Náátsʼózídę́ę́ʼ tsídii bizééʼ naashchʼąąʼí - Wikiibíídiiya\nNáátsʼózídę́ę́ʼ tsídii bizééʼ naashchʼąąʼí éí tązhii dóó naaʼahóóhai dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi dóó Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Tragopan temminckii" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 20–25di asdzoh[?] áníłnééz. Bikąʼígíí éí bitsʼíís dibéłchíʼíigo naashchʼąąʼ dóó łigaigo yistłʼin; bitsiiyah dóó bitéél éí halchííʼ; bítááʼ éí halzhin; binákʼee éí hodootłʼizh; bizééʼ éí łibá dóó dootłʼizhgo naashchʼąąʼ. Báʼáádígíí éí dinilzhin dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ.\nNáátsʼózídę́ę́ʼ tsídii bizééʼ naashchʼąąʼí éí chʼil bineestʼąʼ yiłchozh dóó chʼil binááʼ dóó chʼosh yildeeł.


Chʼizhaazhiiłbáí bitéél halchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nChʼizhaazhiiłbáí bitéél halchíʼígíí\nChʼizhaazhiiłbáí bitéél halchíʼígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Argya subrufa" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 10–11di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo łibá; bitʼaʼ éí dibéłchíʼí; bitéél éí yishtłizhgo halchííʼ; bidaaʼ éí łitso dóó łizhin.\nChʼizhaazhiiłbáí bitéél halchíʼígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼał dóó naʼashǫ́ʼii yázhí éí yilghał; dzidzé dóó chʼil binááʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Tábąąh chʼosh bikágí ntłʼizí - Wikiibíídiiya\nTábąąh chʼosh bikágí ntłʼizí éí chʼosh bikágí dantłʼizí dah yikahjí atah daasdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Grapsidae" deiłníigo deiyózhí. Tábąąh chʼosh bikágí ntłʼizí éí tónteel dóó beʼekʼid bibąąhgi dahólǫ́; adóó éí 41 ałʼąą ádaatʼé.\nDíí chʼosh éí bijáád neeznáá. Bitsʼíís éí tʼóó bíyó dadiką́. Bíláshgaan éí ntsaa; bijáád éí daditą́ą łeh. Binááʼ éí naaki. Dííłdzid dóó chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.


Dziłtah chʼał bizaʼazis hólóní - Wikiibíídiiya\nDziłtah chʼał bizaʼazis hólóní\nDziłtah chʼał bizaʼazis hólóní éí tsinlátah chʼał dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Gastrotheca riobambae" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 1–2di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; binááʼ éí diłhiłgo łitso.\nDziłtah chʼał bizaʼazis hólóní éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.


Tsídii naʼałkǫ́ʼígíí - Wikiibíídiiya\nDíí kweʼé naaltsoos bikáaʼgi saad shijaaʼígíí éí tsídii naʼałkǫ́ʼígíí yaa halneʼ dooleeł. Tsídii naʼałkʼaiʼí ałdóʼ baa yídíiłtah shį́į́.\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bitsiitsʼiin Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Tsídii Tsídii ndaatʼáʼii Yótʼáahdi tsídii Tónteel dóó Tábąąh Tsídii Tsédááʼ tsídii dóó bikʼéí\nTsídii ndaʼałkǫ́ʼígíí éí tónteel dóó tábąąh tsídii dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Náhookǫs dóó Haʼaʼaahjí tónteel bibąąhgi dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Fraterculini" deiłníigo deiyózhí. Tsídii naʼałkǫ́ʼígíí éí 4 ałʼąą ádaatʼé.\nDíí tsídii éí łizhin dóó łigaigo ndaashchʼąąʼ, áádóó éí 12–25di asdzoh[?] ádaníłtso, 1–2 dahidídloʼ ádaníłdáás. Bidaaʼ éí ntsaa dóó łitsxo łeh. Bijáád dóó bikeeʼ éí daaltsxo ałdóʼ.\nTsídii ndaʼałkǫ́ʼígíí éí tsédáaʼdi dah náʼásoł, áádóó éí tónteel biyiʼdi łóóʼ haalzheehgo ndaʼałkǫ́ǫ́ʼ (taah daalnood). Chʼosh bikágí ntłʼizí deildeeł ałdóʼ.\nTsédááʼ tsídii dóó Tsídii ndaʼałkǫ́ʼígíí dóó Tónteel tsídiichilí\nTsédááʼ tsídii dóó Tónteel tsídiichilí\nAhééháshį́į́hdę́ę́ʼ tónteel tsídiichilí · Náátsʼózídę́ę́ʼ tónteel tsídiichilí · Tónteel tsídiichilí binághah łibáhígíí · Tónteel tsídiichilí łibáhígíí · Tónteel tsídiichilí łikizhígíí · Tsédááʼ tsídii bidaaʼ ditání · Tsédááʼ tsídii binákʼee łigaaígíí · Tsédááʼ tsídii bitéél łigaaígíí · Tsédááʼ tsídii diłhiłígíí · Tsédááʼ tsídii łizhinígíí · Tsédááʼ tsídii ntsaaígíí · Tsédááʼ tsídii yázhí\nTsídii naʼałkǫ́ʼí bidaaʼ diniltsooígíí · Tsídii naʼałkǫ́ʼí bidaaʼ łitsxooígíí · Tsídii naʼałkǫ́ʼí bideeʼ hólónígíí · Tsídii naʼałkǫ́ʼí binákʼee łigaaígíí\nTsídii ndaʼałkǫ́ʼí yázhí\nTsékʼi tsídii naʼałkǫ́ʼígíí · Tsídii naʼałkǫ́ʼí áłtsʼíísígíí · Tsídii naʼałkǫ́ʼí yázhí bidaaʼ łichíʼígíí · Tsídii naʼałkǫ́ʼí yázhí bidághaaʼ hólónígíí · Tsídii naʼałkǫ́ʼí yázhí bitéél łibáhígíí


Naaʼahóóhaistłʼinii - Wikiibíídiiya\nNaaʼahóóhaistłʼiní bideeʼ hólónígíí\nNaaʼahóóhaistłʼiní bitsiiʼ dah diʼilígíí\nNaaʼahóóhaistłʼinii éí Shádiʼááhjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi dahólǫ́, áádóó éí hastą́ą́ ałʼąą ádaatʼé; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Numididae" deiłníigo deiyózhí.\nNaaʼahóóhaistłʼinii éí tsintahgi dóó halgaiigi dóó tłʼoh dahólǫ́ǫgi hiná; jį́įgo éí nihookááʼ naakai; tłʼéeʼgo éí tsinlátahgi daʼałhosh.\nDíí naaʼahóóhai éí bitsįʼ daʼadą́ biniiyé nidaʼniłkáád.\nNaaʼahóóhaistłʼinii éí bitsiiʼ dootłʼizh; łaʼ éí biteeldę́ę́ʼ dóʼ dadootłizh. Bitsʼíís éí łizhin dóó łigaigo łikizh; 1–2 adéesʼeez[?] ádaníłtso łeh; 1.5–3.5 dahidídloʼ ádaníłdáás.\nDíí naaldeehii éí chʼosh dóó chʼil binááʼ deildeełgo naakai.


Chʼał kʼaasdáhí dah daalchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nChʼał kʼaasdáhí dah daalchíʼígíí\nChʼał kʼaasdáhí dah daalchíʼígíí éí tsinlátah chʼał dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Andinobates dorisswansonae" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 0.5–1di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó dah daalchííʼ; binááʼ éí diłhił.\nChʼał kʼaasdáhí dah daalchíʼígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.


Atʼaʼ yiltʼąąʼítah naʼashǫ́ʼii chį́į́shkį́hí - Wikiibíídiiya\nAtʼaʼ yiltʼąąʼítah naʼashǫ́ʼii chį́į́shkį́hí éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Nátʼohí Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Anolis baracoae" deiłníigo dayózhí.\nDíí naʼashǫ́ʼii éí 4–8di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh; bíchį́į́h éí deekį́; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí dinilgai.\nAtʼaʼ yiltʼąąʼítah naʼashǫ́ʼii chį́į́shkį́hí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.


Náátsʼózídę́ę́ʼ chʼilhaatʼaʼii bikeeʼ łichíʼígíí - Wikiibíídiiya\nNáátsʼózídę́ę́ʼ chʼilhaatʼaʼii bikeeʼ łichíʼígíí éí atsáłbáí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdi dóó Chʼah Diʼilii Bikéyahdi hólǫ́. Haigo éí Naakaii Łizhiní Bikéyahgóó naatʼá. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Falco amurensis" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 11–13di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitʼaʼ dóó binághah dóó bitsiitʼáád éí diłhiłgo łibá; baʼáádígíí éí bitéél diłhiłgo łikizh; bidaaʼ éí łitsxo.\nNáátsʼózídę́ę́ʼ chʼilhaatʼaʼii bikeeʼ łichíʼígíí éí naʼashǫ́ʼii dóó łéʼétsoh dóó tsídii yázhí haalzheehgo naatʼá; chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.\nLast edited on 19 Níłchʼitsoh 2019, at 17:48\nDíí naaltsoos 19 Níłchʼitsoh 2019 yoołkáłę́ędą́ą́ʼ łahgo ályaa.


Atʼąątah chʼałchilí łitsxo dóó dibéłchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nAtʼąątah chʼałchilí łitsxo dóó dibéłchíʼígíí\nłitsxo dóó dibéłchíʼígíí\nAtʼąątah chʼałchilí łitsxo dóó dibéłchíʼígíí éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Raorchestes dubois" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 0.7–1.1di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łitsxo dóó dibéłchíʼíigo naashchʼąąʼ; bitéél éí dinilgai; bílalátah éí daditą́; binááʼ éí ntsaa.\nAtʼąątah chʼałchilí łitsxo dóó dibéłchíʼígíí éí chʼil bitʼąąʼ dóó dláád yiłchozh; chʼosh yázhí éí yildeeł ałdóʼ.


Dijádídlǫ́ʼíłbáí binághah yishtłizhígíí - Wikiibíídiiya\nDijádídlǫ́ʼíłbáí binághah yishtłizhígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Naakaii Łizhinii Bikéyah Shádiʼááhjí Siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Certhilauda semitorquata" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 6–8di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo łibá; binághah éí yishtłizh dóó dinilzhingo łikizh; bizééʼ dóó bitéél dóó binátsʼiin éí dinilbá; bitéél éí łibáago łikizh; bidaaʼ éí łibá.\nDijádídlǫ́ʼíłbáí binághah yishtłizhígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Náátsʼózídę́ę́ʼ biniiʼłigaii - Wikiibíídiiya\nNáátsʼózídę́ę́ʼ biniiʼłigaii éí néʼéshjaaʼ dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Tyto javanica" deiłníigo dayózhí. Náátsʼózídę́ę́ʼ biniiʼłigaii éí Binááʼádaałtsʼózíidi dóó Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́.\nDíí néʼéshjaaʼ éí 15–17di asdzoh[?] áníłtso; bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ dóó łigaigo yistłʼin; bitéél dóó bitłʼaaʼ éí łigaigo naashchʼąąʼ dóó diłhiłgo yistłʼin.\nNáátsʼózídę́ę́ʼ biniiʼłigaii éí naʼastsʼǫǫsí dóó hazéí deilghał; tsinaʼayąʼii dóó wáláchííʼ deildeeł ałdóʼ.


Atʼąątah chʼał łichíiʼgo yistłʼinígíí - Wikiibíídiiya\nAtʼąątah chʼał łichíiʼgo yistłʼinígíí\nAtʼąątah chʼał łichíiʼgo yistłʼinígíí éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Dootłʼizhí Bikéyah Dah Naaʼeełígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pseudophilautus frankenbergi" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 1–2di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh dóó łichíiʼgo yistłʼin; bitéél éí dinitso; bílalátah éí daditą́; binááʼ éí ntsaa.\nAtʼąątah chʼał łichíiʼgo yistłʼinígíí éí chʼil bitʼąąʼ dóó dláád yiłchozh; chʼosh yázhí éí yildeeł ałdóʼ.


Tó wónaanídę́ę́ʼ dilchʼóshiiłbáí bikʼiiz łikizhígíí - Wikiibíídiiya\nTó wónaanídę́ę́ʼ dilchʼóshiiłbáí\nTó wónaanídę́ę́ʼ dilchʼóshiiłbáí bikʼiiz łikizhígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Euschistospiza cinereovinacea" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo łibá; bikʼiiz éí łigaigo łikizh; bidaaʼ éí łizhin.\nTó wónaanídę́ę́ʼ dilchʼóshiiłbáí bikʼiiz łikizhígíí éí chʼil binááʼ yildeeł.


Tó Ntsʼósíkooh Biih Yílį́įdi kǫʼ naʼałbąąsii ninádaaltłiʼígi - Wikiibíídiiya\nTó Ntsʼósíkooh Biih Yílį́įdi kǫʼ naʼałbąąsii ninádaaltłiʼígi\nTó Ntsʼósíkooh Biih Yílį́įdi\nAtʼaʼ Yiltʼąąʼí Biiʼtó Tó Ntsʼósíkooh Biih Yílį́ (Maricopa)\n32°43′23″ NHK dóó 114°36′58″ EʼE-gi bił hazʼą́\nTó Ntsʼósíkooh Biih Yílį́įdi kǫʼ naʼałbąąsii ninádaaltłiʼígi éí Hoozdo Hahoodzodi bił hazʼą́; Tó Ntsʼósíkooh Biih Yílį́ Áłtsʼíísí Bił Hahoodzodi éí bił hazʼą́.\nDíí kǫʼ naʼałbąąsii ninádaaltłiʼígi éí 1926góó yihah yę́ędą́ą́ʼ ályaa; dah náhástʼánígi éí tʼááłáʼí.\n2017góó yihah yę́ędą́ą́ʼ 4,605 bílaʼashdlaʼii Tó Ntsʼósíkooh Biih Yílį́į́dę́ę́ʼ Atʼaʼ Yiltʼąąʼí Biiʼtóógóó dóó Maricopa hoolyéégóó kǫ́ naʼałbąąsii bił naaswod.\nTó Ntsʼósíkooh Biih Yílį́įdi kǫʼ naʼałbąąsii ninádaaltłiʼígi (trainweb.org) (Bilagáanakʼehjí)


Chʼil binááʼ yildeełí dinilbáhígíí - Wikiibíídiiya\nChʼil binááʼ yildeełí dinilbáhígíí\nChʼil binááʼ yildeełí dinilbáhígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí kéyah dah siʼánígíí beʼałníiʼdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Sporophila schistacea" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–5di asdzoh[?] áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís dinilbá; bitʼaʼ dóó bitsiiʼ éí diłhiłgo łibá; bidaaʼ éí łitso dóó ntsaa. Baʼáádígíí éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ łeh.\nChʼil binááʼ yildeełí dinilbáhígíí éí chʼil binááʼ dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Náátsʼózídę́ę́ʼ tsxilghááh bikéshgaan hólóní - Wikiibíídiiya\nNáátsʼózídę́ę́ʼ tsxilghááh bikéshgaan hólóní éí táyiʼ dóó niʼkáágóó ndaakaaígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdi dóó Haʼaʼaahjí Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Onychodactylus fischeri" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsxilghááh éí 6–8di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilzhingo naashchʼąąʼ dóó niłhingo yistłʼin; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.\nNáátsʼózídę́ę́ʼ tsxilghááh bikéshgaan hólóní éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.


Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii bitseeʼ noodǫ́zígíí - Wikiibíídiiya\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii bitseeʼ noodǫ́zígíí\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii bitseeʼ noodǫ́zígíí éí naʼashǫ́ʼii ndaashchʼąąʼígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ctenophorus caudicinctus" deiłníigo dayózhí.\nDíí naʼashǫ́ʼii éí 6–10di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitseeʼ éí nineez dóó dinilbáago noodǫ́ǫ́z; binááʼ éí diłhił.\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii bitseeʼ noodǫ́zígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.


Wóláchííʼ deíłkáahii - Wikiibíídiiya\nDíí kweʼé naaltsoos bikáaʼgi saad shijaaʼígíí éí wóláchííʼ deíłkáahii yaa halneʼ dooleeł. Wóláchííʼ ndeiłkaahii dóó wóláchííʼ yikééʼ yikahí ałdóʼ baa yídíiłtah shį́į́.\nWóláchííʼ deíłkáahii éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Habia" deiłníigo deiyózhí. Wóláchííʼ deíłkáahii éí ashdlaʼ ałʼąą ádaatʼé.\nDíí tsídii éí 7–8di asdzoh[?] ádaníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin łeh; bidaaʼ éí diłhił.\nWóláchííʼ deíłkáahii bitsiiʼ łichíʼígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii deildeeł.


Shádiʼááhdę́ę́ʼ dahsání - Wikiibíídiiya\nShádiʼááhdę́ę́ʼ dahsání éí tsin deigházhíjiʼ atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Kéyah dah siʼánígíí tʼéiyá hólǫ́. Áadi éí Hodíłchʼil Níłtsánígíí hoolyéedi, tsinlátahgi hiná. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí Coendou prehensilis deiłníigo dayózhí.\nShádiʼááhdę́ę́ʼ dahsání éí dahsání nahalin, áko ndi bitseeʼ éí ayóo nineez dóó naatsʼǫǫd (13-19di asdzoh[?]). Díí dahsání éí tsin bineestʼaʼ dóó tsin bitʼąąʼ yiłchozh, áádóó éí jį́įgo tsinlátahgi ałhosh; tłʼéeʼgo naaghá. Dąągo biyáázh yilchí.


Náátsʼózídę́ę́ʼ hodíłchʼiltah gáagii - Wikiibíídiiya\nNáátsʼózídę́ę́ʼ hodíłchʼiltah gáagii éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi dóó Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdi dóó Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Corvus levaillantii" deiłníigo dayózhí.\nNáátsʼózídę́ę́ʼ hodíłchʼiltah gáagii éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł; dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ éí yiłchozh; chʼał dóó naʼashǫ́ʼii dóó łóóʼ dóó naʼastsʼǫǫsí dóó dííłdzid éí yilghał ałdóʼ.


Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ jádídlǫ́ʼii yishtłizhígíí - Wikiibíídiiya\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ jádídlǫ́ʼii yishtłizhígíí\nDíí kweʼé naaltsoos bikáaʼgi saad shijaaʼígíí éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ jádídlǫ́ʼii yishtłizhígíí yaa halneʼ dooleeł. Jádídlǫ́ʼii yishtłizhígíí ałdóʼ baa yídíiłtah shį́į́.\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ jádídlǫ́ʼii yishtłizhígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Sericornis keri" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitéél éí dinilbá; bidaaʼ éí diłhił.\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ jádídlǫ́ʼii yishtłizhígíí éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Shádiʼááhdę́ę́ʼ biyázhí neiyéhétʼą́ʼí łibáhígíí - Wikiibíídiiya\nShádiʼááhdę́ę́ʼ biyázhí neiyéhétʼą́ʼí łibáhígíí\nbiyázhí neiyéhétʼą́ʼí łibáhígíí\nShádiʼááhdę́ę́ʼ biyázhí neiyéhétʼą́ʼí łibáhígíí éí Bizaʼazis Dahólónígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kintaaʼanéhé Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Marmosops incanus" deiłníigo dayózhí.\nDíí naaldlooshii éí 15–18di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bibid dóó bizééʼ éí łigai; bitseeʼ éí tʼáá łichííʼ.\nShádiʼááhdę́ę́ʼ biyázhí neiyéhétʼą́ʼí łibáhígíí éí tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé yiłchozh łeh; naʼashjéʼii dóó chʼosh dóó naʼashǫ́ʼii yázhí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Chʼałchilí bizéétsʼósí yistłʼinígíí - Wikiibíídiiya\nChʼałchilí bizéétsʼósí yistłʼinígíí éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Chooyééł Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Paedophryne swiftorum" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 0.3–0.4di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ dóó diłhiłgo yistłʼin; bitéél éí dinilbá; binááʼ éí diłhił.\nChʼałchilí bizéétsʼósí yistłʼinígíí éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼil bitʼąąʼ łaʼ dóó tąądee naagháhii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Shádiʼááhdę́ę́ʼ zahalánii - Wikiibíídiiya\nShádiʼááhdę́ę́ʼ zahalánii éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Bikéyahdi dóó Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Mimus gilvus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 9–11di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí diłhił; bidaaʼ éí łizhin.\nShádiʼááhdę́ę́ʼ zahalánii éí chʼosh yázhí dóó dzidzé dóó chʼil binááʼ deildeeł; łahda naʼashǫ́ʼii dóó chʼał deilghał ałdóʼ.


Naakaii Dootłʼizhii Bikéyahdę́ę́ʼ tsídii dághaaʼí bítááʼ łitsooígíí - Wikiibíídiiya\nNaakaii Dootłʼizhii Bikéyahdę́ę́ʼ tsídii dághaaʼí bítááʼ łitsooígíí\nNaakaii Dootłʼizhii Bikéyahdę́ę́ʼ tsídii dághaaʼí bítááʼ łitsooígíí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Dootłʼizhí Bikéyah Dah Naaʼeełígíí bikáaʼgi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Psilopogon flavifrons" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 8–9di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh; bítááʼ éí łitso; binákʼee éí yágo dootłʼizh łeh; bidaaʼ éí diłhił.\nNaakaii Dootłʼizhii Bikéyahdę́ę́ʼ tsídii dághaaʼí bítááʼ łitsooígíí éí tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé deiłchozh; łahda chʼosh deildeeł ałdóʼ.


Yáhashjool binághah noodǫ́zígíí - Wikiibíídiiya\nYáhashjool binághah noodǫ́zígíí éí tsídii deílʼésígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ixobrychus involucris" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 13–15di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizh dóó dinilgaigo naashchʼąąʼ; binághah łizhingo noodǫ́ǫ́z; binááʼ éí łitso; bidaaʼ éí deekį́.\nYáhashjool binághah noodǫ́zígíí éí chʼosh deildeeł; łóóʼ dóó naʼashǫ́ʼii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Tsídii yáłtiʼí yázhí bitseeʼ kʼídzítsooígíí - Wikiibíídiiya\nTsídii yáłtiʼí yázhí bitseeʼ kʼídzítsooígíí\nTsídii yáłtiʼí yázhí bitseeʼ kʼídzítsooígíí éí tsídii yádaałtiʼí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Chooyééł Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Charmosyna josefinae" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 9–10di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo łichííʼ; bitʼaʼ éí chʼilgo dootłʼizh; binákʼee dóó bitsiiyah éí halzhin; bitseeʼ éí kʼídzítso; bidaaʼ éí łitsxo dóó tʼóó bíyó ditą́ dóó shiyish.\nTsídii yáłtiʼí yázhí bitseeʼ kʼídzítsooígíí éí chʼil bijééh deidlą́ dóó tsin bineestʼąʼ deiłchozh dóó chʼil binááʼ deildeeł.


Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ chʼil bijeeh yidlání bidaaʼ nineezígíí - Wikiibíídiiya\nBiʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ chʼil bijeeh yidlání bidaaʼ nineezígíí\nBiʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ chʼil bijeeh yidlání bidaaʼ nineezígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdi dóó Naakaii Dootłʼizhí Bikéyah Dah Naaʼeełígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Cinnyris lotenius" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 5–7di asdzoh[?] áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís diłhiłgo naashchʼąąʼ dóó dootłʼizhgo disxǫs; bitʼaʼ éí dibéłchíʼí; bidaaʼ éí tʼóó bíyó shiyish. Baʼáádígíí éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitéél éí dinibá.\nBiʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ chʼil bijeeh yidlání bidaaʼ nineezígíí éí doo chʼil bijeeh tʼéiyá yidlą́ą da; naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí éí yildeeł ałdóʼ.


Tsídii íígházhí bitsiiʼ łizhinígíí - Wikiibíídiiya\nTsídii íígházhí bitsiiʼ łizhinígíí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Bikéyahdi dóó Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Trogon melanocephalus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 10–12di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin; bikąʼígíí éí bitłʼaaʼ łitso; bitsiiyah éí dootłʼizhgo disxǫs; bitseeʼ éí łizhin dóó łigaigo noodǫ́ǫ́z; bidaaʼ éí łibá.\nTsídii íígházhí bitsiiʼ łizhinígíí éí tsin bineestʼąʼ deiłchozh; chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Náátsʼózídę́ę́ʼ naatsédlózii - Wikiibíídiiya\nNáátsʼózídę́ę́ʼ naatsédlózii éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Carpococcyx renauldi" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 25–30di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitsiiʼ dóó bikʼos éí łizhin; bitseeʼ éí łizhin ałdóʼ; binákʼee éí dootłʼizh; bidaaʼ éí łichííʼ.\nNáátsʼózídę́ę́ʼ naatsédlózii éí chʼosh yázhí deildeeł; chʼał dóó naʼashǫ́ʼii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ..


Tsintah díłdánii łibáhígíí - Wikiibíídiiya\nTsintah díłdánii łibáhígíí\nTsintah díłdánii łibáhígíí éí tązhii dóó naaʼahóóhai dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Odontophorus capueira" deiłníigo dayózhí.\nDíí díłdánii éí bitsʼíís łibá dóó binághah diłhił; bitʼaʼ éí dinilgaigo łikizh; bitsiiʼ éí łitsxo dóó dibéłchíʼí. Bitsʼíís éí 0.8–1 adéesʼeez[?] áníłtso.\nTsintah díłdánii łibáhígíí éí chʼil bitʼąąʼ deiłchozh dóó chʼil binááʼ deildeeł.


Tsídiidaantsxaaí binátsʼiin łigaaígíí - Wikiibíídiiya\nTsídiidaantsxaaí binátsʼiin łigaaígíí\nTsídiidaantsxaaí binátsʼiin łigaaígíí éí tsídii bichʼahtsohí dóó bikʼéí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi dóó Shádiʼááhjí Ásáí Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Lophoceros nasutus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 16–18di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo łibá; binátsʼiin dóó bitłʼaaʼ éí łigai; bidaaʼ éí diłhił dóó tʼóó bíyó shiyish.\nTsídiidaantsxaaí binátsʼiin łigaaígíí éí tsin bineestʼąʼ (hashkʼaan dijéʼé da) dóó dzidzé deiłchozh.


Chʼoshtsoh bíláshgaantsohí - Wikiibíídiiya\nChʼoshtsoh bíláshgaantsohí *\ntʼáá hazhóʼó Naakaii Łizhiní Bikéyah\nChʼoshtsoh bíláshgaantsohí éí chʼosh bikágí dantłʼizí dah yikahjí atah daasdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Astacidea" deiłníigo deiyózhí. Łaʼ éí tónteel biyiʼdi dahiná, náánáłaʼ éi tó ńłį́ dóó beʼekʼid biyiʼdi ndaʼałkǫ́ǫ́ʼ. Chʼoshtsoh bíláshgaantsohí éí nahasdzáán bikáaʼgi 782 ałʼąą ádaatʼé. Naakaii Łizhiní Bikéyahdi éí doo dahólǫ́ǫ da.\nDíí chʼosh éí bitsʼíís nineez dóó bitseeʼ nteel łeh. Bideeʼ éí nineez dóó binááʼ naaki. Bikágí éí łichííʼ dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ łeh; łaʼ éí dadootłʼizh ałdóʼ. Chʼosh yázhí dóó łóóʼ dóó dííłdzid éí bichʼiyąʼ.\nChʼoshtsoh bíláshgaantsohí łikizhígíí\nChʼoshtsoh bíláshgaantsohí yishtłizhígíí\nChʼoshtsoh bíláshgaantsohí daadánígíí\nChʼoshtsoh bíláshgaantsohí áłtsʼíísígíí\nChʼoshtsoh bíláshgaantsohí yázhí\nTooh chʼoshtsoh bíláshgaantsohí\nShádiʼááhdę́ę́ʼ chʼoshtsoh bíláshgaantsohí


Tsídiitsoh bikʼos łitsooí - Wikiibíídiiya\nTsídiitsoh bikʼos łitsooí éí tsídii doo ndaatʼáʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí Chooyééł Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Casuarius unappendiculatus" deiłníigo dayózhí. Tsintahgi dóó tábąąhgi éí hiná.\nDíí tsídiitsoh éí 5–6 adéesʼeez[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łizhingo naashchʼąąʼ dóó tʼóó bíyó ditsʼoz; bijáád éí nineez dóó łibá. Tsídiitsoh bikʼos łitsooí éí tsin bineestʼąʼ yildeełgo naagháa łeh; łahda naʼashǫ́ʼii yázhí yilghał ałdóʼ.


Eʼeʼaahjí Tónteeldę́ę́ʼ ayááshiłzhiin - Wikiibíídiiya\nEʼeʼaahjí Tónteeldę́ę́ʼ ayááshiłzhiin éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Eʼeʼaahjí Tónteel bikáaʼdi kéyah dah ndaaʼeełí léiʼ bikáaʼgi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pinaroloxias inornata" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–5di asdzoh[?] áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís łizhin; bidaaʼ éí łibá. Baʼáádígíí éí yishtłizhgo łibá dóó łitso.\nEʼeʼaahjí Tónteeldę́ę́ʼ ayááshiłzhiin éí chʼil binááʼ yildeeł; dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Tónteel táshchozhii łigaaígíí - Wikiibíídiiya\nTónteel táshchozhii łigaaígíí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Eʼeʼaahjí Tónteel bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Gygis alba" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 30–34di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łigai; bitseeʼ éí deeshgizh; bidaaʼ éí łizhin dóó deekį́.\nTónteel táshchozhii łigaaígíí éí łóóʼ dóó naaldlooshi yázhí deilghał dóó chʼosh deildeeł.


Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał yishtłizhgo łitsxooígíí - Wikiibíídiiya\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał yishtłizhgo łitsxooígíí\nchʼał yishtłizhgo łitsxooígíí\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał yishtłizhgo łitsxooígíí éí táyiʼ dóó niʼkáágóó ndaakaaígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Philoria sphagnicolus" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 2–2.5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo łitsxo; binákʼee éí dinilzhin; binááʼ éí diłhił.\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał yishtłizhgo łitsxooígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.


Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ haltsooítah naʼashǫ́ʼii bijaaʼ ádinígíí - Wikiibíídiiya\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ haltsooítah naʼashǫ́ʼii bijaaʼ ádinígíí\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ haltsooítah naʼashǫ́ʼii bijaaʼ ádinígíí éí naʼashǫ́ʼii ndaashchʼąąʼígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Tympanocryptis pinguicolla" deiłníigo dayózhí.\nDíí naʼashǫ́ʼii éí 2–4di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí yishtłizh dóó łibáago naashchʼąąʼ dóó diniltsogo noodǫ́ǫz łeh; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ haltsooítah naʼashǫ́ʼii bijaaʼ ádinígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.


Atʼąątah chʼałchilí dichʼízhígíí - Wikiibíídiiya\nAtʼąątah chʼałchilí dichʼízhígíí\nAtʼąątah chʼałchilí dichʼízhígíí éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Raorchestes nerostagona" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 1–1.2di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibáago dootłʼizh dóó ayóo dichʼíízh; bílalátah éí daditą́; binááʼ éí ntsaa.\nAtʼąątah chʼałchilí dichʼízhígíí éí chʼil bitʼąąʼ dóó dláád yiłchozh; chʼosh yázhí éí yildeeł ałdóʼ.


Giní łibáago noodǫ́zígíí - Wikiibíídiiya\nGiní łibáago noodǫ́zígíí\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bitsiitsʼiin Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Tsídii Tsídii ndaatʼáʼii Yótʼáahdi tsídii Atsá dóó Giní Ndahalinígíí Atsáłchííʼ dóó bikʼéí\nGiní łibáago noodǫ́zígíí éí atsáłchííʼ dóó bikʼéí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Buteo nitidus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 18–24di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łigai dóó łibáago noodǫ́ǫ́z; bitʼaʼ éí diłhiłgo noodǫ́ǫ́z; bijáád éí łitso; bidaaʼ éí łitso dóó kʼíjíjin.\nGiní łibáago noodǫ́zígíí éí naʼastsʼǫǫsí dóó łeeyiʼ bitiiní dóó naʼashǫ́ʼii haalzheehgo naatʼá.\nLast edited on 5 Yaʼiishjáástsoh 2020, at 19:42


Tsintah dahiitį́hii bidaatsahí - Wikiibíídiiya\nTsintah dahiitį́hii bidaatsahí éí yótʼáahdi tsídii dóó tsintah dahiitį́hii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Phaethornis bourcieri" deiłníigo dayózhí.\nDíí dahiitį́hii éí 5–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibáago dootłʼizh; bitéél éí dinilbá; bitʼaʼ éí diłhił.\nTsintah dahiitį́hii bidaatsahí éí chʼil bijeeh deidlą́.


Choozhghalii yázhí - Wikiibíídiiya\nChoozhghalii yázhí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Icterus spurius" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 6–7di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo łitsxo; bitʼaʼ éí łizhin dóó łigaigo naashchʼąąʼ; bitsiiʼ dóó binághah dóó bitseeʼ éí łizhin; bidaaʼ éí diłhiłgo łibá.\nChoozhghalii yázhí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Chéchʼiltah Tóńlį́įdi kǫʼ naʼałbąąsii ninádaaltłiʼígi - Wikiibíídiiya\nChéchʼiltah Tóńlį́įdi kǫʼ naʼałbąąsii ninádaaltłiʼígi\nChéchʼiltah Tóńlį́ Jeeshóótsoh Bitóńlį́\nChéchʼiltah Tóńlį́ biwááshindoon\nChéchʼiltah Tóńlį́įdi kǫʼ naʼałbąąsii ninádaaltłiʼígi éí Ahééháshį́į́h Hahoodzodi bił hazʼą́; Chéchʼiltah Tóńlį́ Áłtsʼíísí Bił Hahoodzodi éí bił hazʼą́.\nDíí kǫʼ naʼałbąąsii ninádaaltłiʼígi éí 1926 yihah yę́ędą́ą́ʼ ályaa; dah náhástʼánígi éí naaki. Chéchʼiltah Tóńlį́ biwááshindoon éí yaa áhályą́.\n2018góó yihah yę́ędą́ą́ʼ 1,089,223 bílaʼashdlaʼii Chéchʼiltah Tóńlį́į́dę́ę́ʼ Jeeshóótsoh Bitóńlį́į́góó kǫ́ naʼałbąąsii bił naaswod.\nChéchʼiltah Tóńlį́įdi kǫʼ naʼałbąąsii ninádaaltłiʼígi biníłchʼi naaltsoos (Bilagáanakʼehjí)\nChéchʼiltah Tóńlį́įdi kǫʼ naʼałbąąsii ninádaaltłiʼígi (trainweb.org) (Bilagáanakʼehjí)


Dahiitį́hii jáádtłʼooí dinilbáhígíí - Wikiibíídiiya\nDahiitį́hii jáádtłʼooí dinilbáhígíí éí yótʼáahdi tsídii dóó dahiitį́hii ndaashchʼąąʼígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Haplophaedia lugens" deiłníigo dayózhí.\nDíí dahiitį́hii éí 3.5–4.5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo dootłʼizh; bitʼaʼ éí diłhił; bitéél éí dinilbá; bijáád éí ditłʼo dóó łibá.\nDahiitį́hii jáádtłʼooí dinilbáhígíí éí chʼil bijeeh deidlą́.


Tábąąsdísítsoh bitsiitʼáád noodǫ́zígíí - Wikiibíídiiya\nTábąąsdísítsoh bitsiitʼáád noodǫ́zígíí éí tónteel dóó tábąąh tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Vanellus coronatus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 12–14di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitłʼaaʼ éí łigai; bitéél éí dinilbá; bitsiitʼáád éí łizhin dóó łigaigo noodǫ́ǫ́z; bidaaʼ éí łichííʼ dóó kʼíjíjin; bijáád éí nineez dóó łichííʼ.\nTábąąsdísítsoh bitsiitʼáád noodǫ́zígíí éí chʼosh dóó tąądee naagháhii deildeeł.


Tsintah dahiitį́hii dibéłchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nTsintah dahiitį́hii dibéłchíʼígíí éí yótʼáahdi tsídii dóó tsintah dahiitį́hii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ramphodon naevius" deiłníigo dayózhí.\nDíí dahiitį́hii éí 5–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís dóó bitʼaʼ éí diłhiłgo dibéłchíʼí; bizééʼ éí łitsxo; bidaaʼ éí łizhin dóó nineez; bikąʼígíí éí bitéél łibá dóó łigaigo noodǫ́ǫ́z.\nTsintah dahiitį́hii dibéłchíʼígíí éí chʼil bijeeh deidlą́.


Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ mąʼiiłchííʼ éí Iithiyópya hoolyéedi tʼéiyá hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Canis simensis" deiłníigo dayózhí. Díí mąʼiiłchííʼ éí noonééł; 2006 yę́ędą́ą́ʼ 500go da tʼéiyá yisdzííʼ.\nDíí naaldlooshii éí dził dóó tsétaʼgi téiyá naakai, áádóó éí jį́įgo tʼéiyá naakai; tsintahgi éí ádaadin.\nDíí mąʼiiłchííʼ éí táaʼgo da adéesʼeez[?] áníłtso; bitseeʼ éí tʼááláʼídi adéesʼeez áníłnééz; 33–40 dahidídloʼ áníłdáas łeh.\nMąʼiiłchííʼ éí séígi naʼagédí dóó łéʼétsoh naʼastsʼǫǫsí deilghał.


Haltsooítah ńdiitsʼį́įhii yázhí łibáhígíí - Wikiibíídiiya\nHaltsooítah ńdiitsʼį́įhii yázhí łibáhígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Cisticola hunteri" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 3–5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo łibá; bizééʼ dóó bitéél éí dinilgai; bidaaʼ éí diłhił.\nHaltsooítah ńdiitsʼį́įhii yázhí łibáhígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Zhį́ʼii dadootłʼizhígíí - Wikiibíídiiya\nZhį́ʼii dootłʼizhí bitsiiʼ łizhinígíí\nZhį́ʼii dootłʼizhí diltʼóshígíí\nZhį́ʼii dootłʼizhí bitéél halzhinígíí\nZhį́ʼii dootłʼizhí bizééʼ łigaaígíí\nZhį́ʼii dootłʼizhí bitsiitʼáád yilzhólígíí\nZhį́ʼii dootłʼizhí bitsiiyah łigaaígíí\nZhį́ʼii dootłʼizhí bitłʼaaʼ diniltsooígíí\nZhį́ʼii dadootłʼizhígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Naakaii Bikéyahdi dóó Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Cyanocorax" deiłníigo deiyózhí. Zhį́ʼii dadootłʼizhígíí éí 17 ałʼąą ádaatʼé.\nDíí tsídii éí 10–15di asdzoh[?] ádaníłtso łeh. Bitsʼíís éí łizhin dóó dootłʼizhgo naashchʼąąʼ łeh.\nZhį́ʼii dadootłʼizhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii deildeeł; dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ éí deiłchozh; chʼał dóó naʼashǫ́ʼii dóó naʼastsʼǫǫsí éí deilghał ałdóʼ.


Tsilhazésii bikʼiiz diniltsooígíí - Wikiibíídiiya\nTsilhazésii bikʼiiz diniltsooígíí\nTsilhazésii bikʼiiz diniltsooígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Myiarchus cephalotes" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 6–7di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitʼaʼ dóó bitsiitʼáád éí dinilzhin; bizééʼ éí dinilbá; bitłʼaaʼ dóó bikʼiiz éí diniltso; bidaaʼ éí diłhił.\nTsilhazésii bikʼiiz diniltsooígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼil binááʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Tó wónaanídę́ę́ʼ séigoʼ báhádzidí - Wikiibíídiiya\nTó wónaanídę́ę́ʼ séigoʼ báhádzidí éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah daasdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Parabuthus" deiłníigo deiyózhí. Tó wónaanídę́ę́ʼ séigoʼ báhádzidí éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi dóó Shádiʼááhjí Ásáí Dineʼé Bikéyahdi dahólǫ́; adóó éí 33 ałʼąą ádaatʼé.\nDíí séigoʼ éí 4–8di asdzoh[?] ádaníłtso; adóó éí diłhił dóó yishtłizhgo ndaashchʼąąʼ łeh. Łaʼ éí bijáád daaltsxo; bitseeʼ éí ditą́ą łeh. Naaldlooshii yázhí dóó chʼosh éí bichʼiyąʼ. Doo ndahałtingóó éí tʼóó ahayóí.


Tłʼohtah ayáásh - Wikiibíídiiya\nTłʼohtah ayáásh éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Sphenoeacus afer" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 6–8di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilbá; bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí łizhin dóó łigaigo naashchʼąąʼ; bitsiitʼáád éí halchííʼ; binátsʼiin éí łigai; bidaaʼ éí diłhił.\nTłʼohtah ayáásh éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Náátsʼózídę́ę́ʼ tłʼéeʼgo toohjįʼ noołnahii - Wikiibíídiiya\nNáátsʼózídę́ę́ʼ tłʼéeʼgo toohjįʼ noołnahii éí tsídii deílʼésígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Binááʼádaałtsʼózí Dineʼé Bikéyahdi dóó Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi dóó Kéyah Dańlíinii bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Gorsachius goisagi" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 18–20di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bitéél éí dinilgaigo noodǫ́ǫ́z; bidaaʼ éí łizhin.\nNáátsʼózídę́ę́ʼ tłʼéeʼgo toohjįʼ noołnahii éí chʼosh deildeeł; łóóʼ yázhí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Mąʼiiłtsooí yázhí - Wikiibíídiiya\nDíí kweʼé naaltsoos bikáaʼgi saad shijaaʼígíí éí mąʼiiłtsooí yázhí yaa halneʼ dooleeł. Mąʼii dootłʼizhí ałdóʼ baa yídíiłtah shį́į́.\n(Mąʼii dootłʼizhí *)\nMąʼiiłtsooí yázhí éí naaldlooshii daʼalghałígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó tʼéiyá hólǫ́; Eʼeʼaahjí W.B.A. dóó Náhookǫsjí Naakaii Bikéyahdi hiná (áko éí Diné Bikéyahdi hólǫ́). Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Vulpes macrotis" deiłníigo dayózhí.\nMąʼiiłtsooí yázhí, Shádiʼááhjí Áshįįh Biiʼtó Hahoodzodi éélkid\nDíí mąʼiiłtsooí éí ndahóółtseiigóó dóó haltsooítah naaghá; tsʼah dóó díkʼǫ́ǫ́zhí naazkaadgi éí tʼóó ahayóí. Nááná éí kin dah naashjaaʼíigi ałdóʼ naaghá, áádóó éí tłʼéeʼgo dóó hííłchʼįʼgo naagháa łeh.\nMąʼiiłtsooí yázhí éí tʼóó 12–20di asdzoh[?] áníłnééz; 3.5–6 dahidídloʼ áníłdáás łeh; bitseeʼ éí neeznáadi asdzoh[?] áníłnééz. Bijaaʼ éí ntsaa; bitsʼíís éí łibá dóó łitsxogo naashchʼąąʼ; bikʼos dóó biteeldę́ę́ʼ éí łigaii.\nMąʼiiłtsooí yázhí éí nahatʼeʼii dóó gałbáhí dóó dlǫ́ǫ́ʼ haalzheehgo naaghá. Nááná éí naʼashǫ́ʼii dóó tsídii yázhí yilghał dóó chʼosh yildeeł. Azhą́ alghałgo naagháa łeh ndi, łahda hosh dóó tsin bineestʼąʼ yiłchozh ałdóʼ.\nLast edited on 2 Atsá Biyáázh 2022, at 09:37


Tsídii yáłtiʼí yázhí bitsiitʼáád halzhinígíí - Wikiibíídiiya\nTsídii yáłtiʼí yázhí bitsiitʼáád halzhinígíí éí tsídii yádaałtiʼí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Chooyééł Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Lorius lory" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 10–12di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łichííʼ; bitsiitʼáád éí halzhin; bitéél éí tsédídéehgo dootłʼizh; bitłʼaaʼ éí yágo dootłʼizh; bitʼaʼ éí chʼilgo dootłʼizh; bidaaʼ éí łitsxo dóó tʼóó bíyó ditą́ dóó shiyish.\nTsídii yáłtiʼí yázhí bitsiitʼáád halzhinígíí éí chʼil bijééh deidlą́ dóó tsin bineestʼąʼ deiłchozh dóó chʼil binááʼ deildeeł.


Tsįįłkaałiichilí dibéłchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nTsįįłkaałiichilí dibéłchíʼígíí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Picumnus nebulosus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsįįłkaałii éí tʼóó 3–4di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bitéél éí diłhiłgo noodǫ́ǫ́z; bitsiitʼáád éí łizhin dóó łigaigo yistłʼin; bikąʼígíí éí bítááʼ łitsogo yistłʼin; bidaaʼ éí łizhin dóó doo nineez da.\nTsįįłkaałiichilí dibéłchíʼígíí éí chʼosh dóó naʼashjéʼii deildeeł.


Tsídii íígházhí bitseeʼ noodǫ́zígíí - Wikiibíídiiya\nTsídii íígházhí bitseeʼ noodǫ́zígíí\nTsídii íígházhí bitseeʼ noodǫ́zígíí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Apaloderma vittatum" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 10–12di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhił dóó chʼilgo dootłʼizh; bikąʼígíí éí bitłʼaaʼ diłhiłgo halchííʼ (baʼáádígíí éí bitłʼaaʼ łibá); bitseeʼ éí łizhin dóó łigaigo noodǫ́ǫ́z; bitʼaʼ éí łibá; bidaaʼ éí łitso.\nTsídii íígházhí bitseeʼ noodǫ́zígíí éí tsin bineestʼąʼ deiłchozh; chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Tseełchiiʼí bitłʼaaʼ łitsxooígíí - Wikiibíídiiya\nTseełchiiʼí bitłʼaaʼ łitsxooígíí éí tó wónaanídę́ę́ʼ dǫ́ʼiideiyiitsahí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdi dóó Dziłghą́ąʼdi Naakaii Dootłʼizhí Bikéyahdi dóó Shádiʼááhjí Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Phoenicurus hodgsoni" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 5–6di asdzoh[?] áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís łibá; bitéél dóó bitseeʼ éí halchííʼ; bizééʼ dóó binákʼee éí halzin; bidaaʼ éí łizhin. Baʼáádígíí éí bitsʼíís yishtłizhgo naashchʼąąʼ dóó bitłʼaaʼ łigai.\nTseełchiiʼí bitłʼaaʼ łitsxooígíí éí chʼosh yázhí dóó dzidzé deildeeł.


Naałʼaashiitsoh dootłʼizhígíí - Wikiibíídiiya\nNaałʼaashiitsoh dootłʼizhígíí éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah daasdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Chromatopelma" deiłníigo deiyózhí. Naałʼaashiitsoh dootłʼizhígíí éí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó tʼéiyá dahólǫ́; adóó éí 18 ałʼąą ádaatʼé.\nDíí naałʼaashii éí 4–7 cm ádaníłtso. Bitsʼíís dóó bijáád ayóo daditłʼo dóó dadootłʼizh; bitłʼááh éí halchííʼ. Chʼosh dóó naaldlooshii yázhí éí bichʼiyąʼ.


Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyah Yázhí - Wikiibíídiiya\nTsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyah Yázhí\nNáánałaʼ Diné éí doo Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyah deiłníi da, Binááʼádaałtsʼózí deiłní. Ázhiʼ "Tsiiʼyishbizhí Dineʼé" éí Diné Bizaad yee Nidaazbaaʼígíí naaki góneʼ yéigo daʼahijoogą́ą́ʼ yę́ędą́ą́ʼ, díí átʼéego ázhiʼ ádayilaa.\nTsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyah Yázhí éí Eʼeʼaahjí Tónteel dah naaʼeełgo bił hazʼą́. Binááʼádaałtsʼózí Dineʼé Bikéyah Yázhí bee wójí ałdóʼ.\nTsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyah Yázhí éí 13,976 tsinsitą́ dikʼą́ągo áníłtso;[?] 23,123,866 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii áadi kéédahatʼį́ (díí éí 2010góó yihah yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ).\nLast edited on 10 Biniʼantʼą́ą́tsoh 2021, at 23:16\nDíí naaltsoos 10 Biniʼantʼą́ą́tsoh 2021 yoołkáłę́ędą́ą́ʼ łahgo ályaa.


Haltsooítah ńdiitsʼį́įhii yázhí bitʼaʼ noodǫ́zígíí - Wikiibíídiiya\nHaltsooítah ńdiitsʼį́įhii yázhí bitʼaʼ noodǫ́zígíí\nHaltsooítah ńdiitsʼį́įhii yázhí bitʼaʼ noodǫ́zígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Cisticola chiniana" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 3–5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilgai; bitʼaʼ éí dibéłchíʼí dóó dinilzhingo noodǫ́ǫ́z; bitsiitʼáád dóó bitsiiyah éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bidaaʼ éí diłhił.\nHaltsooítah ńdiitsʼį́įhii yázhí bitʼaʼ noodǫ́zígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Naʼashǫ́ʼii diwolí dinilzhinígíí - Wikiibíídiiya\nNaʼashǫ́ʼii diwolí dinilzhinígíí\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bitsiitsʼiin Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Naaldlooshii dadichʼízhii Ndaaʼnaʼii Naʼashǫ́ʼii Tiníléí dóó bikʼéí Naʼashǫ́ʼii dadiwolígíí\nNaʼashǫ́ʼii diwolí dinilzhinígíí éí tiníléí dóó bikʼéí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Bikéyahdi dóó kéyah dah siʼánígíí beʼałníiʼdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Xenosaurus grandis" deiłníigo dayózhí.\nDíí naʼashǫ́ʼii éí 5–6di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó dinilzhinhgo naashchʼąąʼ; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.\nNaʼashǫ́ʼii diwolí dinilzhinígíí éí chʼosh dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.\nTiníléí dóó bikʼéí\nNáátsʼózídę́ę́ʼ táłkááʼtsʼinchilí · Tiníléí dichʼízhí\nTiníléí (íiyisígíí) · Tiníléí diłhiłígíí · Tiníléí dinilzhinígíí · Shádiʼááhdę́ę́ʼ tiníléí\nNaʼashǫ́ʼii diwolí dinilzhinígíí · Naʼashǫ́ʼii diwolí dootłʼizhígíí\n[Naʼashǫ́ʼii bijáád ádaadinígíí dóó bikʼéí] · [Tiníléítsoh]


Tsídiiłbáhí bitsiitʼáád dibéłchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nTsídiiłbáhí bitsiitʼáád dibéłchíʼígíí\nTsídiiłbáhí bitsiitʼáád dibéłchíʼígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Aimophila ruficeps" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 6–7di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilbá; bitʼaʼ éí dibéłchíʼí dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitsiitʼáád éí dibéłchíʼí; binátsʼiin éí łigai; bidaaʼ éí dinilbá.\nTsídiiłbáhí bitsiitʼáád dibéłchíʼígíí éí chʼil binááʼ yildeeł; chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Níyol yiiʼ naʼałkǫ́ʼígíí (tónteel tsídii) - Wikiibíídiiya\nNíyol yiiʼ naʼałkǫ́ʼígíí (tónteel tsídii)\nDíí kweʼé naaltsoos bikáaʼgi saad shijaaʼígíí éí níyol yiiʼ naʼałkǫ́ʼígíí (tónteel tsídii) yaa halneʼ dooleeł. Tsídii naʼałkǫ́ʼígíí dóó tsídii naʼałkʼaiʼí ałdóʼ baa yídíiłtah shį́į́.\nNíyol yiiʼ naʼałkǫ́ʼígíí éí tónteel tsídii bínííʼtsohígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Tónteel biąąhgi tʼéiyá dahólǫ́, áádóó éí ashdlaʼ ałʼąą ádaatʼé; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pelecanoides" deiłníigo deiyózhí.\nDíí tsídii éí jį́įgo tónteel yiyiʼ ndaʼałkǫ́ǫ́ʼ (tsídii naʼałkʼaiʼí nahalingo), áádóó éí tłʼéeʼgo tʼéiyá nihookááʼ naakai.\nNíyol yiiʼ naʼałkǫ́ʼígíí éí 7–9di asdzoh[?] ádaníłtso, áádóó éí łizhin dóó łigaigo ndaashchʼąąʼ; bidaaʼ dóó bitʼaʼ doo nineez da.\nDíí tsídii éí táłtłʼááh chʼoshchilí deildeeł dóó łóóʼ yázhí deilghał.


Chʼał dichʼízhí ntsaaígíí - Wikiibíídiiya\nChʼał dichʼízhí ntsaaígíí éí tsinlátah chʼał dóó bikʼéí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Nátʼohí Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Peltophryne fustiger" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 3–4di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitéél éí dinilgai; binááʼ éí diłhił.\nChʼał dichʼízhí ntsaaígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.


Łeesdísí Bikéyahdę́ę́ʼ naalʼeełítsoh - Wikiibíídiiya\nŁeesdísí Bikéyahdę́ę́ʼ naalʼeełítsoh éí táłkááʼ naalʼeełí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Łeesdísí Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Tadorna variegata" deiłníigo dayózhí.\nDíí naalʼeełí éí bitsʼíís dinilzhin dóó diłhiłgo naashchʼąąʼ, baʼáádígíí éí bitsʼíís dibéłchíʼí; bitʼaʼ éí yágo dootłʼizh dóó dibéłchíʼí; bidaaʼ éí łizhin. Baʼáádígíí éí bitsiitsʼiin łigai. Bitsʼíís éí 25–28di asdzoh[?] áníłtso.\nŁeesdísí Bikéyahdę́ę́ʼ naalʼeełítsoh éí chʼil bitʼąąʼ deiłchozh dóó chʼosh yázhí deildeeł.


Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ haltsooítah naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí bízdílidígíí - Wikiibíídiiya\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ haltsooítah naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí bízdílidígíí\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bitsiitsʼiin Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Naaldlooshii dadichʼízhii Ndaaʼnaʼii Naʼashǫ́ʼii Naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí Naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí dadiłhiłígíí dóó bikʼéí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ haltsooítah naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí\nhaltsooítah naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí bízdílidígíí\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ haltsooítah naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí bízdílidígíí éí naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pseudemoia rawlinsoni" deiłníigo dayózhí.\nDíí naʼashǫ́ʼii éí 4–6di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí łibáago yishtłizh dóó dinilgaigo noodǫ́ǫ́z dóó tʼóó bíyó bízdílid; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ haltsooítah naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí bízdílidígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.


Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídę́ę́ʼ tsídii yáłtiʼí bitsiitʼáád łibáago dootłʼizhígíí - Wikiibíídiiya\nKéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídę́ę́ʼ tsídii yáłtiʼí bitsiitʼáád łibáago dootłʼizhígíí\nbitsiitʼáád łibáago dootłʼizhígíí\nKéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídę́ę́ʼ tsídii yáłtiʼí bitsiitʼáád łibáago dootłʼizhígíí éí tsídii yádaałtiʼí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Prioniturus mada" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 12–14di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh; bitsiitʼáád dóó biwos éí łibáago dootłʼizh; bitłʼaaʼ éí łitsxo; bidaaʼ éí łizhin dóó tʼóó bíyó ditą́ dóó shiyish.\nKéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídę́ę́ʼ tsídii yáłtiʼí bitsiitʼáád łibáago dootłʼizhígíí éí chʼil binááʼ deildeeł dóó tsin bineestʼąʼ deiłchozh.\nTsídii yáłtiʼí bitsiitʼáád łibáago dootłʼizhígíí


Tsinyiʼ táshchozhii binátsʼiin łigaaígíí - Wikiibíídiiya\nTsinyiʼ táshchozhii binátsʼiin łigaaígíí\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bitsiitsʼiin Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Tsídii Tsídii ndaatʼáʼii Yótʼáahdi tsídii Tsídii tsídígíí Daakʼíjíjinii dóó Tsinyiʼ táshchozhii Tsinyiʼ táshchozhii\nTsinyiʼ táshchozhii binátsʼiin łigaaígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Artamus superciliosus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 7–8di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bikąʼígíí éí bitéél halchííʼ dóó binátsʼiin łigai; binákʼee éí halzhin; binááʼ éí łizhin; bidaaʼ éí dinilbá.\nTsinyiʼ táshchozhii binátsʼiin łigaaígíí éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Dilchʼóshiidaatsohí łichíʼígíí - Wikiibíídiiya\nDilchʼóshiidaatsohí łichíʼígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Amandava amandava" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–5di asdzoh[?] áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís łichííʼ; binákʼee dóó bitłʼaaʼ éí halzhin; bitʼaʼ éí dinilzhin dóó łigaigo łikizh; bidaaʼ éí dinilbá. Baʼáádígíí éí bitsʼíís diniltso.\nDilchʼóshiidaatsohí łichíʼígíí éí chʼil binááʼ yildeeł.


Atʼąątah chʼał yázhí - Wikiibíídiiya\nAtʼąątah chʼał yázhí\nAtʼąątah chʼał yázhí éí tsinlátah chʼał dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Phyllomedusa tarsius" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 0.5–1.5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh; bitéél éí dinilgai; binááʼ éí diłhił.\nAtʼąątah chʼał yázhí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.


Kéyah Dańlínídę́ę́ʼ tsídii bichʼah łigaaígíí - Wikiibíídiiya\nKéyah Dańlínídę́ę́ʼ tsídii bichʼah łigaaígíí\nKéyah Dańlínídę́ę́ʼ tsídii bichʼah łigaaígíí éí tsídii bichʼahtsohí dóó bikʼéí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Eʼeʼaahjí Kéyah Dańlíinii bikááʼgóó tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Anthracoceros marchei" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 25–28di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin; binákʼee dóó bitseeʼ éí łigai; bidaaʼ łigai dóó tʼóó bíyó shiyish.\nKéyah Dańlínídę́ę́ʼ tsídii bichʼah łigaaígíí éí tsin bineestʼąʼ (hashkʼaan dijéʼé da) dóó dzidzé deiłchozh.


Mąʼiiłgaii - Wikiibíídiiya\nMąʼiiłgaii éí naaldlooshii daʼalghałígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Hakʼaz Dineʼé Bikéyahdi dóó Deeteel Bikéyahdi dóó Náhookǫsjí Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdi hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Vulpes lagopus" (éí doodaiiʼ éí "Alopex lagopus") deiłníigo dayózhí.\nMąʼiiłgaii yastah sidá; Hakʼaz Dineʼé Bikéyahdi éélkid\nMąʼiiłgaii éí yas dóó tin dahólǫ́ǫgi naaghá – tʼáá díí tʼéiyá mąʼii honeezkʼazgi naaghá.\nDíí mąʼii éí haigo tʼéiyá łigai; shį́įgo éí dibéłchíʼí dóó łibáago naashchʼąąʼ. Bitsʼíís éí 22di asdzoh[?] áníłnééz; tseebííʼ dahidídloʼ áníłdáás.\nMąʼiiłgaii éí gah dóó néʼéshjaaʼ haalzheehgo naaghá. Łahda tsídii biyęęzhii dóó tábąąstííntsoh biyáázh yilghał ałdóʼ.


(Tééh dlǫ́ʼii diłhiłígíí)\nDlǫ́ʼii yił aheełtʼéhii diłhiłígíí éí naaldlooshii daʼalghałígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Naakaii Łizhinii Bikéyah Shádiʼááhjí Siʼánígíí bikááʼgóó dóó Séí Dah Daaskʼidtah Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Galerella pulverulenta" deiłníigo dayózhí. Tééh dlǫ́ʼii diłhiłígíí bee wójí ałdóʼ.\nDíí naaldlooshii éí diłhiłgo daalbá; bikeeʼ éí haalzhin łeh; bitsʼíís éí 1–2di adéesʼeez[?] áníłtso; 1–2 dahidídloʼ áníłdáás. Bikąʼígíí éí baʼáádígíí yilááh áníłtso łeh.


Tó wónaanídę́ę́ʼ chʼał kʼaasdáhí binághah diniltsooígíí - Wikiibíídiiya\nTó wónaanídę́ę́ʼ chʼał kʼaasdáhí binághah diniltsooígíí éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Mágí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Mantella ebenaui" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 0.8–1.2di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin; binághah dóó bitsiitʼáád éí diłhiłgo diniltso; binááʼ éí diłhił.\nTó wónaanídę́ę́ʼ chʼał kʼaasdáhí binághah diniltsooígíí éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼil bitʼąąʼ łaʼ dóó tąądee naagháhii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Náátsʼózídę́ę́ʼ hasbídí yázhí - Wikiibíídiiya\nNáátsʼózídę́ę́ʼ hasbídí yázhí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Binááʼádaałtsʼózíidi dóó Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Macropygia ruficeps" deiłníigo dayózhí.\nDíí hasbídí éí 10–11di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo łichííʼ; bitéél éí łibáago łikizh.\nNáátsʼózídę́ę́ʼ hasbídí yázhí éí tsin bineestʼąʼ deiłchozh dóó chʼil binááʼ deildeeł.


Haʼaʼaahdę́ę́ʼ naadoobooʼíinii łibáhígíí - Wikiibíídiiya\nHaʼaʼaahdę́ę́ʼ naadoobooʼíinii łibáhígíí\nHaʼaʼaahdę́ę́ʼ naadoobooʼíinii łibáhígíí éí Chʼosh Deildeełii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaah dóó Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́; niʼtátʼahgi éí hiná. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Scalopus aquaticus" deiłníigo dayózhí.\nDíí naadoobooʼíinii éí 5–7di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí diłhiłgo łibá dóó dibéłchíʼí; bíchį́į́h éí tʼáá dinilchííʼ; binááʼ éí áłtsʼíísí.\nHaʼaʼaahdę́ę́ʼ naadoobooʼíinii łibáhígíí éí łeeyiʼ chʼosh dóó tąądee naagháhii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Hodíłchʼiltah naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii dootłʼizhígíí - Wikiibíídiiya\nHodíłchʼiltah naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii dootłʼizhígíí éí naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Eʼeʼaahjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Trioceros wiedersheimi" deiłníigo dayózhí.\nDíí naʼashǫ́ʼii éí 4–8di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh łeh; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí ntsxaa.\nHodíłchʼiltah naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii dootłʼizhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.


Góogii łibáhígíí - Wikiibíídiiya\nGóogii łibáhígíí éí naatsédlózii dóó bikʼéí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Phaenicophaeus leschenaultii" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 15–16.5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitseeʼ éí diłhił; bidaaʼ éí łichííʼ dóó kʼídzítso\nGóogii łibáhígíí éí chʼosh ditłʼooí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí deildeeł; łahda tsin bineestʼąʼ deiłchozh ałdóʼ.


Matthew 2 APWNT - Judéayú Béthlehem golzeegee Jesus - Bible Search\n1Judéayú Béthlehem golzeegee Jesus gozlįįdá’ Hérod nant’án nlįį lę́k’e, áídá’ ya’áí hanadáhdí’ nṉee daagoyánihi hikai, Jerúsalemzhį’, 2Gádaaṉiigo, Jews binant’a’ gozlįįhíí hayú? Ya’áí hanadáhdí’ bits’iłsǫǫsé dah hiit’įįhíí bighą daahohiikąąhyú dekai. 3Hérod nant’án nlíni ła’íí nṉee dawa Jerúsalemyú daagolíni biłgo díí daidezts’ąądá’ doo bił daagozhǫ́ǫ́ da lę́k’e. 4Hérod okąąh yebik’ehi itisyú nadaandeehi ła’íí begoz’aaníí ye’ik’eda’iłchíhi íła’áyíílaago, Hayú Christ goleeh? daayiłṉiigo nayídaadiłkid. 5Áík’ehgo gádaabiłṉii, Judéayú Béthlehem golzeegee; Bik’ehgo’ihi’ṉań binkááyú na’iziidi n’íí k’e’eshchįįhíí k’ehgo, 6Júda bini’yú Béthlehem ńlííníí, Júdagee nant’án daanliiníí bił dáłedaanłt’éé: nant’án shichągháshé, Israel hat’i’íí, yá nant’aa doleełíí nits’ą́’dí’go goleehíí bighą, ṉii. 7Hérod dánant’į’ego nṉee daagoyánihíí yiká o’ił’a’dá’ nayídaadiłkid, Daadá’ ts’iłsǫǫsé dantsé hit’įį silįį? ṉiigo. 8Áídí’ Béthlehemyú odaayis’a’ gádaabiłṉiigo, Ishkiin ałts’ísę́ę nłt’éégo biká hadaanohtaa; baa nohkai lę́k’eyúgo shił nanádaagodołṉihgo shíí ałdó’ ákú hoshkąąhyú disháh. 9Nant’án áṉííhíí daidezts’ąądá’ dahiskai; hikaahdá’ ya’áí hanadáhdí’go ts’iłsǫǫsé dahs’ąągo daayo’įį n’íí bádįhyúgo hiltǫǫł nt’éégo, ishkiin ałts’ísę́hi sitįįgee bik’ehdí’ dahs’ąą silįį. 10Ts’iłsǫǫsé daayiłtsąądá’ dázhǫ́ yaa bił daagozhǫ́ǫ́ lę́k’e;\n11Áídí’ kįh yuṉe’ ha’ákaidá’ ishkiin ałts’ísę́híí bą́ą́, Mary holzéhi, yiłgo daayiłtsąądá’, yich’į’ hayaa ádaadzaago daayokąąh: ilínihi nadaayiné’íí yidá’ch’ída’iztąągo óodo, jeeh didlidgo łikągolchini, frankincense holzéhi, ła’íí jeeh nch’í’i, myrrh holzéhi, yaa daizné’. 12Nṉee daagoyáni Bik’ehgo’ihi’ṉań, Hérod bich’į’yú nádohkáh hela’, daabiłṉiigo yaa nadaiyeełgo, dabíí bini’yú onákai, łahyúgo. 13Anákaidá’ Bik’ehgo’ihi’ṉań binal’a’á yaaká’dí’hi Joseph bił ch’í’ṉah ánágodlaa nayeełíí bee, gáṉíígo, Nádndáh, mé’ hik’e bą́ą́ biłgo Egyptyú bił nkáh, akú nahísóotąą, nohwił nanágosisṉi’zhį’; Hérod k’ad mé’ yiziłheego yiká hantaa godigháh. 14Áík’ehgo Joseph nádiidzaago mé’ihíí hik’e bąąhíí biłgo tł’é’yú Egyptyú okai. 15Hérod daztsąązhį’ da’akú naháztąą: Bik’ehgo’ihi’ṉań binkááyú na’iziidíí áṉíí n’íí, ShiYe’ Egyptdí’ hanṉáh biłdishṉii, nṉiidíí begolṉe’go ágodzaa.\n16Áídí’ Hérod nṉee daagoyáni bich’į’ nadaazhch’a’go yígołsįįdá’ dázhǫ́ bágóchįįdgo, ishikíń naki bił łedaagodzaadí’ hayaa godezt’i’go dawa natseedgo yengon’ą́ą́ Béthlehemyú, nṉee daagoyáni Jesus yaa nayídaadiłkid n’íídí’ godezt’i’go. 17Jéremy, Bik’ehgo’ihi’ṉań binkááyú na’iziidi n’íí, gánṉiidíí begolne’, 18Rámayú ła’ bizhii daidits’ag, daachag ła’íí chaał daadilwosh, Rachel bichągháshé yighą hichago, yati’ inesk’azíí bee bich’į’ yádaach’iłti’ ndi doo hagot’éégo da lę́k’e, bichągháshé da’ádaadįhíí bighą.\n19Hérod daztsąądá’ Bik’ehgo’ihi’ṉań binal’a’á yaaká’dí’hi Egyptgee Joseph nayeełíí bee bił ch’í’ṉah ánágodlaa, 20Gáṉíígo, Nádndáh, niye’ hik’e bą́ą́ biłgo Israel hat’i’i bini’yú bił nádnkáh: niye’ daiziłhee hádaat’įį n’íí nanezna’. 21Áídí’ nádiidzaago biye’ hik’e bąąhíí biłgo Israel hat’i’íí bini’yú onákai. 22Arkeláus Judéayú nant’án nanásdlį́į́, bitaa Hérod sitįį n’íígee nnańtłizhgo Joseph ya’ikonzįįdá’, ákú digháhzhį’ neldzid: áík’ehgo bindzeełíí bee Bik’ehgo’ihi’ṉań, Doo ákú ńṉáh da, biłnṉiid, áík’ehgo ni’ łahyúgo Galilee golzeeyú okai. 23Áídí’ kįh gozṉilíí Názareth golzeegee ndaagozle’; Bik’ehgo’ihi’ṉań binkááyú nada’iziidi, Áń Názarene holzee doleeł, daaṉii n’íí begolṉe’go.


Tónteel táshchozhii bidaaʼ łitsooígíí - Wikiibíídiiya\nTónteel táshchozhii bidaaʼ łitsooígíí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Sternula superciliaris" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 8–10di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łigai; bitsiitʼáád éí halzhin; bitʼaʼ éí dinilbá dóó kʼíjíjin; bitseeʼ éí deeshgizh; bidaaʼ éí łitso dóó deekį́.\nTónteel táshchozhii bidaaʼ łitsooígíí éí łóóʼ dóó naaldlooshi yázhí deilghał dóó chʼosh deildeeł.


Néʼézhiin (bitsiitʼáád łichíiʼii) - Wikiibíídiiya\nNéʼézhiin éí tsin deiłkaałii dah yikahjí atah yisdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Sphyrapicus nuchalis" deiłníigo dayózhí. Néʼézhiin éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́; Tsédeeshzha Dziłtahgi éí tʼóó ahayóí.\nDíí tsįįłkaałii éí 7–8di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin dóó łigaigo naashchʼąąʼ; bitsiitʼáád dóó bizééʼ éí łichííʼ; bidaaʼ éí diłhiłgo łibá.


Halchíítah naʼastsʼǫǫsí bizaʼazis hólóní - Wikiibíídiiya\nHalchíítah naʼastsʼǫǫsí bizaʼazis hólóní éí Bizaʼazis Dahólónígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyah beʼałníiʼdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Sminthopsis crassicaudata" deiłníigo dayózhí.\nDíí naaldlooshii éí 3–6di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí niłhin dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitéél éí łigai; bitseeʼ éí nineez; bijaaʼ éí ntsaa.\nHalchíítah naʼastsʼǫǫsí bizaʼazis hólóní éí naʼashjéʼii dóó jááłánii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł łeh.


Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ giní tsįyaalzhahígíí - Wikiibíídiiya\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ giní tsįyaalzhahígíí éí atsáłchííʼ dóó bikʼéí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Kaupifalco monogrammicus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 14–15di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitéél dóó bitłʼaaʼ éí łigaigo noodǫ́ǫ́z; bitseeʼ éí łizhingo noodǫ́ǫ́z; bijáád éí łitsxo; bidaaʼ éí łitsxo dóó kʼíjíjin.\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ giní tsįyaalzhahígíí éí naʼashǫ́ʼii dóó chʼał haalzheehgo naatʼá.


Teeł Bił Hahazteeldi kǫʼ naʼałbąąsii ninádaaltłiʼígi - Wikiibíídiiya\nTeeł Bił Hahazteeldi kǫʼ naʼałbąąsii ninádaaltłiʼígi\nTeeł Bił Hahazteeldi\nTłʼoh Dah Daazkʼid Teeł Bił Hahazteel\n35°22′20″ NHK dóó 119°0′35″ EʼE-gi bił hazʼą́\nTeeł Bił Hahazteeldi kǫʼ naʼałbąąsii ninádaaltłiʼígi éí Ahééháshį́į́h Hahoodzodi bił hazʼą́; Chʼil Naʼatłʼoʼii Bikooh Áłtsʼíísí Bił Hahoodzodi éí bił hazʼą́.\nDíí kǫʼ naʼałbąąsii ninádaaltłiʼígi éí 2000góó yihah yę́ędą́ą́ʼ ályaa; dah náhástʼánígi éí naaki.\n2017góó yihah yę́ędą́ą́ʼ 482,276 bílaʼashdlaʼii Teeł Bił Hahazteeldę́ę́ʼ Tłʼoh Dah Daazkʼidgóó kǫ́ naʼałbąąsii bił naaswod.\nTeeł Bił Hahazteeldi kǫʼ naʼałbąąsii ninádaaltłiʼígi (trainweb.org) (Bilagáanakʼehjí)\nTeeł Bił Hahazteel


Teełtah ayáásh nahakʼízí yázhí - Wikiibíídiiya\nTeełtah ayáásh nahakʼízí yázhí\nTeełtah ayáásh nahakʼízí yázhí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Bradypterus baboecala" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 5–7di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin; bitéél dóó bitłʼaaʼ dóó bizééʼ éí łigai; bitéél éí diłhiłgo noodǫ́ǫz łeh; bidaaʼ éí diłhił.\nTeełtah ayáásh nahakʼízí yázhí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


The New Testament of our Lord and Saviour Jesus Christ JOHN 1\n1 Dantsé godeyaadá’ Yati’ golį́į́ lę́k’e, Yati’ Bik’ehgo’ihi’ṉań yił nlįį, Yati’íí Bik’ehgo’ihi’ṉań nlįį. 2 Yati’íí dantsé godeyaadá’ Bik’ehgo’ihi’ṉań yił nlįį. 3 Áń dawahá áyíílaa; áń doo hak’i dayúgo dawahá álzaahíí doo álzaa le’at’éé da. 4 Ihi’ṉaahíí biyi’ golį́į́; áí ihi’ṉaahíí nṉee yee daago’įį. 5 Got’iiníí godiłhiłyú idindláád; godiłhiłíí got’iiníí doo yitis nlįį da.\n6 Bik’ehgo’ihi’ṉań nṉee John holzéhi yides’a’. 7 Áń Begot’ínihíí nṉee yił nagolṉi’go nyáá, bíí bee nṉee dawa da’odląą doleełgo. 8 John doo Begot’iiníí nlįį da, áídá’ Begot’iiníí yaa nagolṉi’go nyáá. 9 Da’aṉii Begot’ínihíí nṉee ni’gosdzáń biká’ daagolííníí dawa bee daayo’įį. 10 Áń ni’gosdzáń nṉeehíí yitah silįį, áń ni’gosdzáń áyíílaa, ndi ni’gosdzáń biká’ nṉeehíí doo bídaagołsį da lę́k’e. 11 Dabíí áyíílaahíí yaa nyáá, áídá’ dabíí hat’i’ihíí doo hádaabit’įį da. 12 Áídá’ hadíí hádaabit’iiníí, daabosdląądíí, Bik’ehgo’ihi’ṉań bichągháshé daaleehgo yaa goden’ą́ą́: 13 Áí nádaagosdliiníí doo nṉee hadaazt’i’íí bee da, doo kots’íhíí bee da, doo nṉee bits’ą́’dí’go da, áídá’ Bik’ehgo’ihi’ṉań bits’ą́’dí’ nádaagosdlįį. 14 Yati’íí nṉee silįįgo nohwitahyú gólį́į́ lę́k’e, dawahá ye’at’éhihi biłgoch’oba’íí ła’íí da’aṉii ágot’éhi nlįį, (Bik’ehgo’ihi’ṉań biYe’ dała’áhi nlįįhíí bighą ízisgo at’éégo bits’ą́’idindláád, áí bits’ą́’idindláádíí daahihiiltsąą ni’.)\n15 John baa nagolṉi’go nádidilghaazh lę́k’e gáṉíígo, Díń áłdishṉii ni’, ágádéṉiid n’dá’, Shiké’dí’ hígháhíí dashíntsé golį́į́híí bighą shitisgo at’éé. 16 Dawahá yegoyiłííníí nohwaa hi’né’, biłgoch’oba’íí dałiké’go nohwaa hi’ṉiił. 17 Bik’ehgo’ihi’ṉań yegos’aaníí Moses biláhyú ngot’ąą lę́k’e, áídá’ biłgoch’oba’íí hik’e da’aṉii ágot’éhi Jesus Christ yił nyáá. 18 Doo hadíń Bik’ehgo’ihi’ṉań yo’įį da; biYe’ dała’áhi Bik’ehgo’ihi’ṉań ádíbóltą’ihi, áń zhą́ ch’í’ṉah áyíílaa.\n19 Jerúsalem golzeedí’ okąąh yedaabik’ehi hik’e Lévites daanlínihi Jews daanlíni odaabis’a’, Hadíń lą́ą́ áńt’ee? daabiłṉiigo nabídaadiłkidá’ John gáṉíí lę́k’e, 20 Shíí doo Christ ánsht’ee da, doo nayił’į’go da da’aṉiigo ádaa nagolṉi’. 21 Áídí’ nayínádaadiłkid, Hadíń ánt’éé gá? Elías ńlį́į́ née? Dah, doo áń nshłįį da, ṉii lę́k’e. Bik’ehgo’ihi’ṉań binkááyú na’iziidihíí, ya’ áí ńlį́į́ née? Dah, ṉiigo hadzii. 22 Gánádaayiłdo’ṉiid, Áídá’ hadíń áńt’éé gá? Nohwił nagolṉí’go hadíń daanohwides’a’íí bił nadaagohiilṉi’. Hant’é nṉiigo ádaa nagolṉí’? 23 Áídí’ gáṉíí, NohweBik’ehń bádįhyú iłch’ígodezdǫhgo ádaahłe’, dishṉiigo shíí da’igolį́į́yú dilwoshi nshłįį, Esáias, Bik’ehgo’ihi’ṉań binkááyú nada’iziidi áṉíí n’íí k’ehgo. 24 Nṉee na’ídaadiłkidihíí Phárisees daanlíni daabinł’a’. 25 Nabídaadiłkidgo, Doo Christ ńlį́į́ dadá’, ła’íí doo Elías dagohíí Bik’ehgo’ihi’ṉań binkááyú na’iziidihíí ńlį́į́ dadá’, nt’é bighą baptize ánł’įį? daaṉii. 26 John bich’į’ hadzii, Shihíí tú bee baptize ash’įį: áídá’ ła’ nohwitahyú sizįį, doo bídaagonołsį dahi; 27 Da’áń shikédí’ hígháhíí shitisgo at’éhi, biketł’óól k’e’ish’adgo ndi doo bik’eh sítį́į́ da. 28 Áí Bethábara golzeeyú Jórdan túńlííníí hanaayú ágodzaa, John baptize ágole’gee.\n29 Iskąą hik’e John Jesus bich’į’ higaałgo yo’įįgo gáṉíí, Daadeh’į́į́, dibełį́į́ biZhaazhé Bik’ehgo’ihi’ṉań bíyéhi áídí’ higaał! Áń ni’gosdzáń biká’ nṉee binchǫ’íí da’ílį́į́ yiłchiih. 30 Díń áłdishṉii ni’ gádéṉiid n’dá’, Nṉee ła’ shikédí’ hígháh, áń dashíntsé gólį́į́híí bighą shitisgo at’éé. 31 Dashíí ndi doo bígonsį da ni’: áídá’ Israel hat’i’i bił ch’í’ṉah ágolṉe’híí bighą tú bee baptize ádaagoshłe’go niyáá. 32 John yaa nagolṉi’go gáṉíí, Holy Spirit yaaká’dí’ hawú k’ehgo Jesus yich’į’ nke’eṉíihgo biká’ dahnezdaago hish’įį. 33 Shíí ndi doo bígonsį da ni’: áídá’ hadíń tú bee baptize ádaagoshłe’go shides’a’ń shich’į’ gánṉiid ni’, Hadíń Holy Spirit yaaká’dí’ bich’į’ nke’eṉíihgo biká’ dahnezdaago hí’ííníí, áń Holy Spirit bee baptize ádaagole’íí át’éé. 34 Díí hiłtsąą hik’e baa nagosisṉi’, Díń da’aṉii Bik’ehgo’ihi’ṉań biYe’ ląą, dishṉiigo.\n35 Iskąą hik’e John bitsiłke’yu naki yił nadaazį’; 36 Jesus higaałyú ndaineł’į́į́’go gánṉiid, Daadeh’į́į́, dibełį́į́ biZhaazhé, Bik’ehgo’ihi’ṉań bíyéhi! 37 John bitsiłke’yu nakihíí ágáṉíígo daabidezts’ąągo Jesus yiké’ dahizh’aazh. 38 Jesus t’ąązhį’ déz’įįgo biké’ hi’ashgo yiłtsąągo gáyiłṉii, Hant’é biká hanohtaago aht’į́į́? Áík’ehgo gádaaṉii, Rábbi, (Iłch’ígó’aahíí golzeego ágolzee,) hayú gonlį́į́? 39 Jesus gádaabiłṉii, Yushdé’ ákú dokáhgo bígonołsįįh. Áík’ehgo yił okaigo hayú sidaahíí yídaagołsįįd, t’ahbįdí’ gonenádn łedihikęęzyú nákaigo, ákú dá yił naháztąą lę́k’e. 40 Nṉee nakihíí John áṉííhíí daidezts’aaníí, Jesus yiké’ ó’áázhíí dała’á Andrew holzee, Simon Peter bik’isnhi. 41 Andrewhíí ntsé bik’isn Simon holzéhi yaa nyáágo gáyiłṉii, Messías baa nt’áázh, áí Christ golzeego ágolzee. 42 Áídí’ Simon Jesus yaa yił n’áázh. Jesus Simon yineł’į́į́ hik’e gáyiłṉii, Simon, Jona biye’ ńlíni, Céphas honlzéé doleeł, tséé golzeego ágolzee.\n43 Iskąą hik’e Jesus Gálileeyú deyaago, Philip yaa nyáágo, Shiké’ híṉááł, yiłṉii. 44 Andrew ła’íí Peter Bethsáida golzeedí’ na’aash, ła’íí Philip ałdó’ áídí’ naghaa. 45 Philip Nathánael yaa nyáágo gáyiłṉii, Jesus, Joseph biye’, Názarethdí’ gólíni baa nkai, Bik’ehgo’ihi’ṉań yegos’aaníí biyi’ Moses bak’e’eshchįį lę́k’ehi, Bik’ehgo’ihi’ṉań binkááyú nada’iziidi n’íí ałdó’ bak’eda’ashchįį lę́k’ehi. 46 Nathánael gábiłṉii, Hant’é nzhooníí Názarethdí’ behagowáhshą’? Philip gánábiłdo’ṉiid, Ákú dot’aashgo bígonłsį́įh. 47 Jesus Nathánael bich’į’ higaałgo yo’įįgo gáṉíí, Da’aṉii Israel hat’i’íí nlíni kudí’ higaał, doo k’izé’át’éhi da. 48 Nathánael gábiłṉii, Hagot’éégo shígonłsį́? Jesus gábiłṉii, Philip doo hwahá niká áṉíí dadá’, fig ch’il bitł’ááhyú síńdaago nish’įį ni’. 49 Nathánael gábiłṉii, Ni iłch’ígó’aahííńlíni, Bik’ehgo’ihi’ṉań biYe’ ńlį́į́ lą́ą́; Israel hat’i’ihi ízisgo biNant’a’ ńlį́į́ lą́ą́. 50 Jesus gábiłṉii, Fig ch’il bitł’ááhyú síńdaago nish’įį niłdishṉii n’íí bighą shondląą née? Díí bitisgo ágot’éhi hí’į́į́ doleeł. 51 Jesus gánábiłdo’ṉiid, Da’aṉii, da’aṉiigo gánohwiłdishṉii, Shíí, nṉee k’ehgo Niyááhíí, yáá iłts’ą́’álṉéhgo shik’ehdí’ Bik’ehgo’ihi’ṉań binal’a’á yaaká’yú daagolííníí hadagodí’ hayaago iłdenánádikahgo daah’įį doleeł.


Łeesdísí Bikéyahdę́ę́ʼ tábąąh chʼosh haalzheehii - Wikiibíídiiya\nŁeesdísí Bikéyahdę́ę́ʼ tábąąh chʼosh haalzheehii éí tónteel dóó tábąąh tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Łeesdísí Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Haematopus finschi" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 17–18di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin; bitłʼaaʼ éí łigai; binááʼ éí łichííʼ; bidaaʼ éí nineez dóó łitsxo.\nŁeesdísí Bikéyahdę́ę́ʼ tábąąh chʼosh haalzheehii éí tábąąh łeeyiʼ chʼosh dóó chʼosh bitsʼaʼígíí dóó tąądee naagháhii deildeeł.


Táshchozhii ndiilkʼísii yázhí - Wikiibíídiiya\nTáshchozhii ndiilkʼísii yázhí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Petrochelidon ariel" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 3–4di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhił dóó łizhin; bitéél dóó bitłʼaaʼ éí łigai; bitsiitʼáád éí halchííʼ; bidaaʼ éí łizhin.\nTáshchozhii ndiilkʼísii yázhí éí naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


(saad "Mąʼii łiitsohí" hasínítą́ą́ʼ)\nDahináanii → Naaldeehii→ Bidoh Dahólónígíí→ Bikʼiiz Naakiígíí→ Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí→ Bíígháán Dahólónígíí→ Biyaatsʼiin Dahólónígíí→ Bidił Daazdoígíí dóó Daʼałtʼoʼígíí→ Biishchʼid Dahólónígíí→ Náhookǫs biyaadi Hadahóólįįdígíí→ Bidił Daazdoígíí dóó Daʼalghałígíí→ Mąʼii Deinoolinígíí→ Mąʼii Ndahalinígíí→ Mąʼiiłtsooí danilínígíí ↓\nMąʼii łitsooí (éí doodaiiʼ éí Mąʼiiłtsooí) éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí dóó Binááʼádaałtsʼózíidi hahóólįįd jiní; dííshjį́į́góó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyah bikáaʼgi hólǫ́ ałdóʼ. Tséélaałgaii ałdóʼ dabijiní ńtʼę́ę́ʼ. Ndaʼałkaahí éí "Vulpes vulpes" deiłníigo dayózhí.\n^ 1.0 1.1 Díí bízhiʼ éí 1912 yę́ędą́ą́ʼ naaltsoos ályaaígíí bitsʼą́ą́dę́ę́ʼ; díí naaltsoos bikáaʼgi éí kótʼéego akʼeʼeeshchį́: tsēˊlāłgaĭ [?]


Chʼizhiiʼí bideeʼ naakiígíí - Wikiibíídiiya\nChʼizhiiʼí bideeʼ naakiígíí éí tłʼiish íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Eʼeʼaahjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Bitis rhinoceros" deiłníigo dayózhí.\nDíí tłʼiish éí 10–25di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó dinilgaigo naashchʼąąʼ.\nChʼizhiiʼí bideeʼ naakiígíí éí naʼastsʼǫǫsí dóó naʼashǫ́ʼii dóó chʼał yilghał łeh.


Naałʼaashii dinilzhiní bikétłʼááh dadinilchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nNaałʼaashii dinilzhiní bikétłʼááh dadinilchíʼígíí\nNaałʼaashii dinilzhiní bikétłʼááh dadinilchíʼígíí éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Avicularia caei" deiłníigo dayózhí. Díí naałʼaashii éí Kintaaʼanéhé Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́.\nDíí chʼosh éí 2–3di asdzoh[?] áníłtso; adóó éí bitsʼíís dinilzhingo naashchʼąąʼ; bitłʼaakááʼ éí halzhin łeh; bikétłʼááh éí dadinilchííʼ. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.


Mágí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ tsinyiʼ chʼał łibáhígíí - Wikiibíídiiya\nMágí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ tsinyiʼ chʼał łibáhígíí éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Mágí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Gephyromantis salegy" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 1–1.5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilgai dóó yishtłizhgo łibá; bitéél éí dinilbá; binááʼ éí ntsaa.\nMágí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ tsinyiʼ chʼał łibáhígíí éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼil bitʼąąʼ łaʼ dóó tąądee naagháhii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Chʼosh bikágí ntłʼizí nímazígíí - Wikiibíídiiya\nChʼosh bikágí ntłʼizí nímazígíí\nChʼosh bikágí ntłʼizí * nímazígíí\nChʼosh bikágí ntłʼizí nímazígíí éí chʼosh bikágí dantłʼizí dah yikahjí atah daasdzo; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Leucosiidae" deiłníigo deiyózhí. Chʼosh bikágí ntłʼizí nímazígíí éí tónteel tʼáá ałtso biyiʼdi dahólǫ́; łaʼ éí tónteel bibąąhgi naakai ałdóʼ; adóó éí 500 ałʼąą ádaatʼé.\nDíí chʼosh éí bijáád neeznáá, áádóó éí tʼáá díkwíí mm ádaníłtso. Bigaan éí nineez, bíláshgaan éí ntsaa. Binááʼ éí áłtsʼíísí. Bitsʼíís éí nímaz dóó dijool łeh. Dííłdzid dóó chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.


Tó wónaanídę́ę́ʼ nihookááʼ chʼééh digháhii łitsooígíí - Wikiibíídiiya\nTó wónaanídę́ę́ʼ nihookááʼ chʼééh digháhii łitsooígíí\nnihookááʼ chʼééh digháhii łitsooígíí\nTó wónaanídę́ę́ʼ nihookááʼ chʼééh digháhii łitsooígíí éí chʼééh digháhii dóó tsisteeł dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Tó Wónaanídi Bilagáana Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Testudo hermanni" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼééh digháhii éí 10–11di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí diniltso dóó łibáago naashchʼąąʼ; bitsʼaʼ éí diniltso dóó dinilzhingo naashchʼąąʼ.\nTó wónaanídę́ę́ʼ nihookááʼ chʼééh digháhii łitsooígíí éí chʼil bitʼąąʼ dóó dzidzé dóó tłʼoh yiłchozh.


Shádiʼááhdę́ę́ʼ tááʼyaʼniiltʼóshii łichíʼígíí - Wikiibíídiiya\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tááʼyaʼniiltʼóshii łichíʼígíí\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tááʼyaʼniiltʼóshii łichíʼígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Táłkááʼ Bighan Dineʼé Bikéyah hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Cardinalis phoeniceus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 8–9di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łichííʼ; bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí diłhił; bidaaʼ éí łibá.\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tááʼyaʼniiltʼóshii łichíʼígíí éí chʼil binááʼ yildeeł dóó tsin bineestʼąʼ yiłchozh; chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Toohjįʼ noołnahii bizééʼ łitsooígíí - Wikiibíídiiya\nToohjįʼ noołnahii bizééʼ łitsooígíí\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bitsiitsʼiin Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Tsídii Tsídii ndaatʼáʼii Yótʼáahdi tsídii Tsídii Deílʼésígíí dóó bikʼéí\nToohjįʼ noołnahii bizééʼ łitsooígíí éí tsídii deílʼésígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Naakaii Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Tigrisoma mexicanum" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 25–30di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin dóó łigaigo yistłʼin; bizééʼ dóó binákʼee éí łitso; bitsiitʼáád éí halzhin; binááʼ éí łitso.\nToohjįʼ noołnahii bizééʼ łitsooígíí éí chʼosh deildeeł; łóóʼ yázhí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.\nToohjįʼ noołnahii dóó Toohjįʼ ndiigaii


Tó wónaanídę́ę́ʼ tsétah naʼashǫ́ʼii bíchį́į́h deekínígíí - Wikiibíídiiya\nTó wónaanídę́ę́ʼ tsétah naʼashǫ́ʼii bíchį́į́h deekínígíí\nTó wónaanídę́ę́ʼ tsétah naʼashǫ́ʼii bíchį́į́h deekínígíí éí tó wónaanídę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Dalmatolacerta oxycephala" deiłníigo dayózhí.\nDíí naʼashǫ́ʼii éí 3–5di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilzhingo naashchʼąąʼ dóó dinilgaigo łikizh; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.\nTó wónaanídę́ę́ʼ tsétah naʼashǫ́ʼii bíchį́į́h deekínígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.


Beʼekʼid Hóteelí (Yootó Hahoodzo) - Wikiibíídiiya\nBeʼekʼid Hóteelí (Yootó Hahoodzo)\nDíí kweʼé naaltsoos bikáaʼgi saad shijaaʼígíí éí Beʼekʼid Hóteelí (Yootó Hahoodzo) yaa halneʼ dooleeł. Beʼekʼid Hóteelí (Hoozdo Hahoodzo) ałdóʼ baa yídíiłtah shį́į́.\nAlą́ąjįʼ dah Sidáhígíí: Jay R. DeGroat\nAłkééʼ dah Sidáhígíí: Henry T. Begay\nNaaltsoos Ííłʼíní: Linda Thomas\nBeʼekʼid Hóteelí éí Diné Bikéyah bikáaʼdi áhootʼéego bił hazʼą́; Tʼiistsʼóóz Ńdeeshgizh Bił Hahoodzo biyiʼdi éí kin dah shijaaʼ. Tááʼ naaznilí bighan áadi siʼą́.\nBeʼekʼid Hóteelíidi 865 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́ (díí éí 2000góó yihah yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ).DÍNE WÓLTAʼ\nBeʼekʼid Hóteelí éí 35°34′41″ NHK dóó 108°19′19″ EʼE-gi bił hazʼą́. Beʼekʼid Hóteelí éí tónteel bikááʼdóó deigo 7,192 adéesʼeez.GNIS\nBeʼekʼid Hóteelídi tááʼ naaznilí biníłchʼi naaltsoos (Bilagáanakʼehjí)


Tsiinoodǫ́ǫzii bitʼaʼ diłhiłígíí - Wikiibíídiiya\nTsiinoodǫ́ǫzii bitʼaʼ diłhiłígíí\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bitsiitsʼiin Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Tsídii Tsídii ndaatʼáʼii Yótʼáahdi tsídii Tsídii tsídígíí Tsiinoodǫ́ǫzii\nTsiinoodǫ́ǫzii bitʼaʼ diłhiłígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Tónteel bikáaʼdi kéyah dah naaʼeełí léiʼ bikáaʼgi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Spindalis portoricensis" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilbá; bitsiiʼ éí łizhin dóó łigaigo noodǫ́ǫ́z; bitéél dóó bitsiiyah éí łitsxo; bitʼaʼ éí diłhiłgo łibá; bidaaʼ éí diłhił.\nTsiinoodǫ́ǫzii bitʼaʼ diłhiłígíí éí tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé yiłchozh; naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Tsiikʼi Déíbaalí Bikéyahdę́ę́ʼ mąʼii yázhí - Wikiibíídiiya\nTsiikʼi Déíbaalí Bikéyahdę́ę́ʼ mąʼii yázhí éí naaldlooshii daʼalghałígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Tsiikʼi Déíbaalí Bikéyahdi dóó Ahidiitłʼintsoh Daʼííłʼíní Bikéyahdi dóó Naashchʼąąʼ Bidiyogíihnii Bikéyahdi dóó Eʼeʼaahjí Naakaii Dootłʼizhí Bikéyahdi dóó Bidiltłish Shizhahí Bikéyahdi hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Vulpes cana" deiłníigo dayózhí.\nDíí naaldlooshii éí 15–30di asdzoh[?] áníłnééz; bitseeʼ éí 13–16di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; binákʼee éí halzhin; bizééʼ éí dinilgai; bitseeʼ éí kʼíjíjin.\nTsiikʼi Déíbaalí Bikéyahdę́ę́ʼ mąʼii yázhí éí łéʼétsoh dóó naʼastsʼǫǫsí dóó tsídii yiłghał; chéłchaaʼ dóó tsin bineestʼąʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Bisóodi ałchiní bizéédzisgaaígíí - Wikiibíídiiya\nBisóodi ałchiní bizéédzisgaaígíí éí Naaldlooshii Bikéshgaan Dahólónígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Bikéyahdi dóó Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Dicotyles tajacu" (éí doodaiiʼ éí "Pecari tajacu") deiłníigo dayózhí.\nDíí naaldlooshii éí 20–24di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá dóó dinilbá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ, áádóó éí diʼil; bitéél éí halbáa łeh.\nBisóodi ałchiní bizéédzisgaaígíí éí chʼil bikétłʼóól dóó tsin bineestʼąʼ yiłchozh.


Naakaii Bikéyahdę́ę́ʼ níłtsą́ chʼał diłhiłígíí - Wikiibíídiiya\nníłtsą́ chʼał diłhiłígíí\nNaakaii Bikéyahdę́ę́ʼ níłtsą́ chʼał diłhiłígíí éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Akałii Bikéyahdi dóó Naakaii Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Eleutherodactylus cystignathoides" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 0.7–1di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo dibéłchíʼí; binááʼ éí diłhił.\nNaakaii Bikéyahdę́ę́ʼ níłtsą́ chʼał diłhiłígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yázhí yildeeł.


Tsídii dah naʼasolí bitéél halzhinígíí - Wikiibíídiiya\nTsídii dah naʼasolí bitéél halzhinígíí\nTsídii dah naʼasolí bitéél halzhinígíí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Notharchus pectoralis" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 7.5–9di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łizhingo naashchʼąąʼ dóó dootłʼizhgo disxǫs; bitłʼaaʼ dóó bitsiiyah dóó bizééʼ éí łigai; bidaaʼ éí diłhił.\nTsídii dah naʼasolí bitéél halzhinígíí éí chʼosh dóó naʼashjéʼii deildeeł; naʼashǫ́ʼii yázhí dóó chʼil bitʼąąʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Tłʼohtah tééh dééł - Wikiibíídiiya\nTłʼohtah tééh dééł\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bitsiitsʼiin Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Tsídii Tsídii ndaatʼáʼii Yótʼáahdi tsídii Tééh dééł\nTłʼohtah tééh dééł éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́; azhą́ éí tsídiitsoh nahalingo niʼgóó naagháa łeh dóó doo naatʼáa da łeh ndi, díí tsídii éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Neotis denhami" deiłníigo dayózhí.\nDíí tééh dééł éí 10–20 dahidídloʼ áníłdáás; bitsʼíís éí 30–45di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bitʼaʼ éí łizhin dóó łigaigo naashchʼąąʼ; bitłʼaaʼ dóó bikʼos éí łibá; bítááʼ éí diłhił.\nTłʼohtah tééh dééł éí naʼashǫ́ʼii dóó naaldloohii yázhí haalzheeh łeh; chʼosh dóó chʼil binááʼ yildeeł ałdóʼ.\nÁsáí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tééh dééł · Bilį́į́ʼ Ńdeiltihii Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tééh dééł · Chʼah Diʼilii Bikéyahdę́ę́ʼ tééh dééł · Hodíłchʼiltah tééh dééł · Naakaii Dootłʼizhii Bikéyahdę́ę́ʼ tééh dééł · Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ tééh dééł · Tééh dééł bikʼos łitsxooígíí · Tééh dééł bitéél halzhinígíí · Tééh dééł bitéél łigaaígíí · Tééh dééł bitłʼaaʼ halzhinígíí · Tééh dééł bizééʼ halzhinígíí · Tééh dééł diłhiłígíí · Tééh dééł dinilbáhígíí · Tééh dééł dootłʼizhígíí · Tééh dééł łibáhígíí · Tééh dééł łizhinígíí · Tééh dééł yázhí · Tééh dééł yishtłizhígíí · Tééh dééł yistłʼinígíí · Tééh dééłtsoh · Tłʼohtah tééh dééł


Tsídiiłhiłii - Wikiibíídiiya\nSéíbąąh Hatsohdę́ę́ʼ tsídiiłhiłii\nTsídiiłhiłii éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi tʼéiyá dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Viduidae/Vidua" deiłníigo deiyózhí. Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ tsineeshbízhii éí 19 ałʼąą ádaatʼé.\nDíí tsídii éí 4–6di asdzoh[?] ádaníłtso łeh. Bikąʼígíí éí bitsʼíís łizhingo ndaashchʼąąʼ dóó dootłʼizhgo dadisxǫs; łaʼ éí bitseeʼ ayóo nineez; baʼáádígíí éí łibá dóó yishtłizhgo ndaashchʼąąʼ.\nTsídiiłhiłii éí chʼil binááʼ deildeeł.


Tsinlátah chʼał naashchʼąąʼígíí - Wikiibíídiiya\nTsinlátah chʼał naashchʼąąʼígíí éí tsinlátah chʼał dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Itapotihyla langsdorffii" deiłníigo dayózhí. Tʼáá díí tʼéiyá chʼał "Itapotihyla"-jí atah yisdzoh.\nDíí chʼał éí 3–4di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh dóó dinilbáago naashchʼąąʼ; bitéél éí łigai; bitłʼaaʼ éí łitsxo; binááʼ éí diłhiłgo łitso.\nTsinlátah chʼał naashchʼąąʼígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.


Halgaiitah dǫ́ʼiiyiyiitsahí bitʼaʼ dibéłchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nHalgaiitah dǫ́ʼiiyiyiitsahí bitʼaʼ dibéłchíʼígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Muscisaxicola alpinus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 5–8di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí dibéłchíʼí; bizééʼ dóó bitéél éí dinilgai; bidaaʼ éí diłhił.\nHalgaiitah dǫ́ʼiiyiyiitsahí bitʼaʼ dibéłchíʼígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼil binááʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Dahiitį́hii diłhiłí bizééʼ łigaaígíí - Wikiibíídiiya\nDahiitį́hii diłhiłí bizééʼ łigaaígíí éí yótʼáahdi tsídii dóó dahiitį́hii ndaashchʼąąʼígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Coeligena torquata" deiłníigo dayózhí.\nDíí dahiitį́hii éí 4–5.5di asdzoh[?] áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís łizhin dóó bizééʼ łigai. Baʼáádígíí éí bitsʼíís dootłʼizh.\nDahiitį́hii diłhiłí bizééʼ łigaaígíí éí chʼil bijeeh deidlą́.


Tsídiiłtsooí naʼatłʼoʼí bizééʼ dibéłchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nTsídiiłtsooí naʼatłʼoʼí bizééʼ dibéłchíʼígíí\nTsídiiłtsooí naʼatłʼoʼí bizééʼ dibéłchíʼígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ploceus castanops" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 5–7di asdzoh[?] áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís łitso; bitʼaʼ éí diłhił; bizééʼ dóó binákʼee éí dibéłchíʼí; bidaaʼ éí doo nineez da. Baʼáádígíí éí bitsʼíís yishtłizhgo naashchʼąąʼ dóó bitłʼaaʼ dinilbá.\nTsídiiłtsooí naʼatłʼoʼí bizééʼ dibéłchíʼígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł; chʼil bijeeh éí yidlą́ ałdóʼ; łahda dzidzé yiłchozh.


Beʼekʼidbąąh toohjįʼ noołnahii diłhiłígíí - Wikiibíídiiya\nBeʼekʼidbąąh toohjįʼ noołnahii diłhiłígíí éí tsídii deílʼésígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ardeola rufiventris" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 10–15di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin; bitłʼaaʼ éí diłhiłgo łichííʼ; bidaaʼ éí deekį́; bijáád éí áłtsʼóózí.\nBeʼekʼidbąąh toohjįʼ noołnahii diłhiłígíí éí chʼosh deildeeł; łóóʼ yázhí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Jélii łóóʼ nineezígíí - Wikiibíídiiya\nJélii łóóʼ nineezígíí éí jélii łóóʼ bítsʼą́ą́ʼí dah yikahjí atah daasdzoh; adóó éí tónteel tʼáá ałtso biyiʼdi dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Cestidae" deiłníigo deiyózhí. Jélii łóóʼ nineezígíí éí naaki ałʼąą átʼé.\nDíí jélii łóóʼ bítsʼą́ą́ʼí éí bitsʼíís bigháhootʼį́; adóó éí 1–3 adéesʼeez[?] ádaníłnééz. Bideeʼ éí naaki. Chʼosh doo yitʼíinii dóó chʼosh bikágí dantłʼizí yázhí éí bichʼiyąʼ.


Haʼaʼaahdę́ę́ʼ choozhghalii - Wikiibíídiiya\nHaʼaʼaahdę́ę́ʼ choozhghalii éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaah dóó Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Icterus galbula" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 8–10di asdzoh[?] áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís łitsxo; bitʼaʼ éí łizhin dóó łigaigo naashchʼąąʼ; bitsiiʼ dóó bizééʼ éí łizhin; bidaaʼ éí diłhiłgo łibá. Baʼáádígíí éí bitʼaʼ łibá dóó bitsiiʼ łitso.\nHaʼaʼaahdę́ę́ʼ choozhghalii éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Bitsįʼ Yishtłizhii Tónteeldę́ę́ʼ łeeyiʼ chʼoshtsoh diłhiłígíí - Wikiibíídiiya\nBitsįʼ Yishtłizhii Tónteeldę́ę́ʼ łeeyiʼ chʼoshtsoh diłhiłígíí\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bitsiitsʼiin Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Biyáázh Tsʼǫʼasánígíí Łeeyiʼ chʼoshtsoh binááʼ hólónígíí Bitsįʼ Yishtłizhii Tónteeldę́ę́ʼ łeeyiʼ chʼoshtsoh\nłeeyiʼ chʼoshtsoh diłhiłígíí\nBitsįʼ Yishtłizhii Tónteeldę́ę́ʼ łeeyiʼ chʼoshtsoh diłhiłígíí éí táyiʼ dóó niʼkáágóó ndaakaaígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Bitsįʼ Yishtłizhii Tónteel bikáaʼdi kéyah dah ndaaʼeełí léiʼ bikáaʼgi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Hypogeophis pti" deiłníigo dayózhí.\nDíí łeeyiʼ chʼoshtsoh éí 4–5di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí diłhiłgo dinilzhin; bitseeʼ éí nineez; bijáád doo hólǫ́ǫ da; binááʼ éí áłtsʼíísí.\nBitsįʼ Yishtłizhii Tónteeldę́ę́ʼ łeeyiʼ chʼoshtsoh diłhiłígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.


Hanáádlį́ - Wikiibíídiiya\nDíí kweʼé naaltsoos bikáaʼgi saad shijaaʼígíí éí Hanáádlį́ yaa halneʼ dooleeł. Hanáádlį́ (Tówoł Eʼeʼaahjígo) ałdóʼ baa yídíiłtah shį́į́.\nAlą́ąjįʼ dah Sidáhígíí: Ben Woody Jr.\nAłkééʼ dah Sidáhígíí: Irene L. Harvey\nNaaltsoos Ííłʼíní: Lois Y. Werito\nHanáádlį́ éí Diné Bikéyah bikáaʼdi áhootʼéego bił hazʼą́; áádóó éí bílaʼashdlaʼii náóltahígíí biniiyé náhásdzo. Tʼiistsʼóóz Ńdeeshgizh Bił Hahoodzo biyiʼdi éí kin dah shijaaʼ. Tááʼ naaznilí bighan áadi siʼą́. Dził Náʼoodiłii bitłʼáahdi éí siʼą́.\nHanáádlį́ éí 26.8 tsinsitą́ dikʼą́ągo áníłtso,[?] áádóó áadi 104 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́ (díí éí 2000góó yihah yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ).DÍNE WÓLTAʼ\nHanáádlį́ éí 36°31′35″ NHK dóó 108°1′52″ EʼE-gi bił hazʼą́. Hanáádlį́ éí tónteel bikááʼdóó deigo 6,194 adéesʼeez.GNIS\nHanáádlį́įdi tááʼ naaznilí biníłchʼi naaltsoos (Bilagáanakʼehjí)


ODCHUDZANIE + OSIĄGANIE CELÓW Bezpłatne Warsztaty - Forum MedSOS.pl -\ngość [29.03.16, 10:05]\nTagi: odchudzanie / dieta / warsztaty\nTEMATYKA WARSZTATÓW: jak schudnąć zdrowo i bez efektu jo-jo metody odchudzania, które przynoszą długoterminowe efekty jak się motywować mimo braku silnej woli. jak osiągać zamierzone cele o wiele łatwiej niż może Ci się to wydawać to nie będzie „sucha” teoria, tylko przykłady wzięte z życia. GDZIE SIE ODBĘDĄ: Centrum Odchudzania Figura, ul. Abrahama 2a/1 KIEDY SIE ODBĘDĄ: 2 kwietnia 2016 godz. 11.00 – 12.30 UWAGA Zależy nam, aby warsztaty były prowadzone w kameralnej atmosferze tak, aby każdy z uczestników miał możliwość np. zadania pytania. W związku z tym zarezerwowaliśmy salę, która może pomieścić maksymalnie 40 osób. Jeśli wśród Twoich znajomych jest ktoś kto potrzebuje takiego wsparcia, to koniecznie daj mu znać i zabierz go ze sobą na warsztaty. Pamiętaj, że ilość miejsc ograniczona! Dlatego w warsztatach mogą wziąć tylko osoby, które zrobiły rezerwacje. REZERWACJE na warsztaty pod nr tel. 733-412-477 mail: odchudzanieprojekt@gmail.com Więcej informacji dotyczących warsztatów znajdziesz na blogu www.wpogonizazdrowiem.pl\nNie podoba mi się 0% Podoba mi się! 100% (0 - 6)\ngość\t[01.04.16, 22:01]\nFOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!!\nFOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!!\nFOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!!\ngość [30.03.16, 10:39]\nte warsztaty to wielki bajer.\ndejzi [01.04.16, 20:21]\nJa bez takich warsztatów dałam radę schudnąc.Po prostu usunełamzdiety wysokokaloryczne produkty kolorowe napoje dodatkowo odchudzanie wsparłam tabletkami Fooreverslim.W trzy miesiące osiągnęłamzamierzony cel.\nnajlepsza gość [01.04.16, 22:01]\nkroma [05.04.16, 18:48]\nJa jestem w trakcie diety i staram się wprowadzać te wszystkie zmiany.Powiem szczerze że dzięki Foreverslimowi wcale nie jest to takie trudne nie odczuwam aż tal bardzo abym była na diecie.A waga pomału spada.Nie myślałam wcześniej że odchudzanie może być tak mało kłopotliwe.\ngość [08.04.16, 01:23]\nFOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!!\ngość [09.04.16, 13:55]\nJa też jestem bardzo zadowolona, a sam środek jeszcze będę stosowała przez 3 tygodnie, bo tyle mi brakuje do pełnych 3 miesięcy, co do wagi, to jak na chwilę obecną mniej o 9kg\nrenata [11.04.16, 19:25]\ngość [15.04.16, 21:08]\ngość [15.04.16, 22:02]\nFOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!\nFOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!!! FOREVER góóóóowno spamerska kuvrwo!\ngość [22.04.16, 21:09]


Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ téél halbáhí bitłʼaaʼ halchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ téél halbáhí bitłʼaaʼ halchíʼígíí\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ téél halbáhí bitłʼaaʼ halchíʼígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Turdus abyssinicus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 8–9di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo łibá; bitéél éí halbá; bitłʼaaʼ éí halchííʼ; bidaaʼ éí łichííʼ.\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ téél halbáhí bitłʼaaʼ halchíʼígíí éí chʼosh yázhí dóó tąądee naagháhii dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Jááłánii noodǫ́zígíí - Wikiibíídiiya\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bíígháán Ádaadinígíí Chʼosh Bikágí yiiʼ Hańdaaʼnahii Chʼosh bijáád dahólónígíí Jááłánii Jááłánii bitsiitsʼiin nteelígíí Dzidiłháshii\nJááłánii * noodǫ́zígíí\nJááłánii noodǫ́zígíí éí chʼosh bijáád dahólónígíí dah yikahjí atah yisdzoh. Shádiʼááhjí W.B.A. dóó Náhookǫsjí Naakaii Bikéyahdi éí hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Scolopendra polymorpha" deiłníigo dayózhí.\nDíí jááłánii éí 4–7di asdzoh[?] áníłnéez łeh; bitsʼíís éí łitsxo dóó dibéłchíʼíigo naashchʼąąʼ dóó łizhingo noodǫ́ǫz łeh. Łaʼ éí dadootłʼizh. Bitsiiʼ éí łichiíiʼ łeh. Tłʼéeʼgo tsintahgi dóó tłʼoh dahólǫ́ǫgi naakai; jį́įgo éí tséyaagi dahiná.


Tó wónaanídę́ę́ʼ atsátsoh łikizhígíí - Wikiibíídiiya\nTó wónaanídę́ę́ʼ atsátsoh łikizhígíí éí atsá bijáád yistʼáanii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi dóó Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdi dóó Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Clanga clanga" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 25–28di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bitʼaʼ éí łizhin dóó łigaigo łikizh; bitsiiʼ éí diłhił; bitseeʼ éí łizhin; binááʼ éí łitso; bidaaʼ éí łitso dóó kʼíjíjin.\nTó wónaanídę́ę́ʼ atsátsoh łikizhígíí éí naaldlooshii yázhí haalzheehgo naatʼá; dííłdzid dóó chʼosh éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Chʼil bijeeh yidlání dinilbáhígíí - Wikiibíídiiya\nChʼil bijeeh yidlání dinilbáhígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Anthreptes gabonicus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–6di asdzoh[?] áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís dinilbá; bitʼaʼ éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bidaaʼ éí tʼóó bíyó shiyish. Baʼáádígíí éí bikąʼígíí yił aheełtʼé.\nChʼil bijeeh yidlání dinilbáhígíí éí doo chʼil bijeeh tʼéiyá yidlą́ą da; naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí éí yildeeł ałdóʼ.


Atʼąątah chʼałchilí bíchį́į́h nineezígíí - Wikiibíídiiya\nAtʼąątah chʼałchilí bíchį́į́h nineezígíí\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bitsiitsʼiin Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Biyáázh Tsʼǫʼasánígíí Chʼał Chʼał íiyisígíí dóó bikʼéí Hodíłchʼiltah chʼał Atʼąątah chʼałchilí\nAtʼąątah chʼałchilí bíchį́į́h nineezígíí éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Raorchestes coonoorensis" deiłníigo dayózhí.\nAtʼąątah chʼałchilí éí tłʼéeʼgo naakai łeh.\nDíí chʼał éí 0.5–1.2di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo dinilbá; bitéél éí dinilgai; bílalátah éí daditą́; binááʼ éí ntsaa.\nAtʼąątah chʼałchilí bíchį́į́h nineezígíí éí chʼil bitʼąąʼ dóó dláád yiłchozh; chʼosh yázhí éí yildeeł ałdóʼ.


Tsinlátah chʼizhaazhii - Wikiibíídiiya\nTsinlátah chʼizhaazhii éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi dóó Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi dóó Kéyah Dańlíinii bikááʼgóó dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Malacopteron" deiłníigo deiyózhí. Tsinlátah chʼizhaazhii éí hastą́ą́ ałʼąą ádaatʼé.\nDíí tsídii éí 4–6di asdzoh[?] ádaníłtso. Bitsʼíís éí łibá dóó dibéłchíʼíigo naashchʼąąʼ łeh; bidaaʼ éí łibá.\nTsinlátah chʼizhaazhii éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí deildeeł; dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Dahiitį́hii bitéél diłhiłgo dootłʼizhígíí - Wikiibíídiiya\nDahiitį́hii bitéél diłhiłgo dootłʼizhígíí éí yótʼáahdi tsídii dóó dahiitį́hii ndaashchʼąąʼígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Augastes scutatus" deiłníigo dayózhí.\nDíí dahiitį́hii éí 3–4di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dootłʼizhgo disxǫs; bitéél éí diłhiłgo dootłʼizh dóó łigai; bitsiiʼ éí łizhin dóó bizééʼ éí dootłʼizh; bitʼaʼ éí łizhin.\nDahiitį́hii bitéél diłhiłgo dootłʼizhígíí éí chʼil bijeeh deidlą́.


Chʼiyíítʼogii daashtłizhígíí - Wikiibíídiiya\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bitsiitsʼiin Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Tsídii Tsídii ndaatʼáʼii Yótʼáahdi tsídii Tsídii tsídígíí Chʼiyíítʼogii dóó bikʼéí Chʼiyíítʼogii dóó Wódayiitsahí dóó bikʼéí\nChʼiyíítʼogii yishtłizhgo łibáhígíí\nChʼiyíítʼogii yishtłizhí bitsiitʼáád łitsooígíí\nChʼiyíítʼogii yishtłizhgo diniltsooígíí\nTsinyiʼ chʼiyíítʼogii yishtłizhígíí\nDibénééz Bikéyahdę́ę́ʼ chʼiyíítʼogii yishtłizhígíí\nHaʼaʼaahjí Tónteeldę́ę́ʼ chʼiyíítʼogii yishtłizhígíí\nChʼiyíítʼogii daaishtłizhígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Myiopagis" deiłníigo deiyózhí. Chʼiyíítʼogii daashtłizhígíí éí tsostsʼid ałʼąą ádaatʼé.\nDíí tsídii éí 5–6di asdzoh[?] ádaníłtso łeh. Bitsʼíís éí yishtłizhgo łibá; bidaaʼ éí diłhił.\nChʼiyíítʼogii daashtłizhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí deildeeł; chʼil binááʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Chʼagii bitsiiʼ łichxíʼígíí - Wikiibíídiiya\nChʼagii bitsiiʼ łichxíʼígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Amblyramphus holosericeus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 8–10di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin; bitsiiʼ éí łichxííʼ; bidaaʼ éí diłhiłgo łibá.\nChʼagii bitsiiʼ łichxíʼígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Tsídii yáłtiʼí bizééʼ dinilchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nTsídii yáłtiʼí bizééʼ dinilchíʼígíí\nTsídii yáłtiʼí bizééʼ dinilchíʼígíí éí tsídii yádaałtiʼí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Polytelis alexandrae" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 13–14di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh; bitsiiʼ éí dinilbá; bizééʼ éí dinilchííʼ; bidaaʼ éí łichííʼ dóó tʼóó bíyó ditą́ dóó shiyish.\nTsídii yáłtiʼí bizééʼ dinilchíʼígíí éí chʼil binááʼ deildeeł dóó tsin bineestʼąʼ deiłchozh.


Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ naalnoodí naashchʼąąʼígíí - Wikiibíídiiya\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ naalnoodí naashchʼąąʼígíí\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ naalnoodí naashchʼąąʼígíí éí tó wónaanídę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Holaspis guentheri" deiłníigo dayózhí.\nDíí naʼashǫ́ʼii éí 4–6di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí łizhin; binághah éí diniltso dóó dootłʼizhgo noodǫ́ǫ́z; bikʼiiz éí dinilgai łeh; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ naalnoodí naashchʼąąʼígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.


Ndilnaʼii - Wikiibíídiiya\nNdilnaʼii éí naaldloshii bidił daazdoíjiʼ atah yisdzo, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí hólǫ́. Áadi éí Hodíłchʼil Níłtsánígíí hoolyéedi, tsinlátahgi hiná.\nNdaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "folivora" deiłníigo dayózhí; díí saadígíí éí "tsin bitʼąąʼ yiyání" óolyé. Tʼáá aaníí tsin bitʼąąʼ yiłchozh, áko ndi chʼosh yildeeł ałdóʼ. Nááná naʼashǫ́ʼii dóó tsídii ałdóʼ yilghał.\nNdilnaʼii bigaan éí ayóo nineez áádóó éí bikéshgaan éí shiyishí. Tʼáá ahą́ą́h chʼilchilí dóó chʼoshchilí bighaaʼ biyiʼ dahólǫ́; éí biniinaa bighaaʼ łahda dootłʼizhgo disxǫs.\nNdilnaʼii dóó wóláchííʼ deildeełí éí naaldlooshii biwooʼ ádaałtsʼíísíjiʼ atah yisdzo (Ndaʼałkaahí éí "Pilosa" deiłníigo dayózhí).\nNdilnaʼii, naaldlooshii danélʼínídi éélkid\n(Dallas, Akałii Bikéyah)\nHastą́ą́ʼ ałʼąą átʼéego dahólǫ́:Edit\nNdilnaʼii bíla tááʼígíí (Bradypodidae)\nNdilnaʼiichilí (Bradypus pygmaeus)\nNdilnaʼii bitsiijįʼ łizhinígíí (Bradypus torquatus)\nNdilnaʼii binághah łitsooígíí (Bradypus tridactylus)\nNdilnaʼii binághah łizhinígíí (Bradypus tridactylus)\nNdilnaʼii bíla naakiígíí (Choloepus)\nNdilnaʼiitsoh (Shádiʼááhjiʼígíí) (Choloepus didactylus)\nNdilnaʼiitsoh (Náhookǫsjiʼígíí) (Choloepus hoffmanni)


Giní diłhiłí bidaaʼ łichíʼígíí - Wikiibíídiiya\nGiní diłhiłí bidaaʼ łichíʼígíí éí atsáłchííʼ dóó bikʼéí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Buteogallus schistaceus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 16–18di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo łibá; bitseeʼ éí łigaigo noodǫ́ǫ́z; binááʼ éí łitso; binákʼee éí halchííʼ; bidaaʼ éí łichííʼ dóó kʼíjíjin.\nGiní diłhiłí bidaaʼ łichíʼígíí éí naʼastsʼǫǫsí dóó łeeyiʼ bitiiní dóó naʼashǫ́ʼii haalzheehgo naatʼá.