Nǫ̀htsı̨̨ Nı̨̨htł'è Tıtus 3\nDànì nezı̨į̀ ts'eeda ha\n1 Dèe-ts'ǫ̀-k'àowo gı̨ı̨lı̨ı̨ sìı k'èagı̨ı̨t'e ha eyıts'ǫ ayìı nezı̨ı̨ sìı gıghàlaeda ha gìı̨dı. 2 Dǫ gıızì jıı gııhtsı̨-le, dǫ hazǫǫ̀ ts'ǫ̀ ts'èwhı̨į̀ gııdà, gıdzeè nezı̨ı̨ t'à dǫ daànıgedè ha eyıts'ǫ dǫ hazǫǫ̀ ts'ǫ̀ k'èeweèt'ı̨ k'ę̀ę̀ geeda ha hǫt'e.\n3 Įnę̀ę sìı goxı̨ sı gots'ı̨ı̨zǫ-le ı̨lè, ek'èats'ı̨ı̨t'e-le ı̨lè, goghǫyageeɂà eyıts'ǫ gonàowołı̨ı̨ k'ę̀ę̀ zǫ ts'eeda ı̨lè. T'aats'ǫǫ̀ hołı̨ı̨ hots'ehtsı̨ xè ełeghǫ ts'ohots'eedı ı̨lè. Dǫ dzats'ı̨ı̨hwhǫ eyıts'ǫ dǫ godzagı̨ı̨hwhǫ hanì ts'eeda ı̨lè. 4 Hanìkò Nǫ̀htsı̨ Edaxàgolee elı̨ı̨ sìı wesǫnıwǫ gots'ǫ̀ wègoèht'į̀ kò, 5 edaxàgoı̨la. Ehkw'ı eghàlats'ı̨ı̨dà t'à agǫ̀ǫ̀là nıìle, hanìkò wedzeè eteèɂı̨ t'à agǫ̀ǫ̀là. Dıı hanì edaxàgoı̨la hǫt'e: Gohołı̨į̀ k'enaı̨htso xè dǫ eładı̨ı̨ ts'ı̨ı̨lı̨į̀ agǫ̀ǫ̀là eyıts'ǫ Yedàyeh Nezı̨ı̨ wet'ǫ̀ǫ̀ dǫ gòò gòèhtsı̨. 6 Zezì-Krı Edaxàgolee sìı wets'ıhɂǫ̀ Nǫ̀htsı̨ gots'ǫ̀ wedzeè nezı̨ xè enıìyah t'à Yedàyeh Nezı̨ı̨ gok'e ayį̀į̀là. 7 Gots'ǫ̀ sǫnıwǫ ts'ıhɂǫ̀ ehkw'ı agòìdlà hǫt'e, hanì-ı̨dè welǫ whìle ts'ǫ̀ ts'eeda ha sìı goghaelı̨į̀ ade ha, eyı gha sìı gogha ehkw'ı-ahodı hǫt'e. 8 Eyı yatı neghàı̨ɂǫǫ sìı hotıì ehkw'ı hǫt'e. Eyı yatı hazǫǫ̀ t'à gıts'ǫ̀ goı̨de ha dehwhǫ. Hanì-ı̨dè amìı Nǫ̀htsı̨ gıgha ehkw'ı adıı sìı edexogııhdı xè ayìı nezı̨ı̨ sìı zǫ ghàlageeda ha. Eyı yatı hazǫǫ̀ dǫ gık'ę̀ę̀ geeda gha sìı nezı̨ hǫt'e, eyıts'ǫ dǫ hazǫǫ̀ gha wet'àaɂà hǫt'e.\n9 Hanìkò ezhı̨ne nàowoò t'à ełets'ǫ̀ nàyats'ehtıı sìı eyıts'ǫ gocho gıızì dek'eèhtł'è k'èts'edìı sìı wedę anele. Moses wenàowoò ghǫ nàyaı̨htı-le, hats'edıı sìı wet'àhots'eehwhı nıìle eyıts'ǫ wet'àaɂà nıìle. 10 Dǫ wet'à dǫ ełek'èch'a agedıı sìı hat'ı̨ ha-le gha yatı nàtsoo weghàı̨ɂà. Įłaà hat'ı̨ nı̨dè, k'achı̨ wets'ǫ̀ goı̨de. Eyı tł'axǫǫ̀ k'èdaà hat'ı̨ nı̨dè wets'ǫnıɂà-le. 11 Hanıı dǫ sìı ekǫ-le ts'ǫ̀ nànıwo xè hołı̨ı̨-hohtsı̨ı̨-dǫǫ̀ hǫt'e. Ededı̨ et'ıì ełaàwı gha wesınìyaetıì adeɂı̨ hǫt'e.\nPaul nǫǫde xàyaı̨htı\n12 Artemas hanì-le-ı̨dè Tychıcus nets'ǫ̀ awèhłà ts'ǫ̀et'ıì, kǫ̀ta Nıcopolıs ekǫ sets'àątła ha edenį̀ı̨dzà nǫǫ̀, ekǫ sexè xohoewı ha t'à. 13 Zenas dǫ-k'edaedıı-dǫǫ̀ eyıts'ǫ Apollos kǫ̀ta eyıì-le gòlaa ts'ǫ̀ geedè gha t'asìı hazǫǫ̀ t'à gıts'àahdı nǫǫ̀. 14 Gots'ǫ dǫ sìı t'aats'ǫǫ̀ t'asìı nezı̨ı̨ ghàlageedaà adegele ha hǫt'e. Hanì-ı̨dè dzę taàt'eè wet'à ts'eedaa sìı t'à dǫ ts'àgedı ha, eyıts'ǫ t'asìı hogehtsı̨-le agede ha-le.\n15 Jǫ dǫ hazǫǫ̀ sexè geèhkw'ee sìı, “Nexè sìghà welè,” gedı. Dǫ goxè gıgha ehkw'ı-ahodı t'à goghǫnegeètǫǫ sìı gogha yatı nezı̨ı̨ gıghàı̨ɂà.\nNǫ̀htsı̨ naxıts'ǫ̀ sǫnıwǫ welè.


Jeeshóóʼ dinilzhinígíí - Wikiibíídiiya\nJeeshóóʼ dinilzhinígíí éí tó wónaanídę́ę́ʼ jeeshóóʼ dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łibáhí Bikéyahdi dóó Tsiikʼi Déíbaalí Bikéyahdi dóó Chʼah Diʼilii Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Aegypius monachus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 38–47di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin; bitsiitʼáád éí łibáa łeh; binááʼ éí łizhin.\nJeeshóóʼ dinilzhinígíí éí dííłdzid deilghał.


Iichʼąhiichilí - Wikiibíídiiya\nIichʼąhiichilí éí chʼosh bijáád hastání dah yikahjí atah daasdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Nepticulidae" deiłníigo deiyózhí. Iichʼąhiichilí éí nahasdzáán bikáaʼgi 800 ałʼąą ádaatʼé.\nDíí iichʼąhii éí 1–8 mm ádaníłtso. Bitsʼíís éí nineez; bitʼaʼ éí diłhiłgo ndaashchʼąąʼ łeh; łaʼ éí disxǫsgo daalkizh. Chʼil bitʼąąʼ dóó binááʼ éí bichʼiyąʼ.


Daatsohí diłhiłgo łibáhígíí - Wikiibíídiiya\nDaatsohí diłhiłgo łibáhígíí\nDaatsohí diłhiłgo łibáhígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Saltator grossus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 8–10di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo łibá; bizééʼ éí łigai; bidaaʼ éí łichííʼ dóó ntsaa.\nDaatsohí diłhiłgo łibáhígíí éí chʼosh yázhí yildeeł; tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Haʼaʼaahdę́ę́ʼ táłtłʼááh chʼééh digháhii - Wikiibíídiiya\nHaʼaʼaahdę́ę́ʼ táłtłʼááh chʼééh digháhii éí chʼééh digháhii dóó tsisteeł dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Tónteel biyiʼdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Lepidochelys kempii" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼééh digháhii éí 20–25di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilbá dóó dinilgaigo naashchʼąąʼ; bitsʼaʼ éí łibá dóó dinilzhingo naashchʼąąʼ.\nHaʼaʼaahdę́ę́ʼ táłtłʼááh chʼééh digháhii éí tąądee naagháhii dóó łóóʼ yázhí dóó táłtłʼááh adijiłii yilghał.


Tsídii dinoodí bizéédzístsooígíí - Wikiibíídiiya\nTsídii dinoodí bizéédzístsooígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ptilotula ornata" deiłníigo dayózhí.\nTsídii dinoodí bizéédzístsooígíí éí chʼil bijeeh yidlą́; chʼosh yázhí dóó chʼil binááʼ yildeeł; tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Séí dah daaskʼidtah dijádídlǫ́ʼí dinilbáhígíí - Wikiibíídiiya\nSéí dah daaskʼidtah dijádídlǫ́ʼí dinilbáhígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Séí Dah Daaskʼidtah Naakaii Łizhiní Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ammomanopsis grayi" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 6–8di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilbá; bitʼaʼ dóó bitsiitʼáád éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bidaaʼ éí łibá.\nSéí dah daaskʼidtah dijádídlǫ́ʼí dinilbáhígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Wóółbáhí - Wikiibíídiiya\nWóółbáhí éí wóʼałchozhii dah yikahjí atah daasdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Piesmatidae" deiłníigo dayózhí. Wóółbáhí éí nahasdzáán bikáaʼgi 40 ałʼąą ádaatʼéego dahólǫ́.\nDíí chʼosh éí 2–4 mm ádaníłtso. Bitsʼíís éí nteel; áádóó éí łibáago ndaashchʼąąʼ łeh. Chʼil bijeeh dóó binááʼ éí bichʼiyąʼ.


Náátsʼózídę́ę́ʼ atʼąątah chʼał dootłʼizhígíí - Wikiibíídiiya\nNáátsʼózídę́ę́ʼ atʼąątah chʼał dootłʼizhígíí\nNáátsʼózídę́ę́ʼ atʼąątah chʼał dootłʼizhígíí éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózí dóó Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Kurixalus bisacculus" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 1–1.5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitéél éí dinilgai; binááʼ éí ntsaa.\nNáátsʼózídę́ę́ʼ atʼąątah chʼał dootłʼizhígíí éí chʼil bitʼąąʼ dóó dláád yiłchozh; chʼosh yázhí éí yildeeł ałdóʼ.


Shádiʼááhdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí łitsogo bízdílidígíí - Wikiibíídiiya\nShádiʼááhdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí łitsogo bízdílidígíí éí naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Varzea bistriata" deiłníigo dayózhí.\nDíí naʼashǫ́ʼii éí 3–4di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí łitsogo bízdílid dóó łizhingo noodǫ́ǫ́z; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.\nShádiʼááhdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí łitsogo bízdílidígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.


Tseeyaałgaii bizééʼ łitsooígíí - Wikiibíídiiya\nTseeyaałgaii bizééʼ łitsooígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí kéyah dah siʼánígíí beʼałníiʼdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Myioborus torquatus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhił; binághah éí halbá; bizééʼ dóó bitéél dóó binákʼee éí łitso; bitsiitʼáád éí łitsxo; bitseeyaa éí łigai; bidaaʼ éí diłhił.\nTseeyaałgaii bizééʼ łitsooígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Tááʼyaʼniiltʼóshii bitsiitʼáád halchxíʼígíí - Wikiibíídiiya\nTááʼyaʼniiltʼóshii bitsiitʼáád halchxíʼígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Paroaria gularis" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 6–8di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łigai; bitsiiʼ éí łichxííʼ; bizééʼ dóó bitʼaʼ dóó binághah dóó bitseeʼ éí łizhin; bidaaʼ éí łibá dóó dinilgai.\nTááʼyaʼniiltʼóshii bitsiitʼáád halchxíʼígíí éí tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé yiłchozh; chʼil binááʼ dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Chʼil binááʼ yildeełí bizééʼ dibéłchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nChʼil binááʼ yildeełí bizééʼ dibéłchíʼígíí\nChʼil binááʼ yildeełí bizééʼ dibéłchíʼígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Sporophila telasco" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–5di asdzoh[?] áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís łibá; bizééʼ éí dibéłchíʼí; bitéél dóó bitłʼaaʼ éí łigai; bitʼaʼ éí łibá dóó łizhingo naashchʼąąʼ; bidaaʼ éí diłhił dóó ntsaa. Baʼáádígíí éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ łeh.\nChʼil binááʼ yildeełí bizééʼ dibéłchíʼígíí éí chʼil binááʼ dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Shádiʼááhdę́ę́ʼ tsintah chʼał dichʼízhí - Wikiibíídiiya\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tsintah chʼał dichʼízhí éí tsinlátah chʼał dóó bikʼéí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí kéyah dah siʼánígíí beʼałníiʼdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Incilius campbelli" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 2–4di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo dinilzhin; bitéél éí dinilgai; binááʼ éí diłhił.\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tsintah chʼał dichʼízhí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.


Tábąąh ayánítah tsídii naʼatłʼoʼí bitsiiʼ łigaaígíí - Wikiibíídiiya\nTábąąh ayánítah tsídii naʼatłʼoʼí bitsiiʼ łigaaígíí\nTábąąh ayánítah tsídii naʼatłʼoʼí bitsiiʼ łigaaígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Beʼekʼid Honeezítsoh Bibąąhgi Naakaii Łizhiní Bikéyahdi dóó Dził Dah Gai Biyaagi Naakaii Łizhiní Bikéyahdi dóó Bilį́į́łání Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Dinemellia dinemelli" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 6–8di asdzoh[?] áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís dóó bitsiiʼ łigai; bitʼaʼ dóó binághah dóó bitseeʼ éí dinilzhin; bitłʼaakááʼ éí łitsxo; bidaaʼ éí doo nineez da. Baʼáádígíí éí bikąʼígíí yił aheełtʼé.\nTábąąh ayánítah tsídii naʼatłʼoʼí bitsiiʼ łigaaígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł; chʼil bijeeh éí yidlą́ ałdóʼ; łahda dzidzé yiłchozh.


Lókʼaatah łeeyiʼ bitiiní - Wikiibíídiiya\nLókʼaatah łeeyiʼ bitiiní éí Tsin Deigházhígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdi dóó Binááʼádaałtsʼózí Dineʼé Bikéyah Yázhí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Microtus fortis" deiłníigo dayózhí.\nDíí naaldlooshii éí 4–5di asdzoh[?] áníłnééz; bitseeʼ éí 2–3di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bijaaʼ éí áłtsʼíísí; bitéél éí łigai.\nLókʼaatah łeeyiʼ bitiiní éí chʼil binááʼ dóó tłʼoh yiłchozh.


Ásáí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ séítah naalnoodí łikizhígíí - Wikiibíídiiya\nÁsáí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ séítah naalnoodí łikizhígíí\nÁsáí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ séítah naalnoodí łikizhígíí éí tó wónaanídę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Ásáí Dineʼé Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Acanthodactylus beershebensis" deiłníigo dayózhí.\nDíí naʼashǫ́ʼii éí 6–10di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ dóó dinilgai dóó dinilzhingo łikizh; bizééʼ dóó bitéél éí łigai; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.\nÁsáí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ séítah naalnoodí łikizhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.


Dziłtah bolbolii binákʼee halzhinígíí - Wikiibíídiiya\nDziłtah bolbolii binákʼee halzhinígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi dóó Shádiʼááhjí Tsiikʼi Déíbaalí Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pycnonotus leucogenys" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 7–9di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitʼaʼ éí dibéłchíʼí; binákʼee dóó bizééʼ éí halzhin; bináyaah éí łigai; bidaaʼ éí diłhił.\nDziłtah bolbolii binákʼee halzhinígíí éí dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ yiłchozh łeh; łahda chʼil binááʼ yildeeł; naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Télii - Wikiibíídiiya\nTélii éí Naaldlooshii Bikéshgaan Dahólónígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi dóó Tsiikʼi Déíbaalí Bikéyahdi dóó Binááʼádaałtsʼózíidi dahólǫ́ (télii dabilį́įʼii éí nahasdzáán tʼáá siʼą́ą́ ńtʼę́ę́ʼ bikááʼgóó dahólǫ́). Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Equus/Asinus" deiłníigo deiyózhí. Télii éí tááʼ ałʼąą ádaatʼé.\nDíí naaldlooshii éí 3–5di adéesʼeez[?] ádaníłtso. Bitsʼíís éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ łeh; bitsiizóól éí dinilzhin; bitéél éí łigai.\nTélii éí tłʼoh dóó chʼil binááʼ deiłchozh.


Chʼał dichʼízhítʼą́ʼí nahakʼízígíí - Wikiibíídiiya\nChʼał dichʼízhítʼą́ʼí nahakʼízígíí éí tsinlátah chʼał dóó bikʼéí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ansonia leptopus" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 1–2.2di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí dóó dichʼíízh; binááʼ éí diłhił.\nChʼał dichʼízhítʼą́ʼí nahakʼízígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.


Tsídii dinoodí bitsiiʼ łitsxooígíí - Wikiibíídiiya\nTsídii dinoodí bitsiiʼ łitsxooígíí\nTsídii dinoodí bitsiiʼ łitsxooígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Myzomela chloroptera" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilbá; bitʼaʼ éí diłhił; bikąʼígíí éí bitsiiʼ łitsxo dóó łichííʼ; bidaaʼ éí łizhin.\nTsídii dinoodí bitsiiʼ łitsxooígíí éí chʼil bijeeh yidlą́; chʼosh yázhí dóó chʼil binááʼ yildeeł; tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ yáhashjool yázhí - Wikiibíídiiya\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ yáhashjool yázhí éí tsídii deílʼésígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi dóó Chooyééł Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ixobrychus dubius" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 10–14di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; binághah éí halzhin; bitsiitʼáád éí diłhił; bikʼos éí nineez; bidaaʼ éí deekį́.\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ yáhashjool yázhí éí chʼosh deildeeł; łóóʼ dóó naʼashǫ́ʼii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Wóyiyiitsahíchilí binátsʼiin łitsooígíí - Wikiibíídiiya\nWóyiyiitsahíchilí binátsʼiin łitsooígíí\nWóyiyiitsahíchilí binátsʼiin łitsooígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Todirostrum chrysocrotaphum" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 3–4di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łitso; bitʼaʼ dóó binághah éí diłhiłgo łitso; bitsiitʼáád dóó bináyaah dóó biwos éí halzhin; bidaaʼ éí diłhił.\nWóyiyiitsahíchilí binátsʼiin łitsooígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼil binááʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Dǫ́ʼiiyiyiitsahí nizhóonii binághah halzhinígíí - Wikiibíídiiya\nDǫ́ʼiiyiyiitsahí nizhóonii binághah halzhinígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Táłkááʼ Diłhiłii Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Myiagra vanikorensis" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 5–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin; bitéél dóó bitłʼaaʼ éí diniltsxo; bidaaʼ éí łibá.\nDǫ́ʼiiyiyiitsahí nizhóonii binághah halzhinígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł; łahda dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ yiłchozh.


Atʼąątah chʼałchilí nahakʼízígíí - Wikiibíídiiya\nAtʼąątah chʼałchilí nahakʼízígíí éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Naakaii Dootłʼizhí Bikéyahdi dóó Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Raorchestes parvulus" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 0.8–1.2di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diniltsxo dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitéél éí dinilchííʼ; bílalátah éí daditą́; binááʼ éí ntsaa.\nAtʼąątah chʼałchilí nahakʼízígíí éí chʼil bitʼąąʼ dóó dláád yiłchozh; chʼosh yázhí éí yildeeł ałdóʼ.


Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał dichʼízhí łikizhígíí - Wikiibíídiiya\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał dichʼízhí łikizhígíí éí tsinlátah chʼał dóó bikʼéí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Sclerophrys buchneri" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 2–3.5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ dóó dinilzhingo łikizh; binághah éí dah dzígai; bitéél éí łigai; binááʼ éí diłhił.\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał dichʼízhí łikizhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.


Naatsédlózii dibéłchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nNaatsédlózii dibéłchíʼígíí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Neomorphus geoffroyi" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 18–20di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bikʼos éí dinilbá; binákʼee éí dootłʼizh; bitseeʼ éí diłhił.\nNaatsédlózii dibéłchíʼígíí éí chʼosh yázhí deildeeł; chʼał dóó naʼashǫ́ʼii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ..


Ńdíshchíitah hoshdódii - Wikiibíídiiya\nŃdíshchíitah hoshdódii *\nŃdíshchíitah hoshdódii éí naakʼidoolwoshii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Antrostomus carolinensis" deiłníigo dayózhí.\nDíí hoshdódii éí 11–12di asdzoh[?] áníłtso; bitsʼíís éí diłhiłgo łibá dóó łizhingo łikizh; bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí noodǫ́ǫ́z. Bijáád dóó bidaaʼ éí doo nineez da.\nŃdíshchíitah hoshdódii éí tłʼéeʼgo naatʼáa łeh; tsinyaagi dóó tłʼoh dahólǫ́ǫgi chʼosh haalzheehgo naatʼá; jį́įgo éí ałhosh.


Tóntsxaahílį́įdi kǫʼ naʼałbąąsii ninádaaltłiʼígi - Wikiibíídiiya\nTóntsxaahílį́įdi kǫʼ naʼałbąąsii ninádaaltłiʼígi\n(Elyria) Tóntsxaahílį́ (Alliance)\n41°30′20″ NHK dóó 81°41′47″ EʼE-gi bił hazʼą́\nTóntsxaahílį́įdi kǫʼ naʼałbąąsii ninádaaltłiʼígi éí Bįįhtó Hahoodzodi bił hazʼą́.\nDíí kǫʼ naʼałbąąsii ninádaaltłiʼígi éí 1977góó yihah yę́ędą́ą́ʼ ályaa; dah náhástʼánígi éí tʼááłáʼí.\n2014góó yihah yę́ędą́ą́ʼ 49,327 bílaʼashdlaʼii Tóntsxaahílį́į́dę́ę́ʼ Elyria hoolyéégóó dóó Alliance hoolyéégóó kǫ́ naʼałbąąsii bił naaswod.\nTóntsxaahílį́įdi kǫʼ naʼałbąąsii ninádaaltłiʼígi (trainweb.org) (Bilagáanakʼehjí)


Ásáí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ séítah naalnoodí - Wikiibíídiiya\nÁsáí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ séítah naalnoodí\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bitsiitsʼiin Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Naaldlooshii dadichʼízhii Ndaaʼnaʼii Naʼashǫ́ʼii Tó wónaanídę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii íiyisígíí\nÁsáí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ\nséítah naalnoodí łikizhígíí\nNaakaii Łibáhí Bikéyahdę́ę́ʼ\nÁsáí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ séítah naalnoodí yistłʼinígíí\nBiʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ séítah naalnoodí\nTsiikʼi Déíbaalí Bikéyahdę́ę́ʼ séítah naalnoodí ntsaaígíí\nséítah naalnoodí niłhinígíí\nséítah naalnoodí dinilbáhígíí\nTsiikʼi Déíbaalí Bikéyahdę́ę́ʼ\nÁsáí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ séítah naalnoodí łibáhígíí\nÁsáí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ séítah naalnoodí éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Ásáí Dineʼé Bikéyahdi dóó Naakaii Łibáhí Bikéyahdi dóó Tsiikʼi Déíbaalí Bikéyahdi dóó Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Acanthodactylus" deiłníigo deiyózhí. Ásáí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ séítah naalnoodí éí 40 ałʼąą ádaatʼé.\nÁsáí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ séítah naalnoodí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii deildeeł.\nÁsáí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ séítah naalnoodí niłhinígíí\nLast edited on 5 Yaʼiishjáástsoh 2020, at 20:00


Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ tsinyiʼ chʼał bizéétsʼósí - Wikiibíídiiya\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ tsinyiʼ chʼał bizéétsʼósí éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Cophixalus zweifeli" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 1.3–1.5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo diniltsxo; bitéél éí dinilgai; binááʼ éí diłhił.\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ tsinyiʼ chʼał bizéétsʼósí éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼil bitʼąąʼ łaʼ dóó tąądee naagháhii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ níyol yiiʼ naalkʼįhii - Wikiibíídiiya\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ níyol yiiʼ naalkʼįhii éí tónteel tsídii bínííʼtsohígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyah dóó Łeesdísí Bikéyah bibąąhgi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Puffinus gavia" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 17–19di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitʼaʼ éí dinilzhin; bitéél dóó bitłʼaaʼ éí łigai; bidaaʼ éí diłhiłgo łibá.\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ níyol yiiʼ naalkʼįhii éí táyiʼ chʼosh bikágí dantłʼizí yázhí deildeeł; łóóʼ yázhí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Naʼastsʼǫǫsí binááʼ áłtsʼíísígíí - Wikiibíídiiya\nNaʼastsʼǫǫsí binááʼ áłtsʼíísígíí\nBilagáana bizaadjí éí “shrew” wolyé.\nNaʼastsʼǫǫsí binááʼ áłtsʼíísígíí éí nahasdzáán bikáaʼgi anééhląąʼ 376 ałʼąą átʼé. Ndaʼałkaahí éí "Soricidae" deiłníigo dayózhí.\nAzhą́ díí naaldlooshii yázhí naʼastsʼǫǫsí ndahalin ndi, doo naʼastsʼǫǫsí dóó łéʼétsoh dahyikahjįʼ atah daasdzoh da. Naʼastsʼǫǫsí binááʼ áłtsʼíísígíí éí nahasdzáán tʼáá siʼą́ą́ ńtʼę́ę́ʼ bikáaʼgi dahólǫ́, tʼáá hazhóʼó Nahatʼeʼiitsoh Bikéyah — ńléidi éí ádaadin.\nNaʼastsʼǫǫsí binááʼ áłtsʼíísígíí éí nihookááʼ dóó tsintahgi naakai łeh; łaʼ éí niʼtátʼah dóó tsinlátahgi ndaaldeeh ałdóʼ.\nDíí naaldlooshii éí łibá dóó łizhingo ndaashchʼąąʼ, áádóó éí bíchį́į́h nineez. Łaʼ éí biteeldę́ę́ʼ daalgai. Bitsʼíís éí 3–4 inch áníłnééz (łaʼ éí tʼóó 1di inch áníłtso).\nNaʼastsʼǫǫsí binááʼ áłtsʼíísígíí éí chʼil binááʼ dóó chʼosh yázhí deildeełgo naakai.\nNaʼastsʼǫǫsí binááʼ áłtsʼíísígíí diné bílaʼ dah sidá\nWikispecies Naʼastsʼǫǫsí binááʼ áłtsʼíísígíí yaa halneʼ shį́į́.\nNaʼastsʼǫǫsí binááʼ áłtsʼíísígíí beʼelyaaígíí Wikimedia Commonsdi dahólǫ́ǫ́ shį́į́.\nNaaltsoos biiʼ sinilí: Chʼosh DeildeełiiNaaltsoos biiʼ sinilí (doo yitʼínii): Pages using duplicate arguments in template calls\tNavigation menu\nEnglishEspañolAfrikaansالعربيةBahasa BanjarБашҡортсаБеларускаяБългарскиBrezhonegCatalàЧӑвашлаCebuanoČeštinaDanskDeutschEestiΕλληνικάЭрзяньEsperantoEuskaraفارسیFrançaisGaeilgeGalego한국어ՀայերենHrvatskiIdoBahasa IndonesiaItalianoעבריתBasa JawaქართულიҚазақшаKiswahiliKongoКыргызчаКырык марыLatviešuLietuviųLimburgsMagyarМакедонскиമലയാളംMaltiမြန်မာဘာသာNederlands日本語Norsk bokmålNorsk nynorskNouormandپنجابیPolskiPortuguêsRomânăRuna SimiРусскийСаха тылаScotsසිංහලSimple EnglishСрпски / srpskiSrpskohrvatski / српскохрватскиSuomiSvenskaTagalogதமிழ்Татарча/tatarçaไทยTürkçeУкраїнськаTiếng ViệtWest-VlamsWinarayŽemaitėška中文\tyitsʼádaanítiʼí łahgo áshłééh\tDíí naaltsoos 7 Wóózhchʼį́į́d 2013 yoołkáłę́ędą́ą́ʼ łahgo ályaa.


Lókʼaatah dǫ́ʼiiyiyiitsahí bitseeʼ deeshgizhígíí - Wikiibíídiiya\nLókʼaatah dǫ́ʼiiyiyiitsahí bitseeʼ deeshgizhígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kintaaʼanéhé Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Hemitriccus furcatus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bizééʼ dóó bitéél éí dinilbá; bitʼaʼ éí dinilzhin dóó diniltsogo naashchʼąąʼ; bidaaʼ éí diłhił.\nLókʼaatah dǫ́ʼiiyiyiitsahí bitseeʼ deeshgizhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼil binááʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Tsídiidlohí bitsiitʼáád dibéłchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nTsídiidlohí bitsiitʼáád dibéłchíʼígíí\nTsídiidlohí bitsiitʼáád dibéłchíʼígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi dóó Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Trochalopteron austeni" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 8–11di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitsiitʼáád éí dibéłchíʼígíí; bitéél éí łigaigo yistłʼin; bidaaʼ éí diłhił.\nTsídiidlohí bitsiitʼáád dibéłchíʼígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; łahda chʼał dóó naʼashǫ́ʼii yázhí yilghał; dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Chʼil bijeeh yidlání dootłʼizhí bijáád łichíʼígíí - Wikiibíídiiya\nChʼil bijeeh yidlání dootłʼizhí bijáád łichíʼígíí\nChʼil bijeeh yidlání dootłʼizhí\nChʼil bijeeh yidlání dootłʼizhí bijáád łichíʼígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Bikéyahdi dóó Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Cyanerpes cyaneus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–5di asdzoh[?] áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís dootłʼizh; binákʼee dóó bitsiiyah dóó bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí łizhin; bijáád dóó bikeeʼ éí łichííʼ; bidaaʼ éí diłhił dóó shiyish. Baʼáádígíí éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitéél éí łigai dóó łibáago noodǫ́ǫ́z.\nChʼil bijeeh yidlání dootłʼizhí bijáád łichíʼígíí éí chʼil bijeeh yidlą́; chʼosh yázhí dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Naakaii Dootłʼizhii Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał nineezí - Wikiibíídiiya\nNaakaii Dootłʼizhii Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał nineezí éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Hoplobatrachus tigerinus" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 4–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ dóó łibáago łikizh; bijáád éí noodǫ́ǫ́z; bitéél éí dinilgai; binááʼ éí ntsaa.\nNaakaii Dootłʼizhii Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał nineezí éí chʼil bitʼąąʼ dóó dláád yiłchozh; chʼosh yázhí éí yildeeł ałdóʼ.


Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ séítah naʼashǫ́ʼii yishtłizhígíí - Wikiibíídiiya\nséítah naʼashǫ́ʼii yishtłizhígíí\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ séítah naʼashǫ́ʼii yishtłizhígíí éí tó wónaanídę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pedioplanis namaquensis" deiłníigo dayózhí.\nDíí naʼashǫ́ʼii éí 3–5di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bikʼiiz éí dinilzhin łeh; bizééʼ dóó bitéél éí łigai; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ séítah naʼashǫ́ʼii yishtłizhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.


Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼiish bitsiitsʼiin nteelígíí - Wikiibíídiiya\ntłʼiish bitsiitsʼiin nteelígíí\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼiish bitsiitsʼiin nteelígíí éí tłʼiish íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Hoplocephalus bungaroides" deiłníigo dayózhí.\nDíí tłʼiish éí 25–30di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí diłhiłgo łibá dóó dinilgaigo naashchʼąąʼ.\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼiish bitsiitsʼiin nteelígíí éí naʼashǫ́ʼii dóó naʼastsʼǫǫsí yilghał łeh.


Shádiʼááhdę́ę́ʼ chʼíshiibeezhii yił ahidaałtʼéhé - Wikiibíídiiya\nDíí kweʼé naaltsoos bikáaʼgi saad shijaaʼígíí éí Shádiʼááhdę́ę́ʼ chʼíshiibeezhii yił ahidaałtʼéhé yaa halneʼ dooleeł. Tó wónaanídę́ę́ʼ chʼíshiibeezhii yił ahidaałtʼéhé ałdóʼ baa yídíiłtah shį́į́.\nChʼíshiibeezhii yił ahidaałtʼéhé\nChʼíshiibeezhii yił aheełtʼéhé bidaaʼ łitsooígíí\nChʼíshiibeezhii yił aheełtʼéhé bítááʼ yistłʼinígíí\nChʼíshiibeezhii yił aheełtʼéhé bitsiitʼáád noodǫ́zígíí\nChʼíshiibeezhii yił aheełtʼéhé bitsiitʼáád diłhiłígíí\nShádiʼááhdę́ę́ʼ chʼíshiibeezhii yił ahidaałtʼéhé éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Anairetes" (dóó "Uromyias") deiłníigo deiyózhí. Shádiʼááhdę́ę́ʼ chʼíshiibeezhii yił ahidaałtʼéhé éí náhástʼéí ałʼąą ádaatʼé.\nDíí tsídii éí 4–5di asdzoh[?] ádaníłtso łeh, áádóó éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí deildeeł; chʼil binááʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Wóyiyiitsahítsoh bitseeʼ łigaaígíí - Wikiibíídiiya\nWóyiyiitsahítsoh bitseeʼ łigaaígíí\nWóyiyiitsahítsoh bitseeʼ łigaaígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Agriornis albicauda" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 10–11di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin; bitʼaʼ éí kʼídzígai; bitseeʼ éí łizhin dóó łigaigo naashchʼąąʼ; bidaaʼ éí diłhił.\nWóyiyiitsahítsoh bidaaʼ łizhinígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; łahda naʼashǫ́ʼii dóó dahiitį́hii haalzheeh ałdóʼ.\nDíí naaltsoos 31 Yaʼiishjáástsoh 2020 yoołkáłę́ędą́ą́ʼ łahgo ályaa.


Dáázhahii bidaaʼ łichíʼígíí - Wikiibíídiiya\nDáázhahii bidaaʼ łichíʼígíí éí tsídii bichʼahtsohí dóó ǫǫbǫʼii dah yikahjí atah yisdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Phoeniculus purpureus" deiłníigo dayózhí. Dáázhahii bidaaʼ łichíʼígíí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́.\nDíí tsídii éí 16–17di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhił dóó tsédídéehgo dootłʼizh (bitsiiyah éí chʼilgo dootłʼizh łeh); bitseeʼ éí łigaigo noodǫ́ǫ́z; bidaaʼ éí łichííʼ.\nDáázhahii bidaaʼ łichíʼígíí éí chʼosh (wáláchííʼ dóó tsinaʼayąʼii) deildeeł.


Dilzéehii - Wikiibíídiiya\nDilzéehii bizaad dóó Bilagáana bizaad yee yádaałtiʼ\nHoozdo Hahoodzo, Ahééháshį́į́h Hahoodzo, dóó Naʼazhǫǫsh Hahoodzo kéédahatį́\nDilzéehii bikéyahdi éélkid.\nDilzéehii éí Hoozdo Hahoodzo, Ahééháshį́į́h Hahoodzo, áádóó Naʼazhǫǫsh Hahoodzo (Niweedah Hahoodzo) biiyiʼ bikéyah biłhaʼhoodzo. Dilzéehii tʼáá bí bizaadjí éí ʼAha Makhav dawolyé; áádóó díí saadígíí éí "tábąąhgi dineʼé" óolyé. Dilzéehii bikéyah éí Fort Mojave Indian Reservation wolyé, áádóó tʼáá akwii tʼéigo yéé adaʼdoojíʼ. Dilzéehii bikéyah éí 34°56′34″ NHK dóó 114°36′33″ EʼE-gi bił hazʼą́. Kéyah éí 42,000 acres aniiłtsoh, áádóó Tó Ntsʼósíkooh bibąąhgoʼ háʼhoodzo. 1870 biyihah yę́ędą́ą́ʼ Dilzéehii bikéyah baʼhádzo. 1,100 anéélʼąąh Dilzéehii daʼbighan áádóó éí Bitsį́ʼ yishtłizhii dineʼé átʼé ałdóʼ.\nDilzéehii éí bikéyah lease adéíłį́ʼ; díí éí kʼé daʼdiiléʼjíʼ binaanishígíí yichʼį́ʼ kéyah lease adéíłʼį́. Díí naanish déí yiiłjééhígíí éí Ndikʼąʼ, Naadą́ą́ʼ, áádóó Naaʼołí kʼé déí didlééh. Áádóó bílaʼashdlaʼii aají nidaalnishígíí éí Naakáí dinéʼiʼ dóó Bilagáana deilnish.\nGhąąjįʼ 20, 2003go yoołkááł yę́ędą́ą́ʼ éí Dilzéehii biWááshindoon adaʼdiinį́di: Ahééháshį́į́h Hahoodzoji binaatʼaanii Hastiin Gray Davis dóó Dilzéehii biWááshindoon ałhaʼdeetʼaah, díí éí Needles hoolyéégi kin daʼshijááʼígíí dóó ʼéʼééʼahjigo naʼazhǫǫshłá ʼą́ą́h ʼáʼdoolnííł haʼnį́į́hgo ałhaʼdeetʼaah.\nDilzéehii bikéyah bikáaʼgi éí naakigo naʼazhoosh hólǫ́; Hoozdo Hahoodzojigo éí Spirit Mount Casino woolyégo siʼąąh áádóó Naʼazhǫǫsh Hahoodzojigo éí Avi Resort & Casino siʼąąh.\nDilzéehii, 1871 biyihah yę́ędą́ą́ʼ éélkid.\nDilzéehii, 1908 biyihah yę́ędą́ą́ʼ éélkid.\nDilzéehii bizaad[łahgo áshłééh | łahgo áshłééh]\nDilzéehii bizaad éí River Yuman language átʼé áádóó Hokan-Siouan saadjiʼ atah yiisdzoʼ.\nDíí exampleígíí éí Dilzéehii bizaad átʼé:\nʼasent tʼááłáʼiʼ ʼiipa hastiin anyaaʼiily łizhin hatchoq łééchąąʼí\nhavik naaki thinyaʼaak asdzání nyamasav łigaii ʼahat łį́į́ʼ\nhamok tááʼ ʼanya jóhonaaʼéí ʼahwat łichíʼí ʼaqwaq bįįh\nchumpap dį́į́ halyʼa ooljééʼ ʼaqwath łitsooí kiikway ʼamiich idiik ayání\ntharap ashdlaʼ ʼaha tó havasuu dinootłʼizh mahwat shash\nhavasuu dootłʼizh nuume náshdóí\n^ Article: Fort Mojave becomes first tribe to have gaming compacts with three states highbeam.com 29 Ghąąjįʼ 2003.\n^ Munro, Pamela, Brown, Nellie dóó Judith Crawford. A Mojave Dictionary. Los Angeles: UCLA, 1992.\nDilzéehii biweb site (Bilagáanakʼehjí)


Nákʼeehgaiitsoh - Wikiibíídiiya\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bitsiitsʼiin Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Tsídii Tsídii ndaatʼáʼii Yótʼáahdi tsídii Tsídii tsídígíí Táshchozhii dóó Dijádídlǫ́ʼí dóó bikʼéí Tó wónaanídę́ę́ʼ nákʼeehgaii dóó bikʼéí\nNákʼeehgaiitsoh éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Eʼeʼaahjí Tónteel bikáaʼdi kéyah dah ndaaʼeełí léiʼ bikáaʼgi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Megazosterops palauensis" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 6–8di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; binákʼee éí łigai; bidaaʼ éí diłhił.\nNákʼeehgaiitsoh éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé dóó chʼil binááʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Tsídii dah naʼasolí dootłʼizhígíí - Wikiibíídiiya\nTsídii dah naʼasolí dootłʼizhígíí\nTsídii dah naʼasolí dootłʼizhígíí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Chelidoptera tenebrosa" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 5–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo dootłʼizh; bitłʼaaʼ éí diniltsxo; bidaaʼ éí diłhił.\nTsídii dah naʼasolí dootłʼizhígíí éí chʼosh dóó naʼashjéʼii deildeeł; naʼashǫ́ʼii yázhí dóó chʼil bitʼąąʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Tábąądijádí bitłʼaaʼ łigaaígíí - Wikiibíídiiya\nTábąądijádí bitłʼaaʼ łigaaígíí\nTábąądijádí bitłʼaaʼ łigaaígíí éí tónteel dóó tábąąh tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Charadrius wilsonia" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 6–8di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitłʼaaʼ éí łigai; bikąʼígíí éí bitéél dah jíjin; bijáád éí nineez; binááʼ dóó bidaaʼ éí łizhin.\nTábąądijádí bitłʼaaʼ łigaaígíí éí chʼosh deildeełgo naakai.


Tábąąh naalzheehii dootłʼizh dóó łigaaígíí - Wikiibíídiiya\nTábąąh naalzheehii dootłʼizh dóó łigaaígíí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Todiramphus diops" deiłníigo dayózhí.\nDíí tábąąh naalzheehii éí 7–8di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo dootłʼizh; bitéél dóó bikʼos éí łigai; bidaaʼ dóó binááʼ éí diłhił.\nTábąąh naalzheehii dootłʼizh dóó łigaaígíí éí łóóʼ dóó chʼał deilghał; chʼosh bikágí dantłʼizí yázhí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Shádiʼááhdę́ę́ʼ tsídii yádíłtiihí bitsiiʼ łitsooígíí - Wikiibíídiiya\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tsídii yádíłtiihí bitsiiʼ łitsooígíí\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tsídii yádíłtiihí bitsiiʼ łitsooígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Thlypopsis sordida" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 5–7di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitłʼaaʼ éí łigai; bitsiiʼ éí łitso; bidaaʼ éí diłhił.\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tsídii yádíłtiihí bitsiiʼ łitsooígíí éí chʼosh yázhí yildeeł; tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii bizéʼgoʼ hólónígíí - Wikiibíídiiya\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii bizéʼgoʼ hólónígíí éí naʼashǫ́ʼii ndaashchʼąąʼígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pogona barbata" deiłníigo dayózhí.\nDíí naʼashǫ́ʼii éí 20–25di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó diłhił dóó niłhingo naashchʼąąʼ łeh; bizééʼ éí halzhin łeh; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii bizéʼgoʼ hólónígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.


Teełgaiitah tsídiiłbáhí bitʼaʼ łitsooígíí - Wikiibíídiiya\nTeełgaiitah tsídiiłbáhí bitʼaʼ łitsooígíí\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bitsiitsʼiin Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Tsídii Tsídii ndaatʼáʼii Yótʼáahdi tsídii Tsídii tsídígíí Shádiʼááhdę́ę́ʼ tsídii ndaashchʼąąʼígíí dóó bikʼéí Teełgaiitah tsídiiłbáhí\nTeełgaiitah tsídiiłbáhí bitʼaʼ łitsooígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Embernagra platensis" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 7–8di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí diłhiłgo łitso; bizééʼ éí dinilgai; bidaaʼ éí łitsxo.\nTeełgaiitah tsídiiłbáhí bitʼaʼ łitsooígíí éí chʼil binááʼ yildeeł dóó dzidzé yiłchozh.


Chʼał tééhoołtsódígíí - Wikiibíídiiya\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bitsiitsʼiin Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Biyáázh Tsʼǫʼasánígíí Chʼał Tsinlátah chʼał dóó bikʼéí Chʼał bideeʼ dahólónígíí dóó bikʼéí\nChʼał tééhoołtsódígíí éí tsinlátah chʼał dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Lepidobatrachus" deiłníigo deiyózhí. Chʼał tééhoołtsódígíí éí tááʼ ałʼąą ádaatʼé.\nDíí chʼał éí 3–4di asdzoh[?] ádaníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo łibá dóó nteel łeh; binááʼ éí dinilgai.\nChʼał tééhoołtsódígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii deildeeł.


Dáʼákʼehtah chʼał bizéétsʼósí łibá dóó yishtłizhígíí - Wikiibíídiiya\nDáʼákʼehtah chʼał bizéétsʼósí łibá dóó yishtłizhígíí éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Micryletta aishani" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 0.8–1di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; binákʼee dóó bikʼiiz éí dah jíjin; bitéél éí łibá; binááʼ éí diłhił.\nDáʼákʼehtah chʼał bizéétsʼósí łibá dóó yishtłizhígíí éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼil bitʼąąʼ łaʼ dóó tąądee naagháhii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Tónteel tsídii yidlohí - Wikiibíídiiya\nTónteel tsídii yidlohí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí kéyah dah siʼánígíí beʼałníiʼdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Leucophaeus atricilla" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 14–16di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łigai; bitʼaʼ dóó binághah éí dinilbá; bidaaʼ dóó bikeeʼ éí diłhił; shį́įgo éí bitsiiʼ łizhin.\nTónteel tsídii yidlohí éí łóóʼ deilghał dóó chʼosh deildeeł; tsídii biyęęzhii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Tábąąh dǫ́ʼiiyiyiitsahí dinilbáhígíí - Wikiibíídiiya\nTábąąh dǫ́ʼiiyiyiitsahí dinilbáhígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ochthornis littoralis" deiłníigo dayózhí (tʼáá díí tʼéiyá tsídii "Ochthornis"-jí atah yisdzoh).\nDíí tsídii éí 4–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilbá; bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí diłhiłgo łibá; bizééʼ dóó binátsʼiin éí łigai; bidaaʼ éí łibá.\nTábąąh dǫ́ʼiiyiyiitsahí dinilbáhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Wááshindoon Bikéyah Ałhidadiidzooígíí - Wikiibíídiiya\nWááshindoon Bikéyah Ałhidadiidzooígíí\nWááshindoon Bikéyah Ałhidadiidzooígíí (Bilagáana kʼehjígo United States of America dóó USA wolyé) éí 3,794,101 tsinsitą́ dikʼą́ (9,826,630 square kilometres) aníłtso.[?] Ashdlaʼdiin kéyah biłháʼdaʼháásdzoʼ áádóó éí federation wolyéego yéédaʼhótʼąąʼ. Wááshindoon bikéyah ałhidadiidzooígíí biwááshindoon éí Wááshindoon; 689,545 diné ánéelą́ą́’ kéédahatʼį́ (2020góó yihah yę́ędą́ą́ʼ diné dawólta’).\nWááshindoon Bikéyah Ałhidadiidzooígíidi diné 331,449,281 dabighan (2020góó yihah yę́ędą́ą́ʼ diné dawólta’).\nWááshindoondi alą́ąjįʼ dahsidáhígíí bikin siʼánígííEdit\nDíí kin éí Kin Náhálgaaí wolyé.\nHastiin alą́ąjįʼ dahsidáhígíí John Adams\nHastiin alą́ąjįʼ dahsidáhígíí Thomas Jefferson\nHastiin alą́ąjįʼ dahsidáhígíí Barack Obama\nWááshindoondi alą́ąjįʼ dahsidáhígíí bikin siʼánígíí éí alą́ąjįʼ hastiin dahsidáhígíí yiiʼ bighan dóó binaanish ałdóʼ ííłʼį́. Kin éí 1600 Pénsówéíniyah ave NW bąąh siʼą́, Wááshindoondi. Kinígíí éí 1792–1800góó yihahgóó yihah yę́ędą́ą́ʼ ályaa, áádóó łigaigo yishdléézh tłʼóoʼdę́ęʼgo. Áádóó tsé éí bee ályaa. Hastiin alą́ąjįʼ dahsidáhígíí John Adams áłtsé yii’ hiiná áádóó kwiishdę́ę́ʼ hodeeshzhiizh dóó éí tʼáá ałtso Hastóí alą́ąjįʼ dah naazdáhígíí yii’ dabighan. 1801góó yihahgóó yihah yę́ędą́ą́ʼ éí Hastiin alą́ąjįʼ dahsidáhígíí Thomas Jefferson kin yéédi’nítsi (Hastiin Benjamin Henry Latrobe architect nilį́įgo bíká eelwod).\nWááshindoondi beehazʼáanii ádeiłʼíníEdit\nWááshindoondi bee hazʼáanii ádeiłʼíní bikin siʼą́.\nWááshindoondi bee hazʼáanii ádeiłʼíní\nDah Naatʼaʼí Bééhoʼdílzin\nWááshindoon Bikéyah Ałhidadiidzooígíí biwááshindoon (Bilagáanakʼehjí)\nLast edited on 17 Tʼą́ą́chil 2022, at 15:38\nDíí naaltsoos 17 Tʼą́ą́chil 2022 yoołkáłę́ędą́ą́ʼ łahgo ályaa.


Jélii łóóʼtʼą́hí - Wikiibíídiiya\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Jélii łóóʼ bítsʼą́ą́ʼí Jélii łóóʼ bítsʼą́ą́ʼí bideeʼ dahólónígíí\nJélii łóóʼtʼą́hí éí jélii łóóʼ bítsʼą́ą́ʼí dah yikahjí atah daasdzoh; adóó éí tónteel tʼáá ałtso biyiʼdi dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Platyctenida" deiłníigo deiyózhí. Jélii łóóʼtʼą́hí dijoolígíí éí 40 ałʼąą ádaatʼé.\nDíí jélii łóóʼ bítsʼą́ą́ʼí éí doo bigháhootʼį́į da. Bitsʼíís éí 5–15 cn ádaníłtso. Tsé dóó sǫʼ łóóʼ dóó tóchʼil yooʼí bikáaʼgi éí dahináa łeh. Chʼosh doo yitʼíinii dóó chʼosh bikágí dantłʼizí yázhí éí bichʼiyąʼ.\nJélii łóóʼ bítsʼą́ą́ʼí\nJélii łóóʼ bítsʼą́ą́ʼí bideeʼ dahólónígíí\nJélii łóóʼ bítsʼą́ą́ʼí bideeʼ ádaałtsʼíísígíí · Jélii łóóʼ bítsʼą́ą́ʼí dijoolígíí · Jélii łóóʼ nineezígíí · Jélii łóóʼtʼą́hí\nJélii łóóʼ bítsʼą́ą́ʼí bideeʼ ádinígíí


Dziłtah halgaiisdísí - Wikiibíídiiya\nDziłtah halgaiisdísí éí tónteel dóó tábąąh tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Phegornis mitchellii" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 6.5–7.5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bitéél éí łibá; bitsiiʼ éí łizhin; bitsiiyah éí łichííʼ; bidaaʼ éí nineez dóó łizhin.\nDziłtah halgaiisdísí éí chʼosh deildeełgo naakai.


Haltsooítah ńdiitsʼį́įhii yázhí bitéél dinilbáhígíí - Wikiibíídiiya\nHaltsooítah ńdiitsʼį́įhii yázhí bitéél dinilbáhígíí\nHaltsooítah ńdiitsʼį́įhii yázhí bitéél dinilbáhígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Cisticola woosnami" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 3–5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bizééʼ dóó bitéél éí dinilbá; bidaaʼ éí diłhił.\nHaltsooítah ńdiitsʼį́įhii yázhí bitéél dinilbáhígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Naałʼaashiitsoh bigod daalgaaígíí - Wikiibíídiiya\nNaałʼaashiitsoh bigod daalgaaígíí éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Acanthoscurria geniculata" deiłníigo dayózhí. Díí naałʼaashii éí Náhookǫsjí Kintaaʼanéhé Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́.\nDíí chʼosh éí 3–4di asdzoh[?] áníłtso; adóó éí bitsʼíís diłhiłgo naashchʼąąʼ łeh; bigod éí daalgai. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.


Mágí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ tsintah chʼałchilí yishtłizhígíí - Wikiibíídiiya\nMágí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ tsintah chʼałchilí yishtłizhígíí\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bitsiitsʼiin Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Biyáázh Tsʼǫʼasánígíí Chʼał Chʼał íiyisígíí dóó bikʼéí Mágí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał ndaashchʼąąʼígíí\ntsintah chʼałchilí yishtłizhígíí\nMágí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ tsintah chʼałchilí yishtłizhígíí éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Mágí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Blommersia grandisonae" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 0.3–1.1di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; binákʼee éí dinilzhin; bitéél éí dinilgai; binááʼ éí ntsaa.\nMágí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ tsintah chʼałchilí yishtłizhígíí éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼil bitʼąąʼ łaʼ dóó tąądee naagháhii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Chʼosh doo yitʼíinii bikágí ntłʼizígíí - Wikiibíídiiya\nChʼosh doo yitʼíinii bikágí ntłʼizígíí éí Chʼosh Bikágí yiiʼ Hańdaaʼnahii dah yikahjí atah daasdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Loricifera" deiłníigo deiyózhí. Chʼosh doo yitʼíinii bikágí ntłʼizígíí éí tónteel tʼáá ałtso biyiʼdi dahólǫ́; adóó éí 100 ałʼąą ádaatʼé.\nDíí chʼosh éí 100µm–1mm ádaníłtso; bitsʼíís éí tʼóó bíyó dijool; áádóó éí bideeʼ łání. Binááʼ éí ádin. Táłtłʼáahdi, séítahgi éí dahiná.


Ńdíshchíítah chʼał dichʼízhí - Wikiibíídiiya\nŃdíshchíítah chʼał dichʼízhí éí tsinlátah chʼał dóó bikʼéí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Naakaii Bikéyahdi dóó kéyah dah siʼánígíí beʼałníiʼdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Incilius bocourti" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 2–3.5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizh dóó diłhiłgo łikizh łeh; binááʼ éí diłhił.\nŃdíshchíítah chʼał dichʼízhí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.


Gógooʼii tsįyaalzhahí - Wikiibíídiiya\nGógooʼii tsįyaalzhahí éí naatsédlózii dóó bikʼéí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi dóó Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi dóó Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Hierococcyx" deiłníigo deiyózhí.\nDíí tsídii éí 10–18di asdzoh[?] ádaníłtso, adóó éí tsįyaalzhahí ndahalin dóó tsįyaalzhahígi átʼéego ndaatʼá. Bitsʼíís éí łibáago naashchʼąąʼ łeh; bitéél éí dinilgai dóó diłhiłgo łikizh dóó noodǫ́ǫ́z; binákʼee éí łitso.\nGógooʼii tsįyaalzhahí éí chʼosh ditłʼooí dóó wóʼałtaasʼéí deildeeł.


Bilį́į́ʼ Ńdeiltihii Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tónteel tsídii - Wikiibíídiiya\nBilį́į́ʼ Ńdeiltihii Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tónteel tsídii éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Bilį́į́ʼ Ńdeiltihii Dineʼé Bikéyahdi dóó Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdi dóó Dził Daantsaaítah Bilagáana Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Larus cachinnans" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 22–27di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łigai; bitʼaʼ éí łibá dóó kʼíjíjin; binághah éí łibá ałdóʼ; bidaaʼ éí kʼíjíjin łeh; bikeeʼ éí dinilgai.\nBilį́į́ʼ Ńdeiltihii Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tónteel tsídii éí łóóʼ deilghał dóó chʼosh deildeeł; tsídii biyęęzhii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Tsintah dahiitį́hii bitéél dinilbáhí - Wikiibíídiiya\nTsintah dahiitį́hii bitéél dinilbáhí éí yótʼáahdi tsídii dóó tsintah dahiitį́hii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Phaethornis eurynome" deiłníigo dayózhí.\nDíí dahiitį́hii éí 5–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo yishtłʼizh; bitʼaʼ éí diłhił; bidaaʼ éí łizhin dóó łitsogo naashchʼąąʼ dóó tʼóó bíyó shiyish.\nTsintah dahiitį́hii bitéél dinilbáhí éí chʼil bijeeh deidlą́.


Dǫ́ʼiiyiyiitsahí nizhóonii bidaaʼ nteelígíí - Wikiibíídiiya\nDǫ́ʼiiyiyiitsahí nizhóonii bidaaʼ nteelígíí\nDǫ́ʼiiyiyiitsahí nizhóonii bidaaʼ nteelígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi dóó Chooyééł Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Myiagra ruficollis" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 5–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dootłʼizhgo łibá; bizééʼ dóó bitéél éí diniltsxo; bitłʼaaʼ éí łigai; bidaaʼ éí łibá.\nDǫ́ʼiiyiyiitsahí nizhóonii bidaaʼ nteelígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł; łahda dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ yiłchozh.\nDǫ́ʼiiyiyiitsahí nizhóonii bidaaʼ nteelígíí · Dǫ́ʼiiyiyiitsahí nizhóonii binághah halzhinígíí · Dǫ́ʼiiyiyiitsahí nizhóonii bitseeʼ nineezígíí · Dǫ́ʼiiyiyiitsahí nizhóonii bitsiitʼáád dootłʼizhígíí · Dǫ́ʼiiyiyiitsahí nizhóonii bitsiiʼ dootłʼizhígíí · Dǫ́ʼiiyiyiitsahí nizhóonii bitsiiʼ łizhinígíí · Dǫ́ʼiiyiyiitsahí nizhóonii bitʼaʼ dibéłchíʼígíí · Dǫ́ʼiiyiyiitsahí nizhóonii bízdílidígíí · Dǫ́ʼiiyiyiitsahí nizhóonii bizééʼ łigaaígíí · Dǫ́ʼiiyiyiitsahí nizhóonii diłhił dóó łigaaígíí · Dǫ́ʼiiyiyiitsahí nizhóonii dootłʼizhígíí · Dǫ́ʼiiyiyiitsahí nizhóonii łichíʼígíí · Dǫ́ʼiiyiyiitsahí nizhóonii łizhinígíí · Dǫ́ʼiiyiyiitsahí nizhóonii yázhí · Eʼeʼaahjí Tónteeldę́ę́ʼ dǫ́ʼiiyiyiitsahí nizhóonii · Eʼeʼaahjí Tónteeldę́ę́ʼ dǫ́ʼiiyiyiitsahí nizhóonii diłhiłígíí · Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ dǫ́ʼiiyiyiitsahí nizhóonii · Naakaii Dootłʼizhii Bikéyahdę́ę́ʼ dǫ́ʼiiyiyiitsahí nizhóonii · Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ dǫ́ʼiiyiyiitsahí nizhóonii · Náátsʼózídę́ę́ʼ dǫ́ʼiiyiyiitsahí nizhóonii · Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ dǫ́ʼiiyiyiitsahí nizhóonii


Tó wónaanídę́ę́ʼ tsídiiłbáhí naashchʼąąʼí dibéłchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nTó wónaanídę́ę́ʼ tsídiiłbáhí naashchʼąąʼí dibéłchíʼígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdi dóó Chʼah Diʼilii Bikéyahdi dóó Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdi dóó Binááʼádaałtsʼózí Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Emberiza rutila" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łitsogo łibá; bitʼaʼ dóó binághah dóó bitsiiʼ éí dibéłchíʼí; bidaaʼ éí łibá.\nTó wónaanídę́ę́ʼ tsídiiłbáhí naashchʼąąʼí dibéłchíʼígíí éí chʼil binááʼ yildeeł; łahda naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł ałdóʼ.\nTsídiiłbáhí naashchʼąąʼí dibéłchíʼígíí


Naaʼahóóhaistłʼiní bideeʼ hólónígíí - Wikiibíídiiya\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Tsídii Tsídii ndaatʼáʼii Tązhii dóó Naaʼahóóhai Ndahalinígíí Naaʼahóóhaistłʼinii\nNaaʼahóóhaistłʼiní bideeʼ hólónígíí éí tązhii dóó naaʼahóóhai dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Numida meleagris" deiłníigo dayózhí.\nDíí naaʼahóóhaistłʼinii éí bitsʼíís diłhił dóó łigaigo yistłʼin; bitsiiʼ dóó bikʼos éí dootłʼizh; bidaaʼ éí łibá. Bitsʼíís éí 1.5–2 adéesʼeez[?] áníłtso.\nNaaʼahóóhaistłʼiní bideeʼ hólónígíí éí chʼil bineestʼąʼ deiłchozh dóó chʼil binááʼ dóó chʼosh deildeeł.


Naaʼahóóhaiłbáhí áłtʼą́ą́ʼí łikizhígíí - Wikiibíídiiya\nNaaʼahóóhaiłbáhí áłtʼą́ą́ʼí łikizhígíí éí tązhii dóó naaʼahóóhai dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Dííshjį́įdi éí Kéyah Ałkééʼ Naaznilgo Dah Ndaaʼeełí bikááʼgóó hólǫ́ ałdóʼ. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pternistis erckelii" deiłníigo dayózhí.\nDíí naaʼahóóhaiłbáhí éí bitsʼíís łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitéél éí łigaigo łikizh; bidaaʼ éí łibá. Bitsʼíís éí 0.8–1 adéesʼeez[?] áníłtso.\nNaaʼahóóhaiłbáhí áłtʼą́ą́ʼí łikizhígíí éí chʼil binááʼ dóó chʼosh yázhí deildeeł.


Tó wónaanídę́ę́ʼ choozhghalii łizhin dóó łichxíʼígíí - Wikiibíídiiya\nTó wónaanídę́ę́ʼ choozhghalii łizhin dóó łichxíʼígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Oriolus cruentus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 9–11di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin; bitéél éí halchxííʼ; bidaaʼ éí dinilgai.\nTó wónaanídę́ę́ʼ choozhghalii łizhin dóó łichxíʼígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł, dóó chʼil bijeeh yidlą́; dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Bitsįʼ Yishtłizhii Tónteeldę́ę́ʼ mąʼii naatʼáʼii łizhinígíí - Wikiibíídiiya\nBitsįʼ Yishtłizhii Tónteeldę́ę́ʼ mąʼii naatʼáʼii łizhinígíí\nBitsįʼ Yishtłizhii Tónteeldę́ę́ʼ mąʼii naatʼáʼii łizhinígíí éí jaaʼabaní dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Ooljééʼ Biyaadi Kéyah Dah Ndaaʼeełí bikáaʼgi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pteropus livingstonii" deiłníigo dayózhí.\nDíí mąʼii naatʼáʼii bitsʼíís éí 10–12di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí łizhin; bitʼaʼ éí łizhin ałdóʼ; binááʼ éí łichííʼ.\nBitsįʼ Yishtłizhii Tónteeldę́ę́ʼ mąʼii naatʼáʼii łizhinígíí éí tsin bineestʼąʼ dóó hashkʼaan dóó atʼaʼ yiltʼąąʼí bineestʼąʼ yiłchozh.


Dǫ́ʼiiyiyiitsahí nizhóonii bizééʼ łigaaígíí - Wikiibíídiiya\nDǫ́ʼiiyiyiitsahí nizhóonii bizééʼ łigaaígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Myiagra inquieta" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 6–8di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo naashchʼąąʼ; bizééʼ dóó bitéél éí łigai; bidaaʼ éí diłhił.\nDǫ́ʼiiyiyiitsahí nizhóonii bizééʼ łigaaígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł; łahda dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ yiłchozh.


Náátsʼózídę́ę́ʼ chʼał bizéétsʼósí naʼazólii - Wikiibíídiiya\nchʼał bizéétsʼósí naʼazólii\nNáátsʼózídę́ę́ʼ chʼał bizéétsʼósí naʼazólii éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdi dóó Binááʼádaałtsʼózí Dineʼé Bikéyah Yázhí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Kaloula pulchra" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 2–3di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó diniltsogo naashchʼąąʼ; bitéél éí dinilgai; binááʼ éí diłhił.\nNáátsʼózídę́ę́ʼ chʼał bizéétsʼósí naʼazólii éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼil bitʼąąʼ łaʼ dóó tąądee naagháhii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Dáádziilii bizééʼ halchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nDáádziilii bizééʼ halchíʼígíí\nDáádziilii bizééʼ halchíʼígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Hoozdo Hahoodzo dóó Akałii Bikéyah dóó Naakaii Bikéyahdi dóó kéyah dah siʼánígíí beʼałníiʼdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pachyramphus aglaiae" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo łibá; bizééʼ éí halchííʼ; bitsiitʼáád éí halzhin; bidaaʼ éí łibá.\nDáádziilii bizééʼ halchíʼígíí éí dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ yiłchozh; chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Haltsooítah ńdiitsʼį́įhii yázhí łitsxooígíí - Wikiibíídiiya\nHaltsooítah ńdiitsʼį́įhii yázhí łitsxooígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Cisticola troglodytes" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 3–5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łitsxo; bizééʼ dóó bitéél éí dinilgai; bidaaʼ éí diłhił.\nHaltsooítah ńdiitsʼį́įhii yázhí łitsxooígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Naalnoodítsoh łichíʼígíí - Wikiibíídiiya\nNaalnoodítsoh łichíʼígíí éí naalnoodí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Ałhidadiikʼą́ Dineʼé Bikéyahdi dóó Béésh Łigaii Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Salvator rufescens" (éí doodaiiʼ "Tupinambis rufescens") deiłníigo dayózhí.\nDíí naʼashǫ́ʼii éí 30–45di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí diłhiłgo łichííʼ dóó dinilgaigo noodǫ́ǫz łeh; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.\nNaalnoodítsoh łichíʼígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł; hazéí yázhí dóó chʼał dóó łóóʼ éí yilghał ałdóʼ. Łahda tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé dóó chʼil bitʼąąʼ yiłchozh.


Atʼąątah ayáásh bitsiitʼáád łitsooígíí - Wikiibíídiiya\nAtʼąątah ayáásh bitsiitʼáád łitsooígíí\nAtʼąątah ayáásh bitsiitʼáád łitsooígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Phylloscopus burkii" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 3–5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo łitso; binátsʼiin éí diłhił; bidaaʼ éí łibá.\nAtʼąątah ayáásh bitsiitʼáád łitsooígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Tónteel táshchozhii binákʼee dah jíljinígíí - Wikiibíídiiya\nbinákʼee dah jíljinígíí\nTónteel táshchozhii binákʼee dah jíljinígíí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Sterna forsteri" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 13–14di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łigai; bitʼaʼ dóó binághah éí diłhiłgo łibá; bitseeʼ éí deeshgizh; bidaaʼ éí łizhin dóó deekį́.\nTónteel táshchozhii binákʼee dah jíljinígíí éí łóóʼ dóó naaldlooshi yázhí deilghał dóó chʼosh deildeeł.


Akétłʼóól łichxííʼí yázhí - Wikiibíídiiya\nhatsʼíís hashtʼéé yoodlíłígíí 0.68 g\nB6 0.071 mg B9 25 μg C 14.8 mg\nAkétłʼóól łichxííʼí yázhí éí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi hadahóólįįd; dííjį́į́góó éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí dahólǫ́ ałdóʼ.\nDíí chʼil éí "Raphanus sativus" wolyé, ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhiikʼehjí. Bikétłʼóól éí 0.5–1di asdzoh[?] áníłtsogo dadijool.\nAkétłʼóól łichxííʼí yázhí éí tʼáá tʼéehgo yidą́ą łeh (łahda yibéézh ałdóʼ); bitʼąąʼ éí doo yidą́ą da łeh. Akétłʼóól łichxííʼí yázhí bikʼah éí chʼiyáán álʼį́įgo biniiyé choolʼį́ ałdóʼ.


Chʼał niłtólí łitsogo yistłʼinígíí - Wikiibíídiiya\nChʼał niłtólí łitsogo yistłʼinígíí éí tsinlátah chʼał dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Hyalinobatrachium taylori" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 0.7–1di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh dóó łitsogo yistłʼin; bikʼiiz éí łigai; binááʼ éí dinilgai.\nChʼał niłtólí łitsogo yistłʼinígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.


Wóláchííʼ yiyiitsahii yishtłizhígíí - Wikiibíídiiya\nWóláchííʼ yiyiitsahii yishtłizhígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Grallaria haplonota" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yistłizhgo naashchʼąąʼ; bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí dinilzhin; bidaaʼ éí diłhił.\nWóláchííʼ yiyiitsahii yishtłizhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.


Magí dilwoʼí - Wikiibíídiiya\nMagí dilwoʼí éí naaldlooshii daʼałtʼoʼígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Erythrocebus patas" deiłníigo dayózhí.\nDíí magí éí 24–34di asdzoh[?] áníłnééz; bitseeʼ éí 25–30di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łitsxo dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitéél dóó bizééʼ éí łigai; binátsʼiin dóó bíchį́į́h éí halzhin łeh.\nMagí dilwoʼí éí tsin bineestʼąʼ dóó chʼil bitʼąąʼ yiłchozh łeh; chéłchaaʼ dóó wóʼałtaasʼéí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Nákʼeehgaii bikʼiiz dibéłchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nNákʼeehgaii bikʼiiz dibéłchíʼígíí\nNákʼeehgaii bikʼiiz dibéłchíʼígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Zosterops erythropleurus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo łitso; bitéél éí dinilbá; bitʼaʼ dóó bikʼiiz éí dibéłchíʼí; binákʼee éí łigai; bidaaʼ éí diłhił.\nNákʼeehgaii bikʼiiz dibéłchíʼígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé dóó chʼil binááʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Shádiʼááhdę́ę́ʼ niłchiis éí naaldlooshii daʼalghałígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Galictis" deiłníigo dayózhí. Shádiʼááhdę́ę́ʼ niłchiis éí naaki ałʼąą átʼé.\nShádiʼáádę́ę́ʼ niłchiis éí biniiʼnoodǫ́zí dóó łéʼétsoh bitseeʼ ádinígíí dóó jaatsohí haalzheego naaghá; tsídii biyęęzhii dóó tsin bineestʼąʼ yildeeł ałdóʼ.


Télii bijáád noodǫ́zí - Wikiibíídiiya\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Bidił Daazdoígíí dóó Daʼałtʼoʼígíí Biishchʼid Dahólónígíí Náhookǫs biyaadi Hadahóólįįdígíí Bikéshgaan Tʼááłáʼí dóó Bikéshgaan Táaʼii Łį́į́ʼ Ndahalinígíí\nTélii bijáád noodǫ́zí éí Haʼaʼaahjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Equus africanus" deiłníigo dayózhí; nááná ndaʼałkaahí ádaaníigo díí télii éí télii dabilį́įʼii bizází átʼé daaní.\nTélii bijáád noodǫ́zí éí doo ayóo ndahałtingóó dóó tłʼoh naazkaadgi naakai łeh; ałkʼidą́ą́ʼ éí tʼóó ahayóí ńtʼę́ę́ʼ, dííshjį́į́góó tʼóó ashdlaʼdi neeznádiingo da dahólǫ́.\nDíí télii éí ashdlaʼgo da adéesʼeez[?] áníłtso; bitseeʼ éí 1–1.5di adéesʼeez áníłnéez łeh. Nááná éí bitsʼíís łigai dóó bijáád łizhin dóó łigaigo noodǫ́ǫ́z (tééh łį́į́ʼ nahalingo); biteeldę́ę́ʼ éí łigai; bíchį́į́h éí łigai ałdóʼ.\nTélii bijáád noodǫ́zí éí tłʼoh dóó chʼil bitʼąąʼ dóó tsin bitáshtʼóózh deiłchozhgo naakai.


Łeesdísí Bikéyahdę́ę́ʼ tónteel zhį́ʼii - Wikiibíídiiya\nŁeesdísí Bikéyahdę́ę́ʼ tónteel zhį́ʼii éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Łeesdísí Bikéyah bibąąhgi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Leucocarbo carunculatus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 25–30di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin; bitéél dóó bizééʼ éí łigai; bítááʼ dah dzíltsxo; bikʼos éí nineez; bikeeʼ éí diłhił.\nŁeesdísí Bikéyahdę́ę́ʼ tónteel zhį́ʼii éí łóóʼ hadaalzheehgo ndaatʼá.


Dǫ́ʼiiyiyiitsahí bitsiiyah halbáhígíí - Wikiibíídiiya\nDǫ́ʼiiyiyiitsahí bitsiiyah halbáhígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Mionectes rufiventris" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 3–4di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin; bitéél dóó bitłʼaaʼ éí łitsxo; bitsiiʼ dóó bitsiiyah éí łibá; bidaaʼ éí diłhił.\nDǫ́ʼiiyiyiitsahí bitsiiyah halbáhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼil binááʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Kéyah dah naaʼeełídę́ę́ʼ tsinlátah naałʼaashii ditłʼooígíí - Wikiibíídiiya\nKéyah dah naaʼeełídę́ę́ʼ tsinlátah naałʼaashii ditłʼooígíí\ntsinlátah naałʼaashii ditłʼooígíí\nKéyah dah naaʼeełídę́ę́ʼ tsinlátah naałʼaashii ditłʼooígíí éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Antillena rickwesti" deiłníigo dayózhí. Tʼáá díí tʼéiyá naałʼaashii "Antillena"-jí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Tónteel bikáaʼdi kéyah dah naaʼeełí léiʼ bikáaʼgi tʼéiyá hólǫ́.\nDíí chʼosh éí 2–3di asdzoh[?] áníłtso; adóó éí bitsʼíís diłhiłgo łibá dóó dinilzhingo naashchʼąąʼ łeh. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.


Chéchʼiizh Biiʼ Tó - Wikiibíídiiya\nChéchʼiizh Biiʼ Tó\n(Tséchʼízhí Bitoʼ) *\nAlą́ąjįʼ dah Sidáhígíí: George Werito, Jr.\nAłkééʼ dah Sidáhígíí: Taylor Pinto\nNaaltsoos Ííłʼíní: Brandon Sam\nChéchʼiizh Biiʼ Tó (éi doodaiiʼ Tséchʼízhí Bitoʼ) éí Diné Bikéyah bikáaʼdi áhootʼéego bił hazʼą́; Tʼiistsʼóóz Ńdeeshgizh Bił Hahoodzo biyiʼdi éí kin dah shijaaʼ. Tááʼ naaznilí bighan áadi siʼą́.\nChéchʼiizh Biiʼ Tóodi 699 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́ (díí éí 2000góó yihah yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ).DÍNE WÓLTAʼ\nChéchʼiizh Biiʼ Tó éí 35°57′22″ NHK dóó 107°20′53″ EʼE-gi bił hazʼą́. Chéchʼiizh Biiʼ Tó éí tónteel bikááʼdóó deigo 6,745 adéesʼeez.GNIS\nChéchʼiizh Biiʼ Tógi éí óltaʼ naakigo sinil.\nChéchʼil Dah Łichííʼ\nChéchʼiizh Biiʼ Tóodi tááʼ naaznilí biníłchʼi naaltsoos (Bilagáanakʼehjí)


Dziłtah chʼagii bitseeʼ nineezígíí - Wikiibíídiiya\nDziłtah chʼagii bitseeʼ nineezígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Macroagelaius subalaris" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 8–10di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin; bitseeʼ éí nineez; bidaaʼ éí diłhił.\nDziłtah chʼagii bitseeʼ nineezígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Lókʼaatah noołnahii dootłʼizhígíí - Wikiibíídiiya\nLókʼaatah noołnahii dootłʼizhígíí\nLókʼaatah noołnahii dootłʼizhígíí éí dééł dóó tóidoozohii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó holǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Porzana carolina" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 7.5–12di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yágo dootłʼizh; binághah éí dibéłchíʼíigo naashchʼąąʼ dóó łizhingo łikizh; bidaaʼ éí łitso; bijáád éí nineez.\nLókʼaatah noołnahii dootłʼizhígíí éí chʼil binááʼ dóó chʼosh yázhí deildeeł.


Shádiʼááhdę́ę́ʼ tsídii dichiłí bitsiiyah dootłʼizhígíí - Wikiibíídiiya\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tsídii dichiłí bitsiiyah dootłʼizhígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Tangara cyanicollis" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin; bitsiiʼ éí dootłʼizh; bitłʼaaʼ éí diłhiłgo dootłʼizh; bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí diłhił dóó dootłʼizhgo naashchʼąąʼ; binákʼee éí halzhin; biwos éí diniltsxo; bidaaʼ éí diłhił.\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tsídii dichiłí bitsiiyah dootłʼizhígíí éí chʼil binááʼ yildeeł dóó tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé yiłchozh; chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Dziłtah tsin yąąh dzootʼihí - Wikiibíídiiya\nDziłtah tsin yąąh dzootʼihí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi dóó Tsiikʼi Déíbaalí Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Sitta neumayer" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 5–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; binákʼee éí halzhin; bitéél dóó bináyaah dóó bizééʼ éí łigai; bidaaʼ éí łizhin.\nDziłtah tsin yąąh dzootʼihí éí chʼosh yázhí dóó chʼil binááʼ yildeeł — shį́įgo éí chʼosh yildeeł, haigo éí tʼóó chʼil binááʼ (neeshchʼíiʼ da) yildeeł łeh.


Chʼał dichʼízhí łibá dóó łigaaígíí - Wikiibíídiiya\nChʼał dichʼízhí łibá dóó łigaaígíí éí tsinlátah chʼał dóó bikʼéí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Anaxyrus fowleri" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 2–3.6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo łibá dóó dinilgaigo łikizh dóó dichʼíízh; bitéél éí łigai; binááʼ éí diłhił.\nChʼał dichʼízhí łibá dóó łigaaígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yázhí yildeeł.


Tłʼiish bíchį́į́h ntłʼizígíí - Wikiibíídiiya\nTłʼiish bíchį́į́h ntłʼizígíí éí tłʼiish íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Aspidelaps" deiłníigo dayózhí. Tłʼiish bíchį́į́h ntłʼizígíí éí naaki ałʼąą átʼe.\nDíí tłʼiish éí 1–2di adéesʼeez[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí łichííʼ dóó łizhingo naashchʼąąʼ.\nTłʼiish bíchį́į́h ntłʼizígíí éí naʼashǫ́ʼii yilghał łeh.


Dahiitį́hii tʼádeekíní bitseeʼ nteelígíí - Wikiibíídiiya\nDahiitį́hii tʼádeekíní bitseeʼ nteelígíí éí yótʼáahdi tsídii dóó dahiitį́hii ndaashchʼąąʼígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Naakaii Bikéyahdi dóó Tsinłánítah Dineʼé Bikéyahdi dóó Tééhnii Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Campylopterus pampa" deiłníigo dayózhí.\nDíí dahiitį́hii éí 5–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibáago dootłʼizh; bítááʼ éí tśedídéehgo dootłʼizh; bitéél dóó bizééʼ éí dinilbá; bitʼaʼ éí diłhił dóó deekį́.\nDahiitį́hii tʼádeekíní bitseeʼ nteelígíí éí chʼil bijeeh deidlą́.


Yéigo ałhoshii ditánígíí - Wikiibíídiiya\nYéigo ałhoshii ditánígíí\nYéigo ałhoshii ditánígíí éí Tsin Deigházhígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Tó Wónaanídi Bilagáana Bikéyahdi dóó Eʼeʼaahjí Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdi dóó Dził Daantsaaítah Bilagáana Bikéyahdi dóó Daakǫʼ Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Glis glis" deiłníigo dayózhí.\nDíí naaldlooshii éí 4–7di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá; bizééʼ dóó bitéél éí łigai; bitseeʼ éí ditłʼo.\nYéigo ałhoshii ditánígíí éí chéłchaaʼ dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł łeh; dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Iichʼąhii bitʼaʼ diyogí - Wikiibíídiiya\nIichʼąhii bitʼaʼ diyogí éí chʼosh bijáád hastání dah yikahjí atah daasdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Epermeniidae" deiłníigo deiyózhí. Iichʼąhii bitʼaʼ diyogí éí nahasdzáán bikáaʼgi 80 ałʼąą ádaatʼé.\nDíí iichʼąhii éí 8–20 mm ádaníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí dóó yishtłizhgo ndaashchʼąąʼ łeh; łaʼ éí diłhiłgo daalkizh. Chʼil bitʼąąʼ éí bichʼiyąʼ.


Chooyééł Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ táłkááʼtsʼin - Wikiibíídiiya\nChooyééł Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ táłkááʼtsʼin éí naaldlooshii dadichʼízhii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Chooyééł Dineʼé Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Crocodylus novaeguineae" deiłníigo dayózhí.\nDíí táłkááʼtsʼin éí 10–11di adéesʼeez[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí łibáago naashchʼąąʼ łeh.\nChooyééł Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ táłkááʼtsʼin éí łóóʼ yilghał łeh; chʼosh bikágí ntłʼizí dóó tsídii yázhí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ atʼaʼ yiltseeʼí diłhiłígíí - Wikiibíídiiya\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ atʼaʼ yiltseeʼí diłhiłígíí\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bitsiitsʼiin Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Tsídii Tsídii ndaatʼáʼii Yótʼáahdi tsídii Tsídii tsídígíí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ atʼaʼ yiltseeʼí\natʼaʼ yiltseeʼí diłhiłígíí\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ atʼaʼ yiltseeʼí diłhiłígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Menura alberti" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 28–30di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin; bitłʼaaʼ éí łigai; bidaaʼ éí diłhił. Bikąʼígíí éí bitseeʼ ayóo nineez; bitsiiʼ dóó bitʼaʼ éí dootłʼizhgo ndaashchʼąąʼ.\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ atʼaʼ yiltseeʼí diłhiłígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Haʼaʼaahjí Tónteeldę́ę́ʼ tsídii diniltsooígíí - Wikiibíídiiya\nHaʼaʼaahjí Tónteeldę́ę́ʼ tsídii diniltsooígíí\nHaʼaʼaahjí Tónteeldę́ę́ʼ tsídii diniltsooígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Tónteel bikáaʼdi kéyah dah naaʼeełí léiʼ bikáaʼgi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Nesospiza acunhae" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 7–8di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibáago diniltso; bitʼaʼ éí łibá dóó dinilzhin; bidaaʼ éí diłhił.\nHaʼaʼaahjí Tónteeldę́ę́ʼ tsídii diniltsooígíí éí chʼil binááʼ yildeeł.


Tábąądijádí bizééjíjinígíí - Wikiibíídiiya\nTábąądijádí bizééjíjinígíí éí tónteel dóó tábąąh tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Bikéyahdi dóó Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Charadrius collaris" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 6–7di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łigai; binághah dóó bitʼaʼ éí yishtłizhgo łibá; bítááʼ éí halzhin; bijáád éí nineez; binááʼ dóó bidaaʼ éí łizhin.\nTábąądijádí bizééjíjinígíí éí chʼosh deildeełgo naakai.


Naʼashǫ́ʼii haalzheehii bitéél halchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nNaʼashǫ́ʼii haalzheehii bitéél halchíʼígíí\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bitsiitsʼiin Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Tsídii Tsídii ndaatʼáʼii Yótʼáahdi tsídii Naatsédlózii dóó bikʼéí Góogii Níłtsą́ gáagii dóó Naʼashǫ́ʼii hadaalzheehii\nNaʼashǫ́ʼii haalzheehii bitéél halchíʼígíí éí naatsédlózii dóó bikʼéí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Coccyzus vetula" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 14–16di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitéél éí łichííʼ; bizééʼ éí dinilgai; bidaaʼ éí diłhiłgo łibá.\nNaʼashǫ́ʼii haalzheehii bitéél halchíʼígíí éí naʼashǫ́ʼii dóó chʼał yázhí deilghał; naʼashjéʼii dóó chéłchaaʼ deildeeł ałdóʼ.


Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii tseechʼį́dígíí - Wikiibíídiiya\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii tseechʼį́dígíí éí naʼashǫ́ʼii ndaashchʼąąʼígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Xenagama batillifera" deiłníigo dayózhí. Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii tseechʼį́dígíí éí dį́į́ʼ ałʼąą ádaatʼé.\nDíí naʼashǫ́ʼii éí 4–5di asdzoh[?] ádaníłnééz. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bizééʼ éí yágo dootłʼizh łeh; bitseeʼ éí doo nineez da; binááʼ éí diłhił.\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii tseechʼį́dígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó jááłánii deildeeł.


Wóláchííʼ neiłkaahii yázhí łibáhígíí - Wikiibíídiiya\nWóláchííʼ neiłkaahii yázhí łibáhígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Myrmotherula menetriesii" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 3–5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; biwos éí łigaigo łikizh; bidaaʼ éí diłhił.\nWóláchííʼ neiłkaahii yázhí łibáhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.


Naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí niłhiní bijáád ádinígíí - Wikiibíídiiya\nNaʼashǫ́ʼiilkǫǫhí niłhiní bijáád ádinígíí\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bitsiitsʼiin Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Naaldlooshii dadichʼízhii Ndaaʼnaʼii Naʼashǫ́ʼii Naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí Naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí bijáád ádaadinígíí\nNaʼashǫ́ʼiilkǫǫhí niłhiní bijáád ádinígíí éí naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Acontias orientalis" deiłníigo dayózhí.\nDíí naʼashǫ́ʼii éí 15–20di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí niłhin dóó łizhingo noodǫ́ǫ́z; bijáád éí ádin; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.\nNaʼashǫ́ʼiilkǫǫhí niłhiní bijáád ádinígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii éí yildeeł.


Tééh łį́į́ʼ biyaʼ - Wikiibíídiiya\nTééh łį́į́ʼ biyaʼ\nTééh łį́į́ʼ biyaʼ éí yaaʼ bikágí ntłʼizígíí dah yikahjí atah yisdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Rhipicephalus pulchellus" deiłníigo dayózhí. Tééh łį́į́ʼ biyaʼ éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́.\nDíí yaaʼ éí bijáád tseebíí. Bitsʼíís éí nímaz dóó tʼóó bíyó nteel; adóó éí łigai dóó łizhingo naashchʼąąʼ. Bijáád éí doo danineez da. Tééh łį́į́ʼ dóó déélgééd dóó bílaʼashdlaʼii bidił éí bichʼiyąʼ.


Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tsékʼi naʼashǫ́ʼii - Wikiibíídiiya\nDíí kweʼé naaltsoos bikáaʼgi saad shijaaʼígíí éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tsékʼi naʼashǫ́ʼii yaa halneʼ dooleeł. Tó wónaanídę́ę́ʼ tsékʼi naʼashǫ́ʼii dóó Tsékʼi naʼazólii ałdóʼ baa yídíiłtah shį́į́.\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tsékʼi naʼashǫ́ʼii éí naʼashǫ́ʼii diwozhígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pseudocordylus" deiłníigo deiyózhí. Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tsékʼi naʼashǫ́ʼii éí hastą́ą́ ałʼąą ádaatʼé.\nDíí naʼashǫ́ʼii éí 8–12di asdzoh[?] ádaníłnééz, áádóó éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii deildeeł.


Bitseeʼ yee adiłhałii yázhí - Wikiibíídiiya\nBitseeʼ yee adiłhałii yázhí éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí dóó Naakaii Bikéyahdi tʼéiyá dahólǫ́, áádóó éí hastą́ą́ ałʼąą ádaatʼé. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Caimaninae" deiłníigo dayózhí; Bilagáanakʼehjí ałdóʼ "caiman" jiní.\nDíí táłkááʼtsʼin éí tʼáá díkwíidi adéesʼeez tʼéiyá ádaníłtso (tʼáá hazhóʼó bitseeʼ yee adiłhałii łizhinígíí, díí éí 13go da adéesʼeez[?] áníłtso). Bitsʼíís éí dootłʼizh dóó diłhiłgo naashchʼąąʼ łeh; łaʼ éí łigai dóó łitsogo yistłʼin. Nááná éí biwooʼ nineez;


Shádiʼááhdę́ę́ʼ teełtah tsídii bitseeʼ nineezígíí - Wikiibíídiiya\nShádiʼááhdę́ę́ʼ teełtah tsídii bitseeʼ nineezígíí\nShádiʼááhdę́ę́ʼ teełtah tsídii\nShádiʼááhdę́ę́ʼ teełtah tsídii bitseeʼ nineezígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Donacospiza albifrons" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 5–7di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitéél dóó bitłʼaaʼ éí yishtłizhgo diniltso; binátsʼiin éí łigai; bitseeʼ éí nineez; bidaaʼ éí diłhił.\nShádiʼááhdę́ę́ʼ teełtah tsídii bitseeʼ nineezígíí éí chʼosh yázhí yildeeł; tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Tsintaalzhahii bitsiiʼ łizhinígíí - Wikiibíídiiya\nTsintaalzhahii bitsiiʼ łizhinígíí\nTsintaalzhahii bitsiiʼ łizhinígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Mágí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Xenopirostris xenopirostris" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 9–10di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łigai; bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí łibá; bitsiiʼ éí łizhin; bidaaʼ éí łibá.\nTsintaalzhahii bitsiiʼ łizhinígíí éí chʼosh dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Tsídiiłbáhí binághah haltsooígíí - Wikiibíídiiya\nTsídiiłbáhí binághah haltsooígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí kéyah dah siʼánígíí beʼałníiʼdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Arremonops chloronotus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 5–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitʼaʼ dóó binághah éí diłhiłgo haltso; binákʼee éí diłhił; bitsiitʼáád éí łizhingo noodǫ́ǫ́z; bidaaʼ éí łibá.\nTsídiiłbáhí binághah haltsooígíí éí chʼil binááʼ yildeeł; chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Tsídii dághaaʼí binátsʼiin łigaaígíí - Wikiibíídiiya\nTsídii dághaaʼí binátsʼiin łigaaígíí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Eʼeʼaahjí Biʼééʼ Łigaii Bikéyahidi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Psilopogon viridis" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 6–7di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh; binátsʼiin dóó bináyaah éí łigai; binákʼee éí halzhin; bizééʼ dóó bitsiiyah éí dinilbá dóó diłhiłgo noodǫ́ǫz łeh; bidaaʼ éí dinilgai.\nTsídii dághaaʼí binátsʼiin łigaaígíí éí tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé deiłchozh; łahda chʼosh deildeeł ałdóʼ.


Tiníléítsoh łikizhígíí - Wikiibíídiiya\nTiníléítsoh łikizhígíí éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Varanus giganteus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tiníléítsoh éí 80–100di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí diłhił dóó łibáago naashchʼąąʼ dóó dinilzhingo łikizh łeh; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.\nTiníléítsoh łikizhígíí éí hazéí yázhí dóó naʼastsʼǫǫsí dóó łéʼétsoh dóó chʼał yilghał; chʼosh dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Díí kweʼé naaltsoos bikáaʼgi saad shijaaʼígíí éí ayání yaa halneʼ dooleeł. Béésh Bichʼahnii Bikéyahdę́ę́ʼ ayání ałdóʼ baa yídíiłtah shį́į́.\nAyání éí naaldloshii bidił daazdoíjiʼ atah yiisdzo, áádóó éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí Bison bison deiłníigo dayózhí; díí saadígíí éí Gwíík Dineʼé bizaad átʼé, áádóó éí "béégashiikąʼ nahalinígíí" óolyé. Bilagáanakʼehjí bison éí doodaiiʼ éí buffalo wolyé. Ayání ndahalinígíí ałdóʼ Tó Wónaanídi Bilagáana Bikéyahdi dahólǫ́, áko ndi éí wisent dawolyé. Ałkʼidą́ą́ʼ ayání tʼóó ahayóí ńtʼę́ę́ʼ.\nAyání beʼelyaaígíí, W.B.A. bibéeso (łitsoígíí) yikáaʼgi naashchʼąąʼ (2005 biyihah yę́ędą́ą́ʼ ályaa).\nAyání éí Náhookǫsjí Kéyah dah siʼánígíí yikááʼ ndaaldeehii tʼáá ałtso yilááh áníłtso; 900–2,200 dahidídloʼ áníłdáás. Náánáá éí neeznáaʼdi adéesʼeez áníłnééz. Ayání éí dibéłchíʼíigo naashchʼąąʼ dóó biyáázh éí łichííʼ. Bitsiitsʼiin nitsxaa; bikąʼígíí dóó baʼáádígíí tʼáá áła bideeʼ dahólǫ́. Bikąʼígíí éí baʼáádígíí yilááh ánáníłtso.\nAyání éí 20 nááhaigo hiná. Dąągo biyáázh yilchí.\nAyání dóó Béésh Bichʼahnii Bikéyahdę́ę́ʼ ayáníEdit\nTóʼííbézhí Hahoodzo bidah naatʼaʼí.\nAyání bitsą́ą́tsʼin ashdlaʼáadah; Béésh Bichʼahnii Bikéyahdę́ę́ʼ ayání bitsą́ą́tsʼin dį́į́ʼtsáadah tʼéiyá hólǫ́. Náánáá Béésh Bichʼahnii Bikéyahdę́ę́ʼ ayání bijáád éí ayání bijáád yilááh áníłtso.


Kinłání Tólą́ Dootłʼizhí Bibąąhgi - Wikiibíídiiya\nKinłání Tólą́ Dootłʼizhí Bibąąhgi\nDíí kweʼé naaltsoos bikáaʼgi saad shijaaʼígíí éí Kinłání Tólą́ Dootłʼizhí Bibąąhgi yaa halneʼ dooleeł. Kinłání Dookʼoʼoosłííd Biyaagi dóó Kin Łání Dibé Ntsaa Biyaagi ałdóʼ baa yídíiłtah shį́į́.\nTólą́ Dootłʼizhí Bibąąhgi *\nKinłání éí Hoozdo Hahoodzodi áhootʼéego bił hazʼą́. Cháʼoł Ląʼí Áłtsʼíísí Bił Hahoodzo biyiʼdi éí kin haalʼá, áádóó éí kin dah shijaaʼígíí agháadi áníłtso, díí hahoodzooígíí biyiʼdi. Tólą́ Dootłʼizhí bibąąhgi éí sinil.\nKinłání éí dízdiin dóó baʼaan tááʼ dikʼą́ągo áníłtso;[?] 52,527 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́ (díí éí 2010góó yihah yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ).DÍNE WÓLTAʼ\nKinłání éí 34°29′24″ NHK dóó 114°18′3″X-gi bił hazʼą́, áádóó éí tónteel bikááʼdóó deigo 738 adéesʼeez.GNIS\nTólą́ Dootłʼizhí bibąąhdi chidí naatʼaʼí ńdinibįįhígi éí Kinłání Náhookǫsjígo siʼą́.


Hazéí chį́į́shnézí - Wikiibíídiiya\nDíí kweʼé naaltsoos bikáaʼgi saad shijaaʼígíí éí hazéí chį́į́shnézí yaa halneʼ dooleeł. Hazéí ałdóʼ baa yídíiłtah shį́į́.\nNáátsʼózídę́ę́ʼ hazéí chį́į́shnézí\nHazéí chį́į́shnézí íiyisígíí\nHazéí chį́į́shnézí yázhí\nHazéí chį́į́shnézí naashchʼąąʼígíí\nHazéí chį́į́shnézí diłhiłígíí\nBiʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ hazéí chį́į́shnézí\nNáátsʼózídę́ę́ʼ dziłtah hazéí chį́į́shnézí\nHazéí chį́į́shnézí éí naaldlooshii daʼałtʼoʼígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi dóó Shádiʼááhjí Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdi dóó Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi dahólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Scandentia" deiłníigo deiyózhí. Hazéí chį́į́shnézí éí 19 ałʼąą ádaatʼé.\nHazéí chį́į́shnézí éí chéłchaaʼ dóó wóʼałtaasʼéí deildeeł; tsin bineestʼąʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.\nBitsįʼ Yishtłizhii Tónteeldę́ę́ʼ hazéí chį́į́shnézí\nLast edited on 2 Atsá Biyáázh 2022, at 23:46


Bilį́į́ʼ Ńdeiltihii Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii haalzheehii - Wikiibíídiiya\nBilį́į́ʼ Ńdeiltihii Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii haalzheehii éí nihookááʼ tłʼiish dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Bilį́į́ʼ Ńdeiltihii Dineʼé Bikéyahdi dóó Haʼaʼaahjí Ásáí Dineʼé Bikéyahdi dóó Tsiikʼi Déíbaalí Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Platyceps rhodorachis" deiłníigo dayózhí.\nDíí tłʼiish éí 40–60di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó dinilgaigo naashchʼąąʼ.\nBilį́į́ʼ Ńdeiltihii Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii haalzheehii éí naʼashǫ́ʼii yilghał łeh; chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Dááshiyishii - Wikiibíídiiya\nDíí kweʼé naaltsoos bikáaʼgi saad shijaaʼígíí éí dááshiyishii yaa halneʼ dooleeł. Dáázhahii ałdóʼ baa yídíiłtah shį́į́.\nDááshiyishii éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Campylorhamphus procurvoides" deiłníigo deiyózhí. Dááshiyishii éí dį́į́ʼ ałʼąą ádaatʼé.\nDíí tsídii éí 9–11di asdzoh[?] ádaníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí dóó dinilzhin; bidaaʼ éí shiyish.\nDááshiyishii éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii deildeeł.


Tónteel tsídii bitsiiʼ łibáhígíí - Wikiibíídiiya\nTónteel tsídii bitsiiʼ łibáhígíí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dóó Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Chroicocephalus cirrocephalus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 16–17di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łigai; bitʼaʼ éí łibá dóó kʼíjíjin; bitsiiʼ éí łibá; bidaaʼ dóó bikeeʼ éí łichííʼ.\nTónteel tsídii bitsiiʼ łibáhígíí éí łóóʼ deilghał dóó chʼosh deildeeł; tsídii biyęęzhii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Tsintah chʼałtʼą́ʼí chʼilgo dootłʼizhígíí - Wikiibíídiiya\nTsintah chʼałtʼą́ʼí chʼilgo dootłʼizhígíí éí tsinlátah chʼał dóó bikʼéí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Dendropsophus molitor" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 0.7–1.5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh; bitéél éí łigai; binááʼ éí diłhiłgo łitso.\nTsintah chʼałtʼą́ʼí chʼilgo dootłʼizhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.


Shádiʼááhdę́ę́ʼ tsinlátah chʼał chʼilgo dootłʼizhígíí - Wikiibíídiiya\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tsinlátah chʼał chʼilgo dootłʼizhígíí\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tsinlátah chʼał\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tsinlátah chʼał chʼilgo dootłʼizhígíí éí tsinlátah chʼał dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Sphaenorhynchus surdus" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 1–1.5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh; binághah éí diłhiłgo yistłʼin; bikʼiiz éí dah dzígai; binááʼ éí diłhiłgo łitso.\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tsinlátah chʼał chʼilgo dootłʼizhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.


Tó Niłtsʼílí - Wikiibíídiiya\nTó Niłtsʼílí *\nAłkééʼ dah Sidáhígíí: Patricia Slim\nNaaltsoos Ííłʼíní: Virginia Benally\nTó Niłtsʼílí éí Diné Bikéyah bikáaʼdi áhootʼéego bił hazʼą́; áádóó éí bílaʼashdlaʼii náóltahígíí biniiyé náhásdzo. Tséhootsooí Bił Hahoodzo biyiʼdi éí kin dah shijaaʼ. Tááʼ naaznilí bighan áadi siʼą́. Chʼóshgai bitłʼáahdi éí siʼą́.\nTó Niłtsʼílí éí 4.4 tsinsitą́ dikʼą́ągo áníłtso,[?] áádóó áadi 311 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́ (díí éí 2010góó yihah yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ).DÍNE WÓLTAʼ\nTó Niłtsʼílí éí 36°1′48″ NHK dóó 108°59′12″ EʼE-gi bił hazʼą́. Tó Niłtsʼílí éí tónteel bikááʼdóó deigo 7,523 adéesʼeez.GNIS\nTó Niłtsʼílígi éí óltaʼ naakigo sinil; díí éí Chee Dodge Pre-School dóó Crystal Boarding School wolyé.\nTó Niłtsʼílíidi tááʼ naaznilí biníłchʼi naaltsoos (Bilagáanakʼehjí)


Chʼał bigaantsʼózí yishtłizhígíí - Wikiibíídiiya\nChʼał bigaantsʼózí yishtłizhígíí\nChʼał bigaantsʼózí yishtłizhígíí éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Kalophrynus pleurostigma" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 1–2.2di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhił dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; binááʼ éí diłhiłgo łitso.\nChʼał bigaantsʼózí yishtłizhígíí éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼil bitʼąąʼ łaʼ dóó tąądee naagháhii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ tábąąh naalzheehii dootłʼizhígíí - Wikiibíídiiya\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ tábąąh naalzheehii dootłʼizhígíí\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ tábąąh naalzheehii dootłʼizhígíí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi dóó Chooyééł Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ceyx azureus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tábąąh naalzheehii éí 7–7.5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yágo dootłʼizh; bitéél éí halchííʼ; bizééʼ éí łigai; bikeeʼ éí łichííʼ; binááʼ éí diłhił.\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ tábąąh naalzheehii dootłʼizhígíí éí łóóʼ dóó chʼał deilghał; chʼosh bikágí dantłʼizí yázhí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Tsintah téél halkizhii ánínígíí - Wikiibíídiiya\ntéél halkizhii ánínígíí\nTsintah téél halkizhii ánínígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Tó Wónaanídi Bilagáana Bikéyahdi dóó Eʼeʼaahjí Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdi hólǫ́ (Shádiʼááhjí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi éí hólǫ́ ałdóʼ). Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Turdus philomelos" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 8–9di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin; bizééʼ dóó bitéél éí łigai dóó dibéłchíʼíigo halkizh; bidaaʼ éí łibá dóó łitso.\nTsintah téél halkizhii ánínígíí éí chʼosh yázhí dóó tąądee naagháhii dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.\nDíí naaltsoos 21 Ghąąjįʼ 2021 yoołkáłę́ędą́ą́ʼ łahgo ályaa.


Hashkʼaan yildeełí bitéél łigaaígíí - Wikiibíídiiya\nHashkʼaan yildeełí bitéél łigaaígíí\nHashkʼaan yildeełí bitéél łigaaígíí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Corythaixoides leucogaster" deiłníigo dayózhí.\nDíí hashkʼaan yildeełí éí 18–20di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo łibá; bitéél éí łigai; bitseeʼ éí łizhin dóó łigaigo noodǫ́ǫ́z. Bikąʼígíí éí bidaaʼ łizhin, baʼáádígíí éí bidaaʼ łitso.\nHashkʼaan yildeełí bitéél łigaaígíí éí tsin bineestʼąʼ deiłchozh; łahda chʼil binááʼ dóó chʼosh yázhí deildeeł ałdóʼ.


Dijádídlǫ́ʼí diniltsxooígíí - Wikiibíídiiya\nDijádídlǫ́ʼí diniltsxooígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi dóó Ásáí Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Eremalauda dunni" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 6–8di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diniltsxo; bizééʼ dóó bitéél éí łigai; bidaaʼ éí dinilgai.\nDijádídlǫ́ʼí diniltsxooígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Shádiʼááhdę́ę́ʼ halgaiisdísí - Wikiibíídiiya\nShádiʼááhdę́ę́ʼ halgaiisdísí éí tónteel dóó tábąąh tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Oreopholus ruficollis" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 10–11di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bizééʼ éí halchííʼ; bitʼaʼ éí łizhin dóó łigaigo naashchʼąąʼ; bitłʼaaʼ éí łigai dóó dah jíljin; binákʼee éí łizhin dóó łigaigo noodǫ́ǫ́z.\nShádiʼááhdę́ę́ʼ halgaiisdísí éí chʼosh deildeełgo naakai.


Bolbolii bítááʼ łitsxooígíí - Wikiibíídiiya\nBolbolii bítááʼ łitsxooígíí\nBolbolii bítááʼ łitsxooígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pycnonotus zeylanicus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 7–9di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí dibéłchíʼí; bizééʼ dóó bitéél éí dinilgaigo noodǫ́ǫ́z; bitsiitʼáád éí łitsxo; bidaaʼ éí diłhił.\nBolbolii bítááʼ łitsxooígíí éí dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ yiłchozh łeh; łahda chʼil binááʼ yildeeł; naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Gahchilí - Wikiibíídiiya\nGahchilí éí Biishchʼid Dahólónígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Brachylagus idahoensis" deiłníigo dayózhí. Tʼáá díí tʼéiyá gah "Brachylagus"-jí atah yisdzoh.\nDíí naaldlooshii éí 8–10di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilbá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitéél éí łigai; bijaaʼ éí nineez.\nGahchilí éí tłʼoh dóó chʼil bitʼąąʼ yiłchozh.


Atʼąątah chʼałchilí diłhiłígíí - Wikiibíídiiya\nAtʼąątah chʼałchilí diłhiłígíí\nAtʼąątah chʼałchilí diłhiłígíí éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Raorchestes kaikatti" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 0.8–1.2di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhił dóó dinilzhingo łikizh; bílalátah éí daditą́; binááʼ éí ntsaa.\nAtʼąątah chʼałchilí diłhiłígíí éí chʼil bitʼąąʼ dóó dláád yiłchozh; chʼosh yázhí éí yildeeł ałdóʼ.


Zahalánii binátsʼiin łigaaígíí - Wikiibíídiiya\nZahalánii binátsʼiin łigaaígíí\nZahalánii binátsʼiin łigaaígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Mimus saturninus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 9–11di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitʼaʼ dóó bitseeʼ dóó binághah éí diłhił; binátsʼiin éí łigai; bidaaʼ éí łizhin.\nZahalánii binátsʼiin łigaaígíí éí chʼosh yázhí dóó dzidzé dóó chʼil binááʼ deildeeł; łahda naʼashǫ́ʼii dóó chʼał deilghał ałdóʼ.


Shádiʼááhdę́ę́ʼ atsá - Wikiibíídiiya\nShádiʼááhdę́ę́ʼ atsá éí atsá dóó giní dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Morphnus guianensis" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 28–35di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilbá; bitʼaʼ éí diłhił; bitéél éí łigai dóó yishtłizhgo noodǫ́ǫ́z; binákʼee éí halzhin; bidaaʼ éí łibá.\nShádiʼááhdę́ę́ʼ atsá éí tsídii dóó magí haalzheehgo naatʼá.


Ahééháshį́į́hdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii dichʼízhii - Wikiibíídiiya\nAhééháshį́į́hdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii dichʼízhii éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Ahééháshį́įhdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Phrynosoma coronatum" deiłníigo dayózhí.\nDíí naʼashǫ́ʼii dichʼízhii éí 4–5di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó niłhingo naashchʼąąʼ; bitłʼaaʼ éí dinilgai; binááʼ éí diłhił.\nAhééháshį́į́hdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii dichʼízhii éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł; wóláchííʼ dóó tsinaʼayąʼii ayóo bił łikan.


Dǫ́ʼiiyiyiitsahí yázhí diłhiłgo dootłʼizhígíí - Wikiibíídiiya\nDǫ́ʼiiyiyiitsahí yázhí diłhiłgo dootłʼizhígíí\nDǫ́ʼiiyiyiitsahí yázhí diłhiłgo dootłʼizhígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ficedula superciliaris" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 3.5–5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo dootłʼizh; bitéél dóó bizéé dóó binátsʼiin éí łigai; bidaaʼ éí łizhin.\nDǫ́ʼiiyiyiitsahí yázhí diłhiłgo dootłʼizhígíí éí chʼosh yázhí deildeeł.


Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tsétah naʼastsʼǫǫsí - Wikiibíídiiya\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tsétah naʼastsʼǫǫsí\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tsétah naʼastsʼǫǫsí éí Tsin Deigházhígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Aethomys namaquensis" deiłníigo dayózhí.\nDíí naaldlooshii éí 4–5di asdzoh[?] áníłnééz; bitseeʼ éí 5–6di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitéél éí łigai.\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tsétah naʼastsʼǫǫsí éí chʼil binááʼ dóó bitʼąąʼ dóó dzidzé yiłchozh; chéłchaaʼ dóó naʼashjéʼii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Tó wónaanídę́ę́ʼ tsétah naʼashǫ́ʼii dinilzhinígíí - Wikiibíídiiya\nTó wónaanídę́ę́ʼ tsétah naʼashǫ́ʼii dinilzhinígíí\ntsétah naʼashǫ́ʼii dinilzhinígíí\nTó wónaanídę́ę́ʼ tsétah naʼashǫ́ʼii dinilzhinígíí éí tó wónaanídę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Dinarolacerta mosorensis" deiłníigo dayózhí.\nDíí naʼashǫ́ʼii éí 4–6di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilzhin; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.\nTó wónaanídę́ę́ʼ tsétah naʼashǫ́ʼii dinilzhinígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.


Séigoʼ bitseeʼ ditání - Wikiibíídiiya\nDíí kweʼé naaltsoos bikáaʼgi saad shijaaʼígíí éí séigoʼ bitseeʼ ditání yaa halneʼ dooleeł. Séigoʼ bitseeʼ ditání yázhí ałdóʼ baa yídíiłtah shį́į́.\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bíígháán Ádaadinígíí Chʼosh Bikágí yiiʼ Hańdaaʼnahii Chʼosh bijáád dahólónígíí Chʼosh bideeʼ ádaadinígíí Chʼosh bijáád tseebíhígíí Séigoʼ\nSéigoʼ bitseeʼ ditání éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah daasdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Androctonus" deiłníigo deiyózhí. Séigoʼ bitseeʼ ditání éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi dóó Ásáí Dineʼé Bikéyahdi dahólǫ́; adóó éí 18 ałʼąą ádaatʼé.\nDíí séigoʼ éí 2–4di asdzoh[?] ádaníłtso; łaʼ éí dadiłhił, náánáłaʼ éí yishtłizhgo ndaashchʼąąʼ. Naaldlooshi yázhí dóó chʼosh éí bichʼiyąʼ.\nSéigoʼ bitseeʼ ditání éí ayóo báhádzid.


Jaaʼabaní Danilínígíí - Wikiibíídiiya\nDíí naaltsoos bikáaʼgi saad shijaaʼígíí éí jaaʼabaní tʼáá ałtso (ndaʼałkaahí bikʼehgo "Chiroptera" dawolyéhígíí) yaa halneʼ dooleeł. Jaaʼabaní ałdóʼ baa yídíiłtah.\nJaaʼabaní bílátsoh ádinígíí\nJaaʼabaní bínííʼ daníyizígíí\nJaaʼabaní bighą́ą́ʼ tʼáá daalchíiʼii\nJaaʼabaní éí nahasdzáán bikáaʼgi 1,240 ałʼąą ádaatʼé. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Chiroptera" deiłníigo dayózhi.\nJaaʼabaní éí bitʼaʼ hólǫ́, áádóó éí tłʼéeʼgo ndaatʼáa łeh. Tʼáá díí tʼéiyá naaldlooshii ndaatʼá (hazéí naatʼáʼii éí tʼóó ndaalkʼįh).\nJaaʼabaní éí bijaaʼ ntsaa dóó bíla ayóo danineez, áádóó ałʼąą ádaníłtsogo ndaatʼá — jaaʼabaní ádaałtsʼíísí éí tʼóó tʼááłáʼíidi asdzoh[?] áníłtso, jaaʼabanítsoh ("mąʼii ndaatʼáʼii" danilínígíí) éí dį́įʼdi adéesʼeez[?] ádaníłnééz. Nááná éí bitsʼíís ditłʼoʼ, áádóó éí łichííʼ dóó diłhiłgo ndaashchʼąąʼ łeh.


Aniłtʼánii bikʼosnézí - Wikiibíídiiya\nAniłtʼánii * bikʼosnézí\nAniłtʼánii bikʼosnézí éí Tó Wónaanídi Bilagáana Bikéyah dóó Binááʼádaałtsʼózíidi tʼóó ahayóí; nááná éí W.B.A.di (Tsédeeshzha Dził bitah) dahólǫ́ ałdóʼ. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Raphidioptera" deiłníigo dayózhí.\nDíí aniłtʼánii éí 8–18 millimeters ádaníłtso łeh; bikʼos nineez dóó bitsiiʼ nteel. Bitsʼíís éí łizhin dóó diłhiłgo naashchʼąąʼ łeh; łaʼ éí dadisxǫs ałdóʼ.\nDíí anniłtʼánii éí nahasdzáán bikáaʼgi 200go daatsʼí ałʼąą ádaatʼéego dahólǫ́.\nLast edited on 5 Yaʼiishjáástsoh 2020, at 21:26


Náátsʼózídę́ę́ʼ łéʼétsoh haalzheehii dadootłʼizhígíí dóó bikʼéí - Wikiibíídiiya\nłéʼétsoh haalzheehii dadootłʼizhígíí\nNáátsʼózídę́ę́ʼ łéʼétsoh haalzheehii dadootłʼizhígíí dóó bikʼéí éí nihookááʼ tłʼiish dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózí dóó Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi dóó Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ptyas" deiłníigo deiyózhí. Náátsʼózídę́ę́ʼ łéʼétsoh haalzheehii dadootłʼizhígíí dóó bikʼéí éí 13 ałʼąą ádaatʼé.\nDíí tłʼiish éí 40–75di asdzoh[?] ádaníłnéez łeh, áádóó éí naʼastsʼǫǫsí dóó łéʼétsoh dóó chʼał deilghał łeh; tsídii biyęęzhii ałdóʼ deiyą́.\nDíí naaltsoos 3 Atsá Biyáázh 2021 yoołkáłę́ędą́ą́ʼ łahgo ályaa.


Dziłtah dahiitį́hii bitéél łigaaígíí - Wikiibíídiiya\nDziłtah dahiitį́hii bitéél łigaaígíí éí yótʼáahdi tsídii dóó dahiitį́hii ndaashchʼąąʼígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Lampornis hemileucus" deiłníigo dayózhí.\nDíí dahiitį́hii éí 3.5–4.5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh; bitéél éí łigai; bizééʼ éí tsédídéehgo dootłʼizh łeh; bitʼaʼ éí diłhił.\nDziłtah dahiitį́hii bitéél łigaaígíí éí chʼil bijeeh deidlą́.


Naakaii Dootłʼizhii Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼohtah tsídii - Wikiibíídiiya\nNaakaii Dootłʼizhii Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼohtah tsídii éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Graminicola bengalensis" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 5–7di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bitsiitʼáád dóó binághah éí łizhin dóó dinilgaigo noodǫ́ǫ́z; bizééʼ dóó bitéél dóó binátsʼiin éí łigai; bitseeʼ éí dinilzhin dóó nineez; bidaaʼ éí łibá.\nNaakaii Dootłʼizhii Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼohtah tsídii éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Shádiʼááhdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí bikʼiiz halzhinígíí - Wikiibíídiiya\nShádiʼááhdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí bikʼiiz halzhinígíí éí naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Copeoglossum nigropunctatum" deiłníigo dayózhí.\nDíí naʼashǫ́ʼii éí 6–10di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilzhin; bikʼiiz éí halzhin; bizééʼ dóó bitłʼaaʼ éí dinilbá; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.\nShádiʼááhdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí bikʼiiz halzhinígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.


Tsídii yáłtiʼí yázhí bitsiiʼ diniltsooígíí - Wikiibíídiiya\nTsídii yáłtiʼí yázhí bitsiiʼ diniltsooígíí éí tsídii yádaałtiʼí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Trichoglossus euteles" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 9–10di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh; bitsiiʼ dóó bitéél éí diniltso; bidaaʼ éí łichííʼ dóó tʼóó bíyó ditą́ dóó shiyish.\nTsídii yáłtiʼí yázhí bitsiiʼ diniltsooígíí éí chʼil bijééh deidlą́ dóó tsin bineestʼąʼ deiłchozh dóó chʼil binááʼ deildeeł.


Daachʼį́įdii dibéłchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nDaachʼį́įdii dibéłchíʼígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdi dóó Binááʼádaałtsʼózí Dineʼé Bikéyah Yázhí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Sinosuthora webbiana" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bizééʼ dóó bitéél éí halbá; bidaaʼ éí diłhił.\nDaachʼį́įdii dibéłchíʼígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé dóó chʼil binááʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Dijádídlǫ́ʼí yishtłizhígíí - Wikiibíídiiya\nDijádídlǫ́ʼí yishtłizhígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Naakaii Łizhinii Bikéyah Shádiʼááhjí Siʼánígíí bikááʼgóó dóó Séí Dah Daaskʼidtah Naakaii Łizhiní Bikéyahdi dóó Halchíítah Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Chersomanes albofasciata" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 6–8di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó łibáago yishtłizh; bizééʼ dóó bitéél éí łigai; bitéél éí łizhingo łikizh; bidaaʼ éí łibá.\nDijádídlǫ́ʼí yishtłizhígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ tsin bąąh naʼashǫ́ʼii bikʼos dah daalgaaígíí - Wikiibíídiiya\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ tsin bąąh naʼashǫ́ʼii bikʼos dah daalgaaígíí\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ tsin bąąh naʼashǫ́ʼii bikʼos dah daalgaaígíí éí naʼashǫ́ʼii ndaashchʼąąʼígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Lophosaurus boydii" deiłníigo dayózhí.\nDíí naʼashǫ́ʼii éí 15–18di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí dootłʼizhgo yishtłizh; bikʼos éí dah daalgai; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ tsin bąąh naʼashǫ́ʼii bikʼos dah daalgaaígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.


Náátsʼózídę́ę́ʼ chʼał naalkʼįhí bitéél łitsooígíí - Wikiibíídiiya\nNáátsʼózídę́ę́ʼ chʼał naalkʼįhí bitéél łitsooígíí éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyah Yázhí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Zhangixalus taipeianus" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 1–2.5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh; bitéél éí łitso; binááʼ éí ntsaa.\nNáátsʼózídę́ę́ʼ chʼał naalkʼįhí bitéél łitsooígíí éí chʼil bitʼąąʼ dóó dláád yiłchozh; chʼosh yázhí éí yildeeł ałdóʼ.


Naakaii Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii bitseeʼ diwozhígíí - Wikiibíídiiya\nNaakaii Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii bitseeʼ diwozhígíí\nnaʼashǫ́ʼii bitseeʼ diwozhígíí\nNaakaii Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii bitseeʼ diwozhígíí éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Cachryx defensor" deiłníigo dayózhí.\nDíí naʼashǫ́ʼiitsoh éí 10–15di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí łizhin dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitseeʼ éí niłhin dóó diwozh; binááʼ éí diłhił.\nNaakaii Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii bitseeʼ diwozhígíí éí tsin bineestʼąʼ dóó chʼil bitʼąąʼ yiłchozh; łahda chʼosh yázhí yildeeł ałdóʼ.


Tsídii bizééʼ naashchʼąąʼí - Wikiibíídiiya\nDíí kweʼé naaltsoos bikáaʼgi saad shijaaʼígíí éí tsídii bizééʼ naashchʼąąʼí yaa halneʼ dooleeł. Tsídii bitseeʼ naashchʼąąʼí ałdóʼ baa yídíiłtah shį́į́.\nTsídii bizééʼ naashchʼąąʼí éí Náhookǫsjí Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayah dóó Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi dahólǫ́; díí tsídii éí zéédzísgaii dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí ashdlaʼ ánéelą́ą́ʼ ałʼąą ádaatʼé. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Tragopan" deiłníigo deiyózhí.\nTsídii bizééʼ naashchʼąąʼí éí dziłtahgi dóó hodíłchʼilgi naakai, áádóó éí bitʼoh tsinlátahgi ádeilééh.\nDíí tsídii éí naaʼahóóhaigi daatsʼí ádaníłtso, áádóó éí bidaaʼ dóó bitseeʼ doo nineez da; bitsʼíís éí łizhin dóó dibéłchíʼíigo naashchʼąąʼ, áádóó éí łigaigo daalkizh łeh. Bikąʼígíí éí bizééʼ dootłizh dóó łichíiʼgo naashchʼąąʼ (łaʼ éí bizééʼ łitso).\nTsídii bizééʼ naashchʼąąʼí éí chʼil bitʼąąʼ deiłchozh; łahda chʼil binááʼ dóó chʼosh yázhí deildeeł ałdóʼ.