Deeyisdiz łigaaígíí - Wikiibíídiiya\nDeeyisdiz łigaaígíí éí Naaldlooshii Bikéshgaan Dahólónígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Ghą́ą́ʼaskʼidii Biłikahii Bikéyahdi dóó Séíbąąh Hatsohdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Addax nasomaculatus" deiłníigo dayózhí. Tʼáá díí tʼéiyá naaldlooshii "Addax"-jí atah yisdzoh.\nDíí naaldlooshii éí 3–4di adéesʼeez[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łigai; bitsiitʼáád éí dinilzhin; bideeʼ éí yisdiz.\nDeeyisdiz łigaaígíí éí chʼil bitʼąąʼ dóó tłʼoh yiłchozh dóó náʼátʼaał.


Tsídii yáłtiʼíłgaaí íiyisígíí - Wikiibíídiiya\nTsídii yáłtiʼíłgaaí íiyisígíí\nTsídii yáłtiʼíłgaaí íiyisígíí éí tsídii yádaałtiʼí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Cacatua alba" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 17–18di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łigai; bitłʼaaʼ éí diniltso łeh; bidaaʼ éí łizhin dóó ntsaa dóó shiyish.\nTsídii yáłtiʼíłgaaí íiyisígíí éí tsin bineestʼąʼ deiłchozh dóó chʼil binááʼ deildeeł.


Nǫ̀htsı̨̨ Nı̨̨htł'è 1 Peter 4\nNǫ̀htsı̨ gha ts'eeda\n1 Zezì-Krı dıı nèk'e ı̨ı̨dà ekò edezhį̀į̀ t'à daı̨ɂà hǫt'e, Zezì-Krı lanì naxı̨ sı naxızhį̀į̀ t'à daahɂa ha naxınì nàtsoò aahłe. Amìı edezhį̀į̀ t'à daı̨ɂaa sìı hołı̨ı̨ nàowoò k'ę̀ę̀ eda-le at'į̀ hǫt'e. 2 Eyı ts'ıhɂǫ̀ dıı nèk'e eda gots'ǫ̀ wınìłı̨ı̨ k'ę̀ę̀ eda-le, hanìkò Nǫ̀htsı̨ wınì k'ę̀ę̀ eda. 3 Įnę̀ę hòt'a whaà hołı̨ı̨ nàowoò k'ę̀ę̀ aahda ı̨lè, dǫ Nǫ̀htsı̨ k'ègeezǫ-le lanì aahda ı̨lè: ełexè hołı̨ı̨ nàowoò k'ę̀ę̀ eghàlageedaa, hołı̨ı̨ ghats'eewıı, geèhdee, gıgha sìgoèt'ı̨ı̨ zǫ gı̨ı̨wǫǫ, eyıts'ǫ nǫ̀htsı̨ą hòèlı̨ı̨ ts'ǫ̀ yagehtı t'à sıì hołı̨ı̨ hogehtsı̨. 4 Gıxè hołı̨ı̨ nàowoò hazǫǫ̀ k'alaahdè ha dahwhǫ-le sìı gınıedì-le, eyıt'à yatıjıı t'à naxık'adageedè. 5 Hanìkò Nǫ̀htsı̨ nadąą̀ edek'e xàyagehtı ha hǫt'e. Dǫ hazǫǫ̀ geedaa eyıts'ǫ dǫ hazǫǫ̀ ełaı̨dèe sìı hòt'a Nǫ̀htsı̨ gosınìyaehtı ha nìkw'o hǫt'e. 6 Eyı ts'ıhɂǫ̀ dǫ ełaı̨dèe kò godı nezı̨ı̨ gıghǫ̀t'ǫ hǫt'e. Hanì-ı̨dè gızhį̀į̀ ełaàde gha gısınìyaetı hǫt'e, hanìkò Yedàyeh Nezı̨ı̨ t'à gıgǫ̀hłı̨į̀ agejà nı̨dè Nǫ̀htsı̨ xè geeda ha hǫt'e.\n7 T'asìı hazǫǫ̀ welǫ agode ha nìhǫǫwo. Eyıt'à naxınì ehkw'ıì aahłe eyıts'ǫ nàowołı̨ı̨ ch'à edek'èahdì, hanì-ı̨dè nezı̨į̀ yaahtı ha dìì-le. 8 T'asìı hazǫǫ̀ nahk'e ełeghǫnıahtǫ. Ełeghǫnets'eètǫ nı̨dè hołı̨ı̨ łǫ whìle ats'ehɂį̀. 9 Dǫ naxıkǫ̀ aget'ı̨į̀ agıahɂı̨, eyı ghǫ sǫahdı-le. 10 Naxı̨ hazǫǫ̀ Nǫ̀htsı̨ wesǫnıwǫ t'à t'asìı hazǫǫ̀ xàɂaa naxıghǫ̀t'ǫǫ sìı wet'à ełets'àahdı. 11 Dǫ gode nı̨dè, xàè Nǫ̀htsı̨ weyatıì t'à gode ha hǫt'e. Amìı dǫ ts'àdıı sìı Nǫ̀htsı̨ ayìı t'à nàtsoò ayı̨į̀làa sìı t'à-at'ı̨ ha hǫt'e. Hanì-ı̨dè Zezì-Krı wets'ıhɂǫ̀ Nǫ̀htsı̨ weghàsǫhoedı ha. Enıìyah t'à welǫ whìle ts'ǫ̀ K'àowocho elı̨ welè. Amen.\nZezì-Krı wecheekeè ts'ı̨ı̨lı̨ ts'ıhɂǫ̀ dats'ı̨ı̨ɂa\n12 Seàgı̨ą, naxıgha kèhoedı-le t'à daahɂaa sìı naxıgha enıìyah welè-le. Naxıxè hoìla agode ha-le dahwhǫ-le. 13 Hanìkò Zezì-Krı wexè daahɂaa sìı ghǫ naxınà welè, hanì-ı̨dè Zezì-Krı enıìyah t'à K'àowocho k'ę̀ę̀ wègoèht'į̀ nı̨dè sıì naxınà ha hǫt'e. 14 Zezì-Krı naxıgha ehkw'ı adı t'à dǫ naxık'adageedè nı̨dè, naxıxè sìghà hǫt'e; Nǫ̀htsı̨ wets'ǫ Yedàyeh Nezı̨ı̨ enıìyah t'à naxıts'ǫ̀-èlı̨ hǫt'e. 15 Naxıgha hoìla nı̨dè dǫ ełaahwho k'èxa welè-le, eeɂį̀ı̨-dǫǫ̀ aaht'e k'èxa welè-le, dǫjıı aaht'e k'èxa welè-le, eyıts'ǫ dǫ naxıìdı geeda-le kò gıghǫ goahde k'èxa welè-le. 16 Ekò “Zezì-Krı wek'èaht'ee dǫǫ̀” naxììyeh t'à naxıgha hoìla nı̨dè eyı ghǫ į̀į̀zhaahłı̨-le, hanìkò Zezì-Krı wıızì k'ę̀ę̀ naxììyeh t'à Nǫ̀htsı̨-Gotà weghàsǫahdı. 17 Hòt'a dǫ hazǫǫ̀ gısınìyaetı ha nìkw'o; Nǫ̀htsı̨ wets'ǫ dǫ sìı t'akwełǫ̀ǫ̀ gısınìyaetı ha hǫt'e. Goxı̨ t'akwełǫ̀ǫ̀ gosınìyaetı ha nı̨dè dǫ Nǫ̀htsı̨ wegodıì nezı̨ı̨ k'ę̀ę̀ geeda-le sìı gıxè dàgǫ̀ht'e ha sǫnı?\n18 Dıı hanì dek'eèhtł'è:\n“Dǫ ehkw'ı geeda kò edaxàgeedè ha gıgha kèhoedı-le nı̨dè dǫ Nǫ̀htsı̨ k'ègeezǫ-le eyıts'ǫ hołı̨ı̨-hogehtsı̨ı̨-dǫǫ̀ sìı gıgha dàgǫ̀ht'e ha sǫnı?” hanì dek'eèhtł'è.\n19 Nǫ̀htsı̨ gòèhtsı̨ xè t'aats'ǫǫ̀ gok'èdì ne t'à dǫ yınì k'ę̀ę̀ dagı̨ı̨ɂaa sìı Nǫ̀htsı̨ gha nezı̨į̀ geeda ghǫ nagııt'è-le.


Chʼał naabaahii naashchʼąąʼígíí - Wikiibíídiiya\nChʼał naabaahii naashchʼąąʼígíí éí tsinlátah chʼał dóó bikʼéí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Táłkááʼ Bighan Dineʼé Bikéyahdi dóó Tółáníinii Bikéyahdi dóó Náhookǫsjí Kintaaʼanéhé Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Hypsiboas ornatissimus" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 1.5–2di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh dóó łitsogo naashchʼąąʼ; bijáád éí dah daalzhin; binááʼ éí dinilgai.\nChʼał naabaahii naashchʼąąʼígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.


Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tsídii dághaaʼí dootłʼizhígíí - Wikiibíídiiya\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tsídii dághaaʼí dootłʼizhígíí\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tsídii dághaaʼí dootłʼizhígíí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Stactolaema olivacea" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 6–7di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí chʼilgo dóó diłhiłgo dootłʼizh; bitéél éí łibáa łeh; binákʼee dóó bítááʼ éí halzhin; bidaaʼ éí łizhin.\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tsídii dághaaʼí dootłʼizhígíí éí tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé deiłchozh; łahda chʼosh deildeeł ałdóʼ.


Tłʼézhiinééz - Wikiibíídiiya\nTłʼézhiinééz éí tsʼíʼii dóó tséʼédǫ́ʼii dah yikahjí atah daasdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Xylophagidae" deiłníigo deiyózhí. Tłʼézhii niłchxoní daolyé ałdóʼ. Tłʼézhiinééz éí nahasdzáán tʼáá siʼą́ą́ ńtʼę́ę́ʼ bikáaʼgi dahólǫ́ (tʼáá hazhóʼó Shádiʼááhjí kéyah yistinígíí); áádóó éí 136 ałʼąą ádaatʼé.\nDíí chʼosh éí bitsʼíís nineez dóó bijáád ádaałtsʼózí; áádóó éí diłhił dóó yishtłizhgo ndaashchʼąąʼ łeh. Chʼosh yázhí dóó dííłdzid éí bichʼiyąʼ.


Hóółtseiitah naʼastsʼǫǫsí bitseeʼ ditłʼooígíí - Wikiibíídiiya\nHóółtseiitah naʼastsʼǫǫsí bitseeʼ ditłʼooígíí\nHóółtseiitah naʼastsʼǫǫsí bitseeʼ ditłʼooígíí éí Tsin Deigházhígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Ahidiitłʼintsoh Daʼííłʼíní Bikéyahdi dóó Ásáí Dineʼé Daalzhiní Bikéyahdi dóó Ásáí Dineʼé Bikéyah Ntsaaígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Sekeetamys calurus" deiłníigo dayózhí.\nDíí naaldlooshii éí 9–11di asdzoh[?] áníłnééz; bitseeʼ éí 5–6di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łitsxo dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitéél éí łigai; bikeeʼ éí tʼáá daalchííʼ.\nHóółtseiitah naʼastsʼǫǫsí bitseeʼ ditłʼooígíí éí chʼil binááʼ dóó bitʼąąʼ yiłchozh łeh.


Dibénééz Bikéyahdę́ę́ʼ hasbídí yázhí - Wikiibíídiiya\nDibénééz Bikéyahdę́ę́ʼ hasbídí yázhí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Columbina cruziana" deiłníigo dayózhí.\nDíí hasbídí éí 5–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitʼaʼ éí łizhingo łikizh. Bidaaʼ éí łitsxo dóó kʼídzíbá dóó doo nineez da.\nDibénééz Bikéyahdę́ę́ʼ hasbídí yázhí éí tsin bineestʼąʼ deiłchozh dóó chʼil binááʼ deildeeł.


2Ti 4 | `AUY | STEP | Tímótiyo Maníkón-aúrankaꞌe Ísu Káráísiti pukáan-kwaasiye túnaraan-kwaasiye miwítí áwáumo tísai índawin-aúrankaꞌe óraaka simámeꞌa súne. Ísu Káráísiti marapáꞌó kumínda-imayaa éꞌa wení waásiyaꞌo kawáánínda-imayaa éꞌa óraaka simámeꞌa súne.\n1 Tímótiyo Maníkón-aúrankaꞌe Ísu Káráísiti pukáan-kwaasiye túnaraan-kwaasiye miwítí áwáumo tísai índawin-aúrankaꞌe óraaka simámeꞌa súne. Ísu Káráísiti marapáꞌó kumínda-imayaa éꞌa wení waásiyaꞌo kawáánínda-imayaa éꞌa óraaka simámeꞌa súne. 2 Seyaafá-kánáá Maníkón-aai óraaka simátime kawe-kánáámó índa simátime sáwí-kanaamo índa úwoi mindáwaraꞌa simátime wempakémbá simátímínana minááígó tirumbá waeráínasa isáíyamba miwítí imáyáa arupíse úmai fasiꞌátinke simátímaꞌmae wéiye ímba ifátuwaao. 3 Ánaaemba moórá-kanaa tínasa éraiꞌ-aai ímba ísámae iyónááfo káféꞌa éraiꞌ-aai simátímaꞌmae iyuwó. Ánaaemba moórá-kanaa tínasa sáwí-tantaatafesa tirááísafesa ésa aamoí íyan-aai simátimiyan-kwaasisafesa tiyaafáí ésa miwí táái aantemba isésa 4 éraiꞌ-aai tínaaemba uwámesa maníꞌ-ááí isáíyambanifo 5 emá fasiꞌámai ménana umbai-tántááꞌó empáꞌó tínda fasiꞌámai méma Maníkón-aai simátímaꞌmae wéiye wení kísau maimái taiꞌaaó.\n6 Maníkóntáfésamo imáyáamo ésamo nombó fatíyóntemba kárikaꞌa kembá Póromba sínkamiyana kesí naaegó miyáumai kumínaꞌa puwónaumne. 7 Tuwaantantésamo kontembá kaweꞌ-úmai wéꞌa ayáíyáꞌá koméꞌa Maníkóní éraiꞌ-aai taꞌótokeꞌa simátímakaunda 8 Fasiꞌaénkó kesí méyámbá tokáimba póna arupíse úmaimo méraunda-anondaa simíníye. Ánaaemba Fasiꞌaénkó arupíse úmai-meyambo timíndawi siména ímba ken-aantemba simínífo kumíndasafesamo aamoimó ésamo amuꞌmakáawiwaraꞌa wétimena simíníye.\n9 Tímótiyo úwoiyaambo kesópaꞌo tinda-ímáyáá\nwée méraao. 10 Moóráwigon-awiꞌa Tímasi marapá-tántáátáféna aamoí éna póna siyuwéna Tésáróníkaa-naopaꞌa kóísana moóráwigon-awiꞌa Kérésénisi Kárésíyaa-marafaꞌa kóísana moóráwigo Táítási Tárímésiyaa-marafaꞌa kóísana 11 Rúku weyáá keséꞌa méraifo Máákaamba koáíꞌmae tekaiyó. Mááka tasúwaꞌnai éna Maníkóní kísau tamáíno. 12 Moóráma Tíkíkaasimba aiꞌmaráúnana Éfésási-naopaꞌa kóuraiye. 13 Ááéma Tóróasi-naopaꞌa kesí wááꞌa tuwááwánana Kápási káráwiyaifo maimaé téma aúfáí-wandaaiwaraꞌa aifaráán-tántááꞌá káriꞌ-aufaiwaraꞌa maimaé tiyó.\n14 Moóráwigon-awiꞌa Árékísanda wení kísau kópaa-ontantambo tuwímbai-tantaaꞌo iwáí óraa-sawiꞌa uwásínkáímba póna Fasiꞌaénkó anondáá sáwí-meyamba amíníye. 15 Maníkón-aaimo simátimewanda wemá símai taráísukaifo wembá káráwiyuwo.\n16 Aifaríꞌeꞌo aaimó simásínkáámbo minááímó sénaeꞌo únda seyaafáꞌ-wáásí ímba sáéfo tésa súwaꞌnai uwaꞌá Maníkóntáféꞌa ímba anondáá sáwíꞌa uwátinkaao súne. 17 Miwí ímba súwaꞌnai uwaná Fasiꞌaénkó súwaꞌnai ena fasiꞌaémbá símísaꞌa Maníkón-aai seyaafáꞌ-ááímó simátímakaunda ímba Yúndaa-waasin-ifo fíꞌonkaa-waasi siyáunda ísaraawe. Áwáífiyaamo in-íyánkón-óipinkembo maiyauwénamo kawepáꞌó móánkáíntemba Fasiꞌaénkó aaifimbó maisínkáámpinkemba síkena 18 sáwíꞌo uwásínkémpinkembo éna síꞌmai wíyómpaꞌo wemó kawáánipaꞌa kaweꞌ-úmai mósinkainiye. Wení sámo kaimbó waéꞌwaeꞌo índa éraiꞌ-aain-iye.\n19 Pírísikaante Ákwíraante simátime sé kaweꞌ-úmai méraakaiyo siyó. Ónésíforasinte wení naaúmpaꞌo méraan-kwaasiye simátime sé kaweꞌ-úmai méraaro siyó. 20 Érásítasi Kórinti-naopaꞌa méraisana Tórófímasi áíꞌa úwaꞌa Máíritasi-naopaꞌa auwéꞌa tiyáumne. 21 Áúꞌo sin-kánáámó ímbo tiyáindaraꞌa imáyáa é úwoiyaamba tiyó. Yúpíyúrasiye Píyúténisiye Ráínásiye Kíróndiyawe seyaafáꞌá Maníkóní waásiye entáfésa sésa kaweꞌ-úmai méraao sewé.\n22 Fasiꞌaénkó kembiwíséꞌa ména úwoimo wétuwaꞌnai-intafeꞌa inaí súne.\nKemá Póromo súnda-aai taíꞌáiye.


Bįįh biyaʼ - Wikiibíídiiya\nBįįh biyaʼ éí yaaʼ bikágí ntłʼizígíí dah yikahjí atah yisdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ixodes scapularis" deiłníigo dayózhí. Bįįh biyaʼ éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó tʼéiyá hólǫ́.\nDíí yaaʼ éí bijáád tseebíí. Bitsʼíís éí nímaz dóó tʼóó bíyó nteel; adóó éí diłhił dóó łichíiʼgo naashchʼąąʼ. Bijáád éí doo danineez da. Bįįh dóó tsídii bidił éí bichʼiyąʼ.


Tsétah dǫ́ʼiiyiyiitsahí - Wikiibíídiiya\nTsétah dǫ́ʼiideiyiitsahí éí tó wónaanídę́ę́ʼ dǫ́ʼiideiyiitsahí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí tó wónaanídi hólǫ́ (tʼáá hazhóʼó Nahatʼeʼiitsoh Bikéyah, ńléidi éí ádaadin). Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Monticola" deiłníigo deiyózhí. Tsétah dǫ́ʼiideiyiitsahí éí 13 ałʼąą ádaatʼé.\nDíí tsídii éí 5–9di asdzoh[?] ádaníłtso. Bitsʼíís éí łibáago naashchʼąąʼ; bikąʼígíí éí bitłʼaaʼ łitsxo łeh; bidaaʼ éí łizhin.\nTsétah dǫ́ʼiideiyiitsahí éí chʼosh yázhí dóó dzidzé deildeeł.


Binááʼádaałtsʼózí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ ayáásh naashchʼąąʼígíí - Wikiibíídiiya\nBinááʼádaałtsʼózí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ ayáásh naashchʼąąʼígíí\nBinááʼádaałtsʼózí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ ayáásh naashchʼąąʼígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Binááʼádaałtsʼózí Dineʼé Bikéyahdi dóó Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyah Yázhí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pitta nympha" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 5–8di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilbá; bitʼaʼ dóó binághah éí chʼilgo dootłʼizh; bitłʼaaʼ dóó bitsiitʼáád éí halchííʼ; binákʼee éí halzhin; bizééʼ dóó binátsʼiin éí dinilgai; bidaaʼ éí diłhił.\nBinááʼádaałtsʼózí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ ayáásh naashchʼąąʼígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.


Tsídii dinoodí bináyaah łitsooígíí - Wikiibíídiiya\nTsídii dinoodí bináyaah łitsooígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Caligavis chrysops" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 6–7di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitʼaʼ éí dibéłchíʼí; bináyaah éí łitso; binátsʼiin éí diłhił; bidaaʼ éí łizhin.\nTsídii dinoodí bináyaah łitsooígíí éí chʼil bijeeh yidlą́; chʼosh yázhí dóó chʼil binááʼ yildeeł; tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼiishkʼaaʼ łizhin dóó łitsooígíí - Wikiibíídiiya\nBiʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼiishkʼaaʼ łizhin dóó łitsooígíí\ntłʼiishkʼaaʼ łizhin dóó łitsooígíí\nBiʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼiishkʼaaʼ łizhin dóó łitsooígíí éí nihookááʼ tłʼiish dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Eʼeʼaahjí Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Wallaceophis gujaratensis" deiłníigo dayózhí. Tʼáá díí tʼéiyá tłʼiish "Wallaceophis"-jí atah yisdzoh.\nDíí tłʼiish éí 15–35di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí diniltso dóó łigai dóó łizhingo noodǫ́ǫ́z.\nBiʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼiishkʼaaʼ łizhin dóó łitsooígíí éí naʼashǫ́ʼii dóó naʼatsʼǫǫsí dóó chʼał yilghał.


Saad bee alʼį́į́hni - Wikiibíídiiya\nSaad bee alʼį́į́hni\nAlphabetsjiʼ chooʼiihgo[łahgo áshłééh | edit source]\nDiné bizaadjí éí saad naaltsoos bikáaʼgi akʼéʼ alchíʼgo, díí saad bee alʼį́į́h (Łaʼ éí Navajo alphabets deiłní).\nSaad daʼdiitsʼaʼígíí yaʼhaalnéʼ (phonetic sounds wolyé bilagáana bizaadjí). Díí saad bee alʼį́į́hniʼígíí éí díí átʼé Diné bizaadjí:\nBilagáana bizaadjiʼ éí alphabets wolyéego chooʼdaʼyoołįʼ, díí alphabets éí saad daʼdiitsʼaʼígíí yaʼhaalnéʼ (phonetic sounds / phonology). Áádóó naaltsoos bikáaʼgi akʼéʼ alchíʼgo éí:\nSyllabariesjiʼ chooʼiihgo[łahgo áshłééh | edit source]\nChééwokii dinéʼiʼ bizaad syllabariesji bikáá. Hastiin Sequoyah ayiilá.\nSaad bee alʼį́į́hni syllabariesígíí chooʼiihgo éí saad daʼdiitsʼaʼígíí ałdoʼ chooʼiih, akondiʼ díí éí tʼaa nitsaʼgo saad daʼdiitsʼaʼígíí. Díí example átʼé (bilagáana bizaad chooʼdooʼííł): water, naakigo bisyllables hólǫ́, "wa", "ter". Diné bizaadjí example éí: Shą́ą́ʼtóhó, táágo bisyllables hólǫ́, "Shą́ą́", "tó", "hó". Chééwokii dinéʼiʼ (Cherokee, ᏣᎳᎩ = tsa-la-gi) éí bizaad syllabariesjiʼ yikʼéʼ daʼałchíʼ.\nLogographiesji chooʼiihgo[łahgo áshłééh | edit source]\nSaad bee alʼį́į́hni, logographicígíí chooʼiih. Mááya dineʼé bizaadjí bikáá.\nSaad bee alʼį́į́hni, logograph wolyéígíí. Tsiiʼyiishbizhí dinéʼiʼ bizaad bikáá.


Naakaii Bikéyahdę́ę́ʼ dlǫ́ǫ́ʼ\nGwęęg binákʼee halbáhígíí\nDlǫ́ǫ́ʼ bitseeʼ kʼídzígaaígíí\nDlǫ́ǫ́ʼ éí Tsin Deigházhígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Cynomys" deiłníigo deiyózhí. Dlǫ́ǫ́ʼ éí ashdlaʼ ałʼąą ádaatʼé.\nDíí hazéí éí 10–15di asdzoh[?] ádaníłnéez łeh, áádóó éí chʼil binááʼ deildeeł; tłʼoh dóó azeeʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Binááʼádaałtsʼózí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał dichʼízhí łibáhígíí - Wikiibíídiiya\nBinááʼádaałtsʼózí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał dichʼízhí łibáhígíí éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Binááʼádaałtsʼózí Dineʼé Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Glandirana rugosa" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 1.3–2di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibáago naashchʼąąʼ dóó dinilgaigo yistłʼin dóó dichʼíízh; binááʼ éí ntsaa.\nBinááʼádaałtsʼózí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał dichʼízhí łibáhígíí éí chʼosh dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Chʼał naabaahii dibéłchíʼíigo noodǫ́zígíí - Wikiibíídiiya\nChʼał naabaahii dibéłchíʼíigo noodǫ́zígíí éí tsinlátah chʼał dóó bikʼéí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Hypsiboas cipoensis" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 1.2–2di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łitso dóó dibéłchíʼíigo noodǫ́ǫ́z; bitéél éí łigai; binááʼ éí diłhił.\nChʼał naabaahii dibéłchíʼíigo noodǫ́zígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.


Eph 6 | `NHR | STEP | Cóá tuè, X'aigam Nqarim koe gatu ka xõò ga ne komsana, ncẽe sa tchànos gúù si i ke.\nCóán hẽé naka xõò ga ne hẽéthẽé e\n1 Cóá tuè, X'aigamNqarim koe gatu ka xõò ga ne komsana, ncẽe sa tchànos gúù si i ke. 2 Saò ba hẽé naka saò sa hẽéthẽé khara tcom (ncẽea tc'ãà dim x'áè-kg'áḿ ga me e nqòòkagukus cgoancẽe ko máá:) 3 “naka i gha nxãasega wèéan ga qãèse qõòa máá tsi naka tsi gha nqõómkg'ai koe qáòse kg'õè,” témé ba.\n4 Cóán ka xõò ga xaoè, gaxao di cóán táá kúrú naka i xgóà guu, igaba kaikagu u dqàè e kose naka X'aigamNqarim di x'áèan koe hẽéthẽé e.\nQãàn hẽé naka x'aigan hẽéthẽé e\n5 Qãà tuè, gatu di x'aigan nqõómkg'ai di komsana, q'áòan hẽé naka cgùruan hẽéthẽé cgoa, cúí tcáóa tu cgoa, ẽe tu ga ko Krestem ka hẽé khamaga ma. 6 Tcgáí cgoa tu kò bóòè ne cúí ka tamase, qãè-tcaokagu ne tu gha ka, igaba qãà tu Krestem di tu iise, Nqarim dis tc'ẽe sa ko tcáóa tu koe guu a kúrúse. 7 T'õè tcáóan cgoa tsééa tu kúrú, ncẽe tu ga ko ma X'aigamNqari ba ma kúrúa máá a khama, khóèm ka tamase. 8 Q'ãa méé tu qãès gúùs ẽem ko c'ẽem khóè ba kúrús kam gha X'aigamNqarim ka ka̱bi mááè sa, qãàm ga ii, kana qãà tama baa ga ii igaba.\n9 Gaxao x'aiga xaoè, gane koe gataga hẽé, naka xgáèkuan tòóa dìbi, q'ana hãase X'aigam gane di, a gataga gatu di ba nqarikg'ai koe hàna sa, ncẽe tãákase khóèan qgóó tama ba.\nCg'ãè qarian cgoa x'ãàkua ne\n10 Còo dis ka, X'aigamNqarim koe méé tu qari ii naka Gam di qarian kaisa koe hẽéthẽé e. 11 Nqarim máà ta a zi qgáí zi xgáèa mááse di zi wèé zi méé tu hã̱a, naka tua gha nxãasega dxãwam di zi qàe-qaeku zi cg'ãè zi koe tééa mááse. 12 Cgàa ba hẽé naka c'áò ba hẽéthẽé cgoa ta x'ãàku tama, a ta a ko x'aiga xu hẽé, naka qarian hẽé, naka tc'ãà-cookg'ai xu ntcùúan dim nqõóm di xu hẽé, naka cg'ãè tc'ẽean di qarian bóòse tamam nqõóm ▼\n▼ 6:12bóòse tamam nqõóm -3:10 koe bóò.\ndi hẽéthẽé cgoa x'ãàku khama. 13 Ke méé tu nxãaska Nqarim máà ta a qgáían xgáèa máásean di wèé ga séè naka hã̱a, naka tua gha nxãasega cg'ãèm cáḿ ka xgáèa mááse, naka tua gha wèé gúù ga kúrúa hãase tééa mááse.\n14 Qarika méé tu téé nxãaska, naka tseeguan kháóa tu koe bànem khama ma qáé, naka tchànoan tcãà, dxùua tu ko xgáèa máá di gúùan khama ma. 15 Tcãà nqàrè nxàboa tu koe,x'áís iise, qãè tchõàn tòókuan di tu kg'ónòsea máána hãa di sa. 16 Ncẽe zi gúù zi wèé zi koe méé tu dtcòm̀an xgáèa mááse di gúùan iise séè, ncẽe gaan cgoa tu gha ka̱ruko kg'áóan ẽe cg'ãè iim di qgài-qgai i. 17 Naka cábás kgoarakuan di sa séè, xgáèa ko máá tu us cábás khama ma, naka ntcàumTcom-tcomsam Tc'ẽem di ba hẽéthẽé e, ncẽe Nqarim dim kg'ui ba ii ba, 18 naka tu gataga wèé x'aè ka Tc'ẽem koe còrè, wèé còrèan koe hẽé naka dtcàràn koe hẽéthẽé e. Gaas gúùs ka méé tu wèé qari ka kòresea hãa naka wèé ne tcom-tcomsa ne khóè ne còrèa máá. 19 Còrèa máá te gataga, nakam gha nxãasega, ẽer kòo kgóà kg'áḿ a kg'ui ne, Nqari ba kg'uian máà te, nakar gha qãè tchõàn di chóm̀sean kgoarasea hãase kg'ui. 20 Gaa domkar gaan dir kg'uia máá-kg'ao ra a, a táùan cgoa qáéèa, nxãasegar gha q'áò tamase nxàe e ka, ncẽer ga ko ma kg'ui khama ma.\n21 Tigikom ncàm̀-ncamsam qõe ba, a X'aigamNqarim koe tcom-tcomsam tséé-kg'ao ba gha tíí ka wèé gúùan bìrí tu u, nxãasega tu gha gatu igaba q'ãa, dùú sar ko kúrú sa ka. 22 Gatu koer tsééa úú mea ncẽes tséés domkaga, nxãasega tu gha q'ãa nta ta ii sa ka, me gha gataga tcáóa tu ghùi-ghui ka.\n23 Dtcòm̀-kg'ao ne koe méé i tòókuan hãa, naka ncàm̀kuan hẽéthẽé e, dtcòm̀an cgoa, Nqarim Xõòm koe guua a, naka X'aigam Jeso Krestem koe hẽéthẽé e. 24 Cgóm̀kuan méé i wèé ne ẽe gatá dim X'aigam Jeso Kreste ba ncàm̀a hãa ne koe hãa, chõò tama ncàm̀kuan cgoa.


Dibénééz Bikéyahdę́ę́ʼ tsídiidaatsohí - Wikiibíídiiya\nDibénééz Bikéyahdę́ę́ʼ tsídiidaatsohí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́; Dibénééz Bikéyahdi éí tʼóó ahayóí. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pelecanus thagus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4.5–5di adéesʼeez[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin dóó dinilbáago naashchʼąąʼ; bitsiitʼáád éí łigai; bitsiiyah éí halzhin łeh; bidaaʼ éí łitsxo.\nDibénééz Bikéyahdę́ę́ʼ tsídiidaatsohí éí łóóʼ deilghał.


Joh 16 | `USA | STEP | Îtuma ókaraq íyamma umáyikanoqtaba téna tiráiye: “keráwáqá kemmá tirummô timí-yátááqá íyuwaigae téq maa-qtátááqtábá timá tímikaune.\n1 Îtuma ókaraq íyamma umáyikanoqtaba téna tiráiye: “keráwáqá kemmá tirummô timí-yátááqá íyuwaigae téq maa-qtátááqtábá timá tímikaune. 2 keráwáqá monoq-náúpáké waqtuwánóe. áraine. mi-kánáámá yínanama keráwáqô tíkamiya-kayukama ‘Áánûqtuni mayaímá kémayaunatae’ téta tínoe. 3 ketibokáráq kekáráq ítimonaraapoata mi-qtátáárîq umátikanoe. 4 ááqibo timá tímikaune. mi-kánáámá yínaqa timá tímitukaiqtaae téq mikáq túyánámmá ítama taákaq ínoe.” téna Îtuma tiráiye.\nÁánûqtuni Aokaq-Áámá kumíniye.\nóq-aimma Îtuma tiráiye: “áqnáabaqa keráwáqtê máqe-uraunaboaq keráwáqá maami-qtátááqá íma timá tímikaune. 5 ááqibo íbêqa timátikáitaq kukáuna-nakonopaqa koúne. miráitana keráwápíké móra-nakoma ‘náakaraq kégono’ téna íma ítama kétimonaiye. 6 kemá maamin-áímmá kétunana keráwáqtí tíyakoma ummaa kéyaiye. 7 paá árain-aimma kétima-timune. kemá kónanama íráqôniq umátikaniye. íma kónanama keráwáqtôpaqa Tíwáqnaa Í-náqá íyiniye. ááqibo kemá kowéqa Tíwáqnaa Í-náqá timákáánana keráwáqtôpaqa kumíniye. kumínama 8 waayúkagoni kúmiq-yataaqtaba wemá yainániye. kateko-yátáákón áaimma má téna yainaí-yátáákón áaimma má téna íniye. 9 Tíwáqnaa Í-náqá yénama miráuma kaumo-yátááqtábá tíniye. minnâ áqnáabaq yeráwáqá íma kemmá yirummá kétimepoata maami-kúmíq-yátáákóní táígon-aaiqtabama wemá yiráátiniye. 10 ketibonôpaqa koúnaboaq ókaraq ítimonanopoana kateko-ááíqtábá wemá tiráátiniye. 11 maa-márágón áai-nakoma (Tááqtaama) yawááq-umatukaipoana yainaí-yátáákón áaiqtaba Tíwáqnaa Í-náqá tiráátiniye. 12 kemá taígani-qtataaqtaba timá timenaa únnamanibo íbêqa maamin-áíkó keráwáqá mamá ummaa yamátikaniye. 13 wemá yénama Árain-aain-Aagoma máipoana wemá máqtemma árain-aain-aimma má téna taákaq mamá tikániye. wenamáárîq wenááq-maqma ítinibo paá ítáin-aimma tínana anaaékaq pááq ínî-qtataaqtaba timá-timiniye. 14 nóin-ainabi ketôpakemmo kéitenama timá-timinipoana ketí tágama-yataaqa wemá múte yauwíniye. 15 máqtemma ketibomá matokái-qtataaqa minnâ kennámiye. miráipoaq kemá timá tímikaune. ‘nóin-ainabi keráwáqá timá-timinama ketôpake kémayaiye.’” mirá téna Îtuma tiráiye. iyápó-annama yiru-qtatáákómá anaaékaq waéqma yimuq-yatááqá aurániye. 16 Îtuma wení iyápó-annama timá yímikaiye: “pááqya-kanaabimma keráwáqá kemmá ítimonainoe. ááqibo pááqya-kanaabimma móragaraq kemmá timónainoe.” téna Îtuma wení iyápó-annama timá yímikaiye. 17 maannáyaba yaímma wení iyápó-annama ye íyáá tirááe: “wenáaimma nóiqtaba kétiyo? wemá kétima-timiqtaae. ‘pááqya-kanaabimma kemmá ítimonainoe.’ ááqibo ‘pááqya-kanaabimma móragaraq kemmá timónainoe.’ wemá ókaraq tiráiye. ‘ketibonôpaq koúnaboaq kétiye.’” téta 18 wení iyápó-annama tirááe: “nôraq téna ‘pááqya-kanaabine’ kétiyo?” téta yeráwáqá kaumo kááyaq-yuyanamma ítaraae. wení iyápó-annama ókaraq tirááe: “nóin-aaiqtaba kétiyo? ketáá íma ítama kárutaunatae.” téta tirááe. 19 Îtuma aónaraimma yeráwáqá wemmá ítama aónaineta kéowana timá yímikaiye: “keráwáqá kaumo kááyaq-tuyanamma kéiteq kemmá ítama timónaineraq kéoo? kemô túnnama ‘pááqya-kanaabimma móragaraq kemmá timónainoe’ maaminnáyatababoaq keráwáqá wemmá kéitaimma wemmá kéitaimma kéoo?” téna Îtuma timá yímikaiye. 20 óq-aimma Îtuma tiráiye: “áraimma kétima-timune. keráwáqá ibiqá kéyareq keráwáqá mi-kánááráq ketoqá máíyana miráíyata mimórá táoqa maa-márábi-káyúkámá yimuq-yatáápí mánoe. keráwáqá tirumá ínomanibo anaaékaq tiru-qtatáákómá waéqma timuq-yatáápí mánoe. 21 aaragómá iyápómo akáínéna kéenama wení kanaamá kéitanaboana wemá arummá ôriq kéiye. ááqibo anaaékaq iyápóma marákátuwenama amuqá kémarena wení aíqo éwai-qtataaqa wemá káwikatuwaiye. 22 miráitaq íbêqa keráwáqá tirummá kéoe. ááqibo móragaraq keráwáqá kétimonaanana keráwáqtí tíyakoma kanaa íniye. keráwáqtí timuq-yatááqá náawabi móra-nakoma keráwápíké ímatuwaniye. 23 mi táoqo pááq ínaqa keráwáqá móra-yataaqtaba íma kekáq itánóe. áraimma kétima-timune. keráwáqá móra-yataaqa ketibokáq itáíyana ketíwîkaq wemá timíniye. 24 naayóbákáráq móra-yataataqa ketíwîkaq íma ítama aónaraae. íbêqa ítama aónéra kéqokeq-yataaqa kémayaiyana keráwáqtí timuq-yatáákómá ógiqma wániye. 25 maami-qtátááqá taíganimma waéqma itaí-áípí timá tímikaune. mi táoqa yínaqa íma waéqma itaí-áípí timá-timenupo paá ketiboqtábámá abarokáq timá-timenune. 26 ketibomá wenamáárîq keráwáqtábábá kákaipoana mi táoqa keráwáqá ketíwîkaq itáíyaqa ketibokáq ‘ítatikanune’ téq kétune. keráwáqá keqtábámá tíkáitababoaq kemá ketibonôpake kukáunaq tirummá tímikaapoana minnáyaba ketibomá keráwáqtábá kákaiye. 28 kemá ketibommá ayuwéq maa-márábí kukéq íbêqa keráwáqá tiyuwéq ketibonôpaq yauweré kégoune.” Îtuma mirá téna titata wení iyápó-annama timá ámikaae: “mi aónaao! íbêqa waéqma itaí-áímmá íkétepo paá abarokáq kétene. 30 íbêqa ketáá káonaunatae. minnâ emá máqte-qtataaqtaba ítareboaa náawabi móra-nakoma paá íma awé kéonana emmá ítama káonaiye. minnáyabataa ‘Áánûqtunopake kukááne’ téqtaa ekáq tirummá kámunatae.” téta wení iyápó-annama tewana 31 Îtuma yauwéqma tiráiye: “íbêqa keráwáqá árainaq kéwareraq tirummá kétimeyo? 32 ítáaro! mi-kánáámá kéyena íbêqa yábaaq kéipoaq keráwáqá móra-mora umágíyaqa kenamáa mánune. ááqibo kenamáa íma mánupo ketibó ketê máiye. 33 kaayoné-yátááqá mayaígáae téq maami-qtátááqá timá tímikaune. maa-márábímmá tú-tiq-yataapi máinomanibo akoqnáá umá máero! maa-márábí-qtátáákón áaikoma kemá uyátámakuraune.


Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼohtah tsídii bitseeʼ nteelígíí - Wikiibíídiiya\nBiʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼohtah tsídii bitseeʼ nteelígíí\nBiʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼohtah tsídii bitseeʼ nteelígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Schoenicola platyurus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 5–7di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bitéél dóó bitłʼaaʼ dóó bizééʼ éí dinilbá; bitseeʼ éí nteel; bidaaʼ éí diłhił.\nBiʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼohtah tsídii bitseeʼ nteelígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Náhookǫs biyaadę́ę́ʼ tsékʼi dǫ́ʼiiyiyiitsahí - Wikiibíídiiya\nNáhookǫs biyaadę́ę́ʼ tsékʼi dǫ́ʼiiyiyiitsahí\nNáhookǫs biyaadę́ę́ʼ tsékʼi dǫ́ʼiiyiyiitsahí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi dóó Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdi dóó Chʼah Diʼilii Bikéyahdi dóó Hakʼaz Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Oenanthe oenanthe" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 5–7di asdzoh[?] áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís dinilbá; binákʼee dóó bitʼaʼ éí halzhin; bidaaʼ éí łizhin. Baʼáádígíí éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ.\nNáhookǫs biyaadę́ę́ʼ tsékʼi dǫ́ʼiiyiyiitsahí éí chʼosh yázhí deildeeł.


Shádiʼááhdę́ę́ʼ łéʼétsoh bitseeʼ ádinígíí - Wikiibíídiiya\nShádiʼááhdę́ę́ʼ łéʼétsoh bitseeʼ ádinígíí\nShádiʼááhdę́ę́ʼ łéʼétsoh bitseeʼ ádiní łizhinígíí\nShádiʼááhdę́ę́ʼ hodíłchʼiltah łéʼétsoh bitseeʼ ádiní yazhí\nłéʼétsoh bitseeʼ ádinígíí\nShádiʼááhdę́ę́ʼ łéʼétsoh bitseeʼ ádiní\nShádiʼááhdę́ę́ʼ łéʼétsoh bitseeʼ ádiní yishtłizhígíí\nShádiʼááhdę́ę́ʼ łéʼétsoh bitseeʼ ádiní łichíʼígíí\nShádiʼááhdę́ę́ʼ łéʼétsoh bitseeʼ ádinígíí éí Tsin Deigházhígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Dasyproctidae" deiłníigo deiyózhí. Shádiʼááhdę́ę́ʼ łéʼétsoh bitseeʼ ádinígíí éí 13 ałʼąą ádaatʼé.\nDíí naaldlooshii éí 18–24di asdzoh[?] ádaníłnéez łeh, áádóó éí chʼil bikétłʼóól dóó dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ deiłchozh.\nNaakaii Bikéyahdę́ę́ʼ łéʼétsoh bitseeʼ ádinígíí\nShádiʼááhdę́ę́ʼ łéʼétsoh bitseeʼ ádiní dinilzhinígíí\nLast edited on 14 Níłchʼitsoh 2021, at 06:30


Dios nda̱yáaʼ David xóo rey | Libro ga̱jma̱a̱ numuu Biblia\nDios nda̱yáaʼ David xóo rey\nLÁ NANDOO natayáá rí nirígá ráʼ. Dxámá lájuíin niʼnikríyaʼ aʼdá múgú náa oso. Oso ni̱jkha̱ kayáa aʼdá múgú mu mikhu̱u̱. Mú dxámá ni̱jkha̱ ki̱dxu̱ʼ oso mu maʼnikríyaʼ aʼdá múgú náa rawunʼ. ¡Índo̱ oso nituxi̱i̱, rí niʼni dxámá bugi̱ nixnúu oso ga̱jma̱a̱ nixíyáa! I̱mba̱ míʼtsú dxámá niʼnikríyaʼ mbáa mugu̱ náa mbáa león. Dxámá bugi̱ na̱nguá nimiñuu mbá kayuʼ. Lá ragájkhun ráʼ. Lá natayáá tsáa ni̱ndxu̱u̱ dxámá bugi̱ ráʼ.\nIkhaa ni̱ndxu̱u̱ dxámá David. Ikhaa xtáa náa xuajen Belén. Xiʼñúuʼ ninindxu̱u̱ Obed, a̱ʼdióo Rut ga̱jma̱a̱ Booz. Lá narmáʼáan a̱jkia̱nʼ xtañún ráʼ. Anu̱u̱ David nagumbiʼyuu Jesé. David ndaʼñún mugiu̱u̱ anu̱u̱. Ikhaa nigumaa 10 tsiguʼ nda̱wa̱á rí Jeobá ndiyáaʼ Saúl mu mani̱ndxu̱u̱ rey.\nNa̱jkha̱nú mbiʼi rí Jeobá naʼthúu̱n Samuel: ‹Ayá mbá aceite kiejunʼ ga̱jma̱a̱ ayuʼ náa goʼwóo Jesé dí rígá náa Belén. Ndiʼyáaʼ mbáa bi̱ a̱ʼdióo mu mani̱ndxu̱u̱ rey›. Índo̱ rí Samuel eʼyoo Eliab, aʼdá giʼnii ndrígóo Jesé, naʼthúu̱n a̱jkiu̱u̱n: ‹Ikhaa bugi̱ bi̱ phú ndiyáaʼ Jeobá›. Mú Jeobá eʼthúu̱n: ‹Xata̱ya̱a̱ i̱ndó rí mitsiʼyáa ga̱jma̱a̱ rí mba̱yi̱i̱ʼ. Na̱nguá ndiʼyáaʼ ikhaa mu mani̱ndxu̱u̱ rey›.\nIkha jngó Jesé nandxa̱ʼóo a̱ʼdióo bi̱ nagumbiʼyuu Abinadab ga̱jma̱a̱ na̱jkha̱ kayáa náa Samuel. Mú Samuel eʼthí: ‹Na̱nguá, Jeobá táyáaʼ má ma̱ngaa›. Nda̱wa̱á Jesé na̱ʼkha̱ kayáa a̱ʼdióo bi̱ nagumbiʼyuu Sama. Samuel eʼthí: ‹Jeobá na̱nguá má ndiyáaʼ bugi̱ ma̱ngaa›. Jesé na̱ʼkha̱ kagu̱u̱n mbá juwiin e̱ji̱i̱n náa Samuel, mú Jeobá na̱nguá má ndiyáaʼ nimbáa. Samuel naraxi: ‹Lá xúgínʼ má jiáma bugi̱ rá.›\nJesé eʼthí: ‹Naguanúu bi̱ itháan lájuíin. Mú xtáa raʼñún mugu̱›. Índo̱ naguwáʼ ku̱ya̱a̱ David, Samuel ndaʼyoo rí mitsiʼyáa. Ikhú Jeobá naʼthí: ‹Ikhaa bugi̱. Atastrámaʼ aceite náa edxu̱u̱›. Samuel naʼni xúʼko̱ kaʼnii. Nda̱wa̱á, David maʼga̱nú mani̱ndxu̱u̱ rey náa Israel.


Ayání - Wikiibíídiiya\nDíí kweʼé naaltsoos bikáaʼgi saad shijaaʼígíí éí ayání yaa halneʼ dooleeł. Tó wónaanídę́ę́ʼ ayání ałdóʼ baa yídíiłtah shį́į́.\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Bidił Daazdoígíí dóó Daʼałtʼoʼígíí Biishchʼid Dahólónígíí Náhookǫs biyaadi Hadahóólįįdígíí Bikéshgaan Naaki dóó Bikéshgaan Dį́įʼii Ńdaʼatʼaałii bideeʼ dahólónígíí Bideeʼtsʼinígíí Ayání dóó Béégashii\n(Halgai Hóteelígíí bikááʼgóó)\nAyání éí Naaldlooshii Bikéshgaan Dahólónígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Bison bison" deiłníigo dayózhí. Ałkʼidą́ą́ʼ ayání tʼóó ahayóí ńtʼę́ę́ʼ.\nAyání éí Náhookǫsjí Kéyah dah siʼánígíí yikááʼ ndaaldeehii tʼáá ałtso yilááh áníłtso; 900–2,200 dahidídloʼ áníłdáás; neeznáaʼdi adéesʼeez[?] éí áníłnééz. Ayání éí dibéłchíʼíigo naashchʼąąʼ; biyáázh éí daalchííʼ. Bitsiitsʼiin éí ntsxaa; bikąʼígíí dóó baʼáádígíí tʼáá áła bideeʼ dahólǫ́. Bikąʼígíí éí baʼáádígíí yilááh ánáníłtso.\nAyání éí tłʼoh dóó waaʼ yiłchozhgo naaghá; abínígo dóó hííłchʼįʼgo tʼéiyá ayą́.\nBitsįʼ yishtłizhii Ayání yiiłdéílnishígíí\nAyánítsoh bighą́ą́ʼaskʼidígíí · Béégashii · Béégashiiʼilí · Náátsʼózídę́ę́ʼ tsintah ayánítsoh · Náátsʼózídę́ę́ʼ tsintah béégashii ałchiní\nAyání (Halgai Hóteeldę́ę́ʼ ayání · Náhookǫs biyaadę́ę́ʼ ayání) · Tó wónaanídę́ę́ʼ ayání\nDziłtah ayáníchilí · Hodíłchʼiltah ayáníchilí · Kéyah Dańlínídę́ę́ʼ ayáníchilí · Tábąąh ayání · Tábąąh béégashii · Tábąąh béégashii ałchiní\nHalgai Hóteelígíí bikááʼgóó Ndaaldeehii


Wóónaalzheehí naashchʼąąʼígíí - Wikiibíídiiya\nWóónaalzheehí naashchʼąąʼígíí éí wóónaalzheehí dah yikahjí atah daasdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pselliopus" deiłníigo dayózhí. Wóónaalzheehí naashchʼąąʼígíí éí nahasdzáán bikáaʼgi 27 ałʼąą ádaatʼéego dahólǫ́.\nDíí chʼosh éí 10–15 mm ádaníłtso. Bitsʼíís éí tʼóó bíyó nteel, áádóó éí łichííʼ dóó łitsxogo naashchʼąąʼ łeh; łaʼ éí łizhingo daalkizh. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.


Níłtsą́zhoolyiʼ biniiʼdootłʼizh - Wikiibíídiiya\nNíłtsą́zhoolyiʼ biniiʼdootłʼizh éí yótʼáahdi tsídii dóó néʼéshjaaʼ dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Glaucidium nubicola" deiłníigo dayózhí. Níłtsą́zhoolyiʼ biniiʼdootłʼizh éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́.\nDíí biniiʼdootłʼizh éí 6–6.5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhingo naashchʼąąʼ dóó łigaigo yistłʼin; binááʼ éí łitso; bidaaʼ éí łitso ałdóʼ.\nNíłtsą́zhoolyiʼ biniiʼdootłʼizh éí naʼastsʼǫǫsí dóó łeeyiʼ bitiiní dóó hazéí yázhí deilghał; chʼosh dóó naʼashjéʼii éí deildeeł ałdóʼ.


Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ dziłtah gah - Wikiibíídiiya\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ dziłtah gah\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ dziłtah gah éí gah dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Lepus starcki" deiłníigo dayózhí.\nDíí naaldlooshii éí 15–24di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitéél dóó bitłʼaaʼ éí łigai; bijaaʼ éí nineez dóó kʼíjíjin łeh.\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ dziłtah gah éí tłʼoh dóó chʼil bitʼąąʼ yiłchozh.


Tsxilghááh bikeeʼ nteelígíí - Wikiibíídiiya\nTsxilghááh bikeeʼ nteelígíí éí tsxilghááh íiyisígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Naakaii Bikéyahdi dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Chiropterotriton" deiłníigo deiyózhí. Tsxilghááh bikeeʼ nteelígíí éí 18 ałʼąą ádaatʼé.\nDíí tsxilghááh éí 1–3di asdzoh[?] ádaníłnééz, áádóó éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii deildeeł.


Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ teełtah ayáásh - Wikiibíídiiya\nBiʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ teełtah ayáásh\nBiʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ teełtah ayáásh éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Biʼééʼ Łigaii Bikéyah dóó Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Acrocephalus concinens" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 3–5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitʼaʼ éí dibéłchíʼí; bitéél dóó bitłʼaaʼ éí dinilbá; bizééʼ dóó binátsʼiin éí łigai; bidaaʼ éí łibá.\nBiʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ teełtah ayáásh éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Dziłtah chʼał bizéétsʼósí łichííʼ dóó yishtłizhígíí - Wikiibíídiiya\nłichííʼ dóó yishtłizhígíí\nDziłtah chʼał bizéétsʼósí łichííʼ dóó yishtłizhígíí éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Chooyééł Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Choerophryne alpestris" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 0.5–0.8di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łichííʼ dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ dóó tʼóó bíyó dichʼíízh; bitéél éí dinilbá; binááʼ éí ntsaa.\nDziłtah chʼał bizéétsʼósí łichííʼ dóó yishtłizhígíí éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼil bitʼąąʼ łaʼ dóó tąądee naagháhii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


The New Testament of our Lord and Saviour Jesus Christ MARK 7\n1 Pharisees daanlíni hik’e begoz’aaníí ye’ik’eda’iłchíhi ła’ biłgo Jerúsalemdí’ hikaihíí Jesus yaa íła’adzaa. 2 Jesus bitsiłke’yu ła’ bigan dáchįzhą́go da’iyąągo daa yiłtsąą, áí dá doo daagodnłsįgo táda’digisé da’iyąągo ágolzee; áí daayiłtsąądá’ yída’iłtah lę́k’e. 3 Phárisees hik’e Jews daanlíni dawa daagodnłsįgo tánáda’digisyúgo zhą́ náda’idįįh, iłk’idá’ nṉee yánazįį n’íí yendaago’aahíí k’ehgo. 4 Na’hiṉiih nagoz’ąądí’ nnáhikáhgee daagodnłsįgo táda’digisgo zhą́ da’iyąą. Iłk’idá’ nṉee n’íí yedaagos’aaníí łą́ą́go ałdó’ yee ánádaat’įįł, idee, isaa, be’ibízhé bésh łitsogi alzaahíí daagodnłsįgo tádaasgisgo, biká’idáné ałdó’. 5 Phárisees hik’e begoz’aaníí ye’ik’eda’iłchíhi biłgo Jesus nayídaadiłkidgo, Hant’é bighą nitsiłke’yu iłk’idá’ nṉee yánazįį n’íí yendaagos’aaníí doo yikísk’eh ádaat’ee dago dá doo daagodnłsįgo táda’digiségo da’iyąą? daaṉii. 6 Jesus gádaabiłṉii, Nohwíí nṉee nzhóni ádaadoł’íni, Esáias da’aṉiigo dabíntsédá’ nohwaa nagolṉi’ lę́k’e, díí k’ehgo nohwaa k’e’eshchįįgo, Díí nṉee dá yati’ zhą́ bee daashidnłsį, áídá’ bijíí bee doo daashidnłsį da. 7 Da’ílį́į́zhį’ daashokąąh, nṉee yegos’aaníí zhą́ yee iłch’ídaago’aah. 8 Bik’ehgo’ihi’ṉań yengon’ááníí k’ihzhį’ ádaasolaadá’ iłk’idá’ nṉee n’íí yendaagos’aaníí zhą́ bikísk’eh ádaanoht’ee, isaa, ideeta daagodinołsįgo tádaahgisgo; ła’íí da’áík’ehgo łą́ą́yú ánádaaht’įįł. 9 Áídí’ gánádaabiłdi’ṉii, Iłk’idá’ nṉee n’íí nohwá yendaagos’aaníí zhą́ nłdzilgo daahonohtą’híí bighą Bik’ehgo’ihi’ṉań yengon’ááníí daazhógo k’ihzhį’ ádaanołsį. 10 Moses gánṉiid, Nitaa hik’e nimaa dinłsį́, ła’íí, Hadíń bitaa dagohíí bą́ą́ yati’ yee yokáałíí zideego bá goz’ąą: 11 Áídá’ nohwihíí gádaadohṉii, Hadíń bitaa dagohíí bą́ą́, Nt’éhéta bee nich’oshṉii doleeł n’íí Corban at’éé, yiłṉiihíí, áí golzeego Bik’ehgo’ihi’ṉań baa nshné’ golzeego ágolzee; áík’ehgo áń doo zideego bá goz’ąą da, daadohṉii. 12 Ádohṉiigo bitaa dagohíí bą́ą́ doo dayúweh bich’oṉii da ndi nzhǫǫ, daadohṉii; 13 Áík’ehgo iłk’idá’ nṉee n’íí yendaagos’aaníí nohwichągháshé bił ch’ídaagonoh’aahíí bikísk’eh ádaanoht’eego Bik’ehgo’ihi’ṉań biyati’íí doo nt’égo ádaanołsį da: ła’íí da’áík’ehgo łą́ą́yú ánádaaht’įįł.\n14 Áídí’ nṉee dawa, Yushdé’, daayiłnṉiidá’ gádaayiłṉii, Daanohwigha shídaayełts’ą́ą́go bídaagonoł’aah: 15 Nt’é koká’dí’ koyi’ yuṉe’ be’ogohigháhíí doo nchǫ’go kodiłteeh da: áídá’ nt’é koyi’dí’ behagohigháhíí zhą́ nchǫ’go kodiłteehi at’éé. 16 Hadíń bijeyi’ golííníí íyésts’ąą le’. 17 Nṉee íła’at’éé n’íí bits’ą́’ Jesus kįh yuṉe’ ha’ayaadá’ bitsiłke’yu iłch’ígó’aahgo nagolṉi’ n’íí yaa nabídaadiłkid. 18 Áík’ehgo gádaabiłṉii, Ya’ nohwíí ałdó’ t’ah doo nohwił ídaagozį da née? Nt’éhéta koká’dí’ koyi’ yuṉe’ be’ogohigháhíí doo nchǫ’go kodiłteeh dahíí, ya’ doo hwahá bídaagonołsįįh da née? 19 Áí kojíí doo biyi’ yuṉe’ ogohigháh da go’į́į́, áídá’ kobid yuyaa be’ogohigháh, áídí’ nláhyú bech’ígohigháh; Jesus áṉííhíí bee idáń dawa nłt’éé, ṉii. 20 Gánádaabiłdo’ṉiid, Koyi’dí’ behagohigháhíí zhą́ nchǫ’go kodiłteehi at’éé. 21 Koyi’dí’, kojíí biyi’dí’ díínko behagohigháh: nchǫ’go natsí’ikeesíí, nant’į’ na’idaahíí, iké’ na’idaahíí, na’iłtseedíí, 22 Ich’in’įįhíí, dawahá dayúwehégo ídáhách’it’iiníí, nchǫ’go ách’ít’ééhíí, nach’ich’aahíí, nchǫ’íí doo bich’į’ t’ąązhį’ ách’it’éé dahíí, bíyééhíí hách’it’įįhíí bighą hach’ishkeehíí, nchǫ’go yách’iłti’íí, ída’ch’odlííhíí, koni’ ádiníí ałdó’: 23 Díí nchǫ’íí dawa koyi’dí’ behagohigháh, áí nchǫ’go daakodihiṉiiłi at’éé.\n24 Áídí’ Jesus dahiyaago Tyre hik’e Sidon golzeehíí biṉaayú óyáá, áígee kįh yuṉe’ ha’ayáá, akú nashaahíí doo hadíń yígołsįįh da, nzįgo: áídá’ doo hagot’éégo nádaabidoł’į́ihgo da. 25 Áídá’ isdzán bizhaazhé na’ilíhníí spirit nchǫ’i biyi’ golíni Jesus ya’ikonzį, áík’ehgo baa nyáágo biyahzhį’ hayaa adzaa: 26 Isdzánhíí Greek k’ehgo yałti’ihi, Syropheníciadí’ gólíni; áń nábokąąh, Ch’iidn shizhaazhé biyi’ golíni biyi’dí’ hanyóód, biłṉiigo. 27 Jesus gábiłṉii, Chągháshé ntsé bá daach’idiné’go nłt’éé: báń chągháshé bits’ą́’ nách’idiné’go gósé bich’į’ och’iłkaadgo doo bik’eh da. 28 Isdzán gánábiłdi’ṉii, Da’aṉii, shiNant’a’: da’ágát’éé ndi gósé biká’idáné bich’į’ nakaihíí báń bizhool chągháshé bits’ą́’ nanihidéhíí daayiyąą. 29 Jesus gábiłṉii, Ánṉiihíí bighą nádńdáh; ch’iidn nizhaazhé biyi’dí’ háyáá. 30 Isdzánhíí bigowąyú nadzaago, ákú bizhaazhé biká’dahstíné yiká’ dahstįį ląą, ch’iidn da’ádįhgo.\n31 Áídí’ Jesus dahnadidzaago Tyre hik’e Sidon golzeedí’ túsikaaníí Gálilee golzeezhį’ nadzáá, Decápolis golzeeyú ch’ínyáágo. 32 Áígee nṉee bijeyi’ ágodini, doo nłt’éégo yałti’i, Jesus baa bił ch’ikai lę́k’e; Biká’nlṉíh, daabiłch’iṉiigo nádaabich’okąąh. 33 Nṉee íła’at’ééhíí bits’ą́’ dasahndi yił o’áázhdá’ bijeyi’ odolṉiih, áídí’ hadnzhéédgo nṉeehíí bizaad yedelṉiih; 34 Hadag déz’įįgo deyoldá’, Éphphtha, biłṉii, áí, Ch’ínádendláad, golzeego ágolzee. 35 Dagoshch’į’ bijeyi’ ch’ínádendláád, ła’íí bizaad n’íí nłt’éé násdlį́į́go, nłt’éégo yałti’. 36 Hadíń bił nadaagołṉi’ hela’, biłṉii, Jesus: ádaabiłnṉiid ndi da’tiségo yaa nanádaagolṉi’; 37 Dázhǫ́ bił díyadaagot’ee lę́k’e, gádaaṉiigo, Dawahá dázhǫ́ nłt’éégo ładaile’: kojeyi’ ágodįh n’íí ich’idits’ago ánáidle’, ła’íí doo yách’iłti’ da n’íí ndi yách’iłti’go ánáidle’.


Dlǫ́ʼii bílaʼashdlaʼii yilį́į́ʼ danilínígíí éí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi hadahóólįįd. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Mustela putorius furo" deiłníigo deiyózhí.\nNahashchʼidí · Bichʼah Łichíiʼii Bikéyahdę́ę́ʼ nahashchʼidí · Binááʼádaałtsʼósí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ nahashchʼidí · Bisóodichį́į́hí · Séítah nahashchʼidí · Tó wónaanídę́ę́ʼ nahashchʼidí\nNiłchiis · Shádiʼááhdę́ę́ʼ niłchiis · Shádiʼááhdę́ę́ʼ niłchiis yázhí\nHakʼaz tábąąstíín · Nátsʼaózídę́ę́ʼ tábąąstíín yázhí · Shádiʼááh biyaadę́ę́ʼ tábąąstíín · Shádiʼááhdę́ę́ʼ tábąąstíín · Tábąąstíín (íiyisígíí) · Tábąąstíín bidághaaʼ hólónígíí · Tábąąstíín bikéshgaan ádaadinígíí · Tábąąstíín bikéshgaan ádaałtsʼísígíí · Tábąąstíín bizééʼ łikizhígíí · Tábąąstíín dilkǫǫhígíí · Tábąąstíín ntsxaaígíí · Tó wónaanídę́ę́ʼ tábąąstíín · Tónteel bibąąh tábąąstíín


Dǫ́ʼiiyiyiitsahíłbáhí bitseeʼ nteelígíí - Wikiibíídiiya\nDǫ́ʼiiyiyiitsahíłbáhí bitseeʼ nteelígíí\nDǫ́ʼiiyiyiitsahíłbáhí bitseeʼ nteelígíí éí tó wónaanídę́ę́ʼ dǫ́ʼiideiyiitsahí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Myioparus plumbeus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 6–7di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitéél dóó bizééʼ éí dinilbá; binághah éí diłhił; bitseeʼ éí tʼóó bíyó nteel; bidaaʼ éí łizhin.\nDǫ́ʼiiyiyiitsahíłbáhí bitseeʼ nteelígíí éí chʼosh yázhí dóó dzidzé deildeeł.\nBinááʼádaałtsʼózí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ dǫ́ʼiiyiyiitsahí binághah halchíʼígíí · Binááʼádaałtsʼózí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ dǫ́ʼiiyiyiitsahí bitsiiʼ halchíʼígíí · Chʼah Diʼilii Bikéyahdę́ę́ʼ dǫ́ʼiiyiyiitsahí bitʼaʼ dootłʼizhígíí · Chʼah Diʼilii Bikéyahdę́ę́ʼ yaayááhalchíiʼii · Dah daaskʼidtah dǫ́ʼiiyiyiitsahí · Dahoditłééʼgóó dǫ́ʼiiyiyiitsahí dinilzhínígíí · Dahoditłééʼgóó dǫ́ʼiiyiyiitsahí łibáhígíí · Dǫ́ʼiiyiyiitsahí binátsʼiin dinilgaaígíí · Dǫ́ʼiiyiyiitsahí bitéél halbáhígíí · Dǫ́ʼiiyiyiitsahí bitéél yishtłizhígíí · Dǫ́ʼiiyiyiitsahí bitéél yistłʼinígíí · Dǫ́ʼiiyiyiitsahí bitłʼaaʼ diniltsooígíí · Dǫ́ʼiiyiyiitsahí bitsiitʼáád halchíʼígíí · Dǫ́ʼiiyiyiitsahí diłhiłgo łibáhígíí · Dǫ́ʼiiyiyiitsahí diłhiłí bítááʼ łigaaígíí · Dǫ́ʼiiyiyiitsahí diłhiłí bitseeʼ łigaaígíí · Dǫ́ʼiiyiyiitsahí dinilbáhígíí · Dǫ́ʼiiyiyiitsahí dinilgaaígíí · Dǫ́ʼiiyiyiitsahí dootłʼizhgo łizhinígíí · Dǫ́ʼiiyiyiitsahí łibáago noodǫ́zígíí · Dǫ́ʼiiyiyiitsahí łikizhígíí · Dǫ́ʼiiyiyiitsahí łizhinígíí · Dǫ́ʼiiyiyiitsahí tʼachʼį́į́dí dootłʼizhígíí · Dǫ́ʼiiyiyiitsahí tʼachʼį́į́dí yishtłizhígíí · Dǫ́ʼiiyiyiitsahíchilí · Dǫ́ʼiiyiyiitsahíłbáhí binághah dibéłchíʼígíí · Dǫ́ʼiiyiyiitsahíłbáhí binághah dinilzhinígíí · Dǫ́ʼiiyiyiitsahíłbáhí binághah halzhinígíí · Dǫ́ʼiiyiyiitsahíłbáhí binákʼee łigaaígíí · Dǫ́ʼiiyiyiitsahíłbáhí bitéél dinilbáhígíí · Dǫ́ʼiiyiyiitsahíłbáhí bitéél łitsxooígíí · Dǫ́ʼiiyiyiitsahíłbáhí bitseeʼ nteelígíí · Dǫ́ʼiiyiyiitsahíłbáhí dibéłchíʼígíí · Dǫ́ʼiiyiyiitsahíłbáhí yishtłizhígíí · Dǫ́ʼiiyiyiitsahízhiin bitʼaʼ łigaaígíí · Dǫ́ʼiiyiyiitsahízhiin bitseeʼ nineezígíí · Dziłtah dǫ́ʼiiyiyiitsahí łibáhígíí · Dziłtah tsee dootłʼizhii · Dziłtah yaayááhalchíiʼii · Hodíłchʼiltah téél halchíʼí binátsʼiin łigaaígíí · Hodíłchʼiltah téél halchíʼí bitsiiʼ łizhinígíí · Hodíłchʼiltah téél halchíʼí dootłʼizhígíí · Hodíłchʼiltah téél łitsoii · Kéyah Dańlínídę́ę́ʼ dǫ́ʼiiyiyiitsahízhiin bitłʼaakááʼ łigaaígíí · Mágí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ dǫ́ʼiiyiyiitsahí łizhin dóó łigaaígíí · Naakaii Dootłʼizhii Bikéyahdę́ę́ʼ dǫ́ʼiiyiyiitsahí bitʼaʼ dootłʼizhígíí · Naakaii Dootłʼizhii Bikéyahdę́ę́ʼ dǫ́ʼiiyiyiitsahí diłhiłígíí · Náátsʼózídę́ę́ʼ dǫ́ʼiiyiyiitsahí bitłʼaaʼ łitsxooígíí · Náátsʼózídę́ę́ʼ dǫ́ʼiiyiyiitsahí bitseeʼ yishtłizhígíí · Náátsʼózídę́ę́ʼ dǫ́ʼiiyiyiitsahí łizhin dóó łigaaígíí · Náátsʼózídę́ę́ʼ dǫ́ʼiiyiyiitsahí yishtłizhígíí · Séí Dah Daaskʼidtah Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ dǫ́ʼiiyiyiitsahí · Shádiʼááhjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ dǫ́ʼiiyiyiitsahí diłhiłígíí · Shádiʼááhjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ dǫ́ʼiiyiyiitsahí łibáhígíí · Shádiʼááhjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ dǫ́ʼiiyiyiitsahí yishtłizhígíí · Tó wónaanídę́ę́ʼ tsee dootłʼizhii · Tsédááʼ dǫ́ʼiiyiyiitsahí · Tséntsxaatah dǫ́ʼiiyiyiitsahí · Tsiikʼi Déíbaalí Bikéyahdę́ę́ʼ téél halchíʼí bizééʼ łigaaígíí · Tsintah dǫ́ʼiiyiyiitsahí


Łéʼétsoh biniitsįʼtsohí łibáhígíí - Wikiibíídiiya\nŁéʼétsoh biniitsįʼtsohí łibáhígíí éí Tsin Deigházhígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhinii Biłeeyootʼį́ʼí Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Cricetomys emini" deiłníigo dayózhí.\nDíí naaldlooshii éí 11–12di asdzoh[?] áníłnééz; bitseeʼ éí 12–20di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; biniitsįʼ éí ntsaa; bizééʼ éí łigai.\nŁéʼétsoh biniitsįʼtsohí łibáhígíí éí tsin bineestʼąʼ dóó chʼil binááʼ dóó dzidzé yiłchozh.


Tónteel tłʼiish noodǫ́zígíí - Wikiibíídiiya\nTónteel tłʼiish noodǫ́zígíí\nTónteel tłʼiish noodǫ́zígíí éí tłʼiish íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Eʼeʼaahjí Tónteel biyiʼdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Hydrophis lamberti" deiłníigo dayózhí.\nDíí tłʼiish éí 3–6di adéesʼeez[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilgaigo naashchʼąąʼ dóó yishtłizhgo noodǫ́ǫ́z.\nTónteel tłʼiish noodǫ́zígíí éí łóóʼ dóó chʼoshłóóʼ yilghał łeh.


Hodíłchʼiltah nákʼeehgaii łitsooígíí - Wikiibíídiiya\nHodíłchʼiltah nákʼeehgaii łitsooígíí\nHodíłchʼiltah nákʼeehgaii łitsooígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Zosterops chloris" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo łitso; bitéél éí łitso; binákʼee éí łigai; bidaaʼ éí diłhił.\nHodíłchʼiltah nákʼeehgaii łitsooígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé dóó chʼil binááʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Táshchozhii ndiilkʼísii - Wikiibíídiiya\nDíí táshchozhii bízhiʼ éí 1910 yę́ędą́ą́ʼ naaltsoos ályaaígíí bitsʼą́ą́dę́ę́ʼ; éí naaltsoos bikáaʼgi éí kótʼéego akʼeʼeeshchį́: tqashjĭˊzhi ndīlk̓ĭˊsi [?]\nTáshchozhii ndiilkʼísii *\nTáshchozhii ndiilkʼísii éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó tʼéiyá hólǫ́; haigo éí Shádiʼááhgóó naatʼá. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Petrochelidon pyrrhonota" deiłníigo dayózhí.\nTáshchozhii ndiilkʼísii dóó biyáázh\nDíí táshchozhii éí asdhlaʼdi asdzoh[?] áníłtso; binághah éí dootłʼizhgo disxǫs; bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí dibéłchíʼíigo ndaashchʼąąʼ; bitéél éí łigai.\nTáshchozhii ndiilkʼísii éí chʼosh yázhí haalzheehgo naatʼá; bighan éí hashtłʼish bee ályaa.


Mágí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ tsinyiʼ chʼał dah daalgaaígíí - Wikiibíídiiya\nMágí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ tsinyiʼ chʼał dah daalgaaígíí éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Mágí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Gephyromantis leucomaculatus" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 1–1.5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ dóó dah daalgai łeh; bitéél éí dinilgai; binááʼ éí ntsaa.\nMágí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ tsinyiʼ chʼał dah daalgaaígíí éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼil bitʼąąʼ łaʼ dóó tąądee naagháhii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.\nTsinyiʼ chʼał dah daalgaaígíí


Your search for the postposition -ee by means of\nhas returned 49 entries\nKǫ’ ’ayóigo bee n’deezdíín ndi doo shiníłdoi da.\nfire very 3-with 3-sheds.light.P but NEG 1-3-warm.SPN NEG\nThe fire gives lots of light, but it doesn’t warm me. (YM 1987:672)\nBee ’atiní ’éí doo ’ashohodoobéézhgóó bee ’azk’az.\nfreezer TOP extremely 3-with 3-cold.SPN\nThe freezer is extremely cold.\nNaakaii Bito’gi béégashii bee łá’í ’ídlínígíí bee ’anishtah.\nmexican water-at cow 3-with one-unify.P-COMP 3-with 1-among.NI\nI’m a member of the Mexican Springs Cattle Association. (YM 1987:164)\nBéésh ’áłts’ózí bee ’atsidí bee ’aháníłne’.\nShimá sání lééchą́ą́’í tsin bee nidiiłhaal.\n1-grandma dog stick 3-for 3-1-hit.P\nMy grandma hit the dog with a stick.\nShinék’eesinilí shee hólǫ́ǫgo t’éiyá bee ’eesh’į́.\n1-me glasses 3-there exist.NI with only 3-with1-see.N(Prpg:??)\nI can only see with my glasses. (YM 1987:367)\nTsékooh góyaa tł’óół bee ’adanásh’nah.\ncanyon areal-down 3-with 1-climb.down.R\nI climb down into the canyon with a rope. (YM 1987:11)\nShį́į́dą́ą́’ łį́į́’ yázhí shee hazlį́į́’.\nShimá sání Mary níigo yee ’ádójí.\n1-grandmother Mary 3-say.I-GO 3-by reflexive-3-call.NI\nMy grandmother calls herself Mary. (YM 1987:29)\nCh’ééh jiyáání hooghangóó dah dii’ą́ągo shee nahóółtą́.\nwatermelon home-toward up 3-1-move.SRO.P 1-with area-rain.P\nWhen I set out for home with the melon it rained on me. (YM 1987:346)\nChidí daats’í bee hólǫ́ ’éí doodaii’ niísh chidí nee hólǫ́?\ncar maybe 3-with 4-exist.N TOP or 2-Q car 2-with 4-exist.NI\nMaybe s/he has a car or do you have a car?\nSpeaker: Lorene B. Legah\nChidíísh bee hólǫ́ doodago ni daats’í chidí nee hólǫ́?\ncar-Q 3-with 4-exist.N or 2 maybe car 2-with 4-exist.NI\nDoes s/he have a car or do you have a car?\nChidíísh bee hólǫ́ doodaii’ ni daats’í chidí nee hólǫ́?\ncar-Q 3-with 4-exist.NI or 2 maybe car 2-with 4-exist.NI\nChidí daats’í bee hólǫ́ doodaii’ niísh chidí nee hólǫ́?\ncar maybe 3-with 4-exist.N or 2-Q car 2-with 4-exist.NI\nDibéésh nee hólǫ́?\nsheep-Q 2-with 4-exist.NI\nChidíísh bee hólǫ́ ’éí doodago ni daats’í ła’ nee hólǫ́?\ncar-Q 3-with 4-exist.N TOP or 2 maybe one 2-with 4-exist.NI\ndoodago particle orfind in Navajo Questions Lexicon\nDibé nee hólǫ́, ya’?\nsheep 2-with 3-exist.NI Q\nYou have sheep, don’t you?\nya’ particle for tag questionsfind in Navajo Questions Lexicon\nGohwééh haa néeląą’ nee hólǫ́?\ncoffee how 3-much.N 2-with 4-exist.NI\nHow much coffee do you have?\nCh’óóshdą́ą́dą́ą́’ Diné Bizaad t’éiyá bee yádeilti’ nít’ę́ę́’.\nformerly Navajo language only 3-with pl-3-speak.I past\nOriginally, we spoke only Navajo.\nSource: YM 1987:752, Speaker: Ronald Gene\nCh’óóshdą́ą́dą́ą́’ Bilagáanaa bizaad doo diists’a’ da. K’ad ’éí t’áá shxǫǫ t’áá bee yáshti’.\nformerly English neg 1-understand.I neg. Now TOP good.thing barely 3.with 1.speak-I\nBefore, I didn’t understand English. Now, thankfully, I can speak some.\nSource: YM 1987:752, Speaker: Natalie Desiderio\n’Ahwééh bee yishdlį́hígíí bikáá’ ’adání bikáá’ dah yish’ááh.\ncoffee 3-with 3-1-drink.P-NOM table 3-on up 3-1-put.SRO.U\nWhenever he finishes drinking his coffee he places it on the table.


Dziłtah wóyiyiitsahí bitʼaʼ noodǫ́zígíí - Wikiibíídiiya\nDziłtah wóyiyiitsahí bitʼaʼ noodǫ́zígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Mecocerculus hellmayri" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diniltso; bitsiiʼ éí łibá; binághah éí diłhiłgo łitso; bitʼaʼ éí dinilzhin dóó łigaigo noodǫ́ǫ́z; binátsʼiin éí łigai; bidaaʼ éí diłhił.\nDziłtah wóyiyiitsahí bitʼaʼ noodǫ́zígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼil binááʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Díkʼǫ́ǫ́zhíitah nahatʼeʼii - Wikiibíídiiya\nDíkʼǫ́ǫ́zhíitah nahatʼeʼii éí Tsin Deigházhígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫs dóó Eʼeʼaahjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Dipodomys microps" deiłníigo dayózhí.\nDíí naaldlooshii éí 8–10di asdzoh[?] áníłnééz (bitseeʼ éí 4–5di asdzoh áníłnééz). Bitsʼíís éí dibéłchíʼí dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitéél éí łigai; binááʼ éí ntsxaa; bijáád éí nineez.\nDíkʼǫ́ǫ́zhíitah nahatʼeʼii éí chʼil binááʼ yildeeł; tłʼoh dóó chéłchaaʼ yázhí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Shádiʼááhdę́ę́ʼ tó tłʼiish - Wikiibíídiiya\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tó tłʼiish\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bitsiitsʼiin Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Naaldlooshii dadichʼízhii Ndaaʼnaʼii Tłʼiish Tłʼiish íiyisígíí Nihookááʼ tłʼiish dóó bikʼéí Shádiʼááhdę́ę́ʼ tąądee naagháhii deiyání dóó bikʼéí Shádiʼááhdę́ę́ʼ chʼał hadaalzheehii dóó bikʼéí\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tó tłʼiish éí nihookááʼ tłʼiish dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjhí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Helicops" deiłníigo deiyózhí. Shádiʼááhdę́ę́ʼ tó tłʼiish éí 18 ałʼąą ádaatʼé.\nDíí tłʼiish éí 30–40di asdzoh[?] ádaníłnééz, áádóó éí chʼał dóó łóóʼ deilghał łeh; naʼashǫ́ʼii dóó tłʼiish éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.\nShádiʼááhdę́ę́ʼ chʼał hadaalzheehii dóó bikʼéí\nDibénééz Bikéyahdę́ę́ʼ áhí dah oojołítah tłʼiish · Kintaaʼanéhé Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ łeeyiʼ chʼosh yiyání yishtłizhígíí · Naʼashǫ́ʼii łóóʼ haalzheehii noodǫ́zígíí · Shádiʼááhdę́ę́ʼ tsintah tłʼiish áłtsʼísígíí · Tłʼiish ayęęzhii yildeełí bitsiiyah halzhinígíí · Tłʼiish haalzheehii łizhinígíí\nŁeeyiʼ chʼosh deiyání bitseeʼ łizhinígíí\nŁeeyiʼ chʼosh yiyání bitsiitsʼiin dibéłchíʼígíí · Łeeyiʼ chʼosh yiyání bitsiitsʼiin łizhinígíí · Łeeyiʼ chʼosh yiyání łichíʼígíí · Łeeyiʼ chʼosh yiyání noodǫ́zígíí\nShádiʼááhdę́ę́ʼ halgaiitah tłʼiish\nShádiʼááhdę́ę́ʼ halgaiitah tłʼiish niłhinígíí · Shádiʼááhdę́ę́ʼ halgaiitah tłʼiish yishtłizhígíí\nÁhí dah oojołítah chʼał haalzheehii · Chʼał haalzheehii dinilchíʼígíí · Chʼał haalzheehii dinilzhinígíí · Chʼał haalzheehii dootłʼizhígíí · Chʼał haalzheehii łibá dóó łitsxooígíí · Chʼał haalzheehii nizhónígíí · Dahoditłééʼgóó chʼał haalzheehii · Shádiʼááhdę́ę́ʼ tłʼiish łizhin dóó łichíʼígíí · Táłkááʼ Bighan Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼiish łizhin dóó łichíʼígíí · Tsintah chʼał haalzheehii\nShádiʼááhdę́ę́ʼ łéʼétsoh haalzheehii łichíʼígíí · Shádiʼááhdę́ę́ʼ łéʼétsoh haalzheehii łizhin dóó dinilbáhígíí · Shádiʼááhdę́ę́ʼ łéʼétsoh haalzheehii łizhin dóó diniltsxooígíí · Shádiʼááhdę́ę́ʼ łéʼétsoh haalzheehii łizhin dóó łichíʼígíí\nShádiʼááhdę́ę́ʼ naʼatsʼǫǫsí yilghałii bitsiiyah halzhinígíí · Shádiʼááhdę́ę́ʼ naʼatsʼǫǫsí yilghałii łichíʼígíí · Shádiʼááhdę́ę́ʼ naʼatsʼǫǫsí yilghałii łizhinígíí\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tó tłʼiish bitłʼaaʼ łitsooígíí · Shádiʼááhdę́ę́ʼ tó tłʼiish łizhinígíí · Shádiʼááhdę́ę́ʼ tó tłʼiish noodǫ́zígíí · Shádiʼááhdę́ę́ʼ tó tłʼiish yishtłizhígíí\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tó tłʼiish bikʼos nteelígíí\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tłʼééʼtłʼiish dah daalzhinígíí · Shádiʼááhdę́ę́ʼ tłʼééʼtłʼiish łichíʼígíí · Shádiʼááhdę́ę́ʼ tłʼééʼtłʼiish yistłʼinígíí · Shádiʼááhdę́ę́ʼ tłʼééʼtłʼiish yishtłizhígíí\nAłhidadiikʼą́ Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼiish dootłʼizhígíí · Dibénééz Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼiish dootłʼizhígíí · Kintaaʼanéhé Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼiish dootłʼizhígíí · Shádiʼááhdę́ę́ʼ tłʼiish dootłʼizhí nineezígíí · Shádiʼááhdę́ę́ʼ tłʼiishkʼaaʼ dootłʼizhígíí\nDíí naaltsoos 28 Tʼą́ą́chil 2021 yoołkáłę́ędą́ą́ʼ łahgo ályaa.


Bilį́į́ʼ Ńdeiltihii Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼiishkʼaaʼ hashkéhé łikizhígíí - Wikiibíídiiya\nBilį́į́ʼ Ńdeiltihii Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼiishkʼaaʼ hashkéhé łikizhígíí\nBilį́į́ʼ Ńdeiltihii Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼiishkʼaaʼ hashkéhé łikizhígíí éí nihookááʼ tłʼiish dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Bilį́į́ʼ Ńdeiltihii Dineʼé Bikéyahdi dóó Haʼaʼaahjí Ásáí Dineʼé Bikéyahdi dóó Dził Daantsaaítah Bilagáana Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Hemorrhois ravergieri" deiłníigo dayózhí.\nDíí tłʼiish éí 35–50di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilgai dóó łibáago łikizh.\nBilį́į́ʼ Ńdeiltihii Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼiishkʼaaʼ hashkéhé łikizhígíí éí naʼashǫ́ʼii dóó naʼatsʼǫǫsí dóó chʼał yilghał.


Bitsįʼ Yishtłizhii Tónteeldę́ę́ʼ biniiʼłigaii - Wikiibíídiiya\nBitsįʼ Yishtłizhii Tónteeldę́ę́ʼ biniiʼłigaii éí néʼéshjaaʼ dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Tyto deroepstorffi" deiłníigo dayózhí. Bitsįʼ Yishtłizhii Tónteeldę́ę́ʼ biniiʼłigaii éí Bitsįʼ Yishtłizhii Tónteel bikáaʼdi kéyah dah neeʼeełí léiʼ bikáaʼgi tʼéiyá hólǫ́.\nDíí néʼéshjaaʼ éí 12–14di asdzoh[?] áníłtso; bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bitéél dóó bitłʼaaʼ éí diniltsogo naashchʼąąʼ dóó diłhiłgo yistłʼin.\nBitsįʼ Yishtłizhii Tónteeldę́ę́ʼ biniiʼłigaii éí naʼastsʼǫǫsí dóó hazéí deilghał; tsinaʼayąʼii dóó wáláchííʼ deildeeł ałdóʼ.


Waalibéí Dineʼé - Wikiibíídiiya\nNaaná Western Navajo dialectjiʼ éí Havasupai Dineʼé Góóhníinii deiłní, áádóó Hualapai Dineʼé éí Waalibéí Dineʼé deiłní\nDíí kweʼé naaltsoos bikáaʼgi saad shijaaʼígíí éí Waalibéí Dineʼé yaa halneʼ dooleeł. Góóhníinii ałdóʼ baa yídíiłtah shį́į́.\nWaalibéí Dineʼé bizaad dóó Bilagáana bizaad yee yádaałtiʼ\nGóóhníinii bikéyah, Hoozdo Hahoodzodi kéédahatį́\nWaalibéí Dineʼé éí bitsį́ʼ yishtłizhii Dineʼé átʼé. Hualapai (Walapai) éí yééʼadahdoojíʼ (Nidishchii Dineʼé jinį́į́hgo oolyé). Waalibéí Dineʼé bizaad éí "hwal" wolyé tʼaabi bizaadjí áádóó Pia language wolyéji yiisdzo.\nWaalibéí Dineʼé éí Bidaʼháʼaaztʼiʼ tsékoh bidahgoná kédahotʼiʼ (Shádiʼááhjígo), Hoozdo Hahoodzo biiyiʼ. Waalibéí Dineʼé biWááshindoon éí Peach Springs hoolyéedi bił hazʼąąʼ. Áádóó díí kin daʼshijááʼígíí éí atiin iildleezh Route 66 bąąhgo. Waalibéí binahasdzo éí 100 tsin sitʼąʼ aniiłtsoʼ (160 km) Bidááʼ Haʼaztʼiʼ Tsékooh bidááʼ goná (Shádiʼááhjígo). Naabeehó bikéyah Big Boquillas Ranch wolyéígíí (Eʼeʼaahjígo) bitsį́į́hgo áádóó atiin iidléézh 66 beeʼwoozhíʼígíí bitsį́į́hgo (Náhookǫsjígo) Waalibéí Dineʼé daʼbikéyah hoodzo (Waalibéí bikéyah éí 35°54′25″ NHK dóó 113°07′58″ EʼE-gi bił hazʼą́).\nWaalibéí bikéyah bikáágo éí Waalibéí bisiláo bílaʼashdlaʼí yaʼadaholyąąʼ (Hualapai Nation Tribal Police Department), 2002 yihah yę́ędą́ą́ʼ díí siláo alyáá. Siláo éí binaatʼaanii hólǫ́ (Chief of Police), akéé góneʼ daʼsidaʼígíí (Deputy chief), siláo yaʼnaʼałkaaʼiʼ (criminal investigator), áádóó 11 siláo nidaalnishígíí dóó Hoozdo Hahoodzojiʼ ałdóʼ binaaltsoos daʼhólǫ́. Áádóó Naatʼáániishchíín (BIA) éí kǫ́ʼ déíʼniiłtseesjiʼ yiʼniidaalnish, áádóó Indian Health Service ałdóʼ hólǫ́ Peach Springsdi.\nDíí tsé bikʼiʼ naʼasdzoígíí éí Kinłání Cháʼoł Ląʼí Biyaagi, Hoozdo Hahoodzodi) éélkid.\n1.1 Waalibéí táádaʼdi nééhígíí\n1.2 Waalibéí bitaagiʼ Anaaʼ hazlį́į́h\n2 Waalibéí bizaad\nWaalibéí táádaʼdi nééhígííEdit\nWaalibéí Dineʼé éí ákwiigo shį́į́h daʼnaazhjáágo táádaʼdi nééh nitʼę́ę́h, łaʼ adaʼnį́į́hgo éí tsootsʼiidgo daʼnaazhjáá nitʼę́ę́h daʼnį́į́h .\nNáhookǫsjí Waalibéí táádaʼdi nééhígíí éí: Mata`va-kapai daalyé nitʼę́ę́h. Díí biyaadoo táádaʼdi nééhígíí éí: Hadū’ba, Haiʼya, Hathekáva-kió, Huwuskót, Kahwāga, Kwa’thekithe’i’ta, Mati’bika, Tanyika’ daalyé nitʼę́ę́h.\nEʼeʼaahjígo Waalibéí táádaʼdi nééhígíí éí: Soto`lve-kapai daalyé nitʼę́ę́h. Díí biyaadoo táádaʼdi nééhígíí éí: Chimethi’ap, Ha-kamuê’, Háka-tovahádja, Hamte’, Ha’theweli’-kio’, Ivthi’ya-tanakwe, Kenyuā’tci, Kwatéhá, Nyi’l’ta, Quwl’-nye-há, Thawinūya, Waikaʼiʼla, Wa-nye-ha’, Wi’ka-tavata’va, Wi-kawea’ta, Winya’-ke-tawasa, Wiyakana’mo daalyé nitʼę́ę́h.\nDaʼazkąąʼjiʼ táádaʼdi nééhígíí éí: Ko`o`u-kapai daalyé nit’ę́ę́h. Díí biyaadoo táádaʼdi nééhígíí éí: Crozier (amerikan. Bez.), Djiwa’ldja, Hak-tala’kava, Haktutu’deva, Hê’l, Katha’t-nye-ha’, Muketega’de, Qwa’ga-we’, Sewi’, Taki’otha’wa, Wi-kanyo daalyé nitʼę́ę́h.\nHaʼaʼaahjígo táádaʼdi nééhígíí éí: Nyav-kapai daalyé nitʼę́ę́h. Díí biyaadoo táádaʼdi nééhígíí éí: Agwa’da, Ha’ke-takwi’va, Haksa’, Hānya-djiluwa’ya, Tha’ve-nalnalwi’dje, Wiwakwa’ga, Yiga’t daalyé nitʼę́ę́h.\nLókʼaaʼ bitaaji Waalibéí táádaʼdi nééhígíí éí: Hakia`tce-pai/Talta`l-kuwa daalyé nitʼę́ę́h. Díí biyaadoo táádaʼdi nééhígíí éí: Hakeskia’l, Hakia’ch, Ka’nyu’tekwa’, Tha’va-ka-lavala’va, Wi-ka-tāva, Witevikivol, Witkitana’kwa daalyé nitʼę́ę́h.\nShádiʼááhjí Waalibéí táádaʼdi nééhígíí éí: Kwe`va-kapai daalyé nitʼę́ę́h. Díí biyaadoo táádaʼdi nééhígíí éí: Chivekaha’, Djimwā’nsevio’, Ha-djiluwa’ya, Hapu’k, Kwakwa’, Kwal-hwa’ta, Kwathā’wa, Tak-mi’nva daalyé nitʼę́ę́h.\nŃdíshchííʼ bitaajiʼ Waalibéí táádaʼdi nééhígíí éí: Hual`la-pai daalyé nitʼę́ę́h. Díí biyaadoo táádaʼdi nééhígíí éí: Hake-djeka’dja, Ilwi’nya-ha’, Kahwa’t, Tak-tada’pa daalyé nitʼę́ę́h.\nWaalibéí bitaagiʼ Anaaʼ hazlį́į́hEdit\nBilagáana Ahééháshį́į́h Hahoodzogo déínééhígíí Waalibéí bikéyah bikáá goná atiin-Fort Mohave-Precott Toll adaʼyiilá. Áádóó díí atiin biniiná tʼaa yéigo basaad hólǫ́go hózą́ą́h haslį́į́h (Waalibéí Dineʼé tʼaadoo yéílą́ daʼ aslį́į́hdaʼ). Díí éí bilagáana déínééhígíí bilį́į́ daʼałchʼoozhgo áádóó adooléʼé choodéí dooʼį́į́łígíí ałtsó adéíłdį́į́hgo biniiná saad hólǫ́ hazlį́į́h. Tʼáá doo honaasgo tʼaa saad hólǫ́go 1865 biyihah yę́ędą́ą́ʼ Waalibéí Dineʼé biNaatʼaanii Anasa wolyé nitʼę́ę́hígíí seesyį Camp Willow Grove hólyéédiʼ. Íisyįʼígíí éí bilagáana Hastiin Hundertinark wolyé nitʼę́ę́h. 1866 biyihah yę́ędą́ą́ʼ éí anaaʼ hózlį́į́hgo bilagáana Hastiin Clower wolyéego seesyį. Tʼaadoo atiin doo chooʼį́į́hgo naʼhónaadiʼ, anaaʼ hózlį́į́hígíí biniiná. Áádóó naas nahódéíshzhíízhgo bilagáana Hastiin W.H. Hardy wolyéego Waalibéí diné yiił ałchʼį́ʼ daʼdinéézbiin Beale Springs hólyéʼdi áádóó aadi ałhaʼdeetʼaah doo anaaʼ ałchʼį́ʼ hólǫ́ʼdaʼ doolę́ę́ł biniiyé ałhaʼdeetʼaah. Díí ałhaʼdeetʼaahígíí éí nahastʼé nidéízidijiʼ tʼéiyá doo ałchʼį́ʼ anaaʼ hólǫ́go naʼhólzhiizh, tʼaa doo éí Waalibéí biNaatʼaanii Wabyuma wolyéego naaseesyįgo; biniiná anaaʼ naházdlį́į́h. Díí éí bilagáana Walker party wolyéego yiinééłígíí daʼiisyį. Éí akwiidaʼ hótʼį́į́hdi doo bikʼíʼjiʼ anaaʼ nádaʼ hózdlį́į́h, díí éí bilagáana Béésh háʼyiiłʼééłígíí áádóó háʼdaʼyiigéédígíí yiikʼiʼdaʼ hiizná áádóó bilagáana Waalibé bikéyah bikáaʼgi bighan adaʼyiiláʼígíí ałdóʼ yiikʼiʼdaʼ hiizná. Áádóó Wááshindoon bisiláołtsooí Waalibéí bichʼį́ʼ yiiláád, díí éí Siláołtsooí bikin-Fort Mojave wolyéédę́ę́ʼ yiikai. Áádóó Moháábii Dineʼé ałdóʼ Wááshindoon bisiláołtsooí yiikááʼiijééh (nidaʼakégo nidaʼałkááʼiʼ daʼnilį́į́hgo binaanish adaʼyiilá). Áádóó Waalibéí Dineʼé bikéyah bikáágo tʼáá yéigo anaaʼ hózlį́į́h. Naasgo Waalibéí bikéyah bikáágo tahoniigááh-whooping cough wolyéígíí naasnį́į́h, áádóó díí bitsʼą́ą́ʼ doo ákwiishį́į́h Waalibéí Dineʼé adéín nidaʼhazlį́į́h (nidaʼbiseed). Waalibéí Dineʼé biNaatʼaanii Leve Leve wolyéígíí Wááshindoon bisiláołtsooí yiichʼį́ʼ ááhooshtʼįįh (Naatʼaanii Leve Leve éí Dilzhíʼí Dineʼé nilį́į́hgo Waalibéí yiitahgiʼ Naatʼaanii nilį́į́h nitʼę́ę́h). 1870 biyihah yę́ędą́ą́ʼ Waalibéí bikéyah bitaago anaaʼniʼ kwiidzá, díí éí Waalibéí Hastiin Sherum (Naabaahii nilį́į́hgo Waalibéí yiichʼą́ą́h naayá) wolyéígíí akéídiʼ Wááshindoon bisiláołtsooí yiichʼį́ ááhooshtʼįįh. Nitʼą́ą́ naneelį́į́hgo 1/3 ánéelą́ąʼgo Waalibéí Dineʼé adéín nidaʼhazlį́į́h, díí éí tahoniigááh bitsʼą́ą́dę́ę́ʼ áádóó nidastseedígíí.\nWaalibéí Dineʼé bizaad éí Yuman-Cochimí saadji atah yiisdzo; áádóó éí neeznáágo ałtsá naanásdzo, Waalibéí bizaadígíí éí Yuman saad wolyéjiʼ yiisdzo; áádóó díí éí ałtsá naanásdzo. Díí éí Core Yuman saad wolyéego ałtsá naanásdzo, díí biyaadoo éí Pai language wolyéego yiisdzo (Éí doodaiiʼ éí Upland Yuman language/Northern Yuman wolyé. Díí Upland Yuman biyaadoo iindaʼ Waalibéí bizaad yiisdzo. Tʼáá Waalibéí bizaadjí éí bizaad "hwal" wolyéego daʼyoozhí.\nWikʼhanbaja Dookʼoʼoosłííd chic-a-mi-mi tsékooh asitam tʼááłáʼiʼ\nxuwaga naaki humuga táá hop’a dį́į́\nthetrapa ashdlaʼ apa hastiin pakri asdzání\nahat łééchąąʼí Inya’a Jóhonaaʼéí Hala Ooljééʼ\naha tó nyimsava łigaii agwatheg łitsooí\nahwotiga łichíʼí Inyaga łizhiní\nWaalibéí Dineʼé biníłchʼi naaltsoos (Bilagáanakʼehjí)\nBílaʼashdlaʼí chʼá niidaʼkaiígíí (Bilagáanakʼehjí)\n^ John R. Swanton: The Indian Tribes of North America, ISBN 978-0-8063-1730-4, 2003. Woozhchʼiid 26, 2011.\nLast edited on 5 Yaʼiishjáástsoh 2020, at 20:24


Naakaii Łibáhí Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼiish dilkǫǫhí - Wikiibíídiiya\nNaakaii Łibáhí Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼiish dilkǫǫhí\nNaakaii Łibáhí Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼiish dilkǫǫhí éí nihookááʼ tłʼiish dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łibáhí Bikéyahdi dóó Ghą́ą́ʼaskʼidii Biłikahii Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Macroprotodon brevis" deiłníigo dayózhí.\nDíí tłʼiish éí 20–25di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitsiitʼáád éí dibéłchíʼí.\nNaakaii Łibáhí Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼiish dilkǫǫhí éí naʼashǫ́ʼii yilghał łeh; chʼał dóó naʼatsʼǫǫsí dóó tsídii yázhí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


“Guʼniu̱u̱n rí májánʼ bi̱ naguwáʼ i̱mba̱ níʼkhá” Hebreos 13:2 | Rí muʼnigajmaa\nATRAXNUU NÁA Aucano Batako karo Batako toba Baulé Biak Bislama Cakchiquel (Central) Camboyano Chokue Chol Chopi Congo Criollo de las Seychelles Criollo haitiano Criollo mauriciano Endáu Español Francés Garífuna Groenlandés Hmong (blanco) Iban Inglés Italiano Javanés Kayin sgaw Kazajo Kikongo Kiluba Kimbundu Kisi Kisonge Krío Lao Lifu Macua Maltés Mam Mazateco de Huautla Mizo Ngäbere (o guaymí) Nias Nyaneka Nyungwe Náhuatl de Guerrero Náhuatl de la Huasteca Náhuatl del centro Náhuatl del norte de Puebla Portugués Quechua ancashino Quechua ayacuchano Quechua cuzqueño Quichua de Chimborazo Quichua de Imbabura Romaní del sur de Grecia Saramacano Sena Tahitiano Tojolabal Totonaco Tseltal Tshiluba Umbundú Uruund Wallisiano Wayuunaiki Xitshwa me̱ʼpha̱a̱ Ñemba\n“Xambumala mundriguíin májánʼ bi̱ naguaʼnu náa guʼwála” (HEBREOS 13:2).\nAJMÚÚ 124 GA̱JMA̱A̱ 79\nNáa numuu rí ndayóoʼ muriʼkhui̱i̱ xóo eʼñún bi̱ naguwáʼ i̱mba̱ níʼkhá rá.\nXú káʼnii Boaz ndiyáridoo Jeobá rí xóo ndiʼñún bi̱ niguwáʼ i̱mba̱ níʼkhá rá.\nXú káʼnii gándoo guʼniu̱u̱n rí májánʼ bi̱ naguwáʼ i̱mba̱ níʼkhá rá.\n1, 2. a) Xú káʼnii xkujndu guáʼdáá mbaʼin bi̱ naguwáʼ i̱mba̱ níʼkhá rí mbiʼi xúgi̱ rá. (Atayáá timbá xtiʼkhu.) b) Ndiéjunʼ eʼni marmáʼáan a̱jkiu̱lú Biblia rá. c) Xú káʼnii xkri̱da rí muriʼña̱a̱ rá.\nNAʼNI itháan rí 30 tsiguʼ, mbáa xa̱bu̱ bi̱ nagumbiʼyuu Osei bi̱ na̱ʼkha̱ náa xuajen Ghana niniñuʼ xuajen África ga̱jma̱a̱ ni̱jkha̱ Europa  (atayáá nota rí na̱ʼkha̱ náa námbá artículo). Nákha ikhú xóó na̱nguá nindxu̱u̱ xa̱bi̱i̱ Jeobá. Ikhaa narmáʼáan a̱jkiu̱u̱n rí nigiʼdoo wéñuʼ xkujndu. Naʼthí: “Nacha̱ ni̱jkhánú ndi̱yo̱o̱ rí mbaʼin xa̱bu̱ tsixmiéjunʼ eni. Ma̱ngaa asndu tsiánguá niʼniuʼ índo̱ ndi̱yo̱o̱ rí naʼni miguwan. Índo̱ nigájnaʼ náa aeropuerto ikhú nikumuʼ timbá miʼtsú rí naʼni miguwan ga̱jma̱a̱ nigíʼdu̱u̱ nimbiyaʼ”. Numuu rí niʼniuu mingíjyúuʼ majmañuu ajngáa rí nuthi ikhí, ndijyúuʼ itháan rí mbá tsiguʼ mu maxkamaa mbá ñajunʼ májánʼ. Ga̱jma̱a̱ numuu rí xtáa mitsínguánʼ, nda̱ñínʼ wéñuʼ bi̱ kuwa náa goʼwóo ga̱jma̱a̱ naku̱mu̱u̱ rí xtáa mbáwíi.\n2 Á mu kuwáanʼ raguaʼnii xóo Osei, xú káʼnii gáʼndulúʼ rí muniulúʼ eʼwíínʼ rá. Mbáa muxnáa núma̱aʼ rí a̱ngiu̱lú náa nagimbáanʼ mundriguáanʼ májánʼ ga̱jma̱a̱ tséʼniuu raza ndrígúlú o náa eguwaʼ. Náa Biblia naʼni marmáʼáan a̱jkiu̱lú rí xámbumulú muʼniu̱u̱n rí májánʼ bi̱ “naguaʼnu”, xóo muʼthá, bi̱ naguwáʼ i̱mba̱ níʼkhá (Heb. 13:2) (atayáá kúgumaʼá “Ndiéjunʼ eyoo gáʼthúu̱n”). Ikha jngó náa artículo rígi̱ gúriʼña̱a̱ graxe̱ rígi̱: Xú káʼnii eʼñún Jeobá bi̱ naguwaʼ rá. Lá ndayóoʼ muriʼkhui̱i̱ rí xóo endxaʼwamíjna̱ ga̱jma̱a̱ numún xa̱bu̱ bi̱ naguwáʼ náa i̱ʼwáʼ xuajen ráʼ. Xú káʼnii gándoo gumbañúún mu makuwá tsímáá náa congregación ndrígúlú xá.\nXÚ KÁʼNII EʼÑÚN JEOBÁ XA̱BU̱ BI̱ NAGUWÁʼ I̱MBA̱ NÍʼKHÁ RÁ.\n3, 4. Xó má eʼthí náa Éxodo 23:9, xú káʼnii nindoo Jeobá rí muniu̱u̱n israelitas xa̱bu̱ bi̱ naguwáʼ, ga̱jma̱a̱ náa numuu rá.\n3 Índo̱ Jeobá niʼni káwíin israelitas náa Egipto, nixnúún xtángoo rí niʼsngúún rí gíʼmaa muniu̱u̱n rí májánʼ xa̱bu̱ bi̱ nigájnun gajmiún (Éx. 12:38, 49; 22:21). Jeobá ndiʼyoo rí mingíjyúuʼ gáʼniuun xa̱bu̱ bi̱ naguwáʼ i̱mba̱ níʼkhá ikha jngó niñewu̱u̱n májánʼ. Mbá xkri̱da, naniñúnʼ magún náa mbaaʼ rí kiʼdu mu muraxi̱i̱ rí niniñaaʼ bi̱ nidu (Lev. 19:9, 10).\n4 Jeobá raʼkháa i̱ndó niʼthún israelitas rí mbuyamajkún bi̱ naguwáʼ. Ikhaa nindoo marmáʼáan a̱jkiu̱ún xú káʼnii eku̱mu̱u̱ bi̱ na̱ʼkha̱ náa i̱mba̱ xuajen (atraxnuu Éxodo 23:9). * Asndu nákha má israelitas xóó tsénindxu̱ún esclavos náa Egipto, xa̱bu̱ egipcios táʼnduun gúñún numuu rí ninindxu̱ún mixtiʼkuiin (Gén. 43:32; 46:34; Éx. 1:11-14). Ra̱ʼkhá tháán gakhi̱i̱ nikuwa israelitas nákha nikuwa i̱mba̱ níʼkhá. Ikha jngó Jeobá nindoo rí marmáʼáan a̱jkiu̱ún ga̱jma̱a̱ rí muniu̱u̱n rí májánʼ xa̱bu̱ bi̱ naguwáʼ i̱mba̱ níʼkhá bi̱ kuwa gajmiún (Lev. 19:33, 34).\nJeobá naʼniún rí májánʼ bi̱ naguwáʼ i̱mba̱ níʼkhá\n5. Ndiéjunʼ gáxkaxáanʼ mu mbuʼyaridáá Jeobá ga̱jma̱a̱ muʼniu̱u̱n rí májánʼ xa̱bu̱ bi̱ naguwáʼ rá.\n5 Jeobá tsériʼkhuu rígi̱. Ikha jngó índo̱ gáguwáʼ xa̱bu̱ bi̱ kuwa i̱mba̱ níʼkhá náa congregación, gíʼmaa marmáʼáan a̱jkiu̱lú rí Jeobá naxmiéjunʼ kaʼñún má xúʼko̱ (Deut. 10:17-19; Mal. 3:5, 6). Gíʼmaa mundxaʼwamíjna̱ ga̱jma̱a̱ numuu xkujndu rí ikhiin guáʼdáá. Mbá xkri̱da, mbáa tsíkru̱ʼu̱u̱n ajngáa ga̱jma̱a̱ rí tikhun xa̱bu̱ nuni gíníi. Rí mundxaʼwamíjna̱ náa xúgíʼ rígi̱ naxkaxáanʼ mu mumbañún ga̱jma̱a̱ muʼniu̱u̱n rí májánʼ (1 Ped. 3:8).\nLÁ GÍʼMAA MURIʼKHUÍÍ XÓO EʼÑÚN BI̱ NAGUWÁʼ I̱MBA̱ NÍʼKHÁ RÁʼ.\n6, 7. Ndiéjunʼ esngájma rí cristianos judíos nijmañún munigaʼduunʼ rí tsíñún gúñún eʼwíínʼ rá.\n6 Cristianos judíos nijmañún munigaʼduunʼ rí xóo eni mbaʼin judíos rí tsíñún gúñún bi̱ naguwáʼ. Náa ndxa̱a̱ Pentecostés tsiguʼ 33, cristianos bi̱ kuwa náa Jerusalén nindrigúu̱n májánʼ mbaʼin bi̱ niguwáʼ bi̱ ndiʼkhún ninindxu̱ún cristianos (Hech. 2:5, 44-47). Rígi̱ nasngájma rí nakru̱ʼu̱u̱n ndiéjunʼ eyoo gáʼthúu̱n rí “mundrigúun májánʼ”, o xóo muʼthá, nandoo gáʼthúu̱n rí “mundriguíin májánʼ bi̱ naguaʼnu” náa guʼwún.\n7 Mú nákha ikhú, tikhun a̱ngiu̱lú bi̱ nuthi ajngáa griego nixieʼkhá rí gu̱ʼú xuáʼa̱ najma gíníi (Hech. 6:1). Mu munimbánii xkujndu, apóstoles nixuʼmiin mbá juwiin xa̱bekha bi̱ guáʼdáá mbiʼñún griegos. Náa numuu rí niraʼwíin xa̱bekha bi̱ guáʼdáá mbiʼñún griegos rá. Mbáa mu xúʼko̱ gu̱ʼú xuáʼa̱ bi̱ nuthi ajngáa griego makuwá itháan tsímáá (Hech. 6:2-6).\n8, 9. a) Xú káʼnii graxe̱ gambáyulú mbuʼyáá á mu tsíyulú gúʼñúún eʼwíínʼ rá. b) Ndiéjunʼ dí ragíʼmaa makumulúʼ rá. (1 Pedro 1:22.)\n8 Maski ajndu tséʼyáálu, rí xóo kuwáanʼ nasngájma xóo ni̱ndxu̱lú (Rom. 12:2). Ma̱ngaa, mbáa bi̱ kuwa mijngii ga̱jma̱a̱ bi̱ nuñajunʼ gajmiúlú o bi̱ nuʼnigajmaa gajmiúlú nuthi dí ra̱májánʼ ga̱jma̱a̱ numún xa̱bu̱ bi̱ naguwáʼ i̱mba̱ níʼkhá, xóo ni̱ndxu̱ún o numuu raza ndrígu̱ún. Lá nugíʼdi̱i̱ nundxa̱ʼwáá edxu̱lúʼ xóo ikhiin xáʼ. Xú káʼnii ekumulú índo̱ mbáa natsíjmáanʼ ga̱jma̱a̱ numuu xuajñulú o xóo kaʼniáanʼ rá.\n9 Ma̱ngaa apóstol Pedro nisngájma rí táʼndoo gáʼñun xa̱bu̱ bi̱ rañájúnʼ judíos. Mú nda̱wa̱á nijmañuu maʼni gaʼduunʼ rúʼko̱ (Hech. 10:28, 34, 35; Gál. 2:11-14). Ga̱jma̱a̱ ikháanʼ rá. Ndiéjunʼ gándoo muʼni á mu nduʼyáá rí tsíyulú gúʼñúún eʼwíínʼ numuu rí ni̱ndxu̱ún i̱mba̱ raza o xuajñún rá. Gíʼmaa muʼni mbá tsiakii mu xákumulú xúʼko̱ kaʼnii (atraxnuu 1 Pedro 1:22). * Ndiéjunʼ gambáyulú mu muʼnimbánii rá. Rí marmáʼáan a̱jkiu̱lú rí xúgiáanʼ ni̱ndxu̱lú xa̱bu̱ aʼkhá ga̱jma̱a̱ rakáʼyulú rí maguma káwáanʼ tséʼniuu má náa xuajen kuwalú (Rom. 3:9, 10, 21-24). Ikha jngó nda̱a̱ numuu makumulúʼ rí itháan kuaʼdáá numulúʼ (1 Cor. 4:7). Gíʼmáanʼ makumulúʼ xóo apóstol Pablo. Ikhaa niʼthún cristianos rí nánguá ni̱ndxu̱ún xa̱bu̱ bi̱ naguwáʼ i̱mba̱ níʼkhá, rí xúgi̱ ni̱ndxu̱ún bi̱ ‹kaʼñún náa goʼwóo Dios› (Efes. 2:19). Xúgiáanʼ gíʼmaa muʼnimi̱jna̱ muʼni gámbáa rí tsíyulú gúʼñúún eʼwíínʼ. Xúʼko̱ ma̱ndoo muriʼkhumijná (Col. 3:10, 11).\nXÚ KÁʼNII GÍʼMAA MUʼNIU̱U̱N RÍ MÁJÁNʼ BI̱ NAGUWÁʼ I̱MBA̱ NÍʼKHÁ RÁ.\n10, 11. Xú káʼnii nisngájma Boaz rí ndiʼyoo xóo Jeobá eʼñún xa̱bu̱ bi̱ naguwáʼ i̱mba̱ níʼkhá rá.\n10 Náa Biblia naʼthí ga̱jma̱a̱ numuu mbáa xa̱bu̱ jmbii bi̱ nigumbiʼyuu Boaz. Ikhaa nisngájma rí ndiʼñún xa̱bu̱ bi̱ naguwáʼ xóo eʼñún Jeobá. Xú káʼnii niʼni xá. Mbá mbiʼi, ni̱jkha̱ gayexi náa mbayuuʼ. Ikhú ndiʼyoo mbáa a̱ʼgu̱ bi̱ na̱ʼkha̱ náa xuajen Moab bi̱ nigumbiʼyuu Rut. Ikhaa xtáa rañajunʼ wéñuʼ mu maguxi̱i̱ ganitsu. Maski ajndu xtángoo ndrígóo Moisés naʼthí rí kaʼyoo mbayáaʼ ganitsu, ikhaa ninda̱ʼa̱ rí muniñaʼ maʼni rígi̱ (atayáá kúgumaʼá “Ndiéjunʼ eyoo gáʼthúu̱n”). Índo̱ Boaz niʼdxuun ga̱jma̱a̱ numuu rígi̱, niʼniuu tsiánguá rí asndu niniñuʼ maguxi̱i̱ ganitsu rí xa̱bi̱i̱ nirujtu (atraxnuu Rut 2:15, 16). *\n11 Ikhú Boaz niʼni mbá rí nisngájma kaʼwu rí naxmiéjunʼ kaʼyoo Rut ga̱jma̱a̱ numuu xkujndu rí gíʼdoo numuu rí na̱ʼkha̱ i̱mba̱ níʼkhá. Niʼthúu̱n rí gaguanúu náa wa̱ʼxa̱ʼ bi̱ nuñajunʼ náa ikhaa mu xúʼko̱ xa̱bekha bi̱ nuñajunʼ náa mbaaʼ xúni̱ míniiʼ. Ma̱ngaa nindoo rí magiʼdoo ganitsu ga̱jma̱a̱ iyaʼ xó má xa̱bu̱ bi̱ nañajunʼ gajmíi̱n. Boaz ndiʼyamajkuu a̱ʼgu̱ gínáa bi̱ na̱ʼkha̱ náa i̱mba̱ xuajen ga̱jma̱a̱ nixnúu tsiakii (Rut 2:8-10, 13, 14).\n12. Ndiéjunʼ gándoo gárígá á mu nuʼniu̱u̱n rí májánʼ bi̱ naguwáʼ i̱mba̱ níʼkhá rá.\n12 Boaz niʼniuu rí májánʼ Rut numuu rí ikhaa nindoo kaʼyoo má xúʼko̱ dxagiu̱u̱, Noemí. Mú ma̱ngaa nisngájma rí májánʼ a̱jkiu̱u̱n numuu rí Rut nigíʼdu̱u̱ niʼni ñajunʼ Jeobá ga̱jma̱a̱ ndiyáaʼ rí Dios mañewu̱u̱n. Índo̱ Boaz niʼniuu rí májánʼ Rut, ndiyáridoo rí xú káʼnii Jeobá nandoo kaʼyulú (Rut 2:12, 20; Prov. 19:17). Xúʼko̱ má rígá rí mbiʼi xúgi̱. Á mu nuʼniu̱u̱n rí májánʼ “xúgínʼ xa̱bu̱”, ma̱ndoo mumbañún mu majmañún rí gajkhun ga̱jma̱a̱ rí mbuyáá rí Jeobá nandoo kaʼñún wéñuʼ (1 Tim. 2:3, 4).\nLá nuraxi̱ín májánʼ bi̱ naguwáʼ náa Guʼwá nagimbáanʼ ráʼ. (Atayáá kutriga̱ 13 ga̱jma̱a̱ 14.)\n13, 14. a) Náa numuu rí gíʼmaa muraxi̱i̱n bi̱ naguwáʼ i̱mba̱ níʼkhá náa Guʼwá nagimbáanʼ rá. b) Ndiéjunʼ gambáyulú mu muʼtámíjná gajmiúlú bi̱ naguwáʼ i̱mba̱ níʼkhá rá.\n13 Mbá rí xóo musngajma rí nuniu̱u̱n rí májánʼ bi̱ naguwáʼ rí mundrígúun májánʼ náa Guʼwá nagimbáanʼ. Nguáná, bi̱ ndiʼkhún niguwáʼ náa xuajñulú namiñun o natiñu̱nʼ ga̱jma̱a̱ tsethun eʼwíínʼ. Mbáa ma̱ngaa nguáná nakumu̱ún rí nda̱a̱ numuu náa eguwaʼ, ñajunʼ rí guáʼdáá, raza ndrígu̱ún o xuajñún. Ikha jngó gíʼmaa maxmiéjunʼlú kuʼñúún ga̱jma̱a̱ muʼniu̱u̱n rí májánʼ. Á mu kuaʼdáá aplicación JW Language, ma̱ndoo majmulúʼ mu muraxíi̱n eʼwíínʼ náa ajngún (atraxnuu Filipenses 2:3, 4). *\n14 Mbáa nguáná naʼniulú mingíjyúuʼ muʼthúún eʼwíínʼ bi̱ ni̱ndxu̱ún mixtiʼkhun. Ndiéjunʼ gambáyulú muʼni gajmiúlú rígi̱ rá. Ma̱ndoo muʼtháán ga̱jma̱a̱ numulúʼ ikháanʼ. Mbáa asndu mbuʼyáá rí mbaʼa rí nanigu̱nʼ ikhiin nanigulúʼ ikháanʼ. Garmáʼáan a̱jkiu̱lú rí xóo mixtiʼkhu eʼni ma̱ndoo mani̱ndxu̱u̱ májánʼ ga̱jma̱a̱ ra̱májánʼ.\nGUMBÁÑÚN XÚGÍNʼ MU MAKUWÁ TSÍMÁÁ\n15. Ndiéjunʼ gambáyulú mu makru̱ʼu̱lú xóo kuwa bi̱ niguwáʼ náa i̱mba̱ xuajen rá.\n15 Xú káʼnii gándoo gumbañúún eʼwíínʼ mu makuwá májánʼ náa congregación rá. Gíʼmáanʼ muraximíjna̱ rígi̱: “Á mu ikhúúnʼ xtáá i̱mba̱ níʼkhá xuajen, xú káʼnii gáʼndoʼ muniuʼ xá.” (Mat. 7:12.) Gaʼngo̱o̱ a̱jkiu̱lú gajmiúlú bi̱ niguwáʼ náa i̱mba̱ xuajen. Gajkhun má rí nguáná xákru̱ʼu̱lú májánʼ xóo endxaʼwamíjna̱ o rí nuni. Mú xuguaʼthi̱i̱nlú rí mundxaʼwamíjna̱ ga̱jma̱a̱ muni xóo eni xa̱bu̱ náa kuwáanʼ ikháanʼ. Itháan májánʼ rí muʼgíʼ makru̱ʼu̱lú xóo kuwa ga̱jma̱a̱ mundrígúun xó má ni̱ndxu̱ún (atraxnuu Romanos 15:7). *\nGaʼngo̱o̱ a̱jkiu̱lú gajmiúlú bi̱ niguwáʼ náa i̱mba̱ xuajen\n16, 17. a) Xú káʼnii gándoo muniʼnúnʼ itháan májánʼ xa̱bu̱ bi̱ naguwáʼ i̱mba̱ níʼkhá rá. b) Xú káʼnii gándoo mumbáñuun a̱ngiu̱lú bi̱ naguwáʼ i̱mba̱ níʼkhá náa congregación ndrígúlú rá.\n16 Xú káʼnii gándoo guniʼnúnʼ itháan bi̱ naguwáʼ náa xuajñulú rá. Mbá rí xóo ma̱ndoo muʼni rí majmañulúʼ itháan ga̱jma̱a̱ numuu xuajñún ga̱jma̱a̱ rí xóo kuwa. Índo̱ guʼnigajmaa mbá guʼwáanʼ ma̱ndoo mbuʼyáaʼ xú káʼnii kuwa bi̱ naguwáʼ bi̱ kuwa náa congregación ndrígúlú o bi̱ kuwa mijngii náa kuwáanʼ. Imbo̱o̱ rí xóo ma̱ndoo muniʼnúnʼ nindxu̱u̱ rí muʼthúún maguwáʼ guphiʼtsu náa guʼwúlú. Jeobá “nirmba’to xkrugua na’ xabo gentil manguin ri magua’da fe” (Hech. 14:27). Guʼyaridúún índo̱ nuʼthúún rí maguwáʼ náa guʼwúlú bi̱ naguwáʼ i̱mba̱ níʼkhá “bi̱ guáʼdáá ikháá má fe xóo ikháanʼ” (Gál. 6:10; Job 31:32).\nLá nuʼniu̱u̱n rí májánʼ bi̱ naguwáʼ náa i̱ʼwáʼ xuajen ráʼ. (Atayáá kutriga̱ 16 ga̱jma̱a̱ 17.)\n17 Rí makuwáanʼ gajmiúlú mbégu̱ʼ mbá guʼwíin bi̱ naguwáʼ i̱mba̱ níʼkhá mambáyulúʼ makru̱ʼu̱lú ga̱jma̱a̱ mbuʼyamajkuíí tsiakii rí nuni mu maguʼwún ga̱jma̱a̱ makuwá xóo kuwáanʼ ikháanʼ. Mbáa nduʼyáá rí ndayóoʼ mixtambáñuun mu majmañún ajngáa ndrígúlú. O mbáa ma̱ndoo mumbáñún mu muxkamaa organización rí mambáñun muxkamaa mbá ñajunʼ o mbá guʼwá náa makuwá. Xúgíʼ rúʼko̱ ma̱ndoo mambáñun wéñuʼ a̱ngiu̱lú (Prov. 3:27).\n18. Xú káʼnii májánʼ xkri̱da ma̱ndoo mbuyaridáá bi̱ naguwáʼ náa i̱mba̱ xuajen rá.\n18 Xúʼko̱ má bi̱ naguwáʼ gíʼmaa muni mbá tsiakii mu maguʼwún xóo kuwa xa̱bu̱ náa kuwa xúgi̱. Ma̱ndoo mbuyaridáá xkri̱da májánʼ rí niniñuʼ Rut. Timbá, ikhaa nisngájma gamajkhu náa rí nuni xa̱bu̱ náa ni̱jkha̱ gáxtáa. Xú káʼnii rá. Índo̱ ninda̱ʼa̱ rí muniñaʼ maguxi̱i̱ ganitsu náa mbaaʼ (Rut 2:7). Táʼyoo rí asndu xóo ragíʼdoo numuu xtángoo rúʼko̱ ni tandxa̱ʼóo edxu̱u̱ rí eʼwíínʼ kaʼñún mumbayíí. Raga̱jma̱, ikhaa nixnáa núma̱aʼ numuu rí nini̱i̱ rí májánʼ (Rut 2:13). Á mu bi̱ naguwáʼ nduyaridáá rí niʼni Rut, mbáa xúʼko̱ gáʼnii rí a̱ngiu̱lú mbuyamajkún ga̱jma̱a̱ eʼwíínʼ xa̱bu̱ bi̱ kuwa náa xuajen nuxi̱ʼ rúʼko̱.\n19. Ndíjkha rí gíʼmaa mumbañún bi̱ naguwáʼ i̱mba̱ níʼkhá mu makuwá tsímáá rá.\n19 Nadxulú wéñuʼ rí Jeobá naʼniún rí májánʼ xúgínʼ xa̱bu̱ ga̱jma̱a̱ naniñúnʼ mudxawíín ajngáa rí májánʼ rí na̱ʼkha̱ náa Biblia. Mbaʼin bi̱ naguwáʼ náa i̱mba̱ xuajen na̱nguá xóo munigajmaa Biblia o magún reunión náa xuajñún. Mú rí xúgi̱ nandoo nagún náa nagimbáanʼ, gíʼmaa mumbáñuun mu xakumún dí rakáʼñún makuwá gajmiúlú. Mbáa na̱nguá guáʼdáá wéñuʼ mbújkha̱a̱ o na̱nguá xóo mumbáñuun wéñuʼ. Mú á mu nuʼniu̱u̱n rí májánʼ, mbuʼyaridáá xkridoo Jeobá rí ikhaa nandoo kaʼyulú. Ikha jngó, guʼyaridáá má xúʼko̱ xkridoo Jeobá ga̱jma̱a̱ guʼni xúgíʼ rí gándoo mu mundriʼguíin májánʼ bi̱ naguwáʼ náa i̱mba̱ xuajen (Efes. 5:1, 2).\n^  (kutriga̱ 1): Nixtiʼkhu̱u̱ mbiʼñún.\n^ párr. 4 Éxodo 23:9: “Ga̱jma̱a̱ ragíʼmaa matani gínáa xa̱bu̱ bi̱ na̱ʼkha̱ i̱mba̱ níʼkhá, numuu rí ikháánʼ natayáá rí eyoo gáʼthúu̱n manindxa̱ʼ mbáa xa̱bu̱ na̱ʼkháá, numuu rí ikháanʼ nini̱ndxa̱la xa̱bu̱ naguwáʼ náa ku̱ba̱ʼ ndrígóo Egipto”.\n^ párr. 9 1 Pedro 1:22: “Rí xúgi̱ rí nini kaʼwumijnála numuu rí ninimbala náa rí gajkhun ga̱jma̱a̱ rí nandala kuyamíjna̱ gajkhun, ga̱jma̱a̱ gaʼndala kuyamíjna̱ ga̱jma̱a̱ xúgíʼ a̱jkia̱la”.\n^ párr. 10 Rut 2:15, 16: “Ikhú nitu̱xu̱u̱ mu maʼga̱ gáguxi̱i̱ rí nijuiʼdu. Rí xúgi̱ Boaz naʼthúún xa̱bi̱i̱, ga̱jma̱a̱ niʼthí: “Guniʼñáanʼ maguxi̱i̱ náa rí nirujtu, ga̱jma̱a̱ ragíʼmaa munigajmáála. Ga̱jma̱a̱ gíʼmaa muniʼñáʼ tikhu iña náa mámbá xtáʼdu̱u̱, ga̱jma̱a̱ gíʼmaa muniʼñáʼ mu ikhaa maguxi̱i̱, ga̱jma̱a̱ ragíʼmaa muriyíí”.”\n^ párr. 13 Filipenses 2:3, 4: “Xúni̱ nimbá rí maʼni mugiʼdala o rí nuni mbaʼumíjna̱la, gani̱ndxa̱la xa̱bu̱ gua̱ba̱ʼ gu̱ya̱a̱ rí eʼwíínʼ itháan guáʼdáá numún ki xóo ikháanʼla, xaxmiéjuanla kuyamíjna̱ i̱ndó ga̱jma̱a̱ numala ikháanʼ, ma̱ngaa gíʼmaa maxmiéjuanla kuñu̱u̱n eʼwíínʼ”.\n^ párr. 15 Romanos 15:7: “Ikha jngó, gundrígumíjná májánʼ, xó má Cristo ma̱ngaa nigruiguáanʼ májánʼ, mu muxna̱a̱ gloria Dios”.\nBi̱ naguaʼnu: Ni̱ndxu̱ún xa̱bu̱ bi̱ tseniʼnuʼ. Náa artículo rígi̱ nuxná mbiʼñún bi̱ naguaʼnu o bi̱ naguwáʼ i̱mba̱ níʼkhá o bi̱ naguwáʼ náa i̱mba̱ xuajen.\nMbuyáaʼ: Nandoo gáʼthúu̱n muraxi̱i̱ tsígáʼ rí niniñaaʼ xa̱bu̱ náa mbaaʼ. Xó má xtángoo ndrígóo Dios, bi̱ israelitas xándoo muraxi̱i̱ xúgíʼ dí rígá náa rawunʼ mbañúúnʼ ni muraxi̱i̱ xúgíʼ aceitunas o uvas. Rígi̱ naniñúnʼ rí xa̱bu̱ gíníi xóo bi̱ naguwáʼ i̱mba̱ níʼkhá, e̱jín xuáʼa̱ ga̱jma̱a̱ gu̱ʼú xuáʼa̱ ma̱ndoo muraxi̱i̱ rí mu̱phu̱.


Bisóodi bizęęs dį́įʼii éí Naaldlooshii Bikéshgaan Dahólónígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Phacochoerus" deiłníigo dayózhí. Bisóodi bizęęs dį́įʼii éí naaki ałʼąą átʼé.\nBisóodi bizęęs dį́įʼii éí 3–5di adéesʼeez[?] áníłnééz áádóó éí 110–330 dahidídloʼ áníłdáás. Bitsʼíís éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ. Bikąʼígíí éí baʼáádígíí yilááh áníłtso; bikąʼígíí dóó baʼáádígíí éí tʼáá áła bideeʼ (biwooʼ) shiyishí hólǫ́.


Tsékʼi dǫ́ʼiiyiyiitsahí - Wikiibíídiiya\nTsékʼi dǫ́ʼiiyiyiitsahí yishtłizhígíí\nTsiikʼi Déíbaalí Bikéyahdę́ę́ʼ tsékʼi dǫ́ʼiiyiyiitsahí\nTsékʼi dǫ́ʼiiyiyiitsahí binághah łigaaígíí\nTsékʼi dǫ́ʼiiyiyiitsahí łizhinígíí\nTsékʼi dǫ́ʼiiyiyiitsahí bitsiitʼáád halzhinígíí\nTsékʼi dǫ́ʼiiyiyiitsahí łizhin dóó łigaaígíí\nTsékʼi dǫ́ʼiiyiyiitsahí bitseeʼ łizhinígíí\nÁsáí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tsékʼi dǫ́ʼiiyiyiitsahí\nTsékʼi dǫ́ʼiiyiyiitsahí bitseeʼ yishtłizhígíí\nTsékʼi dǫ́ʼiideiyiitsahí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí tó wónaanídi tʼéiyá hólǫ́ (tʼáá hazhóʼó Nahatʼeʼiitsoh Bikéyah, ńléidi éí ádaadin). Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Oenanthe" deiłníigo deiyózhí. Tsékʼi dǫ́ʼiideiyiitsahí éí 28 ałʼąą ádaatʼé.\nDíí tsídii éí 5–7di asdzoh[?] ádaníłtso, áádóó éí chʼosh yázhí deildeeł.


Náátsʼózídę́ę́ʼ chʼał dichʼízhí dibéłchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nNáátsʼózídę́ę́ʼ chʼał dichʼízhí dibéłchíʼígíí\nNáátsʼózídę́ę́ʼ chʼał dichʼízhí dibéłchíʼígíí éí tsinlátah chʼał dóó bikʼéí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdi dóó Haʼaʼaahjí Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Bufo gargarizans" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 2–4di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; binááʼ éí diłhiłgo łitso.\nNáátsʼózídę́ę́ʼ chʼał dichʼízhí dibéłchíʼígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.


Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ tsídiidaashiyishí bitsiiʼ halzhinígíí - Wikiibíídiiya\nMagí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ tsídiidaashiyishí bitsiiʼ halzhinígíí\nMagí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ tsídiidaashiyishí bitsiiʼ halzhinígíí éí tsídii deílʼésígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Threskiornis bernieri" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 30–35di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łigai; bitsiiʼ dóó bikʼos éí halzhin; binághah éí halzhin dóó dootłʼizhgo disxǫs.\nMagí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ tsídiidaashiyishí bitsiiʼ halzhinígíí éí chʼosh deildeeł, dóó naʼashǫ́ʼii dóó chʼał deilghał.


Shádiʼááhdę́ę́ʼ tsintaalzhahii biwos łigaaígíí - Wikiibíídiiya\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tsintaalzhahii biwos łigaaígíí\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bitsiitsʼiin Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Tsídii Tsídii ndaatʼáʼii Yótʼáahdi tsídii Tsídii tsídígíí Shádiʼááhdę́ę́ʼ tsídii ndaashchʼąąʼígíí dóó bikʼéí Yaadaałgaii dóó bikʼéí Shádiʼááhdę́ę́ʼ tsintaalzhahii\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tsintaalzhahii biwos łigaaígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Lanio versicolor" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 6–7di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łitso; bitsiiʼ dóó bitʼaʼ éí łizhin; biwos éí łigai; bidaaʼ éí diłhił.\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tsintaalzhahii biwos łigaaígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Deeteel biyaʼ - Wikiibíídiiya\nDeeteel biyaʼ éí yaaʼ bikágí ntłʼizígíí dah yikahjí atah yisdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Dermacentor albipictus" deiłníigo dayózhí. Deeteel biyaʼ éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó tʼéiyá hólǫ́.\nDíí yaaʼ éí bijáád tseebíí. Bitsʼíís éí nímaz dóó tʼóó bíyó nteel; adóó éí diłhiłgo łichííʼ. Bijáád éí doo danineez da. Deeteel bidił éí bichʼiyąʼ.


Haltsooítah naalʼeełí ánínígíí - Wikiibíídiiya\nHaltsooítah naalʼeełí ánínígíí éí táłkááʼ naalʼeełí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Dendrocygna eytoni" deiłníigo dayózhí.\nDíí naalʼeełí éí 16–23di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bitʼaʼ éí dinilzhin dóó kʼídzígai; bitsiitsʼiin éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bidaaʼ éí łizhin.\nHaltsooítah naalʼeełí ánínígíí éí tłʼoh dóó chʼil binááʼ dóó azeeʼ yiyą́ą łeh; chʼosh dóó wóʼałtaasʼéí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


2Ti 2 | `AWB | STEP | Tímótio, are nénahni úkurone. Are Sísa Karáhéne ani míahnana wega arensabé arutaboiréna séhréh atéhnsábé págege aní míahno.\nSísane arambehri sehgieyabe pabeqme ehwéhtáróe.\n1 Tímótio, are nénahni úkurone. Are Sísa Karáhéne ani míahnana wega arensabé arutaboiréna séhréh atéhnsábé págege aní míahno. 2 Áhnte kegá míarotaq are áwáhnorurauge. Manikáne ehweh kawerue sehgiera mó ke síwáhnororaho ke síwáhnorúno.\n3 Págege sontíá ánínká éréyabe íre áhreire. Mina inserah arega Sísa Karáhéne arambehri miraónayabé áwíoqnehrataqmé íre áhreia peh kawerue mira aruqarurúno. 4 Sóntía anínká wene kíápéténine arambehri kawerue mirainieéna wenawahpeqte árámbéhrí moq íre miraire. Írakaumo. Kíápéténiga kaweróne atankeheéna kawerue arambehrire.\n5 Árésísiéna pehbeheráh poki anínká ápeq pehipi íre meyéhre. Árésísi sansá tábúsoqme sehgí ánínká kiotaikínaraq ápeq meyéhre.\n6 Wahba só uqmarera náwe soráhwe. Ménsámehnsá nera kahnaraq abobiah taebewe arambehrii anínká ebeq koawaq miankéhe.\n7 Mah pabéqmé éhwéhtáró iwíáhue iro. Itene Wahnahnka tábúsoqme iwíáh atahnaraq moke ahtebankehe.\nÁwíoqnehrataq Sísane sánsá sehgioneheqmúne ú ehwehne.\n8 Kaweq ehwéh teawátáume ahreraq matiahno. Teawátáu ehwéhmé Sísa Karáhéwé Tébítine anahwa míowe. We wehukení ména pukéna mó oga úkúwe. 9 Mah kawéq éhwéh teri terinuraunsabé níwíoqnéra ahbabáq ani tahnsa séniraté táhrarera meniqmera karábúsiipéq móíntówe. Karábúsiipéq móintera Manikáne ehweh íre saiqnaruahráhowe.\n10 Níwíoqnéyabewé, karábúsiipéq méyabewé, séniraté táhrareyabewé, minawarinsábé íre áhreuge. Manikánka omaq sitéh kégá Sísa Karáhénsabe aiq pútare atera oga mérapeq awaq miageheéna mi ke séhréh aritanauge. Sega wene kaweq matábúrápéq pokue mitaq ahriahri weba mía míaigeheéna séhréh aritanauge. 11 Teawéna ehwéh peh aiq pútaq ehwéhnéna mahraréna,\nWe pukútaq ite moq pukowane. Minayabe wereq oga mía míaoneheqmúne. 12 Áwíoqnehrataq wene sánsá ambubu atiáhnaraqmé wereq moráráq wahnahnoneheqmúne. Áwíoqnehrataq wensabé ahqáho atáhnaraq mókake wega itensabé moq ahqáho aitanawire. 13 Wene sánsá sehgioneheqmúne íwíáho kegá íre mirairataq Manikánka mirainauge urai ehwéh sehginawire. Wene sánsá íre anteruahráhire. Írakaumo. Íre anteruahráhi puana sehginawire ire.\nManikáne arambehri tauntahunue miraúno teawu ehwéhne.\n14 Mah ehwéh ahreraq sito. Manikánka tagaríéhtáq pehgáriq naneqsabé íre ehwehoro terio. Pehgáriq naneqsabé ehwehonka íre séhréh aritahráhire. Írakaumo. Íre séhréh aritasa peh íráh ké ahbabáq arítéhre.\n15 Manikánka arensabé kaweróne atankéhboq wene arambehri kawerue miraúno. Mirainaraq arerene arambehriyabé íre ayehitáhnah peh Manikáne ehweh kawerue ahtebé tábúsoqme síwáhnorinkehe. 16 Íre Manikáne iwíáh peh wehukene iwíáh ehwehmé, abehq múguwahgu ehwéhmé pehragáhno. Abehq múguwahgu ehwéh íráh kéwé mi ehwéhnká íre kaweq iwíáh aritéhrara Manikáne sansá sinehepeq súáhwe.\n17 Náonka wehukeníné anonka íre kaweratéhrana anotah naonkákáq míéhre. Mina inserah abehq éhwéhnká wehukeníné iwíáh íre kaweraruanawire. Mina tahnsa abehq éhwéh iraréya aníté Íménéúsireq Pírétúsireq míehye. 18 Sega aiq pútaq ehwéh suera péhe éhwéh mahraréra, Ite pukérapeq iriwe oga úkuraunayabé mókake mó íre irigonehe óye. Sene ehwehnka táhmaro íráh kéné iwíáh íre kaweraritehye.\n19 Anotah ebáhnabaga íre kúrugúruia peh págegeue kagainserah Manikánka miraú naneq áwahewé peh págegeue kagaire. Manikáne ehwehnka mahraréna,\nItene Wahnahnka moke wene animárí tagaríéhre ire.\nItene Wahnah tagarione irare keo, ahbabáq pehragéq peh kaweqtaq mía míaoro ire.\n20 Anotah nahtápéq áhnte kunúbáwárínkákáq antehyamárínkákáq kéhre. Mó antéhyámárímé áhnte moné tahnsa antéhyámáríne. Mó antéhyámárímé peh awankátate miraia ántéhyámáríne. Mó antéhyámárímé peh marakórate miraia ántéhyámáríne. Abehq árámbéhríéyabewé íroke antéhyámé awehrare. Kaweq arámbéhríéyabewé peh morá kaweq antéhyá ábérehre. 21 Wehukenínká íre kaweq sansá suena kaweqtaq mía míaéna we kaweq antéhyá tahnsanire. We aiq pútaq Manikáne ani ména itene Wahnahne arambehriire. Wega moke kaweq arámbéhrí miraorahire.\n22 Ahrari abarié iwíáh kahnahwe mi iwíáh sue móbeq míahno. Peh kaweqtaq méwé, aiq pútaq ehwéh ambubu atawéwé, mó keyábé arutaboiréwé, aru ukiqme méwé, mah sansámárí sehgio. Sirupipeq ahbabáq íre kéh kégá mi sansámárí miraigehe. Sega itene Wahnahnsabé áhrabue mahraréra, Séhréh aito éra mi sansámárí miraigehe.\n23 Abehq múguwahgu ehwéhmé pehragáhno. Are tagariahnawe múguwahgu ehwéhmé tobehorahi naneq mire. 24 Itene Wahnahne arambehri ani teawe, Íre ehwehúno. Írakaumo. Peh mó ke míéhrarabeq áyáteh sansá sue uwaresa ání mé kawerue síwáhnorúno ato.\n25 Wene ehwehnsabé íre kowe atáh ké pehwehrue mónkakáq síwáhnorínana Manikánka séhréh aritahnara sene ahbabáq sansa suera aiq pútaq ehwéh iragéhe. 26 Wene arambehri miraigeheéna owainawanka ahbabáq ke saiqnaríéhre. Saiqnaríéhrara aiq pútaq ehwéh íréhrataq sega tábúsoqme iwíáhéra owainawane ahbabáq sansa suera kaweqtaq míagehe.


Dił deidláanii - Wikiibíídiiya\nDił deidláanii éí jaaʼabaní dóó jaaʼniłtsʼílí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dóó Shádiʼááhjí Naakaii Bikéyahdi dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Desmodontinae" deiłníigo deiyózhí. Dił deidláanii éí tááʼ ałʼąą ádaatʼé.\nDíí jaaʼabaní bitʼaʼ éí 8–10di asdzoh[?] áníłnééz; bitsʼíís éí 2–4di asdzoh áníłnéez łeh.\nDił deidláanii éí tsídii dóó hazéí bidił deidlą́.


Gronalyn 2014. április 30. 2:41\nwow de jóó!\nAloha 2014. április 30. 9:50\nNagyon tetszik nekem is !:-)


Tábąąh naʼashǫ́ʼii dootłʼizhígíí - Wikiibíídiiya\nTábąąh naʼashǫ́ʼii dootłʼizhígíí\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bitsiitsʼiin Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Naaldlooshii dadichʼízhii Ndaaʼnaʼii Naʼashǫ́ʼii Tó wónaanídę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii ndaashchʼąąʼígíí dóó bikʼéí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii dóó bikʼéí Tábąąh naʼashǫ́ʼii\nTábąąh naʼashǫ́ʼii dootłʼizhígíí éí naʼashǫ́ʼii ndaashchʼąąʼígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Physignathus cocincinus" deiłníigo dayózhí.\nDíí naʼashǫ́ʼii éí 30–40di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh łeh; bitseeʼ éí nineez dóó diłhiłgo noodǫ́ǫ́z; binááʼ éí diłhił.\nTábąąh naʼashǫ́ʼii dootłʼizhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.


Halgaiitah dǫ́ʼiiyiyiitsahí yázhí - Wikiibíídiiya\nHalgaiitah dǫ́ʼiiyiyiitsahí yázhí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Muscisaxicola fluviatilis" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 5–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitʼaʼ dóó bitseeʼ dóó bitsiitʼáád éí dinilzhin; bizééʼ dóó bitéél éí dinilgai; bidaaʼ éí diłhił.\nHalgaiitah dǫ́ʼiiyiyiitsahí yázhí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼil binááʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Chʼíshiibeezhii bitsiitʼáád łitsooígíí - Wikiibíídiiya\nChʼíshiibeezhii bitsiitʼáád łitsooígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Melanochlora sultanea" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 5–7di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin; bitsiitʼáád dóó bitłʼaaʼ éí łitso; bidaaʼ éí łizhin.\nChʼíshiibeezhii bitsiitʼáád łitsooígíí éí chʼil binááʼ yildeeł; naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł ałdóʼ.


Móʼmoʼii bitsiitʼáád dibéłchíʼí - Wikiibíídiiya\nMóʼmoʼii bitsiitʼáád dibéłchíʼí\nMóʼmoʼii bitsiitʼáád dibéłchíʼí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Bikéyahdi dóó kéyah dah siʼánígíí beʼałníiʼdi hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Momotus mexicanus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 10–12di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diniltso; binákʼee éí yágo dootłʼzih; bitsiitʼáád éí dibéłchíʼí; binághah éí yishtłizhgo dootłʼizh; bitseeʼ éí dootłʼizhii; bidaaʼ éí łizhin.\nMóʼmoʼii bitsiitʼáád dibéłchíʼí éí chʼał dóó naʼashǫ́ʼii yázhí deilghał; tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Tsá Kitánistohtohkoikiihpa Jesus Otsiʼnssíni? (John 3:16)\nTsá Niitáyisstsiiwatawa Iihtsipáítapiiyoʼpa?\nTakáá Ámohka Niʼtsítapiwa Iihtsipáítapiiyoʼpa?\nTsá Nóóhkanistsiiwa Ipáítapiiyssini Anníhka Matsowáʼpiʼnssimaani?\nTsá Ohtsíístapanistaʼpiiwa Otsísstsiiwatahsaawa Makáʼpatoʼsiwa?\nÓmahkoʼkakoyiwa—Takáá Iiyísstsiiyiwa? Takáá Máátsísstsiiyiwa?\nTsá Áakanistohtsíístapohkokakioʼpa Anníhka Ómahkoʼkakoyiwa?\nTakáá Ámohka Jesus?\nTsá Kitánistohtohkoikiihpa Jesus Otsiʼnssíni?\nTsá Anistsíísi Áakitoʼtstsiiwa Anníhka Matsowáʼpiʼnssimaani?\nTsá Áakanistohtsíístapssokopiiyaawa Íssoohtsika Ámoksska Óóhkáyisstsiiwatsiiksi Iihtsipáítapiiyoʼpa?\nTsá Áakánistohkottohtsiʼtaamipaitapiiyaawa Kitsítapíímiksi?\nÁaksstsinaiʼkioʼpa Ááhkohtsitáyaahsiʼtakssi Iihtsipáítapiiyoʼpa?\nTsá Kitáakánistssksinimaʼtstohkiihpa Kitááhkssayiponiksoʼkowammahsi Jehovah?\nNoohkáyisstsiiwatsis Iihtsipáítapiiyoʼpa Kitáakitomaanistáípapitapiiyi\nIITOKSTÓÓT Abbey Abua Abui Achi Acholi Afrikaans Aja Akateko Albanian Albanian Sign Language Alur American Sign Language Amharic Amuzgo (Guerrero) Angolan Sign Language Arabic Arabic (Morocco) Arabic (Tunisia) Argentinean Sign Language Arhuaco Armenian Assamese Assyrian Attié Aukan Australian Sign Language Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Balinese Banjar Baoule Basque Bassa (Cameroon) Bassa (Liberia) Batak (Karo) Batak (Simalungun) Batak (Toba) Belize Kriol Bengali Biak Bicol Bislama Bissau Guinean Creole Bolivian Sign Language Bosnian Boulou Brazilian Sign Language British Sign Language Bulgarian Bulgarian Sign Language Bushi Cakchiquel (Western) Cambodian Catalan Cebuano Central Alaskan Yupik Changana (Mozambique) Chavacano Chichewa Chiga Chilean Sign Language Chinantec (Ojitlan) Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Chitonga (Malawi) Chitonga (Zimbabwe) Chiyao Chokwe Chol Chontal (Tabasco) Chopi Chuabo Chuj Cibemba Cinamwanga Cinyanja Colombian Sign Language Comorian (Ngazidja) Congolese Sign Language Costa Rican Sign Language Cree Plains (Roman) Croatian Cuban Sign Language Curripaco Czech Czech Sign Language Dagaare Dagbani Dakota Damara Dangme Danish Danish Sign Language Dayak Ahe Dayak Ngaju Dayak Tomun Diola Douala Dusun Dutch Dutch Sign Language Ecuadorian Sign Language Edo Efik Emberá (Northern) Emberá (Catío) English Esan Estonian Estonian Sign Language Fang Fante Faroese Fijian Filipino Sign Language Finnish Finnish Sign Language Fon French French Sign Language Frisian Fulfulde (Cameroon) Futuna (East) Ga Galician Garifuna Georgian German German Sign Language Ghanaian Sign Language Gitonga Greek Greek Sign Language Greenlandic Guadeloupean Creole Guahibo Guambiano Guarani Guarani (Bolivia) Guatemalan Sign Language Guerze Guianese Creole Gujarati Guéré Haitian Creole Hausa Havu Hawu Hehe Herero Hiligaynon Hindi Hmong (White) Honduras Sign Language Huave Huichol Hungarian Hungarian Sign Language Hunsrik Iaai Iban Ibanag Icelandic Igbo Iloko Indian Sign Language Indonesian Indonesian Sign Language Inga Irish Isoko Italian Italian Sign Language Iu Mien Ixil Jamaican Sign Language Japanese Japanese Sign Language Javanese Javanese (Eastern) Jula Kabuverdianu Kabyle Kachin Kannada Karen (S'gaw) Kei Kekchi Khana Khasi Kikaonde Kikongo Kiluba Kinyarwanda Kipende Kirghiz Kiribati Kirundi Kisi Kisii Kongo Konkani (Devanagari) Konkani (Roman) Korean Korean Sign Language Kpelle Krio Kuhane (Subiya) Kurdish Sorani Kwanyama Lambya Latgalian Latvian Latvian Sign Language Lenje Lhukonzo Lingala Lithuanian Lithuanian Sign Language Loma Lomwe Lovari Low German Luganda Luo Luvale Macedonian Macua Madura Mahorian (Roman) Makaa Malagasy Malawi Sign Language Malay Malayalam Malaysian Sign Language Mam Mamasa Mambwe-Lungu Manado Malay Mandinka Mandjak Mangareva Maninkakan (Eastern) Manipuri Manipuri (Roman) Mapudungun Marathi Marquesian (Hiva Oa) Marquesian (Nuku Hiva) Marshallese Mauritian Creole Maya (Mopán) Mayangna Mayo Mazahua Mazatec (Huautla) Medumba Mende Mentawai Mexican Sign Language Mingrelian Miskito Mixtec (Guerrero) Mixtec (Tlaxiaco) Mizo Mnong (Central) Mongolian Moore Mozambican Sign Language Myanmar Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Northern Puebla) Nama Navajo Ndau Ndebele (Zimbabwe) Ndonga Nengone New Zealand Sign Language Ngabere Ngangela Ngiemboon Ngigua (San Marcos Tlacoyalco) Nias Nicaraguan Sign Language Nigerian Pidgin Niuean Nivaclé Norwegian Numèè (Kwenyii) Nyaneka Nyungwe Nzema Obolo Odia Okpe Oromo Otomi (Mezquital Valley) Otomi (State of Mexico) Paama Pamona Panamanian Sign Language Pangasinan Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Paraguayan Sign Language Pashto Pehuenche Pennsylvania German Persian Peruvian Sign Language Piaroa Pidgin (Cameroon) Pilagá Polish Polish Sign Language Popti' Portuguese Portuguese Sign Language Pular Punjabi Punjabi (Shahmukhi) Páez Quebec Sign Language Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Bolivia) Quechua (Cuzco) Quichua (Cañar) Quichua (Chibuleo) Quichua (Chimborazo) Quichua (Imbabura) Quichua (Pastaza) Quichua (Salasaca) Quichua (Tena) Rarotongan Romanian Romanian Sign Language Romany (Argentina) Romany (Macedonia) Romany (Macedonia) Cyrillic Romany (Northern Greece) Romany (Romania) Romany (Southern Greece) Rungus Russian Russian Sign Language Rutoro Réunion Creole Saluan Salvadoran Sign Language Samoan Sangir Sango Saramaccan Sarnami Scottish Gaelic Sehwi Sena Sepedi Serbian Serbian (Roman) Setswana Seychelles Creole Shona Shuar Siksikáíitsi'powahsini Silozi Sinhala Slovak Slovak Sign Language Slovenian Solomon Islands Pidgin Somali Spanish Sranantongo Sunda Swahili Swahili (Congo) Swati Swedish Sylheti (Bengali) Tahitian Tajiki Talian Tamil Tandroy Tarahumara (Central) Tarascan Tatar Tetun Belu Tetun Dili Thai Thai Sign Language Tigrinya Tiv Tojolabal Tongan Toraja Totonac Toupouri Tsonga Turkish Turkmen Tuvaluan Twi Tyrewuju Tzeltal Tzotzil Tzutujil Ugandan Sign Language Ukrainian Umbundu Urdu Urhobo Uruguayan Sign Language Uzbek Uzbek (Roman) Valencian Venda Venezuelan Sign Language Vezo Vietnamese Voru Wallisian Warao Wayuunaiki Welsh Wolaita Xhosa Yacouba Yaqui Yemba Yoruba Yukpa Zambian Sign Language Zapotec (Guevea) Zapotec (Lachiguiri) Zapotec (Villa Alta) Zimbabwe Sign Language Zulu\nJesus iihtsíʼniwa ááhkitohkottomaanistaipaitapiiyoʼsi. John 3:16\nOhtsóókskaiksistsikoyi Jesus otsitáóhkaʼpsspi, ámoksska aakííksi otánistsitoʼtoohsoaayi otsitáakihtsaahpi akáísainakoyiima. Jehovah ohtssksípaitapiiyáttsiyiiwa Jesus iʼnssíni.\nMáátsiistapisamowa Jesus otáíssksinimáʼtsaiksi iitsínoyiiyaawa Jesus.\nJehovah niitánistssksípaitapiiyattsiyiiwa Jesus ááhkanistaʼpsssi sskonátaʼpssiwa, ááhkssáwonawaiʼnssi naatoyítapiwa. Jesus otáíssksinimáʼtsaiksi iitsínoyiiyaawa otómatapsspomóohsi.\nTsá áakanistohtsaʼkinoohsattsspa pahtsáʼpssini?—Romans 6:23.\nJesus iitapikáyinnima ááhkohkottomaanistaipaitapiiyoʼsi.—Romans 5:21.\nÁʼpistotookiwa íssksipáítapiiyattsiyiiwa Jesus ki iitsitsípoʼtoyiiwa ááhkohkínniinaawaʼsatooʼsi Iihtsipáítapiiyoʼpa Otokákihtsimaani. Daniel 7:13, 14\nJesus omátskahtooma otsipáítapiiyssini ááhkohtsitssaipiaahsi matápii ááhkitssawattaiʼnssi. (Matthew 20:28) Iihtsipáítapiiyoʼpa ííhtohkottohkokkiwa omaanistáípaitapiiyssini, ohkóyi otsiʼnssíni.\nJehovah iitsípoʼtoyiiwa ohkóyi Jesus ááhkohkínniinaawaʼsiwa ááhkitáókakihtsimatooʼsi annó ksááhkoyi. Jesus áakáóhpokokákihtsimaamiiwa ámoksska íssksipáítapiiyattsaiksi áómaiʼtakiiksi matápii áaksspomóoyaawa sspóóhtsi niitsíítapiyaawa 144,000. Jesus ki ámoksska 144,000 áakohtoʼtáíkamoʼtokakihtsimaayaawa sspóóhtsi—niitsínihkatooʼpa Iihtsipáítapiiyoʼpa Otokákihtsimaani.—Revelation 14:1-3.\nIihtsipáítapiiyoʼpa Otokákihtsimaani áakanatsístotsimi annó ksááhkoyi áakiitanistsinaattsiwa matsowáʼpiʼnssimaani. Máátáakattsitstsiiʼpa áwahkáóótsiiyssini, áísaommitsskaʼsiiksi, íkimmataʼpssiiksi, ki áíponiaakiiksi, matápii áaksstámiitapiʼtaamaʼpaissiyaawa.—Psalm 145:16.\nIihtsipáítapiiyoʼpa Otokákihtsimaani, tsá áakanistohtsíístapssokaʼpiiwa annó ksááhkoyi?—Psalm 72.\nÁaksstamáwaatsimoyihkaoʼpa ááhkonoʼtstsissi Iihtsipáítapiiyoʼpa Otokákihtsimaani.—Matthew 6:10.\nNOOHKÁYISSTSIIWATSIS IIHTSIPÁÍTAPIIYOʼPA KITÁAKITOMAANISTÁÍPAITAPIIYI\nOmaanistáíssksinit Jesus Otsí’nssini


Akałii Bikéyahdę́ę́ʼ naʼazísí - Wikiibíídiiya\nAkałii Bikéyahdę́ę́ʼ naʼazísí éí Tsin Deigházhígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Akałii Bikéyahdi dóó Náhookǫsjí Naakaii Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Geomys personatus" deiłníigo dayózhí.\nDíí naaldlooshii éí 10–12di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá; bijaaʼ éí áłtsʼíísí; biwódiníbiní éí ntsxaa.\nAkałii Bikéyahdę́ę́ʼ naʼazísí éí chʼil bikétłʼóól dóó chąąshtʼezhii dóó hazaʼaleehtsoh yiłchozh łeh.


Chʼilátah wóláchííʼ yildeełí - Wikiibíídiiya\nChʼilátah wóláchííʼ yildeełí\nChʼilátah wóláchííʼ yildeełí éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah daasdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Amyciaea" deiłníigo deiyózhí. Chʼilátah wóláchííʼ yildeełí éí Binááʼádaałtsʼózíidi dóó Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi dahólǫ́; adóó éí 5 ałʼąą ádaatʼé.\nDíí naʼashjéʼii éí tʼáá díkwíí mm ádaníłtso łeh. Wóláchííʼ éí ndahalin. Chʼilátah hózhóón yikáaʼgi éí naháaztą́ą łeh. Wóláchííʼ dóó wólázhiní éí bichʼiyąʼ.