Kinłání (Hoozdoh Hahoodzo) - Wikiibíídiiya\nKinłání (Hoozdoh Hahoodzo)\n("Kinłání (Hoozdoh hahoodzo)"dę́ę́ʼ)\nDíí kweʼé naaltsoos bikáaʼgi saad shijaaʼígíí éí Kinłání (Hoozdoh Hahoodzo) yaa halneʼ dooleeł. Kin Łání (Dibé Nitsaa Hahoodzo) ałdóʼ baa yídíiłtah shį́į́.\nKinłání (Dookʼoʼoosłííd biyaagiʼígíí) éí Hoozdoh hahoodzodi kin shijaaʼgo óolyé. 58,213 bílaʼashdlaʼí daʼbighan, díí éí 2007 biyiʼhah yę́ędą́ą́ʼ estimated ályaa (Daatsʼíhiigi). Kinłání éí 35°11′57″N 111°37′52″W-di kin siniil.GNIS Dookʼoʼoosłííd biyaadi kin siniil, áádóó díí dził éí alahdi kéyah yaʼnaalkʼid Hoozdoh hahoodzodi.\nDookʼoʼoosłííd biyaadi chidí naatʼaʼí ńdinibįįhígi éí Kinłání Shádiʼááhjígo siʼą́.\nKinłání, Hoozdoh hahoodzojįʼígíí.\nNaaltsoos biiʼ sinilí: Kinłání Dookʼoʼoosłííd biyaagiNaaltsoos biiʼ sinilí (doo yitʼínii): Ałtsʼáʼáztiin yázhí\tNavigation menu\nEnglishEspañolAfrikaansአማርኛالعربيةBân-lâm-gúБългарскиCatalàČeštinaDanskDeutschEestiΕλληνικάEsperantoEuskaraفارسیFrançaisFryskGalego한국어HrvatskiIdoBahasa IndonesiaInterlinguaItalianoעבריתKreyòl ayisyenКырык марыLëtzebuergeschMagyarMalagasyमराठीNederlandsनेपाल भाषा日本語НохчийнNorsk bokmålOccitanOʻzbekcha/ўзбекчаPolskiPortuguêsRomânăРусскийSimple EnglishSlovenčinaСрпски / srpskiSrpskohrvatski / српскохрватскиSuomiSvenskaไทยTürkçeУкраїнськаاردوTiếng ViệtVolapükWinaray中文\tyitsʼádaanítiʼí łahgo áshłééh\tDíí naaltsoos 18 Atsá Biyáázh 2017 yoołkáłę́ędą́ą́ʼ łahgo ályaa.


Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ díłdánii yił aheełtʼéhii łibáhígíí - Wikiibíídiiya\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ díłdánii yił aheełtʼéhii łibáhígíí\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ díłdánii yił aheełtʼéhii łibáhígíí éí tązhii dóó naaʼahóóhai dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Coturnix pectoralis" deiłníigo dayózhí.\nDíí naaʼahóóhaiłbáhí éí bitsʼíís łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ dóó dinilgaigo noodǫ́ǫ́z; bizééʼ éí tʼóó łigai; bidaaʼ éí łibá. Bitsʼíís éí 0.5–0.8 adéesʼeez[?] áníłtso.\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ díłdánii yił aheełtʼéhii łibáhígíí éí chʼil binááʼ dóó chʼosh yázhí deildeeł.


Kʼostsʼózíyaa Hayázhídi kǫʼ naʼałbąąsii ninádaaltłiʼígi - Wikiibíídiiya\nKʼostsʼózíyaa Hayázhídi kǫʼ naʼałbąąsii ninádaaltłiʼígi\nTsʼah Sikaadí Kʼostsʼózíyaa Hayázhí Kʼostsʼózíyaayí\n34°17′07″ NHK dóó 118°52′37″ EʼE-gi bił hazʼą́\nKʼostsʼózíyaa Hayázhí biwááshindoon\nKʼostsʼózíyaa Hayázhídi kǫʼ naʼałbąąsii ninádaaltłiʼígi éí Ahééháshį́į́h Hahoodzodi bił hazʼą́; Chéchʼil Łání Áłtsʼíísí Bił Hahoodzodi éí bił hazʼą́.\nDíí kǫʼ naʼałbąąsii ninádaaltłiʼígi éí 1983góó yihah yę́ędą́ą́ʼ ályaa; dah náhástʼánígi éí naaki. Kʼostsʼózíyaa Hayázhí biwááshindoon éí yaa áhályą́.\n2017góó yihah yę́ędą́ą́ʼ 21,881 bílaʼashdlaʼii Kʼostsʼózíyaa Hayázhídę́ę́ʼ Tsʼah Sikaadígóó dóó Kʼostsʼózíyaayíígóó kǫ́ naʼałbąąsii bił naaswod.\nKʼostsʼózíyaa Hayázhídi kǫʼ naʼałbąąsii ninádaaltłiʼígi (trainweb.org) (Bilagáanakʼehjí)


Naʼastsʼǫǫsí yił aheełtʼéhé bitseeʼ łizhinígíí - Wikiibíídiiya\nNaʼastsʼǫǫsí yił aheełtʼéhé bitseeʼ łizhinígíí\nNaʼastsʼǫǫsí yił aheełtʼéhé bitseeʼ łizhinígíí éí Bizaʼazis Dahólónígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Chooyééł Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Murexia melanurus" deiłníigo dayózhí.\nDíí naaldlooshii éí 8–10di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitseeʼ éí łizhin.\nNaʼastsʼǫǫsí yił aheełtʼéhé bitseeʼ łizhinígíí éí naʼashjéʼii dóó jááłánii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł łeh.


Táłkááʼ Bighan Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tábąąh chʼééh digháhii - Wikiibíídiiya\nTáłkááʼ Bighan Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tábąąh chʼééh digháhii\nTáłkááʼ Bighan Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tábąąh chʼééh digháhii éí chʼééh digháhii dóó tsisteeł dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Táłkááʼ Bighan Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Trachemys callirostris" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼééh digháhii éí 6–12di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí diłhił dóó diniltsogo naashchʼąąʼ; bitsʼaʼ éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ.\nTáłkááʼ Bighan Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tábąąh chʼééh digháhii éí tąądee naagháhii dóó chʼał yázhí yilghał; chʼil bitʼąąʼ dóó chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.\nLast edited on 2 Atsá Biyáázh 2022, at 22:02


Łeesdísí Bikéyahdę́ę́ʼ tsétah naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí - Wikiibíídiiya\nŁeesdísí Bikéyahdę́ę́ʼ tsétah naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí éí naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Łeesdísí Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Oligosoma waimatense" deiłníigo dayózhí.\nDíí naʼashǫ́ʼii éí 2–6di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó diłhiłgo naashchʼąąʼ; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.\nŁeesdísí Bikéyahdę́ę́ʼ tsétah naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.


Binááʼádaałtsʼózí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał dichʼízhí - Wikiibíídiiya\nBinááʼádaałtsʼózí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał dichʼízhí\nBinááʼádaałtsʼózí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał dichʼízhí éí tsinlátah chʼał dóó bikʼéí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Binááʼádaałtsʼózí Dineʼé Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Bufo japonicus" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 5–7di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitéél éí łigai; binááʼ éí diłhił.\nBinááʼádaałtsʼózí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał dichʼízhí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.


Bisóodi - Wikiibíídiiya\nbisóodi bizęęs hólóní\nKéyah Dańlínídę́ę́ʼ bisóodi dághaaʼígíí\nKéyah Dańlínídę́ę́ʼ bisóodi bizęęs hastání\nKéyah Dańlínídę́ę́ʼ bisóodi bizęęs hólóní\nHalgaiitah bisóodi bizęęs dį́įʼii\nHóółtseiitah bisóodi bizęęs dį́įʼii\nBisóodi ałchiní bizábąąh łigaaígíí\nBisóodi ałchiní bizéédzisgaaígíí\nBisóodi éí Naaldlooshii Bikéshgaan Dahólónígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí nahasdzáán bikááʼgóó 21 ałʼąą ádaatʼé; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Suina" deiłníigo dayózhí. Łaʼ ndaʼałkaahí éí "Suiformes" deiłní.\nDíí naaldlooshii éí Tó Wónaanídi Bilagáana Bikéyah dóó Naakaii Łizhiní Bikéyah dóó Binááʼádaałtsʼózíidi 16 anééhląąʼ ałʼąą átʼé. Nááná éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí dahólǫ́ ałdóʼ. Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi éí ádaadin.\nBisóodi éí tłʼéeʼgo tʼéiyá naakai łeh; jį́įgo éí hodiłchʼilgi dóó baʼáán yiiʼ daʼałhosh. Nááná éí tábąąhgi dahináa łeh.\nShádiʼááhdę́ę́ʼ bisóodi éí 3–4 adéesʼeez[?] áníłtso łeh; tó wónaanídę́ę́ʼ bisóodi éí tʼáá ałʼąą ádaníłtsoʼgo naakai — Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ bisóoditsoh éí 7di adéesʼeez áníłnééz, bisóodichilí éí tʼáá díkwíidi asdzoh[?] tʼéiyá áníłtso. Bisóodi daʼałchiní éí łibá dóó yishtłʼshgo ndaashchʼąąʼ łeh, áádóó éí bijáád doo danineez da.\nTó wónaanídę́ę́ʼ bisóodi éí biwooʼ danineez dóó shiyish; Shádiʼááhdę́ę́ʼ bisóodi éí biwooʼ doo nineez da.\nBisóodi éí daʼałchozh dóó daʼalghałgo naakai; tłʼoh dóó chʼil bikétlʼóól ayóo deiłchozh. Łahda dííłdzid dóó naaldlooshii yázhí (naʼastsʼǫǫsí da, naʼashǫ́ʼii da) deilghał ałdóʼ.


Tódíkʼǫ́ǫ́zh Halgaaíidi kǫʼ naʼałbąąsii ninádaaltłiʼígi - Wikiibíídiiya\nTódíkʼǫ́ǫ́zh Halgaaíidi kǫʼ naʼałbąąsii ninádaaltłiʼígi\n(Hastings) Tódíkʼǫ́ǫ́zh Halgaaí Tó Halgaaí Yílį́\n40°48′57″ NHK dóó 96°42′50″ EʼE-gi bił hazʼą́\nTódíkʼǫ́ǫ́zh Halgaaíidi kǫʼ naʼałbąąsii ninádaaltłiʼígi éí Tódíkʼǫ́ǫ́zh Halgaaí Hahoodzodi bił hazʼą́.\nDíí kǫʼ naʼałbąąsii ninádaaltłiʼígi éí 2012góó yihah yę́ędą́ą́ʼ ályaa; dah náhástʼánígi éí tʼááłáʼí.\n2013góó yihah yę́ędą́ą́ʼ 13,160 bílaʼashdlaʼii Tódíkʼǫ́ǫ́zh Halgaaíídę́ę́ʼ Tó Halgaaí Yílį́į́góó dóó Hastings hoolyéégóó kǫ́ naʼałbąąsii bił naaswod.\nTódíkʼǫ́ǫ́zh Halgaaíidi kǫʼ naʼałbąąsii ninádaaltłiʼígi (trainweb.org) (Bilagáanakʼehjí)


Tsékááʼgóó naagháhii (chʼosh) - Wikiibíídiiya\nTsékááʼgóó naagháhii (chʼosh)\nTsékááʼgóó naagháhii éí naakaii náásééł dóó wónikǫsí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Mantophasmatidae" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼosh éí nahachagii ndahalin, áko ndi éí bitʼaʼ ádin. Bideeʼ éí naaki. Bitsʼíís éí 1–2di asdzoh[?] áníłnéez łeh, áádóó dootłʼizhgo naashchʼąąʼ.\nTsékááʼgóó naagháhii éí chʼosh haalzheehgo naaghá.


Atsá naalzheehígíí - Wikiibíídiiya\nAtsá naalzheehígíí éí atsá bijáád yistʼáanii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Hieraaetus ayresii" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 18–24di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo łibá; bítááʼ éí łigai; bitéél dóó bitłʼaaʼ éí łigai dóó łizhingo łikizh; binááʼ éí łitso; bidaaʼ éí diłhił.\nAtsá naalzheehígíí éí naaldlooshii yázhí haalzheehgo naatʼá; dííłdzid dóó chʼosh éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Nákʼeejilchíiʼii jaaʼí łigaaígíí - Wikiibíídiiya\nNákʼeejilchíiʼii jaaʼí łigaaígíí\nNákʼeejilchíiʼii jaaʼí łigaaígíí éí tązhii dóó zéédzísgaii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Crossoptilon crossoptilon" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 35–38di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łigai; bitsiiʼ éí łizhin; bitseeʼ éí kʼíjíjin; binákʼee éí dah jilchííʼ.\nNákʼeejilchíiʼii jaaʼí łigaaígíí éí chʼil binááʼ dóó chʼosh yázhí deildeeł.


Dibénééz Bikéyahdę́ę́ʼ tsídiiłtsooí bitsiiʼ łizhinígíí - Wikiibíídiiya\nDibénééz Bikéyahdę́ę́ʼ tsídiiłtsooí bitsiiʼ łizhinígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́; Dibénééz Bikéyahdi éí tʼóó ahayóí. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Spinus olivacea" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łitso; bitsiiʼ éí łizhin; bitʼaʼ éí dinilzhin dóó łitso; bidaaʼ éí łibá.\nDibénééz Bikéyahdę́ę́ʼ tsídiiłtsooí bitsiiʼ łizhinígíí éí chʼil binááʼ dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Béésh Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ hakázítah chʼał łikizhígíí - Wikiibíídiiya\nBéésh Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ hakázítah chʼał łikizhígíí\nBéésh Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ hakázítah chʼał łikizhígíí éí tsinlátah chʼał dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Béésh Łigaii Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Atelognathus nitoi" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 2–2.6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibáago naashchʼąąʼ dóó diłhiłgo łikizh; binááʼ éí diłhił.\nBéésh Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ hakázítah chʼał łikizhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.


Shádiʼááhdę́ę́ʼ lókʼaatah noołnahii bitéél łibáhígíí - Wikiibíídiiya\nShádiʼááhdę́ę́ʼ lókʼaatah noołnahii bitéél łibáhígíí\nShádiʼááhdę́ę́ʼ lókʼaatah noołnahii bitéél łibáhígíí éí dééł dóó tóidoozohii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó holǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Aramides saracura" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 12–15di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitéél dóó bizééʼ éí dootłʼizhgo łibá; binááʼ éí łichííʼ; bidaaʼ éí łitso dóó kʼídzígai; bijáád éí nineez.\nShádiʼááhdę́ę́ʼ lókʼaatah noołnahii bitéél łibáhígíí éí chʼil binááʼ dóó dzidzé dóó chʼosh deildeeł; chʼał dóó naʼashǫ́ʼii yázhí deilghał ałdóʼ.\nLókʼaatah noołnahii bitéél łibáhígíí\nLast edited on 5 Yaʼiishjáástsoh 2020, at 19:56


Dahiitį́hii diłhiłígíí - Wikiibíídiiya\nDahiitį́hii diłhiłígíí éí yótʼáahdi tsídii dóó dahiitį́hii ndaashchʼąąʼígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Coeligena prunellei" deiłníigo dayózhí.\nDíí dahiitį́hii éí 4.5–5.5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhił; bikʼiiz éí dah dzílgai.\nDahiitį́hii diłhiłígíí éí chʼil bijeeh deidlą́.


Díłdánii łibáhígíí - Wikiibíídiiya\nDíłdánii łibáhígíí éí tązhii dóó naaʼahóóhai dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́; doo ndahałtingóó éí tʼóó ahayóí. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Callipepla squamata" deiłníigo dayózhí.\nDíí díłdánii éí bitsʼíís łibáago naashchʼąąʼ dóó dinilgaigo łikizh; bitsiiʼ éí yihshtłizh dóó dinilgai łeh; bidaaʼ éí diłhił. Bitsʼíís éí 0.5–1 adéesʼeez[?] áníłtso.\nDíłdánii łibáhígíí éí chʼil bitʼąąʼ deiłchozh dóó chʼil binááʼ deildeeł.


Hodíłchʼiltah chʼał diniltsxo dóó łibáhígíí - Wikiibíídiiya\ndiniltsxo dóó łibáhígíí\nHodíłchʼiltah chʼał diniltsxo dóó łibáhígíí éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdi dóó Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Theloderma asperum" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 1–1.3di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diniltsxo dóó łibáago naashchʼąąʼ; bitsiitʼáád dóó binághah éí dichʼíízh; bitéél éí dinilgai; binááʼ éí ntsaa.\nHodíłchʼiltah chʼał diniltsxo dóó łibáhígíí éí chʼil bitʼąąʼ dóó dláád yiłchozh; chʼosh yázhí éí yildeeł ałdóʼ.


Tsídii yáłtiʼí yázhí bitʼaʼ diłhiłígíí - Wikiibíídiiya\nTsídii yáłtiʼí yázhí bitʼaʼ diłhiłígíí éí tsídii yádaałtiʼí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Chooyééł Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Charmosyna papou" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 15–16di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łichííʼ; bitʼaʼ éí chʼilgo dootłʼizh dóó diłhił; binákʼee dóó bitsiiyah dóó bitłʼaaʼ éí halzhin; bitłʼaakááʼ éí diłhiłgo dootłʼizh; bidaaʼ éí łichííʼ dóó tʼóó bíyó ditą́ dóó shiyish.\nTsídii yáłtiʼí yázhí bitʼaʼ diłhiłígíí éí chʼil bijééh deidlą́ dóó tsin bineestʼąʼ deiłchozh dóó chʼil binááʼ deildeeł.


Tó niteel - Wikiibíídiiya\n(saad "Tó nitʼéél" hasínítą́ą́ʼ)\nNahasdzáán bikáágoʼ tó niteel dahólónígíí, díí tó éí áshįįh bitáá, áádóó díí éí atiisgoʼ nahasdzáán bikáaʼgi hólǫ́. Gwíík bizaadjí éí ‘Ὠκεανός, "okeanos" Oceanus’ wolyé. 71% anéélʼááhgoʼ tó niteel nahasdzáán bikáá hólǫ́ (~3.61 × 1014 m²). Tó niteel éí akwii shį́į́h ałtsádzoʼ, tó niteel yazhí éí "sii" wolyé.\nTó niteel éí łahgo 3,000 metres (9,000 adeisʼééz anzáádgoyáʼ adah) ʼáanzahgoyá nikédaʼhódiniʼáʼ (Daʼbikoohgoʼ). Tó niteel biyíʼ éí 30–38 parts per damiiltsoh áshįįh bitáá. 230,000 ánéelą́ą́ʼ ałąą atʼéʼ táyiʼjiʼ nidaakaígíí, tó niteel biyígoyáʼ.\nDíí naaltsoos 16 Tʼą́ą́tsoh 2018 yoołkáłę́ędą́ą́ʼ łahgo ályaa.


Níyol yiiʼ naalkʼįhii bidaaʼ diniltsooígíí - Wikiibíídiiya\nNíyol yiiʼ naalkʼįhii bidaaʼ diniltsooígíí éí tónteel tsídii bínííʼtsohígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Tónteel bikááʼgóó dóó Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyah bibąąhgi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Calonectris borealis" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 18–22di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó łigaigo naashchʼąąʼ; bitłʼaaʼ éí łigai; bidaaʼ éí diniltso.\nNíyol yiiʼ naalkʼįhii bidaaʼ diniltsooígíí éí táyiʼ chʼosh bikágí dantłʼizí yázhí deildeeł; łóóʼ yázhí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Tó wónaanídę́ę́ʼ choozhghalii bizééʼ halzhinígíí - Wikiibíídiiya\nTó wónaanídę́ę́ʼ choozhghalii bizééʼ halzhinígíí\nTó wónaanídę́ę́ʼ choozhghalii bizééʼ halzhinígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi dóó Kéyah Dańlíinii bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Oriolus xanthonotus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 9–11di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin; binághah éí łitso; bitłʼaaʼ éí łigai, dóó łizhingo łikizh; bidaaʼ éí dinilchííʼ.\nTó wónaanídę́ę́ʼ choozhghalii bizééʼ halzhinígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł, dóó chʼil bijeeh yidlą́; dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.\nChoozhghalii bizééʼ halzhinígíí


Eʼeʼaahjí Tónteeldę́ę́ʼ tsinlátah naʼashǫ́ʼiitsoh - Wikiibíídiiya\nEʼeʼaahjí Tónteeldę́ę́ʼ tsinlátah naʼashǫ́ʼiitsoh éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Táłkááʼ Diłhiłii Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Brachylophus fasciatus" deiłníigo dayózhí.\nDíí naʼashǫ́ʼiitsoh éí 20–30di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh dóó dinilgaigo noodǫ́ǫ́z; bikąʼígíí éí bitseeʼ łizhingo noodǫ́ǫ́z; binááʼ éí dinilgai.\nEʼeʼaahjí Tónteeldę́ę́ʼ tsinlátah naʼashǫ́ʼiitsoh éí tsin bineestʼąʼ dóó chʼil bitʼąąʼ yiłchozh; łahda chʼosh yázhí yildeeł ałdóʼ.


Dilchʼóshiidaatsohí bitéél diniltsxooígíí - Wikiibíídiiya\nDilchʼóshiidaatsohí bitéél diniltsxooígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Estrilda paludicola" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitéél éí diniltsxo; bitʼaʼ éí dibéłchíʼí; bidaaʼ éí łichííʼ.\nDilchʼóshiidaatsohí bitéél diniltsxooígíí éí chʼil binááʼ yildeeł.


Shádiʼááhdę́ę́ʼ tábąąh chʼééh digháhii - Wikiibíídiiya\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tábąąh chʼééh digháhii éí chʼééh digháhii dóó tsisteeł dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Kintaaʼanéhé Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Trachemys adiutrix" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼééh digháhii éí 5–10di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí diłhił dóó diniltsogo noodǫ́ǫ́z; bitsʼaʼ éí diłhił dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ.\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tábąąh chʼééh digháhii éí tąądee naagháhii dóó chʼał yázhí yilghał; chʼil bitʼąąʼ dóó chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Táshchozhii bitéél halchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nTáshchozhii bitéél halchíʼígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Hirundo lucida" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo dootłʼizh; bitéél dóó bizééʼ éí halchííʼ; bitłʼaaʼ éí łigai; bidaaʼ éí łizhin.\nTáshchozhii bitéél halchíʼígíí éí naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Sǫʼ łóóʼ ntsaaígíí - Wikiibíídiiya\nSǫʼ łóóʼ ntsaaígíí\nSǫʼ łóóʼ * ntsaaígíí\nSǫʼ łóóʼ ntsaaígíí éí Bikágí Daʼawoshígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Eʼeʼaahjí Tónteel biyiʼdi dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pisaster" deiłníigo deiyózhí. Sǫʼ łóóʼ ntsaaígíí éi 3 ałʼąą ádaatʼé.\nDíí sǫʼ łóóʼ éí dinilchííʼ dóó dootłʼizhgo ndaashchʼąąʼ; áádóó éí 10–28di asdzoh[?] ádaníłtso. Bigaan éí ashdlaʼ. Ndadilnaʼgo éí táłtłʼáahdi naakai; łahda tónteel bibąąhgi naakai. Chʼoshłóóʼ dóó chʼosh bitsʼaʼígíí éí bichʼiyąʼ.


Daatsohí bitéél dinilchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nDaatsohí bitéél dinilchíʼígíí\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bitsiitsʼiin Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Tsídii Tsídii ndaatʼáʼii Yótʼáahdi tsídii Tsídii tsídígíí Tááʼyaʼniiltʼóshii dóó bikʼéí\nDaatsohí bitéél dinilchíʼígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Passerina rositae" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yágo dootłʼizh; bitéél dóó bitłʼaaʼ éí dinilchííʼ; binákʼee éí łigai; bidaaʼ éí łibá.\nDaatsohí bitéél dinilchíʼígíí éí dzidzé dóó chʼil binááʼ yildeeł dóó tsin bineestʼąʼ yiłchozh; chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Kéyah Dańlínídę́ę́ʼ daantélí - Wikiibíídiiya\nKéyah Dańlínídę́ę́ʼ daantélí\nKéyah Dańlínídę́ę́ʼ daantélí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Dańlíinii bikááʼgóó tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Sarcophanops samarensis" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 5–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí tsédídéehgo dootłʼizh; binághah dóó bitłʼaakááʼ éí dinilzhin; bitsiiʼ éí łizhin; binákʼee éí dootłʼizh; bidaaʼ éí dootłʼizh.\nKéyah Dańlínídę́ę́ʼ daantélí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.


Tsé Bee Bighan Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ hodíłchʼiltah naałʼaashii bideeʼ hólóní - Wikiibíídiiya\nTsé Bee Bighan Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ hodíłchʼiltah naałʼaashii bideeʼ hólóní\nTsé Bee Bighan Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ hodíłchʼiltah naałʼaashii bideeʼ hólóní éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ceratogyrus dolichocephalus" deiłníigo dayózhí. Díí naałʼaashii éí Tsé Bee Bighan Naakaii Łizhiní Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́.\nDíí chʼosh éí 2–3di asdzoh[?] áníłtso; adóó éí bitsʼíís diłhił dóó łibáago naashchʼąąʼ dóó ditłʼo. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.


Bóhólníihii Jesus Christ · Matthew 6\n"T'óó diné yee danihiníł'į́į doo biniyé diné binááł jooba' bee ádaahníłígíí bits'ąą ádaa ádahołyą́; ákódaaht'į́įgo nihiTaa' yá'ąąshdi hólóonii nihaidooléełii ádin doo. Éí bąą hojooba' ádaat'éii bíká ánánílwo'go diné t'óó áhodil'íinii ádaat'ínígi át'éego dilní t'áadoo ádílą́ąjį' diniłts'a'í. Éí kin bii' áłah nída'adleehgóó índa kintaa aztiingóó diné t'óó baa dahaniih doo biniyé ádaat'į́. T'áá aaníígóó ánihidishní, Éí hach'į' nidadoolyéełii t'áá íídą́ą́' hwee dahazlį́į́'. Nidi níla' nish'náájí bee hojooba' ádaat'éii bíká anánílwo'go níla' nishtł'ajíígíí éí t'áadoo bił bééhóziní íínísin. Áko áká anánílwo'go t'áadoo yi'niihí baa naniná, áko niTaa' t'áadoo yi'niihí ááníiłii yoo'íinii, éí na'doolééł. Áádóó diné t'óó ádahodil'į́įgo sodadilzinígi át'éego t'áadoo sodílziní, háálá éí diné danihiníł'į́į doo, danízingo kin bii' áłah nída'adleehgóó índa kintahgi naańda'aztiingóó naazį́įgo sodadilzingo bił dahoneełni. T'áá aaníí ánihidishní, Éí hach'į' nidadoolyéełii t'áá íídą́ą́' hwee dahazlį́į́'. Nidi sodílzingo doo naagháhí góne' yah anáńdáahgo ádáńdílkałgo niTaa' doo yit'į́į́góó hólóonii bich'į' sodílzin, áko niTaa' t'áadoo yi'niihí ááníiłii yoo'íinii, éí na'doolééł. Áádóó sodadołzingo, doo Jew dine'é danilíinii ádaat'ínígi át'éego saad t'áadoo biniyéhí daígíí t'áadoo háádahołt'éhí, háálá ákót'éego saad lą'í bee haasdzíi'go shá dazdidoots'į́į́ł danízin. Éí bąągo t'áadoo éigi ádanoht'éhí, háálá bídin danohłį́įgo chodaoł'ínígíí nihiTaa' bídeínóhkeed dooígíí t'áá íídą́ą́' bił bééhózin." Matthew 6:1-8\n[NihiTaa' yá'ąąshdi honílóonii; Pater Noster]\nNihiTaa' yá'ąąshdi honílóonii, nízhi' diyingo óolzin le', Bee nóhólníihii náásgóó k'ee'ąą yilzhish le'. Áádóó bee íinínízinii t'áá yá'ąąshdi ááníłígi át'éego nahasdzáán bikáa'gi ááníił le'. Ch'iyáán t'áá ákwíí jį́ niha'iyíłtsódígíí díí jį́ nihaa náádiní'aah. Áádóó t'áá nihich'į' bąąhági ádaaníiłii bá yóó'adahidiit'aahígi át'éego nich'į' nida'ayiilzíhígíí nihá yóó'ahidí'aah. Áádóó nihí hodínóotahjį' nihi'óółnííh lágo, nidi bąąhági át'éii bits'ą́ąjį' yisdánihiyínííł. Háálá ahóyéel'áágóó ni t'éí nóhólnííh áádóó t'áadoo bee nóodziilí da, índa ayóó ánít'é. T'áá ákót'ée doo. Amen." Matthew 6:9-13\n"Háálá diné nihich'į' doo ákǫ́ǫ́ ádáát'įįdii bá yóó'adahidoh'aahgo nihiTaa' yá'ąąshdi hólóonii bich'į' doo ákǫ́ǫ́ ádaot'įįdii ałdó' nihá yóó'iidii'aah doo, nidi diné nihich'į' doo ákǫ́ǫ́ ádáát'įįdii doo bá yóó'adahidoh'aahgóogo, nihiTaa' bich'į' doo ákǫ́ǫ́ ádaot'įįdii ałdó' doo nihá yóó'iididoo'áał da. Hodílzingo doo adą́ baa naahkaigo diné t'óó ádahodil'į́įgo yínííł yił nidaakaígi át'éego t'áadoo ákódanoht'éhí, éí binii'jį' haa'í lá doo ádayooł'įįł da, hodílzingo doo adą́ yaa naakaígíí éí t'óó diné yee danihiníł'į́ danízingo ádaat'į́. T'áá aaníí ánihidishní, Éí bich'į' nidadoolyéełii t'áá íídą́ą́' bee dahólǫ́. Nidi hodílzingo doo adą́ baa nanináago nitsii' náníłtłah áádóó ninii' tánínánígis, áko hodílzingo doo adą́ baa nanináhígíí diné doo ná dayoo'į́į da doo, niTaa' doo yit'į́į́góó hólóonii t'éiyá ná yoo'į́į doo, áádóó niTaa' t'áadoo yi'niihí ááníiłii yoo'íinii, éí na'doolééł. Nahasdzáán bikáa'gi ch'osh ałchozhii hólǫ́ǫgi, áádóó t'áadoo le'é nídahidiniichxíihgi, índa ani'įįhii kin yighá da'anilgo da'ni'įįhgi, nihinaalye'é da'ílíinii t'áadoo ádá hasht'e' nidahidoh'níłí, nidi yá'ąąshdi ch'osh ałchozhii ádindi, áádóó t'áadoo le'é doo nídahidiniichxíihgi, índa ani'įįhii doo kin yighá da'anilgo da'ni'įįhdi, nihinaalye'é ádá hasht'e' nidahidoh'nííł. Háálá nihinaalye'é siláadi t'áá ákwii ałdó' nihijéí hólǫ́ǫ doo. Bee hool'iní bee adinídínígi át'éego anáá' bee ats'íís bá adinídíín. Éí bąą nináá' yá'át'éehgo nits'íís t'áá át'é bił hool'in doo, nidi nináá' doo yá'át'ééhgóó nits'íís t'áá át'é bił chahałheeł doo. Áko éí bąągo niyi'di adinídíín dooleeł yę́ę éí t'áá át'é chahałheeł nilį́įgo dooládó' chahałheeł da doo! Diné ła'da doo t'áá łahjį' naat'áanii naaki bá nijól'a' át'ée da, háálá ła' bik'eezhdiniih doo, ła' éí ayóó'ájó'níi doo, éí doodaléi' ła' doo nahdi jó'níi da doo, ła' éí jijoołáa doo. Diyin God índa at'į́ doo t'áá łahjį' bá nijól'a' át'ée da. Éí bąą ánihidishní, Ha'át'íí lá deeshį́į́ł lá? doodaii', Ha'át'íí lá deeshdlį́į́ł lá? doodaii', Ha'át'íí lá bee hadideeshnííł lá? t'áadoo danohsingo bee dahinohnáa dooleełígíí bíká ádił nídahodoł chiłí. Jiinánígíí éísh ch'iyáán doo biláahgo ílį́į da, áádóó hats'íísísh éé' doo biláahgo ílį́į da? Tsídii wódahgo nidaat'a'ígíí danół'į́: éí doo k'ééda'didléeh da, doo nidi nída'agish da, índa doo nooh nída'ałchíih da, ákondi nihiTaa' yá'ąąshdi hólóonii ba'ałtso'. Da' nihíísh doo éí biláahgo da'nohłį́į da? Áádóó nihí ła' ádił náhodołchiłgo hinohnánígíí t'įįhdígoósh bilááh ádoohłíiłgo bínooł'ą́? Áko ha'át'íísh biniyé nihi'éé' bíká ádił nídahodołchił? Nihokáá'góó ch'ilátah hózhóón nidanise'ígíí baa nitsídaahkees, éí doo nidaalnish da, índa doo da'adiz da, nidi ánihidishní, Azhą́ Sálaman ayóó ájít'éé nít'éé' nidi, doo ła' díí hadadít'éhígi át'éego hazhdít'ée da nít'éé'. Éí lá bąą Diyin God nihokáá'góó ch'ilígíí díí jį́ nidanise'go, áádóó yiską́ągo konk'eh góne' ahidoolkałígíí nidi nizhónígo haidósingo, t'įįhdígo da'iinohdláanii, da' ákoósh éidíígíí biláahgo doo hadadinoht'éego ánihósin da? Éí bąą, Ha'át'íí lá dadiidį́į́ł lá? doodaii', Ha'át'íí lá dadiidlį́į́ł lá? doodaii', Ha'át'íí lá bee hadadiniit'ée dooleeł lá? t'áadoo dadohníigo ádił nídahodołchiłí. Háálá doo Jew dine'é danilíinii éidí t'áá ałtso hádaat'į́; jó nidi, nihiTaa' yá'ąąshdi hólóonii díidí t'áá ałtso bídin danohłį́įgo chodaoł'ínígíí nihá bił bééhózin. Nidi Diyin God bee bóhólníihgo bił haz'áanii áádóó yee ts'ídá t'áá ákogi át'éii alą́ąjį' hádaaht'į́, áko éidí t'áá ałtso nihá bíidoolyééł. Éí bąą yiską́ągo áhoot'ée dooleełígíí t'áadoo bíká ádił nídahodołchiłí, háálá yiską́ągo bíká ádił nídahodichiłii dahólǫ́ǫ doo. Ła'a jį́ bii' ach'į' nahwii' ná nihwiileehígíí bíni'dii t'áá ákódígo ach'į' nahwii'ná hólǫ́. " Matthew 6:14-34\nBóhólníihii Jesus Christ · Matthew bikʼehgo Haneʼ Yáʼátʼéehii 6 · Diné bizaad


Tseełchiiʼí bitsiitʼáád dootłʼizhígíí - Wikiibíídiiya\nTseełchiiʼí bitsiitʼáád dootłʼizhígíí éí tó wónaanídę́ę́ʼ dǫ́ʼiideiyiitsahí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdi dóó Dziłghą́ąʼdi Naakaii Dootłʼizhí Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Phoenicurus coeruleocephala" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 5–6di asdzoh[?] áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís łibá; bitseeʼ éí halchííʼ; bitʼaʼ dóó bizééʼ dóó binákʼee éí halzin; bitsiitʼáád éí łibáago dootłʼizh; bidaaʼ éí łizhin. Baʼáádígíí éí bitsʼíís dinilbáago naashchʼąąʼ.\nTseełchiiʼí bitsiitʼáád dootłʼizhígíí éí chʼosh yázhí dóó dzidzé deildeeł.


Tłʼaałchiiʼí diłhiłígíí - Wikiibíídiiya\nTłʼaałchiiʼí diłhiłígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Euphonia pectoralis" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 3–5di asdzoh[?] áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís diłhiłgo dootłʼizh; bitłʼaaʼ éí dibéłchíʼí; biwos éí łitso; bidaaʼ éí łibá. Baʼáádígíí éí łitso dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ.\nTłʼaałchiiʼí diłhiłígíí éí dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ dóó dahtsʼaaʼ yiłchozh; łahda chʼosh yázhí yildeeł ałdóʼ.


Áhí dah oojołítah chʼał yishtłizhígíí - Wikiibíídiiya\nÁhí dah oojołítah chʼał yishtłizhígíí éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kintaaʼanéhé Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ischnocnema henselii" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 1–1.5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; binááʼ éí diłhił.\nÁhí dah oojołítah chʼał yishtłizhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yázhí yildeeł.


Dǫ́ʼiiyiyiitsahí bitsiitʼáád łitsxooígíí - Wikiibíídiiya\nDǫ́ʼiiyiyiitsahí bitsiitʼáád łitsxooígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Myiophobus phoenicomitra" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó łibáago naashchʼąąʼ; bitéél éí diniltso; bitsiitʼáád éí łitsxo; bidaaʼ éí diłhił.\nDǫ́ʼiiyiyiitsahí bitseeʼ łitsxooígíí éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Naakaii Łibáhí Bikéyahdę́ę́ʼ dziłtah naʼashǫ́ʼii yishtłizhígíí - Wikiibíídiiya\nNaakaii Łibáhí Bikéyahdę́ę́ʼ dziłtah naʼashǫ́ʼii yishtłizhígíí\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bitsiitsʼiin Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Naaldlooshii dadichʼízhii Ndaaʼnaʼii Naʼashǫ́ʼii Tó wónaanídę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii íiyisígíí Naakaii Łibáhí Bikéyahdę́ę́ʼ tsétah naʼashǫ́ʼii\nNaakaii Łibáhí Bikéyahdę́ę́ʼ dziłtah naʼashǫ́ʼii yishtłizhígíí éí tó wónaanídę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí Naakaii Łibáhí Bikéyahdi dóó Shádiʼááhjí Dáághahii Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Iberolacerta aurelioi" deiłníigo dayózhí.\nDíí naʼashǫ́ʼii éí 4–6di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bikʼiiz éí dinilzhin; bizééʼ dóó bitéél éí łigai; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.\nNaakaii Łibáhí Bikéyahdę́ę́ʼ dziłtah naʼashǫ́ʼii yishtłizhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.


Naałʼaashiitsoh bigod daalchxíʼígíí - Wikiibíídiiya\nNaałʼaashiitsoh bigod daalchxíʼígíí éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Brachypelma auratum" deiłníigo dayózhí. Díí naałʼaashii éí Naakaii Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́.\nDíí chʼosh éí 2–3di asdzoh[?] áníłtso; adóó éí bitsʼíís łizhingo naashchʼąąʼ; bigod éí daalchxíiʼ łeh. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.


Néʼéshjaaʼ tsįyaalzhahí łichíʼígíí - Wikiibíídiiya\nNéʼéshjaaʼ tsįyaalzhahí łichíʼígíí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ninox boobook" deiłníigo dayózhí. Néʼéshjaaʼ tsįyaalzhahí łichíʼígíí éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi dóó Shádiʼááhjí Chooyééł Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́.\nDíí néʼéshjaaʼ éí 10–14di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizh dóó łichíiʼgo naashchʼąąʼ; bitéél éí łigai dóó yishtłizhgo łikizh; binááʼ éí łitso.\nNéʼéshjaaʼ tsįyaalzhahí łichíʼígíí éí naʼastsʼǫǫsí dóó hazéí yázhí dóó naalkʼįhí bizaʼazis hólóní deilghał; tsídii yázhí dóó jaaʼabaní éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii dootłʼizhígíí - Wikiibíídiiya\nNaʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii dootłʼizhígíí éí naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Chamaeleo dilepis" deiłníigo dayózhí.\nDíí naʼashǫ́ʼii éí 12–14di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh dóó łibáago łikizh łeh; bizábąąh éí łigai; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí ntsxaa.\nNaʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii dootłʼizhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.


Chį́į́shłigaii dóó Naalʼeełítsoh - Wikiibíídiiya\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Tsídii Tsídii ndaatʼáʼii Táłkáaʼgi Tsídii\nDééłgai bitsiiʼ halzhinígíí\nTó wónaanídę́ę́ʼ dééłgai íiyisígíí\nTó wónaanídę́ę́ʼ naalʼeełítsoh łibáhígíí\nChʼah Diʼilii Bikéyahdę́ę́ʼ naalʼeełítsoh\nNaalʼeełítsoh bitéél łikizhígíí\nNaalʼeełítsoh bikeeʼ dinilchíʼígíí\nNaalʼeełítsoh bitsiitsʼiin noodǫ́zígíí\nNaalʼeełítsoh bitéél halchíʼí\nNaalʼeełítsoh bitsiiʼ halzhinígíí\nKéyah Ałkééʼ Naaznilgo Dah Ndaaʼeełídę́ę́ʼ naalʼeełítsoh noodǫ́zígíí\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ naalʼeełítsoh łibáhígíí\nCį́į́shłigaii dóó Naalʼeełítsoh éí nahasdzáán bikáaʼgi ákwíí shį́į́ ałʼąą ádaatʼéego hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Anserinae" deiłníigo deiyózhí, áádóó éí "Anatidae" (naalʼeełí dóó dééłgai) dah yikahjí atah daasdzoh.\nChį́į́shłigaii éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó tʼéiyá dahólǫ́. Bitsʼíís éí łigai dóó bijáád éí łichíiʼgo ndaashchʼąąʼ.\nNaalʼeełítsoh dóó naalʼeełítsoh diłhiłígíí éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dóó Tó Wónaanídi Bilagáana Bikéyahdi dóó Náhookǫsjí Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdi dahólǫ́; Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dóó Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi éí ádaadin. Deesdoigi éí ałdóʼ doo dahólǫ́ǫ da. Łaʼ éí bijáád daalchííʼ, náánáłaʼ éí bijáád daalzhin.\nDíí tsídii éí 5–9 dahidídloʼ ádaníłdáás, 2–3 adéesʼeez[?] ádaníłtso; bikąʼígíí éí baʼáádígíí yilááh áníłtso. Chį́į́shłigaii dóó naalʼeełítsoh éí tʼáá ałtso daʼałchozhgo naakai: tłʼoh dóó chʼil binááʼ éí deiłchozh\nLast edited on 28 Biniʼantʼą́ą́tsoh 2018, at 21:24


Déłí bitsiiʼ halchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nDéłí bitsiiʼ halchíʼígíí éí dééł dóó tóidoozohii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi dóó Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi dóó Náhookǫsjí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Antigone antigone" deiłníigo dayózhí.\nDéłí bitsiiʼ halchíʼígíí éí 45–65di asdzoh[?] áníłtso; táłtłʼááh álééh dóó toohjįʼ ndiigaii éí nahalin: bijáád dóó bikʼos éí nineez. Bitsʼíís dóó bitsiitʼáád éí łibá; bitsiiʼ éí łichííʼ; bitsiiyah éí halzhin; bikʼos éí łigai.\nDéłí bitsiiʼ halchíʼígíí éí daʼałchozh dóó daalghałgo naakai: chʼał dóó naʼashǫ́ʼii deilghał; táłtłʼááh chʼil éí deiłchozh. Chʼosh dóó chʼil binááʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Tsídii dishooí binághah dootłʼizhígíí - Wikiibíídiiya\nTsídii dishooí binághah dootłʼizhígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Hyliota violacea" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diniltsxo; bitłʼaaʼ éí dinilgai; bitʼaʼ dóó binághah dóó bitsiitʼáád dóó bitseeʼ éí diłhiłgo dóó tsédídéehgo dootłʼizh; bidaaʼ éí diłhił.\nTsídii dishooí binághah dootłʼizhígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh ałʼąą átʼéego yildeeł.


Waaʼ - Wikiibíídiiya\nWaaʼ éí ninahahgo niʼhadleeh; shį́įʼgo, noséełgo 10–150 cm anííłneez yiilééh. Waaʼ bitʼąą éí táaʼgo daʼdeishzááłééh (trifoliate). Naaná bilátahdiʼ éí íítsoh, tséʼdiʼdééhgo dootłʼizh łééh. Díí Waaʼ éí chʼiyáán átʼé.\nWaaʼ (dííshjį́ ááłjiní)\nWaaʼ @ plants.usda.gov\nLast edited on 5 Yaʼiishjáástsoh 2020, at 21:47


Séí Dah Daaskʼidtah Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ dǫ́ʼiiyiyiitsahí - Wikiibíídiiya\nSéí Dah Daaskʼidtah Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ dǫ́ʼiiyiyiitsahí\nSéí Dah Daaskʼidtah Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ dǫ́ʼiiyiyiitsahí éí tó wónaanídę́ę́ʼ dǫ́ʼiideiyiitsahí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó Séí Dah Daaskʼidtah Naakaii Łizhiní Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Namibornis herero" deiłníigo dayózhí. Tʼáá díí tʼéiyá tsídii "Namibornis"-jí atah yisdzoh.\nDíí tsídii éí 6–7di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá dóó niłhin; bitéél éí dinilbá; bizééʼ éí łigai; binákʼee éí halzhin łeh; bidaaʼ éí łizhin.\nSéí Dah Daaskʼidtah Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ dǫ́ʼiiyiyiitsahí éí chʼosh yázhí dóó dzidzé yildeeł.


Tábąąh ayáásh bitéél łigaaígíí - Wikiibíídiiya\nTábąąh ayáásh bitéél łigaaígíí\nTábąąh ayáásh bitéél łigaaígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Gerygone levigaster" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibáago yishtłizh; bitéél dóó bitłʼaaʼ éí łigai; bidaaʼ éí diłhił.\nTábąąh ayáásh bitéél łigaaígíí éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Chooyééł Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ díłdánii yił aheełtʼéhii yishtłizhígíí - Wikiibíídiiya\nChooyééł Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ díłdánii yił aheełtʼéhii yishtłizhígíí\nChooyééł Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ díłdánii yił aheełtʼéhii yishtłizhígíí éí tązhii dóó naaʼahóóhai dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Chooyééł Dineʼé Bikéyahdi dóó Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi dóó Táłkááʼ Diłhiłii Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Coturnix ypsilophora" deiłníigo dayózhí.\nDíí naaʼahóóhaiłbáhí éí bitsʼíís yishtłizh dóó dinilgaigo naashchʼąąʼ; bidaaʼ éí łibá. Bitsʼíís éí 0.5–0.8 adéesʼeez[?] áníłtso.\nChooyééł Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ díłdánii yił aheełtʼéhii yishtłizhígíí éí chʼil binááʼ dóó chʼosh yázhí deildeeł.


Nahoditsʼǫʼtah bįįh - Wikiibíídiiya\nNahoditsʼǫʼtah bįįh éí Naaldlooshii Bikéshgaan Dahólónígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí Naakaii Dootłʼizhí Bikédaayahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Rucervus duvaucelii" deiłníigo dayózhí.\nDíí naaldlooshii éí 3–4di adéesʼeez[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitłʼaaʼ éí dinilgai.\nNahoditsʼǫʼtah bįįh éí chʼil bitʼąąʼ dóó tłʼoh yiłchozh dóó náʼátʼaał.


Tó wónaanídę́ę́ʼ tsinyiʼ tsídiiłbáhí naashchʼąąʼígíí - Wikiibíídiiya\nTó wónaanídę́ę́ʼ tsinyiʼ tsídiiłbáhí naashchʼąąʼígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Emberiza cabanisi" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibáago yishtłizh; bitʼaʼ dóó binághah éí dinilzhin dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bizéé dóó bitéél éí łitso; bidaaʼ éí łibá.\nTó wónaanídę́ę́ʼ tsinyiʼ tsídiiłbáhí naashchʼąąʼígíí éí chʼil binááʼ yildeeł; łahda naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł ałdóʼ.\nTsinyiʼ tsídiiłbáhí naashchʼąąʼígíí


Hodíłchʼiltah jádígi átʼéhé - Wikiibíídiiya\nHodíłchʼiltah jádígi átʼéhé\nHodíłchʼiltah jádígi átʼéhé éí Naaldlooshii Bikéshgaan Dahólónígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Nanger soemmerringii" (éí doodaiiʼ éí "Gazella soemmerringii") deiłníigo dayózhí.\nDíí naaldlooshii éí 30–36di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí niłhin dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitéél dóó bizééʼ éí łigai.\nHodíłchʼiltah jádígi átʼéhé éí chʼil bitʼąąʼ dóó tłʼoh yiłchozh dóó náʼátʼaał.


Tsinyiʼ yilzhahii binátsʼiin dinilbáhígíí - Wikiibíídiiya\nTsinyiʼ yilzhahii binátsʼiin dinilbáhígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Cichlocolaptes leucophrus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 6–8di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; binátsʼiin éí dinilbá; bitéél éí dinilgaigo halkizh; bidaaʼ éí diłhił.\nTsinyiʼ yilzhahii binátsʼiin dinilbáhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Chʼódeeníniitah Nílį́įdi kǫʼ naʼałbąąsii ninádaaltłiʼígi - Wikiibíídiiya\nChʼódeeníniitah Nílį́įdi kǫʼ naʼałbąąsii ninádaaltłiʼígi\nTótaʼ Beʼekʼid Chʼódeeníniitah Nílį́ (Albany)\nTábąąh Dah Yiskʼidgóó\n44°55′56″ NHK dóó 123°01′41″ EʼE-gi bił hazʼą́\nChʼódeeníniitah Nílį́ Hahoodzo biwááshindoon\nChʼódeeníniitah Nílį́įdi kǫʼ naʼałbąąsii ninádaaltłiʼígi éí Chʼódeeníniitah Nílį́ Hahoodzodi bił hazʼą́.\nDíí kǫʼ naʼałbąąsii ninádaaltłiʼígi éí 1918góó yihah yę́ędą́ą́ʼ ályaa; dah náhástʼánígi éí tʼááłáʼí. Chʼódeeníniitah Nílį́ Hahoodzo biwááshindoon éí yaa áhályą́.\n2016góó yihah yę́ędą́ą́ʼ 61,226 bílaʼashdlaʼii Chʼódeeníniitah Nílį́į́dę́ę́ʼ Tótaʼ Beʼekʼidgóó dóó Albany hoolyéégóó kǫ́ naʼałbąąsii bił naaswod.\nChʼódeeníniitah Nílį́įdi kǫʼ naʼałbąąsii ninádaaltłiʼígi (trainweb.org) (Bilagáanakʼehjí)


Dǫ́ʼiiyiyiitsahíchilí binákʼee halzhinígíí - Wikiibíídiiya\nDǫ́ʼiiyiyiitsahíchilí binákʼee halzhinígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Stenostira scita" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 3–4di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilbá; bitʼaʼ dóó binághah dóó bitsiitʼáád éí diłhiłgo łibá; binákʼee éí halzhin; bizééʼ dóó binátsʼiin éí łigai; bidaaʼ éí diłhił.\nDǫ́ʼiiyiyiitsahíchilí binákʼee halzhinígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh ałʼąą átʼéego yildeeł.


Hodíłchʼiltah dijádídlǫ́ʼí yishtłizhígíí - Wikiibíídiiya\nHodíłchʼiltah dijádídlǫ́ʼí yishtłizhígíí\nHodíłchʼiltah dijádídlǫ́ʼí yishtłizhígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Mirafra affinis" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 5–7di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bizééʼ dóó bitéél éí dinilgai; bidaaʼ éí łibá.\nHodíłchʼiltah dijádídlǫ́ʼí yishtłizhígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Tʼáá Bííchʼį́įdii (Áshįįh Biiʼtó Hahoodzo) - Wikiibíídiiya\nTʼáá Bííchʼį́įdii (Áshįįh Biiʼtó Hahoodzo)\nDíí kweʼé naaltsoos bikáaʼgi saad shijaaʼígíí éí Tʼáá Bííchʼį́įdii (Áshįįh Biiʼtó Hahoodzo) yaa halneʼ dooleeł. Tʼáá Bííchʼį́įdii (Yootó Hahoodzo) ałdóʼ baa yídíiłtah shį́į́.\nTʼáá Bííchʼį́įdii *\nAlą́ąjįʼ dah Sidáhígíí: Wesley Jones\nAłkééʼ dah Sidáhígíí: Alfred Ben\nNaaltsoos Ííłʼíní: Brenda Brown\nTʼáá Bííchʼį́įdii éí Diné Bikéyah bikáaʼdi áhootʼéego bił hazʼą́; áádóó éí bílaʼashdlaʼii náóltahígíí biniiyé náhásdzo. Naatʼáanii Nééz Bił Hahoodzo biyiʼdi éí kin dah shijaaʼ. Tááʼ naaznilí bighan áadi siʼą́.\nTʼáá Bííchʼį́įdii éí 11.7 tsinsitą́ dikʼą́ągo áníłtso,[?] áádóó áadi 598 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́ (díí éí 2000góó yihah yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ).DÍNE WÓLTAʼ\nTʼáá Bííchʼį́įdii éí 37°12′20″ NHK dóó 109°9′52″ EʼE-gi bił hazʼą́. Tʼáá Bííchʼį́įdii éí tónteel bikááʼdóó deigo 4,511 adéesʼeez.GNIS\nTʼáá Bííchʼį́įdiidi tááʼ naaznilí biníłchʼi naaltsoos (Bilagáanakʼehjí)


Tsintah chʼałtʼą́ʼí niłhinígíí - Wikiibíídiiya\nTsintah chʼałtʼą́ʼí niłhinígíí éí tsinlátah chʼał dóó bikʼéí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Dendropsophus bogerti" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 0.7–1.5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí niłhin; bitéél éí diniltso; binááʼ éí diłhił.\nTsintah chʼałtʼą́ʼí niłhinígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.


Tó wónaanídę́ę́ʼ tłʼiish báhádzidí łibáhígíí - Wikiibíídiiya\ntłʼiish báhádzidí łibáhígíí\nTó wónaanídę́ę́ʼ tłʼiish báhádzidí łibáhígíí éí tłʼiish íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Tó Wónaanídi Bilagáana Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Vipera bulgardaghica" deiłníigo dayózhí.\nDíí tłʼiish éí 25–30di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó diłhiłgo naashchʼąąʼ.\nTó wónaanídę́ę́ʼ tłʼiish báhádzidí łibáhígíí éí naʼastsʼǫǫsí dóó naʼashǫ́ʼii dóó chʼał yilghał łeh.


Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ chʼíshiibeezhii - Wikiibíídiiya\nBiʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ chʼíshiibeezhii éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Machlolophus aplonotus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diniltso; bitʼaʼ éí łizhin dóó łigaigo łikizh; bitéél éí diłhił; bitsiitʼáád éí diłhiłgo dootłʼizh; binákʼee dóó bitsiiyah éí halzhin; bidaaʼ éí łizhin.\nBiʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ chʼíshiibeezhii éí chʼil binááʼ yildeeł; naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł ałdóʼ.


Chʼosh ditłʼooí yiyiitsahí bitʼaʼ łizhinígíí - Wikiibíídiiya\nChʼosh ditłʼooí yiyiitsahí bitʼaʼ łizhinígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi dóó Dziłgaiitsoh Honeezkʼaziitah hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Lalage melaschistos" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 6–8di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo łibá; bitʼaʼ éí łizhin; bitéél dóó bizééʼ éí dinilbá; bidaaʼ éí łizhin.\nChʼosh ditłʼooí yiyiitsahí bitʼaʼ łizhinígíí éí chʼosh yázhí yildeeł; chʼosh ditłʼooí ayóo yildeeł.


Kéyah Dańlínídę́ę́ʼ tłʼiish haalzheehii - Wikiibíídiiya\nKéyah Dańlínídę́ę́ʼ tłʼiish haalzheehii\nKéyah Dańlínídę́ę́ʼ tłʼiish haalzheehii éí atsá dóó giní dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Dańlíinii bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Spilornis holospilus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 19–22di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin; bitéél dóó bitsiiyah éí łigaigo yistłʼin; binákʼee dóó bijáád éí łitso; bidaaʼ éí łibá.\nKéyah Dańlínídę́ę́ʼ tłʼiish haalzheehii éí tłʼiish dóó naʼashǫ́ʼii dóó chʼał dóó naaldlooshii yázhí haalzheehgo naatʼá.


The New Testament of our Lord and Saviour Jesus Christ MARK 3\n1 Jesus Jews ha’ánáłséh goz’ąą yuṉe’ ha’anánádzaago nṉee bigan dała’ázhiṉéé binawod ásdįįdi ákóṉe’ itah sidaa. 2 Áík’ehgo Jesus daabich’inł’į́į́, godilziníí bijįį áí nṉeehíí náyilziih shį daabich’o’ṉíígo; ágádzaayúgo dant’éhéta bee yaa dahdaago’aahíí bighą. 3 Jesus nṉee bigan binawod ásdįįdi, Kodé’ hizįį, yiłṉii. 4 Áídí’ nṉee daabineł’ííníí gádaayiłṉii, Ya’ godilziníí bijįį nłt’éégo ách’ít’įįgo goz’ąą née, dagohíí nchǫ’i bee ách’ít’įįgo née? Ya’ nṉee hasdách’iłteehgo née, dagohíí ch’iziłheego née? Áídá’ doo nt’é daaṉii da. 5 Bijíí daantł’izíí bighą Jesus doo bił gozhǫ́ǫ́ dago déhashkeego nṉee yitah déz’įįdá’ nṉee bigan binawod ásdįįdi, Yushdé’ dahdinlṉíh, yiłṉii. Áík’ehgo bich’į’ dahdidilṉiigo bigan nádzii, łahzhiṉééhíí ga’at’éé násdlį́į́. 6 Áídí’ Phárisees daanlíni ch’ékaigo dagoshch’į’ Hérod yił daagot’íni biłgo hagot’éégo Jesus daayiziłheehíí yee ndaagoshchįį. 7 Jesus bitsiłke’yu biłgo túsikąąyú dahiskai: nṉee łą́ą́go Gálileedí’ ła’íí Judéadí’ biké’ onałsą́ą́, 8 Jerúsalemdí’ ałdó’, ła’íí Iduméadí’, Jórdan túńlííníí hanaadí’, ła’íí Tyre hik’e Sidon biṉaadyúdí’, ízisgo ánát’įįłíí ya’ikodaanzįįgo baa náńłsą́ą́. 9 Akú nṉee łą́ą́híí bighą Jesus bitsiłke’yu gádaayiłṉii, Nṉee doo daashiłjizh da doleełgo t’ahkodá’ tsina’eeł ałts’ísę́hi kozhį’ shá nnoł’eeł. 10 Nṉee łą́ą́go náilzii; áík’ehgo kah yaa nakaihíí dawa bee denshchíd daanzįgo bik’izhį’ daałishjizh lę́k’e. 11 Spirits daanchǫ’íí dahagee daabo’įįgee biyahzhį’ hayaa ádaadzaago nádaadidilghaazh, Ni, Bik’ehgo’ihi’ṉań biYe’ nlíni ánt’įį, daaṉiigo. 12 Ch’ídaashinoh’aah hela’, daayiłṉii. 13 Áídí’ Jesus wą́’zhį’ hayaadá’ yił nakai doleełíí, Yushdé’, daayiłnṉiid: áík’ehgo baa hikai lę́k’e. 14 Bitsiłke’yu doleełíí nakits’ádah hayiṉil, yati’ baa gozhóni yaa yádaałti’yú daidoł’aałgo, 15 Iłtah at’éégo daanṉiihíí nádaayilziihgo, ch’iidn ałdó’ hadainihiyóódgo binawod baa daadest’ąą: 16 Simon holzéhi Peter ałdó’ yizhi’ yá áyíílaahi; 17 Zébedee biye’, James holzéhi hik’e bik’isn John biłgo; áí Boanérges yizhi’ yá ádaayiizlaa, i’ṉiihíí k’a’at’éégo golzeego ágolzee: 18 Andrew, Philip, Barthólemew, Matthew, Thomas, Alphéus biye’ James holzéhi, Tháddeus, Símon, Cánaanite nlíni, 19 Ła’íí Judas Iscáriot, ch’íbido’aałíí: áí hayiṉildá’ kįh yuṉe’ ha’akai lę́k’e. 20 Áígee nṉee dázhǫ́ łą́ą́go íła’ánánádzaa, áík’ehgo Jesus hik’e bitsiłke’yu doo hagot’éégo ndi da’iyąą da. 21 Bik’íí ya’ikodaanzįįdá’ biká okai; Biini’ édįh ląą, daaṉiigo.\n22 Begoz’aaníí ye’ik’eda’iłchíhi Jerúsalemdí’ hikaihíí gádaaṉii, Ch’iidn binant’a’, Beélzebub holzéhi, biyi’ sizįį lą́go, áń binawodíí bee nṉee biyi’dí’ ch’iidn hainihiyood, daabiłṉii lę́k’e. 23 Áídí’ Jesus begoz’aaníí ye’ik’eda’iłchíhi, Yushdé’, daayiłṉiigo, na’goṉi’íí bee bił ch’ígó’aahgo gáṉíí, Hagot’éégo Satan biyi’dí’ dabíí hádi’nidzood doleeł? 24 Nṉee dałaháyú binant’a’ golííníí dabíí iłch’į’ nanádaagonłkaadyúgo doo aṉahyú bengonowáh át’éé da. 25 Dała’ naháztaaníí dabíí iłk’ídahnájahyúgo doo aṉahyú bengonowáh át’éé da. 26 Áík’ehgo Satan dabíí ích’į’ naná’idziidgo ádaagodet’ąąyúgo doo aṉahyú bengonowáh át’éé da, daazhógo bengoṉáh. 27 Doo hadíń nṉee nalwodi bigową yuṉe’ ha’agháhgo dawahá bíyééhíí yino’į́įh at’éé da, ntsé nṉee nalwodíí łíhiłtł’ǫǫyúgo zhą́; áídá’ dawahá bíyééhíí yits’ą́’ yin’įįh. 28 Da’aṉiigo gádaanohwiłdishṉii, Nṉee binchǫ’íí dawa baa nágodit’aah doleeł, Bik’ehgo’ihi’ṉań nchǫ’go baa yách’iłti’íí ndi ałdó’: 29 Áídá’ Holy Spirit dénchǫ’go baa yách’iłti’yúgohíí doo kaa nágodinot’áah at’éé da, áídá’ dahazhį’ bił ch’ígodeehíí bee bá goz’ąą: 30 Begoz’aaníí ye’ik’eda’iłchíhi, Ch’iidn biyi’ golį́į́ lą́ą́, daabiłṉiihíí bighą Jesus díí k’ehgo yałti’ lę́k’e.\n31 Jesus bik’isyú bimaa biłgo akú hikai, dadáńyú nadaazį’dá’ bich’į’ oda’is’a’, Yushdé’, daabiłṉiigo. 32 Nṉee łą́ą́go biṉaayú naháztaaníí gádaabiłṉii, Nimaa ła’íí nik’isyú dadáńyú nazįį, níka daantaahgo. 33 Hadíń shimaa, hadíń shik’isyú? biłṉii. 34 Jesus nṉee biṉaayú naháztaaníí yitah déz’įįdá’ gáṉíí, Kúnko shimaa ła’íí shik’isyú. 35 Dahadíń Bik’ehgo’ihi’ṉań dáhát’į́į́yú ánát’įįłíí, shik’isn dagohíí shilah ła’íí shimaa at’éé.


Tó wónaanídę́ę́ʼ jaaʼniłtsʼílí łibáhígíí - Wikiibíídiiya\nTó wónaanídę́ę́ʼ jaaʼniłtsʼílí łibáhígíí\nTó wónaanídę́ę́ʼ jaaʼniłtsʼílí łibáhígíí éí jaaʼabaní dóó jaaʼniłtsʼílí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Tó Wónaanídi Bilagáana Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Plecotus austriacus" deiłníigo dayózhí.\nDíí jaaʼniłtsʼílí bitʼaʼ éí 10–12di asdzoh[?] áníłnééz; bitsʼíís éí 1–3di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá; bitʼaʼ dóó bijaaʼ éí dinilzhin; bitéél dóó bizééʼ éí dinilgai; bijaaʼ éí ntsaa; binááʼ éí áłtsʼíísí.\nTó wónaanídę́ę́ʼ jaaʼniłtsʼílí łibáhígíí éí tsʼíʼii dóó tséʼédǫ́ʼii dóó iichʼąhii dóó wóʼałtaasʼéí haalzheehgo naatʼá.


Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ ayáásh bitéél diłhiłígíí - Wikiibíídiiya\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ ayáásh bitéél diłhiłígíí\nayáásh bitéél diłhiłígíí\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ ayáásh bitéél diłhiłígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Malurus pulcherrimus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–5di asdzoh[?] áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís łigai; bitéél dóó bizééʼ éí diłhił dóó dootłʼizhgo disxǫs; bitsiitʼáád éí dootłʼizh; bitʼaʼ éí dibéłchíʼí dóó kʼídzíbá; bidaaʼ éí łizhin. Baʼáádígíí éí bitsʼíís yishtłizhgo łibá dóó bizééʼ łigai.\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ ayáásh bitéél diłhiłígíí éí chʼosh yázhí yildeeł.


Hashkʼaan yildeełí bítááʼ dinilchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nHashkʼaan yildeełí bítááʼ dinilchíʼígíí\nHashkʼaan yildeełí bítááʼ dinilchíʼígíí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Tauraco erythrolophus" deiłníigo dayózhí.\nDíí hashkʼaan yildeełí éí 18–19di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh; biniiʼ éí dinilgai; bítááʼ dóó bitsiiʼ éí dinilchííʼ.\nHashkʼaan yildeełí bítááʼ dinilchíʼígíí éí tsin bineestʼąʼ deiłchozh; łahda chʼil binááʼ dóó chʼosh yázhí deildeeł ałdóʼ.


Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ chį́į́shnézí biwooʼ daalgaaígíí - Wikiibíídiiya\nTsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ chį́į́shnézí biwooʼ daalgaaígíí\nTsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ chį́į́shnézí biwooʼ daalgaaígíí éí Chʼosh Deildeełii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Crocidura shantungensis" deiłníigo dayózhí.\nDíí chį́į́shnézí éí 1–4di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá; binááʼ dóó bijaaʼ éí áłtsʼíísí.\nTsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ chį́į́shnézí biwooʼ daalgaaígíí éí łeeyiʼ chʼosh dóó tąądee naagháhii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Chʼizhaazhii binákʼee halbáhígíí - Wikiibíídiiya\nChʼizhaazhii binákʼee halbáhígíí\nChʼizhaazhii binákʼee halbáhígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi dóó Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Malacocincla sepiaria" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łigai; binákʼee éí halbá; bitʼaʼ dóó bitsiitʼáád éí dibéłchíʼí; bitłʼaaʼ éí diniltso; bidaaʼ éí łibá.\nChʼizhaazhii binákʼee halbáhígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Séí nahachagiichilí (chʼosh bikágí ntłʼizí) - Wikiibíídiiya\nSéí nahachagiichilí (chʼosh bikágí ntłʼizí)\nDíí kweʼé naaltsoos bikáaʼgi saad shijaaʼígíí éí séí nahachagiichilí (chʼosh bikágí ntłʼizí) yaa halneʼ dooleeł. Nahachagii ałdóʼ baa yídíiłtah shį́į́.\nSéí nahachagiichilí éí chʼosh bikágí dantłʼizí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí tábąąhgi dóó tónteel bibąąhgi dahólǫ́. Díí chʼosh éí nahasdzáán bikáaʼgi naakidi neeznádiingo daatsʼí ałʼąą ádaatʼé. Łaʼ éí táyiʼjįʼ dóó łeyiʼdi naaldeeh, náánáłaʼ éí niʼgóó naakai. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Talitridae" deiłníigo deiyózhí.\nSéí nachachagii éí bikágí bigháhootʼį́į łeh; bitsʼíís éí 0.1–0.6di asdzoh[?] ádaníłtso. Binááʼ éí łizhin łeh; łaʼ éí binááʼ doo hólǫ́ǫ da.\nDíí chʼosh éí daʼałchozhgo naakai; táłtłʼááh chʼil dóó dííłdzid deiłchozh łeh.


Ayáásh nizhóonii bitsiitʼáád dah jíljinígíí - Wikiibíídiiya\nAyáásh nizhóonii bitsiitʼáád dah jíljinígíí\nbitsiitʼáád dah jíljinígíí\nAyáásh nizhóonii bitsiitʼáád dah jíljinígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi dóó Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Hypothymis azurea" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 5–6di asdzoh[?] áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís yágo dootłʼizh; bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí łibá; bitsiitʼáád éí dah jíljin; bidaaʼ éí diłhił. Baʼáádígíí éí bitsʼíís dinilbá dóó bitʼaʼ dinilzhin.\nAyáásh nizhóonii bitsiitʼáád dah jíljinígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł; łahda dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ yiłchozh.


Tseechʼį́įdii - Wikiibíídiiya\nTseechʼį́įdii éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Dziłghą́ąʼdi Naakaii Dootłʼizhí Bikéyahdi dóó Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdi dóó Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi dóó Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pnoepyga" deiłníigo deiyózhí. Tseechʼį́įdii éí ashdlaʼ ałʼąąʼ ádaatʼé.\nDíí tsídii éí 3–5di asdzoh[?] ádaníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼíigo naashchʼąąʼ dóó yistłʼin; bitseeʼ éí doo nineez da; bidaaʼ éí diłhił.\nTseechʼį́įdii yázhí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí deildeeł; dzidzé dóó chʼil binááʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Shádiʼááhdę́ę́ʼ tsídii yáłtiʼí chʼilgo dootłʼizhígíí - Wikiibíídiiya\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tsídii yáłtiʼí chʼilgo dootłʼizhígíí éí tsídii yádaałtiʼí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Bikéyahdi dóó Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ara militaris" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 28–31di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh; bítááʼ éí halchííʼ; bitʼayaa éí yágo dootłʼizh; bidaaʼ éí łizhin dóó tʼóó bíyó ditą́ dóó shiyish.\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tsídii yáłtiʼí chʼilgo dootłʼizhígíí éí chʼil binááʼ deildeeł dóó tsin bineestʼąʼ deiłchozh.\nTsídii yáłtiʼí chʼilgo dootłʼizhígíí


Tsinyiʼ táshchozhii bitéél łigaaígíí - Wikiibíídiiya\nTsinyiʼ táshchozhii bitéél łigaaígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi dóó Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Artamus leucorynchus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 7–8di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo łibá; bitéél dóó bitłʼaaʼ éí łigai; binááʼ éí łizhin; bidaaʼ éí dinilbá.\nTsinyiʼ táshchozhii bitéél łigaaígíí éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Chʼíshiibeezhiishzhiin bitłʼaaʼ dibéłchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nChʼíshiibeezhiishzhiin bitłʼaaʼ dibéłchíʼígíí\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Tsídii Tsídii ndaatʼáʼii Yótʼáahdi tsídii Tsídii tsídígíí Chʼíshiibeezhii dóó bikʼéí Chʼíshiibeezhii Chʼíshiibeezhiishzhiin\nChʼíshiibeezhiishzhiin bitłʼaaʼ dibéłchíʼígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Melaniparus rufiventris" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo dinilzhin; bitłʼaaʼ éí dibéłchíʼí; bidaaʼ éí łizhin.\nChʼíshiibeezhiishzhiin bitłʼaaʼ dibéłchíʼígíí éí chʼosh ditłʼooí dóó chʼosh ałʼąą átʼéego yildeeł łeh; chʼil binááʼ yildeeł ałdóʼ.


Tóńlį́ bibąąh chʼizhaazhii - Wikiibíídiiya\nTóńlį́ bibąąh chʼizhaazhii\nTóńlį́ bibąąh chʼizhaazhii éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Chrysomma altirostre" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 5–7di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bizééʼ éí łigai; bitéél éí yishtłizhgo diniltsxo; bidaaʼ éí łitso.\nTóńlį́ bibąąh chʼizhaazhii éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé dóó chʼil binááʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Tábąąh naalzheehii bidaaʼ łichíʼígíí - Wikiibíídiiya\nTábąąh naalzheehii bidaaʼ łichíʼígíí\nTábąąh naalzheehii bidaaʼ łichíʼígíí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ceyx fallax" deiłníigo dayózhí.\nDíí tábąąh naalzheehii éí 5–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí dóó tsédídéehgo naashchʼąąʼ; bitéél dóó bitłʼaaʼ éí halchííʼ; bitsiitʼáád éí halzhin; bizééʼ éí łigai; binááʼ éí diłhił.\nTábąąh naalzheehii bidaaʼ łichíʼígíí éí łóóʼ dóó chʼał deilghał; chʼosh bikágí dantłʼizí yázhí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Díí tsídii éí 12–14di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhił łibá; bitéél éí łigai; bitééł dóó bitłʼaaʼ éí łigai dóó yishtłizhgo noodǫ́ǫ́z; bidaaʼ éí diłhił.\nLast edited on 30 Níłchʼitsoh 2018, at 02:44


Tsídiiłtsooí bítááʼ halchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nTsídiiłtsooí bítááʼ halchíʼígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Tsiikʼi Déíbaalí Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Serinus pusillus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łitso dóó dinilzhingo łibá; bítááʼ éí halchííʼ; bikąʼgíí éí bitsiiʼ łizhin; bidaaʼ éí łibá.\nTsídiiłtsooí bítááʼ halchíʼígíí éí chʼil binááʼ dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Naakaii Dootłʼizhii Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼiishkʼaaʼ noodǫ́zígíí - Wikiibíídiiya\nNaakaii Dootłʼizhii Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼiishkʼaaʼ noodǫ́zígíí\nNaakaii Dootłʼizhii Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼiishkʼaaʼ noodǫ́zígíí éí nihookááʼ tłʼiish dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Argyrogena fasciolata" deiłníigo dayózhí.\nDíí tłʼiish éí 40–45di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí diniltsxo dóó yishtłizhgo noodǫ́ǫ́z.\nNaakaii Dootłʼizhii Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼiishkʼaaʼ noodǫ́zígíí éí naʼatsʼǫǫsí dóó łéʼétsoh dóó naʼashǫ́ʼii yilghał.


Shádiʼááhdę́ę́ʼ tábąąsdísí - Wikiibíídiiya\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tábąąsdísí éí tábąąsdísí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Gallinago paraguaiae" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 10–12di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhingo naashchʼąąʼ dóó dinilgaigo yistłʼin; bitsiitʼáád éí noodǫ́ǫ́z; bitłʼaaʼ éí łigai; bidaaʼ éí ayóo nineez; binááʼ éí łizhin.\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tábąąsdísí éí chʼosh dóó tąądee naagháhii deildeełgo naakai.\nDíí naaltsoos 31 Yas Niłtʼees 2021 yoołkáłę́ędą́ą́ʼ łahgo ályaa.


Wóláchííʼ yikééʼ yigááłí bitsiitʼáád halchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nWóláchííʼ yikééʼ yigááłí bitsiitʼáád halchíʼígíí\nWóláchííʼ yikééʼ yigááłí bitsiitʼáád halchíʼígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Formicarius colma" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–8di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo łibá; bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí dibéłchíʼí; bitsiitʼáád éí halchííʼ; binátsʼiin éí łigai; bidaaʼ éí diłhił.\nWóláchííʼ yikééʼ yigááłí bitsiitʼáád halchíʼígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.


Naakaii Bikéyahdę́ę́ʼ tsinlátah chʼał dootłʼizhgo łikizhígíí - Wikiibíídiiya\nNaakaii Bikéyahdę́ę́ʼ tsinlátah chʼał dootłʼizhgo łikizhígíí\nNaakaii Bikéyahdę́ę́ʼ tsinlátah chʼał dootłʼizhgo łikizhígíí éí tsinlátah chʼał dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Bikéyahdi dóó kéyah dah siʼánígíí beʼałníiʼdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Smilisca cyanosticta" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 2–3di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diniltsogo naashchʼąąʼ dóó dootłʼichgo łikizh; bijáád éí noodǫ́ǫ́z; binááʼ éí dinilbá.\nNaakaii Bikéyahdę́ę́ʼ tsinlátah chʼał dootłʼizhgo łikizhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.


Séí naaʼahóóhai łibáhígíí - Wikiibíídiiya\nSéí naaʼahóóhai łibáhígíí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi dóó Ásáí Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pterocles orientalis" deiłníigo dayózhí.\nDíí séí naaʼahóóhai éí 13–15di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; binághah dóó bitʼaʼ éí diłhiłgo łikizh; bizééʼ éí łitsxo.\nSéí naaʼahóóhai łibáhígíí éí chʼil binááʼ deildeeł.


Naakaii Nátʼohí Bikéyahdę́ę́ʼ chʼagii - Wikiibíídiiya\nNaakaii Nátʼohí Bikéyahdę́ę́ʼ chʼagii éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Nátʼohí Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Dives atroviolaceus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 10–11di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin; bidaaʼ éí diłhił.\nNaakaii Nátʼohí Bikéyahdę́ę́ʼ chʼagii éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Tsídii íígházhí bitłʼaaʼ łitsooígíí - Wikiibíídiiya\nTsídii íígházhí bitłʼaaʼ łitsooígíí\nTsídii íígházhí bitłʼaaʼ łitsooígíí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Trogon viridis" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 10–12di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo łibá; bikąʼígíí éí bitłʼaaʼ łitso; binághah éí dootłʼizhgo disxǫs; bitseeʼ éí łizhin dóó łigaigo noodǫ́ǫ́z; bidaaʼ éí łibá.\nTsídii íígházhí bitłʼaaʼ łitsooígíí éí tsin bineestʼąʼ deiłchozh; chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Dáádziilii diłhiłígíí - Wikiibíídiiya\nDáádziilii diłhiłígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pachyramphus homochrous" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–5di asdzoh[?] áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís diłhiłgo łibá; bitsiitʼáád éí halzhin; bidaaʼ éí łibá. Baʼáádígíí éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ dóó bitłʼaaʼ łigai.\nDáádziilii diłhiłígíí éí dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ yiłchozh; chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Tónteel tséʼédǫ́ʼii - Wikiibíídiiya\nTónteel tséʼédǫ́ʼii éí tsʼíʼii dóó tséʼédǫ́ʼii dah yikahjí atah daasdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Canacidae" deiłníigo deiyózhí. Tónteel tséʼédǫ́ʼii éí nahasdzáán tʼáá siʼą́ą́ ńtʼę́ę́ʼ bikáaʼgi dahólǫ́ (tʼáá hazhóʼó Shádiʼááhjí kéyah yistinígíí); áádóó éí 113 ałʼąą ádaatʼé.\nDíí chʼosh éí 1–5 mm ádaníłtso; bitsʼíís éí dinilbá dóó łigaigo naashchʼąąʼ. Tónteel bibąąhgi éí dahiná.


Chʼizhaazhiitsoh binááʼ łichíʼígíí - Wikiibíídiiya\nChʼizhaazhiitsoh binááʼ łichíʼígíí\nChʼizhaazhiitsoh binááʼ łichíʼígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Turdoides hindei" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 11–12di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bitsiitʼáád dóó bitsiiyah éí łigaigo yistłʼin; bitłʼaaʼ éí diniltso; bidaaʼ éí diłhił.\nChʼizhaazhiitsoh binááʼ łichíʼígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼał dóó naʼashǫ́ʼii yázhí éí yilghał; dzidzé dóó chʼil binááʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Áhí dah oojołítah chʼałchilí łitsxo dóó łichíʼígíí - Wikiibíídiiya\nÁhí dah oojołítah chʼałchilí łitsxo dóó łichíʼígíí\nłitsxo dóó łichíʼígíí\nÁhí dah oojołítah chʼałchilí łitsxo dóó łichíʼígíí éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kintaaʼanéhé Dineʼé Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Brachycephalus coloratus" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 0.3–0.5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łitsxo dóó łichíiʼgo naashchʼąąʼ; bigaan dóó bijáád éí ádaałtsʼózí; binááʼ éí diłhił.\nÁhí dah oojołítah chʼałchilí łitsxo dóó łichíʼígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yázhí yildeeł.


Eʼeʼaahjí Tónteeldę́ę́ʼ tábąąh naalzheehii - Wikiibíídiiya\nEʼeʼaahjí Tónteeldę́ę́ʼ tábąąh naalzheehii éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Táłkááʼ Diłhiłii Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Todiramphus sacer" deiłníigo dayózhí.\nDíí tábąąh naalzheehii éí 8.5–10di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łigai; bitéél dóó bitsiitʼáád éí disxǫsgo dootłʼizh; binákʼee dóó bitsiiyah éí halzhin; binááʼ éí diłhił.\nEʼeʼaahjí Tónteeldę́ę́ʼ tábąąh naalzheehii éí łóóʼ dóó chʼał deilghał; chʼosh bikágí dantłʼizí yázhí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Tónteel tsídiichilí łibáhígíí - Wikiibíídiiya\nTónteel tsídiichilí łibáhígíí éí tónteel dóó tábąąh tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Eʼeʼaahjí Tónteel bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Brachyramphus perdix" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 9–10di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitéél dóó bizééʼ éí łigai; bidaaʼ éí diłhił.\nTónteel tsídiichilí łibáhígíí éí chʼosh bikágí dantłʼizí deildeeł dóó łóóʼ deilghał.


Tsintah naʼastsʼǫǫsí bizaʼazis hólóní - Wikiibíídiiya\nTsintah naʼastsʼǫǫsí bizaʼazis hólóní\nTsintah naʼastsʼǫǫsí bizaʼazis hólóní éí Bizaʼazis Dahólónígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Eʼeʼaahjí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyah beʼałníiʼdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Sminthopsis gilberti" deiłníigo dayózhí.\nDíí naaldlooshii éí 3–5di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitseeʼ éí nineez.\nTsintah naʼastsʼǫǫsí bizaʼazis hólóní éí naʼashjéʼii dóó jááłánii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł łeh.


Dzidzé yiyiitsahii dootłʼizhígíí - Wikiibíídiiya\nDzidzé yiyiitsahii dootłʼizhígíí\nDzidzé yiyiitsahii dootłʼizhígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Chiroxiphia caudata" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–5di asdzoh[?] áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís dootłʼizh; bitʼaʼ dóó bitseeʼ dóó bitsiiʼ éí łizhin; bitsiitʼáád éí łichííʼ; bidaaʼ éí diłhił. Baʼáádígíí éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ.\nDzidzé yiyiitsahii dootłʼizhígíí éí dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ yázhí yiłchozh.


Nahachagii ntsaaígíí - Wikiibíídiiya\nNahachagii * ntsaaígíí\nNahachagii ntsaaígíí éí kéyah dah siʼánígíí bikáaʼdi dóó Binááʼádaałtsʼózíidi dahólǫ́, áádóó éí 460 ałʼąą ádaatʼé; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Romaleidae" deiłníigo dayózhí.\nDíí nahachagii éí 3–10di asdzoh[?] ádaaníłnéez łeh, áádóó éí chʼilgo dootłʼizh dóó yishtłizhgo ndaashchʼąąʼ łeh; łaʼ éí daalchííʼ dóó daaltso. Bijáád éí daalkizh łeh.


Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdę́ę́ʼ tsiitʼáád łitsoii yázhí - Wikiibíídiiya\nBiʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdę́ę́ʼ tsiitʼáád łitsoii yázhí\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bitsiitsʼiin Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Tsídii Tsídii ndaatʼáʼii Yótʼáahdi tsídii Tsídii tsídígíí Tsiitʼáád łitsoii yázhí\ntsiitʼáád łitsoii yázhí\nBiʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdę́ę́ʼ tsiitʼáád łitsoii yázhí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdi dóó Haʼaʼaahjí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Regulus regulus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 3–4.5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo łibá; bitsiitʼáád éí łitso; bitʼaʼ éí dinilzhin; binátsʼiin éí łizhin; bidaaʼ éí diłhił.\nBiʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdę́ę́ʼ tsiitʼáád łitsoii yázhí éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.\nBiʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdę́ę́ʼ tsiitʼáád łitsoii yázhí · Haʼaʼaahjí Tónteeldę́ę́ʼ tsiitʼáád łitsoii yázhí · Tó wónaanídę́ę́ʼ tsiitʼáád łitsoii yázhí · Tsiitʼáád łitsoii yázhí (íiyisígíí)\nTsiitʼáád halchíiʼii yázhí ·


Náátsʼózídę́ę́ʼ tónteel bibąąh hóyáanii - Wikiibíídiiya\nNáátsʼózídę́ę́ʼ tónteel bibąąh hóyáanii\nNáátsʼózídę́ę́ʼ tónteel bibąąh hóyáanii éí łóóʼtsoh biwooʼ dantłʼizígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Tónteel Łitsooí dóó Haʼaʼaahjí Tóteel biyiʼdi, Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyah dóó Binááʼádaałtsʼózí Dineʼé Bikéyah bibąąhgóó, hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Neophocaena sunameri" deiłníigo dayózhí.\nDíí tééh hóyáanii éí 5–7di adéesʼeez[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilbá dóó dinilgai; bitʼaʼ éí ádin. Tsxį́įłgo éí naʼałkǫ́ǫ́ʼ.\nNáátsʼózídę́ę́ʼ tónteel bibąąh hóyáanii éí łóóʼ haalzheehgo naʼałkǫ́ǫ́ʼ; chʼosh bikágí dantłʼizí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Tsídii doo ndaatʼáʼii - Wikiibíídiiya\nDíí naaltsoos bikáaʼgi saad shijaaʼígíí éí "Palaeognathae"-jí atah daasdzohígíí yaa halneʼ dooleeł. Tsídii ndaʼałkʼaiʼí éí ałdóʼ doo ndaatʼáa da.\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Tsídii\nHodíłchʼiltah naaʼahóóhai dilwoʼígíí\nHodíłchʼiltah naaʼahóóhai łichíʼígíí\nHodíłchʼiltah naaʼahóóhai łikizhígíí\nHodíłchʼiltah naaʼahóóhai yázhí\nHodíłchʼiltah naaʼahóóhai łibáhígíí\nHodíłchʼiltah naaʼahóóhai íiyisígíí\nŁeesdísí yishtłizhí yázhí\nTsídiitsoh bikʼos dootłʼizhí\nTsídiitsoh bikʼos łitsooí\nTsídiitsoh bikʼos łibáhígíí\nTsídii doo ndaatʼáʼii éí nahasdzáán tʼáá siʼą́ą́ ńtʼę́ę́ʼ bikáaʼgi dahólǫ́, tʼáá hazhóʼó Binááʼádaałtsʼózíidi dóó Tó Wónaanídi Bilagáana Bikéyah, ńléidi éí ádaadin; Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó éí ałdóʼ doo dahólǫ́ǫ da. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Palaeognathae" deiłníigo deiyózhí. Díí tsídii doo ndaatʼáʼii éí 60 ałʼąą ádaatʼé.\nTsídii doo ndaatʼáʼii éí ałʼąą ádaníłtsogo naakai: łaʼ éí yéego dantsxaa (9 adéesʼeez[?]), náánáłaʼ éí tʼóó naaʼahóóhaigi ádaníłtso. Bitʼaʼ éí ádaałtsʼíísíi łeh, áádóó éí bijáád bidziil.\nTsídii doo ndaatʼáʼii éí chʼil binááʼ deildeeł łeh; chʼosh dóó naʼashǫ́ʼii yázhí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.\nAzhą́ hodíłchʼiltah naaʼahóóhai tsídii doo ndaatʼáʼii yídaóltąʼ ndi, díí tsídii łahda ndaatʼá.


Shádiʼááhdę́ę́ʼ haltsooítah chʼał dibéłchíʼí azhééʼ bitʼohígíí - Wikiibíídiiya\nShádiʼááhdę́ę́ʼ haltsooítah chʼał dibéłchíʼí azhééʼ bitʼohígíí\nhaltsooítah chʼał dibéłchíʼí\nShádiʼááhdę́ę́ʼ haltsooítah chʼał dibéłchíʼí azhééʼ bitʼohígíí éí tsinlátah chʼał dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Physalaemus gracilis" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 0.8–2di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bikʼiiz éí diłhił; bitéél éí dinilgai; binááʼ éí diłhił.\nShádiʼááhdę́ę́ʼ haltsooítah chʼał dibéłchíʼí azhééʼ bitʼohígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.


Tóidoozohii bitéél łigaaígíí - Wikiibíídiiya\nTóidoozohii bitéél łigaaígíí\nTóidoozohii bitéél łigaaígíí éí dééł dóó tóidoozohii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi dóó Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi dóó Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi holǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Amaurornis phoenicurus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 10–13di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo naashchʼąąʼ; bitéél éí łigai; bidaaʼ éí diniltso dóó deekį́; bijáád éí nineez.\nTóidoozohii bitéél łigaaígíí éí chʼil binááʼ dóó bitʼąąʼ dóó chʼosh yázhí deildeeł.


Shádiʼááhdę́ę́ʼ tsídii chʼilgo dootłʼizhígíí - Wikiibíídiiya\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tsídii chʼilgo dootłʼizhígíí\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tsídii chʼilgo dootłʼizhígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Chlorochrysa calliparaea" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh dóó tʼóó bíyó disxǫs; bitéél éí yágo dootłʼizh; bitʼaʼ éí kʼíjíjin; bidaaʼ éí diłhił.\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tsídii chʼilgo dootłʼizhígíí éí tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé yiłchozh; chʼil binááʼ dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Chʼíshiibeezhii yił aheełtʼéhé bitsiitʼáád halzhinígíí - Wikiibíídiiya\nChʼíshiibeezhii yił aheełtʼéhé bitsiitʼáád halzhinígíí\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bitsiitsʼiin Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Tsídii Tsídii ndaatʼáʼii Yótʼáahdi tsídii Tsídii tsídígíí Chʼiyíítʼogii dóó bikʼéí Chʼiyíítʼogii dóó Wódayiitsahí dóó bikʼéí Shádiʼááhdę́ę́ʼ chʼíshiibeezhii yił ahidaałtʼéhé\nChʼíshiibeezhii yił aheełtʼéhé bitsiitʼáád halzhinígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Dibénééz Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Uromyias agraphia" (éí doodaiiʼ "Anairetes agraphia") deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitsiitʼáád éí halzhin; bidaaʼ éí diłhił.\nChʼíshiibeezhii yił aheełtʼéhé bitsiitʼáád halzhinígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.\nShádiʼááhdę́ę́ʼ chʼíshiibeezhii yił ahidaałtʼéhé\nChʼíshiibeezhii yił aheełtʼéhé bidaaʼ łitsooígíí · Chʼíshiibeezhii yił aheełtʼéhé bítááʼ yistłʼinígíí · Chʼíshiibeezhii yił aheełtʼéhé bitsiitʼáád diłhiłígíí\nChʼíshiibeezhii yił aheełtʼéhé bitsiitʼáád halzhinígíí · Chʼíshiibeezhii yił aheełtʼéhé bitsiitʼáád noodǫ́zígíí


Téél halbáhí bidaaʼ łizhinígíí - Wikiibíídiiya\nTéél halbáhí bidaaʼ łizhinígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Turdus ignobilis" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 8–10di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin; bitéél dóó bitłʼaaʼ éí halbá; bidaaʼ éí łizhin.\nTéél halbáhí bidaaʼ łizhinígíí éí chʼosh yázhí dóó tąądee naagháhii dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Łeesdísí Bikéyahdę́ę́ʼ níyol yiiʼ naalkʼįhii - Wikiibíídiiya\nŁeesdísí Bikéyahdę́ę́ʼ níyol yiiʼ naalkʼįhii\nŁeesdísí Bikéyahdę́ę́ʼ níyol yiiʼ naalkʼįhii éí tónteel tsídii bínííʼtsohígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Łeesdísí Bikéyah dóó Nahatʼeʼiitsoh Bikéyah bibąąhgi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Puffinus huttoni" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 14–15di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo łibá; bitéél dóó bitłʼaaʼ éí łigai; bidaaʼ éí łizhin.\nŁeesdísí Bikéyahdę́ę́ʼ níyol yiiʼ naalkʼįhii éí táyiʼ chʼosh bikágí dantłʼizí yázhí deildeeł; łóóʼ yázhí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Chʼah Diʼilii Bikéyahdę́ę́ʼ atsátsoh - Wikiibíídiiya\nChʼah Diʼilii Bikéyahdę́ę́ʼ atsátsoh\nChʼah Diʼilii Bikéyahdę́ę́ʼ atsátsoh éí atsá bijáád yistʼáanii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Chʼah Diʼilii Bikéyah dóó Shádiʼááhjí Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdi dahólǫ́; haigo éí Naakaii Łizhiní Bikéyah dóó Naakaii Dootłʼizhí Bikédaayahgóó ałnáádaatʼah. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Aquila nipalensis" deiłníigo dayózhí.\nDíí atsá éí ndahóółtseiigóó dóó tłʼoh naazkaadgi ndaatʼá; tsintahgi éí ádaadin łeh.\nChʼah Diʼilii Bikéyahdę́ę́ʼ atsátsoh éí bitsʼíís dibéłchíʼíigo naashchʼąąʼ; bidaaʼ dóó bikeeʼ éí daaltso. Bitsʼíís éí 2–2.5 adéesʼeez[?] áníłtso, 4–10go da dahidídloʼ áníłdáas łeh; baʼáádígíí éí bikąʼígíí yilááh áníłtso.\nDíí atsátsoh éí dííłdzid ayóo yilghał; naʼastsʼǫǫsí dóó gah haalzheehgo naatʼá ałdóʼ.


Chʼał kʼaasdáhí binátsʼiin łitsooígíí - Wikiibíídiiya\nChʼał kʼaasdáhí binátsʼiin łitsooígíí\nChʼał kʼaasdáhí binátsʼiin łitsooígíí éí tsinlátah chʼał dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ameerega petersi" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 0.6–1.5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin; binátsʼiin dóó bizábąąh éí łitso; binááʼ éí diłhił.\nChʼał kʼaasdáhí binátsʼiin łitsooígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.


Tábąąh ayánítah tsídii naʼatłʼoʼí bidaaʼ łigaaígíí - Wikiibíídiiya\nTábąąh ayánítah tsídii naʼatłʼoʼí bidaaʼ łigaaígíí\nTábąąh ayánítah tsídii naʼatłʼoʼí bidaaʼ łigaaígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Bubalornis albirostris" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 8–10di asdzoh[?] áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís łizhin; bidaaʼ éí łigai dóó doo nineez da. Baʼáádígíí éí bidaaʼ łizhin.\nTábąąh ayánítah tsídii naʼatłʼoʼí bidaaʼ łigaaígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł; chʼil bijeeh éí yidlą́ ałdóʼ; łahda dzidzé yiłchozh.


Naʼashjéʼii bighą́ą́ʼ dah łichíiʼii - Wikiibíídiiya\nNaʼashjéʼii bighą́ą́ʼ dah łichíiʼii éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Latrodectus hasseltii" deiłníigo dayózhí. Naʼashjéʼii bighą́ą́ʼ dah łichíiʼii éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́.\nNaʼashjéʼii bighą́ą́ʼ dah łichíiʼii naʼashǫ́ʼii yilghał\nDíí naʼashjéʼii éí 3–10 mm áníłtso łeh. Bitsʼíís éí łizhin; bijáád éí danineez. Chʼosh dóó naaldlooshi yázhí éí bichʼiyąʼ.


Tiníléítsoh dootłʼizhígíí - Wikiibíídiiya\nTiníléítsoh dootłʼizhígíí éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Chooyééł Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Varanus prasinus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tiníléítsoh éí 30–40di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh dóó dinilgaigo noodǫ́ǫ́z; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.\nTiníléítsoh dootłʼizhígíí éí hazéí yázhí dóó naʼastsʼǫǫsí dóó łéʼétsoh dóó chʼał yilghał; chʼosh dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Atseentélí bidaaʼ łichíʼígíí - Wikiibíídiiya\nAtseentélí bidaaʼ łichíʼígíí éí tązhii dóó naaʼahóóhai dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Crax blumenbachii" deiłníigo dayózhí.\nDíí atseentélí éí bitsʼíís diłhił; bidaaʼ éí łichííʼ. Bitsʼíís éí 2.5–3 adéesʼeez[?] áníłtso. Baʼáádígíí éí bitéél noodǫ́ǫ́z dóó bitʼaʼ dibéłchíʼí.\nAtseentélí bidaaʼ łichíʼígíí éí tsin bineestʼąʼ deiłchozh dóó chʼil binááʼ deildeeł.


Naʼashjéʼii tsiizisí yázhí - Wikiibíídiiya\nNaʼashjéʼii tsiizisí yázhí\nNaʼashjéʼii tsiizisí * yázhí\nNaʼashjéʼii tsiizisí yázhí éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah daasdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Cyphophthalmi" deiłníigo dayózhí. Naʼashjéʼii tsiizisí yázhí éí nahasdzáán bikáaʼgi 200 ałʼąą ádaatʼé.\nDíí naʼashjéʼii tsiizisí éí tʼóó 1–6 mm ádaníłtso; bitsʼíís éí diłhiłgo yishtłizh dóó łitsxogo ndaashchʼąąʼ. Binááʼ éí doo hólǫ́ǫ da łeh. Bijáád éí doo danineez da; áko łaʼ éí yaaʼ ndahalin. Dííłdzid biyaagi dóó tséʼáán biyiʼdi éí bighan.


Tsétah nahatʼeʼiitsoh dinilbáhígíí - Wikiibíídiiya\nTsétah nahatʼeʼiitsoh dinilbáhígíí éí Bizaʼazis Dahólónígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Petrogale inornata" deiłníigo dayózhí.\nDíí naaldlooshii éí 3–5di adéesʼeez[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilbá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ.\nTsétah nahatʼeʼiitsoh dinilbáhígíí éí chʼil bitʼąąʼ dóó tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé yiłchozh.


Tábąąh Hatsoh - Wikiibíídiiya\nTábąąh Hatsoh éí Ahééháshį́į́h Hahoodzodi áhootʼéego bił hazʼą́; Tóbiníhííyíní Áłtsʼíísí Bił Hahoodzo biyiʼdi éí kin haalʼá. Eʼeʼaahjí Tónteel bibąąhgi éí sinil.\nTábąąh Hatsoh éí 4.48 tsinsitą́ dikʼą́ągo áníłtso,[?] áádóó áadi 26,324 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́ (díí éí 2010góó yihah yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ).DÍNE WÓLTAʼ\nTábąąh Hatsoh éí 32°34′42″ NHK dóó 117°07′02″ EʼE-gi bił hazʼą́. Tábąąh Hatsoh éí tónteel bikááʼdóó deigo 20 adéesʼeez.GNIS\nTábąąh Hatsoh biníłchʼi naaltsoos (Bilagáanakʼehjí)


Tsiitsʼiintání binághah halbáhígíí - Wikiibíídiiya\nTsiitsʼiintání binághah halbáhígíí\nTsiitsʼiintání binághah halbáhígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Colluricincla boweri" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 6–8di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo dinilbá; binághah dóó bitʼaʼ dóó bitsiitʼáád éí halbá; bidaaʼ éí łizhin.\nTsiitsʼiintání binághah halbáhígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł.


Haʼaʼaahjí Naakaii Łibáhí Bikéyahdę́ę́ʼ séítah naalnoodí - Wikiibíídiiya\nHaʼaʼaahjí Naakaii Łibáhí Bikéyahdę́ę́ʼ séítah naalnoodí\nHaʼaʼaahjí Naakaii Łibáhí Bikéyahdę́ę́ʼ séítah naalnoodí éí tó wónaanídę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Naakaii Łibáhí Bikéyahdi dóó Shádiʼááhjí Dáághahii Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Psammodromus jeanneae" deiłníigo dayózhí.\nDíí naʼashǫ́ʼii éí 4–8di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ dóó diłhił dóó łigaigo noodǫ́ǫ́z; bizééʼ dóó bitéél éí łigai; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.\nHaʼaʼaahjí Naakaii Łibáhí Bikéyahdę́ę́ʼ séítah naalnoodí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.


Tłʼiishkʼaaʼ bitsiitsʼiin dootłʼizhígíí - Wikiibíídiiya\nTłʼiishkʼaaʼ bitsiitsʼiin dootłʼizhígíí\nTłʼiishkʼaaʼ bitsiitsʼiin dootłʼizhígíí éí nihookááʼ tłʼiish dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí kéyah dah siʼánígíí beʼałníiʼdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Leptodrymus pulcherrimus" deiłníigo dayózhí. Tʼáá díí tʼéiyá tłʼiish "Leptodrymus"-jí atah yisdzoh.\nDíí tłʼiish éí 35–40di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh dóó łizhingo noodǫ́ǫ́z; bibid dóó bitłʼaaʼ éí łigai.\nTłʼiishkʼaaʼ bitsiitsʼiin dootłʼizhígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yilghał.


Shádiʼááhdę́ę́ʼ dziłtah dahiitį́hii bizééʼ łitsxooígíí - Wikiibíídiiya\nShádiʼááhdę́ę́ʼ dziłtah dahiitį́hii bizééʼ łitsxooígíí éí yótʼáahdi tsídii dóó dahiitį́hii ndaashchʼąąʼígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Heliangelus micraster" deiłníigo dayózhí.\nDíí dahiitį́hii éí 4–4.5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh; bitʼaʼ éí diłhił; bizééʼ éí łitsxo; bidaaʼ éí áłtsʼíísí dóó łizhin.\nShádiʼááhdę́ę́ʼ dziłtah dahiitį́hii bizééʼ łitsxooígíí éí chʼil bijeeh deidlą́.\nDziłtah dahiitį́hii bizééʼ łitsxooígíí


Dahiitį́hii bítááʼ diłhiłígíí - Wikiibíídiiya\nDahiitį́hii bítááʼ diłhiłígíí éí yótʼáahdi tsídii dóó dahiitį́hii ndaashchʼąąʼígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Augastes lumachella" deiłníigo dayózhí.\nDíí dahiitį́hii éí 5–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh; bitéél éí dzísgai dóó dah dzíltsxo; bítłʼah dóó bítááʼ łizhin.\nDahiitį́hii bítááʼ diłhiłígíí éí chʼil bijeeh deidlą́.


Łeeyiʼ chʼosh bitsʼaʼí tsʼaaʼígíí - Wikiibíídiiya\nŁeeyiʼ chʼosh bitsʼaʼí tsʼaaʼígíí\nŁeeyiʼ chʼosh bitsʼaʼí tsʼaaʼígíí éí Chʼosh Bikágí Daalzhólígíí dah yikahjí atah daasdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Corbiculidae" deiłníigo deiyózhí. Łeeyiʼ chʼosh bitsʼaʼí tsʼaaʼígíí éí tónteel tʼáá ałtso biyiʼdi dahólǫ́.\nDíí chʼosh éí bitsʼaʼ nímaz dóó dijool. Łeeyiʼdi dóó séítahdi éí dahiná. Chʼosh doo yitʼíinii éí bichʼiyąʼ.


Shádiʼááhdę́ę́ʼ tsintah naʼashǫ́ʼii bizééʼ halchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tsintah naʼashǫ́ʼii bizééʼ halchíʼígíí\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bitsiitsʼiin Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Naaldlooshii dadichʼízhii Ndaaʼnaʼii Naʼashǫ́ʼii Naʼashǫ́ʼii íiyisígíí Shádiʼááhdę́ę́ʼ tsintah naʼashǫ́ʼii\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tsintah naʼashǫ́ʼii bizééʼ halchíʼígíí éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Enyalioides rubrigularis" deiłníigo dayózhí.\nDíí naʼashǫ́ʼii éí 8–10di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí łibáago dootłʼizh; bizééʼ éí halchííʼ; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tsintah naʼashǫ́ʼii bizééʼ halchíʼígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.


Mágí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ tsinyiʼ chʼał diniltsooígíí - Wikiibíídiiya\ntsinyiʼ chʼał diniltsooígíí\nMágí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ tsinyiʼ chʼał diniltsooígíí éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Mágí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Gephyromantis webbi" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 1–1.5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diniltso dóó yishtłizhgo yistłʼin; bitéél éí dinilbá; binááʼ éí ntsaa.\nMágí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ tsinyiʼ chʼał diniltsooígíí éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼil bitʼąąʼ łaʼ dóó tąądee naagháhii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Tsinlátah yádíłtihii bizééʼ halzhinígíí - Wikiibíídiiya\nTsinlátah yádíłtihii bizééʼ halzhinígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Setophaga nigrescens" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bizééʼ dóó binákʼee éí halzhin; bitéél dóó binátsʼiin éí łigai; bitʼaʼ éí łizhin dóó łigaigo naashchʼąąʼ; bidaaʼ éí diłhił.\nTsinlátah yádíłtihii bizééʼ halzhinígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Táłtłʼááh dííłdzid yiyánítʼą́ʼí - Wikiibíídiiya\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bíígháán Ádaadinígíí Chʼosh Bikágí yiiʼ Hańdaaʼnahii Chʼosh bijáád dahólónígíí Chʼosh bikágí dantłʼizí Dííłdzid yiyání bikágí ntłʼizígíí\nTáłtłʼááh dííłdzid yiyánítʼą́ʼí éí chʼosh bikágí dantłʼizí dah yikahjí atah daasdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Caprellidae" deiłníigo deiyózhí. Táłtłʼááh dííłdzid yiyánítʼą́ʼí éí tónteel tʼáá ałtso biyiʼdi dahólǫ́.\nDíí chʼosh éí tʼáá díkwíí mm ádaníłtso łeh. Bitsʼíís éí nineez dóó áłtʼą́ą́ʼí. Binááʼ éí ádaałtsʼíísíi łeh. Táłtłʼááh dííłdzid éí bichʼiyąʼ.


Tsintah chʼałtʼą́ʼí dinilzhinígíí - Wikiibíídiiya\nTsintah chʼałtʼą́ʼí dinilzhinígíí éí tsinlátah chʼał dóó bikʼéí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Dendropsophus acreanus" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 0.7–1.5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; binááʼ éí diłhiłgo łibá.\nTsintah chʼałtʼą́ʼí dinilzhinígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.


Ghą́ą́ʼaskʼidii Biłikahii Bikéyahdę́ę́ʼ atʼąątah ayáásh - Wikiibíídiiya\nGhą́ą́ʼaskʼidii Biłikahii Bikéyahdę́ę́ʼ atʼąątah ayáásh\nGhą́ą́ʼaskʼidii Biłikahii Bikéyahdę́ę́ʼ atʼąątah ayáásh éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi dóó Ghą́ą́ʼaskʼidii Biłikahii Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Phylloscopus bonelli" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 3–5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilbá; bitʼaʼ dóó binághah dóó bitsiitʼáád éí yishtłizhgo łitso; bidaaʼ éí diłhił.\nGhą́ą́ʼaskʼidii Biłikahii Bikéyahdę́ę́ʼ atʼąątah ayáásh éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Nááłchxíʼí íiyisígíí - Wikiibíídiiya\nDahináanii → Naaldeehii→ Bidoh Dahólónígíí→ Bikʼiiz Naakiígíí→ Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí→ Bitsiitsʼiin Dahólónígíí→ Bíígháán Dahólónígíí→ Biyaatsʼiin Dahólónígíí→ Tsídii→ Tsídii ndaatʼáʼii→ Yótʼáahdi tsídii→ Tsídii tsídígíí→ Chʼiyíítʼogii dóó bikʼéí→ Wóláchííʼ ndeiłkaahii ↓\nNááłchxíʼí íiyisígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Shádiʼááhj́i kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pyriglena" deiłníigo deiyózhí. Nááłchxíʼí íiyisígíí éí tááʼ ałʼąą ádaatʼé.\nDíí tsídii éí 6–8di asdzoh[?] ádaníłtso. Bitsʼíís éí łizhin; binááʼ éí diłhiłgo łichxííʼ; bidaaʼ éí diłhił.\nNááłchxíʼí íiyisígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii deildeeł.


Eʼeʼaahjí Tónteeldę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí bitseenézí - Wikiibíídiiya\nEʼeʼaahjí Tónteeldę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí bitseenézí éí naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Eʼeʼaahjí Tónteel bikáaʼdi kéyah dah ndaaʼeełí léiʼ bikáaʼgi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Emoia loyaltiensis" deiłníigo dayózhí.\nDíí naʼashǫ́ʼii éí 4–6di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó dinilgaigo noodǫ́ǫ́z; bitseeʼ éí ayóo nineez; binááʼ éí diłhił.\nEʼeʼaahjí Tónteeldę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí bitseenézí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.


Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ tsétah łéʼétsoh - Wikiibíídiiya\nBiʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ tsétah łéʼétsoh éí Tsin Deigházhígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Cremnomys cutchicus" deiłníigo dayózhí.\nDíí naaldlooshii éí 4–6di asdzoh[?] áníłnééz; bitseeʼ éí 4–5di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitéél éí łigai.\nBiʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ tsétah łéʼétsoh éí chʼil bikétłʼóól dóó azeeʼ dóó tłʼoh yiłchozh.


Tsídii yáłtiʼí yázhí bitłʼaaʼ tsédídéhígíí - Wikiibíídiiya\nTsídii yáłtiʼí yázhí bitłʼaaʼ tsédídéhígíí éí tsídii yádaałtiʼí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Chooyééł Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Lorius hypoinochrous" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 9–10di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo łichííʼ; bitłʼaaʼ éí tsédídéehgo dootłʼizh; bitsiitʼáád éí halzhin; bitʼaʼ éí chʼilgo dootłʼizh; bidaaʼ éí łitsxo dóó tʼóó bíyó ditą́ dóó shiyish.\nTsídii yáłtiʼí yázhí bitłʼaaʼ tsédídéhígíí éí chʼil bijééh deidlą́ dóó tsin bineestʼąʼ deiłchozh dóó chʼil binááʼ deildeeł.


Chʼał chį́į́shchohí noodǫ́zígíí - Wikiibíídiiya\nChʼał chį́į́shchohí noodǫ́zígíí éí tsinlátah chʼał dóó bikʼéí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Scinax squalirostris" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 1–1.2di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó dinilgaigo noodǫ́ǫ́z; binááʼ éí diłhił.\nChʼał chį́į́shchohí noodǫ́zígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.


Tseeshgizhii bítááʼ łigaaígíí - Wikiibíídiiya\nTseeshgizhii bítááʼ łigaaígíí éí tó wónaanídę́ę́ʼ dǫ́ʼiideiyiitsahí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Enicurus velatus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 6–7di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łigai; bińaghah dóó bitsiitʼáád éí hałbá; bizééʼ dóó bitʼaʼ éí łizhin; bítááʼ éí łigai; bitseeʼ éí łizhin dóó łigaigo noodǫ́ǫ́z; bidaaʼ éí łizhin.\nTseeshgizhii bítááʼ łigaaígíí éí chʼosh yázhí dóó dzidzé deildeeł.


Tsídiiłbáhí bitʼaʼ dinilzhinígíí - Wikiibíídiiya\nTsídiiłbáhí bitʼaʼ dinilzhinígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Hoozdo Hahoodzodi dóó Naakaii Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Aimophila botterii" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 5–7di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo dinilbá; bitʼaʼ dóó btsiitʼáád éí dibéłchíʼí dóó dinilzhingo naashchʼąąʼ; binátsʼiin éí łigai; bidaaʼ éí diłhił.\nTsídiiłbáhí bitʼaʼ dinilzhinígíí éí chʼil binááʼ yildeeł; chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Táłkááʼtsʼin dóó bikʼéí - Wikiibíídiiya\nDíí naaltsoos bikáaʼgi saad shijaaʼígíí éí táłkááʼtsʼin dóó bitseeʼ yee adiłhałii tʼáá ałtso ("Crocodylia" dabijinígíí) yaa halneʼ dooleeł.\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ táłkááʼtsʼin ntsxaaígíí\nNaakaii Bikéyahdę́ę́ʼ táłkááʼtsʼin\nTáłkááʼ Bighan Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ táłkááʼtsʼin\nNaakaii Nátʼohí Bikéyahdę́ę́ʼ táłkááʼtsʼin\nKéyah Dańlínídę́ę́ʼ táłkááʼtsʼin\nChooyééł Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ táłkááʼtsʼin\nTáłkááʼtsʼin bíchį́į́hnézí yił aheełtʼéhégíí\nBitseeʼ yee adiłhałii\nBitseeʼ yee adiłhałii yázhí yistłʼinígíí\nBitseeʼ yee adiłhałii łizhinígíí\nBitseeʼ yee adiłhałii yázhí niłchxonígíí\nTsintah bitseeʼ yee adiłhałii yázhí\nTáłkááʼtsʼin éí naaldlooshii dadichʼízhii dah yikahjí (naʼashǫ́ʼii danilínígíí) atah daasdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Crocodylia" deiłníigo dayózhí.\nTáłkááʼtsʼin éí 23 ałʼąą ádaatʼé, áádóó éí nahasdzáán tʼáá siʼą́ą́ ńtʼę́ę́ʼ bikáaʼgi dahólǫ́ (tʼáá hazhóʼó Shádiʼááhjí kéyah yistinígíí dóó Tó Wónaanídi Bilagáana Bikéyah, ńléidi éí ádaadin); áádóó éí deesdoigi naakai; nááná éí tábąąhgi dóó tó ńlį́į́h dahólǫ́ǫ łeh.\nTáłkááʼtsʼin éí tayiʼjįʼ dóó niʼkááʼgóó naakai; tónteel biyiʼdi táłkááʼtsʼin ádaadin.\nDíí naaldlooshii éí naʼashǫ́ʼii ndahalin, áko ndi éí yéigo daantsxaa łeh — bitsʼíís éí 4–18di adéesʼeez[?] áníłneez. Táłkááʼtsʼin éí łibáago ndaashchʼąąʼ łeh; łaʼ éí dootłʼizh — díí éí bikágí yikááʼ chʼil áłtsʼíísí dóó tátłʼid dahólǫ́ǫgo biniinaa.\nTáłkááʼtsʼin éí tʼáá ałtso daʼalghałgo naakai.


Kááʼtsʼiníchilí dinilchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nKááʼtsʼiníchilí dinilchíʼígíí éí Biishchʼid Dahólónígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Béésh Łigaii Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Chlamyphorus truncatus" deiłníigo dayózhí.\nDíí naaldlooshii éí tʼóó 4–5di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilchííʼ dóó dinilgaigo naashchʼąąʼ.\nKááʼtsʼiníchilí dinilchíʼígíí éí wóláchííʼ dóó łeeyiʼ chʼosh yildeeł łeh.


Naʼastsʼǫǫsí dóó Łéʼétsoh Danilínígíí - Wikiibíídiiya\nNaʼastsʼǫǫsí dóó Łéʼétsoh éí Tsin Deigházhíjįʼ atah daasdzoh, áádóó éí nahasdzáán bikáaʼgi 1,300go da ałʼąą átʼé; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Muroidea" deiłníigo deiyózhí.\nDíí naaldlooshii éí nahasdzáán tʼáá siʼą́ą́ ńtʼę́ę́ʼ bikáaʼgi dahólǫ́ — tʼáá hazhóʼó Shádiʼááhjí kéyah yistinígíí, ńléidi éí ádaadin. Łaʼ éí nihookááʼ naakai, náánáłaʼ éí niʼtáʼtah dóó tsinlátahgi dahiná. Tsintahgi dóó tłʼoh dóó chʼil naazkaadgi éí tʼóó ahayóí.\nNaʼastsʼǫǫsí dóó łéʼétsoh éí daʼałchozhgo naakai łeh.


Tsídiidlohí bitsiiʼ dinilbáhígíí - Wikiibíídiiya\nTsídiidlohí bitsiiʼ dinilbáhígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdi dóó Náhookǫsjí Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Trochalopteron elliotii" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 8–11di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo łibá; bitsiiʼ éí dinilbá; bitʼaʼ éí kʼídzítso; bidaaʼ éí diłhił.\nTsídiidlohí bitsiiʼ dinilbáhígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; łahda chʼał dóó naʼashǫ́ʼii yázhí yilghał; dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Chʼał binááʼ yistłʼinígíí - Wikiibíídiiya\nChʼał binááʼ yistłʼinígíí éí tsinlátah chʼał dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Kintaaʼanéhé Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Zachaenus parvulus" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 1–2di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; binááʼ éí áłtsʼíísí dóó diłhiłgo yistłʼin.\nChʼał binááʼ yistłʼinígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.


Tłʼoh Dah Daazkʼidi kǫʼ naʼałbąąsii ninádaaltłiʼígi - Wikiibíídiiya\nTłʼoh Dah Daazkʼidi kǫʼ naʼałbąąsii ninádaaltłiʼígi\nTłʼoh Dah Daazkʼidi\nBéésh Iʼdiitiin Tłʼoh Dah Daazkʼid Teeł Bił Hahazteel\n35°35′39″ NHK dóó 119°19′55″ EʼE-gi bił hazʼą́\nTłʼoh Dah Daazkʼidi kǫʼ naʼałbąąsii ninádaaltłiʼígi éí Ahééháshį́į́h Hahoodzodi bił hazʼą́; Chʼil Naʼatłʼoʼii Bikooh Áłtsʼíísí Bił Hahoodzodi éí bił hazʼą́.\nDíí kǫʼ naʼałbąąsii ninádaaltłiʼígi éí 2006góó yihah yę́ędą́ą́ʼ ályaa; dah náhástʼánígi éí tʼááłáʼí.\n2017góó yihah yę́ędą́ą́ʼ 41,828 bílaʼashdlaʼii Tłʼoh Dah Daazkʼidę́ę́ʼ Teeł Bił Hahazteelgóó dóó Béésh Iʼdiitiingóó kǫ́ naʼałbąąsii bił naaswod.\nTłʼoh Dah Daazkʼidi kǫʼ naʼałbąąsii ninádaaltłiʼígi (trainweb.org) (Bilagáanakʼehjí)


Tábąąh dlǫ́ʼii éí naaldlooshii daʼalghałígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikáaʼgi hahóólįįd jiní; dííshjį́į́góó éí Tó Wónaanídi Bilagáana Bikéyahdi hólǫ́ ałdóʼ. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Neovison vison" deiłníigo dayózhí.\nTábąąh dlǫ́ʼii éí bitseeʼ ditłʼo, áádóó éí bitsʼíís diłhiłgo naashchʼąąʼ (biteeldę́ę́ʼ éí doo łigai da); bikeeʼ éí tábąąstíín bikeeʼ nahalin. Nááná éí 1–1.75di adéesʼeez[?] áníłtso; bitseeʼ éí 5&ndsh8di asdzoh[?] áníłnééz; bikąʼígíí éí baʼáádígíí yilááh áníłtso łeh.


Chʼał binááʼ łitsxooígíí - Wikiibíídiiya\nChʼał binááʼ łitsxooígíí\nChʼał binááʼ łitsxooígíí éí tsinlátah chʼał dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí kéyah dah siʼánígíí beʼałníiʼdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Agalychnis annae" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 2–2.5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh; bikʼiiz dóó bikeeʼ éí tsédídéehgo dootłʼizh dóó łitsxo; binááʼ éí łitsxo.\nChʼał binááʼ łitsxooígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.


Shádiʼááhdę́ę́ʼ tłʼiish bitsiiyah halzhinígíí - Wikiibíídiiya\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tłʼiish bitsiiyah halzhinígíí\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tłʼiish bitsiiyah halzhinígíí éí nihookááʼ tłʼiish dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí kéyah dah siʼánígíí beʼałníiʼdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Tantilla armillata" deiłníigo dayózhí.\nDíí tłʼiish éí 8–15di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitsiiyah éí halzhin.\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tłʼiish bitsiiyah halzhinígíí éí naʼashjéʼii dóó séígoʼ dóó jááłánii dóó łeeyiʼ chʼosh yildeeł.


Dziłtah néʼéshjaaʼ yił aheełtʼéhii - Wikiibíídiiya\nDziłtah néʼéshjaaʼ yił aheełtʼéhii éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Chooyééł Dineʼé Bikéyahdi dóó Haʼaʼaahjí Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Aegotheles albertisi" deiłníigo dayózhí.\nDíí néʼéshjaaʼ yił aheełtʼéhii éí 7–7.5di asdzoh[?] áníłtso; bitsʼíís éí diłhiłgo naashchʼąąʼ dóó dinilgaigo yistłʼin. Bidaaʼ éí doo nineez da; binááʼ éí ntsaa.\nDziłtah néʼéshjaaʼ yił aheełtʼéhii éí tsintahgi chʼosh haalzheehgo naatʼá.


Dibé (bílaʼashdlaʼii bilį́į́ʼ) - Wikiibíídiiya\nDibé éí Naaldlooshii Bikéshgaan Dahólónígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Ásáí Dineʼé Bikéyahdi hahóólįįd jiní; dííshjį́į́góó éí nahasdzáán tʼáá siʼą́ą́ ńtʼę́ę́ʼ bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ovis aries" deiłníigo dayózhí.\nDibé éí chʼil binááʼ dóó tłʼoh yiłchozh dóó náʼátʼaał.\nDibé bighaaʼ ditsʼózígíí sizį́.\nNaabeehó bidibé (Bilagáanakʼehjí)


Tééh hóyáaniitsoh łigaaígíí - Wikiibíídiiya\nTééh hoyáaniitsoh łigaaígíí\nTééh hoyáaniitsoh łigaaígíí éí łóóʼtsoh biwooʼ dantłʼizígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí Tónteel biyiʼdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Delphinapterus leucas" deiłníigo dayózhí.\nDíí tééh hóyáanii éí 16–18di adéesʼeez[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí łigai. Tsxį́įłgo éí naʼałkǫ́ǫ́ʼ.\nTééh hoyáaniitsoh łigaaígíí éí łóóʼ dóó táłtłʼááh chʼosh bikáshtłʼooí dóó łóóʼ bigaan dahólónígíí haalzheehgo naʼałkǫ́ǫ́ʼ.


Náátsʼózídę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii naashchʼąąʼígíí - Wikiibíídiiya\nNáátsʼózídę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii naashchʼąąʼígíí\nNáátsʼózídę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii naashchʼąąʼígíí éí naʼashǫ́ʼii ndaashchʼąąʼígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi dóó Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Leiolepis belliana" deiłníigo dayózhí.\nDíí naʼashǫ́ʼii éí 15–20di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; binághah éí dah daaltso; bikʼiiz éí łizhingo noodǫ́ǫz łeh; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.\nNáátsʼózídę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii naashchʼąąʼígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.


Tséyooʼáałii diłhiłígíí - Wikiibíídiiya\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bíígháán Ádaadinígíí Chʼosh Bikágí yiiʼ Hańdaaʼnahii Chʼosh bijáád dahólónígíí Chʼosh bijáád hastání Chʼosh bitʼaʼ dayiidisígíí Chʼosh łahgo ádaanéhígíí Chéłchaaʼ Tsé neiʼáhí Tséyooʼáałii\nTséyooʼáałii diłhiłígíí éí tsé neiʼáhí dayikahjįʼ atah daasdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Baridinae" deiłníigo deiyózhí. Tséyooʼáałii diłhiłígíí éí nahasdzáán bikáaʼgi 4,300 ałʼąą ádaatʼé. Kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó éí tʼóó ahayóí.\nDíí tséyooʼáałii éí tʼáá díkwíí mm ádaníłtso. Bitsʼíís éí dijool dóó nímaz, áádóó éí łibá dóó łizhingo ndaashchʼąąʼ łeh. Chʼil bitʼąąʼ éí bichʼiyaʼ.


Dahchʼilyiʼ chʼał - Wikiibíídiiya\nDahchʼilyiʼ chʼał éí tsinlátah chʼał dóó bikʼéí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Kintaaʼanéhé Dineʼé Bikéyahdi dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Phyllodytes" deiłníigo deiyózhí. Dahchʼilyiʼ chʼał éí 14 ałʼąą ádaatʼé.\nDíí chʼał éí dahchʼil biyiʼdi dabighan.\nDíí chʼał éí 2–3di asdzoh[?] ádaníłtso, áádóó éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii deildeeł.


Jááłánii (bitsiitsʼiin nteelígíí) - Wikiibíídiiya\nJááłánii (bitsiitsʼiin nteelígíí)\nBilagáana Bizaadjí éí “centipede” wolyé.\nJááłánii bitsiitsʼiin nteelígíí éí ndaʼałkaahí bikʼehgo "Chilopoda" daolyé, áádóó éí nahasdzáán tʼáá siʼą́ą́ ńtʼę́ę́ʼ bikáaʼgi dahólǫ́.\nDahináanii → Naaldeehii→ Bíígháán Ádaadinígíí→ Chʼosh bijáád dahólónígíí ↓\nNaayééʼ jáłánii ntsxaaígíí (†)\nDíí jááłánii éí doo bikágí ntłʼiz da; éí biniinaa bitsʼíís tsxį́įłgo náltsʼááh dóó yigan, áko díí jááłánii éí hoditʼéeʼgi dóó hashzhohgi naakai łeh; doo nidahałtingi jááłánii dahólónígíí éí tséyaagi dóó tsin yiyaagi dahiná.\nDíí jááłánii éí łibá dóó dibéłchíʼíigo ndaashchʼąąʼ łeh (łaʼ éí daalzhin dóó dadootłʼizh ałdóʼ); łaʼ éí tʼáá díkwíí millimeters tʼéiyá ádaníłnééz, náánáłaʼ éí 12go da inch ádaníłnééz.\nDíí jááłánii éí daʼalghałgo naakai łeh; bizééʼ éí bee ótsagí nahalin, áádóó éí kʼaasdá biyiʼí. Naʼashǫ́ʼii dóó chʼosh dóó naʼashjéʼii haalzhéehgo naakai łeh; jááłánii ntsaaígíí éí gah dóó tsídii deilghał ałdóʼ.\n^ Díí bízhiʼ éí 1950 yę́ędą́ą́ʼ naaltsoos ályaaígíí bitsʼą́ą́dę́ę́ʼ; díí naaltsoos bikáaʼgi éí kótʼéego akʼeʼeeshchį́: ȝidiłxáši· [?]\nWikispecies Jááłánii bitsiitsʼiin nteelígíí yaa halneʼ shį́į́.\nJááłánii (bikágí ntłʼizígíí)\nChʼosh bijáád dahólónígíí (dóó Kéłánii)\nChʼosh bijáád dahólónígíí (Arthropoda)\nChʼosh bijáád hastání (Insecta) · Łeʼesoołii bitʼaʼ ádinígíí (Entognatha)\nChʼosh bideeʼ ádaadinígíí (Chelicerata) Chʼosh bijáád tseebíhígíí (Arachnida)\nTáłtłʼááh séigoʼ bitsʼaʼígíí (Xiphosura/Limulidae)\nTónteel naʼashjéʼii (Pycnogonida)\nChʼosh bikágí dantłʼizí (Crustacea)\nJááłánii (bitsiitsʼiin nteelígíí) (Chilopoda) · Jááłánii (bikágí ntłʼizígíí) (Diplopoda) · Jááłániichilí bighádzígaiígíí (Symphyla) · Łeeyiʼ jááłániichilí (Pauropoda)\nKéłánii bikágí yilzhólígíí (Onychophora)\nDíí naaltsoos 7 Wóózhchʼį́į́d 2013 yoołkáłę́ędą́ą́ʼ łahgo ályaa.