Wóláchííʼ yiyiitsahii bítááʼ diniltsxooígíí - Wikiibíídiiya\nWóláchííʼ yiyiitsahii bítááʼ diniltsxooígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Dibénééz Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Grallaricula ochraceifrons" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin; bitéél dóó bitłʼaaʼ éí łigai dóó diłhiłgo noodǫ́ǫ́z; bítááʼ éí diniltsxo; bidaaʼ éí diłhił.\nWóláchííʼ yiyiitsahii bítááʼ diniltsxooígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.


Hasbídí yázhí bitéél łigaaígíí - Wikiibíídiiya\nHasbídí yázhí bitéél łigaaígíí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Columbina minuta" deiłníigo dayózhí.\nDíí hasbídí éí 5.5–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bizééʼ dóó bitéél éí łigai; bitʼaʼ éí diłhiłgo łikizh. Bidaaʼ éí doo nineez da.\nHasbídí yázhí bitéél łigaaígíí éí tsin bineestʼąʼ deiłchozh dóó chʼil binááʼ deildeeł.


Tsídii dah naʼasolí diłhiłígíí - Wikiibíídiiya\nTsídii dah naʼasolí diłhiłígíí\nTsídii dah naʼasolí diłhiłígíí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Monasa nigrifrons" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 10–12di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhił; bidaaʼ éí łichííʼ.\nTsídii dah naʼasolí diłhiłígíí éí chʼosh dóó naʼashjéʼii deildeeł; naʼashǫ́ʼii yázhí dóó chʼil bitʼąąʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Hodíłchʼiltah ayáásh bikʼiiz halbáhígíí - Wikiibíídiiya\nHodíłchʼiltah ayáásh bikʼiiz halbáhígíí\nHodíłchʼiltah ayáásh bikʼiiz halbáhígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi dóó Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Cettia brunnifrons" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 5–7di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitsiitʼáád éí dibéłchíʼí; bizééʼ dóó bitéél dóó bikʼiiz éí halbá; bidaaʼ éí diłhił.\nHodíłchʼiltah ayáásh bikʼiiz halbáhígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Mágí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał bizéétsʼósí łitsxooígíí - Wikiibíídiiya\nMágí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał bizéétsʼósí łitsxooígíí\nMágí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał bizéétsʼósí łitsxooígíí éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Mágí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Rhombophryne botabota" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 0.9–1.3di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łitsxo dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ łeh; binááʼ éí diłhił.\nMágí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał bizéétsʼósí łitsxooígíí éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼil bitʼąąʼ łaʼ dóó tąądee naagháhii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Ayáásh nizhóonii dinilbáago dootłʼizhígíí - Wikiibíídiiya\nAyáásh nizhóonii dinilbáago dootłʼizhígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Hypothymis puella" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 5–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilbáago dootłʼizh; bitłʼaaʼ éí łigai; bidaaʼ éí diłhił.\nAyáásh nizhóonii dinilbáago dootłʼizhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł; łahda dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ yiłchozh.


Choozhghalii bitsiiʼ łizhinígíí - Wikiibíídiiya\nChoozhghalii bitsiiʼ łizhinígíí\nChoozhghalii bitsiiʼ łizhinígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Icterus graduacauda" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 8–10di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łitso; bitsiiʼ dóó bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí łizhin; bidaaʼ éí diłhiłgo łibá.\nChoozhghalii bitsiiʼ łizhinígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Tsétah hakʼaz naaʼahóóhai - Wikiibíídiiya\nTsétah hakʼaz naaʼahóóhai éí tązhii dóó naaʼahóóhai dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdi dóó Chʼah Diʼilii Bikéyahdi dóó Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Lagopus muta" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí bitsʼíís diłhił dóó łigaigo naashchʼąąʼ (haigo éí tʼóó łigai). Bitsʼíís éí 1.2–1.8 adéesʼeez[?] áníłtso.\nTsétah hakʼaz naaʼahóóhai éí chʼil bineestʼąʼ deiłchozh dóó chʼil binááʼ deildeeł.


Ahééháshį́į́hdę́ę́ʼ zahalánii bidaaʼ shiyishígíí - Wikiibíídiiya\nAhééháshį́į́hdę́ę́ʼ zahalánii bidaaʼ shiyishígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Ahééháshį́įhdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Toxostoma redivivum" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 9–12di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitseeʼ éí diłhił; bidaaʼ éí łizhin dóó shiyish.\nAhééháshį́į́hdę́ę́ʼ zahalánii bidaaʼ shiyishígíí éí chʼosh yázhí dóó dzidzé dóó chʼil binááʼ deildeeł; łahda naʼashǫ́ʼii dóó chʼał deilghał ałdóʼ.


Táyiʼ chʼał łikizhígíí - Wikiibíídiiya\nTáyiʼ chʼał łikizhígíí éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdi dóó Binááʼádaałtsʼózí Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pelophylax nigromaculatus" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 2–3di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh dóó diniltso dóó yishtłizhgo łikizh; bijáád éí yishtłizhgo noodǫ́ǫ́z; bitéél éí łigai; binááʼ éí ntsaa.\nTáyiʼ chʼał łikizhígíí éí chʼosh dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Ahééháshį́į́hdę́ę́ʼ tłʼiishkʼaaʼ hashkéhé - Wikiibíídiiya\nAhééháshį́į́hdę́ę́ʼ tłʼiishkʼaaʼ hashkéhé éí nihookááʼ tłʼiish dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Ahééháshį́įhdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Masticophis lateralis" deiłníigo dayózhí.\nDíí tłʼiish éí 30–45di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí diłhił dóó dinilgaigo noodǫ́ǫ́z.\nAhééháshį́į́hdę́ę́ʼ tłʼiishkʼaaʼ hashkéhé éí naʼashǫ́ʼii dóó chʼał dóó naʼatsʼǫǫsí yilghał; chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Bįįh nanitʼiní bitéél łigaaígíí - Wikiibíídiiya\nBįįh nanitʼiní bitéél łigaaígíí\nBįįh nanitʼiní bitéél łigaaígíí éí Naaldlooshii Bikéshgaan Dahólónígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Cephalophus adersi" deiłníigo dayózhí.\nDíí naaldlooshii éí 10–12di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bizééʼ éí dinilbá; bitéél dóó bitłʼaaʼ éí łigai.\nBįįh nanitʼiní bitéél łigaaígíí éí chʼil bitʼąąʼ dóó tłʼoh yiłchozh dóó náʼátʼaał.


Mąʼiiłtsooí - Wikiibíídiiya\nMąʼiiłtsooí éí naaldlooshii daʼalghałígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dóó Tó Wónaanídi Bilagáana Bikéyahdi dóó Ghą́ą́ʼaskʼidii Biłikahii Bikéyahdi dóó Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdi dóó Chʼah Diʼilii Bikéyahdi dóó Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́, áádóó áadi hahóólįįd jiní; dííshjį́į́góó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́ ałdóʼ. Tséélaałgaii ałdóʼ dabijiní ńtʼę́ę́ʼ. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Vulpes vulpes" deiłníigo dayózhí.\nMąʼiiłtsooí éí tsintah dóó hodiłchʼiltah naagháa łeh, áádóó éí baʼáandi (niʼtátʼah) ałhosh.\nMąʼiiłtsooí éí 23–35di asdzoh[?] áníłnéez łeh, áádóó éí 6–24 dahidídloʼ áníłdáás; bitseeʼ éí 12–19di asdzoh[?] áníłnééz; bikąʼígíí éí baʼáádígíí yilááh áníłtso. Łaʼ éí daaltsxo, náánáłaʼ éí łichíiʼgo ndaashchʼąąʼ. Bikʼos dóó biteeldę́ę́ʼ éí daalgai.\nMąʼiiłtsooí éí alghałgo naaghá; naaldlooshii yázhí (naʼastsʼǫǫsí da, łéʼétsoh da, nahatʼeʼii da) haalzheehgo naagháa łeh. Tsídii dóó naalʼeełí yilghał ałdóʼ. Tábąąhgóó mąʼiiłtsooí dahinánígíí éí łóóʼ deilghał ałdóʼ. Abínígo dóó hííłchʼįʼgo haalzheeh łeh.


Tsídii binátsįʼgoʼ dahólóní - Wikiibíídiiya\nTsídii binátsįʼgoʼ dahólóní éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Anthochaera" deiłníigo deiyózhí. Tsídii binátsįʼgoʼ dahólóní éí ashdlaʼ ałʼąą ádaatʼé.\nDíí tsídii éí 15–18di asdzoh[?] ádaníłtso łeh. Bitsʼíís éí diłhiłgo ndaashchʼąąʼ łeh; bitéél éí daalkizh; bidaaʼ éí łizhin.\nTsídii binátsįʼgoʼ dahólóní éí chʼil bijeeh deidlą́; chʼosh yázhí dóó chʼil binááʼ deildeeł; tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ tábąąsdísí naashchʼąąʼígíí - Wikiibíídiiya\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ tábąąsdísí naashchʼąąʼígíí éí tábąąsdísí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Rostratula australis" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 10–12di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizh dóó dibéłchíʼíigo naashchʼąąʼ dóó diłhiłgo yistłʼin; bitłʼaaʼ éí łigai; bidaaʼ éí nineez.\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ tábąąsdísí naashchʼąąʼígíí éí chʼosh dóó tąądee naagháhii deildeełgo naakai.


Ásáí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ séítah naʼashǫ́ʼii dichʼízhii dinilgaaígíí - Wikiibíídiiya\nÁsáí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ séítah naʼashǫ́ʼii dichʼízhii dinilgaaígíí\nÁsáí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ séítah naʼashǫ́ʼii dichʼízhii dinilgaaígíí éí naʼashǫ́ʼii ndaashchʼąąʼígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Ásáí Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Trapelus agnetae" deiłníigo dayózhí.\nDíí naʼashǫ́ʼii éí 4–8di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilgai; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.\nÁsáí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ séítah naʼashǫ́ʼii dichʼízhii dinilgaaígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.


Táłtłʼááh chʼééh digháhii bitsiitsʼiin ntsaaígíí - Wikiibíídiiya\nTáłtłʼááh chʼééh digháhii bitsiitsʼiin ntsaaígíí éí chʼééh digháhii dóó tsisteeł dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Tónteel biyiʼdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Caretta caretta" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼééh digháhii éí 30–35di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí diniltso dóó dinilgaigo naashchʼąąʼ; bitsʼaʼ éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ.\nTáłtłʼááh chʼééh digháhii bitsiitsʼiin ntsaaígíí éí tąądee naagháhii dóó łóóʼ yázhí dóó táłtłʼááh adijiłii yilghał.\nLast edited on 24 Níłchʼitsoh 2020, at 21:23


Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ tsintah tłʼiish binááʼ áłtsʼísígíí - Wikiibíídiiya\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ tsintah tłʼiish binááʼ áłtsʼísígíí éí tłʼiish íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Cryptophis pallidiceps" deiłníigo dayózhí.\nDíí tłʼiish éí 1–2di adéesʼeez[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí diłhiłgo łibá dóó dinilzhingo naashchʼąąʼ.\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ tsintah tłʼiish binááʼ áłtsʼísígíí éí naʼashǫ́ʼii dóó tsídii yázhí yilghał łeh.


Naakaii Bikéyahdę́ę́ʼ tsinlátah naʼashǫ́ʼii kááʼchʼízhígíí - Wikiibíídiiya\nNaakaii Bikéyahdę́ę́ʼ tsinlátah naʼashǫ́ʼii kááʼchʼízhígíí\ntsinlátah naʼashǫ́ʼii kááʼchʼízhígíí\nNaakaii Bikéyahdę́ę́ʼ tsinlátah naʼashǫ́ʼii kááʼchʼízhígíí éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Abronia graminea" deiłníigo dayózhí.\nDíí naʼashǫ́ʼii éí 10–12di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.\nNaakaii Bikéyahdę́ę́ʼ tsinlátah naʼashǫ́ʼii kááʼchʼízhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł łeh.


Łóóʼtsoh łibáhígíí - Wikiibíídiiya\nŁóóʼtsoh łibáhígíí éí łóóʼtsoh biwooʼ daditsʼózígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Eʼeʼaahjí Tónteel biyiʼdi dóó Tónteel Łitsooí biyiʼdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Eschrichtius robustus" deiłníigo dayózhí.\nDíí łóóʼtsoh éí 43–50di adéesʼeez[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí diłhiłgo łibá. Ndilnaʼgo éí naʼałkǫ́ǫ́ʼ.\nŁóóʼtsoh łibáhígíí éí táłtłʼááh chʼoshchilí yildeełgo naʼałkǫ́ǫ́ʼ.\nLast edited on 14 Yas Niłtʼees 2022, at 12:39


Tónteel tsídiitsoh dibéłchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nTónteel tsídiitsoh dibéłchíʼígíí éí tónteel tsídii bínííʼtsohígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Tónteel bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Diomedea antipodensis" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 40–45di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí (łaʼ éí bitsʼíís daalgai); bitsiiʼ éí łigai łeh; bidaaʼ éí dinichííʼ.\nTónteel tsídiitsoh dibéłchíʼígíí éí łóóʼ deilghał dóó chʼosh bikágí dantłʼizí deildeeł.


Naakaii Dootłʼizhii Bikéyahdę́ę́ʼ tsįįłkaałii bitsiitʼáád halzhinígíí - Wikiibíídiiya\nNaakaii Dootłʼizhii Bikéyahdę́ę́ʼ tsįįłkaałii bitsiitʼáád halzhinígíí\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bitsiitsʼiin Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Tsídii Tsídii ndaatʼáʼii Yótʼáahdi tsídii Tsin yiłkaałii Tsįįłkaałii naashchʼąąʼígíí\nNaakaii Dootłʼizhii Bikéyahdę́ę́ʼ tsįįłkaałii bitsiitʼáád halzhinígíí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Dendrocopos darjellensis" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsįįłkaałii éí 8–9di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diniltsxogo naashchʼąąʼ dóó diłhiłgo noozǫ́ǫ́z; bitʼaʼ dóó binághah dóó bitsiitʼáád éí halzhin; bitłʼaaʼ éí halchííʼ; bidaaʼ éí łizhin.\nNaakaii Dootłʼizhii Bikéyahdę́ę́ʼ tsįįłkaałii bitsiitʼáád halzhinígíí éí chʼosh dóó naʼashjéʼii deildeeł; tsin dóó chʼil bijééh éí deidlą́ ałdóʼ.\nTsįįłkaałii bitsiitʼáád halzhinígíí


Wóláchííʼ neiłkaahiitsoh łibáago naashchʼąąʼígíí - Wikiibíídiiya\nWóláchííʼ neiłkaahiitsoh łibáago naashchʼąąʼígíí\nWóláchííʼ neiłkaahiitsoh łibáago naashchʼąąʼígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Thamnophilus caerulescens" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 7–8di asdzoh[?] áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís łibáago naashchʼąąʼ dóó biwos łigaigo łikizh; baʼáádígíí éí bitsʼíís yishtłizhgo naashchʼąąʼ, bitʼaʼ dóó bitseeʼ dóó bitsiitʼáád éí dibéłchíʼí; bidaaʼ éí diłhił.\nWóláchííʼ neiłkaahiitsoh łibáago naashchʼąąʼígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł; chʼil binááʼ dóó chʼil bitʼąąʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ; łahda chʼał dóó naʼashǫ́ʼii yázhí yilghał.


Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ hodíłchʼiltah hazéí łichíʼígíí - Wikiibíídiiya\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Bidił Daazdoígíí dóó Daʼałtʼoʼígíí Biishchʼid Dahólónígíí Náhookǫs biyaadi Hadahóólįįdígíí Tsin Deigházhígíí Hazéí Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ hodíłchʼiltah hazéí\nhodíłchʼiltah hazéí łichíʼígíí\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ hodíłchʼiltah hazéí łichíʼígíí éí Tsin Deigházhígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Paraxerus palliatus" deiłníigo dayózhí.\nDíí hazéí éí 10–15di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí dibéłchíʼíigo naashchʼąąʼ; bitéél éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitseeʼ éí nineez dóó ditłʼo.\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ hodíłchʼiltah hazéí łichíʼígíí éí chʼil bitʼąąʼ dóó tsin bineestʼąʼ yildeeł łeh; dzidzé dóó chéłchaaʼ dóó wóʼałtaasʼéí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ hodíłchʼiltah hazéí


Atʼééd Léiʼ Bizhéʼé Dóó Jiihóvah Bił Hózhǫ́ǫgo Ájiilaa | Nihaʼáłchíní Nidanohtin\nJéfthahshąʼ haʼátʼíí Jiihóvah yichʼįʼ yee ádee hahadziih?\nTʼáá nináháhááh bikʼeh Jéfthah bitsiʼ dabikʼis baa nídaakah\nNaʼashchʼąąʼígi atʼéédísh yííníʼı̨́?— Díí atʼééd éí hastiin léiʼ Jéfthah wolyéego bitsiʼ. Diyin God Bizaad éí díí atʼééd bízhiʼígíí doo yee nihił halneʼ da. Ndi nihił bééhózingo éí bizhéʼé dóó Jiihóvah bił hózhǫ́ǫgo ájiilaa. Díí atʼééd dóó bizhéʼé Jéfthah baa íhwidiilʼááł.\nJéfthah éí hastiin yáʼátʼééhii jílı̨́, dóó tʼáá áłahájįʼ hatsiʼ Jiihóvah bee nijinitingo bá náhwijiiłʼaah ńtʼééʼ. Áádóó ałdóʼ díí diné ayóó bidziilgo yáʼátʼéehgo naʼaʼeeshii nilı̨́. Éí binahjįʼ Ízrel dineʼé ádabiłní nihííʼishgo, nihee daʼanaʼí bił daʼahiigą́ą doo.\nJéfthah éí akʼeh dadidiidleeł níigo God yichʼįʼ sodoolzin. Jéfthah éí Jiihóvah díí yee yichʼįʼ ádee haadzííʼ. Akʼeh dadiidlı̨́ı̨́ʼ ládą́ą́ʼ éí anaaʼdę́ę́ʼ nídzídzáago tsʼídá áłtsé shichʼįʼ chʼíníyáhígíí éí Jiihóvah bí jidooleeł jidííniid. Áko áłtsé hachʼįʼ chʼíníyáhígíí éí níbaal biiʼ hodílzingi hweʼiinaʼ ninítʼiʼjįʼ hojílǫ́ǫgo ákweʼé nijilnish doo. Íídą́ą́ʼ níbaal biiʼ hodílzingi diné áłah nídaadleehgo God bikʼeh hóʼı̨́įgo yichʼįʼ dahodísin. Áko ńtʼééʼ Jéfthah éí akʼeh deesdlı̨́ı̨́ʼ! Jéfthah bighandi nádzáago, háíshąʼ áłtsé bighandę́ę́ʼ bichʼįʼ chʼíníyá?—\nAooʼ, hatsiʼ áłtsé hachʼįʼ chʼíníyá! Tʼáá éí tʼéiyá hweʼawééʼ. Áko kʼad Jéfthah éí hatsiʼ níbaal biiʼ hodílzingóó biʼjidoołnihígíí biniinaa baa yínííł jizlı̨́ı̨́ʼ. Ndi béénílniih shą́ą́ʼ Jéfthah tʼáá íídą́ą́ʼ éí Jiihóvah yichʼįʼ yee ádee haadzííʼ. Tʼáá akǫ́ǫ́ hatsiʼ áháłní, ‘Shizhéʼé, tʼáá íídą́ą́ʼ Jiihóvah bichʼįʼ bee ádee háínídzíʼígíí tʼáá ákótʼéego beʼdíílííł.’\nJéfthah yee ádee haadzíʼígíí shı̨́ı̨́ nanitłʼa ndi hatsiʼ yeʼiilaa\nJéfthah bitsiʼ ałdóʼ yínííł silı̨́ı̨́ʼ. Jó éí níbaal biiʼ hodílzingi, hahastiin dóó haʼáłchíní doo hwee hodooleeł da. Ndi hazhéʼé yee ádee haadzíʼígíí hwił nilı̨́, dóó Jiihóvah bił hózhǫ́ǫgo ájósin doo jinízin. Éí hazhéʼé yee ádee haadzíʼígíí, azhdooyeh dóó haʼáłchíní hwee hodooleełígíí biláahgo hwił nilı̨́. Áko haghan bitsʼą́ąjįʼ dashdiiyá. Áádóó níbaal biiʼ hodílzindi nijilnishgo ahoolzhiizh.\nDíí atʼééd ádzaaígíí hazhéʼé dóó Jiihóvah bił hózhǫ́ǫgo ájiilaaísh nínízin?— Aooʼ, tʼáá áłah bił hojííshǫǫd! Akʼeh honíłʼı̨́įgo dóó Jiihóvah ayóíʼííníʼníigo éí Jéfthah bitsiʼgi ánítʼée doo. Áko nimá, nizhéʼé dóó Jiihóvah yéigo bił dahózhǫ́ǫgo ádíílííł.\nHáísh éí Jéfthah átʼı̨́ı̨́ ńtʼééʼ? Haʼátʼíísh yee ádee haadzííʼ?\nHaʼátʼíísh biniinaa Jéfthah bitsiʼ hazhéʼé yee ádee haadzííʼ yę́ę bikʼeh hozhdoołʼįįłgi há nanitłʼa?\nJéfthah bitsiʼshąʼ haʼátʼíí aláahdi bił nilínígíí ádeeshłííł nízin?\nHaash yitʼéego Jéfthah bitsiʼ beʼiilʼı̨́į doo?


Shádiʼááhdę́ę́ʼ tsintah chʼał diłhiłígíí - Wikiibíídiiya\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tsintah chʼał diłhiłígíí éí tsinlátah chʼał dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Engystomops montubio" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 1–1.5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo naashchʼąąʼ; binághah éí dah dzígai; binááʼ éí diłhił.\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tsintah chʼał diłhiłígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.


Tsʼíʼiiyiyiitsahí bítááʼ halzhinígíí - Wikiibíídiiya\nTsʼíʼiiyiyiitsahí bítááʼ halzhinígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Polioptila nigriceps" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bizééʼ dóó bitéél dóó bináyaah éí dinilgai; bitseeʼ dóó bidaaʼ éí łizhin. Bikąʼígíí éí bítááʼ halzhin.\nTsʼíʼiiyiyiitsahí bítááʼ halzhinígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii deildeeł.


Wóláchííʼ yiyiitsahii bítááʼ halzhinígíí - Wikiibíídiiya\nWóláchííʼ yiyiitsahii bítááʼ halzhinígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí Dibénééz Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Grallaria ridgelyi" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitʼaʼ éí dibéłchíʼí; bítááʼ dóó bitsiitʼáád éí halzhin; bináyaah dóó bizééʼ éí łigai; bidaaʼ éí diłhił.\nWóláchííʼ yiyiitsahii bítááʼ halzhinígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.


Atʼąątah chʼał bijaachilígíí - Wikiibíídiiya\nAtʼąątah chʼał bijaachilígíí éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Dootłʼizhí Bikéyah Dah Naaʼeełígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pseudophilautus microtympanum" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 1–2di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ dóó dinilzhingo łikizh; bijáád éí noodǫ́ǫ́z; bitéél éí dinilgai; bílalátah éí daditą́; binááʼ éí ntsaa.\nAtʼąątah chʼał bijaachilígíí éí chʼil bitʼąąʼ dóó dláád yiłchozh; chʼosh yázhí éí yildeeł ałdóʼ.


Kéyah Dańlínídę́ę́ʼ tsinyiʼ chʼał íiyisígíí - Wikiibíídiiya\nKéyah Dańlínídę́ę́ʼ tsinyiʼ chʼał íiyisígíí\nKéyah Dańlínídę́ę́ʼ tsinyiʼ chʼał íiyisígíí éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Dańlíinii bikááʼgóó tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Platymantis dorsalis" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 1–1.5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó dah dzígai; bitéél éí dinilbá; binááʼ éí ntsaa.\nKéyah Dańlínídę́ę́ʼ tsinyiʼ chʼał íiyisígíí éí chʼil bitʼąąʼ dóó dláád yiłchozh; chʼosh yázhí éí yildeeł ałdóʼ.


Chʼíshiibeezhii bitsiiyah halchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nChʼíshiibeezhii bitsiiyah halchíʼígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Eʼeʼaahjí Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Periparus rufonuchalis" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo łibá; bitsiiʼ dóó bizééʼ éí łizhin; bináyaah eí łigai; bitsiiyah éí diłhiłgo halchííʼ; bidaaʼ éí łizhin.\nChʼíshiibeezhii bitsiiyah halchíʼígíí éí chʼil binááʼ yildeeł; naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł ałdóʼ.


Teełtah chʼał bíchį́į́h deekíní - Wikiibíídiiya\nTeełtah chʼał bíchį́į́h deekíní\nTeełtah chʼał bíchį́į́h deekíní éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Hyperolius benguellensis" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 0.8–1di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh dóó łigaigo noodǫ́ǫ́z; bíchį́į́h éí tʼóó bíyó deekį́; bitéél éí dinilgai; binááʼ éí ntsaa.\nTeełtah chʼał bíchį́į́h deekíní éí chʼil bitʼąąʼ dóó dláád yiłchozh; chʼosh yázhí éí yildeeł ałdóʼ.


Tó wónaanídę́ę́ʼ dziłtah tsxilghááh łizhinígíí - Wikiibíídiiya\nTó wónaanídę́ę́ʼ dziłtah tsxilghááh łizhinígíí\ndziłtah tsxilghááh łizhinígíí\nTó wónaanídę́ę́ʼ dziłtah tsxilghááh łizhinígíí éí tsxilghááh íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Tó Wónaanídi Bilagáana Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Salamandra atra" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsxilghááh éí 3–5.5di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí łizhin; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.\nTó wónaanídę́ę́ʼ dziłtah tsxilghááh łizhinígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.


Dahiitį́hii diłhiłí bitseeʼ łigaaígíí - Wikiibíídiiya\nDahiitį́hii diłhiłí bitseeʼ łigaaígíí éí yótʼáahdi tsídii dóó dahiitį́hii ndaashchʼąąʼígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Coeligena phalerata" deiłníigo dayózhí.\nDíí dahiitį́hii éí 4–5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dootłʼizhgo disxǫs; bitʼaʼ éí diłhił; bitseeʼ éí łigai.\nDahiitį́hii diłhiłí bitseeʼ łigaaígíí éí chʼil bijeeh deidlą́.


Tsxį́į́łnaalkʼįhii bizéédzísgaaígíí - Wikiibíídiiya\nTsxį́į́łnaalkʼįhii bizéédzísgaaígíí éí yótʼáahdi tsídii dóó tábąąh tsxį́į́łnaalkʼįhii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Streptoprocne zonaris" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsxį́į́łnaalkʼįhii éí 8–8.5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo naashchʼąąʼ; bikeeʼ éí ayóo áłtsʼíísí.\nTsxį́į́łnaalkʼįhii bizéédzísgaaígíí éí chʼosh yázhí hadaalzheehgo ndaatʼá.


Tsintah wóyiyiitsahí bizééʼ dinilbáhígíí - Wikiibíídiiya\nTsintah wóyiyiitsahí bizééʼ dinilbáhígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Phyllomyias reiseri" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitsiiʼ éí łibá; bitʼaʼ éí dinilzhin dóó łigai; bizééʼ dóó bitéél éí dinilbá; bitłʼaaʼ éí łitso; bidaaʼ éí diłhił.\nTsintah wóyiyiitsahí bizééʼ dinilbáhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼil binááʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Daantélí bitseeʼ łibáhígíí - Wikiibíídiiya\nDaantélí bitseeʼ łibáhígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ramphotrigon fuscicauda" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó yishtłizhgo łitso; bitʼaʼ éí dibéłchíʼí; bitseeʼ éí łibá; bidaaʼ éí diłhił.\nDaantélí bitseeʼ łibáhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Shádiʼááhdę́ę́ʼ jaaʼabaní daʼałchozhígíí - Wikiibíídiiya\nJaaʼabaní ałchozhí yázhí\nAtʼaʼ yiltʼąąʼítah jaaʼabaní yázhí\nJaaʼabaní ałchozhí ntsaaígíí\nJaaʼabaní ałchozhí diłhiłígíí\nShádiʼááhdę́ę́ʼ jaaʼabaní daʼałchozhígíí éí jaaʼabaní dóó jaaʼniłtsʼílí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó tʼéiyá dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Artibeus" deiłníigo deiyózhí. Shádiʼááhdę́ę́ʼ jaaʼabaní daʼałchozhígíí éí 19 ałʼąą ádaatʼé.\nShádiʼááhdę́ę́ʼ jaaʼabaní daʼałchozhígíí éí tsin bineestʼąʼ dóó hashkʼaan dóó dzidzé deiłchozh łeh; tsʼíʼii dóó tséʼédǫ́ʼii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.\nNaakaii Bikéyahdę́ę́ʼ jaaʼabaní ałchozhí


Kéyah Ałkééʼ Naaznilgo Dah Ndaaʼeełídę́ę́ʼ naalʼeełí dibéłchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nKéyah Ałkééʼ Naaznilgo Dah Ndaaʼeełídę́ę́ʼ naalʼeełí dibéłchíʼígíí\nKéyah Ałkééʼ Naaznilgo Dah Ndaaʼeełídę́ę́ʼ\nKéyah Ałkééʼ Naaznilgo Dah Ndaaʼeełídę́ę́ʼ naalʼeełí dibéłchíʼígíí éí táłkááʼ naalʼeełí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Ałkééʼ Naaznilgo Dah Ndaaʼeełí bikááʼgóó tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Anas wyvilliana" deiłníigo dayózhí.\nNaalʼeełí dóó jáádtsʼósí\nKéyah Ałkééʼ Naaznilgo Dah Ndaaʼeełídę́ę́ʼ naalʼeełí dibéłchíʼígíí éí tó ńlį́ dóó beʼekʼid bibąąhgi naakai.\nDíí naalʼeełí éí bitsʼíís dinilgai dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bikąʼígíí éí bidaaʼ łizhin. Bitsʼíís éí 1.4–1.8 adéesʼeez[?] áníłtso, 2–2.2 dahidídloʼ áníłdáas łeh.\nKéyah Ałkééʼ Naaznilgo Dah Ndaaʼeełídę́ę́ʼ naalʼeełí dibéłchíʼígíí éí chʼil bitʼąąʼ deiłchozh dóó chʼosh yázhí deildeeł.


Náátsʼózídę́ę́ʼ tsídiiłbáhí naashchʼąąʼígíí - Wikiibíídiiya\nNáátsʼózídę́ę́ʼ tsídiiłbáhí naashchʼąąʼígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Binááʼádaałtsʼózí dóó Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Emberiza tristrami" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo łibá; bitʼaʼ dóó binághah dóó bitsiitʼáád éí dinilgai dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitsiitʼáád éí halzhin; binátsʼiin éí łigai; bidaaʼ éí diłhił.\nNáátsʼózídę́ę́ʼ tsídiiłbáhí naashchʼąąʼígíí éí chʼil binááʼ yildeeł; łahda naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł ałdóʼ.


Tábąąh néʼéshjaaʼ yishtłizhígíí - Wikiibíídiiya\nTábąąh néʼéshjaaʼ yishtłizhígíí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ketupa zeylonensis" (éí doodaiiʼ "Bubo zeylonensis") deiłníigo dayózhí. Tábąąh néʼéshjaaʼ yishtłizhígíí éí Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi dóó Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi hólǫ́.\nDíí néʼéshjaaʼ éí 19–23di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ dóó łigaigo łikizh; bitéél éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ dóó łizhingo łikizh; binááʼ éí łitso.\nTábąąh néʼéshjaaʼ yishtłizhígíí éí chʼał dóó naʼashǫ́ʼii dóó łóóʼ deilghał; chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Tsídii dághaaʼí bizééʼ halchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nTsídii dághaaʼí bizééʼ halchíʼígíí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Táłkááʼ Bighan Dineʼé Bikéyahdi dóó Tółáníinii Bikéyahdi dóó Náhookǫsjí Kintaaʼanéhé Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Capito niger" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 6–8di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin; bitéél dóó bitłʼaaʼ éí diniltso; bizééʼ dóó bítááʼ éí halchííʼ; baʼáádígíí éí bitéél łizhingo łikizh; bidaaʼ éí łizhin.\nTsídii dághaaʼí bizééʼ halchíʼígíí éí tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé deiłchozh; łahda chʼosh deildeeł ałdóʼ.


Yaaʼ bitseeʼ łání - Wikiibíídiiya\nYaaʼ bitseeʼ łání\nYaaʼ bitseeʼ łání éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah daasdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Tuckerella" deiłníigo deiyózhí. Yaaʼ bitseeʼ łání éí 30 ánéelą́ą́ʼ ałʼąą ádaatʼé.\nDíí yaaʼ éí tʼóó tʼáá díkwíí mm ádaníłtso; bitsʼíís éí nímaz dóó tʼóó bíyó nineez. Chʼil bitʼąąʼ dóó tłʼoh éí bichʼiyąʼ.


Tsídii dághaaʼí łigaaígíí - Wikiibíídiiya\nTsídii dághaaʼí łigaaígíí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Lybius chaplini" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 5–7di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łigai; bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí łizhin; binákʼee éí dinilchííʼ; bidaaʼ éí łibá.\nTsídii dághaaʼí łigaaígíí éí tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé deiłchozh; łahda chʼosh deildeeł ałdóʼ.


Wóláchííʼ ndeiłkaahiitsoh íiyisígíí - Wikiibíídiiya\nWóláchííʼ neiłkaahiitsoh bitéél noodǫ́zígíí\nWóláchííʼ neiłkaahiitsoh diłhił dóó łibáhígíí\nWóláchííʼ neiłkaahiitsoh biwos łigaaígíí\nWóláchííʼ neiłkaahiitsoh łibáhígíí\nWóláchííʼ ndeiłkaahiitsoh íiyisígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Naakaii Bikéyahdi dóó Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Thamnophilus" deiłníigo deiyózhí. Wóláchííʼ ndeiłkaahiitsoh íiyisígíí éí 30 ałʼąą ádaatʼé.\nDíí tsídii éí 7–8di asdzoh[?] ádaníłtso, áádóó éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii deildeeł; chʼil binááʼ dóó chʼil bitʼąąʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ; łahda chʼał dóó naʼashǫ́ʼii yázhí deilghał.


Iichʼąhii yázhí - Wikiibíídiiya\nIichʼąhii yázhí éí chʼosh bijáád hastání dah yikahjí atah daasdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Heliozelidae" deiłníigo deiyózhí. Iichʼąhii yázhí éí nahasdzáán bikáaʼgi 100 ałʼąą ádaatʼé.\nDíí iichʼąhii éí 5–9 mm ádaníłtso. Bitsʼíís éí nineez; bitʼaʼ éí łibá dóó yishtłizhgo ndaashchʼąąʼ łeh; łaʼ éí dadisxǫs. Chʼil bitʼąąʼ éí bichʼiyąʼ.


Hodíłchʼiltah naałʼaashii bikeeʼ dadootłʼizhígíí - Wikiibíídiiya\nHodíłchʼiltah naałʼaashii bikeeʼ dadootłʼizhígíí éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Idiothele mira" deiłníigo dayózhí. Díí naałʼaashii éí Kéyah Naakaii Łizhinii Bikéyah Shádiʼááhjí Siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́.\nDíí chʼosh éí 2–3di asdzoh[?] áníłtso; adóó éí bitsʼíís dinilzhin dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ dóó ditłʼo; bikeeʼ éí dadootłʼizh łeh. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.


Tseewoshí bitsiiʼ dinilbáhígíí - Wikiibíídiiya\nTseewoshí bitsiiʼ dinilbáhígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kintaaʼanéhé Dineʼé Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Cranioleuca pallida" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 5–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitsiiʼ éí dinilbá; bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí dibéłchíʼí; bitsiitʼáád éí halchííʼ; binátsʼiin éí łigai; bidaaʼ éí łibá.\nTseewoshí bitsiiʼ dinilbáhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Giníłbáhí łigaaígíí - Wikiibíídiiya\nGiníłbáhí łigaaígíí éí atsá dóó giní dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Accipiter novaehollandiae" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 16–21di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łigai; łaʼ bitʼaʼ dóó binághah éí dinilbá, náánáłaʼ éí bitʼaʼ łigai; binááʼ éí diłhił; bijáád éí łitso; bidaaʼ éí łitso dóó kʼídzíbá.\nGiníłbáhí łigaaígíí éí tsídii yázhí dóó naʼastsʼǫǫsí dóó łéʼétsoh dóó naʼashǫ́ʼii haalzheehgo naatʼá.


Daatsohí yishtłizhí binátsʼiin łigaaígíí - Wikiibíídiiya\nDaatsohí yishtłizhí binátsʼiin łigaaígíí\nDaatsohí yishtłizhí binátsʼiin łigaaígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Tónteel bikáaʼdi kéyah dah ndaaʼeełí léiʼ bikáaʼgi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Saltator albicollis" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 8–10di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitéél dóó bizééʼ éí łigai dóó dinilbáago noodǫ́ǫ́z; bítááʼ éí halbá; binátsʼiin éí łigai; bidaaʼ éí diniltso dóó ntsaa.\nDaatsohí yishtłizhí binátsʼiin łigaaígíí éí chʼosh yázhí yildeeł; tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Tséyiʼ tsʼahtah naʼashjéʼii nímazí - Wikiibíídiiya\nTséyiʼ tsʼahtah naʼashjéʼii nímazí éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Theridion logan" deiłníigo dayózhí. Tséyiʼ tsʼahtah naʼashjéʼii nímazí éí Shash Bidziildę́ę́ʼ Ńlį́įdi (Áshįįh Biiʼtó Hahoodzodi) hólǫ́.\nDíí naʼashjéʼii éí 1–2 mm áníłtso łeh. Bitsʼíís éí diłhiłgo naashchʼąąʼ dóó łigaigo łikizh; bijáád éí diłhiłgo daalkizh ałdóʼ. Tsʼahtah dóó hodíłchʼiltah éí naagháa łeh. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.


Náátsʼózídę́ę́ʼ ayáásh bitsiiyah dibéłchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nNáátsʼózídę́ę́ʼ ayáásh bitsiiyah dibéłchíʼígíí\nNáátsʼózídę́ę́ʼ ayáásh bitsiiyah dibéłchíʼígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Hydrornis oatesi" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 7–9di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo łibá; bitsii dóó bitsiiyah éí dibéłchíʼí; binákʼee dóó bizééʼ éí yishtłizhgo halbáa łeh; bidaaʼ éí łibá.\nNáátsʼózídę́ę́ʼ ayáásh bitsiiyah dibéłchíʼígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.


Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał dah náníljį́į́hí dichʼízhígíí - Wikiibíídiiya\nBiʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał dah náníljį́į́hí dichʼízhígíí éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Sallywalkerana phrynoderma" (éí doodaiiʼ "Walkerana phrynoderma") deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 0.8–1.5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ dóó dichʼíízh; binááʼ éí ntsaa.\nBiʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał dah náníljį́į́hí dichʼízhígíí éí chʼosh dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.\nChʼał dah náníljį́į́hí dichʼízhígíí


Tsétah naʼashǫ́ʼiitsoh dinilzhinígíí - Wikiibíídiiya\nTsétah naʼashǫ́ʼiitsoh dinilzhinígíí éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Tónteel bikáaʼdi kéyah dah ndaaʼeełí léiʼ bikáaʼgi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Cyclura collei" deiłníigo dayózhí.\nDíí naʼashǫ́ʼiitsoh éí 10–20di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí dinilgai.\nTsétah naʼashǫ́ʼiitsoh dinilzhinígíí éí tsin bineestʼąʼ dóó hosh bineestʼąʼ dóó chʼil bitʼąąʼ yiłchozh; łahda chʼosh yázhí yildeeł ałdóʼ.


Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼiish bitsiitʼáád diłhiłígíí - Wikiibíídiiya\ntłʼiish bitsiitʼáád diłhiłígíí\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼiish bitsiitʼáád diłhiłígíí éí tłʼiish íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Elapognathus coronatus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tłʼiish éí 10–15di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí diniltsxo dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitsiitʼáád éí diłhił; bitsiiyah éí halzhin; bizééʼ dóó bizábąąh éí łigai.\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼiish bitsiitʼáád diłhiłígíí éí chʼał yilghał łeh.


Jaaʼniłtsʼílí łikizhígíí - Wikiibíídiiya\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Bidił Daazdoígíí dóó Daʼałtʼoʼígíí Biishchʼid Dahólónígíí Náhookǫs biyaadi Hadahóólįįdígíí Jaaʼabaní dóó Jaaniłtsʼílí dóó bikʼéí Jaaʼabaní íiyisígíí Jaaʼniłtsʼílí\nJaaʼniłtsʼílí łikizhígíí éí jaaʼabaní dóó jaaʼniłtsʼílí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫs dóó Eʼeʼaahjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Euderma maculatum" deiłníigo dayózhí. Tʼáá díí tʼéiyá jaaʼniłtsʼílí "Euderma"-jí atah yisdzoh.\nDíí jaaʼniłtsʼílí bitʼaʼ éí 12–14di asdzoh[?] áníłnééz; bitsʼíís éí 4–5di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łizhingo naashchʼąąʼ dóó łigaigo łikizh (dah daalgai); bitʼaʼ éí diłhił; bijaaʼ éí ntsaa dóó nineez; binááʼ éí áłtsʼíísí.\nJaaʼniłtsʼílí łikizhígíí éí tsʼíʼii dóó tséʼédǫ́ʼii dóó iichʼąhii dóó wóʼałtaasʼéí haalzheehgo naatʼá.\nDíí naaltsoos 16 Yas Niłtʼees 2022 yoołkáłę́ędą́ą́ʼ łahgo ályaa.


Chʼizhaazhiiłchííʼ bitłʼaaʼ łitsxooígíí - Wikiibíídiiya\nChʼizhaazhiiłchííʼ bitłʼaaʼ łitsxooígíí\nChʼizhaazhiiłchííʼ bitłʼaaʼ łitsxooígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Fulvetta manipurensis" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bizééʼ éí łigaigo noodǫ́ǫ́z; bitłʼaaʼ éí łitsxo; bidaaʼ éí diłhił.\nChʼizhaazhiiłchííʼ bitłʼaaʼ łitsxooígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé dóó chʼil binááʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Dziłtsį́įdi tsinlátah mąʼii - Wikiibíídiiya\nDziłtsį́įdi tsinlátah mąʼii\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Bidił Daazdoígíí dóó Daʼałtʼoʼígíí Biishchʼid Dahólónígíí Náhookǫs biyaadi Hadahóólįįdígíí Bidił Daazdoígíí dóó Daʼalghałígíí Mąʼii Deinoolinígíí Mąʼii yił Ałhidanoolinígíí Yázhí Tsinlátah mąʼii\nDziłtsį́įdi tsinlátah mąʼii éí naaldlooshii daʼalghałígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó tʼéiyá hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Bassaricyon medius" deiłníigo dayózhí.\nDíí naaldlooshii éí 12–16di asdzoh[?] áníłnééz; bitseeʼ éí 14–20di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitsiitsʼiin éí łibá; binááʼ éí diłhiłgo łichííʼ.\nDziłtsį́įdi tsinlátah mąʼii éí tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé yiłchozh; chéłchaaʼ dóó wóʼałtaasʼéí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Dibénééz Bikéyahdę́ę́ʼ tsídii íígházhígíí - Wikiibíídiiya\nDibénééz Bikéyahdę́ę́ʼ tsídii íígházhígíí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Trogon mesurus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 10–14di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhił; bikąʼígíí éí bitłʼaaʼ halchxííʼ; bitseeʼ éí łizhin; binááʼ éí łigai; bidaaʼ éí łitso.\nDibénééz Bikéyahdę́ę́ʼ tsídii íígházhígíí éí tsin bineestʼąʼ deiłchozh; chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Jádídlǫ́ʼii bitéél halchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nJádídlǫ́ʼii bitéél halchíʼígíí\nJádídlǫ́ʼii bitéél halchíʼígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pheugopedius rutilus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 5–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; binátsʼiin éí łigai; bizééʼ dóó bináyaah éí halzhin dóó łigaigo yistłʼin; bitéél éí halchííʼ; bidaaʼ éí diłhił.\nJádídlǫ́ʼii bitéél halchíʼígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé dóó chʼil binááʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Tsinlátah tsídiiłbáhí - Wikiibíídiiya\nTsinlátah tsídiiłbáhí *\nTsinlátah tsídiiłbáhí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Spizelloides arborea" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 5–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitʼaʼ dóó binághah dóó bitsiitʼáád éí dibéłchíʼí; bidaaʼ éí diłhił.\nTsinlátah tsídiiłbáhí éí chʼil binááʼ yildeeł; chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Nǫ̀htsı̨̨ Nı̨̨htł'è 1 Corınth 10\n☰ 1 Corınth 10 ◀ ▶\nIsrael got'ı̨į̀ gıxè dàgoat'į̀ı̨ sìı weghàà nànıahdè\n1 Sèot'ı̨ı̨, gocho sìı Nǫ̀htsı̨ wets'ǫ k'oh wezhıı agı̨ı̨t'è ı̨lè, eyıts'ǫ tıdeè yìı dexageède ı̨lè, eyı wek'èahsǫ ha dehwhǫ. 2 Hazǫǫ̀ Moses xè k'oh yìı eyıts'ǫ tıdeè yìı gık'ètaìdzǫ lagejà ı̨lè. 3 Hazǫǫ̀ yak'e gots'ǫ łèt'è degaı ghǫ shègıazhe, 4 eyıts'ǫ hazǫǫ̀ Nǫ̀htsı̨ tı goghànııdìı sìı gıadǫ. Nǫ̀htsı̨ wets'ǫ kwe gıxè at'ı̨ı̨ sìı gots'ǫ tı gıadǫ lanì. Eyı kwe sìı Zezì-Krı hǫt'e. 5 Hanìkò Nǫ̀htsı̨ sìı gocho deɂǫ̀atłǫ goghǫ wek'èch'a ı̨lè. Eyıt'à ełaàgı̨ı̨dèe t'à, ekìı-ka nèk'e gıkw'ǫǫ̀ k'eanìı̨la.\n6 Eyı hagòjàa sìı weghàà gocho gıxèht'eè godzeè t'à hołı̨ı̨ ts'ı̨ı̨wǫ ha-le gha hoghàdets'eetǫ gha agòjà hǫt'e. 7 Gocho mǫ̀hdaa gıxèht'eè nǫ̀htsı̨ hòèlı̨ı̨ ts'ǫ̀ yaahtı-le. Dıı hanì dek'eèhtł'è, “Dǫ shègezhe xè gedǫ gha łą̀ą nègı̨ı̨de, eyı tł'axǫǫ̀ ededzeè t'à dǫ Nǫ̀htsı̨ k'ègeezǫ-le lanì gıgha sìgoèt'ı̨ xè ełexè sǫnàgedè,” dek'eèhtł'è. 8 Gocho mǫ̀hdaa gıxèht'eè gozhį̀į̀ t'à hołı̨ı̨ k'alats'ııdè-le. Įłè dzęę̀ t'à naènǫ-daats'ǫ̀-taı-lemì dǫ haàtłǫǫ ełaı̨dè ı̨lè, eyı wenaahdì. 9 Gocho mǫ̀hdaa gıxèht'eè, gots'ǫ̀ K'àowo wets'eèhdzà ha hòɂǫ nıìle. Hagıat'į̀ ts'ıhɂǫ̀ gòocho t'à ełaàgı̨ı̨dè ı̨lè, eyı wenaahdì. 10 Eyıts'ǫ gocho mǫ̀hdaa hagı̨ı̨dì lanì, Nǫ̀htsı̨ ts'ǫ̀ sǫahdı-le. Hagı̨ı̨dì ts'ıhɂǫ̀ yak'eet'ı̨į̀ dǫ dıhohtsı̨ı̨ elı̨ı̨ sìı ełaàgòı̨hdè ı̨lè, eyı wenaahdì.\n11 Goxı̨ dıì nǫǫde dzęę̀ k'e ts'eedaa sìı, eyı hazǫǫ̀ gıts'ǫ̀ hagòjàa sìı wet'à hoghàgoetǫ gha agòjà hǫt'e, eyıts'ǫ wenats'edì ha t'à gogha dek'eèhtł'è hǫt'e. 12 Eyıt'à amìı nàhtso edeewǫǫ sìı, hołı̨ı̨ t'à naxık'èchıìtła ch'à edexoahdı! 13 Dǫ hazǫǫ̀ hołı̨ı̨ t'à dànì geèdzàa sìı wedaats'ǫ̀ naxeèdzà ha nıìle. Nǫ̀htsı̨ sìı t'aats'ǫǫ̀ goxoehdı ha hǫt'e, naxınì nàtso nahk'e ts'ǫ̀ naxeèdzà anaxele ha nıìle. Hanìkò hołı̨ı̨ t'à naxeèdzà nı̨dè, weghǫahnè ha naxınì nàtsoò ayele ha.\nGots'ǫ̀ K'àowo welıbò eyıts'ǫ\nı̨nìłı̨ı̨ welıbò į̀łah gots'ǫ ts'edǫ ha dìì\n14 Eyıt'à seàgı̨ą nǫ̀htsı̨ą hòèlı̨ı̨ hazǫǫ̀ xàɂaa ts'ǫ̀ yaahtı ch'à eyıts'ǫ gınàowoò ààhchı ch'à hotıì edek'èahdì. 15 Dǫ ehkw'ı nànıgedèe sìı gıts'ǫ̀ gohde aehsı̨ hǫt'e, eyıt'à ayìı dàehsı̨ı̨ sìı asį̀į̀ ehkw'ı gohde lì edegha wedaànıahdè. 16 Lıbò wek'eèyats'ehtı xè weghǫ Nǫ̀htsı̨ masì wets'ı̨ı̨hwhǫ nı̨dè Zezì wedoò gogha xàı̨tł'ıı sìı wexè ats'et'ı̨ gha goıtà hǫt'e. Eyıts'ǫ łèt'è tàts'eezhìı xè weghǫ shèts'ezhe nı̨dè Zezì-Krı goghàdį̀htı̨ı̨ sìı wexè ats'et'ı̨ hǫt'e. 17 Łèt'è ı̨łè zǫ hǫt'e eyıts'ǫ goxı̨ hazǫǫ̀ eyı łèt'è ı̨łè weghǫ shèts'ezhe t'à, goxı̨ goı̨tłǫ ats'ı̨ı̨t'e kò wezhį̀į̀ ı̨łè zǫ lats'ı̨ı̨t'e.\n18 Israel got'ı̨į̀ gıdaànıahdè: dǫ Nǫ̀htsı̨ ghàɂaadìı gots'ǫ shètı̨ı̨ sìı dǫ Nǫ̀htsı̨ ghàgı̨ı̨dì xè aget'ı̨ gha gııtà hǫt'e. 19 Bò nǫ̀htsı̨ hòèlı̨ı̨ ghàgeedıı sìı t'asìı deè hǫt'e dehsı̨į̀-aehsı̨-le, eyıts'ǫ eyı nǫ̀htsı̨ hòèlı̨ı̨ sìı t'asìı deè elı̨ dehsı̨į̀-aehsı̨-le. 20 Į̀le, haehsı̨į̀-aehsı̨-le, hanìkò dǫ Nǫ̀htsı̨ k'ègeezǫ-le sìı ı̨nìłı̨ı̨ ts'ǫ̀ kǫ̀ ghàgeedı hǫt'e, Nǫ̀htsı̨ ghàgeedıì aget'ı̨ nıìle. Eyıt'à ı̨nìłı̨ı̨ gıxè aaht'ı̨ ha naxeehwhǫ nıìle. 21 Gots'ǫ̀ K'àowo welıbò eyıts'ǫ ı̨nìłı̨ı̨ welıbò gots'ǫ į̀łah aahdǫ ha dìì hǫt'e. Gots'ǫ̀ K'àowo weladà eyıts'ǫ ı̨nìłı̨ı̨ weladà, į̀łah gots'ǫ shèahzhe ha dìì hǫt'e. 22 Gots'ǫ̀ K'àowo ts'ohoedı awets'ele ha hots'eèhdzà ats'et'ı̨ nì? Į̀le, wenahk'e nàts'etso nıìle.\nT'asìı hazǫǫ̀ gogha sìghà nıìle\n23 “T'asìı hazǫǫ̀ gots'ǫ̀ wets'àet'ǫ nıìle,” haahdı sǫnı, hanìkò t'asìı hazǫǫ̀ gogha sìghà nıìle. “T'asìı hazǫǫ̀ gots'ǫ̀ wets'àet'ǫ nıìle,” haahdı sǫnı, hanìkò t'asìı hazǫǫ̀ t'à goınì nàtsoò ade ha nıìle. 24 Edegha zǫ nezı̨į̀ k'ehoahɂa-le, hanìkò dǫ eyıì-le dànì gıgha sìghà hòɂǫ ha sìı ghǫ nànıahdè.\n25 Nàedìı k'è gots'ǫ bò t'alàa-sìı ghǫ shèahzhe, asį̀į̀ ehkw'ı aaht'ı̨, hanì-le-ı̨dè ekǫ-le aaht'ı̨ weghǫ daɂaahke-le, 26 dıı hanì dek'eèhtł'èe wek'èts'eezǫ t'à: “Dèè eyıts'ǫ t'asìı hazǫǫ̀ wek'e whelaa sìı gots'ǫ̀ K'àowo wets'ǫ hǫt'e,” dek'eèhtł'è.\n27 Dǫ wegha ehkw'ı-ahodı-le sìı sexè shènetı̨ nèhdı nı̨dè, eyıts'ǫ nı̨ haneewǫ nı̨dè, weghǫ shèts'ezhee negà nèyı̨ı̨laa sìı hazǫǫ̀ weghǫ shènetı̨. Asį̀į̀ ehkw'ı ne, asį̀į̀ ekǫ-le ne neewǫ t'à, weghǫ daɂı̨hke-le. 28 Hanìkò dǫ dıı hanaxèhdı nı̨dè, “Dıı bò sìı nǫ̀htsı̨ą hòèlı̨ı̨ ghàɂaadì hǫt'e,” naxèhdı nı̨dè, weghǫ shèahzhe-le. Dǫ naxıts'ǫ̀ hadıı sìı wegha eyıts'ǫ wınì sı gha eyı bò weghǫ shèahzhe-le. 29 Dǫ eyıì-le wınì gha aehsı̨, naxınì gha aehsı̨-le. T'asìı segha ekǫ-le k'ę̀ę̀ nıìle dehwhǫ t'à dǫ eyıì-le gıgha ehkw'ı nıìle sìı ayìıha sesınìyagehtı welì? 30 Dǫ gıxè shèhtı̨ gha Nǫ̀htsı̨ masì weehwhǫ nı̨dè, ayìıha eyı ghǫ dǫ sesınìyagehtı welì?\n31 Eyıt'à t'asìı ghǫ shèahzhe xè t'asìı aahdǫ, eyıts'ǫ t'asìı t'ahoòyį̀ı̨ haahɂı̨ nı̨dè, wet'à Nǫ̀htsı̨ weghàsǫahdı. 32 Naxıt'à dǫ wı̨ı̨zìı ekǫ-le awede sǫ̀ǫ̀, Israel got'ı̨į̀, Greece got'ı̨į̀, hanì-le-ı̨dè Nǫ̀htsı̨ wecheekeè hazǫǫ̀ ts'ıɂǫ̀ ageahłe sǫ̀ǫ̀. 33 Sı̨ sı dǫ hazǫǫ̀ gıgha sìghà k'ę̀ę̀ eghàlaehda ha edeèhdzà. Sı̨ edegha sìghà zǫ k'ę̀ę̀ eghàlaehda ha dehwhǫ-le, hanìkò dǫ hazǫǫ̀ gıgha sìghà k'ę̀ę̀ ha dehwhǫ, hanì-ı̨dè edahxǫ edaxàgeedè ha welì.


Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ haltsooítaatʼagii bitseeʼ deeshgizhígíí - Wikiibíídiiya\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ haltsooítaatʼagii bitseeʼ deeshgizhígíí\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ haltsooítaatʼagii bitseeʼ deeshgizhígíí éí atsá dóó giní dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Chelictinia riocourii" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 11–12di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łigai; bitʼaʼ dóó binághah dóó bitseeʼ éí łibá; binákʼee éí halzhin; bikeeʼ éí łitso; binááʼ dóó bidaaʼ éí łizhin.\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ haltsooítaatʼagii bitseeʼ deeshgizhígíí éí naʼatsʼǫǫsí dóó łéʼétsoh dóó łeeyiʼ bitiiní haalzheehgo naatʼá.\nHaltsooítaatʼagii bitseeʼ deeshgizhígíí\nHaltsooítaatʼagii dóó Chʼiltaalkʼę́hé


Haltsooítah ńdiitsʼį́įhii bizééʼ łigaaígíí - Wikiibíídiiya\nHaltsooítah ńdiitsʼį́įhii bizééʼ łigaaígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Schistolais leucopogon" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilbá; bizééʼ éí łigai; bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí diłhiłgo łibá; bidaaʼ éí diłhił.\nHaltsooítah ńdiitsʼį́įhii bizééʼ łigaaígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Haʼaʼaahdę́ę́ʼ chʼagiishzhiin - Wikiibíídiiya\nHaʼaʼaahdę́ę́ʼ chʼagiishzhiin éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Euphagus carolinus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 8–10di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin; binááʼ éí diniltso; bidaaʼ éí diłhił.\nHaʼaʼaahdę́ę́ʼ chʼagiishzhiin éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Haltsooítah ńdiitsʼį́įhii bítááʼ łitsooígíí - Wikiibíídiiya\nHaltsooítah ńdiitsʼį́įhii bítááʼ łitsooígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Eremomela atricollis" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilbá; bitʼaʼ éí dibéłchíʼí; binághah dóó bitseeʼ éí łibá; bítááʼ dóó bizééʼ éí łitso; binákʼee éí halzhin; bidaaʼ éí diłhił.\nHaltsooítah ńdiitsʼį́įhii bítááʼ łitsooígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Tsįyaa naʼashjéʼii - Wikiibíídiiya\ntʼáá hazhóʼó Nahatʼeʼiitsoh Bikéyah dóó Náhookǫsjí Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyah\nTsįyaa naʼashjéʼii éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah daasdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ochyroceratidae" deiłníigo deiyózhí. Tsįyaa naʼashjéʼii éí nahasdzáán tʼáá siʼą́ą́ ńtʼę́ę́ʼ bikáaʼgi dahólǫ́, tʼáá hazhóʼó Nahatʼeʼiitsoh Bikéyah dóó Náhookǫsjí Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyah, ńléidi éí ádaadin; adóó éí 154 ałʼąą ádaatʼé.\nDíí naʼashjéʼii bitsʼíís éí 0.6–3 mm ádaníłtso; łaʼ éí bijáád ayóo danineez, áko éí naʼashjéʼii jáádnézí ndahalin. Binááʼ éí hastą́ą́. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.


Chʼosh ditłʼooí yildeełí łizhinígíí - Wikiibíídiiya\nChʼosh ditłʼooí yildeełí łizhinígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Campephaga flava" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 10–12di asdzoh[?] áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís łizhin; bidaaʼ éí łizhin ałdóʼ. Baʼáádígíí éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitʼaʼ éí kʼídzítso.\nChʼosh ditłʼooí yildeełí łizhinígíí éí chʼosh yázhí yildeeł; chʼosh ditłʼooí ayóo yildeeł.


Náátsʼózídę́ę́ʼ zahalániitsoh - Wikiibíídiiya\nNáátsʼózídę́ę́ʼ zahalániitsoh éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi dóó Haʼaʼaahjí Naakaii Dootłʼizhí Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Lanius collurioides" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 6–8di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łigai; bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí dibéłchíʼí; bitsiitʼáád dóó binákʼee éí halzhin; bidaaʼ éí diłhił.\nNáátsʼózídę́ę́ʼ zahalániitsoh éí wóʼałtaasʼéí dóó chʼosh ntsaaígíí yildeeł; naʼashǫ́ʼii dóó chʼał dóó tsídii yázhí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Tábąąh ayánítah tsídii naʼatłʼoʼí bidaaʼ łichíʼígíí - Wikiibíídiiya\nTábąąh ayánítah tsídii naʼatłʼoʼí bidaaʼ łichíʼígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Bubalornis niger" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 8–10di asdzoh[?] áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís łizhin; bidaaʼ éí łichííʼ dóó doo nineez da. Baʼáádígíí éí bidaaʼ łizhin.\nTábąąh ayánítah tsídii naʼatłʼoʼí bidaaʼ łichíʼígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł; chʼil bijeeh éí yidlą́ ałdóʼ; łahda dzidzé yiłchozh.


Dziłtah tsídiishzhiin naʼatłʼoʼí - Wikiibíídiiya\nDziłtah tsídiishzhiin naʼatłʼoʼí\nDziłtah tsídiishzhiin naʼatłʼoʼí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Euplectes psammacromius" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 6–8di asdzoh[?] áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís łizhin; biwos éí łitso; bitʼaʼ éí łizhin dóó łigai; bitseeʼ éí ayóo nineez; bidaaʼ éí doo nineez da. Baʼáádígíí éí bitsʼíís dinilzhin dóó bitéél łibá.\nDziłtah tsídiishzhiin naʼatłʼoʼí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł; chʼil bijeeh éí yidlą́ ałdóʼ; łahda dzidzé yiłchozh.


Séí Biiʼ Tó (Haazbaaʼ) - Wikiibíídiiya\nSéí Biiʼ Tó (Haazbaaʼ)\nDíí kweʼé naaltsoos bikáaʼgi saad shijaaʼígíí éí Séí Biiʼ Tó (Haazbaaʼ) yaa halneʼ dooleeł. Séí Biiʼ Tóhí ałdóʼ baa yídíiłtah shį́į́.\nSéí Biiʼ Tó\nSéí Biiʼ Tó éí Diné Bikéyah bikáaʼdi áhootʼéego bił hazʼą́; Tʼiistsʼóóz Ńdeeshgizh Bił Hahoodzo biyiʼdi éí kin dah shijaaʼ. Haazbaaʼ ałdóʼ bee wójí. Tó Hweełhíní Shádiʼááhjígo éí siʼą́.\nSéí Biiʼ Tó éí 35°44′07″ NHK dóó 107°44′47″ EʼE-gi bił hazʼą́, áádóó áadi tʼáá díkwíí bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́. Séí Biiʼ Tó éí tónteel bikááʼdóó deigo 6,959 adéesʼeez.GNIS


Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídę́ę́ʼ chʼil bijeeh yidlání - Wikiibíídiiya\nKéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídę́ę́ʼ chʼil bijeeh yidlání\nKéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídę́ę́ʼ chʼil bijeeh yidlání éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Aethopyga eximia" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–6di asdzoh[?] áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís yishtłizhgo naashchʼąąʼ dóó diłdiłgo łitso; bitéél dóó bizééʼ éí halchííʼ; bitsiitʼáád éí yágo dootłʼizh; bikʼiiz éí łigai; bidaaʼ éí tʼóó bíyó shiyish. Baʼáádígíí éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ.\nKéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídę́ę́ʼ chʼil bijeeh yidlání éí doo chʼil bijeeh tʼéiyá yidlą́ą da; naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí éí yildeeł ałdóʼ.


Dilchʼóshii naashchʼąąʼí bitéél dootłʼizhígíí - Wikiibíídiiya\nDilchʼóshii naashchʼąąʼí bitéél dootłʼizhígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Erythrura gouldiae" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 5–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łitso; bitéél éí yágo dootłʼizh; bitʼaʼ dóó bitsiiyah éí chʼilgo dootłʼizh; bizééʼ éí halzhin; binákʼee dóó bitsiitʼáád éí halchííʼ; bidaaʼ éí łibá.\nDilchʼóshii naashchʼąąʼí bitéél dootłʼizhígíí éí chʼil binááʼ yildeeł.


Toohjįʼ noołnahii bitsiiʼ diłhiłígíí - Wikiibíídiiya\nToohjįʼ noołnahii bitsiiʼ diłhiłígíí éí tsídii deílʼésígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ardea melanocephala" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 30–33di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís dóó bitsiiʼ éí diłhiłgo łibá; bitłʼaaʼ éí dinilbá; bizééʼ éí łigai; binááʼ éí łitso.\nToohjįʼ noołnahii bitsiiʼ diłhiłígíí éí chʼosh deildeeł; łóóʼ yázhí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Tábąąh naalzheehii bitsiitʼáád yishtłizhígíí - Wikiibíídiiya\nTábąąh naalzheehii bitsiitʼáád yishtłizhígíí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Halcyon albiventris" deiłníigo dayózhí.\nDíí tábąąh naalzheehii éí 8–9di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilbáago yishtłizh; bitsiitʼáád éí diłhiłgo yishtłizh; bitʼaʼ éí dinilzhin dóó dootłʼizh; bidaaʼ éí łichííʼ; binááʼ éí diłhił.\nTábąąh naalzheehii bitsiitʼáád yishtłizhígíí éí łóóʼ dóó chʼał deilghał; chʼosh bikágí dantłʼizí yázhí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Tábąąh bįįh - Wikiibíídiiya\nTábąąh bįįh éí Naaldlooshii Bikéshgaan Dahólónígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí éí Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Hydropotes inermis" deiłníigo dayózhí. Tʼáá díí tʼéiyá bįįh "Hydropotes"-jí dóó "Hydropotinae"-jí atah yisdzoh.\nDíí bįįh éí Tooh Yángtsi bibąąhgi dóó nahoditsʼǫʼgi dóó lókʼaaʼ naazkaadgi naakai (gahgi átʼéego ndahatʼeʼ łeh); łahda éí tooh biyiʼ ndaʼałkǫ́ǫ́ʼ ałdóʼ.\nTábąąh bįįh éí bideeʼ ádin dóó biwózhah nineez. Bitsʼíís éí 2*ndash;3di adéesʼeez[?] áníłnééz, áádóó éí yishtłʼizhgo naashchʼąąʼ; biteeldę́ę́ʼ éí łigai.\nTábąąh bįįh éí daʼałchozhgo naakai; lókʼaaʼ ayóo deiłchozh.


Naalnoodí ntsaaígíí - Wikiibíídiiya\nNaalnoodí ntsaaígíí éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Bikéyahdi dóó kéyah dah siʼánígíí beʼałníiʼdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Aspidoscelis motaguae" deiłníigo dayózhí.\nDíí naʼashǫ́ʼii éí 10–14di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí dibéłchíʼíigo naashchʼąąʼ dóó łigaigo łikizh; bizééʼ dóó bitéél éí łigai; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.\nNaalnoodí ntsaaígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.


Dibénééz Bikéyahdę́ę́ʼ ayáásh chʼizhaazhii - Wikiibíídiiya\nDibénééz Bikéyahdę́ę́ʼ ayáásh chʼizhaazhii éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́; Dibénééz Bikéyahdi éí tʼóó ahayóí. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Hylophilus olivaceus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizh dóó diłhiłgo łitso; bidaaʼ éí łibá.\nDibénééz Bikéyahdę́ę́ʼ ayáásh chʼizhaazhii éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł; dzídzé dóó tsin bineestʼąʼ yiłchozh ałdóʼ.


Hodíłchʼiltah chʼałtʼą́ʼí dibéłchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nHodíłchʼiltah chʼałtʼą́ʼí dibéłchíʼígíí éí tsinlátah chʼał dóó bikʼéí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Dendropsophus soaresi" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 1–1.5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitéél éí dinilgai; binááʼ éí diłhił.\nHodíłchʼiltah chʼałtʼą́ʼí dibéłchíʼígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.


Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ hasbídí bizééjíjinígíí - Wikiibíídiiya\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ hasbídí bizééjíjinígíí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Séíbąąh Hatsohdi dóó Bilį́į́łání Dineʼé Bikéyahdi dóó Shádiʼááhjí Ásáí Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Streptopelia roseogrisea" deiłníigo dayózhí.\nDíí hasbídí éí 9–10di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitéél éí dinilbá; bitłʼaaʼ éí łigai; bizééʼ éí dah jíjin; bitʼaʼ éí kʼíjíjin.\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ hasbídí bizééjíjinígíí éí tsin bineestʼąʼ deiłchozh dóó chʼil binááʼ deildeeł.


Tsinyiʼ zhį́ʼii dootłʼizhí - Wikiibíídiiya\nTsinyiʼ zhį́ʼii dootłʼizhí\nTsinyiʼ zhį́ʼii dootłʼizhí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Cyanocorax sanblasianus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 11–14di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin; bitʼaʼ dóó binághah dóó bitseeʼ éí dootłʼizh; bidaaʼ éí łibá.\nTsinyiʼ zhį́ʼii dootłʼizhí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł; dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ éí yiłchozh; chʼał dóó naʼashǫ́ʼii dóó naʼastsʼǫǫsí éí yilghał ałdóʼ.


Dziłíjiin - Wikiibíídiiya\nDíí kweʼé naaltsoos bikáaʼgi saad shijaaʼígíí éí dziłíjiin yaa halneʼ dooleeł. Dził łizhin ałdóʼ baa yídíiłtah shį́į́.\nDziłíjiin éí Diné Bikéyah beʼałníiʼgi siʼą́, áádóó Diné Dziłíjiinjíʼ dabighanígíí éí Dziłíjinii Dineʼé daalyé. Naakai bizaadjí "Mesa de las Vacas" wolyé (Béégashii dah azką́ni / "table of the cows" bilagáana bizaadjí). Dziłíjiin éí 34°16′51.07″ NHK dóó 113°50′18.77″ EʼE-gi siʼą́. Łahgo dził 8,168 adeisʼeez (2,489.606 m) anzaadgo dził daʼdéízʼaah.\nDziłíjiin bikáaʼdi tsékǫʼ hagédiʼígíí éí Peabody Western Coal Company hadaʼagédigo biniʼdanish. 1960’s biyihah yę́ędą́ą́ʼ tsékǫʼ hagédiʼgo bidaʼdeizhnish áádóó éí 8 míiltsoh tons aneelʼą́ą́hgo tsékǫʼ hadeigédigo ninahah (Tsékǫ low-sulfur thermal coal wolyéígíí hagédi). Naaki ałą́ą́h átʼéego tsékǫʼ ahiigééh; Łaʼ éí Kǫʼ naʼałbąąsii bee ahiigééh, díí éí Dziłíjiin doo Naʼníʼá Hótsaadi atsiniltłʼish bá hooghanjiʼ naʼhagééh (Navajo Generating Station). Áádóó łaʼ éí slurry pipeline wolyéego bee ʼahiilʼééł, díí éí tó dóó tsékǫʼ ałtáʼgo Mohave Generating Stationgo iilį́į́h nitʼę́ę́h. Mohave Generating Station éí Naʼazhǫǫsh Hahoodzodi siʼąh, aadi kin daʼshijááʼígíí "Laughlin" bigáádiʼ oolyé. 2005 biyihah yę́ędą́ą́ʼ éí Mohave Generating Station daʼdéélkáál, díí éí łeeyiʼdi tóhígíí (Navajo Aquifer (N-aquifer)) yaaʼadi néésʼą́ą́hdiʼ anį́į́hgo naaltsoos beeʼniiltsooz.\nOozéí / AyahkiniiEdit\nDziłíjiin yaʼniʼáahgiʼ éí Oozéí kéídaʼhatʼį́ʼ. Áádóó tʼáá akwééʼiʼ tsé daʼgiʼ dabighan.\nDziłíjiin éélkid (Chidí naatʼaʼídę́ę́ʼ).


Dǫ́ʼiiyiyiitsahíchilí - Wikiibíídiiya\nDǫ́ʼiiyiyiitsahíchilí éí tó wónaanídę́ę́ʼ dǫ́ʼiideiyiitsahí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdi dóó Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi dóó Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Muscicapella hodgsoni" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diniltsogo naashchʼąąʼ; bitʼaʼ dóó binághah éí yishtłizhgo łibá; bidaaʼ éí łizhin.\nDǫ́ʼiiyiyiitsahíchilí éí chʼosh yázhí dóó dzidzé deildeeł.


Bichʼah Łichíiʼii Bikéyahdę́ę́ʼ dlǫ́ʼii yił aheełtʼéhii - Wikiibíídiiya\nBichʼah Łichíiʼii Bikéyahdę́ę́ʼ dlǫ́ʼii yił aheełtʼéhii\nBichʼah Łichíiʼii Bikéyahdę́ę́ʼ dlǫ́ʼii yił aheełtʼéhii éí naaldlooshii daʼalghałígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Bichʼah Łichíiʼii Bikéyahdi dóó Haʼaʼaahjí Ásáí Dineʼé Bikéyahdi dóó Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Herpestes ichneumon" deiłníigo dayózhí.\nDíí naaldlooshii éí 20–24di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí dóó dinilzhin.\nBichʼah Łichíiʼii Bikéyahdę́ę́ʼ dlǫ́ʼii yił aheełtʼéhii éí hazéí dóó naʼastsʼǫǫsí dóó tsídii dóó naʼashǫ́ʼii haalzheeh; tsin bineestʼąʼ dóó tsídii biyęęzhii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.\nLast edited on 27 Yas Niłtʼees 2022, at 00:16


Tábąąsdísíłbáí bitéél halchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nTábąąsdísíłbáí bitéél halchíʼígíí éí tábąąsdísí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Binááʼádaałtsʼózíidi dóó Náhookǫsjí Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Limnodromus semipalmatus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 10–12di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; binághah dóó bitʼaʼ éí yishtłizhgo ndaashchʼąąʼ; bikʼos dóó bitéél éí halchííʼ; bidaaʼ éí nineez; binááʼ éí łizhin.\nTábąąsdísíłbáí bitéél halchíʼígíí éí chʼosh dóó tąądee naagháhii deildeełgo naakai.


Tsintah tłʼiishkʼaaʼ dinilzhinígíí - Wikiibíídiiya\nTsintah tłʼiishkʼaaʼ dinilzhinígíí\nTsintah tłʼiishkʼaaʼ dinilzhinígíí éí nihookááʼ tłʼiish dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí kéyah dah siʼánígíí beʼałníiʼdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Dendrophidion percarinatus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tłʼiish éí 40–60di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ.\nTsintah tłʼiishkʼaaʼ dinilzhinígíí éí chʼał dóó naʼashǫ́ʼii yilghał łeh; naʼatsʼǫǫsí dóó tsídii yázhí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Tábąąsdísí áłtsʼíísí - Wikiibíídiiya\nDíí tsídii bízhiʼ éí 1912 yę́ędą́ą́ʼ naaltsoos ályaaígíí bitsʼą́ą́dę́ę́ʼ; éí naaltsoos bikáaʼgi éí kótʼéego akʼeʼeeshchį́: tqăˊbâsdĭsi ałtsʼĭˊsi [?]\nTábąąsdísí áłtsʼíísí *\nTábąąsdísí áłtsʼíísí éí tábąąsdísí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí shį́įgo W.B.A.di hólǫ́ (haigo éí Shádiʼááhgóó naatʼá). Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Actitis macularius" deiłníigo dayózhí.\nDíí tábąąsdísí éí 7–8di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizh naashchʼąąʼ; bidaaʼ éí doo nineez da, biteeldę́ę́ʼ éí ligai dóó diłhiłgo łikizh.\nTábąąsdísí áłtsʼíísí éí chʼosh dóó tąądee naagháhii deildeełgo naakai.\nDíí naaltsoos 11 Yaʼiishjáástsoh 2021 yoołkáłę́ędą́ą́ʼ łahgo ályaa.


Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí bikʼiiz halchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí bikʼiiz halchíʼígíí\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí bikʼiiz halchíʼígíí éí naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Carlia longipes" deiłníigo dayózhí.\nDíí naʼashǫ́ʼii éí 3–4di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí yishtłizh dóó dinilzhingo naashchʼąąʼ; binákʼee éí halzhin; bikʼiiz éí halchííʼ; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí bikʼiiz halchíʼígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.


Tó wónaanídę́ę́ʼ tónteel zhį́ʼii - Wikiibíídiiya\nTó wónaanídę́ę́ʼ tónteel zhį́ʼii éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi dóó Ásáí Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Phalacrocorax aristotelis" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 27–31di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin; bizééʼ dah dzíltso; bikʼos éí nineez; bikeeʼ éí diłhił.\nTó wónaanídę́ę́ʼ tónteel zhį́ʼii éí łóóʼ hadaalzheehgo ndaatʼá.


Táshchozhii bitéél dah dzígaaígíí - Wikiibíídiiya\nbitéél dah dzígaaígíí\nTáshchozhii bitéél dah dzígaaígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Atticora fasciata" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin; bitéél éí dah dzígai; bidaaʼ éí łizhin.\nTáshchozhii bitéél dah dzígaaígíí éí naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Tábąąh chʼosh haalzheehii bikʼos halzhinígíí - Wikiibíídiiya\nTábąąh chʼosh haalzheehii bikʼos halzhinígíí éí tónteel dóó tábąąh tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Haematopus palliatus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 17–20di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bikʼos dóó bitsiiʼ éí łizhin; bitłʼaaʼ éí łigai; binááʼ éí łitso; bidaaʼ éí nineez dóó łitsxo.\nTábąąh chʼosh haalzheehii bikʼos halzhinígíí éí tábąąh łeeyiʼ chʼosh dóó chʼosh bitsʼaʼígíí dóó tąądee naagháhii deildeeł.


Chʼizhaazhii naashchʼąąʼí binákʼee halchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nChʼizhaazhii naashchʼąąʼí binákʼee halchíʼígíí\nChʼizhaazhii naashchʼąąʼí binákʼee halchíʼígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi dóó Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Liocichla phoenicea" deiłníigo dayózhí.\nChʼizhaazhii naashchʼąąʼí binákʼee halchíʼígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; łahda chʼał dóó naʼashǫ́ʼii yázhí yilghał; dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Tsétah gah bizábąąh łizhinígíí - Wikiibíídiiya\nTsétah gah bizábąąh łizhinígíí\nTsétah gah bizábąąh łizhinígíí éí gah dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Eʼeʼaahjí Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ochotona curzoniae" deiłníigo dayózhí.\nDíí naaldlooshii éí 6–9di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí niłhin dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bizábąąh éí łizhin; bijaaʼ éí doo nineez da.\nTsétah gah bizábąąh łizhinígíí éí chʼil bikʼǫ́ǫ́ʼ dóó tłʼoh dóó niʼ hadláád dóó chʼil bilátah hózhóón yiłchozh.


Naakaii Dootłʼizhii Bikéyahdę́ę́ʼ biibii - Wikiibíídiiya\nNaakaii Dootłʼizhii Bikéyahdę́ę́ʼ biibii\nNaakaii Dootłʼizhii Bikéyahdę́ę́ʼ biibii éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi dóó Bilį́į́ʼ Ńdeiltihii Dineʼé Bikéyahdi dóó Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Anthus hodgsoni" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 6–7di asdzoh[?] áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís diłhiłgo łitso dóó dibéłchíʼíigo naashchʼąąʼ; bitéél dóó bitłʼaaʼ dóó binátsʼiin éí dinilgai; bitéél éí diłhiłgo łikizh; bidaaʼ éí łibá. Baʼáádígíí éí bikąʼígíí yił aheełtʼé.\nNaakaii Dootłʼizhii Bikéyahdę́ę́ʼ biibii éí tąądee naagháhii dóó naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł.


Tóidoozohii dootłʼizhí bitsiiʼ łibáhígíí - Wikiibíídiiya\nTóidoozohii dootłʼizhí bitsiiʼ łibáhígíí\nTóidoozohii dootłʼizhí bitsiiʼ łibáhígíí éí dééł dóó tóidoozohii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Ásáí Dineʼé Bikéyahdi dóó Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi dóó Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi holǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Porphyrio poliocephalus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 10–15di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yágo dootłʼizh; bitsiiʼ éí łibá; bidaaʼ dóó bítááʼ éí łichííʼ; bijáád éí nineez.\nTóidoozohii dootłʼizhí bitsiiʼ łibáhígíí éí chʼil binááʼ dóó bitʼąąʼ dóó chʼosh yázhí deildeeł; łóóʼ deilghał ałdóʼ.


Tooh łéʼétsoh - Wikiibíídiiya\nTooh łéʼétsoh éí naʼastsʼǫǫsí dóó łéʼétsoh dahyikahjįʼ atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikáaʼgi hahóólįįd jiní; dííshjį́į́góó éí Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdi hólǫ́ ałdóʼ. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ondatra zibethicus" deiłníigo dayózhí (tʼáá díí tʼéiyá naaldlooshii "Ondatra"-jįʼ atah daazdoh). Ałkʼidą́ą́ʼ tábąąh mąʼii dabiłníí ńtʼę́ę́ʼ ałdóʼ.\nDahináanii Naaldeehii Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Bidił Daazdoígíí dóó Daʼałtʼoʼígíí Biishchʼid Dahólónígíí Náhookǫs biyaadi Hadahóólįįdígíí Tsin Deigházhígíí Naʼastsʼǫǫsí Ndahalinígíí\nNaʼastsʼǫǫsí dóó Łéʼétsoh Danilínígíí\nŁéʼétsoh binááʼ ádiní\nDíí naaldlooshii éí chaaʼ yázhí ndahalin, áádóó éí chaaʼgi átʼéego dabighanígíí ádeilééh — áko ndi éí doo chaaʼ ádaatʼée da: bitseeʼ éí łéʼétsoh bitseeʼ nahalingo áłtsʼózí, bitsʼíís éí 16–24di asdzoh[?] áníłtso.\nTooh łéʼétsoh éí tłʼoh dóó lókʼaaʼ deiłchozhgo naakai.\nTooh łéʼétsoh bighan éélkid\n^ 2.0 2.1 Díí bízhiʼ éí 1910 yę́ędą́ą́ʼ naaltsoos ályaaígíí bitsʼą́ą́dę́ę́ʼ; éí naaltsoos bikáaʼgi éí kótʼéego akʼeʼeeshchį́: tqăˊbâʻ mâˊʼi [?]


Ayáásh nizhóonii binákʼee halzhinígíí - Wikiibíídiiya\nAyáásh nizhóonii binákʼee halzhinígíí\nAyáásh nizhóonii binákʼee halzhinígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi dóó Chooyééł Dineʼé Bikéyahdi dóó Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Symposiachrus trivirgatus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 5–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibáago dootłʼizh; bitéél éí łitsxo; bitłʼaaʼ éí łigai; binákʼee dóó bizééʼ dóó bítááʼ éí halzhin; bidaaʼ éí diłhił.\nAyáásh nizhóonii binákʼee halzhinígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł; łahda dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ yiłchozh.


Téél dinilbáhí - Wikiibíídiiya\nTéél dinilbáhí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Turdus leucomelas" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 8–10di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bitéél dóó bitłʼaaʼ éí dinilbá; bidaaʼ éí łibá.\nTéél dinilbáhí éí chʼosh yázhí dóó tąądee naagháhii dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Níyol yiiʼ naalkʼįhiitsoh yishtłizhígíí - Wikiibíídiiya\nNíyol yiiʼ naalkʼįhiitsoh yishtłizhígíí éí tónteel tsídii bínííʼtsohígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Tónteel bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Macronectes halli" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 33–37di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bidaaʼ éí dinilbá.\nNíyol yiiʼ naalkʼįhiitsoh yishtłizhígíí éí táyiʼ chʼosh bikágí dantłʼizí yázhí deildeeł; łóóʼ yázhí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Kéyah Dańlínídę́ę́ʼ chʼał biwooʼ nineezí diłhiłígíí - Wikiibíídiiya\nKéyah Dańlínídę́ę́ʼ chʼał biwooʼ nineezí diłhiłígíí\nchʼał biwooʼ nineezí diłhiłígíí\nKéyah Dańlínídę́ę́ʼ chʼał biwooʼ nineezí diłhiłígíí éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Dańlíinii bikááʼgóó tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Limnonectes woodworthi" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 2–4di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin; bikʼiiz éí diłhił; bitéél éí dinilgai; binááʼ éí ntsaa.\nKéyah Dańlínídę́ę́ʼ chʼał biwooʼ nineezí diłhiłígíí éí chʼil bitʼąąʼ dóó dláád yiłchozh; chʼosh yázhí éí yildeeł ałdóʼ.


Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ tiníléítsoh diłhiłígíí - Wikiibíídiiya\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ tiníléítsoh diłhiłígíí éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Varanus rosenbergi" deiłníigo dayózhí.\nDíí tiníléítsoh éí 50–60di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí diłhiłgo naashchʼąąʼ dóó diniltsogo łikizh łeh; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ tiníléítsoh diłhiłígíí éí hazéí yázhí dóó naʼastsʼǫǫsí dóó łéʼétsoh dóó chʼał yilghał; chʼosh dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Chʼoshtsoh bitsísʼná - Wikiibíídiiya\nChʼoshtsoh bitsísʼná éí chʼosh bijáád hastání dah yikahjí atah daasdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ampulicidae" deiłníigo deiyózhí. Díí tsísʼná éí nahasdzáán bikáaʼgi 200 ałʼąą ádaatʼé.\nChʼoshtsoh bitsísʼná éí 8–10 mm ádaníłtso; bitsʼíís éí łizhin dóó diłhiłgo naashchʼąąʼ łeh; łaʼ éí bikágí disxǫsgo dadootłʼizh dóó daalchííʼ. Chʼoshtsoh dóó chʼoshzhiin éí bichʼiyąʼ.


Chʼał łitsooí binááʼ łitsooígíí - Wikiibíídiiya\nChʼał łitsooí binááʼ łitsooígíí éí tsinlátah chʼał dóó bikʼéí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Trachycephalus jordani" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 1–3di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łitsogo naashchʼąąʼ; bitsiitʼáád éí yishtłizhgo yistłʼin; binááʼ éí łitso.\nChʼał łitsooí binááʼ łitsooígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.


Tábąąstsiiłgaii - Wikiibíídiiya\nTábąąstsiiłgaii éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Fluvicola" deiłníigo deiyózhí. Tábąąstsiiłgaii éí tááʼ ałʼąą ádaatʼé.\nDíí tsídii éí 5–6di asdzoh[?] ádaníłtso. Bitsʼíís éí łigai; bitʼaʼ éí łizhin; bidaaʼ éí diłhił.\nTábąąstsiiłgaii éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí deildeeł.


Chʼał naʼałkǫ́ʼí dootłʼizhígíí - Wikiibíídiiya\nChʼał naʼałkǫ́ʼí dootłʼizhígíí éí tsinlátah chʼał dóó bikʼéí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pseudis paradoxa" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 2–3di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh; bitéél éí dinilgai; bijáád éí yishtłizhgo noodǫ́ǫ́z; binááʼ éí diłhiłgo łitso.\nChʼał naʼałkǫ́ʼí dootłʼizhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.


Chʼoozhlaahalzhiin íiyisígíí - Wikiibíídiiya\nChʼoozhlaahalzhiin * íiyisígíí\nChʼoozhlaahalzhiin íiyisígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Piranga ludoviciana" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 5–7di asdzoh[?] áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís łichííʼ; bitʼaʼ éí łizhin dóó łigaigo naashchʼąąʼ; bitsiiʼ éí łitsxo; bidaaʼ éí diłhił. Baʼáádígíí éí bitsʼíís łibá dóó bitʼaʼ dibéłchíʼí.\nChʼoozhlaahalzhiin íiyisígíí éí dzidzé dóó chʼil binááʼ yildeeł dóó tsin bineestʼąʼ yiłchozh; chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Tsékááʼ chʼał diłhiłígíí - Wikiibíídiiya\nTsékááʼ chʼał diłhiłígíí éí táyiʼ dóó niʼkáágóó ndaakaaígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Naakaii Łizhinii Bikéyah Shádiʼááhjí Siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Heleophryne orientalis" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 1.5–2.5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo łibá dóó łizhingo naashchʼąąʼ; binááʼ éí łibá.\nTsékááʼ chʼał diłhiłígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.


Hodíłchʼiltah naaʼahóóhai yázhí - Wikiibíídiiya\nHodíłchʼiltah naaʼahóóhai yázhí éí tsídii doo ndaatʼáʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Taoniscus nanus" deiłníigo dayózhí.\nAzhą́ díí tsídii naaʼahóóhai dóó dįʼ nahalin ndi, doo naaʼahóóhai átʼée da — tsídiitsoh dah yikahjí atah yiszoh, áádóó éí tsídiitsohgi átʼéego nihookááʼ naagháa łeh.\nDíí tsídii éí 5–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilgai dóó dibéłchíʼíigo naashchʼąąʼ, áádóó éí diłhiłgo łikizh; bitsiiʼ éí áłtsʼíísí, áádóó éí bitseeʼ ádin.\nHodíłchʼiltah naaʼahóóhai yázhí éí chʼil binááʼ yildeeł. Łahda chʼosh yázhí yildeeł ałdóʼ.


Iichʼąhiiłgaii łikizhígíí - Wikiibíídiiya\nIichʼąhiiłgaii łikizhígíí éí kʼaalógii dóó iichʼąhii dah yikahjí atah daasdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Yponomeutidae" deiłníigo deiyózhí. Iichʼąhiiłgaii łikizhígíí éí nahasdzáán bikáaʼgi 900 ałʼąą ádaatʼé.\nDíí chʼosh éí 7–30 mm ádaníłtso. Bitsʼíís éí nineez; bitʼaʼ éí łibá dóó łigaigo ndaashchʼąąʼ dóó łizhingo daalkizh. Chʼil bitʼąąʼ éí bichʼiyąʼ.


Dǫ́ʼiiyiyiitsahí dootłʼizhí bitéél diniltsooígíí - Wikiibíídiiya\nDǫ́ʼiiyiyiitsahí dootłʼizhí bitéél diniltsooígíí\nDǫ́ʼiiyiyiitsahí dootłʼizhí bitéél diniltsooígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi dóó Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Cyornis tickelliae" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–5di asdzoh[?] áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís yágo dootłʼizh; bitéél dóó bizééʼ éí diniltsxo; bitłʼaaʼ éí łigai; bidaaʼ éí łizhin. Baʼáádígíí éí dinilbáago dootłʼizh.\nDǫ́ʼiiyiyiitsahí dootłʼizhí bitéél diniltsooígíí éí chʼosh yázhí deildeeł.


Ndilnaʼii éí naaldloshii Bidił Daazdoígíí dóó Daʼałtʼoʼígíí dah yikahjí atah daasdzo, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dahólǫ́. Áadi éí Hodíłchʼil Níłtsánígíí hoolyéedi, tsinlátahgi dahiná.\nNdaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "folivora" deiłníigo deiyózhí; díí saadígíí éí "tsin bitʼąąʼ yiłchozhí" óolyé. Tʼáá aaníí tsin bitʼąąʼ yiłchozh, áko ndi chʼosh yildeeł ałdóʼ. Łahda naʼashǫ́ʼii dóó tsídii ałdóʼ yilghał.


Niʼ hadláadtah tsxilghááh - Wikiibíídiiya\nNiʼ hadláadtah tsxilghááh éí tsxilghááh íiyisígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí kéyah dah siʼánígíí beʼałníiʼdi dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Nototriton" deiłníigo deiyózhí. Niʼ hadláadtah tsxilghááh éí 20 ałʼąą ádaatʼé.\nDíí tsxilghááh éí 2–4di asdzoh[?] ádaníłnééz. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ łeh; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.\nNiʼ hadláadtah tsxilghááh éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii deildeeł.


Jádí bideeʼ dį́įʼii - Wikiibíídiiya\nJádí bideeʼ dį́įʼii\nJádí bideeʼ dį́įʼii éí Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Tetracerus quadricornis" deiłníigo dayózhí. Tʼáá díí tʼéiyá jádí bideeʼ dį́į́ʼ.\nDahináanii Naaldeehii Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Bidił Daazdoígíí dóó Daʼałtʼoʼígíí Biishchʼid Dahólónígíí Náhookǫs biyaadi Hadahóólįįdígíí Bikéshgaan Naaki dóó Bikéshgaan Dį́įʼii Ńdaʼatʼaałii bideeʼ dahólónígíí\n(→ Dibé dóó Tłʼízí Ndahalinígíí)\n(→ Ayání dóó Béégashii Danilínígíí)\nJádí binááʼ dį́įʼii\nJádí bideeʼ yisdizígíí\nJádítsoh bideeʼ shiyishígíí\nDíí jádí éí tsintahgi góó dziłtaʼgi hólǫ́, áádóó éí tábąąhgi dóó tłʼoh naazkaadgi naakai łeh.\nDíí jádí éí tʼóó 1–2di adéesʼeez áníłtso, áádóó éí bįįh nahalingo yishtłʼizh dóó łichííʼ; biteeldę́ę́ʼ éí łigai. Bikaʼígíí tʼéiyá bideeʼ dahólǫ́, baʼáádígíí éí bideeʼ ádaadin.\nJádí bideeʼ dį́įʼii éí tłʼoh dóó tsin bitʼąąʼ yiłchozhgo naaghá.\nLast edited on 5 Yaʼiishjáástsoh 2020, at 19:34


Tłʼiishkʼaaʼ łibáhígíí - Wikiibíídiiya\nTłʼiishkʼaaʼ łibáhígíí *\nTłʼiishkʼaaʼ łibáhígíí éí nihookááʼ tłʼiish dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Coluber constrictor" deiłníigo dayózhí.\nDíí tłʼiish éí 20–60di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí łibáago naashchʼąąʼ; bibid dóó bitłʼaaʼ éí łigai.\nTłʼiishkʼaaʼ łibáhígíí éí naʼatsʼǫǫsí dóó łéʼétsoh dóó naʼashǫ́ʼii dóó chʼał yilghał.\nDíí naaltsoos 16 Atsá Biyáázh 2021 yoołkáłę́ędą́ą́ʼ łahgo ályaa.


Chʼil łichxíʼí - Wikiibíídiiya\nChʼil łichxíʼí *\nChʼil łichxíʼí éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí hahóólįįd, áádóó éí nímasii dóó ayęęzhii yiltʼąąʼí dahyikahjiʼ atah yisdzoh. Dííshjį́į́góó éí nahasdzáán tʼáá siʼą́ą́ ńtʼę́ę́ʼ bikáaʼgi sikaad. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Solanum lycopersicum" deiłníigo dayózhí.\nhatsʼíís hashtʼéé yoodlíłígíí 0.9 g\ntó 94.5 g\nA 42 μg C 14 mg E 0.54 mg\nDíí chʼil éí deesdoigi dóó honeezílígi sikaad, áádóó éí 3–10di adéesʼeez[?] yáʼííʼáa łeh; łahda éí niʼgóó naʼatłʼoʼ.\nChʼil łichxíʼí éí tʼáá tʼéehgo dóó yibéezhgo yidą́. Kétchab wolyéego achʼíí yázhí bikʼétłohí éí chʼil łichxíʼí bitsʼą́ą́dóó ályaa. Nááná kʼíneezhbízhiitsʼósí éí chʼil łichxíʼí dóó atsįʼ yił yidą́ą łeh.\nChʼil łichxíʼí ałʼąąh átʼéego hólǫ́ʼ


Mágí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ táshchozhii jáádnézí - Wikiibíídiiya\nMágí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ táshchozhii jáádnézí\nMágí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ táshchozhii jáádnézí éí tónteel dóó tábąąh tsídii dah yikahjí atah yisdzoh (áko ndi éí doo tónteel bibąąhgi naagháa da), áádóó éí Mágí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdi dóó Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Glareola ocularis" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 8–10di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitʼaʼ éí diłhiłgo yishtłizh; bitéél éí łitsxo; bitłʼaaʼ éí łigai; bitsiitʼáád éí halzhin; bidaaʼ éí łizhin.\nMágí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ táshchozhii jáádnézí éí chʼosh haalzheehgo ndaatʼá.


Shádiʼááhdę́ę́ʼ tsinlátah tłʼiishnézí - Wikiibíídiiya\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tsinlátah tłʼiishnézí\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tsinlátah tłʼiishnézí éí tłʼiish daantsaaígíí dóó bikʼéí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Corallus" deiłníigo deiyózhí. Shádiʼááhdę́ę́ʼ tsinlátah tłʼiishnézí éí náhástʼéí ałʼąą ádaatʼé.\nDíí tłʼiish éí 5–8di adéesʼeez[?] ádaníłnééz, áádóó éí naʼastsʼǫǫsí dóó tsídii deilghał łeh; naʼashǫ́ʼii dóó chʼał éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Hodíłchʼiltah chʼał niłtólí dah daaltsxooígíí - Wikiibíídiiya\nHodíłchʼiltah chʼał niłtólí dah daaltsxooígíí\nHodíłchʼiltah chʼał niłtólí dah daaltsxooígíí éí tsinlátah chʼał dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí kéyah dah siʼánígíí beʼałníiʼdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Sachatamia albomaculata" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 0.7–1.1di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh dóó dah daaltsxo; binááʼ éí dinilbá.\nHodíłchʼiltah chʼał niłtólí dah daaltsxooígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.


Tséʼédǫ́ʼii bitsiinézí áłtʼą́ą́ʼígíí - Wikiibíídiiya\nTséʼédǫ́ʼii bitsiinézí áłtʼą́ą́ʼígíí éí chʼosh bijáád hastání dah yikahjí atah daasdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Panorpidae" deiłníigo deiyózhí. Díí tséʼédǫ́ʼii bitsiinézí éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó tʼéiyá dahólǫ́.\nTséʼédǫ́ʼii bitsiinézí áłtʼą́ą́ʼígíí éí chʼoshtsohgi átʼéego niʼgóó naakai. Bitsʼíís éí diłhiłgo naashchʼąąʼ; bitʼaʼ éí ntsaa dóó nteel. Biyázhí éí dííłdzid yiyiʼdi dahiná.


Tééh Hodiłhiłdi siláołtsooí bichidí naatʼaʼí ńdinibįįhígi - Wikiibíídiiya\nTééh Hodiłhiłdi siláołtsooí bichidí naatʼaʼí ńdinibįįhígi\n33°52′55″ NHK dóó 117°15′32″ EʼE-gi bił hazʼą́\n1. 13,302 adéesʼeez\n2. 3,061 adéesʼeez\nTééh Hodiłhiłdi siláołtsooí bichidí naatʼaʼí ńdinibįįhígi éí Ahééháshį́į́h Hahoodzodi áhootʼéego bił hazʼą́; áádóó éí bílaʼashdlaʼii náóltahígíí biniiyé náhásdzo. Tábąąhkin Áłtsʼíísí Bił Hahoodzo biyiʼdi éí kin dah shijaaʼ.\nDíí chidí naatʼaʼí ńdinibįįhígi éí tónteel bikááʼdóó deigo 1,536 adéesʼeez.\nTééh Hodiłhiłdi siláołtsooí bichidí naatʼaʼí ńdinibįįhígi 12 tsinsitą́ dikʼą́ągo áníłtso,[?] áádóó áadi 1,159 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́ (díí éí 2010góó yihah yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ).DÍNE WÓLTAʼ\n^ Tééh Hodiłhiłdi siláołtsooí bichidí naatʼaʼí ńdinibįįhígi (FAA)\nTééh Hodiłhiłdi siláołtsooí bichidí naatʼaʼí ńdinibįįhígi biníłchʼi naaltsoos (Bilagáanakʼehjí)


Tónteel naʼashjéʼii - Wikiibíídiiya\nDíí kweʼé naaltsoos bikáaʼgi saad shijaaʼígíí éí tónteel naʼashjéʼii yaa halneʼ dooleeł. Táłtłʼááh naʼashjéʼii ałdóʼ baa yídíiłtah shį́į́.\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bíígháán Ádaadinígíí Chʼosh Bikágí yiiʼ Hańdaaʼnahii Chʼosh bijáád dahólónígíí Chʼosh bideeʼ ádaadinígíí\nTónteel naʼashjéʼii éí chʼosh bideeʼ ádaadinígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí nahasdzáán bikáaʼgi 1,300go daatsʼí ałʼąą ádaatʼéego dahólǫ́; Shádiʼááhjí tónteel biyiʼ dóó Náhookǫs biyaadi éí tʼóó ahayóí. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pycnogonida" deiłníigo deiyózhí.\nDíí chʼosh éí bijáád tseebíí dóó binááʼ ádin; bitsʼíís éí áłtsʼíísí adóó éí bijáád danineez. Tónteel bibąąhgi tónteel naʼashjéʼii dahólónígíí éí tʼáá díkwíí millimeters tʼéiyá ádaníłtso; táłtłʼáahdiígíí éí dantsxaa łeh ndi (łaʼ éí tʼááłáʼíidi adéesʼeez[?] ádaníłnééz). Tónteel naʼashjéʼii éí łigai dóó diłhiłgo ndaashchʼąąʼ łeh.\nTónteel naʼashjéʼii éí jélii łóóʼ dóó táłtłʼááh yilcháazhii dóó gaanłání dóó chʼosh chʼééh digháhii deilghałgo naaldeeh.


Shádiʼááhdę́ę́ʼ atsátsoh - Wikiibíídiiya\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Tsídii Tsídii ndaatʼáʼii Yótʼáahdi tsídii Atsá dóó Giní Ndahalinígíí Atsá\nShádiʼááhdę́ę́ʼ atsátsoh éí atsá dóó giní dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Harpia harpyja" deiłníigo dayózhí; tʼáá díí tʼéiyá atsá "Harpia" daolyéhíjí atah yisdzoh.\nDíí atsá éí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó atsá dahólónígíí tʼáá ałtso yilááh áníłtso; bitsʼíís éí 3–3.25di adéesʼeez[?] áníłnéez łeh; baʼáádígíí éí 8–20 dahidídloʼ áníłdáás.\nShádiʼááhdę́ę́ʼ atsátsoh éí bitsiiʼ dóó bitéél łibá dóó łigaigo naashchʼąąʼ; bitʼaʼ dóó bikʼos éí daalzhin.\nDíí atsátsoh éí Hodíłchʼil Níłtsánígi dahiná, áádóó éí magí dóó ndilnaʼii haalzhéhgo naatʼáa łeh; wóláchííʼ deildeełí deilghał ałdóʼ.\nShádiʼááhdę́ę́ʼ atsátsoh éélkid\nLast edited on 4 Atsá Biyáázh 2022, at 12:21


Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ dziłtah chʼał bizéétsʼósí - Wikiibíídiiya\nBiʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ dziłtah chʼał bizéétsʼósí\nBiʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ dziłtah chʼał bizéétsʼósí éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Uperodon montanus" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 2–2.2di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó diłhiłgo naashchʼąąʼ; bitéél éí dinilbá; binááʼ éí diłhił.\nBiʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ dziłtah chʼał bizéétsʼósí éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼil bitʼąąʼ łaʼ dóó tąądee naagháhii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Tsinhaatʼaʼiichilí binákʼeeʼ halzhinígíí - Wikiibíídiiya\nTsinhaatʼaʼiichilí binákʼeeʼ halzhinígíí éí atsáłbáí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi dóó Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Microhierax caerulescens" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 6–7di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łigai; bitʼaʼ dóó binákʼee dóó bitsiitʼáád éí halzhin; bijáád éí dibéłchíʼí; bidaaʼ éí dinilbá.\nTsinhaatʼaʼiichilí binákʼeeʼ halzhinígíí éí chʼosh (tániilʼáí da, nahachagii da, tséʼédǫ́ʼii da) haalzheehgo naatʼá.


Haltsooítah tsídiishtłizhí - Wikiibíídiiya\nHaltsooítah tsídiishtłizhí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Ásáí Dineʼé Bikéyahdi dóó Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Prunella ocularis" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 5–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo łibá; bitʼaʼ éí dinilzhingo łikizh; binákʼee dóó bitsiitʼáád éí halzhin; bizééʼ dóó binátsʼiin éí dinilgai; bidaaʼ éí diłhił.\nHaltsooítah tsídiishtłizhí éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Ahééháshį́į́hdę́ę́ʼ dziłtah chʼał dichʼízhí - Wikiibíídiiya\nAhééháshį́į́hdę́ę́ʼ dziłtah chʼał dichʼízhí éí tsinlátah chʼał dóó bikʼéí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Ahééháshį́įhdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Anaxyrus canorus" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 2–3di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhił dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ dóó dichʼíízh; binááʼ éí diłhił.\nAhééháshį́į́hdę́ę́ʼ dziłtah chʼał dichʼízhí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yázhí yildeeł.


Tsísʼnáłtsooí oozhníítání - Wikiibíídiiya\nTsísʼnáłtsooí oozhníítání nineezígíí\nTsísʼnáłtsooí oozhníítání diłhiłígíí\nTsísʼnáłtsooí bitseeʼ hólóní\nTsísʼnáłtsooí oozhníítání deelgédígíí\nTsísʼnáłtsooí oozhníítání ntsaaígíí\nTsísʼnáłtsooí oozhníítání íiyisígíí\nTsísʼnáłtsooí oozhníítání bikʼostʼą́ʼí\nTsísʼnáłtsooí oozhníítání bitsiiʼ ntsaaígíí\nTsísʼnáłtsooí oozhníítání éí nahasdzáán bikáaʼgi 8,000 ałʼąą ádaatʼéego dahólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Symphyta" deiłníigo deiyózhí.\nDíí chʼosh éí tʼáá ałtso bijáád hastą́ą́ dóó bitʼaʼ dį́į́ʼ. Bitsʼíís éí 2.5–20 mm ádaníłnéez łeh (łaʼ éí 55 mm ádaníłtso). Boozhnííʼ éí ditą́, áádóó éí chʼil bitʼąąʼ deiłchozh łeh.\nTsísʼnáłtsooí oozhníítání éí nahasdzáán tʼáá siʼą́ą́ ńtʼę́ę́ʼ bikáaʼgi dahólǫ́, tʼáá hazhóʼó Shádiʼááhjí kéyah yistinígíí, ńléidi éí ádaadin.


Tseełchiiʼí binákʼee halzhinígíí - Wikiibíídiiya\nTseełchiiʼí binákʼee halzhinígíí\nTseełchiiʼí binákʼee halzhinígíí éí tó wónaanídę́ę́ʼ dǫ́ʼiideiyiitsahí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi dóó Bichʼah Łichíiʼii Bikéyahdi dóó Dziłkʼi Dah Názʼéelii Dineʼé Bikéyahdi dóó Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Phoenicurus phoenicurus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 5–6di asdzoh[?] áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís łibá; bitseeʼ dóó bitéél éí halchííʼ; binákʼee dóó bizééʼ éí halzhin; bítááʼ éí łigai łeh; bidaaʼ éí łizhin. Baʼáádígíí éí bitsʼíís yishtłizhgo naashchʼąąʼ dóó bitłʼaakááʼ łigai.\nTseełchiiʼí binákʼee halzhinígíí éí chʼosh yázhí dóó dzidzé deildeeł.


Dziłtah tsídii jáádnézí - Wikiibíídiiya\nDziłtah tsídii jáádnézí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Phoenicoparrus andinus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 3–3.6di adéesʼeez[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łigai dóó dinilchííʼ; bitseeʼ éí łizhin; bikʼos dóó bijáád éí nineez; bijáád éí łitso; bidaaʼ éí shiyish dóó ditą́ dóó kʼíjíjin.\nDziłtah tsídii jáádnézí éí táłtʼááh chʼil doo yitʼíinii deiyą́.


Tó wónaanídę́ę́ʼ chʼagii yádaałtiʼí - Wikiibíídiiya\nTó wónaanídę́ę́ʼ chʼagii yádaałtiʼí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi dóó Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Gracula religiosa" deiłníigo deiyózhí. Tó wónaanídę́ę́ʼ chʼagii yádaałtiʼí éí ashdlaʼ ałʼąą ádaatłʼé.\nDíí tsídii éí 8–10di asdzoh[?] ádaníłtso. Bitsʼíís éí łizhin; bitsiiyah éí łitso; bidaaʼ éí łitso łeh.\nTó wónaanídę́ę́ʼ chʼagii yádaałtiʼí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí ydeildeeł; łahda chʼał dóó naʼashǫ́ʼii éí deilghał ałdóʼ.


Táshchozhii bitéél noodǫ́zígíí - Wikiibíídiiya\nTáshchozhii bitéél noodǫ́zígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Cecropis cucullata" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 6–8di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo dootłʼizh; bitéél dóó bizééʼ éí łigai dóó diłhiłgo nooǫ́ǫ́z; bitʼaʼ éí dinilzhin; bitsiitʼáád éí halchííʼ; bitłʼaakááʼ éí łitsxo; bidaaʼ éí łizhin.\nTáshchozhii bitéél noodǫ́zígíí éí naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Atʼąąʼ nahjįʼiiníiłii bizééʼ diniltsxooígíí - Wikiibíídiiya\nAtʼąąʼ nahjįʼiiníiłii bizééʼ diniltsxooígíí\nAtʼąąʼ nahjįʼiiníiłii bizééʼ diniltsxooígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Sclerurus mexicanus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 5–7di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin; bizééʼ éí diniltsxo; bidaaʼ éí diłhił.\nAtʼąąʼ nahjįʼiiníiłii bizééʼ diniltsxooígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Wóónaalzheehí dijéʼígíí - Wikiibíídiiya\nWóónaalzheehí dijéʼígíí éí wóónaalzheehí dah yikahjí atah daasdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Zelus" deiłníigo dayózhí. Wóónaalzheehí dijéʼígíí éí nahasdzáán bikáaʼgi 60 ałʼąą ádaatʼéego dahólǫ́.\nDíí chʼosh éí 10–15 mm ádaníłtso. Bitsʼíís éí tʼóó bíyó nteel, áádóó éí łibá dóó yishtłizhgo ndaashchʼąąʼ łeh; łaʼ éí daaltsxo dóó chʼilgo dadootłʼizh. Bitʼaʼ éí bigháhootʼį́, bijáád éí dadijééʼ. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.


Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ táyiʼ chʼałchilí biwos łitsxooígíí - Wikiibíídiiya\ntáyiʼ chʼałchilí biwos łitsxooígíí\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ táyiʼ chʼałchilí biwos łitsxooígíí éí táyiʼ chʼał dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Uperoleia fusca" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 0.7–0.9di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin; biwos dóó bikʼaashtʼah éí łitsxo; binááʼ éí diłhił.\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ táyiʼ chʼałchilí biwos łitsxooígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.


Dǫ́ʼiiyiyiitsahíchilí dootłʼizhígíí - Wikiibíídiiya\nDǫ́ʼiiyiyiitsahíchilí dootłʼizhígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Elminia longicauda" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 3–4di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yágo dootłʼizh; bitłʼaaʼ éí łigai; bidaaʼ éí diłhił.\nDǫ́ʼiiyiyiitsahíchilí dootłʼizhígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh ałʼąą átʼéego yildeeł.


Chʼał dichʼízhítsoh íiyisígíí - Wikiibíídiiya\nChʼał dichʼízhítsoh íiyisígíí\nChʼał dichʼízhítsoh íiyisígíí éí tsinlátah chʼał dóó bikʼéí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́ (dííshjį́įdi éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi dóó Kéyah Dańlíinii bikááʼgóó hólǫ́ ałdóʼ). Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Rhinella marina" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 2–4di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilbá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitéél éí dinilgai; binááʼ éí diłhiłgo diniltso.\nChʼał dichʼízhítsoh íiyisígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.


Tsídii dahałbįʼí dóó Mósíʼiinééʼí - Wikiibíídiiya\nTsídii hałbįʼí łitsooígíí\nTsídii hałbįʼí łichxíʼígíí\nTsídii hałbįʼí bitsiiyah łitsooígíí\nTsídii hałbįʼí łizhinígíí\nTsídii hałbįʼí yistłʼinígíí\nTsídii hałbįʼí łibáhígíí\nMósíʼiinééʼí bináyaah łigaaígíí\nMósíʼiinééʼí chʼilgo dootłʼizhígíí\nMósíʼiinééʼí bináyaah halzhinígíí\nTsídii dahałbįʼí dóó Mósíʼiinééʼí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi dóó Chooyééł Dineʼé Bikéyahdi dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Laniidae" deiłníigo deiyózhí. Tsídii dahałbįʼí dóó mósíʼiinééʼí éí 33 ałʼąą ádaatʼé.\nDíí tsídii éí 8–12di asdzoh[?] ádaníłtso łeh, áádóó éí hashkʼaan dijéʼé dóó tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé deiłchozh; chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.\nDíí naaltsoos 5 Biniʼantʼą́ą́tsoh 2021 yoołkáłę́ędą́ą́ʼ łahgo ályaa.


Haltsooítah dǫ́ʼiiyiyiitsahí - Wikiibíídiiya\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ haltsooítah dǫ́ʼiiyiyiitsahí\nBitsįʼ Yishtłizhii Tónteeldę́ę́ʼ haltsooítah dǫ́ʼiiyiyiitsahí\nHaltsooítah dǫ́ʼiiyiyiitsahí łizhin dóó łigaaígíí\nHaltsooítah dǫ́ʼiideiyiitsahí éí tó wónaanídę́ę́ʼ dǫ́ʼiideiyiitsahí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí tó wónaanídi hólǫ́ (tʼáá hazhóʼó Nahatʼeʼiitsoh Bikéyah, ńléidi éí ádaadin). Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Saxicola" deiłníigo deiyózhí. Haltsooítah dǫ́ʼiideiyiitsahí éí 15 ałʼąą ádaatʼé.\nDíí tsídii éí 7–8di asdzoh[?] ádaníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo naashchʼąąʼ łeh; bikąʼígíí éí bitéél halchíiʼ łeh; bidaaʼ éí łizhin.\nHaltsooítah dǫ́ʼiideiyiitsahí éí chʼosh yázhí dóó dzidzé deildeeł.


Naʼashǫ́ʼii chį́į́shkį́hí bizééʼ dinilchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nNaʼashǫ́ʼii chį́į́shkį́hí bizééʼ dinilchíʼígíí\nNaʼashǫ́ʼii chį́į́shkį́hí bizééʼ dinilchíʼígíí éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Nátʼohí Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Anolis luteogularis" deiłníigo dayózhí.\nDíí naʼashǫ́ʼii éí 4–8di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh dóó diniltsogo yistłʼin; bizééʼ éí dinilchííʼ dóó dinilgaigo naashchʼąąʼ; bíchį́į́h éí deekį́; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.\nNaʼashǫ́ʼii chį́į́shkį́hí bizééʼ dinilchíʼígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.


Bilasáana - Wikiibíídiiya\n(saad "Bilasaaná" hasínítą́ą́ʼ)\nhatsʼíís hashtʼéé yoodlíłígíí 0.26 g\ntó 85.56 g\nA 3 μg B1 0.017 mg B2 0.026 mg B3 0.091 mg B5 0.061 mg B6 0.041 mg B9 3 μg C 4.6 mg\nBilasáana éí tsin bineestʼąʼ átʼé, áádóó éí Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyah dóó Ásáí Dineʼé Bikéyahdi hahóólįįd jiní. Dííshjį́į́góó éí nahasdzáán tʼáá siʼą́ą́ ńtʼę́ę́ʼ bikáaʼgi bééhoʼdilzin, áádóó éí ákwíí shį́į́ ałʼąą ádaatʼéego hólǫ́.\nBilasáana bitsin éí "Malus domestica" wolyé, ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhiikʼehjí ("Malus sieversii" wolyéego éí bilasáana bitsin yizází átʼé).\nBilasáana bitsin éí 10–39di adéesʼeez[?] yáʼííʼáa łeh; bitʼąąʼ éí 2–5di asdzoh[?] ádaníłnééz. Dąągo bílaʼtaʼiigah.\nBilasáana akwii shį́į́h ałʼą́ą́h átʼé, naalyéhé bahooghan góneʼ éélkid\nBilasáana naakigo shijaa, łaʼ éí ałkʼiʼniilgiizhgoʼ siʼą́h. (‘Sundown’ apple) woolyéígíí átʼé bilasáana.\nBįįh yildeeʼí · Bilasáana · Bilasáana bitseeʼ nineezígíí · Bilasáana diwozhí · Chʼééhjiyáán · Chʼil dishooí · Chʼil naʼatłʼoʼii · Chʼil naʼatłʼoʼiitsoh · Dah woozh · Didzéchííʼ · Dzidzé ditʼódí · Dzidzé łikaní dinilchííʼígíí · Dzidzé łikaní dootłʼizhígíí · Dzidzé łikaní łichííʼígíí · Dzidzé łizhiní · Dzidzétshoh dóó Dzidzétsoh dilkǫǫhí · Dzidzétsoh díkʼǫ́ǫzhii · Dinas bineestʼąʼ · Hashkʼaan · Hashkʼaan (łitsooígíí) · Hashkʼaan dijéʼé · Hashkʼaan dootłʼizhí (babáayah) · Hashkʼaantsoh yiltʼeesígíí · Kʼíníjíłʼahí · Mágí bichʼiyąʼ · Naakaii bichʼil łitsxooí · Taʼneeskʼání\nDíí naaltsoos 30 Yaʼiishjááshchilí 2019 yoołkáłę́ędą́ą́ʼ łahgo ályaa.


Haltsooítah dǫ́ʼiiyiyiitsahí bitéél halchíʼí - Wikiibíídiiya\nHaltsooítah dǫ́ʼiiyiyiitsahí bitéél halchíʼí\nHaltsooítah dǫ́ʼiiyiyiitsahí bitéél halchíʼí éí tó wónaanídę́ę́ʼ dǫ́ʼiideiyiitsahí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Saxicola leucurus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 7–8di asdzoh[?] áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís dinilzhin; bitłʼaaʼ dóó bitseeʼ éí łigai; bitéél éí halchííʼ; bidaaʼ éí łizhin. Baʼáádígíí éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ.\nHaltsooítah dǫ́ʼiiyiyiitsahí bitéél halchíʼí éí chʼosh yázhí dóó dzidzé deildeeł.


Tó wónaanídę́ę́ʼ tłʼiishkʼaaʼ ntsxaaígíí - Wikiibíídiiya\nTó wónaanídę́ę́ʼ tłʼiishkʼaaʼ ntsxaaígíí éí nihookááʼ tłʼiish dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Tó Wónaanídi Bilagáana Bikéyahdi dóó Eʼeʼaahjí Bilį́į́ʼ Ńdeiltihii Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Dolichophis caspius" deiłníigo dayózhí.\nDíí tłʼiish éí 55–65di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilzhingo naashchʼąąʼ dóó dinilbáago yistłʼin.\nTó wónaanídę́ę́ʼ tłʼiishkʼaaʼ ntsxaaígíí éí naʼatsʼǫǫsí dóó jaaʼabaní yilghał; tsídii biyęęzhii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Tó wónaanídę́ę́ʼ ńdíshchíitah łeeyiʼ bitiiní - Wikiibíídiiya\nDíí kweʼé naaltsoos bikáaʼgi saad shijaaʼígíí éí tó wónaanídę́ę́ʼ ńdíshchíitah łeeyiʼ bitiiní yaa halneʼ dooleeł. Ńdíshchíitah łeeyiʼ bitiiní ałdóʼ baa yídíiłtah shį́į́.\nTó wónaanídę́ę́ʼ ńdíshchíitah łeeyiʼ bitiiní éí Tsin Deigházhígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Tó Wónaanídi Bilagáana Bikéyahdi dóó Eʼeʼaahjí Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdi dóó Bichʼah Łichíiʼii Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Microtus subterraneus" deiłníigo dayózhí.\nTó wónaanídę́ę́ʼ ńdíshchíitah łeeyiʼ bitiiní éí chʼil binááʼ dóó tłʼoh yiłchozh.


Yádíłtihii bitseeʼ diłhiłígíí - Wikiibíídiiya\nYádíłtihii bitseeʼ diłhiłígíí\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bitsiitsʼiin Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Tsídii Tsídii ndaatʼáʼii Yótʼáahdi tsídii Tsídii tsídígíí Táshchozhii dóó Dijádídlǫ́ʼí dóó bikʼéí Tó wónaanídę́ę́ʼ yádadíłtihii dóó bikʼéí Yádadíłtihii íiyisígíí\nYádíłtihii bitseeʼ diłhiłígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Naakaii Łizhinii Bikéyah Shádiʼááhjí Siʼánígíí bikááʼgóó dóó Séí Dah Daaskʼidtah Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Sylvia layardi" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo łibá; bitseeʼ éí diłhił; bizééʼ éí łigai; bidaaʼ éí diłhił.\nYádíłtihii bitseeʼ diłhiłígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé dóó chʼil binááʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Naakaii Łibáhí Bikéyahdę́ę́ʼ táyiʼ chʼał - Wikiibíídiiya\nNaakaii Łibáhí Bikéyahdę́ę́ʼ táyiʼ chʼał\nNaakaii Łibáhí Bikéyahdę́ę́ʼ táyiʼ chʼał éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łibáhí Bikéyahdi dóó Shádiʼááhjí Dáághahii Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pelophylax perezi" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 2–3di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh; bizééʼ dóó bitéél éí łigai; bijáád éí dinilbá dóó yishtłizhgo łikizh; binááʼ éí ntsaa.\nNaakaii Łibáhí Bikéyahdę́ę́ʼ táyiʼ chʼał éí chʼosh dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Toohjįʼ noołnahii łizhinígíí - Wikiibíídiiya\nToohjįʼ noołnahii łizhinígíí\nToohjįʼ noołnahii łizhinígíí éí tsídii deílʼésígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi dóó Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Egretta ardesiaca" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 20–25di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin; bidaaʼ éí nineez dóó deekį́; bikʼos dóó bijáád éí nineez.\nToohjįʼ noołnahii łizhinígíí éí chʼosh deildeeł; łóóʼ yázhí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ tsídii bitseeʼ naashchʼąąʼí - Wikiibíídiiya\nBiʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ tsídii bitseeʼ naashchʼąąʼí\nBiʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ tsídii bitseeʼ naashchʼąąʼí éí tązhii dóó naaʼahóóhai dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pavo cristatus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii bikąʼígíí éí bitsʼíís yágo dootłʼizh dóó disxǫsgo naashchʼąąʼ; áádóó éí 7–8di adéesʼeez[?] áníłnééz dóó 8–13 dahidídloʼ áníłdáás. Baʼáádígíí éí łibá; áádóó éí 34di asdzoh[?] áníłnééz dóó 6–8.8 dahidídloʼ áníłdáás.\nBiʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ tsídii bitseeʼ naashchʼąąʼí éí chʼosh dóó chʼil binááʼ yildeeł łeh.


Hazéí noodǫ́ǫzii bizaʼazis hólóní - Wikiibíídiiya\nHazéí noodǫ́ǫzii bizaʼazis hólóní éí Bizaʼazis Dahólónígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Chooyééł Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Dactylopsila trivirgata" deiłníigo dayózhí.\nDíí naaldlooshii éí 20–25di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí łizhin dóó łigai dóó yishtłizhgo noodǫ́ǫ́z; bitéél éí łigai.\nHazéí noodǫ́ǫzii bizaʼazis hólóní éí chʼil bitʼąąʼ dóó tsin bineestʼąʼ yiłchozh; naʼashjéʼii dóó chéłchaaʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Kin Łigaaí (Chʼilzhóóʼ/Łichííʼ Deezʼáhí) - Wikiibíídiiya\nKin Łigaaí (Chʼilzhóóʼ/Łichííʼ Deezʼáhí)\nDíí kweʼé naaltsoos bikáaʼgi saad shijaaʼígíí éí Kin Łigaaí (Chʼilzhóóʼ/Łichííʼ Deezʼáhí) yaa halneʼ dooleeł. Kin Łigaaí ałdóʼ baa yídíiłtah shį́į́.\nKin Łigaaí éí Diné Bikéyah bikáaʼdi áhootʼéego bił hazʼą́; Tséhootsooí Bił Hahoodzo biyiʼdi éí kin dah shijaaʼ.\nKin Łigaaí éí 35°07′27″ NHK dóó 109°32′17″ EʼE-gi bił hazʼą́, áádóó áadi tʼáá díkwíí bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́. Kin Łigaaí éí tónteel bikááʼdóó deigo 5,676 adéesʼeez.GNIS