli.”\nNdunnah hubeni lht'anahádunoolelh hukwa cha'hunízun, 'en dawhultsi' hubugha óotelts'ulh\n20 'Et hukw'elh'az nts'e keyah whuti totsuk 'ut'en ncha, 'i ba' yílya, 'i ndut'en hukwa' budáni. 'Aw hubeni lht'anahádunoolelh hukwa cha'hunízun. 21 'Et huwa 'utni, “Nuhwheni Chorazin whut'en, 'ink'ez nuhwheni Bethsaida whut'en chah, dawhultsi' 'et nuhts'u whélts'ulh! Soo cho soozélhts'ai 'uda ndet nduhóolcho hoolhtus nuhnat ne'whust'en, ndunnah Tyre 'ink'ez Sidon whut'en, 'en chah bunat 'et ndúhooja t'eh, 'uda da hubeni lht'anahádunoolelh, 'ink'ez doso naih be húdelhts'i 'ink'ez lhez tsi la hidudzih wule da. 22 'Et whunts'ih ndun whudusni, ndet dzin nuhwhuba whusawhutelts'ulh nts'e na'a nuhwhuba nahutedeh ka, 'et ndunnah hubulh dawhutenilh, 'et nuhwheni 'o nus 'uwhultsi' 'et nuhts'u whelts'ulh. 23 'Ink'ez nuhwheni Capernaum whut'en nduk yak'uz huba soo áht'ah nahzun ih? 'Awundooh! 'Et kwuncho yuh ts'ih nuhotelhdulh! 'Alha 'uda ndet hoolhtus nuhnat ne'whust'en, ndunnah Sodom whut'en, 'en chah bunat 'et ndúhooja t'eh, 'awhuz da bukeyah 'et whuz'ai wule da. 24 'Et whunts'ih ts'ah'un 'un whudúsni, dahoont'ah nuhwhuba whusawhutelts'ulh, nts'e na'a nuhwhuba nahutedeh ka, 'et ndunnah Sodom whut'en hubulh dawhutenilh, 'et nuhwheni 'o nus 'uwhultsi' 'et nuhts'u whélts'ulh.”\nSizi ndo búlhni, “Nuhwheni ts'iyawh dez ahdulh 'ink'ez natelhuyis nuhgha óotes'alh”\n25 Sizi 'awhuz hubulh yalhtuk 'et ndutni, “'ABá nyun nyudélhti. Yak'uz 'ink'ez yun k'ut huMoodihti inli. Whunih 'ink'ez hoodul'eh, 'en ndi 'i ts'iyawh buch'a whunte'i. 'Et whunts'ih 'uskiyaz li'int'ah, 'en bunalhts'et hahó'ai. 26 'Et whunts'ih 'aBá ndet 'uhóonla hoonínt'i. Ndoh honeh. 27 Se'aBá ts'iyawh stl'ahónla, 'ink'ez 'en buYe' ndan unli ts'iyannah t'ehonízun. Ba'aBá 'aw 'en zeh t'eininzun. 'Ink'ez ndan be'aBá unli, buYe' 'aw 'en zeh t'eininzun. 'Ink'ez ndan buYe' 'onghun ts'iyawh wheoobuntelhtun hukwa' ninzun t'eh, 'en zeh huba' hoont'ah. 28 Nuhwheni ts'iyawh ndan 'ut'en ulhtus, 'i 'ulh'en 'ink'ez ndan ndaz, 'i nuhle li'aht'ah, nuhwheni ts'iyawh dez ahdulh 'ink'ez nats'ulyis nuhgha óotes'alh. 29 Ndai se' 'ut'en, 'i ulhchoot 'ink'ez nedúht'aih li'ahleh 'ink'ez si sugha hoodulhú'eh. 'Aw dune ch'a nucha'zust'en 'ink'ez ts'iyannah tah te'dudulhú'en 'et huwa. 'Et whuz na'a nuhzul nátelyis huba nahóh'alh. 30 Ndi úlhchoot, 'i 'aw nuhwhuba hubugha chahóolnah tele, 'ink'ez se'ut'en k'ah chah hoondzak tele.”


Dáʼákʼehtah chʼał binághah dootłʼizhígíí - Wikiibíídiiya\nDáʼákʼehtah chʼał binághah dootłʼizhígíí\nDáʼákʼehtah chʼał binághah dootłʼizhígíí éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Hylarana erythraea" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 1.3–3di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diniltso dóó dinilzhingo noodǫ́ǫ́z; binághah éí chʼilgo dootłʼizh; bitéél éí dinilgai; binááʼ éí ntsaa.\nDáʼákʼehtah chʼał binághah dootłʼizhígíí éí chʼosh dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.