Hodíłchʼiltah naʼashǫ́ʼii bitsiiʼ dootłʼizhígíí - Wikiibíídiiya\nHodíłchʼiltah naʼashǫ́ʼii bitsiiʼ dootłʼizhígíí éí naʼashǫ́ʼii ndaashchʼąąʼígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi dóó Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Calotes mystaceus" deiłníigo dayózhí.\nDíí naʼashǫ́ʼii éí 8–15di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilbáago naashchʼąąʼ; bitsiiʼ éí dootłʼizh; bikʼiiz éí dah daalchíiʼ łeh; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.\nHodíłchʼiltah naʼashǫ́ʼii bitsiiʼ dootłʼizhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.


Níyol yiiʼ naatʼaʼí bitéél halzhinígíí - Wikiibíídiiya\nNíyol yiiʼ naatʼaʼí bitéél halzhinígíí\nNíyol yiiʼ naatʼaʼí bitéél halzhinígíí éí tónteel tsídii bínííʼtsohígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Tónteel bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Fregetta tropica" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 6–7di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo łibá; bitéél éí łizhin; bikʼiiz dóó bitłʼaakááʼ éí łigai.\nNíyol yiiʼ naatʼaʼí bitéél halzhinígíí éí łóóʼ yázhí deilghał dóó chʼosh bikágí dantłʼizí deildeeł.


Hodíłchʼiltah goditání - Wikiibíídiiya\nHodíłchʼiltah goditání éí tónteel dóó tábąąh tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Burhinus grallarius" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 22–24di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitłʼaaʼ dóó bizééʼ éí łigai; binááʼ éí łitso; bijáád éí nineez.\nHodíłchʼiltah goditání éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí deildeeł.


Tsintah níłtsą́ chʼał binághah yishtłizhígíí - Wikiibíídiiya\nTsintah níłtsą́ chʼał binághah yishtłizhígíí\nTsintah níłtsą́ chʼał binághah yishtłizhígíí éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Tónteel bikáaʼdi kéyah dah naaʼeełí léiʼ bikáaʼgi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Eleutherodactylus cubanus" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 0.4–0.5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bikʼiiz dóó bijáád éí dinilzhin; binááʼ éí diłhił.\nTsintah níłtsą́ chʼał binághah yishtłizhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yázhí yildeeł.


Atseełgaii - Wikiibíídiiya\nAtseełgaii éí atsáłchííʼ dóó bikʼéí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Naakaii Bikéyahdi dóó Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Geranoaetus albicaudatus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 17–24di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin; bitéél dóó bitseeʼ éí łigai; bidaaʼ éí diłhił.\nAtseełgaii éí naʼastsʼǫǫsí dóó łeeyiʼ bitiiní dóó naʼashǫ́ʼii haalzheehgo naatʼá.


(saad "Tó Honanídę́ę́ʼ náshdóí" hasínítą́ą́ʼ)\nDíí kweʼé naaltsoos bikáaʼgi saad shijaaʼígíí éí tó wónaanídę́ę́ʼ náshdóí yaa halneʼ dooleeł. Náshdóí łibáhígíí ałdóʼ baa yídíiłtah shį́į́.\nDahináanii → Naaldeehii→ Bidoh Dahólónígíí→ Bikʼiiz Naakiígíí→ Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí→ Bíígháán Dahólónígíí→ Biyaatsʼiin Dahólónígíí→ Bidił Daazdoígíí dóó Daʼałtʼoʼígíí→ Biishchʼid Dahólónígíí→ Náhookǫs biyaadi Hadahóólįįdígíí→ Bidił Daazdoígíí dóó Daʼalghałígíí→ Náshdóí Deinoolinígíí→ Náshdóí Ndahalinígíí→ Nashdóí Danilínígíí ↓\nNdaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhiikʼehjí "Lynx lynx" wolyéego náshdóí éí Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyah dóó Chʼah Diʼilii Bikéyah dóó Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyah beʼałníiʼdi hiná, áádóó éí tsintahgi dóó dziłtaʼgi dóó tłʼoh naazkaadgi naaghá. Mąʼiitsoh dóó niłchiis tʼóó ahayóigo naakaigi éí ádaadin łeh. Nááná éí tʼáá sahdii naagháa łeh, áádóó éí tłʼéeʼgo dóó abínígo tʼéiyá naaghá.\nNáshdóí bitsiiʼ éélkid\nDíí náshdóí éí yishtłʼizhgo naashchʼąąʼ dóó łizhingo łikizh; biteeldę́ę́ʼ éí łigai. Bitsʼíís éí 2.5–4.25di adéesʼeez[?] áníłtso; bitseeʼ éí 4–10di asdzoh[?] áníłnéez łeh; 18–84 dahidídloʼ áníłdáás.\nTó wónaanídę́ę́ʼ náshdóí éí alghałgo naaghá; gah dóó dįʼ dóó bįįh haalzheehgo naaghá.\n^ Burnie/Wilson. Animal. Dorling Kinderley. London, Tótaʼ Dineʼé Bikéyah: 2011./n.201 góneʼ\nNáshdóíłgaii łikizhígíí · Náshdóí kʼos bee naashchʼąąʼígíí · Náshdóítʼą́ʼí łikizhígíí · Náshdóí bijaałizhiní · Shádiʼááhdę́ę́ʼ náshdóí · Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ náshdóíłchííʼ\nHakʼaz náshdóí · Náshdóí łibáhígíí · Dibé Diníí Bikéyahdę́ę́ʼ náshdóí · Tó wónaanídę́ę́ʼ náshdóí\nNáshdóítsoh · Náshdóítsoh bitsiijįʼ daditłʼooígíí · Náshdóí dilwoʼí · Náshdóítsoh łikizhígíí (Shádiʼááhdę́ę́ʼígíí · Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼígíí) · Náshdóítsoh noodǫ́zígíí\nShádiʼááhdę́ę́ʼ náshdóí dóó mósí daʼałchinígíí\nNáshdóí łikizhígíí · Tłʼohtah náshdóí · Shádiʼááhdę́ę́ʼ tsétah mósí ałchinígíí\nNáátsʼózídę́ę́ʼ mósí daʼałchinígíí\nMósíłtsxooí ałchinígíí · Mósíłchíiʼii ałchinígíí\nTó wónaanídę́ę́ʼ mósí daʼałchinígíí\nNáátsʼózídę́ę́ʼ mósíłkizhii ałchinígíí · Naakaii Dootłʼizhii bimósí ałchinígíí · Mósí ałchiní bitsiiʼtʼąhígíí · Tábąąh mósí ałchiní · Chʼah Diʼilii Bikéyahdę́ę́ʼ mósí ałchinígíí


Níłtsą́ chʼał - Wikiibíídiiya\nShádiʼááhdę́ę́ʼ níłtsą́ chʼał łichíʼígíí\nTsintah níłtsą́ chʼał dinilzhinígíí\nTsintah níłtsą́ chʼał yishtłizhígíí\nNaakaii Bikéyahdę́ę́ʼ níłtsą́ chʼał diłhiłígíí\nNaakaii Bikéyahdę́ę́ʼ níłtsą́ chʼał dibéłchíʼígíí\nNaakaii Bikéyahdę́ę́ʼ níłtsą́ chʼał łizhinígíí\nNíłtsą́ chʼał éí tsinlátah chʼał dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Eleutherodactylidae" deiłníigo deiyózhí. Níłtsą́ chʼał éí 228 ałʼąą ádaatʼé.\nDíí chʼał éí 0.4–1di asdzoh[?] ádaníłtso, áádóó éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yázhí deildeeł ałdóʼ.


Chʼosh yoołgai bitsʼaʼí íiyisígíí - Wikiibíídiiya\nChʼosh yoołgai bitsʼaʼí íiyisígíí\nDíí kweʼé naaltsoos bikáaʼgi saad shijaaʼígíí éí chʼosh yoołgai bitsʼaʼí íiyisígíí yaa halneʼ dooleeł. Chʼosh yoołgai bitsʼaʼí dichʼízhígíí ałdóʼ baa yídíiłtah shį́į́.\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bíígháán Ádaadinígíí Chʼosh Bikágí Daalzhólígíí Bijáád Ádaadinígíí Chʼosh bitsʼaʼígíí Chʼosh bitsʼaʼí atʼaʼ ndahalinígíí\nChʼosh yoołgai bitsʼaʼí íiyisígíí éí Chʼosh Bikágí Daalzhólígíí dah yikahjí atah daasdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ostreidae" deiłníigo deiyózhí. Chʼosh yoołgai bitsʼaʼí íiyisígíí éí tónteel tʼáá ałtso biyiʼdi dahólǫ́.\nDíí chʼosh éí bitsʼaʼ diłhił dóó łigai łeh. Tsékʼi dóó tábąąhgi éí dahiná. Chʼosh doo yitʼíinii éí bichʼiyąʼ.\ntáłtłʼááhdę́ę́ʼ dóó tónteel biyiʼdę́ę́ʼ chʼiyáán\nŁóóʼ łigaií · Łóóʼ bitsįʼ dinilchíiʼii\nChʼosh bikágí ntłʼizí · Chʼoshtsoh bíláshgaantsohí · Táłtłʼááh chʼosh daadánígíí\nChʼosh bitsʼaʼ doolghasígíí · Chʼosh diichiłí bitsʼaʼígíí · Chʼosh yoołgai bitsʼaʼígíí


Shádiʼááhdę́ę́ʼ tsídii yáłtiʼítsoh bítááʼ halchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tsídii yáłtiʼítsoh bítááʼ halchíʼígíí éí tsídii yádaałtiʼí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Ałhidadiikʼą́ Dineʼé Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ara rubrogenys" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 22–24di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh; bítááʼ dóó biwos dóó bitłʼaaʼ éí halchííʼ; bidaaʼ éí łizhin dóó tʼóó bíyó ditą́ dóó shiyish.\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tsídii yáłtiʼítsoh bítááʼ halchíʼígíí éí chʼil binááʼ deildeeł dóó tsin bineestʼąʼ deiłchozh.\nTsídii yáłtiʼítsoh bítááʼ halchíʼígíí


Atʼąątah ayáásh bitsiitʼáád dibéłchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nAtʼąątah ayáásh bitsiitʼáád dibéłchíʼígíí\nAtʼąątah ayáásh bitsiitʼáád dibéłchíʼígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdi dóó Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Phylloscopus coronatus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 3–5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilbá; bitʼaʼ éí diłhiłgo łitso; binátsʼiin éí łigai; bitsiitʼáád éí dibéłchíʼí; bidaaʼ éí diłhił.\nAtʼąątah ayáásh bitsiitʼáád dibéłchíʼígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Dlǫ́ʼii łizhin dóó łitsooígíí - Wikiibíídiiya\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Bidił Daazdoígíí dóó Daʼałtʼoʼígíí Biishchʼid Dahólónígíí Náhookǫs biyaadi Hadahóólįįdígíí Bidił Daazdoígíí dóó Daʼalghałígíí Mąʼii Deinoolinígíí Dlǫ́ʼii Ndahalinígíí Nahashchʼidí dóó Dlǫ́ʼii Danilínígíí Tsintah Dlǫ́ʼii\nDlǫ́ʼii łizhin dóó łitsooígíí éí Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi kéyah naaznilígíí dóó [[Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łání]di hólǫ́; Náhookǫsjí Biʼééʼ Łigaii Bikéyah dóó Dziłgaiitsohtah, áadi éí naaghá ałdóʼ. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Martes flavigula" deiłníigo dayózhí.\nDíí naaldlooshii éí tsintah dóó hodíłchʼilgi naakai łeh, áádóó éí jį́įgo yikááʼ naakai łeh; nihookááʼ dóó tsinlátah naaldeeh. Deesdoigi dóó honeezílígi éí tʼóó ahayóigo dahólǫ́. Łaʼ bílaʼashdlaʼii éí díí dlǫ́ʼii bilį́į́ʼ ádeiłʼį́įhgo yaa ádahályą́.\nDíí dlǫ́ʼii éí bitsʼíís łitso dóó łigaigo naashchʼąąʼ, áádóó bikeeʼ dóó bitseeʼ daalzhin dóó diłhiłgo daalchííʼ. Bitsʼíís éí 19–28di asdzoh[?] áníłtso; bitseeʼ éí 14–18di asdzoh[?] áníłnééz; 2–11 dahidídloʼ áníłdáás.\nDlǫ́ʼii łizhin dóó łitsooígíí éí tsétah gah dóó naʼashǫ́ʼii dóó zéédzísgaii dóó bįįh yázhí haalzheehgo naaghá; tsin bineestʼąʼ dóó chʼil binááʼ yildeeł ałdóʼ.


Haltsooítaatʼagii diłhiłígíí - Wikiibíídiiya\nHaltsooítaatʼagii diłhiłígíí éí atsá dóó giní dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Gampsonyx swainsonii" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 8–9di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łigai; bitʼaʼ dóó binághah dóó bitseeʼ éí diłhiłgo łibá; bitsiitʼáád éí diłhił ałdóʼ; binákʼee éí halzhin; bítááʼ éí diniltso łeh; bikeeʼ éí łitso; binááʼ éí łichííʼ; bidaaʼ éí łizhin.\nHaltsooítaatʼagii diłhiłígíí éí naʼatsʼǫǫsí dóó łéʼétsoh dóó łeeyiʼ bitiiní haalzheehgo naatʼá.


Tsinyiʼ tsilhazésii - Wikiibíídiiya\nTsinyiʼ tsilhazésii éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Tónteel bikáaʼdi kéyah dah naaʼeełí léiʼ bikáaʼgi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Myiarchus nugator" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 6–8di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bizééʼ dóó bitéél éí dinilbá; bitłʼaaʼ éí diniltso; bidaaʼ éí diłhił.\nTsinyiʼ tsilhazésii éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼil binááʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Tłʼézhiiłtsʼózí - Wikiibíídiiya\nTłʼézhiiłtsʼózí éí tsʼíʼii dóó tséʼédǫ́ʼii dah yikahjí atah daasdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Vermileonidae" deiłníigo deiyózhí. Tłʼézhiiłtsʼózí éí nahasdzáán tʼáá siʼą́ą́ ńtʼę́ę́ʼ bikáaʼgi dahólǫ́ (tʼáá hazhóʼó Shádiʼááhjí kéyah yistinígíí); áádóó éí 80 ałʼąą ádaatʼé.\nTłʼézhiiłtsʼózí biyázhí éí łeeyiʼdi dahiná\nDíí chʼosh éí bitsʼíís dóó bijáád ádaałtsʼózí; áádóó éí łibá dóó yishtłizhgo ndaashchʼąąʼ łeh. Biyáázh éí aniłtʼániitsʼóóz biyázhí ndhahalingo łeeyiʼdi dahiná; chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.


Kin Hózhóní - Wikiibíídiiya\n(Kin Hóchxǫ́ʼí) *\nAlą́ąjįʼ dah Sidáhígíí: Milton Davidson\nAłkééʼ dah Sidáhígíí: Julia Ellison\nNaaltsoos Ííłʼíní: Deborah A. Nelson\nKin Hózhóní éí Diné Bikéyah bikáaʼdi áhootʼéego bił hazʼą́; Tʼiistsʼóóz Ńdeeshgizh Bił Hahoodzo biyiʼdi éí kin dah shijaaʼ. Tááʼ naaznilí bighan áadi siʼą́.\nKin Hózhóníidi 350 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́ (díí éí 2000góó yihah yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ).DÍNE WÓLTAʼ\nKin Hózhóní éí 35°25′19″ NHK dóó 108°59′38″ EʼE-gi bił hazʼą́. Kin Hózhóní éí tónteel bikááʼdóó deigo 6,260 adéesʼeez.GNIS\nKin Hózhóníidi tááʼ naaznilí biníłchʼi naaltsoos (Bilagáanakʼehjí)


Tsintah chʼałtʼą́ʼí dinilzhingo łikizhígíí - Wikiibíídiiya\nTsintah chʼałtʼą́ʼí dinilzhingo łikizhígíí éí tsinlátah chʼał dóó bikʼéí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Dendropsophus joannae" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 0.7–1.5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yihstłizhgo naashchʼąąʼ dóó dinilzhingo łikizh; binááʼ éí diłhiłgo łichííʼ.\nTsintah chʼałtʼą́ʼí dinilzhingo łikizhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.


Tééh łį́į́ʼ ntsaaígíí - Wikiibíídiiya\nTééh łį́į́ʼ ntsaaígíí éí Naaldlooshii Bikéshgaan Dahólónígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Dził Dah Gai Biyaagi Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Equus grevyi" deiłníigo dayózhí.\nDíí tééh łį́į́ʼ éí 5–6di adéesʼeez[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin dóó łigaigo noodǫ́ǫ́z; bitéél éí łigai.\nTééh łį́į́ʼ ntsaaígíí éí tłʼoh yiłchozh.


Ąąʼąʼii dootłʼizhí bitʼaʼ dibéłchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nĄąʼąʼii dootłʼizhí bitʼaʼ dibéłchíʼígíí\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bitsiitsʼiin Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Tsídii Tsídii ndaatʼáʼii Yótʼáahdi tsídii Tsídii tsídígíí Gáagii dóó Tsídii bitʼatah hózhóón dóó bikʼéí Gáagii dóó Joogii Ndahalinígíí Ąąʼąʼii dadootłʼizhígíí\nĄąʼąʼii dootłʼizhí bitʼaʼ dibéłchíʼígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Cissa jefferyi" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 7–8di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh; binákʼee éí halzhin; bitʼaʼ éí dibéłchíʼí; bidaaʼ éí łichííʼ.\nĄąʼąʼii dootłʼizhí bitʼaʼ dibéłchíʼígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł; dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ éí yiłchozh; chʼał dóó naʼashǫ́ʼii dóó naʼastsʼǫǫsí éí yilghał ałdóʼ.


Ásáí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ séí naaʼahóóhaiłbáhí - Wikiibíídiiya\nÁsáí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ séí naaʼahóóhaiłbáhí éí tązhii dóó naaʼahóóhai dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Ásáí Dineʼé Bikéyahdi dóó Náhookǫsjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ammoperdix heyi" deiłníigo dayózhí.\nDíí naaʼahóóhaiłbáhí éí bitsʼíís łibá; bikʼiiz éí łizhingo noodǫ́ǫ́z; bidaaʼ éí łitsxo. Bikąʼígíí éí biniitsįʼ dah dzilgai. Bitsʼíís éí 0.8–1 adéesʼeez[?] áníłtso.\nÁsáí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ séí naaʼahóóhaiłbáhí éí chʼil binááʼ dóó chʼosh yázhí deildeeł.


Tótsʼózí - Wikiibíídiiya\nTótsʼózí éí Hoozdo Hahoodzodi áhootʼéego bił hazʼą́; áádóó éí bílaʼashdlaʼii náóltahígíí biniiyé náhásdzo. Tsézhin Deezʼáhí Áłtsʼíísí Bił Hahoodzo biyiʼdi éí kin dah shijaaʼ. Dził Łigaii Náhookǫsjígo éí sinil.\nTótsʼózíidi 38 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́ (díí éí 2010góó yihah yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ).DÍNE WÓLTAʼ\nTótsʼózí éí 34°28′31″ NHK dóó 109°36′21″ EʼE-gi bił hazʼą́. Tótsʼózí éí tónteel bikááʼdóó deigo 5,942 adéesʼeez.GNIS\nTsin Bił Naalkʼidí\nTótsʼózí biníłchʼi naaltsoos (Bilagáanakʼehjí)


Akałii Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼiish diłhiłígíí - Wikiibíídiiya\nAkałii Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼiish diłhiłígíí\nAkałii Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼiish diłhiłígíí éí nihookááʼ tłʼiish dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Akałii Bikéyahdi dóó Náhookǫsjí Naakaii Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Drymarchon melanurus erebennus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tłʼiish éí 35–75di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí diłhiłgo naashchʼąąʼ; bibid dóó bitłʼaaʼ éí łigai.\nAkałii Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼiish diłhiłígíí éí naʼashǫ́ʼii dóó naʼatsʼǫǫsí dóó chʼał dóó tsídii yilghał.


Séigoʼ bitseeʼ áłtsʼózí ntsaaígíí - Wikiibíídiiya\nSéigoʼ bitseeʼ áłtsʼózí ntsaaígíí éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Mastigoproctus giganteus" deiłníigo dayózhí. Díí séigoʼ bitseeʼ áłtsʼózígíí éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́; Naakaii Bikéyahdi dóó Akałii Bikéyahdi éí tʼóó ahayóí.\nDíí chʼosh éí 2–3di asdzoh[?] áníłtso; bijáád éí tseebíí; adóó éí bitsʼíís łizhin. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.


Tsinyiʼ dahiitį́hii bítááʼ diłhiłgo dootłʼizhígíí - Wikiibíídiiya\nbítááʼ diłhiłgo dootłʼizhígíí\nTsinyiʼ dahiitį́hii bítááʼ diłhiłgo dootłʼizhígíí éí yótʼáahdi tsídii dóó dahiitį́hii ndaashchʼąąʼígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Thalurania colombica" deiłníigo dayózhí.\nDíí dahiitį́hii éí 3–4di asdzoh[?] áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís diłhił dóó tsédídéehgo dootłʼizh; bizééʼ éí chʼilgo dootłʼizh. Baʼáádígíí éí bitsʼíís chʼilgo dootłʼizh dóó bitéél łibá.\nTsinyiʼ dahiitį́hii bítááʼ diłhiłgo dootłʼizhígíí éí chʼil bijeeh deidlą́.


Hotsoiitah - Wikiibíídiiya\nHotsoiitah éí Ahééháshį́į́h Hahoodzodi áhootʼéego bił hazʼą́; áádóó éí bílaʼashdlaʼii náóltahígíí biniiyé náhásdzo. Tóbiníhííyíní Áłtsʼíísí Bił Hahoodzo biyiʼdi éí kin dah shijaaʼ.\nHotsoiitah éí 3.14 tsinsitą́ dikʼą́ągo áníłtso,[?] áádóó áadi 656 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́ (díí éí 2010góó yihah yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ).DÍNE WÓLTAʼ\nHotsoiitah éí 32°36′17″ NHK dóó 116°36′47″ EʼE-gi bił hazʼą́, áádóó éí tónteel bikááʼdóó deigo 2,336 adéesʼeez.GNIS


Táłtłʼááh łeeyiʼ chʼosh - Wikiibíídiiya\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bíígháán Ádaadinígíí Chʼosh Bikágí Daalzhólígíí Chʼosh naatsʼǫǫdí\nTáłtłʼááh łeeyiʼ chʼosh éí chʼosh naatsʼǫǫdí dah yikahjí atah daasdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Echiura" deiłníigo deiyózhí. Táłtłʼááh łeeyiʼ chʼosh éí tónteel tʼáá ałtso biyiʼdi dóó tónteel bibąąhgi dahólǫ́; adóó éí 230 ałʼąą ádaatʼé.\nDíí chʼosh éí bitsʼíís nineez dóó ditą́. Bijáád éí ádin. Binááʼ ałdóʼ doo hólǫ́ǫ da. Łeeyiʼdi éí dahináa łeh. Chʼosh doo yitʼíinii éí bichʼiyąʼ.


Naʼashjéʼiitsoh binááʼ ádiní - Wikiibíídiiya\nNaʼashjéʼiitsoh binááʼ ádiní\nNaʼashjéʼiitsoh binááʼ ádiní éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Adelocosa anops" deiłníigo dayózhí. Naʼashjéʼiitsoh binááʼ ádiní éí Kéyah Ałkééʼ Naaznilgo Dah Ndaaʼeełí bikááʼgóó tʼéiyá hólǫ́.\nDíí naʼashjéʼii bitsʼíís éí 15–20 mm ádaníłtso. Bitsʼíís éí łigai dóó yishtłizhgo ndaashchʼąąʼ łeh. Tséʼą́ąyiʼ éí hiná. Binááʼ éí ádin. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.


Áhí dah oojołítah chʼał - Wikiibíídiiya\nÁhí dah oojołítah chʼał yishtłizhígíí\nÁhí dah oojołítah chʼał éí tsinlátah chʼał dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dahólǫ́; Kintaaʼanéhé Dineʼé Bikéyahdi éí tʼóó ahayóí. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Brachycephalidae" deiłníigo deiyózhí. Áhí dah oojołítah chʼał éí 73 ałʼąą ádaatʼé.\nDíí chʼał éí 0.8–1.5di asdzoh[?] ádaníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí dóó dinilzhingo naashchʼąąʼ łeh; binááʼ éí ntsaa.\nÁhí dah oojołítah chʼał éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yázhí deildeeł.


Ahééhałtį́į́hdę́ę́ʼ tábąąh chʼał yishtłizhígíí - Wikiibíídiiya\nAhééhałtį́į́hdę́ę́ʼ tábąąh chʼał yishtłizhígíí\ntábąąh chʼał yishtłizhígíí\nAhééhałtį́į́hdę́ę́ʼ tábąąh chʼał yishtłizhígíí éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Ahééhałtį́įhdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Rana pretiosa" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 2–4di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ dóó dinilzhingo łikizh; bitéél éí łigai; binááʼ éí ntsaa.\nAhééhałtį́į́hdę́ę́ʼ tábąąh chʼał yishtłizhígíí éí chʼosh dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Rev 5 | `USA | STEP | ánibo ayáánurapaqa Áánûqtuma náápaan-abiqtataraq maraq máin-aukapaqa aónáúnana móra aúba-wannaama wáqe-uraiye. mi-kánnáágóní arunóbáqá amegaarákáráqá agamatán-áímmá wáqe-uraiye. ánibo abapaké kaayaq-áráátá-káwéqá minnánapo arááparaiye.\nmóra aúba-wannaama aúyaqmakaawana Yóáanema aónaraiye.\n1 ánibo ayáánurapaqa Áánûqtuma náápaan-abiqtataraq maraq máin-aukapaqa aónáúnana móra aúba-wannaama wáqe-uraiye. mi-kánnáágóní arunóbáqá amegaarákáráqá agamatán-áímmá wáqe-uraiye. ánibo abapaké kaayaq-áráátá-káwéqá minnánapo arááparaiye. 2 ánibo móra akoqnáá-kaqto-nakoma Áánûqtunopake anókaq ááyama téna tiráiye: “náawaq íráqô-naqa máenawaq kanaráq maa-kánnáámá maténa káwékomma aukáqma agatáníyô?” téna Áánûqtunopake kaqtó-nakoma tiráiye. 3 miráimanibo mórama Áánûqtuni márûkake-nakowabi mórama maa-márábíké-nákówábi mara-áménáápáké-nákómá íma kanaaráq maami-kánnáámá agatétabi yorautíniye. 4 abáá ománibo móra-nakoma íráqô-naqa kanaaráq máimma íaonaraapoana móra-nakoma mi-kánnáámá íma kanaaráq agaténa yoráutaiye. minnáyaba kemá tirummá itaq ibiqá yakáune. 5 ánibo móra-wayuka kaayaqté-kaayaqte anó-kayukabike kemmá timá tímikaiye: “emá íma ibiqá yaraao. ítáaro. móra-nakoma Yútaa-wayukabike áwáábiq-putiraa umá (arááyane) ááiqa uyátáraiye. wemá Tébitin-annabike áai-nare. wemá wenamáa káwéqa aukátuwena maami-kánnáámá agatániye.” téna móra anó-nakoma Îtuqtaba kemmá timá tímikaiye.\nYóáanema tip-típi-araaqa aónaraiye.\n6 náápaan-abiqtatagaraq kaayaqté-kaayaqte maéwae kéo-kamma aúkáapimma anó-kayukagaraq mórama tipi-típi-araaqa aónaraune. ikámaraawana púinikaa umá íto-uma máqe-uraiye. mi-típí-típí-áráákómá aqnókáq abapaké kaayaq-áwáyáámmá waéna abapaké kaayaq-áúrámmá wáqe-uraiye. minnáma yetáaimma abapaké kaayaq-áágómá Áánûqtunopake máqte-marabaq timáyíkaraiye. 7 wemá náápaan-abiqtataraq uyáyoqmena uténa min-nákóma mibáq maraq máin-ayaanurapake mi-kánnáámá matáiye. 8 wemá maami-kánnáámá maténa kaayaqté-kaayaqte maéwae kéo-kamma móra-wayuka umá kaayaqté-kaayaqte anó-kayukagaraq tipi-típi-araakoni aúbáq yipaq agoaq aónaraune. máqtemma anó-kayukama móra-mora-yuma imá yawáámma matoréta móra kugáíqma áwáarara kain-óqtákáá matokááe. ánibo kugáíqma-yataapimma átê-akuq-umuma ógikaiye. yetáaimma Áánûqtuni aokaq-wáyúkátí nunamummá wáiye. 9 ánibo yemá aúgen-ima maará téta tirááe:\n“emá íráqô-naqa kanaaráq máanaboana maami-kánnáámá kanaaráq mayé káwéqa aukáqtuwanone.\nyé ikámôwaa pukáane.\nkeqtáá ení naaenápó meyánîq uráanae.\nwaayúkama máqten-annabike máqten-aaipike máqten-aukaq-yugaraq máqte-marukake-kayukama\n10 emá mamá yemmá ketááí Áánûqtuni anó-monoq-wayukama aúqyíkaraanama maa-márábí yabi ínoe.”\ntipi-típi-araakon áwîqa máqtemma múte yaguyakááe.\n11 kemá Yóáanema keqnáámmá aónáúnama maéwae kéo-kamma móra-wayuka umá kaayaqté-kaayaqte-wayukagaraq taígani kegébá ayuraa kaqtó-wayukagaraq Áánûqtunopake náápaan-abiqtatama ikúma yaútureta yáama ítaraune. 12 yemá ááyama anókaq téta tirááe:\n“maa-típí-típí-árááqá naayóbáqá íkámôwana pukáimma wemá kanaaráq akoqnááma mayéna máqten-iraqo-qtataaqa mayéna itaí-yátááqá mayéna náápaamma mayéna yaagumá mayéna tágama-yataaqa mayéna aúgau mayéna wemá kanaaráq mayániye.”\ntéta tirááe. 13 ánibo kemá Yóáane máqte-qtataaqa Áánûqtuma tarôq urái-qtataakoni yáama ítaraunama máqte-qtataaqa Áánûqtuni márûkaq wái-qtataaqa maa-márábí wái-qtataaqa mara-áménáápáq wái-qtataaqa únópí wái-qtataaqa máqte-qtataaqa máqten-aukapaq máqten-aukapakoni arunóbákáráq wái-qtataakoma itaúnata maará téta tirááe:\n“náápaan-abiqtataraq maraq mái-nakokaq tipi-típi-araakote kenákáráq ketáámá túgau aqmá ketáámá yaagumá kémauna kenákátí tágama-yataaqtaba kenákátí akoqnáá-yataaqtabagaraq matúq-matuq umá kétunatae.”\ntéta máqtemma tirááe. 14 miráinata kaayaqté-kaayaqte maéwae kéo-kamma maará tirááe: “áraimma waíno.” tíyata móra-wayuka umá kaayaqté-kaayaqte anó-kayukama yipaq agéta Áánûqtuyaa Îtuma yenákáráq nunamummá kéteta yenákátí yíwîqa múte yaútae.


Chʼáłchaaʼ - Wikiibíídiiya\nChʼáłchaaʼ éí chéłchaaʼ bideeʼ nteelígíí dah yikahjí atah daasdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Melolontha" deiłníigo deiyózhí. Chʼáłchaaʼ éí nahasdzáán tʼáá siʼą́ą́ ńtʼę́ę́ʼ bikáaʼgi dahólǫ́ (tʼáá hazhóʼó Shádiʼááhjí kéyah yistinígíí), áádóó éí 70 ałʼąą ádaatʼé.\nDíí chéłchaaʼ éí 20–25 mm ádaníłtso; bitsʼíís éí łibá dóó dibéłchíʼíigo naashchʼąąʼ łeh dóó dijool. Bitéél éí łigaigo ditłʼo. Chʼil dóó tsin bitʼąąʼ éí bichʼiyąʼ.


Shádiʼááhdę́ę́ʼ tłʼízí - Wikiibíídiiya\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Bidił Daazdoígíí dóó Daʼałtʼoʼígíí Biishchʼid Dahólónígíí Náhookǫs biyaadi Hadahóólįįdígíí Bikéshgaan Naaki dóó Bikéshgaan Dį́įʼii Bikétłʼááh Hoolzhólígíí\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tłʼízí éí Naaldlooshii Bikéshgaan Dahólónígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó tʼéiyá dahólǫ́. Dibénééz adizhahí bee wójí ałdóʼ. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Lama" deiłníigo deiyózhí. Shádiʼááhdę́ę́ʼ tłʼízí éí dį́į́ʼ ałʼąą ádaatʼé.\nDíí naaldlooshii éí 3–5di adéesʼeez[?] ádaníłtso, áádóó éí bikʼos dóó bijáád danineez.\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tłʼízí éí tłʼoh dóó tsin bineestʼąʼ deiłchozh.


Haʼaʼaahjí Tónteeldę́ę́ʼ łóóʼtsoh bizábąąh shiyishí - Wikiibíídiiya\n(Łóóʼtsoh bizábąąh shiyishí łizhinígíí)\nHaʼaʼaahjí Tónteeldę́ę́ʼ łóóʼtsoh bizábąąh shiyishí éí łóóʼtsoh biwooʼ daditsʼózígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Tónteel biyiʼdi tʼéiyá hólǫ́. Łóóʼtsoh bizábąąh shiyishí łizhinígíí éí wolyé ałdóʼ. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Eubalaena glacialis" deiłníigo dayózhí.\nDíí łóóʼtsoh éí 43–52di adéesʼeez[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí łizhin. Ndilnaʼgo éí naʼałkǫ́ǫ́ʼ.\nHaʼaʼaahjí Tónteeldę́ę́ʼ łóóʼtsoh bizábąąh shiyishí éí táłtłʼááh chʼoshchilí yildeełgo naʼałkǫ́ǫ́ʼ.


Aniłtʼánii łizhinígíí - Wikiibíídiiya\nAniłtʼánii łizhinígíí éí ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii bikʼehgo "Sialidae" daolyé, áádóó éí nahasdzáán bikáaʼgi 66 ałʼąą ádaatʼé. Díí aniłtʼánii éí tʼááłáʼíidi asdzoh[?] ádaníłnééz; baʼáádígíí éí bikąʼígíí yilááh ádaníłtso łeh.\nAniłtʼánii łizhinígíí biyáázh éélkid


Heb 6 | `AUY | STEP | Mindásafeta Ísu Káráísitin-aai paákákén-ááí aantemba ímba iséta fasiꞌaén-ááímó arumpimbó wérain-aaiwarata iséta sáákaefaen-kwaasiyaanta íyataao. Ísu Káráísitin-aai paákákén-ááí éꞌa simátímakaunda póꞌa ímba anekaꞌá simátímaꞌmae iyónaumne. Simátímakaunda-aai maarán-ááín-iye. Úwoi-kisausafeꞌa tínaaemba uwámeꞌa Maníkón-aaisafeꞌa timankúnkúmba wéowe.\n1 Mindásafeta Ísu Káráísitin-aai paákákén-ááí aantemba ímba iséta fasiꞌaén-ááímó arumpimbó wérain-aaiwarata iséta sáákaefaen-kwaasiyaanta íyataao. Ísu Káráísitin-aai paákákén-ááí éꞌa simátímakaunda póꞌa ímba anekaꞌá simátímaꞌmae iyónaumne. Simátímakaunda-aai maarán-ááín-iye. Úwoi-kisausafeꞌa tínaaemba uwámeꞌa Maníkón-aaisafeꞌa timankúnkúmba wéowe. 2 Nombó maitínkáán-aai simátimeꞌa Maníkóní kísau maíwae sésa íyáfasintinkesa tineꞌá tiyáámba taꞌótóráán-aai simátimeꞌa waásimo pukémpinkembo íyáfasinaiyan-aai simátimeꞌa Maníkó waásimo méraawini áwáusafena tísai ena timínana mimbéyámbá waéꞌwaeꞌa índa-aai simátímakaunda minááímó éꞌo simátímakaunda-aai ísaraafo fasiꞌaén-ááí arumpimbó wérain-aai ísáaro. 3 Maníkómó súwaꞌnai ínataamo éta iséta sáákaefaen-kwaasiyaanta ónaumne.\n4 Maníkóní aambá arááíwaeꞌmai ifátukaawi kotafisíyasa anekaꞌá kouwerésa kaweꞌ-ámpáꞌá tíyambanifo ímba ténááwe. Miwí Maníkó sámo kátínkarain-aempaꞌa mérowana túwaꞌnai ena wení Ufaen-ámútánkó miwíséꞌa mérowasa 5 miyáumai mésa sésa Maníkón-aai kaweꞌ-ááín-iye sésa Maníkóní fasiꞌaémbá tuwímbai awánaraawe. Ánaaemba Maníkóní fasiꞌaémbá seyaafáꞌá paápé ínasa mifásíꞌáémbá tuwímbai awánamai 6 ifátuwesa ímba anekaꞌá kouwerésa Maníkómpáꞌá ténááwe. Miyámó on-kwáásí maará wéowe. Maníkón-ááninkombo aaraa-táíyáꞌó tufúwanamo pukáintemba miwí miyá owasá tuwánésa Ísumba símai sáwíꞌa uwánkááwasa miyámó ontáfésa ímba kanaaꞌá kouwerésa Maníkómpáꞌá ténááwe.\n7 Miyámó on-kwáásí maarán-kwáásín-owe. Moórá-mora-kanaa aaꞌá tisaná maramá kaweꞌá isaná kísau óraaꞌa isasá waási naawaná Maníkó miyám-bárámá kaweꞌá wéuwatinkaiye. 8 Énifo moórá-aempaꞌ-marama karaan-tantááꞌé námáiye wéraim-barama úwoi-marama isaná ampáánkáꞌá Maníkó iyafímbá agaisuwáíníye. Miyáumai Maníkóní aampaꞌá arááíwaeꞌmai ifátukaawi ímba kanaaꞌá kouwerésa Maníkómpáꞌá ténááwe. Mindásafeꞌa Ísu Káráísitin-aai paákákén-ááí ímba anekaꞌá simátimenaumne.\n9 Kesí waásisono. Miyán-ááímó súndanifo kembiwí ímba sáwí-mararaan-kwaasin-ofo kaweꞌ-máráráán-kwáásí owaná Maníkó kaweꞌ-ámpáꞌá méwátinkaiye súne. 10 Maníkóntáféꞌa imáyáa ontáféꞌa wení waási túwaꞌnai eꞌa káféꞌwaraꞌa miyá owaná Maníkó arupíse úmaimo méraiwai minkísáúsáféna ímba wéawinkaiye. 11 Maarásáféna sirááísa wétaiye. Moórá-morawigo Maníkóntáféꞌa imáyáa éꞌa aaweyáá éꞌa ímba ifátuweꞌa ánaaembo méraiyambo paápé índasafeꞌa amuꞌmaréꞌa méꞌa 12 ímba tuwesaraí ínaꞌa ímba ifátuweꞌa Maníkómpáꞌó timankúnkúmbo ésamo Maníkómó timénaumne siyáintafesamo amuꞌmarésamo méraan-kwaasiyaaniꞌa oro. Miyán-kwáásíyááníꞌo ombá\nManíkó símaimo kááísamakain-aai.\n13 Naaófáꞌá Maníkó Émbaramuntafena siyáimba símai kááísamakonkaꞌa póna wembó íyáákaraawai ímba méraantafena Maníkó séna seyaafáꞌnánká íyáákaraundawi méꞌa kesúrankaꞌa séꞌa kemó súnda-aai éraiꞌa ónaumne séna símai kááísamarena 14 Émbaramuntafena séna éraiꞌa kaweꞌá uwánkaumpo enaísaafitantambo íyamba sáwífaꞌa paápé ónááwe súwana 15 Émbaramu éraiꞌe séna fasiꞌámai ména ímba ifátuwomba amuꞌmaréna ména Maníkómó símaimo kááísamakaintemba uráiye. 16 Yúndaa-waasi tikáꞌó máráámba maará wéowe. Tuwímbai miyá ónaumnemo sembó ombá íyáákaraiwain-aúrankaꞌa sésa miyá ónaumpo ímbo miyámó onanamó éna sáwí-meyamba simíníye wésewe. Miyámó sésamo ombá fíꞌowi fíꞌon-aai ímba mimpímbá sembá maará sésa kemó senteníꞌa owé sénááwe. 17 Miyáumai Maníkó kaweꞌó uwátinkaindawisafena imáyáa éna séna miyá ónaumne símai kááísamakaimba póna Maníkó séna waási kentáfésa sésa siyáintemba ímba éna fíꞌoniꞌa íníye sefáímpóꞌa seyaafáꞌó íyáákaraundawi éꞌa kesúrankaꞌa séꞌa miyá ónaumpo ímbo miyámó onanamó éna sáwí-tantaaꞌa paápé íníye Maníkó símai kááísamakaimba miyáumai aanáfó wenaúrankaꞌa símai kááísamakaimba póna ímba taraisíníye. Miyámó siyáintafeta kesáá wempátáámó méraundasa wenónkáámbá faisínkaraisata minándámpáꞌá méta óraaka séta siyáinteniꞌa íníye séta fasiꞌámai méta wéamuꞌmaraumne. Naambó ésamo áfombo faimakáawanamo fasiꞌámaimo intembá Maníkómó siyáintemba kaweꞌá uwátinkanaumnemo siyáin-aaigo kentáá fasiꞌásínkáísata Maníkómó wíyómpaꞌo méraiwaintafeta imáyáa éta amuꞌmaréta méraumne. Ísu kentáásí aifaꞌá wíyómpaꞌa iyéna ámáán-dankomba Maníkóní ufaen-dáúmpáꞌá ontamó uwásukaan-ampantama tarurúwaꞌmarena iyéna kentáásáféna imáyáa éna miyá uráimba póta fasiꞌámaisa méraumne. Méríkísétekimo uráintemba wíyómpaꞌa Ísu kentáásí aifaꞌ-ámáán-káwáágó éna miyán-kísáú maimaéna wéiyisata fasiꞌámaisa méraundasa póta Maníkóntáféꞌa imáyáa éꞌa aaweyáá éꞌa ímba ifátuweꞌa ánaaembo méraiyambo paápé índasafeꞌa amuꞌmaréꞌa méraaro.


Tsiiyah łitsooí - Wikiibíídiiya\nTsiiyah łitsooí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi dóó Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pyrrhoplectes epauletta" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin; bitsiiyah éí łitso; bidaaʼ éí łibá.\nTsiiyah łitsooí éí chʼil binááʼ dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Hashtłʼish jeeshóóʼ - Wikiibíídiiya\nHashtłʼish jeeshóóʼ éí tó wónaanídę́ę́ʼ jeeshóóʼ dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyah dóó Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Gypaetus barbatus" deiłníigo dayózhí; tʼáá díí tʼéiyá jeeshóóʼ "Gypaetus"-jí atah yisdzoh.\nHashtłʼish jeeshóóʼ éí dziłtaʼgi ndaatʼá.\nHashtłʼish jeeshóóʼ éí 37–49di asdzoh[?] áníłtso; bitsʼíís éí łigai dóó yizhtłʼishgo naashchʼąąʼ, áádóó éí bitʼaʼ diłhił. Baʼáádígíí éí bikąʼígíí yilááh ádaníłtso łeh.\nDíí naatʼagii éí awol yiyą́ągo naagháa łeh; łahda dííłdzid yilghał ałdóʼ.


Wóláchííʼ ndeiłkaahii - Wikiibíídiiya\nWóláchííʼ neiłkaahii biwos łikizhígíí\nWóláchííʼ neiłkaahii binághah noodǫ́zígíí\n(→ Wóláchííʼ ndeiłkaahii yázhí)\nWóláchííʼ neiłkaahii bitłʼaaʼ diniltsooígíí\nWóláchííʼ neiłkaahii łizhin dóó łigaaígíí\n(→ Wóláchííʼ ndeiłkaahiishzhiin)\nTeełtah wóláchííʼ neiłkaahii\nWóláchííʼ neiłkaahii bizééʼ yistłʼinígíí\nWóláchííʼ neiłkaahii bitłʼaaʼ dibéłchíʼígíí\nWóláchííʼ neiłkaahii bizééʼ dinilbáhígíí\nWóláchííʼ neiłkaahii bizééʼ halbáhígíí\nWóláchííʼ neiłkaahii diłhiłígíí\nWóláchííʼ neiłkaahii dootłʼizhgo diłhiłígíí\n(→ Jádídlǫ́ʼii yił ahidaałtéhé)\nTábąąh wóláchííʼ neiłkaahii diltʼóshígíí\nTsintah wóláchííʼ neiłkaahii diltʼóshígíí\n(→ Wóláchííʼ ndeiłkaahiitsoh íiyisígíí)\n(→ Hodíłchʼiltah daalnoodii)\nLókʼaatah wóláchííʼ neiłkaahii bizééʼ łigaaígíí\nTsintah wóláchííʼ neiłkaahii noodǫ́zígíí\nLókʼaatah wóláchííʼ neiłkaahii noodǫ́zígíí\nWóláchííʼ neiłkaahii bitseetsohígíí\nWóláchííʼ neiłkaahii tááʼyaʼniltʼóshígíí\nNááłchxíʼí bizééʼ diłhiłígíí\nNááłchxíʼí binághah halkizhígíí\nNááłchxíʼí bitʼaʼ noodǫ́zígíí\nWóláchííʼ neiłkaahii bítáátsʼos łigaaígíí\nNááłchxíʼí binákʼee dootłʼizhígíí\nWóláchííʼ neiłkaahii bizééʼ halchíʼígíí\nWóláchííʼ neiłkaahii łigai dóó dinilzhinígíí\nWóláchííʼ neiłkaahii łigai dóó dibéłchíʼígíí\nWóláchííʼ neiłkaahii bizééʼ łigaaígíí\nNááłchxíʼí bitsiitʼáád diʼilígíí\nWóláchííʼ neiłkaahii bitseeʼ dah daalgaaígíí\nWóláchííʼ neiłkaahii binághah dah daalgaaígíí\n(→ Tsinyiʼ wóláchííʼ ndeiłkaahii)\n(→ Wóláchííʼ ndeiłkaahii yádadíłtihí)\nNááłchxíʼí bitseeʼ dinilzhinígíí\n(→ Hakázítah wóláchííʼ ndeiłkaahii)\n(→ Tsintah wóláchííʼ ndeiłkaahii)\nWóláchííʼ neiłkaahii binághah dibéłchíʼígíí\nDibénééz Bikéyahdę́ę́ʼ wóláchííʼ neiłkaahii łizhinígíí\nWóláchííʼ neiłkaahii biyaayááh łigaaígíí\nWóláchííʼ neiłkaahii biyaayááh diłhiłígíí\nWóláchííʼ neiłkaahii biyaayááh halzhinígíí\nWóláchííʼ neiłkaahii bitseeʼ noodǫ́zígíí\nTábąąh wóláchííʼ neiłkaahii bitéél dah daalzhinígíí\nTábąąh wóláchííʼ neiłkaahii binághah łikizhígíí\nTábąąh wóláchííʼ neiłkaahii binághah dah daalgaaígíí\nNááłchxíʼí bitéél dinilgaaígíí\nTábąąh wóláchííʼ neiłkaahii bitʼaʼ dah daalgaaígíí\nTsintah wóláchííʼ neiłkaahii bitʼaʼ dah daalgaaígíí\nWóláchííʼ neiłkaahii diłhiłí bitʼaʼ dah daalgaaígíí\nNááłchxíʼí binághah dinilzhinígíí\nNááłchxíʼí bitsiitʼáád halbáhígíí\nNááłchxíʼí bitsiiyah halbáhígíí\nNááłchxíʼí bitłʼaaʼ łigaaígíí\nWóláchííʼ neiłkaahii binátsʼiin łigaaígíí\nWóláchííʼ neiłkaahii bitéél dinilbáhígíí\nWóláchííʼ neiłkaahii biwos noodǫ́zígíí\nNááłchxíʼí binághah łigaaígíí\nNááłchxíʼí biwos łigaaígíí\nWóláchííʼ neiłkaahii bitsiiʼ łizhinígíí\nTábąąh nááłchxíʼí biwos dinilgaaígíí\nTsintah nááłchxíʼí łizhinígíí\nwóláchííʼ neiłkaahii binákʼee dootłʼizhígíí\nWóláchííʼ neiłkaahii bitʼaʼ łibáhígíí\nWóláchííʼ neiłkaahii dinilzhinígíí\nWóláchííʼ neiłkaahiitsoh bitʼaʼ łikizhígíí\nWóláchííʼ neiłkaahiitsoh dibéłchíʼígíí\nWóláchííʼ ndeiłkaahii éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Naakaii Bikéyahdi dóó Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Thamnophilidae" deiłníigo deiyózhí. Wóláchííʼ ndeiłkaahii éí 235 ałʼąą ádaatʼé.\nDíí tsídii éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí deildeeł łeh; łaʼ éí chʼał yázhí dóó naʼashǫ́ʼii deiłghał ałdóʼ; náánáłaʼ éí chʼil bitʼąąʼ dóó tsin bineestʼąʼ deiłchozh.\nJádídlǫ́ʼii yił aheełtéhé binághah halkizhígíí\nZééłkizhii binááʼ łigaaígíí


Ahééháshį́į́hdę́ę́ʼ dziłtah chʼał bikʼaashtʼah łitsooígíí - Wikiibíídiiya\nAhééháshį́į́hdę́ę́ʼ dziłtah chʼał bikʼaashtʼah łitsooígíí éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Ahééháshį́įhdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Rana muscosa" deiłníigo dayózhí.\nAhééháshį́į́hdę́ę́ʼ dziłtah chʼał bikʼaashtʼah łitsooígíí éí chʼosh dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


1Pe 2 | `USA | STEP | miráinaq máqte-tawi-yataaqa paábaq yúwáaro. kaaqaari-áímmá ítero. kaayaq-tóyáúqá íma wáinaraq karun-áímmá ítero. anón-aimma íma téq agamá káútôro.\n1 miráinaq máqte-tawi-yataaqa paábaq yúwáaro. kaaqaari-áímmá ítero. kaayaq-tóyáúqá íma wáinaraq karun-áímmá ítero. anón-aimma íma téq agamá káútôro. 2 miráimanibo keráwáqá aqnún-íyápógómá náaqtaba áama yainikáá umá keráwáqá máero. keráwáqá íráqô-naananoqtaba táa yánîmma minnâ Áánûqtuni watáae. keráwáqá miráuma wení watáama kénaamma keráwáqá ábu kamá yokaa ínoe. miráiyanaboana Áánûqtuma keráwáqá tiwiráinana keráwáqtí tirun-íyápógómá íma puíniye. 3 minnáyaba Áánûqtuni watáama agamatá-kánnáágómá kétiye:\n“keráwáqá uyátárai-nakoni kaayoné-yátáákómá mamá aónaraae.” téna Áánûqtuni watáagoqtaba kétiye.\n4 Îtu Káríqtoni aúrakaq yero. wemá Áánûqtuni-naupaq matúq-matuq umá mái-aboqtama máiye. waayúkama wemmá awéqtátukaamanibo Áánûqtuma wemmá aúyárákáitana Áánûqtun-aurakaqa anón-nare.\n5 Áánûqtuma keráwáqá ayuwáiyanawaq wemmá keráwáqnápó wení anó-monoq-namma tarôq umáraino. keráwáqá matúq-matuq umá mái-arukaa umá máeq Áánûqtuqtaba aokarîq umá anó-monoq-wayukaraa umá mánoe. mi-qtátááqá Îtu Káríqtoma mamá íráqôniq umá pááq urái-qtataaqa Áánûqtukaq amínoe. Îtuma mirá-uraiqtababoana Áánûqtuma keráwáqtí amí-yátááqtábá amuqá marániye. 6 Áánûqtuni agamatá-kánnábí kétiye:\n“aónaaro. kemá Tááíoni-marukaq óqtamma kémaraune.\nwenámûraaq naammá yemá ínoe.\nnáawabi min-óqtákáq itáíq-itaiq ínanama\nÁánûqtuma wemmá íráqôniq umákainayabama\nwemá agaemá íma íniye.”\nténa Îtukaq itáíq-itaiq íyátábá kétiye. 7 mi-káyúkámá Îtu Káríqtokaq itáíq-itaiq kéo-yuma weqtábá téta “áraimma anón-iraqo-qtataare” téta kéte. miráimanibo náayuwabi Îtu Káríqtokaq itáíq-itaiq íma íya-yuma yemá yawarápanoe. Áánûqtuni watáama agamatá-kánnáábí kétiye:\n“min-óqtámmá naammá o-káyúkámá paábaq awéqtátuwaamma\nyemá mamá akoqnáá-oqtamma aúrakareta\nwenámûraaq naamma kéoe.”\nténa ókaraq kétiye:\n8 “wemá yítauqa mamá yuraráí-óqtámíye.\nwemá waayúkama mamá márúte yuwánîn-oqtamiye.”\nténa kétiye. Îtuma óqtapoata waayúkama yemá yítauqa yuraránoe. Áánûqtun-aama íma warétama Îtumma awéqtátuwetama yemá yawarápanoe. mirá-qtátááqá Áánûqtun-aama íma kéwaraa-kayukaraqa abarokáq íniye.\n9 miráimanibo Áánûqtu keráwáqá aúyaqmakain-annama mááe. keráwáqá miráuma anómma yabíkái-nakoni anó-monoq-wayukaraa umá mááe. keráwáqá Áánûqtuqtaba aokarîq umá máan-annae. keráwáqá taígani-kayukabikemma Áánûqtuma keráwáqá anómma kateko-yátááqá keráwáqtábá mirá-umatikaiqtaba maa-márábí-káyúkámá timá-yimigaae téna keráwáqá tiwíkaiye. wemá keráwáqá keráwáqtí waátágoni kumayu-ááíkáké tááyama wení tágama-yataakoni ókáq keráwáqá tíkaraiye.\n10 naayóbáqá keráwáqá íma Áánûqtuni waayúkama máqe-uraamanibo íbêqa keráwáqá Áánûqtuni waayúkama mááe. naayóbáqá Áánûqtuni paru-yátáákómmá íma matáamanibo íbêqa wení paru-yátáákómmá kémayaae.\n11 tíkái-kayukao, keráwáqá káqo-kaqo-marabaqa namuq-wáyúkáráá umá mááe. kemá inaa kétima-timune. keqtúgoni akaí-yátáákóní anaaé waraíyábámá nékaq máaro. waayúkámá náayuwabi yeqtí yúgoni akaí-yátááqá kéwaraawana yeqtí yúgoni akaí-yátáákógáráq yeqtí yirun-íyápógógáráq ááiqa kéoe. 12 keráwáqá Áánûqtukaq íma itáíq-itaiq o-káyúkátí aúkáapimma máeqa íráqôn-aaimma wáráaro. mirámô kéiyatama keráwáqá kétimonetama yainaí-kánáámá yínatama yemá íbêqa waátá-yataariq kéo-qtataaqtabama túbimma íma maránoe. ímiye. yemá keráwáqtí íráqôn-aaiqtaba Áánûqtukaq “tíkáiye” téta tínoe.\n13 uyátárai-nakoma mirá-tiraiqtaba keráwáqá náápaakoni aménáápáq máaro. anómma yabíkái-nakoma maa-máráráqtábá áqnáae-naapaamma matáipoaq wenáama wáráaro. 14 anómma kámááni-wayukama yeqtí yáama wáráaro. anómma yabíkái-nakoma yemmá timáyíkáitata yemá náayuwabi waátá-aaima tarôq o-yúmá táí-meyamma kéyime yemá náayuwabi íráqôn-aaima tarôq o-yúmá yeqtí yíwîqa múte kéyauyoe. 15 Áánûqtuni aúyánámmá waráiyanama keráwáqtí íráqôn-aikoma min-áíbóq-wáyúkámá náayuwabi keráwáqá túbi maránéta íyamma yeqtí yóyauqa aúyaraniye. 16 keráwáqá Áánûqtuni aúyánákáké paá umáguraamanibo otaa-qtátáárîq oqtábámá íma paá umáguraae. paá wení kaqtó-wayukayaba mirá-umaguraae. 17 máqte-kayukama tikaq múte yíkáaro. keráwáqtí tíbâqawaaraa-kayukama tirummá yímero. Áánûqtumma timuqá íma marakaíyábámá ikatîq oro. miráinaq anómma yabíkái-nakomma yaaguyábóro.\n18 kaqtó-wayukao, keráwáqtí kawáá-wáyúkátí náápaakon aménáápáq máeraq yemmá múte tikaq yíkáaro. yemá kaayoné kéetabi áwáábiqa kégaiyaqa keráwáqá paá yemmá yaaguyábóro. 19 táí-kawaa-nakoma keráwáqá táí-tu-tiqa í-yátááqá kétiminaqa taákaq máráaro. keráwáqá tú-tiqa Áánûqtuni aúyánámmá wáráaqtaba kémayaapoana Áánûqtuma keráwáqá íráqôniq umátikaniye. 20 miráimanibo keráwáqá otaammá kuíyata tú-tiqa í-yátááqá timíyamma Áánûqtuma minnáyabama íma íráqôniq umátikaniye. miráuma paá keráwáqá arutáiyaqtaba tú-tiqa timíyaq keráwáqá paá kémayaiyanama Áánûqtu keráwáqá íráqô-meyamma timíniye.\n21 Îtu Káríqto keráwáqá tááyarena “tú-tiqa kemá mayaúnaiq umá mayánoe” téna tiráiye. mirá-itanapoana Îtu Káríqtoma wenamáárîq keráwáqtábá aú-aiqa paá matáimma keráwáqtí awaaméqá wemá máiye. ánibo wemá keráwáqtábá wenanaaé waraígáae téna kétiye. 22 Îtu Káríqtoma aati-aatimá kúmiq-yataariq íuraiye. wení óyaupikemma kaaqaari-áíkómá aati-aatimá íma iráiye. 23 yemá wemmá anón-aimma téta agamá kégautowanama wemá yemmá anónnáma íma anón-aimma téna agamá káutaiye. wemá aú-aiqa kémayenama mi-káyúkámá wemmá ayáá ayákáa-yuma íma iyáábûqa yíkaraiye. ímiye. wemá Áánûqtuma kateko-náqá arupú umá yainaí-nákóqtábá kamuqá ítaraiye. 24 Îtu Káríqtoma kaapaq-yátáq pukáimma ketááí kúmiq-yataakaraq ketááí táí-meyamma wenaúraq matáiye. wemá mirámô uráimma keqtááyábámá kúmiq-yataariq íyábámá pukáa-kayukaraa ígáae téna ákaraiye. keqtááyábá Áánûqtun-aurakaq mútûq kateko íyábá ákaraiye.\nánibo íbêqa ketááí kúmiq-yataaqtabama Îtu Káríqtoni abunápó keqtáámá mamá atóbamatikaraiqtaae. 25 keráwáqá naayóbáqá tipi-típima aúyokinikaa umá keráwáqtí aammá íma wáitaq uréire uráamanibo íbêqa keráwáqá yauwéqma tipi-típi-kawaa-naqa wemá keráwáqtí tirun-íyápógómmá yabíkái-waigonopaq irááe.


Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ téél halbáhí bitłʼaaʼ diniltsxooígíí - Wikiibíídiiya\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ téél halbáhí bitłʼaaʼ diniltsxooígíí\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ téél halbáhí bitłʼaaʼ diniltsxooígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Turdus olivaceus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 8–9di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo łibá; bitéél éí halbá; bitłʼaaʼ éí diniltsxo; bizééʼ éí łigai dóó diłhiłgo noodǫ́ǫ́z; bidaaʼ éí łitso.\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ téél halbáhí bitłʼaaʼ diniltsxooígíí éí chʼosh yázhí dóó tąądee naagháhii dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Atambáyii bi̱ narasngáá mu maxnáximinaʼ ga̱jma̱a̱ majngúun iyááʼ\nATRAXNUU NÁA Abé Acholi Afrikáans Albanés Alemán Aluro Amárico Armenio Aucano Aymara Azerí Azerí (alfabeto cirílico) Bajo alemán Bashkir Bassa de Camerún Batak simalunguno Batako karo Batako toba Baulé Becol Bengalí Bete Biak Birmano Bislama Boulou Búlgaro Caboverdiano Cakchiquel Camboyano Catalán Cebuano Checo Chichewa Chino mandarín (simplificado) Chino mandarín (tradicional) Chitonga Chitonga de Zimbabue Chitumbuka Chiyao Chokue Chol Chuvash Cibemba Cingalés Citonga Congo Coreano Criollo de las Seychelles Criollo haitiano Criollo mauriciano Croata Dangme Danés Dayak Digor Diula Edo Efik Embunda Endebele Endonga Endáu Enzema Eslovaco Esloveno Español Estonio Ewé Feroés Finlandés Fiyiano Fon Francés Ga Galés Garífuna Georgiano Gokana Griego Groenlandés Guaraní Guerzé Gujarati Gun Hausa Hebreo Herero Hiligaynon Hindi Hmong (blanco) Holandés Húngaro Iban Ibanag Ibo Ilocano Indonesio Inglés Islandés Isoko Italiano Japonés Javanés Kabiye Kachin Kannada Kaonde Kayin sgaw Kazajo Kekchí Khana Kikamba Kikongo Kikuyu Kiluba Kimbundu Kiniaruanda Kipende Kirguís Kiribatiano Kirundi Kisi Kisonge Kpelle Krío Kurdo Kurdo kurmanyí del Cáucaso Kwangalí Kwanyama Kyangonde Lamba Lao Lenguaje de señas brasileño Lenie Letón Lhukonzo Lifu Lingala Lituano Luganda Lunda Luo Luvale Macedonio Macua Malayo Malayálam Malgache Maltés Mam Mambue-Lungu Mapudungún Maratí Maya Mazateco de Huautla Mendé Mixe Mixteco de Guerrero Mizo Mongol Moré Navajo Nepalés Ngäbere (o guaymí) Nias Noruego Nyungwe Náhuatl de Guerrero Náhuatl de la Huasteca Náhuatl del centro Náhuatl del norte de Puebla Okpe Oromo Osético Otetela Otomí del valle del Mezquital Pangasinán Panjabí Papiamento de Curazao Persa Pidgin camerunés Pidgin de las islas Salomón Pidgin nigeriano Polaco Portugués Portugués europeo Purépecha Quechua ancashino Quechua ayacuchano Quechua boliviano Quechua cuzqueño Quichua de Chimborazo Quichua de Imbabura Quiché Rarotongués Romaní de Macedonia Romaní de Macedonia (alfabeto cirílico) Romaní del sur de Grecia Rumano Runyankore Ruso Rutoro Samoano Sangir Sango Saramacano Sena Sepedi Serbio Serbio (alfabeto latino) Sesoto de Lesoto Setsuana Shona Sidama Silozi Soli Sranangtongo Suajili Suajili del Congo Suati Sueco Sundanés Tagalo Tahitiano Tai Tamil Tandroy Tankarana Tayik Telugu Tetun Dili Tigriña Tojolabal Tok pisin Tongano Totonaco Tseltal Tshiluba Tsonga Tsotsil Turco Turcomano Tuvaluano Twi Tártaro Ucraniano Uhobo Uigur (alfabeto cirílico) Umbundú Urdu Uruund Uzbeko Vascuence Vendal Vezo Vietnamita Wallisiano Waray-Waray Wayuunaiki Wolaita Xhosa Xitshwa Yacouba Yoruba Zandé Zapoteco de Lachiguiri Zapoteco del Istmo Zulú abui gallego me̱ʼpha̱a̱ valenciano Árabe Ñanya Ñemba\nGajmañaaʼ marataráʼa májánʼ: Atambáyii bi̱ narasngáá mu maxnáximinaʼ ga̱jma̱a̱ majngúun iyááʼ\nNDÍJKHA RÍ GÍʼDOO WÉÑUʼ NUMUU: Mu mbaʼñún májánʼ Jeobá, bi̱ nunigajmaa Biblia gíʼmaa dí muxnaxímíjná náa ikhaa ga̱jma̱a̱ majngún iyááʼ (1Pe 3:21). Bi̱ nuni xó má nixnaximi̱jna̱ muni, naxtiewu̱u̱n dí mambaxúún gajmiún Jeobá (Sl 91:1, 2). Ikháanʼ bi̱ ni̱ndxu̱lú cristianos nixnaxímíjná náa Jeobá, raʼkháa náa mbáa xa̱bu̱, ni má náa mbá ñajunʼ o mbá organización. Bi̱ nunigajmaa Biblia gíʼmaa dí maguánu maʼndún kuyáá ga̱jma̱a̱ mbuyamajkuíí Jeobá (Ro 14:7, 8).\nÍndo̱ xtaa narasngáa, gu̱ya̱a̱ ndiéjunʼ eʼsngáa i̱yi̱i̱ʼ ga̱jma̱a̱ numuu Dios. Arathá dí gíʼdoo numuu magixnuu Biblia xúgíʼ mbiʼi ga̱jma̱a̱ miʼtájkáan “má xúʼko̱” náa Jeobá (1Te 5:17; Snt 4:8).\nAratháán bi̱ narasngáá dí maxnáximinaʼ ga̱jma̱a̱ dí majngúun iyááʼ. Ma̱ngaa atambáyii maxkamaa i̱ʼwáʼ meta, xó má dí makuxi̱ ñawúunʼ náa reunión o maʼsngúún bi̱ kuwa náa mijngii xtáa ga̱jma̱a̱ bi̱ nañajunʼ gajmíi̱n, garmáʼáan a̱jkia̱nʼ dí Jeobá tséʼniuu tsiakii mbáa mu maʼne ñajuunʼ ga̱jma̱a̱ mámbáa má gáraʼwíí maxnáximinaʼ náa ikhaa (Dt 30:19, 20).\nAtambáyii bi̱ narasngáá dí mariʼkuminaʼ mu maʼni rí naniguuʼ Jeobá ga̱jma̱a̱ dí maʼnimbánuu dí kaʼyoo mu majngúun iyááʼ (Pr 27:11). Mbáa mbaʼyóoʼ mixtambáyii má xúʼko̱ mu mariʼkuminaʼ, numuu rí xóo eʼni ga̱jma̱a̱ costumbre rí gíʼdoo naʼni mingíjyúuʼ maniñuuʼ (Ef 4:22-24). Atasngájmáá tikhuu artículos dí naʼthí “Biblia niriʼkhu̱u̱ rí xóo makuwá”, rí na̱ʼkha̱ náa revista Bi̱ Nayejngoo.\nAratháán bi̱ narasngáá dí ra̱ʼkhá tháán xtaa gagi ikháánʼ dí natani má xúʼko̱ ñajuunʼ Jeobá (Isa 48:17, 18).


Łeesdísí Bikéyahdę́ę́ʼ ayáásh - Wikiibíídiiya\nŁeesdísí Bikéyahdę́ę́ʼ ayáásh\nŁeesdísí Bikéyahdę́ę́ʼ ayááshiłtsoii\nŁeesdísí Bikéyahdę́ę́ʼ tsétah ayáásh\nŁeesdísí Bikéyahdę́ę́ʼ ayáásh éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Łeesdísí Bikéyahdi tʼéiyá dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Acanthisitti" dóó "Acanthisittidae" deiłníigo deiyózhí. Łeesdísí Bikéyahdę́ę́ʼ ayáásh éí naaki ałʼąą átʼé.\nDíí tsídii éí 3–3.5di asdzoh[?] ádaníłtso, áádóó éí chʼosh yázhí dóó chʼil binááʼ dóó naʼashjéʼii dóó jááłánii deildeeł.


Hodíłchʼiltah dijádídlǫ́ʼí - Wikiibíídiiya\nHodíłchʼiltah dijádídlǫ́ʼí bitseeʼ noodǫ́zígíí\nBiʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ hodíłchʼiltah dijádídlǫ́ʼí\nHodíłchʼiltah dijádídlǫ́ʼí bizéédzísgaaígíí\nHodíłchʼiltah dijádídlǫ́ʼí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní dóó Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi dóó Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi dóó Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Mirafra" deiłníigo deiyózhí. Hodíłchʼiltah dijádídlǫ́ʼí éí 24 ałʼąą ádaatʼé.\nDíí tsídii éí 5–7di asdzoh[?] ádaníłtso łeh, áádóó éí łibá dóó yishtłizhgo ndaashchʼąąʼ łeh.\nHodíłchʼiltah dijádídlǫ́ʼí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí deildeeł.


1Cor 13 | `AWB | STEP | Kiotaiki sansánsábé teinie. Íné moke mó kehináné ehwehnkakáq íópeqté kéné ehwehnkakáq irarenaraqmé mó keyábé íre nirutaboirarítáhnaraqmé íné peh abehrání míanie. Táoyankakaq peroqkakáq subírana ehwehnirara íráh kégá anetaníbo íwíáhonserah ínéga mó keyábé íre nirutaboirarítáhnaraqmé sega néne ehwehnsabé moq anetaníbo íwíáhigehe.\nMoke mó keyábé irutaboironehe i ehwéhne.\nKiotaiki sansánsábé teinie.\n1 Íné moke mó kehináné ehwehnkakáq íópeqté kéné ehwehnkakáq irarenaraqmé mó keyábé íre nirutaboirarítáhnaraqmé íné peh abehrání míanie. Táoyankakaq peroqkakáq subírana ehwehnirara íráh kégá anetaníbo íwíáhonserah ínéga mó keyábé íre nirutaboirarítáhnaraqmé sega néne ehwehnsabé moq anetaníbo íwíáhigehe.\n2 Manikáne Awanka iwíáh aintéh éhwéh irarenaraqmé mó keyábé íre nirutaboirarítáhnaraqmé íné peh abehrání míanie. Ínéga moke epéqté éhwéh ahtebahnaraqmé mó keyábé íre nirutaboirarítáhnaraqmé peh abehrání míanie. Ínéga Manikánsabe anotahtaq aiq pútare atónsábé sáwéhyabe, Móbeq agúno atáhnaraqmé mi sawéh móbeq agínaraq mó keyábé íre nirutaboirarítáhnaraqmé peh abehrání míanie.\n3 Moke néne ménsámehnsá tabonah ke náríénaraq sensabé íre nirutaboirarítáhnaraqmé tabonah ke náríénaga íre séhréh aintankéhe. Sísane sánsá sehgíúnsábé mó kegá íné táhtoqme ninonka iraipéq nuehrana tabikonaraq sensabé íre nirutaboirarítáhnaraqmé ínéga miraonaga íre séhréh aintankéhe.\n4 Mó keyábé arutaboirarítéh ánínká íre áyátia peh uwaresa áníne. Wega mó ke kaweraritena se matíáh náneqsabé aigárá íre pabekire. Írakaumo. Wega, Íné anotah aní múge íre iwíáhire. Wega wenáwíq íre pankeréhre.\n5 Arutaboirarítéh ánínká íre ahbabáq saiyo aníne. Wega peh morá wewensabé íre iwíáh íwíáhire. Wega íre apubúue abiahmáréh áníne. Mó kegá we ahbabáratáhnsábé íre iwíáhi aníne. 6 Arutaboirarítéh ánínká ahbabáqsabe íre iwíáh íwíáhia peh aiq pútaq sansá kaweq sansánsábé iwíáh íwíáhire.\n7 Arutaboirarítéh ánínká íre kaweq sunúqkákáq kawerue arambehrire. Wega Manikáne ehwehnsabé ahriahri aiq pútare atéh áníne. Manikáne omasa éhwéhnsábé mirainawire íwíáhéna kawerue áwénunire. Wene arupipeq umehi tanáhráqkákáq íre túbáhagia Manikáne sansá peh tábúsoqme ambubu atawéna sehgíre.\n8 Itega mó keyábé irutaboirarite sansamé íre parabagorahire. Írakaumo. Manikáne Awanka iwíáh aitéh éhwéh irare sansá parabaginawire. Manikáne Awanka iwíáh aitéhraq kambare ehwéh irare sansá parabaginawire. Kawerue ahtebé sansá parabaginawire. Peh morá mó keyábé irutaboirarite sansamé íre parabaginawire.\n9 Amahnága ite peh ákáhtaq ahtebóne. Manikáne Awanka iwíáh aitéh éhwéh peh ákáhtaq ireq irarerahúne. 10 Aiq pútaq naneq sínaraq moke amahnága ahtebóna naneqmarí parabaginawire.\n11 Íné káriq aní míarautaq káriq anímárínká ehwehnéra iwíáhéra mira onserah sansánurauge. Anotah aní úkurautaq káriq aníné sánsá sutauge. 12 Wehukenínká sunkíkíri nahupéqté timanopipéq tagéna awankuraq íre kawerue tagehnserah amahnága itega Manikáne naneqmarí peh ákáhtaq tagahrahúne. Wehukenínká mó aníné auranabiah tagehnserah mókake itega Manikáne naneqmarí kawerue taganeheqmúne. Manikánka amahnága ite moke tagaríéhnserah mi tanáhráq itega we moq taganeheqmúne.\n13 Manikáne ehwehnsabé aiq pútare atewé, Manikánka ite kaweraite tanahráqsábé áwénunéwé, mó keyábé arutaboiraritewé, mi sansátáró peh kagainae. Mó keyábé arutaboirarite sansanká mó sansátáré kiotaikire.


Jáádtsʼósí binághah dzígaaígíí - Wikiibíídiiya\nJáádtsʼósí binághah dzígaaígíí éí tónteel dóó tábąąh tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Himantopus melanurus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 15–16.5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin; bitéél dóó bitłʼaaʼ éí łigai; bitsiitʼáád dóó bizééʼ éí łigai ałdóʼ; bijáád éí dinilchííʼ dóó nineez; bidaaʼ éí nineez dóó łizhin.\nJáádtsʼósí binághah dzígaaígíí éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí deildeeł.


Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí bízdílidígíí - Wikiibíídiiya\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí bízdílidígíí\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bitsiitsʼiin Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Naaldlooshii dadichʼízhii Ndaaʼnaʼii Naʼashǫ́ʼii Naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí Naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí dadiłhiłígíí dóó bikʼéí\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí bízdílidígíí éí naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Niveoscincus metallicus" (éí doodaiiʼ "Carinascincus metallicus") deiłníigo dayózhí.\nDíí naʼashǫ́ʼii éí 4–6di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí yishtłizh dóó dinilbáago naashchʼąąʼ dóó tʼóó bíyó bízdílid; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí bízdílidígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.


Tsintah chʼałtʼą́ʼí łigai dóó dibéłchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nłigai dóó dibéłchíʼígíí\nTsintah chʼałtʼą́ʼí łigai dóó dibéłchíʼígíí éí tsinlátah chʼał dóó bikʼéí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Dendropsophus leucophyllatus" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 0.7–1.5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łigai dóó dibéłchíʼíigo naashchʼąąʼ; binááʼ éí diłhił.\nTsintah chʼałtʼą́ʼí łigai dóó dibéłchíʼígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.


Tsintah níłtsą́ chʼał łibáhígíí - Wikiibíídiiya\nTsintah níłtsą́ chʼał łibáhígíí\nTsintah níłtsą́ chʼał łibáhígíí éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Tónteel bikáaʼdi kéyah dah naaʼeełí léiʼ bikáaʼgi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Eleutherodactylus cuneatus" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 0.6–1di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá dóó tʼóó bíyó dichʼíízh; binááʼ éí diłhił.\nTsintah níłtsą́ chʼał łibáhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yázhí yildeeł.


Tábąąh chʼééh digháhii ndaashchʼąąʼígíí - Wikiibíídiiya\nTábąąh chʼééh digháhii ndaashchʼąąʼígíí éí chʼééh digháhii dóó tsisteeł dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó tʼéiyá dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Trachemys" deiłníigo deiyózhí. Tábąąh chʼééh digháhii ndaashchʼąąʼígíí éí 16 ałʼąą ádaatʼé.\nDíí chʼééh digháhii éí 5–12di asdzoh[?] ádaníłnéez łeh. Bitsʼíís éí diłhił dóó diniltsogo noodǫ́ǫ́z; bitsʼaʼ éí diłhił dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ.\nTábąąh chʼééh digháhii ndaashchʼąąʼígíí éí tąądee naagháhii dóó chʼał yázhí deilghał; chʼil bitʼąąʼ dóó chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Shádiʼááhdę́ę́ʼ tsétah mósí ałchinígíí éí naaldlooshii daʼalghałígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó tʼéiyá hólǫ́; Dibénééz Bikéyahdi éí tʼóó ahayóí; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Leopardus jacobita" deiłníigo dayózhí. Ałkʼidą́ą́ʼ díí mósí tʼóó ahayóí ńtʼę́ę́ʼ, kʼad éí noonéeł ndi — naakidi mííl dóó ashdlaʼdi neeznádiingo da tʼéiyá yidzííʼ (díí 2009 yę́ędą́ą́ʼ mósí daaltá).\nDíí naaldlooshii éí bitsʼíís łibá dóó łizhingo łikizh, áádóó éí bitseeʼ noodǫ́ǫ́z. Bitsʼíís éí 23–25di asdzoh[?] áníłnééz; tseebíiʼgo da dahidídloʼ áníłdáás. Bitseeʼ éí ayóo ditłʼo.\nTsétah mósí éí alghałgo naaghá; gahjaaʼí dóó jaatsohí haalzheehgo naaghá.


Hasbídí ałchozhí nizhónígíí - Wikiibíídiiya\nHasbídí ałchozhí nizhónígíí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Chooyééł Dineʼé Bikéyahdi dóó Haʼaʼaahjí Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ptilinopus pulchellus" deiłníigo dayózhí.\nDíí hasbídí éí 7–8di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh; bitsiiʼ dóó bitéél éí łibá; bitłʼaaʼ éí łitsxo; bítááʼ éí łichííʼ; bitseeʼ éí diłhił.\nHasbídí ałchozhí nizhónígíí éí tsin bineestʼąʼ deiłchozh.


Mar 15 | `KZE | STEP | iviꞋá tówasa aaváúmá usónkaꞋa mono-káwáá-kwáásíyé Yútaa-anon-kwaasiye ámáámba sun-kwáásíyé mimbórá-áímbá símaresa Ísumba ayáánkaꞋa asááúmaresa áíꞋmaesa Árómáani-kamaani-kawaanako áwíꞋa PáírátinopaꞋa máánkarowana\nÍsumba PáírátinopaꞋa máánkaraan-kwasai.\nMátíyu 27:1-2, 11-14, Árúku 23:1-5, Yóni 18:28-38\n1 iviꞋá tówasa aaváúmá usónkaꞋa mono-káwáá-kwáásíyé Yútaa-anon-kwaasiye ámáámba sun-kwáásíyé mimbórá-áímbá símaresa Ísumba ayáánkaꞋa asááúmaresa áíꞋmaesa Árómáani-kamaani-kawaanako áwíꞋa PáírátinopaꞋa máánkarowana 2 Páíráti Ísumba áísaa ena séna Yútaa-kwaasiti kawáánárá oónó súwana Ísu séna áꞋa séne súwasa 3 mono-káwáá-kwáásí óꞋon-oꞋon-aintavai aaivimbá mayánkówana 4 Páíráti Ísumba áísaa ena séna sáwívar-aimba kwésimankaavo anondáma íya moórá-aimba síníyono súwana 5 Ísu iséna íma anondá aaí súwana kámááni-kawaanaꞋa Páíráti sáwívar-imayaa uráiye.\nÍsumba arááꞋa tuvúwóro siráin-kwasai.\nMátíyu 27:15-26, Árúku 23:13-25, Yóni 18:39-19:16\n6 naaóváꞋá Áánútu Yútaa-kwaasi tíyótaasa í-tánón-kánáá tóyo úntemba Árómáani-kamaani-kawaanako séna amáparawai torupamái mésa aamoí ésa ándávaꞋo máyáin-kwaasi áwíꞋa tewaꞋá ayúrankanaumne séna minkánáá miráumai ándá-kwaasi kwéayurankaiye. 7 Ísumba PáírátinopaꞋa máánkónkaꞋa moóráwai áwíꞋa Párápási ándávaꞋa ména évakarawai kámááni-kwaasiye ááiꞋa tíyónkaꞋa kwemá moóráwaimba tuvuwúwana puwúwasa ándávimba ánkarowana máyowasa 8 sáwíva-kwaasi torupamái mésa Páírátintavai sésa moóráwaimba ayúrankaao suwaná 9 Páíráti imáyáa éna séna mono-káwáá-kwáásí Ísuntavai íma anón-kwaasi-iꞋa ínkwáe sésa tátoꞋmaesa kesópaꞋa máánkaraawe séna tísaa ena séna Yútaa-kwaasiti kawáánárá ayúrankanaumno súwasa 11 mono-káwáá-kwáásí úwoi-kwaasi sáwívarawai kwakwiyésa sésa Ísumba íma ayúrankaniyompo Párápásimba ayúrankaao simáméro suwasá isésa mináímbá simámúwana 12 Páíráti séna Ísumba Yútaa-kwaasiti kawáánáꞋá iyémó sewáímbá nóra ónaumno súwasa 13 anónkaꞋa sésa taairaꞋá tuvuwíyana puwíno suwaná 14 Páíráti séna nóra-sawira uráinaꞋiyo súwasa anónkar-anonkaꞋa sésa taairaꞋá tuvuwíyana puwíno símae íyúwana 15 Páíráti miwí táái owé senasá aamoí umásinkaigwae séna Párápásimba ayúrankena i-kwáásí simátimuwasa Ísumba áwí-andanei áwírukuꞋnowana Páíráti séna áíꞋmai taairaꞋá mátuvuwiyana puwíno séna Ísumba i-kwáásíráꞋá tímakaiye.\ni-kwáásí Ísumba simái sáwíꞋa uráan-kwasai.\nMátíyu 27:27-31, Yóni 19:2-3\n16 Ísumba i-kwáásíráꞋá timúwasa áíꞋmaesa kámááni-kwaasiti naaúmpaꞋa móankesa amápar-i-kwaasi tááyowasa tamésa 17 naaeyayán-únánkwátói anón-kwaasiti unáánkwátóiman-iye sésa Ísumba umánkesa anón-kwaasiti kánumoꞋan-iye sésa áwí-andama owepamái Ísu aꞋnómpímbá kuvérankesa 18 kanaárááꞋa ankésa moórá-mora-umai kívairesa sésa Yútaa-kwaasiti kawáánáꞋá óne sésa tááúndei aꞋnómbá tuvántoꞋna kwéesa tuwirááíma kwirankésa 20 kanaárááꞋa ánkáyuwesa naaeyayán-únánkwátói ayúꞋmaesa kwená unáánkwátói umánkesa tuvuwíyanamo puwíndavaꞋa áíꞋmaesa kuráawe.\nMátíyu 27:32-44, Árúku 23:26-43, Yóni 19:17-27\n21 i-kwáásí Ísumba áíꞋmaesa kumbá moóráwai Sáíríni-naopakewai áwíꞋa Sáímoni kwemá Arekesándaawe Árúvusinte tivowámá kwemá Yérúsaremu-naor-ampaꞋa túwasa i-kwáásí tátoresa Ísumbo tuvuwónááon-taima áúgwaatarankesa sésa áwaꞋnaa úmae tiyó suwaná mirá úwasa 22 kwésa moórá-marago áwíꞋa KórígótaavaꞋa kwésa mináwíkóná ááimba aꞋnómayaapare supaꞋá kwésa 23 ándá-aran-domba mairésa áíꞋa ánásainkwae sésa ikaaꞋó vaí-yántááꞋá mimpímbá marésa Ísumba ámúwana íma naráiye.\n24 Ísu íma nówasa áíꞋmaesa taairaꞋá aíyayaampimba máyuvusumaresa kwená unáánkwátói mayánáe sésa aávéiya kwétiyaananaya nááwa usáyaaitaindawai mayáníye sésa mirá ésa 25 aakaakáꞋó máún-kanaa-avauraꞋa tuvúwúmba 26 Ísumbo tuvúwúwanamo puwún-ainkona ááimba aúváívimba agaimarésa sésa Ísu Yútaa-kwaasiti kawáánáꞋán-iye agaimarésa taairaꞋá mósá marésa 27 umóyántémo uyan-kwáásíráí tíꞋmaesa Ísumba évarevar-akwampaꞋa taairaꞋá tuvúsúmarowana [ 28 naaóváꞋá Áánútun-aai aúváívimba agaimaréna séna kwemá sáwíꞋa on-kwáásí máépaꞋa máyáísasa awánaraawe agaimaréna sirónkaꞋa pósa mirá uráawe.] 29 taairaꞋá tuvúsúmarowasa évakarawai tésa tiyáámba tóipimba áákesa timánáantataꞋa umánkesa akáꞋáámba simánkesa sésa úwé emá séma anóm-bonoꞋ-namba tawísíyuweꞋa kaumbo-táwai kwaisuwéꞋa óꞋomba ónaumne siráampo 30 esáváí enáúma áwaꞋnaa ema eyááríkaꞋa taairakémbá taútuwe marapáꞋá kumuwó suwasá 31 miráumai mono-káwáá-kwáásíyé ámáámba sun-kwáásíyé sésa óꞋowi túwaꞋnaa ena kwesáváí kwenáúma íma kanaán-umai áwaꞋnaa íníye. 32 Áánútumo usásisinkaiwai éꞋa Ísareri-kwaasiti kawáánáꞋá úne seémáyáimba póna áraiꞋo seémáyáindamo éna kweyááríkaꞋa taairakémbá kumínata awánéta séta áraiꞋa Áánútu áánimban-iye sénaumne suwasaráí miwímó suntembá umóyántémo uyan-kwáásíráí évarevar-akwampaꞋa taairaꞋá tuvúsúmarowairai Ísumba kanaárááꞋa ánkaraaiye.\nMátíyu 27:45-56, Árúku 23:44-49, Yóni 19:28-30\n33 Ísumba kanaárááꞋa ánkówana kwáyáꞋwái amápaꞋ-mapaꞋa túnkwena aaváúmá kaapa marówana túnkumba 34 Ísu anónkaꞋa Yútaa-kwaasi tááivinkemba séna eroi eroi rama sapakataniyemo sún-aimba maarán-áímbá séna Áánútu kesí Áánútuwo nóra séwa siyuwáánó súwasa 35 minkáꞋó máyón-kwaasi isésa évakarawai sésa naaóváꞋó Áánútun-aai simátímakaiwaimba Íráiyaamba kwéaayaiye suwaná 36 moóráwai isaaiséna paru-táyánáma maimaéna ándá-aran-domba ikaaꞋ-nómpímbá tuꞋmaéna oviyen-támayopimba kinúvaimaena naínkwáe séna Ísu óikaꞋa mósá maréna séna Íráiyaama kuména taairakémbá kunayútuwani. íya kunayútuwaniyo séta amuꞋmaréta máyaumne súwana 37 Ísu anónkaꞋa kwésena puwúwana 38 anóm-bonoꞋ-naumpaꞋa ampanta-óntámá úmakomba sanaan-áyáírákémbá utavááꞋmaena marapáꞋá móru taváákaar-umai kaesé umágúwana póna ÁánútunopaꞋa iyónááon-amba kwiꞋmakáiye. 39 Ísu anónkaꞋa kwésena puwúmba i-kwáásítí kawáánákó Ísumo anónkaꞋo sénamo miráumai puwúmba awánéna séna áraiꞋa kwemá Áánútu ááninkoman-iye siráiye.\n40 mináímbá súmba sáwívar-inimba awánanae sésa tumbá némpaꞋa tamésa awánara. miníníntómpínkémbá moórá-inimba Mágátáraa-naopaken-ininko áwíꞋa Máríyaa úwana moórá-inimba aú-kwaasi Yémésinte Yósisinte tinówama áwíꞋa Máríyaa úwana moórá-inimba áwíꞋa Sárómi 41 miráumai-inimba Ísumo Káríri-ayampaꞋo naaúpaꞋo kwenánaaembo kwaꞋmaésamo áwaꞋnaa úmaesamo kuráan-inimba Ísu YérúsaremuvaꞋa túmba miníníntómbá tésa taairaꞋá tuvúsúmaronkaꞋa némpaꞋa tamésa awánaraawe.\nMátíyu 27:57-61, Árúku 23:50-55, Yóni 19:38-42\n42 miníníntómbá tamáyówana Yútaa-kwaasi monor-áímbá kwéison-kanaa aaváyaaraamba kwáyowana ívékaamba enónkaꞋa moóráwai áwíꞋa Yósépi Árímátíyaa-naopakewai 43 kwemá anón-kwaasi éna kawe-kwáásí éna Áánútu kwená kwaási kawááiniye séna amuꞋmaréna máyowai íma ááꞋa kómba PáírátinopaꞋa téna Ísun-auma utánáivo simiyó súwana 44 Páíráti imáyáa éna ára pukuráínaꞋiyo séna i-kwáásítí kawáánákómbá ááyena séna Ísu ára pukuráínaꞋiyo súwana 45 owé áꞋa pukuráiye simámuwana Páíráti séna kanaampó Ísun-auma mayáníyone súwana 46 Yósépi aúná-ampantama komaimaéna tiréna Ísun-auma taairakémbá tamaimái minámpáántávímbá asááumai maimaéna aúsámakon-ontam-buri-aivimba mámarena óikaꞋa anón-ontandei awááumasuwena kúwasarai 47 Máríyaa Mágátáraa-naopaken-ininko úwana araámáó Yósisimba anówama úwasarai mésarai Ísumbo utamánkomba taawánésa kurááiye.


Jádí - Wikiibíídiiya\nJádí éí Naaldlooshii Bikéshgaan Dahólónígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́; Halgaii Hóteelígíí bikááʼgóó éí tʼóó ahayóí. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Antilocapra americana" deiłníigo dayózhí; tʼáá díí tʼéiyá naaldlooshii "Antilocapra"-jí atah yisdzoh.\nDíí naaldlooshii éí 4–5di adéesʼeez[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitéél dóó bitłʼaaʼ éí łigai; bíchį́į́h éí diłhił.\nJádí éí chʼil bitʼąąʼ dóó tłʼoh yiłchozh dóó náʼátʼaał.


Kwaʼii késhgaaní yázhí - Wikiibíídiiya\nKwaʼii késhgaaní yázhí éí naatsédlózii dóó bikʼéí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi dóó Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Centropus bengalensis" deiłníigo dayózhí. Díí tsídii bikąʼígíí éí biyázhí yaa áhályą́.\nDíí kwaʼii késhgaaní éí 11–13di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo naashchʼąąʼ dóó dootłʼizhgo disxǫs; bitʼaʼ éí łichííʼ; bikéshgaan dóó bitseeʼ éí danineez.\nKwaʼii késhgaaní yázhí éí chʼosh yázhí dóó chʼil binááʼ deildeeł; chʼał dóó naʼashǫ́ʼii yázhí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Naalʼeełii keelóól bikʼos halchíʼígíí - Wikiibíídiiya\n(Keelóól bikʼos halchíʼígíí)\nNaalʼeełii keelóól bikʼos halchíʼígíí (éí doodaiiʼ Keelóól bikʼos halchíʼígíí) éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dóó Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi dóó Náhookǫsjí Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Podiceps grisegena" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 16–20di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo dibéłchíʼí dóó łibá; bikʼos éí halchííʼ; bizééʼ éí łigai; bitsiitʼáád dóó bítááʼ éí łizhin.\nNaalʼeełii keelóól bikʼos halchíʼígíí éí łóóʼ yázhí deilghał; chʼosh bikágí dantłʼizí dóó tąądee naagháhii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Hodiłchʼiltah tłʼiish báhádzidí naashchʼąąʼígíí - Wikiibíídiiya\nHodiłchʼiltah tłʼiish báhádzidí naashchʼąąʼígíí éí tłʼiish íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Beʼekʼid Honeezítsoh Bibąąhgi Naakaii Łizhiní Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Atheris ceratophora" deiłníigo dayózhí.\nDíí tłʼiish éí 25–30di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí łizhin dóó łitsogo naashchʼąąʼ.\nHodiłchʼiltah tłʼiish báhádzidí naashchʼąąʼígíí éí naʼastsʼǫǫsí dóó naʼashǫ́ʼii dóó chʼał yilghał łeh.


Naʼashǫ́ʼiitʼą́hí bitseeʼ łichíʼígíí - Wikiibíídiiya\nNaʼashǫ́ʼiitʼą́hí bitseeʼ łichíʼígíí\nNaʼashǫ́ʼiitʼą́hí bitseeʼ łichíʼígíí éí naʼashǫ́ʼii diwozhígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Naakaii Łizhinii Bikéyah Shádiʼááhjí Siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Platysaurus minor" deiłníigo dayózhí.\nDíí naʼashǫ́ʼii éí 6–8di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá; bikʼiiz éí halchííʼ; bizábąąh éí chʼilgo dootłʼizh; bitseeʼ éí nineez dóó łichííʼ dóó tʼóó bíyó dichʼíízh; binááʼ éí diłhił.\nNaʼashǫ́ʼiitʼą́hí bitseeʼ łichíʼígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.


1Ti 3 | `AUY | STEP | Tuwímbaimo Maníkóní waásiyaꞌo káráwiyiyan-kisau maénae síyawimo ésa tirááímo táínda-kisau kawe-kísáún-iye siyáamba minááí éraiꞌ-aain-iye.\nFasiꞌaénkóní waásiyaꞌo káráwiyaawi-taai.\n1 Tuwímbaimo Maníkóní waásiyaꞌo káráwiyiyan-kisau maénae síyawimo ésa tirááímo táínda-kisau kawe-kísáún-iye siyáamba minááí éraiꞌ-aain-iye. 2 Maníkóní waásiyaꞌo káráwiyowiti kísaumo máéwi maarán-kwáásín-owe. Miwífímbá ímba sáwí-aaimo wéraiwai ésa kímbora-inimba mapá kuráawi ésa arupíse úmai kaweꞌ-ímáyáá aantembo owí ésa miwí túwíꞌo mósá maréwi ésa namuꞌ-waasí naambá timésa tómbá timésa owí ésa Maníkón-aai kaweꞌ-úmai simátímaꞌmaesa wéiyowi ésa 3 ímba uwóíꞌo on-dómbá námae nésa uwóíꞌa owí ésa ímba aaisambá sésa aáno úmaimo méraawi ésa ímba óntantafesa túrande-urande owí ésa 4 miwítí naaúmpaꞌo méraan-kwaasiyaꞌa kaweꞌ-úmai káráwiyowi ésa miwítí iyámpói tifoísáísafesa ésa miwí táái wéisaiyawi ésa miyán-kwáásímó ésa Maníkóní waásiyaꞌo káráwiyowiti kísau maénááwe. 5 Aare-iyámpóíyaꞌo ímbo kaweꞌ-úmaimo káráwiyowimo ésa Maníkóní waásiyaꞌa ímba kanaaꞌá káráwiyonaawe. 6 Káféꞌo Maníkóntáfésamo ísámaimo tíyawimo ésa Maníkóní waásiyaꞌa káráwiyowiti kísau ímba maénááwe. Miyán-kwáásímó minkísáúmó maésamo ésa túma maimaésa iyíyana waántáwankomo sáwí-meyambo maiyáintemba miyá ónááwe. 7 Símai sáwíꞌa uwátínkáafo waántáwanko tamaimái wemparíꞌa ifáínifo Maníkómpáꞌó ímbo tiyáan-kwaasiwaraꞌo sésamo kaweꞌ-aantemba úmai méraawin-owe síyan-kwaasimo ésa miyán-kwáásí aantemba Maníkóní waásiyaꞌo káráwiyowiti kísau maénááwe.\n8 Maníkóní waásiyaꞌo káráwiyaawi wétuwaꞌnai-owi maarán-kwáásín-owe. Arupíse úmaimo mérewi ésa ímbo kaumbo-kaeꞌ-ímáyáámó tokéwi ésa ímbo uwóíꞌo on-dómbó námae níyawi ésa ímbo óntantafesa túrande-urande wéiyawi ésa 9 tirumpinkémbó éraiꞌ-aaimo isésamo ombá Maníkóní éraiꞌ-aaigoni áwáuma taꞌótóráawi ésa 10 miyán-kwáásí ésa Maníkóní waásiyaꞌo káráwiyaawi wétuwaꞌnai-owiti kísau maénááfo aifaꞌá miwítí kísau tuwánewasamo kaweꞌó íyaꞌo éꞌa minkísáú tíméro. 11 Miyá íyasamo ésa miwí tuwaainíntómbá maarán-ínímbán-owe. Kaweꞌ-úmaimo méraiyawi ésa ímba tíyo-aai sen-ínímbá pósa arupíse úmai mésa seyaafá-kísáú kaweꞌ-úmai wémaewe. 12 Maníkóní waásiyaꞌo káráwiyaawi wétuwaꞌnai-on-kisau wémaewi maarán-kwáásín-owe. Kímbora-inimbo maꞌmaé kuráawi ésa miwítí iyámpóíyaꞌe miwítí naaúmpaꞌo méraan-kwaasiyaꞌe kaweꞌ-úmaimo káráwiyaawi ésa miyán-kwáásímó Maníkóní waásiyaꞌo káráwiyaawi wétuwaꞌnai-on-kisau maénááwe. 13 Minkísáúmó kaweꞌó úmaimo maíyawi ésa Ísu Káráísitiyeꞌo kááísamaimo méraan-aai fasiꞌámai simátimiyasa isésa miwí túwíꞌa mósá maránááwe.\nManíkóní áwáu-aaigoni áwáu-aai.\n14 Tímótiyo kemá Póro ampáánkáꞌá embá koawánanae séꞌa wéeꞌa maanáúfáí agaimái tuwáúmpo toráumai isaaó. 15 Empáꞌá kónae séꞌo onda-ámbó faiyínamo e maanáúfáí toráumai isé sé kesáá Maníkóní akúntá únanasa agaimái símakaimba póta miyásá ónaumne sínone. Áfonkomo taaimó farámíntemba kesáá Maníkó méraiwaini waásisa\néta wení éraiꞌ-aaisa taawiyafónaumne.\n16 Éraiꞌa Maníkóní áwáu-aaigoni áwáuma paápé úwana óraaꞌ-waasigo éna maarán-iye.\nÍsu Káráísiti marapáꞌá waási-iꞌa úmai paápé úwana Maníkóní ámútanko wentáféna séna arupíse úmai méraiwain-iye súwasa Maníkóní kísau-waasi wíyómpakewi awánowasa waási fíꞌo-fiꞌom-barafakewi wenáái simátímaꞌmae kuwasá wenááisafesa timankúnkúmba uwaná Maníkó kunáíꞌmaena wíyómpaꞌa móankaraiye.\nMinááí Maníkóní áwáu-aaigoni áwáun-iye.


Shádiʼááhdę́ę́ʼ haltsooítah tsídii bitłʼaaʼ łigaaígíí - Wikiibíídiiya\nShádiʼááhdę́ę́ʼ haltsooítah tsídii bitłʼaaʼ łigaaígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Cypsnagra hirundinacea" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 5–7di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin; bitłʼaaʼ éí łigai; bizééʼ éí dibéłchíʼí; bidaaʼ éí diłhił.\nShádiʼááhdę́ę́ʼ haltsooítah tsídii bitłʼaaʼ łigaaígíí éí chʼosh yázhí yildeeł; tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Naʼashǫ́ʼii kááʼtłʼizí yishtłizhígíí - Wikiibíídiiya\nNaʼashǫ́ʼii kááʼtłʼizí yishtłizhígíí éí naʼashǫ́ʼii diwozhígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Mágí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Zonosaurus madagascariensis" deiłníigo dayózhí.\nDíí naʼashǫ́ʼii éí 8–12di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí yishtłizh dóó dóó łizhin dóó dinilgaigo noodǫ́ǫ́z; bizééʼ éí łigai; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.\nNaʼashǫ́ʼii kááʼtłʼizí yishtłizhígíí éí chéłchaaʼ dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.


Tó bináhaazyínídę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii bikʼiiz halkizhígíí - Wikiibíídiiya\nTó bináhaazyínídę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii bikʼiiz halkizhígíí éí tó wónaanídę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Tónteel bikáaʼdi kéyah dah naaʼeełí léiʼ bikáaʼgi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Gallotia atlantica" deiłníigo dayózhí.\nDíí naʼashǫ́ʼii éí 10–12di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bikʼiiz éí dootłʼizhgo halkizh łeh; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.\nTó bináhaazyínídę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii bikʼiiz halkizhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.


Gen 19 | `USA | STEP | Mi énáíkáq kaya (2) énítórékó Tótóm kóyáráye. Rótima Tótóm marukomma uyáperai ákáq maraqmáqe uráiye. Minnámo kaya (2) énítóré-rátámó kéyimonenama ítoumá yenákátópaqa uréna wemá marabi ótipake yenákáráq awáutaye.\nTótómkaraq Gómóraq Itogo Mamáá Táwítawa Uráiye.\n1 Mi énáíkáq kaya (2) énítórékó ▼\n▼ 19:1Pimo tiraima kaya namu-nakarataya-bamo tiraima, mina mami kaya ayakara nakae (18:22)\nTótóm kóyáráye. Rótima Tótóm marukomma uyáperai ákáq maraqmáqe uráiye. Minnámo kaya (2) énítóré-rátámó kéyimonenama ítoumá yenákátópaqa uréna wemá marabi ótipake yenákáráq awáutaye. 2 Rótí téna, “Timuqá-matikáúne ketí anókoratae. Ketí naaupa yekao. Kenáká títauqa tete-kékaq keté watáíyaq abo abéya máí nókápáq kenákátí ammá wiyoye.”\nKaya (2) énítóré kórátá téta, “Ímiye, kerátá makáq máte kayukamo kaikuyo marukaq wáéyúye.”\n3 Mirá-kéteyataba Róti aqkonna-umá kétitaba yenáká maréta Rótite abo wení naaupaq koyaráye. Róti yenákátí ááwáqa yoká-umá abo (íma itoráí káná íma mai) pareti agamá yímítata naráe. 4 Kaya (2) énítóré kórátá yú-waiyeta kéoyana máte wayanammá Tótómkemma, mapukáráq wayúka ariqa Rótiní nammá yáútúraq-umákae. 5 Mami káyúká Rótimma áyarae, “Nákaraq kaya (2) námú-nákárátá enópaqo yéyamma mááyo? Naaupake yiwíqma máápaq yukénata yenákáté ketáá aaraukáríq onnatáó.”\n6 Róti yimónaibaq máápaq yáúbarena abo anaépake oqtá áúyakaiye. 7 Róti téna, “Ímiye, ketí wayukama, íma tai-áimma taroqoro.” 8 Aónaro, kemá kaya (2) ínárú íma waté watayamma yíkáraune. Yukaiyaq kemá yimíqma máápaq márúte-tímíkanaq abo keráwáqá nówaitataqo tikáínna yeráwáté oro. Abo ketí namu náká íma moráyatariq umáyíkaro. Ketí naaupaq yiráyapowaqa yabíq-yikanune.”\n9 Abo yeráwáqá mirátirae, “Páábaq yááwao oqtarákémmá,” yeráwáqá téta. “Rótima íma maruq áinare. Abo íbêqa wemá ketáti kawáá máínénábiyo! Ketá yenáká kótámamqma emmá táwí-áaimma uyákanunatae.” Mirákéteta innene-umá Rótimma abúbúqma maré-kéwéta oqtá yokiránéta-urae.\n10 Mirámó-kéomma kaya (2) énítóré kórátá oqtaráké Rótimma yabitimá yauwéqma naaupaq kéyuweta oqtá áúyatukaye. 11 Mi káyá (2) énítóré kórátá máte wayuka oqtaráqó mááqe-émámma maabukáráq wayuka ariqa maamá kumayuriq umáyíkáítata yeráwáqá íma oqta aónarae.\n12 Kaya (2) énítóré kórátá Rótitaba téta, “Íyaq emá yaimma anna wayuka maapi Tótóm maqa yíkárano, mirauma enairó-utama, ení ánimaqa enayámummaqa yaimma ení arainibíkémmá?” Máraiya-moema yiwíqme mamipíké kóró. 13 Kerátáa mami-márúqá maamá táwítawa-óyúye. Yawe Îtogo Tótóm kayukati ááyama ibiq-aimmo yaqyíkamma ítáímma anóni itana timátíkaitaka mami-márúqá maamá táwítawa-óyakae.\n14 Miráketeyataba, Róti maréna uréna wení ayamummatí aanabo-íyápóráóqá timáyímíkaiye. Róti téna, “Uyatéraq ma márúqá yúwaro, Yawe Îtogo áqa ma márúqá maamá táwítawa-ínékeiye!” Abo wení ayamummatí aanabo-íyápóráóqá ábê-aimma kétiye-téta yúyánápí tirae.\n15 Iráqma-tágaimma, kaya (2) énítóré kórátá Rótimma yokage-umá timámena, “Uyaté enánákaraq enayámúmmaqa yiwíqme kówao, ímo-iteqoweqa keráwákáráq Tótóm marukote aweké mayainówe.”\n16 Abo Rótimo mayámaramo kéimma, kaya (2) énítóré kórátá Rótimma ayákaqa yátoqma ánákokaraq, wení kaya (2) áyámúmmá yiwíqme yokege-umá Tótómke máápaq yáúbaraiye. Yawe Îtogo yeráwáqá áyáqa yímíkaiye. 17 Minnámo kaya (2) énítóré kórátá yiwíqma máápaqo kéyiyuwena, móra (1) enitoreko téna, “Uyatéraq keráwátí túyaba kóro. Íma wáéqma aónaro, íma móra-aakapáqá mami árúbáqá agaro!”\n18 Abo Rótima anónna umá-téna, “Ímiye ketí anóko, timuqá-marakáúne. 19 Emá íráqonni umátike abo emá anómma iraqon áimma ketí tááraqo yabítíkánna tiráténé. Abo kemá íma anubaqá uyónúne. Kemá mamin úmágó aapaq yátóráínaq puyónúne. 20 Képi keboqyá maruqa aónao, íma népáq-urane, tiyúwéna péqmare mi kébóqyá márúkáqá wono. Miraonana kekáq puiyataqa íma yíkae.”\n21 Móra (1) enitoreko Rótitaba téna, “Kateko-úráné, kemá enááraqa kanaráré-tiyakaune. Emó ténná maruqa íma maamá-táwítawa onune. 22 Ánibo uyaté-péqmare kówao mi marukaq. Kemá íma móra-yatariq urána emá mi márúkáqá kówao.” (Rótimo peqmarenamo urai marukoni áwîqa Yowa)\n23 Róti Yówa koyaitana áábáúmá utaráiye. 24 Miráitana Yawe Îtogo wíyôpake iragáráq kawabába-oqtamma yúwaitana Tótómkaraq Kómóra kukaiye. 25 Yawe Îtogo máte maruqa agamá táwítawa-uráiye, Yóten arukaraq wayukamo mi márúpímmó máékaraq, mátetataqo mi márábimmó waimma. 26 Miramo-kéimma Rótiní ánáko anaepaq waéqma aónaimma, wemá maamá úgórá-ótákáq umákuraiye.\n27 Máí nókápáqá Abara-am itóurena yauwéqma Yawe Îtogokaq watá-tirái marukaqa-uráiye. 28 Abara-ám márúte aónaimma Tótómkaraq Kómóraqa, Yóten arubimma abo máte marama aónaraiye, abo irabíkéká-umá anó-kairaya umumma mi márábíkémmá utaimma aónaraiye.\n29 Abo Îtogomo mi árúmáqá táwítawa kéumatuwena Abara-ámma áúyánámá-ítáyamikaiye, ááka-itana Îtogo Tótómkaraq Kómóra maruqo táwítawa kéena Rótimma áwîqma máápaq ayuwáitana íma aweké mataiye.\n30 Róti wení kaya (2) ayamukorátáté Yówa maiyaba ikatíqéna yeráóqá anubaq mainena utaiye. Wegáráq wení kaya (2) ayamukote muríánnóbáqá máqe-urae. 31 Mórataoqa (1) ananowáá aukotaba téna, “Ketiborátá anónuqma-kaiye, mamarabi aaimmá máte-marabaqa, kerátáté mainomma íma-wá-mae. 32 Kerátá táínomma ketibokárátá amiqma neginági uyákátuwekaq weté watéka iyápó mayáyúye.”\n33 Mi nókámmá yibowámma táínomma yenáká ámítuweta, ananowá maréna weté watáiye. Yibowá Róti wetemo waimma íma iteone-uráiye.\n34 Méyá mi énáíkáqa ananowá aukotaba téna, “Énai nokamma, kemá ketiboté wataune, kéqnamma íbê-nokamma kerátá táinomma amiqma neginági uyákátuwaya abo emá ure weté waténaka wekáké iyápó mayao.” 35 Mi nókámmá kéqnamma táínomma yibowámmá ámímma neginági uyákátuweta, áukonaqa maréna abowáte wataiye. Kéqnamma yibowámá nóraq-oyamma íma itéone-uráiye.\n36 Miráútuweta kaya (2) ánánókórátá yibowákáké yímukarariq-uráye. 37 Ananowámá inamáí ákáma abo Móáp awiqa ámikaye. Móap kayukati yibowá íbêqa-maiye. 38 Áúkoma miráuma inamáí ákáma Péqámi awiqa yamámíkaiye, Ámónaiti kayukatí yibowá íbêqa maiye.


Diichiłítóodi kǫʼ naʼałbąąsii ninádaaltłiʼígi - Wikiibíídiiya\nDiichiłítóodi kǫʼ naʼałbąąsii ninádaaltłiʼígi\n(Hazlehurst) Diichiłító (Yazoo City)\n32°18′04″ NHK dóó 90°11′28″ EʼE-gi bił hazʼą́\nDiichiłítóodi kǫʼ naʼałbąąsii ninádaaltłiʼígi éí Diichiłító Hahoodzodi bił hazʼą́.\nDíí kǫʼ naʼałbąąsii ninádaaltłiʼígi éí 1927góó yihah yę́ędą́ą́ʼ ályaa; dah náhástʼánígi éí ashdlaʼ. Diichiłító biwááshindoon éí yaa áhályą́.\n2013góó yihah yę́ędą́ą́ʼ 48,327 bílaʼashdlaʼii Diichiłítódę́ę́ʼ Hazlehurst hoolyéégóó dóó Yazoo City hoolyéégóó kǫ́ naʼałbąąsii bił naaswod.\nDiichiłítóodi kǫʼ naʼałbąąsii ninádaaltłiʼígi (trainweb.org) (Bilagáanakʼehjí)


Dilchʼóshii naʼatłʼooí bitsiiʼ łichíʼígíí - Wikiibíídiiya\nDilchʼóshii naʼatłʼooí bitsiiʼ łichíʼígíí\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Tsídii Tsídii ndaatʼáʼii Yótʼáahdi tsídii Tsídii tsídígíí Tó wónaanídę́ę́ʼ dilchʼóshii ndaashchʼąąʼígíí Dilchʼóshii ndaʼatłʼooí\nDilchʼóshii naʼatłʼooí bitsiiʼ łichíʼígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Amadina erythrocephala" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łitsxogo łibá dóó łigaigo łikizh; bitsiiʼ éí łichííʼ; bidaaʼ éí łibá.\nDilchʼóshii naʼatłʼooí bitsiiʼ łichíʼígíí éí chʼil binááʼ yildeeł.


Yakʼusda bughunek: k’andit khunek neba lhaidinla 2 Peter 1\nWhulh Nat Dustl'us Peter Yuk'e'ánguz\nYak'usda soo hoolhtus hoh yulh súyin, Peter dahooja ubulhni\n1 Si Simon Peter, Sizi Gri, 'en be 'ulhna 'ink'ez whel'a chah usdli. NeYak'usda neulhyis Sizi Gri, 'en ye ts'ah'un na'a 'int'ah, 'i njan be 'alha 'uhoont'ah dézti, 'et nuwheni chah 'ilho neghalts'ut. 'Et hubugha nuhts'o k'e'usges. 2 Yak'usda 'ink'ez Sizi neMoodihti, soo ts'ah'un na'a 'en bugha t'ets'oninzun, 'i be Yak'usda ye unzoo, 'ink'ez ye ts'ah'un 'int'ah, 'i lha'un teh nuhgha óokat. 3 Nts'e na'a Yak'usda ba ndi yun k'ut uzdoolts'i ka, Yak'usda dich'oh whéulhtus, 'i be nduwhulcho negha óoni'ai. 'En bugha nt'ets'onínzun, 'i bugha neghá whults'ut. 'Et ndai Yak'usda ye dézti, 'ink'ez 'aw 'o 'un 'o nus hoonzoo chahoolah, 'et 'uzdutejih hukwa neka' dani. 4 'I be njan khunek k'us hooncha 'ink'ez khunek dezti, 'et whulh nets'un náhezya. Njan 'et huwa Yak'usda dant'ah, 'et nuhwheni chah whuz na'a zeh buk'una'a 'óoht'e. 'Et njan yun k'ut ntsi' netelhtsilh, 'i bugha ndi yun k'ut be' whut'en 'et zeh whuts'u nint'uk, 'et nuhwheni 'uda ts'iyawh buch'a nasahdel.\nSizi Gri 'en bugha t'eoonahzin, 'i be 'o nus soo nóohyeh\n5 Njan 'et huwa, 'uda Yak'usda nuhwhuba 'alha 'int'ah, nuhdzi ndulcho 'i be ndez whuz na'a chah 'ooht'e. Ts'ah'un na'a dune unzoo wahle, 'ink'ez 'o nus chah Yak'usda t'enoohzeh. 6 Hoontsi' whuch'a khóhdle, 'ink'ez howa whulna whunts'i whulh wahyin. 'Ahoolhyez Yak'usda bughu nuní noohzut, 'ink'ez buba whudóolhti. 7 Ndunnah Yak'usda buba 'alha' yint'ah, 'en hubuk'eoohtsi', 'ink'ez be lhk'ets'udutsi', 'i be lhk'eoohdutsi'. 8 Ndi ts'iyawh 'et ndaht'en, 'ink'ez 'i be 'o nus ulhtus 'ulheh t'eh, 'et sih ndi neMoodihti Sizi Gri 'en bugha t'eoonehzin, 'i be 'o nus soo nóohyeh, 'ink'ez nuhwhe'ut'en soo ts'ah'un na'a 'ooht'e. 9 'Et ndunnah Sizi Gri buba 'alha' yint'ah, 'en njan ducháhust'en t'eh, 'en nilhdukwyaz zeh honilh'en li'hint'ah 'ink'ez 'ankw'us chahuwhés'en li'hint'ah. 'Ink'ez niz dak'ez bulubeshi 'uhiyalh'en, 'uda Yak'usda ts'iyawh yuna'alhde inle, 'et whunahodelhúnah. 10 'Et huwa sulhutsinkah nuhdzi ndulhcho 'i be 'ink'ez 'o 'un chah, 'et nts'e na'a dutehjih ka nuhka' dani, 'ink'ez 'utahalya 'ahli soo ts'ah'un na'a njan 'et whunaoodoolhúnah gunih. Ndi ts'iyawh 'i be whuz na'a ndaht'en t'eh, 'et 'aw ntóohghalh ghait'ah. 11 Ndez na'a neMoodihti 'ink'ez neulhyis Sizi Gri, nts'e 'ilhuz wheni hubudayi cho unli, 'et hoonzoo hoh nuhwhuba da'dutekwus.\nPeter 'aw 'et datétsah\n12 'Et huwa njan ts'iyawh t'eoonáhzun 'ink'ez khunek 'alha 'int'ah, 'i chah úlhchoot hoh soo cho óhtun. 'Et whunts'ih 'ún whudáni 'ahoolhyez lhk'uz teh nuhnalhts'et hanáwhus'aih. 13 'Et t'eoonúszun 'awhuz khusna 'et whuts'un, 'ún whudani nuhwhuba whunalhúnih 'ink'ez nuhnalhts'et hawhús'aih. 'I be whahnih wahle. 14 T'eoonúszun 'aw 'et nilhdukw hoh datésah. Nts'e na'a datésah, 'et neMoodihti Sizi Gri whusúnelhtan. 15 'Et huwa 'o 'un oosneh ghait'ah 'et hukwa 'ust'en, 'et ndust'en 'et huwa dasítsai hukw'elh'az njan hodelhú'i 'i ts'iyawh whunaoolhúnih.\nNdunnah Yak'usda bube'ildzun, 'en nts'e na'a Ndoni hubunelhtan yahutelhtuk, 'et whuz na'a zeh yahalhtuk hoh 'uk'e'hanguz\n16 'Et neMoodihti Sizi Gri, 'en ye úlhtus, 'ink'ez whusanatedalh chah, 'et whúnwhuznelhtan. Ndunnah tube whunest'i be yahalhtuk, 'en whuz na'a bulunah ts'ah'un na'a khunek cha'it'ah 'uhulh'en. 'En buk'una'a ilah nuwheni whúnwhuznelhtun. 'Et whunts'i hoh da nuwhenich'oh 'et nena be hooncha hoh buts'uh hayanduz, 'et ts'onalh'en. 17 Nts'ena' ne'aBá Yak'usda, 'en buYe' yudélhti 'ink'ez deghunla dézti ho' 'int'ah, 'et newhunélhtan. K'us hooncha, 'en bube'ildzun 'uhoont'ah, 'et dich'oh buYe' yugha ooni'ai. Ndez na'a njan nduhooja. Yak'uz ts'un degha nus hooncha, 'et Yak'usda bughunek ndus de hadélts'ut 'et ndutni, “Ndun 'en SuYe' buk'esi', 'en 'int'ah. 'En bugha tube hoonúst'i.” 18 Hoh da njan dzulh k'ut whudézti 'et, Sizi 'en bulh nuts'udelh hoh ndi bughunek, 'i yak'uz ts'un hadelts'ut, 'i 'uzdánts'o. 19 Ndi Yak'usda be nus whunilh'en bughunek, 'i k'an 'o nus but'az 'uhoont'ah. 'Et ndi khunek soo cho ulhchoot t'eh, 'et sih degha nus nuhwhuba whutézoo. Nts'e na'a tsahólhgus kwun be whét'en, 'et ndi khunek nuhwhuba 'et ndunt'ah. Christ, sum cho ts'utni, 'en nuhdzi be whet'en tele li'tehnilh, 'et whuts'un nuhdzi ndulhcho 'i be ndi khunek wúlhchoot. 20 Ndi soo degha nus hooncha t'ewhunoohzeh huba' hoont'ah. Yak'usda bughunek nus t'eznanzin, 'i, ndet 'uwhulhni, 'aw dune dich'oh duk'una'a na'huyooleh ghait'ah. 21 'Et ndi khunek 'i be nus t'eznanzin, 'i, 'aw dune dich'oh hukwa' huninzun whuz na'a ilah hoh neba 'uk'e'hanguz. 'Et k'us Yak'usda, ndunnah hube'ílhdzun, 'en nts'e na'a Ndoni wheóobunelhtan yahutelhtuk, 'et whuz na'a zeh yahalhtuk hoh 'uk'e'hanguz.


Nǫ̀htsı̨̨ Nı̨̨htł'è John Wenazhıı 11\n☰ John Wenazhıı 11 ◀ ▶\n1 Dechı̨ wet'à ìdzàa seghǫ̀t'ǫ xè sets'ǫ̀ hats'edı, “Nǫ̀htsı̨kǫ̀-gocho ts'ǫ̀ ı̨ı̨tła gà dàı̨hcho ne sìı wexèɂį̀hdzà eyıts'ǫ eyı ladà wheɂǫǫ sı wexèɂį̀hdzà. Eyıts'ǫ ekǫ dǫ dàtłǫ yagehtıı sìı gı̨ı̨htà. 2 Hanìkò Nǫ̀htsı̨kǫ̀-gocho gomǫ̀ht'a kwekwı̨į̀ nechàa weyìı kwekwı̨į̀ nechà-lea nawheɂaa wege gòɂǫǫ sìı wexèɂį̀hdzà-le, eyı sìı dǫ eładı̨ı̨ gıgha ne t'à. Dı̨ènǫ-daats'ǫ̀-nàke sa gots'ǫ̀ kǫ̀godeè degaı sìı wedıhogehtsı̨ ha. 3 Sets'ǫ nakwenàoɂǫǫ nàke sìı t'asìı t'à nàgetsoò agehłe ha. Įłè-lemì-daats'ǫ̀-nàkeakw'eènǫ-daats'ǫ̀-ek'ètaènǫ (1,260) dzęę̀ gots'ǫ̀ dǫhshǫ̀ǫ goht'ǫǫ̀ yìı geèhkw'e xè nadąą̀ gogede ha,” sèts'edıì hǫt'e. 4 Eyı nakwenàoɂǫǫ nàke sìı ts'ı nàke jìecho “olıve” wek'e dehshee eyıts'ǫ ek'aèk'ǫchı̨į̀ nàke dıı nèk'e ts'ǫ̀ K'àowo nadąą̀ nawheɂa lanì nàgeèhza. 5 Dǫ gots'ǫ̀ hoìla eghàlageeda nı̨dè gıwà ts'ǫ kǫ̀woò xàewìı t'à gok'egeehk'ǫ̀. Amìı eyı nakwenàoɂǫǫ nàke ts'ǫ̀ hoìla eghàlaedaa sìı hanì ełaàwı ha hǫt'e. 6 Eyı nakwenàoɂǫǫ nàke sìı yat'a ts'ǫ̀ k'àhogewo ha gıghàhòt'ǫ hǫt'e. Nǫ̀htsı̨ yatıì t'à dǫ ts'ǫ̀ gogede gots'ǫ̀ chǫh agot'ı̨-le agehɂį̀, tı edoò ìhłè agehɂı̨ eyıts'ǫ dıı nèk'e hoìla hazǫǫ̀ xàɂaa agele ha gıghàhòt'ǫ. T'aàtłǫ ts'ǫ̀ hanì eghàlageeda ha gı̨ı̨wǫǫ sìı hagehɂı̨.\n7 Hòt'a dǫ ts'ǫ̀ gogede ghǫnagı̨ı̨t'e nı̨dè tıts'aàdìı nechàa dèè goyìı gots'ǫ xàetła ha eyıts'ǫ gok'aàwo xè goghǫehnè ha, eyıts'ǫ ełaàgòhde ha. 8 Kǫ̀godeè wenı tı̨lı k'e gıweè whela ha. Eyı kǫ̀godeè wıızì sìı Sodom-lanì eyıts'ǫ Egypt-lanì wìyeh hǫt'e, ekǫ gıts'ǫ̀ K'àowo dechı̨et'aa k'e wedıìtsò ı̨lè. 9 Taı dzęę̀ daats'ǫ̀ tanı haı̨wa gots'ǫ̀ dıı nèk'e ts'ǫ dǫ hazǫǫ̀ xàɂaa eyıts'ǫ yatı hazǫǫ̀ xàɂaa gots'ǫ dǫ eyı nakwenàoɂǫǫ nàke gıweè whelaa ghàgeeda ha, hanìkò gokw'ǫǫ̀ nègııle ha gı̨ı̨wǫ-le. 10 Eyı dǫ nàke ełaàgı̨ı̨dèe t'à dıı nèk'e dǫ hazǫǫ̀ gınà ha. Eyı gha dzędeè hogehtsı̨ xè t'asìı ełeghàgele ha, eyı nakwenàoɂǫǫ nàke sìı dıı nèk'e dǫ dagogį̀ı̨hɂa ı̨lèe t'à.\n11 Hanìkò taı dzęę̀ daats'ǫ̀ tanı tł'axǫǫ̀ Nǫ̀htsı̨ gok'e ehsò t'à nagìdà agǫ̀ǫ̀là. Nàgeèhzaà agejà t'à amìı gogıaɂı̨ı̨ sìı sıì geèhyeh. 12 Eyı tł'axǫǫ̀ eyı nakwenàoɂǫǫ nàke yak'e gots'ǫ gıts'ǫ̀ hòtł'ò dıı hats'edıı gıìkw'o, “Jǫ ı̨dòo ts'ǫ̀ aahde,” gıts'ǫ̀ hats'edıì hǫt'e. Eyıt'à k'oh yìı ı̨dòo yak'e ts'ǫ̀ agejà; dǫ gots'ǫ̀ xànegı̨ı̨ɂaa sìı goghàgeeda.\n13 Eyı sadzeè et'ıì dèè hòtł'ò nàèhdǫ t'à kǫ̀godeè gots'ǫ kǫ̀ łǫ hodàètł'ı; kǫ̀ gòlaa hoònǫ ts'ǫ ı̨łè hodàètł'ı. Dèè hòtł'ò nàèhdǫ t'à dǫ łǫ̀hdı̨-lemì ełaı̨dè. Dǫ ełaı̨dè-le sìı sıì geèhyeh t'à Nǫ̀htsı̨ yak'e whedaa ghàsǫgeedı.\n14 Hoìla nàke wetehoòwo, wek'è hoìla taı agode ha sìı wets'ǫ̀ hawe.\nYak'eet'ı̨į̀ łǫ̀hdı̨ t'à wheda\n15 Yak'eet'ı̨į̀ łǫ̀hdı̨ t'à whedaa sìı edets'ǫ dechı̨shì yeèhdı ekò yak'e gots'ǫ hòtł'ò dıı hats'edıì hǫt'e,\n“Gots'ǫ̀ K'àowo eyıts'ǫ wets'ǫ Chrıst xè dıı nèk'e gogha k'àowo gı̨ı̨lı̨į̀ agejà eyıts'ǫ ededı̨ sìı welǫ whìle ts'ǫ̀ K'àowo elı̨ ha,” hats'edıì hǫt'e.\n16 Eyı tł'axǫǫ̀ ǫhdah naènǫ-daats'ǫ̀-dı̨ Nǫ̀htsı̨ nadąą̀ daèhchı̨cho k'e geèhkw'ee sìı Nǫ̀htsı̨ nadąą̀ nàgògı̨ı̨hgè gà gıghàsǫedı, 17 hagedı,\n“Gots'ǫ̀ K'àowo eyıts'ǫ Gonǫ̀htsı̨, nı̨ sìı t'asìı negha dìì-le. Nı̨ sìı nexè hòɂǫ ı̨lè eyıts'ǫ dıì nexè hòɂǫ hǫt'e. T'asìı negha dìì-le t'à dıı nèk'e k'àhoı̨wo ha xèhoneehwho, eyıt'à masì nets'ı̨ı̨hwhǫ. 18 Dǫ hazǫǫ̀ xàɂaa gìch'è, eyıt'à dıì nàgı̨ı̨hkwa ha. Dǫ ełaı̨dèe sìı dıì gısınìyaetı ha nèhòı̨wo. Nakwenàoɂǫǫ negha eghàlagı̨ı̨dàa, nets'ǫ dǫ gı̨ı̨lı̨ı̨, eyıts'ǫ nets'ǫ̀ nezı̨į̀ kànegı̨ı̨ɂaa sìı nezı̨į̀ gıts'ǫ̀ eghàlaı̨da ha. Eyıts'ǫ dǫ wet'àaɂàa, dǫ wet'àaɂà-le, nek'èagı̨ı̨t'ee sìı nezı̨į̀ gıts'ǫ̀ eghàlaı̨da ha. Hanìkò amìı dıı dèè yedıhohtsı̨ı̨ sìı godıhohtsı̨ ha hǫt'e,” hagedı.\n19 Eyı tł'axǫǫ̀ yak'e ts'ǫ Nǫ̀htsı̨kǫ̀-gocho enìxàetǫ. Nǫ̀htsı̨kǫ̀-gocho goyìı nakenahòdlı̨ı̨ gha sǫǫ̀mbaekwo-ladzè wègoèht'į̀. Hǫtsaa eezhı xè kǫ̀ naìtł'ı̨, dèè hòtł'ò nàèhdǫ xè ı̨hlı łǫ hodàètł'ı.


Naʼashjéʼii tsiizisí íiyisígíí - Wikiibíídiiya\nNaʼashjéʼii tsiizisí * íiyisígíí\nNaʼashjéʼii íiyisígíí éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah daasdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Phalangiidae" deiłníigo dayózhí. Naʼashjéʼii tsiizisí íiyisígíí éí nahasdzáán bikáaʼgi 380 ałʼąą ádaatʼé. Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi éí doo dahólǫ́ǫ da.\nDíí naʼashjéʼii tsiizisí éí 10–100 mm ádaníłtso; adóó éí yishtłizh dóó łibáago ndaashchʼąąʼ łeh. Hodíłchʼiltah dóó tséʼáán biyiʼdi éí bighan. Chʼosh yázhí éí hadaalzheehgo naakai; łahda atsįʼ deilghał ałdóʼ.


Naʼashǫ́ʼii bitseewozhí łibáhígíí - Wikiibíídiiya\nNaʼashǫ́ʼii bitseewozhí łibáhígíí éí naʼashǫ́ʼii ndaashchʼąąʼígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Ásáí Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Uromastyx aegyptia" deiłníigo dayózhí.\nDíí naʼashǫ́ʼii éí 20–30di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá; bitseeʼ éí diwozh; binááʼ éí diłhił.\nNaʼashǫ́ʼii bitseewozhí łibáhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.


Matthew 16 DOGNT - Pharısee gı̨ı̨lı̨ı̨ mǫ̀hdaa eyıts'ǫ - Bible Search\nZezì enıìyah deè hohtsı̨ ha gı̨ı̨wǫ\n1Pharısee gı̨ı̨lı̨ı̨ mǫ̀hdaa eyıts'ǫ Sadducee gı̨ı̨lı̨ı̨ mǫ̀hdaa Zezì geèhdzà ha gı̨ı̨wǫ t'à gıts'ǫ̀-ède, hagıìhdı, “Yak'e gots'ǫ gogha enıìyah deè hoı̨htsı̨,” gıìhdı.\n2Zezì gots'ǫ̀ hadı, “Xèhts'ǫ̀ nı̨dè dıı haahdı, ‘Yat'a hazǫǫ̀ goòk'o t'à satsǫ hoı̨zı̨ ha,’ dahdı. 3Eyıts'ǫ k'omǫǫ̀dǫǫ̀ nı̨dè dıı haahdı, ‘K'oh dezǫǫ łǫ t'à, dıı dzęę̀ hoı̨zı̨ ha-le,’ dahdı. K'oh dànì wègaat'ı̨ı̨ sìı wek'ayaahtı ha dìì-le. Hanìkò dıì naxıdaà dàgot'ı̨ı̨ sìı dànìghǫ wek'ayaahtı ha dìì? 4Dǫ Nǫ̀htsı̨ k'èagı̨ı̨t'e-le xè nàowołı̨ı̨ k'ę̀ę̀ eghàlageeda gı̨ı̨lı̨ı̨ sìı enıìyah deè geɂį̀ ha gı̨ı̨wǫ. Nǫ̀htsı̨ dànì nakwenàoɂǫǫ Jonah xè enıìyah eghàlaı̨dàa sìı eyı zǫ geɂį̀ ha,” gòhdı.\nEyı tł'axǫǫ̀ Zezì gots'ǫǫ̀ naèhtła, t'asį̀ı̨ ts'ǫ̀ ajà.\nPharısee eyıts'ǫ Sadducee gı̨ı̨lı̨ı̨ sìı gıłèt'èa ch'à edexoahdı\n5Įnǫ̀ǫ̀ tı te nǫǫ̀geèht'e ekò, wecheekeè łèt'è dę agejà ı̨lè. 6Zezì gots'ǫ̀ hadı, “Edexoahdı! Pharısee eyıts'ǫ Sadducee gı̨ı̨lı̨ı̨ sìı gıłèt'èa ch'à edexoahdı,” gòhdı.\n7Hadı t'à wecheekeè ełets'ǫ̀ hagedı, “Łèt'è edexè ats'ı̨ı̨là-le t'à adı,” gedı.\n8Zezì hanì gogede gok'èezǫ t'à gots'ǫ̀ hadı, “Naxınì nàtso-le dìì. Dànìghǫ łèt'è whìle ghǫ ełets'ǫ̀ goahde? 9Įłaà naxıkwì yìekw'ı-le nì? Dànì łèt'è sı̨làı t'à dǫzhìı sı̨làı-lemì gıwàhǫǫdìı sìı wedaànıahdè. Łèt'è deɂǫ̀ǫ̀ ı̨ı̨làa sìı tł'ohtǫ dàtłǫ dagoòɂǫ nàahtsį̀ı̨ sìı, asį̀į̀ wenaahdì? 10Eyıts'ǫ dànì łèt'è łǫ̀hdı̨ t'à dǫzhìı dı̨-lemì gıwàhǫǫdìı sìı wedaànıahdè. Łèt'è deɂǫ̀ǫ̀ ı̨ı̨làa sìı tł'ohtǫ dàtłǫ dagoòɂǫ nàwhahtsı̨ı̨ sìı, asį̀į̀ wenaahdì? 11Łèt'è ghǫ gohde aehsı̨ nıìle, dànìghǫ eyı wenıahdì-le? Hanìkò Pharısee eyıts'ǫ Sadducee gı̨ı̨lı̨ı̨ sìı gıłèt'èa ch'à edexoahdı ha hǫt'e,” gòhdı.\n12Zezì eyı hadı t'à, wecheekeè, łèt'èa wet'à łèt'è ts'eht'è ghǫ godeè-adı-le gınıedì agejà, hanìkò Pharısee gı̨ı̨lı̨ı̨ eyıts'ǫ Sadducee gı̨ı̨lı̨ı̨ sìı gınàowoò ch'à edexogııhdı ghǫ godeè adı nǫǫ̀ nàgeèhzhį̀.\nPeter, Zezì Chrıst anet'e yèhdı\n13Zezì kǫ̀ta Caesarea-Phılıppı ts'ǫ̀ nıwà-lea nììtła ekò edecheekeè gots'ǫ̀ hadı, “Dǫ sìı Dǫ-wet'àaɂàa-deè amìı at'ı̨ gedı?” gòhdı.\n14Wecheekeè hagıìhdı, “Dǫ mǫ̀hdaa John-Baptıst at'ı̨ gedı, mǫ̀hdaa Elıjah at'ı̨ gedı eyıts'ǫ dǫ mǫ̀hdaa Jeremıah hanì-le-ı̨dè whaà gots'ǫ nakwenàoɂǫǫ at'ı̨ gedı,” gıìhdı.\n15Zezì dagoehke, “Ekò naxı̨, amìı aht'e sèahdı?” gòhdı.\n16Sımon-Peter Zezì ts'ǫ̀ hadı, “Nı̨ sìı Chrıst anet'e. Nı̨ sìı Nǫ̀htsı̨ edaa weza anet'e,” yèhdı.\n17Zezì yets'ǫ̀ hadı, “Jonah weza Sımon nexè sìghà hǫt'e. Dǫ dahxà eyı wek'èı̨zǫ nıìle, hanìkò Setà yak'e whedaa sìı wedahxà wek'èı̨zǫ hǫt'e. 18Nı̨ sìı kwe lanet'e t'à Peter nìyeh ha. Eyı kwe k'e sets'ǫ dǫ gıgha sekǫ̀ gohtsı̨ ha eyıts'ǫ wehłı̨kǫ̀ yedaèt'è ha-le. 19Nǫ̀htsı̨ Wenàowoò k'ę̀ę̀ hòɂǫǫ gha ladlì neghàehłe ha. Dıı nèk'e ayìı wedaàneedoo sìı yak'e sı wedaàdo ha eyıts'ǫ dıı nèk'e ayìı wets'ǫdaà xàneetǫǫ sìı yak'e sı wets'ǫdaà xàetį̀ ha hǫt'e,” yèhdı.\n20Zezì edecheekeè gots'ǫ̀ hadı, “Chrıst aht'ee sìı dǫ wı̨ı̨zìı ts'ǫ̀ haahdı-le,” gòhdı.\nZezì ełaàgıìhwhı ha sìı yeghǫ gode\n21Eyı dzęę̀ k'e gots'ǫ Zezì dıı hanì edecheekeè ts'ǫ̀ goı̨de: “Jerusalem ts'ǫ̀ ahde ha hǫt'e, ekǫ ǫhdah gı̨ı̨lı̨ı̨, yahtıı-gha-k'aodèe, eyıts'ǫ Nǫ̀htsı̨-yatıì-k'ègedìı-dǫǫ̀ dasegį̀ı̨hɂa ha. Ełaàsegèhwhı ha hǫt'e, hanìkò taı dzęę̀ k'ehǫǫwo tł'axǫǫ̀ nı̨dè naèhdà ha,” gòhdı.\n22Zezì hadıì goı̨de t'à, Peter whatsǫǫ̀ yets'ǫ̀ goı̨de, hayèhdı, “Į̀le, sets'ǫ̀ K'àowo, nexè hagode ha nıìle!” yèhdı.\n23Zezì Peter ts'ǫ̀ ets'aèhtła, hayèhdı, “Wehłı̨ı̨, sechį̀ht'a ts'ǫ̀ aąde! Nı̨ sìı kwe wet'à daèhkw'ıh ha lanet'e. Nǫ̀htsı̨ wınì k'ę̀ę̀ nànınewo nıìle, hanìkò dǫ gınì k'ę̀ę̀ nànınewo hǫt'e,” hayèhdı.\n24Hadı tł'axǫǫ̀ Zezì edecheekeè hazǫǫ̀ ts'ǫ̀ hadı, “Amìı sek'èè at'ı̨ ha nıwǫǫ sìı edeghǫ nànıwo ha nıìle eyıts'ǫ edets'ǫ dechı̨et'aa sek'èè nayatı̨ ha hǫt'e. 25Amìı edınì k'ę̀ę̀ eda ha nıwǫǫ sìı wedıhołè ha, hanìkò amìı sets'ıhɂǫ̀ edınì k'ę̀ę̀ eda-le sìı eda ha. 26Dıı nèk'e dǫ t'asìı hazǫǫ̀ edegha dèhnǫ kò wedą̀ązhį̀ı̨ weghǫ wedıhòłı̨ nı̨dè, wegha wet'àaɂà nıìle. Dǫ wedą̀ązhį̀ı̨ k'èxa t'asìı wı̨ı̨zìı nìɂà ha nıìle. 27Dǫ-wet'àaɂàa-deè sìı detà wets'ǫ t'asìı nàtsoo xè enıìyah deè t'à edets'ǫ yak'eet'ı̨į̀ goxè nììtła ha. Eyıts'ǫ dǫ hazǫǫ̀ dànì eghàlagı̨ı̨dà k'ę̀ę̀ goghàhòɂà ha. 28Ehkw'ı anaxèehsı̨, dǫ mǫ̀hdaa jǫ nàgeèhzaa sìı Dǫ-wet'àaɂàa-deè Wenàowoò k'ę̀ę̀ hòɂǫǫ xè nììtła geɂį̀ kwe ełaàgede ha nıìle,” Zezì hadı.


Shádiʼááhdę́ę́ʼ tsinyiʼ chʼał dinilzhinígíí - Wikiibíídiiya\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tsinyiʼ chʼał dinilzhinígíí éí tsinlátah chʼał dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Adenomera andreae" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 0.5–1.2asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; binááʼ éí diłhił.\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tsinyiʼ chʼał dinilzhinígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.