Daatsohiiłbáhí bitseeʼ noodǫ́zígíí - Wikiibíídiiya\nDaatsohiiłbáhí bitseeʼ noodǫ́zígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Catamenia analis" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitʼaʼ dóó binákʼee éí diłhił; bitseeʼ éí diłhił dóó łigaigo noodǫ́ǫ́z; bidaaʼ éí łitso dóó ntsaa.\nDaatsohiiłbáhí bitseeʼ noodǫ́zígíí éí chʼil binááʼ yildeeł.


Nákʼeehgaii bizééʼ dinilgaaígíí - Wikiibíídiiya\nNákʼeehgaii bizééʼ dinilgaaígíí\nNákʼeehgaii bizééʼ dinilgaaígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Zosterops atriceps" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo łitso; bizééʼ dóó bitéél éí dinilgai; binákʼee éí łigai; bidaaʼ éí diłhił.\nNákʼeehgaii bizééʼ dinilgaaígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé dóó chʼil binááʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Tsékʼi dǫ́ʼiiyiyiitsahí dibéłchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nTsékʼi dǫ́ʼiiyiyiitsahí dibéłchíʼígíí\nTsékʼi dǫ́ʼiiyiyiitsahí dibéłchíʼígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Oenanthe familiaris" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 5–7di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bidaaʼ éí łizhin.\nTsékʼi dǫ́ʼiiyiyiitsahí dibéłchíʼígíí éí chʼosh yázhí deildeeł.


Halgai Hóteeldę́ę́ʼ chį́į́shnézí tseechʼį́dígíí - Wikiibíídiiya\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Bidił Daazdoígíí dóó Daʼałtʼoʼígíí Biishchʼid Dahólónígíí Náhookǫs biyaadi Hadahóólįįdígíí Chʼosh Deildeełii Chį́į́shnézí Chį́į́shnézí tseechʼį́dígíí\nHalgai Hóteeldę́ę́ʼ chį́į́shnézí tseechʼį́dígíí éí Chʼosh Deildeełii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Blarina hylophaga" deiłníigo dayózhí.\nDíí chį́į́shnézí éí 2–4di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí diłhiłgo łibá; binááʼ dóó bijaaʼ éí áłtsʼíísí.\nHalgai Hóteeldę́ę́ʼ chį́į́shnézí tseechʼį́dígíí éí łeeyiʼ chʼosh dóó tąądee naagháhii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼiish mósíyilnááʼí łikizhígíí - Wikiibíídiiya\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼiish mósíyilnááʼí łikizhígíí\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼiish mósíyilnááʼí łikizhígíí éí nihookááʼ tłʼiish dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Telescopus beetzi" deiłníigo dayózhí.\nDíí tłʼiish éí 15–20di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí niłhingo naashchʼąąʼ dóó diłhiłgo łikizh.\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼiish mósíyilnááʼí łikizhígíí éí naʼashǫ́ʼii yilghał łeh; chʼał dóó naʼatsʼǫǫsí dóó tsídii yázhí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Táłtłʼááh kʼaaʼ (łóóʼ) - Wikiibíídiiya\nTáłtłʼááh kʼaaʼ (łóóʼ)\nTáłtłʼááh kʼaaʼ éí łóóʼ ádaatʼé, áádóó éí táłtłʼááh łį́į́ʼ dayikahjįʼ atah daasdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Fistulariidae" deiłníigo deiyózhí.\nDíí łóóʼ éí tónteel biyiʼ dahólǫ́; deesdoigi éí tʼóó ahayóí. Nááná éí gaanłání dóó gaantsʼósí dahólǫ́ǫgi ndaʼałkǫ́ǫʼ łeh.\nTáłtłʼááh kʼaaʼ bitsʼíís éí ayóo áłtsʼózí dóó nineez (łaʼ éí hastą́ądi adéesʼeez ádaníłnééz); łaʼ éí naʼashǫ́ʼii łóóʼ ndahalin, áko ndi éí bíchį́į́h nineez ałdóʼ (naʼashǫ́ʼii łóóʼ éí doo bíchį́į́h nineez da).\nTáłtłʼááh kʼaaʼ éí łóóʼ yázhí deilghał; chʼosh deildeeł ałdóʼ.


Jádídlǫ́ʼii baa dzólnígíí - Wikiibíídiiya\nJádídlǫ́ʼii baa dzólnígíí\nJádídlǫ́ʼii baa dzólnígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pheugopedius felix" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; binátsʼiin éí łigai; bizééʼ dóó bináyaah éí łigai dóó łizhingo yistłʼin; bitéél éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bidaaʼ éí diłhił.\nJádídlǫ́ʼii baa dzólnígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé dóó chʼil binááʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ tóidoozohii bitseeʼ łizhinígíí - Wikiibíídiiya\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ tóidoozohii bitseeʼ łizhinígíí\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ tóidoozohii bitseeʼ łizhinígíí éí dééł dóó tóidoozohii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi tʼéiyá holǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Tribonyx ventralis" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 14–15di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo dootłʼizh; bitʼaʼ éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitseeʼ éí łizhin; bijáád éí łichííʼ; binááʼ éí łitso.\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ tóidoozohii bitseeʼ łizhinígíí éí chʼil binááʼ dóó bitʼąąʼ dóó chʼosh yázhí deildeeł.\nTóidoozohii bitseeʼ łizhinígíí


Yaadaałgaii binághah halchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nYaadaałgaii binághah halchíʼígíí\nYaadaałgaii binághah halchíʼígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ramphocelus dimidiatus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 6–7di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhił; binághah dóó bitłʼaaʼ dóó bitéél éí halchííʼ; bidaaʼ éí diłhił dóó łigai.\nYaadaałgaii binághah halchíʼígíí éí chʼil binááʼ yildeeł.


Tsįįłkaałii yilzhólígíí - Wikiibíídiiya\nTsįįłkaałii yilzhólígíí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Picoides pubescens" (éí doodaiiʼ "Dryobates pubescens") deiłníigo dayózhí.\nDíí tsįįłkaałii éí 5.5–7di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łigai; bitʼaʼ dóó binághah éí łizhin dóó łigaigo yistłʼin; binákʼee éí halzhin; bítááʼ éí halzhin ałdóʼ; bikąʼígíí éí bitsiitʼáád halchííʼ; bidaaʼ éí łizhin.\nTsįįłkaałii yilzhólígíí éí chʼosh dóó naʼashjéʼii deildeeł.


Ásáí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tábąąstííntsoh - Wikiibíídiiya\nÁsáí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tábąąstííntsoh éí naaldlooshii daʼalghałígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Ásáí Dineʼé Bikéyah dóó Shádiʼááhjí Tó Wónaanídi Bilagáana Bikéyah bibąąhgóó hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Monachus monachus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tábąąstííntsoh éí 2–3di adéesʼeez[?] áníłnééz; bijaaʼ éí ádin. Bitsʼíís éí łibá dóó yishłizhgo naashchʼąąʼ.\nÁsáí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tábąąstííntsoh éí łóóʼ dóó łóóʼ bigaan dahólónígíí dóó chʼoshłóóʼ yilghał.


Tsídii yáłtiʼí tseentélí bizééʼ halchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nTsídii yáłtiʼí tseentélí bizééʼ halchíʼígíí\nTsídii yáłtiʼí tseentélí bizééʼ halchíʼígíí éí tsídii yádaałtiʼí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Lathamus discolor" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 9–10di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh; bizééʼ éí halchííʼ; bítááʼ éí diłhiłgo dootłʼizh; bitłʼaaʼ éí diniltso; bidaaʼ éí dinilbá dóó tʼóó bíyó ditą́ dóó shiyish.\nTsídii yáłtiʼí tseentélí bizééʼ halchíʼígíí éí chʼil binááʼ deildeeł dóó tsin bineestʼąʼ deiłchozh.


Nákʼeehgaii bítááʼ halzhinígíí - Wikiibíídiiya\nNákʼeehgaii bítááʼ halzhinígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Zosterops atrifrons" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo łitso; bitéél dóó bitłʼaaʼ éí dinilbá; bítááʼ éí halzhin; binákʼee éí łigai; bidaaʼ éí diłhił.\nNákʼeehgaii bítááʼ halzhinígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé dóó chʼil binááʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Nephi Binaaltsoos Áłtséhígíí\nNaatʼáanii dóó naʼnitiní nilínę́ędą́ą́ʼ\nLehi dóó beʼesdzáán, Sariah, dóó beʼashiiké dį́įʼgo, (alą́ąjįʼígíí bee hodeesʼáago) éí Laman, dóó Lemuel, dóó Sam, dóó Nephi, daolyéego baa haneʼ. Háálá Lehi diné bibąąhági átʼéii náasjįʼ ádabidoohłíłígíí yee yichʼįʼ yáłtiʼ dóó diné bizééʼ ndeiʼáago bąą, Bóhólníihii Lehi Jerusalemdóó dah didíínééł yidííniid. Baʼáłchíní doo kééhatʼínígi yił yinéełgo tááʼ yiską́. Nephi dóó bikʼisóó Jerusalemgóó Jew dineʼé binaʼasdzooígíí yíká nináskai. Tiʼdahoozniiʼígíí baa haneʼ. Ishmael bitsiʼ danilínígíí yił ahidahidiiʼáázh. Baʼáłchíní doo kééhatʼínígóó yił dah diikai. Doo kééhatʼínígi tiʼdahoozniiʼígíí dóó bichʼįʼ ndahwiisnáʼígíí baa haneʼ. Haitʼáo yíkaiígíí baa haneʼ. Tónteel bąąhdi yíkai. Nephi bikʼisóó ńdadiilteeʼ. Yił hoyííłʼaad, dóó tsin naaʼeeł áyiilaa. Ákweʼé Kéyah Hwiináago yee dahóózhiʼ. Tónteel dóó kéyah ahaʼdeetʼánę́ęjįʼ tséʼnaa niikai, dóó nááná kótʼéego. Díí éí Nephi baa haneʼ bikʼehgo ályaa; éí doodago kótʼáo ádíshní, shí, Nephi, díí naʼasdzooígíí íishłaa.\n1 Shí, Nephi, amá dóó azhéʼé yáʼátʼéehgo naaʼaashgo, éí bąą shizhéʼé kʼasdą́ą́ʼ tʼáá ałtsoní bił bééhózinígíí yee nashineeztą́ą́ʼ; dóó tʼóó ahayóídi shichʼįʼ nahwiisnáaʼgo shíiníłką́, ákótʼée ndi, Bóhólníihii tʼáá íiyisíí shikʼijídlíigo shíiníłką́; aooʼ, tʼóó ahayóí Diyin God biyáʼátʼéehii dóó bitʼáá aaníinii tʼah doo ííshją́ą́ álnéehii shił bééhózin, éí bąą shíiníłkánígíí nááháasdzogo áshłééh.\n2 Aooʼ, díí nináʼásdzohígíí éí shizhéʼé bizaadígíí bikʼehgo áshłééh, éí éiyá Jew dineʼé baa haneʼígíí dóó Egypt dineʼé bizaad éí bikʼehgo áshłééh.\n3 Dóó shił bééhózin díí nináʼásdzoh áshłéhígíí éí tʼáá aaníí átʼé; dóó tʼáá shí shílaʼ bee áshłééh; dóó shił béédahózinígíí bikʼehgo áshłééh.\n4 Háálá áádóó Zedekiah, Judah binaatʼáanii, tʼóó áłtsé dah neezdáádóó, (shizhéʼé, Lehi, Jerusalemgi tʼéí kééhatʼíí ńtʼę́ę́ʼ); dóó ákweʼé yihahgo tʼóó ahayóí Diyin God yá dahalneʼii niheeskai, niheʼiinaʼ łahgo áńdaahdlééh, éí doodago náásgóó díí kintah ayóó átʼéii Jerusalem doochxǫǫł daaníigo dahalneʼ.\n5 Ákohgo áádóó shizhéʼé, Lehi, yigáałgo Bóhólníihii yichʼįʼ sodoolzin, aooʼ, bijéí tʼáá ńtʼę́ę́ʼ yee, bidineʼé yá sodoolzin.\n6 Áádóó Bóhólníihii yichʼįʼ sodilzingo, kǫʼ yadiitʼiʼ hadíínáád dóó bidáahgi tsé yikáaʼgi yiizįʼ; dóó ląʼída yiyiiłtsą́ dóó yidiiztsʼą́ą́ʼ; dóó tʼáadoo leʼé yiyiiłtsą́ dóó yidiiztsʼą́ʼígíí biniinaa bitah hodiisnááʼ dóó tʼáá íiyisíí bitah hoditłidgo ábiilaa.\n7 Áádóó Jerusalemdi bighangi nádzá; dóó bitsáskʼeh bikáaʼjįʼ ádee iijoolghaal, Iiʼsizíinii dóó tʼáadoo leʼé yiyiiłtsánę́ę naaʼabííłmááz.\n8 Dóó Iiʼsizíinii bikʼi hooleʼgo biniinaa, hoł ánááhoodzaa, dóó yáʼąąsh ąą ádzaago yiyiiłtsą́ ndi, dóó Diyin God bikááʼdahʼasdáhí yikááʼ dah sidá jiniizį́į́ʼ, tʼóó ahayóí diyin yá ndaalʼaʼii bináztʼiʼgo biDiyin God yá dahataał dóó yaa dahaniihgo ajiiłtsą́.\n9 Áádóó Łaʼ yáʼąąsh biyiʼdę́ę́ʼ adah joogáałgo yiyiiłtsą́, ałníʼníʼą́ągo adinídíín biláahgo bitsʼádiʼńlíidgo yiyiiłtsą́.\n10 Dóó hastóí naakitsʼáadah bikééʼ yikahgo ałdóʼ yiyiiłtsą́, sǫʼ yádiłhiłdi dah naaznilígíí bilááh átʼáo bitsʼádaʼdeezdíingo.\n11 Dóó adaakai dóó nahasdzáán yikááʼgóó dah diikai; dóó áłtsé yigáłę́ę shizhéʼé yaa níyá dóó yidááhdóó yiizįʼ, dóó naaltsoos léiʼ beiníʼą́, dóó yídííłtah bidííniid.\n12 Áádóó yiʼniiłtaʼgo, Bóhólníihii biiʼSizíinii hwiiʼ hooleʼ.\n13 Dóó kóníigo, yiyííłtaʼ: Yíi, yíi, Jerusalem tʼóó baaʼihgo nihił áhodoonííł, háálá tsʼídá aláahdi joodláhígíí nihitsʼą́ą́ʼ yiiłtsą́! Aooʼ, dóó shizhéʼé ląʼída Jerusalem bídéétʼiʼígíí yiyííłtaʼ—éí doochxǫǫłgo, dóó yił kéédahatʼíinii ląʼída bééshhał yee dadínóonééł, dóó ląʼída Babylonjígo dahoʼdisnah.\n14 Áádóó shizhéʼé tʼóó ahayóí tʼáadoo leʼé tsʼídá ayóó ádaatʼéego dóó baa dahaʼniihgo yaa ííłtaʼ dóó yiyiiłtsą́, Bóhólníihii tʼóó ahayóí tʼáadoo leʼé yee yichʼįʼ yááłtiʼ; díigi átʼáo: O Bóhólníihii Diyin God Ayóó Átʼéii, tsʼídá ayóó átʼéii dóó baa haʼniihii ninaanish! Yáʼąąsh aghánáhóóʼá sínídáadi, dóó neʼadziilii, dóó niyáʼátʼéehii, dóó neʼajoobaʼii nihookááʼ dineʼé tʼáá ałtso beinílá; dóó, jiiníbaʼígíí biniinaa, naa heeskaígíí doo nitsʼą́ą́ʼ yóó ahidookah da!\n15 Dóó kótʼáo shizhéʼé biDiyin God yaa haznih; aooʼ, Bóhólníihii bił ííshją́ą́ áyiilaaígíí, tʼáadoo leʼé yiyiiłtsánígíí biniinaa, bitsʼíís dóó biyiʼsizíinii bił hóózhǫǫd, dóó bijéí tʼáá ńtʼę́ę́ʼ biiʼ hadéébįįd.\n16 Dóó kʼad shí, Nephi, doo tʼáá ałtso tʼáadoo leʼé shizhéʼé nááyíizo yę́ę áshłéeh da, háálá yiyiiłtsánę́ę dóó bił áhoodzaa yę́ę tʼóó ahayóí nááyíizogo biniinaa; dóó tʼóó ahayóí náásgóó ádahodooníłígíí dóó baʼáłchíní yee yichʼįʼ hahaasdzíʼígíí ałdóʼ nááyíizo, eii é, doo tʼáá ałtso nááhídéesoh da.\n17 Ndi shíiníłkánígíí éí baa hodeeshnih. Jó, béésh óola éí tʼáá shí shílaʼ bee íishłaaígíí bikáaʼjįʼ, shizhéʼé baa haneʼ áłtsʼíísígo ahiih nááháasdzogo áshłééh; ákohgo, shizhéʼé baa haneʼ áłtsʼíísígo ahiih nááháasdzo íishłaago índa sheʼiinaʼ baa hashneʼgo ádeeshłííł.\n18 Éí bąą, díí nihił bééhodoozįįł nisin, aooʼ, Bóhólníihii ląʼída tsʼídá nizhónígo Jerusalem doochxǫǫłígíí shizhéʼé, Lehi yił ííshją́ą́ áyiilaaígíí bikʼehgo, diné yitahgóó nikidiiyá, dóó náásgóó ádahodooníłígíí yaa ahoʼniilneʼ dóó yiyiiłtsánę́ę dóó yidiiztsʼą́ʼígíí yee yił ahoʼniilneʼ.\n19 Áádóó tʼáadoo leʼé yee yichʼįʼ yááłtiʼígíí biniinaa Jew dineʼé atídabiilaa; háálá bąąhági átʼéii yaa naakaiígíí dóó tsiʼnaakaiígíí tʼáá aaníí yaa yáłtiʼgo; dóó tʼáadoo leʼé yiyiiłtsánígíí dóó yidiiztsʼą́ʼígíí, dóó ałdóʼ tʼáadoo leʼé naaltsoos biyiʼ yaa ííłtaʼígíí, índa Messiah doogáłígíí, dóó ałdóʼ nahasdzáán bikááʼdóó yá nináʼídláhígíí yaa nahasneʼ.\n20 Dóó Jew dineʼé díí deidiiztsʼą́ąʼgo hachʼįʼ bá dahóóchįįd; aooʼ, ałkʼidą́ą́ʼ Diyin God yá dahalneʼii ádayiilaaą́ągi átʼáo, éí éí chʼídeineeskaad, dóó tsé yee ndeistseed; dóó hódóʼ dahwidiyiilyééł daniizį́į́ʼ. Jó ndi, shí, Nephi, nihił ííshją́ą́ ádeeshłííł Bóhólníihii bibee ajoobaʼ tʼáá ałtso yikʼidadiilniiʼígíí yaa yiizlá, háálá bedaʼoodląʼ chodayoołʼínígíí binahjįʼ adziilii yee náásgóó yisdáhidookah.


Naʼashǫ́ʼii kááʼtłʼizí łitsxooígíí - Wikiibíídiiya\nNaʼashǫ́ʼii kááʼtłʼizí łitsxooígíí éí naʼashǫ́ʼii diwozhígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Zonosaurus tsingy" deiłníigo dayózhí.\nDíí naʼashǫ́ʼii éí 8–10di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí łitsxo; binághah éí yishtłizh; bitseeʼ éí nineez dóó dootłʼizh; binááʼ éí diłhił.\nNaʼashǫ́ʼii kááʼtłʼizí łitsxooígíí éí chéłchaaʼ dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.


Hasbídíłchíiʼii - Wikiibíídiiya\nHasbídíłchíiʼii éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó tʼéiyá dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Leptotila" deiłníigo deiyózhí. Díí hasbídí éí 11 ałʼąą ádaatʼé.\nDíí tsídii éí bitsʼíís dibéłchíʼí dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ łeh; bitsʼíís éí 9–12di asdzoh[?] ádaníłtso łeh.


Tó wónaanídę́ę́ʼ tsídiiłbáhí bizééʼ łitsooígíí - Wikiibíídiiya\nTó wónaanídę́ę́ʼ tsídiiłbáhí bizééʼ łitsooígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdi dóó Binááʼádaałtsʼózí Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Emberiza elegans" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo łibá; bitʼaʼ dóó binághah éí dinilzhin dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bikąʼígíí éí bizééʼ dóó bitsiiyah łitso, dóó bitsiitʼáád dóó binákʼee dóó bitéél halzhin; bidaaʼ éí łibá.\nTó wónaanídę́ę́ʼ tsídiiłbáhí bizééʼ łitsooígíí éí chʼil binááʼ yildeeł; łahda naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł ałdóʼ.\nTsídiiłbáhí bizééʼ łitsooígíí


Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ dziłtah tłʼiish - Wikiibíídiiya\nTsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ dziłtah tłʼiish\nTsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ dziłtah tłʼiish éí nihookááʼ tłʼiish dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Plagiopholis styani" deiłníigo dayózhí.\nDíí tłʼiish éí 10–16di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bizábąąh éí dinilgai.\nTsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ dziłtah tłʼiish éí tąądee naagháhii dóó chʼał dóó naʼashǫ́ʼii yilghał.


Tsídii dághaaʼí bizééʼ diʼilígíí - Wikiibíídiiya\nTsídii dághaaʼí bizééʼ diʼilígíí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Gymnobucco peli" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 6–7di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin; bitéél éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; binákʼee éí dootłʼizh łeh; bidaaʼ éí dinilgai.\nTsídii dághaaʼí bizééʼ diʼilígíí éí tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé deiłchozh; łahda chʼosh deildeeł ałdóʼ.


Dlǫ́ʼii yił Ahidaałtʼéhígíí - Wikiibíídiiya\nDíí kweʼé naaltsoos bikáaʼgi saad shijaaʼígíí éí Dlǫ́ʼii yił Ahidaałtʼéhígíí yaa halneʼ dooleeł. Dlǫ́ʼii Ndahalinígíí ałdóʼ baa yídíiłtah shį́į́.\nDahináanii Naaldeehii Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Bidił Daazdoígíí dóó Daʼałtʼoʼígíí Biishchʼid Dahólónígíí Náhookǫs biyaadi Hadahóólįįdígíí Bidił Daazdoígíí dóó Daʼalghałígíí Náshdóí Deinoolinígíí\nDlǫ́ʼii yił aheełtʼéhii bitseeʼ łigaaígíí\nDlǫ́ʼii yił aheełtʼéhii łitsxooígíí\nDlǫ́ʼii yił aheełtʼéhítsʼózí\nDlǫ́ʼii yił aheełtʼéhii yishtłizhígíí\nDlǫ́ʼii yił aheełtʼéhii łibáhígíí\nNáátsʼózídę́ę́ʼ dlǫ́ʼii yił aheełtʼéhii\nDah daaskʼidtah dlǫ́ʼii yił aheełtʼéhii\nTábąąh dlǫ́ʼii yił aheełtʼéhii\nDlǫ́ʼii yił aheełtʼéhii noodǫ́zígíí\nDlǫ́ʼii yił aheełtʼéhii bíchį́į́hnézí\nDlǫ́ʼii yił aheełtʼéhii yázhí\nDziłtsį́įdi dlǫ́ʼii yił aheełtʼéhii yázhí\nTsintah dlǫ́ʼii yił aheełtʼéhii\nDlǫ́ʼii yił Ahidaałtʼéhígíí éí tó wónaaníidi tʼéiyá dahólǫ́; Naakaii Łizhiní dóó Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi dóó Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi éí dahólǫ́, áádóó éí 33 ánéelą́ą́ʼ ałʼąą ádaatʼé. Díí naaldlooshii éí Bidił Daazdoígíí dóó Daʼalghałígíí dah yikahjí atah daasdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Herpestidae" deiłníigo deiyózhí.\nDlǫ́ʼii yił Ahidaałtʼéhígíí éí 1–4di adéesʼeez[?] ádaníłtso, áádóó éí bitsʼíís ádaałtsʼózí dóó bitseeʼ nineez łeh; bijaaʼ éí áłtsʼíísí dóó bijaad éí doo nineez da. Łaʼ éí binááʼ łichííʼ, náánáłaʼ éí binááʼ łitso. Bighaaʼ éí łibá dóó dibéłchíʼíigo naashchʼąąʼ łeh; łaʼ éí daaltsxo ałdóʼ.\nDíí naaldlooshii éí nihookááʼgóó naakai, áádóó éí jį́įgo naakai łeh; nááná éí niʼtátʼah baʼáán ádeilééh. Deesdoigi éí tʼóó ahayóí; yas dóó tin hólǫ́ǫgi éí ádaadin łeh.\nDlǫ́ʼii yił Ahidaałtʼéhígíí éí daʼałghałgo naakai: tsídii dóó hazéí dóó naʼashǫ́ʼii éí haalzheehgo naakai; łeeyiʼ chʼosh dóó chʼosh bikágí ntłʼizí deildeeł ałdóʼ. Dlǫ́ʼii yił aheełtʼéhii łibáhígíí éí tłʼiish báhádzidígíí (tłʼiish bikʼos nteelígíí da) yilghał, łahda.


Naalʼeełíłtsooí - Wikiibíídiiya\nNaalʼeełíłtsooí éí táłkááʼ naalʼeełí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Aythya valisineria" deiłníigo dayózhí.\nNaalʼeełíłtsooí éí tó ńlį́ dóó beʼekʼid bibąąhgi naakai.\nDíí naalʼeełí bikąʼígíí éí bitsʼíís diniltso dóó łibá; bikʼos dóó bitsiiʼ éí diłhiłgo łichííʼ; bidaaʼ éí łizhin. Bitsʼíís éí 1.5–1.9 adéesʼeez[?] áníłtso, 2–3.5 dahidídloʼ áníłdáas łeh. Baʼáádígíí éí dinilbá dóó dibéłchíʼí.\nNaalʼeełíłtsooí éí chʼil bitʼąąʼ deiłchozh dóó chʼosh yázhí deildeeł.


Tó wónaanídę́ę́ʼ naalʼeełii keelóóltsoh - Wikiibíídiiya\n(Tó wónaanídę́ę́ʼ keelóóltsoh)\nTó wónaanídę́ę́ʼ naalʼeełii keelóóltsoh (éí doodaiiʼ Tó wónaanídę́ę́ʼ keelóóltsoh) éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí tó wónaanídi kéyah naaznilígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Podiceps cristatus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 18–20di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bikʼos éí łigai; bitsiiʼ éí łizhin dóó łigai dóó dibéłchiʼíigo naashchʼąąʼ; binááʼ éí łichííʼ.\nTó wónaanídę́ę́ʼ naalʼeełii keelóóltsoh éí łóóʼ yázhí deilghał; chʼosh bikágí dantłʼizí dóó tąądee naagháhii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Chʼał dichʼízhí áłtsʼísígíí - Wikiibíídiiya\nChʼał dichʼízhí áłtsʼísígíí\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bitsiitsʼiin Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Biyáázh Tsʼǫʼasánígíí Chʼał Tsinlátah chʼał dóó bikʼéí Chʼał dichʼízhí\nChʼał dichʼízhí áłtsʼísígíí éí tsinlátah chʼał dóó bikʼéí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Dootłʼizhí Bikéyah Dah Naaʼeełígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Adenomus kelaartii" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 1–1.3di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin; binááʼ éí diłhił.\nChʼał dichʼízhí áłtsʼísígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.


Nákʼeehgaii łibáhígíí - Wikiibíídiiya\nNákʼeehgaii łibáhígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Vireo plumbeus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo łibá; binákʼee dóó bizééʼ éí łigai; bitʼaʼ éí diłhiłgo łibá dóó kʼíjíjin; bidaaʼ éí diłhił.\nNákʼeehgaii łibáhígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł; dzídzé dóó tsin bineestʼąʼ yiłchozh ałdóʼ.


Shádiʼááhdę́ę́ʼ chʼał yázhí binághah halchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nShádiʼááhdę́ę́ʼ chʼał yázhí binághah halchíʼígíí\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bitsiitsʼiin Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Biyáázh Tsʼǫʼasánígíí Chʼał Tsinlátah chʼał dóó bikʼéí Shádiʼááhdę́ę́ʼ chʼał yázhí\nShádiʼááhdę́ę́ʼ chʼał yázhí\nShádiʼááhdę́ę́ʼ chʼał yázhí binághah halchíʼígíí éí tsinlátah chʼał dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Allobates zaparo" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 0.6–1di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin; binághah éí halchííʼ; bizábąąh dóó binátsʼiin éí łigai; bijáád éí łibáago yishtłizh; binááʼ éí diłhił.\nShádiʼááhdę́ę́ʼ chʼał yázhí binághah halchíʼígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.\nLast edited on 5 Yaʼiishjáástsoh 2020, at 20:02


Tsétah tábąąsdísístłʼinii - Wikiibíídiiya\nTsétah tábąąsdísístłʼinii éí tábąąsdísí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Calidris ptilocnemis" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 7–8.5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ dóó diłhiłgo yistłʼin; bitłʼaaʼ dóó bitéél éí łigai; bidaaʼ éí łizhin; bijáád éí nineez.\nTsétah tábąąsdísístłʼinii éí chʼosh dóó tąądee naagháhii deildeeł.


Tééh dééł bikʼos łitsxooígíí - Wikiibíídiiya\nTééh dééł bikʼos łitsxooígíí éí Shádiʼááhjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́; azhą́ éí tsídiitsoh nahalingo niʼgóó naagháa łeh dóó doo naatʼáa da łeh ndi, díí tsídii éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Neotis ludwigii" deiłníigo dayózhí.\nDíí tééh dééł éí 7–13 dahidídloʼ áníłdáás; bitsʼíís éí 2.5–3di adéesʼeez[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼíigo naashchʼąąʼ dóó diniltsxogo yistłʼin; bitéél dinilgai; bikʼos éí łitsxo dóó łigaigo naashchʼąąʼ; bítááʼ éí łizhin.\nTééh dééł bikʼos łitsxooígíí éí naʼashǫ́ʼii dóó naaldloohii yázhí haalzheeh łeh; chʼosh dóó chʼil binááʼ yildeeł ałdóʼ.


Yaaʼ bitsʼaʼí łigaaígíí - Wikiibíídiiya\nYaaʼ bitsʼaʼí łigaaígíí éí wódaʼatsʼǫǫsii dah yikahjí atah daasdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pseudococcidae" deiłníigo dayózhí. Yaaʼ bitsʼaʼí łigaaígíí éí nahasdzáán bikáaʼgi 1,970 ánéelą́ą́ʼ ałʼąą ádaatʼéego dahólǫ́.\nDíí yaaʼ éí 3–4 mm ádaníłtso; bijáád hastą́ą́, bitsʼíís tʼóó bíyó dijool dóó nteel. Chʼil bitʼąąʼ dóó bitáshtʼóózh yikáaʼgi éí dahiná.


Shádiʼááhdę́ę́ʼ tsídii dichiłí łikizhígíí - Wikiibíídiiya\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tsídii dichiłí łikizhígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Tangara punctata" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilgai dóó diłhiłgo łikizh; bitʼaʼ éí chʼilgo dootłʼizh dóó łizhingo łikizh; bidaaʼ éí diłhił.\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tsídii dichiłí łikizhígíí éí chʼil binááʼ yildeeł dóó tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé yiłchozh; chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Tłʼiish bikágíneeskʼání naashchʼąąʼígíí - Wikiibíídiiya\nTłʼiish bikágíneeskʼání naashchʼąąʼígíí\nTłʼiish bikágíneeskʼání naashchʼąąʼígíí éí nihookááʼ tłʼiish dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Xenochrophis cerasogaster" deiłníigo dayózhí.\nDíí tłʼiish éí 50–65di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí łitso dóó dinilzhin dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitsiitsʼiin éí diłhił łeh.\nTłʼiish bikágíneeskʼání naashchʼąąʼígíí éí tąądee naagháhii dóó chʼał dóó łóóʼ yilghał.


Tsídiiłbáhí bitseeʼ yishtłizhígíí - Wikiibíídiiya\nTsídiiłbáhí bitseeʼ yishtłizhígíí\nTsídiiłbáhí bitseeʼ yishtłizhígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Peucaea sumichrasti" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 6–7di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilbá; bitʼaʼ éí dibéłchíʼí dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitsiitʼáád éí łizhin dóó łigaigo noodǫ́ǫ́z; bizééʼ dóó bitéél éí łigai; bidaaʼ éí dinilbá.\nTsídiiłbáhí bitseeʼ yishtłizhígíí éí chʼil binááʼ yildeeł; chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Kéyah Dańlínídę́ę́ʼ naalʼeełí - Wikiibíídiiya\nKéyah Dańlínídę́ę́ʼ naalʼeełí éí Táłkáaʼgi Tsídii dah yikahjí atah yisdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Anas luzonica" deiłníigo dayózhí. Ałkʼidą́ą́ʼ éí tʼóó ahayóí ńtʼę́ę́ʼ; dííshjį́į́góó éí noonéeł ndi.\nDíí tsídii éí dahoditłééʼgóó dóó nahodoitsʼǫʼ dahólǫ́ǫgi naakai łeh.\nDíí naalʼeełí éí 1.5–2 adéesʼeez[?] áníłtso, áádóó éí bitsiiʼ łitsxo dóó dibéłchíʼí; bitsʼíís éí łibáago dóó dibéłchíʼíigo yistłʼin; bidaaʼ éí łibáago naashchʼąąʼ; áádóó éí bitʼaʼ dah diłhiłgo dootłʼizh.\nKéyah Dańlínídę́ę́ʼ naalʼeełí éí chʼosh yázhí (naʼashjéʼii da, chéłchaaʼ da) yildeeł dóó táłkááʼ chʼil yiłchozhgo naaghá. Łahda łóóʼ yázhí tsʼǫʼasáanii yilghał ałdóʼ.


Jádídlǫ́ʼii yistłʼinígíí - Wikiibíídiiya\nJádídlǫ́ʼii yistłʼinígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Campylorhynchus humilis" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 5–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łigai dóó łizhingo yistłʼin; bitʼaʼ dóó binághah éí dibéłchíʼíigo naashchʼąąʼ dóó łigaigo yistłʼin; bizééʼ dóó binátsʼiin éí łigai; bidaaʼ éí diłhił.\nJádídlǫ́ʼii yistłʼinígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé dóó chʼil binááʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ tsisteeł hashkéhé naashchʼąąʼígíí - Wikiibíídiiya\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ tsisteeł hashkéhé naashchʼąąʼígíí\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ tsisteeł hashkéhé naashchʼąąʼígíí éí chʼééh digháhii dóó tsisteeł dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Myuchelys purvisi" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼééh digháhii éí 8–10di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí łizhin dóó łitsogo naashchʼąąʼ; bitsʼaʼ éí diłhił dóó łitsogo naashchʼąąʼ.\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ tsisteeł hashkéhé naashchʼąąʼígíí éí łóóʼ dóó tąądee naagháhii dóó chʼał yázhí yilghał; chʼil bitʼąąʼ dóó chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Chʼał nizhónígo alzhishígíí - Wikiibíídiiya\nChʼał nizhónígo alzhishígíí\nChʼał nizhónígo alzhishígíí éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Eʼeʼaahjí Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Micrixalus elegans" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 0.8–1di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bikʼiiz éí dinilzhin; bijáád éí noodǫ́ǫ́z; binááʼ éí ntsaa.\nChʼał nizhónígo alzhishígíí éí chʼil bitʼąąʼ dóó dláád yiłchozh; chʼosh yázhí éí yildeeł ałdóʼ.


Náátsʼózídę́ę́ʼ chʼał bizéétsʼósí łibá dóó łitsxooígíí - Wikiibíídiiya\nłibá dóó łitsxooígíí\nNáátsʼózídę́ę́ʼ chʼał bizéétsʼósí łibá dóó łitsxooígíí éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Kaloula latidisca" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 1–1.4di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá dóó łitsxo dóó dinilzhingo naashchʼąąʼ; binááʼ éí diłhił.\nNáátsʼózídę́ę́ʼ chʼał bizéétsʼósí łibá dóó łitsxooígíí éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼil bitʼąąʼ łaʼ dóó tąądee naagháhii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Ahééhałtį́į́hdę́ę́ʼ teełtah chʼał yishtłizhígíí - Wikiibíídiiya\nAhééhałtį́į́hdę́ę́ʼ teełtah chʼał yishtłizhígíí éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Ahééhałtį́įhdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Rana luteiventris" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 2–3.5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ dóó dinilzhingo łikizh łeh; bitéél éí łigai; binááʼ éí ntsaa.\nAhééhałtį́į́hdę́ę́ʼ teełtah chʼał yishtłizhígíí éí chʼosh dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Shádiʼááhdę́ę́ʼ chʼał bitsiitʼą́hí dinilzhinígíí - Wikiibíídiiya\nchʼał bitsiitʼą́hí dinilzhinígíí\nShádiʼááhdę́ę́ʼ chʼał bitsiitʼą́hí dinilzhinígíí éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Otophryne pyburni" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 0.7–1di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin; bikʼiiz éí dah dzígai łeh; binááʼ éí diłhił.\nShádiʼááhdę́ę́ʼ chʼał bitsiitʼą́hí dinilzhinígíí éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼil bitʼąąʼ łaʼ dóó tąądee naagháhii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Shádiʼááhdę́ę́ʼ lókʼaatah noołnahii łikizhígíí - Wikiibíídiiya\nShádiʼááhdę́ę́ʼ lókʼaatah noołnahii łikizhígíí\nShádiʼááhdę́ę́ʼ lókʼaatah noołnahii łikizhígíí éí dééł dóó tóidoozohii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó holǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pardirallus maculatus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 10–12di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łizhinhgo naashchʼąąʼ dóó łigaigo łikizh; bidaaʼ éí łitso; bijáád éí nineez.\nShádiʼááhdę́ę́ʼ lókʼaatah noołnahii łikizhígíí éí chʼil binááʼ dóó dzidzé dóó chʼosh deildeeł; chʼał dóó naʼashǫ́ʼii yázhí deilghał ałdóʼ.\nLókʼaatah noołnahii łikizhígíí\nLast edited on 5 Yaʼiishjáástsoh 2020, at 19:13


Tóbiníhííyíní Hasáaniidi kǫʼ naʼałbąąsii ninádaaltłiʼígi - Wikiibíídiiya\nTóbiníhííyíní Hasáaniidi kǫʼ naʼałbąąsii ninádaaltłiʼígi\nNáhookǫsjí Tóbiníhííyíní Tóbiníhííyíní Hasáanii Tóbiníhííyíní beʼałnííʼ\n32°45′19″ NHK dóó 117°11′58″ EʼE-gi bił hazʼą́\nTóbiníhííyíní Hasáaniidi kǫʼ naʼałbąąsii ninádaaltłiʼígi éí Ahééháshį́į́h Hahoodzodi bił hazʼą́; Tóbiníhííyíní Áłtsʼíísí Bił Hahoodzodi éí bił hazʼą́.\nDíí kǫʼ naʼałbąąsii ninádaaltłiʼígi éí 1994góó yihah yę́ędą́ą́ʼ ályaa; dah náhástʼánígi éí ashdlaʼ. Náhooskosjí Tóbiníhííyíní Áłtsʼíísí Bił Hahoodzodi Kǫʼ Naʼałbąąsii Yaa Áhalyání éí yaa áhályą́.\n2015góó yihah yę́ędą́ą́ʼ 238,288 bílaʼashdlaʼii Tóbiníhííyíní Hasáaniidę́ę́ʼ kǫ́ naʼałbąąsii bił naaswod.\nTóbiníhííyíní Hasáaniidi kǫʼ naʼałbąąsii ninádaaltłiʼígi (trainweb.org) (Bilagáanakʼehjí)


Eʼeʼaahjí Tónteeldę́ę́ʼ tábąąstííntsoh bíchį́į́htsohígíí - Wikiibíídiiya\nEʼeʼaahjí Tónteeldę́ę́ʼ tábąąstííntsoh bíchį́į́htsohígíí\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Bidił Daazdoígíí dóó Daʼałtʼoʼígíí Biishchʼid Dahólónígíí Náhookǫs biyaadi Hadahóólįįdígíí Bidił Daazdoígíí dóó Daʼalghałígíí Mąʼii Deinoolinígíí Tábąąstííntsoh Tábąąstííntsoh bijaaʼ ádaadinígíí Tábąąstííntsoh bíchį́į́htsohígíí\nEʼeʼaahjí Tónteeldę́ę́ʼ tábąąstííntsoh bíchį́į́htsohígíí éí naaldlooshii daʼalghałígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Eʼeʼaahjí Tónteel biyiʼdi hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Mirounga angustirostris" deiłníigo dayózhí.\nDíí tábąąstííntsoh bikąʼígíí éí 13–16di adéesʼeez[?] áníłnééz, bíchį́į́h éí ntsxaa; báʼáádígíí éí 8–11di adéesʼeez áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó yishłizhgo naashchʼąąʼ; bijaaʼ éí ádin.\nEʼeʼaahjí Tónteeldę́ę́ʼ tábąąstííntsoh bíchį́į́htsohígíí éí łóóʼ dóó łóóʼ bigaan dahólónígíí yilghał.\nTábąąstííntsoh bijaaʼ ádaadinígíí


Tsinlátah magí łitsooígíí - Wikiibíídiiya\nTsinlátah magí łitsooígíí\nTsinlátah magí łitsooígíí éí naaldlooshii daʼałtʼoʼígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhinii Biłeeyootʼį́ʼí Bikéyahdi hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Cercopithecus lomamiensis" deiłníigo dayózhí.\nDíí magí éí 19–25di asdzoh[?] áníłnééz; bitseeʼ éí 25–30di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bizééʼ dóó bitéél éí łitso; biniiʼ éí tʼáá halchííʼ.\nTsinlátah magí łitsooígíí éí tsin bineestʼąʼ dóó chʼil bitʼąąʼ yiłchozh; chéłchaaʼ dóó wóʼałtaasʼéí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Chʼał tsʼidǫ́ǫ́zí dóó Chʼał nímasí dóó bikʼéí - Wikiibíídiiya\nChʼał tsʼidǫ́ǫ́zí łizhinígíí\nChʼał tsʼidǫ́ǫ́zí diłhiłígíí\nChʼał tsʼidǫ́ǫ́zí bizééʼ halkizhígíí\nChʼał tsʼidǫ́ǫ́zí yishtłizhígíí\nChʼał tsʼidǫ́ǫ́zí łibáhígíí\nChʼał tsʼidǫ́ǫ́zí dibéłchíʼígíí\nChʼał tsʼidǫ́ǫ́zí dinilzhinígíí\nShádiʼááhdę́ę́ʼ chʼał diłhiłí binághah dah dzígaaígíí\nShádiʼááhdę́ę́ʼ chʼał nahashchʼidí bijáád łikizhígíí\nChʼał nímasí bitéél łitsooígíí\nChʼał nímasí diłhiłígíí\nChʼał nímasí yistłʼinígíí\nChʼał nímasí łibáhígíí\nChʼał nímasí dinilzhinígíí\nHaʼaʼaahdę́ę́ʼ chʼał bizéétsʼósí\nHalgai Hóteeldę́ę́ʼ chʼał bizéétsʼósí\nShádiʼááhdę́ę́ʼ chʼał bizéétsʼósí meeʼígíí\nNaakaii Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał bizéétsʼósí dibéłchíʼígíí\nShádiʼááhdę́ę́ʼ chʼał bizéétsʼósí dibéłchíʼígíí\nShádiʼááhdę́ę́ʼ dziłtah chʼał bizéétsʼósí\nChʼałtʼą́hí bizéétsʼósí dibéłchíʼígíí\nChʼałtʼą́hí bizéétsʼósí yishtłizhígíí\nChʼał tsʼidǫ́ǫ́zí dóó Chʼał nímasí dóó bikʼéí éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Gastrophryninae" deiłníigo deiyózhí. Chʼał tsʼidǫ́ǫ́zí dóó chʼał nímasí dóó bikʼéí éí 331 ałʼąą ádaatʼé.\nDíí chʼał éí 0.8–2.2di asdzoh[?] ádaníłtso, áádóó éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí deildeeł; chʼil bitʼąąʼ łaʼ dóó tąądee naagháhii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Tsídii hałbįʼí łizhinígíí - Wikiibíídiiya\nTsídii hałbįʼí łizhinígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ptilonorhynchus violaceus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 9–10di asdzoh[?] áníłtso. Bikąígíí éí bitsʼíís łizhin dóó dootłʼizhgo disxǫs; bidaaʼ éí łitso. Baʼáádígíí éí bitsʼíís łibá; bitʼaʼ éí dibéłchíʼí; bikʼiiz éí łizhin dóó diniltsogo noodǫ́ǫ́z; binááʼ éí dootłʼizh; bidaaʼ éí łibá.\nTsídii hałbįʼí łizhinígíí éí hashkʼaan dijéʼé dóó tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé yiłchozh; chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Nǫ̀htsı̨̨ Nı̨̨htł'è Galatıa 6\nDànì eghàlats'eeda k'ę̀ę̀ goghàhòt'à ha\n1 Sèot'ı̨ı̨, naxı̨ Yedàyeh Nezı̨ı̨ k'ę̀ę̀ aahdaa sìı dǫ hołı̨ı̨ hòèhtsı̨ wek'èahsǫ nı̨dè, eyı dǫ wets'ǫ̀ naxıdzeè nezı̨ı̨ t'à ehkw'ı edaà aweahłe. Hanìkò edexoahdı, naxı̨ sı hołı̨ı̨ nàowoò t'à naxeèdzà ha sǫnı. 2 Naxıgha hoìla nı̨dè ełets'àahdı. Haaht'ı̨ nı̨dè Zezì-Krı wenàowoò k'ę̀ę̀ deghàà aahda hǫt'e. 3 Dǫ t'asìı elı̨-le kò t'asìı aht'e edeewǫ nı̨dè edeghǫyaeɂà hǫt'e. 4 Hazǫǫ̀ naxıtaàt'eè dànì k'ehoahɂaa sìı ededaànıahdè ha hǫt'e. Dǫ hat'ı̨ı̨ sìı edeghǫ nezı̨į̀ anıwǫ ha, eyıts'ǫ dǫ eyıì-le nahk'e aht'e edeewǫ ha nıìle. 5 Hazǫǫ̀ gotaàt'eè dànì k'ehots'eɂaa sìı gots'ǫ̀ hoèlı̨ hǫt'e.\n6 Dǫ Nǫ̀htsı̨ yatıì hoghàweètǫǫ sìı t'asìı hazǫǫ̀ nezı̨ı̨ wets'ǫ t'à dǫ hoghàyeehtǫǫ sìı ts'àdı ha hǫt'e.\n7 Edeghǫyaahɂà sǫ̀ǫ̀. Dǫ wı̨ı̨zìı Nǫ̀htsı̨ ghǫyaeɂà ha dìì hǫt'e. Dǫ dànì k'ehoɂa k'ę̀ę̀ weghàhòt'à ha hǫt'e. 8 Dǫ wınìłı̨ı̨ k'ę̀ę̀ eghàlaeda nı̨dè wınìłı̨ı̨ ts'ıhɂǫ̀ wedıhołè ha. Ekò dǫ Yedàyeh Nezı̨ı̨ dànıwǫ k'ę̀ę̀ eghàlaeda nı̨dè Yedàyeh Nezı̨ı̨ ts'ıhɂǫ̀ welǫ whìle ts'ǫ̀ eda ha hǫt'e. 9 T'asìı nezı̨ı̨ ghàlats'eeda ghǫ nèts'ııtsǫǫ̀ ats'ııde-le. Weghǫ enats'et'è-le nı̨dè nezı̨į̀ eghàlats'ı̨ı̨dàa k'èxa ı̨daà t'asìı nezı̨ı̨ goghǫet'a ha hǫt'e. 10 Eyıt'à gogha hòɂǫ taàt'eè dǫ hazǫǫ̀ gıts'ǫ̀ nezı̨į̀ eghàlats'ııdà, eyıts'ǫ goxè Nǫ̀htsı̨ wecheekeè gı̨ı̨lı̨ı̨ sìı denahk'e gıts'ǫ̀ nezı̨į̀ eghàlats'ııdà.\nEładı̨ı̨ dǫǫ̀ ts'ìhłèe sìı deɂǫ̀ǫ̀ wet'àaɂà hǫt'e\n11 Dıı yatı nechàa dek'eèhtł'è ghàahda nì? Xàè sılà t'à naxıts'ǫ̀ eehtł'è hǫt'e.\n12 Dǫ daà nezı̨į̀ gògaat'ı̨ ha gı̨ı̨wǫǫ sìı Moses wenàowoò k'ę̀ę̀ naxıkwǫ̀ nàt'à anaxegele ha hogeèhdzà hǫt'e. Zezì-Krı dechı̨et'aa k'e gogha ełaı̨wo ghǫ gogede k'èxa dǫ dagòı̨hɂa ha gı̨ı̨wǫ-le t'à aget'ı̨. 13 Ededı̨ gıkwǫ̀ nàat'àa dǫǫ̀ agı̨ı̨t'e kò Moses wenàowoò k'èagı̨ı̨t'e nıìle, hanìkò ı̨łaà naxıkwǫ̀ nàt'à ahłe naxègedı, hanì-ı̨dè naxıkwǫ̀ ghǫ xàdahogedì ha gı̨ı̨wǫ. 14 Sı̨ segha sìı t'asìı wı̨ı̨zìı ghǫ xàdahohdì ha dehwhǫ-le. Gots'ǫ̀ K'àowo Zezì-Krı dechı̨et'aa k'e gogha ełaı̨wo eyı zǫ ghǫ xàdahohdì ha dehwhǫ. Ededı̨ wet'ǫ̀ǫ̀ dıı nèk'e t'asìı hazǫǫ̀ segha ełaı̨dèe lajà, eyıts'ǫ sı̨ sı dıı nèk'e t'asìı hazǫǫ̀ ts'ǫ̀ ełaı̨hwho lahjà hǫt'e. 15 Gokwǫ̀ nàt'àa, gokwǫ̀ nàt'à-le, eyı t'asìı gha ıtà nıìle, hanìkò eładı̨ı̨ dǫǫ̀ ts'ìhłèe sìı eyı deɂǫ̀ǫ̀ wet'àaɂà hǫt'e. 16 Dǫ hazǫǫ̀ eyı nàowo k'ę̀ę̀ geedaa sìı gıxè sìghà welè, eyıts'ǫ Nǫ̀htsı̨ etegoòɂı̨ welè. Xàè Nǫ̀htsı̨ wets'ǫ Israel got'ı̨į̀ agı̨ı̨t'e.\n17 Eyı weghǫ nǫǫde dıı haehsı̨ ha dehwhǫ, dǫ wı̨ı̨zìı segha hoìla hogıhtsį̀-le. Zezì wegha eghàlaehda k'èxa sezhį̀į̀ k'e seghoò whela hǫt'e.\n18 Sèot'ı̨ı̨, gots'ǫ̀ K'àowo Zezì-Krı wesǫnıwǫ naxıts'ǫ ınì xè welè. Amen.


Shádiʼááhdę́ę́ʼ chʼał dootłʼizhí azhééʼ bitʼohígíí - Wikiibíídiiya\nShádiʼááhdę́ę́ʼ chʼał dootłʼizhí azhééʼ bitʼohígíí\nShádiʼááhdę́ę́ʼ chʼał dootłʼizhí azhééʼ bitʼohígíí éí tsinlátah chʼał dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Physalaemus cuvieri" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 0.8–2di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; binághah éí chʼilgo dootłʼizh; bikʼiiz éí halzhin; binááʼ éí diłhił.\nShádiʼááhdę́ę́ʼ chʼał dootłʼizhí azhééʼ bitʼohígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.


Tónteel Bibąąhdi kǫʼ naʼałbąąsii ninádaaltłiʼígi - Wikiibíídiiya\nTónteel Bibąąhdi kǫʼ naʼałbąąsii ninádaaltłiʼígi\n(San Juan Capistrano) Tónteel Bibąąh Chéchʼilyáázh\n33°11′31″ NHK dóó 117°22′46″ EʼE-gi bił hazʼą́\nNáhooskosjí Tóbiníhííyíní Áłtsʼíísí Bił Hahoodzodi Kǫʼ Naʼałbąąsii Yaa Áhalyání\nTónteel Bibąąhdi kǫʼ naʼałbąąsii ninádaaltłiʼígi éí Ahééháshį́į́h Hahoodzodi bił hazʼą́; Tóbiníhííyíní Áłtsʼíísí Bił Hahoodzodi éí bił hazʼą́.\nDíí kǫʼ naʼałbąąsii ninádaaltłiʼígi éí 1984góó yihah yę́ędą́ą́ʼ ályaa; dah náhástʼánígi éí tááʼ. Náhooskosjí Tóbiníhííyíní Áłtsʼíísí Bił Hahoodzodi Kǫʼ Naʼałbąąsii Yaa Áhalyání éí yaa áhályą́.\n2015góó yihah yę́ędą́ą́ʼ 385,128 bílaʼashdlaʼii Tónteel Bibąąhdę́ę́ʼ San Juan Capistrano hoolyéégóó dóó Chéchʼilyáázhgóó kǫ́ naʼałbąąsii bił naaswod.\nTónteel Bibąąhdi kǫʼ naʼałbąąsii ninádaaltłiʼígi (trainweb.org) (Bilagáanakʼehjí)


Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ téél halchíʼí yázhí binátsʼiin łigaaígíí - Wikiibíídiiya\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ téél halchíʼí yázhí binátsʼiin łigaaígíí\ntéél halchíʼí yázhí\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ téél halchíʼí yázhí binátsʼiin łigaaígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Cossypha semirufa" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 5–7di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí halchííʼ; bitʼaʼ dóó binághah éí halbá; binákʼee dóó bitsiitʼáád éí halzhin; binátsʼiin éí łigai; bidaaʼ éí łizhin.\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ téél halchíʼí yázhí binátsʼiin łigaaígíí éí chʼosh yázhí deildeeł.\nTéél halchíʼí yázhí binátsʼiin łigaaígíí


Dahiitį́hii bizééʼ halzhinígíí - Wikiibíídiiya\nDahiitį́hii bizééʼ halzhinígíí éí yótʼáahdi tsídii dóó dahiitį́hii ndaashchʼąąʼígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Archilochus alexandri" deiłníigo dayózhí.\nDíí dahiitį́hii éí 3–3.5di asdzoh[?] áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís diłhiłgo dootłʼizh; bitéél éí łigai; bizééʼ éí halzhin. Baʼáádígíí éí bitsʼíís łibá dóó bitéél łigai.\nDahiitį́hii bizééʼ halzhinígíí éí chʼil bijeeh deidlą́.


Ayáásh tseentélí noodǫ́zígíí - Wikiibíídiiya\nAyáásh tseentélí noodǫ́zígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Táłkááʼ Diłhiłii Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Rhipidura verreauxi" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 6–7di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin; bitéél éí łigai dóó diłhiłgo noodǫ́ǫ́z; bitłʼaaʼ éí łigai; bitseeʼ éí nteel; bidaaʼ éí diłhił.\nAyáásh tseentélí noodǫ́zígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł; łahda dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ yiłchozh.


Kéyah Ałkééʼ Naaznilgo Dah Ndaaʼeełídę́ę́ʼ tábąąstííntsoh - Wikiibíídiiya\nKéyah Ałkééʼ Naaznilgo Dah Ndaaʼeełídę́ę́ʼ tábąąstííntsoh éí naaldlooshii daʼalghałígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Eʼeʼaahjí Tónteel biyiʼdi, Kéyah Ałkééʼ Naaznilgo Dah Ndaaʼeełí bibąąhgóó hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Neomonachus schauinslandi" deiłníigo dayózhí.\nDíí tábąąstííntsoh éí 6–8di adéesʼeez[?] áníłnééz; bijaaʼ éí ádin. Bitsʼíís éí łibá dóó dinilgaigo naashchʼąąʼ.\nKéyah Ałkééʼ Naaznilgo Dah Ndaaʼeełídę́ę́ʼ tábąąstííntsoh éí łóóʼ dóó łóóʼ bigaan dahólónígíí yilghał; chʼosh bikágí dantłʼizí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Tó wónaanídę́ę́ʼ nákʼeehgaii dóó bikʼéí - Wikiibíídiiya\nChʼíshiibeezhiiniiʼí bizééʼ łigaaígíí\nChʼíshiibeezhiiniiʼí biyaayááh halzhinígíí\nNákʼeehgaii bitsiiyah halbáhígíí\n(→ Nákʼeehgaii íiyisígíí)\nTó wónaanídę́ę́ʼ nákʼeehgaii dóó bikʼéí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí tó wónaanídi tʼéiyá dahólǫ́; Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi dóó Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi dóó Eʼeʼaahjí Tónteel bikáaʼdi kéyah dah ndaaʼeełí bikáaʼgi éí tʼóó ahayóí. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Zosteropidae" deiłníigo deiyózhí. Tó wónaanídę́ę́ʼ nákʼeehgaii dóó bikʼéí éí 139 ałʼąą ádaatʼé.\nDíí tsídii éí 4–6di asdzoh[?] ádaníłtso łeh, áádóó éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí deildeeł; dzidzé dóó chʼil binááʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.\nNákʼeehgaii bizééʼ łitsooígíí\nNákʼeehgaii bítááʼ halzhinígíí


Tsídii yáłtiʼízhiin bízdílidígíí - Wikiibíídiiya\nTsídii yáłtiʼízhiin bízdílidígíí\nTsídii yáłtiʼízhiin bízdílidígíí éí tsídii yádaałtiʼí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Calyptorhynchus lathami" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 19–20di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łizhingo bízdílid; bidaaʼ éí łibá dóó ntsaa dóó shiyish.\nTsídii yáłtiʼízhiin bízdílidígíí éí tsin bineestʼąʼ deiłchozh dóó chʼil binááʼ deildeeł.\nTsídii yádaałtiʼíłgaaí dóó Tsídii yádaałtiʼízhiin\nTsídii yáłtiʼíłgaaí bidaaʼ dinilbáhígíí · Tsídii yáłtiʼíłgaaí binákʼee dootłʼizh dóó łichíʼígíí · Tsídii yáłtiʼíłgaaí binákʼee dootłʼizhígíí · Tsídii yáłtiʼíłgaaí biniiʼ dinilchíʼígíí · Tsídii yáłtiʼíłgaaí bitéél dinilchíʼígíí · Tsídii yáłtiʼíłgaaí bitłʼaaʼ halchíʼígíí · Tsídii yáłtiʼíłgaaí bitseeʼ łitsooígíí · Tsídii yáłtiʼíłgaaí bitsiitʼáád łitsooígíí · Tsídii yáłtiʼíłgaaí bitsiiyah dinilchíʼígíí · Tsídii yáłtiʼíłgaaí dinilchíʼígíí · Tsídii yáłtiʼíłgaaí diniltsooígíí · Tsídii yáłtiʼíłgaaí íiyisígíí · Tsídii yáłtiʼíłgaaí łibáhígíí · Tsídii yáłtiʼíłgaaí yázhí\nTsídii yáłtiʼízhiin bidaaʼ dinilgaaígíí · Tsídii yáłtiʼízhiin bitseeʼ łichíʼígíí · Tsídii yáłtiʼízhiin bitseeʼ łitsooígíí · Tsídii yáłtiʼízhiin bízdílidígíí · Tsídii yáłtiʼízhiin noodǫzígíí\nAtʼaʼ yiltʼąąʼítah tsídii yáłtiʼítsoh · Tsídii yáłtiʼíłbáí bitsiiʼ łitsooígíí


Nátsʼiingaii bitsiitʼáád dibéłchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nNátsʼiingaii bitsiitʼáád dibéłchíʼígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí kéyah dah siʼánígíí beʼałníiʼdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Vireo leucophrys" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitsiitʼáád éí dibéłchíʼí; bitłʼaaʼ éí łitso; binátsʼiin dóó bizééʼ éí łigai; bidaaʼ éí diłhił.\nNátsʼiingaii bitsiitʼáád dibéłchíʼígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł; dzídzé dóó tsin bineestʼąʼ yiłchozh ałdóʼ.


Táłtłʼááh łeeyiʼ chʼosh bikágí ntłʼizígíí - Wikiibíídiiya\nTáłtłʼááh łeeyiʼ chʼosh bikágí ntłʼizígíí\nTáłtłʼááh łeeyiʼ chʼosh bikágí ntłʼizígíí éí chʼosh bikágí dantłʼizí dah yikahjí atah daasdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Gebiidea" deiłníigo deiyózhí. Táłtłʼááh łeeyiʼ chʼosh bikágí ntłʼizígíí éí tónteel tʼáá ałtso biyiʼdi dahólǫ́.\nDíí chʼosh éí bijáád neeznáá. Bitsʼíís éí nineez; bitseeʼ éí nteel łeh.


Kéyah Dańlínídę́ę́ʼ atʼąątah ayáásh - Wikiibíídiiya\nKéyah Dańlínídę́ę́ʼ atʼąątah ayáásh\nKéyah Dańlínídę́ę́ʼ atʼąątah ayáásh éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Dańlíinii bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Phylloscopus nigrorum" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 3–5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diniltso; bitʼaʼ dóó binághah dóó bitsiitʼáád éí yishtłizhgo łitso; bidaaʼ éí diłhił.\nKéyah Dańlínídę́ę́ʼ atʼąątah ayáásh éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Náátsʼózídę́ę́ʼ mósíłchíiʼii ałchinígíí - Wikiibíídiiya\nNáátsʼózídę́ę́ʼ mósíłchíiʼii ałchinígíí\nNáátsʼózídę́ę́ʼ mósíłchíiʼii ałchinígíí éí naaldlooshii daʼalghałígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Eʼeʼaahjí Tónteel bikáaʼgi kéyah dah ndaaʼeełígíí dóó Náhookǫsjí Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pardofelis badia" deiłníigo dayózhí.\nDíí mósí ałchiní éí tsintahgi dóó nahoditsʼǫʼ dahólǫ́ǫgi naakai, áádóó éí tłʼéeʼgo tʼéiyá naakai łeh.\nDíí mósí ałchiní éí bitsʼíís łichííʼ dóó łitsxogo naashchʼąąʼ; biteeldę́ę́ʼ éí łigai; bitsʼíís éí naakigo da adéesʼeez[?] áníłtso łeh, áádóó éí 7–9 dahidídloʼ áníłdáás. Bitseeʼ éí 12–15di asdzoh[?] áníłnééz.


Łeeyiʼ naałʼaashii íiyisígíí - Wikiibíídiiya\ntʼáá hazhóʼó Naakaii Łizhiní Bikéyah beʼałnííʼ dóó Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí\nŁeeyiʼ naałʼaashii íiyisígíí éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah daasdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ctenizidae" deiłníigo deiyózhí. Łeeyiʼ naałʼaashii íiyisígíí éí nahasdzáán tʼáá siʼą́ą́ ńtʼę́ę́ʼ bikáaʼgi dahólǫ́, tʼáá hazhóʼó Naakaii Łizhiní Bikéyah beʼałnííʼ dóó Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí; adóó éí 120 alʼąą ádaatʼé.\nDíí naałʼaashii éí 5–35 mm ádaníłtso. Łaʼ éí bitsʼíís daalzhin, náánáłaʼ éí yishtłizhgo ndaashchʼąąʼ. Bitsiitsʼiin dóó bijáád éí dadilkǫǫh łeh; bitsʼíís éí tʼóó bíyó ditłʼo. Chʼosh dóó naaldlooshii yázhí éí bichʼiyąʼ.\nAhééháshį́į́hdę́ę́ʼ dah daaskʼidtah naałʼaashii bikágí ntłʼizí dinilzhinígíí · Ahééháshį́į́hdę́ę́ʼ dah daaskʼidtah naałʼaashii bikágí ntłʼizí łibáhígíí · Ahééháshį́į́hdę́ę́ʼ łeeyiʼ naałʼaashii bikágí ntłʼizí diłhiłígíí · Ahééháshį́į́hdę́ę́ʼ łeeyiʼ naałʼaashii íiyisígíí · Ahééháshį́į́hdę́ę́ʼ łeeyiʼ naałʼaashii łizhiní bikágí ntłʼizígíí · Binááʼádaałtsʼózí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ łeeyiʼ naałʼaashii łizhinígíí · Binááʼádaałtsʼózí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ łeeyiʼ naałʼaashii yázhí · Haʼaʼaahdę́ę́ʼ łeeyiʼ naałʼaashii bikágí ntłʼizígíí · Kéyah dah ndaaʼeełídę́ę́ʼ łeeyiʼ naałʼaashii · Łeeyiʼ naałʼaashii dibéłchíʼígíí · Shádiʼááhdę́ę́ʼ łeeyiʼ naałʼaashii yishtłizhígíí · Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyah Yázhídę́ę́ʼ łeeyiʼ naałʼaashii · Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ łeeyiʼ naałʼaashii łizhinígíí\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ naałʼaashii yił aheełtʼéhé diłhiłígíí · Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ naałʼaashii yił aheełtʼéhé yishtłizhígíí\nHaʼaʼaahdę́ę́ʼ naałʼaashii oozhnííʼí · Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ naałʼaashii oozhnííʼí\nBiʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ łeeyiʼ naałʼaashii bikágí ntłʼizígíí · Haʼaʼaahjí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ łeeyiʼ naałʼaashii bikágí ntłʼizígíí · Haʼaʼaahjí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ łeeyiʼ naałʼaashii diłhiłí bikágí ntłʼizígíí · Haʼaʼaahjí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ łeeyiʼ naałʼaashii łizhiní bikágí ntłʼizígíí · Tółáníinii Bikéyahdę́ę́ʼ łeeyiʼ naałʼaashii bikágí ntłʼizígíí\nAhééháshį́į́hdę́ę́ʼ naałʼaashii yishtłizhígíí · Naakaii Łibáhí Bikéyahdę́ę́ʼ naałʼaashii yishtłizhígíí · Tsiikʼi Déíbaalí Bikéyahdę́ę́ʼ naałʼaashii yishtłizhígíí\nŁeeyiʼ naałʼaashii íiyisígíí · Łeeyiʼ naałʼaashii yázhí


Tłʼoh binááʼ deildeełí - Wikiibíídiiya\nTłʼoh binááʼ deildeełí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dh siʼánígíí bikááʼgóó dóó Haʼaʼaahjí Tónteel bikáaʼdi kéyah dah ndaaʼeełí léiʼ bikáaʼgi dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Tiaris" deiłníigo deiyózhí. Tłʼoh binááʼ deildeełí éí ashdlaʼ ałʼąą ádaatʼé.\nDíí tsídii éí 4–5di asdzoh[?] áníłtso, áádóó éí tłʼoh binááʼ deildeeł; dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Tsétah giní dootłʼizhí - Wikiibíídiiya\nTsétah giní dootłʼizhí éí atsáłbáí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Falco rupicolus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 12–14di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibáago dootłʼizh dóó diłhiłgo łikizh; bitʼaʼ éí dibéłchíʼí dóó diłhiłgo łikizh dóó kʼíjíjin; bitéél éí yishtłizhgo łitsxo; bitseeʼ éí łizhin dóó łigaigo noodǫ́ǫ́z; bidaaʼ éí diłhiłgo łibá.\nTsétah giní dootłʼizhí éí naʼashǫ́ʼii dóó łéʼétsoh dóó tsídii yázhí haalzheehgo naatʼá; chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídę́ę́ʼ chʼosh ditłʼooí yildeełí - Wikiibíídiiya\nKéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídę́ę́ʼ chʼosh ditłʼooí yildeełí\nKéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídę́ę́ʼ chʼosh ditłʼooí yildeełí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Coracina javensis" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 10–12di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitʼaʼ éí diłhił; bidaaʼ éí łizhin.\nKéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídę́ę́ʼ chʼosh ditłʼooí yildeełí éí chʼosh yázhí yildeeł; chʼosh ditłʼooí ayóo yildeeł.


Dahtsʼaaʼ yiłchozhii łibáhígíí - Wikiibíídiiya\nDahtsʼaaʼ yiłchozhii łibáhígíí\nDahtsʼaaʼ yiłchozhii łibáhígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi dóó Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Dicaeum minullum" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 3–5di asdzoh[?] áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís łibá; bitʼaʼ éí diłhił; bidaaʼ éí doo nineez da. Baʼáádígíí éí bikąʼígíí yił aheełtʼé.\nDahtsʼaaʼ yiłchozhii łibáhígíí éí dahtsʼaaʼ bidzidzé dóó tsin bineestʼąʼ yiłchozh; chʼil bijeeh éí yidlą́ ałdóʼ. Łahda naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł.


Wóónaalzheehítsoh - Wikiibíídiiya\nWóónaalzheehítsoh éí wóónaalzheehí dah yikahjí atah daasdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Arilus" deiłníigo dayózhí. Wóónaalzheehítsoh éí nahasdzáán bikáaʼgi naaki ałʼąą átʼéego hólǫ́.\nDíí chʼosh éí 1–1.5di asdzoh[?] ádaníłtso. Bitsʼíís éí tʼóó bíyó nteel, áádóó éí łizhin dóó łibáago naashchʼąąʼ łeh. Łaʼ éí bíghą́ą́ yílkʼidgo naakai. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.\nWóónaalzheehí bijáád ádaałtsʼózígíí\nWóónaalzheehí bijáád dadishooígíí


Hodíłchʼiltah dzootʼihí bitéél dinilbáhígíí - Wikiibíídiiya\nHodíłchʼiltah dzootʼihí bitéél dinilbáhígíí\nHodíłchʼiltah dzootʼihí bitéél dinilbáhígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Dibénééz Bikéyahdi dóó Ałhidadiikʼą́ Dineʼé Bikéyahdi dóó Béésh Łigaii Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Upucerthia validirostris" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 5–7di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bizééʼ dóó bitéél éí dinilbá; bidaaʼ éí diłhił dóó tʼóó bíyó shiyish.\nHodíłchʼiltah dzootʼihí bitéél dinilbáhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Dziłtah dilchʼóshiitseełchíʼí - Wikiibíídiiya\nDziłtah dilchʼóshiitseełchíʼí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Chooyééł Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Oreostruthus fuliginosus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bitseeʼ éí łichííʼ; bidaaʼ éí diłhił.\nDziłtah dilchʼóshiitseełchíʼí éí chʼil binááʼ yildeeł.


Beʼekʼidbąąsdísí bijáád łitsooígíí - Wikiibíídiiya\nBeʼekʼidbąąsdísí bijáád łitsooígíí éí tábąąsdísí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Tringa melanoleuca" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 11–16di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ dóó łigaigo yistłʼin; bitéél dóó bitłʼaaʼ éí łigai; bidaaʼ éí nineez; bijáád éí nineez dóó łitso; binááʼ éí łizhin.\nBeʼekʼidbąąsdísí bijáád łitsooígíí éí chʼosh dóó tąądee naagháhii deildeełgo naakai.


Naʼashǫ́ʼiitsoh bitseeʼ diwozhí yishtłizhígíí - Wikiibíídiiya\nNaʼashǫ́ʼiitsoh bitseeʼ diwozhí yishtłizhígíí éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Naakaii Bikéyahdi dóó Tsinłánítah Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ctenosaura acanthura" deiłníigo dayózhí.\nDíí naʼashǫ́ʼiitsoh éí 40–50di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ łeh; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí dinilgai.\nNaʼashǫ́ʼiitsoh bitseeʼ diwozhí yishtłizhígíí éí tsin bineestʼąʼ dóó hosh bineestʼąʼ dóó chʼil bitʼąąʼ yiłchozh; łahda chʼosh yázhí yildeeł ałdóʼ.


Kéyah Dańlínídę́ę́ʼ wóláchííʼ yildeełí bikágí ntłʼizí - Wikiibíídiiya\nKéyah Dańlínídę́ę́ʼ wóláchííʼ yildeełí bikágí ntłʼizí éí naaldlooshii daʼałtʼoʼígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Dańlíinii bikááʼgóó hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Manis culionensis" deiłníigo dayózhí.\nDíí naaldlooshii éí 12–35di asdzoh[?] áníłnééz; bitseeʼ éí 10–35di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bikágí éí kááʼtsʼiní bikágí nahalingo ntłʼiz.\nKéyah Dańlínídę́ę́ʼ wóláchííʼ yildeełí bikágí ntłʼizí éí wóláchííʼ dóó tsinaʼayąʼii tʼéiyá yildeeł.\nKéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídę́ę́ʼ naalkʼįhiitsoh · Kéyah Dańlínídę́ę́ʼ naalkʼįhiitsoh\nBitsįʼ Yishtłizhii Tónteeldę́ę́ʼ hazéí chį́į́shnézí · Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ hazéí chį́į́shnézí · Hazéí chį́į́shnézí diłhiłígíí · Hazéí chį́į́shnézí íiyisígíí · Hazéí chį́į́shnézí naashchʼąąʼígíí · Hazéí chį́į́shnézí yázhí · Náátsʼózídę́ę́ʼ dziłtah hazéí chį́į́shnézí · Náátsʼózídę́ę́ʼ hazéí chį́į́shnézí\nBiʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ wóláchííʼ yildeełí bikágí ntłʼizí · Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídę́ę́ʼ wóláchííʼ yildeełí bikágí ntłʼizí · Kéyah Dańlínídę́ę́ʼ wóláchííʼ yildeełí bikágí ntłʼizí · Náátsʼózídę́ę́ʼ wóláchííʼ yildeełí bikágí ntłʼizí\nNaakaii Łizhiní Bikéyah beʼałnííʼdę́ę́ʼ wóláchííʼ yildeełí bikágí ntłʼizí · Nihookááʼ wóláchííʼ yildeełí bikágí ntłʼizí · Tsinlátah wóláchííʼ yildeełí bikágí ntłʼizí\n[Bidił Daazdoígíí dóó Daʼalghałígíí] · [Bikéshgaan Naaki dóó Bikéshgaan Dį́įʼii] · [Bikéshgaan Tʼááłáʼí dóó Bikéshgaan Táaʼii] · [Chʼosh Deildeełii] · [Gah Danilínígíí] · [Jaaʼabaní] · [Magí dóó Magí Ndahalinígíí] · [Tsin Deigházhígíí]


Wóláchííʼ neiłkaahii yádíłtihí bitéél łigaaígíí - Wikiibíídiiya\nWóláchííʼ neiłkaahii yádíłtihí bitéél łigaaígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Hypocnemis cantator" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; binákʼee dóó bitsiitʼáád éí halzhin; biwos éí łizhin dóó łigaigo naashchʼąąʼ; bitéél éí łigai; bikʼiiz dóó bitłʼaaʼ éí dibéłchíʼí; bidaaʼ éí diłhił.\nWóláchííʼ neiłkaahii yádíłtihí bitéél łigaaígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.\nDíí naaltsoos 2 Yas Niłtʼees 2020 yoołkáłę́ędą́ą́ʼ łahgo ályaa.


Hasbídítsoh ałchozhí łigaaígíí - Wikiibíídiiya\nHasbídítsoh ałchozhí łigaaígíí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi dóó Kéyah Dańlíinii bikááʼgóó dóó Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ducula bicolor" deiłníigo dayózhí.\nDíí hasbídí éí 16–17di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łigai; bitseeʼ dóó bitʼayaa éí łizhin.\nHasbídítsoh ałchozhí łigaaígíí éí tsin bineestʼąʼ deiłchozh.


Nahatʼeʼiitsoh - Wikiibíídiiya\nNahatʼeʼiitsoh éí naaldlooshii bizaʼazis dahólóníjí atah daasdzoh áádóó éí bizaʼazis dahólónígíí tʼáá áłtsoʼ yilááh ádaníłtso. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii díí ndaaldeehii "Macropodidae" deiłníigo dayózhí; díí saadígíí éí "bikeeʼ dantsxaaígíí" óolyé. Nahatʼeʼiitsoh éí tʼáá áłtsoʼ daʼałchozhgo naakai áádóó éí Australia hoolyéedi tʼéiyá dahólǫ́.\nNahatʼeʼiitsoh akwíí shį́į́ ałʼąą átʼé:\nNahatʼeʼiitsoh łichíiʼii (Macropus rufus) bikąʼígíí éí 6di adéesʼeez[?] áníłnééz dóó 200 dahidídloʼ áníłdáás.\nNahatʼeʼiitsoh łibáhígíí (Haʼaʼaahjiʼígíí) (Macropus giganteus)\nNahatʼeʼiitsoh łibáhígíí (Eʼeʼaahjiʼígíí) (Macropus fuliginosus) éí 119 dahidídloʼ áníłdáás.\nNahatʼeʼiitsoh dijádígíí (Macropus antilopinus) bikąʼígíí éí łichíiʼgo naashchʼąąʼ; baʼáádígíí éí łibá.\n^ red-kangaroos.com 7 Níłchʼitsoh 2009.\nLast edited on 5 Yaʼiishjáástsoh 2020, at 17:35


Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídę́ę́ʼ tłʼiish noodǫ́ǫzii - Wikiibíídiiya\nKéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídę́ę́ʼ tłʼiish noodǫ́ǫzii éí tłʼiish íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi dóó Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Bungarus candidus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tłʼiish éí 3–4di adéesʼeez[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí łizhin dóó łigaigo noodǫ́ǫ́z.\nKéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídę́ę́ʼ tłʼiish noodǫ́ǫzii éí tłʼiish dóó naʼashǫ́ʼii dóó chʼał yilghał łeh.


Naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí naatazí yishtłizhígíí - Wikiibíídiiya\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bitsiitsʼiin Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Naaldlooshii dadichʼízhii Ndaaʼnaʼii Naʼashǫ́ʼii Naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí Naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí ndaatazígíí dóó bikʼéí\nNaʼashǫ́ʼiilkǫǫhí naatazí yishtłizhígíí éí naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Lygosoma guentheri" deiłníigo dayózhí.\nDíí naʼashǫ́ʼii éí 8–12di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ dóó diłhiłgo yistłʼin; bijáád éí ádaałtsʼíísí; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.\nNaʼashǫ́ʼiilkǫǫhí naatazí yishtłizhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.


Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii naatʼaʼí - Wikiibíídiiya\nBiʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii naatʼaʼí éí naʼashǫ́ʼii ndaashchʼąąʼígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Draco dussumieri" deiłníigo dayózhí.\nDíí naʼashǫ́ʼii éí 6–8di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitʼaʼ dóó bizééʼ éí łitso; binááʼ éí diłhił.\nBiʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii naatʼaʼí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.


Táłkááʼ Bighan Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał kʼaasdáhí bijáád dootłʼizhígíí - Wikiibíídiiya\nTáłkááʼ Bighan Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał kʼaasdáhí bijáád dootłʼizhígíí\nTáłkááʼ Bighan Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał kʼaasdáhí bijáád dootłʼizhígíí éí tsinlátah chʼał dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Táłkááʼ Bighan Dineʼé Bikéyahdi dóó Tółáníinii Bikéyahdi dóó Náhookǫsjí Kintaaʼanéhé Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Dendrobates tinctorius" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 1–2di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin dóó łitsogo naashchʼąąʼ; bijáád éí yágo dootłʼizh łeh; binááʼ éí diłhił.\nTáłkááʼ Bighan Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał kʼaasdáhí bijáád dootłʼizhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.


Naakaii Dootłʼizhii Bikéyahdę́ę́ʼ chʼééh digháhii bitsʼaʼ yilzhólí - Wikiibíídiiya\nNaakaii Dootłʼizhii Bikéyahdę́ę́ʼ chʼééh digháhii bitsʼaʼ yilzhólí\nNaakaii Dootłʼizhii Bikéyahdę́ę́ʼ chʼééh digháhii bitsʼaʼ yilzhólí éí chʼééh digháhii dóó tsisteeł dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Chitra indica" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼééh digháhii éí 30–40di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilgai dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitsʼaʼ éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ.\nNaakaii Dootłʼizhii Bikéyahdę́ę́ʼ chʼééh digháhii bitsʼaʼ yilzhólí éí łóóʼ dóó tąądee naagháhii dóó chʼał yázhí yilghał; chʼil bitʼąąʼ dóó chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Dahiitį́hii dootłʼizhí bitéél łigaaígíí - Wikiibíídiiya\nDahiitį́hii dootłʼizhí bitéél łigaaígíí éí yótʼáahdi tsídii dóó dahiitį́hii ndaashchʼąąʼígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Naakaii Bikéyahdi dóó Tsinłánítah Dineʼé Bikéyahdi dóó Tééhnii Bikéyahdi dóó Naakaii Tábąąhí Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Amazilia candida" deiłníigo dayózhí.\nDíí dahiitį́hii éí 2.5–3.5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh; bitéél dóó bizééʼ éí łigai; bidaaʼ éí kʼíjíjin.\nDahiitį́hii dootłʼizhí bitéél łigaaígíí éí chʼil bijeeh deidlą́.


Tó wónaanídę́ę́ʼ hasbídí dootłʼizhígíí - Wikiibíídiiya\nTó wónaanídę́ę́ʼ hasbídí dootłʼizhígíí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí nahasdzáán tʼáá siʼą́ą́ ńtʼę́ę́ʼ bikááʼgóó hólǫ́ (tʼáá hozhóʼó Shádiʼááhjí kéyah yistinígíí); ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Columba livia" deiłníigo dayózhí.\nDíí hasbídí éí 11–15di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dootłʼizhgo łibá; bikʼos éí dootłʼizhgo disxǫs; bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí kʼíjíjin.\nTó wónaanídę́ę́ʼ hasbídí dootłʼizhígíí éí tsin bineestʼąʼ deiłchozh dóó chʼil binááʼ deildeeł.\nLast edited on 8 Ghąąjįʼ 2021, at 17:29


Eʼeʼaahjí Tónteeldę́ę́ʼ tsinyiʼ ayáásh - Wikiibíídiiya\nEʼeʼaahjí Tónteeldę́ę́ʼ tsinyiʼ ayáásh\nEʼeʼaahjí Tónteeldę́ę́ʼ tsinyiʼ ayáásh éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Eʼeʼaahjí Tónteel bikáaʼdi kéyah dah ndaaʼeełí léiʼ bikáaʼgi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Camarhynchus parvulus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–5di asdzoh[?] áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís łizhin; bitłʼaaʼ éí dinilgai; bidaaʼ éí diłhiłgo łibá. Baʼáádígíí éí łibáago yishtłizh; bitéél éí dinilgai.\nEʼeʼaahjí Tónteeldę́ę́ʼ tsinyiʼ ayáásh éí chʼil binááʼ yildeeł; chʼilátah hózhóón dóó tsin bitʼąąʼ dóó wóʼałtaasʼéí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Náátsʼózídę́ę́ʼ dijádídlǫ́ʼí - Wikiibíídiiya\nNáátsʼózídę́ę́ʼ dijádídlǫ́ʼí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi dóó Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi dóó Kéyah Dańlíinii bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Alauda gulgula" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 6–8di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bizééʼ dóó bitéél éí dinilbá; bitéél éí dinilzhingo łikizh; bidaaʼ éí diniltsxo.\nNáátsʼózídę́ę́ʼ dijádídlǫ́ʼí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ tsineeshbízhii bizééʼ łigaaígíí - Wikiibíídiiya\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ tsineeshbízhii bizééʼ łigaaígíí\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ tsineeshbízhii bizééʼ łigaaígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Cormobates leucophaea" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 6–7di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhingo naashchʼąąʼ; bizééʼ éí łigai; bitéél dóó bitłʼaaʼ éí łigai dóó diłhiłgo łikizh; bidaaʼ éí łibá.\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ tsineeshbízhii bizééʼ łigaaígíí éí tąądee naagháhii dóó naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł.


Naʼastsʼǫǫsí - Wikiibíídiiya\nDíí kweʼé naaltsoos bikáaʼgi saad shijaaʼígíí éí naʼastsʼǫǫsí yaa halneʼ dooleeł. Naʼastsʼǫǫsí náánáłaʼígíí ałdóʼ baa yídíiłtah shį́į́.\ndóó Mus dóó\nNaʼastsʼǫǫsí (éí doodaiiʼ éí naʼatsʼǫǫsí) éí bidił daazdoíjiʼ atah yisdzoh. Nááná éí tsin deigházhíjiʼ ałdóʼ atah yisdzoh. Naʼastsʼǫǫsí łizhinígíí éí jį́ʼaniʼįįhí wolyé ałdóʼ.\nNaʼastsʼǫǫsí éí ákwíí shį́į́ áłʼąą átʼé: ndaʼałkaahí éí "Mus" dóó "Peromyscus" dóó "Sigmodontinae" deiłníigo dayózhí.\n1 Diné Bikéyahdi naʼastsʼǫǫsí hadahóólįįdígíí\n1.1 Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ\n2 Tó wónaanídę́ę́ʼ naʼastsʼǫǫsí\n2.1 Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ\n3 Shádiʼááhdę́ę́ʼ naʼastsʼǫǫsí\nDiné Bikéyahdi naʼastsʼǫǫsí hadahóólįįdígíí[łahgo áshłééh | łahgo áshłééh]\nNáhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí naʼastsʼǫǫsí hadahóólįįdígíí éí "Peromyscus" daolyé, nidaʼałkaahí bikʼehgo, áádóó éí 55 ánéelą́ą́ʼ ałʼąą átʼé.\nDíí naʼastsʼǫǫsí éí binááʼ ntsaa, áádóó éí dibéłchíʼíigo ndaashchʼąąʼ; bijáád dóó biteeldę́ę́ʼ éí daalgai łeh. Bitsʼíís éí 3–6di asdzoh[?] áníłnééz; bitseeʼ éí 2–8di asdzoh[?] áníłnééz dóó ditłʼoʼ.\nDíí naʼastsʼǫǫsí éí tsin bineestʼąʼ deiłchozh dóó chʼil binááʼ dóó chʼosh yázhí deildeełgo naakai.\nTó wónaanídę́ę́ʼ naʼastsʼǫǫsí[łahgo áshłééh | łahgo áshłééh]\nTó wónaanídę́ę́ʼ naʼastsʼǫǫsí éí "Mus" daolyé, nidaʼałkaahíkʼehjí. Nidaʼałkaahí ádaaníigo díí naaldlooshii éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hadahóólįįd daaní; dííshjį́į́góó éí nahasdzáán tʼáá siʼą́ą́ ńtʼę́ę́ʼ bikáaʼdi dahólǫ́ — tʼáá hazhóʼó Shádiʼááhjí kéyah yistinígíí, ńléidi éí ádaadin. Díí naʼastsʼǫǫsí éí 40go da ałʼąą átʼé.\nDahináanii → Naaldeehii→ Bíígháán Dahólónígíí→ Biyaatsʼiin Dahólónígíí→ Bidił Daazdoígíí dóó Daʼałtʼoʼígíí→ Biishchʼid Dahólónígíí→ Náhookǫs biyaadi Hadahóólįįdígíí→ Tsin Deigházhígíí→ Naʼastsʼǫǫsí Ndahalinígíí ↓\nDíí naʼastsʼǫǫsí tsintahgi dóó tłʼoh dahólǫ́ǫgi naakai łeh, áádóó éí bílaʼashdlaʼii bikin dah naazhjaaʼígi ałdóʼ naakai. Azhą́ nihookááʼ naakai łeh ndi, łahda ndaʼałkǫ́ǫ́ʼ dóó tsinlátahgi naaldeeh ałdóʼ.\nDíí naʼastsʼǫǫsí éí ałʼąą áátʼeełii: łaʼ éí daalgai, łaʼ éí daalbá, náánáłaʼ éí daalchííʼ. Bitsʼíís éí 2–5di asdzoh[?] áníłnééz, bitseeʼ éí bitsʼíís aheeníłnééz.\nTó wónaanídę́ę́ʼ naʼastsʼǫǫsí éí tʼáá ałtso daʼałchozhgo naakai.\nShádiʼááhdę́ę́ʼ naʼastsʼǫǫsí[łahgo áshłééh | łahgo áshłééh]\nShádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikáaʼgi naʼastsʼǫǫsí dahólónígíí éí "Sigmodontinae"-jįʼ atah daasdzoh. Łaʼ éí łéʼétsohgi ádaníłtso dóó naadoobooʼíinii ndahalin. Bitsʼíís éí 3–10 áníłnééz, áádóó éí łibá dóó diłhiłgo ndaashchʼąąʼ łeh.\nTʼáá díí tʼéiyá ndaʼastsʼǫǫsí daʼałchozh dóó daʼalghałgo naakai: łahda naaldlooshii yázhí (naʼashǫ́ʼii da) haalzheeh.


Tłʼohtah chʼizhaazhii bitłʼaakááʼ dibéłchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nTłʼohtah chʼizhaazhii bitłʼaakááʼ dibéłchíʼígíí\nTłʼohtah chʼizhaazhii bitłʼaakááʼ dibéłchíʼígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Laticilla burnesii" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 5–7di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí dóó dinilgaigo noodǫ́ǫ́z; bizééʼ dóó bitéél éí łigai; bitseeʼ éí dinilzhin dóó nineez; bidaaʼ éí łibá.\nTłʼohtah chʼizhaazhii bitłʼaakááʼ dibéłchíʼígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Shádiʼááhdę́ę́ʼ tłʼiish chį́į́shchʼį́dígíí - Wikiibíídiiya\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tłʼiish chį́į́shchʼį́dígíí\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tlʼiish chį́į́shchʼį́dígíí éí nihookááʼ tłʼiish dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Bikéyahdi dóó kéyah dah siʼánígíí beʼałníiʼdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ficimia publia" deiłníigo dayózhí.\nDíí tłʼiish éí 10–15di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí niłhin dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bibid dóó bitłʼaaʼ éí dinilgai.\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tlʼiish chį́į́shchʼį́dígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł.


Haltsooítah ńdiitsʼį́įhiiłbáí bizééʼ łigaaígíí - Wikiibíídiiya\nHaltsooítah ńdiitsʼį́įhiiłbáí bizééʼ łigaaígíí\nHaltsooítah ńdiitsʼį́įhiiłbáí bizééʼ łigaaígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Prinia sylvatica" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilbá; bitʼaʼ dóó bitsiitʼáád dóó binághah éí diłhiłgo yishtłizh; bizééʼ éí łigai; bidaaʼ éí diłhił.\nHaltsooítah ńdiitsʼį́įhiiłbáí bizééʼ łigaaígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Tsinyiʼ dahiitį́hii bizééʼ tsédídéhígíí - Wikiibíídiiya\nTsinyiʼ dahiitį́hii bizééʼ tsédídéhígíí éí yótʼáahdi tsídii dóó dahiitį́hii ndaashchʼąąʼígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Calliphlox mitchellii" deiłníigo dayózhí.\nDíí dahiitį́hii éí 2.5–3di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh; bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí diłhił; bitéél dóó bitłʼaakááʼ éí dinilgai; bizééʼ éí tsédídéehgo dootłʼizh.\nTsinyiʼ dahiitį́hii bizééʼ tsédídéhígíí éí chʼil bijeeh deidlą́.


Naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii bideeʼ yilzhólígíí - Wikiibíídiiya\nNaʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii bideeʼ yilzhólígíí éí naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Kinyongia tenuis" deiłníigo dayózhí.\nDíí naʼashǫ́ʼii éí 6–10di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí łitsxo dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ łeh; bideeʼ éí tʼóó bíyó yilzhólí; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí ntsxaa.\nNaʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii bideeʼ yilzhólígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.


Jádídlǫ́ʼii ntsxaaígíí - Wikiibíídiiya\nJádídlǫ́ʼii ntsxaaígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Campylorhynchus chiapensis" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 8–9di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilbá; bitʼaʼ dóó bizééʼ éí dibéłchíʼí; bitsiitʼáád éí halzhin; bidaaʼ éí diłhił.\nJádídlǫ́ʼii ntsxaaígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé dóó chʼil binááʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Nátsʼiingoʼí bizééʼ dinilzhinígíí - Wikiibíídiiya\nNátsʼiingoʼí bizééʼ dinilzhinígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Platysteira cyanea" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 5–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhił; bizééʼ éí dinilzhin; bitéél dóó bitłʼaaʼ éí łigai; binátsʼiingoʼ éí łichxííʼ; bidaaʼ éí diłhił.\nNátsʼiingoʼí bizééʼ dinilzhinígíí éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Yádíłtihii łitsooígíí - Wikiibíídiiya\nYádíłtihii łitsooígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Smicrornis brevirostris" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 3–4di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo łitso; bitéél éí łitso; bizééʼ éí łigai; bidaaʼ éí diłhił.\nYádíłtihii łitsooígíí éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Chooyééł Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ hasbídí binághah dibéłchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nChooyééł Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ hasbídí binághah dibéłchíʼígíí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Chooyééł Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Alopecoenas beccarii" deiłníigo dayózhí.\nDíí hasbídí éí 9–10di asdzoh[?] áníłtso. Binághah éí dibéłchíʼíigo naashchʼąąʼ; bitéél dóó bitłʼaaʼ éí łigai; bitʼaʼ éí diłhił. Bidaaʼ éí doo nineez da.\nChooyééł Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ hasbídí binághah dibéłchíʼígíí éí chʼil binááʼ deildeeł.


Tsinyiʼ chʼał bizéétsʼósí łikizhígíí - Wikiibíídiiya\nTsinyiʼ chʼał bizéétsʼósí łikizhígíí éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Cophixalus petrophilus" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 0.8–1.2di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó yishtłizhgo łikizh; bitéél éí dinilgai; binááʼ éí diłhił.\nTsinyiʼ chʼał bizéétsʼósí łikizhígíí éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼil bitʼąąʼ łaʼ dóó tąądee naagháhii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Chʼíshiibeezhii bizééʼ łitsooígíí - Wikiibíídiiya\nChʼíshiibeezhii bizééʼ łitsooígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyah Yázhí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Machlolophus holsti" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo dootłʼizh; bizeéʼ dóó bítááʼ dóó bitéél éí łitso; bidaaʼ éí łizhin.\nChʼíshiibeezhii bizééʼ łitsooígíí éí chʼil binááʼ yildeeł; naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł ałdóʼ.


Chooyééł Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ choozhghalii łizhin dóó łitsxooígíí - Wikiibíídiiya\nChooyééł Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ choozhghalii łizhin dóó łitsxooígíí\nChooyééł Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ choozhghalii łizhin dóó łitsxooígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Chooyééł Dineʼé Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pitohui dichrous" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 9–11di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łitsxo; bitʼaʼ dóó bitsiiʼ dóó bitseeʼ éí łizhin; bidaaʼ éí diłhił.\nChooyééł Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ choozhghalii łizhin dóó łitsxooígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł, dóó chʼil bijeeh yidlą́; dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Tsʼíʼiichilí łizhinígíí - Wikiibíídiiya\nTsʼíʼiichilí łizhinígíí éí tsʼíʼii dóó tséʼédǫ́ʼii dah yikahjí atah daasdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Scatopsidae" deiłníigo deiyózhí. Tsʼíʼiichilí łizhinígíí éí nahasdzáán tʼáá siʼą́ą́ ńtʼę́ę́ʼ bikáaʼgi dahólǫ́ (tʼáá hazhóʼó Shádiʼááhjí kéyah yistinígíí); áádóó éí 250 ałʼąą ádaatʼé.\nDíí chʼosh éí 0.6–5 mm ádaníłtso; bitsʼíís éí łizhin, bitʼaʼ bigháhootʼį́. Chʼil bijeeh dóó dííłdzid dóó tsin éí bichʼiyąʼ.


Dziłtah noolchʼóshii - Wikiibíídiiya\nDziłtah noolchʼóshii éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Cinnycerthia unirufa" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 5–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bizééʼ éí dinilbá; bidaaʼ éí diłhił.\nDziłtah noolchʼóshii éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé dóó chʼil binááʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Dǫ́ʼiiyiyiitsahíłbáhí binákʼee łigaaígíí - Wikiibíídiiya\nDǫ́ʼiiyiyiitsahíłbáhí binákʼee łigaaígíí éí tó wónaanídę́ę́ʼ dǫ́ʼiideiyiitsahí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Melaenornis fischeri" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 6–7di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitʼaʼ dóó bitseeʼ dóó binághah éí diłhił; binákʼee éí łigai; bidaaʼ éí łizhin.\nDǫ́ʼiiyiyiitsahíłbáhí binákʼee łigaaígíí éí chʼosh yázhí dóó dzidzé deildeeł.


Tsídii hałbįʼí łitsooígíí - Wikiibíídiiya\nTsídii hałbįʼí łitsooígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Prionodura newtoniana" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 9–10di asdzoh[?] áníłtso. Bikąígíí éí bitsʼíís łitso; binákʼee dóó bítááʼ dóó bitʼaʼ éí diłhiłgo łitso; bidaaʼ éí diłhił. Baʼáádígíí éí bitsʼíís dinilzhin dóó bitłʼaaʼ halbá.\nTsídii hałbįʼí łitsooígíí éí hashkʼaan dijéʼé dóó tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé yiłchozh; chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Níyol yiiʼ tʼáyiłtaʼí yizhólígíí - Wikiibíídiiya\nNíyol yiiʼ tʼáyiłtaʼí yizhólígíí éí tónteel tsídii bínííʼtsohígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Tónteel bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pterodroma mollis" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 14–15di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí diłhił; bitéél dóó bizééʼ éí łigai; binákʼee dóó bidaaʼ éí łizhin.\nNíyol yiiʼ tʼáyiłtaʼí yizhólígíí éí łóóʼ yázhí deilghał.


Eʼeʼaahjí Tónteeldę́ę́ʼ ayáásh tseentélí - Wikiibíídiiya\nEʼeʼaahjí Tónteeldę́ę́ʼ ayáásh tseentélí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Eʼeʼaahjí Tónteel Bikáaʼdi Kéyah Ałhidadiidzooígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Rhipidura kubaryi" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 5–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo łibá; binátsʼiin éí łigai; bizééʼ éí halzhin; bitseeʼ éí nteel; bidaaʼ éí diłhił.\nEʼeʼaahjí Tónteeldę́ę́ʼ ayáásh tseentélí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł; łahda dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ yiłchozh.


Náátsʼózídę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii bizábąąh halkizhígíí - Wikiibíídiiya\nnaʼashǫ́ʼii bizábąąh halkizhígíí\nNáátsʼózídę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii bizábąąh halkizhígíí éí naʼashǫ́ʼii ndaashchʼąąʼígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Gonocephalus robinsonii" deiłníigo dayózhí.\nDíí naʼashǫ́ʼii éí 8–12di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí diłhił; bizábąąh éí łigaigo halkizh; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.\nNáátsʼózídę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii bizábąąh halkizhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.


Ahééháshį́į́hdę́ę́ʼ chʼał hataałígíí - Wikiibíídiiya\nAhééháshį́į́hdę́ę́ʼ chʼał hataałígíí\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bitsiitsʼiin Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Biyáázh Tsʼǫʼasánígíí Chʼał Tsinlátah chʼał dóó bikʼéí Tsinlátah chʼał Chʼał dahataałígíí dóó bikʼéí Chʼał dahataałígíí\nAhééháshį́į́hdę́ę́ʼ chʼał hataałígíí éí tsinlátah chʼał dóó bikʼéí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Ahééháshį́įhdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pseudacris hypochondriaca" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 1–2di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilgai dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; binááʼ éí diłhił.\nAhééháshį́į́hdę́ę́ʼ chʼał hataałígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.


Tsídii naʼałkǫ́ʼí áłtsʼíísígíí - Wikiibíídiiya\nTsídii naʼałkǫ́ʼí áłtsʼíísígíí éí tónteel dóó tábąąh tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Hakʼaz Dineʼé Bikéyahdi dóó Haʼaʼaahji Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Aethia pusilla" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 5–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin; bitéél éí łigai; bidaaʼ éí łichííʼ.\nTsídii naʼałkǫ́ʼí áłtsʼíísígíí éí tsédáaʼdi dah náʼásoł, áádóó éí tónteel biyiʼdi chʼosh haalzheehgo ndaʼałkǫ́ǫ́ʼ (taah daalnood).


Náátsʼózídę́ę́ʼ lókʼaatah noołnahii - Wikiibíídiiya\nNáátsʼózídę́ę́ʼ lókʼaatah noołnahii\nNáátsʼózídę́ę́ʼ lókʼaatah noołnahii éí dééł dóó tóidoozohii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Binááʼádaałtsʼózíidi dóó Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi holǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Porzana paykullii" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 8–9di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitéél dóó bitsiiʼ łichííʼ; bikʼiiz dóó bitłʼaaʼ éí łigaigo noodǫ́ǫ́z; bidaaʼ éí łibá; bijáád éí nineez.\nNáátsʼózídę́ę́ʼ lókʼaatah noołnahii éí chʼil binááʼ dóó chʼosh yázhí deildeeł.


Tsídiiłhiłii bitseeʼ deeshgizhígíí - Wikiibíídiiya\nTsídiiłhiłii bitseeʼ deeshgizhígíí\nTsídiiłhiłii bitseeʼ deeshgizhígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Vidua interjecta" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–5di asdzoh[?] áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís łizhin dóó dootłʼizhgo disxǫs; bitseeʼ éí ayóo nineez dóó deeshgizh; bitéél éí halchíiʼ łeh; bitłʼaaʼ dóó bitsiiyah éí łigai. Baʼáádígíí éí bitsʼíís diłhił dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ.\nTsídiiłhiłii bitseeʼ deeshgizhígíí éí chʼil binááʼ yildeeł.


Daatsohí yishtłizhí łibáhígíí - Wikiibíídiiya\nDaatsohí yishtłizhí łibáhígíí\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bitsiitsʼiin Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Tsídii Tsídii ndaatʼáʼii Yótʼáahdi tsídii Tsídii tsídígíí Shádiʼááhdę́ę́ʼ tsídii ndaashchʼąąʼígíí dóó bikʼéí Daatsohí daashtłizhígíí\nDaatsohí yishtłizhí łibáhígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Saltator coerulescens" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 7–9di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitłʼaaʼ éí yizhtłizhgo naashchʼąąʼ; binátsʼiin éí łigai; bidaaʼ éí diłhił dóó ntsaa.\nDaatsohí yishtłizhí łibáhígíí éí chʼosh yázhí yildeeł; tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Kéyah Dańlínídę́ę́ʼ bisóodi bizęęs hólóní - Wikiibíídiiya\nKéyah Dańlínídę́ę́ʼ bisóodi bizęęs hólóní éí Naaldlooshii Bikéshgaan Dahólónígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Dańlíinii bikááʼgóó tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Sus philippensis" deiłníigo dayózhí.\nDíí naaldlooshii éí 3–4di adéesʼeez[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí diłhiłgo dinilzhin; bitsiitʼáád dóó binághah éí ayóo diʼil; bitéél éí halbáa łeh.\nKéyah Dańlínídę́ę́ʼ bisóodi bizęęs hólóní éí chʼil bikétłʼóól dóó tsin bineestʼąʼ yiłchozh.


Binááʼádaałtsʼózí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tsxilghááh yishtłizhígíí - Wikiibíídiiya\nBinááʼádaałtsʼózí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tsxilghááh yishtłizhígíí éí táyiʼ dóó niʼkáágóó ndaakaaígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Binááʼádaałtsʼózí Dineʼé Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Hynobius dunni" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsxilghááh éí 3–6di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.\nBinááʼádaałtsʼózí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tsxilghááh yishtłizhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.


Dziłtah wódayiitsahí - Wikiibíídiiya\nDziłtah wódayiitsahí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Mecocerculus" deiłníigo deiyózhí. Dziłtah wódayiitsahí éí hastą́ą́ ałʼąą ádaatʼé.\nDíí tsídii éí 4–6di asdzoh[?] ádaníłtso, áádóó éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼil binááʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Tsin bigaan yąąh dzootʼihí bitseeʼ dibéłchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nTsin bigaan yąąh dzootʼihí bitseeʼ dibéłchíʼígíí\nTsin bigaan yąąh dzootʼihí bitseeʼ dibéłchíʼígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Microxenops milleri" deiłníigo dayózhí (tʼáá díí tʼéiyá tsídii "Microxenops"-jí atah yisdzoh).\nDíí tsídii éí 5–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bizééʼ dóó bitéél éí łigai dóó yishtłizhgo noodǫ́ǫ́z; binátsʼiin éí dinilbá; bidaaʼ éí łiba.\nTsin bigaan yąąh dzootʼihí bitseeʼ dibéłchíʼígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.\nLast edited on 5 Yaʼiishjáástsoh 2020, at 19:23


Náátsʼózídę́ę́ʼ haltsooítah gah - Wikiibíídiiya\nNáátsʼózídę́ę́ʼ haltsooítah gah\nNáátsʼózídę́ę́ʼ haltsooítah gah éí gah dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Binááʼádaałtsʼózí Dineʼé Bikéyah Yázhí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Lepus coreanus" deiłníigo dayózhí.\nDíí naaldlooshii éí 15–20di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitéél dóó bitłʼaaʼ éí łigai; bijaaʼ éí nineez dóó kʼíjíjin łeh.\nNáátsʼózídę́ę́ʼ haltsooítah gah éí tłʼoh dóó chʼil bitʼąąʼ yiłchozh.


Tsintah tłʼaałtsoii dootłʼizhí - Wikiibíídiiya\nTsintah tłʼaałtsoii dootłʼizhí\nTsintah tłʼaałtsoii dootłʼizhí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Chlorophonia cyanea" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 3–5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh; bikąʼigíí éí bitłʼaaʼ dóó bitéél dóó bitsiitʼáád łitso; binághah éí yágo dootłʼizh; bidaaʼ éí łibá.\nTsintah tłʼaałtsoii dootłʼizhí éí dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ dóó dahtsʼaaʼ yiłchozh; łahda chʼosh yázhí yildeeł ałdóʼ.


Niʼkáágóó noołnahii bitéél łibáhígíí - Wikiibíídiiya\nNiʼkáágóó noołnahii bitéél łibáhígíí\nNiʼkáágóó noołnahii bitéél łibáhígíí éí dééł dóó tóidoozohii dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Gallirallus striatus" deiłníigo dayózhí. Niʼkáágóó noołnahii bitéél łibáhígíí éí Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi dóó Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi dóó Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi holǫ́, adóó éí doo naatʼáa da łeh.\nDíí tsídii éí 10–12di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin dóó łigaigo yistłʼin; bitéél dóó bizééʼ łibá; bitsiiʼ éí halchííʼ; bijáád éí nineez.\nNiʼkáágóó noołnahii bitéél łibáhígíí éí chʼil binááʼ dóó chʼosh deildeeł dóó tsin bineestʼąʼ deiłchozh; chʼał dóó naaldlooshii yázhí deilghał ałdóʼ.


Yádíłtihii binákʼee łigaaígíí - Wikiibíídiiya\nYádíłtihii binákʼee łigaaígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi dóó Ghą́ą́ʼaskʼidii Biłikahii Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Sylvia conspicillata" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bizééʼ dóó bitéél dóó binákʼee éí łigai; bitʼaʼ éí dibéłchíʼí; bidaaʼ éí diłhił.\nYádíłtihii binákʼee łigaaígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé dóó chʼil binááʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Tsídiizhiin bidaatsoh naashchʼąąʼí dóó binákʼee łitsooígíí - Wikiibíídiiya\nTsídiizhiin bidaatsoh naashchʼąąʼí dóó binákʼee łitsooígíí\nTsídiizhiin bidaatsoh naashchʼąąʼí dóó binákʼee łitsooígíí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Selenidera spectabilis" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 12–15di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin; bikąʼígíí éí bitsiitʼáád tsédédéehgo dootłʼizh; binákʼee éí łitso; bitʼaʼ dóó binághah éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bidaaʼ éí łizhin dóó łigaigo naashchʼąąʼ.\nTsídiizhiin bidaatsoh naashchʼąąʼí dóó binákʼee łitsooígíí éí tsin bineestʼąʼ deiłchozh.


Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tsisteeł łibáhí bikʼos yiitásígíí - Wikiibíídiiya\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tsisteeł łibáhí bikʼos yiitásígíí\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bitsiitsʼiin Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Naaldlooshii dadichʼízhii Chʼééh digháhii dóó Tsisteeł Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tsisteeł bikʼos yiitásígíí\ntsisteeł łibáhí bikʼos yiitásígíí\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tsisteeł łibáhí bikʼos yiitásígíí éí chʼééh digháhii dóó tsisteeł dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pelusios sinuatus" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼééh digháhii éí 15–20di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí diniltso dóó łibáago naashchʼąąʼ; bitsʼaʼ éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ.\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tsisteeł łibáhí bikʼos yiitásígíí éí łóóʼ dóó tąądee naagháhii dóó chʼał yázhí yilghał; chʼil bitʼąąʼ dóó chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tsisteeł bikʼos yiitásígíí


Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ chʼagii disxǫsí biwos halchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ chʼagii disxǫsí biwos halchíʼígíí\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ chʼagii disxǫsí biwos halchíʼígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Naakaii Łizhinii Bikéyah Shádiʼááhjí Siʼánígíí bikááʼgóó dóó Séí Dah Daaskʼidtah Naakaii Łizhiní Bikéyahdi dóó Halchíítah Naakaii Łizhiní Bikéyahdi dóó Tsé Bee Bighan Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Lamprotornis nitens" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 8–10di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo dootłʼizh dóó disxǫs; binákʼee éí halzhin; biwos éí diłhiłgo halchííʼ; bidaaʼ éí diłhił.\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ chʼagii disxǫsí biwos halchíʼígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł; chʼał dóó naʼashǫ́ʼii éí yilghał ałdóʼ.\nChʼagii disxǫsí biwos halchíʼígíí


Chʼosh diichiłí bitsʼaʼígíí (chʼosh bitsʼaʼí) - Wikiibíídiiya\nChʼosh diichiłí bitsʼaʼígíí (chʼosh bitsʼaʼí)\nDíí kweʼé naaltsoos bikáaʼgi saad shijaaʼígíí éí chʼosh diichiłí bitsʼaʼígíí (chʼosh bitsʼaʼí) yaa halneʼ dooleeł. Chʼosh diichiłí bitsʼaʼígíí (tónteel chʼosh chʼééh digháhii) ałdóʼ baa yídíiłtah shį́į́.\nChʼosh diichiłí bitsʼaʼígíí éí Chʼosh Bikágí Daalzhólígíí dah yikahjí atah daasdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Mytiloida" deiłníigo deiyózhí. Chʼosh diichiłí bitsʼaʼígíí éí tónteel tʼáá ałtso biyiʼdi dahólǫ́; adóó éí 130 ałʼąą ádaatʼé.\nDíí chʼosh éí bitsʼaʼ łizhin dóó diłhiłgo naashchʼąąʼ łeh. Tsékááʼ dóó tábąąhgi éí dahiná. Chʼosh doo yitʼíinii éí bichʼiyąʼ.


Tsxilghááh ntsaaí yishtłizhígíí - Wikiibíídiiya\nTsxilghááh ntsaaí yishtłizhígíí éí tsxilghááh íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Ahééhałtį́įhdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Dicamptodon copei" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsxilghááh éí 7–10di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí niłhin dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitsiitsʼiin éí ntsaa; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí áłtsʼíísí.\nTsxilghááh ntsaaí yishtłizhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.


Naʼashjéʼii - Wikiibíídiiya\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bíígháán Ádaadinígíí Chʼosh bijáád dahólónígíí Chʼosh bideeʼ ádaadinígíí Chʼosh bijáád tseebíhígíí\nTséʼą́ąyiʼ naʼashjéʼii jáádnézí\n(→ Naʼashjéʼii nímazí)\nNaʼashjéʼii bitłʼóól názbąsígíí\n(→ Naʼashjéʼii bitłʼóól heetsʼózí)\n(→ Naʼashjéʼii nahachaʼígíí)\n(→ Chʼilátah naʼashjéʼii)\nNaʼashjéʼii binááʼ naakiígíí\nTábąąh naʼashjéʼii yázhí\nNaʼashjéʼii éí nahasdzáán tʼáá siʼą́ą́ ńtʼę́ę́ʼ bikáaʼgi dahólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Araneomorphae" deiłníigo deiyózhí.\nNaʼashjéʼii éí tʼáá ałtso bijáád tseebíí, adóó éí bitłʼóól hólǫ́. Binááʼ éí tseebíi łeh; łaʼ éí binááʼ tʼóó hastą́ą ndi. Naʼashjéʼii éí chʼosh deildeeł łeh; łaʼ éí chʼil deiłchozh ndi, náánáłaʼ éí atsįʼ deilghał ałdóʼ.\nNaʼashjéʼii éí 36,000 ánéelą́ą́ʼ alʼąą ádaatʼé.


Daatsohí dinilzhin dóó dootłʼizhígíí - Wikiibíídiiya\nDaatsohí dinilzhin dóó dootłʼizhígíí\ndinilzhin dóó dootłʼizhígíí\nDaatsohí dinilzhin dóó dootłʼizhígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Cyanoloxia glaucocaerulea" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo dootłʼizh; bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí dinilzhin; bidaaʼ éí łibá.\nDaatsohí dinilzhin dóó dootłʼizhígíí éí dzidzé dóó chʼil binááʼ yildeeł dóó tsin bineestʼąʼ yiłchozh; chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Dilchʼóshiishzhiin bikʼiiz dibéłchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nDilchʼóshiishzhiin bikʼiiz dibéłchíʼígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pipilo erythrophthalmus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 7–9di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin; bikʼiiz éí dibéłchíʼí; bitłʼaaʼ éí łigai; bidaaʼ éí diłhił.\nDilchʼóshiishzhiin bikʼiiz dibéłchíʼígíí éí chʼil binááʼ yildeeł; chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Tééh dééł bitéél łigaaígíí - Wikiibíídiiya\nTééh dééł bitéél łigaaígíí\nTééh dééł bitéél łigaaígíí éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́; azhą́ éí tsídiitsoh nahalingo niʼgóó naagháa łeh dóó doo naatʼáa da łeh ndi, díí tsídii éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Eupodotis senegalensis" deiłníigo dayózhí.\nDíí tééh dééł éí 19–24di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitéél éí łigai; bikʼos éí łibá; bizééʼ dóó bítááʼ éí łizhin.\nTééh dééł bitéél łigaaígíí éí naʼashǫ́ʼii dóó naaldloohii yázhí haalzheeh łeh; chʼosh dóó chʼil binááʼ yildeeł ałdóʼ.


Mágí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał bizéétsʼósí yishtłizhígíí - Wikiibíídiiya\nMágí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał bizéétsʼósí yishtłizhígíí\nMágí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał bizéétsʼósí yishtłizhígíí éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Mágí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Plethodontohyla inguinalis" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 0.9–1.1di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diniltsxo dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bijáád éí dibéłchíʼíigo noodǫ́ǫ́z; binááʼ éí diłhił.\nMágí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał bizéétsʼósí yishtłizhígíí éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼil bitʼąąʼ łaʼ dóó tąądee naagháhii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Dijádídlǫ́ʼí yił aheełtʼéhé - Wikiibíídiiya\nDijádídlǫ́ʼí yił aheełtʼéhé éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Ałhidadiikʼą́ Dineʼé Bikéyahdi dóó Béésh Łigaii Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Coryphistera alaudina" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 5–7di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilgai dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bináyaah éí dibéłchíʼí; binátsʼiin éí łigai; bidaaʼ éí łibá.\nDijádídlǫ́ʼí yił aheełtʼéhé éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼiish bikágíneeskʼání - Wikiibíídiiya\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼiish bikágíneeskʼání éí nihookááʼ tłʼiish dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi dóó Chooyééł Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Tropidonophis mairii" deiłníigo dayózhí.\nDíí tłʼiish éí 30–40di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ dóó diłhiłgo łikizh; bizábąąh éí dinilbá.\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼiish bikágíneeskʼání éí chʼał dóó naʼashǫ́ʼii yilghał.


Haʼaʼaahdę́ę́ʼ naʼashjéʼii noodǫ́zí - Wikiibíídiiya\nHaʼaʼaahdę́ę́ʼ naʼashjéʼii noodǫ́zí éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Agelenopsis actuosa" deiłníigo dayózhí. Haʼaʼaahdę́ę́ʼ naʼashjéʼii noodǫ́zí éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó tʼéiyá hólǫ́.\nDíí naʼashjéʼii éí 12–25 mm ádaníłtso łeh. Bitsʼíís éí yishtłizh dóó dinilzhingo ndaashchʼąąʼ łeh. Bijáád éí danineez; binááʼ éí tseebíí. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.\nDíí naaltsoos 29 Biniʼantʼą́ą́tsoh 2021 yoołkáłę́ędą́ą́ʼ łahgo ályaa.


Dinastsoh - Wikiibíídiiya\nDinastsoh éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikáaʼgi, ńdíshchíiʼtah sikaad łeh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Arctostaphylos patula" deiłníigo dayózhí. Díí dinas éí 3–6 adéesʼeez áníłtso; bitʼąąʼ éí naakidi asdzoh[?] ádaníłnééz.\nAłkʼidą́ą́ʼ dinastsoh bitsʼą́ą́dóó chʼil gohwééh ádajilééh ńtʼę́ę́ʼ (agháʼníyoʼ nahalingo).\nDinastsoh @ plants.usda.gov\nLast edited on 5 Yaʼiishjáástsoh 2020, at 21:59


Atsá bitłʼaaʼ halchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nAtsá bitłʼaaʼ halchíʼígíí éí atsá bijáád yistʼáanii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi dóó Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Lophotriorchis kienerii" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 19–22di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin; bitsiitʼáád dóó bitsiiyah éí halzhin; bitéél éí łigai dóó dinilzhingo noodǫ́ǫ́z; bitłʼaaʼ éí halchííʼ; bijáád éí łichííʼ ałdóʼ łeh; bidaaʼ éí diłhił.\nAtsá bitłʼaaʼ halchíʼígíí éí naaldlooshii yázhí haalzheehgo naatʼá; dííłdzid dóó chʼosh éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Chʼiltaalkʼę́hé bitseeʼ dikʼání - Wikiibíídiiya\nChʼiltaalkʼę́hé bitseeʼ dikʼání éí atsá dóó giní dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Lophoictinia isura" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 20–22di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitʼaʼ éí dinilzhin; bítááʼ éí łigai; bidaaʼ éí łizhin.\nChʼiltaalkʼę́hé bitseeʼ dikʼání éí naʼatsʼǫǫsí dóó łéʼétsoh deilghał; chʼosh yázhí dóó tąądee naagháhii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Tsídii yádíłtiihí bitsiiʼ łitsooígíí - Wikiibíídiiya\nTsídii yádíłtiihí bitsiiʼ łitsooígíí\nTsídii yádíłtiihí bitsiiʼ łitsooígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Nátʼohí Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Teretistris fernandinae" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilbá; bitsiiʼ éí łitso; bidaaʼ éí łibá dóó áłtsʼóózí.\nTsídii yádíłtiihí bitsiiʼ łitsooígíí éí chʼosh yázhí dóó chʼil binááʼ dóó naʼashjéʼii dóó jááłánii yildeeł.


Haʼaʼaahdę́ę́ʼ tsisteeł naʼazísí - Wikiibíídiiya\nHaʼaʼaahdę́ę́ʼ tsisteeł naʼazísí éí chʼééh digháhii dóó tsisteeł dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaah dóó Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Gopherus polyphemus" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼééh digháhii éí 6–10di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilbá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitsʼaʼ éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ.\nHaʼaʼaahdę́ę́ʼ tsisteeł naʼazísí éí chʼil bitʼąąʼ dóó dzidzé dóó tłʼoh yiłchozh.


Haltsooítah chʼał yishtłizhígíí - Wikiibíídiiya\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bitsiitsʼiin Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Biyáázh Tsʼǫʼasánígíí Chʼał Chʼał íiyisígíí dóó bikʼéí Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ haltsooítah chʼał\nHaltsooítah chʼał yishtłizhígíí éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ptychadena anchietae" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 2–3di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitéél éí dinilbá; bíchį́į́h éí deekį́; binááʼ éí ntsaa.\nHaltsooítah chʼał yishtłizhígíí éí chʼosh dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.\nDíí naaltsoos 19 Níłchʼitsʼósí 2021 yoołkáłę́ędą́ą́ʼ łahgo ályaa.


Chʼagiiłbáhí ntsxaaígíí - Wikiibíídiiya\nChʼagiiłbáhí ntsxaaígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Molothrus oryzivorus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 11–14di asdzoh[?] áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís łizhin; binááʼ éí łichííʼ; bidaaʼ éí diłhił. Baʼáádígíí éí łibá.\nChʼagiiłbáhí ntsxaaígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé dóó chʼil binááʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Tooh Siyíní Bibąąhdi kǫʼ naʼałbąąsii ninádaaltłiʼígi - Wikiibíídiiya\nTooh Siyíní Bibąąhdi kǫʼ naʼałbąąsii ninádaaltłiʼígi\nTooh Siyíní Bibąąhdi\n(Carlinville) Tooh Siyíní Bibąąh (Lincoln)\n39°48′08″ NHK dóó 89°39′06″ EʼE-gi bił hazʼą́\nTooh Siyíní Bibąąhdi kǫʼ naʼałbąąsii ninádaaltłiʼígi éí Tóntsxaadę́ę́ʼ Nílį́ Hahoodzodi bił hazʼą́.\nDíí kǫʼ naʼałbąąsii ninádaaltłiʼígi éí 1895góó yihah yę́ędą́ą́ʼ ályaa; dah náhástʼánígi éí tʼááłáʼí.\n2014góó yihah yę́ędą́ą́ʼ 194,762 bílaʼashdlaʼii Tooh Siyíní Bibąąhdę́ę́ʼ Carlinville hoolyéégóó dóó Licoln hoolyéégóó kǫ́ naʼałbąąsii bił naaswod.\nTooh Siyíní Bibąąhdi kǫʼ naʼałbąąsii ninádaaltłiʼígi (trainweb.org) (Bilagáanakʼehjí)


Ghą́ą́ʼaskʼidii Biłikahii Bikéyahdę́ę́ʼ adijiłii - Wikiibíídiiya\nGhą́ą́ʼaskʼidii Biłikahii Bikéyahdę́ę́ʼ adijiłii éí Chʼosh Deildeełii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Ghą́ą́ʼaskʼidii Biłikahii Bikéyahdi dóó Ásáí Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Atelerix algirus" deiłníigo dayózhí.\nDíí adijiłii éí 8–10di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilgai dóó dibéłchíʼíigo naashchʼąąʼ; dahsánígi átʼéego bitsʼos ląʼígo dahólǫ́; bíchį́į́h éí nineez; binááʼ éí áłtsʼíísí.\nGhą́ą́ʼaskʼidii Biłikahii Bikéyahdę́ę́ʼ adijiłii éí łeeyiʼ chʼosh dóó tąądee naagháhii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Bitsįʼ Yishtłizhii Tónteeldę́ę́ʼ łóóʼtsoh - Wikiibíídiiya\nBitsįʼ Yishtłizhii Tónteeldę́ę́ʼ łóóʼtsoh éí łóóʼtsoh biwooʼ daditsʼózígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Tónteel tʼáá ałtso biyiʼdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Balaenoptera brydei" deiłníigo dayózhí.\nDíí łóóʼtsoh éí 40–55di adéesʼeez[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí diłhił; bitéél éí łigai łeh. Ndilnaʼgo éí naʼałkǫ́ǫ́ʼ.\nBitsįʼ Yishtłizhii Tónteeldę́ę́ʼ łóóʼtsoh éí táłtłʼááh chʼoshchilí yildeełgo naʼałkǫ́ǫ́ʼ.


Náátsʼózídę́ę́ʼ tsinlátah chʼał dootłʼizhígíí - Wikiibíídiiya\nNáátsʼózídę́ę́ʼ tsinlátah chʼał dootłʼizhígíí éí tsinlátah chʼał dóó bikʼéí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi dóó Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Hyla annectans" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 1–1.8di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh; binákʼee éí halbá; bitéél éí diniltso; binááʼ éí diłhiłgo łitso.\nNáátsʼózídę́ę́ʼ tsinlátah chʼał dootłʼizhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.


Tsinaʼayąʼiitah chʼał bizéétsʼósí yistłʼinígíí - Wikiibíídiiya\nTsinaʼayąʼiitah chʼał bizéétsʼósí yistłʼinígíí\nTsinaʼayąʼiitah chʼał bizéétsʼósí yistłʼinígíí éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Uperodon variegatus" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 1.2–1.5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí dóó łigaigo yistłʼin; bitéél éí dinilgai; binááʼ éí diłhił.\nTsinaʼayąʼiitah chʼał bizéétsʼósí yistłʼinígíí éí tsinaʼayąʼii yildeeł.


Tééh hoyáaniitsoh bíchį́į́hnézí - Wikiibíídiiya\nTééh hoyáaniitsoh bíchį́į́hnézí éí łóóʼtsoh biwooʼ dantłʼizígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Tónteel dóó Eʼeʼaahjí Tónteel biyiʼdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Mesoplodon densirostris" deiłníigo dayózhí.\nDíí tééh hóyáanii éí 14–15di adéesʼeez[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí diłhiłgo łibá; bitéél éí łigai. Tsxį́įłgo éí naʼałkǫ́ǫ́ʼ.\nTééh hoyáaniitsoh bíchį́į́hnézí éí łóóʼ dóó łóóʼ bigaan dahólónígíí haalzheehgo naʼałkǫ́ǫ́ʼ.


Naałʼaashii hołchíʼí - Wikiibíídiiya\nNaałʼaashii hołchíʼí éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Bumba horrida" deiłníigo dayózhí. Díí naałʼaashii éí Náhookǫsjí Kintaaʼanéhé Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́.\nDíí chʼosh éí 2–3di asdzoh[?] áníłtso; adóó éí bitsʼíís łichííʼ; bijáád dóó bitłʼaaʼ éí daalzhin. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.\nDíí naaltsoos 5 Tʼą́ą́tsoh 2022 yoołkáłę́ędą́ą́ʼ łahgo ályaa.


Wóláchííʼ neiłkaahiitsoh diłhił dóó łibáhígíí - Wikiibíídiiya\ndiłhił dóó łibáhígíí\nWóláchííʼ neiłkaahiitsoh diłhił dóó łibáhígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Thamnophilus nigrocinereus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 7–8di asdzoh[?] áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís diłhił dóó bitéél halbá, baʼáádígíí éí bitsʼíís łibá dóó bitéél diniltsxo; biwos éí łizhin dóó łigaigo łikizh; bidaaʼ éí diłhił.\nWóláchííʼ neiłkaahiitsoh diłhił dóó łibáhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł; chʼil binááʼ dóó chʼil bitʼąąʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ; łahda chʼał dóó naʼashǫ́ʼii yázhí yilghał.


Naakáí łizhiní - Wikiibíídiiya\nNaakaii Łizhiní: Bílaʼashdlaʼí Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ (Africa) naagáágoʼ oolyé; éí doodaiiʼ éí, African descendants ałdóʼ oolyé. Bílaʼashdlaʼí bitsʼį́ʼ daalzhinígíí ałdóʼ oolyé. Naaná Naakaii Łizhiní Bikéyahdi kéyah daʼnaazniilígíí ałdóʼ oolyé.\nNaaná díí saad éí Navajo "metonym" átʼé ałdóʼ (figure of speech).\nNaaná African culture, Naakáí łizhiní kʼéhgoʼ.