Жыйылгъан ахчаны халкъыбызны ырахматлы жашауун къураргъа къоратыла эсе, биз борчубузну толтуралабыз | Электронная газета "Заман"\nЖыйылгъан ахчаны халкъыбызны ырахматлы жашауун къураргъа къоратыла эсе, биз борчубузну толтуралабыз\n20 ноября, 2020 - 18:13\n21 ноябрь – Налог службада ишлегенни кюню\nЮсюпланы Исмайылны жашы Мусса бюгюнлюкде РФ-ни Налог службасыны КъМР-де Управлениясында контроль жаны бла бёлюмню башчысыды, РФ-ни Налог службасыны сыйлы къуллукъчусуду, тюрлю-тюрлю ведомстволу саугъала бла белгиленнгенди. Профессионал байрамыны аллында биз аны бла тюбеп, ведомствону баш борчларыны, коллегаларыны юслеринден ушакъ бардыргъанбыз.\n- Мусса Исмаилович, налог службаны баш борчлары къайсыладыла?\n- Бизни ишибизде биринчи, неда арт болжалда тамамларгъа жарарыкъды дерча жумушла жокъдула. Ала барысы да магъаналыдыла, бир бирлери бла байламлыдыла.\nБиринчиден а, биз бюджетни файдаларын толтуруугъа жууаплыбыз. Аны бла бирге инсанланы арасында ангылатыу иш бардырабыз, къыралда болгъан налогланы, ала нек тёленнгенлерин, къалай саналгъанларын, законланы билдиребиз. Жыйылгъан налогланы ёлчеми адамларыбызны билимлерине кёре боллугъу баямды.\n- Бир айтым бла налогну тёлерге нек керек болгъанын ангылаталлыкъмысыз?\n- Айтханымча, ол бюджетни файдасын къурайды. Тийишли тёлеуле заманында этилселе, тамбла сабийлерибиз билимни хакъсыз аллыкъдыла, саулугъубузгъа багъаргъа, социал магъаналы жумушланы толтурургъа онгубуз боллукъду. Пенсия да андан бериледи. Къысхасы, налогсуз къырал бир тюрлю социальный жумушну тамамлаяллыкъ тюйюлдю.\n- Сизни ишчи кюнюгюз къалай къуралады?\n- Бир уллу энчилиги барды деп айталмайма. Тогъузгъа келесе, ингирде алтыда ишинг бошалмайды, кечге къалыргъа да тюшеди. Жумушла асыры кёпден, кюн бир сагъатча тауусулуп къалады.\n- Ишигизни не ючюн сюесиз?\n- Адамлагъа, къыралгъа, республикагъа хайыр келтиралгъаныбыз ючюн. Жыйылгъан налогла халкъыбызны ырахматлы жашауун къураргъа къоратыла эсе, биз борчубузну толтуралабыз. Хар капекни, сомну да кесини жери, жумушу бардыла.\nСёз ючюн, бюгюнлюкде республикада терек бахчачылыкъ артыкъда бек жайылыпды. Предприниматель быллай уллу, къоранчлы ишни башлар ючюн хуржунундан ахчаны чыгъарып бераллыкъ тюйюлдю. Налогладан а алагъа дотацияла бериледиле. Бюгюнлюкде эл мюлк республиканы экономикасыны баш бёлюмлеринден бириди. Биз а анга бир жанындан себеплик этгенибиз къууандырады.\n- Управленияны коллективини юсюнден айтсагъыз эди.\n- Бизни ведомствода 600 жууукъ адам ишлейдиле, аны хар районда да бёлюмлери бардыла. Шёндю келген жаш адамланы алыкъа иги танымай эсек да, коллектив бирге келишип, бир бирге билеклик этип ишлейди. Байрамланы, бушууланы да бирге ётдюребиз. Практикагъа келген студентле да аны сезип, бизде ишге тохташыргъа бек сюедиле.\nМен бери жыйырма жыл мындан алгъа келгенме. Ол кезиуде уа Управлениягъа башчылыкъны Сарбашланы Светлана этгенди. Ол ишин билген бийик профессионалды. Урунуу китапчыгъымда бир-эки жазыу барды, алай жашаууму асламын мында ётдюргенме.\n- Жаш специалистлеригиз уа кёпмюдюле?\n- Жылны аллындан бери Управлениягъа 6 жаш адам келгенди. Мен Управленияда урунургъа сюйгенлени сайлагъан комиссиядама. Студентлени билимлери тюрлю-тюрлю болгъанын айталлыкъма. Эринчекле да бардыла, алай вуз берген билимни тынгылы ангылагъанла да аз тюйюлдюле.\nНалог службада ишлеген тынчды, неси барды, санадынг да турдунг, дерикле жангылгъан этедиле. Ол билиминги ёсдюргенлей, айнытханлай турургъа тийишли усталыкъды. Университетде алгъан билим ишни мурдоруду, алай законла, излемле тюрленедиле, аланы билирге, тинтип турургъа тийишлиди,\nАны себепли специалистлерибиз Интернетни болушлугъу бла курслада окъуйдула, квалификацияларын ёсдюредиле. Мен кесим ненча курсдан ётгеними бюгюн айтхан да эталлыкъ тюйюлме.\n- Прокуратурадан, башха надзор органладан ол неда бу предприниматель кёп санда налогланы букъдургъанды деген билдириулени жибериучюдюле. Быллай бузукълукъла не бла байламлы болурла? Жутлукъму, неда налогланы ауурлугъуму?\n- Хау, аллай шартла кёпдюле, ма бу кюнледе да букъдурулгъан налогланы бюджетге къайтарыргъа онгубуз болгъанды. Аллай шартланы ачыкълау ишни биз право низамны сакълаучу органла бла бирге бардырабыз.\nОл не бла байламлыды дейсе. Бир жанындан предприниматель кемчилик этерге да боллукъду. Башхасы уа иш этип букъдурады, ахчаны хуржуннга салыр ючюн. Ала экиси да жууапха тартыладыла, жаланда кемчиликни ким къаллай ниет бла этгени эсге алынады ансы.\nАдам жангылады, хау. Алай уголовный жууапха тюшмез ючюн уллу кёллю болмазгъа, шартланы къуруда тинтип турургъа керекди. Бир тюрлю ишеклик туугъанлай, жангыдан санап, тюз декларацияны Налог службагъа кёргюзтюрге тийишлиди. Бизни специалистлерибиз бардыла, сайтда уа битеу законла, налог бла байламлы ангылатыула басмаланыпдыла, ол санда декларацияны къалай толтурургъа кереклисини юлгюсюн табаргъа боллукъду. Аны айтханым, билирге сюйгеннге битеу онгла бардыла.\n- Сиз акъыл этгенден, шёндю предпринимательлеге салыннган налогла уллу тюйюлмюдюле?\n- Аны ёлчеми компанияда не бла кюрешгенине кёре саналады. Ол асыры ауурду деп айталмайма, алай аз да болмаз. Шартланы юслеринден айтханда, арт беш жылны ичинде предпринимательлени саны кёзге урунурча азайгъанды дерча тюйюлдю. Бирлери ишлеялмай жабыладыла, аланы орунларына башхалары ачыладыла. Налогла ауур болсала, барысы да жабылыр эдиле.\n- Къыралда кеси кесин иш бла жалчытханлагъа (самозанятость) энчи налог тёлетирге деген закон кёп даулашла туудургъанды.\n- Къырал быллай оноуланы тынгылы тинтиуле, тергеуле бардырып, алай чыгъаргъанды. Сынау халда бир ненча субъектде бардырылгъанды бу низам. Налог жашырын ишлегенлени законлу халгъа чыгъарыр мурат бла кийириледи. Ол санда репетитор иш бла кюрешгенлени, клиринг компанияланы, алагъа ушаш башхаланы. Ала энди законлу халда, тынчайып, къыралдан букъмай ишлеяллыкъдыла. Андан сора да, артда пенсиясына себеплик этерикди ол.\n- Усталыкъны иш этипми сайлагъансыз, неда къадар келтиргенди?\n- Университетден сора Нальчикде универсамгъа тюшеме. Анда бир кесек ишлегенлей, энчиликлени билгенлей, эригип башлагъанма. Андан а налог службагъа келгенме. Башында да сагъыннганма Сарбашланы Светлананы.\nАдам кесини ишин сюйсе, тёгерегиндегилени да анга жагъады. Жыйырма жылдан артыкъ бир жерде ишлегеним, бу усталыкъгъа тенг башха бир ишни да этмегеним да аны себеплигиди. Ол бизни къалай юйретгенин эсиме тюшюре, шёндюгю жаш тёлюню да кёллендирирге кюрешеме.\n- Мен билгенден, сизни ариу юйюрюгюз барды. Сёзсюз, адам кеси аллына жетишимли болалмайды, аны не бийикликге да юйюр ёхтемлендиреди, болушады.\n- Ол алайды. Кесим сюйгенча эс бурала да болмазма юйюрюме, заман жетишмейди. Алай сабийле, жууукъла тынч-ырахат болгъанларын билсенг, ишинг да къууандырады, жумушларынгы да толтураласа.\nЮйюрню, юйдегилени юслеринден айтхан бизни тёрелеге ушай да болмаз. Алай мен насыплыма деп айталлыкъма – тёрт къызны бла жашны ёсдюргенбиз юй бийчем Зульфия бла. Аланы араларында университетни бошап, ишге киргенле, школчула да бардыла. Тамата Жамиля банкда ишлейди, экинчи къыз Жаннета финанслагъа юйренирге унамай, медицинаны сайлагъанды. Бюгюнлюкде ординатурадады. Аминат юридический факультетде окъуйду, аны бошаса ким болуп ишлеригин алыкъа кеси да шарт билмейди. Кичиле Ясмина бла Ислам алыкъа школчуладыла.\nЮй бийчем Зульфия Цийкъанладанды. Ол кёп жылланы школда ишлегенди. Алай сабийлеге къарар ючюн ишден кетерге тюшгенди. Болсада шёндюгю заманда адам бош туралмайды, ол энчи предпринимательство бла кюрешеди.\nКертисин айтханда, ата-анала сабийлерин зорлап, аланы фахмуларына, излемлерине, онгларына эс бурмай, ма бу усталыкъгъа окъурукъса деп, къаты болгъанларын терсге санайма. Сабийни акъылына, оюмуна тынгыларгъа, кесине сайларгъа онг берирге, анга ышаныргъа керекди. Артда ол сюймеген иши бла сау жашауун къалай кюреширикди? Окъууну бошап, дипломларын тапкагъа салып, ишлемей тургъанла уа ненчадыла?\n-Жетишимлиликни жашырынлыгъы недеди?\n- Иш кёллюлюкде. Мен не ауур жумушдан да бир заманда да къачмагъанма. Адамны биринчи душманы эринчекликди. Бюгюн этмей, тамла кёрюрме, деп ишин ахырына жетдирмеген бек осал къылыкъладан бириди. Аллай адам жетишимли боллукъ тюйюлдю.\n- Тарихледен солугъан а къалай этесиз?\n- Спорт бла. Ишден сора тренажёрлада кюреширге сюеме. Ала солургъа, кесиме келирге, къарыууму жыяргъа болушадыла.\n- Биз профессионал байрамыгъызны аллында тюбейбиз. Коллегаларыгъызгъа къаллай алгъыш этерик эдигиз?\n- Бек алгъа юйюрлерине тынчлыкъ, ырахматлыкъ, саулукъ тилерге сюеме. Хар бирибиз да ишчи кюнню ахырында юйге жыйыла, борчуму тийишлисича толтуралгъанма деп ёхтемленирча болайыкъ. Миллетиме аллай къолайлыкъ тежерик эдим, налогну тёлесе да, ол ахырда сезилмей къалырча.


Епархия юйню Ивер клисасында къуанчла болуб етдюле\nБыйыл апрель айны 10-да Пятигорске бла Черкесскени архиепископу Феофилакт, Пятигорскени епарзхия юйюню Ивер клисасында этилген къуанчха тамадалыкъ этди. Дин къуллукъда Архиерейге, дин дараджалары болгъан епархиал управленияны къуллукъчулары, джуаблы православ динчи протоирей Дубинский Борисни башчылыгъы бла Пятигорскени клисаларыны тамадалары эмда протодиакон Куба Димитрий да болушлукъ этдиле. Владыка бла бирге тилек этерге епархия управленияны къуллукъчулары милосердия сестрала бла Пятигорскечиле да келген эдиле. Литургиядан сора Владыка Раббийни Анасыгна махтау салыб православ дин ахлулагъа ауаз берди. Андан сора да архиепископ Феофилакт, иподиакон Нестеренко Сергий бла Сорокина Ксениягъа клиса некях этерге разылыкъ берди. Аны ызы бла епархиал юйню арбазында пасха тебси къуралыб барын да салыннган хантладан ауазландырдыла. Ол кюн огъунакъ кече Архипастырь , Пятигоскени Спасс клисасында кечеги дин къуллукъгъа башчылыкъ этди.\nАрхиерейге дин къуллукъ болушлукъну Пятигорске бла Черкесск епархияны динчилери этдиле. Клисада православ динчилени юй бийчелери, епархияда монастырланы насельницалары, реабилитацион аралыкъла бла православ джамагъат организацияланы келечилери эмда Пятигорскени джамагъаты бла къонакълары да тилекле этдиле. Дин къуллукъдан сора Владыка джыйылгъанланы алгъышлады. Андан сора къуанчха джораланыб динчиле бла аланы юйдегилерине прием этилди.


Аз сансызлыкъ уллу палахха келтиреди | Электронная газета "Заман"\nБыллай амалны бир тюрлю хайыры жокъду. От салгъанла суннганларыча, ол жерни минерал веществола бла байыкъландырмайды, алай топуракъдан битимлени онгдургъан кючюн а алады. Быллай башламчылыкъланы ахыры - кюйген юйледиле, юзюлген ток чыпынладыла, хуналадыла, башха хаталадыла.\nРоссейни тийресинде быйыл къургъакъ кырдыкгъа от салыннганы ючюн адамла ёлген кезиуле да болгъандыла. Ол себепден КъМР-ни Табийгъат байлыкъла эм экология министерствосу агъачха баргъанда къоркъуусузлукъну тийишли жорукъларын сансыз этмезге чакъырады:\n- къабыннган тютюнню, сирнекни жерге атмазгъа, ала толусунлай ёчюлгенин шарт кёрмей;\n- бара тургъан машинада тютюн ичгенде, аны мыдыхын энчи оруннга жыяргъа, башында айтылгъаныча, аны къалгъанын, сирнеклени да тышына атмазгъа;\n- от этиллик жерни тынгылы сайларгъа;\n- къалын кырдык, тюшген чапыракъла аслам болгъан, къургъакъ отунла тёгюлген жерледе, тереклени тюплеринде да от этмезге;\n- отну желден ташада этерге, кесин да кёп отун салмай алай;\n- от этерни аллында ол тийрени хар неден да тазаларгъа;\n- жаннган отха дайым кёз-къулакъ болургъа, кетерни аллында уа анга отун атмазгъа;\n- от керек болмагъандан сора аны суу къуюп ёчюлтюрге неда топуракъ бла жабаргъа. Алайда дагъыда къабыныргъа боллукъ затланы къояргъа жарамайды.\n- агъачда кир-кипчик къояргъа, анда кырдыкны кюйдюрюрге да жарамайды.\nАгъачда от тюшгенин эслесегиз, олсагъат окъуна бу номерледен бирине сёлешигиз:\n• Федерал диспетчер служба: 8-800-100-94-00;\n• регион диспетчер служба: 8(8662)97-38-76;\n• КъМР-ни Табийгъат байлыкъла эмда экология министерствосу: 8(8662)74-05-06;\n• МЧС-ни КъМР-де Баш Управлениясы: 01, 101.\n02.10.2019 - 08:14 → Офицерле сыйлы донорла болгъандыла


Минги Таугъа чыкъгъан биринчи къарачай тиширыу - Государственное учреждение "Редакция газеты "КАРАЧАЙ"\nМинги Таугъа чыкъгъан биринчи къарачай тиширыу\nБюгюнлюкде Минги Тауну башына чыкъгъанла бек кёбдюле. Алай болса да, биз билгенден, Минги Тауну эки тёппесине да къарачай тиширыуладан биринчи болуб Байчораланы Хусейни къызы Тамара чыкъгъанды. Ол кеси къолу бла джазгъан хапарны «Къарачай» газетни окъуучуларына теджейбиз.\n«Таулу таудан тоялмайды» деб тюз айта болурла. Энтда 10 джылдан чыгъарыкъса Минги Тауну башына деселе, чарларыкъ болур эдим, къыйналгъан да этерик эдим. Алай а андан бери 10 джыл озду.\n2009-чу джылны къыркъар (август) айыны 24-де Минги Тауну кюн чыкъгъан джанында тёппесине ёрледим. Аны юсюнден телевидениеде да, газетде да джазылгъан эди, Минги Таугъа миннген биринчи къарачай тиширыу деб. Алай болса да меннге тынгы бермеген аны кюн батхан джанында тёппеси эди.\nАрадан 10 джыл тамам кетеригин а джангыз Аллах Кеси биле болур эди…\nМен 1961-чи джыл Учкуланда Байчораланы Хусейни юйдегисинде ючюнчю къыз болуб туугъанма. Школну да анда бошагъанма. Къарачай шахарда устазла хазырлагъан институтха окъургъа кириб, аны 1985-чи джыл бошагъанма. 1986-чы джылдан бери Хурзук орта школда ал башланнган классланы устазы болуб ишлейме.\nБаш ием Къасайланы Ахматны джашы Казбекди. Эки сабий ёсдюргенбиз - Абрек бла Алёна. Тёрт туудукъ да барды, Аллахха шукур.\nТаугъа талпымакълыкъ а кючлюден кючлю бола барады. Ол затны чуруму неди десегиз, Учкуланны кюн бет тийресинден Минги Тау бирда бир ариу, сейир кёрюнеди, не уста суратчы да салаллыкъ тюлдю аллай сурат. Кесими эсгерген заманымдан башлаб, анга къараб ёсгенме.\nАлайды да, 2012-чи джыл, джол чыгъыб, энтда тебредим таугъа, ай медет, хауа болум табсыз болгъаны амалтын ызыбызгъа тюшерге керек болду.\n2015-чи джылны джайы джетди. Биягъы мен таугъа хазырланама. Бизни къошубуз Джылы сууда, тюз Минги Тауну тюбюнде, орналгъанды. Аны себебли алайдан кетеме таугъа.\nДонецкийден Василий Корягин деген белгили альпинист энтда келди кесини джыйыны бла. Мен да кёлюм джарыкъ болуб хазырланыб кюрешеме. Хаман да ала бла барама таугъа. Тамбла джолгъа чыгъама деген кюн белими аурутдум. Къымылдар мадарым болмай къалды. Бир ыйыкъны къымылдамай джатдым - аякъларым джюрюмей къалдыла.\nАлай бла башланды меннге къазауат джашау. Больницала, дарманла, капельницала, операцияла – бел омурауда грыжала, протрузияла. Алай болса да, Аллахны кючю кёбдю. Кюреше кетиб адамлагъа къошулдум.\nБыйыл Аллахны кючюнден энтда бир кере чыкъдым Минги Тауну башына. Хар кюнюмю, къысха видеочукъла этиб телефоннга алыб баргъанма.\n2019-чу джыл, къыркъар (август) айны 18-и.\nБалыкъ-Башы деген ауушдан башланды бизни джолубуз.\nМени алайгъа къарнашым ат бла алыб келди. Василий Корягин болду тамадабыз эмда джол устабыз. «Уллу чиран» бугъой бла онг джанына чыгъыб кетиб Фрунзе дуппургъа чыгъыб, андан да башына чыгъыб тюшергеди мурат.\n2019-чу джыл, къыркъар (август) айны 19-у.\n«Уллу чиранны» болумуна барыб къарадыкъ да, алайтын чыгъалмазлыгъыбызны ангыладыкъ. Тауда арт джыллада бузла кючлю эригенлери амалтын, болгъан джар, бугъой болгъанды. Алай бла шимал тюзлери бла «Северный приютха» барыргъа таукел болдукъ.\n2019-чу джыл, къыркъар (август) айны 20-ы.\nЭртденбла эртде шимал джанына джол тутдукъ. Былайда джюрюгенле бек ариу биледиле, былайы къаллай къоркъуулу, къыйын болгъанын: болгъан эриб бугъойла ачылгъандыла. «Къара чауул» деген къаягъа джетерге джел келди, къар джауду. Кече къалыргъа алайда тохтадыкъ.\n2019-чу джыл, къыркъар (август) айны 21-си.\nЧыранладан, бугъойладан ёте «Северный приютха» кюнортадан ингирге келдик. Алайда МЧС-ни къуллукъчулары хауа болум джангыз тамбла кюнортагъа дери иги боллугъун билдирдиле. Солуй да турмай, таугъа чыгъыб тюшерге разы болдукъ.\nВасилий Корягин солургъа разы болду (анга 71 джыл болгъанды).\n2019-чу джыл, къыркъар (август) айны 22-си.\nКече 2 сагъат бола джолгъа чыкъдыкъ. Уллу-уллу къауумла аллыбызда узакъда барадыла: чыракъларыны джарыкъларын кёребиз, ызларындан гузабаракъ барабыз. Чырт солуу алалмай, джюрюялмай къалдым. Абдулла, Сторожевойдан къарачай джаш: «Тамара къалайса деб?» - меннге кёз-къулакъ болуб барады. Солугъан да этмегенлей бош чыкъдым джолгъа, деген сагъышла да келдиле башыма.\n«Нижние скалы Ленца» деген джерге джетерге солудукъ, аллыбыздагъы къауумланы да джетдик. Аллах кюч да берди, солуу да табдым. Тыш къраллы адамла да кёб, Эресейден да кёб. Аланы ызларындан да бираз бардыкъ. Сора аланы озуб, алгъа кетиб къалдыкъ. 12 сагъат бла джарым заманнга Шимал джанында тёппесине миндик. Аллахха минг шукурла! Аллахдан тилек тиледик. Картха тюшдюк, карт алдыкъ, ол заманнга тубан да басды. Биз ызыбызгъа айланыргъа ол къадар адамны бир тогъуз-ону чыкъды башына. Аланы джол усталары «Аламат джюрюйсюз, алай болса да кюн бузулгъунчу ызыгъызгъа ашыгъыгъыз», - деди.\n- Кюн чыкъгъан тёппесине да чыгъа турмайыкъ да, энгишге тюшейик деб, кетдик. Абдулла аллымда узакъдады, баралмагъанлагъа болуша барады. Мен да: «Аллах-Аллах бу къадар джерни къалай джюрюб келгенбиз», - дей, Аллахха шукур эте барама. Палаткала болгъан джерге бир тёрт-беш сагъат бола тюшдюк. Василий бек къууанды. Къарачай джашчыкъла да - Салпагъарланы Камил, Джатдоланы Шамил - алгъышладыла. Алайда болгъан адам бары, алгъыш айта, бек джылы къарайдыла.\n2019-чу джыл, къыркъар (август) айны 23-сю.\nТанг атханлай кетер къан алдыкъ. Хар небизни джыйдыкъ, алайда къалгъанла бла джылы саламлашыб энгишге айландыкъ. Муратыбыз: аэродромгъа тюшюб андан Къызыл къолгъа джетсек, къарнашым Ахмат аллыбызгъа келликди. Келе-келе таш джууалагъа да къайтдыкъ. Алайы да табигъатны бир сейир джери. Ол кюн биз 30 километр джол къоратдыкъ. Къызыл къолгъа кеч эте джыйылдыкъ. «Поляна Эммануэля» деген талада Карина Мезова бла да танышдым. Ол Эверестге баргъан таулу къызды.\n2019-чу джыл, къыркъар (август) айны 24-сю.\nЭртденбла хар небизни джыйыб хазыр болургъа Ахмат келиб къалды. Къууанч тыбырлы болуб, атлагъа миниб, нёгерлерими да джюклерин алыб къошубузгъа келдик. Муну барын да не ючюн джаза турама?\nАллахны болушлугъу бла адам эталмазлыкъ зат джокъду. Абдулланы бир айтханы эсиме джазылыб къалгъанды. «Кёремисе, Тамара, адам бир кюннге Минги Тауну башына чыгъыб тюшерге болады неда сау кюнню орунда джатыб джукъ этмей турургъа да болады».


Аллахуталаны оноууна ыразы болмау | Электронная газета "Заман"\nАллахуталаны оноууна ыразы болмау\n25 декабря, 2020 - 08:59\nАнас ибн Малик, Аллах анга ыразы босун, былай билдиргенди: «Мухаммад файгъамбар, Аллахны саламы анга болсун, былай айтханды: «Аллахуталаны оноууна ыразы болмагъан, анга къажау тургъан, алай аны бла бирге уа къадаргъа ийнаннган, кесине Аллахуталадан башханы излесин».\nЭнтта бир хадисде уа былай айтылады: «Кертиди, саугъаны багъасы сынауланы, къыйынлыкъланы ёлчеми тенгли бирди. Аллах къайсы болса да бир халкъны сюйсе, анга къыйынлыкъла сынатады. Анга ыразылыгъын айтханнга Аллахутала да ыразылыкъда тюбер. Алай ачыуланнган, чамланнган а къыйынлыкъла табар» (ат-Тирмизи, ибн Маджа).\nАбу Саадат ангылатханыча, бу хадисге «ачыуланыу» (ас-сахат) ыразы болмау деген магъанада айтылады. Аллахуталаны оноууна, буйругъуна чамланнган, сабырлыкъ этмеген бизни Жаратхандан ачыуланыу табар. Ол а къаллай уллу азапды!\nКъуранда быллай аят барды: «Алай Аллахутала кёрюп болмагъан затны ызындан баргъанлары, ол ыразы болгъаннга, сюйгеннге бюсюремегенлери, къажау тургъанлары ючюн болгъанды. Ол себепден аланы битеу жумушлары да магъанасыздыла, файдасыздыла» (47:28).\nБу аятда бизни Жаратханны буйругъуна, оноууна ыразылыгъын айтмагъан, андан тарыкъгъан бек уллу гюняхладан бири болгъанын билдиреди. Алимлени асламы бу аят Аллахутадан келген къадаргъа, аны оноууна бойсунуу, бой салыу муслийманнга борч болгъанын (уаджип) айтадыла.\nМухаммад файгъамбар, Аллахны саламы анга болсун, хадислеринде къадаргъа ыразы болууну, андан насып табыуну амалларын белгилегенди: «Сизден эниш болгъанлагъа къарагъыз, сизден бийикде тургъанлагъа тенг болмагъыз. Ол а Аллахутала сизге берген ахшылыкъланы, игиликлени багъаларын чыгъарыргъа юйретирикди» (аль-Бухари, Муслим).


При этом не учитывались в достаточной мере уровень развития животноводства » Бизнес планирование - крупных зданий и объектов\nБизнес планирование - крупных зданий и объектов » Эконом-факторинг » При этом не учитывались в достаточной мере уровень развития животноводства\nАвтор: Admin Опубликовано: 24-03-2009, 14:01 Комментариев: (0)\nБосагъадан абына, Сакъалчыгъы къабына, Тамбласы, бюгюннгюсю, Дыгъы-дыгъы-дыгъы-дыгъы-дыгъы! ДЖЮУ-ДЖЮУ-ДЖЮУ АЛА Джюу-джюу-джюу ала, Эки чычхан суу ала, Амма боза бишире, Акка кийик тюшюре. Ит къабханд да, ёлеме, Хан къузлукъгъа барама, Кюнде айланыб, кюеме, Кюмюш тюйме тюеме, Сени бир бек сюеме. ДУРКЪУ-ДУРКЪУ-ДУРКЪУ Дуркъу-дуркъу-дуркъу ёгюз. Ёгюз ичи семиз, Бу урлады, бу сойду, бу биширди, Бу ашады, бу айгъакъ чыкъды. Муну да тюйюгюз, Муну да тюйюгюз, Муну да тюйюгюз, Муну да тюйюгюз, Муну да тюйюгюз! Джашчыкъны (неда къызчыкъны) эшикге атыб ийигиз! ДУРКЪУ-ДУРКЪУ-ДУРКЪУ Дуркъу-дуркъу-дуркъу, Дуркъу ичинде ёгюз, Ёгюз ичи семиз, Бу урлады, бу сойду, Бу биширди, бу ашады, Бу артха къалды, Тюйюгюз муну, тюйюгюз, тюй! ДУ РКЪУ-ДУРКЪУ-ДУРКЪУ Дуркъу-дуркъу-дуркъу ичинде ала ёгюз, Бу урлаб келди, бу сойду да къазаннга салды, Бу биширди да аш саламгъа чыгъарды, Бу да ашады да тойду, Бу да барды да иесине айтды да къойду, Тюйюгюз, тюйюгюз, муну эшикге атыб ийигиз! БИРЕМ-БИРЕМ Бирем-бирем, экем-экем, Бауур олтан, сабдан къалай Елю бугъа, сары тай, тору тай, А-а малтай, ча-а малтай, Ичи балтай, чыкъ, Тотай! ЧЫКЪЫР-ЧЫКЪЫР, ГЕНДЖАХАН Чыкъыр-чыкъыр, Генджахан, Улакъларынг макъыра, Эчкилеринги чакъыра. Согъа эсенг, сокъ, Сокъймай эсенг къой, Бет теринги сой, Чабыр эт да кий, Отджагъагъа сий. ОНБЕШ, ОНБЕШ, ОНБЕШ Онбеш, онбеш, онбеш, Сен санасанг да онбеш, Мен санасам да онбеш, Сюйсенг сана, сюйсенг къой, Онбешди да онбешди. ЭРТДЕ БИРЕУ БАР ЭДИ Эртде биреу бар эди. Темир тиреу бар эди. Таш тегене бар эди. Агъач челек бар эди. Къумурсханы къой этиб, Къумгъа джайгъан бар эди. Къарт атасын джаш этиб, Къатын алгъан бар эди. Къарт анасын джаш этиб, Эрге берген бар эди. Ёлген атны сау этиб, Чарсха чабхан бар эди. Къара сууну къайнатыб, Къаймакъ алгъан бар эди. Эл сарнатхан бар эди. КЪАКЪ-КЪАКЪ КЪАРГЪАЛА Къакъ-къакъ кьаргъала, Къамиш тюбю джаркъала, Ачы сууда балыкъла, Тийре ичинде джылкъыла. Джылкъы кимни джылкъысы? Къазий улу Къаммолатны джылкъысы. Къаммолат къайры кетгенди? Мал джолуна кетгенди. Мал джолундан къачан келликди? Джылкъы чыкъса келликди. Джылкъы чыкъса, джаз болады. Балалары къаз болады. Къазий улу Къаммолат, Миннген атынг къашхалакъ, Сыртына миннген сыйпалакъ, Бегене чара тындыргъан, Отуз къалакъ сындыргъан. БИРДЕН БИЛЕУ Бирден билеу, Экиден эгеу, Ючден ючгюл, Тюртден тёнгек, Бешден бешик, Сегизден сенек, Тогъуздан токъмакъ, Ондан оймакъ, Буздан таймакъ, Абил билим, Чыкъсын тилинг! КЪАР ДЖАУАДЫ, БОРАЙДЫ Къар джауады, борайды, Ханны неси къорайды? Джылкъычысы джылайды, Тууарчысы джау гыбытны, Башын-башын сылайды, Отунчусу кюледи, Джашы тоюб джырлайды, Къызы ёпкелеб къыйнайды. БЕШИК ДЖЫР Белляу-белляу, бёлейим Сеннге ашхылыкъла кёрейим, Джандан сюйген джан балам, Адам болуб кёрейим. Джанымдан сюйген балам, Сенсе джюрек сюйгеним, Сен рахат болмайын, Тынчлыкъ табмайд джюрегим.\nОслабление сил мирового капитализма стало еще более значительным


Чилле жаулукълада - сейир-тамаша накъышла | Электронная газета "Заман"\nЧилле жаулукълада - сейир-тамаша накъышла\n29 июля, 2020 - 08:45\n«Российская газета Неделяны» корреспонденти Николай Грищенко, бир жыл Къарачай – Черкесни Учкулан элинде болуп, къол бла хазырланнган буруннгулу жаулукъланы кёрюп, тамашагъа къалгъанды. Аланы уа анга Атайланы Ларисаны мода театрыны къызлары сахнада кёргюзтгендиле. Аны юсюнден газетде ол былай жазгъанды:\n-Жюз бла жыйырма чакълы бир чилледен, жюнден, гетенден эм мамукъдан жарашдырылгъан жаулукъланы жыйышдыралгъанбыз. Аланы Къарачайны уста тиширыулары къол бла тикгендиле, чилле, алтын неда кюмюш халыла бла, - дейди Къарачай халкъны тарыхыны эм маданиятыны халкъ музейини таматасы Жанибекланы Солтан.\nКёп экспонатлагъа бир ёмюрден артыкъ болады, 150 жылдан атлагъанлары да бардыла. Ала барысы да юйюрледе тёлюден-тёлюге ётгенлей келедиле.\n- Мында байрамлагъа, харкюнлюкде къысаргъа жарагъанла бардыла. Андан сора да, киеуню юйюне келинни келтирген заманда аны башына атхан энчиле да. Жюнден хазырланнган жукъа ариуланы асламысында жаш тиширыула жюрютгендиле, жылы эмда женгил пух жаулукъланы - абаданыракъла, - деп ангылатады кёрмючню къурагъан.\nАлгъа хар къарачайлы къызны, аны къолайына кёре, бир ненча жаулугъу болгъанды. Миллет кийимлени сакълаучусу Жанибекланы Айшатны айтыууна кёре, аланы бирлерин инбашлагъа атып жюрютгендиле, неда ала пальто орунуна иелерини сыртларын жылытхандыла, неда беллерине къысхандыла.\nЭм багъалыгъа гыранча саналгъанды - чилледе чилле халыла бла тигилген оюулары эм узун чачакълары бла. Даражалыгъа къызны башында аны агъы, жыл саны жетген тиширыуда уа къарасы къысылса саналгъанды. Толусунлай чилле накъышла тюшюп жасалгъаннга уа сау чилле жаулукъ дегендиле. Ол бек багъа тургъанды, аны ючюн бир ненча ийнек берип болгъандыла.\nЧилле эм кишмир жаулукъладан сора да, Къарачайда палтонла (плед) – кёрпе жаулукъла да болгъандыла. Аланы эм багъалысына жашил неда къызгъылдым тюрсюнлюсю, тюгю эки жанында да бурула – бурула, шуу- шуу эте тургъанлары саналгъанды. Къарачайлы тиширыуну аллай бири окъуна болса да, аны байгъа тергегендиле.\n- Къол бла хазырланнганлагъа энчи айбатлыкъны ат желкеге ушагъан узун чачакъла бергендиле. Аллай жаулукъла, уллу ырысхыча, къызланы бернелерине салыннгандыла, - деп белгилейди Жанибек улу.\nЖаулугъуну тюрлюсюне кёре, тиширыуну жамауат арасында жерин билирге бола эсе, аны къысханына кёре уа – жыл санын. Къызла бла жаш тиширыула аны эки къанатын да инбашларыны артларына атхандыла, абаданла уа сыртларына жаланда бир къыйырын жибергендиле, бирсисин а башларына чёргегендиле. Алай боюнлукъча жаулукъну эм чилле жаулукъну бир къанатын тиширыула барысы да алда къоюп, бирсисин артха атхандыла.\nКёрмючню къонакълары жаулукълагъа тюшген тамаша оюу - накъышлагъа сейир этип къарагъандыла. Алада уа жарыкъ тюрсюнлю гюлле композицияда жомакълы чыпчыкъла эм Учкулан ауузну тау пейзажларыны жарыкълыгъы суратланады.\n- Халкъны алгъын маданиятын тиргизирге, жангыртыргъа тийишлиди, жаш тёлю ата–бабаларыбыз къалай жашагъанларын, къаллай жаулукъла къысханларын билир ючюн, - деп оюмлайды Жанибек улу. – Бусагъатдагъы къызлагъа бла жаш тиширыулагъа къарасанг, аланы ондан бири жабадыла башларын. Нек жарамайды бу айбатлы гыранчаланы байрам кюнледе къысаргъа? Аны ючюн къурагъанбыз бу кёрмючню да.


Спецтехника Кривоносовская улица. Аренда спецтехники Кривоносовская улица\nСпецтехника Кривоносовская улица. Аренда спецтехники Кривоносовская улица.\nОТЗЫВЫ АРЕНДА СПЕЦТЕХНИКИ Кривоносовская улица\nНаш портал spetstehnikaspb.ru в сети интернет можно найти по таким запросам как: Спецтехника Кривоносовская улица. Аренда спецтехники Кривоносовская улица.\n# Спецтехника Кривоносовская улица # Аренда спецтехники Кривоносовская улица


Спецтехника Кантемировская улица. Аренда спецтехники Кантемировская улица\nСпецтехника Кантемировская улица . Аренда спецтехники Кантемировская улица .\nОТЗЫВЫ АРЕНДА СПЕЦТЕХНИКИ Кантемировская улица\nНаш портал spetstehnikaspb.ru в сети интернет можно найти по таким запросам как: Спецтехника Кантемировская улица . Аренда спецтехники Кантемировская улица .\n# Спецтехника Кантемировская улица # Аренда спецтехники Кантемировская улица


Хазыр болуб турургъа чакъыргъанды - Государственное учреждение "Редакция газеты "КАРАЧАЙ"\nХазыр болуб турургъа чакъыргъанды\nНиккол айны 18-де Къарачай-Черкесияны Башчысы Темрезланы Рашид Табигъат къоркъуудан республикан комиссияны кёзюулю джыйылыуун бардыргъанды.\nОл комиссияны членлери анга КъЧР-ни Къарачай, Зеленчук, Уруп районларында, уллу джангурла джаууб, суу къобханла-затла болгъанларыны юслеринден хапар бергендиле.\nАла билдиргенден, уллу джангурланы хаталары тиймей да къалмагъанды. Бир-бир къобанланы суулары, кёлтюрюлюб, джоллагъа, кёпюрлеге, дамбалагъа халеклик салгъандыла, башха табсызлыкъла болдургъандыла. Черкесск - Доммай, Къарачай шахар - Учкулан джолланы бир-бир джерлерин ырхыла, къобарыб, ашаб, таш-агъач келтириб къуюб, улоу джюрюялмазча этгендиле.\nАны амалтын ёрге баргъанла да, энгишге келгенле да, тохтаб, кюндюзлери бла кечелерини талай сагъатларын джангур тюбюнде ётдюрюрге керек болгъандыла. Ол кёзюулеринде ала ач болур ючюн да, сууукъсурар ючюн да къалмагъандыла. Къарачай-Черкес Орус драма театрны коллективи да, спектаклле кёргюзюб келе тургъанлай, аллай табсыз болумгъа тюшюб, кечесин Огъары Теберди бла Тёбен Тебердини араларында ётдюргенди. Бир игиси, Аллахха шукур, ол кюн юч районда да табигъат чарпыуладан адам ачымагъанды.\nТемрезланы Рашид комиссияны джыйылыуунда айтхандан, ол табигъат чарпыуланы заманларында муниципал, республикан эмда федерал дараджалы къуллукъла, биригиб, къурамлы ишлегендиле. Аны себебинден, дегенди ол, къаты джангурла джаууб къуралгъан ырхы джюрюуледен адам ачымагъанды. Джоллагъа-затлагъа заран а джетгенди. Алайды да, дегенди республиканы Башчысы, табигъат чарпыуладан тюшген къоранчны санаргъа, мындан ары кёзюуде ырхы къобханы, чегетлеге от тюшгени-заты болса, аланы дженгил да, хатасыз да онгларгъа хазыр турургъа чакъыргъанды.\n«Бюгюн, - дегенди ол, - мен сизни эсигизни бу затха бёлюрге излейме: табигъат чарпыу болгъаны болса, аны онглаб бошагъынчы Табигъат къоркъуусузлукъну къуллукълары бир-бирлери бла къысха байламлылыкъда ишлеб турургъа керекдиле. Былайда сёз неден да алгъа аланы бир-бирлерине хапар бериулери бла бирге ишлеулерини дараджаларын кёлтюрюуню джоругъун сакълауну юслеринден барады. Хар къуллукъну башчысы къайсы заманда къалайда болургъа кереклисин кескин билирге керекди».\nКомиссияны членлери, КъЧР-ни Башчысы Темрезланы Рашидни айтханын тюзге санаб, аны толтурургъа хазыр турлукъларын билдиргендиле.


Эльбрусоид :: Форум :: "КЪАРАЧАЙ" МАУЛУТ\n[b:7b2461d1ad]МАУЛУТЛАНЫ МЕЖГИТДЕ ЭТСЕК[/b:7b2461d1ad] Бюгюннгю къарачайлылада муслиманчылыгъына ачыкъдан ассылыкъ этерик хазна киши болмаз. Анча джылны совет габдешде багъылгъан атеизмни ёгюзю, бюгюнлюкде кеси кесинден харам болду. Махтау Аллахха болсун! Болса да, бу статьямда башха затха эс бёлдюрюрге излейме ? шериятны излегени бла бизни миллет адетлерибизни келишген-келишмеген тёрелери. Сёз ючюн, ёлгенни юсюнде джюрюген ауур адетлерибиз. Къарачай маулутланы юслеринден айтылыр, джазылыр керекли къалмагъанды ? терс, заранлы, джоюмлу адет болгъанына барыбыз да тюшюнебиз. Алай а, аны ючюн деб, не хызен, не аш-суу тохтамайды. Мени сартын, аны юсюнде дин къуллукъчула бла джамагъат бир ачыкъ келишим этер керекли джарсый турабыз. Не джашырыу, миллетибизни аты муслиманнга айтылса да, кёбюбюз Аллахны бирлигине ийнансакъ да, бирер сылтау бла намазларын, фарызларын этмегенле да аз тюлдюле (мен ол сылтауланы юслеринден айтыргъа да излемейме ? алагъа хар ким кеси энчи джууаб берликди). Амма, дуниясын ауушдурмазлыкъ киши джокъ, ауушсакъ а барыбыз да ? муслиман, барыбызгъа да шерият керек болады: джаназы, садакъа, дуа, маулут? Ол заманда да, къаст этгенча, шериятны, фарызланы бузуб кюрешебиз! Не бла? Миллет адетлерибиз бла! Бабаларыбыздан къалгъан болсала да, меджисуулукъ заманладан къалгъан адетлерибиз бла (бюгюн бирибиз да чабмайбыз ?бабаларыбыздан къалгъанды? деб, тери чабырланы салам буштукъла бла киерге, ёгюз арбаланы да къойгъанбыз бабаларыбызны тарих хапарларында). Ашхы миллет адетлеге не сёз, аланы сакълау борчубузду! Болса да, Аллахны аллында, энчи адамлача, юйдегиле-юйюрле, миллетле да джууаб берлик затла бардыла. Аланы бири ? миллет бирден этген неда этер керекли этмей къойгъан ишлери ? миллетни энчи адетлери. Джангылсам, билгенле тюзетирле, мен ангылагъан бла миллетни юч амалсыз шарты барды ? шини, тили, адети. Была барысы да миллетге бир кёзюуге дери сынаугъа, себебге хаух берилген хазналадыла, была барысы да Аллахны мюлкюдюле. Ол мюлкню къалай джюрютгенибизге анда, мында да толу джууаб берлигибизге ишек да болмасын. Билмген болмаз, алай а таблыгъы келгени бла мен да сагъыныб къояйым: шериятха къаршчы келген адет ? ол меджисуулукъну, джахилликни мухуруду, аллай адетле тамырлары бла къораб неда тюрлениб, шериятха бойсунургъа керекдиле. Ол фарызды! Биз а не фарызгъа, не уаджибге, не сюннетге джетишмеген затланы юслеринде кесибизге джарсыу, азаб чыгъарыб джашайбыз. Эшта, терсибизни, джангылычлы джерибизни тюзете, игисине тырмаша барсакъ, адам борчубуз да, миллет борчубуз да дженгиллене барырла? Къарачай адамны ангысында, ийнаныуунда да къабырладан, ёлгенледен сыйлы хазна неси болмаз бу дунияда. Болса да, бу ётген 10-15 джылны ичинде, аман бла ? иги бла, биринчи юч кююню дуасы къабырладан межгитлеге джыйылдымы? Джыйылды! Къуран окъугъанлагъа да, тынгылагъанлагъа да, шериятны шартларына керти болуугъа да, адам айтыб айталмазлай, бек уллу себеб, ашхы иш болду. Шукур Аллахха! Маулутну юсюнде уа, не айтыла турса да, баргъаныча барыб турады, таб, айтыла барса, ауурдан ауур бола да барады. Баш сылтаугъа тиширыула айтыладыла ? юй оноу аладады, адам айтханнга сыйынмайдыла, иманлары къарыусузду? Джюз сылтау ? бир джууаб: тиширыуладыла терс! Таб джууабды, не? Юйде бир тиширыууна айтханын этдирелмеген эркишиле, маулутха джыйылгъан джюз тиширыугъа (сау тиширыу аскерге) айтханларын этдирелмезликлерине, ийнаныгъыз, мени да джокъду ишегим! Ол себебден, бу чотну сылтауун башха затлада излерге керекбиз, джууабын да башхаладан сакълайма. Ол юч кюнню къабырладан межгитге джыйгъанча, бу 52-чи кюнюнде этилиучю маулутну да межгитге нек болмайды джыяргъа? Почтальонну атыча, арбаз-арбазгъа джюрюмей, къайсы маулутну да межгитде этиб къояргъа нек болмайды? Аны юсю бла чыгъарыкъ ашхылыкъланы башхала да айтырла, мен а кёлюме келгенича тизейим. [b:7b2461d1ad]Биринчиси[/b:7b2461d1ad], баш сылтаугъа тиширыула салына эселе - ала юйлеринде чабакъ суудача эселе, ?суудан? чыгъарайыкъ ? межгитде тиширыулагъа оноу берилмейди, аны ким да биледи. [b:7b2461d1ad]Экинчиси[/b:7b2461d1ad], имамны оноуу межгитде джорукъду ? аш-суу джюрютмегиз десе, межгитде мюрзеу бюртюк да джюрюрюк тюлдю ? аны бла хызенле да, керексиз тепсиле да ?ёлюдюле?. [b:7b2461d1ad]Ючюнчюсю[/b:7b2461d1ad], юй иесини арбазында этилген маулутда хар ким аш-суу къайгъылы болуб, этилген маулутну эшителмей къаладыла, ол бир джанындан. Бирси джаны бла уа, кимини мекямы уллу, кимини гитче, ол 9-10 окъурукъ адамдан сора бёлмеге да киши сыйыналмай, дуния бла бир джунчуулукъ, табсызлыкъ болуб, этилген маулут биягъы джамагъатха джетмей къалады. Межгитде уа эркишиси, тиширыуу да, хар ким кесини орнунда, тынгылы эшитген да, къошулгъан да этиб, къылыннган маулутну сууаблыгъын да аллай бир мийик дараджалы этерлей мадар боллукъду. [b:7b2461d1ad]Тёртюнчюсю[/b:7b2461d1ad], энчи арбазда бирерибиз бирер мюйюшде, отоуда, бауда, къазан къыйырда энчи болуб, дуния ушакъгъа сингиб къалыучанбыз. Алай бла дин джыйылыуну баш джоругъун бузуб, гюнах да алабыз. Межгитде дуния ушакъ этген адет джокъду, джангы адетни да киши къураялмаз ? барыбыз да бир залда, барыбыз да ачыкъ кёз туурада болабыз. Бузукъчуну бек дженгил орнуна саллыкъдыла. [b:7b2461d1ad]Бешинчиси[/b:7b2461d1ad], ауузда джюрюгенича айтсам, иги ангылашыныр: ?бюгюн аны-муну маулутуду; аны-муну маулутуна барыб келебиз? деб сёлешебиз. Башыбызгъа ауузубуз бла гюнах ала тургъаныбызны уа эслеген да этмейбиз! Маулут къуру да Мухаммат файгъамбарныкъыды (с.а.с.), къылыннган маулутубузну ёлгенибизге джангыз да сууаблыгъын тилейбиз. Межгитге джюрюучю болсакъ, бир джангы ауаз да эшитирге, ол затланы араларын айырыргъа да, керексиз гюнах алмазгъа да себеб болур. [b:7b2461d1ad]Алтынчысы[/b:7b2461d1ad], юйде къылыннган намаз бла межгитде къылыннган намазны дараджалары тенг болмагъаны хакъды. Маулутну да межгитде этсек, Ин-ша Аллах буюрса, аны дараджасы да анча мийик болур, ёлгенибизге джетерик сууабы да аны кибик ёсер. Бютеу дыгаласыбыз ол ауушхан джарлы ючюн эсе! [b:7b2461d1ad]Джетинчиси[/b:7b2461d1ad], тутуб алыб намазгъа ийилиб къалалмай, джумагъа къошулуб къалалмай тургъан къауумла да болурла? Маулутлагъа, дуалагъа межгитге джюрюй башласала, ким билсин, тюшюнюрге ол да бир ашхы себеб болур, ?юйреннген? аякъ кеси атлаб да къалыр межгитни босагъасындан. [b:7b2461d1ad]Сегизинчиси[/b:7b2461d1ad], адамла да, маулут да межгитде эселе, ол джарлы юйню арбазы да тебленмез, джоюлмаз, джарсымаз. Аны да къулакъгъа алмай, ?Джоюлама!? деген, кеси берсин джуабын ? аны не диннге, не маулутха, не апенди къауумгъа, не маулутха келиб тынгылагъанлагъа бир тукъум бир джууукълугъу джокъду. Маулутдан (ол 3 кюнден сорача) хар ким кесини юйюне, джумушуна чачылыб кетселе, къайсы бирине хызен ташырыкъдыла?! [b:7b2461d1ad]Тогъузунчусу[/b:7b2461d1ad], ахыры, бу затла болур ючюн, Дин управление кесини имамларына бу затны (дагъыда иги затла да къоушб) буюрукъ халда берирге керекди. Тюз джамагъатха айтханы ётмегенликге, имамлагъа, апендилеге сёзлери тынгылы ётеди, аллай бир эркинликлери барды. Айтханда да, бирем-бирем айтмай, бютеу республикагъа бир белгили кюнден башлаб бютеу маулутланы межгитледе этерге, ?юй маулутлагъа? джюрюмезге, деген халда этилсе, сен-мен демегенлей, бирден тынчыракъ джолгъа чыгъыб кетерге болурбуз, Аллах болушса. Джангурда, къарда, сууукъда, танг къаралдыда кёз да кёрмей, аякъ да тутмай, къабырлада неллей бир джунчуй эдик барыбыз да?Эшта, ол юч кюнню дуасын межгитге джыйгъанлары дин къуллукъчуланы эм уллу хорламлары болур бюгюнлюкде. Энди межгитни джылы мекямларында саныбыз джибимейди, юшюмейди, джаныбыз джарсымайды. Алай а бу маулутлада зырафына джоюлгъан ашха-суугъа, мюлкюбюзге, тыйыншлы джерине берилмеген садакъаларыбызгъа, тыйыншлы болмагъанлай ашагъан хызенлерибизге берлик джууабыбызны джарсыуу ол сан джарсыуларыбыздан эсе ненча кереге ауур болур, экен?! Аны айтханым, Дин управление да, элде имамла да бу маулутланы межгитге джыйыугъа джораланныкъ кюрешлерин алгъындан эсе (къабырладан межгитге джыйыу кюрешлеринден эсе) кёбге деменгили да, биригиб да, къаджыкъмай да бардырыргъа керекдиле. Биз а, тюз джамагъат, башыбызгъа игиси келген заманда, эмизик къозу артына ыхтырылгъанча этмей, тюзге тюз дерге, игиликге, ашхылыкъгъа бойсуна билирге керекбиз. Аллах тынчы бла берген динибизни кесибиз ауур этсек, джууабыбыз, базман джюгюбюз да ауур болмазмы? Аллах сакъласын барыбызны да аллай джюкледен! [b:7b2461d1ad]АКЪБАЙЛАНЫ Харун[/b:7b2461d1ad]\n[b:88df55869e]АУУШХАННЫ КЕМИК ДУАСЫНДА (52 КЮНЮНДЕ) МУСЛИМАННЫ ШАРТЫНА КЕЛИШМЕГЕН ИШЛЕРИБИЗ: [/b:88df55869e] 1.Муслиман шериатда ?кемик дуа? (52-чи кюню) деген зат джокъду ? Аллах дженгил этиб берген динибизни кесибиз а?ур этсек, ол гюнахха барады. 2.?Ма?лут? ? Мухаммат файгъамбарны (с.а.с.) ту?гъанына къу?аныб, аны бизге келечи этиб джибергени ючюн, Аллахха бюсюре? эти?дю. Биз а ёлген адамыбызгъа этебиз (аны-муну маулуту деб). 3.?Ма?лут? деген зат не фарызгъа, не уаджибге неда сюннетге кирмейди ? не Аллахдан, не файгъамбардан (с.а.с.) келген зат тюлдю: файгъамбар (с.а.с.) а?ушхандан сора бир 300 джылдан адамла къурагъан адетди. Бу "хасана бидгъаны" биз кесибизге борч (фарыз, уаджиб) этиб турабыз. 4.Ма?лут ? ол дин джыйылы?гъа келиши?людю: дин джыйылы?ну кёзю?юнде (аны кибик, межгитде, къабырлада да) дуния сёз ачыкъдан харамды. 5.А?ушханы болгъан адамны ачы?ун андан да а?ур этерге джарамайды: биз а аны юсюн теблеб, ашын-су?ун ашаб, эт-хызен юлюшле да алыб, джарсы?ларын андан да кёб этебиз. 6.Кемик дуаны кёзю?юнде этилген ашны-су?ну, хызенлени, эт юлюшлени биз садакъагъа санаб, ?джандет аш болсун? деб, су?аблыгъын ол ёлгеннге теджейбиз ? болса да биле-биле САДАКЪАНЫ ич эмда тыш шартларын бузабыз: 7.Тыйыншлы джерине берилмеген зат ? ол садакъа тюлдю: садакъа кесине къараялмагъан онгсуз, джарлы адамгъа неда дин джолунда джюрюген адамгъа бериледи. 8.Садакъаны амалсыз этиллик, анча-мынча дегенча ёлчеми болмайды ? биреуден ёнгкючге алыб бергенинг, кесинге заран салырлай бир джоюлгъанынг, дуниялыкъда джюрюген ?ёлчемлеге? эришиб тергегенинг садакъаны шартларын бузадыла. 9.Садакъа къолунгдан келгенича, таблыгъы тюшген заманда бериледи: биз а кемик дуа бла байламлы этебиз, ол кюн кимден эмда ким ючюн берилгенин ачыкъдан айта, алгъанны, бергенни да мадарсыз этебиз. 10.Садакъаны ?онг къолунг бергенни сол къолунг билмесин? деген ташалыкъ джоругъун ачыкъдан бузабыз. 11.Садакъагъа тыйыншлы болмагъан адамны садакъагъа юретирге болмайды: биз а бир-бирибизни ?хызенлеге? юретебиз. 12.Садакъагъа тыйыншлы болмагъан адам садакъа алыргъа эркин тюлдю: алай бла ол факъырланы юлюшлерин ашайды. 13.Аллах берген мюлкюбюзню керти тыйыншлы джерине джоймасакъ ? ол гюнахды. 14.Хакъ муслиман адам, Аллах разылыгъы ючюн деб, джюрегинден хакъ разы болуб, бир онгсуз муслиман къарнашына-эгечине болушлукъгъа берген затына айтылады садакъа деб. 15.Бир кере къылыннган эки рекягъат фарыз намазны дараджасы бютеу берген садакъабыздан, этген ма?лутубуздан, дунияда этген бюте? башха су?аблыкъ ишлерибизден кёбге мийикди: фарызны борчу ?а не сюннет бла, не нафиля къуллукъ бла джабылмайды. [b:88df55869e]Аллах бла сакъланайыкъ дуниялыкъны гюнах ишлеринден![/b:88df55869e]


Биринчи даражалы эришиуюнде - хорлам | Электронная газета "Заман"\nМайкопда тёрели ушуну туйшоу, шуайцзяо и лэйтай бёлюмлеринде Россейни чемпионаты бла биринчилиги бардырылгъандыла. Анда бизни республикадан 11 жыл сан къауумда Газаланы Халимат эришгенди. Ол эки алтын бла бир кюмюш майдал къытханды. Энди Халиматны дунияны биринчилигине къатышыргъа онгу барды, ол а быйыл жайда Дондагъы Ростовда ётерикди. Къызчыкъ ушу бла юч жылны кюрешеди, аны тренер Заур Карамурзов юйретеди.\nСпортчу эм аны тренери бла регионну спорт министрини орунбасары Аналаны Аслан тюбешгенди. Аслан Хусейнович, аланы жетишимлери бла алгъышлай, мындан арысында да хорламлы болурларын тежегенди эм эсде къалырча саугъала бергенди.


Жангы жырла, терк тепсеуле, спекталькден юзюк | Официальный сайт газеты "Заман" на портале СМИ КБР\nМузыкалы театрны уллу залында олтурур жер жокъ эди. Къабыргъалада уллу экранлада уа кёчгюнчюлюк бла байламлы суратла, «Дорога на край жизни» деген фильмден юзюкле бир бирлерин алышындыргъандыла. Къулийланы Къайсынны ол бушуулу ишге жораланнган назмусу окъулгъанды, Отарланы Омарны жырлауунда сюргюнню юсюнден жыр эшитилгенди. Битеу ол затла концертге келгенлени эслерин кеслерине бурмай къоймагъандыла.\nКъууанчлы ингирни Жангуразланы Мажит бардыргъанды. Ол, ары келгенлени къызыу алгъышлап, малкъар халкъ угъай да, башхала да сюргюнлюкню ачыуун сынамазларын сюйгенин билдиргенди. Сахнагъа чыкъгъан андан башхала да ариу сёзлерин аямагъандыла.\nКонцертде кёпле сюйген, билген жырла, назмула эшитилгендиле, жангылары да айтылгъандыла. Аладан бирин Къабардокъланы Зухура къараучулагъа саугъа этгенди. Атмырзаланы Элдаргъа, Аппайланы Исламгъа, Гергъокъаланы Халиматха, Холамханланы Къайсыннга, Жаникаланы Элдаргъа, Габаланы Тенгизге, Жаболаны Замирагъа, Мамайланы Фатиматха, Къабардокъланы Зухурагъа, Занкишиланы Маратха, Созайланы Натугъа, Абдуллаланы Фатиматха, «Жашлыкъ», «Ас-Аланла» той-оюн къауумлагъа да залдагъыла толкъун къарсла бла ыразылыкъларын билдиргенлей тургъандыла.\nТепсегенлеге да адам сюйюп къарарча эди. «Балкария» фольклор-этнография къырал ансамбль, Жанатайланы Ирэнаны башчылыгъында шёндю жаратыла келген «Кавказны ёхтемлиги» да жыйылгъанланы къууандыргъандыла. Къарачай-Черкесден да къонакъла келген эдиле. Тамбийланы Къаспот жырлагъан да этгенди, малкъар халкъгъа жоралагъан жангы назмусун да окъугъанды. Дагъыда Байкъулланы Солтан, Будайланы Сухель ариу ауазлары бла зауукълукъ тапдыргъандыла. Театрыбызны артистлери Мамайланы Фатимат, Созайланы Мариям, Мызыланы Аубекир «Африканец» сахна оюндан юзюк кёргюзтгендиле.\nБайрам концерт керти да аламат болгъанды. Аны жаланда бир кемчилиги бар эди - белгиленнген заманында башланмагъаны. Къыркъ минутха кечикгенди. Алай къараучуланы бир -бирлерини низамсызлыкълары да сейир этдиреди. Концерт ма алай кеч башланнгандан сора да келгенле бар эдиле.


МетаШкола - Конкурс - Маленький домик на спине у Жирафа, 09.12.2016\nМаленький домик на спине у Жирафа, 09.12.2016\nКонкурс для тех, кому интересен китайский язык. Просмотр короткого мультфильма, карточки и вопросы к нему позволят познакомиться с произношением китайского языка, выучить несколько слов и открыть для себя одну из современных китайских сказок про Жирафа, Гномика и Мишку\n1) 长颈鹿 [chángjǐnglù] - жирафК сожалению, Ваш браузер не поддерживает проигрывание аудиозаписей в этом формате. Пожалуйста, используйте Chrome или FirefoxК сожалению, Ваш браузер не поддерживает проигрывание аудиозаписей в этом формате. Пожалуйста, используйте Chrome или Firefox\n2) 熊 [xióng] - медведьК сожалению, Ваш браузер не поддерживает проигрывание аудиозаписей в этом формате. Пожалуйста, используйте Chrome или FirefoxК сожалению, Ваш браузер не поддерживает проигрывание аудиозаписей в этом формате. Пожалуйста, используйте Chrome или Firefox\n3) 小矮人 [xiǎo’ǎirén] - гномикК сожалению, Ваш браузер не поддерживает проигрывание аудиозаписей в этом формате. Пожалуйста, используйте Chrome или FirefoxК сожалению, Ваш браузер не поддерживает проигрывание аудиозаписей в этом формате. Пожалуйста, используйте Chrome или Firefox\n4) 小房子 [xiǎofángzi] - домикК сожалению, Ваш браузер не поддерживает проигрывание аудиозаписей в этом формате. Пожалуйста, используйте Chrome или FirefoxК сожалению, Ваш браузер не поддерживает проигрывание аудиозаписей в этом формате. Пожалуйста, используйте Chrome или Firefox\n5) 老鼠 [lǎoshǔ] - мышкаК сожалению, Ваш браузер не поддерживает проигрывание аудиозаписей в этом формате. Пожалуйста, используйте Chrome или FirefoxК сожалению, Ваш браузер не поддерживает проигрывание аудиозаписей в этом формате. Пожалуйста, используйте Chrome или Firefox\n6) 衣服 [yīfu] - одеждаК сожалению, Ваш браузер не поддерживает проигрывание аудиозаписей в этом формате. Пожалуйста, используйте Chrome или FirefoxК сожалению, Ваш браузер не поддерживает проигрывание аудиозаписей в этом формате. Пожалуйста, используйте Chrome или Firefox\n7) 小猫 [xiǎomāo] - котёнокК сожалению, Ваш браузер не поддерживает проигрывание аудиозаписей в этом формате. Пожалуйста, используйте Chrome или FirefoxК сожалению, Ваш браузер не поддерживает проигрывание аудиозаписей в этом формате. Пожалуйста, используйте Chrome или Firefox\n8) 小狗 [xiǎogǒu] - щенокК сожалению, Ваш браузер не поддерживает проигрывание аудиозаписей в этом формате. Пожалуйста, используйте Chrome или FirefoxК сожалению, Ваш браузер не поддерживает проигрывание аудиозаписей в этом формате. Пожалуйста, используйте Chrome или Firefox\nМаленький домик на спине у Жирафа 09.12.2016 20:00 - 21:00


Купить квартиру на улице Школьная в поселке городского типа Правокубанский, продажа квартир недорого - база объявлений ЦИАН. Найдено 1 объявление\nМы нашли для вас 1 квартир на улице Школьная в поселке городского типа Правокубанский\nПродажа квартир на улице Школьная в поселке городского типа Правокубанский\nКарачаево-Черкесская Республика, Карачаевский городской округ, пос. Мара-Аягъы, улица Зеленая, 37 от ул. Школьная\nКарачаево-Черкесская Республика, Карачаевск, улица Курджиева, 2 от ул. Школьная\nКарачаево-Черкесская Республика, Карачаевск, улица Магометова, 28 от ул. Школьная\nКарачаево-Черкесская Республика, Карачаевск, улица Ленина, 56/5 от ул. Школьная\nКарачаево-Черкесская Республика, Усть-Джегута, Московский мкр, 46 от ул. Школьная\nКарачаево-Черкесская Республика, Усть-Джегута, Московский мкр, 5 от ул. Школьная\nКарачаево-Черкесская Республика, Усть-Джегута, улица Юрченко, 3 от ул. Школьная\nКарачаево-Черкесская Республика, Зеленчукская ст-ца, улица Мира, 25 от ул. Школьная\nКарачаево-Черкесская Республика, Зеленчукский район, Зеленчукская ст-ца, улица Карбышева, 20 от ул. Школьная\nКарачаево-Черкесская Республика, Усть-Джегутинский район, Цементник СДТ от ул. Школьная\nКарачаево-Черкесская Республика, Черкесск, проспект Ленина, 445Б от ул. Школьная\nКарачаево-Черкесская Республика, Черкесск, Абрикосовая улица, 2 от ул. Школьная\nКарачаево-Черкесская Республика, Черкесск, Октябрьская улица, 378 от ул. Школьная\nКарачаево-Черкесская Республика, Черкесск, Октябрьская улица, 360Д от ул. Школьная\nКарачаево-Черкесская Республика, Черкесск, улица Космонавтов, 41 от ул. Школьная\nКарачаево-Черкесская Республика, Черкесск, улица Некрасова, 3 от ул. Школьная\nКарачаево-Черкесская Республика, Черкесск, улица Космонавтов, 98Б от ул. Школьная\nКарачаево-Черкесская Республика, Черкесск, улица Космонавтов, 82 от ул. Школьная\nКарачаево-Черкесская Республика, Черкесск, улица Космонавтов, 7 от ул. Школьная\nКарачаево-Черкесская Республика, Черкесск, Октябрьская улица, 309 от ул. Школьная\nКарачаево-Черкесская Республика, Черкесск, улица Космонавтов, 6 от ул. Школьная\nКарачаево-Черкесская Республика, Черкесск, улица Доватора, 60 от ул. Школьная


Бютеуроссия проектге къошуллукъду\n«Маяки дружбы. Башни Кавказа» - 2017» деб Бютеуроссия маданият-тарих проектге Къарачай-Черкесия да къошуллукъду. Бу проект къураугъа Россияны Президентини Администрациясыны къайгъырыуу бла къуралгъанды, ол Президент грантны ачхасына бардырыллыкъды. Халкъланы араларында бирикмеклик бла шохлукъну бегитиуге джораланнган бу ашхы джаш тёлю проектге Шимал Кавказ эмда Къыбыла федерал округланы келечилери къошуллукъдула.\nПроект миллетлени шохлукъларын бегитиуге джораланнган бла бирге регионлада туризмни айнытыугъа да себеб боллукъду.\nБу проект ишлеб башлагъанлы эки джыл болады. Быйыл анга къошулгъанла Кавказны 8 регионунда боллукъдула. Аланы ичлеринде Къарачай-Черкесиядан сора да Дагъыстан, Чечен, Ингуш, Шимал Тегей-Алания, Къабарты-Малкъар, Адыгея эмда Къыбыла Тегей республикала боллукъдула.\nПроектге тири къошулгъан студентле, августну 6-дан башлаб, бир ыйыкъгъа Къарачай-Черкесиягъа келликдиле. Аланы 10-су Москвадан, 5-си да ШКФО-дан боллукъдула. Ала бизни республиканы тарих-маданият хазнасына айырыб эс бёллюкдюле.\nЧабакъчыла турнир бардыргъандыла


Къабарты-Малкъардан ингилиз тилден устаз – даражалы эришиуню лауреаты\n3 октября, 2021 - 08:22\nДондагъы Ростовда 11-чи номерли лицейни майданында «Россейде жылны устазы – 2021» Битеуроссей эришиуню федерал урумунда 15 лауреатны атлары белгили этилгендиле. Аланы санында Майский шахарны 5-чи номерли мектебини ингилиз тилден устазы Карина Кушхова да болгъанды.\nПодробнее о Къабарты-Малкъардан ингилиз тилден устаз – даражалы эришиуню лауреаты\nТабийгъатыбызны, миллет хазнабызны байлыкъларын ачыкълагъан китап\n3 октября, 2021 - 08:11\nБу кюнледе басмадан «Приэльбрусье» Самый высокогорный национальный парк России» деген китап чыкъгъанды. Аны жарашдырып басмалау паркны 35-жыллыгъына жораланнганды. Башламчылыгъ а бу ишде аны директоруну къуллугъун толтургъан Чочайланы Маликниди.\nПодробнее о Табийгъатыбызны, миллет хазнабызны байлыкъларын ачыкълагъан китап\nАра телеканалда бериуде Минги тауда болгъан бушууну сюзгендиле\n3 октября, 2021 - 08:10\nБаш кюн «Пусть говорят» бериуде озгъан ыйыкъда Минги тауну тийресинде болгъан бушууну сюзгендиле. Анга ол жолоучулукъда сау къалгъанла бла бирге белгили таучу Ёлмезланы Абдулхалим, айтхылыкъ актриса Лариса Лужина эм экспертле да къатышхандыла.\nПодробнее о Ара телеканалда бериуде Минги тауда болгъан бушууну сюзгендиле


Сабийлени музыкагъа юрете - Государственное учреждение "Редакция газеты "КАРАЧАЙ"\nСабийлени музыкагъа юрете\nМиллетни атын сый бла айтдыргъанла аны алчы уланлары бла къызларыдыла. Хубийланы Роза аланы бириди.\nТаулу къыз кёчгюнчюлюкню заманында Къыргъызияда туугъанды. Сабийлигинден ачлыкъны, джаланнгачлыкъны да сынагъанды.\nКъыйын болумда джашасала да, бу юйюрде адеб-намыс, миллетни ашхы адетлери, маданияты толу сакъланнгандыла. Киши джерде сабийле сюйгенлерича окъургъа мадар табмасала да, тырмашыб кюрешгендиле. Роза да, уллула баджаргъан ишлени къарыууна кёре эте, школда иги окъугъанды. Эшитген, билген макъамларын эсге алыб, хаман джырлагъанлай тургъанды. Алай бла музыканы джарыкъ джолунда биринчи атламла этиб башлагъанды.\nЭркинлик берилиб, халкъ бла бирге джуртуна къайтхандан сора Ючкекенде орта школда билим алады, алайда музыка школну да бошаб, Минводы шахарда музыка училищени фортепиано бёлюмюне тюшеди. Аны тауусуб, Адыгей университетни музыка-педагогика факультетине окъургъа киреди. Ол анда уллу билимлери болгъан устазладан юренеди. Бютюн да классика музыкагъа терен эс бёледи. Фортепианода, несин да унутуб, джюрек къылларын джырлатыб, алай ойнайды. Розаны фахмусуну уллулугъуна, билимини теренлигине тыйыншлы багъа бериб сёлешгендиле уллу композиторла. Аланы арасында Ногъайлыланы Маджит да барды.\nМузыканы бек сюйген ашхы къыз бусагъатда Ючкекенни музыка школуну директору къуллукъну толтурады. Былайда хар зат таб джарашханды. Музыканы сюйгенле мында билим алырча мадар табадыла. Ол башчылыкъ этген музыка школ районда, республикада да кесича школланы арасында игилени бирине саналады.\nРоза къурагъан ашхы коллектив музыканы керти сюйген, фахмулу адамланы бирикдиреди. Аланы асламысы кёб джылланы кеслерин музыкагъа толу бериб, сюйюб ишлейди. Сабийлеге музыканы сейирлик дуниясыны тахсаларын ачадыла. Уллу композиторланы джашау джолларындан айта, классика чыгъармаларын юретедиле.\nСабийле, музыка школда фортепианодан сора да, гитарада, скрипкада, аккардионда, къобузда согъаргъа, джырларгъа юренедиле. Скрипканы сокъгъан башхаладан къыйын болса да, билимли устазладан сабийле къыйналмай юренедиле. Былайыны сохталары джаш скрипачланы араларында бардырылгъан республикан конкурсда алчы орунланы алгъанлары анга толу шагъатлыкъ этеди.\nХалкъ, классика музыкала сейирдиле, чокъуракъ сууча, тазадыла. Аны толусу бла хар адам да ангылаб баралмайды. Роза башчылыкъ этген коллективни фахмулу устазлары уа, сабийлени ингил сезимлерин уята, байындыра, чемерликлерин ёсдюредиле.\nКоллективге таб башчылыкъ эте билген, уллу адамлыгъы, ишленмеклиги болгъан огъурлу тиширыу Хубийланы Роза фортепианода ариу ойнагъандан, сабийлеге дерс бергенден сора да кеси да музыка джазады. Аны талай джыйым фортепиано чыгъармасы барды. Джырлагъа джазылгъан макъамлары кёбдюле. Розаны юч энчи китабы чыкъгъанды. «Фортепианные произведения» деген биринчи китабы фортепиано чыгъармаладан къуралгъанды. «Цвети и пой мой край родной» деген экинчи китабы къарачай, орус тилледе джазылгъанды. «Фортепианный цикл» деген ючюнчю китабы Г. Д. Андерсонну «Дюймовочка» деген таурухуну макъамына джазылгъанды. Ол бусагъатда джырладан, фортепиано чыгъармаладан къуралгъан эки джангы китабын басмагъа хазырлагъанды.\n«Алма терегинден узакъ кетмейди» дейдиле. Розагъа да музыкагъа сюймеклик атасы бла анасындан келеди. Адамла айтхандан, аланы фахмулары музыкагъа терен болгъанды, джырлагъан да этгендиле.\nРозаны атасы Тамбийланы Биясланны джашы Мусса Союзну заманында партияны район комитетинде эл мюлк бёлюмню тамадасы болуб тургъанды. Тутхан ишин бишириб этген, джууаблылыгъын терен сезген адам эди.\nАнасы Байрамукъланы Шаухалны къызы Зоя Ставрополь крайны сабий туберкулёз больницасыны баш врачы болуб тургъанды. Башхалагъа болушса, джюреги къууана, игилик этерге ашыгъыб джашагъан огъурлу тиширыу эди.\nАдеб, намыс мийик маданият уя салгъан юйдегиде Руслан, Солтан бла бирге ёсгенди Роза. Баш иеси Хубийланы Назбий, таза джюрекли, тюз иннетли, огъурлу адамды. Музыка школну кереклисине къарай, аны не тюрлю джумушун, ишин да эте джашайды.\nХалкъына таза къуллукъ этиб, аны маданият байлыгъына эсленирча юлюш къошхан Роза фахмулу, онглу адамларыбызны бириди.


Чыгъармачылыгъы – кюнден толу жаяу жолчукъ, тёгереги уа – тау гюлле | Электронная газета "Заман"\nБайрамукъланы Фатима биринчи назмуларын тамата класслада окъугъанында жазгъанды. Басмада ала 70-чи жыллада чыгъып башлагъандыла. Аны чыгъармачылыкъ ызы мени кёзюме иги да тепленнген, теренине жауун ётмеген, кюнден толу жаяу жолчукъча кёрюнеди. Тёгереги уа – тау гюлле (эслегенмисиз, аланы бояулары тюзде ёсгенледен къалын болады). Мен аны уллу жолгъа да ушатыр эдим, алай фахму бийигине жаланда кесинг салгъан ыз элтеди. Бютюнда сёзюнг, тининг, дининг да ана тилинг бла бир болса.\nХар не да гитчеликден башланады. Ата-анадан. Жазыучуну ол дуниясы бла алгъа танышсанг, андан игиси жокъду – сабийликни татлылыгъын, тазалыгъын жазмагъан, ол ариу эсгериулени жюрегинде сакъламагъан поэт дунияны теренден къалай билсин?!\nБала къадама – ана. Олду къанагъан тобугъунгу жуууп, байлап, башынгы сылай, кесине тартып, жапсаргъан. Андан ариу жыр ким эшитир дунияда, алгъа буруннгу, артда жюрек жараларыбызны сау этген?! «Анам, сенсе жырым», – дейди Фатима, къууанч кюнюнде, бушуу кюнюнде да таяныр къадамасына. Дагъыда:\nМен анамы жаулугъуна чырмалсам,\nБашха болмай ана жылыу сынайма.\nЖылларымы, жолларымы къысхартып,\nМен кесими сабийчикге санайма.\nАна жаулукъ… Аны атсам юсюме,\nАнам этген тилеклени сеземе…\nЖюрек тебиуюн сездирте\nСабий журналда ишлегенимден тюйюл эсе, гитчелеге аталгъан, не аланы юсюнден жазылгъан затлагъа сакъма. Аланы излеучюме. (Китапны аллындан ахырына окъуп башлагъанладан тюйюлме, – кёзюм жаратхан жерден, ортадан, ахырындан окъуна окъуйма.)\n«Сен манга ышардынг» деген бёлюмде Фатима дуния аналаны (мени да!) сюймекликлерин бирлешдиргенди. Ол сезимле энчидиле: сайламайды, сурамайды, тохтамайды, тауусулмайды, алдамайды… ёмюр-ёмюрлеге биргенге айланады. Минг-минг жылладан бери келген сынауду ол.\nСюймекликни мен береме къорлукъгъа,\nОл байлыгъым тюпсюз кёлдю сорлукъгъа.\nЖашау толкъун сени уруп жыкъмасын,\nАна насып, бала, менден букъмасын!\nБыллай сюймекликден туугъан назмула татлы, зауукълу болгъанларына не сёз! Сабийлиги кесими ол заманымы къайтаргъан назмучу къызны жюрек тебиуюн сеземе, ангылайма. Фатиманы «Туугъан кюнюмде» деген назмусу манга да, менича, киши жеринде туууп, Ата журтунда ёсген башхалагъа да жууукъду. Аначылыкъ этген къыргъыз амманы тилеги да бизге айтылады:\nАнама: «Журтунга жол тапхын!» – деп,\nМанга да: «Ал сёзюнгю ёз журтунгда айтхын!» – деп.\nЫзы бла уа:\n«Туугъан элле экидиле санга, балам,\nАртыкъ халал бол сен…» – дейди манга анам.\nЭки да туугъан жери болгъан, бир ёмюрден башхасына атлагъан Фатиманы хар назмусу, хар сёзю да, фахмусу, хунери, жюреги, жаны да жашау бла айыралмазча байламлыдыла. Жашау а неди? – Тюненебиз, бюгюнюбюз, тамблабыз.\nАриулугъу кесине, халкъына да жау болгъан тау журтда жашайбыз биз. Фатиманы анга аталгъан назмулары ачадыла «Кеч тюбешиу» деген китабыны эшиклерин. «Шам Къарачай» деген бёлюм Ата журтубузгъа, миллетибизге махтау, алгъыш улан сёздю, къадарыбызны юсюнден сагъыш этдирген, озгъан, келлик заманны оюмлау («Жангы ёмюр», «О, шам Кавказ», «халкъыма»…).\nТашлача, къатыдыла таулула\nАйхайда, тауну, тюзню да бийик этген аны адамыды. Олду аны тилин, жырын, тинин, динин, тарыхын элтген. Биз таулулабыз, ата-бабаларыбыз да таулула эдиле. Жерибизде, сууубузда да ала атагъан атла сакъланадыла. Ненча къыйынлыкъ, ненча ёлет, ненча душман атласа да бери, шукур Аллахха, юзюлмеди жолубуз. Ташлача, къатыдыла таулула. Таулулача, къатыдыла ташла. Ташлагъа аталгъан сонет къауум айырмалыды: Къадау таш, Тыпыр таш, Тирмен таш, Сын таш – бу ангылаула хар таулугъа да энчи магъана жюрютедиле.\nКъаллай атла бергенди нарт ташлагъа!\nЖырны кибик, къайтарырынг келеди.\nКъадау, Къарча, Тыпыр, Тирмен ташлары!\nСын ташы да… ётген кюннге тёреди.\nТыпыр ташым жашайды жюрегимде,\nЖашарыкъды назмумда, тилегимде.\nТирмен таш а! Ол монглукъну, ачлыкъ келмезини белгисиди. Бютюнда бизге, биз тёлю кесибиз сынамасакъ да, къаныбызда жашап турады ачдан ёлген эгечлерибизни, къарындашларыбызны тынгылауукъ къыйынлыкълары.\nФатиманы «Эски эшик» деген балладасы адамны чач тюклерин турдургъан ачыуду. Мен биринчи аны къара сёзде, эссе жанрда окъугъанма. Жырчы къызыбыз Асанланы Кулинаны тилеги бла назмугъа салыннган эди ол. Энди айтылады, кюй болуп. Анда, мында да аны магъанасы тенг сунама – ол а фахмуну ышаныды.\nБу назмуда бешик ишлеучю къартны огъурлу сыфаты бла бирге, бушуугъа бёленип, бешик бла тауусулмагъан ушагъын этген ана келеди. Аны жашын да, туумай къалгъан туудукъларын да ёлтюрюп, бешикге къаратонлукъ келтирген окъ – ол ачы кертиликни ажымлы бетиди. Жапсарыу табылмазлыкъ ачыуну бети. Поэт тиширыу бу болумну суратлай тапхан сёзлени къуралыу халлары ауурду – ёмюрде да былай жатхан къара ташла кибик. Аланы жерлеринден тепдирсенг, дуния бузулур дерча. Ала эски халкъ жырланы эсге тюшюредиле.\nКёллени такъырландыргъан балладала\nБаллада жанрда жазылгъан назмулары кёпдю аны. Назмучулукъ тёреде келген жигитлик хапар асламды аны дуниясында. «Къобуз» сюжет ызлы балладады. Къобузчу къыз, къарындашлары жумушларындан къайтханларын кёрсе, ала сюйген «Дёле тартыуну» согъуучу эди. Душманла-шайтанла, эки къарындашны да тутуп, илишаннга салгъанда, аны бла къанмай, эслерине тюшюп, алайгъа къобуз согъаргъа къобузчу къызны келтиредиле.\n«Сокъ, жиляма. Сокъ биз сюйген тартыуну.\nДёле тартыу – бизден санга осуят, –\nДеп тилелле къарнашлары эгечге, –\nШайтанлада инсанлыкъны бир уят…»\nКъайдан уяталсын жарлы эгеч ала эртте тас этген адамлыкъны шайтан жюрекледе?! – Эки къарындаш, эгечлери, къобуз да жоюлдула. «Дёле тартыу» а, бу терсликге тёзер къарыуу болмай, бийиклеге чыгъып кетди, кёкге. Аны ёлтюрюр кюч жокъ эди солдатлада. Айланадыла Фатиманы баллада жигитлери – кими ол дунияда, кими мында, арабызда: сюйгени урушдан къайтмагъан акъ чепкенли къыз, тыш жерде анасын излей айланнган къызчыкъ, «бутакъларын шибля къыркъгъан терекге» ушагъан, жашлары къазауатдан къайтмагъан ана…\n«Чилле жаулукъ» былай башланады:\nХар къызныча, жаулукъну да\nБарды энчи жазыуу.\nКёк жазныча, акъ тангныча,\nТаулу тиширыуланы жашаулары къалай ушайды бир бирге! Алыкъа къаланкъаны тюбюнден чыкъмагъан ненча келин къалдыла башсызлай! Айланады аланы тилеклери, эсгериу къанатларына къонуп… Атасыз ёсген сабийлерин аталарына ушатыргъа кюрешип, аланы къылыкъ ышанларында баш иелерин танып, беллерин къаты къысып кюрешгенле аслам эдиле уруш, сюргюн жыллада.\nЧилле жаулукъну иеси да аладанды. Бу балладада сюжет ыз уллу эпикалы чыгъарма сыйындырыр магъананы тутады: къызны эки инбашында, къанатлача бюгюле, къучакъ кере баргъан жаулукъ келинчикге ау болду да, алгъышха кирди. Къысха жомакъ эди ол. Сюйгени къазауатха кетди да:\nЖангыз къалды жангы келин,\nАу жаулугъу – бойнунда.\nБюгюн-тамбла дей билмеген\nСабийчиги – къойнунда…\nУшап тамам тау къушха,\nЧилле жаулукъ, сени ючюн да\nКирди жигит урушха…\nЖаш келиннге письмо келди:\nЮч мюйюшю – юч жара!\nЫзы бла сюргюн жолу.\n«Иги жора болду жара…\nАу жаулугъум, не кёрдюк?\nАйтханлары керти эсе,\nСен – кебинлик, мен – ёлюк!..»\nСюргюнню ал кюнлеринде, балаларын ачдан ёлтюрмез ючюн болгъанларын атхан эдиле таулула Азияны базарларына. Чилле жаулукъ да «Биреу къолда «къаралды». Онюч жылдан юйге тебирей, излеп тапды иеси чилле жаулугъун. Сора акъ жаулугъун, кесини «кюмюш чалыу» этген башына кёзю къыймай, къызына берди.\nЧыкъды къыз да узакъ жолгъа,\nАкъ жаулукъгъа бёленип,\nТанымагъан ёз журтуна,\nАдамлыкъ игилик туудургъанча, жигитлик, ётгюрлюк да юлгю туудурады. Къарачайны ёкюлю Байрамукъланы Жаттай аллайланы санындады.\nКъарачайны жер чеклерин, хазнасын,\nЭркинлигин, юйюнг кибик, жакълагъан,\nАртыкълыкъгъа, жаллатлыкъгъа жол бермей,\nХалкъ намысын жанынг кибик сакълагъан….\nТамата тёлюню сыйлы кёре\nНе заманда да чынтты фахму башха фахмуну бийиклигине къууана келгени хакъды. Байрамукъланы Фатима сюйюп айтады жюрек ыразылыгъын миллетибизни асыл адамларына. Аны бир къауум назмусу алагъа аталады. Бу тизмеде биринчи болуп Семенланы Исмаилгъа жазылгъан назму келеди.\nОлтурама мен терезе жанында,\nМарал жауун тереземи къагъады.\nКъулагъыма жауун таууш келмейди –\n«Акътамакъ» жыр жюрегиме «агъады»…\n«Акътамакъ» – сюймекликни ёмюрлюк белгиси, аяз къанатына къонуп, Минги тауну эки жанында да сюйюмчюлюк къонагъыбыз. Айта барсанг, эрикдирмеген жырыбыз, санай барсанг, бошалмагъан сюймеклик.\nКъарачайны белгили жазыучусу Байрамукъланы Халиматны юсюнден айта, Фатимат эсиме аны кеси чыгъаргъан ахыр китабын тюшюрдю. Бек биринчиден, адамны ич дуниясын, тыш сыфатын окъуна Халимат, дунияны теренден танып, алай ишлейди. Жюзле бла совет аскерчилени жашаугъа къайтарып, уруш къазауатындан кеси да сау чыгъып, ызы бла жашаугъа сюймеклик жырын айтхан жазыучуну сёзюню ажайыплыгъына, этген тилеги кёклеге жетгенине къалай ийнанмагъын?\nКерим бла олтуруп, ушакъ этеме,\nНазмуларында эшите ауазын.\nАтамы кибик, сеземе аны\nЖарсыу жюгюне жегилген жанын… – дейди Фатима, Отарланы Керимни эсгере. Къулийланы Къайсыннга уа былай айтады:\nКюн узатхан нюр таякъча, сылайды\nСейир сёзю, башынгы тюл, жюрекни.\nЖюрегингде, жазгъы кюнча, чакъдыра\nИгиликге бутакъ керген терекни.\nСёзню сёнгмеген магъанасы, тылпыуу, жылыуу – жаны болгъаны ишексизди. Ол ана тилде айтылса уа – халкълыгъынгы шагъаты! Аны жюрек бла ангылагъан не къууанчды! Назмучугъа андан уллу насып къайда – жюрегинде, эсинде болгъанны айталса, окъуучула аны ангыласала, сёзюне сюйюп тынгыласала! Олду жазыучуну дуния жолларында излеми.


Азретни элчилери бюгюн да унутмай турадыла - Государственное учреждение "Редакция газеты "КАРАЧАЙ"\nБайрамкъулланы Мауланы джашы Азрет юйдегилеринде 10 сабийни джетинчиси болуб туугъанды. Атасы Маула кеси да Уллу Ата джурт къазаутда урушха къошулгъан адамланы бири болгъанды. Джашы Азрет Афганистанда ачы урушла баргъан кёзюуде ары тюшгенин билгенинде, атаны джюрегинде къаллай къоркъуула, джарсыула туугъанларын эмда ичинде къаллай «бёрюле улугъанларын» джангыз кеси эшите болур эди. «Ата сыры - балада» дегенлей, сегиз джашын да гитче заманчыкъларындан башлаб, ол иш бла, джумуш бла чыныкъдыргъанды, ариу халиге, намысха, адебге юретгенди. Не бек къоркъуулу кёзюуде да Ата джуртха кертиликни эм баш нюзюр этерге борч болгъанын эмда бирси патриотлукъ халини да сингдиргенлей тургъанды ол сабийлерине.\nБайрамкъулланы Азрет, Мауланы джашы, 1961-чи джыл Сары-Тюз элде туугъанды. Аны окъутхан устазларыны бир талайы бюгюнлюкде да саудула. Ала, аны юсюнден айтхан хапарларында анга махтау, сый бериб сёлеше, аны Джуртун чексиз сюйгени гитче заманында да танылыб тура эди, дейдиле. Азретни атасы, анасы элде керти намыслы, сыйлы адамла болгъанларын, 10 сабийни ишни сюйген ариу къылыкълы этиб ёсдюргенлерин да айтадыла.\nАлайды да, эл школну тауусханлай, Азрет Черкесскеде шофёр курслада окъугъанды. Аланы бошаб, усталыкъ алгъанлай, заманы джетиб, 1979-чу джыл июнну 4-де Совет Аскерге чакъырылгъанды. Аны биринчи Ставрополда аскерчилени джыйгъан пунктда 2-3 кюн тутуб, алайдан да Украинаны Львов областында Рава-Руськ шахаргъа ашыргъандыла. Анда Азрет талай къарачай джашха да джолукъгъанды. Аланы арасында ючкекенчи эгиз къарнашла Байрамукъланы Хызыр бла Ильяс, Семенланы Ислам, Тохчукъланы Исмаил, Байрамкъулланы Магомед, первомайскечи джаш Каппушланы Мудалиф дагъыда талай джаш болгъанды. 6 айны ол алайда аскер усталыкъгъа окъуйду. Андан сора, башындан буйрукъ болуб, талай аскерчини хазырлаб, Афганистаннга иерге оноу болгъанды. Тамадалары олсагъатлай аскерчилени бир джерге джыйыб, 700 адамдан къуралгъан бир бёлекни Афганистаннга ашырыргъа кереклисин айтхандыла. Алай бла Байрамкъулланы Азрет ол тизимге тюшгенди. Аланы ичлеринде башында айтылгъанланы айырыб, кийим, бирси кереклерин бериб, Узбекистаннга ашыргъандыла. Келиб Термез шахаргъа тюшгенден сора, Азрет уллу къарнашы Асхатха Афганистаннга тебреб тургъанын джазгъанды. Афганистаннга биринчи кирген Совет аскерчилени ичинде Байрамкъулланы Азрет да болгъанды. Декабрны аягъында къурамында Азрет да болгъан полк Афганистаннга джыйылгъанында, аны бёлеклеге юлешгендиле. Алай бла Азретни биргесинде къарачай джашла бир-биринден айырылгъандыла.\nАзрет юйюне джиберген письмоларында джазгъандан, ол биринчи Кабулда къуллукъ этгенди, андан аны Баграмгъа ашыргъандыла. Машинасы бла къоркъуулу джоллада джер-джерге окъ-тоб, бирси джюклени ташыб айланнганды. Сентябрны 24-де ол, буйрукъну толтура, нёгерлери бла кёзюулю аскер джюкню алыб бара тургъанлай, моджахедле, бугъунуб тургъан джерлеринден чыгъыб, алагъа къаршчы от ачхандыла. Алайда ачы сермешиу башланнганды. Азрет, уруш эте келиб, джаралы болгъанында, нёгерлерине: «Мен аланы тыяргъа кюрешейим, сиз къачаргъа кюрешигиз», - дейди. Алай болса да тенглери аны алайда атыб кетмейдиле, урушну андан ары бардырадыла. Бираздан авиация, джетиб, моджахедлени къаушатады, джаралылыны да миндириб, госпиталгъа терк джетдиредиле. Азрет ауур джаралы болгъаны амалтын эсин алайда огъуна ташлагъанды. Госпиталда врачла тёрт кюнню аны джашауу ючюн кюрешгендиле. Алай а сау къалдыралмагъандыла. Алай бла Азрет, эсине келмегенлей, 1980-чы джыл сентябрны 29-да госпиталда ауушады (Аллах рахмат этсин). Аны ёлюгюн аскерчи тенглери, сандыкъда келтириб, джигитгеча сый бериб, Сары-Тюз элни джамагъат къабырларында асырагъандыла.\nБашында сагъынылгъан Первомайское элден аскерчи тенги Каппушланы Мудалиф урушлада аны биргесине болгъанды. Ол аскерден юйюне сау-эсен келген эди, ай медет, талай джылны мындан алда ажымлы ауушханды (джандетли болсун). Ким биледи, ол сау болса, бизге толу хапар айтырыкъ болур эди.\nБайрамкъулланы Мауланы джашы Азрет, интернационал борчун бере, душман бла уруш эте, джигитлик танытханы ючюн Къызыл Джулдузну ордени бла, «От благодарного афганского народа» деген, аны кибик башха медалла бла эмда талай сыйлы аскер саугъа бла саугъаланнганды. Аны аты Бютеусоюз Эсгериу китабха, Джигитлени аллеясында афганчылагъа аталыб салыннган мермер сын ташха да джазылгъанды. Школну къабыргъасына да такъгъандыла аны аты джазылгъан къанга. Сары-Тюз элни эм уллу орамларыны бирини атына да Байрамкъулланы Азретни атын атагъандыла.


Эртте- эртте бир тул къатынны жашы болгъанды. Ол жаш бир жолда анасына айтханды:\n-Анам, манга бuр бишлак кесек бер.\n-Берейим, жаным, дегенди.\nЖаш, бишлак кесекни да алып, суу бойнуна баргъанды. Ол заманда эмеген суугъа келе болгъанды. Жашчыкь эмегенни кергeнди да, бишлагъын алып, сыгьып тебрегенди. Эмеген, жашчыкъны не бла жубаннганына сейирсине, аны къатына келгенди. Жашчыкь, сыкъгъанында, бишлакъдан суу чыгъаргъанды.\nОл заманда эмеген бек къоркъгъанды. Жашчыкъны къолундагъы бишлакь болгъанын эслемей, акъ таш сун нганды да, ташны сууун сыгъып чыгъарады деп, сейиир зтгенди. Сора жашчыкь эмегеннге:\n-Мени аркъанга миндир да, суудан етдюр, дегенди.\nЭмеген жашчыкъны айтханын этгенди, сууну. бирси жанына етдюргенди.\nЖашчыкь эмегенни къоркъгъанын кергенди, аны бла безиррге мурат этип, айтханды:\n-Мен уллу иш бла сизге барама, аркъанга кетюр да, эмегенле тургъан жерге элт.\nДашчыкъны керти да къарыулу, кючлю болгъаннга санап, эмеген анга борч салгъанды. Йчинде да сууу бла гыбытны аркъасына атханды, жашчыкъны бойнуна мин диргенди, кетюрюп, эмегенлеге баргъанды.\nОл заманда эмегенле нени юсюнден эсе да даулаша болгьандыла. Суугъа баргъан негерлери жашчыкъны ке тюрюп келгенин кергенлеринде, бек къууаннгандыла.\n-Ой, сен бизге нечик татлы къабынчыкь келтиресе! дегендиле. Жашчыкъны кетюрюп келген эмеген, бек къоркъуп:\n-Сабырланыгъыз! Ол адамланы пелиуаныды, бизге оноу бла келеди. Суу бойнунда бу адам ташны сыгъып, сууун чыгъара тургъанлай кергенме. Мени къатымда аны беи деменгили, онглу болгъанын ыергенщмде, мен аны буй ругъуна бой салгъанма, аны излегенин толтургъанма. Сиз да аны ачыуландырыргъа кюрешмегиз, бизни барыбызны да къырып салыр, дегенди..\nЭмегенле жашчыкъгъа тиймегендиле. Жашчыкь эме генледе бир къауум кюнню тургъанды.\nБир жолда эмегенле жашчыкъны сынаргъа деп, оноу лашландыла. Анга геммеш гыбыт берип, суу келтирирге суу бойнуна жибергендиле. Жашчыкь къоркъмагъанды да, геммеш гыбытны да альп, суугъа кетгенди. Эмегенле аны ызындан жашыртын къарагъандыла.\nЖашчыкь эмегенлени алдаргъа умут этгенди. Къы мыжа болгъунчу тешиннгенди, кийимлерин суу жагъада къойгъанды, кеси уа геммеш гыбытны да алып, суууну ор тасына киргенди. Гыбытны кепдюрюп тебирегенди. Кеп заман озгъанды, алай ахырында геммеш гыбытны кепдю рюп, теп тегерек этгенди. Башын къаты къысханды. Ар къасына кетюрюп, суудан чыгъаргъанды, жюгюн жагъада зыгъыр юсюне атып, кийиннгенди.\nОл геммеш гыбытны сыртына салып, акъырын акъырын эмегенлени дорбуну таба тебрегенди.\nЭмегенле уа жашчыкъны неле этгенине къарап туруп, энди геммеш гыбытны суудан толтуруп, алып келеди деп, бек къоркъуп, сейирсинип, къарап тургъандыла. Ол ке зюуде сакь жауун жетип келе болгъанды. Эмегенлени алай сейирсинип, къоркъуп къарагъанларын эслеп, жашчыкь биягъыланы алдаргьа умут этгенди. Келтире келип, гем меш гыбытны езен жерге атып жибергенлей, сакь жауун жетип, тийрени басханды. Жашчыкь жауунну жауа тур гъаны бла хайырланып, гыбытны башын бошлагъанды. Жауун бошалыргъа, гыбытны да жели чыгъып тауусул гъанды. Жашчыгьа, акъырын акъырын атлай, кюле кюле, дорбуннга баргъанды. Аны дорбуннга киргенин керюп, эме генле бирем бирем ары жыйылгъандыла.\nЭмегенлени таматасы, жашчыкъны къатына келип:\n-Адам улу, ахшы улан, суу келтирмей нек келген се? деп соргъанды. Жашчыкь, хыликке этип кюле:\n-Суу келтирмей, келген дегенинг а неди? Суу келтир меген эсем, ол баргъан ырхыла неледиле? деп, ырхыла ны кергюзтгенди.\nЭмегенле бютюн да бек къоркъгъандыла да, геммеш гыбытха къарагъандыла, алай аны ичинде сууу болмай, кеси да жибип, аны тегерегинде уа жууукь келленч керген диле. Келип, таматаларына айтхандыла.\nОлсагъатда жаугъан жауун жашчыкь, келтире келип, жерге атхан гыбытны ичинден тегюлген сууду деп, Эмегенле бек къоркъгъандыла.\nТамата эмеген жалынып соргъанды:\n-Да, адам улу, ахшы улан, сен бизни суугъа алдырып къоя эдинг да. Алай нек этген эдинг?\n-Да, сиз мени бош масхарай эдигиз: адам улуда къонакъны жумушха ийген адет жокъду. Алай мен, аны ючюн сизни бла селеше турмагъанлай, баргъан эдим. Эмеген улулары мени ал.лыма чыгъып къарагъанлары асыу тийип, жюрегиме жетди да, андан этдим. Си.зни къай гъыландыргъан эсем, айып этмегиз, алада терслиг а кеси гиздеди, дегенди.\nОл кюнден башлап, эмегенле жашчыкъдан бек къор къуп, аны сыйлы керюп тебрегендиле.\nАндан сора да бир талай кюн озгъанды.\nЭмегенле биягъы къонакъны энтда да бир сынаргъа умут зтгендиле. Жашчыкь жукълап тургъан заманда, аны коюне къайнар суу къуяргъа оноулашхандыла. Ала алай оноулаша тургъанларында, жашчыкь кезлерин къысып, жукъламай, оноугъа тынгылап тургьанды.\nЖашчыкъны уа не жылыны, не сууукъну жибермеучю аллай бир сеийр жабыуу болгъанды. Ингирликде жашчыкь кесин жукъугъа жарашдыргъанды. Эмегенлеге эслетмей, жабыуун юсюне жабып, аны юсюне да чепкенчигин атып, жукъларгъа жатханды. Кече болгъанды.\nЭмегенле, жашчыкъны жукълагъанын билип, келтирип, уллу къазан бла бир суу къуйгъандыла,\nЖашчыкь къымылдагъанды. Ол къымылдагъанлай, эмегенле жан жанына секиргендиле да, букъгъандыла. Жашчыкъны тюбюне суу етгенди, сора ерге шош къопханды да, арлакъгъа барып жатханды. Бир кесекден жашчыкь жукълагъанды.\nЭмегенле бютюн да бек къоркъгъандыла. Алай къоркь гъандыла, алай къоркъгъандыла, сау кечени узунуна кез лерине жукъу кирмей, таннга чыкъгъандыла.\nЭрттенликде жашчыкъ къобуп барып, эмегенлени та маталарына айтханды:\n-Адам улула сизге къонакъгъа келселе, сиз алагъа былай къарарыкъ зсегиз, энди ала сизге къонакъгъа келмезле.\nЭмегенлени таматасы бек къоркъгъанды да:\n-Не болгъанды сыйлы къонагъыма? деп соргъанды.\n-Болуб а не болгъанды, сизни къошугъуз бюрчеледен топпа толуду, деп джуаплагъанды.\n-Бюгече бюрчелеригиз жукъларгъа къоймагъандыла.\nЖашчыкъны алай айтханын эшитгенлеринде, эмегенле сейир тамашагъа къалгъандыла, бютюн бек къоркъгъандыла.\nДагъыда бир талай кюн озгъанды.\nБиягъы эмегенле жыйылгъандыла да, жашчыкъны бир зат бла сынаргъа тебрегендиле. Кече, адам улу жукълап тургъанлай, аны башындан уллу ташла тенгеретирге деп оноулашхандыла. Эмегенле алай оноулаша тургъанда, жашчыгьа кесин жукълагъан кибик сундуруп, эмегенлени оноуларына жашырын тынгылап тургъанды.\nЭмегенле сакълагъан кече жетгенди. Жашчыкь ол кечеге кесин хазырлагъанды.\nКече болгъанлы, барысы да жукъларгьа жатхандыла.\nЖашчыкъны уа дагъыда бир сейирлик жабыуу болгъанды ташдан, темирден, .да къоругъан.\nЖашчыкь кесини сейирлик жабыуун юсюне жапханды, аны юсюне да чепкенчигин атханады да жатханды. Кече арасында эмегенле чардакъдан уллу ташланы жашчыкьны юсюне атып тебрегендиле. Аланы. дауурларына жашчыкь уяннганды да, алайдан къобуп барып, башха жерде жукълагъанды. Алай бла жашчыкъгъа жукь эталмагъанларында, эмегенле бютюнда бек къоркъгьандыла. Асыры къоркъгъандан, сау кечени узунуна жукъламагъанлай, тангнга чыкъгъандыла.\nЭрттенликде эмегенлени таматасы келип, къонакъгъа:\n-Ахшы къонагъым, бюгече уа тынч жукъладынгмы? деп соргъанды.\n-Сизни чырдьгъыз осал кереем, кече ортасында топуракъ агъып тебиреди да, ол бираз тынчлыкъсыз этди ансы, башха хатам жокь эди, жукълагъан а бек аламат этгенме, деп жууаплагьанды.\nАлайда эмегенле арталда къоркъуп, не этерлерин билмей, знди бу къоркъуулу къонакъны юйюне атландырып, кеслерини башларык андан къутхарыргъа оноу этип башлагъандыла.\nЭмегенлени аллай къайгъыгъа киргенлерин а жашчыкь жашырын тынгылап, эшитип тургъанды.\nБир эрттенликде аланы таматалары, тогъуз башлы эмеген, къонакъны кесине чакъыртханды.\nАдам улу, ахшы улан, дегенди тогъуз башлы эме ген, сен бизни багъалы къонагъыбыз, бизге жумуш бла келген болурса. Жаныбыз жанынга къурман, не кереклинг бар эсе да айт, билдир.\n-Мени сизге уллу жумушум да жокъду, алай адам улуланы кичи жашы къатын алады да, мени сизге анга къалынлыкъ жыя ийгендиле.\nЭмегенле бек сейирге къалгъандыла.\nТогъуз башлы эмеген:\n-Да, ол бек иги ишди. Адам улуну жюреги не затны сюеди? деп соргъанды.\n-Артыкь кеп да тилемейди. Ючлю геммеш тулукь бла бир чий алтын берсегиз, болур, деп жууаплагъанды. Эмегенлеге ол бек къыйын керюннгенди, алай а мадарлары .къалмагъанды, болгъан алтынларын бирге жыйгъанларында, бир ючлю геммеш тулукь бла бир болгъанды. Аны бергендиле. Жашчыкь айтханды:\n-Да сау болугъуз, алай бу тулукъну мен элге кесим элтип барыргъа ушагъыулу тюлдю. Биригиз келсин да, мени да, тулукъну да элтсин.\nЖашчыкъны элине барыргьа эмегенлени бири да унамагъанды. Сора чеп атхандыла. Чеп аханларында, жаш чыкъны элине элтирге эмегенлени бек мазаллысына тюш генди. Къоркъса да, эмеген боюн салгъанды... Тулукъну аркъасына кетюргенди, жашчыкъны да бойнуна. миндир генди да, кючден бутдан элге жетдиргенди.\nЭлни къатына жетгенлей, биягъы Жашчыкь эмегенни къоркъутургъа мурат этгенди да, айтханды:\n-Быллай къонакь келгенин мени элим билмейди. Мен алгъаракь барайым да, къонакъбайланы хазыр этип турайым. Сен а мени ызымдан акъырын акъырын келе тур. Айтып къояма, мен,ден къачаргъа умут этме. Не аямасанг да, къачып менден къутулалмазса. Экинчи айланып къолума тюшсенг а, жанынг сау къалмаз. Къуру сени бла къоймам, эмегенлени бютеу тукъумун тауусурма, тукъумсуз этерме.\nАлай айтып, жашчыкь алгъа кетгенди. эмеген да аны ызындан, геммеш тулукъну да кетюрюп, къоркъа къоркъа, элге келгенди.\nОл келирге, жашчыкь анасына барып, аны бла селешип, аны не зат этерин юйретип, дагъыда эмегенни аллына баргъанды. Эмегенни юйюне элтгенди. Ол, геммеш тулукъну эшик артына сюеп, къонакъбай кергюзтген тапчанга олтургъанды.\n-Анам, эмеген улу узун жолну жолоучу болгъанды, ач да, арыгъан да болур. Бир сыйла, дегенди.\n-Не ашаргъа сюерик болур, жашым, эмеген улу? деп соргъанды.\n-Да, ол къакъланмй тургъан эмеген бутну шишле, дегенди жашы.\n-Да, аурууунгу алайым, тюнене къонакъла келген эдиле да, эмеген бутну алагъа ашатханма. Къакь этилген эмеген этлени угъай дерик тюйюл эсе, бусагъат аш этейим, дегенды.\n-Къакь эмеген эт ашармы эдинг, эмеген улу? деп жаш эмегеннге соргъанлай, ол, къоркъгъандан тезалмай, секирип къобуп, къачама деп, юйню эшиклерин да ууатып, чыгъып, мыллыгын тюзге атханды. Жашчыкь:\n-Ой, о ха хай... жибермегиз эмеген улуну! деп къычыргъанды.\nЭлден узайгъандан сора, эмеген епке солуу этип, уллу езенде къачып баргъанлай, тюлкючюк аллына тюбегенди. Эмегенни алдар мурат этгенди да:\n-Эй, жол болсун, эмеген! дегенди.\n-Сау бол, тюлкю! деп жууап бергенди.\n-Былай ашыгъып къайдан келесе? Къайры бараса?\n-Аллах, аллах... Башымы кючден къутхарып келеме...\nЖашчыкь бла эмегенни арасында болгъан ишлени хапарл,рын эмеген тюлкюге айтханды. Тюлкючюк, аны хыликке этип, кюле:\n-Ой, ой, сен а не бош затдан къоркъгъан эдинг. Мен аны ненча кере алдагъанма. Ол энди манга тюбесе, манга жол къоюп айланады... Ха ха ха... Сени уа нечик иги алдагъанды, дегенди.\nТюлкючюкню алай хыликкялагъаны эмегеннга бек ачыу тийгенди.\n-Энди, андан, эсе, арыгъан да эгген болурса, манга кел да, ауузланнган да, солугъан да эт, артда уа алай бара барырса.\nЭмеген. Тюлкюню айтхайына ыразы болгъанды. Экиси да тюлкюню юйюне барабыз деп тебиретендиле. Кеч болгъанды. Бара бара кетгендиле да, тюлкючюк эмегенни биягъы жашчыкъны элине элтгенди, тюлкючюг'а жашчыкъны юйю элни къыйырында болгъанын билгенди да, тюзюнлей анга элтип баргъанды:\n-Эй, эшиклени ачыгъыз! деп къычыргъанды.\nЖашчыкь, туруп, эшиклени ачханды.\n-Кир юйге, кир, къонакь, деп жарыкь болгъанды.\nЭмеген, жашчыкъны эслемей, юйге киргенди. Тюлкючюк жашчыкъгъа айтханды:\n-Да, ол эрттеден тургъан борчум ючюн муну аллыкь эсенг, келтиргенме, дегенди.\nТюлкючюк алай айтханда, эмеген, биягъы жашчыкъны таныгъанды да, бек мардасыз къоркъгъанды.\nЖашчыкь тюлкюню камсыклагъанын ангылагълнды да, эмегенни къоркъутургъа:\n-Да, тюлкю, мен сени жанынга тиерге сюймейме, алай мен санга бир башлы эмеген келтир демеген эдим, дегенди.\nЖашчыкь алай айтханлай, эмеген тезалмай, къачама деп, юйню бир къабыргъасын да оюп, арбазгъа чыгъаргъа, тюлкючюк, ызындан жетип:\n-Уй, жибермегиз! деп къычырып, сермеп жауурунундан тутханлай, эмеген тюлкюню алып къачханды. Тюлкючюк не кюрешгенди да, кесин ычхындыралмагъанды.. Эмеген тюлкючюкню да алгъанлай, эмегенлеге баргъанды.\nАланы кергенлеринде, эмегенле бек къууандыла. Тюлкючюк, кесини болумуну къоркъуулугъун эслеп, ычхынып къачаргъа тебирегенди. Алайлай, аны алып келген эмеген, сермеп, тюлкючюкню аягъындан тутханды да, жибермегенди.\n-Эй, жууугъум, дегенди эмеген тюлкючюкге, энди сен бизни къолубуздан ычхынмазса. Сени этгениги. мен санга унутмам, дегенди.\nЭмегенле барысы да бирден:


Биринчи итальян-эфиоп къазауат — Википедия\n1895 — 26 октябрь 1896\nЭфиопияны хорламы: Италия Эфиопияны бойсунмагъан кърал таныгъанды эмда контрибуция тёлегенди\nУллу Британия Эфиопия\nАдуаны къатында сермешиуню эфиоп сураты\n«Le Petit Journal», француз журналны, Адуаны къатында сермешиуге аталгъан тыш бети\n1896 джылда Мэкэле форт\nИтальян-эфиоп къазауат (Биринчи Абиссин къазауат) европачы колонизаторлагъа къаршчы африкан сауутлу къаршчыланыуну джетишимли юлгюсюдю.\n1 Итальян-эфиоп къазауатны статистикасы\n2 Къазауатны чурумлары\n3 Къазауатны баргъаны\n4 Къазауатны тамамланыуу\nИтальян-эфиоп къазауатны статистикасы[тюрлендир | кодну тюрлендир]\nХалкъыны саны (1895 джылгъа)\nМобилизация этилген аскерчилени саны\nЁлген аскерчилени саны\nБЮТЕУЛЕЙ 42 579 700 120 000 29 000\n1895 джылгъа африкан континент асламысы бла европачы къралланы арасында юлешиннгенди, алай а Эфиопия азатлыгъын сакълагъанлай къалгъанды. Италия, дунияны юлешиуюне кечигени себебли, Эфиопияны кючлеб, кесини колониялыкъ иеликлерини бир кесеги этер муратлы болгъанды. Ол заманлагъа Эфиоп империяны кючлю заманлары тарихде къалгъанды, къралда бирлик болмагъанды, монархны къралгъа власты къагъытда болмаса, керти болмагъанды. Аны себебли итальянлыла къазауатны тынч, дженгил ётеригине ишексиз болгъандыла. Кесини кёб ёмюрлюк тарихинде Эфиопия азатлыгъын тас этмегенди, къраллыкъ къурулушу болуб келгенди, колонизаторла Африканы башха регионларындача болмай, былайда къуралышлы, бирлешген эмда кёб санлы аскерле бла тюбеширге керек болгъандыла.\n1889 джылны мартында Эфиопияны императору IV Йоханныс Мэтэмни къатында махдичи-суданлыла бла сермешиуде ёлгенди. Шоа бёлгени осуйлукъ башчысы , император династияны къабыргъа бутагъындан, Сахле-Марьям, кесин II Менелика ат бла Эфиопияны императору баямлайды. Аллында Менелик эм уллу къоркъууну IV Йоханнысыны джашы — рас Мэнгэша, Тигрени тамадасындан кёргенди. Ол себебден, 1889 джылны 2-чи майында Менелик Италия бла Мамырлыкъ бла сатыу-алыуну юсюнден Уччиал кесаматха къол салгъанды: кесаматха кёре Италия Эритреяны эмда шимал эфиоп провинция Тигрени бир кесегине ие болгъанды. Амхар эмда итальян тилледе джазылгъан кесаматны текстлери бир-бирлеринден итальянлыланы хакъларыны юсюнден пунктда айрылгъандыла. Амхарча былай джазылгъанды: «Аны Уллулугъу Эфиопияны патчахларыны патчахы, башха къралла эм правительствола бла иш джюрютюуде Аны Уллулугъу итальян королну правительствосуну къуллугъу бла хайырланыргъа боллукъду»; итальянча вариантда уа «хайырланыргъа боллукъду» орнуна «хайырланыргъа разыды» деб джазылгъанды, Италияаны «хайырланыргъа керекди» дегенча ангылагъанды. Терс кёчюрюрлген кесаматны чурумгъа салыб, рим протекторат салыргъа излегенин билиб, II Менелик, аллында тикликни дипломат джоллла бла тюзетирге излегенди. Алай а джетишимсиз болуб, 1893 джыл Уччиал кесаматны 1894 джылны 2-чи майындан башлаб тохтатылгъанын баямлайды.\nКъазауатха хазырлана, II Менелик ,джангы территория къошаргъа, алтын, пил сюек, къулла, кофе чыгъарыуну джарашдырыр ючюн къыбыла бла кюнчыгъышха аскер экспедицияла джибергенлей тургъанды. Джангы джерледе джыйылгъан джасакъла бла налогла кёб хайыр келтиргендиле. Италия бла аны джандашы Уллу Британиягъа къаршчы Менелик Россия бла Францияны табханды, ала эфиоплагъа джангы сауут, артиллерия эмда сауут керекле сатхандыла. Россия эсе уа официал халда Эфиопия джанлы болгъанды. Эфиопиягъа Россиядан аскер инструкторла эмда кеслери излеб къазауат этерге да аскерчиле келгендиле. Эки джылны иги битим Эфиопияны гёзенлерин мюрзеуден толтургъанды, Менелик кесин къазауатха хазыр санарча болгъанды.\nОресте Баратьерини башчылыгъында, итальян экспедицион корпусда 20 минг чакълы бир адам болгъанды. Итальян аскерни аскерчилери джангы сауутла бла сауутланнгандыла. Менелик эсе уа 30 минг чакълы бир аскерчи l;szku]fyls/ Итальянлыла къарыусуз сауутланнган, бек уллу болмагъан эфиоп аскерни къыйналмай дженгериклерине ишексиз болгъандыла. Алай ала Менелик аннга къралда къаршчы болгъан къауумланы кеси джанлы этеллигин билмегендиле; аны къой рас Мэнгэша огъайнакъ императоргъа бойсуннганды эмда колонизаторла бла кюрешге тири къошулгъанды. Император аскерге джангыдан джангы зытчыу аскерчиле (ополченец) къошулгъандыла. Менеликни аскеринде артиллерия чыкъгъанды, аскерчилени азыкъ бла баджарыу да итальянлыладан иги болгъанды.\n1895 джылны мартында итальянлыла Адди-Гратны кючлейдиле, октябргъа уа Тигрени бютеу уллу шахарлары аланы къолларына тюшеди. Джылны ахырына Менеликни аскеринде 112 минг аскерчи болгъанды. Аллында Менелик къазауатны ууакъ сермешиу бла арытыу тактикада этерге излегенди; алай а энди саны бла талай кереге уллу аскери болгъаны себебли, II Теодросну заманларындан бери, биринчи кере европачыла бла ачыкъ джерде сермеширге оноу этгенди. 1895 джылны 7-чи декабрында Амба-Алагиде императорну кузени, рас Мэконнын, 15 минг аскерчиси бла 2,5 минг итальян аскерчини къаушатханды. 1896 джылны 21-чи январында узун заманны къуршалаб, Мэкэле бегиген къаланы бойсунургъа зорлайдыла; итальян гарнизон (1,5 минг адам) келишиуге кёре сауутлары бла кетеди. Мэкэлени капитуляциясындан сора эфиоп император Оресте Баратьериге мамырлыкъ теджеуле джибереди. Джумушакъ шартла болгъанлыкъгъа (Уччиал кесаматха кёре чеклени орнуна салыу эмда джангы мамырлыкъ кесаматха къол салыу), итальянлыла унамагъандыла. Менелик да, Баратьери да сакълагъандыла; Баратьери эфиоп аскерни кеси аллына чачылыууну умут этгенди, Менелик джиберген джалгъан тахсачыла, аскер чачылыб баргъанын, император ауругъанын хапарларын келтириб, итальянлыланы кёллендиргенлей тургъандыла.\nМенелик. аскерлерин Адуагъа тартыб, сакълагъанды. Айдан артыкъны фронтда шошлукъ болгъанды, эки джандан да азыкъ таркъая башлагъанды. Эфиоп партизанла итальянлылагъа чабханлай тургъандыла. Рим алгъа урурларын излегенди, Итальяны премьер-министри Франческо Криспи ачыудан генерал Баратьерини пассивликде эмда къоркъакълыкъда терслегенди. Баратьери аллында Адди-Кэйихге ыхтырылыргъа оноу этгенди, алай а 1896 джылны 29-чу февралында джангыдан Адуагъа атланнганды: ол биринчи эфиопла чабарларын излегенди, чабхан аскерни къаушатхан тынч боллукъду деб.\nАдуагъа чабыу юч колонна бла бардырылгъанды, хар бири биришер бригададан болгъанды, тёртюнчю ызларындан резерв келгенди. эфиоплула таб позицияны алгъандыла, ала фланларындан да, фронтдан да джакълы болгъандыла. Эки итальян колонна терс карталары себебли бир-бирлерини джолларын кесгендиле; сол колонна баш кючледен 6 км узакъ кетгенди. 1896 джылны 1-чи мартыны тангына сермешиуле башланадыла. Аллында керексизге тобларын джойгъан итальян артиллерия джараусуз болгъанды. Эки фланг да къаушатылгъандыла, сол колонна паникада къачханды, онг колоннаны Мэконнын къуршалаб, къаушатханды. Итальянлыла 11 минг аскерчини ёлю эмда джаралы тас этгендиле, 3,6 минг да джесирге тюшгенди. Эфиоплула уа 6 минги ёлю, 10 мингни да джаралы тас этгендиле. Итальянлыла Адди-Грат бла Тигре провинцияда талай джерлешимни къолларында къойгъандыла, Менелик эсе уа Эритреяны чеклерине дери джетиб, ызына бургъанды, Эриртреяны кючлеб, аны да Тигреге къошуб, Тигрени тамадасын кючлю болурун излемегенди. Итальянлыла да Адди-Граттдан гарнизонларын чыгъаргъандыла.\nКъазауатны тамамланыуу[тюрлендир | кодну тюрлендир]\nСермешиуледен сора Менелик ара шахаргъа къайтыб, мамырлыкъ теджеулени сакълагъанды. Дженгилиуден дунияны аллында сыйы тюшген итальян правительство кёрюшюулени башлагъанды. Россия мамырлыкъ кёрюшюулеге джакълыкъ этгенди. 1896 джылны 26-чы октябрында Аддис-Абебада мамырлыкъ кесаматха къол салыннганды, аннга кёре Италия, контрибуцияны тёлеб, Эфиопияны бойсунмауун таныгъанды. Эфиопияны ол заманда бегитилген шимал чеги бюгюн да алайдады. Менелик Эфиопияны толу суверенитетин танытханды; тарихде биринчи кере болуб европачы кърал, африкан къралгъа контрибуция тёлегенди. 1-чи март бусагъатда да Эфиопияны миллет байрамыды.\nЧыкъгъаны — «https://krc.wikipedia.org/w/index.php?title=Биринчи_итальян-эфиоп_къазауат&oldid=105783»


Республиканы Халкъ Джыйылыууна тамада сайланнганды - Государственное учреждение "Редакция газеты "КАРАЧАЙ"\nРеспубликаны Халкъ Джыйылыууна тамада сайланнганды\nКъыркъаууз (сентябрь) айны 17-де КъЧР-ни Халкъ Джыйылыууну (Парламентини) 6-чы чакъырыууну 1-чи сессиясында депутатла Къарачай-Черкес Республиканы Халкъ Джыйылыууна (Парламентине) Председателге Александр Ивановну сайлагъандыла. «Бирикген Эресей» партияны регионал бёлюмюню членлери Александр Ивановну кандидатурасын депутатлагъа къараргъа, деб теджеген эдиле.\nАлександр Ивановгъа 51 джыл болгъанды. 2012-чи джылны эндреуюк (декабрь) айында «Бирикген Эресей» политика партияны регионал бёлюмюне секретаргъа сайланнган эди. Ол 2010-чу джылны байрым (февраль) айыны 11-ден бери Къарачай-Черкес Республиканы Халкъ Джыйылыууну (Парламентини) Председатели къуллукъну толтурады.\nАлександр Ивановну кандидатурасын республиканы Халкъ Джыйылыуунда (Парламентинде) Къарачай-Черкесияны Башчысы Темрезланы Рашид эмда 6 партияны келечилери джакълагъандыла.\nТаша чёб атыу бла сессияда болгъан 49 депутат аны сайлагъандыла.\n«Эм биринчи «Бирикген Эресей» партияны Баш советини члени Темрезланы Бориспийни джашы Рашидге, мени джакълагъаны ючюн, джюрек разылыгъымы билдирирге излейме. Ол мени да, республиканы Парламентин да кёб джылланы узагъына джакълаб келеди, къолундан келгенича болушханлай да турады. Аллай ышанмакълыкъ республиканы депутат корпусуну биригиб таб ишлегенини кючюнденди. Темрезланы Рашид айтханлай, теджелген законланы бири алынмай къалмагъанды. Парламент бир-бирин ангылагъан кючлю къауум болуб, джууаблы ишлегенди. Мындан ары да джангы сайланнган депутатла парламентаризмни адетлерин тутуб, биригиб тири ишлериклерине мен толу ийнанама», - дегенди Александр Иванов.\nОл чертгенден, республиканы Парламентине сайланнган джангы къурам, КъЧР-ни Башчысы Темрезланы Рашидни регионну ёсдюрюрге деб кюрешген джолу бла тири барлыкъды.


Юлгюлю юйюрлеге – жюрекден алгъышлаула эмда саугъала | Печатная версия газеты "Заман" на портале СМИ КБР\nЮлгюлю юйюрлеге – жюрекден алгъышлаула эмда саугъала\n8 июля, 2019 - 17:50\nОзгъан байрым кюн Къырал концерт залда Юйюрню, сюймекликни эмда кертичиликни кюнюне аталып, къууанчлы ингир болгъанды. Аны, хар замандача, КъМР-ни тиширыуларыны союзу къурагъанды. Байрамгъа республиканы къырал властыны келечилери, Парламентини депутатлары, районларыны эмда шахарларыны жер-жерли администрацияларыны башчылары, бирсиле да келгендиле. Махкемеге кирген жерде сабийле юйюр тематикагъа кёре ишлеген суратладан, къол устала этген затладан жарашдырылгъан кёрмюч да кёзге хычыуун кёрюннгенди.\nИнгирни бардыргъанла КъМР-ни сыйлы артисткасы Фатимат Чехмахова бла тележурналист Атталаны Азнор, залдагъыланы байрам бла къызыу алгъышлап, адамны жашауунда юйюрню магъанасыны юсюнден хапарлагъандыла. Бирге узакъ ёмюр сюре, бир бирни ангылап жашагъанлагъа бизде не заманда да хурмет энчи болгъанын белгилеп, юйюрлерин энди къурагъанланы аладан юлгю алыргъа чакъыргъандыла.\nОгъарыда сагъынылгъан союзну председатели Аулият Каскулова да, жыйылгъанланы алларында сёлеше, «Жылны юйюрю» конкурс бизни регионда юч жылдан бери бардырылгъанын, аны кесини да беш номинациясы болгъанын айтханды. Бу жол анга кёп адам къатышханы себепли дагъыда экисин – «Спорт юйюр» эмда «Чыгъармачы юйюр»-къошаргъа тюшгенин да ангылатханды. Культура, Урунуу эмда социал къоруулау министерстволагъа хар заманда да этген болушлукълары ючюн ыразылыгъын билдиргенди. Эришиу жылдан-жылгъа кюч ала баргъаны да аны кёлюн кётюргени бла бирге жамауатны юйюр къыйматлагъа кёз къарамын ачыкълагъанын белгилегенди.\nБиринчиле болуп сахнагъа уа конкурсну «Кёп сабийли юйюр» номинациясына къатышханла чыкъгъандыла. Мында Черек райондан Вячеслав Бербеков бла Мухамматжан Хайназаровну (Урван район) юйюрлери экинчи жерни юлешгендиле.\nБиринчиле уа Дугужевле болгъандыла. Аскербий бла Светлана юйюр къурагъанлы 28 жыл толгъанды, алты къыз бла жаш ёсдюргендиле.\nАланы жетишимлери бла КъМР-де Адамны эркинликлери жаны бла уполномоченный Зумакъулланы Борис алгъышлагъанды. Дунияда не игиликле бар эселе да, залдагъыланы барысына да келирлерин тилегенди. Кесини юйюрюне 53 жыл толгъанын, кёп болмай алагъа туудукъдан туугъанчыкъ къошулгъанын да билдирип, хар инсан да чууакъ кёкге къууана, сабийлерини насыпларын кёрюрюн тежегенди.\n«Россейни алтын юйюрю» номинацияда уа Терк райондан Хусейн бла Лиза Гониковла эмда Борис бла Лейла Жекамуховла (Нальчик шахар округ) белгиленнгендиле. Экилери да сабийлерин, туудукъларын ариу къылыкъда юйретип келгенли 55 жылдан атлагъанды. Аланы уа жюрекден алгъышлап, дипломларын, саугъаларын да Парламентни председателини орунбасары Жанатайланы Салим бергенди.\nНе заманда да ата-бабаларыбыздан бери келген адет-тёрелерибизни сакълай, аланы тёлюден тёлюге ётдюре келгенлеге хурмет энчиди. Ол затха сагъынылгъан эришиуде да эс бурулады. Аны бу кесегинде атлары айтылгъан алты юйюрню ичинде Баллилары (экинчи жер) да бардыла.\nМустафа Шамсудинович бла Тося Таукъановна бирге 45 жылдан аслам заманны жашап келедиле, юч сабий ёсдюргендиле. Юйюр тамата РФ-ни битеулю билим бериуюню сыйлы ишчисиди. Юйдегиси уа Халкъгъа билим бериуню отличнигиди.\nАла жаш тёлюню окъутуугъа къыйын сала, устаз династиялы юйюр да болгъандыла. Къызлары Радима бла Мадина да ата-аналарыны жоллары бла баргъандыла. Туудукълада да педагогиканы сайлагъанла бардыла.\nБайрамда тёрт жаш юйюрню уа КъМР-ни Жамауат палатасыны председатели Хазратали Бердов алгъышлап, Тиширыуланы советине да быллай магъаналы жумушну къурагъаны ючюн ыспас этгенди. Эришиуню бу кезиуюнде белгиленнгенлени арасында айырмалыла уа Мисроковла (Къарагъач) болгъандыла. Ала эки къыз бла жаш ёсдюредиле.\n«Элли юйюр» номинацияда уа биринчи жерге Черек райондан келгенле чыкъгъандыла. Башийланы Руслан бла Зухура эки къыз ёсдюргендиле, туудукъла да бардыла. Юйюрню анасы жаш тёлюню окъутууда бет жарыкълы ишлеп келеди. Бу бёлюмде экинчиле уа Хапаланы Идирис бла Любовь (Нальчик шахар округ) болгъандыла. Ала юйюр къурагъанлы уа энди 50 жыл толгъанды. Огъурлу ана бла ата тёрт сабийге, аладан туугъанлагъа къууана жашайдыла.\nОгъарыда белгилегенбиз конкурсда къошакъ халда номинацияла да болгъанларын. Алай бла алада атлары сагъынылгъанланы арасында Мечукъаланы Ахматны юйюрю да барды. Ала «Спорт юйюр» деген кесегинде белгиленип, ыразылыкъ къагъыт бла саугъаланнгандыла.\nКёнделенден Атмырзалары уа лауреат даражаны алгъандыла. Мухтар школну директоруду. Маргарита уа башланнган классланы устазыды. Ала юч сабийни ата-анасыдыла.\nБайрамны ахшы тёреси да барды. Ары конкурс башланнган жыллада хорлагъанла да чакъырыладыла. Бу жол ингирни къонакълары Анатолий Бачканов («Эл юйюр», 2016 ж.), Пётр Маркевич («Кёп сабийли юйюр», 2017 ж.), Арсен Жилясов («Тёрелени сакълагъан юйюр», 2018 ж.), Даниил эм Кристина Рокотовла («Жылны юйюрю - 2018») болгъандыла.\nИнгирде конкурсха къатышхан юйюрлени, ары келген бирсилени да алгъышлап кёпле сёлешгендиле. Аланы арасында урунуу эмда социал къоруулау министр Асанланы Алим, Черек районну администрациясыны башчысыны орунбасары Улбашланы Сахадин, депутат Борис Паштов, саулукъ сакълау министр Марат Хубиев, «Халкъ фронт Россей ючюн» Битеуроссей регион жамауат къымылдауну башчысы Евгений Бакаев да болгъандыла. Айырмалылагъа дипломла, саугъала эмда сагъынылгъан байрамны белгиси – ромашка гюл къысымла - берилгендиле.\nКонцерт программаны да белгилерчады. Юйюр жашаугъа, атагъа-анагъа, сюймекликге жораланнган жырла, тепсеуле да анга бютюн къууат салгъандыла. Жырчы къызыбыз, Музыка театрны солисткасы Гергъокъаланы Халимат айтхан бешик жыр да кёплеге хычыуун тийген болур деп ийнанабыз. Андан сора да, жырчыла Жаболаны Замира, Азамат Беков, КъМР-ни эмда Адыгея республиканы сыйлы артисти Тимур Гуазов, «Нальцук» юлгюлю сабий тепсеу ансамбль, «Кавказ» вокал къауум, «Ассорти» тепсеу ансамбль эмда бирсиле кёргюзтген номерле залдагъыланы кёллерин кётюргендиле.


Огъары малкъарлыла - Сюргюнде | Электронная газета "Заман"\nОгъары малкъарлыла - Сюргюнде\nСурат сюргюнню кезиуюнде Къазахстанны Акъмола областыны Журавлёвка элини Калтан станциясында алыннганды. Хапаргъа кёре, быладан бири чеченли жашды, къалгъанлары уа Огъары Малкъардандыла. Бир къауумуну атларын тохташдыргъанбыз.\nЮчюнчю тизгинде солдан онгнга: Османланы Тюрклюню жашы Махау, Хасауланы Магометни жашы Къара, Темуккуланы Дауутну жашы Абдуллах, чеченли жаш, Глашланы Азимни жашы Хусейин, Османланы Тюрклюню жашы Исмайыл, Оразайланы Хабийбуллахны жашы Исмайыл, Улбашланы Чомай.\nЭнди бу адамланы асламысы дунияларын алышхан болурла. Аллах гюняхларын къурутсун. Къалгъанлары бар эсе, кёп жылланы аллыбызда барсынла.