Bee Hazʼą́ą Ił Chʼétʼaah - Wikiibíídiiya\nBee Hazʼą́ą Ił Chʼétʼaah\n1 Bee Hazʼą́ą Ił Chʼétʼaah\n1.1 Kʼad Kótʼé Áłahʼ Azlį́į́ʼígíí Yee Ákʼihadaasdzíí\n1.1.1 Łáaʼii Góneʼ Biyiʼ Yisdzohígíí\n1.1.2 Naaki Góneʼ Biyiʼ Yisdzohígíí\n1.1.3 Tááʼ Góneʼ Biyiʼ Yisdzohígíí\n1.1.4 Dį́į́ʼ Góneʼ Biyiʼ Yisdzohígíí\n1.1.5 Ashdlaʼ Góneʼ Biyiʼ Yisdzohígíí\n1.1.6 Hastą́ą́ Góneʼ Biyiʼ Yisdzohígíí\n1.1.7 Tsostsʼid Góneʼ Yisdzohígíí\n1.1.8 Tseebíí Góneʼ Yisdzohígíí\n1.1.9 Náhástʼéí Góneʼ Yisdzohígíí\n1.1.10 Neeznáá Góneʼ Yisdzohígíí\n1.1.11 Łaʼtsʼáadah Góneʼ Yisdzohígíí\n1.1.12 Naakitsʼáadah Góneʼ Biyiʼ Yisdzohígíí\n1.1.13 Tááʼtsʼáadah Góneʼ Biyiʼ Yisdzohígíí\n1.1.14 Dį́į́ʼtsʼáadah Góneʼ Biyiʼ Yisdzohígíí\n1.1.15 Ashdlaʼáadah Góneʼ Biyiʼ Yisdzohígíí\n1.1.16 Hastą́ʼáadah Góneʼ Biyiʼ Yisdzohígíí\n1.1.17 Tsostsʼidtsʼáadah Góneʼ Biyiʼ Yisdzohígíí\n1.1.18 Tseebíítsʼáadah Góneʼ Biyiʼ Yisdzohígíí\n1.1.19 Náhástʼéítsʼáadah Góneʼ Biyiʼ Yisdzohígíí\n1.1.20 Naadíín Góneʼ Biyiʼ Yisdzohígíí\n1.1.21 Naadįįłaʼ Góneʼ Biyiʼ Yisdzohígíí\n1.1.22 Naadįįnaaki Góneʼ Biyiʼ Yisdzohígíí\n1.1.23 Naadįįtááʼ Góneʼ Biyiʼ Yisdzohígíí\n1.1.24 Naadįįdį́į́ʼ Góneʼ Biyiʼ Yisdzohígíí\n1.1.25 Naadįįʼashdlaʼ Góneʼ Biyiʼ Yisdzohígíí\n1.1.26 Naadįįhastą́ą́ Góneʼ Biyiʼ Yisdzohígíí\n1.1.27 Naadįįtsostsʼid Góneʼ Biyiʼ Yisdzohígíí\n1.1.28 Naadįįtseebíí Góneʼ Biyiʼ Yisdzohígíí\n1.1.29 Naadįįnáhástʼéí Góneʼ Biyiʼ Yisdzohígíí\n1.1.30 Tádiin Góneʼ Biyiʼ Yisdzohígíí\nBee Hazʼą́ą Ił ChʼétʼaahEdit\nKótʼéego Hazʼaah: Baá ákohwiindzingo éí ílį́įgo adaanisįikéesgo nihiisílá. Áádóó aheełtʼéego dóó bee niháʼahootʼiʼígíí doo handitʼáago. Bílaʼashdlaʼii éí tʼááʼ ałtsoni bée hółdziłgo beehwiidooʼaał tʼáá nííkʼeh dóó aheełtʼéego bee ahaanitsáhakeesgo éí bee ahihodíneʼenah nahasdzaan bikáaʼgi.\nKótʼéego Hazʼaah: Diné doo ílį́įgo baa nitsahakeesgo adeesdeeʼ éí biniinaa tʼáá naʼníleʼdii ábiʼdilʼí. Biniinaa diné biniʼ dazlį́į́ʼ dóó nahasdzáán tʼáá níítʼéé bílaʼ bee hideeznáá ashdlaʼii tʼáá bíniikʼeh hadeesdzih nízingo bee bá hazʼą́ą doo dóó yoodlá́nígíí dóó doo yináldzidgo dóó doo biniʼ siʼą́ągo tʼáá ałtsoní niʼhookááʼ dineʼé aláahdi bee baʼakohwiidzin doo.\nKótʼéego Hazʼaah: Tsíʼdó doo tʼáágéédda bílaʼashdlaʼii áchʼaaʼ hadeesdzih nízingo tʼáadoo leʼé bee bidiljishgo biniinaa éí bílaʼashdlaʼii tʼáá ałtsoní bee baahoochįʼgo beehazáanii bá alyaa.\nKótʼéego Hazʼaah: Bílaʼashdlaʼii kéyah dahnidahaazʼą́ągo yee daʼahótą́ʼígíí yikʼéhgo deiyíłnííshígíí yee háádaashzííh bílaʼashdlaʼii bee baa ákohwiiniidzinígíí binahjįʼ bílaʼashdlaʼii ílį́įgo baanitsínáhoodeeskéez. Diné dóó sáanii tʼáá łaʼí nízínígo aheełtéego bá adahazłʼį éé binahjįʼ diné beeiinaʼ náás noosééł dóó iiná yáʼátʼéehii néididooléełgo bá bichąʼ hwíidóoneʼ.\nKótʼéego Hazʼaah: Kéyah yá nídaazínígíí yee ádáhadaasdzííh kodóó nídidoolyééł ahił nideiilnishgo kéyah nidahazʼą́ągo yee doʼahóótąʼígíí bił náhásdzáán tʼáá níítʼéé bidineʼé yee hodísin doo. Bílaʼashdlaʼii bee baa hóchʼįʼígíí doo tʼáá bí bíniʼ kʼehgo hiinánánígíí.\nKótʼéego Hazʼaah: Tʼáá ałtsoní yaa akonídzin díí bee baa hóchįʼígíí dóó tʼáá yíníkʼeh iináago áláah áníłtsohgo baa nitsáʼhákeesgo binahjįʼ baa ákohwiinidzinígíí bee haʼoodzííh.\nKʼad Kótʼé Áłahʼ Azlį́į́ʼígíí Yee ÁkʼihadaasdzííEdit\nDíí nahasdzáán bee bá haʼadziih bílaʼashdlaʼii bee baa hóchįʼígíí bikʼehgo óʼoolʼííłdoo biniiyé, bílaʼashdlaʼii tʼáá ałtso bá áté dóó kéyah tʼáá átʼé sinilígíí báʼatʼé, tʼaałáʼíjinízínígo dóó bílaʼashdlaʼii ninánílʼą́ąjįʼ ádííyóltąʼ dooleeł díí haʼoodziiʼígíí. Bílaʼashdlaʼii biniʼnilíidoo dóó yee náásgóó anootįįłdoo. Áádóó bee óʼhooʼąąhdoo neeʼniʼjįʼ bee hodílzindoo díí beeʼaahóchįʼígíí dóó yíníkʼehgo bee náás iiná yidiłdoo díí kéyah hazʼą́ądoo dóó tówónanígóó be hołdzildoo tʼáá ałtsojigo dóó bikʼeh ééhozin doo dóó dilyindoo naatʼą́ąnii kéyah yándaazínígíí bitahgo aadóó diné yił kééhatʼíínii yásizínígíí bił hazʼą́ąji.\nŁáaʼii Góneʼ Biyiʼ YisdzohígííEdit\nBílaʼashdlaʼii tʼáá ałtso yiníkʼehgo bidizhchįh dóó aheełtʼeego íłį́į́go bee baahóchįʼ. Eíí háníʼ dóó hánítshakees hwiihdaasyaʼ eíí binahjįʼ ahidiníłnáhgo álíleekʼehgo kʼé bee ahił niidlį́.\nNaaki Góneʼ Biyiʼ YisdzohígííEdit\nKodóó nasgóó doohaadeetʼéégodah bee ahantsiikeesda doolééł nihiwááshindoon átʼéhą́gíí dóó nihił hazʼánígíí doodaiiʼ tówánáanígóó kéyah adahootʼéhígíí doodaiiʼ kéyah nijigháádę́ę́ʼ azaáshį́į́ tʼáásahdii biłhazʼáandi, áádóó nanáłaʼbígó bikááʼ kéhojitʼį́įgo azhą́shį́į́ doo tʼáá bi adahnahatʼáada ndi doodaiíʼ tʼááhó ádahnahwiijitʼáhígíí tʼáábiʼoh ndi.\nTááʼ Góneʼ Biyiʼ YisdzohígííEdit\nTsídí tʼáá ájítʼé bee háhazʼą́ iináʼázhdoolííłgo áádóó ałdóʼ tʼáá yiní kʼehgo hołdzilgo hołhazʼą́ądoo.\nDį́į́ʼ Góneʼ Biyiʼ YisdzohígííEdit\nAshdlaʼ Góneʼ Biyiʼ YisdzohígííEdit\nTʼáá heíída éí doo atídoolníiłda áádóó ałdóʼ doo tʼáá naʼníleʼdii diné doo ídlį́į́go baa tsehodidookosda.\nHastą́ą́ Góneʼ Biyiʼ YisdzohígííEdit\nTsíʼdí tʼáá ájítʼe há bee haazʼą́ haaʼákohwiindzingo tʼáá ałtsojįʼ bílaʼashdlaʼii jílį́įgo bee hazʼáanii yeehasʼą́.\nTsostsʼid Góneʼ YisdzohígííEdit\nTsíʼdí tʼáá ájítʼe ahejíłtʼé bee hazʼaanii binahjįʼ dóó doo hoʼdoolchʼį́į́h da dooleeł aheełtʼéego haahóchįʼ bee hazʼáanii binahjįʼ tʼáá ajiłtsoh éí hakʼéstiʼ haahóchįʼgo binahjįʼ doo hodoolchʼį́į́ da díí doo bił adodzih da. Kweʼé bee haʼoodzíhígíí doo oochʼį́į́d habizhdiyooł łaał da.\nTseebíí Góneʼ YisdzohígííEdit\nTsíʼdí tʼáá ájíłtsoh bee háhazʼą́ tʼáa dooleʼé há hashtʼe doolníiłgo wááshindoon áájí yá ééhósinígíí ákótʼéego bee hazʼáanii bee háʼahootʼíʼ yę́ę biłaszihgo.\nNáhástʼéí Góneʼ YisdzohígííEdit\nNeeznáá Góneʼ YisdzohígííEdit\nŁaʼtsʼáadah Góneʼ YisdzohígííEdit\nTʼááłáʼí. Tsídí tʼáá ajiłtsoh hakʼihodiitʼánígíí doo ajitʼį́į́go hanitsáhákees nléí bee hasáanii bee hahwinistʼiin doo indah tʼáá aanííʼ aájítʼį́į́go beehwééhozingo bee achʼaah hazhdoodzihígíí ałtso ájíílaago.\nNaakitsʼáadah Góneʼ Biyiʼ YisdzohígííEdit\nTááʼtsʼáadah Góneʼ Biyiʼ YisdzohígííEdit\nŁáaʼii. Tʼáá ajiłtsoh éí tʼáá hozhnizingóó nijigháago dóó haghan azhoolííłgo bee há hazʼą́.\nNaaki. Tʼáá ajiłtsoh éí kéyah biiʼ hájinéehgo bee há hazʼą́ áádóó tʼáá hohakéyah bííʼ yahʼaníjíneehgo ałdóʼ beeháhazʼą́.\nDį́į́ʼtsʼáadah Góneʼ Biyiʼ YisdzohígííEdit\nŁáaʼii. Tʼáá ajiłtsoh náánałahjį́ kéyah biish dínóochéełgo doo atihodooníiłgo bee há hazʼą́.\nNaaki. Ákondi díí béehazáanígíí éí doo choidooʼį́į́ł da awáalyahji naaztʼiʼígíí bikʼeezhoochééłgo. Áádóó áłdoʼ kéyah tʼaasiʼą́ą́ ndę́ę́ beheehazáanii biłiisihgo éí doo choiiʼ dooʼį́į́łda.\nAshdlaʼáadah Góneʼ Biyiʼ YisdzohígííEdit\nŁáaʼii. Tʼáá ajiłtsoh dooneʼé jílínígíí bee háhazʼą́.\nHastą́ʼáadah Góneʼ Biyiʼ YisdzohígííEdit\nŁáaʼii. Diné dóó sáanii neeyánígíí ádóoneʼé nilígíí dóó beʼoodląʼ ęíí doo bichʼą́ąhgo adooyehgo báhazʼą́. Ałtsʼą́ą́jí aheełtʼéego áhéʼeskeh beehazʼáanii bikʼéstiʼ áádóó baʼáłchiní hoodoołeelgo bee báhazʼą́ áádóó áłtsʼáʼítʼaashgo bee bá ahootʼįʼ.\nTááʼ. Hooghan hazʼą́ądoo éí iiná hadahaaztʼiʼ dinétahjį́ dóó beehazáanii baanchįʼ.\nTsostsʼidtsʼáadah Góneʼ Biyiʼ YisdzohígííEdit\nTseebíítsʼáadah Góneʼ Biyiʼ YisdzohígííEdit\nTʼáá ájíłtsoh bee baʼahóótʼiʼ tʼáá hó adahnahojitʼáago dóó nitsijikeesgo dóó hweʼoodląʼ hólóogo díí bee háʼahootʼiʼígíí naanáłahjį́ʼ hweʼoodląʼígíí beeʼizhdidooʼgáałgo bee hazʼą́. Dinétahjį́ʼ hweʼoodlą́ʼígíí bee hwééhozín doo áádóó bee nazhnitin doo. Áádóó ałdóʼ áájį́ bá hozhdísin doo.\nNáhástʼéítsʼáadah Góneʼ Biyiʼ YisdzohígííEdit\nNaadíín Góneʼ Biyiʼ YisdzohígííEdit\nNaaki. Tʼáá héídah éí doo íínízingo doo atah dooltʼeełdah.\nNaadįįłaʼ Góneʼ Biyiʼ YisdzohígííEdit\nŁáaʼii. Tʼáá ájíłtsoh bee háʼahóótʼį́ʼ hakéyah biwááshindoon atahjílį́į́go doodaiiʼ naatʼáanii ninádajiʼniłgo.\nNaaki. Tʼáá ájíłtsoh aheełtʼéego háʼahóótʼiʼ hakáh anaʼáwʼoʼ dooleeł hakéyah biʼyiʼdi.\nTááʼ. Diné áyisį́ beebóholnííh biwááshindoon yee yáhwiidoolʼaałígíí. Díí bee hoʼaʼígíí bee hadoodzih dóó tʼáá bá náhooʼaa góneʼ éí anáʼáʼah dooleeł. Áádóó tʼáá ałtso aheełtʼéego ánídaʼjiʼah dooleeł tʼaadoo łaʼ bił ííshjáná ájósinį́ áádóó tʼaahójinízingo ánájiʼah doo.\nNaadįįnaaki Góneʼ Biyiʼ YisdzohígííEdit\nTʼáá ájíłtsoh diné bitah jílínígíí bee há ahóótʼíʼ bee haaʼahayą́ą dooleełígíí díí átʼé kéyah dahsiʼánígíí doo nahasdzáán yee áłkáh ánájahígíí bá bóhoneedzánígíí háʼatʼííshį́į́ bee hólonígíí yee adoolwoł béeso dah, áádóó bee aʼdooníłígíí binahjį́ʼ yee ílį́į́go ádaantsíkees dooleeł tʼáá bi sizínígíí yee hádidooʼnííł.\nNaadįįtááʼ Góneʼ Biyiʼ YisdzohígííEdit\nŁáaʼii. Tʼáá ájíłtsoh ndazhdoolnishgo bee háhazʼą́, tʼáá hó naanish jinízínígíí, tʼáá hó naanish hoł yáʼátʼę́ehéígíí díí naanish adinígíí bitsʼąą áhátʼį́.\nNaaki. Tʼáá ájíłtsoh tʼáadoo hoʼdool chiʼį́dį́ aheełtʼéego hachʼįʼníʼiilyéedoo naanishígíí bííghahgo.\nTááʼ. Tʼáá ájíłtsoh ndajilnishígíí bee há ahootʼi beełtʼeego hachʼįʼ niʼiilyéego binahjįʼ tʼááhó dóó há áłchiní yee hináadoo biláʼ ashdlaʼii bąąh ilinígíʼ átʼáo áádóó biʼóhjinéelánígíí há biidootʼááł áhótʼéédąąʼ diné bee bíkáh anáʼáwoʼ adę́ę́ʼ.\nDį́į́ʼ. Tʼáá ájíłtsoh éí bee há ahóótʼiʼ naanish yee daʼahótąʼígíí atah hazhdidooliiłgo dóó bee atah jidooghááłgo tʼááhó jizinígíí bee adaaʼáhojilyą́ą doo biniyé.\nNaadįįdį́į́ʼ Góneʼ Biyiʼ YisdzohígííEdit\nTʼáá ájíłtsoh bee há ahóótʼiʼ haazhdoolyihgo dóó nííkʼeh njigháadoo áádóó naanish aheeʼiikeedígíí bee haʼhazáánígíí átʼáo nijiłnishdoo dóó łaʼ ajį́dah doo naʼanishgo bee hooʼ aahgo tʼáá biniyé hachʼį́ʼ azláadooleeł.\nNaadįįʼashdlaʼ Góneʼ Biyiʼ YisdzohígííEdit\nŁáaʼii. Tʼáá ájíłtsoh bee há ahóótʼiʼ bikʼehgoʼ iiná azhdoołííłígíí tʼáá hó hatsʼíís yineelą́nígíí dóó haʼáłchinį́ tʼáá hooltąʼgo. Jó éí chʼiyáán lá, ééʼ lá, hooghan lá, dóó azeeʼ álʼį́į́jí bee aaʼáháyánígíí lá dóó diné bee bíkaʼánawoʼ dę́ę́ áádóó bee há ahóótʼiʼ háadidah naanish ásdiingo nátʼą́ą́ bee aaʼ áháyánígíí tʼáá hólóodoo, azhą́shį́į́ dajitsaah ndi dóó hachʼįʼanáhootʼiʼ ndi, bił hijiináanii hąą ádin silį́į́goda áádóó są́ jizhlįįgo doodaiiʼ hweʼiinaʼ biʼoh silį́į́go tʼáadooleʼé bitsʼą́ą́doo tʼáá hó hweʼiinaʼ doo bee hóhólnįįh da silįįgo dah.\nNaaki. Amá jilį́į́go dóó áłchíní jilį́į́go bee há ahootʼiʼ haaʼ ahayą́ą́doo áádóó háká anaʼáwoʼdoo. Áłchíní tʼáá ájíłtsoh bimá dóó bizhéʼé aheeskéego biʼdizhchínígíí doodaiiʼ bimá dóó bizhéʼé doo aheeskéego biʼdzhchínígíí da tʼáá ájíłtsoh éí dinétahgí haa hastihgo bee ákʼi hozhdoodlį́į́ł.\nNaadįįhastą́ą́ Góneʼ Biyiʼ YisdzohígííEdit\nŁáaʼii. Tʼáá ájíłtsoh íízhdoołtahgo bee haʼahootʼiʼ. Ałchíní tʼóó haʼ ałtáádoo tʼáájiikʼe íidoołtah. Ałchíní yázhí éí tʼáá íyisí tʼáá íídoołtah. Naanish bóhooʼaah baa daʼóltaʼ dahólǫǫ doo áádóó hódahgo daʼołtaʼígíí dahólǫǫ doo tʼáá ałtsoníbá áádóó hodahgo óltaígíí ałdoʼ bizhneelą́ nígi átʼáo iizhdoołtah.\nNaaki. Oltaʼ éí hólǫ́ǫ́doo bílaʼashdlaʼii yee hadidooníłíjiʼ áádóó yee bidziildoo binahjįʼ bee há adahaztʼíʼígíí yá hodisin doo. Díí éí yee akʼiʼdiitą́ą́doo bee haʼjólníídoo tʼaa ałtsojíʼ kʼeh bijiníí doo náánáłaʼ dóoneʼé dóó óodlání danilinígíí. Díí binahjįʼ tʼéí yá kéyah áłhiiʼ sinilígíí tʼáadoo iitsʼáʼí ałyił dandlį́į́ doo.\nTaaʼ. Ámá dóó ázhéʼé éí áłtsé alą́ą́jį́ʼ bee bá ahootʼiʼ báʼ áłchíní yaa iidoołtahígíí yee yáh hadoozih.\nNaadįįtsostsʼid Góneʼ Biyiʼ YisdzohígííEdit\nŁáaʼii. Tʼáá ájíłtsoh bee háʼáhootʼiʼ tʼáá hózhnizinjį́ʼ atah biłkeehojitʼíinígíí bił iiná azhdoolííł, binaʼ áchʼą́ą́h dóó łahdóó bee ázhdoolwoł bee naas bee idahwiidooʼ áłígíí bee ákʼihwiizhdoodlííł.\nNaaki. Tʼáá ájíłtsoh bee há áhootʼiʼ doo álíínii dóó áłʼinígíí bee aaʼáhyąągo éí heishíí iłííshjání ííyiilaaígíí bízhiʼ bikáadoo.\nNaadįįtseebíí Góneʼ Biyiʼ YisdzohígííEdit\nTʼáá ájíłtsoh beehá áhootʼiʼ diné áłą́ą́ átʼégo dóó nahasdzáán tʼáá siʼáándéé bibeehazʼą́ díí kwéʼé bee haʼoodzíʼígíí tʼáá átʼé bee baaʼ ákohoniidzíí doo.\nNaadįįnáhástʼéí Góneʼ Biyiʼ YisdzohígííEdit\nŁáaʼii. Tʼáá ájíłtsoh biłkééhojitʼínígíí éí łahdóó naahish beeʼaká azhdoolwoł tʼáá hwozhnízíngo. Díí binahjįʼ tʼááʼ hójizínígí bee hazhdidooniił.\nNaaki. Díí bee há ahóótʼiʼígíí dóó tʼáá hwozhnizinjį́ bee ndooʼnishgo éí tʼáá łaʼí jínítínígo bee hóholnííh beehazʼáanii yee hasáníjíʼ átʼehígíí, éí binahjįʼ baa ákóhwiindzin dóó dilzin, náánáłaʼ bee bá áhootʼiʼígíí dóó tʼáá binizinjįʼ átʼéhígíí, éí bikʼehgo ádaʼ adaʼ alínígíí tʼáa ałtsoní diné bá átʼé.\nTááʼ. Díí adahaztʼiʼígíí dóó tʼáániikʼeh naʼadáhígíí éí díí kéyah ałhiiʼsiníłígíí binyé ályaa éí bibehazʼáanii doo bee ałʼąąʼ áʼtéedah dooleeł.\nTádiin Góneʼ Biyiʼ YisdzohígííEdit\nDíí kweʼé haʼ oodziʼígíí éí heitʼáo dah nááná łaʼ kéyah da siʼáníígíí doodaííʼ dahjookahígíí doodaiiʼ łaʼjizį́ éí doo heitʼáo dah haʼoodzígíí jidoołchǫǫłda.


Dànì Kèhoį̀wo 17 DOGNT - Abram - Bible Search\nDànì Kèhoį̀wo 16 Dànì Kèhoį̀wo 18\nDànì Kèhoį̀wo 17\nDǫzhìı gıkwǫ̀ nàt'à gha nàowo\n1Abram łǫǫ̀tǫènǫ-daats'ǫ̀-łǫǫ̀tǫ weghoò ekò gots'ǫ̀ K'àowo wets'ǫ̀ wègoèht'į̀, hayèhdı, “Nǫ̀htsı̨ t'asìı wegha dìì-le aht'e. Senadąą̀ hotıì ehkw'ı ı̨da. 2Nexè nàowo nàtsoo whıhtsı̨ı̨ sìı wek'ę̀ę̀ agodeè ahłe ha: Nets'ıhɂǫ̀ǫ-dǫǫ̀ łǫ gǫ̀hłı̨į̀ ahłe ha,” gots'ǫ̀ K'àowo yèhdı.\n3Abram yets'ǫ̀ ı̨zhıì nàgòı̨hgè. Nǫ̀htsı̨ yets'ǫ̀ hadı, 4“Sı̨ sìı dıı nàowo nàtsoo nexè whıhtsı̨ hǫt'e: Dǫ xàgeèɂaa łǫ gıcho nelı̨ ha. 5Jǫ gots'ǫ ı̨daà Abram nìyeh ha-le; dǫ xàgeèɂaa łǫ gıcho nelı̨ ha t'à Abraham nìyeh ha. 6Nets'ıhɂǫ̀ǫ-dǫǫ̀ łǫ gǫ̀hłı̨į̀ ahłe ha. Nets'ıhɂǫ̀ǫ-dǫǫ̀ xàgeèɂaa łǫǫ̀ agode ha, eyıts'ǫ nets'ıhɂǫ̀ k'àowocho łǫ gǫ̀hłı̨ ha. 7Nexè nàowo nàtsoo whıhtsı̨ı̨ sìı welǫ whìle ts'ǫ̀ wheɂǫǫ̀ ahłe ha, eyıts'ǫ netł'axǫǫ̀ nets'ıhɂǫ̀ǫ-dǫǫ̀ gıxè wheɂǫ ha, eyıts'ǫ gıza xè wheɂǫǫ̀ ahłe ha. Nenǫ̀htsı̨ ehłı̨ ha, eyıts'ǫ netł'axǫǫ̀ nets'ıhɂǫ̀ǫ-dǫǫ̀ sı Gınǫ̀htsı̨ ehłı̨ ha. 8Dıì Kanan nèk'e xàhtǫ lanì wek'e nàądè kò dıı dèè hazǫǫ̀ welǫ whìle ts'ǫ̀ neghaelı̨į̀ ahłe ha. Eyıts'ǫ netł'axǫǫ̀ nets'ıhɂǫ̀ǫ-dǫǫ̀ gı̨ı̨lı̨ı̨ sìı dıı dèè gıghaelı̨į̀ ahłe ha, eyıts'ǫ Sı̨ Gınǫ̀htsı̨ ehłı̨ ha,” yèhdı.\n9Eyı tł'axǫǫ̀ Nǫ̀htsı̨ Abraham ts'ǫ̀ hadı, “Nàowo nàtsoo nexè whıhtsı̨ı̨ sìı wek'ę̀ę̀ ı̨da ha, eyıts'ǫ ı̨daà netł'axǫǫ̀ nets'ıhɂǫ̀ǫ-dǫǫ̀ ełek'èdaà gıadèe sìı gık'ę̀ę̀ eda ha hǫt'e. 10Nàowo nàtsoo nı̨ nexè eyıts'ǫ netł'axǫǫ̀ nets'ıhɂǫ̀ǫ-dǫǫ̀ gıxè whehtsı̨ı̨ sìı dıı hanì wek'èaht'e ha: Naxıta dǫzhìı hazǫǫ̀ gıkwǫ̀ nàt'à ha hǫt'e. 11Naxı̨ hazǫǫ̀ nekwǫ̀ nàt'à ha hǫt'e. Eyı weghàà nàowo nàtsoo ełexè wììtsı̨ı̨ wek'èhoedzǫ ha. 12Įdaà nèhòǫɂà nı̨dè naxıta dǫzhìı hazǫǫ̀ gıgǫ̀hłı̨ gots'ǫ ek'èdı̨ dzęę̀ k'e gıkwǫ̀ nàt'à ha hǫt'e. Dǫzhìı naxıts'ıhɂǫ̀ǫ-dǫǫ̀ nıìle kò naxıta gıgǫ̀hłı̨ı̨ sìı ededı̨ sı gıkwǫ̀ nàt'à ha hǫt'e, eyıts'ǫ dǫ eyıì-le xàɂaa gots'ǫ dǫ nàahdìı sìı ededı̨ sı gıkwǫ̀ nàt'à ha hǫt'e. 13Dǫza naxıta gıgǫ̀hłı̨, hanì-le-ı̨dè sǫǫ̀mba t'à dǫzhìı nàahdìı sìı, hazǫǫ̀ gıkwǫ̀ nàt'à ha hǫt'e. Naxıkwǫ̀ nàt'à weghàà naxıxè nàowo nàtsoo whıhtsı̨ı̨ sìı welǫ whìle ts'ǫ̀ wheɂǫ ha hǫt'e. 14Naxıta dǫzhìı wekwǫ̀ nàt'à-le nı̨dè naxıts'ǫǫ̀ xàweeɂà ha, naxıgha nàowo nàtsoo whıhtsı̨ı̨ sìı k'èı̨t'e-le t'à,” yèhdı.\n15Eyıts'ǫ Nǫ̀htsı̨ Abraham ts'ǫ̀ hadı, “Ekò Sarayı nets'èkeè elı̨ı̨ sìı Sarayı wį̀ı̨dı ha-le, Sarah wìyeh ha. 16Wexè sìghà hòɂǫǫ̀ ahłe ha. Ededı̨ nezaa nìhtè ahłe ha hǫt'e. Dǫ xàɂaa łǫ gha gomǫ elı̨į̀ awehłe ha, wets'ıhɂǫ̀ k'àowocho łǫ gǫ̀hłı̨ ha, hanì wexè sìghà hòɂǫǫ̀ agohłe ha,” Nǫ̀htsı̨ Abraham ts'ǫ̀ hadı.\n17Abraham Nǫ̀htsı̨ nadąą̀ dèè k'e nàgòı̨hgè, hanìkò wegha enıìyah t'à edets'ǫ̀ nàɂedlò, hanıwǫ, “Dǫ ı̨łèakw'eènǫ weghoò sìı dàht'e wezaa gǫ̀hłı̨ nǫǫ̀? Eyıts'ǫ Sarah łǫǫ̀tǫènǫ (90) weghoò elı̨ı̨ sìı chekoa nìhtè ha nì?” edets'ǫ̀ hanıwǫ t'à wegha sììdì lanì. 18Eyıt'à Abraham Nǫ̀htsı̨ ts'ǫ̀ hadı, “Seza Ishmael ededı̨ wexè nàowo wheęhtsı̨-ı̨dè dehwhǫ!” hadı.\n19Nǫ̀htsı̨ yets'ǫ̀ hadı, “Hęɂę, hanìkò nets'èkeè Sarah nezaa nìhtè ha, Isaac wìyeh awı̨ı̨le ha. Ededı̨ wexè nàowo nàtsoo ehtsı̨ ha, eyıts'ǫ wetł'axǫǫ̀ wets'ıhɂǫ̀ǫ-dǫǫ̀ welǫ whìle ts'ǫ̀ gıxè senàowoò k'ę̀ę̀ eghàlaehda ha. 20Ishmael weghǫ dàı̨dıı sìı neèhkw'ǫ hǫt'e. Ededı̨ sı wexè sìghà hòɂǫǫ̀ agohłe ha. Wets'ıhɂǫ̀ǫ-dǫǫ̀ gıtłǫǫ̀ agehłe ha. K'àowocho hoònǫ-daats'ǫ̀-nàke sìı gha gocho elı̨ ha. Wets'ıhɂǫ̀ǫ-dǫǫ̀ dǫdeè gı̨ı̨lı̨ ha. 21Hanìkò Isaac ededı̨ wexè senàowoò nàtsoo wheɂǫ ha. Nezaa elı̨ ha, nets'èkeè Sarah ts'ǫ wegǫ̀hłı̨ ha. Dıı hagǫ̀ht'e ı̨dae-xo nı̨dè wegǫ̀hłı̨ ha,” Nǫ̀htsı̨ hayèhdı. 22Abraham ts'ǫ̀ goı̨de tł'axǫǫ̀ Nǫ̀htsı̨ yets'ǫǫ̀ anajà.\n23Eyı dzęę̀ k'e-t'ıì Abraham edeza Ishmael eyıts'ǫ wecheekeè dǫzhìı hazǫǫ̀ gıza, dǫ nàgoèhdìı sìı gots'ǫ dǫzhìı hazǫǫ̀ eyıts'ǫ dǫzhìı hazǫǫ̀ wexè agı̨ı̨t'ee sìı Nǫ̀htsı̨ weyatıì k'ę̀ę̀ gıkwǫ̀ nàat'aà agǫ̀ǫ̀là. 24Abraham łǫǫ̀tǫènǫ-daats'ǫ̀-łǫǫ̀tǫ (99) weghoò ekò wekwǫ̀ nàat'a ı̨lè. 25Eyıts'ǫ weza Ishmael hoònǫ-daats'ǫ̀-taı weghoò ekò wekwǫ̀ nàat'a ı̨lè. 26Abraham eyıts'ǫ weza Ishmael į̀łak'aà eyı dzęę̀ k'e-t'ıì gıkwǫ̀ nàat'a ı̨lè. 27Eyıts'ǫ dǫzhìı hazǫǫ̀ Abraham xè agı̨ı̨t'ee sìı gıkwǫ̀ nàat'a. Dǫzhìı wecheekeè gıza eyıts'ǫ dǫ eyıì-le gots'ǫ dǫ nàgoèhdìı sìı hazǫǫ̀ Abraham xè gıkwǫ̀ nàat'a.


Chʼil binááʼ yildeełíłbáí bizééʼ łigaaígíí - Wikiibíídiiya\nChʼil binááʼ yildeełíłbáí bizééʼ łigaaígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Béésh Łigaii Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Diuca diuca" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bizééʼ dóó bitłʼaaʼ éí łigai; bidaaʼ éí diłhił.\nChʼil binááʼ yildeełíłbáí bizééʼ łigaaígíí éí chʼil binááʼ yildeeł; chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Tééh hóyáanii nínábałí yázhí - Wikiibíídiiya\nTééh hóyáanii nínábałí yázhí éí łóóʼtsoh biwooʼ dantłʼizígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Tónteel biyiʼdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Stenella clymene" deiłníigo dayózhí.\nDíí tééh hóyáanii éí 5–6di adéesʼeez[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó dilkǫǫh; bitéél dóó bikʼiiz éí łigai. Tsxį́įłgo éí naʼałkǫ́ǫ́ʼ.\nTééh hóyáanii nínábałí yázhí éí łóóʼ dóó łóóʼ bigaan dahólónígíí haalzheehgo naʼałkǫ́ǫ́ʼ.


Táshchozhii dootłʼizhí - Wikiibíídiiya\nTáshchozhii dootłʼizhí *\nTáshchozhii dootłʼizhí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó tʼéiyá hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Progne subis" deiłníigo dayózhí.\nTáshchozhii dootłʼizhí éí Náhookǫsjí kéyah siʼánígíí bikáaʼgi táshchozhii dahólónígíí tʼáá ałtso yilááh áníłtso: bitsʼíís éí tseebíiʼdi asdzoh[?] áníłnééz; bikąʼígíí éí diłhiłgo dootłʼizh dóó disxǫs; biteel éí halzhin. Tʼáá díí tʼéiyá táshchozhii kótʼéego naashchʼąąʼ.\nTáshchozhii dootłʼizhí éí chʼosh haalzheehgo naatʼá; haigo éí Shádiʼááhgóó naatʼá.


Chʼíshiibeezhii yił aheełtʼéhé (íiyisígíí) - Wikiibíídiiya\nChʼíshiibeezhii yił aheełtʼéhé (íiyisígíí)\nChʼíshiibeezhii yił aheełtʼéhé\nChʼíshiibeezhii yił aheełtʼéhé éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Psaltriparus minimus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 3–5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dibélchíʼí; bitéél éí łigai; bidaaʼ éí diłhił.\nChʼíshiibeezhii yił aheełtʼéhé éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Chʼał bikʼiiz dichʼízhí dinilzhinígíí - Wikiibíídiiya\nChʼał bikʼiiz dichʼízhí dinilzhinígíí\nChʼał bikʼiiz dichʼízhí dinilzhinígíí éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Dańlíinii bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pulchrana similis" (éí doodaiiʼ "Hylarana similis") deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 2–3di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó dah dzítso; bitéél éí dinilgai; bikʼiiz éí tʼóó bíyó dichʼíízh; binááʼ éí ntsaa.\nChʼał bikʼiiz dichʼízhí dinilzhinígíí éí chʼosh dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Zhį́ʼii ałchozhí bitéeltsįʼgoʼ łizhinígíí - Wikiibíídiiya\nZhį́ʼii ałchozhí bitéeltsįʼgoʼ łizhinígíí\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bitsiitsʼiin Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Tsídii Tsídii ndaatʼáʼii Yótʼáahdi tsídii Tsídii tsídígíí Chʼiyíítʼogii dóó bikʼéí Shádiʼááhdę́ę́ʼ tsídii danizhónígíí Zhį́ʼii daʼałchozhí bitéeltsįʼgoʼ hólónígíí\nZhį́ʼii ałchozhí bitéeltsįʼgoʼ łizhinígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Cephalopterus ornatus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 19–22di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin; bidaaʼ éí łibá. Bikąʼígíí éí bitéeltsįʼgoʼ holǫ́ (baʼáádígíí éí bitéeltsįʼgoʼ ádin).\nZhį́ʼii ałchozhí bitéeltsįʼgoʼ łichíʼígíí éí tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé yiłchozh; chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Yaadaałgaii bitsiiyah halchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nYaadaałgaii bitsiiyah halchíʼígíí\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bitsiitsʼiin Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Tsídii Tsídii ndaatʼáʼii Yótʼáahdi tsídii Tsídii tsídígíí Shádiʼááhdę́ę́ʼ tsídii ndaashchʼąąʼígíí dóó bikʼéí Yaadaałgaii dóó bikʼéí Yaadaałgaii\nYaadaałgaii bitsiiyah halchíʼígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ramphocelus sanguinolentus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 6–8di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin; bitłʼaakááʼ dóó bitsiiyah dóó bitéél éí halchííʼ; bidaaʼ éí diłhił dóó łigai.\nYaadaałgaii bitsiiyah halchíʼígíí éí chʼil binááʼ yildeeł.


Chʼoshłóóʼ bitsʼaʼ heetsʼózí - Wikiibíídiiya\nChʼoshłóóʼ bitsʼaʼ heetsʼózí éí Bijáád Ádaadinígíí dah yikahjí atah daasdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Sorbeoconcha" deiłníigo deiyózhí. Chʼoshłóóʼ bitsʼaʼ heetsʼózí éí nahasdzáán tʼáá siʼą́ą́ ńtʼę́ę́ʼ bikáaʼgi dahólǫ́.\nChʼoshłóóʼ bitsʼaʼ heetsʼózí sǫʼ łóóʼ yilghał\nDíí chʼosh éí tʼáá díkwíí cm ádaníłtso. Bitsʼaʼ heetsʼóóz dóó yisdiz łeh. Táłtłʼáahdi éí naakai. Táłtłʼááh yilcháazhii dóó sǫʼ łóóʼ éí bichʼiyąʼ.


Náshdóí bijaałizhiní - Wikiibíídiiya\nNáshdóí bijaałizhiní éí Naakaii Łizhiní Bikéyah dóó Ásáí Dineʼé Bikéyahdi dahólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Caracal caracal" deiłníigo dayózhí.\nNáshdóí bijaałizhiní, Haʼaʼaahjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi éélkid\nDíí náshdóí éí séígi dóó tłʼoh dahólǫ́ǫgi naakai łeh; tsintahgi dahólǫ́ ałdóʼ.\nNáshdóí bijaałizhiní éí 2–3di adéesʼeez[?] áníłnéez łeh; bikąʼígíí éí 29–40 dahidídloʼ áníłdáás, báʼáádígíí éí tʼóó 24go da dahidídloʼ áníłdáás. Łaʼ éí daalchííʼ, náánáłaʼ éí daalbá dóó yishtłʼizhgo ndaashchʼąąʼ.\nDíí náshdóí éí gah dóó naʼastsʼǫǫsí dóó tsídii haalzheehgo naakai. Łahda bílaʼashdlaʼii bilį́į́ʼ (dibé da, tłʼízí da) ałdóʼ deilghał.


Dibénééz Bikéyahdę́ę́ʼ halgaiitah dǫ́ʼiiyiyiitsahí - Wikiibíídiiya\nDibénééz Bikéyahdę́ę́ʼ halgaiitah dǫ́ʼiiyiyiitsahí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Dibénééz Bikéyahdi dóó Ałhidadiikʼą́ Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Muscisaxicola griseus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 5–8di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí dinilzhin; bizééʼ dóó bitłʼaaʼ éí dinilgai; bidaaʼ éí diłhił.\nDibénééz Bikéyahdę́ę́ʼ halgaiitah dǫ́ʼiiyiyiitsahí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼil binááʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Teełgaiitah tsídiiłbáhí bitseeʼ deekʼínígíí - Wikiibíídiiya\nTeełgaiitah tsídiiłbáhí bitseeʼ deekʼínígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Emberizoides herbicola" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 7–8di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí yishtłizh dóó dinilzhingo naashchʼąąʼ; bizééʼ éí dinilgai; bidaaʼ éí łitso.\nTeełgaiitah tsídiiłbáhí bitseeʼ deekʼínígíí éí chʼil binááʼ yildeeł dóó dzidzé yiłchozh.


Téél halbáhí bitsiiʼ łizhinígíí - Wikiibíídiiya\nTéél halbáhí bitsiiʼ łizhinígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Turdus fulviventris" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 8–10di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin; bitéél éí halbá; bitłʼaaʼ éí dibéłchíʼí; bitsiiʼ éí łizhin; bidaaʼ éí łitso.\nTéél halbáhí bitsiiʼ łizhinígíí éí chʼosh yázhí dóó tąądee naagháhii dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Dǫ́ʼiiyiyiitsahí bikʼos diniltsxooígíí - Wikiibíídiiya\nDǫ́ʼiiyiyiitsahí bikʼos diniltsxooígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Bikéyahdi dóó Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Mitrephanes phaeocercus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diniltsogo łibá; bitʼaʼ dóó bitseeʼ dóó bitsiitʼáád éí dinilzhin; bikʼos éí diniltsxo; bidaaʼ éí łibá.\nDǫ́ʼiiyiyiitsahí bikʼos diniltsxooígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Tsídiishzhiin naʼatłʼoʼí łitsxooígíí - Wikiibíídiiya\nTsídiishzhiin naʼatłʼoʼí łitsxooígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Euplectes orix" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 6–8di asdzoh[?] áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís łizhin; bitsiiyah dóó binághah dóó bizééʼ éí łitsxo; bidaaʼ éí doo nineez da. Baʼáádígíí éí bitsʼíís dinilzhin dóó bitéél łibá.\nTsídiishzhiin naʼatłʼoʼí łitsxooígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł; chʼil bijeeh éí yidlą́ ałdóʼ; łahda dzidzé yiłchozh.


Táłkááʼtsʼin yaa áhályání - Wikiibíídiiya\nTáłkááʼtsʼin yaa áhályání éí tónteel dóó tábąąh tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pluvianus aegyptius" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 7–8.5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin; bitʼaʼ éí halbá; bitłʼaaʼ dóó bitéél éí diniltsxo; bidaaʼ éí łizhin.\nTáłkááʼtsʼin yaa áhályání éí chʼosh deildeeł. Táłkááʼtsʼin biwooʼtaʼ atsįʼ dóó díiłdzid hólónígíí deilghał jiní.


Naakaii Bikéyahdę́ę́ʼ dǫ́ʼiiyiyiitsahí diltʼóshí bitéél halchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nNaakaii Bikéyahdę́ę́ʼ dǫ́ʼiiyiyiitsahí diltʼóshí bitéél halchíʼígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Bikéyahdi dóó kéyah dah siʼánígíí beʼałníiʼdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Xenotriccus callizonus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitééel éí halchííʼ; bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí dinilzhin; bidaaʼ éí łibá.\nNaakaii Bikéyahdę́ę́ʼ dǫ́ʼiiyiyiitsahí diltʼóshí bitéél halchíʼígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Tsétah chaaʼ - Wikiibíídiiya\nDíí kweʼé naaltsoos bikáaʼgi saad shijaaʼígíí éí tsétah chaaʼ yaa halneʼ dooleeł. Dilchaʼ ałdóʼ baa yídíiłtah shį́į́.\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Bidił Daazdoígíí dóó Daʼałtʼoʼígíí Biishchʼid Dahólónígíí Náhookǫs biyaadi Hadahóólįįdígíí Tsin Deigházhígíí Hazéí Ndahalinígíí\nTsétah chaaʼ éí hazéí ndahalinígíjįʼ atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí tʼéiyá hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Aplodontia rufa" deiłníigo dayózhí.\nTsétah chaaʼ éí dziłtahgi dóó tsintahgi (cháʼoł dóó ńdíshchííʼ dahólǫ́ǫgi) dahiná; Deeteel Bikéyahdi tsétah chaaʼ dahólónígíí éí tónteel bibąąhgi dahiná ałdóʼ.\nTsétah chaaʼ éí dlǫ́ǫʼgi átʼéego náʼaagééd dóó niʼgo bighan; hoditłéeʼgi dóó nahoditsʼǫʼ dahólǫ́ǫgi éí tʼóó ahayóí.\nTsétah chaaʼ éí 12–20di asdzoh[?] áníłnéez łeh, áádóó éí bitseeʼ ádin (tʼáá díí tʼéiyá hazéí bitseeʼ doo hólǫ́ǫ da). Nááná éí bitsʼíís nteel, dóó diłhiłgo łichííʼ dóó łibáago naashchʼąąʼ.\nTsétah chaaʼ éí tłʼoh yiłchozhgo naaghá; haigo éí tsin bitʼąąʼ yiłchozh ałdóʼ.


Chʼałchilí bizéétsʼósí - Wikiibíídiiya\nChʼałchilí bizéétsʼósí éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Chooyééł Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Paedophryne swiftorum" deiłníigo dayózhí. Chʼałchilí bizéétsʼósí éí tsostsʼid ałʼąą ádaatʼé.\nDootłʼizh yikááʼ sidá\nChʼałchilí bizéétsʼósí éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼil bitʼąąʼ łaʼ dóó tąądee naagháhii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Tsinyiʼ béégáshii biyaʼ - Wikiibíídiiya\nTsinyiʼ béégáshii biyaʼ\nDíí kweʼé naaltsoos bikáaʼgi saad shijaaʼígíí éí tsinyiʼ béégáshii biyaʼ yaa halneʼ dooleeł. Béégáshii biyaʼ ałdóʼ baa yídíiłtah shį́į́.\nTsinyiʼ béégáshii biyaʼ éí yaaʼ bikágí ntłʼizígíí dah yikahjí atah yisdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Dermacentor reticulatus" deiłníigo dayózhí. Tsinyiʼ béégáshii biyaʼ éí tó wónaanídi tʼéiyá hólǫ́.


Łeesdísí Bikéyahdę́ę́ʼ tsídii yáłtiʼí łibáhígíí - Wikiibíídiiya\nŁeesdísí Bikéyahdę́ę́ʼ tsídii yáłtiʼí łibáhígíí\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bitsiitsʼiin Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Tsídii Tsídii ndaatʼáʼii Yótʼáahdi tsídii Tsídii yáłtiʼí Łeesdísí Bikéyahdę́ę́ʼ tsídii yáłtiʼí\nŁeesdísí Bikéyahdę́ę́ʼ tsídii yáłtiʼí łibáhígíí éí tsídii yádaałtiʼí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Łeesdísí Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Nestor meridionalis" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 18–19di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá dóó dibéłchíʼí dóó łichíiʼgo naashchʼąąʼ; bidaaʼ éí diłhiłgo łibá dóó shiyish.\nŁeesdísí Bikéyahdę́ę́ʼ tsídii yáłtiʼí łibáhígíí éí chʼil binááʼ deildeeł dóó tsin bineestʼąʼ deiłchozh.\nLast edited on 5 Yaʼiishjáástsoh 2020, at 19:24


Choozhghalii bitsiiyah łitsooígíí - Wikiibíídiiya\nChoozhghalii bitsiiyah łitsooígíí\nChoozhghalii bitsiiyah łitsooígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Ahééháshį́įhdi dóó Shádiʼááhjí Hoozdo Hahoodzodi dóó Akałii Bikéyahdi dóó Naakaii Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Icterus cucullatus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 8–10di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łitsxo; bitʼaʼ éí łigai dóó łizhingo naashchʼąąʼ łeh; bizééʼ dóó binákʼee éí halzhin; bidaaʼ éí diłhiłgo łibá.\nChoozhghalii bitsiiyah łitsooígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Hasbídí binághah dibéłchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nHasbídí binághah dibéłchíʼígíí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Leptotila jamaicensis" deiłníigo dayózhí.\nDíí hasbídí éí 11–12di asdzoh[?] áníłtso. Binághah dóó bitʼaʼ éí dibéłchíʼí; bitéél éí łigai. Bidaaʼ éí doo nineez da.\nHasbídí binághah dibéłchíʼígíí éí tsin bineestʼąʼ deiłchozh dóó chʼil binááʼ deildeeł.


Tsin naaʼeeł chidí naatʼaʼí bee nágéhéʼ - Wikiibíídiiya\nTsin naaʼeeł chidí naatʼaʼí bee nágéhéʼ\nTsin naaʼeeł chidí naatʼaʼí bee nágéhé éí siláołtsooʼiʼ nideełʼééł toontéél bikáágo, áádóó éí anáá holééhgo choʼį́į́h. Áádóó díí tsin naaʼeeł chidí naatʼaʼí bee nágéhéʼ éí too hónanigo áłnaadaʼooł, áádóó éí ałkʼiʼjiijááʼiʼdiʼ yiigáádiʼ niiʼoołgo, tʼáá toontéél bikáádiʼ tsin naaʼeeł siʼą́ą́hgo chidí naatʼaʼí bee nidaʼabaah. Díí tsin naaʼeeł ałdóʼ Wááshindoon bikéyah ałhidadiidzooígíí bee baʼahóyą́ą́hgo átʼé.\nHMS Illustrious, Tsin naaʼeeł chidí naatʼaʼí bee nágéhéʼ USS Harry S. Truman, USS Dwight D. Eisenhower Wááshindoon bisiláo nidáʼaałʼeeł, táágo ałkeeʼdéíʼeeł\nHTMS Chakri Naruebet, USS Kitty Hawk Wááshindoon bisiláo nidáʼaałʼeeł, toneel bikáaʼgi\n1 Nitʼą́ą́ʼ nahanéʼ\n1.2 1900–dóó bikʼijįʼ\n1.3 Naaki góneʼ yéigo daʼahijoogą́ą́ʼ yę́ędą́ą́ʼ\nTsin naaʼeeł chidí naatʼaʼí bee nágéhéʼ éí ałtseʼ tʼáá tsin bee alyáágo chooʼį́į́h nitʼę́ę́h, díí éí niłchʼiʼ asooli bee naatʼaʼí bikáaʼgi nadiitʼáʼgo, áádóó beeʼadeis tʼį́į́h anaalʼį́į́h (bilagáana bizaadjiʼ éí observation deiłní). Díí éí 1700’s–1800’s yihah yę́ędą́ą́ʼ ákwiitʼéigo bilagáana choodaʼyoosʼį́į́hdiʼ (Íiyisiʼ éí bilagáana-American tʼáá biʼałkʼiijééʼ yę́ędą́ą́ʼ / American Civil War (1861–1865) wolyéego daʼhoogą́ą́ʼ).\n1903 yihah yę́ędą́ą́ʼ éí chidí naatʼaʼí tsin naaʼeeł yiikáági nandaʼgo baʼahódoolnį́į́ł haníígo hodeistʼąʼ, áádóó éí 1910 yihah yę́ędą́ą́ʼ éí chidí naatʼaʼí ałtsełá tsin naaʼeeł yiikáá doo nidiitʼáʼ, áádóó éí iidą́ą́ bilagáana bizaadjiʼ "seaplanes" wolyéego deiʼyiizhíʼ. Áádóó kwiishdę́ę́ hodéíshzhiizh doo éí tsin naaʼeeł chidí naatʼaʼí bee nágégéʼ nitsáágo, dóó nináʼkʼą́ą́sgo anáálʼį́į́hgo holzhiizh. 1920 yihah yę́ędą́ą́ʼ éí tʼáá yéigo bee daʼdeizhnish, iidą́ą́ tsin naaʼeeł nidaʼeełyę́ę́ʼ, "HMS Hermes, Hōshō, dóó Lexington-class" daalyéʼgo nidaʼeeł dóó adaalyá nitʼę́ę́h.\nNaaki góneʼ yéigo daʼahijoogą́ą́ʼ yę́ędą́ą́ʼEdit\nNaaki góneʼ yéigo daʼahijoogą́ą́ʼ (WW II) yę́ędą́ą́ʼ éí díí tsin naaʼeeł chidí naatʼaʼí bee nágéhéʼ tʼáá yéigo choozʼį́į́hdiʼ. Naaná iidą́ą́ ałdóʼ ákwiishʼį́į́h ałʼą́ą́h átʼéego adaalyá, łáʼ éí daʼnidaazgo adaalyá (díídigíí éí "militarized" wolyé áádóó tʼáá nidaʼabaah baʼadaalyá) naaná łaʼ éí adaałzooliʼ (díídigíí éí "light carriers" wolyé áádóó díí tsin naaʼeeł éí tʼoh convert adaalyá, ałtse éí tsin naaʼeeł hééł beeʼnaagéʼiʼ daʼniilį́į́h nitʼę́ę́ʼ). Tsin naaʼeeł adaałzooliʼígíí éí tsííłgo adaalyá binááʼádaałtsʼózí-Japanese biłdaʼhajiʼgą́ą́go. Naaná díí tsin naaʼeeł ałdóʼ tʼáá tsííłgo naaʼeełgo átʼé, naaná iidą́ą́ díí tsin naaʼeeł tsííłgo adaalyáʼígíí chidí naatʼaʼí bikáá doonádaʼdiitʼáʼ nidiʼ, doo chidí naatʼaʼí nidaʼnidahdaʼ. Naaná binááʼádaałtsʼózí-Jappanese ałdóʼ tʼáá ákwii tʼéigo tsin naaʼeeł hééł beeʼnaagéʼiʼ convert adáʼyiilá, akǫndiʼ díí tsin naaʼeeł convert adaalyáʼígíí doo łaʼ yáʼashoohgo adaalyágo; biniináʼ díí tsin naaʼeeł tʼáá dooʼhódináʼiʼ tóoł tłʼaahgoyáʼ adaʼhaazʼéél.\nÁádóó binááʼádaałtsʼózí-Japanese bikʼéíʼ hódéísdlį́į́h doo kwiishdę́ę́ tsin naaʼeeł chidí naatʼaʼí beeʼnágéhéʼ tʼáá yéigo choozʼį́į́higíí, Wááshindoondę́ę́ʼ yáʼadaʼhónizį́į́h. Áádóó éí Wááshindoondę́ę́ʼ béeso chʼiʼhi déístʼą́ą́go bee bidaʼdéízhnish, díí tsin naaʼeeł ninaʼkʼą́ą́sgo dóó nitságoʼłaʼ adaalyá. Łaʼ tsin naaʼeeł adaalyáʼígíí éí "Supercarriers" wolyé, díí tsin naaʼeeł éí 700,000 tons adaʼniiłdas, łaʼ éí bitiisgo anaadaʼniiłdas. Áádóó kʼad tsin naaʼeeł chidí naatʼaʼí bee nágéhéʼ nidaʼeełígíí éí łeetsoh yéénidaaʼeeł, áádóó díí biininá áádóó chidí bitoo iinákaaʼiʼnidiʼ biigą́ʼ. Áádóó tʼáá toontéél bikáádiʼ naaʼeeł łééh, siláołtsooí tʼéiyá atsáá nidaʼkááʼ.\nLast edited on 5 Yaʼiishjáástsoh 2020, at 17:37


Doohatsʼíí Yátiʼ Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ chį́į́shnézí biwooʼ daalgaaígíí - Wikiibíídiiya\nDoohatsʼíí Yátiʼ Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ chį́į́shnézí biwooʼ daalgaaígíí\nDoohatsʼíí Yátiʼ Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ chį́į́shnézí biwooʼ daalgaaígíí éí Chʼosh Deildeełii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Doohatsʼíí Yátiʼ Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Crocidura sicula" deiłníigo dayózhí.\nDíí chį́į́shnézí éí 1–4di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bizééʼ éí łigai; binááʼ dóó bijaaʼ éí áłtsʼíísí.\nDoohatsʼíí Yátiʼ Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ chį́į́shnézí biwooʼ daalgaaígíí éí łeeyiʼ chʼosh dóó tąądee naagháhii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Shádiʼááhdę́ę́ʼ tsinyiʼ chʼał áłtsʼíísí diłhiłígíí - Wikiibíídiiya\ntsinyiʼ chʼał áłtsʼíísí diłhiłígíí\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tsinyiʼ chʼał áłtsʼíísí diłhiłígíí éí tsinlátah chʼał dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pristimantis parectatus" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 0.6–1di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhił; binááʼ éí diłhił ałdóʼ.\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tsinyiʼ chʼał áłtsʼíísí diłhiłígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.


Tsékʼi dǫ́ʼiiyiyiitsahí bitseeʼ yishtłizhígíí - Wikiibíídiiya\nTsékʼi dǫ́ʼiiyiyiitsahí bitseeʼ yishtłizhígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Tsiikʼi Déíbaalí Bikéyahdi dóó Dziłkʼi Dah Názʼéelii Dineʼé Bikéyahdi dóó Bilį́į́ʼ Ńdeiltihii Dineʼé Bikéyahdi dóó Naashchʼąąʼ Bidiyogíihnii Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Oenanthe chrysopygia" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 5–7di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitseeʼ éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bidaaʼ éí łizhin.\nTsékʼi dǫ́ʼiiyiyiitsahí bitseeʼ yishtłizhígíí éí chʼosh yázhí deildeeł.


Ghą́ą́ʼaskʼidii Biłikahii Bikéyahdę́ę́ʼ tsétah naʼashǫ́ʼii - Wikiibíídiiya\nGhą́ą́ʼaskʼidii Biłikahii Bikéyahdę́ę́ʼ tsétah naʼashǫ́ʼii éí naʼashǫ́ʼii ndaashchʼąąʼígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Ghą́ą́ʼaskʼidii Biłikahii Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Agama impalearis" deiłníigo dayózhí.\nDíí naʼashǫ́ʼii éí 8–12di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó łtsogo naashchʼąąʼ; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.\nGhą́ą́ʼaskʼidii Biłikahii Bikéyahdę́ę́ʼ tsétah naʼashǫ́ʼii éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.


Dibénééz Bikéyahdę́ę́ʼ naalnoodí - Wikiibíídiiya\nDibénééz Bikéyahdę́ę́ʼ naalnoodí éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Dibénééz Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Dicrodon guttulatum" deiłníigo dayózhí.\nDíí naʼashǫ́ʼii éí 8–12di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí yistłizhgo naashchʼąąʼ dóó dinilgaigo łikizh; bizééʼ dóó bitéél éí yágo dootłʼizh; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.\nDibénééz Bikéyahdę́ę́ʼ naalnoodí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.


Tsintah wóyiyiitsahí bitéél dinilbáhígíí - Wikiibíídiiya\nTsintah wóyiyiitsahí bitéél dinilbáhígíí\nTsintah wóyiyiitsahí bitéél dinilbáhígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Phyllomyias sclateri" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitʼaʼ éí dinilzhin dóó łigai; bizééʼ dóó bitéél dóó bitłʼaaʼ éí dinilbá; bidaaʼ éí diłhił.\nTsintah wóyiyiitsahí bitéél dinilbáhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼil binááʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Chʼiltaalkʼę́hé bitéél halzhinígíí - Wikiibíídiiya\nChʼiltaalkʼę́hé bitéél halzhinígíí\nChʼiltaalkʼę́hé bitéél halzhinígíí éí atsá dóó giní dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Hamirostra melanosternon" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 20–24di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó dibéłchíʼí; bitsiiyah éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitéél éí halzhin; bidaaʼ éí łigai dóó kʼíjíjin.\nChʼiltaalkʼę́hé bitéél halzhinígíí éí naʼatsʼǫǫsí dóó łéʼétsoh dóó naʼashǫ́ʼii deilghał; chʼosh yázhí dóó tąądee naagháhii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Naakaii Dootłʼizhii Bikéyahdę́ę́ʼ tsídiidaantsxaaí łibáhígíí - Wikiibíídiiya\nNaakaii Dootłʼizhii Bikéyahdę́ę́ʼ tsídiidaantsxaaí łibáhígíí\nNaakaii Dootłʼizhii Bikéyahdę́ę́ʼ tsídiidaantsxaaí łibáhígíí éí tsídii bichʼahtsohí dóó bikʼéí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ocyceros birostris" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 22–24di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitéél dóó bitłʼaaʼ éí łigai; bidaaʼ éí diłhił dóó tʼóó bíyó shiyish.\nNaakaii Dootłʼizhii Bikéyahdę́ę́ʼ tsídiidaantsxaaí łibáhígíí éí tsin bineestʼąʼ (hashkʼaan dijéʼé da) dóó dzidzé deiłchozh.


Chéłchaaʼ naalzheehígíí - Wikiibíídiiya\nTéél dzítsooii dóó Tsétah chʼosh\nChéłchaaʼ naalzheehígíí éí chéłchaaʼ dah yikahjí atah daasdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Adephaga" deiłníigo dayózhi. Díí chʼosh éí nahasdzáán tʼáá siʼą́ą́ ńtʼę́ę́ʼ bikáaʼgi dahólǫ́, áádóó éí 40,000go daatsʼí ałʼąą ádaatʼé.\nDíí chéłchaaʼ éí chʼosh dóó naaldlooshi yázhí hadaalzheehgo naakai łeh; łaʼ éí daʼałchozhgo naakai ndi. Bitsʼíís éí nineez dóó dijool łeh. Łaʼ éí niʼgóó naakai, náánałaʼ éí tayiʼdi ndaʼałkǫ́ǫ́ʼ.


Shádiʼááhdę́ę́ʼ jaaʼabaní tseechʼį́dígíí - Wikiibíídiiya\nShádiʼááhdę́ę́ʼ jaaʼabaní tseechʼį́dígíí\nShádiʼááhdę́ę́ʼ jaaʼabaní tseechʼį́dígíí éí jaaʼabaní dóó jaaʼniłtsʼílí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Carollia" deiłníigo deiyózhí. Shádiʼááhdę́ę́ʼ jaaʼabaní tseechʼį́dígíí éí náhástʼéí ałʼąą ádaatʼé.\nDíí jaaʼabaní bitʼaʼ éí 8–10di asdzoh[?] áníłnéez łeh; bitsʼíís éí 2–3di asdzoh áníłnééz.\nShádiʼááhdę́ę́ʼ jaaʼabaní tseechʼį́dígíí éí tsin bineestʼąʼ dóó hashkʼaan dóó dzidzé deiłchozh łeh; tsʼíʼii dóó tséʼédǫ́ʼii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Chʼah Diʼilii Bikéyahdę́ę́ʼ łeeyiʼ bitiiní naʼageedígíí - Wikiibíídiiya\nChʼah Diʼilii Bikéyahdę́ę́ʼ łeeyiʼ bitiiní naʼageedígíí\nłeeyiʼ bitiiní naʼageedígíí\nChʼah Diʼilii Bikéyahdę́ę́ʼ łeeyiʼ bitiiní naʼageedígíí éí Tsin Deigházhígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Chʼah Diʼilii Bikéyahdi dóó Bilį́į́ʼ Ńdeiltihii Dineʼé Bikéyahdi dóó Naashchʼąąʼ Bidiyogíihnii Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ellobius tancrei" deiłníigo dayózhí.\nDíí naaldlooshii éí 4–5di asdzoh[?] áníłnééz; bitseeʼ éí 1–3di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bijaaʼ éí áłtsʼíísí; bitéél éí łigai.\nChʼah Diʼilii Bikéyahdę́ę́ʼ łeeyiʼ bitiiní naʼageedígíí éí chʼil bikétłʼóól dóó tłʼoh yiłchozh.


Hasbídí ałchozhí naashchʼąąʼígíí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Táłkááʼ Diłhiłii Bikéyahdi hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ptilinopus perousii" deiłníigo dayózhí.\nDíí hasbídí éí 7–9di asdzoh[?] áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís dóó bikʼos dinilgai; bitʼaʼ éí łitso dóó chʼilgo dootłʼizh; bítááʼ dóó bitsiiyah éí diłhiłgo łichííʼ. Baʼáádígíí éí bitsʼíís chʼilgo dootłʼizh; bitéél éí łibá; bítááʼ éí łichííʼ.


Teełgaiitah tsídiiłbáhí yázhí - Wikiibíídiiya\nTeełgaiitah tsídiiłbáhí yázhí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Emberizoides ypiranganus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 5–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitéél éí łigai; bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí diłhiłgo łitso; bidaaʼ éí łitsxo.\nTeełgaiitah tsídiiłbáhí yázhí éí chʼil binááʼ yildeeł dóó dzidzé yiłchozh.


Dilchʼóshii naashchʼąąʼí bitʼaʼ yishtłizhígíí - Wikiibíídiiya\nDilchʼóshii naashchʼąąʼí bitʼaʼ yishtłizhígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Dibénééz Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Arremon perijanus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 5–7di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitʼaʼ dóó binághah éí yishtłizhgo haltso; bizééʼ dóó binátsʼiin éí łigai; binákʼee éí halzhin; bidaaʼ éí łizhin.\nDilchʼóshii naashchʼąąʼí bitʼaʼ yishtłizhígíí éí chʼil binááʼ yildeeł; chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Mąʼii Dah Daaskʼidi kǫʼ naʼałbąąsii ninádaaltłiʼígi - Wikiibíídiiya\nMąʼii Dah Daaskʼidi kǫʼ naʼałbąąsii ninádaaltłiʼígi\nMąʼii Dah Daaskʼidi\nAhééháshį́įhdi kin haalʼá Mąʼii Dah Daaskʼid Tábąąhkin\n33°52′07″ NHK dóó 117°55′20″ EʼE-gi bił hazʼą́\nMąʼii Dah Daaskʼid biwááshindoon\nMąʼii Dah Daaskʼidi kǫʼ naʼałbąąsii ninádaaltłiʼígi éí Ahééháshį́į́h Hahoodzodi bił hazʼą́; Chʼil Łitsxooí Áłtsʼíísí Bił Hahoodzodi éí bił hazʼą́.\nDíí kǫʼ naʼałbąąsii ninádaaltłiʼígi éí 1923góó yihah yę́ędą́ą́ʼ ályaa; dah náhástʼánígi éí naaki. Mąʼii Dah Daaskʼid biwááshindoon éí yaa áhályą́.\n2017góó yihah yę́ędą́ą́ʼ 399,695 bílaʼashdlaʼii Mąʼii Dah Daaskʼidę́ę́ʼ Tábąąhkingóó dóó Ahééháshį́įhdi kin haalʼáágóó kǫ́ naʼałbąąsii bił naaswod.\nMąʼii Dah Daaskʼidi kǫʼ naʼałbąąsii ninádaaltłiʼígi (trainweb.org) (Bilagáanakʼehjí)\nMąʼii Dah Daaskʼid


Binááʼádaałtsʼózí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼiish wooʼí noodǫ́zígíí - Wikiibíídiiya\ntłʼiish wooʼí noodǫ́zígíí\nBinááʼádaałtsʼózí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼiish wooʼí noodǫ́zígíí éí nihookááʼ tłʼiish dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Binááʼádaałtsʼózí Dineʼé Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Dinodon orientale" deiłníigo dayózhí.\nDíí tłʼiish éí 25–30di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí diłhił dóó łibáago noodǫ́ǫ́z; bibid dóó bitłʼaaʼ éí dinilgai.\nBinááʼádaałtsʼózí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼiish wooʼí noodǫ́zígíí éí naʼashǫ́ʼii dóó chʼał dóó tsídii yázhí yilghał.


Tsé neiʼáhí - Wikiibíídiiya\nTsé neiʼáhí bideeneezígíí\nTsé neiʼáhí bideeʼ kʼézdonígíí\nTłʼoh naadą́ą́ʼ biyaʼ\nAtʼąąʼ yiyiidisí bíchį́į́hnézí\nTsé neiʼáhí nineezígíí\nTsé neiʼáhí dóó Tséyooʼáałii éí chéłchaaʼ dah yikahjí atah daasdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Curculionoidea" deiłníigo dayózhi. Díí chʼosh éí nahasdzáán tʼáá siʼą́ą́ ńtʼę́ę́ʼ bikáaʼgi dahólǫ́, áádóó éí 60,000go daatsʼí ałʼąą ádaatʼé.\nDíí chéłchaaʼ éí daʼałchozhgo naakai łeh. Bitsʼíís éí dijool łeh; bíchį́į́h éí nineez. Tsintah dóó chʼil bikáaʼgi éí dahináa łeh.


Dibénééz Bikéyahdę́ę́ʼ tsidiłdǫǫhii - Wikiibíídiiya\nDibénééz Bikéyahdę́ę́ʼ tsidiłdǫǫhii éí yótʼáahdi tsídii dóó néʼéshjaaʼ dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Megascops ingens" deiłníigo dayózhí. Dibénééz Bikéyahdę́ę́ʼ tsidiłdǫǫhii éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́.\nDíí tsidiłdǫǫhii éí 10–11.5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ dóó tʼóó bíyó yistłʼin; binááʼ éí diłhił.\nDibénééz Bikéyahdę́ę́ʼ tsidiłdǫǫhii éí naʼastsʼǫǫsí dóó hazéí yázhí deilghał; chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Tééh dééł yistłʼinígíí - Wikiibíídiiya\nTééh dééł yistłʼinígíí\nTééh dééł yistłʼinígíí éí Kéyah Naakaii Łizhinii Bikéyah Shádiʼááhjí Siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́; azhą́ éí tsídiitsoh nahalingo niʼgóó naagháa łeh dóó doo naatʼáa da łeh ndi, díí tsídii éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Afrotis afra" deiłníigo dayózhí.\nDíí tééh dééł éí 15–20di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin dóó łigaigo yistłʼin; bikʼos dóó bitłʼaaʼ éí tʼóó łizhin; bijáád éí łitso.\nTééh dééł yistłʼinígíí éí naʼashǫ́ʼii dóó naaldloohii yázhí haalzheeh łeh; chʼosh dóó chʼil binááʼ yildeeł ałdóʼ.\nLast edited on 23 Yas Niłtʼees 2022, at 19:38


Tseechʼį́įdii bitéél noodǫ́zígíí - Wikiibíídiiya\nTseechʼį́įdii bitéél noodǫ́zígíí\nTseechʼį́įdii bitéél noodǫ́zígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Dziłghą́ąʼdi Naakaii Dootłʼizhí Bikéyahdi dóó Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pnoepyga albiventer" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼíigo naashchʼąąʼ dóó dinilgaigo yistłʼin; bizééʼ éí dinilbá; bitéél éí dinilbá dóó diłhiłgo noodǫ́ǫ́z; bitseeʼ éí doo nineez da; bidaaʼ éí diłhił.\nTseechʼį́įdii bitéél noodǫ́zígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé dóó chʼil binááʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Chʼil bijeeh yidlání bitʼaʼ disxǫsígíí - Wikiibíídiiya\nChʼil bijeeh yidlání bitʼaʼ disxǫsígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Dańlíinii bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Aethopyga pulcherrima" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–6di asdzoh[?] áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís łitso; binághah éí yishtłizho naashchʼąąʼ dóó diłhiłgo łitso; bitʼaʼ éí chʼilgo dootłʼizh dóó disxǫs; bítááʼ éí diłhił; bidaaʼ éí tʼóó bíyó shiyish. Baʼáádígíí éí bikąʼígíí yił aheełtʼé.\nChʼil bijeeh yidlání bitʼaʼ disxǫsígíí éí doo chʼil bijeeh tʼéiyá yidlą́ą da; naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí éí yildeeł ałdóʼ.


Náátsʼózídę́ę́ʼ tsídii nizhónígíí - Wikiibíídiiya\nNáátsʼózídę́ę́ʼ tsídii nizhónígíí\nNáátsʼózídę́ę́ʼ tsídii nizhónígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Leiothrix argentauris" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 6–8di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo łitso; binákʼee dóó bitsiitʼáád éí halzhin; bináyaah éí łigai; biwos éí halbá; bitʼaʼ éí łichííʼ dóó kʼídzítso; bidaaʼ éí łitso.\nNáátsʼózídę́ę́ʼ tsídii nizhónígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; łahda chʼał dóó naʼashǫ́ʼii yázhí yilghał; dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Ásáí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tsídiiłbáhí - Wikiibíídiiya\nÁsáí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tsídiiłbáhí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Ásáí Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Crithagra rothschildi" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá dóó dinilgaigo naashchʼąąʼ; bidaaʼ éí łibá.\nÁsáí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tsídiiłbáhí éí chʼil binááʼ dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Séí Dah Daaskʼidtah Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí - Wikiibíídiiya\nSéí Dah Daaskʼidtah Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí\nSéí Dah Daaskʼidtah Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí éí naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Séí Dah Daaskʼidtah Naakaii Łizhiní Bikéyahdi dóó Halchíítah Naakaii Łizhiní Bikéyahdi dóó Tsé Bee Bighan Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Trachylepis planifrons" deiłníigo dayózhí.\nDíí naʼashǫ́ʼii éí 2–4di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó yishtłizhgo noodǫ́ǫ́z; bizééʼ éí łigai; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.\nSéí Dah Daaskʼidtah Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii éí yildeeł.


Atʼąątah chʼał diniltsooígíí - Wikiibíídiiya\nAtʼąątah chʼał diniltsooígíí éí tsinlátah chʼał dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Phasmahyla spectabilis" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 2–2.5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diniltso; binákʼee éí dinilzhin; bitéél éí dinilgai; binááʼ éí dinilbá.\nAtʼąątah chʼał diniltsooígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.


Atseentélí - Wikiibíídiiya\nAtseentélí bizééʼ halchíʼí\nAtseentélí bikʼos łikizhígíí\nAtseentélí bitéél łikizhígíí\nAtseentélí bítááʼ halchíʼí\nAtseentélí bideeʼ hólóní\nAtseentélí bidaaʼ łichíʼígíí\nAtseentélí éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó tʼéiyá dahólǫ́, áádóó éí 55 ałʼąą átʼé. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Cracidae" deiłníigo deiyózhí.\nDíí tsídii éí tązhii dóó naaʼahóóhai dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí tązhiigi ádaníłtso łeh. Bitseeʼ éí nteel; bitsʼíís éí diłhiłgo naashchʼąąʼ łeh. Łaʼ éí tsinlátahgi dahiná, náánáłaʼ éí halgaiigi dóó hodíłchʼiltah naakai.\nAtseentélí éí tʼáá ałtso tsin bineestʼąʼ deilchozh dóó chʼil bikʼǫ́ǫ́ dóó chʼosh yázhí deildeeł.\nLast edited on 5 Ghąąjįʼ 2018, at 12:03


Haʼaʼaahdę́ę́ʼ gałbáhí - Wikiibíídiiya\nHaʼaʼaahdę́ę́ʼ gałbáhí éí Biishchʼid Dahólónígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaah dóó Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dóó Táłkááʼ Bighan Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Sylvilagus floridanus" deiłníigo dayózhí.\nDíí naaldlooshii éí 10–19di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitéél dóó bitseeyaa éí łigai; bijaaʼ éí nineez.\nHaʼaʼaahdę́ę́ʼ gałbáhí éí tłʼoh dóó chʼil bitʼąąʼ yiłchozh.


Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ naaʼahóóhaiłbáhí - Wikiibíídiiya\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ naaʼahóóhaiłbáhí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi tʼéiyá dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Cinclosoma" deiłníigo deiyózhí. Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ naaʼahóóhaiłbáhí éí 8 ałʼąą ádaatʼé.\nDíí tsídii éí 7–8di asdzoh[?] ádaníłtso łeh. Bitsʼíís éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ łeh; łaʼ éí bitʼaʼ łizhin dóó łigaigo ndaashchʼąąʼ; bidaaʼ éí diłhił.\nNahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ naaʼahóóhaiłbáhí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí deildeeł.


Nǫ̀htsı̨̨ Nı̨̨htł'è 1 Corınth 2\n☰ 1 Corınth 2 ◀ ▶\n1 Sèot'ı̨ı̨, t'akwełǫ̀ǫ̀ naxıts'ǫ̀ nèehtła ekò yatı wèdaat'ı̨ı̨ t'à naxıts'ǫ̀ goıhde nıìle. Eyıts'ǫ Nǫ̀htsı̨ wegodıì naxıts'ǫ̀ nèehɂǫ ekò dıı nèk'e gots'ǫ dǫ gogı̨ı̨zǫǫ gık'ę̀ę̀ k'ehoehɂa-le ı̨lè. 2 Naxıxè aht'e ekò Zezì-Krı wenǫ̀ǫ̀ t'asìı wı̨ı̨zìı k'èehsǫ ha dehwhǫ-le ı̨lè. Zezì-Krı eyıts'ǫ dànì dechı̨et'aa k'e wedıìtsò, eyı zǫ wek'èehsǫ ha dehwhǫǫ̀ ahjà. 3 Dǫ nàtso-lea laht'e eyıts'ǫ dehjı̨ xè sets'ehłı̨ lanì naxıts'ǫ̀ nèehtła ı̨lè. 4 Godı nezı̨ı̨ t'à naxıts'ǫ̀ gohde ekò wet'à gots'ı̨ı̨zǫǫ yatıì t'à naxıts'ǫ̀ goıhde-le ı̨lè, hanìkò Yedàyeh Nezı̨ı̨ nàhtsoò asį̀į̀là t'à naxınadąą̀ enıìyah k'ę̀ę̀ eghàlaehda ı̨lè. 5 Eyıt'à dıı nek'e dǫ gogı̨ı̨zǫǫ gınàowoò ts'ıhɂǫ̀ naxıgha ehkw'ı-ahodıì aahjà nıìle, hanìkò Nǫ̀htsı̨ t'asìı wegha dìì gǫ̀hłı̨-le sìı naxınadąą̀ enıìyah hòèhtsı̨ t'à naxıgha ehkw'ı-ahodı hǫt'e.\nYedàyeh Nezı̨ı̨ wet'à gots'ı̨ı̨zǫ hǫt'e\n6 Dǫ Nǫ̀htsı̨ k'ègeezǫǫ sìı wet'à gots'ı̨ı̨zǫǫ yatıì t'à gıts'ǫ̀ gots'ede hǫt'e. Eyı yatı sìı dıı nèè gots'ǫ dǫ gogı̨ı̨zǫǫ eyıts'ǫ k'aodèe gı̨ı̨lı̨ı̨ sìı gıgha wet'àaɂà nıìle, ededı̨ sìı gıdıhołè ts'ǫ̀ gıadè hǫt'e. 7 Nǫ̀htsı̨ wenàowoò gǫǫzǫǫ sìı dǫ ts'ǫ̀ weghǫ gots'ede hǫt'e, eyı sìı dǫ ts'ǫ̀ deɂı̨į̀ wheɂǫ ı̨lè. Dıı nèè hòèlı̨ kwe gots'ǫ gogha wheɂǫǫ̀ ayį̀į̀là ı̨lè, eyıts'ǫ wet'à welǫ whìle ts'ǫ̀ enıìyah xè edaxàgozhe ha. 8 Dıı nèk'e k'aodèe gı̨ı̨lı̨ı̨ sìı gınıedì-le ı̨lè. Gınıedì nı̨dè gots'ǫ̀ K'àowo enıìyah wehòhɂǫǫ sìı dechı̨et'aa k'e ełaàgıìhwhı ha-le ı̨lè. 9 Nǫ̀htsı̨ Nı̨htł'è k'e dıı hanì dek'eèhtł'è:\n“Dǫ Nǫ̀htsı̨ ghǫnegeètǫǫ sìı Nǫ̀htsı̨ ayìı ts'atà godawhehłaa sìı dǫ wı̨ı̨zìı yaɂı̨ whìle, eyıts'ǫ dǫ wı̨ı̨zìı yı̨ı̨hkw'ǫ̀ whìle, eyıts'ǫ dǫ wı̨ı̨zìı yedaànıwhewo whìle,” dek'eèhtł'è.\n10 Hanìkò dıì sìı Nǫ̀htsı̨-Gotà edets'ǫ Įnì Degaı wedahxà dıı godı wek'èts'eezǫǫ̀ agǫ̀ǫ̀là.\nYedàyeh Nezı̨ı̨ t'asìı hazǫǫ̀ yenıedì, eyıts'ǫ Nǫ̀htsı̨ ts'ǫǫ̀hk'e t'asìı deɂı̨į̀ whelaa sìı eyı kò yenıedì hǫt'e. 11 Dǫ wı̨ı̨zìı dǫ ı̨łè dànıwǫǫ sìı yek'èezǫ nıìle, eyı dǫ wets'ǫ ı̨nì zǫ yek'èezǫ hǫt'e. Eyı xèht'eè dǫ wı̨ı̨zìı Nǫ̀htsı̨ dànıwǫǫ sìı yek'èezǫ nıìle, Nǫ̀htsı̨ wets'ǫ Įnì Degaı zǫ yek'èezǫ hǫt'e. 12 Dıı nèè gots'ǫ ı̨nì goghǫ̀t'ǫ nıìle, hanìkò Nǫ̀htsı̨ edets'ǫ Įnì Degaı goghàı̨ɂǫ hǫt'e, eyıts'ǫ Nǫ̀htsı̨ t'asìı k'èxa-le ayìı goghàı̨ɂǫǫ sìı wets'ǫ Įnì Degaı t'à wenıts'eedì agole ha. 13 Eyı weghǫ gots'ede nı̨dè dıı nèk'e gots'ǫ wet'à gogı̨ı̨zǫǫ t'à gots'ede nıìle, hanìkò Yedàyeh Nezı̨ı̨ yatı hoghàgoèhtǫ t'à gots'ede hǫt'e. Yedàyeh Nezı̨ı̨ weyatıì ehkw'ı t'à Nǫ̀htsı̨ ts'ǫǫ̀hk'e t'asìı ghǫ gots'ede hǫt'e. 14 Dǫ Yedàyeh Nezı̨ı̨ dę edaa sìı Nǫ̀htsı̨ wets'ǫ Įnì gots'ǫ t'asìı yenıedì nıìle. Eyı sìı wegha ezhı̨ne lanì, eyıts'ǫ yenıedì ha dìì. Dǫ Yedàyeh Nezı̨ı̨ wets'ǫ̀-èlı̨ nı̨dè zǫ, Nǫ̀htsı̨ ts'ǫǫ̀hk'e t'asìı yenıedì hǫt'e. 15 Dǫ, Yedàyeh Nezı̨ı̨ wets'ǫ̀-èlı̨ı̨ sìı t'asìı hazǫǫ̀ k'e ehkw'ı xàyahtı hǫt'e, hanìkò ededı̨ sìı dǫ wı̨ı̨zìı yesınìyaehtı ha dìì. 16 Dıı hanì dek'eèhtł'è:\n“Amìı gots'ǫ̀ K'àowo wınì k'èhoezǫ t'à yegha k'eyaetı ha?” dek'eèhtł'è.\nHanìkò goxı̨ sìı Zezì-Krı wınì gots'ǫ̀-èlı̨ hǫt'e.


Chʼíshiibeezhii ntsaaígíí - Wikiibíídiiya\nChʼíshiibeezhii ntsaaígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi dóó Ghą́ą́ʼaskʼidii Biłikahii Bikéyahdi dóó Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Parus major" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 5–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diniltso; bitʼaʼ éí łibá; bitsiiʼ éí łizhin; bináyaah éí łigai; bidaaʼ éí łizhin.\nChʼíshiibeezhii ntsaaígíí éí chʼil binááʼ yildeeł; naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł ałdóʼ.


Naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii bideeʼ hólónígíí - Wikiibíídiiya\nNaʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii bideeʼ hólónígíí éí naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Trioceros melleri" deiłníigo dayózhí.\nDíí naʼashǫ́ʼii éí 20–25di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh dóó łigai dóó diłhiłgo yistłʼin łeh; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí ntsxaa.\nNaʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii bideeʼ hólónígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.


Ahééháshį́į́hdę́ę́ʼ tónteel tsídii - Wikiibíídiiya\nAhééháshį́į́hdę́ę́ʼ tónteel tsídii éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Larus californicus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 18–22di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łigai; bitʼaʼ éí łibá dóó kʼíjíjin; binághah éí łibá ałdóʼ; bidaaʼ éí kʼíjíjin; bikeeʼ éí łitso.\nAhééháshį́į́hdę́ę́ʼ tónteel tsídii éí łóóʼ deilghał dóó chʼosh deildeeł; tsídii biyęęzhii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tsinlátah tłʼiish niłhinígíí - Wikiibíídiiya\ntsinlátah tłʼiish niłhinígíí\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tsinlátah tłʼiish niłhinígíí éí nihookááʼ tłʼiish dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Dipsadoboa viridis" deiłníigo dayózhí.\nDíí tłʼiish éí 20–30di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí dootłʼizhgo niłhin; bibid dóó bitłʼaaʼ éí dinilgai.\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tsinlátah tłʼiish niłhinígíí éí chʼał dóó naʼashǫ́ʼii dóó tsídii yázhí yilghał.


Shádiʼááhdę́ę́ʼ tsídii yáłtiʼí bizééʼ dinilzhinígíí - Wikiibíídiiya\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tsídii yáłtiʼí bizééʼ dinilzhinígíí éí tsídii yádaałtiʼí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Táłkááʼ Bighan Dineʼé Bikéyahdi dóó Tółáníinii Bikéyahdi dóó Náhookǫsjí Kintaaʼanéhé Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Eupsittula pertinax" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 9–10di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh; bizééʼ éí dinilzhin łeh (łaʼ éí bizééʼ daaltsxo) bítááʼ éí łigai; bidaaʼ éí łibá dóó tʼóó bíyó ditą́ dóó shiyish.\nShádiʼááhdę́ę́ʼ tsídii yáłtiʼí bizééʼ dinilzhinígíí éí chʼil binááʼ deildeeł dóó tsin bineestʼąʼ deiłchozh.\nTsídii yáłtiʼí bizééʼ dinilzhinígíí


Ghą́ą́ʼaskʼidii diʼilígíí - Wikiibíídiiya\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Bidił Daazdoígíí dóó Daʼałtʼoʼígíí Biishchʼid Dahólónígíí Náhookǫs biyaadi Hadahóólįįdígíí Bikéshgaan Naaki dóó Bikéshgaan Dį́įʼii Bikétłʼááh Hoolzhólígíí Ghą́ą́ʼaskʼidii\n(Chʼah Diʼilii Bikéyahdę́ę́ʼ ghą́ą́ʼaskʼidii)\nGhą́ą́ʼaskʼidii diʼilígíí éí Naaldlooshii Bikéshgaan Dahólónígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Chʼah Diʼilii Bikéyahdi dóó Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdi dóó Bilį́į́ʼ Ńdeiltihii Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Camelus bactrianus" deiłníigo dayózhí. Chʼah Diʼilii Bikéyahdę́ę́ʼ ghą́ą́ʼaskʼidii bee wójí ałdóʼ.\nDíí naaldlooshii éí 5–6di adéesʼeez[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhingo naashchʼąąʼ; haigo éí diʼil.\nGhą́ą́ʼaskʼidii diʼilígíí éí tłʼoh dóó tsin bineestʼąʼ yiłchozh.


Naakaii Bikéyahdę́ę́ʼ tsídii yáłtiʼí bitsiiʼ łitsooígíí - Wikiibíídiiya\nNaakaii Bikéyahdę́ę́ʼ tsídii yáłtiʼí bitsiiʼ łitsooígíí éí tsídii yádaałtiʼí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Bikéyahdi dóó kéyah dah siʼánígíí beʼałníiʼdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Amazona oratrix" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 15–17di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh; bitsiiʼ éí łitso; biwos éí dinilchíiʼ łeh; bidaaʼ éí dinilgai dóó tʼóó bíyó ditą́ dóó shiyish.\nNaakaii Bikéyahdę́ę́ʼ tsídii yáłtiʼí bitsiiʼ łitsooígíí éí chʼil binááʼ deildeeł dóó tsin bineestʼąʼ deiłchozh.


Táshchozhii yił aheełtʼéhé - Wikiibíídiiya\nTáshchozhii yił aheełtʼéhé éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Tersina viridis" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–5di asdzoh[?] áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís dootłʼizh; binákʼee dóó bizééʼ éí halzhin; bitłʼaaʼ éí łigai; bitʼaʼ éí kʼíjíjin; bidaaʼ éí diłhił. Baʼáádígíí éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ.\nTáshchozhii yił aheełtʼéhé éí chʼosh yázhí yildeeł; tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Tsédááʼgóó naʼashǫ́ʼii chį́į́shkį́hí - Wikiibíídiiya\nTsédááʼgóó naʼashǫ́ʼii chį́į́shkį́hí\nTsédááʼgóó naʼashǫ́ʼii chį́į́shkį́hí éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Nátʼohí Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Anolis lucius" deiłníigo dayózhí.\nDíí naʼashǫ́ʼii éí 6–8di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó dinilbáago naashchʼąąʼ; bizééʼ éí łigai; bíchį́į́h éí deekį́; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.\nTsédááʼgóó naʼashǫ́ʼii chį́į́shkį́hí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.


Tééh łééchąąʼí ditsʼozígíí - Wikiibíídiiya\nTééh łééchąąʼí ditsʼozígíí éí naaldlooshii daʼalghałígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Naakaii Łizhinii Bikéyah Shádiʼááhjí Siʼánígíí bikááʼgóó dóó Séí Dah Daaskʼidtah Naakaii Łizhiní Bikéyahdi dóó Halchíítah Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Hyaena brunnea" deiłníigo dayózhí.\nDíí tééh łééchąąʼí éí séígi dóó doo ndahałtingóó naakai.\nTééh łééchąąʼí ditsʼozígíí éí tááłáʼígo da ádéesʼeez[?] áníłtso, dóó 80–110 dahidídloʼ áníłdáas łeh. Bitsʼíís dibéłchíʼíigo naashchʼąąʼ; bitsiiʼ éí łibáa łeh; bijáád éí łizhin dóó łigaigo noodǫ́ǫ́z.\nTééh łééchąąʼí ditsʼozígíí éí doo naaldlooshii haalzheehgo nagháa da łeh — dííłdzid yilghał łeh. Łahda naʼastsʼǫǫsí dóó chʼał yilghał ałdóʼ.


Tó wónaanídę́ę́ʼ táyiʼ chʼał - Wikiibíídiiya\nDíí kweʼé naaltsoos bikáaʼgi saad shijaaʼígíí éí tó wónaanídę́ę́ʼ táyiʼ chʼał yaa halneʼ dooleeł. Shádiʼááhdę́ę́ʼ táyiʼ chʼał ałdóʼ baa yídíiłtah shį́į́.\nBéésh Łichíiʼii Bikéyahdę́ę́ʼ táyiʼ chʼał\nTó wónaanídę́ę́ʼ táyiʼ chʼał éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi dóó Binááʼádaałtsʼózíidi dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pelophylax" deiłníigo deiyózhí. Tó wónaanídę́ę́ʼ táyiʼ chʼał éí 25 ałʼąą ádaatʼé.\nDíí chʼał éí 1.5–4di asdzoh[?] ádaníłtso łeh. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh dóó yishtłizhgo łikizh łeh; bijáád éí noodǫ́ǫz łeh; binááʼ éí ntsaa.\nTó wónaanídę́ę́ʼ táyiʼ chʼał éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí deildeeł.


Tó wónaanídę́ę́ʼ dziłtah tsxilghááh binághahgoʼ hólóní - Wikiibíídiiya\nTó wónaanídę́ę́ʼ dziłtah tsxilghááh binághahgoʼ hólóní éí tsxilghááh íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Tó Wónaanídi Bilagáana Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Triturus macedonicus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsxilghááh éí 5–6.5di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó łitsogo yistłʼin; bikąʼígíí éí binághahgoʼ hólǫ́ǫ łeh; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.\nTó wónaanídę́ę́ʼ dziłtah tsxilghááh binághahgoʼ hólóní éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.


Dǫ́ʼiiyiyiitsahí nizhóonii bitsiiʼ łizhinígíí - Wikiibíídiiya\nDǫ́ʼiiyiyiitsahí nizhóonii bitsiiʼ łizhinígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi dóó Chooyééł Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Terpsiphone rufiventer" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 6–7di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bitsiiʼ dóó bitʼaʼ éí łizhin; bidaaʼ éí diłhił.\nDǫ́ʼiiyiyiitsahí nizhóonii bitsiiʼ łizhinígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł; łahda dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ yiłchozh.


Dáázhahii łizhinígíí - Wikiibíídiiya\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bitsiitsʼiin Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Tsídii Tsídii ndaatʼáʼii Yótʼáahdi tsídii Tsídii bichʼahtsohí dóó Ǫǫbǫʼii dóó bikʼéí Dáázhahii\nDáázhahii łizhinígíí éí tsídii bichʼahtsohí dóó ǫǫbǫʼii dah yikahjí atah yisdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Rhinopomastus aterrimus" deiłníigo dayózhí. Dáázhahii bidaaʼ łichíʼígíí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́.\nDíí tsídii éí 8–9di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łizhingo naashchʼąąʼ dóó dootłʼizhgo disxǫs; bitseeʼ éí nineez; bidaaʼ éí diłhił.\nDáázhahii łizhinígíí éí chʼosh (wáláchííʼ dóó tsinaʼayąʼii) deildeeł.\nDáázhahii bidaaʼ łichíʼígíí · Dáázhahii bidaaʼ łitsooígíí · Dáázhahii dootłʼizhígíí · Dáázhahii łizhinígíí


Tó wónaanídę́ę́ʼ dziłtah chʼał dichʼízhí noodǫ́zígíí - Wikiibíídiiya\nTó wónaanídę́ę́ʼ dziłtah chʼał dichʼízhí noodǫ́zígíí\ndziłtah chʼał dichʼízhí noodǫ́zígíí\nTó wónaanídę́ę́ʼ dziłtah chʼał dichʼízhí noodǫ́zígíí éí tsinlátah chʼał dóó bikʼéí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Bufotes latastii" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 2–2.5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá dóó diłhiłgo noodǫ́ǫ́z; binááʼ éí diłhił.\nTó wónaanídę́ę́ʼ dziłtah chʼał dichʼízhí noodǫ́zígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.


Hodíłchʼiltah gáagii łibáhígíí - Wikiibíídiiya\nHodíłchʼiltah gáagii łibáhígíí\nHodíłchʼiltah gáagii łibáhígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Zavattariornis stresemanni" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 10–11di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí łizhin; binákʼee éí dootłʼizh; bitłʼaaʼ éí łigai; bidaaʼ éí diłhił.\nHodíłchʼiltah gáagii łibáhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł; dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ éí yiłchozh; naʼashǫ́ʼii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.\nLast edited on 3 Biniʼantʼą́ą́tsoh 2019, at 06:34


Nahakʼíziitsoh - Wikiibíídiiya\nNahakʼíziitsoh éí chʼosh bijáád hastáníjí atah daasdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyah dóó Shádiʼááhjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi 205 ałʼąą ádaatʼéego dahólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Anostostomatidae" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼosh éí tsinyiʼ dóó dziłtah dóó hodíłchʼiltah dahináa łeh. Bitsʼíís éí 1–4di asdzoh[?] áníłnééz, áádóó éí diłhił dóó yishtłizhgo ndaashchʼąąʼ łeh; łaʼ éí daalchííʼ.


Haʼaʼaahjí Tónteeldę́ę́ʼ tłʼiish ntsaaí dootłʼizhígíí - Wikiibíídiiya\ntłʼiish ntsaaí dootłʼizhígíí\nHaʼaʼaahjí Tónteeldę́ę́ʼ tłʼiish ntsaaí dootłʼizhígíí éí tłʼiish daantsaaígíí dóó bikʼéí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Tónteel bikáaʼdi kéyah dah naaʼeełí léiʼ bikáaʼgi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Chilabothrus exsul" deiłníigo dayózhí.\nDíí tłʼiish éí 1–2di adéesʼeez[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí łibáago dootłʼizh dóó yishtłizhgo łikizh.\nHaʼaʼaahjí Tónteeldę́ę́ʼ tłʼiish ntsaaí dootłʼizhígíí éí naʼastsʼǫǫsí dóó tsídii yilghał łeh; naʼashǫ́ʼii dóó chʼał éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.\nLast edited on 13 Ghąąjįʼ 2021, at 20:44


Dijádídlǫ́ʼí łizhinígíí - Wikiibíídiiya\nDijádídlǫ́ʼí łizhinígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Naakaii Łizhinii Bikéyah Shádiʼááhjí Siʼánígíí bikááʼgóó dóó Séí Dah Daaskʼidtah Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Eremopterix australis" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 6–8di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin dóó diłhiłgo naashchʼąąʼ; bidaaʼ éí dinilbá.\nDijádídlǫ́ʼí łizhinígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Hazéí bitsiiʼ halchíiʼii - Wikiibíídiiya\nHazéí bitsiiʼ halchíiʼii\nHazéí bitsiiʼ halchíiʼii éí Tsin Deigházhígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Callospermophilus lateralis" deiłníigo dayózhí ("Spermophilus lateralis" deiłníí ńtʼę́ę́ʼ).\nDíí hazéí éí 8–12di asdzoh[?] áníłnééz; bitseeʼ éí 2–3di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ dóó łigaigo noodǫ́ǫ́z; bitsiitsʼiin éí dibéłchíʼíi łeh; bitéél éí dinilgai; bijaaʼ éí áłtsʼíísí.\nHazéí bitsiiʼ halchíiʼii éí tłʼoh dóó azeeʼ yiłchozh; dzidzé dóó chʼil bikétłʼóól éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.\nDíí naaltsoos 20 Níłchʼitsoh 2021 yoołkáłę́ędą́ą́ʼ łahgo ályaa.


Náátsʼózídę́ę́ʼ tsintah naaʼahóóhaiłbáhí - Wikiibíídiiya\nNáátsʼózídę́ę́ʼ tsintah naaʼahóóhaiłbáhí\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Tsídii Tsídii ndaatʼáʼii Tązhii dóó Naaʼahóóhai Ndahalinígíí Naaʼahóóhaiłbáhí Náátsʼózídę́ę́ naaʼahóóhaiłbáhí\nNáátsʼózídę́ę́ʼ tsintah naaʼahóóhaiłbáhí éí tązhii dóó naaʼahóóhai dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Arborophila brunneopectus" deiłníigo dayózhí.\nDíí naaʼahóóhaiłbáhí éí bitsʼíís łibá dóó binághah dibéłchíʼí dóó diłhiłgo łikizh; bikʼiiz éí łigaigo łikizh; bizééʼ éí łizhin; bikąʼígíí éí bitéél yishtłizhgo naashchʼąąʼ. Bitsʼíís éí 0.8–1.2 adéesʼeez[?] áníłtso.\nNáátsʼózídę́ę́ʼ tsintah naaʼahóóhaiłbáhí éí chʼil binááʼ dóó chʼosh yázhí deildeeł.\nLast edited on 8 Níłchʼitsoh 2020, at 20:29


Tsin yąąh dzootʼihí bizééʼ łibáago halchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nTsin yąąh dzootʼihí bizééʼ łibáago halchíʼígíí\nbizééʼ łibáago halchíʼígíí\nTsin yąąh dzootʼihí bizééʼ łibáago halchíʼígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Dendrexetastes rufigula" deiłníigo dayózhí (tʼáá díí tʼéiyá tsídii "Dendrexetastes"-jí atah yisdzoh).\nDíí tsídii éí 8–11di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin; bizééʼ éí łibáago halchííʼ; bidaaʼ éí łibá.\nTsin yąąh dzootʼihí bizééʼ łibáago halchíʼígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.


Tsintah dahiitį́hii bizééʼ łibáhí - Wikiibíídiiya\nTsintah dahiitį́hii bizééʼ łibáhí éí yótʼáahdi tsídii dóó tsintah dahiitį́hii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Phaethornis squalidus" deiłníigo dayózhí.\nDíí dahiitį́hii éí 3–4di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizh; bitʼaʼ éí diłhił; bitéél éí dinilbáago yishtłizh; bidaaʼ éí tʼóó bíyó shiyish.\nTsintah dahiitį́hii bizééʼ łibáhí éí chʼil bijeeh deidlą́.


Táshchozhii jáádnézí dóó Tsídii dilwoʼí - Wikiibíídiiya\nTáshchozhii jáádnézí dóó tsídii dilwoʼí éí tónteel dóó tábąąh tsídii dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí tó wónaanídi tʼéiyá dahólǫ́, kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó éí ádaadin. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Glareolidae" deiłníigo deiyózhí. Díí tsídii éí 15 ałʼąą ádaatʼé.\nDíí tsídii éí 6–12di asdzoh[?] ádaníłtso łeh. Bitsʼíís éí yishtłizh dóó łibáago naashchʼąąʼ; bidaaʼ éí łizhin dóó tʼóó bíyó shiyish; bijáád éí áłtsʼóózí dóó nineez.\nTáshchozhii jáádnézí dóó tsídii dilwoʼí éí chʼosh deildeeł.


Gógooʼii łibáhígíí - Wikiibíídiiya\nGógooʼii łibáhígíí éí naatsédlózii dóó bikʼéí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi dóó Binááʼádaałtsʼózíidi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Cuculus canorus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 12–13di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitłʼaaʼ éí dinilgai dóó łizhingo noodǫ́ǫ́z; binákʼee éí łitso.\nGógooʼii łibáhígíí éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí deildeeł dóó tsin bineestʼąʼ deiłchozh; chʼał dóó naʼashǫ́ʼii yázhí deilghał ałdóʼ.


Biibii bitéél noodǫ́zígíí - Wikiibíídiiya\nBiibii bitéél noodǫ́zígíí\nBiibii bitéél noodǫ́zígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Anthus sokokensis" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 7–8di asdzoh[?] áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitéél éí łigai dóó diłhiłgo noodǫ́ǫ́z; bidaaʼ éí łibá. Baʼáádígíí éí bikąʼígíí yił aheełtʼé.\nBiibii bitéél noodǫ́zígíí éí tąądee naagháhii dóó naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł.


Dahchʼilyiʼ chʼał binákʼeeh náʼijiní - Wikiibíídiiya\nDahchʼilyiʼ chʼał binákʼeeh náʼijiní éí tsinlátah chʼał dóó bikʼéí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kintaaʼanéhé Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Phyllodytes maculosus" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 2–3di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diniltso; binákʼee éí dah náʼijiní; binááʼ éí diniltso.\nDahchʼilyiʼ chʼał binákʼeeh náʼijiní éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.


Mágí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ tsinyiʼ chʼał dichʼízhí dibéłchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nMágí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ tsinyiʼ chʼał dichʼízhí dibéłchíʼígíí\ntsinyiʼ chʼał dichʼízhí dibéłchíʼígíí\nMágí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ tsinyiʼ chʼał dichʼízhí dibéłchíʼígíí éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Mágí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Gephyromantis pseudoasper" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 1–1.5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ dóó tʼóó bíyó dichʼíízh; bijáád éí noodǫ́ǫz łeh; bitéél éí dinilgai; binááʼ éí ntsaa.\nMágí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ tsinyiʼ chʼał dichʼízhí dibéłchíʼígíí éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼil bitʼąąʼ łaʼ dóó tąądee naagháhii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Tsísʼná yiyání bizééʼ łigaaígíí - Wikiibíídiiya\nTsísʼná yiyání bizééʼ łigaaígíí\n(Tsísʼná yildeełí bizééʼ łigaaígíí)\nTsísʼná yiyání bizééʼ łigaaígíí (éí doodaiiʼ Tsísʼná yildeełí bizééʼ łigaaígíí) éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyah beʼałníiʼdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Merops albicollis" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 7–9di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh; bizééʼ dóó bítááʼ éí łigai; bitéél éí diniltsxo łeh; binákʼee dóó bitsiitʼáád éí halzhin; bidaaʼ éí diłhił.\nTsísʼná yiyání bizééʼ łigaaígíí éí tsísʼná dóó wóʼałtaasʼéí deildeeł.


Chʼosh ditłʼooí haalzheehii łichxíʼígíí - Wikiibíídiiya\nChʼosh ditłʼooí haalzheehii łichxíʼígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi dóó Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi dóó Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pericrocotus speciosus" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 7–9di asdzoh[?] áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís łizhin; bitéél éí halchxíí; bitʼaʼ éí łizhin dóó łichixíiʼgo naashchʼąąʼ; bidaaʼ éí łizhin. Baʼáádígíí éí bitéél łitsxo; bitʼaʼ éí łizhin dóó łitso.\nChʼosh ditłʼooí haalzheehii łichxíʼígíí éí chʼosh yázhí yildeeł; chʼosh ditłʼooí ayóo yildeeł.


Daałbáhí bitsiiʼ łibáhígíí - Wikiibíídiiya\nDaałbáhí bitsiiʼ łibáhígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Chooyééł Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Lonchura caniceps" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bitsii éí łibá; bidaaʼ éí diłhiłgo łibá.\nDaałbáhí bitsiiʼ łibáhígíí éí chʼil binááʼ yildeeł.


Waalibéí dinéʼiʼ - Wikiibíídiiya\nBilagáana bizaadjí éí “Hualapai (Walapai)” wolyé.\nDíí kweʼé naaltsoos bikáaʼgi saad shijaaʼígíí éí waalibéí dinéʼiʼ yaa halneʼ dooleeł. Góóhníinii aldóʼ baa yídíiłtah shį́į́.\nGóóhníinii bikéyah, Hoozdoh Hahoodzodi kéédahatį́\nWaalibéí dineʼé éí Bidaʼháʼaaztʼiʼ tsékoh bidahgoná kédahotʼiʼ (Shádiʼááhjígo), Hoozdoh hahoodzo biiyiʼ. Waalibéí dineʼé biWááshindoon éí Peach Springs hoolyéedi bił hazʼąąʼ. Áádóó díí kin daʼshijááʼígíí éí atiin iildleezh Route 66 bąąhgo. Waalibéí binahasdzo éí 100 tsin sitʼąʼ aniiłtsoʼ (160 km) Bidááʼ Haʼaztʼiʼ Tsékooh bidááʼ goná (Shádiʼááhjígo). Naabeehó bikéyah Big Boquillas Ranch wolyéígíí (Eʼeʼaahjígo) bitsį́į́hgo áádóó atiin iidléézh 66 beeʼwoozhíʼígíí bitsį́į́hgo (Náhookǫsjígo) Waalibéí dineʼé daʼbikéyah hoodzo.\nWaalibéí bikéyah bikáágo éí Waalibéí bisiláo bílaʼashdlaʼí yaʼadaholyąąʼ (Hualapai Nation Tribal Police Department), 2002 yihah yę́ędą́ą́ʼ díí siláo alyáá. Siláo éí binaatʼaanii hólǫ́ (Chief of Police), akéé góneʼ daʼsidaʼígíí (Deputy chief), siláo yaʼnaʼałkaaʼiʼ (criminal investigator), áádóó 11 siláo nidaalnishígíí dóó Hoozdoh hahoodzojiʼ ałdóʼ binaaltsoos daʼhólǫ́. Áádóó Naatʼáániishchíín (BIA) éí kǫ́ʼ déíʼniiłtseesjiʼ yiʼniidaalnish, áádóó Indian Health Service ałdóʼ hólǫ́ Peach Springsdi.\nDíí tsé bikʼiʼ naʼasdzoígíí éí Kingman (Camp Beale Spring), Hoozdoh hahoodzodi éélkid.\nWaalibéí táádaʼdi nééhígíí[łahgo áshłééh | edit source]\nWaalibéí bitaagiʼ Anaaʼ hazlį́į́h[łahgo áshłééh | edit source]\nBilagáana Akééháshį́į́h Hahoodzogo déínééhígíí Waalibéí bikéyah bikáá goná atiin-Fort Mohave-Precott Toll adaʼyiilá. Áádóó díí atiin biniiná tʼaa yéigo basaad hólǫ́go hózą́ą́h haslį́į́h (Waalibéí dineʼé tʼaadoo yéílą́ daʼ aslį́į́hdaʼ). Díí éí bilagáana déínééhígíí bilį́į́ daʼałchʼoozhgo áádóó adooléʼé choodéí dooʼį́į́łígíí ałtsó adéíłdį́į́hgo biniiná saad hólǫ́ hazlį́į́h. Tʼáá doo honaasgo tʼaa saad hólǫ́go 1865 biyihah yę́ędą́ą́ʼ Waalibéí dineʼé biNaatʼaanii Anasa wolyé nitʼę́ę́hígíí seesyį Camp Willow Grove hólyéédiʼ. Íisyįʼígíí éí bilagáana Hastiin Hundertinark wolyé nitʼę́ę́h. 1866 biyihah yę́ędą́ą́ʼ éí anaaʼ hózlį́į́hgo bilagáana Hastiin Clower wolyéego seesyį. Tʼaadoo atiin doo chooʼį́į́hgo naʼhónaadiʼ, anaaʼ hózlį́į́hígíí biniiná. Áádóó naas nahódéíshzhíízhgo bilagáana Hastiin W.H. Hardy wolyéego Waalibéí diné yiił ałchʼį́ʼ daʼdinéézbiin Beale Springs hólyéʼdi áádóó aadi ałhaʼdeetʼaah doo anaaʼ ałchʼį́ʼ hólǫ́ʼdaʼ doolę́ę́ł biniiyé ałhaʼdeetʼaah. Díí ałhaʼdeetʼaahígíí éí nahastʼé nidéízidijiʼ tʼéiyá doo ałchʼį́ʼ anaaʼ hólǫ́go naʼhólzhiizh, tʼaa doo éí Waalibéí biNaatʼaanii Wabyuma wolyéego naaseesyįgo; biniiná anaaʼ naházdlį́į́h. Díí éí bilagáana Walker party wolyéego yiinééłígíí daʼiisyį. Éí akwiidaʼ hótʼį́į́hdi doo bikʼíʼjiʼ anaaʼ nádaʼ hózdlį́į́h, díí éí bilagáana Béésh háʼyiiłʼééłígíí áádóó háʼdaʼyiigéédígíí yiikʼiʼdaʼ hiizná áádóó bilagáana Waalibé bikéyah bikáaʼgi bighan adaʼyiiláʼígíí ałdóʼ yiikʼiʼdaʼ hiizná. Áádóó Wááshindoon bisiláołtsooí Waalibéí bichʼį́ʼ yiiláád, díí éí Siláołtsooí bikin-Fort Mojave wolyéédę́ę́ʼ yiikai. Áádóó Moháábii dineʼé ałdóʼ Wááshindoon bisiláołtsooí yiikááʼiijééh (nidaʼakégo nidaʼałkááʼiʼ daʼnilį́į́hgo binaanish adaʼyiilá). Áádóó Waalibéí dineʼé bikéyah bikáágo tʼáá yéigo anaaʼ hózlį́į́h. Naasgo Waalibéí bikéyah bikáágo tahoniigááh-whooping cough wolyéígíí naasnį́į́h, áádóó díí bitsʼą́ą́ʼ doo ákwiishį́į́h Waalibéí dineʼé adéín nidaʼhazlį́į́h (nidaʼbiseed). Waalibéí dineʼé biNaatʼaanii Leve Leve wolyéígíí Wááshindoon bisiláołtsooí yiichʼį́ʼ ááhooshtʼįįh (Naatʼaanii Leve Leve éí Dilzhʼíʼ dineʼé nilį́į́hgo Waalibéí yiitahgiʼ Naatʼaanii nilį́į́h nitʼę́ę́h). 1870 biyihah yę́ędą́ą́ʼ Waalibéí bikéyah bitaago anaaʼniʼ kwiidzá, díí éí Waalibéí Hastiin Sherum (Naabaahii nilį́į́hgo Waalibéí yiichʼą́ą́h naayá) wolyéígíí akéídiʼ Wááshindoon bisiláołtsooí yiichʼį́ ááhooshtʼįįh. Nitʼą́ą́ naneelį́į́hgo 1/3 anééhlą́ą́hgo Waalibéí dineʼé adéín nidaʼhazlį́į́h, díí éí tahoniigááh bitsʼą́ą́dę́ę́ʼ áádóó nidastseedígíí.\nWaalibéí bizaad[łahgo áshłééh | edit source]\nWaalibéí dinéʼiʼ beʼelyaaígíí Wikimedia Commonsdi dahólǫ́ǫ́ shį́į́.\nWaalibéí dineʼé biweb site (Bilagáanakʼehjí)\nNaaltsoos biiʼ sinilí: Bitsįʼ yishtłizhiiNaaltsoos biiʼ sinilí (doo yitʼínii): Ałtsʼáʼáztiin yázhí\tNavigation menu\nEnglishEspañolCatalàDanskDeutschFrançaisGaeilgeHrvatskiItalianoעבריתРусскийСрпски / srpskiSrpskohrvatski / српскохрватски\tyitsʼádaanítiʼí łahgo áshłééh\tDíí naaltsoos 29 Yas Niłtʼees 2016 yoołkáłę́ędą́ą́ʼ łahgo ályaa.


Atʼąąʼ yiníłʼíní binátsʼiin dinilbáhígíí - Wikiibíídiiya\nAtʼąąʼ yiníłʼíní binátsʼiin dinilbáhígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Syndactyla rufosuperciliata" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 6–7di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin; binátsʼiin éí dinilbá; bitéél éí łigai dóó diłhiłgo halkizh; bidaaʼ éí łibá.\nAtʼąąʼ yiníłʼíní binátsʼiin dinilbáhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Naakaii Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼiish diniltsooígíí - Wikiibíídiiya\nNaakaii Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼiish diniltsooígíí\nNaakaii Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼiish diniltsooígíí éí nihookááʼ tłʼiish dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Symphimus mayae" deiłníigo dayózhí.\nDíí tłʼiish éí 30–35di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí diniltso dóó łigaigo naashchʼąąʼ.\nNaakaii Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼiish diniltsooígíí éí nahachagii dóó nahakʼízii yildeeł łeh.


Chʼał bigaantsʼózí diniltsooígíí - Wikiibíídiiya\nChʼał bigaantsʼózí diniltsooígíí\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bitsiitsʼiin Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Biyáázh Tsʼǫʼasánígíí Chʼał Chʼał íiyisígíí dóó bikʼéí Chʼał bizéétsʼósí Chʼał bigaantsʼózí\nChʼał bigaantsʼózí diniltsooígíí éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Kalophrynus meizon" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 1–2.2di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diniltso dóó dinilgaigo naashchʼąąʼ; binááʼ éí diłhiłgo łitso.\nChʼał bigaantsʼózí diniltsooígíí éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼil bitʼąąʼ łaʼ dóó tąądee naagháhii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Chʼizhaazhiitsoh bitéél noodǫ́zígíí - Wikiibíídiiya\nChʼizhaazhiitsoh bitéél noodǫ́zígíí\nChʼizhaazhiitsoh bitéél noodǫ́zígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Dziłghą́ąʼdi Naakaii Dootłʼizhí Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Turdoides nipalensis" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 8–11di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bináyaah éí łigai; bitéél éí łigai dóó diłhiłgo noodǫ́ǫ́z; bidaaʼ éí diłhił.\nChʼizhaazhiitsoh bitéél noodǫ́zígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼał dóó naʼashǫ́ʼii yázhí éí yilghał; dzidzé dóó chʼil binááʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Akałii Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał dichʼízhí dibéłchíʼígíí - Wikiibíídiiya\nAkałii Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał dichʼízhí dibéłchíʼígíí\nAkałii Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał dichʼízhí dibéłchíʼígíí éí tsinlátah chʼał dóó bikʼéí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Akałii Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Anaxyrus houstonensis" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 2–3.5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ dóó dichʼíízh; binááʼ éí diłhił.\nAkałii Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał dichʼízhí dibéłchíʼígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yázhí yildeeł.


Haʼaʼaahdę́ę́ʼ chíshii kʼíneeshbizhii - Wikiibíídiiya\nHaʼaʼaahdę́ę́ʼ chíshii kʼíneeshbizhii éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Leiothlypis ruficapilla" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitéél dóó bitłʼaaʼ éí diniltsxo; bidaaʼ éí diłhił.\nHaʼaʼaahdę́ę́ʼ chíshii kʼíneeshbizhii éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Náátsʼózídę́ę́ʼ chʼał hataałí nizhónígíí - Wikiibíídiiya\nchʼał hataałí nizhónígíí\nNáátsʼózídę́ę́ʼ chʼał hataałí nizhónígíí éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózíidi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Microhyla pulchra" deiłníigo dayózhí.\nDíí chʼał éí 0.8–1.1di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá dóó diłhił dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bikʼaashtʼah éí łitso; binááʼ éí dinilzhin.\nNáátsʼózídę́ę́ʼ chʼał hataałí nizhónígíí éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼil bitʼąąʼ łaʼ dóó tąądee naagháhii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tsídiiłtsooí bitsiiʼ łizhinígíí - Wikiibíídiiya\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tsídiiłtsooí bitsiiʼ łizhinígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Serinus nigriceps" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 4–5di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łitso; bitʼaʼ éí dinilgai dóó łizhin; bitsiiʼ éí łizhin; bidaaʼ éí łibá.\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tsídiiłtsooí bitsiiʼ łizhinígíí éí chʼil binááʼ dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.\nTsídiiłtsooí bitsiiʼ łizhinígíí


Dǫ́ʼiiyiyiitsahí bitsiitʼáád halbáhígíí - Wikiibíídiiya\nDǫ́ʼiiyiyiitsahí bitsiitʼáád halbáhígíí\nDǫ́ʼiiyiyiitsahí bitsiitʼáád halbáhígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Leptopogon superciliaris" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 3–4di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin; bizééʼ dóó bitéél éí diniltso; bitsiitʼáád éí diłhiłgo halbá; bidaaʼ éí diłhił.\nDǫ́ʼiiyiyiitsahí bitsiitʼáád halbáhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼil binááʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Tábąąstʼagii - Wikiibíídiiya\nTábąąstʼagii éí atsá dóó giní dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Bikéyahdi dóó Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Leptodon cayanensis" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 18–21di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łigai; bitsiiʼ éí łibá; bitʼaʼ dóó binághah éí diłhił; bidaaʼ éí łibá.\nTábąąstʼagii éí naʼashǫ́ʼii dóó chʼał haalzheehgo naatʼá.


Tó wónaanídę́ę́ʼ tsin yąąh dzootʼihí - Wikiibíídiiya\nTó wónaanídę́ę́ʼ tsin yąąh dzootʼihí\nTó wónaanídę́ę́ʼ tsin yąąh dzootʼihí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi dóó Bichʼah Łichíiʼii Bikéyahdi dóó Dziłkʼi Dah Názʼéelii Dineʼé Bikéyahdi dóó Náhookǫsjí Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdi dóó Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Sitta europaea" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 5–6di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; binákʼee éí halzhin; bitéél éí diniltsxo; bináyaah dóó bizééʼ éí łigai; bidaaʼ éí łizhin.\nTó wónaanídę́ę́ʼ tsin yąąh dzootʼihí éí chʼosh yázhí dóó chʼil binááʼ yildeeł — shį́įgo éí chʼosh yildeeł, haigo éí tʼóó chʼil binááʼ (neeshchʼíiʼ da) yildeeł łeh.


Tsídii bidaatsoh naashchʼąąʼí yázhí bizééʼ łigaaígíí - Wikiibíídiiya\nTsídii bidaatsoh naashchʼąąʼí yázhí bizééʼ łigaaígíí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Aulacorhynchus albivitta" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 12–14di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh; bizééʼ éí łigai łeh (łaʼ éí bizééʼ daalbá); bidaaʼ éí łizhin dóó łitsogo naashchʼąąʼ.\nTsídii bidaatsoh naashchʼąąʼí yázhí bizééʼ łigaaígíí éí tsin bineestʼąʼ deiłchozh.


Wóyiyiitsahíchilí bizééʼ łitsooígíí - Wikiibíídiiya\nWóyiyiitsahíchilí bizééʼ łitsooígíí\nWóyiyiitsahíchilí bizééʼ łitsooígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kintaaʼanéhé Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Todirostrum poliocephalum" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 3–4di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łitso; bitsiiʼ éí łibá; bítááʼ éí halzhin; binághah dóó bitsiiyah éí diłhiłgo łitso; bitʼaʼ éí łizhin dóó łitsogo naashchʼąąʼ; bidaaʼ éí diłhił.\nWóyiyiitsahíchilí bizééʼ łitsooígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼil binááʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Tsʼahtah diyóósh - Wikiibíídiiya\nTsʼahtah diyóósh éí nihookááʼ tłʼiish dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaah dóó Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pituophis catenifer deserticola" deiłníigo dayózhí.\nDíí tłʼiish éí 45–60di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí diniltso dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ dóó dinilzhingo łikizh łeh; bibid dóó bitłʼaaʼ éí dinilgai.\nTsʼahtah diyóósh éí naʼatsʼǫǫsí dóó łéʼétsoh dóó chʼał dóó naʼashǫ́ʼii yilghał.


Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii tseechʼį́dí bizééʼ dootłʼizhígíí - Wikiibíídiiya\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii tseechʼį́dí bizééʼ dootłʼizhígíí\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii tseechʼį́dí bizééʼ dootłʼizhígíí éí naʼashǫ́ʼii ndaashchʼąąʼígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Bilį́į́łání Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Xenagama taylori" deiłníigo dayózhí.\nDíí naʼashǫ́ʼii éí 4–5di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bizééʼ éí yágo dootłʼizh łeh; bitseeʼ éí doo nineez da; binááʼ éí diłhił.\nNaakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii tseechʼį́dí bizééʼ dootłʼizhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó jááłánii yildeeł.


Dziłtah hazéítʼą́ʼí - Wikiibíídiiya\nDahináanii Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Bidił Daazdoígíí dóó Daʼałtʼoʼígíí Biishchʼid Dahólónígíí Náhookǫs biyaadi Hadahóólįįdígíí Tsin Deigházhígíí Hazéí Hazéítʼą́ʼí\nDziłtah hazéítʼą́ʼí éí Tsin Deigházhígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Naakaii Łizhinii Bikéyah Shádiʼááhjí Siʼánígíí bikááʼgóó dóó Séí Dah Daaskʼidtah Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Paraxerus palliatus" (éí doodaiiʼ éí "Geosciurus princeps") deiłníigo dayózhí.\nDíí hazéí éí 15–22di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitéél éí dinilbáa łeh; binákʼee éí łigai; bitseeʼ éí nineez dóó ditłʼo; bijaaʼ éí áłtsʼíísí.\nDziłtah hazéítʼą́ʼí éí tłʼoh dóó chʼil bitʼąąʼ dóó tsin bineestʼąʼ yildeeł łeh; dzidzé dóó chéłchaaʼ dóó wóʼałtaasʼéí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Tsétah naʼashǫ́ʼiiłchííʼ dootłʼizhígíí - Wikiibíídiiya\nTsétah naʼashǫ́ʼiiłchííʼ dootłʼizhígíí\n(saad "Naʼashǫ́ʼiiłchííʼ dootłʼizhígíí" hasínítą́ą́ʼ)\nTsétah naʼashǫ́ʼiiłchííʼ dootłʼizhígíí éí naʼashǫ́ʼii ndaashchʼąąʼígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Agama mwanzae" deiłníigo dayózhí.\nDíí naʼashǫ́ʼii éí neeznáaʼdi asdzoh[?] áníłtso; bikąʼígíí éí bitseeʼ dóó bijáád diłhiłgo dootłʼizh; bitsʼíís dóó bitsiiʼ éí łichííʼ. Baʼáádígíí éí tʼóó łibá.\nTsétah naʼashǫ́ʼiiłchííʼ dootłʼizhígíí éí chʼosh yildeełgo naaghá; wáláchííʼ ayóo yildeeł.\nÁsáí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii chʼałniiʼí · Bilį́į́ʼ Ńdeiltihii Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii chʼałniiʼí · Chʼah Diʼilii Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii chʼałniiʼí · Shádiʼááhjí Ásáí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii chʼałniiʼí · Tsiikʼi Déíbaalí Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii chʼałniiʼí łikizhígíí · Tsiikʼi Déíbaalí Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii chʼałniiʼí niłhinígíí · Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii chʼałniiʼí


Atʼąąʼ yiníłʼíní bitéél yishtłizhígíí - Wikiibíídiiya\nAtʼąąʼ yiníłʼíní bitéél yishtłizhígíí\nAtʼąąʼ yiníłʼíní bitéél yishtłizhígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Anabacerthia lichtensteini" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 6–7di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí dibéłchíʼí; bizééʼ dóó binátsʼiin éí diniltsxo; bitsiitʼáád éí halbá; bidaaʼ éí diłhił.\nAtʼąąʼ yiníłʼíní bitéél yishtłizhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.


Nǫ̀htsı̨̨ Nı̨̨htł'è Colosse 4\n1 K'aodèe yàahłı̨ı̨ sìı dǫ naxıgha eghàlageedaa sìı gıts'ǫ̀ ehkw'ı eghàlaahda, naxı̨ sı yak'e naxıts'ǫ̀ K'àowo gǫ̀hłı̨ wek'èahsǫ ne t'à.\nKexoahdı xè yaahtı\n2 T'aats'ǫǫ̀ yaahtı gha nìhoahɂà, kexoahdı xè masì dahwhǫ. 3 Eyıts'ǫ goxı̨ sı gogha yaahtı, weyatıì t'à dǫ ts'ǫ̀ gots'ede ha Nǫ̀htsı̨ gogha ehkw'ı goòɂà ayele gha. Hanì-ı̨dè Zezì-Krı wegodıì dǫ ts'ǫ̀ deɂı̨į̀ wheɂǫǫ sìı t'à gıxè gots'edo ha, eyı k'èxa jǫ sedaàtǫ hǫt'e. 4 Godı nezı̨ı̨ dànì gıts'ǫ̀ deghàà weghǫ gohde ha sìı segha yaahtı, hanì gohde ha segha hòɂǫ t'à. 5 Dǫ gıgha ehkw'ı-ahodı-le sìı gıts'ǫ̀ goahsǫǫ̀ k'ehoahɂa. Godı nezı̨ı̨ t'à gıxè goahdo gha hòɂǫ taàt'eè nezı̨į̀ gıxè goahdo welì. 6 Dǫ ts'ǫ̀ goahde nı̨dè t'aats'ǫǫ̀ gıxè sǫdahwhǫ xè goahsǫǫ̀ gıts'ǫ̀ goahde welì, hanì-ı̨dè dànì dǫ hazǫǫ̀ ts'ǫ̀ xàyaahtı ha sìı wek'èahsǫ ha.\n7 Seàgı̨ą Tychıcus seghǫ godı hazǫǫ̀ naxıts'ǫ̀ hadı ha. Eyı sechı weghǫneehtǫǫ sìı gots'ǫ̀ K'àowo wecheekeè elı̨ hǫt'e, t'aats'ǫǫ̀ godı nezı̨ı̨ gha eghàlaeda. 8 Dànì goxè hòɂǫǫ sìı naxıts'ǫ̀ hadı ha eyıts'ǫ naxıdzeè nàtsoò ayele ha t'à, naxıts'ǫ̀ awehłe ha. 9 Onesımus edexè ayele ha. Onesımus naxıta gots'ǫ dǫ hǫt'e, gochı nezı̨ı̨ elı̨ xè t'aats'ǫǫ̀ goxè eghàlaeda. Eyı nàke geet'eè, jǫ goxè dàgot'ı̨ı̨ sìı hazǫǫ̀ naxıts'ǫ̀ hagedı ha.\n10 Arıstarchus jǫ sexè dǫ-danìı̨laa-kǫ̀ wheda eyıts'ǫ Mark, Barnabas wèot'ı̨, “Naxıxè sìghà welè,” naxègedı. (Mark wets'ǫ̀ dànì k'ehoahɂa ha sìı eyı ghǫ hòt'a yatı naxıts'ǫ̀ ats'ı̨ı̨là ı̨lè. Naxıts'ǫ̀ nììtła nı̨dè, nezı̨į̀ wets'ǫ̀ naahɂa.) 11 Dǫ ı̨łè Zezì eyıts'ǫ Justus sı wìyeh, “Naxıxè sìghà welè,” naxèhdı. Eyı Israel got'ı̨į̀ taı zǫ goxè Nǫ̀htsı̨ Wenàowoò gha eghàlageeda. Nezı̨į̀ sets'àgı̨ı̨dì t'à sedzeè nàtsoò asegį̀į̀là. 12 Epaphras naxıts'ǫ dǫ hǫt'e sìı, Zezì-Krı wecheekeè elı̨. Ededı̨ sı, “Naxıxè sìghà welè,” naxèhdı. Nǫ̀htsı̨ wınì k'ę̀ę̀ aahda ha eyıts'ǫ naxınì gǫǫzǫ xè nàtso ha naxı̨ı̨hwhǫ t'à, t'aats'ǫǫ̀ hòtł'ò naxıgha yahtı hǫt'e. 13 Ehkw'ı anaxèehsı̨, ededı̨ hòtł'ò naxıgha eghàlaeda eyıts'ǫ dǫ kǫ̀ta Laodısıya eyıts'ǫ kǫ̀ta Hıerapolıs nàgedèe sı gogha hòtł'ò eghàlaeda. 14 Goàgı̨ą Luke, nàèdı k'èezǫǫ elı̨ı̨ eyıts'ǫ Demas, “Naxıxè sìghà welè,” naxègedı. 15 Kǫ̀ta Laodısıya Nǫ̀htsı̨ wecheekeè nàgedèe eyıts'ǫ ts'èko Nımpha wìyeh wekǫ̀ Nǫ̀htsı̨ wets'ǫ dǫ yagehtı gha ełègehdèe sìı segha, “Naxıxè sìghà welè,” gìahdı,\n16 Dıı enı̨htł'è naxıts'ǫ̀ wek'eyagı̨ı̨htı tł'axǫǫ̀-ı̨dè, kǫ̀ta Laodısıya Nǫ̀htsı̨ wecheekeè nàgedèe sìı gık'eyahtıì agıahłe, eyıts'ǫ enı̨htł'è gıts'ǫ̀ ats'ı̨ı̨làa sìı naxı̨ sı wek'eyaahtı.\n17 Dǫ Arkıpus wìyeh dıı hawèahdı: “Gots'ǫ̀ K'àowo wedahxà la neghǫ̀t'ǫǫ sìı deghàà weghàlaı̨da,” hawèahdı.\n18 Sı̨ Paul, sılà t'à dıı yatı nǫǫde naxıts'ǫ̀ eehtł'è hǫt'e. Sedaànìı̨tǫ xè satsǫ̀tł'ıì sek'e whela t'à senaahdì. Nǫ̀htsı̨ naxıts'ǫ̀ sǫnıwǫ welè.


Chʼah Diʼilii Bikéyahdę́ę́ʼ gahtsoh - Wikiibíídiiya\nChʼah Diʼilii Bikéyahdę́ę́ʼ gahtsoh\nChʼah Diʼilii Bikéyahdę́ę́ʼ gahtsoh éí gah dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Chʼah Diʼilii Bikéyahdi dóó Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdi dóó Atsá Yee Ndaalzheehii Bikéyahdi dóó Bilį́į́ʼ Ńdeiltihii Dineʼé Bikéyahdi dóó Naashchʼąąʼ Bidiyogíihnii Bikéyahdi dóó Tsiikʼi Déíbaalí Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Lepus tolai" deiłníigo dayózhí.\nDíí naaldlooshii éí 15–23di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí niłhin dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitéél dóó bitłʼaaʼ éí łigai; bijaaʼ éí nineez.\nChʼah Diʼilii Bikéyahdę́ę́ʼ gahtsoh éí tłʼoh dóó chʼil bitʼąąʼ yiłchozh.


Chʼilátah naʼashjéʼii łahgo aníʼdoolníiłii - Wikiibíídiiya\nChʼilátah naʼashjéʼii łahgo aníʼdoolníiłii éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Misumena vatia" deiłníigo dayózhí. Chʼilátah naʼashjéʼii łahgo aníʼdoolníiłii éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí dóó Binááʼádaałtsʼózíidi hólǫ́.\nDíí naʼashjéʼii éí 3–10 mm ádaníłtso łeh. Łahda éí bitsʼíís łigai, łahda éí bitsʼíís łitsogo naashchʼąąʼ. Chʼilátah hózhóón yikáaʼgi éí naháaztą́ą łeh. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.


Chooyééł Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ hasbídítsoh ałchozhí - Wikiibíídiiya\nChooyééł Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ hasbídítsoh ałchozhí éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Chooyééł Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ducula pinon" deiłníigo dayózhí.\nDíí hasbídí éí 18–19di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo łibá; bitéél dóó bitsiiʼ éí łigai; binákʼee éí dah jilchííʼ.\nChooyééł Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ hasbídítsoh ałchozhí éí tsin bineestʼąʼ deiłchozh.


Choozhghalii bitseeʼ łitsooígíí - Wikiibíídiiya\nChoozhghalii bitseeʼ łitsooígíí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Icterus mesomelas" deiłníigo dayózhí.\nDíí tsídii éí 8–10di asdzoh[?] áníłtso. Bitsʼíís éí łitso; bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí łitso dóó łizhingo naashchʼąąʼ łeh; bizééʼ dóó binákʼee éí halzhin; bidaaʼ éí diłhiłgo łibá.\nChoozhghalii bitseeʼ łitsooígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.


Naʼashǫ́ʼii chį́į́shkį́hí bizééʼ dootłʼizhígíí - Wikiibíídiiya\nNaʼashǫ́ʼii chį́į́shkį́hí bizééʼ dootłʼizhígíí éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Tónteel bikáaʼdi kéyah dah naaʼeełí léiʼ bikáaʼgi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Anolis conspersus" deiłníigo dayózhí.\nDíí naʼashǫ́ʼii éí 4–8di asdzoh[?] áníłnééz. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh dóó diniltsogo yistłʼin; bizééʼ éí yágo dootłʼizh; bíchį́į́h éí deekį́; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.\nNaʼashǫ́ʼii chį́į́shkį́hí bizééʼ dootłʼizhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.


Matthew 24 DOGNT - Zezì Nǫ̀htsı̨kǫ̀-gocho gots'ǫǫ̀ - Bible Search\nChrıst jǫ ts'ǫ̀ anade ha nìkw'o nı̨dè ayìı ghàà wek'èhoedzǫ ha\n1Zezì Nǫ̀htsı̨kǫ̀-gocho gots'ǫǫ̀ naèhtła ekò wecheekeè gıts'ǫ̀ geède, hagıìhdı, “Waı̨da, eyı kǫ̀-gocho sıì wèdaat'ı̨,” gıìhdı. 2Zezì gots'ǫ̀ hadı, “Eyı kǫ̀-gocho wèdaat'ı̨ı̨ weghàahda nì? Ehkw'ı anaxèehsı̨, kwe ı̨łè kò ełeka dawhela ha nıìle, hazǫǫ̀ hodàetł'ì ha hǫt'e,” gòhdı.\n3Zezì shìh Olıvet gòyeh ekǫ wheda ekò wecheekeè whatsǫǫ̀ gıts'ǫ̀-ède, hagıìhdı, “Dàht'e-ı̨dè hagode ha sìı gots'ǫ̀ haı̨dı, eyıts'ǫ nǫǫde dzęę̀ jǫ anaąde ha nìkw'o nı̨dè ayìı ghàà wek'èts'eezǫ ha?” wecheekeè gıìhdı.\n4Zezì gots'ǫ̀ hadı, “Hotıì kexoahdı, naxıghǫyagııɂà sǫ̀ǫ̀. 5Dǫ łǫ sıızì t'à-aget'ı̨ xè ‘Chrıst aht'e,’ gedı ha eyıts'ǫ dǫ łǫ ghǫyageeɂà t'à gogha ehkw'ı agedı ha. 6Ełegegǫ ghǫ aàhkw'o ha, hanìkò weghǫ dahjı̨-le. T'akwełǫ̀ǫ̀ eyı hazǫǫ̀ hagode ha hǫt'e, hanìkò ekòet'ıì nǫǫde dzęę̀ k'e nèhòkw'ı ha nıìle. 7Dıı nèk'e dǫ hazǫǫ̀ xàɂaa ełegegǫ ha. Hazǫǫ̀ gots'ǫ̀ bò whìle agode ha eyıts'ǫ dèè hòtł'ò nàgoìdà ha. 8Eyı hazǫǫ̀ hagode ha sìı ts'èko wezaa gòhłè ha nìkw'o nı̨dè t'akwełǫ̀ǫ̀ wegha eya xèhoìwıı sìı eyı lagode ha hǫt'e.\n9“Ekìıyeè k'e nı̨dè k'aodèe tł'aànaxegììle ha. Danaxegį̀ı̨hɂa xè ełaànaxegìhde ha. Sı̨ sets'ıhɂǫ̀ dıı nèk'e dǫ hazǫǫ̀ naxıdzagı̨ı̨hwhǫ ha. 10Ekìıyeè k'e dǫ łǫ gıgha ehkw'ı-ahodı-le agode ha, eyıts'ǫ k'aodèe ghàłegìle ha eyı xè ełedzagı̨ı̨hwhǫ ha hǫt'e. 11Eyıts'ǫ nakwenàoɂǫǫ ehkw'ı agedı-le łǫ agode ha, dǫ łǫ ghǫyageeɂà ha. 12Deɂǫ̀ǫ̀ dǫ łǫ nàowołı̨ı̨ zǫ gı̨ı̨wǫ agode ha t'à dǫ ełeghǫnegeètǫ-le agede ha. 13Hanìkò amìı nǫǫde ts'ǫ̀ wegha ehkw'ı-ahodıı sìı edaxàeda ha. 14Hazǫǫ̀ nèk'e Nǫ̀htsı̨ Wenàowoò k'ę̀ę̀ hòɂǫǫ wegodıì nezı̨ı̨ dǫ hoghàgogeehtǫ ha. Hanì-ı̨dè dǫ hazǫǫ̀ godı nezı̨ı̨ k'ègeezǫǫ̀ agede ha eyı tł'axǫǫ̀-ı̨dè nǫǫde dzęę̀ nèhòkw'ı ha.\n15“Nakwenàoɂǫǫ Danıel t'asìıłı̨ı̨ ghǫ ı̨ı̨tł'è ı̨lèe sìı asį̀į̀ wenaahdì? (Amìı yek'eyahtıı sìı yenıedì welì.) Eyı t'asìıłı̨ı̨ sìı degaı k'è gòɂǫǫ goyìı nàı̨ɂa ha, eyı wets'ıhɂǫ̀ degaı k'è gòɂǫǫ sìı tsį̀gowı ha. 16Ekìıyeè k'e nı̨dè dǫ Judea nèk'e nàgedèe sìı shìhta ts'ǫ̀ kwı̨gııhdè. 17Eyı dzęę̀ k'e dǫ edekǫ̀ dahmò ka wheda nı̨dè wekǫ̀ goyìı t'asìı whelaa ts'ǫ̀ hodàwetła-le. 18Eyıts'ǫ dǫ ededèè k'e eghàlaeda nı̨dè edeɂeè nıìɂah ha edekǫ̀ nǫǫ̀wetła-le. 19Eyı dzęę̀ k'e nı̨dè ts'èko chekoa xè hotıì geeda-le eyıts'ǫ bebìa t'ògeht'ò agehɂı̨ı̨ sìı, sıì gıxè hoìla ha hǫt'e! 20-21Ekìıyeè k'e kwı̨ahdè nı̨dè dǫ hazǫǫ̀ sıì dagı̨ı̨ɂa ha t'à Nǫ̀htsı̨ Dzęę̀ k'e agode ha-le eyıts'ǫ xo k'e agode ha-le gha yaahtı. Dıı nèè hòèlı̨ gots'ǫ dıı dzęę̀ ts'ǫ̀ dǫ haį̀tł'ò dagı̨ı̨ɂà whìle, eyıts'ǫ k'achı̨ hanagode ha nıìle. 22Eyı hagode ha sìı weghǫnahǫ̀t'eè adlà-le nı̨dè dǫ wı̨ı̨zìı edaxàeda ha nıìle. Hanìkò amìı Nǫ̀htsı̨ gòį̀hchìı sìı gıgha dzę łǫ-lea adle ha. 23Ekìıyeè k'e nı̨dè dǫ naxıts'ǫ̀ dıı hagedı nı̨dè, ‘Chrıst jǫ wheda!’ hanì-le-ı̨dè ‘Yeè wheda,’ hagedı nı̨dè, naxıgha ehkw'ı agııdì-le. 24Dǫ mǫ̀hdaa hogets'ì t'à dıı hagedı ha, ‘Chrıst aht'e,’ hanì-le-ı̨dè ‘Nakwenàoɂǫǫ aht'e,’ hagedı xè enıìyah nechàa hogehtsı̨ ha. Dǫ ghǫdageehnè ha dìì-le nı̨dè Nǫ̀htsı̨ dǫ gòį̀hchìı sìı eyı kò goghǫdageehnè ha. 25Hanìkò hagode kwe naxıts'ǫ̀ haehsı̨ı̨ sìı hotıì wenaahdì nǫǫ̀.\n26“Eyıt'à, ‘Ekìı-ka nèk'e ekǫ wheda,’ dǫ naxıts'ǫ̀ hagedı nı̨dè, ekǫ aahdè-le. Hanì-le-ı̨dè, ‘Jǫ kǫ̀ goyìı wheda,’ gedı nı̨dè naxıgha ehkw'ı agııdì-le. 27K'àbatsǫ̀ǫ̀ gots'ǫ kǫ̀-naìtł'ı̨ nı̨dè dą̀ą ts'ǫǫ̀hk'e dǫ nàgedèe sìı ededı̨ kò geɂį̀ ha; Dǫ-wet'àaɂàa-deè jǫ ts'ǫ̀ anajà nı̨dè eyı lagode ha. 28Edı̨į̀ t'asìıweè whedaa sìı ekǫ tatsǫ̀gaà ełègehdè hǫt'e.\n29“Hanì dǫ gıxè hoìla tł'axǫǫ̀-t'ıì sa daaɂa-le agode ha, adzęzah xè togoòtł'ò agode ha, eyıts'ǫ whǫ̀ hazǫǫ̀ hodàetł'ì xè yat'a hòtł'ò nàgoìdà ha.\n30“Eyı dzęę̀ k'e Dǫ-wet'àaɂàa-deè yat'a wègoèht'į̀ ha eyıts'ǫ dıı nèk'e dǫ hazǫǫ̀ geejı̨ xè getse ha. Dǫ-wet'àaɂàa-deè enıìyah t'à nàtso xè k'oh k'e nììtła geɂį̀ ha. 31Dechı̨shì hòtł'ò dedı ekìıyeè k'e nı̨dè, Dǫ-wet'àaɂàa-deè edeyak'eet'ı̨į̀ dıı nèk'e hazǫǫ̀ welǫ ts'ǫ̀ gohɂa ha, Nǫ̀htsı̨ dǫ gòį̀hchìı sìı nàgogehtsį̀ ha.\n32“Jìechots'ıì weghàà dıı hanì hoghànaxeehtǫ: Ts'ı wets'ıhchı̨į̀ dezhì-le at'ı̨ xè wets'ǫ ı̨t'ǫ̀ą xàłaekè nı̨dè hòt'a ı̨mbè agode ha ts'ǫ̀ whaà-le wek'èts'eezǫ hǫt'e. 33Eyı xèht'eè t'asìı hazǫǫ̀ ghǫ goıhdee sìı weghàahdaà aahjà nı̨dè weghàà eyı dzęę̀ ts'ǫ̀ nıwà-le nèhòkw'o hǫt'e wek'èahsǫ ha. 34Ehkw'ı anaxèehsı̨, ekìıyeè k'e dǫ geedaa sìı eyı hazǫǫ̀ hagode kwe ełaàgede ha nıìle. 35Yak'e eyıts'ǫ dèè whìle agode ha hǫt'e, hanìkò seyatıì wı̨ı̨zìı sìı whìle ade ha nıìle.\nAyìı dzęę̀ k'e agode ha sìı wek'èhoedzǫ nıìle\n36“Dǫ wı̨ı̨zìı ayìı dzęę̀ k'e agode ha sìı yek'èezǫ nıìle, yak'eet'ı̨į̀ kò gık'èezǫ nıìle, eyıts'ǫ Nǫ̀htsı̨ Weza ededı̨ kò yek'èezǫ nıìle, hanìkò Nǫ̀htsı̨-Gotà ededı̨ zǫ yek'èezǫ hǫt'e. 37Dǫ-wet'àaɂàa-deè nììtła nı̨dè t'akwe Noah dıı nèk'e nàı̨dè ekò dànì dǫ gı̨ı̨dàa sìı eyı xèht'eè lagode ha. 38Dèè te teètł'ı kwe dǫ shègezhe, gedǫ, eyıts'ǫ ełexè honìgedè ı̨lè. Noah elàcho yìetła gots'ǫ̀ hagıat'į̀. 39Gıxè dàgode ha gık'èezǫ-le, hǫtsaa gıxè dèè te teètł'ı, dǫ hazǫǫ̀ tı t'à ełaàgı̨ı̨dè. Dǫ-wet'àaɂàa-deè nììtłaa dzęę̀ k'e nı̨dè hotıì eyı lagode ha hǫt'e. 40Ekìıyeè k'e dǫ nàke dèè k'e eghàlageedaa sìı ı̨łè nıwıìtè ha, eyıts'ǫ ı̨łè aìda ha. 41Eyıts'ǫ ts'èko nàke ełexè łè nàgeedee sìı ı̨łè nıwıìtè ha, eyıts'ǫ ı̨łè aìda ha.\n42“Eyıt'à kexoahdı! Ayìı dzęę̀ k'e naxıts'ǫ̀ K'àowo jǫ nììtła ha sìı wek'èahsǫ nıìle. 43Eyıt'à dıı wedaànıahdè: Edahxǫ dǫ wekǫ̀ enìxàgı̨ı̨zhì ts'ııdì. Dǫ wekǫ̀ gòɂǫǫ sìı ayìı sadzeè k'e eeɂį̀ı̨-dǫǫ̀ yekǫ̀ enìxàezhì ha yek'èezǫ nı̨dè, wekǫ̀ enìxàgeezhì ch'à kexoehdı ha ı̨lè. 44Naxı̨ sı, Dǫ-wet'àaɂàa-deè ayìı sadzeè k'e wexaahłı-le sìı k'e nììtła ha ne t'à, wegha ts'atà dahkw'e ha hǫt'e.\n45“Dǫ nezı̨ı̨ aahłı̨ xè goahsǫǫ̀ k'ehoahɂa. Eyı hanıı dǫ sìı wets'ǫ k'àowo edecheekeè hazǫǫ̀ ts'ǫ̀ k'àowoò ayele ha. Weghǫ shèts'ezhee gı̨ı̨wǫ nı̨dè goghàɂeedı ha. 46Wets'ǫ k'àowo nǫ̀ǫtła nı̨dè wecheekeè hanì yegha eghàlaeda yaɂı̨ nı̨dè, eyı dǫ wexè sìghà ha hǫt'e. 47Ehkw'ı anaxèehsı̨, eyı k'àowo sìı t'asìı hazǫǫ̀ wets'ǫ sìı yets'ǫ̀ k'àowo ayele ha. 48Ekò edahxǫ eyı dǫ wejıı t'à, edets'ǫ̀ dıı hadı, ‘Sets'ǫ̀ k'àowo whaà ts'ǫ wewhìle,’ 49eyıt'à k'àowo wecheekeè dagǫ̀ǫhɂa eyıts'ǫ ededı̨ shètı̨ xè yedǫ zǫ k'alawo. 50Wets'ǫ k'àowo dàht'e nǫ̀ǫtła ha yexaelı-le dzęę̀ k'e hǫtsaa nììtła ha. 51K'àowo hòtł'ò nàyeehkwa ha eyıts'ǫ dǫ degaı degeetsı̨ı̨ sìı gota whedaà ayele ha. Ekǫ dǫ getse xè gıgha hoìla ha.