Ahééháshį́į́hdę́ę́ʼ atʼąąʼ yilchį́į́hí - Wikiibíídiiya\nAhééháshį́į́hdę́ę́ʼ atʼąąʼ yilchį́į́hí\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Bidił Daazdoígíí dóó Daʼałtʼoʼígíí Biishchʼid Dahólónígíí Náhookǫs biyaadi Hadahóólįįdígíí Jaaʼabaní dóó Jaaniłtsʼílí dóó bikʼéí Jaaʼabaní dadinilzhinígíí\nAhééháshį́į́hdę́ę́ʼ atʼąąʼ yilchį́į́hí éí jaaʼabaní dóó jaaʼniłtsʼílí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Ahééháshį́įhdi dóó Shádiʼááhjí Hoozdo Hahoodzodi dóó Naakaii Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Macrotus californicus" deiłníigo dayózhí.\nDíí jaaʼabaní bitʼaʼ éí 10–12di asdzoh[?] áníłnééz; bitsʼíís éí 2–3di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitéél éí halbá; bitʼaʼ dóó bijaaʼ éí dinilzhin.\nAhééháshį́į́hdę́ę́ʼ atʼąąʼ yilchį́į́hí éí chéłchaaʼ dóó nahachagii dóó nahakʼízii dóó kʼaalógii dóó iichʼąhii haalzheehgo naatʼá.\nAhééháshį́į́hdę́ę́ʼ atʼąąʼ yilchį́į́hí · Akałii Bikéyahdę́ę́ʼ jaaʼabaní niłhinígíí · Atʼąąʼtah jaaʼabaní łigaaígíí · Atʼąąʼ yilchį́į́hí ditłʼooígíí · Atʼaʼ yiltʼąąʼítah jaaʼabaní biniiʼ noodǫ́zígíí · Atʼaʼ yiltʼąąʼítah jaaʼabaní yishtłizhígíí · Hoshtah jaaʼabaní · Jaaʼniłtsʼílí bíchį́į́h diʼilígíí · Jaaʼniłtsʼílí bizábąąh daʼítsaʼígíí · Jaaʼniłtsʼílí łichíʼígíí · Jaaʼabaní ałchozhí bijaaʼ łitsooígíí · Jaaʼabaní ałchozhí yilzhólígíí · Jaaʼabaní bijaaʼ łitsooígíí · Jaaʼabaní bijaaʼ ntsaaígíí · Jaaʼabaní biniiʼ niiłtsǫǫzígíí · Jaaʼabaní biniiʼ noodǫ́zígíí · Jaaʼabaní bitéél łitsxooígíí · Jaaʼabaní diltłish yilchį́į́hí · Jaaʼabaní naalzheehii · Jaaʼabaní noodǫ́zí bijaaʼ łitsooígíí · Jaaʼabaní tsiiʼdétáán yilchį́į́hí dibéłchíʼígíí · Jaaʼabaní tsiiʼdétáán yilchį́į́hí dinilgaaígíí · Kéyah dah naaʼeełídę́ę́ʼ jaaʼabaní bitsooʼ nineezígíí · Kintaaʼanéhé Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ jaaʼabaní bitsooʼ nineezígíí · Kintaaʼanéhé Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ jaaʼabaní yishtłizhígíí · Łeesdísí Bikéyahdę́ę́ʼ jaaʼabaní tseechʼį́dígíí · Naakaii Bikéyahdę́ę́ʼ atʼąąʼ yilchį́į́hí · Naakaii Bikéyahdę́ę́ʼ jaaʼabaní bitseeʼ ádiní · Naakaii Bikéyahdę́ę́ʼ jaaʼabaní bitsooʼ nineezígíí · Naakaii Bikéyahdę́ę́ʼ jaaʼabaní dahiitį́hígíí · Naakaii Nátʼohí Bikéyahdę́ę́ʼ jaaʼabaní dinilzhinígíí · Shádiʼááhdę́ę́ʼ jaaʼabaní bijaaʼ ntsaaígíí · Shádiʼááhdę́ę́ʼ jaaʼabaní bitseeʼ ádiní · Shádiʼááhdę́ę́ʼ jaaʼabaní bitsooʼ nineezígíí · Shádiʼááhdę́ę́ʼ jaaʼabaní bizééʼ łigaaígíí · Shádiʼááhdę́ę́ʼ jaaʼabaní diłhiłígíí · Shádiʼááhdę́ę́ʼ jaaʼabaní ditłʼooígíí · Tsintah jaaʼabaní\nDił yidláanii bijáád ditłʼooígíí · Dił yidláanii bitʼaʼ łigaaígíí · Dił yidláanii íiyisígíí\nJaaʼabaní bíchį́į́hnézí yázhí · Naakaii Bikéyahdę́ę́ʼ jaaʼabaní bíchį́į́hnézí · Shádiʼááhdę́ę́ʼ jaaʼabaní bíchį́į́hnézí\nJaaʼabaní bíchį́į́h nteelígíí\nKintaaʼanéhé Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ jaaʼabaní bíchį́į́h nteelígíí · Shádiʼááhdę́ę́ʼ jaaʼabaní bíchį́į́h nteelígíí · Shádiʼááhdę́ę́ʼ jaaʼabaní biniiʼ noodǫ́zígíí\nAłhidadiikʼą́ Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ jaaʼabaní binááʼtsohí · Jaaʼabaní binááʼtsohí ditłʼooígíí · Jaaʼabaní binááʼtsohí yázhí · Kintaaʼanéhé Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ jaaʼabaní binááʼtsohí\nJaaʼabaní biwos łitsooígíí\nHaltsooítah jaaʼabaní biwos łitsooígíí · Atʼaʼ yiltʼąąʼítah jaaʼabaní biwos łitsooígíí · Shádiʼááhdę́ę́ʼ jaaʼabaní biwos łitsooígíí\nDibénééz Bikéyahdę́ę́ʼ jaaʼabaní dahiitį́hígíí · Kintaaʼanéhé Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ jaaʼabaní dahiitį́hígíí · Shádiʼááhdę́ę́ʼ jaaʼabaní dahiitį́hígíí\nAtʼaʼ yiltʼąąʼítah jaaʼabaní · Atʼaʼ yiltʼąąʼítah jaaʼabaní yázhí · Hashkʼaantah jaaʼabaní · Jaaʼabaní ałchozhí diłhiłígíí · Jaaʼabaní ałchozhí íiyisígíí · Jaaʼabaní ałchozhí ntsaaígíí · Jaaʼabaní ałchozhí yázhí · Naakaii Bikéyahdę́ę́ʼ jaaʼabaní ałchozhí\nJaaʼabaní tseechʼį́dí dibéłchíʼígíí · Jaaʼabaní tseechʼį́dí diłhiłígíí · Jaaʼabaní tseechʼį́dí yilzhólígíí · Naakaii Bikéyahdę́ę́ʼ jaaʼabaní tseechʼį́dígíí\nDíí naaltsoos 20 Yas Niłtʼees 2022 yoołkáłę́ędą́ą́ʼ łahgo ályaa.


Mágí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ bolbolii - Wikiibíídiiya\nMágí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ bolbolii\nMágí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ bolbolii éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Mágí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdi dóó Bitsįʼ Yishtłizhii Tónteel bikáaʼdi kéyah dah ndaaʼeełí léiʼ bikáaʼgi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Hypsipetes madagascariensis" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 7–9di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhił; bitsiitʼáád éí halzhin; bidaaʼ éí łitsxo.\nMágí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ bolbolii éí dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ yiłchozh łeh; łahda chʼil binááʼ yildeeł; naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Yáhashjool łizhinígíí - Wikiibíídiiya\nYáhashjool łizhinígíí éí tsídii deílʼésígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi dóó Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdi dóó Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ixobrychus flavicollis" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 20–23di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin; bitéél éí dinilgaigo noodǫ́ǫ́z; bidaaʼ éí deekį́.\nYáhashjool łizhinígíí éí chʼosh deildeeł; łóóʼ dóó naʼashǫ́ʼii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Łeetʼoh ííłʼíní yázhí - Wikiibíídiiya\nŁeetʼoh ííłʼíní yázhí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Furnarius minor" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 5–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibáago dibéłchíʼí; bitsiitʼáád éí halbá; bizééʼ dóó bitéél dóó binátsʼiin éí łigai; bidaaʼ éí łibá.\nŁeetʼoh ííłʼíní yázhí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.


Matthew 11 DOGNT - Zezì edecheekeè hoònǫ-daà-nàke hanì - Bible Search\nZezì eyıts'ǫ John-Baptıst\n1Zezì edecheekeè hoònǫ-daà-nàke hanì hoghàgoèhtǫ tł'axǫǫ̀ Galılee nèk'e kǫ̀ta yàgòlaa ts'ǫ̀ ajà, ekǫ dǫ hoghàgoehtǫ xè godı nezı̨ı̨ t'à dǫ ts'ǫ̀ gode.\n2John-Baptıst wedaàtǫ ekò, Zezì ayìı dàhɂı̨ yeghǫ ıìkw'o ekò edecheekeè yets'ǫ̀ goèhɂà, hadı, 3“Dıı hanì daweahke: Dǫ ı̨łè jǫ nììtła ha ı̨lèe sìı asį̀į̀ eyı anet'e? Eyı anet'e-le nı̨dè asį̀į̀ dǫ eyıì-le danats'eèhɂı̨ ha, hawèahdı,” gòhdı.\n4Zezì gots'ǫ̀ hadı, “John-Baptıst ts'ǫ̀ anaahde. Ayìı aahɂı̨ı̨ eyıts'ǫ ayìı aàhkw'oo sìı hazǫǫ̀ wets'ǫ̀ haahdı: 5Dǫ gıdaà goìlee sìı k'egeet'į̀, k'egedè-le sìı k'egedè, gıkwǫ̀ tàda t'à eyagı̨ı̨lı̨ı̨ sìı k'aàt'ıì agejà, gıdzıì goìlee sìı egeèhkw'ǫǫ̀ agejà, ełaàgı̨ı̨dèe sìı nagìdà eyıts'ǫ dǫ-teèt'ı̨ı̨ sìı godı nezı̨ı̨ egıìkw'o. 6Amìı wek'èch'a aht'ı̨-le sìı wexè sìghà hǫt'e,” Zezì gòhdı.\n7John-Baptıst wecheekeè nageèhde ekò Zezì John-Baptıst ghǫ dǫ hazǫǫ̀ ts'ǫ̀ hadı, “Ekìı-ka nèk'e ayìı ghàahda ha ekǫ k'eahdè? Tł'oh k'eweehts'ı ghàahda ha nì aaht'ı̨? 8Hanì-le-ı̨dè ayìı ghàahda ha ekǫ k'eahdè? Dǫ nezı̨į̀ nàhtł'ı̨ ghàahda ha nì aaht'ı̨? Į̀le, dǫ goht'ǫ dètìı t'à-aget'ı̨ı̨ sìı k'àowocho wekǫ̀ nàgedè hǫt'e. 9Ekǫ ayìı ghàahda ha aaht'ı̨ ı̨lè? Nakwenàoɂǫǫ? Hęɂę, nakwenàoɂǫǫ nahk'e elı̨ı̨ sìı weahɂı̨ hǫt'e. 10Eyı dǫ weghǫ dıı hanì dek'eèhtł'è:\n‘Nenakweè dǫ ı̨łè seyatıì k'eɂa ha. Nenakweè negha ts'atà nìhòɂà ha.’\n11Ehkw'ı anaxèehsı̨, dǫ hazǫǫ̀ gıgǫ̀hłı̨ı̨ sìı John-Baptıst wenahk'e gǫ̀hłı̨-le. Hanìkò Nǫ̀htsı̨ Wenàowoò k'ę̀ę̀ hòɂǫǫ geèhkw'ee gıta dǫ dek'aɂį̀ elı̨ı̨ sìı John-Baptıst nahk'e elı̨ hǫt'e. 12John-Baptıst dǫ k'ètaìdzǫ gots'ǫ dıı dzęę̀ gots'ǫ̀ dǫ Nǫ̀htsı̨ Wenàowoò k'ę̀ę̀ hòɂǫǫ k'èch'a aget'ı̨ xè gıts'ǫ̀ k'àhogedè ha gı̨ı̨wǫ. 13John-Baptıst dǫ ts'ǫ̀ gode gots'ǫ̀, nakwenàoɂǫǫ gını̨htł'è, eyıts'ǫ Moses wenı̨htł'è, Nǫ̀htsı̨ Wenàowoò k'ę̀ę̀ hòɂǫǫ ghǫ nadąą̀ gogı̨ı̨de ı̨lè. 14Eyı naxıgha ehkw'ı-ahodı nı̨dè ededı̨ sìı Elıjah jǫ nììtła ha ts'edı ı̨lèe sìı eyı lanì hǫt'e. 15Naxıdzıìhkw'ǫǫ̀ gǫ̀hłı̨ nı̨dè hotıì nezı̨į̀ aàhkw'ǫ.\n16“Dıı dǫ xàgeèɂaa sìı ayìı xègı̨ı̨ht'e ts'edı lì? Chekoa tı̨lıbàa geèhkw'ee lagı̨ı̨t'e. Ełets'ǫ̀ hagedıì yagìzeh,\n17‘Naxıgha shı̨ ts'eehdı, hanìkò dagoahwho nıìle. Naxıgha ts'ǫǫ̀ts'ı̨ı̨wǫ-zhı̨į̀ t'à ts'ejı̨, hanìkò aahtse nıìle,’ gedı.\n18John-Baptıst nììtła ekò, edegǫ t'à shètı̨-le xè yedǫ-le, hanìkò dıı hagedı, ‘Įnìłı̨ı̨ wets'ǫ̀-èlı̨,’ gedı. 19Dǫ-wet'àaɂàa-deè nììtła ekò shètı̨ xè yedǫ, eyıt'à dıı hagedı, ‘Bò gha edì-le xè yedǫ ghaewı. Sǫǫ̀mba-nàhtsį̀ı̨-dǫǫ̀ eyıts'ǫ hołı̨ı̨-hogehtsı̨ı̨-dǫǫ̀ edeàgı̨ą gòt'ı̨,’ gedı. Wet'à gots'ı̨ı̨zǫǫ sìı wek'ę̀ę̀ ts'eeda nı̨dè hoɂıì gok'e wègaat'ı̨ ha hǫt'e,” Zezì gòhdı.\nDǫ edek'egı̨ı̨lı̨-le sìı gıxè hoìla ha\n20Zezì hadı tł'axǫǫ̀ kǫ̀ta deɂǫ̀ǫ̀ enıìyah hòèhtsı̨ı̨ sìı ekǫ gots'ǫ dǫ, edek'egı̨ı̨lı̨-le t'à ekǫ-le eghàlagı̨ı̨dà gòhdı, goghǫ gode. 21Zezì hadı, “Kǫ̀ta Korazın, naxıgha hoìla nechà ha! Kǫ̀ta Bethsaıda, naxıgha hoìla nechà ha! Naxıkǫ̀ta enıìyah eghàlaıhdàa sìı kǫ̀ta Tyre got'ı̨į̀ eyıts'ǫ Sıdon got'ı̨į̀ gıxè hanàhòwo nı̨dè whaà edek'egı̨ı̨lı̨ ha ı̨lè, dǫhshǫ̀ǫ goht'ǫǫ̀ t'à-aget'ı̨ xè łèbè ta geèhkw'e ha ı̨lè. 22Ehkw'ı anaxèehsı̨, gosınìyaetıı dzęę̀ k'e nı̨dè Tyre got'ı̨į̀ eyıts'ǫ Sıdon got'ı̨į̀ naxık'aɂį̀ gıgha hoìla ha hǫt'e. 23Ekò Capernaum got'ı̨į̀, asį̀į̀ ı̨dòo yak'e ts'ǫ̀ danaxıìtè ha? Į̀le, ı̨zhıì wehłı̨kǫ̀ ts'ǫ̀ anaxedle ha. Enıìyah naxıdaà hòwhıhtsı̨ı̨ sìı Sodom got'ı̨į̀ gınadąą̀ hanàhòwo nı̨dè dıı dzęę̀ ts'ǫ̀ gıkǫ̀ta gòɂǫ ha ı̨lè. 24Ehkw'ı anaxèehsı̨, gosınìyaetıı dzęę̀ k'e nı̨dè Sodom got'ı̨į̀ naxık'aɂį̀ gıgha hoìla ha hǫt'e,” Zezì gòhdı.\nZezì goxè ts'èwhı̨į̀ hòɂǫǫ̀ ayehɂı̨\n25Ekìıyeè k'e Zezì hadı, “Setà, neghàsǫehdı, yak'e eyıts'ǫ dıı nèk'e ts'ǫ̀ K'àowo anet'e. Dǫ gogı̨ı̨zǫǫ xè hoghàgeètǫǫ sìı eyı hazǫǫ̀ gıch'à deɂı̨į̀ wheɂǫ anelà, hanìkò chekoa nechà-lea sìı gık'èezǫǫ̀ anelà. 26Hęɂę, Setà, hanì negha sìghà t'à anelà.\n27“Setà t'asìı hazǫǫ̀ setł'aà whelaà ayı̨į̀là. Dǫ wı̨ı̨zìı Nǫ̀htsı̨ Weza k'èezǫ nıìle; Nǫ̀htsı̨-Gotà zǫ yek'èezǫ. Dǫ wı̨ı̨zìı Nǫ̀htsı̨-Gotà k'èezǫ nıìle; Weza zǫ yek'èezǫ hǫt'e. Eyıts'ǫ Weza amìı gòìhchıı sìı Nǫ̀htsı̨-Gotà k'ègeezǫǫ̀ agohɂı̨.\n28“Naxı̨ hazǫǫ̀ nìahtsǫǫ xè naxıgha dìì sìı sets'ǫ̀ aahde, naxıxè ts'èwhı̨į̀ hòɂǫǫ agohłe ha. 29Senàowoò edek'e aahłe eyıts'ǫ hoghànaxııhtǫ. Dǫ ts'ǫ̀ sedzeè nezı̨ xè k'èeweèt'ı̨ aht'e. Sek'èaht'e nı̨dè naxıdzeè xè ts'èwhı̨į̀ hòɂǫ ha. 30Senàowoò sìı nedà xè dezhì nıìle,” Zezì gòhdı.


Mat 16 | `AWB | STEP | Péhrasi kereq Sáyúsi kereqka Sísaba séra wega ahbabárinkeheéra wensabé, Manikánka are séhréh atahna taganehboq íópeqté ótaq sansánúno uwe. Ótaq sansánúno éra áhwárawe tagowe.\nSísansabé, Ótaq sansánúno u ehwéhne.\n(Máhka 8.11-13, Árúka 12.54-56)\n1 Péhrasi kereq Sáyúsi kereqka Sísaba séra wega ahbabárinkeheéra wensabé, Manikánka are séhréh atahna taganehboq íópeqté ótaq sansánúno uwe. Ótaq sansánúno éra áhwárawe tagowe. 2 [Áhwárawe tagowana wega sensabé, Íó tupekitaq penehriraq tagéq íre ibonsinawire ewe. 3 Ahbiahipeq ibo muqmuriraq tagéq iboramé ibonsinawire ewe. Íópeq tagéq ibone sánsá ahtebahwe. Mina aiq ahtebéq peh ínéga amahnága mirau arámbéhrí tagéq íre ahtebahwe.] 4 Amahnága oga míáh kégá Manikánsabe íre iuwahbehraq ahbabáq ke míáhwe. Ótaq sansá sokigi aio ewo? Írakaumo. Sóna sóreq wanípípéq míotaq Manikánka ótaq sansá miraúwe. ▼\n▼ Wehukení wenáwíq Sónansabé éhwéhmé púku anehepeqte séhírámé Manikáne Púkuipéq Kéh Áwahe Éhwéhne ue kéhrabeq tagáhno.\nPeh morá mi sansá iahreraq itahnaq iwíáhue tagagehe. Mó otáq sánsá íre sokigi ainíe éna se suena pokúwe.\nPáréti muoráhi naneqsabé pabeqme ehwéhne.\n5 Ite Sísa kérahwána kegá káwehu seberaebéq pokowanaraq páréti ibitagúwaq íre meyahwáne. 6 Sísaga itensabé, Tagaríáhro. Péhrasi kereq Sáyúsi kereqne páréti muoráhi naneq pehragahro úwe. 7 Úwaq itega iteite náhenéq, Itega páréti ibitaginsabé mi ehwéh teíre ewane. 8 Ewanana Sísaga itene ehweh ahtebéna itensabé, Ite páréti íre kéh éhwéhmé aneqsabé sío síoo? Itega ínénsabe pehgáritaq aiq pútare aintáhwe. 9 Amahnága teiú éhwéh íre iraho? Ínéga 5 táhúséni (5,000) weh moberíáh párétí keqme kirabourautaq arahqmé áhnte matome íre iahreraq kehro? 10 Abapete téhtaré párétí keqme 4 táhúséni (4,000) weh kirabourautaq arahq áhnte matome íre iahreraq kehro? 11 Íné íre párétiyabé iraruge. Minayabe árahinsabé íre iahtebaho? Péhrasi kereq Sáyúsi kereqne páréti muoráhi naneq pehragahro úwe.\n12 Úwaq ite we kérahwána kegá iwíáhéq, Íre páréti muoráhi naneqsabé peh Péhrasi kereq Sáyúsi kereqka síwáhnoro ehwéhnsábé irarire éq iahtebahwane.\nPítaga Sísansabé, Are Manikáne ahninkáwá wóne ú ehwehne.\n(Máhka 8.27-30, Árúka 9.18-21)\n13 Sísaga Sésáría Pírípái suwahpeq wahtotaq kútaq ite we kérahwána keyábé kasenéna, Mó kegá íné wehukení úku anínsábé inse aintaho úwe. 14 Inse aintaho úwaq, Arensabé mó kegá, Sóni wání meri merini aní míre ewe. Mó kegá, Are Éráísa wire ewara mó kegá, Are Manikáne ehweh irarú ani wenáwíq Sérémáía wire ewe. Mó kegá, Are peh Manikáne ehweh irari aní míre ewe ewane. 15 Ewanana Sísaga itensabé, Itega ínénsabe inse aintaho úwana 16 Sáímóni Pítaga wensabé, Manikánka ite meirena kaweraitankeheéna omaq ato aní móne. Maniká mía míai anínirah are wenahni móne úwe. 17 Úwana Sísaga Pítansabé, Sónine ahninkáwá Sáímónio, arega irarénayabé iwíáh íwíáhúno. Arega irarénawe peh wehukega íre iwíáh atáhwah iraréne. Peh morá íópeqté Náníbógá iwíáh atéhre. 18 Teiníboq írátíáhro. Arenáwíq Pítae. ▼\n▼ Káríki kené ehweh Pítae úmé ebahne.\nWehukega ebahtaq pearáh náh íre míu míuia peh págegeue kagainserah íné tagaríáh kéwé séhréh aitahnaq págegeue mía míaigehe. Íné tagaríáh kégá pukirataq iraipéq íre pokigehe. 19 Íópeq Manikánka wahnah wahnahnirabeqte ónsáráté kí áwúge. Arega mah marákóípéq ahqáho atehna naneq Manikánka mi naneqsabé moq íópeq ahqáho atanae. Arega mah marákóípéq kowe atehna naneq Manikánka mi naneqsabé moq íópeq kowe atanae. 20 Kowe atanae éna ite we kérahwána keyábé, Ínéwé Manikánka omaq ato aní míre mó ke teríyeho úwe\nSísaga, Íné pukéna oga úkinauge ú ehwehne.\n(Máhka 8.31—9.1, Árúka 9.22-27)\n21 Mi tanáhráq Sísaga ite we kérahwána keyábé Sarúsarama suwahpeq pukinaú ehweh pahsuowe. Wega itensabé, Sarúsarama suwahpeq pokinauge. Mitaq mibeqté Asiu kené aboawah wehreq Manikáne ehweh mibeq mahbeq arítáh kéreq Mósísine ehweh síwáhnoro kereqka níwíoqnéra nubiq suaneherawoe. Nubiq suehrana íné pukéna apahtáró wéhékáhtáq iriwe oga úkinauge úwe.\n22 Úwana Pítaga Sísa meqmena móbeq móatena wensabé ehweh atena, Néne Wahnahno, arega iraréna ehwéhmé aiq pútaragínehboq Manikánsabe ahqáho ato inauge úwe. 23 Úwana Sísaga pabeqme Pítansabé, Owainawano, móbeq míahno atena, Arega iraréna ehwéhmé Manikánka íre iwíáh atéhre. Minawé peh wehukeníné iwíáh púah íné pokona ah parosúéhneho úwe.\n24 Sísaga ite we kérahwána keyábé mahraréna, Íné sénireyabe awahbeh aníno, arerene awahbeh iwíáh suo. Manikáne arambehri mira aruqarurunsabé sega íné awankátaq táhparagéhe. Ínéga miraunserah miraue séniro. 25 Wewensabé arutaboiréna peh wewene awahbeh iwíáh mira aruqaruri anímé oga mérapeq íre awaq miahráhire. Néne sánsá sehginieéna wewe awahbeh iwíáh susuri anímé oga mérapeq awaq miankéhe. 26 Wehukenínká moke mah marákóípéqté ménsáméhnsá matíéhtáq tahirímé oga mérapeq íre awaq miahnaraqmé mi mensáméhnsánká árahue séhréh atéh iripo? Oga mérapeq awaq meyabe aneqtaté paiqmarankéhbo? Ahqáho. Íre paiqmarahráhire. 27 Nánibone patahga tahnsa téhreh naneqkakáq íné wehukení úku anínseq íópeqté kéreqka túónagake moke mah kehiná kéhínáné arambehri iwíáhue tagéna sainsuanauge. 28 Teiníboq írátíáhro. Táhmaro iriwe míona ke pehipi íre pukigehe. Ebeqme íné wehukení úku aní Wahnah aní míahnaq tagéq anehe pukigehe úwe.


Tó wónaanídę́ę́ʼ tsidiłdǫǫhii - Wikiibíídiiya\nTó wónaanídę́ę́ʼ tsidiłdǫǫhii éí yótʼáahdi tsídii dóó néʼéshjaaʼ dah yikahjí atah daasdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Otus" deiłníigo deiyózhí. Tó wónaanídę́ę́ʼ tsidiłdǫǫhii nahasdzáán tʼáá siʼą́ą́ ńtʼę́ę́ʼ bikááʼgóó dahólǫ́ (tʼáá hazhóʼó kéyah dah siʼánígíí), áádóó éí 45 ałʼąą ádaatʼé.\nDíí néʼéshjaaʼ éí 5–12di asdzoh[?] ádaníłtso. Bitsʼíís éí łibá dóó dinilzhingo naashchʼąąʼ łeh, áádóó éí łigai dóó diłhiłgo yistłʼin.\nTó wónaanídę́ę́ʼ tsidiłdǫǫhii éí chʼosh dóó naʼashjéʼii deildeeł; naaldlooshii yázhí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.\nLast edited on 5 Yaʼiishjáástsoh 2020, at 19:01


Tónteel táshchozhii bitéél łigaaígíí - Wikiibíídiiya\nTónteel táshchozhii bitéél łigaaígíí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Łeesdísí Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Sterna striata" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 14–17di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łigai; bitʼaʼ dóó binághah éí dinilbá; bitsiitʼáád éí halzhin; bitseeʼ éí deeshgizh; bidaaʼ éí łizhin dóó deekį́.\nTónteel táshchozhii bitéél łigaaígíí éí łóóʼ dóó naaldlooshi yázhí deilghał dóó chʼosh deildeeł.


Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ biyázhí neiyéhé - Wikiibíídiiya\nDíí kweʼé naaltsoos bikáaʼgi saad shijaaʼígíí éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ biyázhí neiyéhé yaa halneʼ dooleeł. Biyázhí neiyéhé ałdóʼ baa yídíiłtah shį́į́.\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ biyázhí neiyéhé éí naaldlooshii bizaʼazis dahólóníjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Trichosurus vulpecula" deiłníigo dayózhí.\nDíí naaldlooshii éí tsinlátahgi naaldeeh, áádóó éí tłʼéeʼgo tʼéiyá naakai. Akʼah sisíʼí tsin bił hadahasdzoogi éí tʼóó ahayóí. Bílaʼashdlaʼii bikin dah naazhjaaʼígi éí dahiná ałdóʼ.\nDíí biyázhí neiyéhé éí 14–15di asdzoh[?] áníłtso łeh, áádóó éí bitsʼíís łibá, biteeldę́ę́ʼ éí łigai; bitseeʼ éí 10–16di asdzoh[?] áníłnééz; bijaaʼ éí nineez ałdóʼ.\nDíí naaldlooshii éí tsin bitʼąąʼ deiłchozhgo naakai; łahda łéʼétsoh yázhí dóó naʼashǫ́ʼii deilghał ałdóʼ.\n^ Burnie/Wilson. Animal. Dorling Kinderley. London, Tótaʼ Dineʼé Bikéyah: 2011./n.98 góneʼ


Tó ńlį́įdi chʼał łibáhígíí - Wikiibíídiiya\nTó ńlį́įdi chʼał łibáhígíí éí tsinlátah chʼał dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kintaaʼanéhé Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Thoropa miliaris" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 1.5–2di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá dóó dinilbáago naashchʼąąʼ; binááʼ éí diłhiłgo łitso.\nTó ńlį́įdi chʼał łibáhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.


Tsísʼná yiyání bítááʼ tsédídéhígíí - Wikiibíídiiya\n(Tsísʼná yildeełí bítááʼ tsédídéhígíí)\nTsísʼná yiyání bítááʼ tsédídéhígíí (éí doodaiiʼ Tsísʼná yildeełí bítááʼ tsédídéhígíí) éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Nyctyornis amictus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 10–12di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh; bítááʼ éí tsédídéehgo dootłʼizh; bizééʼ éí halchííʼ; bidaaʼ éí diłhił dóó tʼóó bíyó shiyish.\nTsísʼná yiyání bítááʼ tsédídéhígíí éí tsísʼná dóó wóʼałtaasʼéí deildeeł.


Restaurantes Comida rápida en Ibiza (Isla)\nGuía de Restaurantes de Comida Rápida en Ibiza (Isla). Descubre donde comer bocatas, hamburguesas, kebap, sandwitches, pitas ... en Ibiza (Isla).\nConsulta teléfonos, precios, menús, ofertas y promociones, solicita información sin compromiso o reserva gratis en los mejores restaurantes de comida rápida en Ibiza (Isla).\nEtiquetas: Comida rápida,Servicio a domicilio,Pizza,Hamburguesas,Pitas,Bocadillos,Restaurantes,Ibiza (isla)\nFerrer Díaz, A.\nHamburguesería Va Bene


Iichʼąhiigi átʼéhígíí - Wikiibíídiiya\nIichʼąhiigi átʼéhígíí éí tsʼíʼii dóó tséʼédǫ́ʼii dah yikahjí atah daasdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Psychodidae" deiłníigo deiyózhí. Iichʼąhiigi átʼéhígíí éí nahasdzáán tʼáá siʼą́ą́ ńtʼę́ę́ʼ bikáaʼgi dahólǫ́ (tʼáá hazhóʼó Shádiʼááhjí kéyah yistinígíí); áádóó éí 4,700 ałʼąą ádaatʼé.\nDíí chʼosh éí 1–5 mm ádaníłtso; bitsʼíís éí łibá dóó ditłʼo, bitʼaʼ éí ntsaa dóó nteel. Tábąąhgi éí dahiná. Chʼil bijeeh éí bichʼiyąʼ.


Bitseeʼ yee adiłhałii yázhí bizééʼ nteelígíí - Wikiibíídiiya\nBitseeʼ yee adiłhałii yázhí bizééʼ nteelígíí\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bitsiitsʼiin Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Naaldlooshii dadichʼízhii Táłkááʼtsʼin dóó bikʼéí Bitseeʼ yee adiłhałii yázhí dóó bikʼéí\nBitseeʼ yee adiłhałii yázhí bizééʼ nteelígíí éí naaldlooshii dadichʼízhii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Caiman latirostris" deiłníigo dayózhí.\nDíí táłkááʼtsʼin éí 6–8di adéesʼeez[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ.\nBitseeʼ yee adiłhałii yázhí bizééʼ nteelígíí éí łóóʼ yilghał łeh; chʼééh digháhii dóó tsídii yázhí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.\nChooyééł Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ táłkááʼtsʼin · Haʼaʼaahjí Tónteeldę́ę́ʼ táłkááʼtsʼin · Kéyah Dańlínídę́ę́ʼ táłkááʼtsʼin · Lókʼaatah táłkááʼtsʼin · Naakaii Bikéyahdę́ę́ʼ táłkááʼtsʼin · Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ táłkááʼtsʼin ntsxaaígíí · Náátsʼózídę́ę́ʼ táłkááʼtsʼin · Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ táłkááʼtsʼin · Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ táłkááʼtsʼin ntsxaaígíí · Táłkááʼ Bighan Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ táłkááʼtsʼin · Táłkááʼtsʼin (íiyisígíí) · Táłkááʼtsʼin bíchį́į́htsʼózí · Táłkááʼtsʼin bikágí ntłʼizígíí · Táłkááʼtsʼin yázhí\nBitseeʼ yee adiłhałii yázhí dóó bikʼéí


Scooby Doo | Gear4music\nScooby Doo instrument\nKreativ & kul.\n34 kr Ord.pris 56 kr\n34 kr Ord.pris 56 kr LÄGG TILL I KUNDKORGEN\n45 kr Ord.pris 90 kr\n45 kr Ord.pris 90 kr LÄGG TILL I KUNDKORGEN\nStark, bekväm & justerbar.\n281 kr Ord.pris 394 kr\n281 kr Ord.pris 394 kr LÄGG TILL I KUNDKORGEN\nHitta Scooby Doo instrument! >>\nSlagverk för barn (3)


Ásáí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ séítah tłʼiish noodǫ́zígíí - Wikiibíídiiya\nÁsáí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ séítah tłʼiish noodǫ́zígíí\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bitsiitsʼiin Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Naaldlooshii dadichʼízhii Ndaaʼnaʼii Tłʼiish Tłʼiish íiyisígíí Nihookááʼ tłʼiish dóó bikʼéí Nihookááʼ tłʼiish Nihookááʼ tłʼiish íiyisígíí Ásáí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ séítah tłʼiish\nséítah tłʼiish noodǫ́zígíí\nÁsáí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ séítah tłʼiish noodǫ́zígíí éí nihookááʼ tłʼiish dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Ásáí Dineʼé Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Lytorhynchus kennedyi" deiłníigo dayózhí.\nDíí tłʼiish éí 15–20di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí diniltsxogo naashchʼąąʼ dóó dinilzhingo noodǫ́ǫ́z.\nÁsáí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ séítah tłʼiish noodǫ́zígíí éí naʼashǫ́ʼii yilghał łeh; chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.\nÁsáí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ séítah tłʼiish\nDíí naaltsoos 4 Níłchʼitsoh 2021 yoołkáłę́ędą́ą́ʼ łahgo ályaa.


Halgaiitah tééh naaʼahóóhaitʼą́ʼí - Wikiibíídiiya\nHalgaiitah tééh naaʼahóóhaitʼą́ʼí éí tązhii dóó naaʼahóóhai dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Scleroptila shelleyi" deiłníigo dayózhí.\nDíí naaʼahóóhaitʼą́ʼí éí 14–15di asdzoh[?] áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bizééʼ éí łigai; bidaaʼ éí łizhin dóó łitso. Baʼáádígíí éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ.\nHalgaiitah tééh naaʼahóóhaitʼą́ʼí éí chʼil binááʼ deildeełgo naakai; chéłchaaʼ dóó naʼashjéʼii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Your search for the postposition -zánághah around has returned 7 entries\nÓlta’di ndeii’néego ’ashkii ła’ kin bizánághahdę́ę́’ shich’į’ ch’élwodgo bił ’ahídégoh\nShínaaí chidí bił dah diilwodgo bizánághah góne’ łeezh ’adzíísi’.\nolder.brother car 3-with up 3-run.I-GO 3-around areal-in dust 3-trail.P\nWhen my older brother started off in the car he left a trail of dust around the corner. (YM 1987:114)


note that with animate noun phrases, adlative marking requires an additional 'animate' marker -di\nOváhtsa tsajtyé wajácuháámɨ uwáábóóbedívu.\n‘The boy carried the book to the teacher.’\nOváhtsa tsajtyé wajácuháámɨ uwáábójavu.\n‘The boy carried the book to school.’\ncarrier NP-nom A\ncarrying goal NP-all L\nRRegularly with object and downgraded subject or without object y


Tábąąh naalzheehiichilí yistłʼinígíí - Wikiibíídiiya\nTábąąh naalzheehiichilí yistłʼinígíí\nTábąąh naalzheehiichilí yistłʼinígíí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Dańlíinii bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ceyx cyanopectus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tábąąh naalzheehii éí 5–5.5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dootłʼizhgo naashchʼąąʼ dóó łigaigo yistłʼin; bitéél éí dootłʼizh dóó łichíiʼgo noodǫ́ǫ́z; binááʼ éí diłhił.\nTábąąh naalzheehiichilí yistłʼinígíí éí łóóʼ dóó chʼał deilghał; chʼosh bikágí dantłʼizí yázhí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Dziłtah wóyiyiitsahíshzhiin binághah halchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bitsiitsʼiin Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Tsídii Tsídii ndaatʼáʼii Yótʼáahdi tsídii Tsídii tsídígíí Chʼiyíítʼogii dóó bikʼéí Chʼiyíítʼogii dóó Wódayiitsahí dóó bikʼéí Wódayiitsahíshzhiin\nDziłtah wóyiyiitsahíshzhiin binághah halchíʼígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Lessonia oreas" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–5di asdzoh[?] áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís łizhin; binághah éí halchííʼ; bidaaʼ éí diłhił. Baʼááʼdígíí éí bitsʼíís łibá.\nDziłtah wóyiyiitsahíshzhiin binághah halchíʼígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Téél halkizhii bidaaʼ nineezígíí - Wikiibíídiiya\nTéél halkizhii bidaaʼ nineezígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Zoothera monticola" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 8–10di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łigai dóó dinilzhingo naashchʼąąʼ; bizééʼ dóó bitéél éí diłhiłgo łikizh; bidaaʼ éí łizhin dóó nineez dóó tʼóó bíyó shiyish.\nTéél halkizhii bidaaʼ nineezígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; tsin bineestʼąʼ dóó chʼil binááʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Chʼil binááʼ yildeełí bitłʼaaʼ łigaaígíí - Wikiibíídiiya\nChʼil binááʼ yildeełí bitłʼaaʼ łigaaígíí\nChʼil binááʼ yildeełí bitłʼaaʼ łigaaígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Sporophila leucoptera" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–5di asdzoh[?] áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís łibáago yishtłizh; bizééʼ dóó bitéél dóó bitłʼaaʼ éí łigai; bidaaʼ éí dinilbá dóó ntsaa. Baʼáádígíí éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ łeh.\nChʼil binááʼ yildeełí bitłʼaaʼ łigaaígíí éí chʼil binááʼ dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Chʼoozhlaahalzhiin łichíʼígíí - Wikiibíídiiya\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bitsiitsʼiin Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Tsídii Tsídii ndaatʼáʼii Yótʼáahdi tsídii Tsídii tsídígíí Tááʼyaʼniiltʼóshii dóó bikʼéí Chʼoozhlaahalzhiin\nChʼoozhlaahalzhiin łichíʼígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Bikéyahdi dóó kéyah dah siʼánígíí beʼałníiʼdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Piranga bidentata" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 5–7di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łichííʼ; bitʼaʼ éí łizhin dóó łigaigo naashchʼąąʼ; bidaaʼ éí diłhił.\nChʼoozhlaahalzhiin łichíʼígíí éí dzidzé dóó chʼil binááʼ yildeeł dóó tsin bineestʼąʼ yiłchozh; chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.\nTááʼyaʼniiltʼóshii dóó bikʼéí\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tááʼyaʼniiltʼóshii łichíʼígíí · Tááʼyaʼniiltʼóshii łibáhígíí · Tááʼyaʼniiltʼóshii łichíʼígíí · Tááʼyaʼniiltʼóshii łitsooígíí\nDaatsohí binághah dibéłchíʼígíí · Daatsohí binághah halzhinígíí · Daatsohí binákʼee halzhinígíí · Daatsohí binátsʼiin łitsooígíí · Daatsohí bitéél dinilchíʼígíí · Daatsohí bitéél halchíʼígíí · Daatsohí bitéél łitsooígíí · Daatsohí bitéél łitsxooígíí · Daatsohí bitsiiʼ halzhinígíí · Daatsohí bitʼaʼ łizhinígíí · Daatsohí chʼilgo łitsooígíí · Daatsohí diłhił dóó dootłʼizhígíí · Daatsohí dinilzhin dóó dootłʼizhígíí · Daatsohí dootłʼizhí binákʼee halzhinígíí · Daatsohí dootłʼizhí bitʼaʼ łizhinígíí · Daatsohí dootłʼizhí yázhí · Daatsohí dootłʼizhígíí · Daatsohí łitsooígíí · Daatsohí łizhin dóó dootłʼizhígíí · Daatsohí łizhin dóó łichíʼígíí · Daatsohí naashchʼąąʼígíí · Daatsohí yágo dootłʼizhígíí\nTsinlátah chʼizhaazhii bitéél halchíiʼii · Tsinlátah chʼizhaazhii bizééʼ halbáhígíí\nChʼoozhlaahalchííʼ · Chʼoozhlaahalzhiin bitsiiʼ łichíʼígíí · Chʼoozhlaahalzhiin bitʼaʼ łizhin dóó łigaaígíí · Chʼoozhlaahalzhiin bitsilí · Chʼoozhlaahalzhiin íiyisígíí · Chʼoozhlaahalzhiin łichíʼígíí · Chʼoozhlaahalzhiin łichxíʼígíí\nWóláchííʼ yíłkáahii bitsiiʼ diłhiłígíí · Wóláchííʼ yíłkáahii bitsiiʼ łichíʼígíí · Wóláchííʼ yíłkáahii bizééʼ halchíʼígíí · Wóláchííʼ yíłkáahii łichíʼígíí


Haltsooítah néʼéshjaaʼ yázhí - Wikiibíídiiya\nHaltsooítah néʼéshjaaʼ yázhí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Asio capensis" deiłníigo dayózhí. Haltsooítah néʼéshjaaʼ yázhí éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́.\nDíí néʼéshjaaʼ éí 12–15di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ dóó łigaigo łikizh; bitéél dóó bitłʼaaʼ éí diniltso; binááʼ éí diłhił.\nHaltsooítah néʼéshjaaʼ yázhí éí naʼashǫ́ʼii dóó łeeyiʼ bitiiní deilghał; tsídii yázhí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Jaaʼabaní - Wikiibíídiiya\n(saad "Jaaʼabaní dóó Jaaniłtsʼílí dóó bikʼéí" hasínítą́ą́ʼ)\nJaaʼabaní dóó Jaaniłtsʼílí dóó bikʼéí\nNáátsʼózídę́ę́ʼ jaaʼniłtsʼílí yił aheełtʼéhé yázhí\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ jaaʼniłtsʼílí yił aheełtʼéhé\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ jaaʼniłtsʼílí yił aheełtʼéhé\nNáátsʼózídę́ę́ʼ jaaʼniłtsʼílí yił aheełtʼéhé ntsaaígíí\nJaaʼniłtsʼílí yił aheełtʼéhé łitsooígíí\nJaaʼabaníchilí bíchį́į́h tʼáá łichíʼígíí\nJaaʼabaní yázhí bitseeʼ áłtsʼózígíí\nJaaʼabaní bitseeʼ áłtsʼózígíí\n(→ Tó wónaanídę́ę́ʼ atʼąąʼ yilchį́į́hí)\n(→ Łį́į́ʼ bikeeʼ yilchį́į́hí)\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ jaaʼabaní bitʼaʼ nineezígíí\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ jaaʼabaní bitʼaʼ nineezígíí\nNáátsʼózídę́ę́ʼ jaaʼabaní bitʼaʼ nineezígíí\nTó wónaanídę́ę́ʼ jaaʼabaní bitʼaʼ nineezígíí\nJaaʼabaní gahzééʼí ntsaaígíí\nJaaʼabaní binághah tʼáá halchíʼígíí\nTsintah jaaʼabaní bidághaaʼ hólóní\nTsinyiʼ jaaʼabaní bidághaaʼ hólóní\n(→ Jaaʼabaní dadinilzhinígíí)\n(→ Jaaʼabaní bitseeʼ dahólónígíí)\n(→ Jaaʼabaní niłchxoní)\nNaakaii Bikéyahdę́ę́ʼ jaaʼabaní bijaaʼ łitsooígíí\n(→ Jaaʼabaní íiyisígíí)\n(→ Mąʼii ndaatʼáʼii dóó bikʼéí)\nJaaʼabaní éí Bidił Daazdoígíí dóó Daʼałtʼoʼígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí nahasdzáán tʼáá siʼą́ą́ ńtʼę́ę́ʼ bikááʼgóó dahólǫ́, tʼáá hazhóʼó Shádiʼááhjí kéyah yistinígíí, ńléidi éí ádaadin. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Chiroptera" deiłníigo dayózhi. Jaaʼabaní éí 1,400 bilááh anéelą́ąʼgo ałʼąą ádaatʼé.\nJaaʼabaní éí bitʼaʼ dahólǫ́, áádóó éí tłʼéeʼgo ndaatʼáa łeh. Tʼáá díí tʼéiyá naaldlooshii ndaatʼá (hazéí naatʼáʼii éí tʼóó ndaalkʼįh).\nJaaʼabaní éí bijaaʼ ntsaa dóó bílaʼ ayóo danineez, áádóó ałʼąą ádaníłtsogo ndaatʼá — jaaʼabaní ádaałtsʼíísí éí tʼóó tʼááłáʼíidi asdzoh[?] áníłtso, jaaʼabanítsoh ("mąʼii ndaatʼáʼii" bee wójí) éí dį́įʼdi adéesʼeez[?] ádaníłnééz. Nááná éí bitsʼíís ditłʼo, áádóó éí dibéłchíʼí dóó diłhiłgo ndaashchʼąąʼ łeh.\nJaaʼabaní niłchxoní ntsaaígíí\nAtʼąąʼtah jaaʼabaní łigaaígíí


Ayááshiłtsoii bitsiitʼáád noodǫ́zígíí - Wikiibíídiiya\nAyááshiłtsoii bitsiitʼáád noodǫ́zígíí\nAyááshiłtsoii bitsiitʼáád noodǫ́zígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kintaaʼanéhé Dineʼé Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Calyptura cristata" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 3–4di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibáago łitso; bitʼaʼ éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitsiitʼáád éí łitso dóó łizhingo noodǫ́ǫ́z; bidaaʼ éí diłhił.\nAyááshiłtsoii bitsiitʼáád noodǫ́zígíí éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí dóó dzidzé yildeeł.\nLast edited on 2 Atsá Biyáázh 2022, at 22:17


Niʼkáágóó noołnahii noodǫ́zígíí éí dééł dóó tóidoozohii dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Gallirallus philippensis" deiłníigo dayózhí. Niʼkáágóó noołnahii noodǫ́zígíí éí Kéyah Dańlíinii bikááʼgóó dóó Chooyééł Dineʼé Bikéyahdi dóó Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi dóó Táłkááʼ Diłhiłii Bikéyahdi holǫ́, adóó éí doo naatʼáa da łeh.


Billy Mills - Dreamcatcher Bios Dene\nOlympıan hots’ı̨ dëne horı̨cha hołtsı̨\nBilly Mills Olympıc hobası́ gal nedhe néłną nı̨, 10,000 meters 1964 senáts’ı̨dé yunısı sıné Tokyo Japan ts’ęn dëne ghąn nełną nı̨.\nBilly Oglala Lakota dëne hęlı̨ sı Pıne Rıdge tł’ule k’eyaghe hots’ęn neyą South Dakota hots’ęn. Sekuı hęlı̨ hu bą besdóhółı̨, Billy beta yenéshą ɂá hotıé t’a hęlı̨ ha yets’ı̨nı̨ nı̨ t’a wastsı́ nı̨dhęn sı hųłtsı́ yełnı̨ nı̨ yunadhé t’a ɂası ha nakorı̨ldher sı bek’ı̨nı́ ch’anıl hoɂą.\n“Seta nı̨ hadé hu net’a naté sı sełnı̨ łı̨nı̨. Dëchęn hı̨lchu hu nı̨h k’e debądhı́ ɂerıhtł’ıs nı̨ senalé. ɂeją beyaghé narı̨t’edhe sı̨yesé sełnı̨. Ɂeyer hu dodı́ nı̨ nedzıé k’eyaghe naıyı̨ɂı̨h, nenı̨ ye tth’ı naıyı̨ɂı̨h, nezı chu nedaıyı̨nı̨ ye nųłɂı̨h, ɂëdłaghe hųłɂá ha ɂa? T’arúsı̨lé nı. Boom! Bela ɂëłekaré. T’a hųlɂá hadé hųlch’ogh ha henı̨, ɂeyı heł dëne ts’ęn nedzı nadá, ch’oghųlnı̨ hu, ɂëdé harı̨ltsagh ha. ɂa hotıe ɂëdenųlɂı̨h la. T’ats’ęn t’a wastsı nı̨dhęn ts’ęn. T’a wastsı nı̨dhęn sı bek’enǫdher la, sı̨yese, sełnı̨. Dëne ɂeyı hok’enadher dé bet’a dëne daıyı̨né naghedá sı bek’ı̨yá dé.”\nBilly 12 beghaıyé hu, beta besdóhołı̨ nı̨, ɂeyer hotł’ąghé hu dëne xare koę ts’ęn ɂerıhtł’ıs koę ha heyá nı̨ Lawrence, Kansas hots’ęn. Ɂeyer nı̨yá tł’ąghe hu Billy habaghegalı hųłɂą nı̨, bets’ı̨ coach hayełnı̨ ɂá. Nezų haı̨ya nı̨ ɂeyer hotł’ąghé hu ɂeyer nı̨h state ha honełną hu Kansas ɂerıhtł’ıs koę nedhe danı̨yá bets’ąné Pat chu ɂeyer ɂëlohórelɂı̨h nı̨ ɂëkú.\nBilly dënexał dëne Marıne Corps heł nadher huk’é Olympıc dëne hel ha hılchú, 10,000 meters chu Marathon bąłt’ú ha habaghegál ha. Tokyo ts’ęn héyá kulı́ bek’ojąlé nı̨, honełnı̨ tth’ı haılé hobeneldhęn nı̨, ɂeyı ɂa gal nedhe nełną horı̨chá hołts’ı̨ sı. ɂeyı gold medał nełną k’ı́ ɂëdı̨nı̨ hut’á ɂeją nųh nedhe North Amerıca hots’ı̨ ɂedı̨nı̨ hut’a ynełną sı. Ku ɂeyı t’a nełną k’ı 1983, ɂerıhtł’ıs nada holı̨ Runnıng Brave hulye k’ı beghą nı̨, Graham Greene chu Tantoo Cardınal beł holı̨ nı.\nKu 1986 nęnę k’e Billy chu Pat ɂëdırı ɂası nedhe honı̨łther nı̨, Dëne godhe habaghedeł naratser ha. Ku t’a hehełtsı́ horelɂı̨h k’ı dënedédłı̨ne t’ok’e naradé sı ba tu hu yoh hu ba hųlı̨ hoɂą ɂeyer dé ɂerıhtł’ıs koę hu kǫt’ı ɂası hedı̨ narałtı haı́lé ɂá ɂëdı̨nı̨ nakoreldé chu ɂası ha dé. Yunı k’asjęnę 30 nęnę hudher ɂëdırı natser habaghedéł 125 lımılıą ɂąsı tsamba hehełtsı̨s sı 2012 nęnę k’e. Beschogh K’oldher Obama Billy gal yeghaı̨ɂą nı Presıdentıal Cıtızens Medal hulye. Billy chu Pat Sacramento Calıfornıa ts’ęn nahedher sı. Dı̨ghı̨ belı̨yę heł nake ch’adhel betthıkuıɂasé heł nadęnę bets’ı̨ɂąne tth’ı heł.


Dáádziilii dibéłchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nDáádziilii dibéłchíʼígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pachyramphus cinnamomeus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bitéél éí yishtłizhgo diniltsxo; bidaaʼ éí łibá.\nDáádziilii dibéłchíʼígíí éí dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ yiłchozh; chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Chʼil bijeeh yidlání bizééʼ diniltsooígíí - Wikiibíídiiya\nChʼil bijeeh yidlání bizééʼ diniltsooígíí\nChʼil bijeeh yidlání bizééʼ diniltsooígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Eʼeʼaahjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Chalcomitra adelberti" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–6di asdzoh[?] áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís diłhiłgo łichííʼ; bizééʼ éí diniltso; bitsiiyah dóó binághah éí halzhin; bitsiitʼáád éí chʼilgo dootłʼizh; bidaaʼ éí tʼóó bíyó shiyish. Baʼáádígíí éí bitsʼíís łibá dóó bitéél łikizh.\nChʼil bijeeh yidlání bizééʼ diniltsooígíí éí doo chʼil bijeeh tʼéiyá yidlą́ą da; naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí éí yildeeł ałdóʼ.


Ńdíshchíitah dlǫ́ʼii éí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi hólǫ́ (Dibé Diníí Bikéyahdi dóó Tin Kéyah bikáaʼgi éí ádin ndi). Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Martes martes" deiłníigo dayózhí.\nŃdíshchíitah dlǫ́ʼii, Béésh Bichʼahii Bikéyahdę́ę́ʼ ídadiiljeehí yikáaʼgi naashchʼąąʼ\nDíí naaldlooshii éí mósígi daatsʼí áníłtso: bitsʼíís éí 1.3–1.8di adéesʼeez[?] áníłtso; bitseeʼ éí 8–11di asdzoh[?] áníłnééz; 2–4.5 dahidídloʼ áníłdáas łeh. Bikąʼígíí éí baʼáádígíí yilááh áníłtso łeh. Nááná éí dibéłchíʼíigo naashchʼąąʼ, áádóó éí bitseeʼ ditłʼoʼ. Bitééldę́ę́ʼ éí łitso dóó łigaigo naashchʼąąʼ.\nDíí dlǫ́ʼii éí naʼastsʼǫǫsí dóó łeeyiʼ bitiiní dóó dloziłgaii haalzheehgo naaghá; nááná éí tsídii biyęęzhii dóó chʼosh yildeeł. Shį́įgo éí dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ yiłchozh ałdóʼ.


Chʼosh yighání - Wikiibíídiiya\nChʼosh yighání éí naaldlooshii daʼalghałígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááh dóó Haʼaʼaahjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Proteles cristata" deiłníigo dayózhí.\nChʼosh yighání naaldlooshii danélʼínídi éélkid (San Antonio, Akałii Bikéyahdi)\nChʼosh yighání éí 20–31di asdzoh[?] áníłtso; 19–30 dahidídloʼ áníłdáás. Nááná éí tééh łééchąąʼí dah yikahjiʼ atah yisdzoh, áko ndi doo alghałgo naagháa da – chʼosh tʼéiyá yildeeł. Chʼosh yighání bitsooʼ nineez dóó dijééʼ, áádóó bitsooʼ dijééʼígíí yee tsinaʼayąʼii dóó wáláchííʼ yighą́. Tʼáá ákwííʼ tłʼééʼ 200,000 chʼosh yildeeł.\nTsinaʼayąʼii tłʼéeʼgo téiyá ndaalneeh, áko éí bininaa chʼosh yighání éí tłʼéeʼgo naaldeeh ałdóʼ. Tsinaʼayąʼii bighanígíí yénínéílniih.\nJį́įgo éí dahsánítsoh baʼáandi dóó bisóodi bíchį́į́h nineezí baʼáandi niʼtátʼah ałhosh.\n^ 1.0 1.1 1.2 Wildlife Fact File. IMP Publishing Ltd. 1994. ISBN 08-50-04-0016\n^ "aardwolf." Encyclopædia Britannica. 8 Yas Niłtʼees 2007


Hóółtseiitah jádí yił aheełtʼéhígíí - Wikiibíídiiya\nHóółtseiitah jádí yił aheełtʼéhígíí éí Naaldlooshii Bikéshgaan Dahólónígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Ásáí Dineʼé Bikéyahdi dóó Séíbąąh Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Gazella leptoceros" deiłníigo dayózhí.\nDíí naaldlooshii éí 2–3di adéesʼeez[?] áníłtso. Bitsʼíís éí niłhin dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitéél éí łigai.\nHóółtseiitah jádí yił aheełtʼéhígíí éí chʼil bitʼąąʼ dóó tłʼoh yiłchozh dóó náʼátʼaał.


Luk 9 | `USA | STEP | Îtuma tiyááka umá kaayaq-íyápó-ánnámá yááyama yorupamá yíkarena Îtuma akoqnáágaraq náápaaakaraq yímikaimma yemá waátáma mútûq táí-aagomma waqtukéta ókon-oko-karima mamá atóbamayikareta ígáae téna yímikaiye.\ntiyááka umá kaayaq-wáyúkáma Îtuma awaaméqá umáyikena yiwíkai-kayukama timáyíkaraiye.\n1 Îtuma tiyááka umá kaayaq-íyápó-ánnámá yááyama yorupamá yíkarena Îtuma akoqnáágaraq náápaaakaraq yímikaimma yemá waátáma mútûq táí-aagomma waqtukéta ókon-oko-karima mamá atóbamayikareta ígáae téna yímikaiye. 2 mikáké mi-káyúkámá uréta Áánûqtuma yabíkái-kayukayaba mó kéteta karí-wáyúkámá mamá atóbamayikaigaae téna Îtuma timáyíkaraiye. 3 ánibo Îtuma maará-tima-yimikaiye: “keráwáqá máqte-qtataaqa ímáyáaro. yáumma amé uréire í-yátááqá íma mayéra kápiq-unamma íma mayéra naí-yátáákáráq mónekaraqa íma mamé uréire oro. kúberai-unamma kaayaqá íma mamé oro. 4 ánibo keráwáqá móra-naupaq uyábereqa paá min-náúpáq máéro. 5 ánibo mi-káyúkámá yeqtí-naaupaq ímo tiwíqme wíyaqa keráwáqá timá tága-yimeraq tibíkáké obamá popoq umátuweraq kóéraq yauwéqma ókaraq íma oro.” téna Îtuma tiráiye. 6 miráitata iyápó-annama máqte-marupaqa yemá kóureta átê-wataama Áánûqtuqtaba kétima-yimeta karí-wáyúkámá mamá atóbamayikaraae.\nÉrôtima Îtuni watáama ítaraiye.\n7 kíni Érôtima Îtuma máqte-qtataariq i-wáígóní watáama ítátuwaitana aúyánákómá mibáq kóuraiye. yaímma-wayukama téta ‘Yóáanema pukáipike itó-uraiye.’ téta tirááe. 8 káqo-kayukama tirááe: “Iráíyama pááq iyé tirááe.” ánibo tébakaq-wayukama tirááe: “mórama naayón-ámúné-náqá yauwéqma pukáipike itó-uraiye.” téta tirááe. 9 miráitana Érôtima maará-tiraiye: “kemá Yóáaneni aqnómmá arátukaunamanibo min-náqá náawaq máitaraq kemá weqtábá mirán-áímmá kéitauno?” timátuwena mikáké Îtumma aúrapi aónane uráiye.\nÎtuma taíbaq-wayukama (5,000) aáwaqa yímikaiye.\n10 Îtuma awaaméqá umáyikena yiwíkai-kayukama yauwéqma iréta máqte-qtataariq on-ááímmá Îtukaq má-tima-amikaae. ánibo Îtuma yiwíkai-kayukama mibáq yiwíqmeta yenamáa móra-marupaq Beqtáirapaq urááe. 11 anaaékaqa taíganimma aarawaamá aónaraa-kayukama Îtun anaaé waqméta urááe. ánibo Îtuma kéyimonena amuqá maqyíkátuwena yemmá Áánûqtuma yabíkái-kayukayaba watáama timá yímikaiye. ánibo mikákémá karí-wáyúkámá mamá atóbamayikaraiye.\n12 aabaúgómá kuperánéna kéitata kaayaq-ánná-wáyúkámá Îtunopaq iréta tirááe: “emá maa-káyúkámá timáyíkénata yaímma-maruparaa meraráipaq wéyáwé umá watéta aáwaqa abáá-uma naaro. maan-áúkápáqô máunataama waayúkama íma máa-kaqmaapare.” téta tirááe. 13 miráimanibo Îtuma maará-tima-yimikaiye: “keráwáqá kenamáárîq maami-káyúkámá aáwaqa yímero.” téna Îtuma tiráiye. ánibo yemá tirááe: “ketáámá netuq-ááwáqá íma makáunataae. móra-tiyaapaq-yakaraq kaayaq-nóyáákáráq makáunataae. ketáámá maami-káyúkátí aáwaqa ko meyáníq ónúnataabiyo?” téta ítama aónaraae. 14 miráuma taíbaq-wayukama (5,000) máqe-uraae. ánibo Îtuma wení iyápó-annama maará-tima-yimikaiye: “keráwáqá timá-yimiyata yemá áíkuma móra-tiyaapaq-tiyaaka-tiyaaka umá áíkuma máéro.” téna tiráiye. 15 miráuma iyápó-annama mi-káyúkámá timá yímewata teníq umá aarawaamá áíkuma máqe-uraae. 16 miráitana Îtuma móra-tiyaapaq-yamma kémayena kaayaqá kátútai-noyaakaraq maténa Áánûqtukaq aúramma múte káonena ‘tíkáiye’ tiráiye. ánibo mi-nóyáákáráq yakaráq mapámma wení iyápó-annama yímitata yemá mamá aarawaamá yímikaae. 17 ánibo máqte-kayukama namá kanaaráq owata iyápó-annama aqtó-áqtó-ááwáqá áiqma tiyááka umá kaayaq-únámmá áíqturaae.\nPítaama abarokáq téna ‘Îtuma Metáíyae’ tiráiye.\n18 móra-taoqa Îtuma wenamáa nunamummá kétena máitata wení iyápó-annama Îtute máqe-uraae. ánibo Îtuma iyápó-annama ítama yimónaraiye: “aarawaamá keqtábá náawae kéteo?” téna tiráiye. 19 ánibo íyápó-annama yauwéqma tirááe: “yaímma-wayukama eqtábá Yóáanema nommá peraí-náré kéte. ánibo yaímma-wayukama téta Iráíyae kéte. ánibo tébakaq-wayukama téta naayóbáq móra amuné-náqá pukáimma itó-uraiye kéte.” téta tewana 20 Îtuma yauwéqma tiráiye: “keráwáqá kenamáárîq keqtábámá náawae téraq kéteo?” téna ítáitana Pítaama yauwéqma tiráiye: “emá Áánûqtuni Metáíyama yauwéqma tiwiraí-náqóne.” téna tiráiye.\nÎtuma téna ‘pukéq yauwéqma itó-onune’ tiráiye.\n21 mirá-timatuwaitana Îtuma akoqnáá umá téna káqo-kayukama maamin-áímmá íma timá yíméro téna iyápó-annama aammá áunikaraiye. 22 Îtuma móragaraq timá yímikaiye: “Waayúkagoni Áráaqa aíqa í-yátááqá mayáínata anó-kayukagaraq anó-monoq-wayukagaraq ámáan-aimma yirááti-wayukagaraq yemá yinaaémma umáketa ikamíyana pukéna kaumo-kánáámá ánatainana keqnáámmá itó-iniye.” téna Îtuma wenamáárîq wetábá tiráiye.\n23 ánibo Îtuma wení iyápó-annama máqtemma maará téna timá yímikaiye: “náawabi ketinaaé waránáae ténama wemá wenamáárîq wetábá awikátuwena wení kaapaq-yámá maména aati-aatimá mamé wínna-nakoma tinaaé waraíno. 24 náawabi wení aúwaraiqtaba aúyánámmá iténa yáqtoqma akoqnáá ínna-waigoma wení aúwaraimma aúyoranimanibo náawabi keqtábá aúwaraimma yuwénama wení matúq-matuq umá mái-auwaraimma paá yáqtoraniye. 25 ítáaro. móra-nakoma wetábá máqte-qtataaqa maa-márábíké kémayenamanibo matúq-matuq umá mái-auwaraimma ímáyáimma wení oótakoma nôro umákaniyo? 26 ánibo móra-nakoma keqtábágáráq yiráátén-aiqtabagaraq agaeyábá énama Waayúkagoni Áráakoma wemá wetábá wení tágama-yataakaraq aboámá Áánûqtuni tágama-yataakaraq wení aokaq-káqtó-wáyúkágáráq kumínna-yupaama min-nákóqtábámá agaeyábá umákaniye. 27 kemá keráwáqá áraimma kétima-timune. yaímma-wayukama maanámo itó-uma máa-kayukama íma pukéta Áánûqtuma yabíkái-kayukama aónainoe.” téna Îtuma tiráiye.\nÎtun áúgoma mamá aokaríq uráiye.\n28 min-áímmá timátuwena anaaékaqa miráuma abapaké kaumo-kánáámá yáwitana Îtuma Pítaama káwirena Yóáanema káwirena Yêmitima káwirena umáena anubaq nunamummá tínéna yiwíqme utáiye. 29 nunamummá kétena máitana Îtun óíkoma mamá aokaríq kéitana wení wáqtôgoma wayámmá auréna miráuma ókáá kamá tágaraiye. 30 ánibo kaayaq-nákórátá Îtute watáama tirááye. min-nákámá Mótetiyaa Iráíyae. 31 yenákámá tágama-yataakaraq kukéta máqte-qtataariq éna Îtuma Yérútáárebaq puíníqtaba watáama tirááe. 32 Pítaagaraq kaayaq-nákátí yúrakoma yúgáibaaq itata yú wagínéta urááe. miráimanibo yemá waguréta máqeta anaaékaq itó-uma máeta Îtuni tágama-yataakaraq Mótetiyaa Iráíyati tágama-yataaqa aónaraane. 33 Mótetiyaa Iráíyama Îtumma ayuwéta kóiye. kéoyana Pítaama Îtumma maará-tima-amikaiye: “kawáá-nákô, ketáámá maakáq máunataama minnâ íráqône. ketáámá kaumo-námmá ónúnataae. móra-namma ení naané. móra-namma Mótetini naané. ánibo móra-namma Iráíyana naané.” téna Pítaama tiráiye. ánibo Pítaama íma ítama arútárenaboana min-áímmá tiráiye. 34 Pítaama min-áímmá kétena máiqtaba móra-konnakoma yawááq-umayikaitata yemá yáaqtaba urááe. 35 ánibo móra-aikoma maará téna mi-kónnápíké tiráiye: “maannáma ketáanine. kemá wemmá awaaméqá umákaraune. keráwáqá wenáama ítáaro.” téna min-áíkómá tiráiye. 36 min-áíkómá mirá-timatuwaitata yemá aónaamma Îtuma wenamáa máqe-uraiye. ánibo yemá yóyau kawaa urááe. mi-kánááráqá mi-qtátááqô aónaaqtabama móra-nakomma íma timá ámikaae.\nmóra-iyapogopimma waátáma máin-iyapoma Îtu mamá atóbamakaraiye.\n37 aabáyaama min-ánúmá yuwéta kúmówana taíbaq-wayukama Îtumma aapaké kun aónaraae. 38 ánibo mi-káyúkábíkémmá móra-nakoma anókaq wááqa yumátuwena maará-tiraiye: “yirááti-nako, kemá inaa kétune. emá ketáanikomma aónaao. kemá wemmá wenamáa kímora-iyapoma ákáraune. 39 ánibo mórama táí-aagoma min-íyápómá yáqtoqma akoqnáá uráitana páátákáá wááqa kéitana mamá aíbôriq kéumakaitana óyaupikema wayán-ágárégómá ôriq kéiye. mi-táí-áágómá áú-aiqa aména íma yuwéna kégoiye. 40 kemá ení iyápó-annayaba mi-káátágómá matuwaígáae téq inaa túnnamanibo yemá kanaaráq íma kématuwaae.” téna Îtumma timá ámikaiye. 41 Îtuma yauwéqma tiráiye: “keráwáqá aarawaamá maa-kánááráq-wáyúkámá itáíq-itaiq íkéowanaboana keráwáqtí tíyakoma táíq éna íkárutaiye. kemá náaraq umá kanaawaq keráwáqtéma máeraq keráwáqtí ummaamá mayánúnô? mirá-timatuwena min-nákómmá timá ámikaiye: “ení iyápóma awíqme maabáq iyo.” téna Îtuma tiráiye. 42 min-íyápómá aapaqá kéiqtaba mi-táí-áágómá min-íyápómá mamá awéqtáma iyaabótukaiye. miráitana Îtuma waátáma aamá awáágútuwena min-íyápómá mamá atóbama aboámmá ámikaiye. 43 minnáyaba máqte-kayukama Áánûqtuni anón-akoqnaama aónatuweta iyánáaq urááe.\nÎtuma puíníqtaba kaumobáq tiráiye.\nánibo mi-káyúkámá Îtuma máqteniq i-qtátááqtábá netuq-yúyánámmá kéitaawana Îtuma wení iyápó-annama maará téna timá yímikaiye: 44 “keráwáqá maan-áímmô túnnama taákau makéra ítama arútáaro. pááqya-kanaabima anaaékaqa Waayúkagoni Áráaqa waayúkati iyáápi maránóe.” téna Îtuma tiráiye. 45 miráimanibo iyápó-annama min-áímmá íma ítaraae. min-áíkóní áaikoma yepímmá aúyokuraitataboata íma ítama arútáraae. miráitata yemá ikatîq éta Îtumma min-áíkóní áaiqtabama íma ítama aónaraae.\nnáawaq anómma máiyo?\n46 yemá iyápó-annama itó-uma ánateta aamá téite éta náawaq anómma uyátá-maqma máiyo tirááe. 47 ánibo mirá-yúyánámmá iyápó-annati íyáqnobaq wáitana pááqyan-iyapoma awíqmena má-ito-umakaraiye. 48 ánibo Îtuma maará téna timá yímikaiye: “móra-nakoma ketíwîkaq maa-pááqyán-íyápómá áwáqnaa énama minnâ kemmá tíwáqnaa íniye. ánibo móra-nakoma kemmá tíwáqnaa énama minnâ kemmá timátíkáitaq yúnna-waigomma Áánûqtuma áwáqnaa kéiye. máqtemma keráwáqtí aúkáapikemma móra-nakoma miráuma pááqyan-iyaporaa umá maénama wemá uyátá-maqma anó-naqa mániye.” téna Îtuma tiráiye.\nmóra-nako keráwáqá íma namuroíq umátikai-naqa minnâ keráwáqtí aanábóé.\n49 Yóáanema yauwéqma tiráiye: “kawáá-nákô, ketáá móra-naqa aónáúnataama enáwîkake táí-aagomma kématuwaiye. miráimanibo wemá ketááí tinaaémma íma kéwaraipoataa ketáá aammá áunakaraunatae.” téna Yóáane tiráiye. 50 miráitana Îtuma timá ámikaiye: “keráwáqá min-nákómmá íma aammá áunakaaro. móra-nakoma keráwáqá namuroíq íumatikenama wemá minnâ keráwáqtí aanábómíye.” téna Îtuma tiráiye.\nyaímma Taméria-wayukama mááqa aúyaketa Îtumma paábaq watukááe.\n51 Áánûqtuma Îtumma awíqmena wenôpaq uwínî-kanaama waaqókáq uráiye. miráitana Îtuma Yérútáárebaq ónáae téna mimórá aúyánámmá ítama yarútaiye. 52 ánibo Îtuma yaímma-wayukama timáyíkáitata aamá maméta áqnáabaq urááe. aamá maméta kó-kayukama Taméria-wayukati pááqya-marupaq uyábéketa Îtumma yokaa umákaneta urááe. 53 miráimanibo mi-márúkáq-wáyúkámá Îtumma awíqmeta yeqtí naaúpaq uwíyábá íma yíkaraiye. yemá ítaraae. Yérútáárebaq yeqtí namuro-wáyúkámá máápaq witatabóata Îtumma íawikaae. 54 kaayaq-íyápó-ánnámá Yêmitiyaa Yóáanema min-ááímmá yenákámá aónatuweta Îtumma maará-tima-amikaaye: “uyátárai-nako, ketáá Áánûqtnopake iramá ááyaananataa mi-káyúkámá kun agamá kautíníyô?” téta tirááye. 55 miráimanibo Îtuma waeréna min-nákámá min-ááíqtábá yiwááguraiye. 56 ánibo yemá mikáké ôq-marupaq urááe.\nmóra-nakoma Îtun anaaé waráné i-náré.\n57 yemá aapaq maré kéowana móra-nakoma Îtumma maará-tima-amikaiye: “máqte-marupaq wíné innabáqá kegáráq anaaé waqmé ónúne.” téna tiráiye. 58 ánibo Îtuma wemmá makáqma aónanena timá ámikaiye: “abááq-íyákómá muríánóbáq kémaitana numagómá ánáamma umárena kéwaimanibo Waayúkagoni Áráaqa waénúna-namma íma wáiye.” téna tiráiye.\n59 ánibo Îtuma káqo-nakokaraq timá ámikaiye: “emá ketinaaé waraao.” téna titana min-nákómá maará-tiraiye: “kanaaráq tiyúwénaq ketibomá ko mamá uqtamá kátuwerabiyo?” téna tiráiye. 60 ánibo Îtuma timá ámikaiye: “ibáqyuwaao. yemá keqtábá íma itéta pukáa-kayukaraa-kayukama iyúwénata pukáíya-kayukama uqtamáyíkáaro. ánibo emá uré Áánûqtuma yabíkái-kayukayaba átê-wataama mó-tima-yimiyo.” téna Îtuma tiráiye.\n61 ánibo keqnáámmá móra-nakoma tiráiye: “uyátáraana-nako, kemá enanaaé waránáá kéunamanibo emá kanaaráq tiyúwénaq ketí waayúkama tiyááma mó yímíqma máéro timá yíkátuwero.” téna tiráiye. 62 ánibo Îtuma maará-tima-amikaiye: “waayúkama náayubi Áánûqtuni aakaq áaimma átáma wínéna kéimanibo aati-aatimá anaaépaq naayón-ááíqtábá waéqma káonaipoana Áánûqtuma yabíkái-kayukabimma kanaaráq íuwiniye.” téna Îtuma tiráiye.


Shádiʼááhdę́ę́ʼ haltsooítah chʼał binááʼ dį́įʼii - Wikiibíídiiya\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bitsiitsʼiin Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Biyáázh Tsʼǫʼasánígíí Chʼał Tsinlátah chʼał dóó bikʼéí Shádiʼááhdę́ę́ʼ chʼał\nShádiʼááhdę́ę́ʼ haltsooítah chʼał binááʼ dį́įʼii éí tsinlátah chʼał dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pleurodema brachyops" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 0.5–1di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí niłhin dóó łibáago naashchʼąąʼ dóó yistłʼin; bitéél éí łigai; binááʼ éí diłhił.\nShádiʼááhdę́ę́ʼ haltsooítah chʼał binááʼ dį́įʼii éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.


Yakʼusda bughunek: k’andit khunek neba lhaidinla Whel'a 'En Hubube 'Ut'en K'ah 1\nLuke, ndun Theophilus dahooja yulhni\n1 Sulh dune Theophilus, dahooja. 'Udechoo khunek 'uk'une'úsduguz, 'i 'uk'une'zíguz, 'i Sizi nts'oh tune'úst'en 'ink'ez nehodulh'eh 'et hubugha ndet bube 'ut'en whe' yudilh'en, 2 'ink'ez ndet dzin nduk yak'uz whenája 'et whuts'un. 'Et nduk yak'uz nateltelh whutsuh, ndunnah dune whel'a 'en hubulhtsi, 'en Ndoni bugha huba nahezya. 3 Sizi dazsai hukw'élh'az dit lanezi (40) dzin ndoohoolyez lhat hoh hubunalhts'et nusiya, 'et whuz na'a 'alha khuna 'aw whuts'u hoodódlai ghaít'ah. Hinilh'en 'ink'ez Yak'usda dune k'úne' bul'en hubugha hubulh yálhtuk.\nNdoni buts'uh yoosdzi\n4 'Et 'ilhoh hudelhts'i, Sizi khúnek bughu nini'ai hoh ndo búlhni, “Jerusalem huwu toohdelh gunih! Se'aBá ye nuhwhuts'un náhezya, 'i huba oolh'i. Ndai nuhgha tet'alh, 'i bugha 'ún whudusni inle. 5 John dune too be 'ulh'en, 'en too, 'i be too be' 'un whulh'en inle, 'et whunts'ih 'aw lhadzin ilah inle t'eh, 'et whusawhútelts'ulh, se'aBá 'en Ndoni nuhts'uh tl'aidute'alh 'ink'ez nuhyudútelts'ulh. 'Et whuz na'a too bé' 'un whutelilh,” hubúlhni. 6 'Et whel'a 'en Sizi teh 'ilhunahuwésdel hoh 'et Sizi hiyoodulhkut, “NeMoodihti, 'aw 'et ih whusahónzut Israel hubuts'uh hainzut doo chah zeh 'uyoon yun k'ut whut'en bumoodih nahutedleh?” 7 'Et Sizi ndo búlhni, “Nts'oh t'eh 'uwhuténilh, 'aw nuhwheni nt'eoonohzin huba cha'hóot'ah. Se'aBá, 'en zeh nt'eooninzun. 8 'Et whunts'ih Ndoni nuhyudélts'ut t'eh, soo nuhdzi ulhtus hoh Jerusalem 'et si suba dune whunulhtun tehle, Judea yun k'ut nduhóolcho, Samaria yun k'ut, 'ink'ez ndi yun k'ut nduhóolcho chah,” hubúlhni.\nSizi Gri yak'uz whenája\n9 'Et ndi yughu yaílhtuk hoh, 'aw 'et nduk yak'uz whenája. 'Aw 'et hinilh'en hoh, kw'us yuh ts'ih hoolah suli. 10 'Et 'awhuz nduk yak'uz ts'ih hika ités'en hoh khunyaz nanah dune lheyul 'i be dune hinli hubuzih hube hóodiltsai. 11 “Galilee whut'en, di ka 'et nudelhúya 'ink'ez nduk yaz ts'ih whunulh'en? Ndun Sizi nduk yak'uz ts'ih nuhwhughu whenája k'an nulh'en nduk yak'uz whenája, whuz na'a zeh whusanátedalh,” hubuhútni.\nTenahudutedli huba 'et 'ilhohowudulh\n12 'Et whel'a 'en dzulh Olive hiyúlhni, 'i hiye nádidel hoh Jerusalem ts'ih lhgha hudindel keyah whuts'un dzuh nilhdza 'uhoont'ah. 13 Jerusalem ts'ih lhgha hudindel hoh, 'ahoh nduk koo huwhut'i danáhundel. Peter, John, James 'ink'ez Andrew, Philip 'ink'ez Thomas, Bartholomew 'ink'ez Matthew, James Alphaeus buye', Simon Lizwif ba huwu daóodit'ah, 'ink'ez Judas James buye', 'en 'et koo húdelhts'i. 14 'Ahoolhyez 'ilhunahuwudulh tenahudutedli hukwa. Ts'ekoo bulh chah, Sizi bulhutsinkah, 'ink'ez Mary be'ama chah, ts'iyawh tenahududli.\n15 'Et hoh da dzin yugha hodil'e 'ilhohuwezdel ('ilho 120 'uhut'en dune). 'En hubutah Peter hubulh yatélhtuk ka didinya, 16 'ink'ez ndo búlhni, “Sulhutsinkah ndi Yak'usda bughunek 'uk'une'úsduguz, 'i 'et lhaóodoneh huba' hoont'ah. Ndet David hó'en Ndoni 'en bugha Judas datenilh 'et yughu yalhtuk. Judas 'en hobunelhtan hoh, hoh da Lizwif Sizi hiyílhchoot inle. 17 'En chah nelh 'óot'en ka 'utuhaílhti inle. 'Et huwa Judas wheni k'una'a en chah whel'a inle.” 18 (Ndi sooneya Judas bugha ínenkat tinta' 'ant'en 'et huwa 'i be yun lhadínt'ah, 'i ye'onket. 'Et Judas nadelduz 'ink'ez buyust'e ndulhcho hoh bé buyáh hawheltal. 19 Jerusalem whut'en ts'iyawh whulh 'úhudants'o 'et nahahoozi “Akeldama” huwhútni. 'I khunek, “Uskai Yun” ni hoh 'utni. 20 Peter 'et chah ndutni, “Yak'usda bughunek 'uk'une'uzguz, 'i k'ut “Shun” hiyúlhni, 'i ndutni,\n‘Bukoo 'aw dune chahóot'ih hoole.’\n'Ink'ez chah ndutni,\n‘Bube 'ut'en k'ah 'uyoon yuk'enadóoja.’\n21-22 “Et huwa 'uyoon netaóoya Sizi Gri dinadija hubugha nela ts'ah'un 'udooni ka. Ndun dune 'utaháztelhtelh, 'en 'ahoolhyez huba nelh 'ét'en inle, 'en 'uztelilh. 'Udechoo Sizi neMoodihti nelh tezya da 'et whuts'un, 'et ndet John dune too be 'ulh'en too bé' yinla da 'ink'ez nduk yak'uz negho whenája 'et whuts'un.” 23 Hukw'elh'az Peter budáni, 'et nanah dune, 'en 'utahaóobahalhti. 'Ilhunuh Joseph 'en Barsabbas hiyúlhni, Justus chah hiyúlhni. 'Et 'ilhunuh chah 'en Matthias hiyúlhni. 24 'Et tenahududli hoh nduhútni, “NeMoodihti nyun ts'iyannah dune budzi yuh téoonínzun. 'Et huwa whunénilhtun k'us ndan 'en neba 'utuhaílhti. 25 Judas tinta' 'ant'en hoh nts'e huba 'int'ah ts'ih wheínya, 'et huwa ndan yuk'enádutedalh, 'en whel'a whunénilhtun ndan simba 'uts'ooleh.” 26 'Et nahúlt'ah huboozi tse k'ehanguz 'ink'ez 'un hinduntelhmul, k'us ndan boozi nduk nádelhts'ut, 'en 'utahaitelhtelh. 'Et ndúja hoh Matthias 'en whel'a 'en lanezi 'o 'at 'ilhunuh hinli hoh butanínya.


Mbaʼin makáwíin náa fin. Xú káʼnii gándoo gátani ikháánʼ rá.\nATRAXNUU NÁA Acholi Afrikáans Albanés Alemán Amárico Armenio Aymara Batako toba Becol Bengalí Birmano Bislama Búlgaro Cakchiquel Camboyano Catalán Cebuano Checo Chichewa Chino mandarín (simplificado) Chino mandarín (tradicional) Chitonga Chitumbuka Chiyao Chokue Cibemba Cingalés Citonga Congo Coreano Criollo haitiano Croata Dangme Danés Efik Endebele Endebele de Zimbabue Endonga Enzema Eslovaco Esloveno Español Estonio Ewé Finlandés Fiyiano Francés Ga Garífuna Georgiano Griego Guaraní Gujarati Hausa Hebreo Hiligaynon Hindi Hiri motu Hmong (blanco) Holandés Húngaro Iban Ibo Ilocano Indonesio Inglés Isoko Italiano Japonés Kannada Kaonde Kayin sgaw Kazajo Kikamba Kikongo Kikuyu Kiluba Kimbundu Kiniaruanda Kirguís Kiribatiano Kirundi Kisonge Krío Kwangalí Kwanyama Lifu Lingala Lituano Luganda Lunda Luo Luvale Macedonio Malayálam Malgache Mam Mambue-Lungu Maratí Maya Mazateco de Huautla Mixe Moré Nepalés Ngäbere (o guaymí) Noruego Nyaneka Náhuatl de la Huasteca Náhuatl del centro Náhuatl del norte de Puebla Osético Otetela Pangasinán Panjabí Papiamento de Aruba Papiamento de Curazao Persa Polaco Portugués Quechua ayacuchano Quechua boliviano Quichua de Imbabura Rumano Runyankore Ruso Sango Sepedi Serbio Serbio (alfabeto latino) Sesoto de Lesoto Setsuana Shona Sidama Silozi Sranangtongo Suajili Suajili del Congo Sueco Tagalo Tahitiano Tai Tamil Telugu Tigriña Tivo Tok pisin Totonaco Tshiluba Tsonga Tsotsil Turco Tuvaluano Twi Tártaro Ucraniano Umbundú Vendal Vietnamita Wallisiano Waray-Waray Wayuunaiki Xhosa Yoruba Zandé Zapoteco del Istmo Zulú me̱ʼpha̱a̱ Árabe Ñanya\nRÍ KAYÁ EDXU̱U̱ NÁA INUU I̱YI̱I̱ʼ | LÁ GÍʼ MÁ MIJNGII FIN RÁʼ.\nMbaʼin gakáwíin. Ikháánʼ rá.\nNáa Biblia naʼthúlúʼ rí fin maʼni gakhi̱i̱ wéñuʼ. Ikhí naʼthí: “Numu ri mapu-mba gaʼko mariga, ri asjndo nimba miʼ-tsu tariga asjndo naki niguiʼdu niriga numba, asjndo xuguiʼ [...]. Xi numu ri taxtriga mbiʼi riuʼun, asjndo nimba xabo maxajriyaʼ xuʼkue-no” (Mateo 24:21, 22). Mú ma̱ngaa naʼthí rí makuwá bi̱ makáwíin: “Numbaaʼ na̱jkha̱ ranújngoo, [...] mú bi̱ naʼni rí nandoo Dios maxtáa kámuu mbiʼi” (1 Juan 2:17).\nNdiéjunʼ eyóoʼ maguma mu makáwáanʼ rá. Lá ndayóoʼ mu̱ʼgua̱ ruraxi̱i̱ rí majmulúʼ ráʼ. Na̱nguá. Rígi̱ nindxu̱u̱ xtágabu rí naxná Biblia: “Numuu dí xúgi̱ kaʼnii manda̱wo̱ʼ, xú káʼnii xa̱bu̱ gíʼmaa mani̱ndxa̱la ikháanʼ rá. Gíʼmaa muni rí nandoo Dios ga̱jma̱a̱ rí mikaʼwu, rí makuwaanʼ xawii wéñuʼ ga̱jma̱a̱ garmáʼáan a̱jkia̱la mbiʼi ndrígóo Jeobá” (2 Pedro 3:10-12). Rí “manda̱wo̱ʼ” ni̱ndxu̱ún Xa̱bu̱ Ñajunʼ bi̱ ra̱míjínʼ bi̱ kuwa náa numbaaʼ rígi̱ ga̱jma̱a̱ xúgínʼ bi̱ numbañún ga̱jma̱a̱ tsimbayíí Xa̱bu̱ Ñajunʼ ndrígóo Dios. Nakujmaa kaʼwu rí á mu nuraxi̱i̱ rí muguaʼdáá wéñuʼ xáʼni káwáanʼ índo̱ gáʼkha̱ fin.\nRí phú gajkhun, makáwáanʼ á mu ikháanʼ najmañulúʼ nuʼni xóo eyoo Dios ga̱jma̱a̱ dí manindxu̱lúʼ xa̱bu̱ jmbii náa ikhaa (Sofonías 2:3). Xúʼni̱ xóo eni mbaʼin xa̱bu̱ bi̱ tsenimbu̱ún rí kuwáanʼ iwáá mbiʼi, gíʼmáanʼ ‹makuwáanʼ xawii ga̱jma̱a̱ xambumulú mbiʼi ndrígóo Jeobá›. Bi̱ nutaraʼa numuu Jeobá ma̱ndoo musngááʼ ga̱jma̱a̱ Biblia ndiéjunʼ rí eyóoʼ matani mu makríñanʼ.\nGajmañaʼ ndiéjunʼ nindxu̱u̱ ajngáa rí májánʼ, ndíjkha rí gíʼdoo wéñuʼ numuu, ga̱jma̱a̱ ndiéjunʼ gíʼmaa muʼni rá.


Boomerang Scooby Doo! The Mystery Begins (2009) Tom and Jerry in Shiver Me Whiskers (2006) Cartoon Network Regular Show The Amazing World of Gumball Ben 10: Omniverse Dragons: Riders Of Berk Adventure Time CBBC Naomi's Nightmares of Nature HH: Gory Games ... Friday Download Strange Hill High Roy CBeebies ... Let's Play Get ... Something Special: Out and ... ... Mister Maker Andy's ... Nina ... Justin's House Tree Fu Tom ... Nickelodeon iCarly Teenage Mutant Ninja Turtles Fred: ... Fred: ... iCarly Victorious How to Rock Nick Jr Go Diego Go! Bubble Guppies ... ... ... ... ... ... ... ... Thomas and Friends Dora the Explorer Nicktoons Kung Fu Panda: Legends of Awesomeness Tuff Puppy SpongeBob SquarePants SpongeBob SquarePants SpongeBob SquarePants SpongeBob SquarePants Disney Channel Shake It Up Good Luck Charlie Wizards of Waverly Place Wizards of Waverly Place Wizards of Waverly Place Ant Farm Jessie ... CITV ... Fleabag ... Horrid ... Horrid ... Kung Fu Dino Posse Pokemon: BW Adventures In Unova ... The Looney Tunes Show Wolves, ... The Aquabats Super Show Cartoonito LazyTown LazyTown Bananas In Pyjamas Bananas In Pyjamas PopGirl Two Of A Kind Zoey 101 Really Me Lizzie Mcguire Sabrina The Teenage Witch Life with Derek Disney Junior Mickey Mouse Clubhouse Henry ... Doc McStuffins Doc McStuffins Jake and the Neverland Pirates Jake and the Neverland Pirates Sofia The First ... Baby TV ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... Draco ... ... ... ... ... ... ... ... Popiz ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... Tulli ... ... Add Channel


Atseentélí bichʼahígíí - Wikiibíídiiya\nAtseentélí bichʼahígíí éí tązhii dóó naaʼahóóhai dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pauxi pauxi" deiłníigo dayózhí.\nDíí atseentélí bikąʼígíí éí bitsʼíís diłhił; bidaaʼ éí łichííʼ. Bitsʼíís éí 2.5–2 adéesʼeez[?] áníłtso. Baʼáádígíí éí bikąʼígíí yił aheełtʼée łeh; łaʼ éí dibéłchíʼí dóó yishtłizhgo ndaashchʼąąʼ ndi.\nAtseentélí bichʼahígíí éí tsin bineestʼąʼ deiłchozh dóó chʼil binááʼ deildeeł.


Łeeyiʼ nahakʼízii - Wikiibíídiiya\ntʼáá hazhóʼó Shádiʼááhjí Naakaii Łizhiní Bikéyah dóó Náhookǫsjí Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyah\nŁeeyiʼ nahakʼízii éí chʼosh bijáád hastáníjiʼ atah daasdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Gryllotalpidae" deiłníigo dayózhí. Łeeyiʼ nahakʼízii nahasdzáán bikáaʼgi ákwíí shį́į́ ałʼąą átʼé; Shádiʼááhjí Honeezkʼazii hoolyéedi tʼéiyá díí chʼosh ádaadin.\nDíí chʼosh éí 1–2di asdzoh[?] áníłnééz, áádóó éí bigaan nteelgo ntsxaa; nááná éí dibéłchíʼí dóó łizhingo naashchʼąąʼ łeh.\nAzhą́ łeeyiʼ nahakʼízii tʼóó ahayóí ndi doo yitʼį́į da łeh — tłʼéeʼgo tʼéiyá niʼtátʼah naakai. Łaʼ éí biyáázh nahachagii ndahalin, náánáłaʼ éí wáláchííʼ ntsaaígíí ndahalin.\nŁeeyiʼ nahakʼízii éí chʼil bikétłóól dóó tłʼoh deiłchozh; łahda łeeyiʼ chʼosh ałdóʼ deildeeł.\nŁeeyiʼ nahakʼízii niʼtátʼah hiná.


Atʼaʼ yiltʼąąʼí yąąh dah sidáhígíí (chʼosh ntsxaaígíí) - Wikiibíídiiya\nAtʼaʼ yiltʼąąʼí yąąh dah sidáhígíí (chʼosh ntsxaaígíí)\nAtʼaʼ yiltʼąąʼí yąąh\nAtʼaʼ yiltʼąąʼí yąąh dah sidáhígíí éí Eʼeʼaahjí dóó Bitsį Yishtłʼizhii Tónteel bikáaʼgi kéyah dah siʼánígíí dahólǫ́, áádóó éí nihookááʼ chʼosh bikágí ntłʼizí tʼáá ałtso yilááh ádaníłtso.\nAtʼaʼ yiltʼąąʼí yąąh dah sidáhígíí éí daʼałchozhgo naakai łeh; atʼaʼ yiltʼąąʼí dóó tsin bineestʼąʼ deiłchozh łeh. Łahda tsisteeł yázhí haalzheehgo naakai ałdóʼ. Biláshgaan éí bee ótsagí nahalin, áádóó éí yitah yéigo hółdzil; mágí bichʼiyąʼ (atʼaʼ yiltʼąąʼí bineestʼąʼ) ahánéíhash.


Łeeyiʼ naałʼaashii yishtłizhígíí - Wikiibíídiiya\nŁeeyiʼ naałʼaashii yishtłizhígíí éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah daasdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Nemesiidae" deiłníigo deiyózhí. Łeeyiʼ naałʼaashii yishtłizhígíí éí nahasdzáán tʼáá siʼą́ą́ ńtʼę́ę́ʼ bikáaʼgi dahólǫ́, tʼáá hazhóʼó Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí; adóó éí 300 alʼąą ádaatʼé.\nDíí naałʼaashii éí 1–2di asdzoh[?] ádaníłtso. Bitsʼíís dóó bijáád éí dibéłchíʼí dóó yishtłizhgo ndaashchʼąąʼ łeh. Chʼosh dóó naaldlooshii yázhí éí bichʼiyąʼ.\nDíí naaltsoos 9 Tʼą́ą́tsoh 2022 yoołkáłę́ędą́ą́ʼ łahgo ályaa.


Tééhodootłʼizhí - Wikiibíídiiya\nTééhodootłʼizhí éí Hoozdo Hahoodzodi áhootʼéego bił hazʼą́; áádóó éí bílaʼashdlaʼii náóltahígíí biniiyé náhásdzo. Tó Oostsʼąʼ Áłtsʼíísí Bił Hahoodzo biyiʼdi éí kin dah shijaaʼ.\nTééhodootłʼizhí éí 32.26 tsinsitą́ dikʼą́ągo[?] áníłtso, áádóó áadi 23,765 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́ (díí éí 2010góó yihah yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ).DÍNE WÓLTAʼ\nTééhodootłʼizhí éí 31°51′00″ NHK dóó 111°00′00″ EʼE-gi bił hazʼą́. Tééhodootłʼizhí éí tónteel bikááʼdóó deigo 2,980 adéesʼeez.GNIS


Shádiʼááhdę́ę́ʼ haltsooítah tłʼiish ntsaaígíí - Wikiibíídiiya\nhaltsooítah tłʼiish ntsaaígíí\nShádiʼááhdę́ę́ʼ haltsooítah tłʼiish ntsaaígíí éí tłʼiish daantsaaígíí dóó bikʼéí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kintaaʼanéhé Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Epicrates assisi" deiłníigo dayózhí.\nDíí tłʼiish éí 2–4di adéesʼeez[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ.\nShádiʼááhdę́ę́ʼ haltsooítah tłʼiish ntsaaígíí éí naʼastsʼǫǫsí dóó tsídii yilghał łeh; naʼashǫ́ʼii dóó chʼał éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.\nLast edited on 2 Atsá Biyáázh 2022, at 22:18


Tsinyiʼ dahiitį́hii bizééʼ diłhiłígíí - Wikiibíídiiya\nTsinyiʼ dahiitį́hii bizééʼ diłhiłígíí éí yótʼáahdi tsídii dóó dahiitį́hii ndaashchʼąąʼígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Calliphlox amethystina" deiłníigo dayózhí.\nDíí dahiitį́hii éí 3.5–4.5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibáago dootłʼizh; bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí diłhił; bidaaʼ éí áłtsʼózí. Bikąʼígíí éí bitéél łibá dóó bizééʼ diłhiłgo łichííʼ. Baʼáádígíí éí bitéél łitsxo dóó bizééʼ dinilgai.\nTsinyiʼ dahiitį́hii bizééʼ diłhiłígíí éí chʼil bijeeh deidlą́.


Matthew 4 DOGNT - Eyı tł'axǫǫ̀ Zezì wehłı̨ı̨ yeèhdzà ha - Bible Search\nZezì wehłı̨ı̨ yeèhdzà\n1Eyı tł'axǫǫ̀ Zezì wehłı̨ı̨ yeèhdzà ha Yedàyeh Nezı̨ı̨ ekìı-ka nèk'e ts'ǫ̀ ayį̀į̀là. 2Ekǫ dı̨ènǫ dzę ts'ǫ̀ t'asìı wı̨ı̨zìı wewàhǫǫdì-le, eyı tł'axǫǫ̀ sıì bò ghaewıì ajà. 3Wehłı̨ı̨ Zezì gà nììtła, hadı, “Nǫ̀htsı̨ Weza anet'e nı̨dè, jǫ kwe whelaa sìı neyatıì t'à łèt'è gìhłè anele,” yèhdı.\n4Zezì yets'ǫ̀ hadı, “Dıı hanì dek'eèhtł'è hǫt'e: ‘Dǫ sìı łèt'è zǫ t'à eda nıìle. Nǫ̀htsı̨ weyatıì hazǫǫ̀ t'à eda hǫt'e,’ ” yèhdı.\n5Eyı tł'axǫǫ̀ wehłı̨ı̨ Jerusalem ts'ǫ̀ yeèhchì. Ekǫ Nǫ̀htsı̨kǫ̀-gocho weka dagǫǫwà nèyeèchì, 6hayèhdı, “Nǫ̀htsı̨ Weza anet'e nı̨dè ı̨zhıì hodàdı̨ı̨ghà. Dıı hanì dek'eèhtł'è ne t'à:\n‘Nǫ̀htsı̨ edeyak'eet'ı̨į̀ ts'ǫ̀ dıı hadı ha, “Hotıì wexoahdı.” Kwe k'e dets'aı̨tà ch'à yak'eet'ı̨į̀ edılà t'à danegìhtè ha ne,’ ” yèhdı.\n7Hanìkò Zezì yets'ǫ̀ hadı, “Dıı hanì sı dek'eèhtł'è hǫt'e: Nǫ̀htsı̨ naxıts'ǫ̀ K'àowo sìı t'asìı nezı̨-le t'à weahdzà ha nıìle,” yèhdı.\n8Wehłı̨ı̨ k'achı̨ Zezì shìh sıì danı̨ı̨chàa k'e nèyı̨ı̨htı̨ gà dıı nèk'e hazǫǫ̀ xèdaat'ı̨ı̨ gòlaa sìı yeghàedaà ayį̀į̀là. 9Wehłı̨ı̨ yets'ǫ̀ hadı, “Sets'ǫ̀ nàgòneehgè xè seghàsǫı̨dı nı̨dè dıı hazǫǫ̀ neghàehłe ha,” yèhdı.\n10Zezì yets'ǫ̀ hadı, “Wehłı̨ı̨, sets'ǫǫ̀ naı̨tłe! Dıı hanì dek'eèhtł'è hǫt'e: ‘Nǫ̀htsı̨ naxıts'ǫ̀ K'àowo sìı ededı̨ zǫ wets'ǫ̀ nàgòahgè ha hǫt'e, eyıts'ǫ ededı̨ zǫ wek'èaht'e ha hǫt'e,’ dek'eèhtł'è,” yèhdı.\n11Eyı tł'axǫǫ̀ wehłı̨ı̨ yets'ǫǫ̀ nàèhtła. Ekòet'ıì yak'eet'ı̨į̀ Zezì gà nègı̨ı̨de xè yeghǫ shètı̨ gıghàı̨dì.\nZezì dǫ hoghàehtǫ xèhoį̀hwho\n12Zezì, John-Baptıst wedaàtǫǫ̀ agı̨į̀là ghǫ ıìkw'o ekò Galılee nèk'e ts'ǫ̀ anajà. 13Kǫ̀ta Nazareth nàı̨dè tł'axǫǫ̀ kǫ̀ta Capernaum nàdè ajà. Eyı kǫ̀ta Zebulun eyıts'ǫ Naphtalı gınèk'e, tı nechàa whehtǫ gà gòɂǫ. 14Eyı sìı nakwenàoɂǫǫ Isaıah weyatıì k'ę̀ę̀ agòjà, dıı hadı ı̨lè:\n15“Zebulun got'ı̨į̀, Naphtalı got'ı̨į̀, eyıts'ǫ dǫ tı nechàa gà nàgedèe sìı, aàhkw'ǫ. Jordan deh nìɂàa gà nàahdèe sìı, eyıts'ǫ Galılee got'ı̨į̀ dǫ eyıì-le xàɂaa ta nàahdèe sìı aàhkw'ǫ.16Naxı̨ togoòtł'ò nàahdèe sìı dzęh naxık'e saı̨dı̨į̀ ajà, eyıts'ǫ naxı̨ ełaahde ha nìkw'oo sìı naxıxè sıì dzęh agòjà,” dek'eèhtł'è.\n17Ekìıyeè k'e Zezì dǫ hoghàgoehtǫǫ̀ ajà, hadı, “Edek'eahłı̨, naxınì eładı̨į̀ aahłe! Nǫ̀htsı̨ Wenàowoò k'ę̀ę̀ nèhòkw'ı ha ts'ǫ̀ whaà-le agòjà,” gòhdı.\nZezì t'akwełǫ̀ǫ̀ edecheekeè whehtsı̨\n18Zezì, Galılee-tì gà tabàa k'etło ekò ełechı nàke goaɂı̨. Įłè Sımon wìyeh (Peter sı wìyeh) eyıts'ǫ wechı Andrew. Łı-k'aàdèe agı̨ı̨t'e t'à mį̀ tègeehdè ı̨lè. 19Zezì gots'ǫ̀ hadı, “Sek'èahdè, dǫ łǫ ààhłì anaxehłe ha,” gòhdı. 20Ekòet'ıì edemį̀ ts'ǫǫ̀ nałegeèhtła gà Zezì k'èè łegeèhtła.\n21Ekǫ gots'ǫ nageèhde ekò k'achı̨ ełechı eyıì-le nàke goaɂı̨, Zebedee weza James eyıts'ǫ wechı John. Edetà xè elà yìı edemį̀ getł'ı̨ ı̨lè. Zezì, sek'èahdè, gòhdı t'à, 22ekòet'ıì elà eyıts'ǫ edetà ts'ǫǫ̀ nałegeèhtła gà Zezì k'èè łegeèhtła.\nZezì dǫ eyaelı̨ı̨ k'aàt'ıì agohɂı̨\n23Eyı tł'axǫǫ̀ Zezì Galılee nèk'e kǫ̀ta yàgòlaa sìı gota k'etło, ełègehdèe-kǫ̀ goyìı dǫ hoghàehtǫ. Nǫ̀htsı̨ Wenàowoò k'ę̀ę̀ hòɂǫǫ wegodıì nezı̨ı̨ t'à dǫ ts'ǫ̀ gode, eyıts'ǫ dǫ hazǫǫ̀ eyagı̨ı̨lı̨ı̨ sìı k'aàt'ıì agǫ̀ǫ̀là. 24Syrıa nèk'e hazǫǫ̀ wegodıì gıìkw'o t'à dǫ eyagı̨ı̨lı̨ı̨ sìı hazǫǫ̀ Zezì ts'ǫ̀ gogeèwa. Dǫ tàda deè t'à eyagı̨ı̨lı̨ı̨, dǫ ı̨nìłı̨ı̨ gıts'ǫ̀-èlı̨ı̨, dǫ edoo t'à eyagı̨ı̨lı̨ı̨, eyıts'ǫ dǫ gıkw'ǫǫ̀ ełaı̨dèe sìı hazǫǫ̀ Zezì k'aàt'ıì agǫǫ̀là. 25Galılee nèk'e gots'ǫ, kǫ̀ gòlaa Decapolıs gots'ǫ, kǫ̀ta Jerusalem gots'ǫ, Judea nèk'e gots'ǫ, eyıts'ǫ deh Jordan wetadà gots'ǫ, dǫ łǫ Zezì k'èè geède.


Dibé - Wikiibíídiiya\nBichʼah Łichíiʼii Bikéyahdę́ę́ʼ dibé ałchiní\nNáátsʼózídę́ę́ʼ tsétah dibé\nNaakaii Dootłʼizhii Bikéyahdę́ę́ʼ dibé ałchiní\nDibé éí Naaldlooshii Bikéshgaan Dahólónígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Ásáí Dineʼé Bikéyahdi hadahóólįįd jiní; dííshjį́į́góó éí nahasdzáán tʼáá siʼą́ą́ ńtʼę́ę́ʼ bikááʼgóó dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ovis" deiłníigo deiyózhí. Dibé éí tsostsʼid ałʼąą ádaatʼé.\nDíí naaldlooshii éí chʼil bitʼąąʼ dóó tłʼoh deiłchozh dóó ńdaʼatʼaał.


Act 13 | `AUY | STEP | Ántíoku-naopaꞌa Fasiꞌaénkóní waásifinkemba Maníkón-aai wésimatimen-kwaasiye uwáítáíꞌo un-kwáásíyé mésa moóráwigon-awiꞌa Páánápáasi úwana moóráwigo fafután-kwáásígón-áwíꞌa Símiyoni úwana moóráwigo Sáíríni-marafaken-kwaasigon-awiꞌa Rúsiyasi úwana moóráwigon-awiꞌa Mánéyeni wemá Éroti kawáágóní naaúmpaꞌo maéꞌéíwai úwana moóráwigo Sóro úwana úmai mésa\nManíkó Páánápáasinte Sóronte kísaumo tímakain-aai.\n1 Ántíoku-naopaꞌa Fasiꞌaénkóní waásifinkemba Maníkón-aai wésimatimen-kwaasiye uwáítáíꞌo un-kwáásíyé mésa moóráwigon-awiꞌa Páánápáasi úwana moóráwigo fafután-kwáásígón-áwíꞌa Símiyoni úwana moóráwigo Sáíríni-marafaken-kwaasigon-awiꞌa Rúsiyasi úwana moóráwigon-awiꞌa Mánéyeni wemá Éroti kawáágóní naaúmpaꞌo maéꞌéíwai úwana moóráwigo Sóro úwana úmai mésa 2 moórá-kanaa Fasiꞌaénkóní waási Maníkón-ímáyáá mósá marésa tómbá ímba nésa inaí aantembo sunkáꞌá Maníkóní Ufaen-ámútánkó simátimena séna Páánápáasinte Sóronte kesí kísauraꞌa íyáfasintinkaraumpo mindárai tiyúwáaro súwasa 3 tómbá ímbo nombá inaí aantemba sésa Maníkóní kísaurai máíwae sésa tineꞌá tiyáántamba taꞌótoresa tiꞌmárówasarai kurááye.\n4 Maníkóní Ufaen-ámútánkó Páánápáasinte Sóronte tiꞌmarówasarai Yóni-Máákaamba áíꞌmaesarai Ántíoku-naopaꞌa tuwésarai Sérúsiyaa-naopaꞌa kumésarai uwí-nónkóní afufumpim-báráfáꞌá áwíꞌa Sáíparasi-marafaꞌa kónae sésarai nompín-táómba taꞌótoresarai íyátesarai wémesarai 5 Sáíparasi-marafaꞌa Sárámisi-naopaꞌa mindómpín-táómpinkemba kumésarai Yúndaa-waasiti ámáán-daumpimpaꞌa Maníkón-aai simátímaꞌmaesarai kuyaná Yóni-Mááka túwaꞌnai úmaena kúwasarai 6 kaweꞌ-ááí simátímaꞌmaesa marapáꞌá wémesa Péfosi-naopaꞌa kuwaná moóráwigo mindáópaꞌa Yúndaa-waasigo ména wenáwíꞌa Pááyísási Kíríki-taafinken-awiꞌa Érímasi aitambá éna fintómó ún-kwaasi póna karoꞌá séna Maníkón-aai simátimundawi úne súwana 7 moóráwigo kámáni-kawaagon-awiꞌa Sésiasi-Porasi ména kaweꞌ-ímáyááwáráꞌ-wáásí póna Maníkón-aai isánae séna Páánápáasinte Sóronte táántowana Érímasi aitambá éna fintómó ún-kwaasigo kámáni-kawaagoe aasiyaasí maéꞌmaeꞌo úwai mérowana kámáni-kawaago Páánápáasinte Sóronte táántowasarai tuyaná Érímasiwaraꞌa téna 8 mindárai-taai tasímai taráísuwena kámáni-kawaago Ísun-aaisafena amankúnkúmba ifó séna mindárai-taai tasímai taráísuwowana 9 Sóro moórá-awiꞌa Póro Maníkóní Ufaen-ámútánkó wempímbá óraaꞌa uwánkowana Póro fintómó ún-kwaasigomba kááꞌa afuwéna 10 séna waántáwankon-árááꞌa po kaweꞌ-ánkóní namuro-wáásí éma seyaafá-sáwí-ímáyáágó empímbá óraaꞌa uwánkáímba po Fasiꞌaénkóní kaweꞌ-ámbá sáwíꞌo úmae iyóndasafena 11 káféꞌa Fasiꞌaénkó ení méyámbá amína aúramba kafíꞌwína tuwímbai-kanaa sámo káínda ímba awánáínone Póro súwana minúwóíyáámbá Érímasin-aúrampaꞌa kumeuꞌá uwágúwana siyáán-toꞌmaesamo níyane séna waási tiyaafáí úmae wénuwana 12 kámáni-kawaago Fasiꞌaénkón-aai iséna áátafena éna Fasiꞌaénkómó úmba awánéna séna Fasiꞌaénkón-aai éraiꞌ-aain-iye séna amankúnkúmba uráiye.\nPísíndiyaa-marafaꞌa Ántíoku-naopaꞌo kurááyan-aai.\n13 Póro weséꞌo wénuwaise Péfosi-naopaꞌa tuwésa nompín-táómba taꞌótoresa íyátesa wémesa Pámpíriyaa-marafaꞌa Pékaa-naopaꞌa mindómpín-táómpinkemba kúmúwana Yóni-Mááka tiyuwéna Yérúsaremufaꞌa kóúwasarai 14 mindárai marapáꞌá wémesarai Písíndiyaa-marafaꞌa Ántíoku-naopaꞌa wésarai Yúndaa-waasi ámáán-aaimo ísón-kanaaraꞌa Yúndaa-amaan-daumpaꞌa maraꞌá iméroyasa 15 aúfáífinkemba Maníkóní ámáámba Mósese agaimakómba simátimesa Maníkón-aaimo simátímakowi agaimakón-aai simátímúwasa Yúndaa-amaan-kawaa-waasi moóráwigomba aiꞌmárówana mindáraifaꞌa téna séna kentáásí waásiyaiyo aaimó wérainakaimo ékai kentáásí imáyáa símai asésinkaakaiyo súwana 16 Póro íyáfasinena séna ísáaro. Kesí Ísareri-waasiye fíꞌonkaa-waasi Maníkón-ímáyáámó mósá márááwiye ísáaro. 17 Naaófáꞌá Ísareri-waasiti Maníkó kentáá síwáꞌnásafena séna kesí waásin-owe súwasa fíꞌon-kwaasiti marafáꞌá Ísípi-marafaꞌa mésa sáwífaꞌ-waasi agáúwana Maníkó wení óraa-fasiꞌaemba wérontafena Ísípifakemba tíꞌmaena 18 máásai-marafaꞌa mátinkowasa sáwífaꞌ-aatai 40 aatai wénesa aasiyaasí Maníkóntáfésa sáwí-imayaa umbánifo Maníkó miwíyáꞌá káráwiyena ímba tiyuwówasa 19 Kénaani-marafaꞌa afakaeté-marafaken-kwaasi moórá-mora úmai mérowana Maníkó tínkambaena wéiyuwasa tuwímbai putásowana miwítí maramá maimaéna wení waási Ísareri-waasi mátimuwasa 20 mimbáráfáꞌá\nmésa sáwífaꞌ-aatai 450 aatai maiyáawe.\n450 aatai máúwana Maníkó moórá-mora-waasi kawáá-kísáúráꞌá íyáfasintinkafaꞌa kúwana Maníkón-aaimo simátímakowin-awiꞌa Sámúwéri íyámauwasa miyán-káwáá-wáásí taíꞌásowasa 21 Ísareri-waasi Maníkó ímba kentááráꞌá káráwiyinkwae sésa kentááfínkémbá moóráwigomo éna kentááráꞌá káráwiniye suwaná Maníkó séna Pénisaminin-andafakewi Kísin-ááninkon-awiꞌa Sóro káráwiyi-kisau máíníye súwana minkísáú wémaena 40 aatai maisuwówana 22 Maníkó minkísáú Sórompakemba Yésin-ááninkon-awiꞌa Téfítimba amúwana maúwana séna Téfíti kemó súndantemba wéifo aamoí uwánkaumne Maníkó siyáiye. 23 Naaófáꞌá Maníkó séna Téfítin-andafakembo ánaaembo íyáfasinankaandawi wemó éna Ísareri-waasi sáwíꞌo úmaimo mérempinkemba kaweꞌ-ámpáꞌá métinkainiye siyáimba Ísuntafena minéráíꞌ-ááí siyáiye. 24 Ísu ímba seyaafáꞌ-wáásí túrankaꞌo paápé urónkaꞌa Yóni nombó maitinkówi seyaafáꞌ-Ísárérí-wáásísáféna simátimena séna kentí sáwí-imayaa tínaaembo uwámeꞌo Maníkómpáꞌó tíyaꞌo éꞌa nombá maitinkánaumne súwasa miyá uwaná nombá maitinkéna 25 wení kísau ampáánkáꞌá taiꞌáíne úwana simátimena séna kentí imáyáagomo kentáféꞌo nááwaꞌiyomo sembá wéamuꞌmaraawi ímba kemá úmpo kesínaaembo tíndawi wemá óraako kembá íyáákaraifo wemó aaimó síndaraꞌo kemó sendá sáwíꞌan-iye Yóni siyáiye\n26 Póro simátimena séna kesí waási Émbaramun-andafaken-kwaasiye fíꞌonkaa-waasi Maníkón-ímáyáá mósá márááwiye ísáaro. Sáwíꞌo úmaimo méraampinkemba kaweꞌ-ámpáꞌó métínkáímba kentáásáféna Maníkó siyáiye. 27 Yérúsaremufaken-kwaasiye miwítí kawáá-wáásíyé sáwíꞌo úmaimo méraampinkemba kaweꞌ-ámpáꞌá métinkainiyemo siyáin-aai Ísuntafesamo siyáamba ímba imáyáa uráawe. Aasiyaasi-kánáá ámáán-aaimo ísón-kanaa Maníkón-aaimo simátímakowi agaimakón-aai aúfáífinkemba toráumai suwasá isésa Ísuntafesamo siyáamba ímba imáyáa uráafo tufúwana pukáifo mináúfáífínkén-ááí paápé uráiye. 28 Tufuwíyan-ambo saafá umbá ímba sáwíꞌa uróntafesa Páíratintafesa úwoi sésa tufuwínone siyáawe. 29 Maníkón-aai aúfáífimba Ísun-aai agaimakómba seyaafáꞌá miyá uwasá aaraa-táíyákémbá maimái óntan-aifimba máutamakowana 30 Maníkó pukómpinkemba íyáfasinankowana 31 ayáátáákaꞌa moórá-mora-kanaa wení waási túrankaꞌa paápé uráiye. Ímbo tufúkónkaꞌa Kárírifakemba Yérúsaremufaꞌa weséꞌo kuráawi pukómpinkemba íyáfasinenamo moórá-mora-kanaamo paápé urómba minkwáásí awánésa sésa awánáúndasaawe isáúndasaawe Ísareri-waasi kosimátímaꞌmaeta kónae sésa kuráamba minkísáú paaí wémaewe. 32 Páánápáasiyekai minásé-ááí simátíméyanekai túye. Maníkó kentáá síwáꞌnásafena miyá ónaumnemo siyáimba kesáámó méraunda-kanaafinta miyá éna Ísumba pukómpinkemba íyáfasinankaraiye. Minááí imó agaimakón-aufaifimba kaepímbá agaimaréna séna\nagaimaréna siyáiye. 34 Maníkó wembá pukómpinkemba íyáfasinankaraimba póna ímba anekaꞌá puwínana áúma kawááꞌíndasafena Maníkó séna\nTéfítintafe séꞌa éraiꞌa kaweꞌá uwánkanaumne siyáundantemba embá kaweꞌá uwánkanaumne\nManíkó siyáiye. 35 Moóráfaꞌa imó agaimakón-aufaifimba agaimaréna séna\nManíkó wení kawe-kísáú-wáásígómbá\nímba auwáínana áúma kawááꞌíníye\nagaimaréna siyáiye. 36 Minááí ímba Téfítintafena siyáifo Téfíti Maníkóní kísau wémaena puwúwasa maimaésa aíwáꞌnámo utámakompimba máutamarowana áúma kawááꞌuraifo 37 Maníkó Ísumba pukómpinkemba íyáfasinankarowimba wenáúma ímba kawááꞌuraiye Póro siyáiye.\n38 Póro simátimena séna kesí waásisono.\nÍsámai kaweꞌán-oro. Ísu pukómpinkemba íyáfasinankaraiwaintafena waásiti aoisaambá maitiyuwáíníye Maníkó siyáiye. Minááímó simátimunda ísámai kaweꞌán-oro. 39 Maníkó Mósesembo simámakain-amaambo arááíwáéwimo ombá minámáánkó kentí aoisaambá ímba maitiyuwáínana arupíse úmai méraawin-owe Maníkó ímba sínífo Ísumo éna wenááisafesa timankúnkúmbo íyawiti aoisaambá maitiyuwáínana miwísáféna arupíse úmai méraawin-owe Maníkó síníye. 40 Miyáumai Maníkón-aaimo simátímakowi siyáan-aaigo kempáꞌá tifó séꞌa káráwimai kaweꞌán-oro. 41 Naaófáꞌá Maníkón-aaimo simátímakowi agaimarésa sésa\néraiꞌ-aaisafeꞌa símai sáwíꞌo on-kwáásí ísáaro.\nKembiwímó méraiyan-kanaa kísau máénda minkísáúmó awánéꞌo ímbo kempáꞌó téꞌo\néꞌa úwoi puwónááwe. Minkísáúsáfésamo simátimiyaꞌa minááísáfésa ímba\nsésa agaimarésa siyáawe. Minááí kempáꞌá tifó séꞌa káráwimai kaweꞌán-oro Póro siyáiye.\n42 Minááí simátimena Póroe Páánápáasiye ámáán-daumpakemba máápaꞌa kumónae uyasá waási sésa anekaꞌá ámáán-aaimo ísáán-kanaa tínakai minááí másíyata ísáano 43 simásuwesa máápaꞌa kúmúwasa sáwífaꞌ-waasi Yúndaa-waasiye fíꞌonkaa-waasi Yúndaa-amaan-ampaꞌo kuwáíyé Póronte Páánápáasinte tirááíwaꞌmaesa kuwasaráí sésarai Maníkó úwoi kaweꞌá uwátinkainifo fasiꞌámai wení aampaꞌá koró siyááye.\n44 Suyaná Yúndaa-waasi ámáán-aaimo ísón-kanaa túwasa mindáópaken-kwaasi seyaafáꞌá Fasiꞌaénkón-aai isánae sésa Yúndaa-amaan-daumpaꞌa imérowasa 45 Yúndaa-waasi tuwánésa tirunkó sáwíꞌa úwasa minááí arááíwáéfo sésa Póronte Páánápáasinte karaánááꞌa tinkésa karoꞌ-ááí séye sésa símai taráísúwasarai 46 miwí táároi ímbo inkáísúyamba óraaka sésarai aifaꞌá éraiꞌa Maníkón-aai simátimuyamba minááí tínaaemba uwámeꞌa ímba sínkáíye sembá póꞌa aúíꞌo úmaimo maéꞌmaeꞌo ondá uwófíꞌa ónaumne-imayaa ombá pókai tauwerékai fíꞌonkaa-waasi Maníkón-aai kosimátimeyauye. 47 Ááéma Fasiꞌaénkó simásimenasa séna\nemá fíꞌonkaa-waasi sáma kátinke kesáái simátímínasa kesí aambá awánáíyaꞌa\nseyaafáꞌ-máráfákén-kwáásí sáwíꞌo úmaimo méraampinkemba kaweꞌ-ámpáꞌá métinkanaumne\nManíkó minááí simásímakaimba pókai fíꞌonkaa-waasi wenáái kosimátimeyauye Póro siyáiye.\n48 Póro súwasa fíꞌonkaa-waasi isésa Fasiꞌaénkón-aaisafesa aamoí ésa tirunkó kaweꞌá úwana Maníkó séna kesí waási éꞌa aúíꞌa úmai maéꞌmaeꞌa ónááwe súwasa miwí Fasiꞌaénkón-aaisafesa timankúnkúmba uráawe.\n49 Fasiꞌaénkómpáꞌá timankúnkúmba ésa mimbáráfáꞌá Fasiꞌaénkón-aai kosimátin-tasimatin-uwasá sáwífaꞌ-waasi ísówasa 50 Yúndaa-waasi Póronte Páánápáasinte tirumbá sáwíꞌa uwátinkesa aare túwíꞌo wéron-inimba Yúndaa-amaan-aaimo fasiꞌámaimo méron-inine mindáópaken-oraaꞌ-waasiye tirumbá tórówasa Póronte Páánápáasinte sáwíꞌa uwátinkesa aaisambá tiyésa miwítí marafákémbá tiꞌmátuwowasarai 51 Maníkó minkwáásí ímba aamoí uwátinkainiye-aiyowaiꞌa ésarai tísamaifakem-barama uwáꞌmaresarai Ántíoku-naopaꞌa tuwésarai Áíkóníyamu-naopaꞌa kuyasá 52 Ántíoku-naopaꞌa Ísuni aampaꞌó kun-kwáásí mérowana Maníkóní Ufaen-ámútánkó miwífímbá óraaꞌa uwátinkowana tirunkó kaweꞌá uráiye.


Dah daaskʼidtah dlǫ́ʼii yił aheełtʼéhii - Wikiibíídiiya\nDah daaskʼidtah dlǫ́ʼii yił aheełtʼéhii éí naaldlooshii daʼalghałígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdi dóó Naakaii Dootłʼizhí Bikéyah Dah Naaʼeełígíí bikááʼgóó hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Urva fusca" deiłníigo dayózhí.\nDíí naaldlooshii éí 19–20di asdzoh[?] áníłtso; bitseeʼ éí 12di asdzoh ánínééz. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bitseeʼ dóó bijáád éí dinilzhin.\nDah daaskʼidtah dlǫ́ʼii yił aheełtʼéhii éí hazéí dóó naʼastsʼǫǫsí dóó tsídii dóó naʼashǫ́ʼii haalzheeh; tsin bineestʼąʼ dóó tsídii biyęęzhii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Náátsʼózídę́ę́ʼ dziłtah naalnoodí noodǫ́zígíí - Wikiibíídiiya\ndziłtah naalnoodí noodǫ́zígíí\nNáátsʼózídę́ę́ʼ dziłtah naalnoodí noodǫ́zígíí éí tó wónaanídę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdi dóó Haʼaʼaahjí Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Takydromus wolteri" deiłníigo dayózhí.\nDíí naʼashǫ́ʼii éí 4–6di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí yishtłizh dóó dinilgaigo noodǫ́ǫ́z; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.\nNáátsʼózídę́ę́ʼ dziłtah naalnoodí noodǫ́zígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.


Chʼał binááłgaaí dinilchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nChʼał binááłgaaí dinilchíʼígíí éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Boophis pyrrhus" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 1–1.5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilchxííʼ; binághah éí dah daalgai; bitéél éí dinilgai; binááʼ éí ntsaa dóó łigai.\nChʼał binááłgaaí dinilchíʼígíí éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼil bitʼąąʼ łaʼ dóó tąądee naagháhii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Adahiilínítah chʼał yishtłizhígíí - Wikiibíídiiya\nAdahiilínítah chʼał yishtłizhígíí éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Amolops yatseni" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 1.5–2.5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ dóó dinilgaigo łikizh łeh; bitéél éí dinilgai; binááʼ éí ntsaa.\nAdahiilínítah chʼał yishtłizhígíí éí chʼosh dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Áhí dah oojołítah chʼałchilí łitsooígíí - Wikiibíídiiya\nÁhí dah oojołítah chʼałchilí łitsooígíí\nÁhí dah oojołítah chʼałchilí łitsooígíí éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kintaaʼanéhé Dineʼé Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Brachycephalus izecksohni" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 0.3–0.5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łitso; bigaan dóó bijáád éí ádaałtsʼózí; binááʼ éí diłhił.\nÁhí dah oojołítah chʼałchilí łitsooígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yázhí yildeeł.


Hodíłchʼiltah wóláchííʼ neiłkaahii diltʼóshígíí - Wikiibíídiiya\nHodíłchʼiltah wóláchííʼ neiłkaahii diltʼóshígíí\nDahináanii → Naaldeehii→ Bidoh Dahólónígíí→ Bikʼiiz Naakiígíí→ Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí→ Bitsiitsʼiin Dahólónígíí→ Bíígháán Dahólónígíí→ Biyaatsʼiin Dahólónígíí→ Tsídii→ Tsídii ndaatʼáʼii→ Yótʼáahdi tsídii→ Tsídii tsídígíí→ Chʼiyíítʼogii dóó bikʼéí→ Wóláchííʼ ndeiłkaahii→ Wóláchííʼ ndeiłkaahii diltʼóshígíí ↓\nwóláchííʼ neiłkaahii diltʼóshígíí\nHodíłchʼiltah wóláchííʼ neiłkaahii diltʼóshígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kintaaʼanéhé Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Sakesphorus cristatus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 5–7di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitʼaʼ dóó binághah éí dibéłchíʼí; biwos éí łigaigo łikizh; bikąʼígíí éí bizééʼ dóó binákʼee dóó bítááʼ halzhin; baʼáádígíí éí bitsiitʼáád yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bidaaʼ éí łibá.\nHodíłchʼiltah wóláchííʼ neiłkaahii diltʼóshígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.\nWóláchííʼ neiłkaahii bitʼaʼ łibáhígíí · Wóláchííʼ neiłkaahii dinilzhinígíí · Wóláchííʼ neiłkaahiitsoh bitʼaʼ łikizhígíí · Wóláchííʼ neiłkaahiitsoh dibéłchíʼígíí\nDibénééz Bikéyahdę́ę́ʼ wóláchííʼ neiłkaahii łizhinígíí · Lókʼaatah wóláchííʼ neiłkaahii bizééʼ łigaaígíí · Teełtah wóláchííʼ neiłkaahii · Wóláchííʼ neiłkaahii binághah dah daalgaaígíí · Wóláchííʼ neiłkaahii binághah dibéłchíʼígíí · Wóláchííʼ neiłkaahii binághah noodǫ́zígíí · Wóláchííʼ neiłkaahii binákʼee halzhinígíí · Wóláchííʼ neiłkaahii binátsʼiin łigaaígíí · Wóláchííʼ neiłkaahii bítáátsʼos łigaaígíí · Wóláchííʼ neiłkaahii bitéél dinilbáhígíí · Wóláchííʼ neiłkaahii bitłʼaaʼ dibéłchíʼígíí · Wóláchííʼ neiłkaahii bitłʼaaʼ diniltsooígíí · Wóláchííʼ neiłkaahii bitseetsohígíí · Wóláchííʼ neiłkaahii bitseeʼ dah daalgaaígíí · Wóláchííʼ neiłkaahii bitseeʼ noodǫ́zígíí · Wóláchííʼ neiłkaahii bitsiiʼ łizhinígíí · Wóláchííʼ neiłkaahii biwos łikizhígíí · Wóláchííʼ neiłkaahii biwos noodǫ́zígíí · Wóláchííʼ neiłkaahii biyaayááh diłhiłígíí · Wóláchííʼ neiłkaahii biyaayááh halzhinígíí · Wóláchííʼ neiłkaahii biyaayááh łigaaígíí · Wóláchííʼ neiłkaahii bizééʼ dinilbáhígíí · Wóláchííʼ neiłkaahii bizééʼ halbáhígíí · Wóláchííʼ neiłkaahii bizééʼ halchíʼígíí · Wóláchííʼ neiłkaahii bizééʼ łigaaígíí · Wóláchííʼ neiłkaahii bizééʼ yistłʼinígíí · Wóláchííʼ neiłkaahii diłhiłígíí · Wóláchííʼ neiłkaahii dootłʼizhgo diłhiłígíí · Wóláchííʼ neiłkaahii łigai dóó dibéłchíʼígíí · Wóláchííʼ neiłkaahii łigai dóó dinilzhinígíí · Wóláchííʼ neiłkaahii łizhin dóó łigaaígíí · Wóláchííʼ neiłkaahii tááʼyaʼniltʼóshígíí\nHakázítah wóláchííʼ ndeiłkaahii\nHakázítah tábąąh wóláchííʼ neiłkaahii · Hakázítah wóláchííʼ neiłkaahii bitʼaʼ dah daalgaaígíí · Hakázítah wóláchííʼ neiłkaahii diłhiłígíí · Hakázítah wóláchííʼ neiłkaahii dinilbáhígíí · Hakázítah wóláchííʼ neiłkaahii łibáhígíí · Hakázítah wóláchííʼ neiłkaahii łizhinígíí\nTábąąh wóláchííʼ ndeiłkaahii\nTábąąh wóláchííʼ neiłkaahii binághah dah daalgaaígíí · Tábąąh wóláchííʼ neiłkaahii binághah łikizhígíí · Tábąąh wóláchííʼ neiłkaahii bitéél dah daalzhinígíí\nTsintah wóláchííʼ ndeiłkaahii\nTsintah tábąąh wóláchííʼ neiłkaahii · Tsintah wóláchííʼ neiłkaahii diłhiłgo łibáhígíí · Tsintah wóláchííʼ neiłkaahii diłhiłígíí · Tsintah wóláchííʼ neiłkaahii łibáhígíí · Tsintah wóláchííʼ neiłkaahii łizhinígíí\nKéyah dah siʼánígíí beʼałnííʼdę́ę́ʼ wóláchííʼ neiłkaahii binákʼee dootłʼizhígíí · Táłkááʼ Bighan Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ wóláchííʼ neiłkaahii binákʼee dootłʼizhígíí\nTábąąh wóláchííʼ neiłkaahii bitʼaʼ dah daalgaaígíí · Tsintah wóláchííʼ neiłkaahii bitʼaʼ dah daalgaaígíí · Wóláchííʼ neiłkaahii diłhiłí bitʼaʼ dah daalgaaígíí\nWóláchííʼ ndeiłkaahii diltʼóshígíí\nHodíłchʼiltah wóláchííʼ neiłkaahii diltʼóshígíí · Tábąąh wóláchííʼ neiłkaahii diltʼóshígíí · Tsintah wóláchííʼ neiłkaahii diltʼóshígíí\nWóláchííʼ ndeiłkaahii noodǫ́zígíí\nLókʼaatah wóláchííʼ neiłkaahii noodǫ́zígíí · Tsintah wóláchííʼ neiłkaahii noodǫ́zígíí\nHodíłchʼiltah yilnoodii binághah halchíʼígíí · Hodíłchʼiltah yilnoodii bitéél halkizhígíí · Hodíłchʼiltah yilnoodii bitsiitʼáád yistłʼinígíí · Hodíłchʼiltah yilnoodii diłhiłígíí · Hodíłchʼiltah yilnoodii łitsooígíí\nNááłchxíʼí binághah łigaaígíí · Nááłchxíʼí biwos łigaaígíí\nNááłchxíʼí bitsiitʼáád halbáhígíí · Nááłchxíʼí bitsiiyah halbáhígíí · Nááłchxíʼí tseechʼį́dígíí\nTábąąh nááłchxíʼí biwos dinilgaaígíí · Tsintah nááłchxíʼí łizhinígíí\nNááłchxíʼí binághah dinilzhinígíí · Nááłchxíʼí binághah halkizhígíí · Nááłchxíʼí binákʼee dootłʼizhígíí · Nááłchxíʼí bitéél dinilgaaígíí · Nááłchxíʼí bitʼaʼ noodǫ́zígíí · Nááłchxíʼí bitseeʼ dinilzhinígíí · Nááłchxíʼí bitsiitʼáád diʼilígíí · Nááłchxíʼí bitłʼaaʼ łigaaígíí · Nááłchxíʼí bizééʼ diłhiłígíí · Nááłchxíʼí bizééʼ halzhinígíí · Nááłchxíʼí łibáhígíí · Nááłchxíʼí ntsxaaígíí · Nááłchxíʼí yistłʼinígíí\nTábąąh zééłkizhii · Zééłkizhii binááʼ łigaaígíí · Zééłkizhii bitłʼaaʼ halchíʼígíí · Zééłkizhii bitłʼaaʼ yishtłizhígíí · Zééłkizhii naashchʼąąʼígíí\n[Jádídlǫ́ʼii yił ahidaałtéhé] · [Tsinyiʼ wóláchííʼ ndeiłkaahii] · [Wóláchííʼ ndeiłkaahii yádadíłtihí]\n[Wóláchííʼ ndeiłkaahii yázhí] · [Wóláchííʼ ndeiłkaahiishzhiin] · [Wóláchííʼ ndeiłkaahiitsoh íiyisígíí]\nDíí naaltsoos 5 Yas Niłtʼees 2020 yoołkáłę́ędą́ą́ʼ łahgo ályaa.


Luk 20 | `USA | STEP | móra-taoqa Îtuma anó-monoq-naupaq watáama aarawaamá kétima-yimena átê-wataagaraq Áánûqtutabagaraq timá yímikaiye. ánibo uyátárai-monoq-wayukagaraq ámáan-aimma yirááti-wayukagaraq anó-kayukagaraqa Îtunopaq irááe.\nyemá Îtuqtaba ‘náawaq náápaamma ámikaiyo’ téta ítama aónaraae.\n1 móra-taoqa Îtuma anó-monoq-naupaq watáama aarawaamá kétima-yimena átê-wataagaraq Áánûqtutabagaraq timá yímikaiye. ánibo uyátárai-monoq-wayukagaraq ámáan-aimma yirááti-wayukagaraq anó-kayukagaraqa Îtunopaq irááe. 2 yemá maará téta Îtumma timá ámikaae: “emá keqtáá timá-timiyo. emá nói-naapaanaq matokéyaq maami-máyáímá kémayaano? náawaq maami-náápáámmá ámikaiyo?” téta ítama aónaraae. 3 ánibo Îtuma maará téna yauwéqma timá yímikaiye: “kegáráqá keráwákáq móra-aiqtaba ítama aónanaaq kéune. keráwáqá kemmá timá tíméro. minnâ 4 Yóáanema nommá péqyikai-qtataaqa minnâ Áánûqtunawabi waayúkagonawabiyo?” téna tiráiye. 5 ánibo yeíyáá aamá kóté-yáté kéeta maará-tiraae: “ketáá maará téqtaa minnáma ‘Áánûqtunae.’ tenanatáámá Îtuma maará-tiniye. keráwáqá nôraq itaráq itáíq-itaiq umá tirummá íma kámeo tíniye. 6 ánibo ketáá téqtaa minnáma paá ‘waayúkati minnáe.’ tenatatáámá máqte-kayukama keqtáá óqtatanapotaa tíkaminotaae. ánibo yemá Yóáaneqtaba Áánûqtuni amuné-náré téta kéitaapoata óqtatanapo tíkaminotaae.” téta tirááe. 7 miráitata yemá maará téta Îtun-aaraq yauwéqma tirááe: “Yóáanema nommá pérái-qtataaqa náakakenaq iráiyô minnâ ketáá íaonaraunataae.” téta tirááe. 8 ánibo Îtuma maará-tima-yimikaiye: “móraiq umá kegáráqá keráwáqá íma timá-timenune kemá nói-naapaanaq matokérabi mi-máyáímá kémayaune.” téna Îtuma tiráiye.\ntáí-wayukama wááéni ara-tókáq yabíye-waigoni waéqma itaí-áíné.\n9 Îtuma mirá-timatuwena aarawaamá móra waéqma itaí-áímmá timá yímikaimma maará-tiraiye: “móra-nakoma wááéni ara-tómmá yoqmakáiye. ánibo min-nákómá wááéni-aramma uqmá yaímma-wayukati iyáápi mi-tómmá maréna min-nákómá káqo-marabaq ko máqe-uraiye. 10 anaaékaqa wááéni-aramma ábuma-kaitana arammá kutí-kánááráqá móra-naqa timákáitana wááéni ara-tókáqô yabíkáa-kayukayopaq uráiye. anón-nakoma téna min-nákómmá yaímma mi-tópíkén-ááwáqá amígáae téna timákáitana uráiye. ánibo wááéni ara-tókáq yabíkáa-kayukama mi timákáitana i-náqá ikámma waqtúwáawana aáwaqa íma mayéna paá kóuraiye. 11 keqnáámmá anó-nakoma káqo-mayai-naqa timákáitana uráiye. miráitata wekáráq ikámma waqtúwáawana aáwaqa íma mayéna paá yauwéqme kóuraiye. 12 ánibo keqnáámmá mikáq móra-mayai-naqa timákáitana uráiye. miráitata keqnáámmá ikámma yaúma paábaq iyaabótukaae. 13 miráitana wááéni ara-tókóní aboámá maará-tiraiye. ‘kemá náaraq ónúnô? ketáanikoqtaba ôriq umá tíkáin-iyapoma minnâ timákáanana wíniye. ánibo yemá min-íyápógón áama itánóe.’ tiráiye. 14 miráitata wááéni ara-tókáqô mayaí máyaa-kayukama aónaamma anó-nakoni áanikoma kéiqtaba yeíyáá maará-tiraae. ‘maan-nákómá anaaékaqa aboání máqte-qtataaqa mayániye. mayaíyataao. maamin-náqá ikámma puyónatae. miráinataa maami-tómmá ketáá mayánúnatae.’ tirááe. 15 ánibo mi-káyúkámá anó-nakoni áanikomma wááéni ara-tókóní áwábaq márúte yukéta ikámówana pukáiye. ítáaro.\nwááéni ara-tókóní aboámá mi-káyúkámá náaraq umáyikaniyo? 16 yókóní aboámá iréna wááéni ara-tókáqô mayaí máyáa-kayukama yíkamma puyéna wááéni ara-tómmá mamá káqo-kayukama yimíniye.” téna Îtuma tiráiye. ánibo waayúkama min-áímmá itáá eta maará-tiraae: “wemá miráinabo áraimma ímiraino.” téta tirááe. 17 miráitana Îtuma mi-káyúkámá yimónawaaena maará-tiraiye: “Áánûqtuni watáama agamatá-kánnáábímmá wáin-aikoma nóin-aainaq wáiyo?\npaábaq matúwáan-oqtakoma íbêqa\nnaakóní akoqnáá-abokaa kéiye.’\n18 maqte-kayukama maamin-óqtákóní ámûraaqo kuqtétama yemá ikámma púbuyaginoe. ánibo maamin-óqtákómá móra-nakoni ámûraaqo kuqténama min-nákómmá ikámma púbúyama obamá aúqtuwaniye.” téna Îtuma tiráiye. 19 ánibo ámáan-aimma yirááti-wayukagaraq anó-monoq-wayukagaraqa yemá ítáamma Îtuma yeqtí yúbi maréna waéqma itaí-áímmá tiráiye. miráitata é mi táoq Îtumma yáqtoraneta urááe. miráitata aarawatí yáaqa ikatéta Îtumma íma yáqtokaae.\nÎtuqtaba táákiti-moneqa Títaamma amíkáae téta ítama aónaraae.\n20 ámáan-aimma yirááti-wayukagaraq uyátárai-monoq-wayukagaraq Îtumma aatómáq urááe. kuqtarurîq o-káyúkámá arupú-wayukaraa umá kaaqaari-áímmá timátuweta Îtumma wenáarake yáqtoqma anó-kamaani-wayukati iyáápi maréta aamá ítama yainánéta urááe. 21 ánibo yemá maará téta ítama aónaraae. ‘yirááti-nako, ketáá kéitaunataae. enáagoma arupú kéitaaboaa aarawaamá arupú-aimma kétima-yimene. anó-kayukati anón-iwiqtabama íma ikatîq kéemanibo aarawaamá Áánûqtuni áaimma kéyiraate árain-aimma kétima-yimene. 22 emá nóine téq aúyánámmá kéitaano? Títaamma” Arómani anó-kawaa-naqa táákiti-moneqa aménúnataabi íyabiyo?” téta Îtumma ítama aónaraae. 23 miráimanibo Îtuma mi-kaaqaari-áímmô temmá ítaraiye. miráitana maará-tima-yimikaiye: 24 móra-moneqa tiráátero. maannáma amakaráq áwîkaraq waímma náawabiyo?” téna tiráiye. ánibo yemá maará-tima-amikaae: “Títaani amané.” téta tirááe. 25 ánnibo Îtuma maará-tima-yimikaiye: “móra-yataaqa Títaannamo wárainaqa kanaaráq Títaamma áméro. ánibo Áánûqtuni móra-yataaqo wáinaqa kanaaráq Áánûqtumma áméro.” téna Îtuma tiráiye. 26 miráitata Îtun áarakemma aarawatí yúbáqá Îtumma íma yáqtóráawaniq urááe. Îtuma min-áímmá yauwéqma timá yímiqtaba yemá taíbaq-yuyanamma ítáá eta aamá íma téta paátí máqe-uraae.\nwaayúkama pukéna itóiyaba Îtumma ítama aónaraae.\n27 yaímma Táátûti-annabike-kayukama Îtunopaq irááe. yemá Táátûti-wayukama téta pukáa-kayukama íma itó-inoe. téwaone. 28 ánibo yemá maará téta Îtumma ítama aónaraae: “yirááti-nako, Mótetima naayóbáqá maamin-ámáán-áímmá agatáine. ‘móra-nakoma aaramá makáinna-naqa iyápóma íakena pukínanama kanaaráq ábâkoma min-ínímmá maténa awaaóní anónnáma móra-iyapoma marakániye.’ tiráine. 29 itaao. mórama ye wátánónáámá miráuma abapaké kaayaqá máqe-uraae. áqnáaekoma móra aaramá maténa iyápóma íma marakéna pukuráiye. 30 anaaékaq ábâkoma min-ínímmá matáiye. 31 anaaékaqa mamá mikáq-ábákómá keqnáán-ínímmá maténa móraiq umá pukuráiye. ánibo keqnáámmá móraiq umá abapaké móra-watanonaama mimórá-ínímmá matéta iyápóma íma marakéta máqtemma pukurááe. 32 miráitana min-íníkógáráq pukuráiye. 33 ánibo pukáa-kayukama itó-i-kanaaraqa min-íníkóma náawani ánáaraq mániyo? abapaké kaayaq-wátánónáámá min-ínímmá matááne.” téta Îtumma ítama aónaraae. 34 minnáyaba Îtuma maará-tima-yimikaiye: “aaragáráq waagaráq íbêqa maa-kánááráqá mamá aaraukáqá káuraae. 35 anaaékaqa aarawaamá pukáiyapike Áánûqtuma itó-oro tínata itó étama yemá ókaraq aaraukáqá íma auránoe. 36 ókaraq íma puínoe. yemá miráuma kaqtó-wáyúkáráá umá maéta íma kanaaráq puínoe. Áánûqtuma pukáíyapike mamá itó-umayikanipoata yemá Áánûqtuni áráabitie. 37 ánibo Mótetigaraqa keqtáá tirááténataa pukáa-kayukama pukáiyapike itó-inoe téna tiráátiraitaae. pááqya-tabikemma iramô karái-waigoni watáagoma maará-tiraiye. ‘uyátárai-naqa minnâ Áabaraani Áánûqtugaraq Ááítekini Áánûqtugaraq Yáakoboni Áánûqtue.’ 38 Mótetima wení anáábútááma pukowana maamin-áímmá ítaraine. miráitana Áánûqtuma íma pukáa-kayukati Áánûqtuma máiye. ímiye. wemá minnâ paá yú aréta máa-kayukati Áánûqtue. wení aúrakaqa máqte-kayukama paá yú aréta mááe.” téna Îtuma tiráiye. 39 Îtuma mirá-timatuwaitata yaímma ámáan-aimma yirááti-wayukama maará téta yauwéqma tirááe: “yirááti-nako, emá íráqôn-aimma téne.” téta tirááe. 40 ánibo yemá ikatîq éta ókaraq Îtumma íma ítama aónaraae.\nyauwéqma yiwiraí-náqá Metáiyama náawabiyo téna Îtuma Pérati-wayukaraq ítama káonaiye.\n41 Îtuma Pérati-wayukama makáqma aónéna maará-tima-yimikaiye: “nôraq itatawáq yemá Metáiyama Tébitimma áanikoe kéteo? 42 naayóbáqá agamatán-áúbábí Tébitima maará-tiraine.\n‘uyátárai-nakoma ketí uyátárai-nakomma maará téna timá ámikaine.\nemá ketiyáán-urapaq márenaraq\n43 anaaékaqa kemá\není namuro-wáyúkámá mamá\není aítauq aménáápáq yíkáanata wínoe.’\nténa Tébitima agamatá-kánnáábí mirá-tiraine. 44 Tébitima wenamáárîq wemá ketí uyátárai-nare tiráimanibo náaraq umá Metáiyama Tébitini áanikoma máiyo?” téna Îtuma tiráiye.\námáan-aimma yirááti-wayukati yáaimma\n45 máqtemma aarawaamá máeta Îtun áama ítaraae. ánibo Îtuma maará téna wení iyápó-annama timá yímikaiye: 46 “keráwáqá ámáan-aimma yirááti-wayukayabama atéráaro. yemá ayáqtááq-unakaqtoma umáreta uréire íyábá ôriq umá kéyikaiye. yemá téta waayúka áíkuiyakaqa uyátárai-nare téta aarawaamá miráó-maarao timá-tikaigaae téta kéte. ánibo yemá monoq-náúpáqá aarawaatí yúbáq aokaq-ábíqtátámá yokaa umáyikaiyata anón-aawaqo naí-kánááráqá kateko-ábíqtátáráq maétaa aáwaqa nánátaae kéte. 47 ketoq-nóínímmá yetí naammá íma meyáníq ínôwataboata máqtepaq kémayeta yemá kaaqaari téta ayáqtááq-nunamumma kéte. aamá ítama yainaí-kánááráqá yemá anómma táí-meyamma mayánoe.” téna Îtuma tiráiye.


Tsékʼi dǫ́ʼiiyiyiitsahí bitsiitʼáád dinilgaaígíí - Wikiibíídiiya\nTsékʼi dǫ́ʼiiyiyiitsahí bitsiitʼáád dinilgaaígíí\nTsékʼi dǫ́ʼiiyiyiitsahí bitsiitʼáád dinilgaaígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Béésh Łichíiʼii Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Oenanthe cypriaca" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 5–7di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin; bitsiitʼáád dóó bitłʼaaʼ éí dinilgai; bitéél éí halchíiʼ łeh; bidaaʼ éí łizhin.\nTsékʼi dǫ́ʼiiyiyiitsahí bitsiitʼáád dinilgaaígíí éí chʼosh yázhí deildeeł.


Atʼąątah chʼał mágí nahalinii - Wikiibíídiiya\nAtʼąątah chʼał mágí nahalinii éí tsinlátah chʼał dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Phyllomedusa sauvagii" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 1.5–2di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh; bizábąąh éí łigai; bitéél éí dah daalgai; binááʼ éí dinilbá.\nAtʼąątah chʼał mágí nahalinii éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.


Tsintah nákʼeehgaii - Wikiibíídiiya\nTsintah nákʼeehgaii éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Dańlíinii bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Zosterops meyeni" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łitsxo; bitłʼaaʼ éí łigai; bitʼaʼ éí diłhił; binákʼee éí łigai; bidaaʼ éí diłhił.\nTsintah nákʼeehgaii éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé dóó chʼil binááʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Tó Wónaanídi Bilagáana Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii dootłʼizhígíí - Wikiibíídiiya\nTó Wónaanídi Bilagáana Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii dootłʼizhígíí\nTó Wónaanídi Bilagáana Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii dootłʼizhígíí éí tó wónaanídę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Tó Wónaanídi Bilagáana Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Lacerta viridis" deiłníigo dayózhí.\nDíí naʼashǫ́ʼii éí 4–8di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh; bitsiitsʼiin éí yágo dootłʼizh łeh; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.\nTó Wónaanídi Bilagáana Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii dootłʼizhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.