Indoníízha - Wikiibíídiiya\nIndoníízha hoolyéhígíí éí Binááʼádaałtsʼózíidi kéyah sinilígííjiʼ atah yisdzoh; Nahatʼeʼiitsoh Bikéyah Náhookǫsjígo siʼą́. Indoníízha bizaadjígo éí Indonesia wolyé, áádóó éí "republic" wolyéego yeedaʼhótʼąąʼ.\nMágí diʼilígíí; Indoníízha tsintahgi éélkid.\nDíí kéyah éí 735,355 tsinsitą́ dikʼą́ągo[?] (1,919,440 km2) hahoodzo, áádóó biwááshindoon éí Jakʼáta hoolyéedi kin dashijaaʼíidi bił hazʼą́. Indoníízha hoolyéedi 252 dimíítsoh diné ánéelą́ą́ʼ kéédahatʼį́ (díí éí 2014 yę́ędą́ą́ʼ estimate ályaa). Indoníízha éí 6°12′0″S 106°48′0″E-gi bił hazʼą́.\nIndoníízha bibéeso éí "Wóópiyah" wolyé. Indoníízha hoolyéedi kéédahatínígíí bizaad éí 700 áłʼąą ádaatʼé; díí kéyah biwááshindoondi dóó bee hazʼáanii ádeiłʼíní Indoníízha bizaad yee yádaałtiʼ. Indoníízha éí Eʼeʼaahjí tónteel yináhaazlį́; nááná éí Páápowa Bigíní Ániidí dóó Maléízha hoolyéhígíí yináhaazlá.\nIndoníízha éí Nahasdzáán Bikáaʼgi Kéyah Naaznilgo Ałhidadiidzooígíí bee atah átʼé (1950dóó wóshdę́ę́ʼ).\nHastiin alą́ąjįʼ dahsidáhígíí Barack Obama ashkii yázhí nilínę́ędą́ą́ʼ Indoníízhadi kééhatʼį́į́ ńtʼę́ę́ʼ.\nNaaltsoos biiʼ sinilí: Binááʼádaałtsʼózíidi kéyah sinilígíí\tNavigation menu\nEnglishEspañolAcèhАдыгэбзэАдыгабзэAfrikaansAkanAlemannischአማርኛÆngliscالعربيةAragonésArpetanঅসমীয়াAsturianuAvañe'ẽAymar aruAzərbaycancaتۆرکجهবাংলাBahasa BanjarBân-lâm-gúBasa BanyumasanБашҡортсаБеларускаяБеларуская (тарашкевіца)भोजपुरीBikol CentralBislamaБългарскиBoarischབོད་ཡིགBosanskiBrezhonegБуряадCatalàЧӑвашлаCebuanoČeštinaChamoruChavacano de ZamboangaChi-ChewaChiShonaChiTumbukaCorsuCymraegDanskDeutschދިވެހިބަސްDolnoserbskiEestiΕλληνικάEsperantoEstremeñuEuskaraEʋegbeفارسیFiji HindiFøroysktFrançaisFryskGaeilgeGaelgGagauzGàidhligGalego贛語Gĩkũyũગુજરાતીगोंयची कोंकणी / Gõychi Konknni客家語/Hak-kâ-ngîХальмг한국어HausaHawaiʻiՀայերենहिन्दीHornjoserbsceHrvatskiIdoIlokanoবিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরীBahasa IndonesiaInterlinguaInterlingueᐃᓄᒃᑎᑐᑦ/inuktitutIñupiakИронÍslenskaItalianoעבריתBasa JawaKalaallisutಕನ್ನಡKapampanganქართულიKaszëbscziҚазақшаKernowekKinyarwandaKiswahiliКомиKongoKreyòl ayisyenKurdîКыргызчаКырык марыLadinoЛезгиລາວلۊری شومالیLatinaLatviešuLëtzebuergeschLietuviųLigureLimburgsLingálaLivvinkarjalaLa .lojban.LumbaartMagyarमैथिलीМакедонскиMalagasyമലയാളംMaltiMāoriमराठीმარგალურიمصرىمازِرونیBahasa MelayuBaso MinangkabauMìng-dĕ̤ng-ngṳ̄MirandésМонголမြန်မာဘာသာDorerin NaoeroNa Vosa VakavitiNederlandsNedersaksiesनेपालीनेपाल भाषा日本語NapulitanoНохчийнNordfriiskNorfuk / PitkernNorsk bokmålNorsk nynorskNovialOccitanОлык марийଓଡ଼ିଆOromooOʻzbekcha/ўзбекчаਪੰਜਾਬੀPangasinanپنجابیPapiamentuپښتوPatoisភាសាខ្មែរPicardPiemontèisTok PisinPlattdüütschPolskiPortuguêsQaraqalpaqshaQırımtatarcaRomânăRuna SimiРусиньскыйРусскийСаха тылаSámegiellaGagana Samoaसंस्कृतम्SängöScotsSeelterskShqipSicilianuසිංහලSimple EnglishسنڌيSiSwatiSlovenčinaSlovenščinaСловѣньскъ / ⰔⰎⰑⰂⰡⰐⰠⰔⰍⰟŚlůnskiSoomaaligaکوردیی ناوەندیSranantongoСрпски / srpskiSrpskohrvatski / српскохрватскиBasa SundaSuomiSvenskaTagalogதமிழ்TaqbaylitTarandíneТатарча/tatarçaతెలుగుTetunไทยТоҷикӣᏣᎳᎩTürkçeTürkmençeTwiУдмуртᨅᨔ ᨕᨘᨁᨗУкраїнськаاردوئۇيغۇرچە / UyghurcheVahcuenghVènetoVepsän kel’Tiếng ViệtVolapükVõroWalon文言West-VlamsWinarayWolof吴语ייִדישYorùbá粵語ZazakiZeêuwsŽemaitėška中文\tyitsʼádaanítiʼí łahgo áshłééh\tDíí naaltsoos 26 Atsá Biyáázh 2016 yoołkáłę́ędą́ą́ʼ łahgo ályaa.


Dǫ́ʼiiyiyiitsahí nizhóonii bízdílidígíí - Wikiibíídiiya\nDǫ́ʼiiyiyiitsahí nizhóonii bízdílidígíí\nDǫ́ʼiiyiyiitsahí nizhóonii bízdílidígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Myiagra alecto" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 6–8di asdzoh[?] áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís diłhiłgo naashchʼąąʼ dóó dootłʼizhgo bízdílid; bidaaʼ éí diłhił. Baʼáádígíí éí bitsʼíís dibéłchíʼí dóó bitłʼaaʼ łigai.\nDǫ́ʼiiyiyiitsahí nizhóonii bízdílidígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł; łahda dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ yiłchozh.


Naakaii Łizhiní Bikéyah beʼałnííʼdę́ę́ʼ tłʼiish ayęęzhii yildeełígíí - Wikiibíídiiya\nNaakaii Łizhiní Bikéyah beʼałnííʼdę́ę́ʼ tłʼiish ayęęzhii yildeełígíí\nNaakaii Łizhiní Bikéyah beʼałnííʼdę́ę́ʼ tłʼiish ayęęzhii yildeełígíí éí nihookááʼ tłʼiish dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Dasypeltis fasciata" deiłníigo dayózhí.\nDíí tłʼiish éí 20–40di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ.\nNaakaii Łizhiní Bikéyah beʼałnííʼdę́ę́ʼ tłʼiish ayęęzhii yildeełígíí éí tsídii biyęęzhii tʼéiyá yiyą́; tsídii ndaʼatłʼoʼí biyęęzhii éí ayóo yiyą́.


Eʼeʼaahjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tsídiidaantsxaaí bidaaʼ łichíʼígíí - Wikiibíídiiya\nEʼeʼaahjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tsídiidaantsxaaí bidaaʼ łichíʼígíí\ntsídiidaantsxaaí bidaaʼ łichíʼígíí\nEʼeʼaahjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tsídiidaantsxaaí bidaaʼ łichíʼígíí éí tsídii bichʼahtsohí dóó bikʼéí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Eʼeʼaahjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Tockus kempi" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 12–15di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łigai; bitʼaʼ éí dinilzhin dóó łigaigo łikizh; bitseeʼ dóó bitsiitʼáád dóó binághah éí łizhin; bidaaʼ éí łichííʼ dóó tʼóó bíyó shiyish.\nEʼeʼaahjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tsídiidaantsxaaí bidaaʼ łichíʼígíí éí tsin bineestʼąʼ (hashkʼaan dijéʼé da) dóó dzidzé deiłchozh.


Tsídii yáłtiʼí bitseeʼ nineezígíí - Wikiibíídiiya\nTsídii yáłtiʼí bitseeʼ nineezígíí\nTsídii yáłtiʼí bitseeʼ nineezígíí éí tsídii yádaałtiʼí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi dóó Bitsįʼ Yishtłizhii Tónteel bikáaʼdi kéyah dah ndaaʼeełí léiʼ bikáaʼgi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Psittacula longicauda" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 9–10di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh; bitsiiʼ éí halchíiʼ łeh; bizééʼ éí halzhin; bitseeʼ éí nineez dóó diłhiłgo dootłʼizh; bidaaʼ éí łichííʼ dóó tʼóó bíyó ditą́ dóó shiyish.\nTsídii yáłtiʼí bitseeʼ nineezígíí éí chʼil binááʼ deildeeł dóó tsin bineestʼąʼ deiłchozh.


Tsísʼná bizǫ́ǫ́z ádinígíí - Wikiibíídiiya\nTsísʼná bizǫ́ǫ́z ádinígíí\nTsísʼná bizǫ́ǫ́z ádinígíí éí ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii bikʼehgo "Meliponini" daolyé, áádóó éí 350go daatsʼí ałʼąą ádaatʼéego hólǫ́.\nDíí tsísʼná éí deesdoigi dóó honeezílígi dahiná; Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dóó Naakaii Łizhiní Bikéyahdi éí tʼóó ahayóí; tsehégod dóó tsin bitáshtʼóózh yiyiʼ éí dabighan.\nŁizhiní bikéyahdi kéédahatʼínígíí éí díí tsísʼná bitłʼizh azeeʼ átʼéego chodayoołʼįįh.


Tłʼiish haalzheehii yishtłizhígíí - Wikiibíídiiya\nTłʼiish haalzheehii yishtłizhígíí éí atsá dóó giní dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Circaetus cinereus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 24–27di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; binááʼ éí łitso; bidaaʼ éí łibá.\nTłʼiish haalzheehii yishtłizhígíí éí tłʼiish dóó naʼashǫ́ʼii dóó chʼał dóó naaldlooshii yázhí haalzheehgo naatʼá.


Hodíłchʼiltah dǫ́ʼiiyiyiitsahí - Wikiibíídiiya\nHodíłchʼiltah dǫ́ʼiiyiyiitsahí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Drymodes brunneopygia" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 8–9di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitʼaʼ éí dinilzhin; bidaaʼ éí diłhił.\nHodíłchʼiltah dǫ́ʼiiyiyiitsahí éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Shádiʼááhdę́ę́ʼ tsinyiʼ chʼał nineezí - Wikiibíídiiya\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tsinyiʼ chʼał nineezí éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Lithobates palmipes" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 2–3di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh; bitéél éí dinilgai; bijáád éí diłhiłgo noodǫ́ǫz łeh; binááʼ éí ntsaa.\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tsinyiʼ chʼał nineezí éí chʼosh dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Akałii Bikéyahdę́ę́ʼ tseekʼi nástánii - Wikiibíídiiya\nAkałii Bikéyahdę́ę́ʼ tseekʼi nástánii\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Bidił Daazdoígíí dóó Daʼałtʼoʼígíí Biishchʼid Dahólónígíí Náhookǫs biyaadi Hadahóólįįdígíí Tsin Deigházhígíí Hazéí Dlǫ́ǫ́ʼ dóó Dilchaʼ dóó bikʼéí Tseekʼi nástánii\nAkałii Bikéyahdę́ę́ʼ tseekʼi nástánii éí Tsin Deigházhígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Akałii Bikéyahdi dóó Yootó Hahoodzodi dóó Naakaii Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ammospermophilus interpres" deiłníigo dayózhí.\nDíí hazéí éí 8–10di asdzoh[?] áníłnééz; bitseeʼ éí 3–5di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łigai dóó yishtłizhgo noodǫ́ǫ́z; bitéél éí łigai; bitseeʼ éí diłhił łeh.\nAkałii Bikéyahdę́ę́ʼ tseekʼi nástánii éí chʼil binááʼ yildeeł; tłʼoh dóó chéłchaaʼ yázhí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Chʼah Diʼilii Bikéyahdę́ę́ʼ atʼąątah ayáásh - Wikiibíídiiya\nChʼah Diʼilii Bikéyahdę́ę́ʼ atʼąątah ayáásh\nChʼah Diʼilii Bikéyahdę́ę́ʼ atʼąątah ayáásh éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Chʼah Diʼilii Bikéyahdi dóó Ńahookǫsjí Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Phylloscopus proregulus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 3–5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo łitso; bitsiitʼáád éí dinilgaigo noodǫ́ǫ́z; bitéél éí dinilbá; binátsʼiin éí diniltso; bidaaʼ éí diłhił.\nChʼah Diʼilii Bikéyahdę́ę́ʼ atʼąątah ayáásh éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Gáagii yázhí - Wikiibíídiiya\nGáagii yázhí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Corvus bennetti" deiłníigo dayózhí.\nGáagii yázhí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł; dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ éí yiłchozh; chʼał dóó naʼashǫ́ʼii dóó łóóʼ dóó naʼastsʼǫǫsí dóó dííłdzid éí yilghał ałdóʼ.


Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał naatsʼǫǫdí noodǫ́zígíí - Wikiibíídiiya\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bitsiitsʼiin Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Biyáázh Tsʼǫʼasánígíí Chʼał Chʼał íiyisígíí dóó bikʼéí Chʼał bizéétsʼósí Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał naatsʼǫǫdí\nchʼał naatsʼǫǫdí noodǫ́zígíí\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał naatsʼǫǫdí noodǫ́zígíí éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Phrynomantis bifasciatus" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 1–2di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin dóó dinilgaigo noodǫ́ǫ́z; bikʼos éí tʼóó bíyó nineez; binááʼ éí diłhił.\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał naatsʼǫǫdí noodǫ́zígíí éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼil bitʼąąʼ łaʼ dóó tąądee naagháhii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Gáagii naashchʼąąʼí bitsiitʼáád halchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nGáagii naashchʼąąʼí bitsiitʼáád halchíʼígíí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Coracias naevius" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 14–16di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilbá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitsiitʼáád éí yishtłizhgo halchííʼ; bitéél éí diłhił dóó łigaigo noodǫ́ǫ́z; bidaaʼ éí diłhił.\nGáagii naashchʼąąʼí bitsiitʼáád halchíʼígíí éí naʼastsʼǫǫsí dóó łéʼétsoh deilghał; chʼosh dóó naʼashjéʼii yázhí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Naatsédlózii yázhí - Wikiibíídiiya\nNaatsédlózii yázhí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Bikéyahdi hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Geococcyx velox" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 18–20di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼíido naashchʼąąʼ dóó dinilgaigo łikizh; bitéél dóó bitłʼaaʼ éí łigai; binákʼee éí dootłʼizh; bitseeʼ éí diłhił.\nNaatsédlózii yázhí éí chʼosh yázhí deildeeł; chʼał dóó naʼashǫ́ʼii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ..


Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ biniiʼdootłʼizh - Wikiibíídiiya\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ biniiʼdootłʼizh éí yótʼáahdi tsídii dóó néʼéshjaaʼ dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Glaucidium capense" deiłníigo dayózhí. Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ biniiʼdootłʼizh éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́.\nDíí biniiʼdootłʼizh éí 6–7di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhingo naashchʼąąʼ; bítááʼ éí łigaigo noodǫ́ǫ́z; bitéél dóó bitłʼaaʼ éí łigai dóó yishtłizhgo łikizh; binááʼ éí łitso; bidaaʼ éí łitso ałdóʼ.\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ biniiʼdootłʼizh éí naʼastsʼǫǫsí dóó łeeyiʼ bitiiní dóó hazéí yázhí deilghał; chʼosh dóó naʼashjéʼii éí deildeeł ałdóʼ.


Tsídiidlohí bitseeʼ łichíʼígíí - Wikiibíídiiya\nTsídiidlohí bitseeʼ łichíʼígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Trochalopteron milnei" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 8–11di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo łibá; bitseeʼ éí łichííʼ; bitsiitʼáád dóó bitsiiyah éí halchxííʼ; bitʼaʼ éí kʼíjíchííʼ; bináyaah éí dinilbá; bidaaʼ éí diłhił.\nTsídiidlohí bitseeʼ łichíʼígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; łahda chʼał dóó naʼashǫ́ʼii yázhí yilghał; dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Tsintah naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii bideeʼ dichʼízhígíí - Wikiibíídiiya\nTsintah naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii bideeʼ dichʼízhígíí éí naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Kinyongia vosseleri" deiłníigo dayózhí.\nDíí naʼashǫ́ʼii éí 4–8di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh dóó dinilbáago naashchʼąąʼ łeh; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí ntsxaa.\nTsintah naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii bideeʼ dichʼízhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.\nLast edited on 15 Biniʼantʼą́ą́tsoh 2020, at 22:58


Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tsintah naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí dinilzhinígíí - Wikiibíídiiya\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tsintah naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí dinilzhinígíí\ntsintah naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí dinilzhinígíí\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tsintah naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí dinilzhinígíí éí naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Trachylepis planifrons" deiłníigo dayózhí.\nDíí naʼashǫ́ʼii éí 4–8di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó yishtłizhgo noodǫ́ǫ́z; bizééʼ éí łigai; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tsintah naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí dinilzhinígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii éí yildeeł.


Chį́į́shkʼání bizábąąh łigaaígíí - Wikiibíídiiya\nChį́į́shkʼání bizábąąh łigaaígíí éí tłʼiish íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kintaaʼanéhé Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Bothrops fonsecai" deiłníigo dayózhí.\nDíí tłʼiish éí 10–40di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí diłhił dóó dibéłchíʼíigo naashchʼąąʼ.\nChį́į́shkʼání bizábąąh łigaaígíí éí naʼastsʼǫǫsí dóó naʼashǫ́ʼii dóó chʼał yilghał łeh.


Tábąąh chʼil binááʼ yildeełí - Wikiibíídiiya\nTábąąh chʼil binááʼ yildeełí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhdę́ę́ʼ kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Sporophila plumbea" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–5di asdzoh[?] áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís łibá; bitʼaʼ dóó bitsiiʼ éí diłhił; bizééʼ éí łigai; bidaaʼ éí łibá dóó ntsaa. Baʼáádígíí éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ łeh.\nTábąąh chʼil binááʼ yildeełí éí chʼil binááʼ dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Kʼíneedlíshii adiłhashígíí - Wikiibíídiiya\nDíí chʼosh bízhiʼ éí 1964 yę́ędą́ą́ʼ naaltsoos ályaaígíí bitsʼą́ą́dę́ę́ʼ; éí naaltsoos bikáaʼgi éí kótʼéego akʼeʼeeshchį́: k̓íni·λíši· ʼadiłxašígí [?]\nKʼíneedlíshii adiłhashígíí *\n(Kʼíneedlíshii bideeʼ hólónígíí)\ntʼáá hazhóʼó Shádiʼááhjí kéyah yistinígíí dóó Náhookǫs biyaadi\nKʼíneedlíshii adiłhashígíí éí chéłchaaʼ dah yikahjí atah yisdzoh. Díí chʼosh éí nahasdzáán bikáaʼgi 1,200go daatsʼí ałʼąą ádaatʼéego dahólǫ́. Kʼíneedlíshii bideeʼ dahólónígíí dabijiní ałdóʼ. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Lucanidae" deiłníigo dayózhí.\nKʼíneedlíshii adiłhashígíí éí nahasdzáán tʼáá siʼą́ą́ ńtʼę́ę́ʼ bikáaʼgi dahólǫ́, tʼáá hazhóʼó Shádiʼááhjí kéyah yistinígíí dóó Náhookǫs biyaadi, ńléidi éí ádaadin.\nDíí chʼosh éí 3–3.5di asdzoh[?] ádaníłtso łeh, áádóó éí bijáád hastą́ą́. Bitsʼíís éí łizhin dóó diłhiłgo naashchʼąąʼ łeh; łaʼ éí bitsʼíís łitsxo dóó disxǫs ałdóʼ. Bikąʼígíí éí baʼáádígíí yilááh ádaníłtso, áádóó éí bideeʼ ntsxaa łeh.\nKʼíneedlíshii adiłhashígíí éí daʼałchozhgo naakai; tsin bineestʼąʼ dóó bitáshtʼóózh deiłchozh.\nLast edited on 1 Ghąąjįʼ 2018, at 01:49


Táłkááʼ Bighan Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ téél halbáhí - Wikiibíídiiya\nTáłkááʼ Bighan Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ téél halbáhí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Táłkááʼ Bighan Dineʼé Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Turdus olivater" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 8–10di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitsiiʼ éí łizhin; bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí diłhił; binákʼee dóó bidaaʼ éí łitso.\nTáłkááʼ Bighan Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ téél halbáhí éí chʼosh yázhí dóó tąądee naagháhii dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Dziłtah tsídii daachʼį́dí bitéél halbáhígíí - Wikiibíídiiya\nDziłtah tsídii daachʼį́dí bitéél halbáhígíí\nDziłtah tsídii daachʼį́dí bitéél halbáhígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Phrygilus plebejus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 5–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bidaaʼ éí łibá.\nDziłtah tsídii daachʼį́dí bitéél halbáhígíí éí chʼil binááʼ yildeeł.


Daaheetsʼózí bitłʼaakááʼ dibéłchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nDaaheetsʼózí bitłʼaakááʼ dibéłchíʼígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Conirostrum speciosum" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitéél éí dinilgai; bitłʼaaʼ dóó bitłʼaakááʼ éí dibéłchíʼí; bidaaʼ éí diłhiłgo łibá dóó heetsʼóóz.\nDaaheetsʼózí bitłʼaakááʼ dibéłchíʼígíí éí chʼil binááʼ dóó tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé yiłchozh; chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Ndilkal (chʼil) - Wikiibíídiiya\nNdilkal éí Shádiʼááh dóó Eʼeʼaahjí W.B.A. dóó Náhookǫsjí Naakaii Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii "Cucurbita foetidissima" deiłníigo dayózhí, áádóó éí "Cucurbitaceae" daolyéhíjiʼ atah yisdzoh (díí saad éí taʼneeskʼání dóó naayízí bizhiʼígíí átʼé).\nNdilkal éí séígi dóó ndahóółtseiigóó sikaad łeh; bikétłʼóól éí ayóo nineez. Díwózhii dahólǫ́ǫgi sikaad łeh.\nNdilkal yázhí éí naayízí nahalingo chʼiyáán átʼé.\nNdilkal @ plants.usda.gov


Shádiʼááhjí Ásáí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ chʼagiishzhiin - Wikiibíídiiya\nShádiʼááhjí Ásáí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ chʼagiishzhiin éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Ásáí Dineʼé Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Onychognathus frater" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 9–11di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin; bitʼaʼ éí kʼíjíchííʼ; bitsiiʼ ei łibá; bidaaʼ éí łizhin.\nShádiʼááhjí Ásáí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ chʼagiishzhiin éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł; chʼał dóó naʼashǫ́ʼii éí yilghał ałdóʼ.


Dahoditłééʼgóó dǫ́ʼiiyiyiitsahí dinilzhínígíí - Wikiibíídiiya\nDahoditłééʼgóó dǫ́ʼiiyiyiitsahí dinilzhínígíí\nDahoditłééʼgóó dǫ́ʼiiyiyiitsahí dinilzhínígíí éí tó wónaanídę́ę́ʼ dǫ́ʼiideiyiitsahí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Muscicapa aquatica" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 5–7di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin; bitłʼaaʼ éí dinilbá; bizééʼ éí łigai; bidaaʼ éí łizhin.\nDahoditłééʼgóó dǫ́ʼiiyiyiitsahí dinilzhínígíí éí chʼosh yázhí dóó dzidzé deildeeł.


Chʼiltaalzhahii bizééʼ halchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nChʼiltaalzhahii bizééʼ halchíʼígíí\nChʼiltaalzhahii bizééʼ halchíʼígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Telophorus dohertyi" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 6–8di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bizééʼ éí halchííʼ; bitéél dóó binákʼee éí halzhin; bitłʼaaʼ éí łitso; bidaaʼ éí diłhił.\nChʼiltaalzhahii bizééʼ halchíʼígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Tó wónaanídę́ę́ʼ atsáłgaiitsoh - Wikiibíídiiya\nTó wónaanídę́ę́ʼ atsáłgaiitsoh éí atsá dóó giní dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayah dóó Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łání dóó Nahatʼeʼiitsoh Bikéyah bibąąhgi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Haliaeetus leucogaster" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 26–35di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łigai; bitʼaʼ éí diłhiłgo łibá; bidaaʼ éí łibá.\nTó wónaanídę́ę́ʼ atsáłgaiitsoh éí łóóʼ dóó tłʼiish dóó chʼééh digháhii dóó naalʼeełí haalzheehgo naatʼá; dííłdzid éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Ayáásh chʼizhaazhii bitsiiyah halchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nAyáásh chʼizhaazhii bitsiiyah halchíʼígíí\nAyáásh chʼizhaazhii bitsiiyah halchíʼígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pachysylvia semibrunnea" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo łiba; bitsiiyah éí halchííʼ; bitéél éí diniltso; bizééʼ éí halbá; bitʼaʼ éí dibéłchíʼí; bidaaʼ éí diłhił.\nAyáásh chʼizhaazhii bitsiiyah halchíʼígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł; dzídzé dóó tsin bineestʼąʼ yiłchozh ałdóʼ.


Tsídii yáłtiʼí yázhí bizééʼ diłhiłígíí - Wikiibíídiiya\nTsídii yáłtiʼí yázhí bizééʼ diłhiłígíí éí tsídii yádaałtiʼí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Trichoglossus flavoviridis" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 7–8di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh dóó łitsogo yistłʼin dóó noodǫ́ǫ́z; bizééʼ éí diłhił; bidaaʼ éí łitsxo dóó tʼóó bíyó ditą́ dóó shiyish.\nTsídii yáłtiʼí yázhí bizééʼ diłhiłígíí éí chʼil bijééh deidlą́ dóó tsin bineestʼąʼ deiłchozh dóó chʼil binááʼ deildeeł.


Naʼashjéʼii nímazí łikizhígíí - Wikiibíídiiya\nNaʼashjéʼii nímazí łikizhígíí éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Rugathodes sexpunctatus" deiłníigo dayózhí. Naʼashjéʼii nímazí łikizhígíí éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dóó Haʼaʼaahjí Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdi hólǫ́.\nDíí naʼashjéʼii éí 1.5–2.5 mm áníłtso łeh. Bitsʼíís éí yistłizhgo naashchʼąąʼ dóó łigai dóó łizhingo łikizh; bijáád éí danineez. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.


Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ naalnoodí bikágí dichʼízhígíí - Wikiibíídiiya\nnaalnoodí bikágí dichʼízhígíí\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ naalnoodí bikágí dichʼízhígíí éí tó wónaanídę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Naakaii Łizhinii Bikéyah Shádiʼááhjí Siʼánígíí bikááʼgóó dóó Séí Dah Daaskʼidtah Naakaii Łizhiní Bikéyahdi dóó Halchíítah Naakaii Łizhiní Bikéyahdi dóó Tééhoołtsódii Bikéyahdi dóó Tsé Bee Bighan Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ichnotropis capensis" deiłníigo dayózhí.\nDíí naʼashǫ́ʼii éí 3–5di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ dóó łigaigo noodǫ́ǫ́z; bizééʼ éí łitso łeh; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ naalnoodí bikágí dichʼízhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.


Eʼeʼaahjí kéyah dah ndaaʼeełídę́ę́ʼ chʼosh chʼééh digháhii - Wikiibíídiiya\nEʼeʼaahjí kéyah dah ndaaʼeełídę́ę́ʼ chʼosh chʼééh digháhii éí Bijáád Ádaadinígíí dah yikahjí atah daasdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Partulidae" deiłníigo deiyózhí. Díí chʼosh chʼééh digháhii éí Eʼeʼaahjí Tónteel kéyah dah ndaaʼeełí bikááʼgóó dóó Chooyééł Dineʼé Bikéyahdi dahólǫ́; adóó éí 140 ałʼąą ádaatʼé.\nDíí chʼosh chʼééh digháhii éí tʼáá díkwíí mm ádaníłtso; adóó éí bitsʼaʼ dahólǫ́. Łaʼ éí bitsʼaʼ dadinilgai, náánáłaʼ éí bitsʼaʼ łibáago ndaashchʼąąʼ. Chʼil bitʼąąʼ dóó tłʼoh éí bichʼiyąʼ.\nEʼeʼaahjí kéyah dah ndaaʼeełídę́ę́ʼ


Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał dichʼízhí diłhiłígíí - Wikiibíídiiya\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał dichʼízhí diłhiłígíí éí tsinlátah chʼał dóó bikʼéí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Sclerophrys camerunensiss" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 3.5–5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhił dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; binááʼ éí diłhił.\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał dichʼízhí diłhiłígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.


Łéʼétsoh bitseeʼ kʼídzígaaígíí - Wikiibíídiiya\nŁéʼétsoh bitseeʼ kʼídzígaaígíí éí Tsin Deigházhígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Dootłʼizhí Bikédaayahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Madromys blanfordi" deiłníigo dayózhí.\nDíí naaldlooshii éí 5–6di asdzoh[?] áníłnééz; bitseeʼ éí 7–8di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí diłhiłgo łibá; bitseeʼ éí dinilzhin dóó kʼídzígai.\nŁéʼétsoh bitseeʼ kʼídzígaaígíí éí łeeyiʼ chʼosh dóó chéłchaaʼ dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Chʼał dichʼízhí łichíiʼgo łikizhígíí - Wikiibíídiiya\nChʼał dichʼízhí łichíiʼgo łikizhígíí éí tsinlátah chʼał dóó bikʼéí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Anaxyrus punctatus" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 1.5–3di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ dóó łichíiʼgo łikizh dóó dichʼíízh; bitéél éí łigai; binááʼ éí diłhił.\nChʼał dichʼízhí łichíiʼgo łikizhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yázhí yildeeł.


Bolbolii daatání łitsooígíí - Wikiibíídiiya\nBolbolii daatání łitsooígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi dóó Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Spizixos canifrons" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 7–9di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łitso; bítááʼ dóó bizééʼ éí halzhin; bitsiiyah éí halbá; bitseeʼ éí kʼíjíjin; bidaaʼ éí diniltso dóó ditą́.\nBolbolii daatání łitsooígíí éí dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ yiłchozh łeh; łahda chʼil binááʼ yildeeł; naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Tó wónaanídę́ę́ʼ táshchozhii - Wikiibíídiiya\nTó wónaanídę́ę́ʼ táshchozhii éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí nahasdzáán tʼáá siʼą́ą́ ńtʼę́ę́ʼ bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Hirundo rustica rustica" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo dootłʼizh; bitéél éí łigai; bizééʼ éí halchííʼ; bidaaʼ éí łizhin.\nTó wónaanídę́ę́ʼ táshchozhii éí naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Tsísʼná dóó Wáláchííʼ - Wikiibíídiiya\nChéłchaaʼ biyázhí haalzheehii\nTsísʼnáłtsooí bideeʼ ditání\nJáád neishoodí naʼashjéʼii haalzheehígíí\nTsísʼnáłtsooí tádídíín yiyánígíí\nTsísʼná dóó Wáláchííʼ éí nahasdzáán bikáaʼgi 150,000 ałʼąą ádaatʼéego dahólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Apocrita" deiłníigo deiyózhí.\nDíí chʼosh éí tʼáá ałtso bijáád hastą́ą́ dóó bitʼaʼ dį́į́ʼ. Boozhnííʼ éí áłtʼą́ą́ʼí; łaʼ éí bizǫ́ǫ́z dahólǫ́. Łaʼ éí chʼosh hadaalzheeh, náánáłaʼ éí chʼil bitʼąąʼ dóó binááʼ deildeeł.\nTsísʼná dóó wáláchííʼ éí nahasdzáán tʼáá siʼą́ą́ ńtʼę́ę́ʼ bikáaʼgi dahólǫ́, tʼáá hazhóʼó Shádiʼááhjí kéyah yistinígíí, ńléidi éí ádaadin.


Tábąąsdísítsoh bítááʼ halzhinígíí - Wikiibíídiiya\nTábąąsdísítsoh bítááʼ halzhinígíí\nTábąąsdísítsoh bítááʼ halzhinígíí éí tónteel dóó tábąąh tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Vanellus chilensis" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 13–15di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo łibá; bitłʼaaʼ éí łigai; bitéél dóó bítááʼ éí halzhin; bidaaʼ éí diłhił; binááʼ éí łichííʼ.\nTábąąsdísítsoh bítááʼ halzhinígíí éí chʼosh dóó tąądee naagháhii deildeeł.


Tsékʼi dǫ́ʼiiyiyiitsahí łizhinígíí - Wikiibíídiiya\nTsékʼi dǫ́ʼiiyiyiitsahí łizhinígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łibáhí Bikéyahdi dóó Ghą́ą́ʼaskʼidii Biłikahii Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Oenanthe leucura" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 5–7di asdzoh[?] áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís łizhin; bitłʼaaʼ éí łigai; bidaaʼ éí łizhin. Baʼáádígíí éí dinilzhingo naashchʼąąʼ.\nTsékʼi dǫ́ʼiiyiyiitsahí łizhinígíí éí chʼosh yázhí deildeeł.


Naʼashǫ́ʼii dichʼízhii dinilbáhígíí - Wikiibíídiiya\nNaʼashǫ́ʼii dichʼízhii dinilbáhígíí\nNaʼashǫ́ʼii dichʼízhii dinilbáhígíí éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Hoozdo Hahoodzodi dóó Náhookǫsjí Naakaii Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Phrynosoma solare" deiłníigo dayózhí.\nDíí naʼashǫ́ʼii dichʼízhii éí 3–4di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí niłhin dóó łibáago naashchʼąąʼ; bitłʼaaʼ éí dinilgai; binááʼ éí diłhił.\nNaʼashǫ́ʼii dichʼízhii dinilbáhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł; wóláchííʼ dóó tsinaʼayąʼii ayóo bił łikan.


Shádiʼááh biyaadę́ę́ʼ téél halbáhí - Wikiibíídiiya\nShádiʼááh biyaadę́ę́ʼ téél halbáhí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Béésh Łigaii Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Turdus falcklandii" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 8–10di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitsiiʼ éí łizhin; bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí diłhiłgo dibéłchíʼí; bidaaʼ éí łitso.\nShádiʼááh biyaadę́ę́ʼ téél halbáhí éí chʼosh yázhí dóó tąądee naagháhii dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Tó wónaanídę́ę́ʼ hazéí bíchį́į́hnézí - Wikiibíídiiya\nDíí kweʼé naaltsoos bikáaʼgi saad shijaaʼígíí éí tó wónaanídę́ę́ʼ hazéí bíchį́į́hnézí yaa halneʼ dooleeł. Hazéí ałdóʼ baa yídíiłtah shį́į́.\nTó Wónaanídę́ę́ʼ Bitsįʼ Yishtłizhii Bikéyah dóó Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi naaldlooshii yázhí dahólónígíí dóó hazéí ndahalinígíí éí ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii bikʼehgo "Scandentia" daolyé, áádóó éí 20 ałʼąą átʼé.\nDíí naaldlooshii éí hodíłchʼilgi dóó ayóo ndahałtingóó dahólǫ́, áádóó éí tʼóó nihookááʼ naakai łeh; łaʼ éí tsinlátahgi ndaaldeeh ałdóʼ.\nDíí naaldlooshii yę́ę éí tʼáá ałtso hazéí ndahalin, áko ndi bitseeʼ doo ayóo daditłʼoʼ da, áádóó éí bíchį́į́h nineez. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí dóó yishtłʼishgo ndaashchʼąąʼ łeh, áádóó éí 4–9di asdzoh[?] ádaníłnééz.\nTó wónaanídę́ę́ʼ hazéí bíchį́į́hnézí éí chʼil binááʼ dóó chʼosh deildeełgo naakai.


Akał Bitłʼaajįʼééʼí Bikéyahdę́ę́ʼ tsinyiʼ séigoʼ yázhí - Wikiibíídiiya\nAkał Bitłʼaajįʼééʼí Bikéyahdę́ę́ʼ tsinyiʼ séigoʼ yázhí éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Euscorpius germanus" deiłníigo dayózhí. Díí séigoʼ éí Akał Bitłʼaajįʼééʼí Bikéyahdi dóó Táʼídziilnii Bikéyahdi dóó Náhookǫsjí Doohatsʼíí Yátiʼ Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́.\nDíí séigoʼ éí 1–1.5di asdzoh[?] ádaníłtso; adóó éí diłhiłgo dibéłchíʼí dóó dinilzhingo naashchʼąąʼ; bitsʼíís éí tʼóó bíyó ditą́; bijáád éí daalzhin. Naaldlooshi yázhí dóó chʼosh éí bichʼiyąʼ.


Binááʼádaałtsʼózí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tsídiisháshii - Wikiibíídiiya\nBinááʼádaałtsʼózí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tsídiisháshii\nBinááʼádaałtsʼózí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tsídiisháshii éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Binááʼádaałtsʼózí Dineʼé Bikéyahdi dóó Haʼaʼaahjí Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Bombycilla japonica" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 6–7di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bizééʼ dóó binákʼee éí halzhin; bítááʼ dóó bináyaah dóó bitłʼaaʼ éí dibéłchíʼí; bitʼaʼ éí łizhin dóó łibáago naashchʼąąʼ; bidaaʼ éí diłhił.\nBinááʼádaałtsʼózí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tsídiisháshii éí tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé yiłchozh; naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Hasbídí ałchozhí bitsiiʼ łigaaígíí - Wikiibíídiiya\nHasbídí ałchozhí bitsiiʼ łigaaígíí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi dóó Kéyah Dańlíinii bikááʼgóó hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ptilinopus melanospilus" deiłníigo dayózhí.\nDíí hasbídí éí 8–9.5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh. Bikąʼígíí éí bitsiiʼ łigai dóó bizééʼ łitso; bitłʼaaʼ éí łitsxo.\nHasbídí ałchozhí bitsiiʼ łigaaígíí éí tsin bineestʼąʼ deiłchozh.


Dahchʼilyiʼ chʼał diniltsooígíí - Wikiibíídiiya\nDahchʼilyiʼ chʼał diniltsooígíí\nDahchʼilyiʼ chʼał diniltsooígíí éí tsinlátah chʼał dóó bikʼéí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kintaaʼanéhé Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Phyllodytes luteolus" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 2–3di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diniltsogo dootłʼizh; binááʼ éí diniltso.\nDahchʼilyiʼ chʼał diniltsooígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.


Tsé Taahiʼáhídi kǫʼ naʼałbąąsii ninádaaltłiʼígi - Wikiibíídiiya\nTsé Taahiʼáhídi kǫʼ naʼałbąąsii ninádaaltłiʼígi\nNanistání Bił Tsékooh Tsé Taahiʼáhí (Alpine)\n31°45′27″ NHK dóó 106°29′45″ EʼE-gi bił hazʼą́\nTsé Taahiʼáhí biwááshindoon\nTsé Taahiʼáhídi kǫʼ naʼałbąąsii ninádaaltłiʼígi éí Akałii Bikéyahdi bił hazʼą́; Tsé Taahiʼáhí Áłtsʼíísí Bił Hahoodzodi éí bił hazʼą́.\nDíí kǫʼ naʼałbąąsii ninádaaltłiʼígi éí 1906góó yihah yę́ędą́ą́ʼ ályaa; dah náhástʼánígi éí tʼááłáʼí. Tsé Taahiʼáhí biwááshindoon éí yaa áhályą́.\n2014góó yihah yę́ędą́ą́ʼ 13,272 bílaʼashdlaʼii Tsé Taahiʼáhíídę́ę́ʼ Nanistání Bił Tsékoohgóó dóó Alpine hoolyéégóó kǫ́ naʼałbąąsii bił naaswod.\nTsé Taahiʼáhídi kǫʼ naʼałbąąsii ninádaaltłiʼígi (trainweb.org) (Bilagáanakʼehjí)


Atʼąątah bolbolii nizhónígíí - Wikiibíídiiya\nAtʼąątah bolbolii nizhónígíí\nAtʼąątah bolbolii nizhónígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Chlorocichla laetissima" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 7–9di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łitso; bidaaʼ éí diłhił.\nAtʼąątah bolbolii nizhónígíí éí dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ yiłchozh łeh; łahda chʼil binááʼ yildeeł; naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Chʼil bijeeh yidlání bítááʼ diłhiłígíí - Wikiibíídiiya\nChʼil bijeeh yidlání bítááʼ diłhiłígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Cinnyris mariquensis" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–6di asdzoh[?] áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís chʼilgo dootłʼizhgo dóó disxǫs; bitéél éí naʼítłʼizh; bitłʼaaʼ éí halchííʼ; bítááʼ éí diłhił; bidaaʼ éí tʼóó bíyó shiyish. Baʼáádígíí éí łibá; bitéél éí łikizh łeh.\nChʼil bijeeh yidlání bítááʼ diłhiłígíí éí doo chʼil bijeeh tʼéiyá yidlą́ą da; naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí éí yildeeł ałdóʼ.


Tó wónaanídę́ę́ʼ dįʼ łizhinígíí - Wikiibíídiiya\nTó wónaanídę́ę́ʼ dįʼ łizhinígíí éí tązhii dóó naaʼahóóhai dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi dóó Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Tetrao tetrix" deiłníigo dayózhí.\nDíí dįʼ bikąʼígíí éí bitsʼíís łizhin dóó diłhiłgo dootłʼizh; bidaaʼ éí łibá. Bitsʼíís éí 1.9–2 adéesʼeez[?] áníłtso. Baʼáádígíí éí dinilbá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ.\nTó wónaanídę́ę́ʼ dįʼ łizhinígíí éí chʼil bineestʼąʼ deiłchozh dóó chʼil binááʼ deildeeł.


Kǫʼ naʼałbąąsii - Wikiibíídiiya\nKǫʼ naʼałbąąsii éí siil yéénidzitʼíʼ. Béésh nitʼíʼ baʼadaalyágoʼ akǫ́ʼ nidzitʼíʼ. 1801–1900 biyihah yę́ędą́ą́ʼ kǫʼ nʼałbąąsii beeʼdéítʼąʼ áádóó chooʼį́į́hgoʼ baʼháʼooldéʼ. Tótaʼ Dineʼé Bikéyah áłtsé kǫʼ naʼałbąąsii aalyá, áádóó éí akwiigoʼ ałʼą́ą́h kéyah haʼdaʼhwiisdzoʼgoʼ chooʼį́į́h. Dííshjį́ʼdiʼ nidaʼjééhígíí éí atsiniltłʼish yéénidaʼjéé, akóndiʼ azhí Diné bizaadjį́ éí tʼáá kǫʼ naʼałbąąsii wolyé. 1930 biyihah yę́ędą́ą́ʼ éí kǫʼ naʼałbąąsii bitsiitsʼiin łahgo atʼééhgoʼ anáádaalyá, áádóó éí siilígíí doo ayoo chooʼį́į́hdaʼ.\nKǫʼ naʼałbąąsii yee naalnishígíí. Walschaerts valve gear wolyéego kǫʼ naʼałbąąsii yee nidzíʼ tʼíʼ. Dinilchííʼígo naashchʼą́ą́ʼígíí éí siil sidóhígíí yaʼhalneʼ beesh niyiizígíí biyiʼ góneʼ iichʼí (dziil átʼé), áádóó łigaigo nashchʼą́ą́ʼígíí éí siil naʼnokʼasígíí yaʼhalneʼ (beesh nimaasígíí biyiʼ góneʼ). Naakigo siil naazhchʼíʼ beesh niyiizígíí biyiʼ góneʼ, akwii tʼéigo beesh honaał — áádóó akwii tʼéigo kǫ naʼłbąąsii naasgoʼ honaał ałdóʼ.


Beʼekʼid Dah Siyínídi kǫʼ naʼałbąąsii ninádaaltłiʼígi - Wikiibíídiiya\nBeʼekʼid Dah Siyínídi kǫʼ naʼałbąąsii ninádaaltłiʼígi\nBeʼekʼid Dah Siyínídi\nDziłtaʼ Tó Sido Beʼekʼid Dah Siyíní Hoozkʼazí\n40°05′03″ NHK dóó 105°56′08″ EʼE-gi bił hazʼą́\nBeʼekʼid Dah Siyínídi kǫʼ naʼałbąąsii ninádaaltłiʼígi éí Dibé Ntsaa Hahoodzodi bił hazʼą́; Tó Sido Áłtsʼíísí Bił Hahoodzodi éí bił hazʼą́.\nDíí kǫʼ naʼałbąąsii ninádaaltłiʼígi éí 1987góó yihah yę́ędą́ą́ʼ ályaa; dah náhástʼánígi éí tʼááłáʼí.\n2016góó yihah yę́ędą́ą́ʼ 4,677 bílaʼashdlaʼii Beʼekʼid Dah Siyínídę́ę́ʼ Dziłtaʼ Tó Sidogóó dóó Hoozkʼazíígóó kǫ́ naʼałbąąsii bił naaswod.\nBeʼekʼid Dah Siyínídi kǫʼ naʼałbąąsii ninádaaltłiʼígi (trainweb.org) (Bilagáanakʼehjí)\nBeʼekʼid Dah Siyíní


Iiná Niidoołtʼihii Ayóóʼííníiʼníinii Bee Bąą Dahooʼaʼgo\nÍIYISÍÍ BAA HODOONIHII Iinaásh Nááhódlǫ́?\nÍIYISÍÍ BAA HODOONIHII Haʼátʼíísh Diyin Bizaad Yee Naʼnitin?\nElias Hutter dóó Nizhónígo Hííbrewjí Diyin Bizaad Ádayiilaaígíí\nHííbrewjí Saad Bee Naadzooígíí Tsʼídá Áłtsʼíísí Ndi, Bidziil\nDiyin Bizaad Haʼátʼíí Ní?\nBee Haʼídéesʼį́įʼii | No. 1 2017\nREAD IN Acholi Afrikaans Albanian Amharic Arabic Armenian Aukan Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Baoule Bashkir Batak (Karo) Batak (Toba) Biak Bicol Bislama Bulgarian Cambodian Catalan Cebuano Chichewa Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Chitonga (Malawi) Chitumbuka Chiyao Chokwe Chol Chuvash Cibemba Cinyanja Croatian Czech Dangme Danish Digor Diné Bizaad Drehu Dutch Efik English Estonian Ewe Fijian Finnish Fon French Ga Garifuna Georgian German Greek Greenlandic Guarani Gujarati Gun Haitian Creole Hausa Hebrew Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hmong (White) Hungarian Iban Ibanag Icelandic Igbo Iloko Indonesian Isoko Italian Japanese Javanese Kabiye Kannada Karen (S'gaw) Kazakh Kikamba Kikaonde Kikongo Kikuyu Kiluba Kimbundu Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Kisonge Kongo Korean Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kurdish Kurmanji (Cyrillic) Kwangali Kwanyama Lhukonzo Lingala Lithuanian Lomwe Luganda Lunda Luo Luvale Macedonian Macua Malagasy Malay Malayalam Maltese Mam Mambwe-Lungu Mapudungun Marathi Mauritian Creole Maya Mazatec (Huautla) Mbunda Mongolian Moore Myanmar Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Northern Puebla) Ndebele Ndebele (Zimbabwe) Ndonga Nepali Ngangela Nias Niuean Norwegian Nyaneka Nzema Oromo Ossetian Otetela Pangasinan Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Persian Polish Portuguese Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Cuzco) Quichua (Imbabura) Romanian Runyankore Russian Rutoro Samoan Sango Saramaccan Sepedi Serbian Serbian (Roman) Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Setswana Seychelles Creole Shona Sidama Silozi Sinhala Slovak Slovenian Solomon Islands Pidgin Spanish Sranantongo Swahili Swahili (Congo) Swati Swedish Tagalog Tahitian Tamil Tatar Telugu Tetun Dili Thai Tigrinya Tiv Tojolabal Tok Pisin Tshiluba Tshwa Tsonga Turkish Twi Tzeltal Tzotzil Ukrainian Umbundu Urhobo Uruund Venda Vietnamese Wallisian Waray-Waray Wayuunaiki Wolaita Xhosa Yoruba Zande Zulu\nTʼáá ákǫ́ǫ́ tsı̨́įłgo dóó tʼáadoo bichʼįʼ tʼą́ą́ʼ dajílínígo baa náhátʼı̨́į doo\nDOREEN éí bá hastiin Wesley índída 54 binááhai, ńtʼééʼ bitsiighąąʼ bąąh tumor tsı̨́įłgo nooséeł lá, biʼdooʼniidgo bikʼee jideesyiz. * Azeeʼííłʼíní éí tʼáá díkwíhí nee nínáádidooził hodííniid. Doreen kójíní: “Díí doo yinishdlą́ą da, shił ahádingo díkwíí shı̨́ı̨́ damóo azlı̨́ı̨́ʼ. Nihí yeeʼ doo ánihiʼdilʼı̨́į da nisin. Díí doo ndi neíyíníshłíi da.”\nDoreen tsídeezkéezígi átʼéego ániitʼéii łeh. Naałniih adiyoołhéełii tʼáá áníiltso tʼáá hooshchʼįʼ nihainítʼįįh. Ayóóʼííníiʼníinii naałniih adiyoołhéełii bidílnahgo éí łaʼ, shí baa áháshyą́ą doo niizįįhgo ádeidítʼááh. Ndi, kótʼéhígíí baa áháyą́ągi nantłʼago átʼé. Akʼéí dajílínígíí haʼátʼíí bee ąą ádahojilyą́ą doo? Haitʼéego bichʼįʼ hadaʼjólníi doo? Iiná nidootʼihjįʼ ahoolzhiizhgo, haʼátʼíí naawólníi doo? Ndi áłtsé éí naałniih adiyoołhéełii diné bidílnahgo baa áháyą́ągi ayóó nantłʼago átʼéegi baa nídadíitʼįįł.\nAzeeʼ aa ádaalneʼjí baa óltaʼígíí éí daʼninénę́ęgi azeeʼ bidíʼdóołniiłii dahólǫ́ǫgo ádeeleʼ. Ałkʼidą́ą́ʼ éí diné tʼáá díkwíhí bee ninádahahááh ńtʼééʼ. Naałniih dóó diné yéigo atétʼįįhgo tʼáadoo hodinaʼí bitsʼą́ą́dóó daatsaah. Azeeʼálʼı̨́ı̨́góó danízaad, dóó akʼéí łaʼ tʼáá hooghangi ádaa áhályą́ągo ájídin łeh ńtʼééʼ.\nNaałniih naʼałtseedii idílnahgo, azeeʼ bee akʼehodidoodleełii dahólǫ́ǫgo ádaalneʼ, áko tʼáá nízaadgóó jiináa łeh. Naałniih tʼáadoo hodinaʼí naʼaltseedii yę́ę éí kʼad haashı̨́ı̨́ nízahjįʼ tʼáá bikʼé hodidleeh. Ákótʼée ndi éí doo ąąh nídoodzih da. Kótʼéego nízaadgóó bił joogáałgo éí tʼáá yéigo hatsʼíís yąąh dahwiidoołʼaał. Łaʼda kótʼéego biniinaa bitsʼíís baa dahooʼaahgo, baa áháyą́ągi nantłʼa łeh.\nÁko díí biniinaa éí hooghangi diné ádin nidahaleʼ yę́ę kʼad éí ląʼí tʼóó azeeʼálʼı̨́įdi beʼiinaʼ nidahatʼééh. Iiná nidootʼihjįʼ hodeeshzhiizhgo atsʼíís átʼée dooleełígi ląʼí diné doo hazhóʼó bił béédahózin da. Áádóó anááł daʼdootsaałgi doo ląʼí hanááł łaʼda daaztsą́ą da. Ádin jidooleełígi átʼéego doo bééhózingóó biniinaa, akʼéí jílínígíí ąą áhojilyą́ą doogi bééjíldzid łeh. Áko haʼátʼíí áká adoolwoł?\nDoreen ádzaa yę́ęgi átʼéego, diné ląʼí kótʼéego bichʼįʼ chʼídahwiitʼaahgo yínííł daaleeh. Azhą́ ákótʼéego yínííł, náhádzid, dóó cha bił hooʼą́ ndi haitʼéego biniyé hashtʼezhʼdidoonííł? God bá naalʼaʼí łaʼ kóníigo sodoolzin: “Nihijéí dahodooyąąłígíí biniyé nihí dayéełkaahii dayíníiltaʼgo bínanihiníłtin.” (Psalm 90:12) Haitʼéego lá baa honiidzą́ągo díí shikʼéí bíyoołkááł niʼníłdįįjįʼ bíká anáshwoʼ doo diníigo Jiihóvah bichʼįʼ sodilzin doo.\nDíí hazhóʼó binahatʼáa doo. Bąą dahooʼaʼígíí tʼahdii tʼáá yáłtiʼgo índa baa nídadíitʼįįł nízingo, éí doo akʼihazhdoodzih jizlı̨́ı̨́ʼgóó háí há sizı̨́į doo nízinígi bił baa nídazhdóotʼįįł. Ájídingo náhwiidiiyoolnaałgi, azeeʼálʼı̨́ı̨́góó daatsʼí dooleełgi, doodaiiʼ ałʼąą ádaatʼéii azeeʼ ąą ádoolníiłgi tʼáadoo bichʼįʼ tʼą́ą́ʼ dajílínígo bił baa nídazhdóotʼįįł. Áko bąą dahooʼaʼígíí doo ádá hadoozih silı̨́ı̨́ʼgóó, doo saad hólǫ́ǫ da doo, índa doo ádeeshníił da ńtʼééʼ lá, doo hwiindzin da doo. Tʼáá ákǫ́ǫ́ tsı̨́įłgo dóó tʼáadoo bichʼįʼ tʼą́ą́ʼ dajílínígo baa náhátʼı̨́įgo éí bąą dahooʼaʼígíí baa áháyą́ą dooígi hazhóʼó baa nitsáhákees doo. “Kótʼéego níinii ádingi biniyé ádahatʼíinii tʼóó ąąh nidahwiiłkaad,” ní Diyin Bizaad.—Proverbs 15:22.\nĄą áhályáanii éí bąą dahooʼaʼígíí haʼólníigo ájósin doo. Ayóóʼádanííníiʼní dóó kǫ́ǫ́ nił dahoniidlǫ́ bijiníi doo. Díí haitʼéego bił ííshjání óolzin doo? Éí yee yichʼįʼ haʼólníi dooígíí índa bił yáʼátʼéhígíí naaltsoos bichʼįʼ jółtaʼ, doodaiiʼ bá hojitaał doo. Bílaʼ jótąʼgo índa hazhóʼógo bichʼįʼ yájíłtiʼgo yee haʼólníi łeh.\nÉí naa náánádzá bijiníi doo. Łaʼ baa háneʼgo éí: “Iiná niitʼéehgo éí azhdiitsʼaʼgi tsʼídá ákéeʼdi hąą náádiilyé hání. Azhą́ ałhosh nahalin ndi, tʼah adiitsʼaʼgoda átʼé, áko saad bee yátiʼgi baa jistiʼ doo.”\nTsʼídá yéigo achʼįʼ hodiiʼnáahgo, sohodizin bee haʼahóní, áko sodadoolzin. Diyin Bizaad łahgo yaa halneʼ, éí yilʼaadii Paul dóó yił naakaiígíí ayóó átʼéego tiʼdahojiyooníihgo hwee daʼiinaʼ yę́ę doo bééhózin da hwiniidzı̨́ı̨́ʼ. Áko haʼátʼíí bíká chodajoosʼįįd? Paul éí bikʼis náyookąąhgo ííłní: “Nihí ałdóʼ nihisodizin bee nihíká anáhjah.”—2 Corinthians 1:8-11.\nTʼÁÁ AANÍÍ ÁÁNÍIŁGO BAA NITSÍNÍKEES\nBąą dahooʼaʼígíí ájídin jidooleełgi ayóó yínííł yisʼą́. Háálá anoonééł góneʼ yeeʼ nihá adahwiiztʼiʼ hwiindzin ndi, doo bił ánihiʼdilyaa da. (Romans 5:12) Diyin Bizaad éí anoonééł anaʼí átʼé yiłní. (1 Corinthians 15:26) Áko díí doo dazdootsaał da jinízinígi éí tʼáadoo átʼéhí da.\nÁkondi, hweʼiinaʼ nidootʼihjįʼ hodeeshzhiizhgo éí akʼéí dajílínígíí hoł daayéeʼ ndi, biniyé hashtʼeʼádazdólzin doo. “ Iiná Nidootʼihjįʼ Ahoolzhiizhgo” bikááʼígíí éí ájídin jidooleełjįʼ hodeeshzhiizhgo hatsʼíís átʼée dooleełgi dabikááʼ. Ndi, doo tʼáá átʼé kótʼéego ádooníił da, índa doo kótʼéego ałkééʼ áhodooníił da. Iiná niitʼéehgo éí łaʼ kótʼéego nidootʼih.\nBąą dahooʼaʼ yę́ę nitsʼą́ą́ʼ ádin silı̨́įʼgo, nikʼis níká adeeshwoł nił nínę́ę bíká hodíílnih. Ąą áhályáanii yę́ę índa akʼéí danílínígíí éí díí bąą dahooʼaʼ yę́ę bikʼi hooldoh, dóó kʼad doo bichʼįʼ nahwiiʼnáa da, bidiiʼníi doo. Bílaʼashdlaʼii Áyiilaii bibee ayóóʼóʼóʼní yee ánihiłníigo “daneeznáanii éí tʼáadoo bił béédahóziní da.”—Ecclesiastes 9:5.\nAYÓÓ ÁTʼÉEGO ĄĄ ÁHÁLYÁANII\nŁaʼda bíniʼ níká análwoʼ\nAkʼéí bąą dahooʼaahgo baa áháyą́ągi índa ájídin bikééʼdóó God baʼííníidlíi doo. God éí saad bee yádaatiʼii dóó áká análwoʼii bee haʼíinilníigo ánihósin. Doreen ání: “Łaʼda níká iishyeed shił níigi tʼáadoo nahjįʼ kwíishłaa da. Ayóó átʼéego diné nihíká ííjéeʼgi baa ahééh niidzin. Shahastiin dóó shí éí tʼáadoo bahatʼaadí Jiihóvah kónihiłní, ‘Nihíká adeeshwoł biniyé kǫ́ǫ́ nihił honishłǫ́.’ Díí doo beidiyeeshnah da.”\nTʼáá aaníí Jiihóvah ayóó átʼéego Ąą Áhályáanii nílı̨́. Ánihiilaii nilı̨́įgi éí diniiʼniihgi dóó cha niidlı̨́įgi bił bééhózin. Bee áká aʼdoowołii dóó saad bee haʼahóníinii łaʼda yee nihíká adoolwołgi Jiihóvah yíneelʼą́ dóó íinízin. Ndi, biláahgo yee nihíká adoolwołii éí anoonééł ádingo íidoolííł índa tsʼídá tʼóó ahayóí diné ádaadinę́ę ninéididoołjah. (John 5:28, 29; Revelation 21:3, 4) Ákohgo tʼáá áníiltso éí yilʼaadii Paul ánínę́ęgi ádadiiʼníi doo: “Aniné nílíinii, nizǫ́ǫ́zshąʼ éí háájí? Jishchááʼ nílíinii, bee nihikʼeh dídlíiniishąʼ éí háájí?”—1 Corinthians 15:55.\n^ par. 2 Doo tʼáá aaníí díí daházhiʼ da.\nIINÁ NIDOOTʼIHJĮʼ AHOOLZHIIZHGO\nIiná nidootʼihjįʼ hodeeshzhiizhgo díí tʼáá átʼé doodaiiʼ łaʼda kótʼéego atsʼíís átʼée dooleełgi dabikááʼ *:\nChʼiyáán dóó tó doo yinízin da yileeh. Glycerin wolyéhígíí bizééʼ góneʼ dóó bizábąąhgi bąąh áńjiilʼįįh doo. Bee ádítʼoodí yázhí yishzhohgo bitáaʼgi dah nijíłtsoosgo hazhóʼó sitı̨́į doo.\nTʼáá sáhí doodaiiʼ tʼáá díkwíhígo shił dahojílǫ́ǫ doo nízin łeh. Hodéezyéél dóó tʼáadoo hahóóʼáhígo óolzin doo.\nAłhosh tʼéiyá yaa naagháa doo.\nÁdahodidoołaał. Hazhóʼó sínítı̨́ tʼáadoo bijiníi tʼóó hazhóʼó bichʼįʼ yájíłtiʼ dóó tʼah nił naháatą́ bijiníi doo.\nDoo bił ééhózin da dooleeł. Shí áshtʼı̨́ jiníigo ázhdójíi doo, áádóó azhą́ bił naaki hólǫ́ǫ ndi hazhóʼó jíistsʼą́ąʼ doo.\nÁkʼininádlizh dóó ákʼinináchįįh doo. Bí ééʼ dóó yikááʼ sitínígíí bá baa áháyą́ą doo.\nŃdídzih yę́ęgi łah átʼįįh. Yee yáłtiʼ yę́ę doo hazhóʼó naalnish silı̨́ı̨́ʼgóó biniinaa éí níłchʼi tʼéiyá bikááʼgóó náhodidleehgo biniinaa diʼníigo hááháyooł łeh.\nBiiʼ hanáhodibįįh doo. Doo biiʼ hááʼdoonah da biniyé tsiiʼááł bitsʼiiyah ninájíʼáah doo.\nBitsʼíískááʼ yę́ę łah átʼįįh. Díí éí atsą́ siláí tʼéiyá bidił yę́ę tʼáá átʼé kʼasdą́ą́ʼ choyoołʼı̨́, áko łahjįʼ bitsʼíís doo hazhóʼó dił biiʼ naazlı̨́į da.\n^ par. 26 Díí bitsʼą́ą́dóó ání: The Metropolitan Hospice of Greater New York\nHatsʼíís & Hániʼ Baa Áháyą́ągi Hashtʼehodítʼé dóó Ił Hózhǫ́\nNo. 1 2017 | Iiná dóó Anoonééł Haitʼéego Diyin Bizaad Yaa Halneʼ?\nBEE HAʼÍDÉESʼĮ́ĮʼII No. 1 2017 | Iiná dóó Anoonééł Haitʼéego Diyin Bizaad Yaa Halneʼ?


Tsin yąąh dzootʼihí bitʼaʼ diłhiłgo diniltsxooígíí - Wikiibíídiiya\nTsin yąąh dzootʼihí bitʼaʼ diłhiłgo diniltsxooígíí\nbitʼaʼ diłhiłgo diniltsxooígíí\nTsin yąąh dzootʼihí bitʼaʼ diłhiłgo diniltsxooígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Bikéyahdi dóó Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Dendrocincla anabatina" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 7–9di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin; bitʼaʼ dóó bizééʼ éí diłhiłgo diniltsxo; bidaaʼ éí łibá.\nTsin yąąh dzootʼihí bitʼaʼ diłhiłgo diniltsxooígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.


Chahałheeł naʼashjéʼii - Wikiibíídiiya\nChahałheeł naʼashjéʼii éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah daasdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Amaurobiidae" deiłníigo deiyózhí. Chahałheeł naʼashjéʼii éí nahasdzáán tʼáá siʼą́ą́ ńtʼę́ę́ʼ bikáaʼgi dahólǫ́, tʼáá hazhóʼó Naakaii Łizhiní Bikéyah beʼałnííʼ dóó Eʼeʼaahjí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyah; áádóó éí 286 ałʼąą ádaatʼé.\nDíí naʼashjéʼii bitsʼíís éí 2–20 mm ádaníłtso; bitsʼíís éí diłhił dóó łibáago ndaashchʼąąʼ łeh. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.


Shádiʼááhdę́ę́ʼ tsįįłkaałii bikʼos łitsooígíí - Wikiibíídiiya\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tsįįłkaałii bikʼos łitsooígíí\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tsįįłkaałii bikʼos łitsooígíí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Táłkááʼ Bighan Dineʼé Bikéyahdi dóó Tółáníinii Bikéyahdi dóó Náhookǫsjí Kintaaʼanéhé Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Veniliornis cassini" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsįįłkaałii éí 5–7di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin dóó łigaigo noodǫ́ǫ́z; bitʼaʼ dóó bikʼos éí łitsxo; bitsiitʼáád éí halchííʼ; bidaaʼ éí dinilgai.\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tsįįłkaałii bikʼos łitsooígíí éí chʼosh dóó naʼashjéʼii deildeeł; dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.\nDíí naaltsoos 8 Atsá Biyáázh 2022 yoołkáłę́ędą́ą́ʼ łahgo ályaa.


Chʼíshiibeezhii yił aheełtʼéhé yázhí - Wikiibíídiiya\nChʼíshiibeezhii yił aheełtʼéhé yázhí\nChʼíshiibeezhii yił aheełtʼéhé yázhí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Aegithalos exilis" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 3–4di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitéél dóó bitłʼaaʼ éí dinilbá; bidaaʼ éí diłhił.\nChʼíshiibeezhii yił aheełtʼéhé yázhí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Tsįįłkaałiichilí bitéél noodǫ́zígíí - Wikiibíídiiya\nTsįįłkaałiichilí bitéél noodǫ́zígíí\nTsįįłkaałiichilí bitéél noodǫ́zígíí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Picumnus aurifrons" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsįįłkaałii éí tʼóó 3–4di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin; bitéél éí łigai dóó dinilbáago noodǫ́ǫ́z; bitsiitʼáád éí łizhin dóó łigaigo yistłʼin; bikąʼígíí éí bítááʼ łitsogo yistłʼin; bidaaʼ éí łizhin dóó doo nineez da.\nTsįįłkaałiichilí bitéél noodǫ́zígíí éí chʼosh dóó naʼashjéʼii deildeeł.


Dził Daantsaaítah Bilagáana Bikéyahdę́ę́ʼ tsétah naʼashǫ́ʼii - Wikiibíídiiya\nDził Daantsaaítah Bilagáana Bikéyahdę́ę́ʼ tsétah naʼashǫ́ʼii\nDził Daantsaaítah Bilagáana Bikéyahdę́ę́ʼ tsétah naʼashǫ́ʼii éí naʼashǫ́ʼii ndaashchʼąąʼígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Dził Daantsaaítah Bilagáana Bikéyahdi dóó Bichʼah Łichíiʼii Bikéyahdi dóó Haʼaʼaahjí Ásáí Dineʼé Bikéyahdi dóó Tsiikʼi Déíbaalí Bikéyahdi dóó Daakǫʼ Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Laudakia caucasia" deiłníigo dayózhí.\nDíí naʼashǫ́ʼii éí 2–4di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí diłhiłgo łibá dóó dinizhingo yistłʼin; bizééʼ dóó bitéél éí łigai; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.\nDził Daantsaaítah Bilagáana Bikéyahdę́ę́ʼ tsétah naʼashǫ́ʼii éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.


Téél halkizhii bikʼiiz diłhiłígíí - Wikiibíídiiya\nTéél halkizhii bikʼiiz diłhiłígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Zoothera marginata" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 8–10di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilgai dóó dinilzhingo naashchʼąąʼ; bizééʼ dóó bitéél éí diłhiłgo łikizh; bidaaʼ éí łizhin dóó nineez.\nTéél halkizhii bikʼiiz diłhiłígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; tsin bineestʼąʼ dóó chʼil binááʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tsídii dághaaʼí bikʼiiz łikizhígíí - Wikiibíídiiya\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tsídii dághaaʼí bikʼiiz łikizhígíí\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tsídii dághaaʼí bikʼiiz łikizhígíí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Tricholaema lacrymosa" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 5–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łigai; bitʼaʼ dóó bitsiitʼáád dóó bizééʼ éí halzhin; bikʼiiz éí łizhingo łikizh; biwos éí diniltso; bidaaʼ éí łibá.\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tsídii dághaaʼí bikʼiiz łikizhígíí éí tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé deiłchozh; łahda chʼosh deildeeł ałdóʼ.


Łeesdísí Bikéyahdę́ę́ʼ tóidoozohii dootłʼizhígíí - Wikiibíídiiya\nŁeesdísí Bikéyahdę́ę́ʼ tóidoozohii dootłʼizhígíí éí dééł dóó tóidoozohii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Łeesdísí Bikéyahdi tʼéiyá holǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Porphyrio hochstetteri" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 22–25di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yágo dootłʼizh; binághah dóó bitseeʼ éí yishtłizhgo łibá; bidaaʼ éí ditą́ dóó łichííʼ; bítááʼ éí łichííʼ ałdóʼ; bijáád éí nineez.\nŁeesdísí Bikéyahdę́ę́ʼ tóidoozohii dootłʼizhígíí éí chʼil binááʼ dóó bitʼąąʼ dóó chʼosh yázhí deildeeł; łóóʼ deilghał ałdóʼ.


Chʼah Diʼilii Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii chʼałniiʼí - Wikiibíídiiya\nChʼah Diʼilii Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii chʼałniiʼí éí naʼashǫ́ʼii ndaashchʼąąʼígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Chʼah Diʼilii Bikéyahdi dóó Bilį́į́ʼ Ńdeiltihii Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Phrynocephalus guttatus" deiłníigo dayózhí.\nDíí naʼashǫ́ʼii éí 4–8di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá; bizééʼ dóó bitéél éí łigai; bitseeʼ éí nineez dóó kʼíjíjin; binááʼ éí diłhił.\nChʼah Diʼilii Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii chʼałniiʼí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.


Daatsohí diłhił dóó dootłʼizhígíí - Wikiibíídiiya\ndiłhił dóó dootłʼizhígíí\nDaatsohí diłhił dóó dootłʼizhígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Amaurospiza moesta" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo dootłʼizh; bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí łizhin; bidaaʼ éí łibá.\nDaatsohí diłhił dóó dootłʼizhígíí éí dzidzé dóó chʼil binááʼ yildeeł dóó tsin bineestʼąʼ yiłchozh; chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Tsinyiʼ yilzhahii bidaaʼ łizhinígíí - Wikiibíídiiya\nTsinyiʼ yilzhahii bidaaʼ łizhinígíí\nTsinyiʼ yilzhahii bidaaʼ łizhinígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Thripadectes melanorhynchus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 6–8di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin; bitsiiʼ éí łigaigo yistłʼin; bidaaʼ éí łizhin.\nTsinyiʼ yilzhahii bidaaʼ łizhinígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Jááłánii haalzheehii - Wikiibíídiiya\nJááłánii haalzheehii éí wóónaalzheehí dah yikahjí atah daasdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ectrichodiinae" deiłníigo dayózhí. Jááłánii haalzheehii éí nahasdzáán bikáaʼgi 670 ałʼąą ádaatʼéego dahólǫ́.\nDíí chʼosh éí 10–22 mm ádaníłtso. Bitsʼíís éí nteel dóó łizhin; łaʼ éí łichííʼ dóó łitsxogo ndaashchʼąąʼ. Jááłánii éí bichʼiyąʼ.


Tseelkǫǫhí łizhinígíí - Wikiibíídiiya\nTseelkǫǫhí łizhinígíí éí Bizaʼazis Dahólónígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Chooyééł Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Phalanger gymnotis" deiłníigo dayózhí.\nDíí naaldlooshii éí 20–25di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí łigaigo naashchʼąąʼ dóó dibéchíʼíigo łikizh; bitéél éí łigai; bijaaʼ éí áłtsʼíísí.\nTseelkǫǫhí łizhinígíí éí chʼil bitʼąąʼ dóó tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé yiłchozh.


Chʼał nahatʼeʼí bitéél diniltsooígíí - Wikiibíídiiya\nChʼał nahatʼeʼí bitéél diniltsooígíí\nChʼał nahatʼeʼí bitéél diniltsooígíí éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Euphlyctis karaavali" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 1–2di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo dootłʼizh; bikąʼígíí éí binághah dah dzígai; bitéél éí diniltso; binááʼ éí ntsaa.\nChʼał nahatʼeʼí bitéél diniltsooígíí éí chʼil bitʼąąʼ dóó dláád yiłchozh; chʼosh yázhí éí yildeeł ałdóʼ.


Kááʼtsʼiní ditłʼooí yázhí - Wikiibíídiiya\nKááʼtsʼiní ditłʼooí yázhí éí Biishchʼid Dahólónígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Zaedyus pichiy" deiłníigo dayózhí.\nDíí naaldlooshii éí 8–11di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí dibéłcjíʼí dóó ditłʼoʼ; bíchį́į́h dóó bikeeʼ éí diłhił.\nKááʼtsʼiní ditłʼooí yázhí éí chʼosh dóó naʼashjéʼii dóó séígoʼ yildeeł łeh; tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ tsįyaalzhahí - Wikiibíídiiya\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ tsįyaalzhahí éí atsá dóó giní dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi dóó Chooyééł Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Accipiter cirrocephalus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 12–15di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitéél éí łigai dóó yishtłizhgo noodǫ́ǫ́z; bijáád dóó bináá éí łitso; bidaaʼ éí łibá.\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ tsįyaalzhahí éí tsídii yázhí dóó naʼastsʼǫǫsí dóó łéʼétsoh dóó naʼashǫ́ʼii haalzheehgo naatʼá.


Hodíłchʼiltah dǫ́ʼiiyiyiitsahí dinilbáhígíí - Wikiibíídiiya\nHodíłchʼiltah dǫ́ʼiiyiyiitsahí dinilbáhígíí\nHodíłchʼiltah dǫ́ʼiiyiyiitsahí dinilbáhígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Sublegatus modestus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilbá; bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí dibéłchíʼí; bizééʼ éí dinilgai; bidaaʼ éí łibá.\nHodíłchʼiltah dǫ́ʼiiyiyiitsahí dinilbáhígíí éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Naakaii Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii dichʼízhii diłhiłígíí - Wikiibíídiiya\nNaakaii Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii dichʼízhii diłhiłígíí\nnaʼashǫ́ʼii dichʼízhii diłhiłígíí\nNaakaii Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii dichʼízhii diłhiłígíí éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Phrynosoma orbiculare" deiłníigo dayózhí.\nDíí naʼashǫ́ʼii dichʼízhii éí 4–5di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí diłhiłgo łibá dóó łizhingo naashchʼąąʼ; bitłʼaaʼ éí dinilgai; binááʼ éí diłhił.\nNaakaii Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii dichʼízhii diłhiłígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł; wóláchííʼ dóó tsinaʼayąʼii ayóo bił łikan.


Dǫ́ʼiiyiyiitsahí yázhí dootłʼizhígíí - Wikiibíídiiya\nDǫ́ʼiiyiyiitsahí yázhí dootłʼizhígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Naakaii Dootłʼizhí Bikéyahdi dóó Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ficedula sapphira" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 3.5–5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dootłʼizh; bitłʼaaʼ éí łigai; bizééʼ éí łitsxo; bidaaʼ éí łizhin.\nDǫ́ʼiiyiyiitsahí yázhí dootłʼizhígíí éí chʼosh yázhí deildeeł.


Tsʼíʼii jáádnézí diłhiłígíí - Wikiibíídiiya\nTsʼíʼii jáádnézí diłhiłígíí\nTsʼíʼii jáádnézí * diłhiłígíí\nTsʼíʼii jáádnézí diłhiłígíí éí tsʼíʼii dóó tséʼédǫ́ʼii dah yikahjí atah daasdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ptychopteridae" deiłníigo deiyózhí. Tsʼíʼii jáádnézí diłhiłígíí éí nahasdzáán tʼáá siʼą́ą́ ńtʼę́ę́ʼ bikáaʼgi dahólǫ́ (tʼáá hazhóʼó Shádiʼááhjí kéyah yistinígíí); áádóó éí 156 ałʼąą ádaatʼé.\nDíí chʼosh éí 4–80 mm ádaníłtso; bitsʼíís éí diłhiłgo naashchʼąąʼ; łaʼ éí łichííʼdóó łitsogo daalkizh. Tábąąhgi éí dahiná. Dííłdzid éí bichʼiyąʼ.


Tsiikʼi Déíbaalí Bikéyahdę́ę́ʼ zahalániitsoh - Wikiibíídiiya\nTsiikʼi Déíbaalí Bikéyahdę́ę́ʼ zahalániitsoh\n(Lanius excubitor pallidirostris)\nTsiikʼi Déíbaalí Bikéyahdę́ę́ʼ zahalániitsoh éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí Tsiikʼi Déíbaalí Bikéyahdi dóó Bilį́į́ʼ Ńdeiltihii Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Lanius pallidirostris" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 10–14di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí diłhił; binákʼee éí halzhin; bidaaʼ éí diłhił.\nTsiikʼi Déíbaalí Bikéyahdę́ę́ʼ zahalániitsoh éí wóʼałtaasʼéí dóó chʼosh ntsaaígíí yildeeł; naʼashǫ́ʼii dóó chʼał dóó tsídii yázhí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Táshchozhii bizééʼ halchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nTáshchozhii bizééʼ halchíʼígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Cecropis semirufa" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhił; bizééʼ dóó bitéél dóó bitsiiyah éí halchííʼ; bidaaʼ éí łizhin.\nTáshchozhii bizééʼ halchíʼígíí éí naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Dlǫ́ʼii yázhí - Wikiibíídiiya\nDíí kweʼé naaltsoos bikáaʼgi saad shijaaʼígíí éí dlǫ́ʼii yázhí yaa halneʼ dooleeł. Dlǫ́ʼáyázhí ałdóʼ baa yídíiłtah shį́į́.\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Bidił Daazdoígíí dóó Daʼałtʼoʼígíí Biishchʼid Dahólónígíí Náhookǫs biyaadi Hadahóólįįdígíí Bidił Daazdoígíí dóó Daʼalghałígíí Mąʼii Deinoolinígíí Dlǫ́ʼii Ndahalinígíí Nahashchʼidí dóó Dlǫ́ʼii Danilínígíí Dlǫ́ʼii\nKéyah Dah Siʼánígíí dóó\nDlǫ́ʼii yázhí éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí dóó tó wónaanídi dahólǫ́ (áadi éí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi dóó Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdi dóó Náhookǫsjí Binááʼádaałtsʼózíidi kéyah naaznilígíí naakai; Bitsiighaʼ Łichííʼí Bikéyah dóó Tin Kéyahdi éí doo dahólǫ́ǫ da ndi). Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Mustela nivalis" deiłníigo dayózhí.\nDíí dlǫ́ʼii éí tsintahgi dóó tłʼoh naazkaadgi naakai; dáʼákʼeh bikáaʼgi éí tʼóó ahayóí; bílaʼashdlaʼii bikin dah naazhjaaʼídi éí naakai ałdóʼ. Hódíłchʼilgi éí ádaadin; doo ayóo ndahałtingóó éí ałdóʼ doo dahólǫ́ǫ da.\nDíí naaldlooshii éí dibéłchíʼíigo naashchʼąąʼ; bitseeʼ dóó bikeeʼ éí dibéłchíʼííʼ ałdóʼ; bitééldę́ę́ʼ éí łigai. Łaʼ éí haigo bitsʼíís daalgai. Bitsʼíís éí 6.5–9.5di asdzoh[?] áníłtso; bitseeʼ éí 1–3.5di asdzoh[?] áníłnééz.\nDíí dlǫ́ʼii éí naʼastsʼǫǫsí yázhí dóó łéʼétsohyáázh haalzheehgo naaghá; łahda chʼał dóó łóóʼ yázhí yilghał ałdóʼ.\n^ Burnie/Wilson. Animal. Dorling Kinderley. London, Tótaʼ Dineʼé Bikéyah: 2011./n.190 góneʼ


Tsídii naʼatłʼoʼí bitéél halzhinígíí - Wikiibíídiiya\nTsídii naʼatłʼoʼí bitéél halzhinígíí\nTsídii naʼatłʼoʼí bitéél halzhinígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ploceus benghalensis" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 5–7di asdzoh[?] áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís łizhin (dąągo éí bitsʼíís dinilbá dóó bitéél halzhin); bistiitʼáád éí łitso; bidaaʼ éí doo nineez da. Baʼáádígíí éí bitsʼíís yishtłizhgo naashchʼąąʼ dóó bitéél łibá.\nTsídii naʼatłʼoʼí bitéél halzhinígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł; chʼil bijeeh éí yidlą́ ałdóʼ; łahda dzidzé yiłchozh.


Chʼosh ditłʼooí yildeełí bidaaʼ łizhinígíí - Wikiibíídiiya\nChʼosh ditłʼooí yildeełí bidaaʼ łizhinígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Coracina temminckii" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 10–12di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; binááʼ éí łigai; bitseeʼ éí diłhiłgo dootłʼizh; bidaaʼ éí łizhin.\nChʼosh ditłʼooí yildeełí bidaaʼ łizhinígíí éí chʼosh yázhí yildeeł; chʼosh ditłʼooí ayóo yildeeł.


Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ atsá yázhí - Wikiibíídiiya\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ atsá yázhí éí atsá bijáád yistʼáanii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Hieraaetus morphnoides" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 17–21di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łigai dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí dinilzhin; bidaaʼ éí diłhił.\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ atsá yázhí éí naaldlooshii yázhí haalzheehgo naatʼá; dííłdzid dóó chʼosh éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.\nLast edited on 5 Ghąąjįʼ 2018, at 12:59


Dǫ́ʼiiyiyiitsahí łitsooí bitsiitʼáád halbáhígíí - Wikiibíídiiya\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bitsiitsʼiin Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Tsídii Tsídii ndaatʼáʼii Yótʼáahdi tsídii Tsídii tsídígíí Chʼiyíítʼogii dóó bikʼéí Chʼiyíítʼogii dóó Wódayiitsahí dóó bikʼéí Dǫ́ʼiidayiitsahí daaltsooígíí dóó Chʼiyíítʼogii Dǫ́ʼiidayiitsahí daaltsooígíí\nDǫ́ʼiiyiyiitsahí łitsooí bitsiitʼáád halbáhígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Myiozetetes granadensis" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 5–7di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łitso; bitʼaʼ éí dinilzhin; bizééʼ dóó bitsiitʼáád éí halbá; bitsiiʼ éí łibá; bidaaʼ éí diłhił.\nDǫ́ʼiiyiyiitsahí łitsooí bitsiitʼáád halbáhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Atʼąątah chʼałchilí łitsogo yistłʼinígíí - Wikiibíídiiya\nAtʼąątah chʼałchilí łitsogo yistłʼinígíí éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Raorchestes silentvalley" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 0.7–1.1di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh dóó łitsogo yistłʼin; bitéél éí łitso; bílalátah éí daditą́; binááʼ éí ntsaa.\nAtʼąątah chʼałchilí łitsogo yistłʼinígíí éí chʼil bitʼąąʼ dóó dláád yiłchozh; chʼosh yázhí éí yildeeł ałdóʼ.


Chʼosh bikágí ntłʼizí bijáád danineezígíí - Wikiibíídiiya\nChʼosh bikágí ntłʼizí * bijáád danineezígíí\nChʼosh bikágí ntłʼizí bijáád danineezígíí éí chʼosh bikágí dantłʼizí dah yikahjí atah daasdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Latreilliidae" deiłníigo deiyózhí. Chʼosh bikágí ntłʼizí bijáád danineezígíí éí tónteel tʼáá ałtso biyiʼdi dahólǫ́; adóó éí 7 ałʼąą ádaatʼé.\nDíí chʼosh éí bijáád neeznáá. Binááʼ éí naaki. Bijáád éí ayóo danineez dóó ádaałtsʼóósí. Dííłdzid dóó chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.


Tsįįłkaałii binááʼ łigaaígíí - Wikiibíídiiya\nTsįįłkaałii binááʼ łigaaígíí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Melanerpes formicivorus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsįįłkaałii éí 8–9di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin; bitłʼaaʼ dóó bizééʼ éí łigai; bitsiitʼáád éí halchííʼ; binááʼ éí łigai; bidaaʼ éí łizhin.\nTsįįłkaałii binááʼ łigaaígíí éí chéchʼil binááʼ deildeeł; chʼosh dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Jádídlǫ́ʼii - Wikiibíídiiya\nDíí kweʼé naaltsoos bikáaʼgi saad shijaaʼígíí éí jádídlǫ́ʼii yaa halneʼ dooleeł. Dijádídlǫ́ʼí dóó Chʼíshiisháshii ałdóʼ baa yídíiłtah shį́į́.\nJádídlǫ́ʼii (éí doodaiiʼ éí Jádíshdlǫ́ʼii) éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó tʼéiyá hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Troglodytes aedon" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–5di asdzoh[?] áníłsto. Bitsʼíís éí łibá; bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí dibéłchíʼíigo naashchʼąąʼ dóó łigaigo yistłʼin; bidaaʼ éí diłhił.\nJádídlǫ́ʼii éí kʼaalógii biyáázh dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Daachʼį́įdii łitsxooígíí - Wikiibíídiiya\nDaachʼį́įdii łitsxooígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Suthora verreauxi" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łitsxo; bizééʼ dóó bitéél éí dinilgai; bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí kʼíjíjin; bidaaʼ éí diłhił.\nDaachʼį́įdii łitsxooígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé dóó chʼil binááʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Aniłtʼánii ntsxaaígíí - Wikiibíídiiya\nDíí kweʼé naaltsoos bikáaʼgi saad shijaaʼígíí éí aniłtʼánii ntsxaaígíí yaa halneʼ dooleeł. Aniłtʼániitsoh ałdóʼ baa yídíiłtah shį́į́.\nAniłtʼánii * ntsxaaígíí\nAniłtʼánii ntsxaaígíí éí nahasdzáán tʼáá átʼéé ńtʼę́ę́ʼ bikáaʼgi dahólǫ́ (tʼáá hazhóʼó Shádiʼááhjí kéyah yistinígíí); ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Osmylidae" deiłníigo dayózhí. Aniłtʼánii ntsxaaígíí éí 200 ałʼąą ádaatʼéego dahólǫ́.\nDíí aniłtʼánii éí 0.5–1di asdzoh[?] ádaníłtso; bitsʼíís dóó bideeʼ éí danineez, áádóó éí bitʼaʼ daalkizh łeh. Chʼosh yázhí éí haalzheehgo naakai.\nNaakaii náásééł biyázhí\nAniłtʼánii bitʼaʼ nteelígíí\nAniłtʼánii bitʼaʼ nineezígíí\nAniłtʼánii bideeneezígíí · Aniłtʼánii bitʼaʼ nineezígíí · Aniłtʼánii bitʼaʼ nteelígíí · Aniłtʼánii daashtłizhígíí · Aniłtʼánii dinilbáhígíí · Aniłtʼánii dootłʼizhígíí · Aniłtʼánii iichʼąhígíí · Aniłtʼánii łikizhígíí · Aniłtʼánii nizhónígíí · Aniłtʼánii ntsxaaígíí · Aniłtʼánii yilchxázhígíí · Aniłtʼániitsʼóóz · Naakaii náásééł biyázhí\nAniłtʼániitsoh · Aniłtʼánii łizhinígíí


Cháshkʼeh chʼał binááʼ dibéłchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nCháshkʼeh chʼał binááʼ dibéłchíʼígíí\nCháshkʼeh chʼał binááʼ dibéłchíʼígíí éí tsinlátah chʼał dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí kéyah dah siʼánígíí beʼałníiʼdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Duellmanohyla rufioculis" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 3–4di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhingo naashchʼąąʼ; bitéél éí łigai; binááʼ éí dibéłchíʼí.\nCháshkʼeh chʼał binááʼ dibéłchíʼígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.


Dǫ́ʼiiyiyiitsahí áłtsʼíísí tseechʼį́dígíí - Wikiibíídiiya\nDǫ́ʼiiyiyiitsahí áłtsʼíísí tseechʼį́dígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Myiornis ecaudatus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 2–3di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łigai; binághah dóó bitʼaʼ éí diłhiłgo łitso; bitsiiʼ éí łibá; bidaaʼ éí diłhił.\nDǫ́ʼiiyiyiitsahí áłtsʼíísí tseechʼį́dígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼil binááʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Tó wónaanídę́ę́ʼ dilchʼóshii bizééʼ dootłʼizhígíí - Wikiibíídiiya\nTó wónaanídę́ę́ʼ dilchʼóshii bizééʼ dootłʼizhígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Uraeginthus angolensis" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo łitsxo; bizééʼ dóó bitéél dóó bitseeʼ éí dootłʼizh; bidaaʼ éí diłhił.\nTó wónaanídę́ę́ʼ dilchʼóshii bizééʼ dootłʼizhígíí éí chʼil binááʼ yildeeł.


Chʼał chį́į́shchohí bizééʼ dinilgaaígíí - Wikiibíídiiya\nChʼał chį́į́shchohí bizééʼ dinilgaaígíí éí tsinlátah chʼał dóó bikʼéí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Scinax garbei" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 1–1.5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin; bizééʼ éí dinilgai; binááʼ éí łigai.\nChʼał chį́į́shchohí bizééʼ dinilgaaígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.


Chézhin Adádí (naalyéhé bá hooghan) - Wikiibíídiiya\nChézhin Adádí (naalyéhé bá hooghan)\n"Chézhin Adágí" níigo díí kweʼé naaltsoosjigo dah atsih.\nChézhin Adádí *\nChézhin Adádí (éí doodaiiʼ Chézhin Adágí) éí Diné Bikéyah bikáaʼdi (Tséhootsooí Bił Hahoodzo biyiʼdi) áhootʼéego bił hazʼą́.\nChézhin Adádí éí 35°17′59″ NHK dóó 110°05′31″ EʼE-gi bił hazʼą́. Chézhin Adádí éí tónteel bikááʼdóó deigo 5,535 adéesʼeez.GNIS\nNaalyéhé bá hooghan áadi siʼą́ą́ ńtʼę́ę́ʼ; Hastiin Béésh Biwooʼí léiʼ naalyéhé yá sidáá ńtʼę́ę́ʼ.


Chʼoshłóóʼ bideetsohígíí - Wikiibíídiiya\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bíígháán Ádaadinígíí Bijáád Ádaadinígíí Chʼosh chʼééh digháhii dóó Chʼoshłóóʼ\nChʼoshłóóʼ bideetsohígíí éí Bijáád Ádaadinígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí tónteel tʼáá ałtso biyiʼdi dahólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Aplysiomorpha" deiłníigo deiyózhí; áádóó éí 700 ałʼąą ádaatʼé.\nDíí chʼoshłóóʼ éí 1–30di asdzoh[?] ádaníłtso, áádóó éí bitsʼaʼ ádaadin. Bitsʼíís éí łibá dóó dibéłchíʼíigo naashchʼąąʼ łeh; łaʼ éí dinilchííʼ dóó daaltso ałdóʼ.\nDíí naaldeehii éí daʼałchozhgo naakai; chʼil dóó dííłdzid dóó tátłʼoh deiłchozh łeh.


Ńdíshchíitah tsídiiłbáhí noodǫ́zígíí - Wikiibíídiiya\nŃdíshchíitah tsídiiłbáhí noodǫ́zígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Spinus pinus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá dóó dinilgaigo noodǫ́ǫ́z; bitʼaʼ éí dinilzhin dóó łitso; bidaaʼ éí łibá.\nŃdíshchíitah tsídiiłbáhí noodǫ́zígíí éí chʼil binááʼ dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Ghą́ą́ʼaskʼidii Biłikahii Bikéyahdę́ę́ʼ yádíłtihii - Wikiibíídiiya\nGhą́ą́ʼaskʼidii Biłikahii Bikéyahdę́ę́ʼ yádíłtihii\nGhą́ą́ʼaskʼidii Biłikahii Bikéyahdę́ę́ʼ yádíłtihii éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi dóó Ghą́ą́ʼaskʼidii Biłikahii Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Sylvia hortensis" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łigai; bitsiiʼ éí diłhił; bitʼaʼ dóó binághah éí łibá; bidaaʼ éí diłhił.\nGhą́ą́ʼaskʼidii Biłikahii Bikéyahdę́ę́ʼ yádíłtihii éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé dóó chʼil binááʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Naakaii Nátʼohí Bikéyahdę́ę́ʼ tsídii yáłtiʼí bizééʼ dinilchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nNaakaii Nátʼohí Bikéyahdę́ę́ʼ tsídii yáłtiʼí bizééʼ dinilchíʼígíí éí tsídii yádaałtiʼí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Nátʼohí Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Amazona leucocephala" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 11–13di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh; bizééʼ éí dinilchíiʼ łeh; bítááʼ éí łigai; bidaaʼ éí dinilgai dóó tʼóó bíyó ditą́ dóó shiyish.\nNaakaii Nátʼohí Bikéyahdę́ę́ʼ tsídii yáłtiʼí bizééʼ dinilchíʼígíí éí chʼil binááʼ deildeeł dóó tsin bineestʼąʼ deiłchozh.


Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ téél halchíʼí - Wikiibíídiiya\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ téél halchíʼí\nDíí kweʼé naaltsoos bikáaʼgi saad shijaaʼígíí éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ téél halchíʼí yaa halneʼ dooleeł. Téél halchíʼí ałdóʼ baa yídíiłtah shį́į́.\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ téél halchíʼí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Petroica rosea" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo łibá; bitéél éí halchííʼ; bikʼiiz dóó bitłʼaaʼ éí łigai; bidaaʼ éí diłhił.\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ téél halchíʼí éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Chʼíshiibeezhiiniiʼí bitsiiyah łigaaígíí - Wikiibíídiiya\nChʼíshiibeezhiiniiʼí bitsiiyah łigaaígíí\nChʼíshiibeezhiiniiʼí bitsiiyah łigaaígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Yuhina bakeri" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bitsiiʼ éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitsiiyah éí łigai; bidaaʼ éí diłhił.\nChʼíshiibeezhiiniiʼí bitsiiyah łigaaígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé dóó chʼil binááʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Tsinlátah chʼał bijáádtsʼózí dibéłchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nTsinlátah chʼał bijáádtsʼózí dibéłchíʼígíí éí tsinlátah chʼał dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Osteocephalus oophagus" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 1.5–2.5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dibélchíʼí dóó dinilzhingo naashchʼąąʼ; bitéél éí łigai; bijáád éí nineez dóó áłtsʼóózí; binááʼ éí diłhił.\nTsinlátah chʼał bijáádtsʼózí dibéłchíʼígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.


Náshdóí Ndahalinígíí - Wikiibíídiiya\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Bidił Daazdoígíí dóó Daʼałtʼoʼígíí Biishchʼid Dahólónígíí Náhookǫs biyaadi Hadahóólįįdígíí Bidił Daazdoígíí dóó Daʼalghałígíí Náshdóí Deinoolinígíí\nNáátsʼózídę́ę́ʼ mósí ałchiní naashchʼąąʼígíí\nShádiʼááh biyaadę́ę́ʼ mósí ałchiní\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tsintah mósí ałchiní\nShádiʼááhdę́ę́ʼ mósí ałchiní łikizhígíí\nNaakaii Bikéyahdę́ę́ʼ mósí ałchiní łikizhígíí\nNaakaii Łibáhí Bikéyahdę́ę́ʼ náshdóí\nMósí ałchiní bitsiiʼtʼą́hígíí\nNaakaii Dootłʼizhii Bikéyahdę́ę́ʼ mósí ałchiní\nLókʼaatah mósí ałchiní\nSéí dah daaskʼidtah mósíłtsooí\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ mósí ałchiní\nTó wónaanídę́ę́ʼ mósí ałchiní\nNáátsʼózídę́ę́ʼ náshdóí naashchʼąąʼígíí\nNáshdóí Ndahalinígíí éí naaldlooshii daʼalghałígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí nahasdzáán tʼáá siʼą́ą́ ńtʼę́ę́ʼ bikááʼgóó dahólǫ́, tʼáá hazhóʼó Shádiʼááhjí kéyah yistinígíí dóó Nahatʼeʼiitsoh Bikéyah, ńléidi éí doo dahólǫ́ǫ da. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Felidae" deiłníigo deiyózhí.\nNáshdóí Ndahalinígíí éí nahasdzáán bikáaʼgi 41 ánéelą́ą́ʼ ałʼąą átʼé. Ndaʼalkaahí ádaaníigo mósí dóó náshdóí éí Binááʼádaałtsʼózíidi kéyah naaznilígíí bikáaʼgi hadahóólįįd daaní.\nDíí naaldlooshii éí tłʼéeʼgo naakai łeh; Naakaii Łizhiní Bikéyahdi náshdóítsoh dahinánígíí éí jį́įgo haalzheehgo naakai ałdóʼ. Nááná éí tsintah dahináa łeh, áádóó tsinlátah ndaaldeeh ałdóʼ.


Tó wónaanídę́ę́ʼ tábąąsdísístłʼinii - Wikiibíídiiya\nTó wónaanídę́ę́ʼ tábąąsdísístłʼinii\nTó wónaanídę́ę́ʼ tábąąsdísístłʼinii éí tábąąsdísí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kinghą́ą́ʼ Haltsooí Dineʼé Bikéyahdi dóó Nahoditsʼǫʼłání Dineʼé Bikéyahdi dóó Náhookǫsjí Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Calidris temminckii" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 5–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibáago naashchʼąąʼ dóó diłhiłgo yistłʼin (shį́įgo éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ); bitłʼaaʼ dóó bitéél éí łigai; bidaaʼ éí łizhin; bijáád éí nineez.\nTó wónaanídę́ę́ʼ tábąąsdísístłʼinii éí chʼosh dóó tąądee naagháhii deildeeł.


Eʼeʼaahjí Tónteeldę́ę́ʼ tábąąsdísí bitéél halzhinígíí - Wikiibíídiiya\nEʼeʼaahjí Tónteeldę́ę́ʼ tábąąsdísí bitéél halzhinígíí éí tónteel dóó tábąąh tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dóó Náhookǫsjí Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pluvialis fulva" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 9–10di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łigai; bitłʼaaʼ dóó bitéél éí łizhin; bizééʼ dóó bidaaʼ éí łizhin ałdóʼ; binághah dóó bitsiitʼáád éí łigai dóó łitsogo yistłʼin.\nEʼeʼaahjí Tónteeldę́ę́ʼ tábąąsdísí bitéél halzhinígíí éí chʼosh deildeełgo naakai.


Béégashii dootłʼizhí - Wikiibíídiiya\nBéégashii dootłʼizhí éí Naaldlooshii Bikéshgaan Dahólónígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Boselaphus tragocamelus" deiłníigo dayózhí.\nDíí naaldlooshii éí 3–5di adéesʼeez[?] áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís dootłʼizhgo łibá dóó bizééʼ łigai; baʼáádígíí éí dibéłchíʼí.\nBéégashii dootłʼizhí éí chʼil bitʼąąʼ dóó tłʼoh yiłchozh dóó náʼátʼaał.


Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tsídiiłbáhí bitéél diniltsooígíí - Wikiibíídiiya\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tsídiiłbáhí bitéél diniltsooígíí\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tsídiiłbáhí bitéél diniltsooígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Tééhoołtsódii Bikéyahdi dóó Tsé Bee Bighan Naakaii Łizhiní Bikéyahdi dóó Kéyah Naakaii Łizhinii Bikéyah Shádiʼááhjí Siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Crithagra citrinipectus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitéél éí łigai dóó diniltsogo naashchʼąąʼ; bidaaʼ éí łibá.\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tsídiiłbáhí bitéél diniltsooígíí éí chʼil binááʼ dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Kéyah Dańlínídę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí jáádchʼį́dígíí - Wikiibíídiiya\nKéyah Dańlínídę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí jáádchʼį́dígíí\nKéyah Dańlínídę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí jáádchʼį́dígíí éí naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Dańlíinii bikááʼgóó tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Brachymeles bonitae" deiłníigo dayózhí.\nDíí naʼashǫ́ʼii éí 6–8di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilzhin; bijáád éí ádaałtsʼíísí; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.\nKéyah Dańlínídę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí jáádchʼį́dígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.


Atʼąątah ayáásh bizééʼ halbáhígíí - Wikiibíídiiya\nAtʼąątah ayáásh bizééʼ halbáhígíí\nAtʼąątah ayáásh bizééʼ halbáhígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi dóó Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Phylloscopus maculipennis" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 3–5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diniltso; bitʼaʼ éí dinilzhin dóó diłhiłgo łitso; bizééʼ éí halbá; binátsʼiin éí łigai; bidaaʼ éí łibá.\nAtʼąątah ayáásh bizééʼ halbáhígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Naakaii Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał bibid yilzhólí łibá dóó yishtłizhígíí - Wikiibíídiiya\nNaakaii Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał bibid yilzhólí łibá dóó yishtłizhígíí\nNaakaii Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał bibid yilzhólí łibá dóó yishtłizhígíí éí tsinlátah chʼał dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Craugastor laticeps" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 1–2.5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; binákʼee éí dinilgai dóó łizhingo halkizh; binááʼ éí diłhił.\nNaakaii Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał bibid yilzhólí łibá dóó yishtłizhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.


Naaki góneʼ yéigo daʼahijoogą́ą́ʼ - The Reader Wiki, Reader View of Wikipedia\nNaaki góneʼ yéigo daʼahijoogą́ą́ʼ\nNaaki góneʼ yéigo daʼahijoogą́ą́ʼ yę́ędą́ą́ʼ éí Tó Wónaanídi Bilagáana Bikéyahdi dóó Eʼeʼaahjí Tónteel nahósʼáʼdi, daʼahijoogą́ą́ʼ. Akwiishʼį́į́h kéyah bił hadaʼhaasdzodę́ę́ʼ bisiláołtsooí nidaazbaah. Bééshbichʼahí dóó áájiʼ dazʼlįʼígíí (Axis daalyéígíí) bił dahójoogą́ą́, áádóó łaʼ éí Allies daalyéigo daʼhiikáíʼ nitʼę́ę́h. Áádóó 100 damiiltsoh siláołtsooí nidaazbáá, díí átíísgoʼ kwíí tʼéigo siláołtsooí nidaazbáá. Naaná iidą́ą́ ałkʼiʼjiijééh yę́ędą́ą́ʼ tʼáá ałtsoʼ economy, industries, dóó scientificjiʼ ééhózhinígíí ałtso nidéítʼą́ʼ, hódiʼnǫǫnééł biniiyéʼ (Akʼéh daʼjidiʼdoolééł biniiyéʼ). Naaná 70 míiltsoh bílaʼashdlaʼí daʼneeznáʼ, iidą́ą́ʼ daʼahijoogą́ą́ʼígíí biniináʼ, ayiisígíí éí bílaʼashdlaʼí doo siláołtsooí danilííhnígíí daʼneezná.\nÁłtsé ałkʼiʼjiijééh yę́ędą́ą́ʼ éí Biniʼantʼą́ą́tsoh 1939 biyihah yę́ędą́ą́ʼ Bééshbichʼahí bisiláołtsooí Poland yiikʼiʼjééh, áádóó Tótaʼ Dineʼé Bikéyah, Dáághahii, dóó Tó tʼáʼ kéyah dineʼé toohoʼnaniʼdiʼ kéyah daʼyótʼą́ą́ʼígíí bidineʼé ałdóʼ akááʼííjééh[? 1]. Naaná Belligerants bisiláołtsooí ałdóʼ iináneekáí, díí éí Marco Polo Bridge Incident áhótʼį́į́h dóó bikéédoo. Naaná Amééwika éí Pearl Harbordi bikʼiʼdah azná (Niłchʼiʼtsoh 07, 1941 yihah yę́ędą́ą́ʼ ahótʼį́į́hdiʼ) doobikʼiʼjiʼ iináʼdiikáí, Binááʼádaałtsʼózí akʼiʼdaʼazná.\nBiʼééʼ łiichʼiʼ dóó Wááshindoon bikéyah ashdládiin áłhiihdidzoígíí éí akáá hakáí (Superpowers déíłniʼhigíí). Áádóó Allies akʼéʼdaʼ deesdlį́į́h dóó bikʼiʼjįʼ éí Nahasdzáán Bikáaʼgi Kéyah Naaznilgo Ałhidadiidzooígíí[? 2] woolyégo aalyáʼ, áádóó yéigo ánaa náhódoolééłdaʼ biinéʼ, áádóó dooʼakwiitʼéigo ałkʼiʼnájiʼ doojááhdaʼ biniiyéʼ aalyáʼ. Naaki góneʼ yéigo daʼahijoogą́ą́ʼ yę́ędą́ą́ʼ dooʼbikʼiʼjįʼ ałdóʼ "decolonization" woolyégo beeʼdaʼdéézhnish: Asiadi, dóó Naakaii Łizhiní Bikéyah bikáádiʼ.\nBééshbichʼahí bisiláołtsooí, 1935 Nuremberg Rally.\nBinááʼádaałtsʼózí bisiláołtsooí nidaʼbáá Battle of Kanton.\nNaabeehó bisiláołtsooí bizaad chodayoosʼįįdígíí\nThis page is based on the Wikipedia article Naaki góneʼ yéigo daʼahijoogą́ą́ʼ; it is used under the Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 Unported License (CC-BY-SA). You may redistribute it, verbatim or modified, providing that you comply with the terms of the CC-BY-SA.


Ásáí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ naʼastsʼǫǫsí dilwoʼí - Wikiibíídiiya\nÁsáí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ naʼastsʼǫǫsí dilwoʼí\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Bidił Daazdoígíí dóó Daʼałtʼoʼígíí Biishchʼid Dahólónígíí Náhookǫs biyaadi Hadahóólįįdígíí Tsin Deigházhígíí Naʼastsʼǫǫsí dóó Łéʼétsoh Tó wónaanídę́ę́ʼ naʼastsʼǫǫí dóó łéʼétsoh Hóółtseiitah naʼastsʼǫǫsí\nÁsáí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ naʼastsʼǫǫsí dilwoʼí éí Tsin Deigházhígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Ásáí Dineʼé Bikéyahdi dóó Dziłkʼi Dah Názʼéelii Dineʼé Bikéyahdi dóó Tsiikʼi Déíbaalí Bikéyahdi dóó Dził Daantsaaítah Bilagáana Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Meriones tristrami" deiłníigo dayózhí.\nDíí naaldlooshii éí 4–6di asdzoh[?] áníłnééz; bitseeʼ éí 5–7di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łitsxo dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitéél éí łigai; bikeeʼ éí tʼáá daalchííʼ.\nÁsáí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ naʼastsʼǫǫsí dilwoʼí éí chʼil binááʼ dóó bitʼąąʼ yiłchozh łeh.


Lókʼaahtoohdi kǫʼ naʼałbąąsii ninádaaltłiʼígi - Wikiibíídiiya\nLókʼaahtoohdi kǫʼ naʼałbąąsii ninádaaltłiʼígi\n(Clemson) Lókʼaahtooh (Spartanburg)\n34°51′31″ NHK dóó 82°24′49″ EʼE-gi bił hazʼą́\nLókʼaahtoohdi kǫʼ naʼałbąąsii ninádaaltłiʼígi éí Atʼaʼ Yiltʼąąʼí Yázhí Hahoodzodi bił hazʼą́.\nDíí kǫʼ naʼałbąąsii ninádaaltłiʼígi éí 1850góó yihah yę́ędą́ą́ʼ ályaa; dah náhástʼánígi éí naaki.\n2013góó yihah yę́ędą́ą́ʼ 12,021 bílaʼashdlaʼii Lókʼaahtoohdę́ę́ʼ Clemson hoolyéégóó dóó Spartanburg hoolyéégóó kǫ́ naʼałbąąsii bił naaswod.\nLókʼaahtoohdi kǫʼ naʼałbąąsii ninádaaltłiʼígi (trainweb.org) (Bilagáanakʼehjí)


Tsídii yáłtiʼí tseentélí biwos łitsooígíí - Wikiibíídiiya\nTsídii yáłtiʼí tseentélí biwos łitsooígíí éí tsídii yádaałtiʼí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Psephotellus chrysopterygius" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 10–11di asdzoh[?] áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís yágo dootłʼizh; biwos éí łitso; bítááʼ éí halzhin; binághah éí łibá; bitseeʼ éí chʼilgo dootłʼizh; bitłʼaaʼ éí halchííʼ; bidaaʼ éí dinilbá dóó tʼóó bíyó ditą́ dóó shiyish. Baʼáádígíí éí bitsʼíís chʼilgo dootłʼzih.\nTsídii yáłtiʼí tseentélí biwos łitsooígíí éí chʼil binááʼ deildeeł dóó tsin bineestʼąʼ deiłchozh.


Tó wónaanídę́ę́ʼ tsįįłkaałii ntsaaígíí - Wikiibíídiiya\nTó wónaanídę́ę́ʼ tsįįłkaałii ntsaaígíí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Tó Wónaanídi Bilagáana Bikéyahdi dóó Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdi dóó Binááʼádaałtsʼózíidi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Dendrocopos major" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsįįłkaałii éí 8–10di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin dóó łigaigo naashchʼąąʼ; bitsiiyah dóó bitłʼaaʼ éí halchííʼ; bidaaʼ éí diłhił.\nTó wónaanídę́ę́ʼ tsįįłkaałii ntsaaígíí éí chʼosh dóó naʼashjéʼii deildeeł; tsin dóó chʼil bijééh éí deidlą́ ałdóʼ.


Tó wónaanídę́ę́ʼ tsintah tsxilghááh binághahgoʼ hólóní - Wikiibíídiiya\nTó wónaanídę́ę́ʼ tsintah tsxilghááh binághahgoʼ hólóní éí tsxilghááh íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Tó Wónaanídi Bilagáana Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Triturus cristatus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsxilghááh éí 5–6.5di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilzhingo naashchʼąąʼ dóó łizhingo łikizh; bitéél éí łitso dóó łizhingo halkizh; bikąʼígíí éí binághahgoʼ hólǫ́ǫ łeh; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.\nTó wónaanídę́ę́ʼ tsintah tsxilghááh binághahgoʼ hólóní éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.


Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tábąądijádí - Wikiibíídiiya\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tábąądijádí\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tábąądijádí éí tónteel dóó tábąąh tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi dóó Mágí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Charadrius pecuarius" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 5–7di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo łibá; bitéél éí łitsxo łeh; bítááʼ éí łizhin; bitłʼaaʼ dóó bizééʼ éí łigai; bijáád éí nineez; bidaaʼ dóó binááʼ éí łizhin.\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tábąądijádí éí chʼosh deildeełgo naakai.


Yaatʼáhí - Wikiibíídiiya\nYaatʼáhí éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah daasdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Tenuipalpidae" deiłníigo deiyózhí. Yaatʼáhí éí 880 ánéelą́ą́ʼ ałʼąą ádaatʼé.\nDíí yaaʼ éí tʼóó 0.2–0.4 mm ádaníłtso; bitsʼíís éí łichíiʼgo ndaashchʼąąʼ. Chʼil bitʼąąʼ éí bichʼiyąʼ.


Shádiʼááhdę́ę́ʼ tsídii yáłtiʼí bitłʼaaʼ halchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tsídii yáłtiʼí bitłʼaaʼ halchíʼígíí éí tsídii yádaałtiʼí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Orthopsittaca manilatus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 17–19di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh; binákʼee éí łigai; bitsiitʼáád éí yágo dootłʼizh; bitłʼaaʼ éí halchííʼ; bidaaʼ éí łizhin dóó tʼóó bíyó ditą́ dóó shiyish.\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tsídii yáłtiʼí bitłʼaaʼ halchíʼígíí éí chʼil binááʼ deildeeł dóó tsin bineestʼąʼ deiłchozh.\nTsídii yáłtiʼí bitłʼaaʼ halchíʼígíí


Tsétah tiníléítsoh yishtłizhígíí - Wikiibíídiiya\nTsétah tiníléítsoh yishtłizhígíí éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Varanus glauerti" deiłníigo dayózhí.\nDíí tiníléítsoh éí 20–30di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ łeh; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.\nTsétah tiníléítsoh yishtłizhígíí éí chʼosh dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.


Tiníléítsoh łizhinígíí - Wikiibíídiiya\nTiníléítsoh łizhinígíí éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Chooyééł Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Varanus beccarii" deiłníigo dayózhí.\nDíí tiníléítsoh éí 40–47di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí łizhin; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.\nTiníléítsoh łizhinígíí éí hazéí yázhí dóó naʼastsʼǫǫsí dóó łéʼétsoh dóó chʼał yilghał; chʼosh dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Chʼał dichʼízhí łitsxooígíí - Wikiibíídiiya\nChʼał dichʼízhí łitsxooígíí\nChʼał dichʼízhí łitsxooígíí éí tsinlátah chʼał dóó bikʼéí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Nátʼohí Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Peltophryne taladai" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 3–4di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łitsxo dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitéél éí dinilgai; binááʼ éí diłhiłgo łitso.\nChʼał dichʼízhí łitsxooígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.\nNaakaii Nátʼohí Bikéyahdę́ę́ʼ Ndaaldeehii\nDíí naaltsoos 15 Atsá Biyáázh 2022 yoołkáłę́ędą́ą́ʼ łahgo ályaa.


Dahtsʼaaʼ yiłchozhii bitsiitʼáád łitsxooígíí - Wikiibíídiiya\nDahtsʼaaʼ yiłchozhii bitsiitʼáád łitsxooígíí\nDahtsʼaaʼ yiłchozhii bitsiitʼáád łitsxooígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Dańlíinii bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Dicaeum anthonyi" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 3–5di asdzoh[?] áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís diłhił; bitłʼaaʼ dóó bitsiitʼáád éí łitsxo; bizééʼ éí łigai; bidaaʼ éí doo nineez da. Baʼáádígíí éí bikąʼígíí yił aheełtʼé.\nDahtsʼaaʼ yiłchozhii bitsiitʼáád łitsxooígíí éí dahtsʼaaʼ bidzidzé dóó tsin bineestʼąʼ yiłchozh; chʼil bijeeh éí yidlą́ ałdóʼ. Łahda naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł.


Atʼąątah ayáásh binákʼee łigaaígíí - Wikiibíídiiya\nAtʼąątah ayáásh binákʼee łigaaígíí\nAtʼąątah ayáásh binákʼee łigaaígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Phylloscopus intermedius" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 3–5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łitso; bitsiiʼ éí łibá; binákʼee éí łigai; bitseeʼ éí dibéłchíʼí; bidaaʼ éí diłhił.\nAtʼąątah ayáásh binákʼee łigaaígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashjéʼii nineezí - Wikiibíídiiya\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashjéʼii nineezí\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashjéʼii nineezí éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah daasdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Lamponidae" deiłníigo deiyózhí. Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashjéʼii nineezí éí 190 ałʼąą ádaatʼé.\nDíí naʼashjéʼii bitsʼíís éí 12–18 mm ádaníłtso; bitsʼíís éí danineez dóó diłhił dóó łigaigo ndaashchʼąąʼ łeh. Bijáád éí danineez. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.


Tó wónaanídę́ę́ʼ choozhghalii bitsiiʼ łizhinígíí - Wikiibíídiiya\nTó wónaanídę́ę́ʼ choozhghalii bitsiiʼ łizhinígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Oriolus larvatus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 9–11di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łitso; bitsiiʼ dóó bizééʼ éí halzhin; bitʼaʼ éí kʼíjíjin; bidaaʼ éí dinilchííʼ.\nTó wónaanídę́ę́ʼ choozhghalii bitsiiʼ łizhinígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł, dóó chʼil bijeeh yidlą́; dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Hashkʼaan yildeełí diłhiłgo tsédídéhígíí - Wikiibíídiiya\nHashkʼaan yildeełí diłhiłgo tsédídéhígíí\nHashkʼaan yildeełí diłhiłgo tsédídéhígíí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Eʼeʼaahjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Musophaga violacea" deiłníigo dayózhí.\nDíí hashkʼaan yildeełí éí 17–20di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo naashchʼąąʼ dóó tsédídéehgo disxǫs; bitsiiʼ éí diłhiłgo łichííʼ; bítááʼ éí łitso; bidaaʼ éí łichííʼ.\nHashkʼaan yildeełí diłhiłgo tsédídéhígíí éí tsin bineestʼąʼ deiłchozh; łahda chʼil binááʼ dóó chʼosh yázhí deildeeł ałdóʼ.


Magí bíchį́į́htsohí íiyisígíí - Wikiibíídiiya\nMagí bíchį́į́htsohí íiyisígíí\nMagí bíchį́į́htsohí íiyisígíí éí naaldlooshii daʼałtʼoʼígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Papio anubis" deiłníigo dayózhí.\nDíí magí éí 20–45di asdzoh[?] áníłnééz; bitseeʼ éí 15–20di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; biniiʼ éí halbá.\nMagí bíchį́į́htsohí íiyisígíí éí tsin bineestʼąʼ dóó chʼil bitʼąąʼ yiłchozh; chéłchaaʼ dóó wóʼałtaasʼéí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Níkʼehnííh - Wikiibíídiiya\nNíkʼehnííh éí néʼéshjaaʼ dah yikahjí atah daasdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Aegolius" deiłníigo deiyózhí. Níkʼehnííh éí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dóó Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi dóó Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdi dahólǫ́, áádóó éí dį́į́ʼ ałʼąą ádaatʼé.\nDíí néʼéshjaaʼ éí 6–10.5di asdzoh[?] ádaníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí dóó diłhiłgo naashchʼąąʼ łeh, áádóó éí łigaigo yistłʼin; binááʼ éí łitso.


Yádíłtihii dibéłchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nYádíłtihii dibéłchíʼígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Sylvia lugens" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bizééʼ dóó bitéél éí łibá; bidaaʼ éí diłhił.\nYádíłtihii dibéłchíʼígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé dóó chʼil binááʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Shádiʼááhdę́ę́ʼ tsintaalzhahii bizééʼ halzhinígíí - Wikiibíídiiya\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tsintaalzhahii bizééʼ halzhinígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Bikéyahdi dóó Tsinłánítah Dineʼé Bikéyahdi dóó Tééhnii Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Lanio aurantius" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 6–7di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łitso; bitsiiʼ dóó bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí łizhin; bidaaʼ éí diłhił.\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tsintaalzhahii bizééʼ halzhinígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Mágí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ tsinlátah chʼał yázhí - Wikiibíídiiya\ntsinlátah chʼał yázhí\nMágí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ tsinlátah chʼał yázhí éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Mágí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Spinomantis tavaratra" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 1–1.2di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí dóó łitsogo naashchʼąąʼ; bitéél éí łigai; binááʼ éí ntsaa.\nMágí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ tsinlátah chʼał yázhí éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼil bitʼąąʼ łaʼ dóó tąądee naagháhii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii bíchį́į́hnézí - Wikiibíídiiya\nMagí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii bíchį́į́hnézí\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bitsiitsʼiin Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Naaldlooshii dadichʼízhii Ndaaʼnaʼii Naʼashǫ́ʼii Naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii\nMagí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii bíchį́į́hnézí éí naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Calumma nasutum" deiłníigo dayózhí.\nDíí naʼashǫ́ʼii éí 1–3di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí niłhin dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ łeh; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí ntsxaa.\nMagí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii bíchį́į́hnézí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.\nNaʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii bíchį́į́hnézí