Jiihóvah éí Bá Nidaalʼaʼii Doo Yee Yoonéeh Da\nHastóí Alą́ąjįʼ Daʼéeʼéshígíí Naaltsoos Nihichʼįʼ Ádayiilaa\nPART 1 “Yóóʼádahaaskaii Hadínéeshtaał”\nPART 2 Hwidaʼdiiłʼáhígíí Ląʼí Yileehgo—“Tʼáá Ałtsojįʼ Nihichʼįʼ Nahwiiʼná”\nPART 3 Haní Yeeʼáʼ—“Łaʼda Bichʼįʼ Saad Dahosoołı̨́įʼgo”\nPART 4 Doo Ákǫ́ǫ́ Ájíítʼįįdígíí—“Doo Ákwii Áátʼįįdii Ałtso Shąąh Táánígis”\nPART 5 ‘Naʼniłkaadii Nihaa Áhályáanii’ Baa Nánídááh\nJiihóvah Baa Nánídááh\nREAD IN Abua Afrikaans Albanian American Sign Language Amharic Arabic Armenian Australian Sign Language Aymara Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Baoule Basque Bassa (Cameroon) Bengali Bicol Bislama Boulou Bulgarian Cambodian Catalan Cebuano Chichewa Chilean Sign Language Chin (Hakha) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Chitonga (Malawi) Chitumbuka Chiyao Cibemba Cinyanja Colombian Sign Language Croatian Cuban Sign Language Czech Czech Sign Language Damara Dangme Danish Diné Bizaad Douala Drehu Dutch Edo Efik English Estonian Ewe Fijian Finnish Finnish Sign Language French French Sign Language Ga Galician Georgian German German Sign Language Gokana Greek Greenlandic Guarani Gujarati Gun Haitian Creole Hausa Hebrew Herero Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hungarian Icelandic Igbo Iloko Indonesian Indonesian Sign Language Isoko Italian Italian Sign Language Japanese Japanese Sign Language Kachin Kannada Karen (S'gaw) Kazakh Khana Kikamba Kikaonde Kikongo Kikuyu Kiluba Kimbundu Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Kisi Kisonge Kongo Korean Korean Sign Language Krio Kwangali Kwanyama Lamba Latvian Lenje Lingala Lithuanian Lomwe Luganda Lunda Luo Luvale Macedonian Macua Malagasy Malay Malayalam Maltese Mambwe-Lungu Marathi Marshallese Mauritian Creole Maya Mexican Sign Language Mixe (North Central) Mizo Mongolian Moore Myanmar Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Northern Puebla) Ndau Ndebele Ndebele (Zimbabwe) Ndonga Ngabere Niuean Norwegian Nyaneka Nyungwe Nzema Okpe Oromo Ossetian Otetela Pangasinan Papiamento (Curaçao) Persian Peruvian Sign Language Pidgin (Cameroon) Polish Polish Sign Language Portuguese Portuguese (Portugal) Punjabi Quebec Sign Language Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Bolivia) Quechua (Cuzco) Romanian Russian Russian Sign Language Samoan Sango Sena Sepedi Serbian Sesotho (Lesotho) Setswana Seychelles Creole Shona Sidama Silozi Sinhala Slovak Slovak Sign Language Slovenian Solomon Islands Pidgin Spanish Spanish Sign Language Sranantongo Swahili Swahili (Congo) Swati Swedish Tagalog Tahitian Tamil Tatar Telugu Thai Tigrinya Tiv Tongan Totonac Tshiluba Tshwa Tsonga Turkish Turkmen Tuvaluan Twi Tzotzil Ukrainian Umbundu Urdu Urhobo Uruund Uzbek Valencian Venda Venezuelan Sign Language Vietnamese Wallisian Waray-Waray Wolaita Xhosa Yoruba Zande Zapotec (Isthmus) Zimbabwe Sign Language Zulu\nYáʼátʼééh, nihił oodlání nílı̨́:\nDiyin Bizaad éí dineʼé aláahdi yaa halneʼgo tʼáá íídą́ą́ʼ nił bééhózin. Tʼóó ahayóí hastóí dóó sáanii dahodísin yę́ę, tʼáá nihí nahalingo tʼáá ałtso bichʼįʼ anídahaztʼiʼ ńtʼééʼ. Éí bí bintsékees “tʼáá nihígi átʼéé nítʼééʼ” (James 5:17) Łaʼ tʼáá íiyisí bichʼįʼ nidahwiisʼnááʼ dóó bijéí biʼdiiłʼáhígíí tʼóó adahayóí. Áádóó náánáłaʼ éí tʼáá bikʼéí danilíinii dóó oodlání yił áłah nídaadleeh yę́ę bíniʼ ádahoolaa. Díkwííshı̨́ı̨́ tʼáá bí daʼasiihígíí biniinaa tʼáá bí bíniʼ yąąh dah dahoołʼaʼ.\nÉísh Jiihóvah tʼáá íiyisíí yitsʼá dahaaskai? Ndagaʼ. Éí yaa tʼóó ahayóí Psalmist yá sodoolzin yę́ę nidahojílin ńtʼééʼ, éí Psalmist kóníigo sozdoolzin: “Dibé yóóʼííyáhígíí nahalingo yóóʼííyá; ná naalʼaʼí nishłíinii hashinítá, háálá nibikʼeh óʼooʼníiłii doo baa yooshnéeh da.” (Psalm 119:176) Niísh ałdóʼ tʼáá ákótʼéego nitsíníkees?\nJiihóvah bá nidaalʼaʼí bitsʼá daskai yę́ę tsʼídá doo yee yoonéeh da. Ákótʼéego éí shaa náhidookah nízingo háí déezʼı̨́ı̨́ʼ—łahda áłah náʼádleehgi oodlání yił yah anájahígíí choyoołʼı̨́įgo yíká íilwoʼ. Kweʼé haneʼ átʼéhígi átʼéego, shą́ą́ʼ Job, díkwíigo shı̨́ı̨́ ałʼąą átʼéego bichʼįʼ nahwiisʼnááʼ, éí biniinaa ayóó átʼéego tiʼhojoozniiʼ, azhą́ ákótʼée ndi Jiihóvah háká eelwod—Job tʼáá átʼé hwee hólónę́ę tʼáá ałtso hatsʼą́ą́ʼ ásdįįd, haʼáłchíní tʼáá ałtso daneezná áádóó hatsʼíís ałdóʼ bąąh dah hooʼaʼ. Hakʼis bee haʼjólníi doo yę́ę tʼóó saad doo yáʼádaatʼéhígíí yee hachʼįʼ áda haasdzííʼ. Azhą́ shı̨́ı̨́ tʼóó kónígháníjįʼ haʼní yiyiilaa dóó doo ákótʼéego nitsíjíkees da ńtʼééʼ ndi, tʼáadoo Jiihóvah yitsʼą́ąjįʼ dah diiyáa da. (Job 1:22; 2:10) Jiihóvah lá haitʼéego Job yíká eelwodgo hazhóʼó nitsínídeezkééz.\nJiihóvah éí oodlání nilíinii Iiláíhu wolyéii, Job yichʼįʼ yiníłʼaʼgo yíká eelwod. Job yaa bíniʼígíí yee haadzíiʼgo, Iiláíhu áłtsé Job yiyíistsʼą́ąʼ áádóó índída yichʼįʼ haadzííʼ. Haʼátʼíísh bizhdidooniił? Job daatsʼí tʼáá naʼníleʼdii yichʼįʼ hadoodzih, doodaiiʼ akʼíhátʼááh daatsʼí bikʼijįʼ choizhdoołʼįįł? Daʼ Iiláíhuʼísh Job bilááh áníshtʼé nízin ńtʼééʼ? Ndagaʼ! God bí níłchʼi diyinii biʼdisnáago, Iiláíhu ání: “Jó, Diyin God bííʼ nílínígi átʼéego shí ałdóʼ bííʼ nishłı̨́; shí ałdóʼ łeezh bee áshiʼdiilyaa.” Áádóó Job yaa joobaʼgo ííłní: “Jó, shiniinaa doo nił yééʼ hodooleeł da, áádóó ándideeshniiłii bikʼee doo níniʼ yidooʼaał da.” (Job 33:6, 7) Iiláíhu éí Job tiʼhooʼnííhígíí yaa ákoniizı̨́ı̨́ʼ, áko ayóóʼóʼóʼní bee yichʼįʼ haadzííʼ áádóó saad bee haʼahóní yee yichʼįʼ yáłtiʼ.\nTʼáá shǫǫdí, díí baa ákonínízin, díí naaltsoos éí tʼáá ákótʼéego ná hadadilyaa. Áłtsé éí łaʼ Jiihóvah yitsʼá haskai yę́ę hazhóʼó deísíníiltsʼą́ą́ʼ, bił ádahootʼéhígíí dóó bidaʼdiiłʼáhígíí yee nihił dahołneʼ. (Proverbs 18:13) Áádóó Diyin Bizaad choideeshʼįįłígíí, sohodizin bee ałkʼidą́ą́ʼ Jiihóvah bá nidaalʼaʼí yę́ę nidasiilkááʼ, éí haitʼéego Jiihóvah tʼáá dííshjı̨́įdi bidineʼé bił ádahootʼéhígíí haalá yitʼéego yíká eelwod. Akéeʼdi, éí díí nidasiilkááʼígíí ałkʼidą́ą́ʼ Jiihóvah bidineʼé bichʼįʼ anídahaztʼiʼígíí yę́ę dóó tʼáá dííshjı̨́įdi bá nidaalʼaʼí bił ałhąʼ nidasiiʼnilgo díí naaltsoos ádeiilyaa. Díí hazhóʼó dínííłʼįįł. Tʼáá shǫǫdí díí ayóóʼádanihííníiʼníinii baa ákodanohsin doo.\nJiihóvah Yá Dahalneʼé biHastóí Alą́ąjįʼ Daʼéeʼéshígíí


Binaʼadaałtzózí - Wikiibíídiiya\nDíí kweʼé naaltsoos bikáaʼgi saad shijaaʼígíí éí Binaʼadaałtzózí yaa halneʼ dooleeł. Binááʼádaałtsʼózí aldóʼ baa yídíiłtah shį́į́.\nBilagáana bizaadjí éí “Japanese people” wolyé.\nBinaʼadaałtzózí adaʼhaskid. Łaʼ éí nidashchʼąą áádóó łaʼ éí adaʼhaskid.\nBinaʼadaałtzózí (日本人, Nihonjin, Nipponjin), bílaʼashdlaʼí Japanese wolyéígíí éí kéyah Japan (Jáában) wolyédi yiikáá kéíhaʼtįʼ áádóó atiis anéélą́ą́goʼ kéíhaʼtį́ aadi    Nahasdzáán bikáágoʼ nakwiistʼą́ą́nidę́ę́ bikáágoʼ éí 130 míiltsoh anééhlą́ą́h Binaʼandaałtzózí yiitsʼą́ą́dę́ę́ deikáá. 127 míiltsoh binaʼadaałtzózí éí tʼáá bikéyah Japandiʼ daʼbighan. Binaʼadaałtzózí doo Jáábandiʼ daʼbighanígíí (Tó honanigoʼ adaʼhaznaaniiʼígíí) éí nikkeijin (日系人) wolyéego beeʼwoojiʼ, díí éí Binaʼadaałtzózí bizaadjiʼ akwii tʼéígoʼ daʼyoozhi. Saad oolyéʼígíí éí "Binaʼadaałtzózí tó honanidiʼ daʼbighanígíí" jinį́į́hgoʼ oolyé.\nBinaʼadaałtzózí bizaad[łahgo áshłééh | edit source]\nBinaʼadaałtzózí bizaad éí Japonic/Japanese-Ryukyuanjiʼ atááh yiisdzo, nidaʼałkááhi adaʼnį́į́hgoʼ éí saad Japonic dóó Ryukyuan éí Altaic languagejiʼ atááh yiisdzo. Binaʼadaałzózí bizaad bikʼéʼalchígoʼ éí táá ałʼaah átʼéʼígíí script choʼdaʼyoołį́ʼ (Kanji, Katakana, dóó Hiragana). Binaʼadaałtzózí tʼaa bibizaad daʼyooltáʼígíí éí 99% daʼyiichį́į́ʼ.\nBinaʼadaałtzózí kʼéhjiʼ akʼéʼalchí.\nNaaltsoos biiʼ sinilí: Ałʼąą dineʼéNaaltsoos biiʼ sinilí (doo yitʼínii): Ałtsʼáʼáztiin yázhí\tNavigation menu\nEnglishEspañolAcèhAfrikaansالعربيةАварAzərbaycancaBân-lâm-gúБеларускаяБългарскиབོད་ཡིགBosanskiБуряадCatalàČeštinaCymraegDeutschDolnoserbskiEestiEsperantoEuskaraفارسیFrançaisGaeilge한국어ՀայերենHrvatskiBahasa IndonesiaÍslenskaItalianoქართულიҚазақшаLatviešuLietuviųMagyarमराठीმარგალურიBahasa MelayuМонголNederlands日本語НохчийнOʻzbekcha/ўзбекчаPolskiPortuguêsRomânăРусскийСаха тылаSarduSlovenčinaSlovenščinaСрпски / srpskiSrpskohrvatski / српскохрватскиSuomiSvenskaТатарча/tatarçaไทยTürkçeУкраїнськаاردوئۇيغۇرچە / UyghurcheTiếng Việt粵語Žemaitėška中文\tyitsʼádaanítiʼí łahgo áshłééh\tDíí naaltsoos 18 Tʼą́ą́chil 2015 yoołkáłę́ędą́ą́ʼ łahgo ályaa.


Dilchʼóshii naashchʼąąʼí bidaaʼ łitsooígíí - Wikiibíídiiya\nDilchʼóshii naashchʼąąʼí bidaaʼ łitsooígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Arremon flavirostris" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 5–7di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; biwos éí łitso; bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí kʼíjíjin; bitsiiʼ éí łizhin; bizééʼ dóó binátsʼiin éí łigai; bidaaʼ éí łitso.\nDilchʼóshii naashchʼąąʼí bidaaʼ łitsooígíí éí chʼil binááʼ yildeeł; chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Atʼąątah chʼał - Wikiibíídiiya\nDíí kweʼé naaltsoos bikáaʼgi saad shijaaʼígíí éí atʼąątah chʼał yaa halneʼ dooleeł. Atʼąątah chʼał bílalátah daditání dóó atʼąątah chʼałchilí ałdóʼ baa yídíiłtah shį́į́.\nAtʼąątah chʼał baa dzólnígíí\nAtʼąątah chʼał binághah halkizhígíí\nAtʼąątah chʼał diniltsooígíí\nAtʼąątah chʼał binááʼ dinilbáhígíí\nAtʼąątah chʼał mágí nahalinii\nAtʼąątah chʼał bikʼaashtʼah łitsooígíí\nAtʼąątah chʼał bikʼaashtʼah halkizhígíí\nAtʼąątah chʼał bikʼiiz halchíʼígíí\nAtʼąątah chʼał bitéél łigaaígíí\nAtʼąątah chʼał éí tsinlátah chʼał dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Naakaii Bikéyahdi dóó Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Phyllomedusidae" deiłníigo deiyózhí. Atʼąątah chʼał éí 65 ałʼąą ádaatʼé.\nDíí chʼał éí 1–2.5di asdzoh[?] ádaníłtso łeh. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh.\nAtʼąątah chʼał éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii deildeeł.


Táyiʼ chʼał dootłʼizhígíí - Wikiibíídiiya\nTáyiʼ chʼał dootłʼizhígíí\nTáyiʼ chʼał dootłʼizhígíí éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi dóó Eʼeʼaahjí Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdi dóó Tsiikʼi Déíbaalí Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pelophylax ridibundus" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 2–3di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh dóó tʼóó bíyó dichʼíízh; bijáád éí dinilzhingo noodǫ́ǫ́z; bitéél éí łigai; binááʼ éí ntsaa.\nTáyiʼ chʼał dootłʼizhígíí éí chʼosh dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Naʼashǫ́ʼii naatʼaʼí bizééʼ halzhinígíí - Wikiibíídiiya\nNaʼashǫ́ʼii naatʼaʼí bizééʼ halzhinígíí éí naʼashǫ́ʼii ndaashchʼąąʼígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi dóó Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Draco melanopogon" deiłníigo dayózhí.\nDíí naʼashǫ́ʼii éí 6–8di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bizééʼ éí halzhin; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.\nNaʼashǫ́ʼii naatʼaʼí bizééʼ halzhinígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.


Dziłtah jádítsoh - Wikiibíídiiya\nDziłtah jádítsoh éí Naaldlooshii Bikéshgaan Dahólónígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Tragelaphus buxtoni" deiłníigo dayózhí.\nDíí naaldlooshii éí 3–4di adéesʼeez[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin; bizééʼ éí łigai.\nDziłtah jádítsoh éí chʼil bitʼąąʼ dóó tłʼoh yiłchozh dóó náʼátʼaał.


Shádiʼááhdę́ę́ʼ tábąąh tsisteeł łitsogo łikizhígíí - Wikiibíídiiya\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tábąąh tsisteeł łitsogo łikizhígíí\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bitsiitsʼiin Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Naaldlooshii dadichʼízhii Chʼééh digháhii dóó Tsisteeł Shádiʼááhdę́ę́ʼ tsisteeł bikʼos yiitásígíí\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tábąąh tsisteeł łitsogo łikizhígíí éí chʼééh digháhii dóó tsisteeł dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Podocnemis unifilis" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼééh digháhii éí 10–15di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí diłhił dóó łitsogo łikizh; bitsʼaʼ éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ.\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tábąąh tsisteeł łitsogo łikizhígíí éí łóóʼ dóó tąądee naagháhii dóó chʼał yázhí yilghał; chʼil bitʼąąʼ dóó chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tsisteeł bikʼos yiitásígíí\nDíí naaltsoos 23 Níłchʼitsoh 2020 yoołkáłę́ędą́ą́ʼ łahgo ályaa.


Atʼąątah tsídii ntsaaígíí - Wikiibíídiiya\nAtʼąątah tsídii ntsaaígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi dóó Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Chloropsis sonnerati" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 7–9di asdzoh[?] áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís chʼil dóó łibáago dootłʼizh; bizééʼ dóó binákʼee éí halzhin; bidaaʼ éí łizhin ałdóʼ. Baʼáádígíí éí tʼóó chʼilgo dootłʼizh.\nAtʼąątah tsídii ntsaaígíí éí chʼosh yázhí deildeeł dóó dzidzé deiłchozh.


Tsįįłkaałii diłhiłígíí - Wikiibíídiiya\nTsįįłkaałii diłhiłígíí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Melanerpes lewis" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsįįłkaałii éí 10–11di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilbá; bitsiiʼ dóó bitʼaʼ dóó binághah éí tátłʼidgo diłhił; bitéél éí dinilchííʼ; binákʼee éí halchííʼ; bidaaʼ éí łizhin.\nTsįįłkaałii diłhiłígíí éí chʼosh dóó naʼashjéʼii deildeeł; tsin dóó chʼil bijééh dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Tsétsohí - Wikiibíídiiya\nTsétsohí éí Yootó Hahoodzodi áhootʼéego bił hazʼą́; áádóó éí bílaʼashdlaʼii náóltahígíí biniiyé náhásdzo. Tówoł Áłtsʼíísí Bił Hahoodzo biyiʼdi éí kin dah shijaaʼ.\nTsétsohí éí 1.6 tsinsitą́ dikʼą́ągo[?] áníłtso, áádóó áadi 572 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́ (díí éí 2000góó yihah yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ).DÍNE WÓLTAʼ\nTsétsohí éí 36°10′13″ NHK dóó 105°41′27″ EʼE-gi bił hazʼą́. Tsétsohí éí tónteel bikááʼdóó deigo 7,644 adéesʼeez.GNIS


Beʼekʼid bibąąh chʼał łikizhí - Wikiibíídiiya\n(Rana sphenocephala, Pantherana sphenocephala)\nBeʼekʼid bibąąh chʼał łikizhí éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Lithobates sphenocephalus" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 3–5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh dóó diłhiłgo łikizh; bitéél éí dinilbá; bijáád éí diłhiłgo noodǫ́ǫz łeh; binááʼ éí ntsaa.\nBeʼekʼid bibąąh chʼał łikizhí éí chʼosh dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Naakaii Nátʼohí Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii chį́į́shkį́hí łibáago dootłʼizhígíí - Wikiibíídiiya\nNaakaii Nátʼohí Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii chį́į́shkį́hí łibáago dootłʼizhígíí\nNaakaii Nátʼohí Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii chį́į́shkį́hí łibáago dootłʼizhígíí éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Nátʼohí Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Anolis altitudinalis" deiłníigo dayózhí.\nDíí naʼashǫ́ʼii éí 7–8di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí łibáago dóó chʼilgo dootłʼizh; bizééʼ éí łigai; bíchį́į́h éí deekį́; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.\nNaakaii Nátʼohí Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii chį́į́shkį́hí łibáago dootłʼizhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.


Chʼagii yił ahidaałtʼéhé - Wikiibíídiiya\nChʼagii yił aheełtʼéhé bidaaʼ dinilgaaígíí\nChʼagii yił aheełtʼéhé łigaaígíí\nChʼagii yił aheełtʼéhé dinilbáhígíí\nChʼagii yił aheełtʼéhé binákʼee łitsooígíí\nChʼagii yił ahidaałtʼéhé éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi dóó Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Acridotheres" deiłníigo deiyózhí. Chʼagii yił ahidaałtʼéhé éí 10 ałʼąą ádaatʼé.\nDíí tsídii éí 9–11di asdzoh[?] ádaníłtso łeh. Bitsʼíís éí diłhiłgo naashchʼąąʼ łeh; bidaaʼ éí łitsxo.\nChʼagii yił ahidaałtʼéhé éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí deildeeł; chʼał dóó naʼashǫ́ʼii éí deilghał ałdóʼ.


Tłʼiish chį́į́shtłʼizí - Wikiibíídiiya\nTłʼiish chį́į́shtłʼizí éí nihookááʼ tłʼiish dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Salvadora" deiłníigo deiyózhí. Tłʼiish chį́į́shtłʼizí éí tseebíí ałʼąą ádaatʼe.\nDíí tłʼiish éí 20–45di asdzoh[?] ádaníłnééz, áádóó éí bitsʼíís noodǫ́ǫz łeh.\nTłʼiish chį́į́shtłʼizí éí naʼashǫ́ʼii dóó chʼał dóó naʼatsʼǫǫsí deilghał; chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.\nDíí naaltsoos 11 Atsá Biyáázh 2021 yoołkáłę́ędą́ą́ʼ łahgo ályaa.


Chʼiyíítʼogii yishtłizhgo diniltsooígíí - Wikiibíídiiya\nChʼiyíítʼogii yishtłizhgo diniltsooígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Bikéyahdi dóó Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Myiopagis viridicata" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 5–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo diniltso; bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí dibéłchíʼí; bidaaʼ éí diłhił.\nChʼiyíítʼogii yishtłizhgo diniltsooígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼil binááʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Táshchozhii ndiilkʼísii łibáhígíí - Wikiibíídiiya\nTáshchozhii ndiilkʼísii łibáhígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Petrochelidon spilodera" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo łibá; bitéél dóó bitłʼaaʼ éí łigai; bidaaʼ éí łizhin.\nTáshchozhii ndiilkʼísii łibáhígíí éí naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Tó wónaanídę́ę́ʼ níłtsą́ gáagii noodǫ́zígíí - Wikiibíídiiya\nTó wónaanídę́ę́ʼ níłtsą́ gáagii noodǫ́zígíí\nníłtsą́ gáagii noodǫ́zígíí\nTó wónaanídę́ę́ʼ níłtsą́ gáagii noodǫ́zígíí éí naatsédlózii dóó bikʼéí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi dóó Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi dóó Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Cacomantis sonneratii" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 7–9di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilgai dóó diłhiłgo noodǫ́ǫ́z; binághah dóó bitʼaʼ éí dibełchíʼí.\nTó wónaanídę́ę́ʼ níłtsą́ gáagii noodǫ́zígíí éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí deildeeł dóó tsin bineestʼąʼ deiłchozh; chʼał dóó naʼashǫ́ʼii yázhí deilghał ałdóʼ.


Chʼil bijeeh yidlání bitsiiyah disxǫsígíí - Wikiibíídiiya\nChʼil bijeeh yidlání bitsiiyah disxǫsígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Hedydipna collaris" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–6di asdzoh[?] áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís chʼilgo dootłʼizh; bitsiiyah éí disxǫs; bitłʼaaʼ éí łigai; bitʼaʼ éí dinilzhin; bidaaʼ éí tʼóó bíyó shiyish. Baʼáádígíí éí bitsʼíís chʼilgo dootłʼizh dóó bitʼaʼ dinilzhin.\nChʼil bijeeh yidlání bitsiiyah disxǫsígíí éí doo chʼil bijeeh tʼéiyá yidlą́ą da; naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí éí yildeeł ałdóʼ.


Chʼil bijeeh yidlání bitéél halchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nChʼil bijeeh yidlání bitéél halchíʼígíí\nChʼil bijeeh yidlání bitéél halchíʼígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Cinnyris erythrocercus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–6di asdzoh[?] áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís dinilzhingo naashchʼąąʼ dóó dootłʼizhgo disxǫs; bitéél éí halchííʼ; bidaaʼ éí tʼóó bíyó shiyish. Baʼáádígíí éí chʼilgo dootłʼizh; bitʼaʼ éí diłhił.\nChʼil bijeeh yidlání bitéél halchíʼígíí éí doo chʼil bijeeh tʼéiyá yidlą́ą da; naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí éí yildeeł ałdóʼ.


Nǫ̀htsı̨̨ Nı̨̨htł'è 1 Corınth 6\n☰ 1 Corınth 6 ◀ ▶\nNǫ̀htsı̨ wets'ǫ dǫ ełeghǫ nàyaetıì ałegehɂı̨\n1 Naxıta gots'ǫ dǫ ełek'e nìdahogeeɂà nı̨dè dànìghǫ dǫ-sınìyaehtıı-dǫǫ̀ Nǫ̀htsı̨ wecheekeè elı̨-le sìı ts'ǫ̀ aget'ı̨. Hanì ekǫ-le eghàlageedaa ts'àgeejı̨-le nì? Nǫ̀htsı̨ wets'ǫ dǫ ts'ǫ̀ aget'ı̨ gà gosınìyagıhtı welì. 2 Nǫ̀htsı̨ wets'ǫ degaı gı̨ı̨lı̨ı̨ sìı dıı nèk'e gots'ǫ dǫ gosınìyagehtı ha hǫt'e, wek'èahsǫ-le nì? Hanì hòɂǫ ha nı̨dè, naxıta t'asìı wet'àaɂà-lea sìı wesınìyaahtı ha naxıgha dìì nıìle. 3 Yak'eet'ı̨į̀ gısınìyats'ehtı ha wek'èahsǫ-le nì? Hanì hòɂǫ ha nı̨dè dıı nèk'e gota dàgot'ı̨ı̨ sìı denahk'e wesınìyats'ehtı ha hǫt'e! 4 Eyıt'à t'asìı wet'àaɂà-le ghǫ ełek'e nìdahogeeɂà nı̨dè, dǫ ı̨łè gosınìyaehtıì aweahłe. Naxıta dǫ t'asìı deè elı̨-le sìı eyı weahchı ha dìì-le! 5 Edeghǫ į̀į̀zhaahłı̨ ha, hanì naxıts'ǫ̀ gohde. Naxıta dǫ gosınìyaehtı ha dǫ gǫǫzǫǫ gǫ̀hłı̨-le nì? 6 Hanìkò ełeghǫ nàyaetıì ałaahɂı̨. Dǫ gıgha ehkw'ı-ahodı-le gınadąą̀ hanì k'ehoahɂa!\n7 Hanì ełeghǫ nàyaetı ałaahɂı̨ı̨ sìı weghàà nàowo ehkw'ıı k'ę̀ę̀ aahda ts'ǫǫ̀hk'e hòt'a naxıghǫènǫǫ wek'èhoedzǫ hǫt'e. Ekǫ-le naxıts'ǫ̀ eghàlaedà eyıts'ǫ naxıghǫyahoòɂǫ kò eyı denahk'e nezı̨ hǫt'e. 8 Hanìkò hałaahɂı̨ t'à xàè naxèot'ı̨ gı̨ı̨lı̨ı̨ sìı gıghǫyaahɂà xè gıts'ǫ̀ ekǫ-le eghàlaahda hǫt'e.\n9 Dǫ wejıı sìı Nǫ̀htsı̨ Wenàowoò k'ę̀ę̀ hòɂǫǫ sìı gıghàhòt'à ha nıìle wek'èahsǫ-le nì? Edeghǫyaahɂà sǫ̀ǫ̀. Dǫ edezhį̀į̀ t'à hołı̨ı̨ k'alagedèe, dǫ nǫ̀htsı̨ą hòèlı̨ı̨ ts'ǫ̀ yagehtıı, dǫ ełexè hołı̨ı̨ hogehtsı̨ı̨, sǫǫ̀mba k'èxa dǫzhìı et'ıì ełexè aget'ı̨ı̨, eyıts'ǫ dǫzhìı hołı̨ı̨ k'ę̀ę̀ ełek'alagedèe, 10 egeeɂį̀ı̨-dǫǫ̀, t'asìı gha egedì-le-dǫǫ̀, t'aats'ǫǫ̀ geèhdee dǫǫ̀, dǫ gıızì jıı gehtsı̨ı̨ dǫǫ̀, sǫǫ̀mba gha dǫ ghǫyageeɂàa dǫǫ̀, hanıı dǫ hazǫǫ̀ sìı Nǫ̀htsı̨ Wenàowoò k'ę̀ę̀ hòɂǫǫ sìı gıxè hòɂǫ ha nıìle. 11 Įnę̀ę naxı̨ mǫ̀hdaa hanıı dǫ yàahłı̨ ı̨lè. Hanìkò Zezì-Krı wedahxà eyıts'ǫ Nǫ̀htsı̨ wets'ǫ Įnì Degaı t'à naxıhołı̨į̀ k'enaatso, degaı anaxììdlà, eyıts'ǫ ehkw'ı anaxììdlà ı̨lè.\nHołı̨ı̨ k'ę̀ę̀ ełek'alaahdèe ch'à edek'èahdì\n12 “T'asìı hazǫǫ̀ gogha wets'àet'ǫ nıìle,” dahwhǫ sǫnı kò, t'asìı hazǫǫ̀ gogha nezı̨ nıìle. “T'asìı hazǫǫ̀ gogha wets'àet'ǫ nıìle,” sǫnı kò t'asìı wı̨ı̨zìı gots'ǫ̀ k'àowo ats'ı̨ı̨hwhǫ ha-le. 13 “Bò sìı gobò gha hòèlı̨, eyıts'ǫ gobò sìı bò gha hòèlı̨,” haahdı ha tahkò, hanìkò Nǫ̀htsı̨ eyı nàke sìı yedıhohtsı̨ ha hǫt'e. Gozhį̀į̀ wet'à hołı̨ı̨ k'ę̀ę̀ ełek'alats'edè gha hòèlı̨ nıìle, hanìkò gots'ǫ̀ K'àowo gozhį̀į̀ ts'ǫ̀ k'àowo ne t'à wegha wet'à-ats'et'ı̨ ha hòèlı̨ hǫt'e. 14 Nǫ̀htsı̨ t'asìı wegha dìì-le t'à gots'ǫ̀ K'àowo naìdà ayį̀į̀là, goxı̨ sı nats'ìdà agole ha hǫt'e. 15 Naxızhį̀į̀ sìı Zezì-Krı wets'ǫ hǫt'e wek'èahsǫ-le nì? Eyıt'à gozhį̀į̀ Zezì wets'ǫ ne sìı ts'èkojıı t'à whetı̨į̀ ats'ele ha nì? Į̀le, hats'et'ı̨ ha honàedı nıìle! 16 Dǫ, ts'èkojıı t'à whetı̨ı̨ sìı yexè ı̨łè zǫ lanì at'į̀ hǫt'e wek'èahsǫ-le nì? Nǫ̀htsı̨ Nı̨htł'è k'e dıı hanì dek'eèhtł'è, “Eyı nàke geet'èe sìı gızhį̀į̀ ı̨łè lade ha hǫt'e,” dek'eèhtł'è. 17 Hanìkò amìı gots'ǫ̀ K'àowo xè at'ı̨ı̨ sìı wets'ǫ Įnì t'à yexè ı̨łè zǫ lade ha.\n18 Eyıt'à hołı̨ı̨ k'ę̀ę̀ ełek'alaahdèe ch'à edek'èahdì. Dǫ hołı̨ı̨ eyıì-le hohtsı̨ı̨ sìı edezhį̀į̀ t'à hołı̨ı̨ hohtsı̨ at'ı̨ nıìle, hanìkò amìı hołı̨ı̨ k'ę̀ę̀ ełek'alagedèe sìı edezhį̀į̀ t'à hołı̨ı̨ hogehtsı̨ hǫt'e. 19 Naxızhį̀į̀ sìı Yedàyeh Nezı̨ı̨ wekǫ̀ lanì hǫt'e wek'èahsǫ-le nì? Ededı̨ sìı naxıdzeè yìı nàdè hǫt'e, ededı̨ sìı Nǫ̀htsı̨ naxıghàyı̨ı̨ɂǫ hǫt'e. Eyıt'à naxızhį̀į̀ sìı xàè naxıts'ǫ nıìle. 20 T'asìı deè t'à nàgoèdì hǫt'e. Eyıt'à naxızhį̀į̀ t'à Nǫ̀htsı̨ ts'ǫ̀ nezı̨į̀ aahda.


Bichʼah Łichíiʼii Bikéyahdę́ę́ʼ tsinyiʼ séigoʼ yázhí - Wikiibíídiiya\nBichʼah Łichíiʼii Bikéyahdę́ę́ʼ tsinyiʼ séigoʼ yázhí\nBichʼah Łichíiʼii Bikéyahdę́ę́ʼ tsinyiʼ séigoʼ yázhí éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Euscorpius avcii" deiłníigo dayózhí. Díí séigoʼ éí Bichʼah Łichíiʼii Bikéyahdi dóó Dahojiyáanii Bikéyahdi hólǫ́.\nDíí séigoʼ éí 1–1.5di asdzoh[?] ádaníłtso; adóó éí diłhiłgo dibéłchíʼí dóó dinilzhingo naashchʼąąʼ; bitsʼíís éí tʼóó bíyó ditą́; bijáád éí yishtłizhgo ndaashchʼąąʼ. Naaldlooshi yázhí dóó chʼosh éí bichʼiyąʼ.


Taahilnoodii binákʼee łizhinígíí - Wikiibíídiiya\nTaahilnoodii binákʼee łizhinígíí\nTaahilnoodii binákʼee łizhinígíí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Eʼeʼaahjí dóó Haʼaʼaahjí Tónteel bibąąhgi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Sula dactylatra" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 30–33di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łigai; bitʼaʼ éí łigai dóó dinilzhingo naashchʼąąʼ; bidaaʼ éí łitso; bikeeʼ éí dinilbá.\nTaahilnoodii binákʼee łizhinígíí éí łóóʼ hadaalzheehgo ndaatʼá.


Jeeshóóʼ binátsįʼgoʼ hólóní - Wikiibíídiiya\nJeeshóóʼ binátsįʼgoʼ hólóní\nJeeshóóʼ binátsįʼgoʼ hólóní éí tó wónaanídę́ę́ʼ jeeshóóʼ dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi dóó Shádiʼááhjí Ásáí Dineʼé Bikéyahdi dóó Bidiltłish Shizhahí Bikéyahdi dóó Ásáí Dineʼé Bikéyah Ntsaaígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Torgos tracheliotos" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 37–45di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin; bitsiiʼ éí dootłʼizh dóó dinilchíiʼgo naashchʼąąʼ; bitéél éí łigai; binááʼ éí łizhin.\nJeeshóóʼ binátsįʼgoʼ hólóní éí dííłdzid deilghał.


Shádiʼááhdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii bijáád ádiní łibáhígíí - Wikiibíídiiya\nShádiʼááhdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii bijáád ádiní łibáhígíí\nnaʼashǫ́ʼii bijáád ádiní\nShádiʼááhdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii bijáád ádiní łibáhígíí éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Kintaaʼanéhé Dineʼé Bikéyahdi dóó Béésh Łigaii Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Amphisbaena mertensii" deiłníigo dayózhí.\nDíí naʼashǫ́ʼii éí 8–12di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí łibáago yishtłizh; bijáád éí ádin; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí áłtsʼíísí.\nShádiʼááhdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii bijáád ádiní łibáhígíí éí chʼosh yázhí (tsinaʼayąʼii) yildeeł.


Náátsʼózídę́ę́ʼ tsintah béégashii ałchiní - Wikiibíídiiya\ntsintah béégashii ałchiní\nNáátsʼózídę́ę́ʼ tsintah béégashii ałchiní éí Naaldlooshii Bikéshgaan Dahólónígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi dóó Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Bos javanicus" deiłníigo dayózhí.\nDíí naaldlooshii éí 4–5di adéesʼeez[?] áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís diłhiłgo dinilzhin; baʼáádígíí éí yihstłizhgo naashchʼąąʼ; bitłʼaaʼ éí łigai.\nNáátsʼózídę́ę́ʼ tsintah béégashii ałchiní éí chʼil bitʼąąʼ dóó tłʼoh dóó lókʼaaʼ yiłchozh dóó náʼátʼaał.


Tʼatłʼiztah nahatʼeʼiitsoh - Wikiibíídiiya\nTʼatłʼiztah nahatʼeʼiitsoh éí Bizaʼazis Dahólónígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Notamacropus parma" deiłníigo dayózhí.\nDíí naaldlooshii éí 3–4di adéesʼeez[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitseeʼ éí diłhił; bitéél éí dinilgai.\nTʼatłʼiztah nahatʼeʼiitsoh éí chʼil bitʼąąʼ dóó tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé yiłchozh.


Hasbídí bítááʼ dinilbáhígíí - Wikiibíídiiya\nHasbídí bítááʼ dinilbáhígíí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Leptotila verreauxi" deiłníigo dayózhí.\nDíí hasbídí éí 9–11di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitʼaʼ éí diłhił; bitʼayaa éí łitsxo. Bidaaʼ éí doo nineez da.\nHasbídí bítááʼ dinilbáhígíí éí tsin bineestʼąʼ deiłchozh dóó chʼil binááʼ deildeeł.


Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí bitseeʼ dibéłchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí bitseeʼ dibéłchíʼígíí\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí bitseeʼ dibéłchíʼígíí éí naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Saproscincus mustelinus" deiłníigo dayózhí.\nDíí naʼashǫ́ʼii éí 3–4di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí łibáago naashchʼąąʼ; bitseeʼ éí nineez dóó dibéłchíʼí; binááʼ éí diłhił.\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí bitseeʼ dibéłchíʼígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.


Tábąąsdísístłʼinii bitéél łikizhígíí - Wikiibíídiiya\nTábąąsdísístłʼinii bitéél łikizhígíí\nTábąąsdísístłʼinii bitéél łikizhígíí éí tábąąsdísí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dóó Náhookǫsjí Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Calidris melanotos" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 7–9.5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ dóó dinilgaigo yistłʼin; bitéél éí yistłʼin ałdóʼ; bitłʼaaʼ éí łigai; bidaaʼ éí łizhin; bijáád éí nineez.\nTábąąsdísístłʼinii bitéél łikizhígíí éí chʼosh dóó tąądee naagháhii deildeeł.


Tsįįłkaałiiłbáhí - Wikiibíídiiya\nTsįįłkaałiiłbáhí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi dóó Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi dóó Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Mulleripicus" deiłníigo deiyózhí. Tsįįłkaałiiłbáhí éí dį́į́ʼ ałʼąą ádaatʼé.\nDíí tsįįłkaałii éí 11–20di asdzoh[?] ádaníłtso łeh. Bitsʼíís éí diłhiłgo łibá; łaʼ éí bitsiitʼáád daalchxííʼ; bidaaʼ éí diłhił.\nTsįįłkaałiiłbáhí éí chʼosh dóó naʼashjéʼii deildeeł.


Łeesdísí Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał ałkʼidą́ʼí łikizhígíí - Wikiibíídiiya\nchʼał ałkʼidą́ʼí łikizhígíí\nŁeesdísí Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał ałkʼidą́ʼí łikizhígíí éí táyiʼ dóó niʼkáágóó ndaakaaígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Łeesdísí Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Leiopelma archeyi" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 1.5–2di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhingo naashchʼąąʼ dóó łizhingo łikizh; binááʼ éí diłhił.\nŁeesdísí Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał ałkʼidą́ʼí łikizhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.


Ásáí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ séítah naalnoodí dinilbáhígíí - Wikiibíídiiya\nÁsáí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ séítah naalnoodí dinilbáhígíí\nÁsáí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ séítah naalnoodí dinilbáhígíí éí tó wónaanídę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Ásáí Dineʼé Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Acanthodactylus scutellatus" deiłníigo dayózhí.\nDíí naʼashǫ́ʼii éí 6–10di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilbá dóó niłhingo naashchʼąąʼ; bizééʼ dóó bitéél éí łigai; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.\nÁsáí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ séítah naalnoodí dinilbáhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.


Tsxį́į́łnaalkʼįhii binághah diłhiłígíí - Wikiibíídiiya\nTsxį́į́łnaalkʼįhii binághah diłhiłígíí\nTsxį́į́łnaalkʼįhii binághah diłhiłígíí éí yótʼáahdi tsídii dóó tsxį́į́łnaalkʼįhii yázhí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Eʼeʼaahjí Tónteel bikáaʼgi kéyah dah naaʼeełí léiʼ bikááʼgóó tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Aerodramus sawtelli" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsxį́į́łnaalkʼįhii éí 3.5–4.5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibáago naashchʼąąʼ; bizééʼ éí dinilbá; bikeeʼ éí ayóo áłtsʼíísí.\nTsxį́į́łnaalkʼįhii binághah diłhiłígíí éí chʼosh yázhí hadaalzheehgo ndaatʼá.


Naʼashǫ́ʼii kááʼtsʼiní łikizhígíí - Wikiibíídiiya\nNaʼashǫ́ʼii kááʼtsʼiní łikizhígíí\nNaʼashǫ́ʼii kááʼtsʼiní łikizhígíí éí naʼashǫ́ʼii diwozhígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Cordylus polyzonus" (éí doodaiiʼ "Karusasaurus polyzonus") deiłníigo dayózhí.\nDíí naʼashǫ́ʼii éí 4–8di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí diłhiłgo naashchʼąąʼ; binághah éí dinilgaigo łikizh łeh; bizééʼ éí dinilgai; bitseeʼ éí nineez dóó dichʼíízh; binááʼ éí diłhił.\nNaʼashǫ́ʼii kááʼtsʼiní łikizhígíí éí chéłchaaʼ dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.


Shádiʼááhdę́ę́ʼ tsídii yáłtiʼí łitsxooígíí - Wikiibíídiiya\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tsídii yáłtiʼí łitsxooígíí\ntsídii yáłtiʼí łitsxooígíí\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tsídii yáłtiʼí łitsxooígíí éí tsídii yádaałtiʼí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Aratinga solstitialis" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 11–12di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łitsxo; bitʼaʼ éí chʼilgo kʼízhdeetłʼizh; bidaaʼ éí łizhin dóó tʼóó bíyó ditą́ dóó shiyish.\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tsídii yáłtiʼí łitsxooígíí éí chʼil binááʼ deildeeł dóó tsin bineestʼąʼ deiłchozh.


Naalʼeełí bidaaʼ łitsooígíí - Wikiibíídiiya\nNaalʼeełí bidaaʼ łitsooígíí éí táłkááʼ naalʼeełí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Anas undulata" deiłníigo dayózhí.\nNaalʼeełí bidaaʼ łitsooígíí éí tó ńlį́ dóó beʼekʼid bibąąhgi naakai.\nDíí naalʼeełí éí bitsʼíís dinilgai dóó diłhiłgo łibá; bitsiiʼ éí łizhin. Bitsʼíís éí 1.4–1.8 adéesʼeez[?] áníłtso, 2–2.2 dahidídloʼ áníłdáas łeh.\nNaalʼeełí bidaaʼ łitsooígíí éí chʼil bitʼąąʼ deiłchozh dóó chʼosh yázhí deildeeł.


Naakaii Łibáhí Bikéyahdę́ę́ʼ hashtłʼish chʼał - Wikiibíídiiya\nNaakaii Łibáhí Bikéyahdę́ę́ʼ hashtłʼish chʼał éí táyiʼ dóó niʼkáágóó ndaakaaígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Naakaii Łibáhí Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pelodytes ibericus" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 1–1.6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh dóó dinilbáago naashchʼąąʼ; bizééʼ dóó bitéél éí łigai; binááʼ éí diłhił.\nNaakaii Łibáhí Bikéyahdę́ę́ʼ hashtłʼish chʼał éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.


Kéyah Dańlínídę́ę́ʼ gógooʼii tsįyaalzhahígíí - Wikiibíídiiya\nKéyah Dańlínídę́ę́ʼ gógooʼii tsįyaalzhahígíí\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bitsiitsʼiin Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Tsídii Tsídii ndaatʼáʼii Yótʼáahdi tsídii Naatsédlózii dóó bikʼéí Gógooʼii tsįyaalzhahí\nKéyah Dańlínídę́ę́ʼ gógooʼii tsįyaalzhahígíí éí naatsédlózii dóó bikʼéí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Dańlíinii bikááʼgóó tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Hierococcyx pectoralis" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 10–12di asdzoh[?] áníłtso, adóó éí tsįyaalzhahí nahalin dóó tsįyaalzhahígi átʼéego naatʼá. Bitsʼíís éí yishtłizhgo łibá; bitéél éí diniltsxo; bitłʼaaʼ łigai dóó yishtłizhgo noodǫ́ǫ́z.\nKéyah Dańlínídę́ę́ʼ gógooʼii tsįyaalzhahígíí éí chʼosh ditłʼooí dóó wóʼałtaasʼéí deildeeł.


Nahatʼeʼiitsohchilí łichíʼígíí - Wikiibíídiiya\nNahatʼeʼiitsohchilí łichíʼígíí éí Bizaʼazis Dahólónígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Aepyprymnus rufescens" deiłníigo dayózhí.\nDíí naaldlooshii éí 20–30di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bibid dóó bizééʼ éí dinilbá.\nNahatʼeʼiitsohchilí łichíʼígíí éí chʼil bitʼąąʼ dóó tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé yiłchozh.


Kéyah dah siʼánígíí beʼałnííʼdę́ę́ʼ dǫ́ʼiiyiyiitsahí bitłʼaaʼ łitsooígíí - Wikiibíídiiya\nKéyah dah siʼánígíí beʼałnííʼdę́ę́ʼ dǫ́ʼiiyiyiitsahí bitłʼaaʼ łitsooígíí\nKéyah dah siʼánígíí beʼałnííʼdę́ę́ʼ dǫ́ʼiiyiyiitsahí bitłʼaaʼ łitsooígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí kéyah dah siʼánígíí beʼałníiʼdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Myiodynastes hemichrysus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 5–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin; bitéél dóó bitłʼaaʼ éí łitso; binátsʼiin éí łigai; binákʼee éí halzhin; bidaaʼ éí diłhił.\nKéyah dah siʼánígíí beʼałnííʼdę́ę́ʼ dǫ́ʼiiyiyiitsahí bitłʼaaʼ łitsooígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ tsin bąąh naʼashǫ́ʼii bíchį́į́h deekínígíí - Wikiibíídiiya\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ tsin bąąh naʼashǫ́ʼii bíchį́į́h deekínígíí\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ tsin bąąh naʼashǫ́ʼii bíchį́į́h deekínígíí éí naʼashǫ́ʼii ndaashchʼąąʼígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Lophosaurus spinipes" deiłníigo dayózhí.\nDíí naʼashǫ́ʼii éí 10–12di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilbá dóó niłhingo naashchʼąąʼ; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ tsin bąąh naʼashǫ́ʼii bíchį́į́h deekínígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.


Jádí binááʼ dį́įʼii - Wikiibíídiiya\nJádí binááʼ dį́įʼii éí Naaldlooshii Bikéshgaan Dahólónígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Dził Dah Gai Biyaagi Naakaii Łizhiní Bikéyahdi dóó Bilį́į́łání Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Beatragus hunteri" deiłníigo dayózhí. Tʼáá díí tʼéiyá naaldlooshii "Beatragus"-jí atah yisdzoh.\nDíí naaldlooshii éí 3–4di adéesʼeez[?] áníłtso. Bitsʼíís dibéłchíʼí; bítááʼ éí dah dzígai; bideeʼ éí yisdiz; bitéél dóó nitseeʼ éí łigai.\nJádí binááʼ dį́įʼii éí chʼil bitʼąąʼ dóó tłʼoh yiłchozh dóó náʼátʼaał.


Naakaii Dootłʼizhii Bikéyahdę́ę́ʼ tábąąh chʼééh digháhii bitsiitʼáád halchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nNaakaii Dootłʼizhii Bikéyahdę́ę́ʼ tábąąh chʼééh digháhii bitsiitʼáád halchíʼígíí\nNaakaii Dootłʼizhii Bikéyahdę́ę́ʼ tábąąh chʼééh digháhii bitsiitʼáád halchíʼígíí éí chʼééh digháhii dóó tsisteeł dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Batagur kachuga" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼééh digháhii éí 10–20di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí łibáago naashchʼąąʼ; bitsʼaʼ éí łibá dóó yishtłizhgo noodǫ́ǫ́z.\nNaakaii Dootłʼizhii Bikéyahdę́ę́ʼ tábąąh chʼééh digháhii bitsiitʼáád halchíʼígíí éí łóóʼ dóó tąądee naagháhii dóó chʼał yázhí yilghał; chʼil bitʼąąʼ dóó chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Jiinííhí bitʼaʼ łikizhígíí - Wikiibíídiiya\nJiinííhí bitʼaʼ łikizhígíí\nJiinííhí bitʼaʼ łikizhígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Carpodacus rodopeplus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 5–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bitéél dóó binátsʼiin éí dinilchííʼ; bitʼaʼ éí dinilchíiʼgo łikizh; bidaaʼ éí diłhił.\nJiinííhí bitʼaʼ łikizhígíí éí chʼil binááʼ dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Tsiikʼi Déíbaalí Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał dichʼízhí dinilbáhígíí - Wikiibíídiiya\nTsiikʼi Déíbaalí Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał dichʼízhí dinilbáhígíí\nchʼał dichʼízhí dinilbáhígíí\nTsiikʼi Déíbaalí Bikéyah dóó\nTsiikʼi Déíbaalí Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał dichʼízhí dinilbáhígíí éí tsinlátah chʼał dóó bikʼéí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Tsiikʼi Déíbaalí Bikéyahdi dóó Eʼeʼaahjí Naakaii Dootłʼizhí Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Bufotes surdus" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 1–2.5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilgai dóó dinilbáago naashchʼąąʼ; bijáád éí łibáago noodǫ́ǫz łeh; binááʼ éí diłhiłgo dootłʼizh.\nTsiikʼi Déíbaalí Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał dichʼízhí dinilbáhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.\nLast edited on 5 Yaʼiishjáástsoh 2020, at 20:05


Tó wónaanídę́ę́ʼ chʼagii bikʼos łigaaígíí - Wikiibíídiiya\nchʼagii bikʼos łigaaígíí\nTó wónaanídę́ę́ʼ chʼagii bikʼos łigaaígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Streptocitta albicollis" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 6–7di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin; bikʼos dóó bitéél éí łigai; bitseeʼ éí nineez; bidaaʼ éí łizhin dóó kʼídzítso.\nTó wónaanídę́ę́ʼ chʼagii bikʼos łigaaígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł; łahda chʼał dóó naʼashǫ́ʼii éí yilghał ałdóʼ.


Táłtłʼááh chʼosh bichʼah hólóní - Wikiibíídiiya\nTáłtłʼááh chʼosh bichʼah hólóní\nTáłtłʼááh chʼosh bichʼah hólóní éí chʼosh bikágí dantłʼizí dah yikahjí atah daasdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Lophogastrida" deiłníigo deiyózhí. Táłtłʼááh chʼosh bichʼah hólóní éí tónteel tʼáá ałtso biyiʼdi dahólǫ́; adóó eí 56 ałʼąą ádaatʼé.\nDíí chʼosh éí 10–80 mm ádaníłtso łeh. Bitsʼíís éí nineez. Táłtłʼááh chʼilchilí dóó chʼosh doo yitʼíinii éí bichʼiyąʼ.


Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ hasbídíłbáhí biniiʼ łigaaígíí - Wikiibíídiiya\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ hasbídíłbáhí biniiʼ łigaaígíí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Eʼeʼaahjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Streptopelia hypopyrrha" deiłníigo dayózhí.\nDíí hasbídí éí 11–12di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí dóó łibáago naashchʼąąʼ; bitsiiʼ éí łigai; bitsiiyah éí łizhin.\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ hasbídíłbáhí biniiʼ łigaaígíí éí tsin bineestʼąʼ deiłchozh dóó chʼil binááʼ deildeeł.\nHasbídíłbáhí biniiʼ łigaaígíí


Tábąąh chʼał bibid yilzhólígíí - Wikiibíídiiya\nTábąąh chʼał bibid yilzhólígíí éí tsinlátah chʼał dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí kéyah dah siʼánígíí beʼałníiʼdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Craugastor punctariolus" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 1–2.5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; binááʼ éí diłhiłgo łitso.\nTábąąh chʼał bibid yilzhólígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.


Dahoditłééʼgóó chʼał niłhinígíí - Wikiibíídiiya\nDahoditłééʼgóó chʼał niłhinígíí\nDahoditłééʼgóó chʼał niłhinígíí éí tsinlátah chʼał dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kintaaʼanéhé Dineʼé Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pseudopaludicola ternetzi" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 0.5–1di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí niłhin dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; binááʼ éí diłhił.\nDahoditłééʼgóó chʼał niłhinígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.


Tsinlátah yádíłtihii bitsiitʼáád diłhiłígíí - Wikiibíídiiya\nTsinlátah yádíłtihii bitsiitʼáád diłhiłígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Setophaga striata" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łigai; bitsiitʼáád éí diłhił; bitéél éí łizhingo noodǫ́ǫ́z; bitʼaʼ éí dinilbá dóó łizhingo naashchʼąąʼ; bidaaʼ éí diłhił.\nTsinlátah yádíłtihii bitsiitʼáád diłhiłígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Ahééháshį́į́hdę́ę́ʼ tłʼiish diłhił dóó łigaaígíí - Wikiibíídiiya\ntłʼiish diłhił dóó łigaaígíí\nAhééháshį́į́hdę́ę́ʼ tłʼiish diłhił dóó łigaaígíí éí nihookááʼ tłʼiish dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Eʼeʼaah dóó Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Lampropeltis californiae" deiłníigo dayózhí.\nDíí tłʼiish éí 55–80di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí diłhiłgo łichííʼ dóó łigaigo noodǫ́ǫ́z.\nAhééháshį́į́hdę́ę́ʼ tłʼiish diłhił dóó łigaaígíí éí chʼał dóó naʼashǫ́ʼii yilghał łeh; naʼatsʼǫǫsí dóó tsídii yázhí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Néʼéshjaatsoh bitéél łikizhígíí - Wikiibíídiiya\nNéʼéshjaatsoh bitéél łikizhígíí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Bubo nipalensis" deiłníigo dayózhí. Néʼéshjaatsoh bitéél łikizhígíí éí Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi dóó Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi hólǫ́.\nDíí néʼéshjaaʼ éí 20–26di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bitéél éí łigai dóó łizhingo łikizh; bidaaʼ éí łitso; binááʼ éí diłhił.\nNéʼéshjaatsoh bitéél łikizhígíí éí naʼastsʼǫǫsí dóó naʼashǫ́ʼii dóó tsídii yázhí deilghał; chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Chooyééł Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tsinyiʼ táshchozhii - Wikiibíídiiya\nChooyééł Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tsinyiʼ táshchozhii éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Chooyééł Dineʼé Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Artamus maximus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 7–8di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin; bitéél dóó bitłʼaaʼ éí łigai; bidaaʼ éí dinilbá.\nChooyééł Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tsinyiʼ táshchozhii éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ naalnoodí dootłʼizhígíí - Wikiibíídiiya\nTsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ naalnoodí dootłʼizhígíí\nTsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ naalnoodí dootłʼizhígíí éí tó wónaanídę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Takydromus septentrionalis" deiłníigo dayózhí.\nDíí naʼashǫ́ʼii éí 4–8di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bikʼiiz dóó bitłʼaaʼ dóó bizééʼ éí chʼilgo dootłʼizh łeh; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.\nTsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ naalnoodí dootłʼizhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.


Náátsʼózídę́ę́ʼ tsintah chʼał łibáhígíí - Wikiibíídiiya\nNáátsʼózídę́ę́ʼ tsintah chʼał łibáhígíí\ntsintah chʼał łibáhígíí\n(Rana latouchii, Sylvirana latouchii)\nNáátsʼózídę́ę́ʼ tsintah chʼał łibáhígíí éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Hylarana latouchii" (éí doodaiiʼ "Rana latouchii") deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 1.5–2di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo łibá; binákʼee éí dinilzhin; bitéél dóó bizábąąh éí dinilgai; binááʼ éí ntsaa.\nNáátsʼózídę́ę́ʼ tsintah chʼał łibáhígíí éí chʼosh dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Tsétah dǫ́ʼiiyiyiitsahí bitʼaʼ kʼídzígaaígíí - Wikiibíídiiya\nTsétah dǫ́ʼiiyiyiitsahí bitʼaʼ kʼídzígaaígíí\nTsétah dǫ́ʼiiyiyiitsahí bitʼaʼ kʼídzígaaígíí éí tó wónaanídę́ę́ʼ dǫ́ʼiideiyiitsahí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Monticola semirufus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 6–8di asdzoh[?] áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís łizhin; bitʼaʼ éí kʼídzígai; bitłʼaaʼ éí łitsxo; bidaaʼ éí łizhin. Baʼáádígíí éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ.\nTsétah dǫ́ʼiiyiyiitsahí bitʼaʼ kʼídzígaaígíí éí chʼosh yázhí dóó dzidzé deildeeł.


Nákʼeeshtsoii binááʼ łigaaígíí - Wikiibíídiiya\nNákʼeeshtsoii binááʼ łigaaígíí\nNákʼeeshtsoii binááʼ łigaaígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Vireo griseus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitʼaʼ éí dibéłchíʼí; bitéél éí łigai; binákʼee dóó bítááʼ dóó bitłʼaaʼ éí łitso; binááʼ éí łigai; bidaaʼ éí diłhił.\nNákʼeeshtsoii binááʼ łigaaígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł; dzídzé dóó tsin bineestʼąʼ yiłchozh ałdóʼ.


Tółikan (Kégiizhí Bikéyah) - Wikiibíídiiya\nTółikan (Kégiizhí Bikéyah)\nDíí kweʼé naaltsoos bikáaʼgi saad shijaaʼígíí éí Tółikan (Kégiizhí Bikéyah) yaa halneʼ dooleeł. Tółikan ałdóʼ baa yídíiłtah shį́į́.\nTółikan éí Hoozdo Hahoodzodi (dóó Kégiizhí Bikéyahdi) áhootʼéego bił hazʼą́; Tó Oostsʼąʼ Áłtsʼíísí Bił Hahoodzo biyiʼdi éí kin dah shijaaʼ.\nTółikandi tʼáá díkwíí bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́.\nTółikan éí 31°57′39″ NHK dóó 112°35′03″ EʼE-gi bił hazʼą́. Tółikan éí tónteel bikááʼdóó deigo 2,096 adéesʼeez.GNIS


Chʼał naabaahii dinilzhingo noodǫ́zígíí - Wikiibíídiiya\nChʼał naabaahii dinilzhingo noodǫ́zígíí éí tsinlátah chʼał dóó bikʼéí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikáágóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Hypsiboas polytaenius" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 1.5–3di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łitso dóó dinilzhingo noodǫ́ǫ́z; bitéél éí łigai; binááʼ éí diłhił.\nChʼał naabaahii dinilzhingo noodǫ́zígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.


Binááʼádaałtsʼózí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tsídiishtłizhí - Wikiibíídiiya\nBinááʼádaałtsʼózí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tsídiishtłizhí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Binááʼádaałtsʼózí Dineʼé Bikéyahdi dóó Haʼaʼaahjí Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Prunella rubida" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 5–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo łibá; bizééʼ dóó bitéél éí halbá; binághah éí dibéłchíʼíigo noodǫ́ǫ́z; bidaaʼ éí diłhił.\nBinááʼádaałtsʼózí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tsídiishtłizhí éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Tó Wónaanídi Bilagáana Bikéyahdę́ę́ʼ tsįįłkaałii bitsiitʼáád halchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nTó Wónaanídi Bilagáana Bikéyahdę́ę́ʼ tsįįłkaałii bitsiitʼáád halchíʼígíí\nTó Wónaanídi Bilagáana Bikéyahdę́ę́ʼ tsįįłkaałii bitsiitʼáád halchíʼígíí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Dendrocoptes medius" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsįįłkaałii éí 7–8di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilgai dóó diłhiłgo noodǫ́ǫ́z; bitʼaʼ éí łizhin dóó łigaigo łikizh; binághah éí halzhin; bitsiitʼáád éí halchííʼ; bidaaʼ éí łibá.\nTó Wónaanídi Bilagáana Bikéyahdę́ę́ʼ tsįįłkaałii bitsiitʼáád halchíʼígíí éí chʼosh dóó naʼashjéʼii deildeeł.


Atʼąąʼ yiníłʼíní dinilzhinígíí - Wikiibíídiiya\nAtʼąąʼ yiníłʼíní dinilzhinígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Clibanornis rufipectus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 6–8di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin; bidaaʼ éí łibá.\nAtʼąąʼ yiníłʼíní dinilzhinígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Bílaneezii - Wikiibíídiiya\nBílaneezii éí naaldlooshii daʼałtʼoʼígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Daubentonia madagascariensis" deiłníigo dayózhí.\nDíí naaldlooshii éí 14–17di asdzoh[?] áníłnééz; bitseeʼ éí 22–24di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó ditsʼóz; bílaʼ éí áłtsʼóósí dóó ayóo nineez; bijaaʼ éí ntsaa; bitseeʼ éí ditłʼo.\nBílaneezii éí chéłchaaʼ dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł łeh; tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ goditání - Wikiibíídiiya\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ goditání éí tónteel dóó tábąąh tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyah beʼałníiʼdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Burhinus senegalensis" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 14–15di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilbá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitłʼaaʼ dóó bizééʼ éí łigai; binááʼ éí łitso; bijáád éí nineez.\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ goditání éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí deildeeł.


Hashtłʼish chʼał dootłʼizhígíí - Wikiibíídiiya\nHashtłʼish chʼał dootłʼizhígíí\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bitsiitsʼiin Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Biyáázh Tsʼǫʼasánígíí Chʼał Tó wónaanídę́ę́ʼ hashtłʼish chʼał\nHashtłʼish chʼał dootłʼizhígíí éí táyiʼ dóó niʼkáágóó ndaakaaígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Tó Wónaanídi Bilagáana Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pelodytes punctatus" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 1–2di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh dóó dinilgaigo naashchʼąąʼ; bizééʼ dóó bitéél éí łigai; binááʼ éí diłhił.\nHashtłʼish chʼał dootłʼizhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.\nTó wónaanídę́ę́ʼ hashtłʼish chʼał


Náátsʼózídę́ę́ʼ tłʼohtah nahachagii haalzheehii - Wikiibíídiiya\nNáátsʼózídę́ę́ʼ tłʼohtah nahachagii haalzheehii\ntłʼohtah nahachagii haalzheehii\nNáátsʼózídę́ę́ʼ tłʼohtah nahachagii haalzheehii éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Binááʼádaałtsʼózíidi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Helopsaltes pryeri" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 9–11di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bitéél dóó bitłʼaaʼ dóó bizééʼ éí łigai; bidaaʼ éí diłhił.\nNáátsʼózídę́ę́ʼ tłʼohtah nahachagii haalzheehii éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Teełgaiitah tsídiiłbáhí - Wikiibíídiiya\nTeełgaiitah tsídiiłbáhí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Emberizoidinae" deiłníigo deiyózhí. Teełgaiitah tsídiiłbáhí éí hastą́ą́ ałʼąą ádaatʼé.\nDíí tsídii éí 7–8di asdzoh[?] ádaníłtso łeh. Bitsʼíís éí łibá; bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí diłhiłgo łitso łeh; łaʼ éí bizééʼ éí daalgai; bidaaʼ éí łitsxo.\nTeełgaiitah tsídiiłbáhí bitʼaʼ łitsooígíí éí chʼil binááʼ deildeeł dóó dzidzé deiłchozh.


Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ dáʼákʼehtah chʼał - Wikiibíídiiya\nBiʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ dáʼákʼehtah chʼał\nBiʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ dáʼákʼehtah chʼał éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Minervarya sahyadris" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 0.5–1di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bikʼiiz éí diłhił; bitéél éí diniltso; binááʼ éí ntsaa.\nBiʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ dáʼákʼehtah chʼał éí chʼil bitʼąąʼ dóó dláád yiłchozh; chʼosh yázhí éí yildeeł ałdóʼ.


Tsétah dǫ́ʼiiyiyiitsahí bitéél halchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nTsétah dǫ́ʼiiyiyiitsahí bitéél halchíʼígíí éí tó wónaanídę́ę́ʼ dǫ́ʼiideiyiitsahí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi dóó Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Monticola rufiventris" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 5–7di asdzoh[?] áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís diłhiłgo dootłʼizh; bitéél dóó bitłʼaaʼ éí diłhiłgo halchííʼ; bidaaʼ éí łizhin. Baʼáádígíí éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ.\nTsétah dǫ́ʼiiyiyiitsahí bitéél halchíʼígíí éí chʼosh yázhí dóó dzidzé deildeeł.


Toohjįʼ noołnahii yázhí - Wikiibíídiiya\nToohjįʼ noołnahii yázhí éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Butorides virescens" deiłníigo dayózhí.\nDíí toohjįʼ noołnahii éí bitʼaʼ dóó bitsiiʼ diłhił dóó tátłʼidgo naashchʼąąʼ; bitééldę́ę́ʼ éí dibéłchíʼí; bikeeʼ dóó binááʼ éí daaltsxo. Bitsʼíís éí 16–19di asdzoh[?] áníłtso; 4–8 oz áníłdáas łeh.\nDíí tsídii éí chʼał dóó chʼosh yildeełgo naaghá; łahda hazéí yázhí yilghał ałdóʼ.


Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał bíchį́į́h deekíní - Wikiibíídiiya\nTsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał bíchį́į́h deekíní\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bitsiitsʼiin Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Biyáázh Tsʼǫʼasánígíí Chʼał Chʼał íiyisígíí dóó bikʼéí Chʼał íiyisígíí Chʼał bíchį́į́h dadeekínígíí\nchʼał bíchį́į́h deekíní\nTsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał bíchį́į́h deekíní éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Odorrana schmackeri" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 2–3di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh dóó diłhiłgo naashchʼąąʼ; bijáád dóó bizábąąh éí diłhiłgo łikizh; bitéél éí dinilgai; bíchį́į́h éí deekį́; binááʼ éí ntsaa.\nTsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał bíchį́į́h deekíní éí chʼosh dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Tłʼoh binááʼ yildeełí bizééʼ łitsxooígíí - Wikiibíídiiya\nTłʼoh binááʼ yildeełí bizééʼ łitsxooígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí kéyah dah siʼánígíí beʼałníiʼdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Tiaris olivaceus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–5di asdzoh[?] áníłtso. Bikąʼígíí éí diłhiłgo łitso dóó yshtłizhgo naashchʼąąʼ; bitéél dóó binákʼee éí halzhin; bizééʼ dóó binátsʼiin éí łitsxo; bidaaʼ éí diłhił dóó ditą́. Baʼáádígíí éí łibáago yishtłizh.\nTłʼoh binááʼ yildeełí bizééʼ łitsxooígíí éí tłʼoh binááʼ yildeeł; dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał daʼalzhishígíí - Wikiibíídiiya\nChʼał alzhishí diniltsxooígíí\nChʼał alzhishí bitéél diniltsooígíí\nChʼał alzhishí yishtłizhígíí\nChʼał alzhishí diłhiłígíí\nChʼał alzhishí bikʼiiz halzhinígíí\nChʼał alzhishí łitsxooígíí\nBiʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał daʼalzhishígíí éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Eʼeʼaahjí Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdi tʼéiyá dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Micrixalus" (dóó "Micrixalidae") deiłníigo deiyózhí. Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał daʼalzhishígíí éí 24 ałʼąą ádaatʼé.\nDíí chʼał éí 0.8–2di asdzoh[?] ádaníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí dóó dinilzhingo naashchʼąąʼ łeh; binááʼ éí ntsaa.\nBiʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał daʼalzhishígíí éí chʼil bitʼąąʼ dóó dláád deiłchozh; chʼosh yázhí éí deildeeł ałdóʼ.


Wóláchííʼ yiyiitsahii diniltsxogo noodǫ́zígíí - Wikiibíídiiya\nWóláchííʼ yiyiitsahii diniltsxogo noodǫ́zígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Grallaria dignissima" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin; bizééʼ éí diniltsxogo noodǫ́ǫ́z; bitéél éí łigaigo noodǫ́ǫ́z; bidaaʼ éí diłhił.\nWóláchííʼ yiyiitsahii diniltsxogo noodǫ́zígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.


Dziłtah nákʼeehgaii diłhiłígíí - Wikiibíídiiya\nDziłtah nákʼeehgaii diłhiłígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Zosterops eurycricotus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh dóó diłhił; binákʼee éí łigai; bidaaʼ éí diłhił.\nDziłtah nákʼeehgaii diłhiłígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé dóó chʼil binááʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Dahtsʼaaʼ yiłchozhii bitłʼaaʼ łitsooígíí - Wikiibíídiiya\nDahtsʼaaʼ yiłchozhii bitłʼaaʼ łitsooígíí\nDahtsʼaaʼ yiłchozhii bitłʼaaʼ łitsooígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi dóó Haʼaʼaahjí Naakaii Dootłʼizhí Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Dicaeum melanoxanthum" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 3–5di asdzoh[?] áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís diłhił; bitłʼaaʼ éí łitso; bizééʼ éí łigai; bidaaʼ éí doo nineez da. Baʼáádígíí éí bikąʼígíí yił aheełtʼé.\nDahtsʼaaʼ yiłchozhii bitłʼaaʼ łitsooígíí éí dahtsʼaaʼ bidzidzé dóó tsin bineestʼąʼ yiłchozh; chʼil bijeeh éí yidlą́ ałdóʼ. Łahda naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł.


Náátsʼózídę́ę́ʼ tsintah chʼał binákʼee halzhinígíí - Wikiibíídiiya\nNáátsʼózídę́ę́ʼ tsintah chʼał binákʼee halzhinígíí éí Náátsʼózídę́ę́ʼ tsintah chʼał dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Megophrys major" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 2–4di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; binákʼee éí halzhin; binááʼ éí diłhił.\nNáátsʼózídę́ę́ʼ tsintah chʼał binákʼee halzhinígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.


Yaatsʼósí - Wikiibíídiiya\nYaatsʼósí éí Chʼosh Bikágí yiiʼ Hańdaaʼnahii dah yikahjí atah daasdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Nematomorpha" deiłníigo deiyózhí. Yaatsʼósí éí nahasdzáán tʼáá siʼą́ą́ ńtʼę́ę́ʼ bikáaʼgi dahólǫ́; adóó éí 350 ałʼąą ádaatʼé.\nYaatsʼósí dóó nahachagii\nDíí chʼosh éí 2–4di asdzoh[?] ádaníłnéez łeh; bitsʼíís éí ayóo ádaałtsʼósí. Binááʼ éí ádin. Táyiʼdi (naaldlooshii yiiʼ daʼadlání dóó beʼekʼidi) éí dahiná.


Tseekʼíjíjinii łibáhígíí - Wikiibíídiiya\nTseekʼíjíjinii łibáhígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Xolmis cinereus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 6–8di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łigai; binághah dóó bitsiitʼáád éí halbá; bitʼaʼ éí dinilzhin; bitseeʼ dóó bitʼaʼ éí kʼíjíjin; bidaaʼ éí diłhił.\nTseekʼíjíjinii łibáhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼil binááʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Tsinlátah yádíłtihii bitéél dibéłchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nTsinlátah yádíłtihii bitéél dibéłchíʼígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Setophaga castanea" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–6di asdzoh[?] áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís łigai; bizééʼ dóó bitéél éí dibéłchíʼí; bitʼaʼ éí dinilzhin dóó łigaigo naashchʼąąʼ; binákʼee dóó bítááʼ éí halzhin; bidaaʼ éí diłhił. Baʼáádígíí éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ.\nTsinlátah yádíłtihii bitéél dibéłchíʼígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Jádítsoh yázhí - Wikiibíídiiya\nJádítsoh yázhí éí Naaldlooshii Bikéshgaan Dahólónígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Beʼekʼid Honeezítsoh Bibąąhgi Naakaii Łizhiní Bikéyahdi dóó Dził Dah Gai Biyaagi Naakaii Łizhiní Bikéyahdi dóó Bilį́į́łání Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Tragelaphus imberbis" deiłníigo dayózhí.\nDíí naaldlooshii éí 3–4di adéesʼeez[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ dóó dinilgaigo noodǫ́ǫz łeh; bizééʼ éí łigai.\nJádítsoh yázhí éí chʼil bitʼąąʼ dóó tłʼoh yiłchozh dóó náʼátʼaał.


Tséʼédǫ́ʼii łibáhígíí - Wikiibíídiiya\nTséʼédǫ́ʼii łibáhígíí éí ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii bikʼehgo "Sarcophagidae" daolyé, áádóó éí nahasdzáán bikáaʼgi 2,500go da ałʼąą ádaatʼé.\nDíí tséʼédǫ́ʼii éí 13–15 millimeters ádaníłtso. Dííłdzid dóó chąąʼ deiyą́ą łeh, áádóó éí biyęęzhii dííłdzid yiih deiłchí; łaʼ éí biyęęzhii bílaʼashdlaʼii dóó naaldlooshii bilóód yiih deiłchí ałdóʼ. Náánáłaʼ biyázhí éí chʼosh biyiʼ dahiná.\n^ Díí bízhiʼ éí 1912 yę́ędą́ą́ʼ naaltsoos ályaaígíí bitsʼą́ą́dę́ę́ʼ; éí naaltsoos bikáaʼgi éí kótʼéego akʼeʼeeshchį́: tsĕ ĕdoˊi adĭłqăshˊigi [?]


Zhį́ʼii yił ahidaałtʼéhé - Wikiibíídiiya\nZhį́ʼii yił ahidaałtʼéhé\nZhį́ʼii yił ahidaałtʼéhé éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Strepera" deiłníigo deiyózhí. Zhį́ʼii yił ahidaałtʼéhé éí tááʼ ałʼąą ádaatʼé.\nDíí tsídii éí 17–20di asdzoh[?] ádaníłtso. Bitsʼíís éí łizhin; binááʼ éí łitsxo; bidaaʼ éí łizhin.\nZhį́ʼii yił ahidaałtʼéhé éí chʼil binááʼ dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí deildeeł; chʼał dóó naʼashǫ́ʼii dóó naʼatsʼǫǫsí dóó tsin bineestʼąʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Atsá hashkéhé - Wikiibíídiiya\nAtsá hashkéhé éí atsá bijáád yistʼáanii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Polemaetus bellicosus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 31–38di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo łibá; bitʼayaa éí łigai; bitéél dóó bitłʼaaʼ éí łigai dóó łizhingo łikizh; binááʼ éí łitso; bidaaʼ éí diłhił.\nAtsá hashkéhé éí naaldlooshii yázhí haalzheehgo naatʼá; dííłdzid dóó chʼosh éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Dǫ́ʼiiyiyiitsahíłbáhí binághah dibéłchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nDǫ́ʼiiyiyiitsahíłbáhí binághah dibéłchíʼígíí\nDǫ́ʼiiyiyiitsahíłbáhí binághah dibéłchíʼígíí éí tó wónaanídę́ę́ʼ dǫ́ʼiideiyiitsahí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Melaenornis chocolatinus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 5–7di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí diłhił; binághah éí dibéłchíʼí; bidaaʼ éí dinilbá dóó kʼíjíjin.\nDǫ́ʼiiyiyiitsahíłbáhí binághah dibéłchíʼígíí éí chʼosh yázhí dóó dzidzé deildeeł.


Wóláchííʼ yildeełítsoh éí naaldlooshii biwooʼ ádaałtsʼíísíjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí tʼéiyá hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Myrmecophaga tridactyla" deiłníigo dayózhí.\nWóláchííʼ yildeełítsoh éí łizhin dóó łibáago naashchʼąąʼ áádóó éí bitseeʼ dóó bijaad ayóo daditłʼoʼ dóó ditsʼoz. Bitsʼíís éí 3–6di adéesʼeez[?] áníłnééz, áádóó éí 7–19 dahidídloʼ áníłdáás. Nááná éí bitsiiʼ dóó bíchį́į́h nineez; binááʼ dóó bijaaʼ éí ádaałtsʼíísí.


Tsídii yáłtiʼí biwos łitsooígíí - Wikiibíídiiya\nTsídii yáłtiʼí biwos łitsooígíí éí tsídii yádaałtiʼí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Poicephalus rueppellii" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 8–9di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin; bitsiiʼ éí łibá; biwos éí łitso; bitłʼaaʼ éí yágo dootłʼizh; bidaaʼ éí łizhin dóó tʼóó bíyó ditą́ dóó shiyish.\nTsídii yáłtiʼí biwos łitsooígíí éí chʼil binááʼ deildeeł dóó tsin bineestʼąʼ deiłchozh.


Haʼaʼaahdę́ę́ʼ dįʼ łibáhígíí - Wikiibíídiiya\nHaʼaʼaahdę́ę́ʼ dįʼ łibáhígíí éí tązhii dóó naaʼahóóhai dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Dendragapus fuliginosus" deiłníigo dayózhí.\nDíí dįʼ bikąʼígíí éí bitsʼíís diłhiłgo dibéłchíʼí; bikʼos éí bikʼiiz łigai dóó diniltso. Bitsʼíís éí 1–1.5 adéesʼeez[?] áníłtso. Baʼáádígíí éí łibá dóó yishtłizh.\nHaʼaʼaahdę́ę́ʼ dįʼ łibáhígíí éí chʼil bineestʼąʼ deiłchozh dóó chʼil binááʼ deildeeł.


Tąądee naagháhii káátsʼinígíí - Wikiibíídiiya\nTąądee naagháhii káátsʼinígíí\nTąądee naagháhii káátsʼinígíí éí Bijáád Ádaadinígíí dah yikahjí atah daasdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Parmacellidae" deiłníigo deiyózhí. Tąądee naagháhii káátsʼinígíí éí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi dóó Bilį́į́ʼ Ńdeiltihii Dineʼé Bikéyahdi dahólǫ́; adóó éí 15 ałʼąą ádaatʼé.\nDíí tąądee naagháhii éí 2–10 mm ádaníłtso. Bitsʼaʼ éí ádin, áko ndi éí bighą́ąʼgi bikágí ntłʼiz. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ łeh. Chʼil bitʼąąʼ dóó tłʼoh éí bichʼiyąʼ.


Hodíłchʼiltah ayáásh binátsʼiin łigaaígíí - Wikiibíídiiya\nHodíłchʼiltah ayáásh binátsʼiin łigaaígíí\nHodíłchʼiltah ayáásh binátsʼiin łigaaígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Horornis brunnescens" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 5–7di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; binákʼee éí halzhin; binátsʼiin éí łigai; bitéél dóó bizééʼ éí diniltso; bidaaʼ éí diłhił.\nHodíłchʼiltah ayáásh binátsʼiin łigaaígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Naakaii Dootłʼizhii Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼiishkʼaaʼ yishtłizhígíí - Wikiibíídiiya\nNaakaii Dootłʼizhii Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼiishkʼaaʼ yishtłizhígíí\nNaakaii Dootłʼizhii Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼiishkʼaaʼ yishtłizhígíí éí nihookááʼ tłʼiish dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Dootłʼizhí Bikéyah Dah Naaʼeełígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Oligodon sublineatus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tłʼiish éí 15–25di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ dóó dinilzhingo noodǫ́ǫ́z.\nNaakaii Dootłʼizhii Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼiishkʼaaʼ yishtłizhígíí éí ayęęzhii yiyą́ą łeh; chʼał dóó naʼashǫ́ʼii yázhí éí yilghał ałdóʼ.


Tábąąsdísí daachʼį́dígíí - Wikiibíídiiya\nTábąąsdísí daachʼį́dígíí éí tónteel dóó tábąąh tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pluvianellus socialis" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 6–8di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo łibá; bitłʼaaʼ dóó bizééʼ éí łigai; bidaaʼ éí łizhin dóó doo nineez da.\nTábąąsdísí daachʼį́dígíí éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí deildeeł.


Adahiilínítah chʼał diłhiłígíí - Wikiibíídiiya\nAdahiilínítah chʼał diłhiłígíí\nAdahiilínítah chʼał diłhiłígíí éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Amolops wuyiensis" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 1.5–2.3di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhił dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ dóó tʼóó bíyó dichʼíízh; bitéél éí dinilgai; binááʼ éí ntsaa.\nAdahiilínítah chʼał diłhiłígíí éí chʼosh dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Shádiʼááhdę́ę́ʼ tóńlį́į́h hóyáanii - Wikiibíídiiya\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tóńlį́į́h hóyáanii éí łóóʼtsoh biwooʼ dantłʼizígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dahólǫ́; ńléidi éí tóńlį́ biyiʼdi dahiná. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Inia" deiłníigo deiyózhí. Shádiʼááhdę́ę́ʼ tóńlį́į́h hóyáanii éí dį́į́ʼ ałʼąą ádaatʼé.\nDíí tééh hóyáanii éí 7–8di adéesʼeez[?] ádaníłnééz, áádóó éí łóóʼ hadaalzheehgo ndaʼałkǫ́ǫ́ʼ; chʼosh bikágí dantłʼizí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Nákʼeehgaii bitsiiyah dootłʼizhígíí - Wikiibíídiiya\nNákʼeehgaii bitsiiyah dootłʼizhígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Vireo solitarius" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo łibá; binákʼee dóó bitéél dóó bizééʼ éí łigai; bitsiitʼáád dóó bitsiiyah éí łibáago dootłʼizh; bidaaʼ éí diłhił.\nNákʼeehgaii bitsiiyah dootłʼizhígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł; dzídzé dóó tsin bineestʼąʼ yiłchozh ałdóʼ.


Tsídii yáłtiʼí yázhí bikʼiiz halchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nTsídii yáłtiʼí yázhí bikʼiiz halchíʼígíí éí tsídii yádaałtiʼí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Chooyééł Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Charmosyna placentis" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 6–8di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh; bikąʼígíí éí bikʼiiz dóó bizééʼ halchííʼ; bítłʼah éí diłhiłgo dootłʼizh; bitʼaʼ éí kʼíjíjin; bidaaʼ éí łichííʼ dóó tʼóó bíyó ditą́ dóó shiyish.\nTsídii yáłtiʼí yázhí bikʼiiz halchíʼígíí éí chʼil bijééh deidlą́ dóó tsin bineestʼąʼ deiłchozh dóó chʼil binááʼ deildeeł.


Chʼótah bííwiiʼii - Wikiibíídiiya\nChʼótah bííwiiʼii éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Contopus cooperi" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 6–7di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo łibá; bitʼaʼ éí dinilzhin; bikʼiiz éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitéél éí łigai; bidaaʼ éí diłhił.\nChʼótah bííwiiʼii éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Naakaii náásééł - Wikiibíídiiya\nNaakaii náásééł *\nNaakaii náásééł éí chʼosh bijáád hastáníjiʼ atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí éí "Mantodea" deiłníigo dayoozhí. Naakidi mííl dóó baʼąą naakidi neeznádiingo áłʼąą átʼéego naakaii náásééł dahólǫ́. Deesdoigi dóó honeezílígi dahólǫ́.\nDahináanii → Naaldeehii→ Bidoh Dahólónígíí→ Bikʼiiz Naakiígíí→ Bíígháán Ádaadinígíí→ Chʼosh bijáád dahólónígíí→ Chʼosh bijáád hastání→ Chʼosh bitʼaʼ dayiidisígíí ↓\nNaakaii náásééł bitsiiʼ éí tááʼgóó yistłʼah; bijáád hastą́ą́ áko ndi naaldloosh; bigaan nineezgo nteel. Łaʼ éí chʼilgo dadootłʼizh, náánáłaʼ éí daalchííʼ.\nNaakaii náásééł éí alghałgo naaghá: naʼashǫ́ʼii dóó chʼał yilghał. Naakaii náásééł ntsxaaígíí éí tsídii dóó tłʼiish ałdóʼ yilghał. Łahda gah yázhí yilghał.\nDíí chʼosh "Háádę́ę́ʼ Naakaii náásééł?" nabízhdíłkidgo Naakaii bichʼįʼjígo náyéés jiní.


Tsxį́į́łnaalkʼįhii dinilbáhígíí - Wikiibíídiiya\nTsxį́į́łnaalkʼįhii dinilbáhígíí éí yótʼáahdi tsídii dóó tsxį́į́łnaalkʼįhii íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi dóó Ásáí Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Apus pallidus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsxį́į́łnaalkʼįhii éí 6–7di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilbáa łeh; bizééʼ éí łigai; bikeeʼ éí ayóo áłtsʼíísí.\nTsxį́į́łnaalkʼįhii dinilbáhígíí éí chʼosh yázhí hadaalzheehgo ndaatʼá.


Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ yaayááhalzhin - Wikiibíídiiya\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ yaayááhalzhin éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Crithagra atrogularis" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá dóó dinilgaigo naashchʼąąʼ; bizééʼ éí halzhin; binátsʼiin éí łigai; bitłʼaakááʼ éí łitso; bidaaʼ éí łibá.\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tsintah tsídiiłtsooí éí chʼil binááʼ dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Tsídiizhiin bidaatsoh łigai dóó dibéłchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nTsídiizhiin bidaatsoh łigai dóó dibéłchíʼígíí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pteroglossus beauharnaesii" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 16–18di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin; bitsiitʼáád éí halzhin; bitéél éí diniltso; bitłʼaaʼ dóó bitłʼaakááʼ éí halchííʼ; bidaaʼ éí łigai dóó dibéłchíʼíigo naashchʼąąʼ dóó kʼídzítsxo.\nTsídiizhiin bidaatsoh łigai dóó dibéłchíʼígíí éí tsin bineestʼąʼ deiłchozh.


Níłtsą́ chʼałchilí diłhiłígíí - Wikiibíídiiya\nNíłtsą́ chʼałchilí diłhiłígíí\nNíłtsą́ chʼałchilí diłhiłígíí éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kintaaʼanéhé Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Adelophryne mucronatus" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 0.5–0.6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo dinilzhin; binááʼ éí diłhił.\nNíłtsą́ chʼałchilí diłhiłígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yázhí yildeeł.


Kéyah Ałkééʼ Naaznilgo Dah Ndaaʼeełídę́ę́ʼ tóidoozohii - Wikiibíídiiya\nKéyah Ałkééʼ Naaznilgo Dah Ndaaʼeełídę́ę́ʼ tóidoozohii\nKéyah Ałkééʼ Naaznilgo Dah Ndaaʼeełídę́ę́ʼ tóidoozohii éí dééł dóó tóidoozohii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Ałkééʼ Naaznilgo Dah Ndaaʼeełí bikááʼgóó tʼéiyá holǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Fulica alai" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 13–16di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin; bidaaʼ dóó bítááʼ éí łigai; binááʼ éí łichííʼ.\nKéyah Ałkééʼ Naaznilgo Dah Ndaaʼeełídę́ę́ʼ tóidoozohii éí chʼil binááʼ dóó bitʼąąʼ dóó chʼosh yázhí deildeeł.\nLast edited on 2 Biniʼantʼą́ą́tsoh 2019, at 01:33


Náátsʼózídę́ę́ʼ łéʼétsoh haalzheehii dootłʼizhígíí - Wikiibíídiiya\nNáátsʼózídę́ę́ʼ łéʼétsoh haalzheehii dootłʼizhígíí\nNáátsʼózídę́ę́ʼ łéʼétsoh haalzheehii dootłʼizhígíí éí nihookááʼ tłʼiish dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi dóó Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ptyas nigromarginata" deiłníigo dayózhí.\nDíí tłʼiish éí 30–35di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh dóó dinilzhingo noodǫ́ǫ́z.\nNáátsʼózídę́ę́ʼ łéʼétsoh haalzheehii dootłʼizhígíí éí naʼastsʼǫǫsí dóó łéʼétsoh dóó chʼał yilghał łeh; tsídii biyęęzhii ałdóʼ yiyą́.


Tsinlátah naʼastsʼǫǫsí yishtłizhígíí - Wikiibíídiiya\nTsinlátah naʼastsʼǫǫsí yishtłizhígíí éí Tsin Deigházhígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Dendromus mystacalis" deiłníigo dayózhí.\nDíí naaldlooshii éí 2–3di asdzoh[?] áníłnééz; bitseeʼ éí 3–4di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí niłhin dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitéél éí łigai.\nTsinlátah naʼastsʼǫǫsí yishtłizhígíí éí tsin bineestʼąʼ dóó chʼil binááʼ dóó azeeʼ dóó dzidzé yiłchozh.


Náátsʼózídę́ę́ʼ mósíłtsxooí ałchinígíí - Wikiibíídiiya\nNáátsʼózídę́ę́ʼ mósíłtsxooí ałchinígíí\nNáátsʼózídę́ę́ʼ mósíłtsxooí ałchinígíí éí naaldlooshii daʼalghałígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi dóó Shádiʼááhjí Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pardofelis temminckii" deiłníigo dayózhí.\nDíí mósí ałchiní éí tsintahgi dóó tsétahgi dahiná, áádóó éí deesdoigi dóó ayóo ndahałtingóó naakai łeh. Dziłgaiitsoh Honeezkʼazii bikáaʼgi éí dahiná ałdóʼ.\nDíí naaldlooshii éí 2–3.5di adéesʼeez[?] ádaníłtso łeh; bitseeʼ éí 16–22di asdzoh[?] áníłnééz; áádóó éí 20–35 dahidídloʼ áníłdáás. Bitsʼíís éí łitsxo dóó łichíiʼgo ndaashchʼąąʼ łeh; łaʼ éí diłhiłgo ndaashchʼąąʼ ałdóʼ. Bikeeʼ éí daalbá; biniiʼ éí łizhin dóó łigaigo noodǫ́ǫ́z.\nMósíłtsxooí ałchiní éí tsídii dóó naʼashǫ́ʼii dóó bįįh yázhí haalzheehgo naaghá.


Tsídii binátsįʼgoʼ hólóní yistłʼinígíí - Wikiibíídiiya\nTsídii binátsįʼgoʼ hólóní yistłʼinígíí\nTsídii binátsįʼgoʼ hólóní yistłʼinígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Eʼeʼaahjí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Anthochaera lunulata" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 12–15di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin; bitéél éí łigaigo yistłʼin; bidaaʼ éí łizhin.\nTsídii binátsįʼgoʼ hólóní yistłʼinígíí éí chʼil bijeeh yidlą́; chʼosh yázhí dóó chʼil binááʼ yildeeł; tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Tʼáłkizhii - Wikiibíídiiya\nTʼáłkizhii éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Nicator" deiłníigo deiyózhí. Tʼáłkizhii éí tááʼ ałʼąą ádaatʼé.\nDíí tsídii éí 7–9di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitʼaʼ éí łikizh; bidaaʼ éí diłhił.\nTʼáłkizhii éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí deildeeł; dzidzé dóó chʼil binááʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Díłdánii - Wikiibíídiiya\nDíí kweʼé naaltsoos bikáaʼgi saad shijaaʼígíí éí díłdánii yaa halneʼ dooleeł. Díłdánii yił aheełtʼéhii ałdóʼ baa yídíiłtah shį́į́.\nTsintah díłdánii dibéłchíʼígíí\nDíłdánii éí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dóó Naakaii Łizhiní Bikéyahdi dahólǫ́, áádóó éí tązhii dóó naaʼahóóhai dah yikahjí atah daasdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Odontophoridae" deiłníigo deiyózhí. Díłdánii éí tádiin dóó baʼaan dį́į́ʼ ałʼąą átʼé.\nDíłdánii éí bikʼos dóó bitʼaʼ dóó danineez da; bitsʼíís éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ łeh. Azhą́ łahda ndaatʼáa ndi, nihookááʼ naakai łeh. Łaʼ éí tsinlátahgi dahólǫ́.\nDíłdánii éí chʼosh dóó chʼil dóó chʼil binááʼ deildeeł (doo ndahałtingóó díłdánii dahólónígíí éí chʼil binááʼ ayóo deildeeł).\nDíłdánii (gbwf.org) (Bilagáanakʼehjí)


Dǫ́ʼiiyiyiitsahí bitʼaʼ dinilzhinígíí - Wikiibíídiiya\nDǫ́ʼiiyiyiitsahí bitʼaʼ dinilzhinígíí\nDǫ́ʼiiyiyiitsahí bitʼaʼ dinilzhinígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Myiophobus fasciatus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí dinilzhin; bidaaʼ éí diłhił.\nDǫ́ʼiiyiyiitsahí bitʼaʼ dinilzhinígíí éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Dahoditłééʼgóó dǫ́ʼiiyiyiitsahí łibáhígíí - Wikiibíídiiya\nDahoditłééʼgóó dǫ́ʼiiyiyiitsahí łibáhígíí\nDahoditłééʼgóó dǫ́ʼiiyiyiitsahí łibáhígíí éí tó wónaanídę́ę́ʼ dǫ́ʼiideiyiitsahí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Muscicapa cassini" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 5–7di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitłʼaaʼ dóó bizééʼ éí łigai; bidaaʼ éí łizhin.\nDahoditłééʼgóó dǫ́ʼiiyiyiitsahí łibáhígíí éí chʼosh yázhí dóó dzidzé deildeeł.


Bolbolii íiyisígíí - Wikiibíídiiya\nBolbolii bináyaah halchxíʼígíí\nBolbolii bitéél dibéłchíʼígíí\nDziłtah bolbolii binákʼee halzhinígíí\nTsiikʼi Déíbaalí Bikéyahdę́ę́ʼ bolbolii\nBolbolii binákʼee łigaaígíí\nBolbolii bitsiitʼáád diłhiłígíí\nBolbolii binákʼee łitsooígíí\nBolbolii bizééʼ noodǫ́zígíí\nBolbolii bizééʼ yishtłizhgo łitsooígíí\nBolbolii bitłʼaaʼ łitsooígíí\nBolbolii binátsʼiin łigaaígíí\nBolbolii bitʼaʼ yishtłizhígíí\nBolbolii yishtłizhgo diniltsooígíí\nBolbolii binááʼ dinilbáhígíí\nBolbolii bitéél łikizhígíí\nBolbolii bitéél halbáhígíí\nBolbolii bitsiitʼáád halzhinígíí\nBolbolii bizééʼ halchxíʼígíí\nBolbolii íiyisígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi dóó Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayah dóó Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pycnonotus" deiłníigo deiyózhí. Bolbolii íiyisígíí éí 49 ałʼąą ádaatʼé.\nDíí tsídii éí 7–9di asdzoh[?] ádaníłtso łeh. Bitsʼíís éí łibá dóó yishtłizhgo łitso łeh; łaʼ éí daalgai dóó daalzhin.\nBolbolii íiyisígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí deildeeł.


Dáádziilii bitsiitʼáád diłhiłígíí - Wikiibíídiiya\nDáádziilii bitsiitʼáád diłhiłígíí\nDáádziilii bitsiitʼáád diłhiłígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pachyramphus rufus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łigai; bidaaʼ éí diłhił. Bikąʼígíí éí bitsiitʼáád halzhin dóó bitʼaʼ diłhił; baʼáádígíí éí bitsiitʼáád dóó bitseeʼ łichííʼ; bizééʼ éí diniltso.\nDáádziilii bitsiitʼáád diłhiłígíí éí dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ yiłchozh; chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Tsétah tłʼízí - Wikiibíídiiya\nTsétah tłʼízí *\nTsétah tłʼízí éí Naaldlooshii Bikéshgaan Dahólónígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Oreamnos americanus" déíłniʼgoʼ daʼyoozhí.\nTsétah tłʼízí éí biké hałjizh, tʼáá tłʼízí nidaʼniilkáádiʼígíí nahalingo. Saad "Ore-" éí Dził oolyéʼ, áádóó saad "amnos" éí dibé biyazhí oolyé. Áádóó saadígíí éí Gwíík Dineʼé bizaad átʼé (όρος dóó αμνός).\nTsétah tłʼízí bikąʼígíí dóó biʼáádígíí tʼáá áła bidaʼgáá hólǫ́. Áádóó bitseeʼ ałdóʼ ałtsʼíísí, áádóó bideeʼ daalzhin (15–28 cm áníłnééz). Naaná bigáá ałdóʼ nitsaa, haigo doo yiidlóóh da.


Haltsooítah ńdiitsʼį́įhii yázhí bizééʼ łigaaígíí - Wikiibíídiiya\nHaltsooítah ńdiitsʼį́įhii yázhí bizééʼ łigaaígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Cisticola lateralis" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 3–5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bizééʼ dóó bitéél éí łigai; bitʼaʼ éí diłhił; bidaaʼ éí diłhił.\nHaltsooítah ńdiitsʼį́įhii yázhí bizééʼ łigaaígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Naakaii Łibáhí Bikéyahdę́ę́ʼ tsétah tsídiiłbáhí - Wikiibíídiiya\nNaakaii Łibáhí Bikéyahdę́ę́ʼ tsétah tsídiiłbáhí\nNaakaii Łibáhí Bikéyahdę́ę́ʼ tsétah tsídiiłbáhí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi dóó Ghą́ą́ʼaskʼidii Biłikahii Bikéyahdi dóó Bilį́į́ʼ Ńdeiltihii Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Petronia petronia" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilbá; bitʼaʼ dóó bitsiitʼáád éí dibéłchíʼí dóó dinilzhingo naashchʼąąʼ; bizééʼ éí dah dzíltso; bidaaʼ éí łibá.\nNaakaii Łibáhí Bikéyahdę́ę́ʼ tsétah tsídiiłbáhí éí chʼil binááʼ yildeeł; łahda naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł ałdóʼ.


Shádiʼááhdę́ę́ʼ tsídii bináyaah łigaaígíí - Wikiibíídiiya\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tsídii bináyaah łigaaígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Zaratornis stresemanni" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 7–8di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó łibáago naashchʼąąʼ; bitsiitʼáád éí halzhin; bináyaah éí łigai; bidaaʼ éí dinilbá.\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tsídii bináyaah łigaaígíí éí dahtsʼaaʼ bidzidzeʼ yildeeł.


Naakaii Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiitsoh bitseeʼ diwozhígíí - Wikiibíídiiya\nNaakaii Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiitsoh bitseeʼ diwozhígíí éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ctenosaura oaxacana" deiłníigo dayózhí.\nDíí naʼashǫ́ʼiitsoh éí 25–40di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí łibáago naashchʼąąʼ łeh; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí dinilgai.\nNaakaii Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiitsoh bitseeʼ diwozhígíí éí tsin bineestʼąʼ dóó hosh bineestʼąʼ dóó chʼil bitʼąąʼ yiłchozh; łahda chʼosh yázhí yildeeł ałdóʼ.


Mágí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ tsinlátah naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii - Wikiibíídiiya\nMágí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ tsinlátah naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii\nMágí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ tsinlátah naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii éí naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Mágí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Calumma tarzan" deiłníigo dayózhí.\nDíí naʼashǫ́ʼii éí 2–3di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh łeh; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí ntsxaa.\nMágí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ tsinlátah naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.\nTsinlátah naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii


Táshchozhii ndiilkʼísii bizééʼ noodǫ́zígíí - Wikiibíídiiya\nTáshchozhii ndiilkʼísii bizééʼ noodǫ́zígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Petrochelidon fluvicola" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin; bitsiitʼáád éí dibéłchíʼí; bitéél dóó bizééʼ dóó bitłʼaaʼ éí łigai; bizééʼ éí diłhiłgo noodǫ́ǫ́z; bidaaʼ éí łizhin.\nTáshchozhii ndiilkʼísii bizééʼ noodǫ́zígíí éí naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Tó Haachʼiʼ - Wikiibíídiiya\nTó Haachʼiʼ *\nTó Haachʼiʼ éí Diné Bikéyah bikáaʼdi áhootʼéego bił hazʼą́; áádóó éí bílaʼashdlaʼii náóltahígíí biniiyé náhásdzo. Tséhootsooí Bił Hahoodzo biyiʼdi éí kin dah shijaaʼ. Tááʼ naaznilí bighan áadi siʼą́. Chʼóshgai bitłʼáahdi éí siʼą́.\nTó Haachʼiʼ éí 6.3 tsinsitą́ dikʼą́ągo áníłtso,[?] áádóó áadi 714 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́ (díí éí 2020góó yihah yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ).DÍNE WÓLTAʼ\nTó Haachʼiʼ éí 35°51′1″ NHK dóó 108°45′3″ EʼE-gi bił hazʼą́. Tó Haachʼiʼ éí tónteel bikááʼdóó deigo 6,447 adéesʼeez.GNIS\nTó Haachʼiʼgi éí óltaʼ sinil; díí éí Tohatchi High School wolyé.\nTó Haachʼiʼdi tááʼ naaznilí biníłchʼi naaltsoos (Bilagáanakʼehjí)\nÓltaʼ Tohatchi High School wolyéhígíí biníłchʼi naaltsoos (Bilagáanakʼehjí)\nDíí naaltsoos 14 Yas Niłtʼees 2021 yoołkáłę́ędą́ą́ʼ łahgo ályaa.


Shádiʼááhdę́ę́ʼ chʼał bikeeʼ łichxíʼígíí - Wikiibíídiiya\nchʼał bikeeʼ łichxíʼígíí\nShádiʼááhdę́ę́ʼ chʼał bikeeʼ łichxíʼígíí éí tsinlátah chʼał dóó bikʼéí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kintaaʼanéhé Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Melanophryniscus xanthostomus" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 0.5–1di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin; bikeeʼ dóó bitłʼaaʼ éí łichxííʼ; bizábąąh éí łitso; binááʼ éí diłhił.\nShádiʼááhdę́ę́ʼ chʼał bikeeʼ łichxíʼígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.


Naakaii Dootłʼizhii Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼiish łibáhígíí - Wikiibíídiiya\nNaakaii Dootłʼizhii Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼiish łibáhígíí\nNaakaii Dootłʼizhii Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼiish łibáhígíí éí tłʼiish íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Bungarus lividus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tłʼiish éí 2–3di adéesʼeez[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí diłhiłgo łibá; bitłʼaaʼ éí dinilgai\nNaakaii Dootłʼizhii Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼiish łibáhígíí éí tłʼiish dóó naʼashǫ́ʼii dóó chʼał yilghał łeh.


Tsétah naʼashǫ́ʼiitsoh dibéłchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nTsétah naʼashǫ́ʼiitsoh dibéłchíʼígíí\nTsétah naʼashǫ́ʼiitsoh dibéłchíʼígíí éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Tónteel bikáaʼdi kéyah dah ndaaʼeełí léiʼ bikáaʼgi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Cyclura rileyi" deiłníigo dayózhí.\nDíí naʼashǫ́ʼiitsoh éí 25–30di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí łitsogo dibéłchíʼíi łeh; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí dinilgai.\nTsétah naʼashǫ́ʼiitsoh dibéłchíʼígíí éí tsin bineestʼąʼ dóó hosh bineestʼąʼ dóó chʼil bitʼąąʼ yiłchozh; łahda chʼosh yázhí yildeeł ałdóʼ.


Tsįįłkaałii tááʼyaʼniiltʼóshí bitsiitʼáád halchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nTsįįłkaałii tááʼyaʼniiltʼóshí bitsiitʼáád halchíʼígíí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Celeus galeatus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsįįłkaałii éí 8–12di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin dóó łigaigo noodǫ́ǫ́z; bitsiitʼáád éí halchííʼ; bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí łizhin; bidaaʼ éí dinilbá.\nTsįįłkaałii tááʼyaʼniiltʼóshí bitsiitʼáád halchíʼígíí éí chʼosh (wáláchííʼ dóó tsinaʼayąʼii) deildeeł; tsin dóó chʼil bijééh dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ chʼil bijeeh yidlání bidaaʼ nineezígíí - Wikiibíídiiya\nMagí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ chʼil bijeeh yidlání bidaaʼ nineezígíí\nMagí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ chʼil bijeeh yidlání bidaaʼ nineezígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdi dóó Ooljééʼ Biyaadi Kéyah Dah Ndaaʼeełí bikáaʼgi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Cinnyris notatus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 3–4di asdzoh[?] áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís chʼilgo dootłʼizh dóó disxǫs; bitʼaʼ éí diłhił; bidaaʼ éí tʼóó bíyó shiyish. Baʼáádígíí éí bitsʼíís łibá dóó bitéél łikizh.\nMagí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ chʼil bijeeh yidlání bidaaʼ nineezígíí éí doo chʼil bijeeh tʼéiyá yidlą́ą da; naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí éí yildeeł ałdóʼ.\nChʼil bijeeh yidlání bidaaʼ nineezígíí\nDíí naaltsoos 10 Atsá Biyáázh 2022 yoołkáłę́ędą́ą́ʼ łahgo ályaa.


Dah daaskʼidtah nahatʼeʼiitsoh - Wikiibíídiiya\nDah daaskʼidtah nahatʼeʼiitsoh éí Bizaʼazis Dahólónígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Osphranter robustus" deiłníigo dayózhí.\nDíí naaldlooshii éí 3–4di adéesʼeez[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitéél dóó bizééʼ éí dinilgai.\nDah daaskʼidtah nahatʼeʼiitsoh éí chʼil bitʼąąʼ dóó tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé yiłchozh.


Tsídiizhiin bidaatsoh łichííʼ dóó łitsooígíí - Wikiibíídiiya\nTsídiizhiin bidaatsoh łichííʼ dóó łitsooígíí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pteroglossus viridis" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 12–16di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin; bitsiiʼ éí dinilzhin; bitéél dóó bitłʼaaʼ éí dinilgai dóó diniltso; binátsʼiin dóó bitłʼaakááʼ éí halchííʼ; bidaaʼ éí łizhin dóó łitso dóó diłhiłgo łichííʼ.\nTsídiizhiin bidaatsoh łichííʼ dóó łitsooígíí éí tsin bineestʼąʼ deiłchozh.


Néʼéshjaaʼ yázhí diłhiłígíí - Wikiibíídiiya\nNéʼéshjaaʼ yázhí diłhiłígíí\nNéʼéshjaaʼ yázhí diłhiłígíí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Asio stygius" deiłníigo dayózhí. Néʼéshjaaʼ yázhí diłhiłígíí éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dóó Naakaii Nátʼohí Bikéyahdi hólǫ́.\nDíí néʼéshjaaʼ éí 15–17di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhingo naashchʼąąʼ; bitéél éí łigaigo łikizh; binááʼ éí łitso.\nNéʼéshjaaʼ yázhí diłhiłígíí éí naʼashǫ́ʼii dóó łeeyiʼ bitiiní deilghał; tsídii yázhí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Hasbídí disxǫsígíí - Wikiibíídiiya\nHasbídí disxǫsígíí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Bitsįʼ Yishtłizhii Tónteel bikáaʼdi kéyah dah naaʼeełí bikááʼgóó hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Caloenas nicobarica" deiłníigo dayózhí.\nDíí hasbídí éí 15–16di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá dóó dootłʼizhgo disxǫs; bitʼaʼ éí łitsxo dóó łichíiʼgo disxǫs; bitseeʼ éí łigai. Bidaaʼ éí doo nineez da.\nHasbídí disxǫsígíí éí tsin bineestʼąʼ deiłchozh dóó chʼil binááʼ deildeeł.


Naʼashǫ́ʼii bitsooʼ dootłʼizhí łikizhígíí - Wikiibíídiiya\nNaʼashǫ́ʼii bitsooʼ dootłʼizhí łikizhígíí éí naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Tiliqua nigrolutea" deiłníigo dayózhí.\nDíí naʼashǫ́ʼii éí 14–20di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó dinilgaigo łikizh; bizééʼ éí diniltso; bitsooʼ éí diłhiłgo dootłʼizh; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí łichííʼ.\nNaʼashǫ́ʼii bitsooʼ dootłʼizhí łikizhígíí éí chʼil bitʼąąʼ dóó tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé yiłchozh; chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Tó wónaanídę́ę́ʼ tsídiiłbáhí bitʼayaa łizhinígíí - Wikiibíídiiya\nTó wónaanídę́ę́ʼ tsídiiłbáhí bitʼayaa łizhinígíí\nTó wónaanídę́ę́ʼ tsídiiłbáhí bitʼayaa łizhinígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdi dóó Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Montifringilla adamsi" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilbá; bitʼaʼ éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ dóó kʼíjíjin; bitʼayaa éí łizhin; bidaaʼ éí diłhił.\nTó wónaanídę́ę́ʼ tsídiiłbáhí bitʼayaa łizhinígíí éí chʼil binááʼ yildeeł; łahda naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł ałdóʼ.\nTsídiiłbáhí bitʼayaa łizhinígíí


Tsʼíʼii jáádnézí áłtsʼíísígíí - Wikiibíídiiya\nTsʼíʼii jáádnézí áłtsʼíísígíí\nTsʼíʼii jáádnézí * áłtsʼíísígíí\nTsʼíʼii jáádnézí áłtsʼíísígíí éí tsʼíʼii dóó tséʼédǫ́ʼii dah yikahjí atah daasdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Blephariceridae" deiłníigo deiyózhí. Tsʼíʼii jáádnézí áłtsʼíísígíí éí nahasdzáán tʼáá siʼą́ą́ ńtʼę́ę́ʼ bikáaʼgi dahólǫ́ (tʼáá hazhóʼó Shádiʼááhjí kéyah yistinígíí); áádóó éí 300 ałʼąą ádaatʼé.\nDíí chʼosh éí tʼáá díkwíí mm ádaníłtso; bitsʼíís éí diłhił dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ. Tábąąhgi éí dahiná. Chʼosh yázhí dóó chʼil bijeeh éí bichʼiyąʼ.


Nákʼeeshtsooii - Wikiibíídiiya\nNákʼeeshtsooii éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Zosterops wallacei" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo łitso; bitéél dóó bitłʼaaʼ éí łigai; binákʼee éí łitso; bidaaʼ éí diłhił.\nNákʼeeshtsooii éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé dóó chʼil binááʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Naakaii Dootłʼizhii Bikéyahdę́ę́ʼ tábąąh naalzheehii dootłʼizhígíí - Wikiibíídiiya\nNaakaii Dootłʼizhii Bikéyahdę́ę́ʼ tábąąh naalzheehii dootłʼizhígíí\nNaakaii Dootłʼizhii Bikéyahdę́ę́ʼ tábąąh naalzheehii dootłʼizhígíí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi dóó Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Alcedo meninting" deiłníigo dayózhí.\nDíí tábąąh naalzheehii éí 6–6.5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo dootłʼizh; bitéél éí halchííʼ; bizééʼ éí łigai; bikeeʼ éí łitsxo; binááʼ éí diłhił.\nNaakaii Dootłʼizhii Bikéyahdę́ę́ʼ tábąąh naalzheehii dootłʼizhígíí éí łóóʼ dóó chʼał deilghał; chʼosh bikágí dantłʼizí yázhí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Nahatʼeʼiitsoh yázhí - Wikiibíídiiya\nNahatʼeʼiitsoh yázhí éí Bizaʼazis Dahólónígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi dóó Chooyééł Dineʼé Bikéyahdi dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Thylogale" deiłníigo deiyózhí. Díí nahtʼeʼiitsoh éí tsotsʼid ałʼąą ádaatʼé.\nDíí nahatʼeʼiitsoh éí bitseeʼ tʼáá dinilchíiʼgo dilkǫǫh\nDíí nahatʼeʼiitsoh éí tʼóó 1–2di adéesʼeez[?] ádaníłtso; nááná éí bitseeʼ tʼáá dinilchíiʼgo dadilkǫǫh (doo daditłʼoʼ da). Bitsʼíís éí łibá dóó dibéłchíʼíigo naashchʼąąʼ łeh; biteeldę́ę́ʼ éí daalgai.\nNahatʼeʼiitsoh yázhí éí daʼałchozhgo naakai; tłʼoh dóó chʼil bitʼąąʼ ayóo deiłchozh.


Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ łeeyiʼ chʼoshtsoh dinilbáhígíí - Wikiibíídiiya\nBiʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ łeeyiʼ chʼoshtsoh dinilbáhígíí\nBiʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ łeeyiʼ chʼoshtsoh dinilbáhígíí éí táyiʼ dóó niʼkáágóó ndaakaaígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Uraeotyphlus menoni" deiłníigo dayózhí.\nDíí łeeyiʼ chʼoshtsoh éí 8–10di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí diłhiłgo dinilbá dóó tsédídéehgo dootłʼizh łeh; bitseeʼ éí nineez; bijáád doo hólǫ́ǫ da; binááʼ éí áłtsʼíísí.\nBiʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ łeeyiʼ chʼoshtsoh dinilbáhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.


Eʼeʼaahjí Tónteeldę́ę́ʼ chʼosh ditłʼooí yildeełí - Wikiibíídiiya\nEʼeʼaahjí Tónteeldę́ę́ʼ chʼosh ditłʼooí yildeełí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Eʼeʼaahjí Tónteel bikáaʼdi kéyah dah ndaaʼeełí léiʼ bikáaʼgi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Coracina caledonica" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 10–12di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo łibá; binááʼ éí diniltso; bidaaʼ éí łizhin.\nEʼeʼaahjí Tónteeldę́ę́ʼ chʼosh ditłʼooí yildeełí éí chʼosh yázhí yildeeł; chʼosh ditłʼooí ayóo yildeeł.


Shádiʼááhdę́ę́ʼ tsinlátah mąʼii - Wikiibíídiiya\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tsinlátah mąʼii éí naaldlooshii daʼalghałígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó tʼéiyá hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Bassaricyon alleni" deiłníigo dayózhí.\nDíí naaldlooshii éí 12–18di asdzoh[?] áníłnééz; bitseeʼ éí 16–21di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitéél éí diniltso; binááʼ éí diłhiłgo łichííʼ.\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tsinlátah mąʼii éí tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé yiłchozh; chéłchaaʼ dóó wóʼałtaasʼéí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Tsídii bidaatsoh naashchʼąąʼí dóó binákʼee halchxíʼígíí - Wikiibíídiiya\ndóó binákʼee halchxíʼígíí\nTsídii bidaatsoh naashchʼąąʼí dóó binákʼee halchxíʼígíí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ramphastos dicolorus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 16–18di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin; binákʼee dóó bitłʼaaʼ éí halchxííʼ; bitéél éí łitsxogo naashchʼąąʼ; bidaaʼ éí dootłʼizhgo diniltso.\nTsídii bidaatsoh naashchʼąąʼí dóó binákʼee halchxíʼígíí éí tsin bineestʼąʼ deiłchozh.


Beʼekʼid Hóteelí (Hoozdoh Hahoodzo) - Wikiibíídiiya\nBeʼekʼid Hóteelí (Hoozdoh Hahoodzo)\nDíí kweʼé naaltsoos bikáaʼgi saad shijaaʼígíí éí Beʼekʼid Hóteelí (Hoozdoh Hahoodzo) yaa halneʼ dooleeł. Beʼekʼid Hóteelí (Yootó Hahoodzo) ałdóʼ baa yídíiłtah shį́į́.\nBilagáana Bizaadjí éí “Mormon Lake” wolyé.\nBeʼekʼid Hóteelí éí Kinłání Dookʼoʼoosłííd Biyaagi Shádiʼááhjígo beʼekʼid siyį́įgo oolyé, áádóó éí hastą́ądi neeznádiingo da náhásdzo hayázhí dikʼą́ągo (12go da tsinsitą́ dikʼą́ągo) áníłtso; 34°56′51″N 111°27′18″W-gi bił hazʼą́.\nDíí beʼekʼid éí Hoozdoh Hahoodzodi beʼekʼid naazyínígíí agháahdi áníłtso, áádóó éí ńdíshchííʼ binásʼá; nááná éí doo ditą́ą da (neeznáaʼgo da adéesʼeez tʼéiyá). Tʼáá díkwíí diné Beʼekʼid Hóteelí bibąąhgi kéédahatʼį́; tsáskʼeh bá hooghan yázhí áadi siʼą́ ałdóʼ.\nDíí kweʼé naaltsoos Beʼekʼid Hóteelí (Hoozdoh Hahoodzo) yaa halneʼígíí éí tʼóó ndeesgai nahalin. Bééʼdítséehgo ní éí Wikiibíídiiya bíká adíílwołgo átʼé.\nDíí naaltsoos 28 Atsá Biyáázh 2017 yoołkáłę́ędą́ą́ʼ łahgo ályaa.


Táłkááʼ Bighan Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tsin yąąh dzootʼihí - Wikiibíídiiya\nTáłkááʼ Bighan Dineʼé Bikéyahdę́ę́\nTáłkááʼ Bighan Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tsin yąąh dzootʼihí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Lepidocolaptes albolineatus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 6–8di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bitéél dóó bizééʼ éí dinilgaigo noodǫ́ǫ́z; binátsʼiin éí łigai; bidaaʼ éí diłhił.\nTáłkááʼ Bighan Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tsin yąąh dzootʼihí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.


Atsáłchííʼ bijáád nineezí - Wikiibíídiiya\nAtsáłchííʼ bijáád nineezí\nAtsáłchííʼ bijáád nineezí éí atsá dóó giní dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Ásáí Dineʼé Bikéyahdi dóó Tsiikʼi Déíbaalí Bikéyahdi dóó Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Buteo rufinus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 20–26di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bitéél éí yishtłizhgo noodǫ́ǫz łeh; bijáád éí łitso; bidaaʼ éí łibá.\nAtsáłchííʼ bijáád nineezí éí naʼastsʼǫǫsí dóó łeeyiʼ bitiiní dóó naʼashǫ́ʼii haalzheehgo naatʼá.


Atseentélí łibáhígíí - Wikiibíídiiya\nAtseentélí łibáhígíí éí tązhii dóó naaʼahóóhai dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Bikéyahdi dóó Akałii Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ortalis vetula" deiłníigo dayózhí.\nDíí atseentélí éí bitsʼíís łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bidaaʼ éí łizhin. Bitsʼíís éí 1.5–2 adéesʼeez[?] áníłtso.\nAtseentélí łibáhígíí éí tsin bineestʼąʼ deiłchozh dóó chʼil binááʼ deildeeł.


Shádiʼááhdę́ę́ʼ chʼał dijoolí łizhinígíí - Wikiibíídiiya\nchʼał dijoolí łizhinígíí\nShádiʼááhdę́ę́ʼ chʼał dijoolí łizhinígíí éí tsinlátah chʼał dóó bikʼéí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Osornophryne percrassa" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 0.9–1.5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin; binááʼ éí diłhił.\nShádiʼááhdę́ę́ʼ chʼał dijoolí łizhinígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.


Łeetʼoh ííłʼíní diltʼóshígíí - Wikiibíídiiya\nŁeetʼoh ííłʼíní diltʼóshígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Furnarius cristatus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 6–8di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibáago dibéłchíʼí; bizééʼ dóó bitéél éí dinilgai; bidaaʼ éí łibá.\nŁeetʼoh ííłʼíní diltʼóshígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.


Naʼashǫ́ʼii chį́į́shkį́hí bitsiiyah halchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nNaʼashǫ́ʼii chį́į́shkį́hí bitsiiyah halchíʼígíí\nNaʼashǫ́ʼii chį́į́shkį́hí bitsiiyah halchíʼígíí éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Tónteel bikáaʼdi kéyah dah naaʼeełí léiʼ bikáaʼgi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Anolis lividus" deiłníigo dayózhí.\nDíí naʼashǫ́ʼii éí 4–8di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh; bitsiiyah dóó binághah éí diłhiłgo halchííʼ; bizééʼ éí łigai; bíchį́į́h éí deekį́; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.\nNaʼashǫ́ʼii chį́į́shkį́hí bitsiiyah halchíʼígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.


Naakaii Nátʼohí Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii chį́į́shkį́hí dootłʼizhígíí - Wikiibíídiiya\nNaakaii Nátʼohí Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii chį́į́shkį́hí dootłʼizhígíí\nNaakaii Nátʼohí Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii chį́į́shkį́hí dootłʼizhígíí éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Nátʼohí Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Anolis porcatus" deiłníigo dayózhí.\nDíí naʼashǫ́ʼii éí 7–8di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh; bizééʼ éí łigai; bíchį́į́h éí deekį́; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.\nNaakaii Nátʼohí Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii chį́į́shkį́hí dootłʼizhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.


Bitsįʼ Yishtłizhii Tónteeldę́ę́ʼ chʼał dibéłchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nBitsįʼ Yishtłizhii Tónteeldę́ę́ʼ chʼał dibéłchíʼígíí\nBitsįʼ Yishtłizhii Tónteeldę́ę́ʼ chʼał dibéłchíʼígíí éí táyiʼ dóó niʼkáágóó ndaakaaígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Bitsįʼ Yishtłizhii Tónteel bikáaʼdi kéyah dah naaʼeełí léiʼ bikáaʼgi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Sechellophryne gardineri" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 0.3–0.4di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí dóó niłhingo naashchʼąąʼ; binááʼ éí diłhił.\nBitsįʼ Yishtłizhii Tónteeldę́ę́ʼ chʼał dibéłchíʼígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.