Chooyééł Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ bitseeʼ yee adilohii - Wikiibíídiiya\nChooyééł Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ bitseeʼ yee adilohii\nChooyééł Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ bitseeʼ yee adilohii éí Bizaʼazis Dahólónígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Chooyééł Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pseudochirops corinnae" deiłníigo dayózhí.\nDíí naaldlooshii éí 25–30di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitéél éí łigai.\nChooyééł Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ bitseeʼ yee adilohii éí chʼil bitʼąąʼ dóó tsin bineestʼąʼ yiłchozh.


Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ tsisteeł hashkéhé bitsʼaʼ łizhinígíí - Wikiibíídiiya\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ tsisteeł hashkéhé bitsʼaʼ łizhinígíí\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ tsisteeł hashkéhé bitsʼaʼ łizhinígíí éí chʼééh digháhii dóó tsisteeł dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Elseya dentata" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼééh digháhii éí 10–16di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilgai dóó łibáago naashchʼąąʼ; bitsʼaʼ éí łizhingo naashchʼąąʼ.\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ tsisteeł hashkéhé bitsʼaʼ łizhinígíí éí łóóʼ dóó tąądee naagháhii dóó chʼał yázhí yilghał; chʼil bitʼąąʼ dóó chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Tsídii dinoodí łikizhígíí - Wikiibíídiiya\nTsídii dinoodí łikizhígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Xanthotis macleayanus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ dóó diniltsogo łikizh; bitsiitʼáád éí halzhin; bidaaʼ éí łizhin.\nTsídii dinoodí łikizhígíí éí chʼil bijeeh yidlą́; chʼosh yázhí dóó chʼil binááʼ yildeeł; tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Tsiitsʼiintání dibéłchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nTsiitsʼiintání dibéłchíʼígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Eʼeʼaahjí Tónteel bikáaʼdi kéyah dah ndaaʼeełí léiʼ bikáaʼgi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pachycephala tenebrosa" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 6–8di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼíigo naashchʼąąʼ; bidaaʼ éí łizhin.\nTsiitsʼiintání dibéłchíʼígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł.


Tłʼiish bízdílidí - Wikiibíídiiya\nTłʼiish bízdílidí *\nTłʼiish bízdílidí éí nihookááʼ tłʼiish dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Arizona elegans" deiłníigo dayózhí.\nDíí tłʼiish éí 20–30di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilgai dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ.\nTłʼiish bízdílidí éí naʼashǫ́ʼii dóó chʼał yilghał.


Tsídii dinoodí bítááʼ łitsooígíí - Wikiibíídiiya\nTsídii dinoodí bítááʼ łitsooígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Lichenostomus melanops" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 7–8di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin; bítááʼ dóó bizééʼ éí łitso; bitéél éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ dóó diłhiłgo łitso łeh; bitłʼaaʼ éí łibá; bidaaʼ éí łizhin.\nTsídii dinoodí bítááʼ łitsooígíí éí chʼil bijeeh yidlą́; chʼosh yázhí dóó chʼil binááʼ yildeeł; tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Bichʼah Łichíiʼii Bikéyahdę́ę́ʼ łį́į́ʼ bikeeʼ yilchį́į́hí - Wikiibíídiiya\nBichʼah Łichíiʼii Bikéyahdę́ę́ʼ łį́į́ʼ bikeeʼ yilchį́į́hí\nBichʼah Łichíiʼii Bikéyahdę́ę́ʼ łį́į́ʼ bikeeʼ yilchį́į́hí éí jaaʼabaní dóó jaaʼniłtsʼílí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Bichʼah Łichíiʼii Bikéyahdi dóó Dził Daantsaaítah Bilagáana Bikéyahdi dóó Tsiikʼi Déíbaalí Bikéyahdi dóó Naakaii Łibáhí Bikéyahdi dóó Ghą́ą́ʼaskʼidii Biłikahii Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Rhinolophus mehelyi" deiłníigo dayózhí.\nDíí jaaʼabaní bitʼaʼ éí 10–14di asdzoh[?] áníłnééz; bitsʼíís éí 1–2di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitéél dóó bitłʼaaʼ éí dinilgai; bitʼaʼ dóó bijaaʼ éí dinilzhin; bíchį́į́h éí łį́į́ʼ bikeeʼ nahalin jiní.\nBichʼah Łichíiʼii Bikéyahdę́ę́ʼ łį́į́ʼ bikeeʼ yilchį́į́hí éí chéłchaaʼ dóó tsʼíʼii dóó tséʼédǫ́ʼii haalzheehgo naatʼá.


Tsʼání - Wikiibíídiiya\nTsʼání éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Gymnorhinus cyanocephalus" deiłníigo dayózhí. Tsʼání éí Náhookǫs dóó Eʼeʼaahjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó tʼéiyá hólǫ́.\nDíí tsídii éí bitsʼíís łibá dóó dootłʼizhgo naashchʼąąʼ; bijáád dóó bidaaʼ éí daalzhin. Dził bitłʼáaʼdi dóó ńdíshchííʼ dahólǫ́ǫgi éí hináa łeh.\nTsʼání éí neeshchʼííʼ yildeeł łeh; łahda tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé yiłchozh ałdóʼ.\nTsʼáníłání éí doo tʼáá sahdii ndaatʼáa da — tʼáá áłahjįʼ dah náʼásoł ndi.\n^ Díí bízhiʼ éí 1912 yę́ędą́ą́ʼ naaltsoos ályaaígíí bitsʼą́ą́dę́ę́ʼ; éí naaltsoos bikáaʼgi éí kótʼéego akʼeʼeeshchį́: qash'ãˊi [?]\nLast edited on 13 Yaʼiishjáástsoh 2020, at 17:52\nDíí naaltsoos 13 Yaʼiishjáástsoh 2020 yoołkáłę́ędą́ą́ʼ łahgo ályaa.


Joogiitsoh bizééʼ łigaaígíí - Wikiibíídiiya\nJoogiitsoh bizééʼ łigaaígíí\nJoogiitsoh bizééʼ łigaaígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Bikéyahdi dóó kéyah dah siʼánígíí beʼałníiʼdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Calocitta formosa" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 17–22di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yágo dootłʼizh; bizééʼ dóó bitéél dóó binákʼeeʼ dóó bitłʼaaʼ éí łigai; bítááʼ éí halzhin; bidaaʼ éí diłhił.\nJoogiitsoh bizééʼ łigaaígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł; dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ éí yiłchozh; naʼashǫ́ʼii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Hakʼaz Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ gáagii - Wikiibíídiiya\nHakʼaz Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ gáagii éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Hakʼaz Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Corvus caurinus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 14–17di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin; bidaaʼ éí diłhił.\nHakʼaz Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ gáagii éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł; dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ éí yiłchozh; chʼał dóó naʼashǫ́ʼii dóó łóóʼ dóó naʼastsʼǫǫsí dóó dííłdzid éí yilghał ałdóʼ.


Naʼashǫ́ʼii bijaaʼ ádiní naashchʼąąʼígíí - Wikiibíídiiya\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bitsiitsʼiin Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Naaldlooshii dadichʼízhii Ndaaʼnaʼii Naʼashǫ́ʼii Naʼashǫ́ʼii íiyisígíí Naʼashǫ́ʼii dichʼízhii dóó bikʼéí Naʼashǫ́ʼii bijaaʼ ádiní\nNaʼashǫ́ʼii bijaaʼ ádiní naashchʼąąʼígíí éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Holbrookia elegans" deiłníigo dayózhí.\nDíí naʼashǫ́ʼii éí 4–5di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí yishtłizh dóó dinilbáago naashchʼąąʼ; bizééʼ dóó bitéél éí łigai; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.\nNaʼashǫ́ʼii bijaaʼ ádiní naashchʼąąʼígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł; tsin bineestʼąʼ dóó chʼil bitʼąąʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Séítah Áłchíníłchíʼí - Wikiibíídiiya\nSéítah Áłchíníłchíʼí *\nSéítah Áłchíníłchíʼí éí Ahééháshį́į́h Hahoodzodi áhootʼéego bił dadhazʼą́; áádóó éí bílaʼashdlaʼii náóltahígíí biniiyé náhásdzo. Tábąąhkin Áłtsʼíísí Bił Hahoodzo biyiʼdi éí kin dah shijaaʼ.\nSéítah Áłchíníłchíʼí éí 30.4 tsinsitą́ dikʼą́ągo áníłtso,[?] áádóó áadi 204 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́ (díí éí 2010góó yihah yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ).DÍNE WÓLTAʼ\nSéítah Áłchíníłchíʼí éí 33°42′48″ NHK dóó 115°24′02″ EʼE-gi bił hazʼą́. Séítah Áłchíníłchíʼí éí tónteel bikááʼdóó deigo 656 adéesʼeez.GNIS


Tsʼaaʼ yitłʼóhí yishtłizhígíí - Wikiibíídiiya\nTsʼaaʼ yitłʼóhí yishtłizhígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Asthenes sclateri" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 6–7di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitłʼaaʼ éí dinilbá; bidaaʼ éí diłhił.\nTsʼaaʼ yitłʼóhí yishtłizhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Naalʼeełí łibáhígíí - Wikiibíídiiya\nNaalʼeełí łibáhígíí éí táłkááʼ naalʼeełí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Binááʼádaałtsʼózíidi dóó Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi dóó Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Mareca strepera" deiłníigo dayózhí.\nNaalʼeełí łibáhígíí éí tó ńlį́ dóó beʼekʼid bibąąhgi naakai.\nDíí naalʼeełí bikąʼígíí éí bitsʼíís łibá dó bitłʼaaʼ diłhił; bidaaʼ éí łizhin; bikeeʼ éí łitso. Bitsʼíís éí 1.4–2 adéesʼeez[?] áníłtso, 1.8–2 dahidídloʼ áníłdáas łeh. Baʼáádígíí éí dibéłchíʼí.\nNaalʼeełí łibáhígíí éí chʼil bitʼąąʼ deiłchozh dóó chʼosh yázhí deildeeł.


Tó wónaanídę́ę́ʼ dééłbáhí - Wikiibíídiiya\nTó wónaanídę́ę́ʼ dééłbáhí\nTó wónaanídę́ę́ʼ dééłbáhí éí dééł dóó tóidoozohii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Tó Wónaanídi Bilagáana Bikéyahdi dóó Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdi dóó Ásáí Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Grus grus" deiłníigo dayózhí.\nTó wónaanídę́ę́ʼ dééłbáhí éí 39–47di asdzoh[?] áníłtso; táłtłʼááh álééh dóó toohjįʼ ndiigaii éí nahalin: bijáád dóó bikʼos éí nineez. Bitsʼíís éí łibá; bikʼos éí łizhin; bitsiitʼáád éí halchííʼ.\nTó wónaanídę́ę́ʼ dééłbáhí éí daʼałchozh dóó daalghałgo naakai: chʼał dóó naʼashǫ́ʼii deilghał; táłtłʼááh chʼil éí deiłchozh. Chʼosh dóó chʼil binááʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.\nDíí naaltsoos 7 Yaʼiishjááshchilí 2022 yoołkáłę́ędą́ą́ʼ łahgo ályaa.


Tsídii dághaaʼí bitsiiʼ dibéłchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nTsídii dághaaʼí bitsiiʼ dibéłchíʼígíí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Psilopogon zeylanicus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 9–11di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh; bitsiiʼ éí dibéłchíʼí; bitéél éí łibá; binákʼee éí łitsxo.\nTsídii dághaaʼí bitsiiʼ dibéłchíʼígíí éí tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé deiłchozh; łahda chʼosh deildeeł ałdóʼ.


Tsídii íígházhí bitsiiʼ łichíʼígíí - Wikiibíídiiya\nTsídii íígházhí bitsiiʼ łichíʼígíí\nTsídii íígházhí bitsiiʼ łichíʼígíí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi dóó Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Harpactes erythrocephalus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 10–14di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łichííʼ; binághah éí dinilzhin dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitʼaʼ éí łizhin dóó łigaigo noodǫ́ǫ́z; bidaaʼ éí łibá dóó kʼíjíjin.\nTsídii íígházhí bitsiiʼ łichíʼígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii deildeeł; tsin bineestʼąʼ dóó bitʼąąʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Dziłtah tídii bitʼaʼ dah adadootłʼizhígíí - Wikiibíídiiya\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Tsídii Tsídii ndaatʼáʼii Tązhii dóó Naaʼahóóhai Ndahalinígíí Tsídii bitʼaʼ dah adadootłʼizhígíí\nDziłtah tsídii bitʼaʼ dah adadootłʼizhígíí éí tązhii dóó naaʼahóóhai dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Polyplectron inopinatum" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 25–30di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilzhin; bitʼaʼ éí dibéłchíʼí dóó dah adaadootłʼizh.\nDziłtah tsídii bitʼaʼ dah adadootłʼizhígíí éí chʼil bineestʼąʼ yiłchozh dóó chʼil binááʼ dóó chʼosh yildeeł.


Tsídiidlohí bitsiitʼáád dootłʼizhígíí - Wikiibíídiiya\nTsídiidlohí bitsiitʼáád dootłʼizhígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Garrulax courtoisi" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 7–9di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo łibá; bitsiitʼáád dóó bitsiiyah éí dootłʼizh; bizééʼ éí łitso; binákʼee dóó bítááʼ éí halzhin; bidaaʼ éí łibá.\nTsídiidlohí bitsiitʼáád dootłʼizhígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; łahda chʼał dóó naʼashǫ́ʼii yázhí yilghał; dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Tsédááʼ tsídii diłhiłígíí - Wikiibíídiiya\nTsédááʼ tsídii diłhiłígíí éí tónteel dóó tábąąh tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dóó Haʼaʼaahjí Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Cepphus columba" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 14–15di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin; bitʼaʼ éí dah dzílgai; bidaaʼ éí łizhin; bikeeʼ éí łichííʼ.\nTsédááʼ tsídii diłhiłígíí éí chʼosh bikágí dantłʼizí deildeeł dóó łóóʼ deilghał.


Daakʼį́į́ʼ áłtsʼíísígíí - Wikiibíídiiya\nDaakʼį́į́ʼ áłtsʼíísígíí éí tábąąsdísí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Numenius minutus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 11–12di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ dóó dinilgaigo łikizh; bitłʼaaʼ dóó bitéél éí łigai; bidaaʼ éí nineez dóó tʼóó bíyó shiyish; binááʼ éí łizhin.\nDaakʼį́į́ʼ áłtsʼíísígíí éí chʼosh dóó tąądee naagháhii deildeeł.


Maricopa dinéʼiʼ - Wikiibíídiiya\nMaricopa dineʼé éí doodaiiʼ éí Piipaash / Pipatsje dineʼé  éí Bitsįʼ yishtłizhii átʼé, Hoozdo Hahoodzodi éí daʼbikéyah. Naakétłʼáhí bikéyah bikáaʼgi kédaʼhatʼį́ʼ; Kéyah Salt River Pima-Maricopa Indian Communitygi áádóó Gila River Indian Communityjiʼ ałdóʼ kédaʼhatʼį́ʼ. Díí naakigoʼ bitsįʼ yishtłizhii éí chooʼhoolʼį́į́hgoʼ kéhatʼį́ʼ. Maricopa dineʼé Pee Posh wolyégiʼ éí Tooh Gila wolyéígíí bibąąhgoʼ daʼbighan, áádóó Xalychidom Piipash wolyéígíí éí Tooh Áshįįh .\nMaricopa dineʼé éí Tooh Colorado dóó Tooh Gila ałhiihdiilį́į́hnidiʼ kédaʼhatʼį́ʼgo daʼbighan nitʼę́ę́h; Yuma bigháádi, aadi ayiisiʼ daʼbikéyah nitʼę́ę́h. 1501–1600 biyihah yę́ędą́ą́ʼ éí nidiiná anaa daʼhazlį́į́hgo biniiná. Díí éí Quechan dineʼé dóó Moháábii dineʼé nidaʼdibaahgo biniiná Maricopa dineʼé nidaʼdiiná. Díí éí Naakétłʼáhí bikéyahjigo. 1840’s biyihah yę́ędą́ą́ʼ éí Tahoniigááh dóó adooléʼeʼ nidasnį́į́hgo Maricopa dineʼé anéélʼą́ą́hígíí yááʼadineesʼąąhdi. Áádóó éí biniiná Naakétłʼáhí dineʼé yił ałhaʼdeetʼaah áádóó chooʼdaʼholį́į́hgo haʼhoolzhiizh. 1857 biyihah yę́ędą́ą́ʼ anaa naʼdaʼhazlį́į́hgo Naakétłʼáhí dineʼé dóó Maricopa dineʼé, Moháábii dineʼé dóó Quechan dineʼé yiikʼéh daʼdéísdlį́į́h; díí éí Maricopa Wells hoolyéedi nidaʼhíínéísdon.\n1930’s biyihah yę́ędą́ą́ʼ Tooh Gila wolyéígíí dooniʼlį́į́hdaʼ silį́į́h, bilagáana tó yaʼdanichį́ʼgoʼ łáhjiʼgo adazlį́į́hgo adaʼyiilá. Áádóó 1974 biyihah yę́ędą́ą́ʼ Naakétłʼáhí Naaltsoos nidéístsoos, Gila River Adjudication wolyéego naaltsoos niiltsoos. Díí éí Aahwiinítʼį́ bá hooghandi naaltsoos yaʼaltsooz áádóó aadi baʼhwį́į́ntį́ʼgo ákwii shį́į́h nahai. 2008 biyihah yę́ędą́ą́ʼ Naakétłʼáhí daʼhóneisná: largest Indian water-rights settlement, haʼnį́į́hgoʼ naaltsoos bee nidaʼneisdéí.\nMaricopa dineʼé bizaad[łahgo áshłééh | edit source]\nNaaltsoos biiʼ sinilí: Bitsįʼ yishtłizhiiHoozdoh\tNavigation menu\nEnglishEspañolCatalàDeutschFrançaisHrvatskiРусский\tyitsʼádaanítiʼí łahgo áshłééh\tDíí naaltsoos 29 Yas Niłtʼees 2016 yoołkáłę́ędą́ą́ʼ łahgo ályaa.


Dah daaskʼidtah chʼizhaazhii - Wikiibíídiiya\nDah daaskʼidtah chʼizhaazhii éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi dóó Náhookǫsjí Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pellorneum ruficeps" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 3–4di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitsiitʼáád éí dibéłchíʼíi łeh; bizééʼ éí łigai; bitéél éí łigai dóó dibéłchíʼíigo noodǫ́ǫ́z; bidaaʼ éí łibá.\nDah daaskʼidtah chʼizhaazhii éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Dlǫ́ʼii - Wikiibíídiiya\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Bidił Daazdoígíí dóó Daʼałtʼoʼígíí Biishchʼid Dahólónígíí Náhookǫs biyaadi Hadahóólįįdígíí Bidił Daazdoígíí dóó Daʼalghałígíí Mąʼii Deinoolinígíí Dlǫ́ʼii Ndahalinígíí Nahashchʼidí dóó Dlǫ́ʼii Danilínígíí\nDlǫ́ʼii éí naaldlooshii yázhí ádaatʼé, áádóó éí nahasdzáán bikáaʼgi tsostsʼidtsʼáadah ánéelą́ą́ʼ ałʼąą aʼté. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Mustela" deiłníigo dayózhí.\nDlǫ́ʼii éí Tó Wónaanídi Bilagáana Bikéyahdi dóó Binááʼádaałtsʼózíidi dóó kéyah dah siʼánígíí bikáaʼgi dahólǫ́. Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi dlǫ́ʼii ádaadin.\nDlǫ́ʼii éí bitsʼíís nineez, áádóó éí 5–18di asdzoh[?] ádaníłtso łeh; bitseeʼ éí 9–13di asdzoh[?] áníłééz. Nááná éí dibéłchíʼíí dóó yishtłʼizhgo ndaashchʼąąʼ (biteeldę́ę́ʼ éí daalgai).\nDlǫ́ʼii éí tʼáá ałtso daʼałghałgo naakai; naʼashǫ́ʼii dóó naʼastsʼǫǫsí dóó gah haalzheehgo naakai.


Yádíłtihii binághah halbáhígíí - Wikiibíídiiya\nYádíłtihii binághah halbáhígíí\nYádíłtihii binághah halbáhígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Bichʼah Łichíiʼii Bikéyahdi dóó Daakǫʼ Dineʼé Bikéyahdi Bilį́į́ʼ Ńdeiltihii Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Sylvia crassirostris" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo łibá; bizééʼ dóó bitéél éí łigai; bitsiitʼáád éí halzhin; bidaaʼ éí diłhił.\nYádíłtihii binághah halbáhígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé dóó chʼil binááʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Kintaaʼanéhé Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał dinilzhiní azhééʼ bitʼohígíí - Wikiibíídiiya\nKintaaʼanéhé Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał dinilzhiní azhééʼ bitʼohígíí\nKintaaʼanéhé Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał dinilzhiní azhééʼ bitʼohígíí éí tsinlátah chʼał dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kintaaʼanéhé Dineʼé Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Physalaemus lisei" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 0.8–2di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhingo naashchʼąąʼ łeh; bikʼiiz éí halzhin; binááʼ éí diłhił.\nKintaaʼanéhé Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał dinilzhiní azhééʼ bitʼohígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.


Dibénééz Bikéyahdę́ę́ʼ hasbídí yishtłizhígíí - Wikiibíídiiya\nDibénééz Bikéyahdę́ę́ʼ hasbídí yishtłizhígíí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Zenaida meloda" deiłníigo dayózhí.\nDíí hasbídí éí 12–13di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibáago yishtłizh; bitʼayaa éí łigai; binákʼee éí dah dootłʼizh. Bidaaʼ éí doo nineez da.\nDibénééz Bikéyahdę́ę́ʼ hasbídí yishtłizhígíí éí tsin bineestʼąʼ deiłchozh dóó chʼil binááʼ deildeeł.


Dibénééz Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał áłtsʼíísí łizhinígíí - Wikiibíídiiya\nchʼał áłtsʼíísí łizhinígíí\nDibénééz Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał áłtsʼíísí łizhinígíí éí tsinlátah chʼał dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pristimantis olivaceus" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 0.7–1di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; binááʼ éí diłhiłgo łitso.\nDibénééz Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał áłtsʼíísí łizhinígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.


Niʼgóó hasbídí bitéél dootłʼizhígíí - Wikiibíídiiya\nNiʼgóó hasbídí bitéél dootłʼizhígíí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Zentrygon costaricensis" deiłníigo dayózhí.\nDíí hasbídí éí 10–11di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitéél éí łibáago dootłʼizh; bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí diłhiłgo łichííʼ; bizééʼ éí diniltso.\nNiʼgóó hasbídí bitéél dootłʼizhígíí éí tsin bineestʼąʼ deiłchozh dóó chʼil binááʼ deildeeł.


Doohatsʼíí Yátiʼ Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ dziłtah tsxilghááh - Wikiibíídiiya\nDoohatsʼíí Yátiʼ Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ dziłtah tsxilghááh\nDoohatsʼíí Yátiʼ Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ dziłtah tsxilghááh éí tsxilghááh íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Doohatsʼíí Yátiʼ Dineʼé Bikéyahdi dóó Dáághahii Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Salamandra lanzai" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsxilghááh éí 4–6di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí diłhiłgo dinilzhin; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.\nDoohatsʼíí Yátiʼ Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ dziłtah tsxilghááh éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.


Naakaii Łibáhí Bikéyahdę́ę́ʼ tsékʼi naʼashǫ́ʼii noodǫ́zígíí - Wikiibíídiiya\nNaakaii Łibáhí Bikéyahdę́ę́ʼ tsékʼi naʼashǫ́ʼii noodǫ́zígíí\nNaakaii Łibáhí Bikéyahdę́ę́ʼ tsékʼi naʼashǫ́ʼii noodǫ́zígíí éí tó wónaanídę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łibáhí Bikéyahdi dóó Shádiʼááhjí Dáághahii Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Podarcis hispanicus" deiłníigo dayózhí.\nDíí naʼashǫ́ʼii éí 4–8di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí yishtłizh dóó dinilgaigo noodǫ́ǫ́z dóó yistłʼin; bizééʼ éí łigai; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.\nNaakaii Łibáhí Bikéyahdę́ę́ʼ tsékʼi naʼashǫ́ʼii noodǫ́zígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.


Toohjįʼ noołnahii noodǫ́zígíí - Wikiibíídiiya\nToohjįʼ noołnahii noodǫ́zígíí éí tsídii deílʼésígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Tigrisoma fasciatum" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 23–25di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá dóó łigaigo noodǫ́ǫ́z; bitłʼaaʼ éí łigai; bitsiitʼáád éí halzhin.\nToohjįʼ noołnahii noodǫ́zígíí éí chʼosh deildeeł; łóóʼ yázhí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Áhí dah oojołítah chʼałchilí bitsiiʼ dikʼánígíí - Wikiibíídiiya\nÁhí dah oojołítah chʼałchilí bitsiiʼ dikʼánígíí\nÁhí dah oojołítah chʼałchilí bitsiiʼ dikʼánígíí éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kintaaʼanéhé Dineʼé Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Brachycephalus darkside" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 0.3–0.5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łitsxogo naashchʼąąʼ; binághah éí dah dinilbá; bigaan dóó bijáád éí ádaałtsʼózí; binááʼ éí diłhił.\nÁhí dah oojołítah chʼałchilí bitsiiʼ dikʼánígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yázhí yildeeł.


Bolbolii łigaaígíí - Wikiibíídiiya\nBolbolii łigaaígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyah Yázhí bikááʼgóó tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pycnonotus taivanus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 7–9di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łigai; bitʼaʼ éí łibá dóó kʼídzítso; bitsiitʼáád éí halzhin; bidaaʼ éí diłhił.\nBolbolii łigaaígíí éí dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ yiłchozh łeh; łahda chʼil binááʼ yildeeł; naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Tsídiiłtsooí naʼatłʼoʼí bitsiiʼ halzhinígíí - Wikiibíídiiya\nTsídiiłtsooí naʼatłʼoʼí bitsiiʼ halzhinígíí\nTsídiiłtsooí naʼatłʼoʼí bitsiiʼ halzhinígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyah beʼałníiʼdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ploceus alienus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 5–7di asdzoh[?] áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís łitso; bitsiiʼ éí halzhin; bidaaʼ éí doo nineez da. Baʼáádígíí éí bikąʼígíí yił aheełtʼé.\nTsídiiłtsooí naʼatłʼoʼí bitsiiʼ halzhinígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł; chʼil bijeeh éí yidlą́ ałdóʼ; łahda dzidzé yiłchozh.


Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ tsintah naaʼahóóhai - Wikiibíídiiya\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ tsintah naaʼahóóhai éí tązhii dóó zéédzísgaii dah yikahjí atah yisdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Leipoa ocellata" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 20–25di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitʼaʼ dóó binághah éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ dóó łigai dóó diłhiłgo yistłʼin.\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ tsintah naaʼahóóhai éí chʼosh yázhí dóó chʼil binááʼ yildeeł.


Dlǫ́ʼii (bílaʼashdlaʼii bilį́į́ʼ) - Wikiibíídiiya\nDlǫ́ʼii (bílaʼashdlaʼii bilį́į́ʼ)\nDíí kweʼé naaltsoos bikáaʼgi saad shijaaʼígíí éí dlǫ́ʼii (bílaʼashdlaʼii bilį́į́ʼ) yaa halneʼ dooleeł. Dlǫ́ʼii ałdóʼ baa yídíiłtah shį́į́.\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Bidił Daazdoígíí dóó Daʼałtʼoʼígíí Biishchʼid Dahólónígíí Náhookǫs biyaadi Hadahóólįįdígíí Bidił Daazdoígíí dóó Daʼalghałígíí Mąʼii Deinoolinígíí Dlǫ́ʼii Ndahalinígíí Dlǫ́ʼii\nDlǫ́ʼii dabilį́įʼii éí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi hadahóólįįd; dííshjį́į́góó éí nahasdzáán tʼáá siʼą́ą́ ńtʼę́ę́ʼ bikááʼgóó dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Mustela furo" deiłníigo deiyózhí.\nDíí dlǫ́ʼii éí 20di asdzoh[?] áníłtso; bitsʼíís éí łizhin dóó dibéłchíʼíigo naashchʼąąʼ; biniiʼ éí łizhin dóó łigai łeh. Bikąʼígíí éí baʼáádígíí yilááh áníłtso łeh.\nDlǫ́ʼii éí atsįʼ deilghał.\nLast edited on 29 Yas Niłtʼees 2022, at 19:42\nDíí naaltsoos 29 Yas Niłtʼees 2022 yoołkáłę́ędą́ą́ʼ łahgo ályaa.


Nákʼeeshzhiin daachʼį́dí naashchʼąąʼígíí - Wikiibíídiiya\nNákʼeeshzhiin daachʼį́dí naashchʼąąʼígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi dóó Bilį́į́ʼ Ńdeiltihii Dineʼé Bikéyahdi dóó Binááʼádaałtsʼózíidi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pyrrhula pyrrhula" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 6–7di asdzoh[?] áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís łichííʼ dóó binághah yágo dootłʼizh; bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí kʼíjíjin; binákʼee dóó bitsiitʼáád éí halzhin; bidaaʼ éí diłhił dóó doo nineez da. Baʼáádígíí éí bitsʼíís łiba.\nNákʼeeshzhiin daachʼį́dí naashchʼąąʼígíí éí chʼil binááʼ dóó neeshchʼííʼ yildeeł; dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ éí yiłchozh ałdóʼ.


Naaʼahóóhaiłkizhígíí - Wikiibíídiiya\nNaaʼahóóhaiłkizhígíí éí Shádiʼááhjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi dahólǫ́, áádóó hastą́ą́ ałʼąą ádaatʼé; ndaʼałkaahí éí "Numididae" deiłníigo dayózhí.\nNaaʼahóóhaiłkizhígíí éí tsintahgi dóó halgaiigi dóó tłʼoh dahólǫ́ǫgi hiná; jį́įgo éí nihookááʼ naakai; tłʼéeʼgo éí tsinlátahgi daʼałhosh.\nNaaʼahóóhaiłkizhígíí éí bitsiiʼ dootłʼizh; łaʼ éí biteeldę́ę́ʼ dóʼ dadootłizh. Bitsʼíís éí łizhin dóó łigaigo łikizh; 1–2 adéesʼeez[?] áníłtso łeh; 1.5–3.5 dahidídloʼ áníłdáás.\nLókʼaatah naaʼahóóhai · Naaʼahóóhai · Naaʼahóóhai disxǫsígíí · Náátsʼózídę́ę́ʼ tsiidootłʼizhii · Náátsʼózídę́ę́ʼ tsiiłtsooí · Tązhii\nTsídii bitʼaʼ dah adadootłʼizhígíí · Tsídii bitseeʼ naashchʼąąʼí · Tsídii bizééʼ naashchʼąąʼí · Zéédzísgaii\nNaaʼahóóhaistłʼiní bidee' hólónígíí · Naaʼahóóhaistłʼiní bitsiiʼ dah diʼilígíí · Naaʼahóóhaistłʼiní łizhinígíí · Naaʼahóóhaistłʼinítsoh\nChʼótah dįʼ · Dįʼ łibáhígíí · Dįʼ yázhí · Hakʼaz naaʼahóóhai bitseeʼ łigaaígíí · Halgaidę́ę́ʼ dįʼ · Halgaidę́ę́ʼ dįʼ yázhí · Kʼaiʼtah hakʼaz naaʼahóóhai · Náátsʼózídę́ę́ʼ dįʼ · Tó wónaanídę́ę́ʼ dįʼ · Tsétah hakʼaz naaʼahóóhai · Tsʼahtah dįʼ · Tsʼahtah dįʼ yázhí\nDíí naaltsoos 7 Wóózhchʼį́į́d 2018 yoołkáłę́ędą́ą́ʼ łahgo ályaa.


Náátsʼózídę́ę́ʼ tsintah chʼał bizéétsʼósí - Wikiibíídiiya\ntsintah chʼał bizéétsʼósí\nNáátsʼózídę́ę́ʼ tsintah chʼał bizéétsʼósí éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi dóó Kéyah Dańlíinii bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Kaloula baleata" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 2–3di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó diłhiłgo naashchʼąąʼ; binááʼ éí diłhił.\nNáátsʼózídę́ę́ʼ tsintah chʼał bizéétsʼósí éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼil bitʼąąʼ łaʼ dóó tąądee naagháhii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tsétah yaayááłigaii - Wikiibíídiiya\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tsétah yaayááłigaii\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tsétah yaayááłigaii éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Cossypha ansorgei" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 5–7di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhił; bitéél dóó bizééʼ dóó binátsʼiin éí łigai; bidaaʼ éí łizhin.\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tsétah yaayááłigaii éí chʼosh yázhí deildeeł.


Tsídiidaatsohí binághah dinilchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nTsídiidaatsohí binághah dinilchíʼígíí\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bitsiitsʼiin Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Tsídii Tsídii ndaatʼáʼii Yótʼáahdi tsídii Tsídii Deílʼésígíí dóó bikʼéí Tsídiidaatsohí\nTsídiidaatsohí binághah dinilchíʼígíí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Ásáí Dineʼé Bikéyahdi dóó Naakaii Łizhiní Bikéyahdi dóó Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pelecanus rufescens" deiłníigo dayózhí.\nTsídiidaatsohí éí tónteel dóó beʼekʼid bibąąhgi dahiná. Bidaaʼ éí ntsaa dóó nineez, adóó éí bidaazis hólǫ́.\nDíí tsídii éí 4–5di adéesʼeez[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilbá; binághah éí dinilchíiʼ łeh; bidaaʼ éí diniltso.\nTsídiidaatsohí binághah dinilchíʼígíí éí łóóʼ deilghał.


Tónteel tsídiitsoh diłhiłígíí - Wikiibíídiiya\nTónteel tsídiitsoh diłhiłígíí éí tónteel tsídii bínííʼtsohígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Tónteel bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Phoebetria fusca" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 30–35di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhił; bidaaʼ dóó bitseeʼ éí łizhin.\nTónteel tsídiitsoh diłhiłígíí éí łóóʼ deilghał dóó chʼosh bikágí dantłʼizí deildeeł.


łahgo ádaalyaaígíí: "Mąʼii dootłʼizhí" - Wikiibíídiiya\nłahgo ádaalyaaígíí: "Mąʼii dootłʼizhí"\nałkééʼ daasdzohígíí yishʼį́ nisin (tʼáá bíniʼdii hadaalzidígíí ałkééʼ daasdzoh)\nbee naʼanishí: dayółtaʼígíí daaltá · łahgo ádayiilaaígíí dóó bikáaʼgi akʼedaʼaschínígíí ałkééʼ daasdzoh\nhazhóʼó baa haneʼ\n(kʼadígíí) difference with current revision\n(bítséedi) difference with preceding revision\ntʼ tʼáá áłtsʼísígo tʼéiyá łahgo ályaa\nkʼadígííbítséedi 00:04, 14 Tʼą́ą́tsoh 2018 Seb az86556 bichʼįʼ yátiʼ akʼeʼeeshchínígíí tʼ 1,657 łaʼííłké +5 ńdíídleeł!\nkʼadígííbítséedi 12:49, 13 Tʼą́ą́tsoh 2018 Seb az86556 bichʼįʼ yátiʼ akʼeʼeeshchínígíí tʼ 1,652 łaʼííłké -6 ńdíídleeł!\nkʼadígííbítséedi 00:51, 14 Yas Niłtʼees 2018 Seb az86556 bichʼįʼ yátiʼ akʼeʼeeshchínígíí tʼ 1,658 łaʼííłké -91 ńdíídleeł!\nkʼadígííbítséedi 22:17, 13 Yas Niłtʼees 2018 Seb az86556 bichʼįʼ yátiʼ akʼeʼeeshchínígíí tʼ 1,749 łaʼííłké +16 ńdíídleeł!\nkʼadígííbítséedi 12:07, 11 Yas Niłtʼees 2018 Seb az86556 bichʼįʼ yátiʼ akʼeʼeeshchínígíí tʼ 1,733 łaʼííłké -21 ńdíídleeł!\nkʼadígííbítséedi 10:03, 11 Yas Niłtʼees 2018 Seb az86556 bichʼįʼ yátiʼ akʼeʼeeshchínígíí tʼ 1,754 łaʼííłké -151 ńdíídleeł!\nkʼadígííbítséedi 05:39, 27 Tʼą́ą́chil 2017 Seb az86556 bichʼįʼ yátiʼ akʼeʼeeshchínígíí 1,905 łaʼííłké +9 ńdíídleeł!\nkʼadígííbítséedi 05:46, 21 Atsá Biyáázh 2015 Stephen G. Brown bichʼįʼ yátiʼ akʼeʼeeshchínígíí 1,896 łaʼííłké -2 ńdíídleeł!\nkʼadígííbítséedi 00:51, 8 Wóózhchʼį́į́d 2013 Seb az86556 bichʼįʼ yátiʼ akʼeʼeeshchínígíí 1,898 łaʼííłké -29 wikidata bitsʼą́ą́dę́ę́ʼígíí chodaoʼį́ kʼad ńdíídleeł!\nkʼadígííbítséedi 19:02, 7 Wóózhchʼį́į́d 2013 Addbot bichʼįʼ yátiʼ akʼeʼeeshchínígíí tʼ 1,927 łaʼííłké -747 Bot: Migrating 25 interwiki links, now provided by Wikidata on d:q632701 (translate me) ńdíídleeł!\nkʼadígííbítséedi 23:20, 16 Atsá Biyáázh 2013 MerlIwBot bichʼįʼ yátiʼ akʼeʼeeshchínígíí tʼ 2,674 łaʼííłké +28 botígíí díí naaltsoos tʼáá bíniʼ łahgo áyiilaa (+): ceb:Bassariscus astutus ńdíídleeł!\nkʼadígííbítséedi 00:28, 11 Yas Niłtʼees 2013 Xqbot bichʼįʼ yátiʼ akʼeʼeeshchínígíí tʼ 2,646 łaʼííłké +27 r2.7.3) (botígíí díí naaltsoos tʼáá bíniʼ łahgo áyiilaa (+): vi:Bassariscus astutus\nkʼadígííbítséedi 06:21, 28 Níłchʼitsoh 2012 (choyoołʼįįhí bízhiʼ nanitʼin) 2,619 łaʼííłké +6 (haneʼ kʼééʼoolchǫʼ)\nkʼadígííbítséedi 09:43, 9 Biniʼantʼą́ą́tsoh 2012 ZéroBot bichʼįʼ yátiʼ akʼeʼeeshchínígíí tʼ 2,613 łaʼííłké +23 r2.7.1) (botígíí díí naaltsoos tʼáá bíniʼ łahgo áyiilaa (+): ja:カコミスル ńdíídleeł!\nkʼadígííbítséedi 12:20, 19 Yaʼiishjáástsoh 2012 Stephen G. Brown bichʼįʼ yátiʼ akʼeʼeeshchínígíí 2,590 łaʼííłké -6 ńdíídleeł!\nkʼadígííbítséedi 04:42, 28 Yaʼiishjááshchilí 2012 Stephen G. Brown bichʼįʼ yátiʼ akʼeʼeeshchínígíí 2,596 łaʼííłké -1 ńdíídleeł!\nkʼadígííbítséedi 14:39, 9 Wóózhchʼį́į́d 2012 Movses-bot bichʼįʼ yátiʼ akʼeʼeeshchínígíí tʼ 2,597 łaʼííłké +27 r2.6.5) (botígíí díí naaltsoos tʼáá bíniʼ łahgo áyiilaa (+): eu:Bassariscus astutus ńdíídleeł!\nkʼadígííbítséedi 12:13, 3 Wóózhchʼį́į́d 2012 Escarbot bichʼįʼ yátiʼ akʼeʼeeshchínígíí tʼ 2,570 łaʼííłké +52 r2.7.2) (botígíí díí naaltsoos tʼáá bíniʼ łahgo áyiilaa (+): eo (+/-): de, en, fa, uk ńdíídleeł!\nkʼadígííbítséedi 13:07, 20 Níłchʼitsoh 2011 Seb az86556 bichʼįʼ yátiʼ akʼeʼeeshchínígíí 2,518 łaʼííłké +60 ńdíídleeł!\nkʼadígííbítséedi 14:32, 19 Níłchʼitsoh 2011 Seb az86556 bichʼįʼ yátiʼ akʼeʼeeshchínígíí 2,458 łaʼííłké +3 ńdíídleeł!\nkʼadígííbítséedi 21:55, 25 Yaʼiishjááshchilí 2011 Seb az86556 bichʼįʼ yátiʼ akʼeʼeeshchínígíí 2,455 łaʼííłké +20 ńdíídleeł!\nkʼadígííbítséedi 21:44, 25 Yaʼiishjááshchilí 2011 Moscow Connection bichʼįʼ yátiʼ akʼeʼeeshchínígíí tʼ 2,435 łaʼííłké +17 ńdíídleeł!\nkʼadígííbítséedi 19:30, 10 Tʼą́ą́chil 2011 Seb az86556 bichʼįʼ yátiʼ akʼeʼeeshchínígíí 2,418 łaʼííłké -47 ńdíídleeł!\nkʼadígííbítséedi 07:18, 26 Wóózhchʼį́į́d 2011 Seb az86556 bichʼįʼ yátiʼ akʼeʼeeshchínígíí 2,465 łaʼííłké +159 ńdíídleeł!\nkʼadígííbítséedi 17:59, 15 Atsá Biyáázh 2011 Seb az86556 bichʼįʼ yátiʼ akʼeʼeeshchínígíí 2,306 łaʼííłké +12 ńdíídleeł!\nkʼadígííbítséedi 20:24, 15 Níłchʼitsoh 2010 Amirobot bichʼįʼ yátiʼ akʼeʼeeshchínígíí tʼ 2,294 łaʼííłké +33 [r2.5.2] botígíí díí naaltsoos tʼáá bíniʼ łahgo áyiilaa (+): ca:Bassarisc de cua anellada ńdíídleeł!\nkʼadígííbítséedi 07:43, 14 Níłchʼitsoh 2010 VolkovBot bichʼįʼ yátiʼ akʼeʼeeshchínígíí tʼ 2,261 łaʼííłké +37 r2.5.1) (botígíí díí naaltsoos tʼáá bíniʼ łahgo áyiilaa (+): fa:گربه دم حلقه‌ای ńdíídleeł!\nkʼadígííbítséedi 10:15, 10 Níłchʼitsoh 2010 Seb az86556 bichʼįʼ yátiʼ akʼeʼeeshchínígíí 2,224 łaʼííłké +2 ńdíídleeł!\nkʼadígííbítséedi 10:10, 10 Níłchʼitsoh 2010 Seb az86556 bichʼįʼ yátiʼ akʼeʼeeshchínígíí 2,222 łaʼííłké +31 ńdíídleeł!\nkʼadígííbítséedi 00:24, 1 Níłchʼitsʼósí 2010 Seb az86556 bichʼįʼ yátiʼ akʼeʼeeshchínígíí 2,191 łaʼííłké -35 ńdíídleeł!\nkʼadígííbítséedi 14:31, 21 Ghąąjįʼ 2010 VolkovBot bichʼįʼ yátiʼ akʼeʼeeshchínígíí tʼ 2,226 łaʼííłké +17 botígíí díí naaltsoos tʼáá bíniʼ łahgo áyiilaa (+): sv:Kattfrett ńdíídleeł!\nkʼadígííbítséedi 08:26, 20 Ghąąjįʼ 2010 Seb az86556 bichʼįʼ yátiʼ akʼeʼeeshchínígíí 2,209 łaʼííłké +9 ńdíídleeł!\nkʼadígííbítséedi 02:56, 19 Ghąąjįʼ 2010 Seb az86556 bichʼįʼ yátiʼ akʼeʼeeshchínígíí 2,200 łaʼííłké +9 ńdíídleeł!\nkʼadígííbítséedi 01:13, 19 Biniʼantʼą́ą́tsʼózí 2010 Seb az86556 bichʼįʼ yátiʼ akʼeʼeeshchínígíí 2,191 łaʼííłké +6 ńdíídleeł!\nkʼadígííbítséedi 11:13, 9 Tʼą́ą́chil 2010 Stephen G. Brown bichʼįʼ yátiʼ akʼeʼeeshchínígíí 2,185 łaʼííłké +4 ńdíídleeł!\nkʼadígííbítséedi 01:40, 3 Tʼą́ą́chil 2010 Seb az86556 bichʼįʼ yátiʼ akʼeʼeeshchínígíí 2,181 łaʼííłké +4 ńdíídleeł!\nkʼadígííbítséedi 00:58, 3 Tʼą́ą́chil 2010 Seb az86556 bichʼįʼ yátiʼ akʼeʼeeshchínígíí 2,177 łaʼííłké -3 ńdíídleeł!\nkʼadígííbítséedi 19:42, 4 Wóózhchʼį́į́d 2010 Ingii bichʼįʼ yátiʼ akʼeʼeeshchínígíí tʼ 2,180 łaʼííłké +35 lv ńdíídleeł!\nkʼadígííbítséedi 10:04, 31 Yas Niłtʼees 2010 Seb az86556 bichʼįʼ yátiʼ akʼeʼeeshchínígíí 2,145 łaʼííłké +54 linksígíí ńdíídleeł!\nkʼadígííbítséedi 23:23, 21 Yas Niłtʼees 2010 Seb az86556 bichʼįʼ yátiʼ akʼeʼeeshchínígíí 2,091 łaʼííłké +24 ńdíídleeł!\nkʼadígííbítséedi 09:18, 1 Níłchʼitsʼósí 2009 SieBot bichʼįʼ yátiʼ akʼeʼeeshchínígíí tʼ 2,067 łaʼííłké +1 robot Modificado: fi:Kissafretti ńdíídleeł!\nkʼadígííbítséedi 16:21, 26 Ghąąjįʼ 2009 Seb az86556 bichʼįʼ yátiʼ akʼeʼeeshchínígíí 2,066 łaʼííłké +19 ńdíídleeł!\nkʼadígííbítséedi 12:27, 25 Ghąąjįʼ 2009 Seb az86556 bichʼįʼ yátiʼ akʼeʼeeshchínígíí 2,047 łaʼííłké +3 ńdíídleeł!\nkʼadígííbítséedi 11:42, 10 Ghąąjįʼ 2009 Seb az86556 bichʼįʼ yátiʼ akʼeʼeeshchínígíí tʼ 2,044 łaʼííłké 0 naaltsoos "Maʼiiʼ dootłʼizhí" "Mąʼii dootłʼizhí"-góó yidiyiznááʼ ńdíídleeł!\nkʼadígííbítséedi 11:42, 10 Ghąąjįʼ 2009 Seb az86556 bichʼįʼ yátiʼ akʼeʼeeshchínígíí tʼ 2,044 łaʼííłké -7 ńdíídleeł!\nkʼadígííbítséedi 12:33, 9 Ghąąjįʼ 2009 Seb az86556 bichʼįʼ yátiʼ akʼeʼeeshchínígíí 2,051 łaʼííłké -29 ńdíídleeł!\nkʼadígííbítséedi 13:43, 3 Ghąąjįʼ 2009 Rubinbot bichʼįʼ yátiʼ akʼeʼeeshchínígíí tʼ 2,080 łaʼííłké +17 robot Añadido: fi:Kakomisti ńdíídleeł!\nkʼadígííbítséedi 07:02, 27 Biniʼantʼą́ą́tsoh 2009 Seb az86556 bichʼįʼ yátiʼ akʼeʼeeshchínígíí 2,063 łaʼííłké -74 ńdíídleeł!\nkʼadígííbítséedi 11:01, 26 Biniʼantʼą́ą́tsoh 2009 Seb az86556 bichʼįʼ yátiʼ akʼeʼeeshchínígíí tʼ 2,137 łaʼííłké +19 ńdíídleeł!\nkʼadígííbítséedi 12:23, 21 Biniʼantʼą́ą́tsoh 2009 Seb az86556 bichʼįʼ yátiʼ akʼeʼeeshchínígíí 2,118 łaʼííłké +89 ńdíídleeł!


Chʼagiitsoh - Wikiibíídiiya\nDíí tsídii bízhiʼ éí 1950 yę́ędą́ą́ʼ naaltsoos ályaaígíí bitsʼą́ą́dę́ę́ʼ; éí naaltsoos bikáaʼgi éí kótʼéego akʼeʼeeshchį́: č̓agi· coh [?]\nChʼagiitsoh éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó tʼéiyá hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Xanthocephalus xanthocephalus" deiłníigo dayózhí.\nChʼagiitsoh baʼáádígíí dóó biyáázh éélkid\nDíí chʼagii éí tábąąhgi dóó teeł naazkaadgi tʼóó ahayóí; haigo éí Diné Bikéyahdi yitʼį́ — shį́įgo éí Náhookǫsgóó naatʼá.\nChʼagiitsoh bikąʼígíí éí łizhingo naashchʼąąʼ, áádóó éí bitsiiʼ łitso; biteeldę́ę́ʼ éí łisto ałdóʼ. Baʼáádígíí éí dibéłchíʼíí dóó łitsxo.\nDíí tsídii éí chʼil binááʼ yildeeł dóó chʼosh haalzheehgo naatʼá.


Tsinlátah naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii bideeʼ táaʼii - Wikiibíídiiya\nTsinlátah naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii bideeʼ táaʼii éí naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Trioceros johnstoni" deiłníigo dayózhí.\nDíí naʼashǫ́ʼii éí 6–8di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh łeh; bideeʼ éí tááʼ; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí ntsxaa.\nTsinlátah naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii bideeʼ táaʼii éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.


Tó wónaanídę́ę́ʼ chʼagiiłkizhí - Wikiibíídiiya\nTó wónaanídę́ę́ʼ chʼagiiłkizhí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi hólǫ́ (dį́į́shjį́įdi éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́ ałdóʼ). Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Sturnus vulgaris" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 8–9di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łizhingo naashchʼąąʼ dóó łigaigo łikizh; bidaaʼ éí łitso.\nTó wónaanídę́ę́ʼ chʼagiiłkizhí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł; łahda chʼał dóó naʼashǫ́ʼii éí yilghał ałdóʼ.


Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ naalʼeełítsoh naashchʼąąʼígíí - Wikiibíídiiya\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ naalʼeełítsoh naashchʼąąʼígíí\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Tsídii Tsídii ndaatʼáʼii Táłkáaʼgi Tsídii Naalʼeełí Táłkááʼ naalʼeełí Naalʼeełítsoh ndaashchʼąąʼígíí\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ naalʼeełítsoh naashchʼąąʼígíí éí táłkááʼ naalʼeełí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Naakaii Łizhinii Bikéyah Shádiʼááhjí Siʼánígíí bikááʼgóó dóó Séí Dah Daaskʼidtah Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Tadorna cana" deiłníigo dayózhí.\nDíí naalʼeełí éí bitsʼíís niłhin dóó dibéłchíʼí; bitsiitsʼiin éí łibá; bitʼaʼ éí yágo dóó chʼilgo dootłʼizh dóó dah dzílgai; bidaaʼ éí łizhin. Baʼáádígíí éí binákʼee łigai. Bitsʼíís éí 22–25di asdzoh[?] áníłtso.\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ naalʼeełítsoh naashchʼąąʼígíí éí chʼil bitʼąąʼ deiłchozh dóó chʼosh yázhí deildeeł.


Shádiʼááhdę́ę́ʼ chʼał áłtsʼíísí binághah dah dzígaaígíí - Wikiibíídiiya\nShádiʼááhdę́ę́ʼ chʼał áłtsʼíísí binághah dah dzígaaíg éí tsinlátah chʼał dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pristimantis medemi" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 0.6–1.3di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; binághah éí dah dzígai łeh; binááʼ éí diłhiłgo łitsxo.\nShádiʼááhdę́ę́ʼ chʼał áłtsʼíísí binághah dah dzígaaígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.


Dilchʼóshiiłchííʼ bidaaʼ łichíʼígíí - Wikiibíídiiya\nDilchʼóshiiłchííʼ bidaaʼ łichíʼígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Lagonosticta senegala" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–6di asdzoh[?] áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís łichííʼ; bitʼaʼ dóó binághah éí dibéłchíʼí; bidaaʼ éí łichííʼ. Baʼáádígíí éí bitsʼíís dinilzhin.\nDilchʼóshiiłchííʼ bidaaʼ łichíʼígíí éí chʼil binááʼ yildeeł.


Naalʼeełídaakį́ bizééʼ halchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nNaalʼeełídaakį́ bizééʼ halchíʼígíí\nNaalʼeełídaakį́ bizééʼ halchíʼígíí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Deeteel Bikéyahdi dóó Náhookǫsjí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi dóó Náhookǫsjí Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Gavia stellata" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 22–26di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo łibá; bitéél éí łigai; bitsiitʼáád dóó bitsiiyah éí łibá; bizééʼ éí halchííʼ; bidaaʼ éí łizhin; binááʼ éí łichííʼ.\nNaalʼeełídaakį́ bizééʼ halchíʼígíí éí łóóʼ deilghał.


Tábąąsdísíłbáí yázhí - Wikiibíídiiya\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bitsiitsʼiin Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Tsídii Tsídii ndaatʼáʼii Yótʼáahdi tsídii Tónteel dóó Tábąąh Tsídii Tábąąsdísí Ndahalinígíí Tábąąsdísíłbáí\nTábąąsdísíłbáí yázhí éí tábąąsdísí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Limnodromus griseus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 9–11di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; binághah dóó bitʼaʼ éí yishtłizhgo yistłʼin; bitsiitʼáád éí diłhił; bidaaʼ éí nineez; bijáád éí łitso; binááʼ éí łizhin.\nTábąąsdísíłbáí yázhí éí chʼosh dóó tąądee naagháhii deildeełgo naakai.


Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ táłkááʼtsʼin ntsxaaígíí - Wikiibíídiiya\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ táłkááʼtsʼin ntsxaaígíí éí naaldlooshii dadichʼízhii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Crocodylus moreletii" deiłníigo dayózhí.\nTáłkááʼtsʼin chį́į́h yee adilohii deilghał\nDíí táłkááʼtsʼin éí 10–15di adéesʼeez[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh dóó diłhiłgo naashchʼąąʼ łeh.\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ táłkááʼtsʼin ntsxaaígíí éí łóóʼ yilghał łeh; tééh łį́į́ʼ dóó tábąąh ayání dóó tsídii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Mágí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ tsinyiʼ chʼał bizábąąh halkizhígíí - Wikiibíídiiya\nMágí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ tsinyiʼ chʼał bizábąąh halkizhígíí\nMágí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ tsinyiʼ chʼał bizábąąh halkizhígíí éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Mágí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Gephyromantis leucocephalus" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 1–1.5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí dóó dinilzhingo naashchʼąąʼ; bijáád éí noodǫ́ǫ́z; bizábąąh éí łizhin dóó łigaigo halkizh; bitéél éí dinilgai; binááʼ éí ntsaa.\nMágí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ tsinyiʼ chʼał bizábąąh halkizhígíí éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼil bitʼąąʼ łaʼ dóó tąądee naagháhii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.\nTsinyiʼ chʼał bizábąąh halkizhígíí


Chʼizhaazhiiłchííʼ bitʼaʼ yishtłizhígíí - Wikiibíídiiya\nChʼizhaazhiiłchííʼ bitʼaʼ yishtłizhígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Alcippe pyrrhoptera" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bitʼaʼ éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bizééʼ dóó bitéél éí diniltso; bidaaʼ éí łibá.\nChʼizhaazhiiłchííʼ bitʼaʼ yishtłizhígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Mágí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ teełtah chʼał noodǫ́zígíí - Wikiibíídiiya\nMágí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ teełtah chʼał noodǫ́zígíí\nteełtah chʼał noodǫ́zígíí\nMágí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ teełtah chʼał noodǫ́zígíí éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Mágí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Heterixalus rutenbergi" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 0.7–1di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh dóó łizhin dóó łigaigo noodǫ́ǫ́z; bitéél éí dinilgai; binááʼ éí ntsaa.\nMágí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ teełtah chʼał noodǫ́zígíí éí chʼil bitʼąąʼ dóó dláád yiłchozh; chʼosh yázhí éí yildeeł ałdóʼ.


Shádiʼááhdę́ę́ʼ tábąąh naalzheehii bitéél halchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tábąąh naalzheehii bitéél halchíʼígíí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Bikéyahdi dóó Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Chloroceryle amazona" deiłníigo dayózhí.\nDíí tábąąh naalzheehii éí 10–12di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo dootłʼizh dóó tʼóó bíyó disxǫs; bikąʼígíí éí bitéél halchííʼ; bitłʼaaʼ éí łigai; bidaaʼ éí diłhiłgo łibá.\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tábąąh naalzheehii bitéél halchíʼígíí éí łóóʼ dóó chʼał deilghał.\nTábąąh naalzheehii bitéél halchíʼígíí


Haltsooítah ńdiitsʼį́įhii yázhí bitsiiʼ yishtłizhígíí - Wikiibíídiiya\nHaltsooítah ńdiitsʼį́įhii yázhí bitsiiʼ yishtłizhígíí\nHaltsooítah ńdiitsʼį́įhii yázhí bitsiiʼ yishtłizhígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Cisticola ruficeps" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 3–5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilgai; bitʼaʼ éí dibéłchíʼí dóó dinilzhingo naashchʼąąʼ; bitsiiʼ éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bidaaʼ éí diłhił.\nHaltsooítah ńdiitsʼį́įhii yázhí bitsiiʼ yishtłizhígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Łéʼétsoh bibid łigaaígíí - Wikiibíídiiya\nŁéʼétsoh bibid łigaaígíí\nŁéʼétsoh bibid łigaaígíí éí Tsin Deigházhígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi dóó Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi dóó Haʼaʼaahjí Naakaii Dootłʼizhí Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Niviventer fulvescens" deiłníigo dayózhí.\nDíí naaldlooshii éí 15–18di asdzoh[?] áníłnééz; bitseeʼ éí 12–14di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bitéél éí łigai.\nŁéʼétsoh bibid łigaaígíí éí chʼil binááʼ dóó bitʼąąʼ dóó dzidzé yiłchozh; chéłchaaʼ dóó naʼashjéʼii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Chʼał diniltsooí bitsʼiin daatʼíinii - Wikiibíídiiya\nChʼał diniltsooí bitsʼiin daatʼíinii\nChʼał diniltsooí bitsʼiin daatʼíinii éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Boophis tasymena" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 0.6–1.2di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diniltso dóó tʼóó bíyó niłtólí; binághah éí dibéłchíʼíigo yistłʼin; bitéél éí niłtólí; binááʼ éí ntsaa.\nChʼał diniltsooí bitsʼiin daatʼíinii éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼil bitʼąąʼ łaʼ dóó tąądee naagháhii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Zhį́ʼii dootłʼizhí bitéél halzhinígíí - Wikiibíídiiya\nZhį́ʼii dootłʼizhí bitéél halzhinígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Cyanocorax affinis" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 11–13di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin; bitłʼaaʼ éí diniltso; bitsiiyah dóó binághah éí halbá; bitʼaʼ dóó bitseeʼ dóó binátsʼiin éí dootłʼizh; bidaaʼ éí diłhił.\nZhį́ʼii dootłʼizhí bitéél halzhinígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł; dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ éí yiłchozh; chʼał dóó naʼashǫ́ʼii dóó naʼastsʼǫǫsí éí yilghał ałdóʼ.


Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ tsídii dághaaʼígíí - Wikiibíídiiya\nBiʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ tsídii dághaaʼígíí\nBiʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ tsídii dághaaʼígíí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Eʼeʼaahjí Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Psilopogon malabaricus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 6–7di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh; bítááʼ dóó bizééʼ éí halchxííʼ; bitsiitʼáád éí halzhin; bidaaʼ éí diłhił.\nBiʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ tsídii dághaaʼígíí éí tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé deiłchozh; łahda chʼosh deildeeł ałdóʼ.


Naalʼeełii keelóól łibáhígíí - Wikiibíídiiya\nNaalʼeełii keelóól łibáhígíí (éí doodaiiʼ Keelóól łibáhígíí) éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Podiceps occipitalis" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 10–11di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bikʼos éí łigai; bitsiitʼáád éí halzhin.\nNaalʼeełii keelóól łibáhígíí éí łóóʼ yázhí deilghał; chʼosh bikágí dantłʼizí dóó tąądee naagháhii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Wóóneeshchʼįįdii bikágí ntłʼizígíí - Wikiibíídiiya\nWóóneeshchʼįįdii bikágí ntłʼizígíí éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikáaʼgi dį́į́ʼ ałʼąą ádaatʼéego dahólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Anabrus" deiłníigo dayózhí.\nDíí nahachagii éí hodíłchʼiltah dóó dáʼákʼehgi dahináa łeh. Łaʼ éí bitsʼíís dootłʼizh, náánáłaʼ éí yishtłizh dóó diłhiłgo ndaashchʼąąʼ. Bideeʼ éí danineez. Chʼil binááʼ dóó bitʼąąʼ dóó chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.\nWóóneeshchʼįįdii dah náʼásoł, Naʼazhǫǫsh Hahoodzodi


Halgaiitah tábąąh dǫ́ʼiiyiyiitsahí - Wikiibíídiiya\nHalgaiitah tábąąh dǫ́ʼiiyiyiitsahí\nHalgaiitah tábąąh dǫ́ʼiiyiyiitsahí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Muscisaxicola juninensis" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 5–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilbá; bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí dinilzhin; bidaaʼ éí diłhił.\nHalgaiitah tábąąh dǫ́ʼiiyiyiitsahí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼil binááʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Binááʼádaałtsʼózí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ dǫ́ʼiiyiyiitsahí bitsiiʼ halchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nBinááʼádaałtsʼózí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ dǫ́ʼiiyiyiitsahí bitsiiʼ halchíʼígíí\nBinááʼádaałtsʼózí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ dǫ́ʼiiyiyiitsahí bitsiiʼ halchíʼígíí éí tó wónaanídę́ę́ʼ dǫ́ʼiideiyiitsahí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Binááʼádaałtsʼózí Dineʼé Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Larvivora akahige" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 5–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilbá; bitsiiʼ éí halchííʼ; bidaaʼ éí łizhin.\nBinááʼádaałtsʼózí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ dǫ́ʼiiyiyiitsahí bitsiiʼ halchíʼígíí éí chʼosh yázhí dóó dzidzé deildeeł.\nDǫ́ʼiiyiyiitsahí bitsiiʼ halchíʼígíí


Tó yiiyeʼíyiʼ chʼał łitsxooígíí - Wikiibíídiiya\nTó yiiyeʼíyiʼ chʼał łitsxooígíí\nTó yiiyeʼíyiʼ chʼał łitsxooígíí éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Phrynobatrachus bibita" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 0.5–1di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łitsxo; bitéél éí dinilgai; binááʼ éí ntsaa.\nTó yiiyeʼíyiʼ chʼał łitsxooígíí éí chʼosh dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Tłʼohtah tseeyidiłtazii - Wikiibíídiiya\nTłʼohtah tseeyidiłtazii éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Macronyx flavicollis" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 5–7di asdzoh[?] áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitʼaʼ éí diłhiłgo noodǫ́ǫ́z; bizééʼ dóó binátsʼiin éí łitso; bidaaʼ éí doo nineez da. Baʼáádígíí éí bikąʼígíí yił aheełtʼé.\nTłʼohtah tseeyidiłtazii éí tąądee naagháhii dóó naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł.


Atʼąątah chʼałchilí łibá dóó łigaaígíí - Wikiibíídiiya\nAtʼąątah chʼałchilí łibá dóó łigaaígíí éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Raorchestes ponmudi" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 0.7–1.1di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá dóó dinilzhingo yistłʼin; bitéél éí łigai; bílalátah éí daditą́; binááʼ éí ntsaa.\nAtʼąątah chʼałchilí łibá dóó łigaaígíí éí chʼil bitʼąąʼ dóó dláád yiłchozh; chʼosh yázhí éí yildeeł ałdóʼ.