Dǫ́ʼiidayiitsahí daalchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nDǫ́ʼiiyiyiitsahí bítááʼ łigaaígíí\nDǫ́ʼiiyiyiitsahí bitʼaʼ noodǫ́zígíí\nDǫ́ʼiiyiyiitsahí łibáago diniltsxooígíí\nTsé ńtʼiʼígóó dǫ́ʼiiyiyiitsahí\nDǫ́ʼiidayiitsahí daalchíʼígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Hirundineinae" deiłníigo deiyózhí. Dǫ́ʼiidayiitsahí daalchíʼígíí éí hastą́ą́ ałʼąą ádaatʼé.\nDíí tsídii éí 3–5di asdzoh[?] ádaníłtso łeh. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí dóó diniltsxogo naashchʼąąʼ łeh.\nDǫ́ʼiidayiitsahí daalchíʼígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí deildeeł; chʼil binááʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Tsinlátah yádíłtihii bitéél łitsooígíí - Wikiibíídiiya\nTsinlátah yádíłtihii bitéél łitsooígíí\nTsinlátah yádíłtihii bitéél łitsooígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Myiothlypis basilica" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitéél éí łitso; binátsʼiin éí łigai; bidaaʼ éí diłhił.\nTsinlátah yádíłtihii bitéél łitsooígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Iichʼąhii dinilzhiní - Wikiibíídiiya\nIichʼąhii dinilzhiní *\nIichʼąhii dinilzhiní éí chʼosh bijáád hastání dah yikahjí atah daasdzoh; nááná éí iichʼąhii dah yikahjí atah daasdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Sphingidae" deiłníigo deiyózhí. Iichʼąhii dinilzhiní éí 1,200 ałʼąą átʼéego dahólǫ́.\nDíí iichʼąhii dahiitį́hiigi átʼéego naatʼá\nIichʼąhii dinilzhiní éí 2–4di asdzoh[?] ádaníłtso; bitsʼíís éí łibá dóó dibéłchíʼíigi ndaashchʼąąʼ łeh; łaʼ éí bitʼaʼ daalkizh.\nDíí iichʼąhii éí tsxį́įłgo (50 kmh/30 mph) ndaatʼá. Łaʼ éí dahiitį́hiigi átʼéego ndaatʼá.


Tsídii dághaaʼí binákʼee łigaaígíí - Wikiibíídiiya\nTsídii dághaaʼí binákʼee łigaaígíí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi dóó Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Psilopogon haemacephalus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 6–7di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh; binákʼee dóó bizééʼ éí łigai dóó diniltso; bitłʼaaʼ éí dinilbá dóó diłhiłgo noodǫ́ǫz łeh; bítááʼ éí halchííʼ; bidaaʼ éí łizhin.\nTsídii dághaaʼí binákʼee łigaaígíí éí tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé deiłchozh; łahda chʼosh deildeeł ałdóʼ.


Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał bikʼaashtʼah halchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bitsiitsʼiin Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Biyáázh Tsʼǫʼasánígíí Chʼał Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ táyiʼ chʼał\nchʼał bikʼaashtʼah halchíʼígíí\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał bikʼaashtʼah halchíʼígíí éí táyiʼ chʼał dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Paracrinia haswelli" deiłníigo dayózhí. Tʼáá díí tʼéiyá chʼał "Paracrinia"-jí atah yisdzoh.\nDíí chʼał éí 2–3di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilbá; bibid éí łizhingo halkizh; binákʼee éí halzhin; binááʼ éí diłhiłgo łitso.\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał bikʼaashtʼah halchíʼígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.


Shádiʼááhdę́ę́ʼ biyázhí neiyéhéchilí - Wikiibíídiiya\nShádiʼááhdę́ę́ʼ biyázhí neiyéhéchilí\nShádiʼááhdę́ę́ʼ biyázhí neiyéhéchilí éí Bizaʼazis Dahólónígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kintaaʼanéhé Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Cryptonanus agricolai" deiłníigo dayózhí.\nDíí naaldlooshii éí 5–9di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí niłhin dóó łibáago naashchʼąąʼ; bibid dóó bizééʼ éí dinilgai; bitseeʼ éí tʼáá łichííʼ.\nShádiʼááhdę́ę́ʼ biyázhí neiyéhéchilí éí tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé yiłchozh łeh; naʼashjéʼii dóó chʼosh dóó naʼashǫ́ʼii yázhí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.\nBiyázhí neiyéhé dóó bikʼéí


NUMBERS 16 | NVJOB Bible | YouVersion\nKórah, Déíthan áádóó Abáíram nidaalteeh\n1Nít'éé' Líívai biye' Kóhath, éí biye' Ízxar, éí biye' Kórah wolyéego Déíthan áádóó Abáíram índa Án ahíjii'eezh. (Déíthan áádóó Abáíram éí Iiláíyab biye'ké nilį́ áádóó Án éí Pííleth biye' nilį́; éí t'áá ałtso Rúben dine'é danilį́.) 2Éí Mózes bidááhdóó Ízrel dine'é yił nídahidiikaigo naakidi neeznádiindóó ba'aan ashdladiingo naat'áanii ánéelą́ą́'; dah deínéehii béédaho'dílzinii yił ałtah ahiisdláá'. 3Áko áłah áda'diilyaago Mózes áádóó Éran yik'ijį' danilį́įgo ádeiłní, Nihí t'áá íiyisí ádíhwíínółnííh, háálá oonéłígíí t'áá ałtso dadiyin áádóó bitahgi Bóhólníihii hólǫ́, ákoshą' ha'át'íí biniyé Bóhólníihii bidine'é dah yinéłígíí bilááh ánóht'éego í'doołyaa? 4Áko Mózes éí yidiizts'ą́ą'go ni'jį' tsé'yaa neeshjool, 5áádóó Kórah índa yił dah yikahígíí ábijiní, Yiską́ągo t'ah abínídą́ą́' Bóhólníihii háí bíí' jílį́įgo áádóó jidiyingo ííshjání áhodoolííł, índa ádíighahjį' nihodoolóós; éí néidiiłtíinii ádíighahjį' niidoolóós. 6Kót'éego áda'doohłííł; Kórah áádóó nił dah yikahígíí t'áá ałtso éí tsin bijeeh dilidgo łikání halchinii bee naakáhí nídahididoohnił; 7éí kǫ' biih dahidoohkááł áádóó yiską́ągo Bóhólníihii binááł tsin bijeeh dilidgo łikání halchinii bik'i yadeidoohjih, áko Bóhólníihii náhodiiłtíinii bidiyį́į́' jílį́į doo; Líívai dine'é nohłíinii, ayóogo ádídahwíínółnííh. 8Áko Mózes éí Kórah ííłní, Da'íísółts'ą́ą́', baa nánihooshkąąh, Líívai dine'é nohłíinii, da'íísółts'ą́ą́'. 9Díísh doo ílį́įgo baa nitsídaahkees da? Ízrel dine'é biDiyin God éí Ízrel dine'é dah yinéełgo yits'ánihinínilii t'áá bí áháníjį' ádích'į' ninihii'éshígíí Bóhólníihii biníbaal bii' hodílzin góne' nidaałnish doo índa dah oonéłígíí binááł nidaał'a' doo biniyé nánihidiinil. 10Jó, nihí índa danihik'is Líívai dine'é danilíinii t'áá ałtso t'áá nihił áháníjį' ádích'į' kónihiilaa. Da' ákoósh nihí náá'iiłniihii ałdó' dadoohłeełgo hádaaht'į́? 11Áko ni áádóó nił dah yikahígíí t'áá ałtso bił Bóhólníihii bik'ijį' danohłį́įgo áłah í'doołyaa. Áádóó Éranshą' éí ha'át'íí nilį́įgo bich'į' saad dahonohłǫ́?\n12Áko Mózes éí Iiláíyab biye'ké Déíthan áádóó Abáíram hágo yididooniił biniyé yíká i'ííł'a'; nít'éé' ábi'doo'niid, Doo akǫ́ǫ́ diit'ash da. 13Díísh t'įįhdígo át'é nínízin? Kéyah yá'áhoot'éehgi abe' índa tsés'ná bitł'izh bee áda'azįįdgo haz'ą́ą́dę́ę́' ch'ínihííní'eezhgo honoojíidi nanihidííłtsiłgo ánít'į́. T'áá hazhó'ó t'áá ni t'éí nihinanít'áago ádi'nilyaa. 14Áádóó ałdó' kéyah yá'áhoot'éehgi abe' índa tsés'ná bitł'izh bee áda'azįįdgo haz'ą́ąjį' t'ah doo anihí'éesh da, doodaii' dá'ák'eh índa ch'il na'atł'o'ii nihíí' dadooleełígíí t'ah doo nihaa diní'aah da. Da' díísh diné bináá' hahidíínił? Nihí doo akǫ́ǫ́ diit'ash da.\n15Áko Mózes t'áá íiyisí báhóóchįįdgo Bóhólníihii ííłní, Bináádahaniihii t'áadoo nił nilíní; dabitélii t'ááłá'í nidi doo bighanishtį́į da, doo nidi ła'da atíhooshłaa da. 16Áádóó Mózes éí Kórah ííłní, Ni áádóó nił dah yikahígíí t'áá ałtso Éran bił yiską́ągo Bóhólníihii bidááhdóó nidoohkah; 17bíni'dii diné łá'í nízínígo tsin bijeeh dilidgo łikání halchinii bee naakáhí nídeididooniłgo tsin bijeeh dilidgo łikání halchinii yiih deidoojih; Bóhólníihii binááł łá'í nootínígo tsin bijeeh bee naakáhí nidahidoohjih; naakidi neeznádiindóó ba'aan ashdladiingo bee nida'ohkáa doo; ni áádóó Éran ałdó' nidinołt'éego t'áá ał'ąą tsin bijeeh dilidgo łikání halchinii bee naakáhí doohjih. 18Áko diné łá'í nízínígo tsin bijeeh dilidgo łikání halchinii bee nidaakáhígíí nídeidiinilgo kǫ' yiih deizką́ągo bikáa'jį' tsin bijeeh dilidgo łikání halchinii yadayiijaa', áádóó níbaal bii' dahozdísinii yah e'etiinídóó Mózes áádóó Éran yił deizį'. 19Nít'éé' Kórah éí t'áá dah oonééł nít'éé' áłah áyiilaago níbaal bii' dahozdísinii yah e'etiiní bidááhdóó Kórah éí Mózes áádóó Éran yik'ijį' danilį́įgo nidaazį'; Bóhólníihii bits'ádi'nílíidii éí dah oonéłígíí t'áá ałtso bich'į' yit'íní silį́į́'.\n20Áádóó Bóhólníihii éí Mózes áádóó Éran ííłní, 21Díí dah oonéłígíí bits'ánóh'aash, áko t'óó hodíínáá'ígo áhodeeshdįįł. 22Áko tsé'yaa jineeshjoolgo ájíní, Diyin God nílíinii, ats'íís dabiníłch'i t'áá ałtso biDiyin God nílíinii, diné t'ááłá'í ádił asiih; ákoósh dah oonéłígíí t'áá ałtso bich'į' náhóóchįįd? 23Áádóó Bóhólníihii éí Mózes yich'į' haadzíi'go ííłní, 24Dah oonéłígíí ábidiní, Kórah, Déíthan índa Abáíram dabiníbaal naaznilídóó nahgóó oohjeeh.\n25Nít'éé' Mózes nídii'na'go Déíthan áádóó Abáíram yich'į' níyá áádóó Ízrel dine'é badahastóí hakéé' yíkai. 26Ákohgo dah oonéłígíí áyidííniid, Baa nídanihooshkąąh, díí diné doo yá'ádaashóonii dabiníbaalídóó nahgóó oohjeeh, índa daabíhígíí t'ááká ła' daosił lágo, doodaii' éí ádił da'asiihígíí t'áá át'é t'áá bił ádoohdįįł. 27Áko Kórah, Déíthan índa Abáíram dabiníbaalídóó t'áá da'níłts'ą́ąjigo bits'ájiizhjéé', áko Déíthan áádóó Abáíram ch'íní'áazhgo biníbaal bich'éédą́ą́'dóó bizáanii, dabiye'ké índa ba'áłchíní yił deizį'. 28Áádóó Mózes ání, Díí bee nihił béédahózin doo; naanish t'áá át'é ááshłíił doo biniyé Bóhólníihii shiníł'a' áádóó doo t'áá shí shíniik'eh ááshníił da. 29Díí diné jidínóonéłígíí diné t'áá ałtso daninéhígi át'éego, doodaii' atíbidi'doolníłígíí diné t'áá ałtso atídabidi'doolníłígi át'éego ákóhodooníiłgo éí doo Bóhólníihii shiníł'a' da. 30Nidi Bóhólníihii t'áadoo le'é ániidí ííléehgo ni' ąą ádzaago abiisna'go, dabinaalye'é t'áá át'é t'áá bił áádóó t'áá dahináago ni' ąą ádzaa góyaa daazlį́į'go índa díí diné éí Bóhólníihii bá dahojííłchįįdígíí bik'idadi'doohtį́į́ł.\n31Ałtso saad bee niyázhníłti'go t'áá naazínígóó biyaagi ni' ałts'áádláád, 32áádóó ni' ąą ádzaago ha'áłchíní t'áá bił, Kórah yidiikaii yę́ę t'áá ałtso índa hwee dahólónígíí t'áá át'é ałdó' t'áá bił ni' abiisna'. 33Hó áádóó t'áá át'é bídazhdéét'i'ígíí t'áá dajiináago ni' ąą ádzaa góyaa azhníídee'go hak'ijį' ni' ałch'į' ánádzaa, áko dah oonéłígíí bits'ą́ą́' ałtso diné neezná. 34Áko binaagóó Ízrel dine'é t'áá ałtso haal'áhígíí éí hadazhdeeshghaazhgo hak'ee dah diijée'go ádaaní, Nihí éí ni' doo adanihidoołnah da. 35Áádóó Bóhólníihii bits'ą́ą́dę́ę́' kǫ' bidadíínáadgo naakidi neeznádiindóó ba'aan ashdladiin diné, tsin bijeeh dilidgo łikání halchinii náádayiisnii'ígíí íísdįįd.\n36Ákohgo Bóhólníihii éí Mózes yich'į' haadzíi'go ání, 37Náá'iiłniihii Éran biye' Eliyéízar bich'į' handziih, Tsin bijeeh dilidgo łikání halchinii bee nidaakáhígíí néididooniłgo kǫ' da'níłts'ą́ą'jį' níléígóó iidiyoołkał, háálá tsin bijeeh dilidgo łikání halchinii bee nidaakáhígíí dílzin. 38Díí diné ádił da'asiihgo t'áá bí yá nináninídee'; bíni'dii tsin bijeeh dilidgo łikání halchinii bee nidaakáhígíí éí dootsiłgo niteelgo ádadoolníiłgo didlidgo bikáá' náá'iiniihí bik'ínáltihígíí ádoolnííł, háálá Bóhólníihii binááł bee nááda'iiniihgo chodao'į́į́ nít'éé'; éí bąą dadílzin; éí Ízrel dine'é bich'į'go bee ééhózinii át'ée doo. 39Náá'iiłniihii Eliyéízar éí díí diné daneeznánígíí béésh łitsoii bee tsin bijeeh dilidgo łikání halchinii nideikáago yee náádayiiłniih nít'é'ígíí néidiinil, áádóó éí ał'ąą yída'dees'ne'go bikáá' náá'iiniihí yik'i ninádei'niłgo ádayiilaa. 40Díí Ízrel dine'é bich'į' bee ééhániihii át'ée doo, áko diné ła' doo Éran biye'ké náás ahoolchíiłii jílį́į́góó Bóhólníihii binááł tsin bijeeh dilidgo łikání halchinii nááhizhdoołnih biniyé doo áháníjį' nizhdoogáał da; éí doo Kórah áádóó bił dah yikah yę́ę ádabi'diilyaaígi doo áhodi'doolníił da. Díí éí Mózes binahjį' Bóhólníihii hach'į' haadzíí'.\n41Nidi biiskání Ízrel dine'é dah yinéłígíí t'áá ałtso Mózes áádóó Éran yich'į' saad dahasłį́į'go ádaaní, Bóhólníihii bidine'é nisoołtseed. 42Ákohgo dah oonéłígíí ahíikaigo Mózes áádóó Éran yik'ijį' daazlį́į'go níbaal bii' dahozdísinii deiníł'į́į́ nít'éé'; jó, k'os bik'iildoh lá, áko Bóhólníihii bits'ádi'nílíidii yit'íní silį́į́'. 43Áko Mózes áádóó Éran éí níbaal bii' dahozdísinii bidááhdę́ę'go niní'áázh. 44Áko Bóhólníihii éí Mózes yich'į' haadzíi'go ání, 45Díí dah oonéłígíí bitahdę́ę́' bits'ánóh'aash, áko t'óó hodíínáá'ígo áhodeeshdįįł. Áko Mózes áádóó Éran tsé'yaa jineeshjool. 46Ákohgo Mózes éí Éran ííłní, Tsin bijeeh dilidgo likání halchinii bee naakáhí ła' nídii'aahgo bikáá' náá'iiniihí bikáá'dę́ę́' kǫ' ła' biih nijáahgo bikáa'gi tsin bijeeh dilidgo łikání halchinii yaajáahgo oonéłígíí bich'į' tsxį́įłgo bił dílyeedgo bee á k'ééhoodǫǫłii bá ánílééh, háálá Bóhólníihii bits'ą́ą́dę́ę́' atí'él'į́ naałniih hááłnii'. 47Áko Éran éí Mózes áhodííniidígi ádziidzaa; tsin bijeeh dilidgo łikání halchinii diltłi'go nízhdiiką́ągo dah oonéłígíí bitah góne' bił nízhdiilwod; jó, diné bitahgi naałniih hááłnii' lá, áko tsin bijeeh dilidgo łikání halchinii jidiiłtłah áádóó bee á k'ééhoodǫǫłii diné bá náádziisnii'. 48Ákohgo daneeznánígíí áádóó dahinánígíí bita'gi dzizį́, áko naałniih ánáhodiilzee'. 49Áko naałniih dahóóghą́'ígíí éí dį́į́'ts'áadahdi mííldóó ba'aan tsosts'idi neeznádiin ázhnéelą́ą́'; Kórah bił ałch'odadzisne'go ádzísdįįdígíí bilááh ázhnéelą́ą́'. 50Áádóó Éran éí níbaal bii' dahozdísinii bich'éédą́ą'gi Mózes baa nídzídzá, áko naałniih ánásdįįd.


Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ chʼagii bitéél halzhinígíí - Wikiibíídiiya\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ chʼagii bitéél halzhinígíí\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ chʼagii bitéél halzhinígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Notopholia corusca" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 9–11di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łizhingo naashchʼąąʼ dóó dootłʼizhgo disxǫs; bitéél éí tʼóó halzhin; binááʼ éí łichííʼ; bidaaʼ éí diłhił.\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ chʼagii bitéél halzhinígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł; chʼał dóó naʼashǫ́ʼii éí yilghał ałdóʼ.


Nǫ̀htsı̨̨ Nı̨̨htł'è 2 Corınth 3\n1 Eyıt'à edeghǫ xàdahots'edì ats'edı dahwhǫ nì? Dǫ mǫ̀hdaa hoghànaxegeehtǫ ha gı̨ı̨wǫ nı̨dè, dǫ dàhòt'ı̨ı̨ agı̨ı̨t'e ghǫ enı̨htł'è edexè k'egehchı ha dahwhǫ. Goxı̨ sı hanıı nı̨htł'è naxıts'ǫ̀ k'ets'ehchı ha dahwhǫ nì? Hanì-le-ı̨dè hanıı enı̨htł'è goghàahɂà ha dahwhǫ nì? 2 Naxı̨ gonı̨htł'è laaht'e, godzeè k'e dek'enaxèehtł'è, dǫ hazǫǫ̀ gık'èezǫ xè gık'eyahtı hǫt'e. 3 Naxı̨ sìı Zezì-Krı wets'ǫ enı̨htł'è nezı̨ı̨ laaht'e, naxıta eghàlats'eeda t'à. Edotì t'à naxık'e aatł'è nıìle, Nǫ̀htsı̨ edaa sìı wets'ǫ Įnì Degaı t'à naxık'e aatł'è hǫt'e. Eyıts'ǫ kwe k'e weyatıì dek'eèhtł'è nıìle, naxıdzeè yìı dek'eèhtł'è hǫt'e.\n4 Eyı weghǫ sìı Zezì-Krı wets'ıhɂǫ̀ Nǫ̀htsı̨ wenadąą̀ hotıì ehkw'ı-ahodı ts'ı̨ı̨wǫ hǫt'e. 5 Goxı̨ godahxà hats'edı nıìle. Goxı̨ whatsǫǫ̀ t'asìı ts'ı̨ı̨lı̨ nıìle, hanìkò Nǫ̀htsı̨ hanì eghàlats'eeda ha goghàhòı̨ɂǫ hǫt'e. 6 Nakenahòdlı̨ı̨ wegòò k'ę̀ę̀ nezı̨į̀ eghàlats'eeda gha wecheekeè ts'ı̨ı̨lı̨į̀ agǫ̀ǫ̀là. Eyı nàowo gòò sìı nàowo zǫą xèht'eè nıìle, hanìkò Yedàyeh Nezı̨ı̨ wenàowoò hǫt'e. Nàowo zǫą dek'eèhtł'èe sìı ełaàts'edeè agohɂı̨, hanìkò Yedàyeh Nezı̨ı̨ wet'à ts'eeda hǫt'e.\nNakenahòdlı̨ı̨ wegòò sıì enıìyah hǫt'e\n7-8 Nàowo kwe k'e dek'eèhtł'èe sìı wet'à ełaàts'ede kò, enıìyah nechàa k'ę̀ę̀ gots'ǫ̀ nììt'ǫ hǫt'e. Moses wınì k'e saı̨dı̨ı̨ sìı whìle adaade kò Israel got'ı̨į̀ whaà ts'ǫ̀ gıghàeda ha dìì ı̨lè. Nàowo kwe k'e dek'eèhtł'èe sìı weghǫ enıìyah ı̨lè, hanìkò Yedàyeh Nezı̨ı̨ t'à ayìı goghǫ̀t'ǫǫ sìı eyı denahk'e weghǫ enıìyah nechàa hǫt'e. 9 Nàowo wet'à dǫ ełaàgede gha gısınìyaetıı sìı enıìyah hǫt'e nı̨dè, nàowo nezı̨ı̨ wet'à ehkw'ı agòìdlàa sìı dàı̨hcho ts'ǫ̀ wenahk'e enıìyah dèè elı̨! 10 Ayìı enıìyah elı̨ ı̨lèe sìı dıì gogha enıìyah-le ajà, dıì hòt'a ayìı denahk'e enıìyah sìı wek'èts'eezǫǫ̀ ats'ejà t'à. 11 Ayìı whìle adaadee sìı enıìyah t'à nàhòwo nı̨dè, ayìı welǫ whìle ts'ǫ̀ wheɂǫ ha sìı wenahk'e enıìyah deè elı̨ hǫt'e!\n12 Hanì gogha ehkw'ı-ahodı t'à sıì weghǫ goınì nàtso hǫt'e. 13 Moses xèts'ı̨ı̨ht'e nıìle. Wınì k'e saı̨dı̨ı̨ sìı whìle adaade kò, edınì k'e ɂehtł'ı̨ whehchì ayį̀į̀là, Israel got'ı̨į̀ wınì k'esaı̨dı̨ ghàgeeda ha-le t'à. 14 Hanìkò gınıedì ha gıkwì dezhì adlà. Dıı dzęę̀ ts'ǫ̀ nakenahòdlı̨ı̨ wezǫǫ gık'eyahtı nı̨dè gınıedì ha dìì, eyı ɂehtł'ı̨ ı̨łaà gıgha enı̨htł'è k'e whehchì lanì. Eyı ɂehtł'ı̨ sìı gıgha ı̨ɂǫ̀ǫ̀ adlà nıìle, Zezì-Krı wedahxà nı̨dè zǫ eyı ɂehtł'ı̨ gıgha ı̨ɂǫ̀ǫ̀ adle ha hǫt'e. 15 Dıı dzęę̀ ts'ǫ̀ Moses wenı̨htł'è k'eyagehtı nı̨dè gınıedì-le, ı̨łaà gıdzeè k'e ɂehtł'ı̨ whehchì lanì hǫt'e. 16 Hanìkò dǫ gots'ǫ̀ K'àowo gıgha ehkw'ı-ahodıì agejà nı̨dè, eyı ɂehtł'ı̨ sìı gıgha ı̨ɂǫ̀ǫ̀ adle ha hǫt'e. 17 Gots'ǫ̀ K'àowo Įnì Degaı hǫt'e, eyıts'ǫ edı̨į̀ gots'ǫ̀ K'àowo wets'ǫ Įnì Degaı wehòhɂǫǫ sìı dǫ k'ahogedè agììdlà hǫt'e. 18 Goxı̨ sìı goınì k'e ɂehtł'ı̨ whehchìı nıìle, gots'ǫ̀ K'àowo dànì enıìyah elı̨ı̨ sìı gok'e saı̨dı̨ hǫt'e. Gots'ǫ̀ K'àowo, Įnì Degaı elı̨ı̨ sìı godzeè yìı eładı̨į̀ agohɂį̀, eyıt'à denahk'e wexèht'eè ats'et'į̀ agohɂı̨.


Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídę́ę́ʼ hasbídí bitéél łitsooígíí - Wikiibíídiiya\nKéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídę́ę́ʼ hasbídí bitéél łitsooígíí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Gallicolumba tristigmata" deiłníigo dayózhí.\nDíí hasbídí éí 13–14di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitʼaʼ éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitéél dóó bítááʼ éí łitso; bizééʼ éí łigai. Bidaaʼ éí doo nineez da.\nKéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídę́ę́ʼ hasbídí bitéél łitsooígíí éí tsin bineestʼąʼ deiłchozh dóó chʼil binááʼ deildeeł.


Chʼiyíítʼogii dibéłchíʼí bidaaʼ áłtsʼózígíí - Wikiibíídiiya\nChʼiyíítʼogii dibéłchíʼí bidaaʼ áłtsʼózígíí\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bitsiitsʼiin Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Tsídii Tsídii ndaatʼáʼii Yótʼáahdi tsídii Tsídii tsídígíí Chʼiyíítʼogii dóó bikʼéí Chʼiyíítʼogii dóó Wódayiitsahí dóó bikʼéí Chʼiyíítʼogii dibéłchíʼígíí\nChʼiyíítʼogii dibéłchíʼí bidaaʼ áłtsʼózígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Elaenia parvirostris" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 5–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí dinilzhin dóó łigaigo naashchʼąąʼ; bitsiiʼ éí łibá; bidaaʼ éí diłhił dóó doo nineez da.\nChʼiyíítʼogii dibéłchíʼí bidaaʼ áłtsʼózígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼil binááʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Mágí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ giní dootłʼizhí - Wikiibíídiiya\nMágí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ giní dootłʼizhí éí atsáłbáí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Mágí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Falco newtoni" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 11–12di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibáago dootłʼizh dóó diłhiłgo łikizh; bitʼaʼ éí dibéłchíʼí; bitéél éí łigai łeh; bitseeʼ éí łizhin dóó łigaigo noodǫ́ǫ́z; bidaaʼ éí łizhin.\nMágí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ giní dootłʼizhí éí naʼashǫ́ʼii dóó łéʼétsoh dóó tsídii yázhí haalzheehgo naatʼá; chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Haʼaʼaahdę́ę́ʼ hoshdódii - Wikiibíídiiya\nHaʼaʼaahdę́ę́ʼ hoshdódii *\nHaʼaʼaahdę́ę́ʼ hoshdódii éí naakʼidoolwoshii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Antrostomus vociferus" deiłníigo dayózhí.\nDíí hoshdódii éí 9–10di asdzoh[?] áníłtso; bitsʼíís éí tsin bitáshtʼóózh dóó chʼil bitʼąąʼ nahalingo naashchʼąąʼ (łizhin dóó łibá dóó dibéłchíʼí), áko éí doo yitʼį́į da łeh.\nHaʼaʼaahdę́ę́ʼ hoshdódii éí tłʼéeʼgo naatʼáa łeh; tsinyaagi dóó tłʼoh dahólǫ́ǫgi chʼosh haalzheehgo naatʼá; jį́įgo éí ałhosh.


Náátsʼózídę́ę́ʼ tłʼiish báhádzidígíí - Wikiibíídiiya\nNáátsʼózídę́ę́ʼ tłʼiish báhádzidígíí éí tłʼiish íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi dóó Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Daboia siamensis" deiłníigo dayózhí.\nDíí tłʼiish éí 10–30di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ dóó dinilzhingo łikizh.\nNáátsʼózídę́ę́ʼ tłʼiish báhádzidígíí éí naʼastsʼǫǫsí dóó naʼashǫ́ʼii dóó chʼał yilghał łeh.


Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼiish noodǫ́ǫzii - Wikiibíídiiya\nDíí kweʼé naaltsoos bikáaʼgi saad shijaaʼígíí éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼiish noodǫ́ǫzii yaa halneʼ dooleeł. Tłʼiish noodǫ́ǫzii dóó Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼiish noodǫ́zígíí ałdóʼ baa yídíiłtah shį́į́.\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼiish noodǫ́ǫzii éí tłʼiish íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Notechis" deiłníigo dayózhí. Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼiish noodǫ́ǫzii éí naaki ałʼąą átʼé.\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼiish noodǫ́ǫzii éí naʼashǫ́ʼii dóó naʼastsʼǫǫsí dóó biyázhí neiyéhé yilghał łeh.


Chéłchaaʼ bikeeʼí - Wikiibíídiiya\nChéłchaaʼ bikeeʼí éí chéłchaaʼ dah yikahjí atah daasdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Dryopidae" deiłníigo deiyózhí. Chéłchaaʼ bikeeʼí éí nahasdzáán bikáaʼgi 250 ałʼąą ádaatʼéego dahólǫ́.\nDíí chʼosh éí 7–12 mm ádaníłtso; bitsʼíís éí dibéłchíʼí dóó diłhiłhgo ndaashchʼąąʼ łeh. Tábąąhgi éí dahiná; táłtłʼááh chʼil éí bichʼiyąʼ.


Zééyistłʼinii - Wikiibíídiiya\nZééyistłʼinii éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Arcanator orostruthus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin; bizééʼ éí dinilgaigo yistłʼin; bitʼaʼ éí kʼíjíjin; bidaaʼ éí diłhił.\nZééyistłʼinii éí chʼosh yázhí dóó chʼil binááʼ dóó naʼashjéʼii dóó jááłánii yildeeł.


Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tsídiiłtsooí naʼatłʼoʼí - Wikiibíídiiya\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tsídiiłtsooí naʼatłʼoʼí\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tsídiiłtsooí naʼatłʼoʼí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ploceus katangae" deiłníigo dayózhí.\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tsídiiłtsooí naʼatłʼoʼí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł; chʼil bijeeh éí yidlą́ ałdóʼ; łahda dzidzé yiłchozh.


Beʼekʼidbąąh toohjįʼ noołnahii diniltsooígíí - Wikiibíídiiya\ntoohjįʼ noołnahii diniltsooígíí\nBeʼekʼidbąąh toohjįʼ noołnahii diniltsooígíí éí tsídii deílʼésígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi dóó Tsiikʼi Déíbaalí Bikéyahdi dóó Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ardeola ralloides" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 17–19di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diniltso; binághah éí yishtłizhgo łichííʼ; bitsiitʼáád éí diłhiłgo noodǫ́ǫ́z; bidaaʼ éí deekį́ dóó kʼíjíjin; bijáád éí áłtsʼóózí.\nBeʼekʼidbąąh toohjįʼ noołnahii diniltsooígíí éí chʼosh deildeeł; łóóʼ yázhí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Tsídiiłtsooí bitʼaʼ dootłʼizhígíí - Wikiibíídiiya\nTsídiiłtsooí bitʼaʼ dootłʼizhígíí\nTsídiiłtsooí bitʼaʼ dootłʼizhígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Vermivora cyanoptera" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łitso; bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí łibáago dootłʼizh; binághah éí diłhiłgo łitso; bidaaʼ éí diłhił.\nTsídiiłtsooí bitʼaʼ dootłʼizhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Tsénáhideeníłí łichíʼígíí - Wikiibíídiiya\nTsénáhideeníłí łichíʼígíí éí tábąąsdísí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dóó Náhookǫsjí Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Arenaria interpres" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 9–9.5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łichíiʼgo naashchʼąąʼ dóó diłhiłgo yistłʼin; bitéél dóó bizééʼ éí halzhin; bitłʼaaʼ éí łigai; bidaaʼ éí łizhin.\nTsénáhideeníłí łichíʼígíí éí chʼosh dóó tąądee naagháhii deildeeł.


Atʼąątah chʼał diniltsogo yishtłizhígíí - Wikiibíídiiya\nAtʼąątah chʼał diniltsogo yishtłizhígíí\nAtʼąątah chʼał diniltsogo yishtłizhígíí éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Dootłʼizhí Bikéyah Dah Naaʼeełígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pseudophilautus rus" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 1–2di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diniltsogo yishtłizh; bitéél éí diniltso; bílalátah éí daditą́; binááʼ éí ntsaa.\nAtʼąątah chʼał diniltsogo yishtłizhígíí éí chʼil bitʼąąʼ dóó dláád yiłchozh; chʼosh yázhí éí yildeeł ałdóʼ.


Haʼaʼaahdę́ę́ʼ tsxilghááh dichʼízhí - Wikiibíídiiya\nHaʼaʼaahdę́ę́ʼ tsxilghááh dichʼízhí éí tsxilghááh íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaah dóó Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Notophthalmus viridescens" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsxilghááh éí 4–6di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí yishtłizh dóó łitsxogo naashchʼąąʼ dóó dah daalchíʼ łeh; bitéél éí diniltso łeh; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.\nHaʼaʼaahdę́ę́ʼ tsxilghááh dichʼízhí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.


Bilį́į́ʼ Ńdeiltihii Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ dijádídlǫ́ʼí - Wikiibíídiiya\nBilį́į́ʼ Ńdeiltihii Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ dijádídlǫ́ʼí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Bilį́į́ʼ Ńdeiltihii Dineʼé Bikéyahdi dóó Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdi dóó Dziłgaiitsoh Honeezkʼaziitah hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Calandrella acutirostris" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 5–7di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bizééʼ dóó bitéél dóó binákʼee éí łigai; bidaaʼ éí diłhił.\nBilį́į́ʼ Ńdeiltihii Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ dijádídlǫ́ʼí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Tsídii yáłtiʼí tseentélí bitʼaʼ łitsooígíí - Wikiibíídiiya\nTsídii yáłtiʼí tseentélí bitʼaʼ łitsooígíí\nTsídii yáłtiʼí tseentélí bitʼaʼ łitsooígíí éí tsídii yádaałtiʼí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Psephotellus dissimilis" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 10–11di asdzoh[?] áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís yágo dootłʼizh; bitʼaʼ éí łitso; bítááʼ dóó binákʼee éí halzhin; binághah éí dibéłchíʼí; bitseeʼ éí chʼilgo dootłʼizh; bidaaʼ éí dinilbá dóó tʼóó bíyó ditą́ dóó shiyish. Baʼáádígíí éí bitsʼíís chʼilgo dootłʼzih.\nTsídii yáłtiʼí tseentélí bitʼaʼ łitsooígíí éí chʼil binááʼ deildeeł dóó tsin bineestʼąʼ deiłchozh.


Naʼastsʼǫǫsí bitsiitsʼiin ntsaaígíí - Wikiibíídiiya\nNaʼastsʼǫǫsí bitsiitsʼiin ntsaaígíí\nNaʼastsʼǫǫsí bitsiitsʼiin ntsaaígíí éí Tsin Deigházhígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Zelotomys woosnami" deiłníigo dayózhí.\nDíí naaldlooshii éí 3–4di asdzoh[?] áníłnééz; bitseeʼ éí 4–5di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitéél éí łigai.\nNaʼastsʼǫǫsí bitsiitsʼiin ntsaaígíí éí chʼil binááʼ dóó tłʼoh yiłchozh.


Yaaʼ łigaaígíí - Wikiibíídiiya\nYaaʼ łigaaígíí éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah daasdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Tarsonemidae" deiłníigo deiyózhí. Yaaʼ łigaaígíí éí 530 ánéelą́ą́ʼ ałʼąą ádaatʼé.\nDíí yaaʼ éí tʼóó 0.1–0.3 mm ádaníłtso; bitsʼíís éí nímaz dóó tʼóó bíyó nineez; bijáád éí doo nineez da. Binááʼ éí ádin. Chʼil bitʼąąʼ dóó dííłdzid éí bichʼiyąʼ.


Dibénééz Bikéyahdę́ę́ʼ dzidzé yiyiitsahii - Wikiibíídiiya\nDibénééz Bikéyahdę́ę́ʼ dzidzé yiyiitsahii\nDibénééz Bikéyahdę́ę́ʼ dzidzé yiyiitsahii éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́ (Dibénééz Bikéyahdi déí tʼóó ahayóí). Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Cryptopipo holochlora" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhił dóó yishtłizhgo łitso; bizééʼ dóó bitéél éí diniltso; bidaaʼ éí diłhił.\nDibénééz Bikéyahdę́ę́ʼ dzidzé yiyiitsahii éí dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ yázhí yiłchozh.


Teełtaalzhahii łizhin dóó łigaaígíí - Wikiibíídiiya\nTeełtaalzhahii łizhin dóó łigaaígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Laniarius bicolor" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 7–9di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin; bitéél dóó bizééʼ dóó bitłʼaaʼ éí łigai; bidaaʼ éí diłhił.\nTeełtaalzhahii łizhin dóó łigaaígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Shádiʼááh biyaadę́ę́ʼ łóóʼtsoh bizábąąh shiyishí - Wikiibíídiiya\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Bidił Daazdoígíí dóó Daʼałtʼoʼígíí Biishchʼid Dahólónígíí Náhookǫs biyaadi Hadahóólįįdígíí Naaldlooshii Bikéshgaan Dahólónígíí Bikéshgaan Naaki dóó Bikéshgaan Dį́įʼii Łóóʼtsoh dóó Tééh hóyáanii Łóóʼtsoh biwooʼ daditsʼózígíí Łóóʼtsoh bizábąąh shiyishí\ntáłtłʼááh chʼoshchilí deildeełígíí\nShádiʼááh biyaadę́ę́ʼ łóóʼtsoh bizábąąh shiyishí éí łóóʼtsoh biwooʼ daditsʼózígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Tónteel biyiʼdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Eubalaena australis" deiłníigo dayózhí.\nDíí łóóʼtsoh éí 50–55di adéesʼeez[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí łizhin. Ndilnaʼgo éí naʼałkǫ́ǫ́ʼ.\nShádiʼááh biyaadę́ę́ʼ łóóʼtsoh bizábąąh shiyishí éí táłtłʼááh chʼoshchilí yildeełgo naʼałkǫ́ǫ́ʼ.


Tseeshgizhii bitsiiyah dibéłchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nTseeshgizhii bitsiiyah dibéłchíʼígíí éí tó wónaanídę́ę́ʼ dǫ́ʼiideiyiitsahí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Enicurus ruficapillus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 7–9di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łigai; bitsiiyah éí dibéłchíʼí; bitéél éí łizhingo łikizh; bitʼaʼ dóó bizééʼ éí łizhin; bitseeʼ éí łizhin dóó łigaigo noodǫ́ǫ́z; bidaaʼ éí łizhin.\nTseeshgizhii bitsiiyah dibéłchíʼígíí éí chʼosh yázhí dóó dzidzé deildeeł.


Tsintaalzhahii dootłʼizhígíí - Wikiibíídiiya\nTsintaalzhahii dootłʼizhígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdi dóó Ooljééʼ Biyaadi Kéyah Dah Ndaaʼeełí bikáaʼgi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Cyanolanius madagascarinus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 7–8di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yágo dootłʼizh; bitéél dóó bizééʼ éí łigai; bitʼaʼ éí kʼíjíjin; bidaaʼ éí łibá.\nTsintaalzhahii dootłʼizhígíí éí chʼosh dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ chʼilhaatʼaʼii yázhí - Wikiibíídiiya\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ chʼilhaatʼaʼii yázhí éí atsáłbáí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Falco cuvierii" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 8–9di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitʼaʼ éí kʼíjíjin; bizééʼ éí łigai; bitéél dóó bitsiiyah éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitsiitʼáád éí halzhin łeh; bidaaʼ éí dinilbá.\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ chʼilhaatʼaʼii yázhí éí tsídii yázhí dóó chʼosh (tániilʼáí da, nahachagii da) haalzheehgo naatʼá.


Tsinlátah yádíłtihii bitseeʼ nteelígíí - Wikiibíídiiya\nTsinlátah yádíłtihii bitseeʼ nteelígíí\nTsinlátah yádíłtihii bitseeʼ nteelígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí kéyah dah siʼánígíí beʼałníiʼdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Basileuterus lachrymosus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo łibá; bizééʼ dóó bitéél dóó bitłʼaaʼ éí łitso; binátsʼiin éí łigai; bidaaʼ éí diłhił.\nTsinlátah yádíłtihii bitseeʼ nteelígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ tónteel tsídii bidaaʼ łichíʼígíí - Wikiibíídiiya\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ tónteel tsídii bidaaʼ łichíʼígíí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Chroicocephalus novaehollandiae" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 16–18di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łigai; bitʼaʼ éí dinilbá dóó kʼíjíjin; binááʼ éí łigai; bidaaʼ dóó bikeeʼ éí łichííʼ.\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ tónteel tsídii bidaaʼ łichíʼígíí éí łóóʼ deilghał dóó chʼosh deildeeł; tsídii biyęęzhii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.\nTónteel tsídii bidaaʼ łichíʼígíí


Dził Daantsaaítah Bilagáana Bikéyahdę́ę́ʼ tsinyiʼ naʼashǫ́ʼii dibéłchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nDził Daantsaaítah Bilagáana Bikéyahdę́ę́ʼ tsinyiʼ naʼashǫ́ʼii dibéłchíʼígíí\ntsinyiʼ naʼashǫ́ʼii dibéłchíʼígíí\nDził Daantsaaítah Bilagáana Bikéyahdę́ę́ʼ tsinyiʼ naʼashǫ́ʼii dibéłchíʼígíí éí tó wónaanídę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Dził Daantsaaítah Bilagáana Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Darevskia dahli" deiłníigo dayózhí.\nDíí naʼashǫ́ʼii éí 6–10di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó dibéłchʼíʼíigo naashchʼąąʼ; bizééʼ éí łigai łeh; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.\nDził Daantsaaítah Bilagáana Bikéyahdę́ę́ʼ tsinyiʼ naʼashǫ́ʼii dibéłchíʼígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.


Naʼashjéʼii nahachaʼí nteelígíí - Wikiibíídiiya\nNaʼashjéʼii nahachaʼí nteelígíí éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah daasdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Metacyrba" deiłníigo deiyózhí. Naʼashjéʼii nahachaʼí nteelígíí éí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó tʼéiyá dahólǫ́; adóó eí 6 ałʼąą ádaatʼé.\nDíí naʼashjéʼii bitsʼíís éí 4–7 mm ádaníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo ndaashchʼąąʼ łeh. Bijáád éí dibéłchíʼíigo ndaashchʼąąʼ dóó doo danineez da. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.


Bidiltłish Shizhahí Bikéyahdę́ę́ʼ daatsohí bitʼaʼ łitsooígíí - Wikiibíídiiya\nBidiltłish Shizhahí Bikéyahdę́ę́ʼ daatsohí bitʼaʼ łitsooígíí\nBidiltłish Shizhahí Bikéyahdę́ę́ʼ\ndaatsohí bitʼaʼ łitsooígíí\nBidiltłish Shizhahí Bikéyahdę́ę́ʼ daatsohí bitʼaʼ łitsooígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Ásáí Dineʼé Bikéyahdi dóó Bidiltłish Shizhahí Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Rhynchostruthus percivali" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitsiitʼáád dóó bizééʼ éí dibéłchíʼí; bitʼaʼ éí łizhin dóó łitso; bidaaʼ éí łizhin dóó ntsxaa.\nBidiltłish Shizhahí Bikéyahdę́ę́ʼ daatsohí bitʼaʼ łitsooígíí éí chʼil binááʼ dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.\nLast edited on 31 Yas Niłtʼees 2022, at 04:46


Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ gáagii - Wikiibíídiiya\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ gáagii éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi dóó Chooyééł Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Corvus orru" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 18–21di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin; bidaaʼ éí diłhił.\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ gáagii éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł; dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ éí yiłchozh; chʼał dóó naʼashǫ́ʼii dóó łóóʼ dóó naʼastsʼǫǫsí dóó dííłdzid éí yilghał ałdóʼ.


Tsinyiʼ chʼiyíítʼogii dibéłchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nTsinyiʼ chʼiyíítʼogii dibéłchíʼígíí\nTsinyiʼ chʼiyíítʼogii dibéłchíʼígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Elaenia pallatangae" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 5–7di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bizééʼ dóó bitéél éí dinilbá; bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí dinilzhin dóó łigaigo naashchʼąąʼ; bidaaʼ éí diłhił.\nTsinyiʼ chʼiyíítʼogii dibéłchíʼígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼil binááʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Binááʼádaałtsʼózí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tsxilghááhtsoh - Wikiibíídiiya\nBinááʼádaałtsʼózí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tsxilghááhtsoh\nBinááʼádaałtsʼózí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tsxilghááhtsoh éí táyiʼ dóó niʼkáágóó ndaakaaígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Binááʼádaałtsʼózí Dineʼé Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Andrias japonicus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsxilghááh éí 30–60di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí áłtsʼíísí dóó łigai.\nBinááʼádaałtsʼózí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tsxilghááhtsoh éí chʼosh yildeeł; łóóʼ dóó chʼał éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Lókʼaatah tsídii - Wikiibíídiiya\nDíí kweʼé naaltsoos bikáaʼgi saad shijaaʼígíí éí lókʼaatah tsídii yaa halneʼ dooleeł. Teełtah ayáásh ałdóʼ baa yídíiłtah shį́į́.\nLókʼaatah tsídii éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Limnornis" deiłníigo dayózhí. Lókʼaatah tsídii éí naaki ałʼąą átʼé.\nDíí tsídii éí 5–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bizééʼ dóó bitéél dóó binátsʼiin éí dinilgai; bidaaʼ éí łibá.\nLókʼaatah tsídii éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.


Bitsįʼ Yishtłizhii Tónteeldę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí dibéłchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nBitsįʼ Yishtłizhii Tónteeldę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí dibéłchíʼígíí\nBitsįʼ Yishtłizhii Tónteeldę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí dibéłchíʼígíí éí naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Ooljééʼ Biyaadi Kéyah Dah Ndaaʼeełí bikáaʼgi dóó Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Trachylepis comorensis" deiłníigo dayózhí.\nDíí naʼashǫ́ʼii éí 4–8di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí diłhiłgo dibéłchíʼí; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.\nBitsįʼ Yishtłizhii Tónteeldę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí dibéłchíʼígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii éí yildeeł.


Tsintah dahiitį́hii bitseeʼ nteelígíí - Wikiibíídiiya\nTsintah dahiitį́hii bitseeʼ nteelígíí éí yótʼáahdi tsídii dóó tsintah dahiitį́hii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Anopetia gounellei" deiłníigo dayózhí.\nDíí dahiitį́hii éí 4–5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís dóó bitʼaʼ éí łibáago dootłʼizh; bitéél éí łibá; bitsiiʼ éí łizhin dóó łigai; bidaaʼ éí tʼóó bíyó shiyish.\nTsintah dahiitį́hii bitseeʼ nteelígíí éí chʼil bijeeh deidlą́.


Chʼééh digháhii bitsʼaʼ ahąditʼánígíí - Wikiibíídiiya\nChʼééh digháhii bitsʼaʼ ahąditʼánígíí éí chʼééh digháhii dóó tsisteeł dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi tʼéiyá dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Kinixys" deiłníigo deiyózhí.\nDíí chʼééh digháhii éí 6–9di asdzoh[?] ádaníłnéez łeh. Bitsʼíís éí dinilbá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitsʼaʼ éí diniltso dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ.\nChʼééh digháhii bitsʼaʼ ahąditʼánígíí éí chʼil bitʼąąʼ dóó dzidzé dóó tłʼoh deiłchozh; chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Teełtah chʼał yázhí - Wikiibíídiiya\nTeełtah chʼał yázhí\nTeełtah chʼał yázhí éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Hyperolius pusillus" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 0.5–1di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diniltso dóó chʼilgo dootłʼizh; bitéél éí diniltso; binááʼ éí ntsaa.\nTeełtah chʼał yázhí éí chʼil bitʼąąʼ dóó dláád yiłchozh; chʼosh yázhí éí yildeeł ałdóʼ.


Níyol yiiʼ tʼáyiłtaʼí binákʼee halzhinígíí - Wikiibíídiiya\nNíyol yiiʼ tʼáyiłtaʼí binákʼee halzhinígíí éí tónteel tsídii bínííʼtsohígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Eʼeʼaahjí Tónteel bikááʼgóó dóó Łeesdísí Bikéyah bibąągi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pterodroma inexpectata" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 13–14di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; binákʼee dóó bitseeʼ éí łizhin; bitéél dóó bizééʼ éí łigai; bidaaʼ éí łizhin.\nNíyol yiiʼ tʼáyiłtaʼí binákʼee halzhinígíí éí łóóʼ yázhí deilghał.


Tłʼaałtsooí bitłʼaakááʼ łitsxooígíí - Wikiibíídiiya\nTłʼaałtsooí bitłʼaakááʼ łitsxooígíí\nTłʼaałtsooí bitłʼaakááʼ łitsxooígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiaʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Euphonia fulvicrissa" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 3–5di asdzoh[?] áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís dootłʼizhgo łizhin; bitłʼaaʼ dóó bitéél dóó bítááʼ éí łitso; bitłʼaakááʼ éí łitsxo; bidaaʼ éí łibá. Baʼáádígíí éí łitso dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ.\nTłʼaałtsooí bitłʼaakááʼ łitsxooígíí éí dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ dóó dahtsʼaaʼ yiłchozh; łahda chʼosh yázhí yildeeł ałdóʼ.


Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał hataałígíí - Wikiibíídiiya\nTsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał hataałígíí\nTsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał hataałígíí éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi dóó Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Microhyla fissipes" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 0.9–1.1di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bikʼiiz éí dinilzhin; binááʼ éí diłhił.\nTsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał hataałígíí éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼil bitʼąąʼ łaʼ dóó tąądee naagháhii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Náátsʼózídę́ę́ʼ tsétah dibé - Wikiibíídiiya\nNáátsʼózídę́ę́ʼ tsétah dibé éí Naaldlooshii Bikéshgaan Dahólónígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Bilį́į́ʼ Ńdeiltihii Dineʼé Bikéyahdi dóó Atsá Yee Ndaalzheehii Bikéyahdi dóó Chʼah Diʼilii Bikéyahdi dóó Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ovis ammon" deiłníigo dayózhí.\nDíí naaldlooshii éí 3–4di adéesʼeez[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bizééʼ dóó bitłʼaaʼ éí łigai; bikąʼígíí éí bideeʼ hólǫ́.\nNáátsʼózídę́ę́ʼ tsétah dibé éí chʼil bitʼąąʼ dóó tłʼoh yiłchozh dóó náʼátʼaał.


Tábąąh chʼééh digháhii bibid halzhinígíí - Wikiibíídiiya\nTábąąh chʼééh digháhii bibid halzhinígíí\nTábąąh chʼééh digháhii bibid halzhinígíí éí chʼééh digháhii dóó tsisteeł dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Trachemys dorbigni" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼééh digháhii éí 6–12di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí diłhił dóó diniltsogo noodǫ́ǫ́z; bitsʼaʼ éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ.\nTábąąh chʼééh digháhii bibid halzhinígíí éí tąądee naagháhii dóó chʼał yázhí yilghał; chʼil bitʼąąʼ dóó chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Haʼaʼaahdę́ę́ʼ tłʼiish diłhiłígíí - Wikiibíídiiya\nHaʼaʼaahdę́ę́ʼ tłʼiish diłhiłígíí\nHaʼaʼaahdę́ę́ʼ tłʼiish diłhiłígíí éí nihookááʼ tłʼiish dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaah dóó Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Drymarchon couperi" deiłníigo dayózhí.\nDíí tłʼiish éí 35–75di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí diłhiłgo naashchʼąąʼ.\nHaʼaʼaahdę́ę́ʼ tłʼiish diłhiłígíí éí naʼashǫ́ʼii dóó naʼatsʼǫǫsí dóó chʼał dóó chʼééh digháhii dóó tsídii yilghał.


Tsísʼná yiyání bitéél halchíʼígíí - Wikiibíídiiya\n(Tsísʼná yildeełí bitéél halchíʼígíí)\nTsísʼná yiyání bitéél halchíʼígíí (éí doodaiiʼ Tsísʼná yildeełí bitéél halchíʼígíí) éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Merops oreobates" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 8–9di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh; bitéél éí halchííʼ; binákʼee éí diłhiłgo dootłʼizh; bizééʼ éí łitso; bidaaʼ éí diłhił.\nTsísʼná yiyání bitéél halchíʼígíí éí tsísʼná dóó wóʼałtaasʼéí deildeeł.


Dzeeh łikizhígíí - Wikiibíídiiya\nDzeeh łikizhígíí éí Naaldlooshii Bikéshgaan Dahólónígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Binááʼádaałtsʼózí Dineʼé Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ałkʼidą́ą́ʼ éí Haʼaʼaahjí Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdi ałdóʼ hólǫ́ǫ́ ńtʼę́ę́ʼ jiní; dííshjį́į́góó éí ńléidi ádin ndi. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Cervus nippon" deiłníigo dayózhí.\nDzeeh łikizhígíí éí hodíłchʼilgi dóó honeezílígi naakai; yas yítsohgi éí ádaadin.\nDíí naaldlooshii éí 5–6.5di adéesʼeez[?] ádaníłtso, áádóó éí yishtłizhgo ndaashchʼąąʼ dóó łigaiigo daalkizh. Nááná éí bitseeʼ daalgai; biteeldę́ę́ʼ éí łigai ałdóʼ. Bikąʼígíí éí bideeʼ hólǫ́, díí éí 10–30di asdzoh[?] áníłnééz.\nDzeeh łikizhígíí éí tłʼoh dóó chʼil bitʼąąʼ dóó azeeʼ deiłchozhgo naakai.


Nihodoogáałjįʼ Bichʼįʼ Hoolzhish\nGod Haʼátʼíí Biniyé Ánihiilaa?\nBÍHOOʼAAH 1 Háísh éí God Átʼı̨́?\nBÍHOOʼAAH 2 Diyin Bizaad—God Bitsʼą́ą́dę́ę́ʼ\nBÍHOOʼAAH 3 God éí Haʼátʼíí Biniyé Bílaʼashdlaʼii Áyiilaa?\nBÍHOOʼAAH 4 Jesus Christ éí Háí Ájítʼı̨́?\nBÍHOOʼAAH 5 Nihikʼé Nináʼílyáagi—God Einílá\nBÍHOOʼAAH 6 Deetsaahgo Háájí Yiidleeh?\nBÍHOOʼAAH 7 Daneeznánę́ę Náábidiʼdooljah!\nBÍHOOʼAAH 8 God BiNahatʼaʼ Haʼátʼíí Átʼé?\nBÍHOOʼAAH 9 Nihodoogááłgo Bichʼįʼ Hoolzhish\nBÍHOOʼAAH 10 Diyingo Ndaalʼaʼí dóó Demons Baa Haneʼgi\nBÍHOO’AAH 11 Haʼátʼíí Biniyé Tʼóó Achʼįʼ Nidahwiiʼná?\nBÍHOOʼAAH 12 Haitʼéego God Bikʼis Dííleeł?\nBÍHOOʼAAH 13 Iiná Dadíínóhsin\nBÍHOOʼAAH 14 Nighan Hazʼą́ągi Ił Dahózhǫ́ǫ Doogo Átʼé\nBÍHOOʼAAH 15 Kótʼéego God Bikʼeh Óʼoolʼįįł\nBÍHOOʼAAH 16 God Bikʼeh Óʼoolʼįįłii Nídiilé\nBÍHOOʼAAH 17 Sohodizin Ílíinii Átʼé\nBÍHOOʼAAH 18 Godísh Baa Ádideeshtʼáałgo Baptize Áshidiʼdoolnííł?\nBÍHOOʼAAH 19 Áhánígo Jiihóvah Bił Hónílǫ́\nREAD IN Abbey Abui Acholi Alur American Sign Language Amharic Angolan Sign Language Arabic Argentinean Sign Language Armenian Armenian (West) Ateso Attié Aymara Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Bassa (Cameroon) Bassa (Liberia) Batak (Karo) Batak (Simalungun) Batak (Toba) Belize Kriol Biak Bislama Bolivian Sign Language Boulou Bété Cambodian Changana (Zimbabwe) Chavacano Chichewa Chin (Hakha) Chin (Tiddim) Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chitonga Chitonga (Malawi) Chitonga (Zimbabwe) Chitumbuka Chiyao Chokwe Chopi Chuabo Cibemba Cinyanja Colombian Sign Language Cuban Sign Language Damara Dangme Danish Diné Bizaad Douala Drehu Dusun Dutch Efik English Estonian Ewe Fante Fijian Fon French Futuna (East) Ga Gitonga Guarani Guarani (Bolivia) Guerze Guianese Creole Gun Guéré Haitian Creole Hausa Herero Hindi Hungarian Hunsrik Iban Ibinda Igbo Indian Sign Language Indonesian Irish Italian Italian Sign Language Javanese Jula Kabiye Kabuverdianu Kachin Kannada Karen (S'gaw) Kazakh Khana Kikamba Kikaonde Kikongo Kikuyu Kimbundu Kinyarwanda Kipende Kirghiz Kiribati Kirundi Kisi Kisonge Kongo Korean Kpelle Krio Kurdish Kurmanji Kwangali Kwanyama Kyangonde Lamba Lhukonzo Lingala Lomwe Luganda Lugbara Lunda Luo Luvale Macua Malagasy Malayalam Maltese Mambwe-Lungu Marathi Mauritian Creole Mazahua Mbunda Meru Moore Myanmar Ndau Ndebele Ndebele (Zimbabwe) Ndonga Nengone Ngangela Nias Nigerian Pidgin Norwegian Nyaneka Nyungwe Nzema Okpe Oromo Otetela Pidgin (Cameroon) Ponapean Portuguese Portuguese (Portugal) Portuguese Sign Language Punjabi (Shahmukhi) Quechua (Ayacucho) Quechua (Bolivia) Quechua (Cuzco) Quichua (Imbabura) Quichua (Santiago del Estero) Rarotongan Romanian Romany (Eastern Slovakia) Romany (Macedonia) Romany (Macedonia) Cyrillic Romany (Northern Greece) Romany (Serbia) Romany (Southern Greece) Runyankore Russian Rutoro Réunion Creole Samoan Sangir Sango Sena Sepedi Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Setswana Seychelles Creole Sidama Silozi Sinhala Solomon Islands Pidgin Spanish Spanish Sign Language Sranantongo Sunda Swahili Swati Swedish Tahitian Tajiki Talian Tamil Tandroy Tankarana Thai Thai Sign Language Tigrinya Tiv Tongan Tshiluba Tshwa Tsonga Turkish Tuvaluan Twi Ukrainian Umbundu Urdu Urhobo Uruund Vezo Vietnamese Wallisian Welsh Wolaita Yacouba Zande Zulu\nNihodoogááłgo Bichʼįʼ Hoolzhish\n1. Náasdi ádahootʼée dooígíí haʼátʼíí bitsʼą́ą́dę́ę́ʼ baa ídahwiidiilʼááł?\nNÍŁCHʼI naalkidí doodaiiʼ níłchʼi bee haneʼii biiʼdę́ę́ʼ dahaneʼ dinitsʼaʼgo kwíinínízinísh łeh, ‘Haʼátʼéégóósh nihił hodeeyá?’ Tʼáá íiyisíí bíighahí átʼéego áhoonííł dóó diné ndaʼahiiltseed, áko nihodoogáał doogo bichʼįʼ hoolzhish hwiinidzin. Díísh tʼáá aaníí? Náasdi ádahootʼée dooleełígíí, bee bééhózinii hólǫ́ǫgoósh átʼé? Aooʼ. Náasdi ádahodooníłígíí bílaʼashdlaʼii doo bił bééhózin da, Jiihóvah tʼéiyá. Bí Bizaad biiʼdę́ę́ʼ náasdi nihił áhootʼé dooígíí dóó nahasdzáán átʼé dooígi yee nihił halneʼ.—Isaiah 46:10; James 4:14.\n2, 3. Jesus bídahoołʼaahii haʼátʼíí yíndahódééłkid, áádóó haitʼéego bił nahojólneʼ?\n2 Diyin Bizaad biiʼdę́ę́ʼ nihodoogááł níigo baa ííníłtaʼgo éí nahasdzáán bił nihodoogáał doo níi da, ndi éí doo yáʼádaashxóonii ndootʼihgo áhyiłní. God biNahatʼaʼ éí nahasdzáán yikʼi hooʼáał doo níigo Jesus yee naʼneeztą́ą́ʼ. (Luke 4:43) Jesus bídahoołʼaahii éí God biNahatʼaʼ hahgo hadootʼih danízin ńtʼééʼ, áko nidahódééłkid: “Baa chʼíhwííníʼánígíishąʼ hahgo ádahodoonííł, bee nihił hólneʼ, áádóó náádíídáłígíí, índa nihoolzhíshígíishąʼ haʼátʼíí bee bééhózin doo?” (Matthew 24:3) Jesus éí kweʼé yoołkáałgo áhodoonííł tʼáadoo yidííniid da, ndi kóhootʼée doo níigo yee yił hoolneʼ. Díí kʼad áhoonííł.\n3 Nihodoogááł bichʼįʼ hoolzhishgo bee béédahózinii kʼad bíhwiidiilʼááł. Áłtsé éí yáʼąąshdi anaaʼ hazlı̨́ı̨́ʼ yę́ę baa íhwiidiilʼááł, áko éí binahjįʼ haʼátʼíí biniyé nahasdzáán bikááʼ, doo yáʼáshǫ́ǫ́góó hazʼánígíí nihił bééhodoozįįł.\nYÁʼĄĄSHDI ANAAʼ HAZLĮ́Į́ʼ\n4, 5. (a) Yáʼąąshdi Jesus Naatʼáanii ábiʼdiilyaago, haa hóótʼįįd? (b) Séítan bidah ahoolghango, Revelation 12:12 haa hodoonííł ní?\n4 Bíhooʼaah 8 góneʼ éí 1914 yę́ędą́ą́ʼ yáʼąąshdi Jesus Naatʼáanii ábiʼdiilyaago baa ídahwiilʼą́ą́ʼ. (Daniel 7:13, 14) Revelation ání: “Yáʼąąshdi anaaʼ hazlı̨́ı̨́ʼ! Máíkel [Jesus] áádóó bidiyingo nidaalʼaʼí éí naʼashǫ́ʼiitsoh [Séítan] yił daʼahigą́ą́ nítʼééʼ, áko naʼashǫ́ʼiitsoh áádóó bindaalʼaʼí hoł daʼahoogą́ąʼgo” bikʼeh hodeesdlı̨́ı̨́ʼ. * Áádóó Séítan dóó bándaalʼaʼí nahasdzáán bikáajįʼ adabidiistłʼííd. Áko diyingo ndaalʼaʼí ayóó átʼéego bił dahóozhǫǫd! Ndi nahasdzáán bikáaʼgi shąʼ? Diyin Bizaad ání, Séítan dóó bándaalʼaʼí nahasdzáán bikáajįʼ adabidiistłʼíídóó bílaʼashdlaʼii ayóó átʼéego bichʼįʼ dahodiisnááʼ. Háálá tʼóó kónígháníjįʼ Séítan baa hodeetʼą́ągo bił bééhózingo biniinaa báháchįʼ.—Revelation 12:7, 9, 12.\n5 Séítan éí nahasdzáán bikááʼ ayóó átʼéego achʼįʼ nahwiiʼnáago áyoolííł. Séítan báháchįʼ, háálá nahasdzáán bikááʼ baa joogáłígíí God hatsʼą́ą́ʼ niʼkwíidoolííł. Nihoogháahjįʼ ayííłką́ągo kóhootʼée doo níigo Jesus yaa haadzííʼ yę́ę dadíníilʼįįł.—Endnote 24 níníłʼı̨́.\n6, 7. Jesus éí anaaʼ dóó hodichin yee haadzííʼ yę́ę, haitʼéego bihoolyaa?\n6 Anaaʼ. Jesus ání: Ałʼąą dineʼé ałkʼinéiijah doo, áádóó nahatʼá bił nahazʼáanii índa náánáłaʼ nahatʼá bił nahazʼáanii ałkʼinéiijah doo. (Matthew 24:7) Dííshjı̨́ı̨́góó tʼóó ahayóí diné, anaaʼ dahólǫ́ǫ́góó nidabiʼditseed, níléídę́ę́ʼ éí doo ayóó ákótʼée da ńtʼééʼ. Worldwatch Institute wolyéego ání, 1914dóó wóshdę́ę́ʼ, anaaʼ dahólǫ́ǫ́góó 100,000,000dóó baʼaan diné ndabiʼdiztseed. Níléídę́ę́ʼ 1,900 nááhaijįʼ diné doo ląʼí naaztseed da, ákondi kʼad 100 nááhaijįʼ (1900-2000) táadi ánánéelą́ąʼdi diné naaztseed. Anaaʼ bitsʼą́ą́dóó ayóó átʼéego diné bikʼéé bichʼįʼ nidahwiiʼná!\n7 Dahodichin. Jesus ání: “Łahgóó dahodichin doo.” (Matthew 24:7) Azhą́ shı̨́ı̨́ chʼiyáán tʼóó ahayóí dahólǫ́ǫ ndi, ląʼí diné chʼiyáán biʼoh neelʼą́. Diné éí chʼiyáán nahidoonihgi yiʼoh daneelʼą́ dóó kéyah bikááʼ kʼididoolyéełgi ádaadin. Ląʼí diné, tʼááłaʼí béeso tʼáá bichʼįʼígo ádeiłʼı̨́įgo yikiin dahiiná. World Health Organization wolyéhígíí ání, tʼáá nináháhááh bikʼeh áłchíní tʼóó ahayóí daniné, íiyisíí biniinaaígíí éí bitah yáʼádahootʼéeh dooleeł yę́ę, chʼiyáán yáʼádaatʼéehii bá ádaadin.\n8, 9. Jesus éí niʼ nídahidiʼnááh dóó naałniih yee haadzííʼ, haitʼéego bohoolnííł?\n8 Niʼ nídahidiʼnááh. Jesus ání: “ayóó átʼéego niʼ nídahidiʼnáah doo.” (Luke 21:11) Díí tʼáá ninááhai bikʼeh naólní. 1900 yihahdóó wóshdę́ę́ʼ, niʼ nídahidiʼnáahgo bitsʼą́ą́dóó 2,000,000dóó baʼaan diné noonééł. Azhą́ shı̨́ı̨́ niʼ nídahidiʼnáahii bee naʼałkahii ádaalyaa ndi, tʼahdii tʼóó ahayóí diné niʼ nídahidiʼnáahii bitsʼą́ą́dóó noonééł.\n9 Nidahałniih. Jesus éí nidahałniih doo níigo yee haadzííʼ. Naałniih nidaʼałtseedii éí tsı̨́įłgo kʼeeʼąą doolzhishgo tʼóó ahayóí diné neidoołtsił. (Luke 21:11) Azeeʼ ííłʼíní éí ląʼí naałniih ałʼąą ádaatʼéii bichʼįʼ azeeʼ ąąh ádeiłʼı̨́į ndi, naałniih tʼahdii dahólǫ́. Díí bichʼįʼ azeeʼ bá ádaadin. Tʼáá nináháhááh bikʼeh diné míiltsoh biláahdi, ndaałniih tuberculosis, malaria, dóó cholera nidaʼbiłtseedgo baa dahaneʼ. Doo díí tʼéiyá ndaałniih da. 30go ndaałniih łaʼ náádahódlǫ́ǫgo azeeʼ ííłʼíní bił béédahoyoozįįh, éí díí łaʼ tʼóó náás deiyíłnííh.\nNIHOOGHÁAHJĮʼ DINÉ KÓDAATʼÉE DOO\n10. 2 Timothy 3:1-5 haitʼéego bohoolyaa?\n10 2 Timothy 3:1-5 ání: “Nihoogháahjįʼ yoołkáałgo yéego achʼįʼ nahwiiʼnáa doo.” Nihoogháahjįʼ bee níłką́ągo diné ląʼí kódaatʼée doo níigo Paul yaa chʼíhoníʼą́.\ntʼáá bí tʼéí ádaa nitsídaakees doo\nbéeso ayóóʼádayóʼníi doo\nbimá dóó bizhéʼé doo yikʼeh dahółʼı̨́į da doo\ndoo ayóóʼádaʼóʼníi da doo\nnaʼageh yee tsiʼnaaldeeh doo\nbáádahadzidgo atídaʼałʼı̨́į doo\nGod biláahdi honeenida ayóóʼádayóʼníi doo\nGod ayóóʼádayóʼní ádahodilʼı̨́, ndi doo hakʼehgóó ádeeshníił da danízin\n11. Psalm 92:7 éí diné doo ákwii ádaaníiłii, haa bidiʼdoolnííł ní?\n11 Diné bił kééhonítʼínígíísh kódaatʼé? Nahasdzáán bikááʼ diné kódaatʼéhígíí kʼeeʼąą deeshzhiizh. Ákótʼée ndi God éí díí hashtʼeidoolííł. God kóní: “Diné doo ákwii ádaaníiłii kʼeeʼąą dilzhishgo, éí hoolʼáágóó ábidiʼdooldįįłgo átʼé.”—Psalm 92:7.\nNIHOOGHÁAHJĮʼ NIZHÓNÍGO HANEʼ\n12, 13. Jiihóvah haʼátʼíí yee nanihinitin?\n12 Diyin Bizaad ání, nihoogháahjįʼ ayííłką́ągo ayóó átʼéego achʼįʼ nahwiiʼnáago hazʼą́ą doo. Ákondi Diyin Bizaad ání, yáʼátʼéehgo hazʼą́ą doo.\nGod biNahatʼaʼ éí “nahasdzáán nidahoneesʼą́ą́góó, ałʼąą dineʼé tʼáá ałtso . . . bee hoł dahodoonih.”—Matthew 24:14\n13 Diyin Bizaad bikʼidiʼdootı̨́ı̨́ł. Daniel éí nihodoogááłígíí yaa hoolneʼ. Éí kóní: “Ił ééhózin kʼeeʼąą yilzhish dooleeł.” (Daniel 12:4) 1914dóó wóshdę́ę́ʼ, God éí bidineʼé yíká eelwodgo Diyin Bizaad hazhóʼó yikʼidaʼdiitą́. Éí bízhiʼ ayóó átʼéegi, nahasdzáán yiniyé áyiilaagi, nihikʼé nináʼílyáagi, deetsaahgo háájí yiidleehgi, dóó nááʼdiijeehgi hazhóʼó bikʼidaʼdiitą́. God biNahatʼaʼ tʼéiyá tʼáá ałtsoní nihá hashtʼeidoolííł. Ił hózhǫ́ índa God bił hózhǫ́ǫgo ííníilzin dooígi ałdóʼ baa íhwiidiilʼááł. Áko God bidineʼé yíhoołʼą́ą́ʼígíí haitʼéego chodayoołʼı̨́? Diyin Bizaad yee nihił hodoolnih.—Endnotes 21 dóó 25 níníłʼı̨́.\n14. God biNahatʼaʼ baa haneʼ, háadi índa háí bił dahaneʼ?\n14 Nahasdzáán bikááʼ naʼnitin. Nihoogháahjįʼ ahoolzhiizhígíí Jesus yee nitʼı̨́įgo kóní, “Yáʼąąshii bee bóhólníihgo bił hazʼáanii [God biNahatʼaʼ] baa haneʼ yáʼátʼéehii nahasdzáán nidahoneesʼą́ą́góó, ałʼąą dineʼé tʼáá ałtso . . . bee hoł dahodoonih.” (Matthew 24:3, 14) Díí éí 230dóó baʼaan dakéyahgóó índa 700dóó baʼaan saad ałʼąą ádaatʼéego God biNahatʼaʼ baa nahaneʼ. Jiihóvah Yá Dahalneʼé éí nahasdzáán bikááʼ “ałʼąą dineʼé bił dah nidahazʼą́ą́dę́ę́ʼ tʼáá ałtso,” God biNahatʼaʼ índa haitʼéego bílaʼashdlaʼii bíká adoolwołgi diné yee ndeinitin. (Revelation 7:9) Doo éí bikʼé bichʼįʼ ndaʼiilyée da. Jesus ádííniid yę́ęgi átʼéego, dabijoodla índa atídabiʼdilʼı̨́į doo. Ndi díí nahaneʼ doo łaʼda niʼíidoolíił da.—Luke 21:17.\nÁKO HAA DÍÍNÍÍŁ?\n15. (a) Haʼátʼíí biniyé nihoogháahjįʼ hoolzhishgo yiinídlą́? (b) Jiihóvah yikʼeh ádaatʼéii índa doo yikʼeh ádaatʼéii haa dadoolnííł?\n15 Nihoogháahjįʼísh hoolzhish nínízin? Diyin Bizaad tʼóó ahayóígóó yaa chʼíhwiizʼánę́ę bohoolnííł. Díí dahwiilneʼígíí Jiihóvah niʼkwíidoolíiłgo bichʼįʼ hoolzhish, áádóó nihodoogááł. (Matthew 24:14) Nihodoogááł, haʼátʼíí óolyé? Éí Armagédan bee, God éí doo yáʼádaashóonii ałtso nahjįʼ kwíidoolííł. Jiihóvah éí Jesus dóó diyingo ndaalʼaʼí choidooʼįįłgo doo akʼeh honishʼı̨́į da doo danízinígíí ádeidoołdįįł. (2 Thessalonians 1:6-9) Áko Séítan dóó bá ndaalʼaʼí yił, diné doo yóóʼiiniiʼaah da doo. God bikʼeh áníshtʼée doo danízinígíí dóó biNahatʼaʼ bił yáʼátʼéehii, éí God yee ádee hahaasdzííʼ yę́ę binááł bohodoolnííł.—Revelation 20:1-3; 21:3-5.\n16. Nihoogháahjįʼ hoolzhish, áko haa díínííł?\n16 Séítan hooʼááłígíí ndootʼihgo bichʼįʼ hoolzhish. ‘Ákoshąʼ shí éí haa deeshnííł?’ Diyin Bizaad yéigo bíhoołʼaah. (John 17:3) Jiihóvah Yá Dahalneʼé tʼáá damóo náʼoodleeł áłah nídaadleeh, ákwii Diyin Bizaad bikʼidiʼdootı̨́įłgi bíhooʼaah. Ákwii áłah náʼádleehgi nánídááh. (Hebrews 10:24, 25 yíníłtaʼ.) Áádóó ákweʼé bíhwiiniłʼą́ą́ʼígíí bikʼeh ááníił doo. Ákónítʼı̨́įgo éí Jiihóvah bił kʼé ahidiʼníigi bidziilgo ná ánáyoodlíił doo.—James 4:8.\n17. Haʼátʼíí biniinaa nihoníyáago diné yikʼeh tsídadidoolyis?\n17 Paul ání, “tłʼéeʼgo aniʼįįhii yígháhígi átʼéego,” éí tʼáadoo naólníní yę́ę góneʼ doo yáʼádaashóonii ádooldįįł níigo ání. (1 Thessalonians 5:2) Jesus éí kóhootʼée doo níigo yaa chʼíhoníʼą́, nihoogháahjįʼ ahoolzhiizhgo ląʼí shíísh shikʼehdii danízin doo. Jesus ání: Níyáago, “Nóah bíyoołkááł yę́ędą́ą́ʼ áhootʼéhígi áhootʼée doo. Háálá éí yoołkááł yę́ędą́ą́ʼ tʼah doo tó yiląąhgóó Nóah tsinaaʼeeł yiih yíyáajįʼ diné daʼayą́ áádóó daʼadlą́ áádóó nidaʼayeh índa ahaa dahaʼnííł nítʼééʼ, áko tó dooląąłígíí doo bił béédahózingóó tó yíląąd áádóó ábiʼniiłdįįdgo índa bił béédahoozin,” áko tsʼídá ákóhootʼée doo.—Matthew 24:37-39.\n18. Jesus éí haʼátʼíí yéigo baa nitsídeiikees doo nihiłní?\n18 Jesus ánínę́ęgi átʼéego, diné daʼayą́, daʼadlą́ índa iiná bidaʼdiiłʼáh, díí tʼáadoo nihiiʼ daahéłí, nihiłní. Tʼáadoo hooyání nihodoogááł dóó nahasdzáán bikááʼ tʼáá ádzíłtso kéédahojitʼínígíí díí hakʼi hwiidooleeł. “Éí bąą tʼáá áłahjįʼ hadaʼísídółʼı̨́ı̨́ʼ índa sodadołzin, éí danihidziilgo ádanihiʼdiʼdoolníiłgo díí ádahodooníłígíí tʼáá ałtso bitsʼąą dadoohdzih,” áko Jesus bidááhdę́ę́ʼ deidoohsįįł. (Luke 21:34-36) Haʼátʼíí biniinaa díí Jesus ánínígíí yéigo baa nitsídeiikees doo? Jó, nihodoogááłígíí bichʼįʼ hoolzhish. Jiihóvah dóó Jesus yikʼeh hołʼínígíí tʼéiyá yisdádoogááł áádóó ániidígo nááhodeesdzáago iiná doo ninítʼiʼii bee hólǫ́ǫgo atah kééhojitʼı̨́į doo.—John 3:16; 2 Peter 3:13.\n^ par. 4 Jesus Christ éí Máíkel ałdóʼ bee biʼdójí. Endnote 23 níníłʼı̨́.\n1: NÁASDI ÁHOOTʼÉE DOOÍGI JIIHÓVAH ÍÍSHJÁNÍ ÍÍŁʼĮ́\n“Hahoolzhiizhdóó nihoolzhiizhjįʼ índa ałkʼidą́ą́ʼ tʼah doo ádaanéehii baa hashneʼgo ádíshní.”—Isaiah 46:10\nNihodoogáałgo, haʼátʼíí bee béédahozin?\n1914 yę́ędą́ą́ʼ Jesus yáʼąąshdi Naatʼáanii ábiʼdiilyaa.\nJesus éí ayóó átʼéego achʼįʼ nidahwiiʼnáa doo níigo yaa chʼíhoníʼą́.\nJesus éí Naatʼáanii ábiʼdiilyaago, Séítan yáʼąąshdę́ę́ʼ adah ayííłghan. Áko Séítan ayóó átʼéego báháchįʼ, háálá baa joogáłígíí God hatsʼą́ą́ʼ niʼkwíidoolííł.\n“Nihoolzhíshígíishąʼ haʼátʼíí bee bééhózin doo?”—Matthew 24:3\nDiyin Bizaad yaa chʼíhwiizʼánę́ę áhodoonííłísh?\nAnaaʼ, dahodichin, niʼ nídahidiʼnááh, nidahałniih tʼóó tséʼédin ádahoonííł.\nPaul éí nihoogháahjįʼ ahoolzhiizhgo diné kódaatʼéii doo ní.\nGod bidineʼé éí Diyin Bizaad hazhóʼó bikʼidiʼdootı̨́įłgi yee áká anájah.\nNahasdzáán bikáaʼgi God biNahatʼaʼ baa nahaneʼ.\n3: JIIHÓVAH YAA BIŁ HÓZHÓNÍGÍÍ ÁDIIʼNÍÍŁ\n“Tłʼéeʼgo aniʼįįhii yígháhígi átʼéego Bóhólníihii [Jiihóvah] beidoołkááł.”—1 Thessalonians 5:2\nNihodoogáałjįʼ hoolzhish, áko haa díínííł?\nDiyin Bizaad yéigo bíhoołʼaah.\nJiihóvah Yá Dahalneʼé áłah nídaadleehgi nánídááh, ákweʼé Diyin Bizaad hazhóʼó bíhwiidííłʼááł.\nBíhwiiniłʼą́ą́ʼígíí bikʼeh ááníiłgo Jiihóvah áhánígo bił kʼé ahidiiʼníi doo.\nAdínóołtłʼahii bitsʼąą ánítʼé, Jiihóvah bikʼeh hóʼı̨́įgi áłtsé íinisin.


Dziłtah chʼał bikágí dah daaskʼidígíí - Wikiibíídiiya\nDziłtah chʼał bikágí dah daaskʼidígíí éí tsinlátah chʼał dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Kintaaʼanéhé Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Cycloramphus eleutherodactylus" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 1.5–2di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ dóó niłhingo yistłʼin; binááʼ éí diłhił.\nDziłtah chʼał bikágí dah daaskʼidígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.


Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał dijoolí bitsiitʼiin áłtsʼísígíí - Wikiibíídiiya\nchʼał dijoolí bitsiitʼiin áłtsʼísígíí\n(Chʼał chʼééh digháhii)\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał dijoolí bitsiitʼiin áłtsʼísígíí éí táyiʼ chʼał dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Myobatrachus gouldii" deiłníigo dayózhí. Tʼáá díí tʼéiyá chʼał "Myobatrachus"-jí atah yisdzoh. Chʼał chʼééh digháhii wolyé ałdóʼ.\nDíí chʼał éí 1–1.8di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilbá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; binááʼ éí diłhił.\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał dijoolí bitsiitʼiin áłtsʼísígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.


Náátsʼózídę́ę́ʼ téél halbáhí binátsʼiin łigaaígíí - Wikiibíídiiya\nNáátsʼózídę́ę́ʼ téél halbáhí binátsʼiin łigaaígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózí dóó Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Turdus feae" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 8–9di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís dibéłchíʼí; bitéél dóó bitłʼaaʼ éí halbá; binátsʼiin éí łigai; bidaaʼ éí diłhił.\nNáátsʼózídę́ę́ʼ téél halbáhí binátsʼiin łigaaígíí éí chʼosh yázhí dóó tąądee naagháhii dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.\nLast edited on 8 Níłchʼitsoh 2020, at 20:23


Dǫ́ʼiiyiyiitsahíshtłizhí bizééʼ łigaaígíí - Wikiibíídiiya\nDǫ́ʼiiyiyiitsahíshtłizhí bizééʼ łigaaígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi dóó Haʼaʼaahjí Naakaii Dootłʼizhí Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Anthipes monileger" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bizééʼ éí łigai; bidaaʼ éí łizhin.\nDǫ́ʼiiyiyiitsahíshtłizhí bizééʼ łigaaígíí éí chʼosh yázhí deildeeł.


Dibénééz Bikéyahdę́ę́ʼ tsídii yáłtiʼí áłtsʼíísígíí - Wikiibíídiiya\nDibénééz Bikéyahdę́ę́ʼ tsídii yáłtiʼí áłtsʼíísígíí\ntsídii yáłtiʼí áłtsʼíísígíí\nDibénééz Bikéyahdę́ę́ʼ tsídii yáłtiʼí áłtsʼíísígíí éí tsídii yádaałtiʼí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Dibénééz Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Forpus coelestis" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–6di asdzoh[?] áníłtso. Łaʼ éí bitsʼíís chʼilgo dadootłʼizh, náánáłaʼ éí bitsʼíís yágo dadootłʼizh; bikąʼígíí éí bitʼaʼ diłhił dóó bitéél dinilbáa łeh; bidaaʼ éí dinilbá dóó tʼóó bíyó ditą́ dóó shiyish.\nDibénééz Bikéyahdę́ę́ʼ tsídii yáłtiʼí áłtsʼíísígíí éí chʼil binááʼ deildeeł dóó tsin bineestʼąʼ deiłchozh.


Chʼosh bijáád neeznánígíí - Wikiibíídiiya\nTáłtłʼááh chʼosh daadánígíí\n(→ Chʼoshtsoh bíláshgaantsohí)\nTáłtłʼááh chʼoshtsoh bideeteelí\nChʼoshtsoh yázhí bíláshgaantsohí\nŁeeyiʼ chʼosh bikágí ntłʼizí\nChʼoshtsoh bikágí diwozhí\nAtʼaʼ yiltʼąąʼí yąąh dah sidáhígíí\nChʼosh bikágí ntłʼizí heetsʼózígíí\nChʼosh bikágí ntłʼizí naʼałkǫ́ʼígíí\nNihookááʼ chʼosh bikágí ntłʼizí\nTábąąh chʼosh bikágí ntłʼizí\nChʼosh bikágí ntłʼizí dootłʼizhígíí\nChʼosh bikágí ntłʼizí yilcháazhii ákʼiiltsʼósígíí\nChʼosh bikágí ntłʼizí bijáád danineezígíí\nChʼosh bijáád neeznánígíí éí tónteel tʼáá ałtso biyiʼdi dahólǫ́; łaʼ éí nihookááʼ naakai ałdóʼ; áádóó náánáłaʼ éí beʼekʼid biyiʼdi ndaʼałkǫ́ǫ́ʼ. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Decapoda" deiłníigo deiyózhí. Díí chʼosh éí nahasdzáán bikáaʼgi 15,000 ałʼąą ádaatʼé.\nChʼosh bijáád neeznánígíí éí bikágí dantłʼiz dóó binááʼ naaki łeh. Łaʼ éí bitseeʼ danteel, náánáłaʼ éí bitseeʼ ádaałtsʼíísí. Bitsʼíís éí 1–600 mm ádaníłnéez łeh; łaʼ éí bitsʼíís danineez, náánáłaʼ éí bitsʼíís nímaz dóó heetsʼóóz.\nDíí chʼosh éí dííłdzid deilghałgo naakai łeh; łaʼ éí łóóʼ dóó chʼał hadaalzheeh ałdóʼ.


Tsídii naʼatłʼoʼí łizhinígíí - Wikiibíídiiya\nTsídii naʼatłʼoʼí łizhinígíí\nTsídii naʼatłʼoʼí łizhinígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ploceus albinucha" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 5–7di asdzoh[?] áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís łizhin; bidaaʼ éí doo nineez da. Baʼáádígíí éí bikąʼígíí yił aheełtʼé.\nTsídii naʼatłʼoʼí łizhinígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł; chʼil bijeeh éí yidlą́ ałdóʼ; łahda dzidzé yiłchozh.


Áhí dah oojołítah chʼał bijáád noodǫ́zígíí - Wikiibíídiiya\nÁhí dah oojołítah chʼał bijáád noodǫ́zígíí\nÁhí dah oojołítah chʼał bijáád noodǫ́zígíí éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kintaaʼanéhé Dineʼé Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ischnocnema manezinho" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 1–1.5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bijáád éí diłhiłgo noodǫ́ǫ́z; binááʼ éí diłhił.\nÁhí dah oojołítah chʼał bijáád noodǫ́zígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yázhí yildeeł.


Níyol yiiʼ naalkʼįhii yázhí dootłʼizhígíí - Wikiibíídiiya\nNíyol yiiʼ naalkʼįhii yázhí dootłʼizhígíí\nNíyol yiiʼ naalkʼįhii yázhí dootłʼizhígíí éí tónteel tsídii bínííʼtsohígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Tónteel bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Halobaena caerulea" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 10–12di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dootłʼizhgo łibá; bitʼaʼ dóó binághah éí diłhił; bitłʼaaʼ dóó bizééʼ éí łigai; bidaaʼ éí łizhin.\nNíyol yiiʼ naalkʼįhii yázhí dootłʼizhígíí éí táyiʼ chʼosh bikágí dantłʼizí yázhí deildeeł.


Dááshiyishii bidaaʼ dinilzhinígíí - Wikiibíídiiya\nDááshiyishii bidaaʼ dinilzhinígíí\nDááshiyishii bidaaʼ dinilzhinígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Campylorhamphus pusillus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 9–11di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin; bitsiiʼ éí dinilgaigo łikizh; bidaaʼ éí shiyish dóó dinilzhin.\nDááshiyishii bidaaʼ dinilzhinígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.


Mágí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ tsékʼi chʼał łikizhígíí - Wikiibíídiiya\nMágí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ tsékʼi chʼał łikizhígíí\nMágí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ tsékʼi chʼał łikizhígíí éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Mágí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Spinomantis brunae" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 1–1.5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łizhingo naashchʼąąʼ dóó diniltsogo łikizh; bitéél éí dinilgai; binááʼ éí ntsaa.\nMágí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ tsékʼi chʼał łikizhígíí éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼil bitʼąąʼ łaʼ dóó tąądee naagháhii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Tsídii yáłtiʼí tseentélí bítááʼ diłhiłgo halchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nTsídii yáłtiʼí tseentélí bítááʼ diłhiłgo halchíʼígíí\nbítááʼ diłhiłgo halchíʼígíí\nTsídii yáłtiʼí tseentélí bítááʼ diłhiłgo halchíʼígíí éí tsídii yádaałtiʼí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Eʼeʼaahjí Tónteel bikáaʼdi kéyah dah ndaaʼeełí léiʼ bikáaʼgi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Cyanoramphus cookii" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 12–13di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh; bítááʼ éí diłhiłgo halchííʼ; bitʼayaa éí diłhiłgo dootłʼizh; bidaaʼ éí łizhin dóó tʼóó bíyó ditą́ dóó shiyish.\nTsídii yáłtiʼí tseentélí bítááʼ diłhiłgo halchíʼígíí éí chʼil binááʼ deildeeł dóó tsin bineestʼąʼ deiłchozh.\nLast edited on 5 Yaʼiishjáástsoh 2020, at 21:07


Ásaaʼ neiyéhiigi átʼéhígíí - Wikiibíídiiya\nDíí kweʼé naaltsoos bikáaʼgi saad shijaaʼígíí éí ásaaʼ neiyéhiigi átʼéhígíí yaa halneʼ dooleeł. Ásaaʼ neiyéhii ałdóʼ baa yídíiłtah shį́į́.\nÁsaaʼ neiyéhiigi átʼéhígíí éí chéłchaaʼ dah yikahjí atah daasdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Oedemeridae" deiłníigo deiyózhí. Ásaaʼ neiyéhiigi átʼéhígíí éí nahasdzáán bikáaʼgi 1,500 ałʼąą ádaatʼéego dahólǫ́.\nDíí chʼosh éí 5–22 mm ádaníłtso; bitsʼíís dóó bideeʼ éí danineez. Ásaaʼ neiyéhii éí ndahalin; łaʼ éí bitsʼíís dadisxǫsgo ndaashchʼąąʼ. Chʼilátah hózhóón bikáaʼgi éí dahiná. Chʼil bijeeh dóó tádídíín éí bichʼiyąʼ.


Tóidoozohii bítááʼ halchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nTóidoozohii bítááʼ halchíʼígíí\nTóidoozohii bítááʼ halchíʼígíí éí dééł dóó tóidoozohii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó holǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Fulica rufifrons" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 14–17di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo naashchʼąąʼ; bikʼos éí łizhin; bidaaʼ éí łitsxo; bítááʼ éí łichííʼ; bijáád dóó bikeeʼ éí diniltso łeh.\nTóidoozohii bítááʼ halchíʼígíí éí chʼil binááʼ dóó bitʼąąʼ dóó chʼosh yázhí deildeeł.


Naakaii Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii chį́į́shkį́hí dootłʼizhígíí - Wikiibíídiiya\nNaakaii Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii chį́į́shkį́hí dootłʼizhígíí\nNaakaii Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii chį́į́shkį́hí dootłʼizhígíí éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Bikéyahdi dóó kéyah dah siʼánígíí beʼałníiʼdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Anolis biporcatus" deiłníigo dayózhí.\nDíí naʼashǫ́ʼii éí 8–10di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh; bizééʼ dóó bitéél éí łigai; bíchį́į́h éí deekį́; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.\nNaakaii Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii chį́į́shkį́hí dootłʼizhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.


Naakaii Łibáhí Bikéyahdę́ę́ʼ tsétah naʼashǫ́ʼii - Wikiibíídiiya\nDíí kweʼé naaltsoos bikáaʼgi saad shijaaʼígíí éí Naakaii Łibáhí Bikéyahdę́ę́ʼ tsétah naʼashǫ́ʼii yaa halneʼ dooleeł. Tó wónaanídę́ę́ʼ tsétah naʼashǫ́ʼii ałdóʼ baa yídíiłtah shį́į́.\ntsétah naʼashǫ́ʼii łikizhígí\ntsétah naʼashǫ́ʼii bikʼiiz diłhiłígíí\ntsétah naʼashǫ́ʼii yistłʼinígíí\ntsétah naʼashǫ́ʼii bikʼiiz halzhinígíí\ndziłtah naʼashǫ́ʼii yishtłizhígíí\ndziłtah naʼashǫ́ʼii dinilzhinígíí\ndziłtah naʼashǫ́ʼii dibéłchíʼígíí\ntsétah naʼashǫ́ʼii dibéłchíʼígíí\nNaakaii Łibáhí Bikéyahdę́ę́ʼ tsétah naʼashǫ́ʼii éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Ásáí Dineʼé Bikéyahdi dóó Naakaii Łibáhí Bikéyahdi dóó Shádiʼááhjí Dáághahii Dineʼé Bikéyahdi dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Iberolacerta" deiłníigo deiyózhí. Naakaii Łibáhí Bikéyahdę́ę́ʼ tsétah naʼashǫ́ʼii éí 40 ałʼąą ádaatʼé.\nNaakaii Łibáhí Bikéyahdę́ę́ʼ tsétah naʼashǫ́ʼii éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii deildeeł.\nNaakaii Łibáhí Bikéyahdę́ę́ʼ tsétah naʼashǫ́ʼii łikizhígíí\nNaakaii Łibáhí Bikéyahdę́ę́ʼ dziłtah naʼashǫ́ʼii dinilzhinígíí\nNaakaii Łibáhí Bikéyahdę́ę́ʼ tsétah naʼashǫ́ʼii dibéłchíʼígíí\nNaakaii Łibáhí Bikéyahdę́ę́ʼ Ndaaldeehii\nDáághahii Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ Ndaaldeehii\nDíí naaltsoos 31 Yas Niłtʼees 2022 yoołkáłę́ędą́ą́ʼ łahgo ályaa.


Tábąąh tsídiiłtsooí naʼatłʼoʼí - Wikiibíídiiya\nTábąąh tsídiiłtsooí naʼatłʼoʼí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ploceus taeniopterus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 7–9di asdzoh[?] áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís łitso; bizééʼ dóó binákʼee éí halzhin; bitʼaʼ éí tʼóó bíyó diłhił; bidaaʼ éí doo nineez da. Baʼáádígíí éí bitsʼíís yishtłizhgo naashchʼąąʼ dóó bitéél dinilbá.\nTábąąh tsídiiłtsooí naʼatłʼoʼí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł; chʼil bijeeh éí yidlą́ ałdóʼ; łahda dzidzé yiłchozh.


Tábąąh goditání - Wikiibíídiiya\nTábąąh goditání éí tónteel dóó tábąąh tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi dóó Chooyééł Dineʼé Bikéyahdi dóó Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Esacus magnirostris" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 20–22di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; biwos éí diłhił; bitsiiʼ éí łizhin dóó łigaigo noodǫ́ǫ́z; binááʼ éí łitso; bijáád éí nineez; bidaaʼ éí łizhin dóó ditą́.\nTábąąh goditání éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí deildeeł.


Tséʼédǫ́ʼii bijáád nineezí - Wikiibíídiiya\nTséʼédǫ́ʼii * bijáád nineezí\nTséʼédǫ́ʼii bijáád nineezí éí tsʼíʼii dóó tséʼédǫ́ʼii dah yikahjí atah daasdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Dolichopodidae" deiłníigo deiyózhí. Tséʼédǫ́ʼii bijáád nineezí éí nahasdzáán tʼáá siʼą́ą́ ńtʼę́ę́ʼ bikáaʼgi dahólǫ́ (tʼáá hazhóʼó Shádiʼááhjí kéyah yistinígíí); áádóó éí 7,000 ałʼąą ádaatʼé.\nDíí chʼosh éí 1–9 mm ádaníłtso, áádóó éí bijáád danineez dóó binááʼ ntsaa; bitʼaʼ bigháhootʼį́. Hodíłchʼiltah dóó tábąąhgi éí dahináa łeh. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.


Tsilhazésii bitsiitʼáád yishtłizhígíí - Wikiibíídiiya\nTsilhazésii bitsiitʼáád yishtłizhígíí\nTsilhazésii bitsiitʼáád yishtłizhígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Akałii Bikéyahdi dóó Naakaii Bikéyahdi dóó Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Myiarchus tuberculifer" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 6–8di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitʼaʼ éí dibéłchíʼí; bitsiitʼáád éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitłʼaaʼ éí diniltso; bidaaʼ éí diłhił.\nTsilhazésii bitsiitʼáád yishtłizhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼil binááʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ ayáásh bitsiitʼáád tsédídéhígíí - Wikiibíídiiya\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ ayáásh bitsiitʼáád tsédídéhígíí\nayáásh bitsiitʼáád tsédídéhígíí\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ ayáásh bitsiitʼáád tsédídéhígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Malurus coronatus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–5di asdzoh[?] áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís łigai; bitéél dóó bizééʼ éí łigai; bitsiitʼáád éí tsédídéehgo dootłʼizh; binákʼee éí halzin; bitʼaʼ éí dibéłchíʼí; bitseeʼ éí dootłʼizh; bidaaʼ éí łizhin. Baʼáádígíí éí bikąʼígíí yił aheełtʼé.\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ ayáásh bitsiitʼáád tsédídéhígíí éí chʼosh yázhí yildeeł.


Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ táyiʼ chʼałchilí łibáhígíí - Wikiibíídiiya\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bitsiitsʼiin Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Biyáázh Tsʼǫʼasánígíí Chʼał Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ táyiʼ chʼał Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ táyiʼ chʼałchilí\ntáyiʼ chʼałchilí łibáhígíí\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ táyiʼ chʼałchilí łibáhígíí éí táyiʼ chʼał dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Uperoleia rugosa" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 0.7–1.2di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ dóó dichʼíízh; binááʼ éí diłhił.\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ táyiʼ chʼałchilí łibáhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ táyiʼ chʼałchilí


Tsinhaatʼaʼiichilí łizhin dóó łigaaígíí - Wikiibíídiiya\nTsinhaatʼaʼiichilí łizhin dóó łigaaígíí éí atsáłbáí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi dóó Haʼaʼaahjí Naakaii Dootłʼizhí Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Microhierax melanoleucos" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 6–7di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łigai; bitʼaʼ dóó bitsiitʼáád dóó binákʼee éí halzhin; bidaaʼ éí dinilbá.\nTsinhaatʼaʼiichilí łizhin dóó łigaaígíí éí chʼosh (tániilʼáí da, nahachagii da, tséʼédǫ́ʼii da) haalzheehgo naatʼá.


Tsídiiłtsooí naʼatłʼoʼí bizééʼ dinilzhinígíí - Wikiibíídiiya\nTsídiiłtsooí naʼatłʼoʼí bizééʼ dinilzhinígíí\nTsídiiłtsooí naʼatłʼoʼí bizééʼ dinilzhinígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Naakaii Łizhinii Bikéyah Shádiʼááhjí Siʼánígíí bikááʼgóó dóó Séí Dah Daaskʼidtah Naakaii Łizhiní Bikéyahdi dóó Halchíítah Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ploceus xanthopterus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 5–7di asdzoh[?] áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís łitso; bizééʼ dóó binákʼee éí dinilzhin; bidaaʼ éí doo nineez da. Baʼáádígíí éí bitsʼíís yishtłizhgo naashchʼąąʼ dóó bitłʼaaʼ dinilbá.\nTsídiiłtsooí naʼatłʼoʼí bizééʼ dinilzhinígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł; chʼil bijeeh éí yidlą́ ałdóʼ; łahda dzidzé yiłchozh.


Tsiikʼi Déíbaalí Bikéyahdę́ę́ʼ séítah naalnoodí ntsaaígíí - Wikiibíídiiya\nTsiikʼi Déíbaalí Bikéyahdę́ę́ʼ séítah naalnoodí ntsaaígíí éí tó wónaanídę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Tsiikʼi Déíbaalí Bikéyahdi dóó Haʼaʼaahjí Ásáí Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Acanthodactylus grandis" deiłníigo dayózhí.\nDíí naʼashǫ́ʼii éí 10–12di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó dinilgaigo łikizh; bizééʼ dóó bitéél éí łigai; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.\nTsiikʼi Déíbaalí Bikéyahdę́ę́ʼ séítah naalnoodí ntsaaígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.


Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ hodíłchʼiltah chʼał łitsooígíí - Wikiibíídiiya\nBiʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ hodíłchʼiltah chʼał łitsooígíí\nhodíłchʼiltah chʼał łitsooígíí\nBiʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ hodíłchʼiltah chʼał łitsooígíí éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Polypedates pseudocruciger" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 1.5–2di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo łitso; bikąʼígíí éí bijáád łibáago noodǫ́ǫz łeh; bitéél éí diniltso; binááʼ éí ntsaa.\nBiʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ hodíłchʼiltah chʼał łitsooígíí éí chʼil bitʼąąʼ dóó dláád yiłchozh; chʼosh yázhí éí yildeeł ałdóʼ.


Shádiʼááhjí Ásáí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii - Wikiibíídiiya\nShádiʼááhjí Ásáí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bitsiitsʼiin Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Naaldlooshii dadichʼízhii Ndaaʼnaʼii Naʼashǫ́ʼii Naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii Naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii íiyisígíí\nShádiʼááhjí Ásáí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii éí naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Ásáí Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Chamaeleo calyptratus" deiłníigo dayózhí.\nDíí naʼashǫ́ʼii éí 15–24di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh dóó dinilgaigo naashchʼąąʼ łeh; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí ntsxaa.\nShádiʼááhjí Ásáí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.\nDíí naaltsoos 16 Biniʼantʼą́ą́tsʼózí 2020 yoołkáłę́ędą́ą́ʼ łahgo ályaa.


Tsįįłkaałii dootłʼizhí bitsiiʼ łizhinígíí - Wikiibíídiiya\nTsįįłkaałii dootłʼizhí bitsiiʼ łizhinígíí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Picus erythropygius" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsįįłkaałii éí 11–14di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh; bitsiiʼ éí łizhin; bitéél dóó bikʼos éí łitso; bitłʼaaʼ éí łigai dóó łibáago yistłʼin; bikąʼígíí éí bítááʼ dóó bitłʼaakááʼ halchííʼ; bidaaʼ éí łibá.\nTsįįłkaałii dootłʼizhí bitsiiʼ łizhinígíí éí chʼosh dóó naʼashjéʼii deildeeł.


Náhookǫsdę́ę́ʼ tónteel tsídii - Wikiibíídiiya\ndóó Náhookǫsjí Kéyah Dah Siʼánígíí\nNáhookǫsdę́ę́ʼ tónteel tsídii éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Leucophaeus pipixcan" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 13–14di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łigai; bitʼaʼ éí łibá dóó kʼíjíjin; bitsiiʼ éí łizhin; bidaaʼ dóó bikeeʼ éí łizhin.\nNáhookǫsdę́ę́ʼ tónteel tsídii éí łóóʼ deilghał dóó chʼosh deildeeł; tsídii biyęęzhii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał dichʼízhí łitsooígíí - Wikiibíídiiya\nBiʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał dichʼízhí łitsooígíí éí tsinlátah chʼał dóó bikʼéí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Xanthophryne koynayensis" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 1–1.2di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo łitso; bitéél éí dinilgai; binááʼ éí diłhił.\nBiʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał dichʼízhí łitsooígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.


Mágí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ tsinlátah chʼał bizéétsʼósí - Wikiibíídiiya\nMágí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ tsinlátah chʼał bizéétsʼósí\nMágí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ tsinlátah chʼał bizéétsʼósí éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Mágí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Cophyla berara" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 0.5–0.7di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diniltsxo dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; binááʼ éí diłhił.\nMágí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ tsinlátah chʼał bizéétsʼósí éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼil bitʼąąʼ łaʼ dóó tąądee naagháhii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Shádiʼááhdę́ę́ʼ dziłtah tsídii bitłʼaaʼ łitsooígíí - Wikiibíídiiya\nShádiʼááhdę́ę́ʼ dziłtah tsídii bitłʼaaʼ łitsooígíí\nShádiʼááhdę́ę́ʼ dziłtah tsídii bitłʼaaʼ łitsooígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Dubusia taeniata" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 6–8di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhił; bitłʼaaʼ éí łitso; bitéél éí dinilgai; biwos éí dootłʼizh; bítááʼ dóó binátsʼiin éí łigaigo yistłʼin; bidaaʼ éí diłhił.\nShádiʼááhdę́ę́ʼ dziłtah tsídii bitłʼaaʼ łitsooígíí éí tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé yiłchozh; chʼil bijeeh dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídę́ę́ʼ kwaʼii késhgaaní - Wikiibíídiiya\nKéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídę́ę́ʼ kwaʼii késhgaaní\nKéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídę́ę́ʼ kwaʼii késhgaaní éí naatsédlózii dóó bikʼéí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Centropus nigrorufus" deiłníigo dayózhí. Díí tsídii bikąʼígíí éí biyázhí yaa áhályą́.\nDíí kwaʼii késhgaaní éí 16–18di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin; bitʼaʼ éí łitsxo; binááʼ éí łichííʼ; bikéshgaan dóó bitseeʼ éí danineez.\nKéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídę́ę́ʼ kwaʼii késhgaaní éí chʼosh yázhí dóó chʼil binááʼ deildeeł; chʼał dóó naʼashǫ́ʼii yázhí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Zhį́ʼii yił aheełtʼéhé łibáhígíí - Wikiibíídiiya\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bitsiitsʼiin Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Tsídii Tsídii ndaatʼáʼii Yótʼáahdi tsídii Tsídii tsídígíí Daakʼíjíjinii dóó Tsinyiʼ táshchozhii Daakʼíjíjinii Zhį́ʼii yił ahidaałtʼéhé\nZhį́ʼii yił aheełtʼéhé\nZhį́ʼii yił aheełtʼéhé łibáhígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Strepera versicolor" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 17–20di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo łibá; binákʼee éí halzhin; binááʼ éí łitsxo; bidaaʼ éí łizhin.\nZhį́ʼii yił aheełtʼéhé łibáhígíí éí chʼil binááʼ dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼał dóó naʼashǫ́ʼii dóó naʼatsʼǫǫsí dóó tsin bineestʼąʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Tónteel bibąąh tąądee naagháhiitání - Wikiibíídiiya\nTónteel bibąąh tąądee naagháhiitání éí Bijáád Ádaadinígíí dah yikahjí atah daasdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Onchidiidae" deiłníigo deiyózhí. Tónteel bibąąh tąądee naagháhiitání éí Binááʼádaałtsʼózíidi dóó Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łání bikááʼgóó dahólǫ́.\nDíí tąądee naagháhii éí tʼáá díkwíí cm ádaníłtso; adóó éí bitsʼaʼ ádin. Bitsʼíís diłhił dóó yishtłizhgo ndaashchʼąąʼ łeh. Tábąąh chʼil dóó chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.


Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ naałʼaashii - Wikiibíídiiya\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ naałʼaashii éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah daasdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Missulena" deiłníigo deiyózhí. Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ naałʼaashii éí 17 alʼąą ádaatʼé.\nDíí naałʼaashii éí 10–30 mm ádaníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo dootłʼizh dóó łizhin; łaʼ éí bitsiitsʼiin éí daalchííʼ. Bijáád éí doo daditłʼo da. Chʼosh dóó naaldlooshii yázhí éí bichʼiyąʼ.\nChʼil bitʼaʼíyiʼ naałʼaashii · Naałʼaashii áłtsʼíísígíí · Naałʼaashii bijáád dilkǫǫhí · Naałʼaashii diłhiłígíí\nNaałʼaashii yázhí · Náátsʼózídę́ę́ʼ łeeyiʼ naałʼaashii · Shádiʼááhdę́ę́ʼ naałʼaashii\nNaakaii Łibáhí Bikéyahdę́ę́ʼ tsin bąąh naałʼaashii · Binááʼádaałtsʼózí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tséyaa naałʼaashii\nEʼeʼaahjí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ naałʼaashii · Haʼaʼaahjí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ naałʼaashii\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ naałʼaashii bitsiitsʼiin łichíʼígíí · Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ naałʼaashii yázhí bitsiitsʼiin łichíʼígíí\nBéésh Bichʼahii Bikéyahdę́ę́ʼ naałʼaashii azisí · Naałʼaashii azisí bijáád daalchíʼígíí · Naashchʼąąʼ Bidiyogíihnii Bikéyahdę́ę́ʼ naałʼaashii azisí · Náátsʼózídę́ę́ʼ naałʼaashii azisí · Tó wónaanídę́ę́ʼ naałʼaashii azisí łizhinígíí\nTábąąh łeeyiʼ naałʼaashii\nŁeeyiʼ naałʼaashii azisí\nAhééháshį́į́hdę́ę́ʼ łeeyiʼ naałʼaashii azisí diłhiłígíí · Ahééháshį́į́hdę́ę́ʼ łeeyiʼ naałʼaashii azisí dinilzhinígíí · Dziłtah łeeyiʼ naałʼaashii azisí · Łeeyiʼ naałʼaashii azisí dibéłchíʼígíí · Łeeyiʼ naałʼaashii azisí łibáhígíí\nKintaaʼanéhé Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ naałʼaashii dinilzhiní bitseeʼ naakiígíí · Kintaaʼanéhé Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ naałʼaashii łichííʼí bitseeʼ naakiígíí · Kintaaʼanéhé Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ naałʼaashii łizhiní bitseeʼ naakiígíí · Naakaii Bikéyahdęęʼ naałʼaashii bitseeʼ naakiígíí · Shádiʼááhdę́ę́ʼ naałʼaashii dinilzhiní bitseeʼ naakiígíí · Shádiʼááhdę́ę́ʼ naałʼaashii łitsoó bitseeʼ naakiígíí\nHaʼaʼaahjí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ naałʼaashii naʼatłʼoʼígíí · Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ dahoditłééʼgóó naałʼaashii naʼatłʼoʼígíí · Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ dziłtah naałʼaashii naʼatłʼoʼígíí · Shádiʼááhjí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ naałʼaashii naʼatłʼoʼígíí\n[Łeeyiʼ naałʼaashii] · [Naałʼaashii íiyisígíí]


Jááłániichilí bighádzígaiígíí - Wikiibíídiiya\nJááłániichilí bighádzígaiígíí éí chʼosh bijáád dahólónígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí nahasdzáán tʼáá siʼą́ą́ ńtʼę́ę́ʼ bikáaʼgi dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Symphyla" deiłníigo deiyózhí. Jááłániichilí bighádzígaiígíí éí 200 ałʼąą ádaatʼé.\nDíí jááłánii éí łeʼesoołii ndahalin. Łeeyiʼdi éí dahiná. Bitsʼíís éí 2–10 mm áníłnééz dóó bighádzígai; bijáád éí 12, binááʼ éí ádin. Jááłániichilí bighádzígaiígíí éí dííłdzid dóó chʼil bikétłʼóól deiłchozh.\nLast edited on 5 Yaʼiishjáástsoh 2020, at 21:28


Shádiʼááhdę́ę́ʼ tsídii dichiłí bitéél halchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tsídii dichiłí bitéél halchíʼígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Tangara desmaresti" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼzh; bitʼaʼ dóó binághah éí łizhingo yistłʼin; bitéél éí halchííʼ; bítááʼ dóó binákʼee dóó bikʼiiz éí yágo dootłʼizh; bidaaʼ éí diłhił.\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tsídii dichiłí bitéél halchíʼígíí éí chʼil binááʼ yildeeł dóó tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé yiłchozh; chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Chʼizhaazhiiłchííʼ binákʼee łigaaígíí - Wikiibíídiiya\nChʼizhaazhiiłchííʼ binákʼee łigaaígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi dóó Shádiʼááhjí Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Alcippe nipalensis" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bitsiiʼ éí łibá; binákʼee éí łigai; bidaaʼ éí łibá.\nChʼizhaazhiiłchííʼ binákʼee łigaaígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Tónteel tsídii - Wikiibíídiiya\nTónteel tsídii yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí nahasdzáán tʼáá siʼą́ą́ ńtʼę́ę́ʼ bikááʼgóó dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Larinae" deiłníigo deiyózhí; tónteel tsídii éí 50–100 daatsʼí ałʼąą ádaatʼéego hólǫ́.\nTónteel tsídii éí tsédáaʼgi dóó tábąąhgi dah náʼásoł łeh; áadi éí bitʼoh ádeilééh ałdóʼ. Dííshjį́į́góó éí tsin naaʼeeł bá hazʼánígi dahiná ałdóʼ.\nTónteel tsídii éí bitsʼíís łigai dóó bidaaʼ łitso łeh. Łaʼ éí bitʼaʼ łigai, náánáłaʼ éí bitʼaʼ łibá; 10–30di asdzoh[?] ádaníłtso, 0.5–4di dahidídloʼ ádaníłdáás.\nTónteel tsídii éí daʼałghałgo ndaatʼáa łeh: łóóʼ dóó dííłdzid deilghał; chʼosh bikágí ntłʼizí deildeeł ałdóʼ.


Chʼééh digháhii bikeeʼ łitsooígíí - Wikiibíídiiya\nChʼééh digháhii bikeeʼ łitsooígíí (éí doodaiiʼ éí Kintaaʼanéhé Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ chʼééh digháhiitsoh) éí chʼééh digháhii dóó tsisteeł dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́; Kintaaʼanéhé Dineʼé Bikéyahdi éí tʼóó ahahyóí. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Chelonoidis denticulatus" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼééh digháhii éí 15–30di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó łitsogo łikizh; bitsʼaʼ éí dinilzhingo naashchʼąąʼ dóó dah daaltso.\nChʼééh digháhii bikeeʼ łitsooígíí éí chʼil bitʼąąʼ dóó dzidzé dóó tłʼoh yiłchozh.


Łeʼesoołii bitseeʼ táʼígíí - Wikiibíídiiya\nDíí kweʼé naaltsoos bikáaʼgi saad shijaaʼígíí éí łeʼesoołii bitseeʼ táʼígíí yaa halneʼ dooleeł. Ałʼąą łeʼesoołii dahólónígíí ałdóʼ baa yídíiłtah shį́į́.\nŁeʼesoołii * bitseeʼ táʼígíí\nŁeʼesoołii bitseeʼ táʼígíí éí ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii bikʼehgo "Thysanura" daolyé, áádóó éí nahasdzáán bikáaʼgi 200go daatsʼí ałʼąą ádaatʼé.\nDíí łeʼesoołii éí tʼááłáʼí daatsʼí centimeter ádaníłnééz áádóó éí łibá dóó łizhingo ndaashchʼąąʼ; łaʼ éí diłhiłgo dadisxǫs; binááʼ éí ádin. Łeʼesoołii éí daʼałchozh dóó daʼalhałgo naakai; tsé biyaagi dóó naaldlooshii baʼáán yiyiʼ dóó wáláchííʼ dahólǫ́ǫgi hiná.\nŁeʼesoołii bitseeʼ táʼígíí dóó łeʼesoołii ndahachaʼígíí


Shádiʼááhdę́ę́ʼ tsintah łeeyiʼ chʼoshtsoh łibáhígíí - Wikiibíídiiya\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tsintah łeeyiʼ chʼoshtsoh łibáhígíí\ntsintah łeeyiʼ chʼoshtsoh łibáhígíí\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tsintah łeeyiʼ chʼoshtsoh łibáhígíí éí táyiʼ dóó niʼkáágóó ndaakaaígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Siphonops annulatus" deiłníigo dayózhí.\nDíí łeeyiʼ chʼoshtsoh éí 12–18di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó dinilgaigo noodǫ́ǫ́z; bitseeʼ éí nineez; bijáád doo hólǫ́ǫ da; binááʼ éí áłtsʼíísí.\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tsintah łeeyiʼ chʼoshtsoh łibáhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.


Shádiʼááhdę́ę́ʼ tsídii bitʼaʼ łizhin dóó łitsooígíí - Wikiibíídiiya\nbitʼaʼ łizhin dóó łitsooígíí\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tsídii bitʼaʼ łizhin dóó łitsooígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Bikéyahdi dóó kéyah dah siʼánígíí beʼałníiʼdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Thraupis abbas" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 6–8di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diniltsogo łibá; bitsiiʼ dóó bizééʼ éí dootłʼizh; bitʼaʼ éí łizhin dóó łitsogo naashchʼąąʼ; bidaaʼ éí diłhił.\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tsídii bitʼaʼ łizhin dóó łitsooígíí éí tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé yiłchozh; chʼil bijeeh dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Zhį́ʼii táshchozhí bitseeʼ áłtsʼózígíí - Wikiibíídiiya\nZhį́ʼii táshchozhí bitseeʼ áłtsʼózígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi dóó Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Dicrurus paradiseus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 12–16di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin; bitseeʼ éí deeshgizh dóó áłtsʼózí dóó nineez; bidaaʼ éí diłhił.\nZhį́ʼii táshchozhí bitseeʼ áłtsʼózígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł; łahda dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ yiłchozh.