Chʼosh bizhéʼígíí - Wikiibíídiiya\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bíígháán Ádaadinígíí Chʼosh Bikágí yiiʼ Hańdaaʼnahii Chʼosh bijáád dahólónígíí Chʼosh bijáád hastání Wóʼatsʼǫǫsii Ádaatʼéhígíí\nChʼosh bizhéʼígíí éí wódaʼatsʼǫǫsii dah yikahjí atah daasdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Cercopoidea" deiłníigo dayózhí. Chʼosh bizhéʼígíí éí nahasdzáán bikáaʼgi 2,375 ánéelą́ą́ʼ ałʼąą ádaatʼéego dahólǫ́.\nDíí chʼosh biyázhí éí shéeʼgi átʼéhígíí biyiʼ dahiná\nDíí chʼosh éí 3.5–12 mm ádaníłtso; bijáád hastą́ą́, bideeʼ doo nineez da. Łaʼ éí diłhił dóó łizhingo ndaashchʼąąʼ, náánáłaʼ éí łichíiʼgo daalkizh.\nLast edited on 5 Yaʼiishjáástsoh 2020, at 20:54


Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tsídiiłbáhí bitłʼaakááʼ łitsooígíí - Wikiibíídiiya\ntsídiiłbáhí bitłʼaakááʼ łitsooígíí\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tsídiiłbáhí bitłʼaakááʼ łitsooígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Crithagra reichenowi" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitʼaʼ éí dinilzhin dóó łibá; bitłʼaakááʼ éí łitso; bidaaʼ éí łibá.\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tsídiiłbáhí bitłʼaakááʼ łitsooígíí éí chʼil binááʼ dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Akałii Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼiish noodǫ́zígíí - Wikiibíídiiya\nAkałii Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼiish noodǫ́zígíí\nAkałii Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼiish noodǫ́zígíí éí nihookááʼ tłʼiish dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaah dóó Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Tropidoclonion lineatum" deiłníigo dayózhí. Tʼáá díí tʼéiyá tłʼiish "Tropidoclonion"-jí atah yisdzoh.\nDíí tłʼiish éí 10–14di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó diłhił dóó dinilgaigo noodǫ́ǫ́z.\nAkałii Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼiish noodǫ́zígíí éí tąądee naagháhii dóó łeeyiʼ chʼosh yilghał.\nDíí naaltsoos 21 Yas Niłtʼees 2021 yoołkáłę́ędą́ą́ʼ łahgo ályaa.


Shádiʼááh biyaadę́ę́ʼ chʼał dichʼízhí yishtłizhígíí - Wikiibíídiiya\nShádiʼááh biyaadę́ę́ʼ chʼał dichʼízhí yishtłizhígíí\nShádiʼááh biyaadę́ę́ʼ chʼał dichʼízhí yishtłizhígíí éí táyiʼ dóó niʼkáágóó ndaakaaígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Telmatobufo bullocki" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 2–3di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ dóó dichʼíízh; binááʼ éí diłhił.\nShádiʼááh biyaadę́ę́ʼ chʼał dichʼízhí yishtłizhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.


Kéyah Dańlínídę́ę́ʼ tsinyiʼ chʼał dibéłchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nKéyah Dańlínídę́ę́ʼ tsinyiʼ chʼał dibéłchíʼígíí éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Dańlíinii bikááʼgóó tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Platymantis insulatus" deiłníigo dayózhí.\nKéyah Dańlínídę́ę́ʼ tsinyiʼ chʼał dibéłchíʼígíí éí chʼil bitʼąąʼ dóó dláád yiłchozh; chʼosh yázhí éí yildeeł ałdóʼ.


Shádiʼááhdę́ę́ʼ tsídii dibéłchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tsídii dibéłchíʼígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Laniocera rufescens" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 7–8di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼíigo naashchʼąąʼ dóó diniltsxogo yistłʼin; bidaaʼ éí diłhił.\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tsídii dibéłchíʼígíí éí dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ yiłchozh; chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Dibénééz Bikéyahdę́ę́ʼ átááʼntłʼizii - Wikiibíídiiya\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bitsiitsʼiin Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Tsídii Tsídii ndaatʼáʼii Yótʼáahdi tsídii Tsídii tsídígíí Chʼagii dóó bikʼéí Átááʼntłʼizii\nDibénééz Bikéyahdę́ę́ʼ átááʼntłʼizii éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Dibénééz Bikéyah dóó Ałhidadiikʼą́ Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Psarocolius atrovirens" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 13–17di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhił; bitseeʼ éí kʼídzítso; bítááʼ éí dinilgai dóó ntłʼiz; bidaaʼ éí dinilgai dóó deekį́.\nDibénééz Bikéyahdę́ę́ʼ átááʼntłʼizii éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Tsídiidlohí bitsiitʼáád halchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nTsídiidlohí bitsiitʼáád halchíʼígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi dóó Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Garrulax mitratus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 7–9di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitsiitʼáád éí halchííʼ; binákʼee éí łigai; bítááʼ éí halzhin; bidaaʼ éí łitsxo.\nTsídiidlohí bitsiitʼáád halchíʼígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; łahda chʼał dóó naʼashǫ́ʼii yázhí yilghał; dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Ííshją́ díí ’atoo’ béésh bii’ kǫ’í bikáá’ dah séką́.\nDon’t forget that I put the stew on the stove. (YM 1987:482)


Atʼąątah ayáásh - Wikiibíídiiya\nDíí kweʼé naaltsoos bikáaʼgi saad shijaaʼígíí éí atʼąątah ayáásh yaa halneʼ dooleeł. Atʼąątah tsídii dóó atʼąątah tsídii bitʼaʼ łizhin dóó łigaaígíí ałdóʼ baa yídíiłtah shį́į́.\nAtʼąątah ayáásh binátsʼiin łigaaígíí\nAtʼąątah ayáásh bitéél diniltsooígíí\nAtʼąątah ayáásh bitłʼaaʼ łitsooígíí\nAtʼąątah ayáásh dinilbáhígíí\nAtʼąątah ayáásh bizééʼ łitsooígíí\nAtʼąątah ayáásh biniiʼ halchíʼígíí\nKʼaiʼ bitʼąątah ayáásh diniltsooígíí\nAtʼąątah ayáásh bidaaʼ ntsaaígíí\nAtʼąątah ayáásh bitłʼaakááʼ łitsooígíí\nAtʼąątah ayáásh bitsiitʼáád noodǫ́zígíí\nAtʼąątah ayáásh bitsiiyah halbáhígíí\nAtʼąątah ayáásh éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí tó wónaanídi tʼéiyá dahólǫ́ (Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi éí ádaadin ndi). Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Phylloscopidae" deiłníigo deiyózhí. Atʼąątah ayáásh éí 77 ałʼąą ádaatʼé.\nDíí tsídii éí 3–5di asdzoh[?] ádaníłtso. Bitsʼíís éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ dóó tʼóó bíyó łitso łeh.\nAtʼąątah ayáásh éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí deildeeł.


Tsin yąąh dzootʼihí baa dzólnígíí - Wikiibíídiiya\nTsin yąąh dzootʼihí baa dzólnígíí\nTsin yąąh dzootʼihí baa dzólnígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Xiphorhynchus elegans" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 6–8di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin; bitsiiʼ dóó bitéél dóó bizééʼ éí dinilgaigo noodǫ́ǫ́z; bidaaʼ éí diłhił.\nTsin yąąh dzootʼihí baa dzólnígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.


Dilchʼóshiidaatsohí bitsiitʼáád halzhinígíí - Wikiibíídiiya\nDilchʼóshiidaatsohí bitsiitʼáád halzhinígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Estrilda nonnula" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilbá; bitsiitʼáád éí halzhin; bitʼaʼ éí diłhiłgo łibá dóó kʼíjíjin; bitʼayaa éí halchíiʼ łeh; bidaaʼ éí diłhił.\nDilchʼóshiidaatsohí bitsiitʼáád halzhinígíí éí chʼil binááʼ yildeeł.


Shádiʼááhdę́ę́ʼ tsintah naalnoodí yishtłizhígíí - Wikiibíídiiya\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tsintah naalnoodí yishtłizhígíí\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tsintah naalnoodí yishtłizhígíí éí Shádiʼááhdę́ę́ʼ tsintah naalnoodí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Alopoglossus angulatus" deiłníigo dayózhí.\nDíí naʼashǫ́ʼii éí 2–4di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ łeh; bitseeʼ éí nineez.\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tsintah naalnoodí yishtłizhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.


Dijádídlǫ́ʼíłbáí binátsʼiin łigaaígíí - Wikiibíídiiya\nDijádídlǫ́ʼíłbáí binátsʼiin łigaaígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Naakaii Łizhinii Bikéyah Shádiʼááhjí Siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Certhilauda chuana" deiłníigo dayózhí.\nDijádídlǫ́ʼíłbáí binátsʼiin łigaaígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Tsʼahtah dįʼ yázhí - Wikiibíídiiya\nTsʼahtah dįʼ yázhí éí tązhii dóó naaʼahóóhai dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Dibé Ntsaa biyaagi éí tʼóó ahayóí. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Centrocercus minimus" deiłníigo dayózhí.\nDíí dįʼ éí bitsʼíís diłhiłgo yishtłizh dóó dibéłchíʼíigo naashchʼąąʼ; bikąʼígíí éí bitéél łigai dóó yilzhólí; bitseeʼ éí łizhin dóó kʼídzígai. Bitsʼíís éí 1.5–2 adéesʼeez[?] áníłtso. Baʼáádígíí éí łibá dóó yishtłizh.\nTsʼahtah dįʼ yázhí éí chʼil bineestʼąʼ deiłchozh dóó chʼil binááʼ deildeeł.


Eph 3 | `KZE | STEP | mindáyaveꞋa kemá Póro óꞋonkaa-kwaasi Ísu Káráísitin-aai simátimewandarakemba áwááꞋa sésa ándávaꞋa mósínkarowaꞋa Ísu Káráísitina mayáí-kwáásí éꞋa keinárawataveꞋa námúnaa kwésune.\nPóro óꞋonkaa-kwaasivimba mayáí mairáin-kwasai.\n1 mindáyaveꞋa kemá Póro óꞋonkaa-kwaasi Ísu Káráísitin-aai simátimewandarakemba áwááꞋa sésa ándávaꞋa mósínkarowaꞋa Ísu Káráísitina mayáí-kwáásí éꞋa keinárawataveꞋa námúnaa kwésune. 2 Áánútumo úwoi túwaꞋnaa íníntavena mimbáyáí símakowana mimbáyáígó kaweꞋá kwéumatinkaimba áꞋa ísaraawe. 3 Áánútumo toꞋmayaa úmakena aúpáꞋó makáimba agaráásinkowaꞋa ááéma mináímpínkémbá ákí-aimba aúváívimba agaimakáumne. 4 ááéma Ísu Káráísitin-aai aúpáꞋá makáimba simásimuwaꞋa ísaraumne. maanáúváímó agayáúnda ísámai kaweꞋá oro. 5 Áánútu naaóváꞋó máyówai mináímbá íma simátimena ívéꞋa Áánútun-amanko kwená aantá-kwaasiyaawe kwenáái simátíméwaiye simásímakaiye. 6 mináséí-kwásáí maarán-áímbán-iye. Yútaa-kwaasiyaamo áséi-kwasaimo ísaraundantentaan-umai óꞋonkaa-kwaasi ísaraantavena Áánútu kaweꞋá umátínkáísasa óꞋonkaa-kwaasiye Yútaa-kwaasiye mimbóráíꞋa umái máyaundayaawe. Áánútu séna Ísu Káráísitina mayáíyávéꞋa mirá ónaumne simái asirámakaimba póna íma Yútaa-kwaasiye suꞋmainivo óꞋonkaa-kwaasiyavenagwaraꞋa simái asirámakaiye.\n7 áséi-kwasai simátimenaundayavena Áánútu úwoi súwaꞋnaa ena kwená asirayámbá siména kwená mayáí-kwáásí-íꞋa umásínkaraiye. 8 Áánútuna kwaási kembá usáyaaitaraawaꞋa kíto-kwaasi póꞋa óꞋonkaa-kwaasi áséi-kwasai Ísu Káráísitina mayáí óꞋom-bayai usáyaaitaraim-bayai-aimba simátimenaundayavena usásisinkaraiye. 9 Áánútu simásimena séna toꞋmayaa úmareꞋo aúpáꞋó maréꞋo mirá ónaumne siráunda-aimba simái ságamatimiyo Áánútu simásímakaiye. Áánútu amápa-tantaaꞋo taróruraiwai aivaꞋá mináímbá aúpáꞋá makáimba kwaíkwaiꞋo eémáyáimba 10 ívéꞋa kárákwiraawaiye asirayánkwáráwáíyé kwíyómpaꞋo máyáawai Áánútuna kwaási tuwánésa sésa Áánútu óꞋoran-kawer-imayaagwarawain-iye kwésewe. 11 ááinkaꞋa Áánútu imáyáa éna toꞋmayaa éna séna mirá ónaumne séna Ísu Káráísiti kentáásí Ísóigomba imáyáa amúwana mirá uráiye. 12 Ísu Káráísitiye tarúmaiya máyaundayavetaawe kwenááiyaveta áraire kwésundayavenawe íma sááꞋa kaisatá Áánútunopata úwoiya kwégune. 13 mindáyaveꞋa simátimeꞋa séꞋa keinárawaꞋa áséi-kwasai simátimewandarakemba áwááꞋa sésa síꞋa iníꞋa umásínkaraavo asiramái méꞋa íma ivátuwaaro. umbai-yántááꞋó kesópaꞋo kwáyáimba kanaán-ivo úwoi aamoí oro.\nKáráísiti aruntá kwésimin-kwasai.\n14 mináíntávéꞋa imáyáa kwéeꞋa Áánútu kentáásivowa aúrankaꞋa kívaireꞋa méꞋa námúnaa kwésune. 15 amápar-akumba marapáꞋá máyáawaiye kwíyómpaꞋa máyáawaiye miwítí ááimba Áánútuma isaꞋá kwenaúrankaꞋa kívaireꞋa méꞋa maarán-dámúnáá kwésune. 16 Áánútun-amanko kentirumpimbá ména óꞋoran-anondako póna asirayámbá timínaꞋa asiramái méꞋa 17 Ísu Káráísitin-aaiyaveꞋa áraire kwésentavena kentirumpimbá ména kwemá tirumbó kwétimewaina ááimba isaꞋá kwentávéꞋa asiramái tirumbá kwéameꞋa ménaaontaveꞋa námúnaa kwésune. 18 Káráísiti amáparawaivimba arumbá kwétimimba anómba kwétimiye. Káráísiti asirayámbá timínaꞋa keináraware Áánútuna kwaásiye amápaꞋa séꞋa Káráísiti kentáávimba arumbá kwésimimba anómba kwésimimba póna íma ánásaniye sénááontaveꞋa námúnaa kwésune. 19 Ísu Káráísiti amáparawaivimba arumbá kwétimimba anómba kwétimimba íya kanaán-umaiya awánasaraundayaanivo ívéꞋa kítokaꞋa awánéꞋa naaémba awánamai kaweꞋá ónááontaveꞋa námúnaa kwésune. asirayámbá Áánútumpimba anómba kwéna keinárawapimba anómba kwénintaveꞋa námúnaa kwésune.\n20 imáyáamo kwéetaamo Áánútumbo kwéaisaa-undaya sáwíyan-tantaaꞋan-ivo kwená asirayándéímó kwésuwaꞋnaa-enayaamo kwéimba mindá usáyaaitarain-tantaaꞋan-iye. 21 Áánútuna kwaásiya Ísu Káráísitiyeya tarúmaiya méta ívétaamo máyaunda-kwaasiye naaémbo paáronaaon-kwaasiye séta kwenáwíꞋa anómba úmae kwéiyimba árair-aimba iyéyá símae iyónaundayaawe.


Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ téél halchíʼí binátsʼiin łigaaígíí - Wikiibíídiiya\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ téél halchíʼí binátsʼiin łigaaígíí\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ téél halchíʼí binátsʼiin łigaaígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Cossypha heuglini" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 5–8di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí halchííʼ; bitʼaʼ dóó binághah éí halbá; binákʼee dóó bitsiitʼáád éí halzhin; binátsʼiin éí łigai; bidaaʼ éí łizhin.\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ téél halchíʼí binátsʼiin łigaaígíí éí chʼosh yázhí deildeeł.\nTéél halchíʼí binátsʼiin łigaaígíí


Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ tsinyiʼ chʼał yázhí - Wikiibíídiiya\nBiʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ tsinyiʼ chʼał yázhí\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bitsiitsʼiin Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Biyáázh Tsʼǫʼasánígíí Chʼał Chʼał íiyisígíí dóó bikʼéí Chʼał íiyisígíí Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ tsinyiʼ chʼał\ntsinyiʼ chʼał yázhí\nBiʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ tsinyiʼ chʼał yázhí éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Indosylvirana aurantiaca" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 1.2–2di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ dóó dah dzítso; bizábąąh dóó bitéél éí dinilgai; binááʼ éí ntsaa.\nBiʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ tsinyiʼ chʼał yázhí éí chʼosh dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Náátsʼózídę́ę́ʼ atʼąątah chʼał - Wikiibíídiiya\nNáátsʼózídę́ę́ʼ atʼąątah chʼał éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi dóó Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi dóó Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyah Yázhí bikááʼgóó dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Kurixalus" deiłníigo deiyózhí. Náátsʼózídę́ę́ʼ atʼąątah chʼał éí 16 ałʼąą ádaatʼé.\nDíí chʼał éí 1–2di asdzoh[?] ádaníłtso, áádóó éí chʼil bitʼąąʼ dóó dláád deiłchozh; chʼosh yázhí éí deildeeł ałdóʼ.


2Ti 2 | `USA | STEP | emá ketáaniko, akoqnáámo Îtu Káríqtoma wení íráqô-qtataapike ámímma mayaao.\n1 emá ketáaniko, akoqnáámo Îtu Káríqtoma wení íráqô-qtataapike ámímma mayaao. 2 máqten-aimma waabá-káyúkábí yiráátúnnama emá áqa ítaraune. min-áímmá matéwaq náawanabi emá kamuqá ítáiyimina-wayukama yimiyo. miráinata yemá kanaaráq káqo-yuma maamin-áímmá yiráátinoe.\n3 emmá íráqôn-aaiq-i-nakokaa umá aú-aiqa íno. 4 abo ááiq-i-nakoma wení anó-kawaa-nakoma amuqá maraíkáae téna mirá kéiye. minnáyaba wemá waayúkagaraq móneqtabagaraq wenaúyánámmá mamá awígíôq íkeiye. 5 itaao. móra-nakoma uyaatí-ámáán-áímmá íwarenama wemá kanaaráq íma uyaatimá uyátena amuq-yatááqá ímayaniye. 6 móra káqon-aimma itaao. móra-nakoma akoqnáá umá yómmá yoráina-waigoma wemá uyátá-maqma íráqôn-aawaqa yópíké mayaíno. 7 kemá timá-amuna-aiqtabama aúyánámmá itaao. abo uyátárai-nakoma áwáqnaa ína máqten-aimma itánóne.\n8 átê-wataama Îtu Káríqtoqtaba aúyánápí mayaao. Îtuma wemá Tébitin-annabike abarokáq uréna pukáipike Áánûqtuma wemmá mamá itó-umakaraiye. miráitaq kemá waabá-káyúkábí átê-wataama weqtábá timá yímikaune. 9 kemá átê-wataama Îtuqtaba waabá-káyúkábí túnnayatababoata ánnáma tímikaamanibo Áánûqtuni watáama íma ánnáma ámikaae. íbêqa kemá ámáan-aimma arátî-nakaa umá tú-tiqa kémayaune. 10 mi-káyúkámá Áánûqtuma wetábá aúyaqmakai-kayukayaba kemá mirá kéeq tú-tiqa mayánúne. Îtu Káríqtoma yeráwákáráq yíwíqma Áánûqtumma yauwéqma amínata yemá tágama-yataaqa matúq-matuq umá mayánoe. 11 maannâ árain-aine.\nketáámá wetê yagaroqtamá puyéqtaama\nwetê yagaroqtamá mánunatae.\n12 ketáámá kanaaráq tú-tiqa mamé kéuyeqtaama\nanaaékaqa wetê yabíqma mánunatae.\nánibo ketáámá wemmá tinaaémma\nwegáráq móraiq umá keqtáámá anaaémma\n13 wemá wení áaiqtaba íma kanaaráq\nketáámá kúmiq-yataariq únnataama\nwemá itáíq-itaiq umá akoqnáá-naqa\n14 maamin-áímmá ení waayúkama timá-yimiyo. kékén-áímmá uyátárai-nakon áwîkaq timá-yimiyo. paá aayabámá ááiq-aimma ítero. mirámô o-wáígómá íma móra-waigoma áwáqnaa kéibo aamá ítáa-kayukama paá mamá táíq kéumayikaiye. 15 ení mayaírákémmá Áánûqtumma mamá amuqá marakáígónîq umá maqmá aónaao. mayaí-nákómá wení mayaíyábámá wenaúyánánóbáqá kanaaráq téna “kemá íráqô-mayaima kémayaune” tiníkáá umá mááo. Áánûqtuni watáagoni áaimma arupú umá yiráátiyo. 16 emá aíbôq-aikoma Áánûqtuqtaba íma wáin-aipikemma nékaq mááo. 17 aíbôq-aikoma náomma kamá anóniq iníkáá kéiye. yirááte-kayukama yeráwápíké maami-kááyáq-nákámá aíbôq-aimma yiráátéyamma Áíménéíyatiyaa Pairíqtatima min-nákámá mááye. 18 yenákámá árain-amma yuwéta yaímma itáíq-itaiq kéo-kayukati yúyánámmá mamá táwîq kéoye. min-nákórátámá téta “ketáámá áqa atóbaraunatae” tiráiye. 19 miráimanibo Áánûqtuni árain-aikoma akoqnáá-nakaa umá íma kutíniye. wení ábôqtaraq wáin-aubagoma maará kétiye: “uyátárai-nakoma náayuwabi wení waayúkama máaqtabama kéitaiye” ánibo “náawabi téna ‘kemá uyátárai-nakon-amune’ ténama wemá kúmiq-yataapikemma waeraíno.” téna min-áúbágómá kétiye.\n20 itaao. anó-naupaqa ókon-okomma táápeqa kéwaiye. yaímma áwáarara kain-óqtákáké tarôq owata yaímmama yaataké tarôq owata yaímmama mararáké tarôq urááe. yaímma-taapeqa aati-aatimá aáwaqa maqnéta ánibo yaímma íráqô-taapeqa paá móra-mora anón-aiqtaba aáwaqa maqnarááe. 21 miráráá umá móra-nakoma kaaqaari-áíqtábá íma iténa kúmiq-yataakoqtaba nékaq máina-waigoma wení uyátárai-nakoma aokaq-máyáímá kanaaráq amínana mayániye. 22 aúranannama káe táí-auyanamma kéitaannama paábaq iyabótuwewaq kateko-yátááqtábágáráq Îtuqtabagaraq aúyánámmá itaao. káqo-yuma arummá kéyimewaq kaayoné-yátááqá yimiyo. náayuwabi uyátárai-nakoma ôriq umá yemmá yíwáqnaa íkáae tíya-yuti aanábóîq umá mááo. 23 miráimanibo aamá íma ítaraa-kayukama yeqtí unítíq-aipikemma nékaq mááo. emá ítaraane mirán-áíkómá ááiq-yataaqa mamá abarokáq kéiye. 24 uyátárai-nakoma áwáqnaa ína-nakoma wemá ááiq-aimma íma tínimanibo wemá paá máqte-kayukama kaayoné umáyikaino. wemá íráqômma yirááti-naqa máena máqte-tupaama aamá yauwéqma kétena timá tágayimiyaba yokaa íno. 25 mi-káyúkámá náayuwabi wenáama aratíya-yuma wemá kaayoné umá mamá arútáyikainatama anaaékaqa Áánûqtu ayuwéta yemá yeqtí kúmiq-yataapikemma yuwéta árain-aqtabawaa miráimma waránô? 26 naayóbáqá Tááqtaama yemmá waíwaakaa umá yáqtokaitata wenaúyánámmá yemá wakááne. miráitata yemá Tááqtaani wakápike péqma yutínoe.


Dahiitį́hii bítááʼ łigaaígíí - Wikiibíídiiya\nDahiitį́hii bítááʼ łigaaígíí\nDahiitį́hii bítááʼ łigaaígíí éí yótʼáahdi tsídii dóó dahiitį́hii ndaashchʼąąʼígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Microchera albocoronata" deiłníigo dayózhí.\nDíí dahiitį́hii éí 3–4di asdzoh[?] áníłtso. Biką́ʼígíí éí bitsʼíís diłhiłgo dibéłchíʼí dóó bitááʼ łigai. Baʼáádígíí éí łibáago naashchʼąąʼ dóó binághah dootłʼizh.\nDahiitį́hii bítááʼ łigaaígíí éí chʼil bijeeh deidlą́.


Tábąąh bisóodiłchíiʼii - Wikiibíídiiya\nTábąąh bisóodiłchíiʼii éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi téiyá hólǫ́; áadi éí dziłtahgi dóó tsintahgi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Potamochoerus porcus" deiłníigo dayózhí.\nTábąąh bisóodiłchíiʼii éí 110–250 dahidídloʼ áníłdáás; 3–5di adéesʼeez[?] áníłnééz; bitseeʼ éí 11–17di asdzoh[?] áníłnééz. Díí naaldlooshii éí łichíiʼgo naashchʼąąʼ áádóó bijáád éí daalzhin; bítáaʼgi dah dzilzhin. Bikąʼígíí éí biʼáádígíí yilááh áníłtso.\nTłʼéeʼgo naagháa łeh.\nTábąąh bisóodiłchíiʼii éí ałchozh dóó alghałgo naaghá: tłʼoh dóó chʼil bikétłʼóól yiłchozh; nááná chʼosh dóó dzidzé yildeeł ałdóʼ. Nááná naaldlooshii yázhí (naʼashǫ́ʼii da) dóó chʼééh digháhii dóó tsídii biyęęzhii dóó dííłdzid ałdóʼ yilghał.\nTábąąh bisóodiłchíiʼii dóó biyáázh (Toronto, Deeteel Bikéyahdi, naaldlooshii danélʼínídi éélkid)\n^ Red River Hog. Brookfield naaldlooshii danélʼíní, Illinois. 4 Yas Niłtʼees 2010.\n^ 2.0 2.1 Potamochoerus porcus. Animal diversity web. 4 Yas Niłtʼees 2010.\nTábąąh bisóodiłchíiʼii. Los Angeles naaldlooshii danélʼíní biníłchʼi naaltsoos. (Bilagáanakʼehjí)


Haltsooítah chʼał niłtólí binákʼee łigaaígíí - Wikiibíídiiya\nHaltsooítah chʼał niłtólí binákʼee łigaaígíí\nHaltsooítah chʼał niłtólí\nHaltsooítah chʼał niłtólí binákʼee łigaaígíí éí tsinlátah chʼał dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́; Dibénééz Bikéyahdi éí tʼóó ahayóí. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Hyalinobatrachium chirripoi" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 0.7–1.2di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh; binákʼee éí łigai; binááʼ éí diniltso.\nHaltsooítah chʼał niłtólí binákʼee łigaaígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.


Chʼah Diʼilii Bikéyahdę́ę́ʼ bįįh biwooʼ nineezí - Wikiibíídiiya\nChʼah Diʼilii Bikéyahdę́ę́ʼ bįįh biwooʼ nineezí\nChʼah Diʼilii Bikéyahdę́ę́ʼ bįįh biwooʼ nineezí éí Naaldlooshii Bikéshgaan Dahólónígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Chʼah Diʼilii Bikéyahdi dóó Haʼaʼaahjí Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdi dóó Náhookǫsjí Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Moschus moschiferus" deiłníigo dayózhí.\nDíí naaldlooshii éí 20–24di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; biwózhah éí nineez.\nChʼah Diʼilii Bikéyahdę́ę́ʼ bįįh biwooʼ nineezí éí chʼil bitʼąąʼ dóó tłʼoh yiłchozh dóó náʼátʼaał.


Tsintah níłtsą́ chʼał binághah noodǫ́zígíí - Wikiibíídiiya\nTsintah níłtsą́ chʼał binághah noodǫ́zígíí\nTsintah níłtsą́ chʼał binághah noodǫ́zígíí éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Tónteel bikáaʼdi kéyah dah naaʼeełí léiʼ bikáaʼgi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Eleutherodactylus varleyi" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 0.3–0.4di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; binághah éí łigaigo noodǫ́ǫ́z; binááʼ éí diłhił.\nTsintah níłtsą́ chʼał binághah noodǫ́zígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yázhí yildeeł.


Tsídii íígházhí bitsiitʼáád dootłʼizhígíí - Wikiibíídiiya\nTsídii íígházhí bitsiitʼáád dootłʼizhígíí\nTsídii íígházhí bitsiitʼáád dootłʼizhígíí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Trogon curucui" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 9–12di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhił; bikąʼígíí éí bizééʼ dóó bitsiitʼáád diłhiłgo dootłʼizh; bitseeʼ éí łizhin dóó łigaigo noodǫ́ǫ́z; bitłʼaaʼ éí halchííʼ; bidaaʼ éí łibá.\nTsídii íígházhí bitsiitʼáád dootłʼizhígíí éí tsin bineestʼąʼ deiłchozh; chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Chʼil bijeeh yidlání bitsiiyah diłhiłgo halchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nChʼil bijeeh yidlání bitsiiyah diłhiłgo halchíʼígíí\nbitsiiyah diłhiłgo halchíʼígíí\nChʼil bijeeh yidlání bitsiiyah diłhiłgo halchíʼígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Dańlíinii bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Aethopyga guimarasensis" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–6di asdzoh[?] áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís diłhił; bitéél éí łitso; bitsiiyah eí diłhiłgo halchííʼ; bizééʼ éí halzhin; bítááʼ éí dootłʼizh; bidaaʼ éí tʼóó bíyó shiyish. Baʼáádígíí éí bitsʼíís chʼilgo dootłʼizh dóó biwos łitso.\nChʼil bijeeh yidlání bitsiiyah diłhiłgo halchíʼígíí éí doo chʼil bijeeh tʼéiyá yidlą́ą da; naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí éí yildeeł ałdóʼ.


Dǫ́ʼiiyiyiitsahí dinilbáhígíí - Wikiibíídiiya\nDǫ́ʼiiyiyiitsahí dinilbáhígíí éí tó wónaanídę́ę́ʼ dǫ́ʼiideiyiitsahí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Muscicapa caerulescens" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 6–7di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilbá; bitʼaʼ dóó binághah éí diłhiłgo łibá; bidaaʼ éí łizhin.\nDǫ́ʼiiyiyiitsahí dinilbáhígíí éí chʼosh yázhí dóó dzidzé deildeeł.


Tááʼyaʼniiltʼóshii biyaadaaʼ łigaaígíí - Wikiibíídiiya\nTááʼyaʼniiltʼóshii biyaadaaʼ łigaaígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Paroaria dominicana" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 6–8di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łigai; bitsiiʼ dóó bizééʼ éí łichxííʼ; bitʼaʼ dóó binághah dóó bitseeʼ éí łizhin dóó łibá; bidaaʼ éí łibá dóó łigai.\nTááʼyaʼniiltʼóshii biyaadaaʼ łigaaígíí éí tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé yiłchozh; chʼil binááʼ dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Bitsįʼ Yishtłizhii Tónteeldę́ę́ʼ łeeyiʼ chʼoshtsoh - Wikiibíídiiya\nBitsįʼ Yishtłizhii Tónteeldę́ę́ʼ łeeyiʼ chʼoshtsoh\nBitsįʼ Yishtłizhii Tónteeldę́ę́ʼ łeeyiʼ chʼoshtsoh éí táyiʼ dóó niʼkáágóó ndaakaaígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Bitsįʼ Yishtłizhii Tónteel bikáaʼdi kéyah dah ndaaʼeełí léiʼ bikáaʼgi dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Hypogeophis" deiłníigo deiyózhí. Bitsįʼ Yishtłizhii Tónteeldę́ę́ʼ łeeyiʼ chʼoshtsoh éí dį́į́ʼ ałʼąą ádaatʼé.\nDíí łeeyiʼ chʼoshtsoh éí 4–5di asdzoh[?] ádaníłnééz, áádóó éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii deildeeł.


1Pe 3 | `KZE | STEP | aaraiyónó maarán-oro. kentuwaiꞋmáá táái ísáaro. kentuwaiꞋmáápinkemba évakarawai Áánútun-aaiyavesa íma áraire kwésesa máyáawai kembá tuwánésa ÁánútumpaꞋa ténááontaveꞋa kaweꞋá umái méwasa tuwánésa Áánútun-aaiyavesa áraire sénááowe. íma ayáátáár-aimba séꞋa ÁánútuntaveꞋa imáyáa éꞋa kaweꞋá umái méwasa tuwánésa Áánútun-aaiyavesa áraire sénááowe.\n1 aaraiyónó maarán-oro. kentuwaiꞋmáá táái ísáaro. kentuwaiꞋmáápinkemba évakarawai Áánútun-aaiyavesa íma áraire kwésesa máyáawai kembá tuwánésa ÁánútumpaꞋa ténááontaveꞋa kaweꞋá umái méwasa tuwánésa Áánútun-aaiyavesa áraire sénááowe. íma ayáátáár-aimba séꞋa ÁánútuntaveꞋa imáyáa éꞋa kaweꞋá umái méwasa tuwánésa Áánútun-aaiyavesa áraire sénááowe. 3 kwaási arááꞋa súrampimba sivúwóvo séꞋa íma konaarirí éꞋa kawer-únánkwátói konaariríyávéꞋa íma anón-imayaa éꞋa 4 paru umái kentirunkó kaweꞋó ínímba íma ááéma ánásainana mindá Áánútu aúrankaꞋa kaweꞋán-iye. 5 naaóváꞋá aaraí Áánútuntavesa imáyáa ésa kwemó toꞋmayaa umátínkaron-tantaaꞋa amuꞋmarésa máyón-inimba miwí tuwaiꞋmáá táái isésa kaweꞋá umái maémáembaniye. 6 minínímpínkémbá moórá-ininko áwíꞋa Séraa awaikó áwíꞋa Ááváramu úwana kwenáái iséna kesí anóndakoma óne siráiye. kaweꞋó éꞋo ímo amápa-tantaataveꞋo táátaveꞋo éꞋo éꞋa kwenayáámúmbaariꞋa ónááowe.\n7 miráumai kwaaimó éꞋa maarán-oro. kentuwainímbááꞋa kaweꞋá umátinkeꞋa miwí túma íma asiramái kwáyáintaveꞋa imáyáa éꞋa túwaꞋnaa oro. keináraware kentuwainímbááre aúnáiꞋa umái ménaaontavena Áánútu kaweꞋá kwéumatinkaivo mindáyaveꞋa kaweꞋá umátínkáaro. mirámó íyanamo éna moórá-umbai-yantaako kentí námúnaa-ampimba íma itáníye.\n8 moórá-aimba ísáaro. kentúma íma maimaé iyéꞋa mimbórá-ímáyáá éꞋa keáváráwáínóndaamo imáyáamo ontembá moórá-morawai mirán-imayaa éꞋa túwaꞋnaa oro. 9 sáwíꞋo umátinkaiyaꞋo éꞋa anondá íma sáwíꞋa umátínkáaro. sáwí-aimbo simátinkaiyaꞋo éꞋa anondá íma sáwí-aimba simátínkáaro. sáwíꞋo íyawai anondá kaweꞋá umátínkáaro. Áánútu tááyonkaꞋa kaweꞋá umátinkaumne siráimba póꞋa kaweꞋá umátínkáaro. 10 mindáyavena Áánútun-aai aúváívimba agaimaréna séna\névakarawai ayáátáákaꞋa sirunkó kaweꞋá ínaꞋa ménae sésamo ésa kampar-áíné sáwí-aine\n11 sáwíꞋo kwéon-tantaare tínaaemba umámesa kaweꞋá ésa paru umái ménaaontavesa tiyáántán-kwimai máéro. 12 Ísóigo arupí umáímo máyáawairaꞋa kwégarakwiyena miwítí námúnaa kwéisena túwaꞋnaa ena sáwíꞋo kwéowai ánaaemba kwéumatimiye agaimaréna siráiye. 13 kemá tiyáántán-kwimai kaweꞋá kwéomba pósa íma sáwíꞋa umátinkanaaombanivo 14 arupí umái máyáambo umbai-yántááꞋó timíyanamo éna Áánútu kaweꞋá umátinkanivo minúmbáí-yántáátávéꞋa íma anón-imayaa éꞋa minúmbáí-yántááꞋó timínín-kwaasiyaveꞋa íma táátaveꞋa éꞋa 15 Ísu KáráísitintaveꞋa kawer-ímáyáá kwéeꞋa kwentávéꞋa séꞋa kweyáá Ísóigoman-iye síyasa tísaa esamo sésamo ÁánútuntaveꞋo imáyáamo ombá nóra simáíya kwéoo síyaꞋo éꞋa kawer-áímbá simátimenaaontaveꞋa toꞋmayaa umái méꞋa 16 kaweꞋá umái kwempakémbá simátíméro. kentirunkó íma kaeꞋnáéꞋa éna arupí umái kwaínaꞋa Ísu KáráísitimpaꞋa aráápamai arupí umáí máyaiyasa évakarawaimo simáímo sáwíꞋo umátinkaiyambo ésa miwí tááigo toséꞋmái tigaemá íníye. mirá ónááontaveꞋa kárákwiyoro. 17 kaweꞋó kwéombo Áánútumo ímo ítátinkainasamo ésa umbai-yántááꞋó timénááomba mindá Áánútundein-iye. ánivo sáwíꞋo kwéombo umbai-yántááꞋó timénááomba mindá kentí ááinkoman-iye. 18 miráumai ímo arupí umáímo máyáawai ÁánútunopaꞋa kónááontavena Ísu Káráísiti arupí umái máyáiwai mimbórá-táwai puwéna mimbáyáímá ánásaraiye. kwenáúgo pukówana amankó ména 19 évakarawai timankó ándáraambo kwímai máyómpimba kwenáái kosimátímakaiye. 20 naaóváꞋá moóráwai áwíꞋa Nówaa ména non-avóvomayaapaꞋo kwínín-damba úmakonkaꞋa Áánútu kesáái ísáaro séna timuꞋmarówasa kwenáái arááísúntavesa pukówana naaémba Ísumo puwú-tawai miwí timankómbá kwenáái kosimátímakaiye. avakaumboé-kwaasi non-avóvomayaapaꞋo kwínín-daumpaꞋa umáyówana miwí nonkó íma nawíkowasa íma puwésa kaweꞋá umái maémáembaniye. 21 mindónkómó uráinten-umasitaiꞋa monoꞋ-nómbá kwévetinkaawana Áánútu tíꞋmai kawepáꞋá mégwétinkaiye. nombó kwévetinkaamba paáká-kúrákémbá íma kwésese ovo Áánútumba áísaa owaná tirumpimbá íma aaí kwaíndayavena sáwí-imayaa maitiyuwáníye. Ísu Káráísiti pukáimpinkemba usásinkaintavena sáwíꞋo umáímo máyáampinkemba tíꞋmai kawepáꞋá mégwétinkaiye. 22 Ísu Káráísiti pukáimpinkemba usásinena Áánútu ayáánúrapaꞋa asirayán-áyámpáꞋá uména kwíyómpaken-kwayoꞋnaraware anóndaraware asirayándáraware miráumainarawakaꞋa kwégarakwiyiye.


Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ mósí ałchiní - Wikiibíídiiya\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ mósí ałchiní éí naaldlooshii daʼalghałígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi dóó Ásáí Dineʼé Bikéyahdi dóó Tsiikʼi Déíbaalí Bikéyahdi dóó Atsá Yee Ndaalzheehii Bikéyahdi dóó Eʼeʼaahjí Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Felis lybica" deiłníigo dayózhí.\nDíí naaldlooshii éí 18–25di asdzoh[?] áníłnééz; bitseeʼ éí 10–14di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí niłhin dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bijáád éí diłhiłgo noodǫ́ǫz łeh.\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ mósí ałchiní éí naʼastsʼǫǫsí dóó tééh dééł łizhinígíí dóó naʼashǫ́ʼii dóó chʼał haalzheehgo naaghá; tsídii biyęęzhii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Dahtsʼaaʼ yiłchozhii bitéél łigaaígíí - Wikiibíídiiya\nDahtsʼaaʼ yiłchozhii bitéél łigaaígíí\nDahtsʼaaʼ yiłchozhii bitéél łigaaígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Dicaeum aureolimbatum" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 2–4di asdzoh[?] áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís diłhił; bitéél dóó bizééʼ éí łigai; bikʼiiz éí łitso; bidaaʼ éí doo nineez da. Baʼáádígíí éí bitsʼíís diłhił dóó bitéél dinilbá.\nDahtsʼaaʼ yiłchozhii bitéél łigaaígíí éí dahtsʼaaʼ bidzidzé dóó tsin bineestʼąʼ yiłchozh; chʼil bijeeh éí yidlą́ ałdóʼ. Łahda naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł.


Tsídiidlohí bitsiiyah łigaaígíí - Wikiibíídiiya\nTsídiidlohí bitsiiyah łigaaígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Garrulax strepitans" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 7–9di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin; bitsiitʼáád éí dibéłchíʼí; bitsiiyah éí łigai; bítááʼ dóó bitéél éí halzhin; bidaaʼ éí diłhił.\nTsídiidlohí bitsiiyah łigaaígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; łahda chʼał dóó naʼashǫ́ʼii yázhí yilghał; dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Chʼał bikéshgaan hólóní yishtłizhígíí - Wikiibíídiiya\nChʼał bikéshgaan hólóní yishtłizhígíí\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bitsiitsʼiin Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Biyáázh Tsʼǫʼasánígíí Chʼał Chʼał bitsooʼ ádaadinígíí dóó bikʼéí Chʼał bitsooʼ ádaadinígíí Chʼał bikéshgaan dahólónígíí\nChʼał bikéshgaan hólóní\nChʼał bikéshgaan hólóní yishtłizhígíí éí chʼał bitsooʼ ádaadinígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Eʼeʼaahjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Silurana tropicalis" (éí doodaiiʼ "Xenopus tropicalis") deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 1–2.5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bizééʼ dóó bitéél éí łigai; bitsooʼ doo hólǫ́ǫ da; binááʼ éí áłtsʼíísí dóó diłhił.\nChʼał bikéshgaan hólóní yishtłizhígíí éí chʼosh yázhí dóó łóóʼ yázhí dóó tąądee naagháhii yildeeł.


Naʼashjéʼii nímazí - Wikiibíídiiya\nNaʼashjéʼii nímazí éí nahasdzáán tʼáá siʼą́ą́ ńtʼę́ę́ʼ bikáaʼgi dahólǫ́ (tʼáá hazhóʼó Shádiʼááhjí kéyah yistinígíí — ńléidi éí ádaadin). Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Theridiidae" deiłníigo deiyózhí. Naʼashjéʼii nímazí éí 2,295 ałʼąą ádaatʼé.\nDíí naʼashjéʼii éí 2–15 mm ádaníłtso. Bitsʼíís éí nímaz, bijáád éí danineez łeh. Łaʼ éí bitsʼíís daalgai dóó daaltsxo, náánáłaʼ éí yishtłizh dóó diłhiłgo ndaashchʼąąʼ. Binááʼ éí ádaałtsʼíísí. Chʼosh éí bichʼiyąʼ.\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bíígháán Ádaadinígíí Chʼosh bijáád dahólónígíí Chʼosh bideeʼ ádaadinígíí Chʼosh bijáád tseebíhígíí Naʼashjéʼii dóó Naałʼaashii Naʼashjéʼii\nNaʼashjéʼii nímazí aniʼįįhígíí\nNaʼashjéʼii nímazí biwooʼígíí\nNaʼashjéʼii bijéí dah łichíiʼii\nHooghandi naʼashjéʼii diłhiłí\nNaʼashjéʼii bighą́ą́ʼ dah łichíiʼii\nHooghandi naʼashjéʼii nímazí\nNáátsʼózídę́ę́ʼ naʼashjéʼii nímazí\nNaʼashjéʼii nímazí łikizhígíí\nNaʼashjéʼii nímazí heetsʼózígíí\nNaʼashjéʼii nímazí dinilgaaígíí\nTséyiʼ tsʼahtah naʼashjéʼii nímazí\nNaʼashjéʼii nímazí disxǫsígíí\nChahałheeł naʼashjéʼii · Dziłtah naʼashjéʼii · Halgaiitah naʼashjéʼii · Hodíłchʼiltah naʼashjéʼii · Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashjéʼii nineezí · Naʼashjéʼii adizhahí · Naʼashjéʼii azisí · Naʼashjéʼii azisí bikágí ntłʼizígíí · Naʼashjéʼii bidaanézí · Naʼashjéʼii bigaantsohí · Naʼashjéʼii binááʼ naakiígíí · Naʼashjéʼii bitłʼóól níbaalí · Naʼashjéʼii bitłʼóól názbąsígíí · Naʼashjéʼii bitłʼóól níyizí · Naʼashjéʼii bitseeʼ hólóní · Naʼashjéʼii bitsiitsʼiin łibáhí · Naʼashjéʼii dichʼízhígíí · Naʼashjéʼii dijoolí · Naʼashjéʼii diłhiłígíí · Naʼashjéʼii dilwoʼí · Naʼashjéʼii dootłʼizhígíí · Naʼashjéʼii eʼełdeełígíí · Naʼashjéʼii heetsʼózígíí · Naʼashjéʼii heetsʼózí yázhí · Naʼashjéʼii jáádnézí · Naʼashjéʼii naalʼeełí · Naʼashjéʼii naalzheehígíí · Naʼashjéʼii nímazí yázhí · Naʼashjéʼii tádígháhígíí · Naʼashjéʼii yázhí · Naʼashjéʼii yildeełí · Naʼashjéʼii yilzhólígíí · Naʼashjéʼii yistłʼinígíí · Naʼashjéʼiichilí · Tábąąh naʼashjéʼii yázhí · Táłkááʼ naʼashjéʼii · Táłtłʼááh naʼashjéʼii · Tónteel bibąąh naʼashjéʼii · Tsékʼi naʼashjéʼii · Tséłgaiitah naʼashjéʼii · Tséʼą́ąyiʼ naʼashjéʼii · Tséʼą́ąyiʼ naʼashjéʼii jáádnézí · Tséyaa naʼashjéʼii · Tsinbąąh naʼashjéʼii · Tsintah naʼashjéʼii · Tsįyaa naʼashjéʼii · Wóláchííʼ haalzheehii · Wóntłʼizí haalzheehii\nChʼilátah naʼashjéʼii ánínígíí · Chʼilátah naʼashjéʼii daashtłizhígíí · Chʼilátah naʼashjéʼii dinilzhinígíí · Chʼilátah naʼashjéʼii dootłʼizhígíí · Chʼilátah naʼashjéʼii heetsʼózígíí · Chʼilátah naʼashjéʼii łahgo aníʼdoolníiłii · Chʼilátah wóláchííʼ yildeełí\nNaʼashjéʼii bitłʼóól heetsʼózí\nNaʼashjéʼii dinilzhiní · Naʼashjéʼii noodǫ́zí (Tsétah naʼashjéʼii noodǫ́zí · Haʼaʼaahdę́ę́ʼ naʼashjéʼii noodǫ́zí) · Naʼashjéʼii ntsaaí (Hooghandi naʼashjéʼii ntsaaí · Tłʼóoʼdi naʼashjéʼii ntsaaí) · Naʼashjéʼii ntsaaí dilwoʼígíí · Tó wónaanídę́ę́ʼ tłʼohtah naʼashjéʼii\nHooghandi niʼgóó naʼashjéʼii · Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ niʼgóó naʼashjéʼii · Niʼgóó naʼashjéʼii diłhiłígíí · Niʼgóó naʼashjéʼii dinilzhiní · Niʼgóó naʼashjéʼii łizhiní · Niʼgóó naʼashjéʼii noodǫ́zígíí · Niʼgóó naʼashjéʼii yishtłizhígíí · Séítah niʼgóó naʼashjéʼii\n[Naʼashjéʼii nahachaʼígíí] · [Naʼashjéʼii nímazí] · [Naʼashjéʼiitsoh]


Tábąąsdísítsoh binákʼee naʼídzígaaígíí - Wikiibíídiiya\nTábąąsdísítsoh binákʼee naʼídzígaaígíí éí tónteel dóó tábąąh tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Vanellus tricolor" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 10–12di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łigai; bitʼaʼ dóó binághah éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitsiiʼ dóó bitéél éí halzhin; bijáád éí nineez; bidaaʼ dóó binááʼ éí łitso.\nTábąąsdísítsoh binákʼee naʼídzígaaígíí éí chʼosh dóó tąądee naagháhii deildeeł.


Níyol yiiʼ naalkʼįhii binákʼee halzhinígíí - Wikiibíídiiya\nNíyol yiiʼ naalkʼįhii binákʼee halzhinígíí\nNíyol yiiʼ naalkʼįhii binákʼee halzhinígíí éí tónteel tsídii bínííʼtsohígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Tónteel bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Procellaria conspicillata" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 19–22di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo łibá; bitsiiʼ éí łigai; binákʼee éí halzhin; bidaaʼ éí diłhił.\nNíyol yiiʼ naalkʼįhii binákʼee halzhinígíí éí táyiʼ chʼosh bikágí dantłʼizí yázhí deildeeł; łóóʼ yázhí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Séigoʼ bitseeʼ ditání łizhinígíí\nÁsáí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ séigoʼ bitseeʼ ditání\nEʼeʼaahjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ séigoʼ bitseeʼ ditání\nNaakaii Łibáhí Bikéyahdę́ę́ʼ séigoʼ yishtłizhí\nSéigoʼ yishtłizhí íiyisígíí\nTsinłánítah Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ séigołbáhí\nNaakaii Bikéyahdę́ę́ʼ séigołbáhí íiyisígíí\nNaakaii Tábąąhí Bikéyahdę́ę́ʼ séigołbáhí\nTsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ séigoʼ łitsooígíí\nShádiʼááhjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ séigoʼ báhádzidí\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ séigoʼ báhádzidí łizhinígíí\nBilį́į́łání Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ séigoʼ báhádzidí\nSéigoʼ iisxíinii (íiyisígíí)\nHonoojítah séigoʼ iisxíinii\nShádiʼááhdę́ę́ʼ séigoʼ báhádzidí diłhiłígíí\nTółáníinii Bikéyahdę́ę́ʼ séigoʼ báhádzidí\nTółáníinii Bikéyahdę́ę́ʼ hodíłchʼiltah séigoʼ báhádzidí\nShádiʼááhdę́ę́ʼ séigoʼ báhádzidí yázhí\nShádiʼááhdę́ę́ʼ séigoʼ báhádzidí łibáhígíí\nShádiʼááhdę́ę́ʼ séigoʼ báhádzidí łitsooígíí\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tséyaa séigoʼ báhádzidí\nBéésh Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ tábąąh séigoʼ báhádzidí\nTáłkááʼ Bighan Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ séigoʼ báhádzidí dinilzhinígíí\nHalchíítah Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ séigoʼ bitseeʼ ditání yázhí\nTsintah séigoʼ bitseeʼ ditání yázhí\nTółáníinii Bikéyahdę́ę́ʼ séigoʼ biwooʼí łichíʼígíí\nTółáníinii Bikéyahdę́ę́ʼ séigoʼ biwooʼí łizhinígíí\nTółáníinii Bikéyahdę́ę́ʼ séigoʼ biwooʼí łitsooígíí\nTółáníinii Bikéyahdę́ę́ʼ séigoʼ biwooʼí dinilzhinígíí\nAhééháshį́į́hdę́ę́ʼ séigoʼ biwooʼí\nDziłtah tsinyiʼ séigoʼ yázhí\nAkał Bitłʼaajįʼééʼí Bikéyahdę́ę́ʼ tsinyiʼ séigoʼ yázhí\nKéyah dah ndaaʼeełídę́ę́ʼ tsinyiʼ séigoʼ yázhí\nTséyaa tsinyiʼ séigoʼ yázhí\nTáʼídziilnii Bikéyahdę́ę́ʼ tsinyiʼ séigoʼ yázhí\nAhééháshį́į́hdę́ę́ʼ séí dah daaskʼidtah séigoʼ\nNaakaii Bikéyahdę́ę́ʼ séigoʼ ditłʼooígíí\nKéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídę́ę́ʼ tsinyiʼ séigoʼtsoh diłhiłígíí\nBiʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ tsinyiʼ séigoʼtsoh bitseeʼ kʼídzítsooígíí\nKéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídę́ę́ʼ tsinyiʼ séigoʼtsoh bitseeʼ kʼídzítsooígíí\nTsinyiʼ séigoʼtsoh dibéłchíʼígíí\nSéigoʼ áníní łitsooígíí\nSéigoʼ áníní ntsaaígíí\nSéigoʼ áníní bitseeʼ nineezígíí\nSéí dah daaskʼidtah séigoʼ ánínígíí\nSéigoʼ áníní łibáhígíí\nSéigoʼ áníní dibéłchíʼígíí\nTsé Bee Bighan Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ séigoʼ diłhiłígíí\nBilį́į́łání Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ séigoʼ diłhiłígíí\nSéigoʼ éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí nahasdzáán bikááʼgóó 2,000 ánéelą́ą́ʼ ałʼąą ádaatʼé. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Scorpiones" deiłníigo deiyózhí.\nSéigoʼ éí nahasdzáán tʼáá siʼą́ą́ ńtʼę́ę́ʼ bikááʼgóó dahólǫ́, tʼáá hazhóʼó Shádiʼááhjí kéyah yistinígíí dóó Hakʼaz Dineʼé Bikéyah, ńléidi éí ádaadin.


Tsisteeł bitsiitsʼiin nteelígíí - Wikiibíídiiya\nTsisteeł bitsiitsʼiin nteelígíí éí chʼééh digháhii dóó tsisteeł dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Platemys platycephala" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼééh digháhii éí 6–8di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí dóó łizhingo naashchʼąąʼ; bitsʼaʼ éí dinilzhin dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ.\nTsisteeł bitsiitsʼiin nteelígíí éí łóóʼ dóó tąądee naagháhii dóó chʼał yázhí yilghał; chʼil bitʼąąʼ dóó chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ tábąąh naalzheehii dootłʼizhígíí - Wikiibíídiiya\nMagí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ tábąąh naalzheehii dootłʼizhígíí\nMagí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ tábąąh naalzheehii dootłʼizhígíí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdi dóó Ooljééʼ Biyaadi Kéyah Dah Ndaaʼeełí bikáaʼgi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Corythornis vintsioides" deiłníigo dayózhí.\nMagí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ tábąąh naalzheehii dootłʼizhígíí éí łóóʼ dóó chʼał deilghał; chʼosh bikágí dantłʼizí yázhí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Tsídii dah naʼasolígíí - Wikiibíídiiya\nTsídii dah naʼasolígíí\nTsídii dah naʼasolí bikʼos łigaaígíí\nTsídii dah naʼasolí łizhin dóó łigaaígíí\nKintaaʼanéhé Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tsídii dah naʼasolí\nDibénééz Bikéyahdę́ę́ʼ tsídii dah naʼasolí\nTsídii dah naʼasolí łikizhígíí\nTsídii dah naʼasolí bizééʼ yishtłizhígíí\nTsídii dah naʼasolí łibáhígíí\nTsídii dah naʼasolí bitéél halchíʼígíí\nTsídii dah naʼasolí bináyaah łibáhígíí\nTsídii dah naʼasolí łizhinígíí\nTsídii dah naʼasolí bidaaʼ łitsooígíí\nTsídii dah ndaʼasolígíí éí yótáahdi tsídii dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó tʼéiyá dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Bucconidae" deiłníigo deiyózhí. Tsídii dah ndaʼasolígíí éí 40 ałʼąą ádaatʼé.\nDíí tsídii éí 5–11di asdzoh[?] ádaníłtso łeh. Bitsʼíís éí diłhił dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ łeh; łaʼ éí bitéél daalgai, łaʼ éí daalkizh; bidaaʼ éí doo nineez da.\nTsídii dah ndaʼasolígíí éí chʼosh dóó naʼashjéʼii deildeeł; naʼashǫ́ʼii yázhí dóó chʼil bitʼąąʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Act 20 | `USA | STEP | anaaékaqa maamin-áíkómá ánatagitana Póroma máqtemma Káríqton-anna-wayukama yááyama yiwíqmena iréna yeqtí íyaqa mamá akoqnáá umáyikena wemá Maaterónia-marabaq kóuraiye.\nPóroma Maateróniabakaraq Karíki-marukaraq uráiye.\n1 anaaékaqa maamin-áíkómá ánatagitana Póroma máqtemma Káríqton-anna-wayukama yááyama yiwíqmena iréna yeqtí íyaqa mamá akoqnáá umáyikena wemá Maaterónia-marabaq kóuraiye. 2 ánibo wemá min-áúkápáq uréire kéena Îtun-anna-wayukabimma wemá watáama kétima-yimena yeráwáqtí yirummá mamá akoqnáá umáyikaraiye. miráitana mikákémmá maréna Karíki-marukaq uréna 3 mi-márúkáqá wemá kaumo-wíyómmá máqe-uraiye. anaaékaqa Tíria-marabaq wínéna kéitata Ítíráaeo-wayukama yemá Póroma ikamí-áímmá tewana ítátuwena únópí-káárébí mikáké wemá yauwéqma Maaterónia-marabaq wínéna uráiye. 4 ánibo Tópaateri Píraatimma áanikoe. wemá Péría-marabake-nakoma Pórote yagaroqtamá uráiye. miráitana Tetarónáíka-marabakemma kaayaq-nákárátámá Áárítáákatima Tekútue. ánibo Káéatima Tébe-marabakekaraq Tímotigaraq kaayaqá Étia-marabakemma Tíkikatiyaa Tarópima yemá máqtemma Pórogaraq yagaroqtamá kóuraae. 5 mi-káyúkámá yemá áqnáabaq uréta keqtááyábá Taróqaati-marabaqa tiwétáá urááe. 6 ánibo yammá irabí agamá naí-kánáámá yátámakitaqtaa kemá Arúkegaraq ketáámá Píripai-marabakemma yuwéqtaa únópí-káárébí maréqtaa Taróqaati-marabaq uréqtaa yeráwáqtê yagaroqtamá mibáqá móra-Toqtaama máqe-uraunatae.\nPóroma ákaq uréire uráiye.\n7 Tóqtaagoni áqnáabaq-kanaaraqa ketááma aáwaqa kénaunanataa Póroma aabáyaama kóinenaboana aarawaamá watáama kétima-yimitana nokáan-aukaaniq uráiye. 8 mi yanaa-náúpáqá ketáá áíkuma máeqtaa watáá-wataa túnna-naupaqa ómmá netuqyaa kúraqmakaae. 9 miráitana mórama maabu-nákóní áwîqa Yútikatie. wemá naammá yanaa-nákóní motôqakaqa máena Póroma watáama tin-áímmá Yútikatima itéq éna aúgáibaa itana aúmá waguré máqena yanaa-nákóní motôqakake kuména marabí yutákuraiye. miráitata yemá kukéta aónaamma wemá pukuráiye. 10 ánibo Póroma kukéna ámûraaq áyabaa uréna tiráiye: “keráwáqá íma túyánámmá ítáaro. wemá íma pukáibo paá máiye.” téna tiráiye. 11 ánibo Póroma yauwéqma naaúpaq uténa Îtuma yímikainikaa yammá mapámma kénena móragaraq watáama kétima-yimitana aaqá iráráitana Póroma iyuwéna kóuraiye. 12 miráitata yemá mi-mábú-náqá íráqôniq umá máitata yemá yimuqá maréta awíqmeta urááe.\nPóroma Taróqaati-maruqa yuwéna Mairítati-marabaq uráiye.\n13 Póroma marabí tiyuwénata ‘Ááqtoti-marabaq kégonabo ko tiwíráaro’ téna timá tímîtaqtaa ketáámá únópí-káárébí maréqtaa Ááqtoti-marabaq uráunatae. 14 mikákémmá Póromma awíqmetaa ketáámá únópí-káárébí Mítíríni-marabaq uráunatae. 15 mikákémmá ketáámá únópí-káárébí uréqtaa Kááíoti-marukaq ko watuwéqtaa mikákémmá mimórá táoqa Táámoti-marukaq uréqtaa Mairítati-marukaq ko yamá uráunatae. 16 ánibo Póro wemá maará téna aúyánámmá ítaraiye. wemá yaímma-kanaama Étia-aukapaqa íma máena páátákáá Ipítiani-maruqa kótámatuwena Yérútáárebaq ya-kánáámá (péqtakoti-omaqa) aónanena uráiye.\nPóroma Ipítianiq monoq-náúpáq kawáá uráa-kayukama watáama timá yímikaiye.\n17 Póro wegáráq wemmá áwáqnaa umá mayaímá kémayaa-kayukagaraq yeráwáqá Mairítati-marupaq máeta Póro wemá Ipítianiq Îtun-aama kéita-kayukati anó-kawaa-wayukama yááyaitata yemá wenôpaq irááe. 18 ánibo yemá wenôpaq kéyewana wemá maará téna timá yímikaiye: “keráwáqá kenamáárîq kemmá kétimoneq ketáaimma aónaraane. kemá Étia-marabaqa karáwáqtê áqnáabaqa máqe-uraune. 19 miráitaq keráwáqá aónaraane. netuqyaa-túpáámá Ítíráaeo-wayukama yeráwáqá kemmá mamá táíq kéumatikaawaq kemá ôriq umá ummaa-yátááqá kémayeq kemá anómma uyátárai-nakoni mayaímá matáunae.” téna Póroma tiráiye. 20 miráitaq keráwáqá káonaae. kemá keráwáqá tíwáqnaa í-áímmá íma yáqtoqma akoqnáá éq kemá paá keráwáqá kétiraateq waabá-káyúkátí yúrakarabi naaúpaq timá tímikaune. 21 miráitaq máqte-tupaama kemá Ítíráaeo-wayukagaraq Yéqtaaeo-wayukagaraq maará téq timá yímikaunae: “keráwáqá keráwáqtí tirummá Áánûqtumma améraq keráwáqtí kúmiq-yataaqa mamá paábaq kéyuweraq ketááí uyátárai-naqa Îtuqtaba itáíq-itaiq oro.” téq timá yímikaune. 22 keráwáqá ítáaro. íbêqa Aokaq-Áágómá kemmá tiwíqmena Yérútáárebaq kéwipoaq mórama nói-qtataarabi ketineqá abarokáq ínî-waigoqtabama kemá íma ítaraune. 23 ánibo kemá kímora-yataaqtaba ítaraunama Aokaq-Áágómá akoqnáá umá timá tímikaiye. ‘máqte-marupaqa uréire innamá emá ummaa-yátááq áátuqma kémaye ánnáma mayánóne.’ téna timá tímikaiye. 24 miráimanibo kemá ketí túwaraiqtabama túyánámmá íma itéq yáqtoqma akoqnáá íkéune. minnáyaba kemá ketí mayaímá uyátárai-nakoma Îtuma tímikai-mayaima mayánúnama minnâ Áánûqtuni átê-wataama Îtuqtaba timá-yimenune.\n25 miráinaq keráwáqá ítáaro. naayóbáqá kemá keráwáqtí aúkáapi uréire kéeq Áánûqtuma yabíkái-qtataakoqtaba timá-timikaune. miráimanibo kemá itáunama anaaékaqa keráwáqá íma móragaraq kemmá timónanoe. 26 ánibo kemá Áánûqtun-auyanamma keráwáqá timá-timiyabama ikatîqa íma éq yáqtoqma akoqnáá íuraupo máqten-aimma keráwáqá timá-timikaune. miráitaq kemá keráwáqá kétima-timune. móra-nakoma keráwáqtí aúkáapikemma wemá aúyokinimma minnâ íma kennámíye. 28 ánibo keráwáqá yabíqma arutéraq yaímma tipi-típi-annagaraq Aokaq-Áágómá keráwáqtábá yekáq yabíéro téna keráwáqá tiwíkaiye. miráinaq keráwáqá Áánûqtuma wení naaenápó meyaníq umá yiwíkai-kayukagaraq keráwáqá keqtimáárîq yabíqma akoqnáá oro. 29 ánibo anaaékaqa kemá keráwáqá tiyuwéq kégonanama mórama táí-wayukama abááq-íyákóráá umá keráwáqtí aúkáapi iréta keráwáqtí itáíq-itaiq umá mái-yataaqa mamá táíq umátikanoe. 30 ánibo yaímma keráwápíkémmá keráwáqtí waayúkama yemá itó-uma kaaqaari-áímmá kéteta máqtemma Áánûqtun-aama itáíq-itaiq kéo-kayukama tiwíqma táí-akaq tikánóe. 31 minnáyaba keráwáqá yabíqma máero. keráwáqá túyánámmá ítáaro. kaumo-kárítímáátígóní arupimmá wágááwabi nokáámma maamin-áímmá keráwáqá timá tímikaunnama minnáyaba kemá tiqnumá kéyaitaq maamin-áímmá kétune. 32 íbêqa kemá keráwáqá máqtemma Áánûqtuni ayáápi kétikaunaboana wení watáagoni kaayoné-yátáákómá keráwáqtê wáinana Áánûqtu wemá kanaaráq máqte-qtataaqa wení waayúkama yiménúne téna tirái-qtataaqa keráwáqá timíniye. 33 ánibo kemá móra-waigoni mónerabi unáákáqtôyabama íma túran-annama káune. 34 miráitaq keráwáqá aónaraae. kemá kenamáárîq ketiyáápike mayaímá kémayaunana móneqa abarokáq kéita kemá aáwaqa meyáníq umá kéneq ketê yagaroqtamá máa-kayukama yíwáqnaa kéune. 35 miráitaq kemá máqte-mayaima tiráátúnna máqtemma ketááma miráuma mayaímá kémayeqtaa káqo-yuma yeráwáqá íma akoqnáá íya-kayukama yíwáqnaa ónúnatae. ánibo Îtuma maará téna wemá tiráin-aimma keráwáqá túyánámmá ítáaro.\n‘keráwáqá paá móra-yataaqa mayéqa timuqá maranóe. ánibo móra-nakoma wení mi-qtátááqá yiménama yímîqma ánatenama wemá amuqá ôriq umá marániye.’\nÎtuma tiráine.” téna Póroma tiráiye.\n36 ánibo wemá maamin-áímmá timátuwena wemá arayutaúmmá aténa máqte-kayukate nunamummá tiráiye. 37 miráitata máqte-kayukama yeráwáqá Póromma yáqtoqma kámoqneta ibiqá ôriq umá yakááe. 38 ánibo Póro wemá téna keráwáqá móragaraq íma tóikaqo timónanoe tin-áíqtábá yemá ibiqá kéyareta awíqmeta únópí-káárébí móma ayúwáawana kóuraiye.


Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii tseechʼį́dí yishtłizhígíí - Wikiibíídiiya\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii tseechʼį́dí yishtłizhígíí\nnaʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii tseechʼį́dí yishtłizhígíí\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii tseechʼį́dí yishtłizhígíí éí naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Rhampholeon temporalis" deiłníigo dayózhí.\nDíí naʼashǫ́ʼii éí 2–4di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ łeh; bitseeʼ éí doo nineez da; binááʼ éí ntsxaa.\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii tseechʼį́dí yishtłizhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.


Tseenézíshzhiin - Wikiibíídiiya\nTseenézíshzhiin éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Colonia colonus" deiłníigo dayózhí (tʼáá díí tʼéiyá tsídii "Colonia"-jí atah yisdzoh).\nDíí tsídii éí 4–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin; bítááʼ dóó binátsʼiin éí łigai; bitseeʼ éí ayóo nineez dóó áłtsʼóózí; bidaaʼ éí diłhił.\nTseenézíshzhiin éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Dóliiłbáhí bizééʼ halchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nDóliiłbáhí bizééʼ halchíʼígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Tónteel bikáaʼdi kéyah dah ndaaʼeełí léiʼ bikáaʼgi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Myadestes genibarbis" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 6–7di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo łibá; bizééʼ dóó bitłʼaaʼ éí halchííʼ; bitéél éí łigai; bidaaʼ éí łizhin.\nDóliiłbáhí bizééʼ halchíʼígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; tsin bineestʼąʼ dóó chʼil binááʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Tóniłhę́ęshii (dééł) - Wikiibíídiiya\nDíí dééł bízhiʼ éí 1950 yę́ędą́ą́ʼ naaltsoos ályaaígíí bitsʼą́ą́dę́ę́ʼ; éí naaltsoos bikáaʼgi éí kótʼéego akʼeʼeeshchį́: txóǹłxę́·ši· [?]\nDíí kweʼé naaltsoos bikáaʼgi saad shijaaʼígíí éí tóniłhę́ęshii (dééł) yaa halneʼ dooleeł. Dééłgai ałdóʼ baa yídíiłtah shį́į́.\nTóniłhę́ęshii (éí doodaiiʼ éí Dééł łigaiígíí) éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikáaʼgi tʼéiyá hólǫ́; ałkʼidą́ą́ʼ díí dééł tʼóó ahayóí ńtʼę́ę́ʼ, áádóó éí Diné Bikéyahdi ałdóʼ dahólǫ́ǫ́ ńtʼę́ę́ʼ; kʼad éí noonéeł ndi. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Grus americana" deiłníigo dayózhí.\nDííshjį́į́góó tóniłhę́ęshii éí Deeteel Bikéyahdi dóó Tsédeeshzha Dził Náhookǫsjígo tʼéiyá dahólǫ́; áadi éí dahoditłééʼgóó dóó nahoditsʼǫʼ dahólǫ́ǫgi hiná. Haigo éí Akałii Bikéyahgóó ndaatʼáa łeh.\nTóniłhę́ęshii éí ashdlaʼdi adéesʼeez[?] áníłtso (áko éí Táłtłʼááh álééh yilááh áníłtso), áádóó éí bitsʼíís łigai. Tóniłhę́ęshii bikąʼígíí éí bideeʼ diłhił dóó bitsiiʼ łizhin dóó łichíiʼgo naashchʼąąʼ; bijáád dóó bikeeʼ éí daalzhin.\nDíí dééł éí chʼosh chʼééh digháhii dóó łóóʼ deilghał; tó biyiʼ chʼil dahólónígíí deiłchozh ałdóʼ.


Gal 3 | `AUY | STEP | Kárésíyaa-marafaken-kwaasi sáwí-imayaamo owí ísáaro. Ísu Káráísitimba tufúwana pukáin-aaima aforaꞌá simátimewanaꞌa ísómba kentúrantankaan-úmai awánéꞌa kaweꞌ-úmai ísaraambanifo tuwímbai tésa kentí imáyáa tafisewaꞌá uwó-ímáyáá wéowe.\nÁmáán-aai arááíwaesa timankúnkúmbo owasamó on-ááí.\n1 Kárésíyaa-marafaken-kwaasi sáwí-imayaamo owí ísáaro. Ísu Káráísitimba tufúwana pukáin-aaima aforaꞌá simátimewanaꞌa ísómba kentúrantankaan-úmai awánéꞌa kaweꞌ-úmai ísaraambanifo tuwímbai tésa kentí imáyáa tafisewaꞌá uwó-ímáyáá wéowe. 2 Maníkó wení ámútankomba aiꞌmarówana kentirumpimbá kumbéraiye. Moórá-aaima tísai ónaumne. Ámáámbo arááíwakaantafenawaꞌi ásé-aai iséꞌa éraiꞌemo sentáfénawaꞌiyo mindásafena Maníkó wení ámútamba tímakaiye súndanifo 3 ímba kaweꞌ-ímáyáá wéowe. Maníkóní ámútanko kentirumpimbá méraisaꞌa póꞌa aúíꞌo íyawini áwáuma ómbareꞌa káféꞌa imáyáa ombá Yúndaa-waasiti ámáánko arupíse uwásinkainiye-imayaa wéeꞌa ímba kaweꞌ-ímáyáá wéowe. 4 Kaweꞌ-ámbó arááíwakaamba kentópaꞌa tiyáin-tantaaꞌa ímba sáwísamban-iye. 5 Maníkó wení ámútamba aiꞌmarówana kentirumpimbá kumbéraisana Maníkó kempímbá fíꞌo-fiꞌon-kisaumo ímbo awánaraan-kisau maiyáiye. Ámáámbo arááíwakaantafena ímba miyá éna ásé-aai iséꞌa éraiꞌemo séꞌo timankúnkúmbo uráantafena\n6 Naaófáꞌá Maníkón-aai aúfáífimba agaimaréna\nséna Émbaramu Maníkón-aaisafena éraiꞌemo sénamo amankúnkúmbo uráintafena Maníkó séna arupíse úmai méraane siyáimba 7 miyáumai Émbaramu uráintemba Maníkón-aaisafesa éraiꞌemo sewí Émbaramun-araaꞌmarimban-owe. 8 Naaófáꞌá Maníkó imáyáa éna séna ánaaemba fíꞌonkaa-waasi kesááisafesa éraiꞌemo sésamo timankúnkúmbo íyawisafeꞌa séꞌa arupíse úmai méraawin-owe sénaumne. Maníkómó ímbo miyámó uráinkaꞌa moóráwigo aúfáífimba ásé-aai agaimaréna séna Maníkó Émbaramuntafena séna en-ímáyáá éꞌa seyaafáꞌ-máráfákén-kwáásí kaweꞌá uwátinkanaumne Maníkó siyáiye agaimaréna siyáiye. 9 Mindásafena naaófáꞌá Maníkó Émbaramumba kaweꞌá uwánkaraintemba wenááisafesamo éraiꞌemo sésamo timankúnkúmbo owí kaweꞌá wéuwatinkaiye.\n10 Naaófáꞌá Maníkón-aai aúfáífimba agaimaréna séna\nagaimakáin-amaampinkemba seyaafáꞌ-ámáámbá ímbo arááíwaꞌmae iyíyawi Maníkómpákémbá miwítí sáwí-meyamba maénááwe\nagaimaréna siyáiye. Mindásafena ámáámba kaweꞌ-úmai arááíwáénana Maníkó aamoí íníye sewí miwítí sáwí-meyamba wéraiye. 11 Naaófáꞌá aúfáífimba agaimaréna séna\nagaimaréna siyáiye. Mindásafena ámáámbo arááíwaenaemo sewísáféna Maníkó ímba arupíse úmai méraawin-owe séna wenááisafesa éraiꞌemo sewísáféna arupíse úmai méraawin-owe wésiye. 12 Moóráfaꞌa agaimaréna séna\narááíwaiyawi miwí méranaawe\nagaimaréna siyáiye. Mindásafesa ámáámbo arááíwaesamo Maníkón-aaisafesa éraiꞌe sésamo timankúnkúmbo ombá ímba mimbórá-tántááꞌán-ifo kae-tántááꞌán-iye.\n13 Moóráfaꞌa agaimaréna séna\naaraa-táíyáꞌó tínkamowasamo púwón-kwaasi\nsáwí-meyamba maésa puwónááwe\nagaimaréna siyáiye. Minááísáféna seyaafáꞌ-ámáámbó ímbo kanaaꞌá arááíwakaundasafenasa Maníkómpákémbá kentááfáꞌá sáwí-meyamba tifó séna Ísu Káráísiti faúsinkenasa misáwí-méyámbá we maéna pukáiye. 14 Maníkó Émbaramuntafena séna seyaafáꞌ-máráfákén-kwáásí kaweꞌá uwátinkanaumnemo siyáintemba fíꞌonkaa-waasi kaweꞌá uwátinkaindasafena Ísu Káráísiti kentáásí sáwí-meyamba maéna pukáiye. Wenááisafeta simankúnkúmbo úndawisa Maníkómó siyáintemba wení ámútanko kentáásirumpimba méraindasafena Ísu Káráísiti faúsinkowana Maníkó kentáásí sáwí-meyamba ímba siménasa Ísumba amúwana pukáiye.\nManíkó símai kááísamakain-aaiye Mósesembo simámakain-amaane minkáéꞌ-ááí.\n15 Kesí waásisono. Waásimo wéomba imáyáan-oro. Kaeꞌnárai mimbórá-ááímá símai tarímaresarai agaimakááyamba moóráwigo minááímá ímba taraiséna fíꞌon-aaima áúwimai síníye. 16 Miyáumai naaófáꞌá Maníkó Émbaramuntafena símai fasiꞌámakain-aaima siyáinkaꞌa Émbaramuntafenawe aísaafitafenawe éna ánaaembo paápé índawintafenawe siyáiye. Aúfáífimba agaimaréna séna aísaafitantambo íyawisafena ímba siyáifo aísaafitantambo índawintafena siyáiye. Aísaafitantambo íníyemo siyáiwai Ísu Káráísitin-iye. 17 Agaimaráúnda-aaigoni áwáuma maarán-iye. Aifaꞌá Maníkó Émbaramuntafena símai kááísamarena séna fasiꞌámakaunda-aaima miyá ónaumne séna sáwífaꞌ-aatai 430 aatai maisuwéna Mósesemba ámáámba ámakaiye. Énifo miyámó uráinkaꞌa Maníkó Émbaramuntafenamo símaimo kááísamakain-aaigo ímba taiꞌéna waéꞌwaeꞌa wéiye. 18 Maníkómó Mósesembo simámakain-amaambo arááíwaundasafenasa ímbanifo Maníkó kaweꞌá uwátinkanaumnemo ááémo óraakaꞌo siyáintafena kawetá wéuwasinkaiye. Maníkó Émbaramuntafena kaweꞌá uwánkanaumne óraakaꞌa siyáintafena kaweꞌá uwánkarena póna kentáá kaweꞌá wéuwasinkaiye.\n19 Maarán-ááísáféna Maníkó Mósesemba ámáámba ámakaiye. Sáwíꞌo owí Maníkóní ámáámba isésa sésa sáwíꞌo wéunda káféꞌa isáúmne síyantafena Maníkó Mósesemba ámáámba ámakaiye. Minámáámbá wérainana Émbaramun-aísaafiko paápé índawintafenamo Maníkómó símaimo fasiꞌámakaiwai paápé éna minámáámbá taíꞌásuwainiye. Wíyómpaken-kisau-waasi Maníkóní ámáámba afufumpin-kwáásígón-áwíꞌa Mósesemba simámúwana simátímakaiye. 20 Énifo Maníkó Émbaramuntafenamo siyáimba wesáfénamo siyáiye. Kaeꞌnáraimo siyáamba afufumpin-kwáásígó ména wésimatimimbanifo Maníkó Émbaramuntafenamo siyáimba wesáféna siyáiye.\n21 Ááémo Maníkómó símaimo tarímakain-aaima Maníkóní ámáánko ímba tararáíníye. Maníkó Mósesemba simámakain-amaankomo fasiꞌámaimo wénamo waásimo aúíꞌo uwátínkáínkakaa minámáámbá wéaraaiwaewisafena Maníkó arupíse úmai méraawin-owe sisinó. 22 Énifo Maníkón-aai aúfáífimba agaimaréna séna sáwí-imayaago seyaafáꞌ-wáásí taꞌótokaiye siyáiye. Maníkó séna Ísu Káráísitin-aaisafesamo timankúnkúmbo íyawima kaweꞌá uwátinkanaumne símaimo fasiꞌámakain-aaima siyáintemba Ísu Káráísitin-aaisafeta simankúnkúmba éta kentáásí sáwí-imayaago taꞌótokaimpinkemba faúsínkáíye súndawisa kaweꞌá wéuwasinkaiye.\n23 Ísu Káráísiti ímbo kunkónkaꞌa ímba simankúnkúmba uráawandarata Maníkó Mósesembo simámakain-amaanko kentáá taꞌótokowana Káráísiti kumúnkaꞌa simankúnkúmbo onda-ámbá Maníkó wéwisinkena ámáánko kentáá taꞌótokain-amba taíꞌásinkaraiye. 24 Ísu Káráísiti ímbo kunkónkaꞌa Maníkó Mósesembo simámakain-amaanko kentáá taꞌótokaiye. Maníkó séna miyámó ínaꞌo éꞌa ánaaemba Ísu Káráísitin-aaisafesamo timankúnkúmbo íyawisafeꞌa arupíse úmai méraawin-owe sénaumne Maníkó siyáiye. 25 Káféꞌa Ísu Káráísiti éꞌa kunkáinkaꞌa wenááisafeta simankúnkúmba únanasa póna Maníkó Mósesembo simámakain-amaanko kentáá ímba anekaꞌá wétaꞌotoraiye.\n26 Ísu Káráísitin-aaisafeꞌa timankúnkúmba éꞌa weséꞌa kááísamai méraawisafeꞌa Maníkóní iyámpóín-owe. 27 Kembiwí nombó máémba Ísu Káráísitiyeꞌa kááísamai méraawi wenkááníꞌa wéowe. 28 Ísu Káráísitiyeꞌa kááísamai méraawisafeꞌa mimbóráíꞌa úmai méraamba póna maarán-ááímá ímba óraaꞌ-aain-iye. Tuwímbai Yúndaa-waasi owaꞌá tuwímbai fíꞌonkaa-waasi owaꞌá tuwímbai wayó-kísáúmó wémaewi owaꞌá tuwímbai úwoimo méraawi owaꞌá waaimá owaꞌá aaremá owaꞌá wéofo seyaafáꞌnánká mimbóráíꞌa úmai méraawe. 29 Ísu Káráísitini waásimo éꞌo éꞌa Émbaramumo uráintemba Maníkón-aaisafeꞌa éraiꞌe wésemba póꞌa Émbaramu aísaafiꞌa ombá póna Maníkó Émbaramuwe wení aísaafiꞌe kaweꞌá uwátinkainda-aaima símaimo tarímakaintemba


Tsinbąąh naʼashjéʼii - Wikiibíídiiya\nTsinbąąh naʼashjéʼii éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah daasdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Hersiliidae" deiłníigo deiyózhí. Tsinbąąh naʼashjéʼii éí nahasdzáán bikáaʼgi 145 ałʼąą ádaatʼé.\nDíí naʼashjéʼii bitsʼíís éí 10–18 mm ádaníłtso. Bitsʼíís éí nímaz dóó tʼóó bíyó nteel; bijáád éí ayóo danineez. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.


Xóo kúwi̱i̱n ga̱jma̱a̱ xóo Etaraʼa Cristianos. Awan rí mbiʼyáá 30 ñajunʼ gu̱nʼ oct. asndu 5 ñajunʼ gu̱nʼ nov. tsiguʼ 2017\nATRAXNUU NÁA Abua Acholi Afrikáans Albanés Alemán Aluro Amárico Armenio Asamés Ateso Aucano Aymara Ayá Azerí Azerí (alfabeto cirílico) Bajo alemán Bambara Bashkir Bassa de Camerún Batak simalunguno Batako karo Batako toba Baulé Becol Bengalí Biak Birmano Bislama Boulou Búlgaro Caboverdiano Cakchiquel (Central) Camboyano Catalán Cebuano Chabacano Changana (Mozambique) Checo Chichewa Chino cantonés (simplificado) Chino cantonés (tradicional) Chino mandarín (simplificado) Chino mandarín (tradicional) Chitonga Chitonga de Zimbabue Chitumbuka Chiyao Chokue Chol Chuabo Chuvash Cibemba Cinamwanga Cingalés Citonga Congo Coreano Criollo de las Seychelles Criollo haitiano Criollo mauriciano Criollo portugués Croata Dangme Danés Dayak Digor Diula Duala Edo Efik Embunda Endebele Endebele de Zimbabue Endonga Endáu Enzema Eslovaco Esloveno Español Estonio Ewé Feroés Finlandés Fiyiano Fon Francés Ga Galés Garífuna Georgiano Gokana Griego Groenlandés Guaraní Gujarati Gun Hausa Hebreo Herero Hiligaynon Hindi Hmong (blanco) Holandés Húngaro Iban Ibanag Ibinda Ibo Ilocano Indonesio Inglés Ishan Islandés Isoko Italiano Japonés Javanés Kabiye Kachin Kannada Kaonde Kayin sgaw Kazajo Kekchí Khana Kikamba Kikongo Kikuyu Kiluba Kimbundu Kiniaruanda Kipende Kirguís Kiribatiano Kirundi Kisi Kisonge Konkani (alfabeto latino) Krío Kurdo Kurdo (alfabeto latino) Kurdo kurmanyí del Cáucaso Kwangalí Kwanyama Kyangonde Lao Lenguaje de señas alemán Lenguaje de señas brasileño Lenguaje de señas finlandés Lenie Letón Lhukonzo Lifu Lingala Lituano Lomue Luganda Lunda Luo Luvale Macedonio Macua Malayo Malayálam Malgache Maltés Mam Mambue-Lungu Mapudungún Maratí Maya Mazateco de Huautla Mendé Mingreliano Mixe Mixteco de Guerrero Mizo Mongol Moré Navajo Nepalés Ngäbere (o guaymí) Nias Niueano Noruego Nyaneka Nyungwe Náhuatl de Guerrero Náhuatl de la Huasteca Náhuatl del centro Náhuatl del norte de Puebla Okpe Oriyá Oromo Osético Otetela Otomí del valle del Mezquital Pangasinán Panjabí Papiamento de Curazao Persa Pidgin camerunés Pidgin de las islas Salomón Pidgin nigeriano Polaco Ponapés Portugués Portugués europeo Purépecha Quechua ancashino Quechua ayacuchano Quechua boliviano Quechua cuzqueño Quichua de Chimborazo Quichua de Imbabura Quiché Romaní de Macedonia Romaní de Macedonia (alfabeto cirílico) Romaní de Serbia Romaní del sur de Grecia Rumano Runyankore Ruso Rutoro Samoano Sangir Sango Saramacano Sena Sepedi Serbio Serbio (alfabeto latino) Sesoto de Lesoto Sesoto de Sudáfrica Setsuana Shona Sidama Silozi Sranangtongo Suajili Suajili del Congo Suati Sueco Sundanés Tagalo Tahitiano Tai Tamil Tandroy Tankarana Tarahumara central Tayik Telugu Tetun Dili Tigriña Tivo Tojolabal Tok pisin Tongano Totonaco Tseltal Tshiluba Tsonga Tsotsil Turco Turcomano Tuvaluano Twi Tártaro Ucraniano Uhobo Uigur (alfabeto cirílico) Umbundú Urdu Uruund Uzbeko Vascuence Vendal Vezo Vietnamita Wallisiano Waray-Waray Wayuunaiki Wolaita Xhosa Xitshwa Yoruba Zandé Zapoteco de Lachiguiri Zapoteco del Istmo Zulú abui criollo de Belice gallego me̱ʼpha̱a̱ valenciano Árabe Ñanya Ñemba\nAjmúú 77 ga̱jma̱a̱ muʼtájkáan\n“E̱jñún maguanu mutaraʼa” (10 mins.)\n[Atagrígu video Rí naʼthí ga̱jma̱a̱ numuu Joel].\nJoe 2:28, 29. Bi̱ kaxtaʼwíin ni̱ndxu̱ún bi̱ nuthi ajngóo Jeobá (w02-S 1/8 ináa 15 kutriga̱ 4, 5; jd-S ináa 167 kutriga̱ 4).\nJoe 2:30-32. I̱ndó bi̱ nutariyaʼ mbiʼyuu Jeobá makáwíin náa mbiʼi migamíi ndrígóo (w07-S 1/10 ináa 13 kutriga̱ 2).\nJoe 2:12, 13. Ndiéjunʼ ejmañuluʼ rí mata̱nga̱a̱ a̱jkia̱a̱nʼ náa versículos rígi̱ rá. (w07-S 1/10 ináa 13 kutriga̱ 5).\nJoe 3:14. Ndiéjunʼ nindxu̱u̱ ‹xkua̱ mijmbaʼ dí náa naxtaʼwíí› rá. (w07-S 1/10 ináa 13 kutriga̱ 3).\nMigixnuu Biblia (4 mins. o menos): Joe 2:28-3:8.\nTimbá míʼtsú naratámíjná ga̱jma̱ʼ (2 mins. o menos): Tarjeta náa naʼthí tsíin ni̱ndxu̱ún xa̱bi̱i̱ Jeobá rí na̱ʼkha̱ náa jw.org.\nRevisita (4 mins. o menos): Tarjeta náa naʼthí tsíin ni̱ndxu̱ún xa̱bi̱i̱ Jeobá rí na̱ʼkha̱ náa jw.org. Xa̱bu̱ niguánu ga̱jma̱a̱ tarjeta rí timbá miʼtsú. Mu mambáʼ, atasngájmáá bi̱ narasngáá mbóʼ video ndrígóo jw.org.\nNuʼsngáa ga̱jma̱a̱ numuu Biblia (6 mins. o menos): lv ináa 196, 197 kutriga̱ 3-5.\nJeobá nambáyulúʼ mu muraʼníí tsáʼkhá (9 mins.): Atagrígu video Jeobá nindxu̱u̱ bi̱ phú mambáyuʼ. Nda̱wa̱á, atraxu̱u̱n bi̱ kuwa ikhí: Xkáʼnii tsáʼkhá niraʼníí mbá guʼwíin Henschel rá. Xú káʼnii e̱ji̱nʼ gambáñun fe ga̱jma̱a̱ dí naguáju̱n jmbu anu̱ún rá. Xú káʼnii gáxnulú tsiakii Jeobá xóo má niʼni ga̱jma̱a̱ Henschel rá.\nGambaxáʼ ga̱jma̱ʼ Jeobá: Mbiʼyuu Jeobá (6 mins.): Atagrígu video Gambaxáʼ ga̱jma̱ʼ Jeobá: Mbiʼyuu Jeobá. Nda̱wa̱á arathún tikhun e̱ji̱nʼ matsimún náa plataforma bi̱ nirathúún má, ga̱jma̱a̱ atraxu̱u̱n: Ndiéjunʼ eyoo gáʼthúu̱n mbiʼyuu Jeobá rá. Ndiéjunʼ niʼni wíi Jeobá rá. Xú káʼnii gándoo gambayaaʼ Jeobá rá.\nNajmañulúʼ ga̱jma̱a̱ numuu Biblia náa congregación (30 mins.): my historia 98\nAwan rí mbiʼyáá náa reunión Xóo kúwi̱i̱n ga̱jma̱a̱ xóo Etaraʼa Cristianos (30 ñajunʼ gu̱nʼ octubre asndu 5 ñajunʼ gu̱nʼ noviembre tsiguʼ 2017)


Dziłghą́ąʼdi Naakaii Dootłʼizhí Bikéyahdę́ę́ʼ tsétah gah dinilzhinígíí - Wikiibíídiiya\nDziłghą́ąʼdi Naakaii Dootłʼizhí Bikéyahdę́ę́ʼ tsétah gah dinilzhinígíí\nNaakaii Dootłʼizhí Bikéyahdę́ę́ʼ\ntsétah gah dinilzhinígíí\nDziłghą́ąʼdi Naakaii Dootłʼizhí Bikéyahdę́ę́ʼ tsétah gah dinilzhinígíí éí gah dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Dziłghą́ąʼdi Naakaii Dootłʼizhí Bikéyahdi dóó Náhookǫsjí Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ochotona roylei" deiłníigo dayózhí.\nDíí naaldlooshii éí 6–9di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó dibéłchíʼíigo naashchʼąąʼ; bijaaʼ éí doo nineez da.\nDziłghą́ąʼdi Naakaii Dootłʼizhí Bikéyahdę́ę́ʼ tsétah gah dinilzhinígíí éí chʼil bikʼǫ́ǫ́ʼ dóó tłʼoh dóó niʼ hadláád dóó chʼil bilátah hózhóón yiłchozh.


Haltsooítah ńdiitsʼį́įhii bítłʼah halchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nHaltsooítah ńdiitsʼį́įhii bítłʼah halchíʼígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Naakaii Łizhinii Bikéyah Shádiʼááhjí Siʼánígíí bikááʼgóó dóó Séí Dah Daaskʼidtah Naakaii Łizhiní Bikéyahdi dóó Halchíítah Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Malcorus pectoralis" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilbá; bitʼaʼ éí diłhiłgo yishtłizh; bítłʼah éí halchííʼ; bitéél éí dah jíjin; bidaaʼ éí diłhił.\nHaltsooítah ńdiitsʼį́įhii bítłʼah halchíʼígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Tábąąh naalzheehii bitsiiʼ halzhinígíí - Wikiibíídiiya\nTábąąh naalzheehii bitsiiʼ halzhinígíí\nTábąąh naalzheehii bitsiiʼ halzhinígíí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Halcyon cyanoventris" deiłníigo dayózhí.\nDíí tábąąh naalzheehii éí 8–9di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dootłʼizh dóó łizhingo naashchʼąąʼ; bitsiiʼ éí halzhin; bidaaʼ éí łichííʼ; binááʼ éí diłhił.\nTábąąh naalzheehii bitsiiʼ halzhinígíí éí łóóʼ dóó chʼał deilghał; chʼosh bikágí dantłʼizí yázhí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Kéyah Dańlínídę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii bitseeʼ níbaalí - Wikiibíídiiya\nKéyah Dańlínídę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii bitseeʼ níbaalí\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bitsiitsʼiin Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Naaldlooshii dadichʼízhii Ndaaʼnaʼii Naʼashǫ́ʼii Tó wónaanídę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii ndaashchʼąąʼígíí dóó bikʼéí Naʼashǫ́ʼii bitseeʼ níbaalí\nKéyah Dańlínídę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii bitseeʼ níbaalí éí naʼashǫ́ʼii ndaashchʼąąʼígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Dańlíinii bikááʼgóó tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Hydrosaurus pustulatus" deiłníigo dayózhí.\nDíí naʼashǫ́ʼii éí 25–35di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh dóó łibáago naashchʼąąʼ; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.\nKéyah Dańlínídę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii bitseeʼ níbaalí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó jááłánii yildeeł; chʼil bitʼąąʼ dóó tsin bineestʼąʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Shádiʼááhdę́ę́ʼ tsįįłkaałii bitsiiyah łitsooígíí - Wikiibíídiiya\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tsįįłkaałii bitsiiyah łitsooígíí\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tsįįłkaałii bitsiiyah łitsooígíí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Veniliornis maculifrons" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsįįłkaałii éí 5–7di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin dóó łitsogo noodǫ́ǫ́z; bitʼaʼ dóó binághah éí łitsxo dóó chʼilgo dootłʼizh; bitsiiyah éí łitso; bítááʼ éí diłhiłgo łibá; bitsiitʼáád éí halchíiʼ łeh; bidaaʼ éí diłhił.\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tsįįłkaałii bitsiiyah łitsooígíí éí chʼosh dóó naʼashjéʼii deildeeł; dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Háida Shíká ‘Oolyeed Laanaa. Taa’ Shodí? | Indigenous Living Languages at Dartmouth\n« Summer Term 2009\nSpring Term, Fresh Start »


Tsídiiłtsooí daachʼį́dí bitseeʼ diłhiłígíí - Wikiibíídiiya\nTsídiiłtsooí daachʼį́dí bitseeʼ diłhiłígíí\nTsídiiłtsooí daachʼį́dí bitseeʼ diłhiłígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Sicalis citrina" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łitso; bitʼaʼ dóó binághah éí łibá dóó dinilzhin; bitseeʼ éí diłhił; bidaaʼ éí łibá dóó doo nineez da.\nTsídiiłtsooí daachʼį́dí bitseeʼ diłhiłígíí éí chʼil binááʼ yildeeł.\nDziłtah tsídiiłtsooí daachʼį́dígíí · Haltsooítah tsídiiłtsooí daachʼį́dígíí · Shádiʼááhdę́ę́ʼ tsídiiłtsooí daachʼį́dígíí · Tsídiiłtsooí daachʼį́dí bítááʼ łitsxooígíí · Tsídiiłtsooí daachʼį́dí bitseeʼ diłhiłígíí · Tsídiiłtsooí daachʼį́dí bitsiitʼáád łitsxooígíí · Tsídiiłtsooí daachʼį́dí bitʼaʼ łibáhígíí · Tsídiiłtsooí daachʼį́dí diłhiłígíí · Tsídiiłtsooí daachʼį́dí łibáhígíí · Tsídiiłtsooí daachʼį́dí ntsaaígíí


Táyiʼ naatʼiʼí binááʼ hólónígíí - Wikiibíídiiya\nTáyiʼ naatʼiʼí binááʼ hólónígíí\nTáyiʼ naatʼiʼí binááʼ hólónígíí éí chʼosh bikágí dantłʼizí dah yikahjí atah daasdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Leptostraca" deiłníigo deiyózhí. Táyiʼ naatʼiʼí binááʼ hólónígíí éí tónteel tʼáá ałtso biyiʼdi ndaʼałkǫ́ǫ́ʼ; adóó eí 40 ałʼąą ádaatʼé.\nDíí chʼosh éí 2–15 mm ádaníłtso. Bitsʼíís éí tʼóó bíyó nímaz łeh; bitseeʼ éí nineez. Binááʼ éí ntsaa; bideeʼ éí naaki. Táłtłʼááh chʼilchilí dóó chʼosh doo yitʼíinii éí bichʼiyąʼ.


Joh 5 | `AWB | STEP | Mó tanáhráq Asiu kegá Sarúsarama suwahpeq táhutahuq norabeq Sísaga koraganieéna pokúwe.\nSísaga káwehu ayehráq awahre aní kawerato ehwéhne.\n1 Mó tanáhráq Asiu kegá Sarúsarama suwahpeq táhutahuq norabeq Sísaga koraganieéna pokúwe.\n2 Sarúsarama suwahpeq kurirapéqté ónsá áwíq Sipisípiq Onsáe. Onsarapéqté kégéu ah ayehrápéq wání káwehu kowe. Íbaru ehwéh, Asiu kené ehwehme mi kawéhú áwíqmé Pétésárae. Mi kawéhú ayehrápéq moberíáh atataia náhmárí kowe. 3 Mitaq áhnte awáhré ké íre sugia peh surahpeq míówe. Aigárá soriqnahnu kereq aura pira kéreq ah íre nogoráhu kereq mitaq míówe.\n4 [Maniká míéhrabeqte íópeqté ánínká mó tanáhráq mó tanáhrárue mi waní áwíoq áwíorúwe. Áwíoq áwíorútaq ebeq tu awáhré áníné anepeq wánínka tabagúwana wene awahre suansúá kaweragúwe. Minayabe áhnte awáhré kégá kaweraginkeheéra káwehu ahtáq sáhuríówe.]\n5 Peh morá ánínká peh íregáritaq opéq 38 opéq awahreúwe. 6 We surahpeq míowana tagéna we áhnte opéq awahreúmé Sísaga tagariowe. Tagarawéna wensabé, Awaho ani méyabe awiro úwe.\n7 Úwana mi anínká Sísansabé, Wánínka aroroitaq mó anínká wánípipeq íre meniqmena máruníntéhre. Íné tue tueutaq mó anínká ebeq tubaiqme tubaiqmeowe úwe. 8 Úwana Sísaga wensabé, Irigúno. Arene máhriq mewe pokúno úwana 9 we suansúá kaweragúwana kie irigue wene máhriq mewena pokúwe.\n10 Minayabe Asiu kegá kawerato aninsábé, Iboramé ahrena ahrena wehekáh míre. Arene máhriq mewe nogíneho uwe. 11 Uwana wega sensabé, Íné kaweraintéh ánínká, Arene máhriq mewe pokúno teníre úwe. 12 Úwara sega wensabé, Arene máhriq mewe pokúno teawí ánímé inseboue kasenuwe. 13 Áhnte wehekéqká paitíó púana Sísa íre ábóraq míowe. Íre ábóraq míonsabe kawerato anínká sensabé, Kaweraintéh ánímé íre tagaríóge úwe.\n14 Anehetaq Sísa Manikánsabe iwíáh íwíáh atáh náhtápéqté mátábúrápéq ména kawerato aní tagéna wensabé, Amahnága awaho ani míahne. Mó awahreurona serahninehboq móme íre ahbabárúno úwe. 15 Kawerato anínká pokue Asiu ke tagéna sensabé, Íné kaweraintéh ánímé Sísae teriuwe.\n16 Sísaga ahrena ahrena wehekáh mi aní kaweratonsabe Asiu kegá Sísa áwíoqnowe. 17 Áwíoqnowana Sísaga Asiu keyábé, Nániboga ahriahri arambehrii puana ínégaakáq arambehriuge úwe. 18 Sísaga ahrena ahrena wehekáh arambehriúnsabe Asiu kegá abiahnsanéra subiq suanéhe íwíáhuwe. Sísaga Manikánsabe, Nániboe atowe. Manikánsabe, Nániboe atonsabe Asiu kegá mahraréra, Wega, Ínéreq Manikánseq monseráh áníté úye irarime anotahtaq íre kawerire éra suboneheqmúne íwíáhuwe.\nSísaga ehweh ariteyabe éhwéhne.\n19 Sísaga sensabé, Kawerue írátíáhro. Íné wenahninká pehipi íre miraorahuge. Nánibone arambehri tagéna wega mirainserah íné wenahninká mirauge. 20 Nániboga íné wenahninsábé arutaboiraintena wene sánsá moke teni teninire. Wega mó kiotaiqme arámbéhríákáq sokigi aintankéhe. Minayabe itega áhtenigehe. 21 Nániboga puko ke iriwe oganúq sítéhnserah íné wenahninká iwíáhu ke oganúq sitahráhuge.\n22 Nániboga mah kehiná kéhíná íre ehweh arítéhre. Ehweh arámbéhríwé moke íné wenahninsábé, Ehweh arito aintéhre. 23 Nánibo áwíq pankerera iwíáh íwíáhonserah íné wenahni níwíq ómiga pankerera iwíáh íwíáh aintageheéna ehweh arito aintéhre. Íné wenahninsábé suwahrieh kegá eqmaq núwéh ání Nánibonsabé íre iwíáh íwíáh atáhwe.\n24 Kawerue írátíáhro. Néne ehweh irera íné eqmaq núwéh ánínsábé aiq pútare atáh ké oga mérapeq aiq awaq míáhwe. Ínéga se íre ehweh aritaníe. Pukia ánímárí tahnsa méra oganúkue mía míaowe.\nSísaga wehuke sainsuahna ehwéhne.\n25 Kawerue írátíáhro. Amahnágaákáq mókakeakáq pusa kégá íné Manikáne ahninkáwáné ehweh iragéhe. Irera oga mía míaigehe. 26 Nániboga oganúq itahráhinserah íné wenahninká moq oganúq itahráhuge. Nániboga oganúq sito aintéhre. 27 Nániboga ínénsabe, Are wehukení úkóna aní míahna puah ahbabáq keyabé ehweh arito aintéhre.\n28 Mókake ómi pukia ké maisaráhrabeqte kégá néne ehweh iragéhe. Íréhrataq kie irigigehe. Kaweqtaq mía míao keyábé, Oga mérapeq pokoro aritaníe. Ahbabáq aruqaruro keyábé ehweh aritena, Iraipéq pokoro aritaníe. Ínéga iraru ehwéhnsábé íre áhtenoro úwe.\n30 Sísaga mó mahraréna, Ínébataq íre miraorahuge. Íre peh morá ínénéne iwíáhe. Íné eqmaq núwéh áníné iwíáh írátíó púana kawerue wahnahnarítóge.\n31 Néne sánsánsábé ínébataq teiútáq tahirímé íre aiq pútare aintáhro teiú irino.\n32 Néne arambehriyabé Nániboga teíre. Néne sánsánsábé irari ehwéh aiq pútaq ehwéhne. Mina aiq írátíóge.\n33 Itega wehuke Sóniba eqmaq sutowana wega aiq pútaq ehwéh iraréna néne sánsánsábé teríátáire. 34 Íre peh wehukene ehweh írátíóge. Ite oga mía míaigeheéna mah ehwéh teiúge. 35 Ah tagageheéna áráhmuga téhrehnserah itega íné tagariageheéna Sóniga kaweq ehwéh teiátáire. Mi tanáhráq wene ehwehnka itene irupipeq eyoyó aitáráire.\n36 Nániboga miraúno i arámbéhrí mira aruqaruruge. Minayabe Nániboga eqmaq núwéhraq tagaríáhwe. Néne arambehriga Sóniga teí éhwéh kiotaikire.\n37 Íné eqmaq núwéh ání Nániboga néne sánsánsábé aiq teiátáire. Wene ehweh ite íre írátíáhwe. Wene auranabiahtapeq íre tagaríáhwe. 38 Itega íné eqmaq núwéh ánínsábé íre aiq pútare aintáh púana wene ehweh itene irupipeq íre kagaire.\n39 Ite oga mérapeq awaq mianeheéq Manikáne sehira sáhnsahwe taga tagowe. Mi sehiránká íné éhweh aiq teíre. 40 Aiq teíraq itega ínéba íre séyéonsabé árahue oga mérapeq awaq mianéhbo?\n41 Íné anotah niwíq wehukebate íre meanieéna iraruge. 42 Itega Manikánsabe íre irutaboiratáhwe. Minawé aiq tagaríóge. 43 Nániboga íné eqmaq núwéhrana sugaqme ite íre mehweh aintáhwe. Mó aní peh wenáwíqtaq si aní mehweh atáhwe. 44 Mó kegá itensabé iwíáh íwíáh aitáhnsábé iuwahbehre. Manikánka kaweróne aitahnayabé íre arutaboiro puaq árahue ínénsabe aiq pútare aintanéhbo?\n45 Ínéga Maniká míéhrabeq ite ehweh aitanae íwíáhiyeho. Mósísiga ite séhréh aitankéhe íwíáhiyeho. Írakaumo. Wene ehwehnka ehweh aitankéhe. 46 Mósísiga néne sánsánsábé sehiranue teiuwe. Minayabe itega wensabé aiq pútare atáhtáq tahirímé ínénsabe aiq pútare aintáh irino. 47 Mósísiga teiu sehiránsábé íre aiq pútare atáhnsábé ínéga teíú éhwéh árahue aiq pútare aintanéhbo úwe.


Haʼaʼaahdę́ę́ʼ tsiishgaii - Wikiibíídiiya\nHaʼaʼaahdę́ę́ʼ tsiishgaii éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Sitta pusilla" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 3–4.5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilbá; bitsiitʼáád éí dibéłchíʼí; bitʼaʼ dóó binághah éí łibá; bináyaah éí łigai łeh; bidaaʼ éí diłhił.\nHaʼaʼaahdę́ę́ʼ tsiishgaii éí chʼosh yázhí dóó chʼil binááʼ yildeeł — shį́įgo éí chʼosh yildeeł, haigo éí tʼóó chʼil binááʼ (neeshchʼíiʼ da) yildeeł łeh.


Giní dootłʼizhí bitłʼaakááʼ łigaaígíí - Wikiibíídiiya\nGiní dootłʼizhí bitłʼaakááʼ łigaaígíí éí atsáłbáí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Falco dickinsoni" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 11–12di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibáago dootłʼizh; binákʼee éí łitso; bitłʼaakááʼ éí łigai; bitseeʼ éí łizhin dóó łigaigo noodǫ́ǫ́z; bidaaʼ éí łizhin.\nGiní dootłʼizhí bitłʼaakááʼ łigaaígíí éí naʼashǫ́ʼii dóó łéʼétsoh dóó tsídii yázhí haalzheehgo naatʼá; chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Tsiikʼi Déíbaalí Bikéyahdę́ę́ʼ tsįyaalzhahí - Wikiibíídiiya\nTsiikʼi Déíbaalí Bikéyahdę́ę́ʼ tsįyaalzhahí\nTsiikʼi Déíbaalí Bikéyahdę́ę́ʼ tsįyaalzhahí éí atsá dóó giní dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Ásáí Dineʼé Bikéyahdi dóó Tsiikʼi Déíbaalí Bikéyahdi dóó Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Accipiter badius" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 10–12di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo łibá; bitéél éí łigai dóó yishtłizhgo noodǫ́ǫ́z; bijáád dóó bináá éí łitso; bidaaʼ éí łibá.\nTsiikʼi Déíbaalí Bikéyahdę́ę́ʼ tsįyaalzhahí éí tsídii yázhí dóó naʼastsʼǫǫsí dóó łéʼétsoh dóó naʼashǫ́ʼii haalzheehgo naatʼá.


Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ tábąąh zhį́ʼii bitéél łigaaígíí - Wikiibíídiiya\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ tábąąh zhį́ʼii bitéél łigaaígíí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi dóó Chooyééł Dineʼé Bikéyahdi dóó Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Microcarbo melanoleucos" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 22–23di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin; bitéél dóó bizééʼ éí łigai; bidaaʼ éí łitso; bikʼos éí nineez; bikeeʼ éí diłhił.\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ tábąąh zhį́ʼii bitéél łigaaígíí éí łóóʼ hadaalzheehgo ndaatʼá.


Néʼéshjaatsoh łikizhígíí - Wikiibíídiiya\nNéʼéshjaatsoh łikizhígíí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Bubo africanus" deiłníigo dayózhí. Néʼéshjaatsoh łikizhígíí éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi dóó Ásáí Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́.\nDíí néʼéshjaaʼ éí 15–18di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá dóó łigaigo łikizh; binááʼ éí łitso.\nNéʼéshjaatsoh łikizhígíí éí naʼastsʼǫǫsí dóó naʼashǫ́ʼii dóó tsídii yázhí deilghał; chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Ataniratháá a̱jkiu̱u̱n xa̱bu̱ mu matangaán\nATRAXNUU NÁA Abé Acholi Afrikáans Albanés Alemán Aluro Amárico Armenio Asamés Aucano Aymara Azerí Azerí (alfabeto cirílico) Bajo alemán Bashkir Bassa de Camerún Batak simalunguno Batako karo Batako toba Baulé Becol Bengalí Bete Biak Birmano Bislama Boulou Búlgaro Caboverdiano Cakchiquel (Central) Camboyano Catalán Cebuano Checo Chichewa Chino mandarín (simplificado) Chino mandarín (tradicional) Chitonga Chitumbuka Chiyao Chokue Chol Chuvash Cibemba Cingalés Citonga Congo Coreano Criollo de las Seychelles Criollo haitiano Criollo mauriciano Croata Dangme Danés Digor Diula Edo Efik Embunda Endebele de Zimbabue Endonga Endáu Enzema Eslovaco Esloveno Español Estonio Ewé Feroés Finlandés Fiyiano Fon Frafra Francés Ga Galés Garífuna Georgiano Griego Groenlandés Guaraní Guerzé Gujarati Gun Hausa Hebreo Herero Hiligaynon Hindi Hiri motu Hmong (blanco) Holandés Húngaro Iban Ibanag Ibo Ilocano Indonesio Inglés Islandés Isoko Italiano Japonés Javanés Kabiye Kachin Kannada Kaonde Kazajo Kekchí Kikamba Kikongo Kikuyu Kiluba Kimbundu Kiniaruanda Kipende Kirguís Kiribatiano Kirundi Kisi Kisonge Konkani (alfabeto latino) Kpelle Krío Kurdo Kurdo kurmanyí del Cáucaso Kwangalí Kwanyama Lamba Lao Lenguaje de señas brasileño Lenie Letón Lhukonzo Lifu Lingala Lituano Luganda Lunda Luo Luvale Macedonio Macua Malayo Malayálam Malgache Maltés Mam Mambue-Lungu Mapudungún Maratí Maya Mazateco de Huautla Mendé Mixe Mixteco de Guerrero Mizo Mongol Moré Mískito Navajo Nepalés Ngäbere (o guaymí) Nias Noruego Nyaneka Nyungwe Náhuatl de Guerrero Náhuatl de la Huasteca Náhuatl del centro Náhuatl del norte de Puebla Oromo Osético Otetela Otomí del valle del Mezquital Pangasinán Panjabí Papiamento de Aruba Papiamento de Curazao Persa Pidgin camerunés Pidgin de las islas Salomón Polaco Portugués Portugués europeo Purépecha Quechua ancashino Quechua ayacuchano Quechua boliviano Quechua cuzqueño Quichua de Chimborazo Quichua de Imbabura Quiché Romaní de Macedonia Romaní de Macedonia (alfabeto cirílico) Romaní del sur de Grecia Rotumano Rumano Runyankore Ruso Rutoro Samoano Sango Saramacano Sena Sepedi Serbio Serbio (alfabeto latino) Sesoto de Lesoto Setsuana Shona Sidama Silozi Soli Sranangtongo Suajili Suajili del Congo Suati Sueco Sundanés Tagalo Tahitiano Tai Tamil Tankarana Tayik Telugu Tetun Dili Tigriña Tivo Tojolabal Tok pisin Tongano Totonaco Tseltal Tshiluba Tsonga Tsotsil Turco Turcomano Tuvaluano Twi Tártaro Ucraniano Uhobo Uigur (alfabeto cirílico) Umbundú Urdu Uruund Uzbeko Vascuence Vendal Vezo Vietnamita Wallisiano Waray-Waray Wayuunaiki Wolaita Xhosa Xitshwa Yacouba Yoruba Zandé Zapoteco de Lachiguiri Zapoteco del Istmo Zulú abui gallego me̱ʼpha̱a̱ valenciano Árabe Ñanya Ñemba\nGajmañaaʼ marataráʼa májánʼ: Ataniratháá a̱jkiu̱u̱n xa̱bu̱ mu matangaán\nNDÍJKHA RÍ GÍʼDOO WÉÑUʼ NUMUU:\nNandulúʼ murngujyááʼ tsígáʼ rí niʼdu (1 Co 3:6). Á mu nuxkamaa mbáa bi̱ naniguʼ maʼdxaun, májánʼ gáʼni dí muniʼñááʼ mbá graxe̱ dí muriʼña̱a̱ índo̱ gútangáanʼ gúʼyáá imbo̱o̱ míʼtsú. Rúʼko̱ maʼni rí xa̱bu̱ magiʼtulú ga̱jma̱a̱ xáʼniulu mingíjyúuʼ muʼniratamijná mu matangáanʼ gúʼyáá. Índo̱ gútangáanʼ ma̱ndoo muʼthán dí naguwaʼ mu muriʼña̱a̱ graxe̱ dí niguanúu maxtiʼña̱a̱.\nÍndo̱ gátaniratháá presentación dí majmaʼ índo̱ gídxúʼ gárataráʼa mámbá guʼwá, atatsaʼwáminaʼ xú káʼnii graxe̱ gátatsiʼñánʼ mu maxtiʼña̱a̱ nda̱wa̱á. Ma̱ndoo matraʼwíí rí maxtiʼña̱a̱ náa i̱yi̱i̱ʼ rí matatsiʼñánʼ. Ma̱ngaa ma̱ndoo muríyaʼ graxe̱ náa tikhuu i̱yi̱i̱ʼ rí najmulú mu muʼsngúún xa̱bu̱ ga̱jma̱a̱ numuu Biblia ma̱ngaa musngajmáá i̱yi̱i̱ʼ rúʼko̱ imbo̱o̱ mbiʼi rí gútangáanʼ.\nÍndo̱ gámbáʼ ratámíjná gajmaʼ mbáa xa̱bu̱ bi̱ naniguʼ maʼdxaun, aratháán dí manigua̱ʼ maratamíjná gajmaʼ imbo̱o̱ mbiʼi ga̱jma̱a̱ atani̱i̱ graxe̱ dí nandaʼ matatsiʼñánʼ mu maxtiʼña̱a̱ nda̱wa̱á. Atanda̱ʼa̱ maʼtháanʼ xú káʼnii gándoo maratamíjná ga̱jma̱ʼ.\nÁ mu niratá náa hora matangaán, atanimbaníí ajngáaʼ (Mt 5:37).


Tsídiiłtsooí naʼatłʼoʼí biniiʼ halzhinígíí - Wikiibíídiiya\nTsídiiłtsooí naʼatłʼoʼí biniiʼ halzhinígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Naakaii Łizhinii Bikéyah Shádiʼááhjí Siʼánígíí bikááʼgóó dóó Séí Dah Daaskʼidtah Naakaii Łizhiní Bikéyahdi dóó Halchíítah Naakaii Łizhiní Bikéyahdi dóó Tsé Bee Bighan Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ploceus velatus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 5–7di asdzoh[?] áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís łitso; biniiʼ éí halzhin; bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí diłhił; bidaaʼ éí doo nineez da. Baʼáádígíí éí bitsʼíís yishtłizhgo naashchʼąąʼ dóó bitéél łibá.\nTsídiiłtsooí naʼatłʼoʼí biniiʼ halzhinígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł; chʼil bijeeh éí yidlą́ ałdóʼ; łahda dzidzé yiłchozh.


Events for November 4, 2019 | Utah Division of State History\n14th Annual Native Symposium: Sunrise Ceremony and Breakfast\nWeber State Lindquist Plaza\nSunrise Ceremony November 4 8:30 a.m. Lindquist Plaza by Eileen Quintana, Diné, Nebo School District Title VI Indian Education Program Director Breakfast with Spiritual Leader Eileen Quintana November 4 9 - 10:15 a.m. Shepherd Union, Room 232 (Center for Diversity & Unity) (RSVP required) Eileen Quintana Eileen Tinhorn Quintana was ...\nUintah Conference Center, 313 East 200 South\n14th Annual Native Symposium: “Teaching Navajo Language & History”\nWeber State Shepherd Union 320\nWorkshop with Patricia John, Diné, Davis School District Title VI Indian Education Program, Navajo Language Teacher November 4 10:30-11:30 a.m. Shepherd Union 320 Patricia Anhinga John Yá'át'ééh! Shi 'éí Patricia Anhinga John yiníshyé. Tó'áhaní Níshlí, Bit'ahnii Báshashchíín, Áshiihí Dashicheii, dóó Kin Lichíi'nii Dashinálí. Tsé Nitsáá Deezáhídéé' naashá. Díí kot'éehgo Diné ...


Tsįįłkaałiichilí diniltsxooígíí - Wikiibíídiiya\nTsįįłkaałiichilí diniltsxooígíí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kintaaʼanéhé Dineʼé Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Picumnus fulvescens" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsįįłkaałii éí tʼóó 3–4di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo diniltsxo; bitʼaʼ éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitsiitʼáád éí łizhin dóó łigaigo yistłʼin; bidaaʼ éí łizhin dóó doo nineez da.\nTsįįłkaałiichilí diniltsxooígíí éí chʼosh dóó naʼashjéʼii deildeeł.


Yakʼusda bughunek: k’andit khunek neba lhaidinla Whel'a 'En Hubube 'Ut'en K'ah 2\n☰ Whel'a 'En Hubube 'Ut'en K'ah 2 ◀ ▶\nNdoni ndan huba 'álha' hoont'ah, 'en hubuyídelts'ut\n1 'Et Lizwif budzenis whucho, Pentecost* huwhútni, whusawhélts'ut hoh ts'iyannah Sizi huba 'alha' hoont'ah 'ilhunuh bukoo 'ilhuhowezdel. 2 Khunyaz nduk yat'ah ts'ih 'uhuduzts'ai, 'ants'ih nilhts'i cho delts'ulh li'whutni. 'Ink'ez nyo koo hudelhts'i nduhóolhcho 'uwhutni. 3 'Ink'ez 'ants'ih kwun li'int'ah, 'i hitelh'en 'ink'ez lhawh tezkat hoh koo hudelhts'i lhuk'inli hoh hubuk'édinkat. 4 'Et hudelhts'i ts'iyawh Ndoni hubuyídelts'ut 'ink'ez khunek whutsuh da t'ehinízun, 'i be yawhehúnilhtuk, 'et Ndoni bugha óoni'ai 'et ndadooni ka. 5 'Aw 'et lhanah Lizwif, Yak'usda hínedulh hinli Jerusalem húdelhts'i nilhdza keyah ts'ih hahándel njan dzenis whucho 'et wheni. 6 'Et keyah whut'en 'ants'ih whudutni 'et 'uhudánts'o ka, hoh ts'iyawh lhelhts'un keyah whut'en bughunek be hubulh yawhehúnilhtuk, tube huba hooncha hoh. 7-8 Huba hooncha k'et lht'ah 'ulhahudutni, “Nts'e na'a 'uwhutét'ilh? Ndunnah Galilee whut'en lhe'hutni nek'eyáhulhtuk wheni nek'una'a hubuzdits'o,” hutni. 9 “Wheni Parthia, Media, 'ink'ez Elam whut'en ts'inli. Mesopotamia whuts'un, Judea 'ink'ez Cappadocia whut'en chah ts'inli. Pontus whuts'un, 'ink'ez Asia ts'ih hahandel chah ts'inli. 10 Phrygia whuts'un, 'ink'ez Pamphylia whut'en chah ts'inli. 'Et Egypt whuts'un, 'ink'ez Lybia whunat Cyrene whuzih whut'en chah, bulunah chah Rome ts'ih hats'ándel. 11 'Ilho Lizwif 'ink'ez 'udun yun k'ut whut'en, ndan Lizwif ts'ih nalhéya, netah bulunah chah Crete 'ink'ez Arabia ts'ih hahandel ts'inli. 'Et whunts'ih dahóolcho 'i be Yak'usda ne'úst'en, 'et nduhóolcho hoh whenich'oh neghunek k'una'a, whuz na'a hubuzdits'o,” 'uhutni. 12 Bugha hané'nesjoot 'ink'ez 'uhoot'e ts'ih hoolah hoh ts'iyawh lhahóodulkut, “Dawhútenilh hoh simba 'uwhutni?” lhahudutni. 13 'Et 'uyoon, 'en Sizi huba 'alha' 'int'ah ghu hedloh, “Ndunnah dune yatahunatnai,” ho' hutni hubuhútni.\nPeter, ndunnah Lizwif hubulh yálhtuk\n14 'Et Peter whel'a 'en hubutah didinya 'ink'ez 'ilhohuwezdel hubulh whenduniltul, “Sulh dune 'ink'ez nuhwheni Jerusalem whut'en chah ts'iyawh soo zélhts'ai, 'et nuhwhudóosni dáhooja njan 'et hubugha. 15 Ndunnah dune 'aw tachahunítnai nuhwheni ndunáhzun whunts'ih, 'ink'ez k'an ts'iyai dzetniz whutsuh 9:00 'uhunet'oh 'uhoont'ah. 16 Njan dawhút'en, 'et ndun Yak'usda ba nus whunilh'en Joel, 'en huwu yailhtuk hoh ndutni,\n17 ‘Nts'e na'a k'an dune ts'inli 'ustl'e' 'uhóoja t'eh, ni Yak'usda,\n'et sih suyeghah si sugha 'en ts'iyannah dune yudutélts'ulh.\nNuhwhuzkehkah nus daóotenilh 'et huwu yahutelhtuk.\nNuhchilhkah chah hubenghun newhúlts'uk t'ehontézin.\nNuhduneti 'en chah nahútes hoh t'ehontezeh.\n18 'Ink'ez hoh t'eh ndunnah suba 'uhut'en,\ndune, 'ink'ez ts'ekoo chah ts'iyawh suyeghah si sugha 'en buye ídutelts'ulh, 'et huwa 'en chah nus dawhútenilh huwu yahutelhtuk.\n19 Ndukyaz 'ink'ez ndi yun k'ut chah huwa 'ét'en tuné'whutet'en.\n'Et 'uskai, 'ink'ez kwun chah,\n'ink'ez lhut lhai chah whutéleh.\n20 Sa 'i chah tsahólhgus tele,\n'ink'ez 'ulh'ek ooza 'i chah 'uskai tele,\nndet whéwhunujut 'ink'ez whudézti dzin neMoodihti whusatéyalh 'et whutsuh 'uwhuténilh.’\n21 'Et ndet whusahónzut, 'et whusawhútelts'ulh ndan neMoodihti hudutejih hits'u hukwa 'uhutni, 'en hudutejih.”\n22 Peter 'et chah ndutni, “Nuhwheni ndun Israel hubuts'uh háhzut, sughunek soo cho oozelhts'ai, Sizi, 'en Nazareth whut'en, Yak'usda nuhts'ítelh'a, 'en Yak'usda bugha huwa 'ét'en tune'út'en, 'et hoh whunelhtan njan nuhtah 'uhoot'en 'ink'ez nuhwheni chah soo cho t'ewhunáhzun. 23 Yak'usda nanínezut 'ink'ez 'uda t'eooninzun, 'i be 'uda Sizi nuhtl'atéltelh niwhuni'ai. Nuhwheni nuhgha lubeshi 'ulh'en Sizi lhdulalhgus k'ut whehídunilht'o, 'et whuz na'a sélhghi. 24 'Et whunts'ih Yak'usda ninaidilhti. Be dats'útsaih, 'i yuch'a' nilhde, 'aw 'ilhuz daootsah huba cha'hóot'ah 'et huwa. 25 'Et 'uda David yughu yailhtuk ínle hoh ndutni,\n‘'Ahoolhyez neMoodihti sunen ba nulh'en.\nNalhnih ts'ih sunen ba siyin dzuh noszut whuch'a.\n26 'Et huwa 'ahoolhyez sudzi hóont'i, 'ink'ez whunénik bulh chah yalhtuk,\n'ink'ez si 'astl'iyaz yinkak sída.\nDatésah t'eh 'aw whenoolhújut ghaít'ah.\n27 Naootnilh keyah si suzul 'aw 'et neóolhtelh ghaít'ah 'ink'ez ndunnah Yak'usda be'ildzun, 'en 'aw buyust'e wulhjut ghaít'ah.\n28 'Ilhuz khutesnalh, 'et whusunelhtan.\nSulh 'ínt'ah 'et huwa hoonúst'i sutalhtsilh.”\n29 Peter 'o 'un chah ndutni, “Sulh dune David netsuh da keyah whuduchun unli, 'en bugha ts'ah'un na'a whunwhunoolhtun hukwa' nuszun. David dazsai 'ink'ez 'uhíyalhti 'ink'ez buts'un k'ut 'awhuz nezih whuz'ai. 30 'En Yak'usda ba nus whúnilh'en 'int'ah 'ink'ez Yak'usda ye yúts'u nahezya t'einínzun. 'Ink'ez Yak'usda whuz na'a yuba niwhuni'ai ho' yulhni, ‘David buts'uh haínzut, 'en 'ilhudzin David k'una'a bukw'uts'uzda cho dezti, 'i k'utedalh,’ 'en Christ 'int'ah. 31 David nus hó'en hoh Yak'usda daténilh t'eoonanzin 'et Christ dinadutédalh 'et huwu yailhtuk hoh ndutni,\n‘Yaidla tah 'aw 'et néyoolhtelh ghaít'ah, buyust'e chah 'aw wulhjut ghaít'ah.’\n32 'Et ndun Sizi 'en dazsai hoh Yak'usda nahighilhna inle 'ink'ez wheni bugha hoodul'eh ts'iyawh khuna hoh ts'a'en 'et huwa. 'Alha nakhítna t'ets'onínzun. 33 Nduk yak'uz degha nus whudézti, 'et Yak'usda bunalhnih ts'ih natl'aidalhda 'ink'ez nets'ú yoozi, 'i bugha Yak'usda buYe' yutl'ahó'ai. 'Et 'en Ndoni nets'ítelh'a 'ink'ez neyudélts'ut. 'Ink'ez 'alha' 'int'ah k'an dzin ndi 'i oozelhts'ai 'ink'ez nulh'en. 34 'Aw David yak'uz nuchaiyal, 'et whunts'ih njan ndutni,\n‘Moodihti 'en suMoodihti 'et ndi yulhni,\n‘Njan nalhnih ts'ih sughu sinda,\n35 ndet nch'a hudetni, 'en hubuch'a' nilhde hukw'élh'az 'et 'ilhuz bumoodih onle.’\n36 'Et huwa nuhwheni Israel hubuts'uh háhzut, ts'ah'un nuhwhudúsni, 'alha' ndun Sizi lhdulalhgus k'ut yundunilt'o, Yak'usda, 'en Moodihti 'ink'ez Christ chah yulhtsi.” 37 'Et Peter hidánts'o hoh soo ts'ah'un budzi t'aígheznai. 'Et Peter 'ink'ez 'uyoon whel'a 'en bulh hubuhoodulhkut, “Nelhutsinkah, Peter nedani hubugha dáztenilh?” 38 'Et Peter ndo búlhni, “Ilhunah ahli nuhwhulubeshi whuch'a nuhwhubeni nahadunoohlelh 'ink'ez Sizi Gri boozi bugha too be 'ahneh. 'Et nuhwhulubeshi nuna'doodeh 'ink'ez Ndoni nuhyudóolts'it. 39 Ndunnah Yak'usda neMoodihti buka' dutenilh, 'ilhunah ahli hoh Ndoni nuhts'ú yoozi inle, nuwhuzkeh chah 'ink'ez nilhza yun k'ut whut'en, 'en whunts'ih.” 40 'Et Peter sa hoh hubulh yaílhtuk 'ink'ez huba nus whúnilht'uk 'ink'ez ndo búlhni, “Ududulhúyis! Ndunnah ntsi' hubuch'a nalhú'ah, 'ink'ez hubulh áht'en ilah, Yak'usda dzuh nobutelhdeh ho' hoont'ah.” 41 Lhanah huhóont'i hoh highunek hiyílhchoot 'ink'ez too be' hulya. 3,000 bat'en 'uhint'ah, 'en hubut'aoobuninla. 42 'Ahoolhyez 'ilhuhowudulh, 'ink'ez whel'a 'en hubuhoodulh'eh. Ts'iyawh 'ilho lhulh 'uhut'en. 'Ink'ez 'udek'elh'az hulhgha na'het'al hoh whunahulnih ka lhula'uhut'alh 'ink'ez 'ilho tenahududli.\nNts'e na'a huba 'alha' hoont'ah yinkak hudelhts'i\n43 Whel'a 'en huwa 'ét'en tuné'hust'en 'et hoh 'o nus ts'iyannah huba hooncha. 44 Huba 'alha' hoont'ah ts'iyawh 'ilho nuhúdelh 'ink'ez hiyit'i, 'i ts'iyawh hiyé lhula'dut'en. 45 'Ilhunuh yit'i, 'i be 'óokuk t'eh, 'i ts'iyannah ndunnah 'en ndai hiye dunidzit, 'en ndi sooneya hubutuninunih. 46 Lizwif hubuluglez whucho 'et dzin totsuk 'ilhuhowudulh. Koo 'et 'ilho budzi únzoo 'ink'ez huhóont'i hoh lhula na'hut'alh. 47 'Et ndunnah huba 'alha' hoont'ah Yak'usda ba whudélhti, 'ink'ez Jerusalem whut'en, 'en chah buts'un hínzoo. Ndunnah hudujih, 'en neMoodihti dzin totsuk 'o nus 'uhuneltsuk hubulhtsi.\n* 2:1 Njan dzin dakelh k'una'a, Ndoni dzin huwhútni. Hoh da Lizwif budzenis whuti 'i ha'nukat dzin huwhútni.


Shádiʼááhdę́ę́ʼ tsídii dinilzhinígíí - Wikiibíídiiya\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tsídii dinilzhinígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Laniocera hypopyrra" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 7–8di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin; bidaaʼ éí diłhił.\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tsídii dinilzhinígíí éí dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ yiłchozh; chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Náátsʼózídę́ę́ʼ tsintaalzhahii - Wikiibíídiiya\nNáátsʼózídę́ę́ʼ tsintaalzhahii éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi dóó Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Tephrodornis pondicerianus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 6–7di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitéél dóó bizééʼ dóó binátsʼiin éí łigai; binákʼee éí halzhin; bidaaʼ éí diłhił.\nNáátsʼózídę́ę́ʼ tsintaalzhahii éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Teełtah chʼizhaazhii - Wikiibíídiiya\nTeełtah chʼizhaazhii éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pellorneum palustre" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 3–4di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bizééʼ dóó binátsʼiin éí łigai; bitéél éí łigai dóó yishtłizhgo noodǫ́ǫ́z; bidaaʼ éí łibá.\nTeełtah chʼizhaazhii éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Atsá Yee Ndaalzheehii Bikéyahdę́ę́ʼ tsétah gah - Wikiibíídiiya\nAtsá Yee Ndaalzheehii Bikéyahdę́ę́ʼ tsétah gah éí gah dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Atsá Yee Ndaalzheehii Bikéyahdi dóó Shádiʼááhjí Bilį́į́ʼ Ńdeiltihii Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ochotona rutila" deiłníigo dayózhí.\nDíí naaldlooshii éí 6–9di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilgai dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bijaaʼ éí doo nineez da.\nAtsá Yee Ndaalzheehii Bikéyahdę́ę́ʼ tsétah gah éí chʼil bikʼǫ́ǫ́ʼ dóó tłʼoh dóó niʼ hadláád dóó chʼil bilátah hózhóón yiłchozh.


’Ałk’idą́ą́’ Naayéé’ Neizghání ha’a’aahjigo ’atsiniltł’ish bił dah yizdéél jiní.\nlong.ago Monster Slayer east-to lightning 3-with up 3-move.SFO.P 4-say\nIt is said that long ago Monster Slayer was carried away eastward by lightning. (YM 1987:758)


Tsįįłkaałii binághah łitsxooí yázhí - Wikiibíídiiya\nTsįįłkaałii binághah łitsxooí yázhí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Dinopium benghalense" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsįįłkaałii éí 10–11di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łigai; binághah dóó bitʼaʼ éí łitsxo; bitsiiʼ éí łizhin dóó łigaigo noodǫ́ǫ́z; bitsiiyah dóó bikʼiiz dóó bitseeʼ éí łizhin; bikąʼígíí éí bitsiitʼáád halchxííʼ; bidaaʼ éí diłhiłgo łibá.\nTsįįłkaałii binághah łitsxooí yázhí éí chʼosh dóó naʼashjéʼii deildeeł.


Dibénééz Bikéyahdę́ę́ʼ tseewoshí - Wikiibíídiiya\nDibénééz Bikéyahdę́ę́ʼ tseewoshí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Dibénééz Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Cranioleuca marcapatae" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 5–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bitéél dóó bizééʼ éí halbá; binátsʼiin éí łizhin; bitsiitʼáád éí łigai łeh; bidaaʼ éí łibá.\nDibénééz Bikéyahdę́ę́ʼ tseewoshí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Naʼashǫ́ʼii bikʼiiz dah łizhinígíí - Wikiibíídiiya\nNaʼashǫ́ʼii bikʼiiz dah łizhinígíí éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Uta stansburiana" deiłníigo dayózhí.\nDíí naalnoodí dichʼízhí éí 4–5di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilgai dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bizééʼ dóó bitéél éí łigai; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.\nNaʼashǫ́ʼii bikʼiiz dah łizhinígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł; tsin bineestʼąʼ dóó chʼil bitʼąąʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Naakaii Bikéyahdę́ę́ʼ tsin yąąh dzootʼihí noodǫ́zígíí - Wikiibíídiiya\nNaakaii Bikéyahdę́ę́ʼ tsin yąąh dzootʼihí noodǫ́zígíí\nNaakaii Bikéyahdę́ę́ʼ tsin yąąh dzootʼihí noodǫ́zígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Bikéyahdi dóó Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Dendrocolaptes sanctithomae" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 6–8di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bitéél dóó bitsiiʼ éí dinilgaigo noodǫ́ǫ́z; bidaaʼ éí diłhił.\nNaakaii Bikéyahdę́ę́ʼ tsin yąąh dzootʼihí noodǫ́zígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.


Náátsʼózídę́ę́ʼ tsxilghááh dadichʼízhígíí - Wikiibíídiiya\nTsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tsxilghááh dichʼízhí\ntsxilghááh bibid halchxíʼígíí\nNáátsʼózídę́ę́ʼ tsxilghááh dadichʼízhígíí éí tsxilghááh íiyisígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Binááʼádaałtsʼózíidi dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Paramesotriton" deiłníigo deiyózhí. Náátsʼózídę́ę́ʼ tsxilghááh dadichʼízhígíí éí 14 ałʼąą ádaatʼé.\nNáátsʼózídę́ę́ʼ tsxilghááh dadichʼízhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii deildeeł.\nBinááʼádaałtsʼózí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tsxilghááh bibid halchxíʼígíí


Dziłtah chʼał binááʼ łitsooígíí - Wikiibíídiiya\nDziłtah chʼał binááʼ łitsooígíí\nDziłtah chʼał binááʼ łitsooígíí éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Boophis rhodoscelis" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 0.7–1.2di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitéél éí dinilbá; binááʼ éí ntsaa dóó diłhiłgo łitso.\nDziłtah chʼał binááʼ łitsooígíí éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼil bitʼąąʼ łaʼ dóó tąądee naagháhii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tsídii dághaaʼí bítááʼ halchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tsídii dághaaʼí bítááʼ halchíʼígíí\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tsídii dághaaʼí bítááʼ halchíʼígíí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pogoniulus pusillus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 3.5–4di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilbá; bitéél dóó bizééʼ éí łitso; bitʼaʼ dóó dóó binághah dóó bitsiitʼáád éí halzhin dóó łitsogo łikizh; bítááʼ éí halchííʼ; biwos éí diniltso; bidaaʼ éí łibá.\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tsídii dághaaʼí bítááʼ halchíʼígíí éí tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé deiłchozh; łahda chʼosh deildeeł ałdóʼ.


Hodíłchʼiltah chʼał bizaʼazis hólóní - Wikiibíídiiya\nHodíłchʼiltah chʼał bizaʼazis hólóní\nHodíłchʼiltah chʼał bizaʼazis hólóní éí tsinlátah chʼał dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Gastrotheca litonedis" deiłníigo dayózhí.\nHodíłchʼiltah chʼał bizaʼazis hólóní éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.


Tó tłʼiish daantsaaígíí - Wikiibíídiiya\nTó tłʼiish daantsaaígíí éí tłʼiish daantsaaígíí dóó bikʼéí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Eunectes" deiłníigo deiyózhí. Tó tłʼiish daantsaaígíí éí dį́į́ʼ ałʼąą ádaatʼé.


Naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii yázhí bideeʼ dichʼízhígíí - Wikiibíídiiya\nNaʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii yázhí bideeʼ dichʼízhígíí éí naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Kinyongia boehmei" deiłníigo dayózhí.\nDíí naʼashǫ́ʼii éí 4–6di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh łeh; bideeʼ éí dichʼíízh; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí ntsxaa.\nNaʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii yázhí bideeʼ dichʼízhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.\nDíí naaltsoos 15 Biniʼantʼą́ą́tsoh 2020 yoołkáłę́ędą́ą́ʼ łahgo ályaa.