«Сахнагъа оркестр бла бирге чыгъар муратлыма» | Электронная газета "Заман"\n- Зухура, табийгъат санга берген ён энчиди. Аллай хунерни иеси болгъанынгы уа юйде къалай билгендиле?\n- Баям, ауаз манга анамы жанындан ыннам Жаппуланы Шамдарийден кёчген болур. Ол аламат ариу жырлаучуду. Гитче заманыбызда тёгерегине жыйып, юйретип тургъанды. Тойлада, къурманлыкълада да ёню бла кёплени къууандыргъанды. Сора анам Аминат да къобуз согъаргъа устады. Ол анга бир жерде окъумагъанды, не биреуден юйренмегенди. Кеси аллына тюшюннгенди. Аны бир эшитгенин къайтарып къойгъан сейирлик фахмусу барды.\nЭгечим Лейля да ариу жырлайды. Ол Нальчикде Искусстволаны колледжини вокал бёлюмюне окъургъа кирген эди. Ма аны кёрюп, кёлленнгенме бу усталыкъны сайларгъа. Музыка школгъа жюрюмегенме, тогъузунчу классны бошагъанымда уа толу биле эдим къайры окъургъа барлыгъымы. Алай бла эгечим шахаргъа Казаноко атлы чыгъармачылыкъ арагъа Таукенланы Галинагъа келтиреди. Ары эки жылны жюрюгенме.\n- Къыйын тюйюлмю эди да узакъ элден келген?\n- Школда директорубуз билгенден сора дерслеге эркин, кесиме тап заманда барырча этген эди. Аны себепли къыйналмагъанма.\n- Усталыкъгъа жырны, сахнаны сайлагъан кезиуде асламысында юйде ыразы болмаучудула.\n- «Жюрегинг бла жарата эсенг, окъу», - дегендиле ансы, тыйып кюрешмегендиле. Алай бла мен да эгечим кирген колледжге барама. Анда да Галина Малкъарбиевна болгъанды устазым. Эм алгъа 18 бар эдик да, 12 адам тауусханбыз окъууну. Сиз билген Къабардокъланы Зухура да бизни бла бирге билим алгъанды. Устазыбыз барыбызгъа да уллу къыйын салгъанын белгилерге сюеме. Ол кеси къобуп, ауазыбызны къалай алыргъа, къалай солургъа кереклибизни окъуна кёргюзтюучю эди.\nНоталаны билмей кирген эдим окъуугъа. Бир айны ичинде фортепианодан преподавателибиз Ольга Сижажева бла (ол бюгюнлюкде колледжни директоруду) юйреннгенме алагъа. Андан сора къыйналмагъанма. Ызы бла СКГИИ-де вокал бёлюмде билим алгъанма. Наталья Гасташеваны классына кесим сюйюп баргъанма. Ол репертуарымы байыкъландыргъаны бла бирге ауазым таза, эркин чыгъарча да юйретгенди. Бийик ноталаны къалай алыргъа, аланы соза билирге тюшюндюргенди.\nИнститутну бошагъанымда, Санкт-Петербургга халкъла аралы вокал конкурсха къатышыргъа хазырланнган кезиуюм болгъан эди. Ол заманда Таукенланы Галина мени Музыка театргъа жибереди. Анда комиссия къурап, репертуарымдан да кеслери сайлап тынгылайдыла. Аладан бири «Трубадур» операда Элеонораны кавантинасы эди. Ауазымы жаратып, хорну башчысы Залим Бекулов ары алыргъа келишеди.\n- Бюгюннгю жашауда сенича къыз анда ишлерча аны сейири недеди санга?\n- Билемисиз, жырлагъан адамгъа хорну уллуду магъанасы. Сен жанынгдагъыны ауазына тынгылайса, аны эшитесе, сора кесинг да алагъа къошуласа. Юйренирге ол бек уллу школады, ангылагъаннга.\n- Бирсилени ичинде хорну ишине къошхан юлюшюм эсленмей къалыр деб а сагъыш этмеучюмюсе?\n- Ачыгъын айтсам, алай суннганым да болуучуду. Болсада тутхан ишинги билип этсенг, ол кёрюнмей къалмайды.\n- Сахнада сен ушаргъа сюйген а бармыды?\n- Угъай. Кесим къалай кёргюзтала эсем да фахмуму, аны къараучугъа аллайлай жетдирирге излейме. Билемисиз, бирле сахнагъа чыгъа туруп залдагъыла бла сёлешген да этедиле. Мен алай эталмайма. Ол айтырыкъ жырымда болгъан магъананымы, жашаунуму дейим, ангылатыргъа бегирек излейме.\nКесамат а мени кёллендирген этеди. Кеси кесим бла эришип тохтайма. Бир кере айтхан жырыма къараучу экинчи кере да тынгыларгъа келсе, ол заманда аны жетишимге санарыкъма.\n- Къыйынмыды таулу къызгъа сахнада?\n- «Хор санга неге керекди?» - дегенле да тюбейдиле. Ишими сюеме да, аны ючюн къайгъырмайма. Аны да кесини энчи жери барды культурада. Биз аллай сорууну иги сагъыш этсек, къайсы сферада да бераллыкъбыз.\nСахнагъа чыкъгъан бир заманда да тынч тюйюлдю. Ары къараучу санга ийнанырча халда атларгъа тийишлисе. Битеу да башха сагъышларынг юйде къалыргъа керекдиле. Адам концертге солургъа, зауукълукъ алыргъа келе эсе, бизни борчубузду аны тамамларгъа.\n- Сен тыш къыраллы, башха миллет тилледе жырлагъанынгы да билебиз.\n- Ол бир эшитгеними алып къойгъаным ючюн болур. Жырны ич магъанасын ангыласам, къалгъаны къыйын тюйюлдю.\n- Бош заманынгы уа Интернетге бериучюледенмисе?\n- Аллай кезиулерими юйде анамы, ыннамы къатларында сюйюучюме оздурургъа. Туугъан элими хауасына бёленнген бютюн хычыуунду.\n- Жырдан сора жашауда сен жаратхан неди?\n- Тюрлю-тюрлю жангы ашла хазырлап, къонакъланы ала бла сыйларгъа. Зарлыкъны, ётюрюкню кёрюп болмайма. Алдагъанны кечген къыйынды. Кесим жарыкъ адамма. Не бек къыйналсам да, аны биреуге кёргюзтюп, абызыратырыкъ тюйюлме. Бир зат бла байламлы муратым болса, аны тынгылы этгинчи тынчаймайма.\n- Мындан ары уа къаллай умутларынг бардыла?\n- Жууукъ заманда хорну солисти этерге дейдиле. Аны бла байламлы концертледе оркестрни биргесине жырларгъа муратым барды. «Норма» операда Норманы кавантинасын айтыргъа бек сюерикме. Репертуарым байды, аны себепли аслам чыгъарманы сайлар онгум да барды.\nКоллективибиз болмагъанча игиди. Бери келгенли кёп заман озмагъан эсе да, ала мени кеслерине тенг кёредиле. Билмеген затымы юйретип, усталыкъны жашырынлыкъларына тюшюндюредиле.


АДАМ АЙТХАННГА ТЫНГЫЛАМАСА… | Электронная газета "Заман"\nАДАМ АЙТХАННГА ТЫНГЫЛАМАСА…\n«Ана кёлю – балада, бала кёлю – талада». Бу нарт сёз бир-бир юйюрледе ата-аналаны бла сабийлени араларында халны тынгылы ачыкълайды.\nАта-анала не кёп къайгъырсала да, сабийлени асламысы аны ангыламайдыла. Жаш адамланы бирлери, аналарыны, аталарыны айтханларына тынгыламай, кечеле бла къайда болса да айланып, кеф этиучю затланы ичедиле. Аланы уа аллайлары бардыла, аны ичгенлеринден сора не айтханларын-къайтханларын, къайры баргъанларын билмезча, адамны башын хайран этген. Аланы багъалары учузду, келтирген хаталары уа – чексиз уллу.\nКеф этиучю затланы ичип эсирген жаш адамла, игиди, аманды деп къарамай, башларына не зат келсе, аны этедиле: ларёкланы, тюкенлени терезе миялаларын ууатадыла, алгъан затларыны багъаларын тёлемей кетедиле. Кеслерини болмаса да, машинала мажарлап, шахар ичинде неда элде, от тюшгеннге баргъанча, аланы къызыу сюредиле, чариш къурайдыла, къызыу жюрюйдюле. Адам ачытырбыз, мал басдырырбыз деп къоркъмайдыла. Такси тутуп, шофёрну къоркъутуп, сюйген жерлерине элтдиртедиле.\nАманлыкъ иш этгенле, эртте-кеч болса да, тутуладыла. Полицияны къуллукъчулары аланы юйлерине билдиредиле. Жарлы ата-анала уа акъылсыз балаларын тутмакъдан къутхарабыз деп, жыйгъан ырысхыларын тёгедиле, къарт башларын учуз этип, жалынчакъла, тилеучюле боладыла. Жарсыугъа, аллай жаш адамланы араларында шахарлада, элледе жашагъан таулула да бардыла.\nНе ючюн бола болурла аллай ишле? Бирлери айтадыла жаш адамланы бош заманлары кёп болады, аны къалай ётдюрюрге билмегенден деп. Экинчилери ишлерге иш болмагъандан, дейдиле. Ючюнчюлери жаш адамла кеслерини жашауларына, саулукъларына ат башындан къарайдыла да, аны ючюндю деген оюмну айтадыла.\nМени акъылыма кёре, ючюнчю къауум айтхан тюзюрекди. Нек дегенде жашаугъа сейири болгъанны бош заманы жокъду. Ол жангы зат окъуюм, кёрейим, билейим деп, китапла окъурукъду, телевизоргъа къарарыкъды неда Интернетге кирликди, жангы адамла бла танышыргъа сюерикди, спорт бла кюреширикди.\nЖаш адамла иш тапмагъанларыны хатасындан бузулуп кетедиле дегенлени мен тюзге санамайма. Нек? Итиниую, сейири болгъан адамгъа не заманда иш табылгъанды, табылгъан да этерикди. Элде неда шахарда жашагъанла да администрацияланы башчылары жаш тёлю бош заманын хайырлы эм зауукълу ётдюрюрча бир зат да этмейдиле дегенле да бардыла. Ол тюз тюйюлдю. Сиз Маданият юйню полун жуугъаннга бир сорчугъуз, ол не халда къалгъанын солуу ингирден, концертден сора. Неда аллай иш бардырыла туруп, ненчасы, аракъы ичип, бир бирлери бла тюйюшедиле. Аланы араларында уа школда окъугъан жашчыкъла бла къызчыкъла. Аллай затланы кёре, эшите тургъан къайсы къуллукъчу солуу ингирле бардырыргъа, концертле къураргъа унарыкъды?\nШколда окъугъан заманларында, ветеранла да келип, урушда, кёчгюнчюлюкде кёрген сынауларыны эм къыйынлыкъларыны юслеринден айтхан заманда, ала, битеу эслерин берип, тынгылай эдиле. Онбиринчи классны бошап, школ эшикледен атлагъанлай, ала башха тюрлюле боладыла.\nАталары, аналары не кёп тырман этип, ариу айтып ангылатыргъа кюрешселе да, кеслери ангылагъынчы, мени акъылыма кёре, ала бир затны да къулакъгъа аллыкъ тюйюлдюле. Сора ата-анала уа не этсинле? Кеслери хыйсаплап, былайда уа былай этсем жарамаз, ушамаз, атамы, анамы жюреклерин къыйнарма деп, акъылларына келгинчи, къайгъы этип, жарсып юйде олтуруп къалай турсунла?\nБу проблема хар адамны да жарсыта болур, мени жарсытханча, алай аны кетериу бек алгъа жаш адамланы кеслерини къолларындады.


Къар Аппа бла жомакъны дуниясына | Электронная газета "Заман"\nКъар Аппа бла жомакъны дуниясына\n29 декабря, 2017 - 08:57\nТюнене КъМР-ни профсоюзларыны юйюнде республикалы ёлка къууанчлы халда ачылгъанды. Ол 6 январьгъа дери бардырыллыкъды. Анга Къабарты-Малкъарны битеу районларындан, шахарларындан, эллеринден да жыл санлары жетиден онтёртге дери болгъан он минг къызчыкъ бла жашчыкъ чакъырыллыкъдыла.\nБиринчи байрамгъа уа ёксюз, къолайсыз эмда уллу юйюрледен балачыкъла, дагъыда республиканы Башчысы Юрий Коковну сайтына жазгъан сабийле да келгендиле. Аланы бирлери омакъ кийинип, кёплери уа жомакъланы жигитлерини сыфатларына кирип эдиле. Къызчыкълагъа бла жашчыкълагъа мекямгъа кирген жерден башлап назы терек орнатылгъан залгъа дери жол сейирлик жасалгъанды. Хар жерде жомакъланы жигитлерини уллу суратлары салыныпдыла. Сабийле уа аланы къатларында суратха тюшедиле.\n-Жангы жылны аллында республикада жашагъанланы сабийлерине байрам бардырыу тёреге айланнганды. Аны сизге КъМР-ни Правительствосу, профсоюз организацияланы биригиулери къурагъандыла. Татлы саугъаланы уа КъМР-ни Урунуу, иш бла жалчытыу эм социал къоруулау министерствосу хазырлагъанды. Байрамны музыкалы кесегин, сабийлени булжутхан артистлени, Къар Аппаны бла Къар Къызны уа Маданият министерство чакъыргъанды,- дегенди «КъМР-де профсоюз организацияланы биригиую» Союзну председатели Фатимат Амшокова.\nПравительствону Председателини биринчи орунбасары Таймураз Ахохов да сабийлени Юрий Коковну атындан алгъышлагъанды. «Жашауубузда биз бек багъалагъан сабийледиле да, ала саулукълу болуп ёссюнле!» - дегенди.\nРеспубликалы ёлканы къууанчлы халда ачылыууна КъМР-ни урунуу, иш бла жалчытыу эмда социал къоруулау министри Тюбейланы Альберт, КъМР-ни Башчысыны экономика вопросла жаны бла кенгешчиси Уяналаны Аминат, министерстволаны бла ведомстволаны, жамауат организацияланы, маданият араланы келечилери да келген эдиле.\nСагъат бла жарымны ичинде жомакъланы жигитлери, Къар Аппа, Къар Къыз да балачыкъла бла ариу жасалгъан уллу назыны тёгерегинде тюрлю-тюрлю оюнла бардыргъандыла, викторинала къурагъандыла. Къызчыкъла бла жашчыкъла да алагъа Жангы жылны, назыны юсюнден назмула айтхандыла, суратха тюшгендиле, саугъала къоллу болгъандыла.\nЖырчыла Черим Озроков, Гергъокъаланы Халимат, башха артистле да байрамны бютюн жарыкъ этгендиле.


Чекчиле къууанчларын этгендиле - Государственное учреждение "Редакция газеты "КАРАЧАЙ"\nЧекчиле къууанчларын этгендиле\nХычаманны 28-и Эресейчи чекчини кюню эди. Аны бла да къалмай, ол кюн Эресейчи Чекчи управление къуралгъанлы 100 джыл толгъан эди. Бу эки байрам да Къарачай-Черкесияда кенг белгилендиле.\nЭм алгъа Черкесск шахарны Хорлам деген паркында Чекчини кюню бла Эресейни Чекчи органлары къуралгъанлы 100 джыл толгъанына аталыб чекчи джигитлеге къууанч халда эсгертме ачылды.\nОл къууанчха Къарачай-Черкесияны Башчысы Темрезланы Рашид, Эресей Федерацияны Президентини Шимал Кавказ федерал округда Толу эркинликли келечисини орунбасары Попков Валерий, Эресей Федерацияны Федерал Джыйылыууну Федерация Советини члени Гамаюнов Константин, Чекчи управлениени тамадасы генерал-майор Кудрявцев Юрий, Къызыл байракълы энчи Кавказ чекчи округну командующийи генерал-полковник Болховитин Евгений, Къарачай-Черкесияны Халкъ Джыйылыууну (Парламентини) Председатели Иванов Александр, Къарачай-Черкесияны Правительствосуну Председателини борчларын толтургъан Озов Мурат, Черкесск шахарны мэри Тамбиев Руслан, властланы территория органларыны федерал къуралышларыны келечилери къошулдула.\nТемрезланы Рашид къууанчха келгенлени Чекчини кюню бла эмда Чекчи аскерле къуралгъанлы 100 джыл толгъаны бла джылы алгъышлады. Эресей Федерацияны кърал чегини иги кесеги Къарачай-Черкесияны юсю бла ётгенин айтыб, аны ФСБ-ны Чекчи управлениесини бизни республикада орналгъан бёлегини аскерчилери кёзню гинджисинча сакълагъанларын айырыб чертди. Къралыбызны бу регионуну, аны ичинде КъЧР-ни къоркъуусузлукъларын махтау бла баджарадыла, деб, алагъа джюрек разылыгъын билдирди.\nАндан сора Кудрявцев Юрий, Ветеранланы-чекчилени Бютеуэресей джамагъат организацияларыны джергили бёлюмюню председатели подполковник Юрьев Сергей, аны кибик башхала сёлешдиле.\nКъарачай-Черкесияны Башчысы Темрезланы Рашид бла Чекчи управлениени тамадасы генерал-майор Кудрявцев Юрий чекчилеге салыннган эсгертмени къууанч халда ачдыла. Андан сора байрамны этерге келгенледен кёбле эсгертмеге гокка хансла салдыла.\n«Ата джуртну къоруулаучулагъа - Джигит чекчилеге» салыннган эсгертме къолуна винтовканы алыб тургъан, мийиклиги юч метр болгъан солдатны-чекчини тюрсюнюнде ишленнгенди. Аны автору белгили архитектор, «Эресейчи махтауну аллеясы» деген проектни башчысы Сердюков Михаилды. Ол проектни юсю бла шахарны «Джашил айрымкан» деген паркына белгили эресейчи аскер башчыланы бюстлери этилиб да салыннгандыла.\nЧекчини кюнюнде Черкесск шахарны Джарыкълыкъ къаласында да Чекчи аскерле къуралгъанлы 100 джыл толгъанына аталыб уллу къууанч болду. Анга Къарачай-Черкесияны Правительствосу бла Парламентини членлери, районлары бла шахарларыны башчылары, Абхазияны чекчилерини делегациясы эмда чекчи къуллукъну ветеранлары къошулдула.\nКъууанч джыйылыуда чекчиле бла байрамны этерге келгенлени Къарачай-Черкесияны Башчысы Темрезланы Рашид джылы алгъышлады эмда аланы барына да саулукъ-эсенлик, насыб, джетишимле, рахатлыкъ теджеб сёлешди. Эресейни ФСБ-ны КъЧР-де Чекчи управлениесини тамадасы генерал-майор Кудрявцев Юрийни «Къарачай-Черкес Республикагъа - 25 джыл» деген юбилей белги бла саугъалады, талай чекчи бла ветераннга да «Къарачай-Черкес Республиканы къоркъуусузлукъ органларыны махтаулу къуллукъчусу» деген атны атады, республиканы Башчысыны Бюсюреу письмоларын берди. Кудрявцев Юрий да Темрезланы Рашидни «Чекчи къуллукъ къуралгъанлы - 100 джыл» деген белги бла саугъалады.\nКъууанч джыйылыуда Эресей Федерацияны Президентини Шимал Кавказ федерал округда Толу эркинликли келечисини орунбасары Попков Валерий Эресей Федерацияны Президентини Шимал Кавказ федерал округда Толу эркинликли келечиси Белавенцев Олегни, Чекчи управлениени тамадасы генерал-майор Кудрявцев Юрий Эресей Федерацияны Къоркъуусузлугъуну федерал къуллугъуну директору Бортников Александрны ФСБ-ны Чекчи управлениеси къуралгъанлы 100 джыл толгъаны бла байламлы джиберген алгъышлауларын окъудула.\nДжыйылыу Къарачай-Черкесияны тепсеу коллективлери бла джырчылары берген уллу концерт бла тамамланды.


Опубликовано пн, 28/10/2019 - 19:25 пользователем admin\nSelect ratingGive Опрос в Киеве: кому благодарны украинцы за освобождение от фашизма? 1/5Give Опрос в Киеве: кому благодарны украинцы за освобождение от фашизма? 2/5Give Опрос в Киеве: кому благодарны украинцы за освобождение от фашизма? 3/5Give Опрос в Киеве: кому благодарны украинцы за освобождение от фашизма? 4/5Give Опрос в Киеве: кому благодарны украинцы за освобождение от фашизма? 5/5\nПодробнее о Опрос в Киеве: кому благодарны украинцы за освобождение от фашизма?


Россельхозбанкны карталарына сурам дайым ёседи | Электронная газета "Заман"\nБыйылгъы жыл башланнганлы Россельхозбанкны Къабарты-Малкъарда бёлюмю клиентлерин сегиз минг тёлеу карта бла жалчытханды. Саулай алып айтханда, бюгюнлюкде финанс учрежденияны продуктун 170 минг адам хайырланады. Ол санда былтыр аланы 13 минги берилгенди. Алай бла эмиссияны 26 проценти иш хакъ тёленнген карталагъа жетеди. Эсге сала айтсакъ, банкны себеплиги бла айлыкъларын 240 организация алады, аланы асламысы бюджетникледиле.\n- Иш хакъ берилген картала ахчаны тюрлю-тюрлю жумушлагъа хайырланыргъа эм къоркъуусуз жюрютюрге себеплик этедиле. Ол къыйматлыды. Сёз ючюн, айлыкъны бир кесегин банкга асыраргъа ётдюрюрге, банкоматладан процентсиз ахча тешерге, тюкенледе товар алгъанда бонусла жыяргъа эм башха файдалы онгла бардыла. Республикада 34 банкомат барды, аланы иги кесеги тохтаусуз суткала бла ишлегенледиле. Ол санда Нальчикде онбеш терминал орналады, жамауат аслам жюрюген жерледе бла сатыу-алыу точкалада да 17 аппарат салыннганды, дейди Россельхозбанкны республикада бёлюмюню таматасы Алим Сокуров.


Ряд свойств, всегда присущих товарному производству как таковому » Бизнес планирование - крупных зданий и объектов\nБизнес планирование - крупных зданий и объектов » Ингушетия до 2022г » Ряд свойств, всегда присущих товарному производству как таковому\nРяд свойств, всегда присущих товарному производству как таковому\nАвтор: Admin Опубликовано: 15-03-2013, 23:40 Комментариев: (0)\n-Окъу, - дедик да, окъуду. Тюзюн айтханда, хапары бек къарыусуз эди. Огъурамагъаныбызны ангылаб, ол джаш Муссадан кёл табалсам деген умутда: – Мусса, мен джазыучу болургъа хар затымы хазыр этгенме! Нем да барды, честно комсомольский! Бир келигиз мени юйюме, кёргюзейим! Шо бир келигиз! – деб, тамам къадалды. – Да бу тенгигиз быллай бир тилегенден ары, келигиз барайыкъ да, бир къарайыкъ – деди Мусса, ууакъ ышара. Тебредик ол тенгибизни юйюне. Ючмед, тёртмед да бёлюмлю фатар. Ол заманнга кёре иги танг баш тутхан адамлагъа ушай эдиле. Бир бёлюмю иги алай тургъанлай китабдан толу. Бир китаб табханы ичинде «Дуния литератураны саулай да джыйымдыкъ томлары». Табханы мияласында Расул Гамзатов бла Къулийланы Къайсынны суратлары. Орталарында уа, бизни хапарчы тенгибизни сураты! Джарагъан иш столу. Столну юсюнде басмалаучу машинкасы, не айтайым, тёгерек бурулуучу, таянчакълы шиндиги. Тюзюн айтыргъа, мени кёзюм бир кесек къарады. «Ай насыблы, биз кёрюрге табмагъан китабланы, басмалаучу машинканы ким алыб бергенди мунга?» – деб эте тургъан сагъышларымы Муссаны ауазы бёлдю. – Аперим, къарнашчыгъым! Айтханынгча, хар ненг да барды. Энди джангыз джазарынг къалгъанды, къалгъанын тындыргъанса! – деди Мусса, чырт ышармагъанлай... – Да хоу... бюгюн окъугъан хапарым ол бошду, ма энди печатный машинкам бла бир хапар джазайым да, бир кёрюрсюз...-деди, бизни хапарчы тенгибиз. – Да къадал, кюреш. Джазаргъа бек мыллык атыб, башха бир иги зат эте биле эсенг, аны да унутуб къойма. Иги къарнашымча, эсинги бек ийиб, кёб окъу. Окъусанг, кёб затха тюшюннюксе кесинг. Сау-эсен къал! – деб, Мусса эшикле таба тебреди. Биз да ызындан атлай, орамгъа чыкъдыкъ. Джолда «джыйыныбыз» седирей бара эди. Студент общежитиени тенглигине джете, мен: « Да иги джолгъа барыгъыз, Мусса!» – деб, къолуму узатдым. – Тохта, кетиб къалма, заманынг бар эсе, бир кесекчик ашыр мени,- деди Mycca. Къалгъан джашладан айырыла, мен Муссаны ашыра тебредик. – Къалайды окъууунг ? – Да кюрешеме окъургъа. – Джазыучуладан кимни бек джаратаса ? – Кесибизникиледенми огъесе дуния литератураданмы ? – Орус, дуния литературадан. – Орус литературадан, ну, Пушкин кесича барсын, Лермонтовну джаратама, Достоевскийни, Лев Толстойну, Чеховну, Есенинни, Блокну, Булгаковну, Зощенкону, Шолоховну да «Тихий Донун», Владимир Высоцкийни.


В валовую продукцию подсобных предприятий » Бизнес планирование - крупных зданий и объектов\nБизнес планирование - крупных зданий и объектов » Золотая жила » В валовую продукцию подсобных предприятий\nАвтор: Admin Опубликовано: 23-05-2009, 16:36 Комментариев: (0)\nСымайыл Жамбулгъа письмо къурагъан заманында 99 жыл болгъан акъын ёлюп тургъанын къайдан билсин тутмакъда жырчы? Бу хапарны Сымайыл Суюнчланы Азаматха кеси айтып, жазгъан письмосун да къагъытха тюшюртгенди. Салам алейкум, багъалы Жамбул, Письмону жазгъан ? жазыучу ахлунг, Туугъан элинге мен къонакъ къонуш, Юйню иеси, сен манга болуш. Кериуан жулдуз ажашханд жолда, Мени жашауум бюгюн туманда, Жырым, кесим да тутхуч эм тузакъ, Жюрюген жолум ? мырды, чыгъанакъ. Зауукъгъа жесир болгъанды халкъым, Душманнга, жаугъа чыкъгъанды атым. Туугъан журтумдан къууулуп кери, Сени журтунга келгенме бери. Ызымдан тюшгенд таймай мыртазакъ, Аркъама миннгенд жыртхыч сарыуек, Айырылмайын ? сууап бла гюнях, Бичакъ билейди шайтан бла жек. Сен Алматада, мен а Жамбулда, Мени къадарым сени къолунгда, Жырчы жырчыгъа таянчакъ, дагъан, Сени ауазынг манга жан дарман. Сени домбранг, мени сыбызгъым Зорчу къауумгъа къуллукъ этмезле. Менден аяма сен ауазынгы, Жакълыкъ сёзюнгю ала эшитсинле. О,шыйых закий! Акъылман акъын! Сен тёре бол да, тюзлюкню чакъыр, Жууап сакълайды къарачай шейит, Ол сен таныгъан жырчы Сымайыл. Сымайыл бир кере Совет Сюзну Жигити Багъатырланы Харун болгъанда келип, аны тилеги бла жырлагъан эди деп хапар айтады Суюнч улу Азамат. Кесини жюреги жиляй тургъанлай сюргюндегилеге кёл этерге, эс тапдырыргъа кюрешеди. Жарлы халкъым, къатдыр энди ? Белинги. Жоюлдум деп, такъыр этме Кёлюнгю. Къоркъмайды. Сен да къоркъма, Жууукъ къойма ёлюмню. Кёчгюнчюлюкде жырчыны хар айтхан сёзю ёлюмге, артыкълыкъгъа ?бой бермейик, тёзюмлюлюкню? танытайыкъ, бири бирибизге дагъан болайыкъ деп чакъырады. Кёп адамла, миллетге жетген артыкълыкъгъа чыдаялмай, Сталиннге письмо жазадыла. Сымайыл ол ишни эталмагъанды, къара танымагъаны себепли болур, огъесе ким болгъанын ангылагъанмы этгенди. Ол Аллахха таяна жырлайды, ызына къайтырына ийнанып, миллет журтун сагъыннганлай турады. Эшит, Аллахым, тилек сёзюмю, Къызгъанма бизден насып юлюшню! Къайтыу насыпны бер къартха, жашха. Тюк чыгъар кибик тёнгереген ташха. Терсни терслигин, тюзню тюзлюгюн! Къарачайлыгъа тапдыр тыпырын... Къойма бу жерде аны къабырын!.. Ачы кюнледе халкъына сёзю бла болушхан жырчы кесини жюрегиндегин ачыкълап жазады. ...Къанатлыча кёксюл кёкде учалсам, Жарлы халкъгъа тюзлюк излей кетерем. Эй, халкъ чекген къыйынлыкъны айталсам, Бу дунияда муратыма жетерем, ? деп сарнайды аны жюреги. Насып болуп, миллетле журтларына къайтадыла. 1957 жыл къарачай миллет сюрюлгенледе биринчи болгъанча, келгенледе да биринчиди. Юй ишлеген балта эшикде къалады. Сымайылны келгенден сора сыйын кёрмейдиле, жазгъанларын басмаламайдыла. Этген жырларын, ала Сымайылныкъы болмагъанча этерге излейдиле. ?Минги Тау? жырны халкъ жыр деп жырлайдыла. Этилиннген артыкълыкъ зор тиеди жырчыгъа. Жашагъан жылларындан 55 жылны къырал Сымайылны харам этип жашатады. Ол кеси ариу айтады аны юсюнден. Жумлай аламгъа айтдым сёзюмю, Къарачай тилни сыйлы этдирдим, Къарачай жырны кенгнге эшитдирдим.\nПредлагаемая разработка потоварных программ насыщения территориального рынк ...\nВ транспортных хозяйствах торговых


Чынтты патриотланы ёсдюре | Электронная газета "Заман"\nЧынтты патриотланы ёсдюре\n17 декабря, 2021 - 14:20\nНальчикде Байсолтанланы Алимни атын жюрютген 19-чу номерли орта школда краеведенияны «Аяз» деген клубу иги кесек заманны жетишимли ишлеп келгенди. Анга башчылыкъны кёп жылланы ичинде устаз, педагогика илмуланы кандидаты Жансуйланы Солтанны къызы Золотарева Ирина этип тургъанды. Аны башламчылыгъы бла сабийле тау эллеге барып, анда урушда, кёчгюнчюлюкде ёлгенлеге ишленнген эсгертмелеге къарап, тёгереклерин тазалап, эсгертме болмагъан жерлеге уа ташла орнатып, документле жыйышдырып тургъандыла. Бу ишге окъуучуланы ата-аналары, шахарчыла, эллиле да иш бла, сёз бла да себеплик этгендиле. Ирина Солтановна ол мектепден кетгенди, аны бла бирге «Аяз» да ишин селейтгенди. Ирина Солтановнаны кёп жылланы ичинде мектепде тамамлагъан жамауат ишлерини юсюнден ол школда талай жыл мындан алгъа окъуп чыкъгъан Солтанланы Расул хапарлагъанды.\n-Ирина Солтановна кесини ишине къаны-жаны бла да берилген адам эди. Туугъан жерибизге сюймеклигин ол бизге, сабийлени акъылларына сингдирирге итиннгенди. Аны ол сезими бек уллу болгъанды, - дейди Расул.\nРасулну ол сёзлеринден сора, мен Ирина Солтановна бла тюбешип, ушакъ этгенимде, ол ишни къалай тамамлагъаныны юсюнден соргъанма.\n-Ёсюп келген тёлюню Ата журтубузну сюерге, анга кертичи болургъа юйретиуге къайсы устаз да энчи магъана берирге керекди. Мен школчуланы урушну кезиуюнде сермешле баргъан жерлеге ма аны ючюн элтип айланнганма.Тарыхны кёп ачы шартлары болгъанын эсде тутаргъа, аны унутургъа жарамагъанын да алагъа дайым айтып ангылатыргъа керекди. Уруш баргъан жерлеге элтип хапар айтсанг, ол зат аланы эслеринде бютюн бек къалады. Сёзсюз, малкъар халкъ кёп къыйынлыкъ сынагъанды. Аны кёчгюнчюлюгюню, жерлешлерибизни урунууда, искусствода, маданиятда жетишимлеринден материалла жыя, «Жилтинден ёртен къабынады», «Бир адам да унутулургъа керек тюйюлдю», «Жарыкъ жашау ючюн жан бергенлени эсге салыу» деген походланы кёбюн къураргъа тюшгенди. Манга себепликни ата-анала, башха устаз коллегаларым да этип тургъандыла.\nАта журтлары ючюн жан берген жигитлени бизге белгили болмагъан къабырлары алыкъа да кёпдюле, - дейди андан ары Ирина Солтановна. –Жаш краеведле аланы юсюнден материалла жыяргъа керекдиле. Чехли патриот Юлиус Фучик ёле туруп былай жазгъанды: «Унутмагъыз! Шуёхланы, душманны да унутмагъыз. Эркинлик ючюн, сизни ючюн жан бергенлени юсюнден, ашыкъмай, тынгылы хапарла жыйыгъыз…». Бу сёзле краеведни программасы болургъа керекдиле. Бизни да ишибизни ёзеги эдиле ала. Жыйышдырылгъан материал зыраф болмай хайырланылыр ючюн, школлада мюйюшле, музейле къураргъа тийишлиди деп, алай къарайма, - дейди ол.\nАндан сора да устаз школчула бла краеведение иш бюгюн башланмагъанын чертип, быллай шарт келтиргенди: 1967 жылда Нальчикде 8-чи номерли орта школну жаш туристлери республикада сабий экскурсия –турист станцияны кружок башчысы Татьяна Игонинаны башчылыгъы бла Минги тауну тийресинде Уллу Ата журт урушну кезиуюнде сермешле болгъан жерлеге походха баргъандыла. Ала, къан жухланы, бугъейлени юслери бла ётюп, токъсан килограмм ауурлугъу болгъан сын ташны Азаугъа, 3268 метр бийикликге чыгъарып, тауларыбызны жаудан къоруулай ёлген белгисиз аскерчини къабырына салгъан эдиле.\nАндан сора уа кёп да бармай, жай айладан биринде, Тонгуз-Орунну кюнлюм жанында совет офицерни ёлюгю табылгъан эди. Турист жашчыкъла бла къызчыкъла ёлюкню сюеклерин ауушдан кёлге баргъан къой жолчукъну къатында асырагъандыла.\nШколчуланы «Аяз» деген клубу ма ол ахшы тёрени мен андан кетгинчи тирилтип бардыргъанды. Краеведениени республикалы слётларына да анга жюрюгенле тири къатышып тургъандыла. Аллай слётла бир ненча кюнню баргъандыла. Алда школчула жыйышдыргъан материалладан кёрмючле къурагъандыла, артда эришиуле башланнгандыла. Сабийле череклени юслери бла кёпюрле этип ётерге, тау жолла бла терк барыргъа, жыжым бла къаягъа мычымай ёрлеп тюшерге, илишан атаргъа, чатырны терк сюерге, от тиргизип, сууну къалгъанладан алгъа къайнатыргъа да юйреннгендиле. Ол затла бары да, жашай баргъанда кимге да хайырлыдыла. Адам аз тюрлю затха тюбемейди жашауунда. Бютюнда бег а ала жашлагъа керекдиле. Аллай затланы жетишимли эталгъан школчула , окъуу юйлеринде краеведение музей да къурагъандыла. Бек гиртчиле, тириле, музейлеринде кёп эмда сейирлик материалла жыйышдыргъанла Битеуроссей эришиулеге къатышыучу эдиле.\n-Анга тюшер ючюн а, тынгылы хазырланыргъа керек болгъанды, - дейди устаз. – «Жилтинден ёртен къабынады» деген битеуроссей походну программасы бла шагъырейленип, походлагъа баргъан заманда: «Къабарты-Малкъар Уллу Ата журт урушну жылларында», «Кёчгюнчюлюк», «Къабарты-Малкъар, - тюнене, бюгюн», «Къабарты-Малкъарны жазыучулары, поэтлери, культураны къуллукъчулары» деген эмда башха темалагъа материалла, суратла, документле, дагъыда алагъа ушаш затла жыйышдыргъандыла. Ала уа бир заманда да, бир жерде да басмаланмагъандыла. Магъаналары бла сейирликле болгъандыла, - дейди Ирина Султановна.\n-«Аязны» жаш краеведлери иги кесек материал жыйышдыргъандыла. Биз аланы жарашдырып, белгилери болмагъан шартла да тюбегенлери себепли, ала бла да архивледе, элледе ишлерге тюшгенди. Болсада бюгюнлюкде да алыкъа белгили болмагъан шартла бардыла. Биз башлагъан ишни башхала андан ары бардырсала, бек ыразы боллукъбуз,-деп бошагъанды хапарын Жансуйланы Ирина.\n29.06.2022 - 09:05 → Сынауланы эсеплери ышандырадыла\n27.06.2022 - 17:08 → Абаданлагъа бла иш табалмагъанлагъа – жангы усталыкъла\n23.06.2022 - 09:05 → «Сабийлени патриот ниетде юйретиуге аслам эс бурабыз»\n23.06.2022 - 08:18 → Полициячыла солуу лагерьни жокълагъандыла\n22.06.2022 - 10:42 → «Спортну аслам тюрлюлерин айнытыргъа тийишлиди»


Терслигине жолукъдурурча – вахта | Электронная газета "Заман"\n2 апреля, 2021 - 17:07\nЭркинликлери сыйырылгъан адамлагъа тюзетиучю колонияла ишлеп башлагъандыла. Алада 900-ге жууукъ адам турлукъдула, дегенди Россей ФСИН-ни башчысыны орунбасары Валерий Максименко. Ол айтханнга кёре, бузукълукъчуну терслигине жолукъдурууну жангы тюрлюсю – зор бла ишлетиу – аны жамауатдан айырыу тюйюлдю. Тюзетиучю колонияда турууну, юйлеринден узакъда урунуп, общежитиялада жашагъан вахтовиклени ишлери бла тенглешдирирге боллукъду.\nОл эркинликни сыйырыуну дагъыда бир амалыды. Ишлерге сюдле колонияланы орунларына иерикдиле – адамны эркинлигин эки айдан беш жылгъа дери сыйырыла эсе эмда этген бузукълугъу ауур тюйюл эсе. Тюзетиу ишлеге ауур бузукълукъланы биринчи кере этгенлени да иерге боллукъдула.\nБыллай тутмакъла тюзетиучю аралагъа кеслери барлыкъдыла, анда жашаулары аланы ары дери турмушларына ушарыкъды, алай талай энчилик да боллукъду. Алагъа не иш бла кюрешириклерин сайларгъа неда айтылгъан ишлерин алышындырыргъа, администрация эркинлик бермей, арадан бир жары кетерге жарарыкъ тюйюлдю. Тутулгъан заманларыны ючден бири бошалса, ол кезиуню ичинде адам жорукъланы бузмай турса, анга арадан тышында юйюрю бла жашаргъа онг берилликди.\nАрада хуржун телефонла, Интернет бла хайырланыргъа жарарыкъды. Тутмакъла аурусала, медицина полислери бла къайсы врачлагъа да бараллыкъдыла. Ала жорукъланы бузмай турсала, ахчасы да тёленип, онсегизкюнлюк отпускла берилликдиле, аны арадан башха жерде ётдюрюрге да жарарыкъды. Пенсиялары да тыйыллыкъ тюйюлдю.\nМинюст тюзетиучю аралада турууну жорукъларын да жарашдыргъанды. Анда наркотиклени, ичгилени, ол санда сыраны, дрожланы, карталаны тутаргъа, татуировкала этерге жарарыкъ тюйюлдю. Араны ишчилери уа тутмакъны затларына къараяллыкъдыла.\nБузукълукъ этгенлеге тазир салынырыкъды неда сюдге аны тюзетиучю арадан керти колониягъа жиберирге тилек ийилликди. Бузукълукълагъа аз-маз аманлыкъ этиу, администрациягъа бойсунмау, араны ишчилерини намысларын тюшюрюп сёлешиу саналадыла. Арагъа белгиленнген замандан кеч болуп къайтханла да жууапха тартыллыкъдыла. Тутмакъ, бир жары чыгъып, ызына кече бла кюнню ичинде келмесе неда кеси кетип къалса, артха жолу колониягъа боллукъду.\nАрадан кече неда ишчи заман бошалгъандан сора чыгъаргъа жангыз да администрацияны эркинлиги бла жарарыкъды. Адамгъа арадан тышында жашаргъа къойгъан эселе уа, ол хар айдан тёрт кере ары келип, эсепге тюшерге керекди.\nБелгили болгъаныча, аллай биринчи арала Тюмень, Тамбов областьлада, Ставрополь эм Приморский крайлада ишлеп башларыкъдыла. Колонияла-поселенияланы мурдорларында участкала уа битеу къыралда да ачыллыкъдыла.\n04.12.2020 - 11:35 → Адамны угъай, аны эркинликлерин, къыралыбызны законлары тохташдыргъан праволарын сакълайбыз


ДЖАШ ЗАМАНЫБЫЗДА САУЛУГЪУБУЗНУ АЯМАЙБЫЗ - Государственное учреждение "Редакция газеты "КАРАЧАЙ"\nДЖАШ ЗАМАНЫБЫЗДА САУЛУГЪУБУЗНУ АЯМАЙБЫЗ\nМен бусагъатда айтырыкъ затла джаш адамлагъа джарарла деб келеди кёлюме. Сёз адамны саулугъуну юсюнден барлыкъды. Мен врач тюлме. Алай а кесим сынагъан затны юсюнден айтыргъа излейме. Джаш заманымда саулугъум бир да иги эди: сууукъ не болгъанын билмей эдим.\nЭшикде боран улуй турса да, джукъа кийиниб, уллула айтханны этмей, чыгъыб кетиучен эдим. Юйден ишге 10-15 минут барыргъа керек эди.\nСууукъ болмагъанлай джетиучен эдим. Классха кириркирмез, дерсле башланнгынчы, аяз сыртымдан ура турса да, терезени гитче бёлюмюн ачыб, иги кесек заманны олтуруучан эдим. «Белиме джел ауруу киргенди да, къымылдаргъа къоймайды» неда «бойнуму джел ауруу къурушдургъанды да къойгъанды», деселе джыллары келген устазла, мен алагъа: «Не джел аурууну юсюнден хапар айтасыз? Джел ауруу не затды?» - деб сорсам, ала: «Тохта, тохта. Къыш сууукълада былай джукъа кийиниб айланыб турсанг, ол сени да кёб турмай джокълар», - деучен эдиле.\n«Уллу айтханны этмеген уллаймаз» дегенлей, джыллары бла менден иги кесекге тамада болгъанланы айтханларын заманында этмей, иги кесек заман озгъанында, джел ауруу не болгъанын кесим аз-аз сынаб башладым. Джел ауруугъа орусча ревматизм дейдиле. Эм алгъа бойнум къурушуб башлады. Артдан ауруу белиме кёчдю. Бусагъатда уа бютеу санларым ауруйдула. Ауруу инджите башлагъанлай врачлагъа чабыучанма. Ала да мени къыйналгъанымы, инджилгеними кёрюб, къолларындан келгенлерича болушлукъ этиб башлайдыла.\nМен, джарсыууму кимге айтыргъа билмей, кёб инджилген эдим. Бир кюн элибизден бир таныш тиширыугъа тюбеб къалама.\n- Бетинг аман нек болгъанды? - деб соргъанында, сагъыш-зат эте турмай:\n- Эсингдемиди, бойнуму джел ауруу кючлегенди да къойгъанды, дегенингде, мен, сени джарсыуунгу ангыламай, кюлюб къойгъан эдим. «Кюлме джашха, келир башха» дегенлей болуб турама энди. Белими джел ауруу кючлеб тургъанлы талай кюн болады. Кючден къымылдайма, - деб тарыкъдым анга.\nКёб сагъыш эте турмай таныш тиширыу меннге:\n- Мен бир уста сылаучу къызны билеме, - деди. – Белим-зат тутса, анга барыб, сылатыучанма. Эки-юч кюнден джел аурууум кетиб къалады. Анга барлыкъ эсенг, ким болгъанын, къайда ишлегенин айтайым.\nОл кюн огъуна, мычый-зат эте турмай, Ючкекенде район поликлиникагъа барыб, Эрикгенланы Назбийни къызы Танзилге тюбедим. Акъ халатын да кийиб, Танзиль бир тиширыугъа массаж эте тура эди. Ишин да къоймагъанлай:\n- Меннге джумушугъуз болуб келген эсегиз, айтыгъыз не керек болгъанын. Къарыуумдан келгенича болушургъа кюреширме, - деди ол. Мени не зат инджитгенин джарашдырыб айтдым.\n- Ауругъанны аурууун багъаргъа къайсы врачны да борчуду. Бу тиширыуну да джел ауруу инджитгенди да, бойнуна массаж эте турама. Заманынг бар эсе, 15-20 минут сакъласанг, сени да белинги сыларма, - деди Танзиль.\n«Ариу сёз аурууунгу алыр» дегенлей, ол мени бла джылы сёлешгенинде, джел аурууум къайры эсе да тас болгъанча болду. Алай а кетмедим. Тиширыугъа массаж этиб бошагъанында:\n- Къалайынг ауруйду? - деб сорду да, мени орундукъгъа джатдырды.\n- Ма былайынг къыйнай болур деб, бармагъы бла белими бир джерине тийгенинде, алайым ачыды. Сора тебреди сылаб. 10-15 минут сылагъан болур эди, аурууум къайры эсе да тас болгъанча болду.\n- Бюгюннге болду. Бир-эки сагъатдан мен сылагъан джерлеринг ачыгъанча этерикдиле. Къулакъгъа алма. Аурууунгу къозгъагъанма. Эки-юч кюнден ауруу сени инджитмей башларыкъды. Сылаучу Эрикгенланы Танзиль айтханча, эки-юч кюнден джел аурууум сёл болгъанча болду. Талай кюнню джюрюгенимде уа, ол тас болуб къалды… Эрикгенланы Назбийни къызы Танзиль Ючкекенде орта школну бошагъанында, Нарсана шахарда медицина училищеге окъургъа кириб, аны джетишимли бошаб чыкъгъан эди. Алгъан билимим азлыкъ этер деб сылаучуланы курсларына джюрюб, аланы да джетишимли тауусхан эди. 1999-чу джылдан бери Ючкекенде район поликлиниканы физио-терапевт бёлюмюнде сылаучу болуб ишлейди. Джел ауруулары инджитиб келген кёб адамгъа джарагъанды иши бла. Танзилни бир да уста къоллары бардыла. Бир къауум сылаучула, ауругъан джеринги ачытама-къалама деб къарамай, дюрген сылайдыла. Танзиль а алай этмейди.\nХар джеринге джумушакъ бармакълары бла тийиб, сылаб, ачытмайды. Ма аны ючюн болур, анга сылатыргъа кёбле келедиле. Бары да разы болуб да кетедиле. Джел ауруу адамны джокълагъанлай турады. Бир джериме кириб, ол аурутуб башлагъанлай, уста сылаучу Эрикгенланы Танзилге келиб къалама. Ол да, джылы сёлеше, сылаб башлаучанды…


Айтханы бла этгени бир-бирин тутхан - Государственное учреждение "Редакция газеты "КАРАЧАЙ"\nАйтханы бла этгени бир-бирин тутхан\nХалкъыбыз кёчгюнчюлюкден къайтханлай, ана тилибизде чыкъгъан газет кесини джангы джолун башлагъанды. 14 джылны ичинде миллет къарачай тилде басмаланнган газетни кёрмегенди, аны амалтын ол чыгъыб башлагъанында, бек учуннганды. Биринчи ишлеб башлагъан журналистледе халкъыбызны тин-иннет хазнасына, адетлерине, маданиятына, адабиятына сюймеклик уллу болгъаны ачыкъ эслене эди.\nОл адамланы таныгъаным, ала бла бирге ишлегеним ючюн, джазыуума разыма.\nАланы бири Акъбайланы Хамитни джашы Азрет эди – джуртун, миллетин керти сюйген, огъурлу, билимли адам.\n- Бизни халкъыбызны саны ёсерге керекди. Кёб адамны ичинде акъыллы, билимли да аслам болады. Арт кёзюуде юйдегиледе сабийлени саны аз болгъанына къайгъы этерчады. Сёз ючюн, юйдегиде сынгар эки сабий бар эсе, ол юйдеги халкъны ёсюмюне джукъ къошмайды. Ата бла ана дуниядан кетселе, эки сабий экисини бош болгъан орунларын толтурургъа боллукъдула. Юйдегиде юч сабий бар эсе, ол юйдеги миллетге бир адам къошады, - деб биринчи кере мен Азретни ауузундан эшитген эдим.\nКертиси бла да, Азрет кёб затны билген, акъыллы, эсли адам эди, китаб окъургъа бек сюйгени себебли, дуниядан терен хапарлы эди.\nАкъбайланы Азрет 1937-чи джыл сентябрны 1-де Сары-Тюзде туугъанды. Юйдегиде юч сабий болгъанды: Назир, Марзият, Азрет. 1943-чю джыл бютеу къарачай халкъ бла бирге Акъбайлары да туугъан джуртларындан айырыладыла. Ала Къазахстанны Джамбул областыны Джамбул районуну Биликуль элине тюшедиле. Азретни анасы Абиля, (Кипкеладан болгъанды) хауасы, сууу джарашмай, 1948-чи джыл анда ауушады. Азрет школну къазах тилде 1956-чы джыл тауусады. 1957-чи джылны март айында къарачай миллет туугъан джуртуна джол тутады – Акъбайланы Хамит юйдегиси бла Сары-Тюзге къайтады.\n«Туугъан джуртну ташын джалаб, сууун ичиб турсакъ да...» деб, Кавказгъа термилиб тургъанланы бири Азрет асыры къууаннгандан, къушча, учуб айланады. Кесини урунуу джолун Преградна станседе библиотекада башлайды. Районну культура бёлюмюне башчылыкъ этиб турады. Гитчелигинден огъуна ол хапарла, назмула джазыб башлагъанды. Алай а къазах тилде окъугъаны амалтын, ол аланы къазахча джазгъанды, къазах тилде чыкъгъан газетледе, журналлада басмалагъанды. Ол себебден джюрегини теренинде чыгъармачылыкъ ишге сюймеклик эмда ана тилинде джазаргъа талпымакълыкъ 1959-чу джыл Азретни «Ленинни байрагъы» газетге келтиредиле.\nАллында ол журналист болуб ишлейди, ызы бла бёлюм тамада этедиле. Айтыргъа, Азрет промышленность, письмо бёлюмлеге башчылыкъ этиб тургъанды. Бёлек заманны газетде джууаблы секретарны къуллугъун да баджаргъанды.\nМен ишлерге келген заманда ол «Ленинни байрагъы» газетде сыйы болгъан журналистлени бири эди. Ана тилин иги билгени себебли, орусчадан кёчюрюу бла аслам кюреше эди. Ол кёзюуде Коммунист партияны бегимлери, съездлери бла байламлы уллу материалланы къарачай тилге кёчюрюб газетге басмаларгъа керек бола эди. Тылмачлыкъ иш бла асламысына Чотчаланы Бекирни джашы Магомет бла Акъбайланы Хамитни джашы Азрет кюреше эдиле. Джашаууну ахыр джылларында Акъбай улу «Ленинни байрагъы» газетде тылмач болуб ишлегенди.\nАзрет дуниягъа кенг къарамы болгъан адам эди, аны бла ушакъ этсенг, бир джангы, сейир зат эшите эдинг. Ол себебден биз, джашыракъ къауум, аны бла сюйюб ушакъ этиучен эдик. Азрет Ростовда университетни журналистика факультетинде окъугъанды. Кеси билимли, фахмулу адам болгъаны себебли, джаш адамланы ичинде фахму джилтини болгъан адам кёрсе, аны кёз туурасындан ычхындырмай эди, болушлукъ керек болса, артха турмай эди.\nАзрет юй бийчеси Мелекъайланы Азретни къызы Галинагъа 1962-чи джыл юйленеди. Галина ол кёзюуде Черкесскеде бузлатыучу машинала чыгъаргъан заводда ишлегенди. Арадан бёлек заман ётгенден сора, Галина баш иеси ишлеген джерге кёчеди. Алай бла, экиси да «Ленинни байрагъы» газетде бирге ишлеб башлайдыла, аны халкъ сюерча этер ючюн кюрешгенлени ал сафларында баргъандыла.\n- Мен бузлатыучу машинала чыгъаргъан заводха ишлерге джашлай джарашхан эдим, - дейди Галина. – Бир кюн бир джаш адам сенден интервью излейди деб, мени чакъырадыла. Биринчи кере Азрет бла ол кюн тюбешген эдим. Берген сорууларына джунчуй-джунчуй джууаб этерге кюрешгеним эсимдеди. Арадан кёб заман да ётгюнчю, ушагъыбыз газетде чыкъды. Андан сора Азрет заводха келиучю болду…\nИшлеген, сюйюмлю къызны джаратыб, аны бла джашауун байлайды Азрет. Джаш юйдегиге бир-бири ызындан талай сабий тууады: Али-Хасан, Хамит, Асият, Алан.\nАзрет, кеси айтханыча, миллетини адам санын ёсдюрюр ючюн, къалгъанлагъа юлгю кёргюзеди – бу зат аны айтханы бла этгени бир-бирин тутханына шагъатлыкъды.\nАзрет бир-бирледе бизге къазахча назмула окъуй эди. Миллетин кёлю бла сюйген адам болгъанын ушакъ этиб тебрегенлей ангылай эдинг. Аны бла бирге 14 джыл джашагъан джерин, Къазахстанны, анда биргесине ёсген къазах тенглерин уллу джюрек джылыу бла сагъыныучан эди. Азретни кенг джюрегинде миллетине, юйдегисине, къазах тенглерине, газетде биргесине ишлегенлеге, джууукъгъа-тенгнге да орун табыла эди. Аны бла ненча кере ушакъ этген эсем да, бир бош неда магъасыз сёзюн эшитмегенме.\n- Хунерлик ишни неден да баш кёре эди, - деб эсине тюшюреди Галина. - Къазахстанны газетлеринде аны кёб назмусу басмаланнганды. Къарачай тилде «Джашауну ёмюрю» деген китабы чыкъгъанды – ол очеркледен къуралгъанды. Къарачайча, къазахча да басмаланмагъан кёб назмусу барды. Владимир Маяковскийни да талай белгили назмусун кёчюрген эди.\nАзретни биргесине талай джыл ишлегеним себебли, бир асыл затын айырыб чертерге тыйыншлыгъа санайма – ол бек адебли, намыслы адам эди, ол себебден къычырыб кюлгенибизни, сёлешгенибизни кёрмесин деб, тартына эдик. Бу ашхы адам, ай медет, ауруб, джашаудан эртде кетгенине бек къыйналгъаныбызны бюгюн да унутмагъанма – анга 48 джыл толгъан эди.\nАзретни юй бийчеси Галина техника къуллукъчу болуб «Ленинни байрагъы» артда «Къарачай» газетде 37 джыл ишлегенди. Бюгюнлюкде да байламлылыкъны тас этмегенди, келгенлей, хапар билгенлей турады.\nАзрет бла Галинаны тамада джашлары Али-Хасан, филология факультетни тауусуб, кёб джылны «Экономика и мы», «Экспресс почта», «Вести гор» гезетледе редактор болуб ишлегенди. Хамит бла Алан орта профессионал билим алгъандыла. Алан бусагъатда Москвада джашайды, табышлылыкъ иш бла кюрешеди. Асият, Черкесскеде алгъыннгы технология институтну тауусуб, Москвада ишлейди.\nАзрет бла Галинаны 10 туудукълары бардыла – аланы бир къаууму Москвада эмда Санкт-Петербургда джашайдыла, окъуйдула. Туугъан джуртларына келгенлей, къарт аналарындан тансыкъларын алгъанлай турадыла.\nДуниядан замансыз кетмесе, бу кюнледе Азретге 80 джыл толлукъ эди. Ол кёб зат этерге боллукъ эди, алай а аны сабийлери, туудукълары къалгъандыла, атын айтдырадыла. Биринчи «газетчиледен» кёб адам дуниясын ауушдургъанды, алай а ала рахат джукъларгъа боллукъдула – ана тилибизде газет чыгъады, ала «кёз джилтинлерича» сакълагъан газетге, Аллах айтса, ёлюм джокъду.\nАкъбайланы Хамитни джашы Азрет бизни эсибизде джашайды, аны кёб ашхы сёзюн эсге тюшюргенлей турабыз. Бюгюн газетде ана тилни, миллетни да айырыб бек сюйгенле ишлейдиле, деген уллу джангыллыкъ тюлдю.


ДЖАШ АДАМЛА ТЮЗ ДЖОЛНУ БАРЫР ЮЧЮН - Государственное учреждение "Редакция газеты "КАРАЧАЙ"\nДЖАШ АДАМЛА ТЮЗ ДЖОЛНУ БАРЫР ЮЧЮН\nКъарачай-Черкесиядан Эресей Федерацияны Федерал Джыйылыууну Кърал Думасына депутат Михаил Старшинов КъЧР-де республиканы джаш тёлю бирлешликлени тамадалары бла тюбешгенди.\nТюбешиуню кёзюуюнде бир талай магъаналы соруугъа къарагъандыла. «Центр противодействия коррупции в органах государственной власти» деген Бютеуэресей джамагъат бирлешликни регионал бёлюмюню тамадасы Чомаланы Шамил Къарачай-Черкесияда коррупциягъа къаршчы джоралаб, джаш тёлюню форумун бардырыргъа кереклисин айтханды. Михаил Старшинов ол башламчылыкъны джакълаб, анга «Бирикген Эресей» политика партияны регионал бёлюмю бла бирге джашауда орун алдырыргъа боллугъун айтханды.\n«Форум магъаналы болургъа керекди. Мен къарыуумдан келгенича болушургъа хазырма. Форумну ишинде бусагъатха дери болмагъан, джаш адамланы эслерин бёлген джангы затла орун алыргъа керекдиле», - деб чертгенди Михаил Старшинов.\nЧомаланы Шамил форумну баш мураты, ёсюб келген джаш адамланы ангыларын, сезимлерин коррупциягъа къаршчы ёсдюрюу болгъанын билдиргенди.\n«Биз талай иш этерге излейбиз. Аланы арасында семинарла, «тёгерек столла», окъуу тюбешиуле да боллукъдула. Бу ишге закон-джорукъ сакълагъан органланы, властны органларыны эмда джаш тёлю бирлешликлени келечилери, экспертле къошуллукъдула», - дегенди Чомаланы Шамил.\nЧома улу айтхандан, проектни ишине Михаил Старшинов къарарыкъды.


Быйыл хычаман (май) айны 3-де халкъыбыз сюргюнден туугъан Джуртуна къайтханына 65 джыл толады. Ол байрам кюн болса да, къарачай миллет кёчгюнчюлюкню джылларында чекген къыйынлыкъ не заманда да унутуллукъ тюлдю. Акъыл унутургъа излесе да, джюрек къоймайды.\nПодробнее: «Къууанчыбызны учу-къыйыры джокъ эди»\nАлыб гокка хансланы къучагъына,\nЭшелоннга тюбеди 3-чю Май.\nПодробнее: Сюйюмчю эшелон\nУнутулмазлыкъ къыйын джылла


Сынауланы, ачлыкъны эмда жигитликни, чыдамлылыкъны 872 кюню | Электронная газета "Заман"\n8 сентябрьде Ленинград фашистлени къуршоууна тюшгенди\nГитлер битеу дуниягъа: «Ленинград, бишген алмача, къол аязыма тюшергин ашыкъмай сакъларыкъма», - деп махтана эди шахарны къуршоугъа ала. Алай ол муратына жеталмагъанды, анга былайда умутун юзерге, аны бла бирге уа совет халкъны къатылыгъын сынаргъа тюшгенди.\nНемесли командование къыш сууукъла жетгинчи Ленинградны, Минскни, Киевни зорларгъа муратлы болгъанды. Гитлер алай бла урушну терк бошарыгъына, совет къыралны чырмаусуз зорларыгъына ишексиз эди. Немесли аналитикле уа бу хорлам совет аскерчилени кёллерин сындырыргъа, коммунист ниетлени бузаргъа онг берлигин жаза эдиле. Алай бла уа фашистле Москваны ахырда къыйналмай аллыкъларына толу ийнаннгандыла.\nЛенинград - революцияны «бешиги», совет къыралны мурдору. Фюрер анга къалай тёзерик эди? Ол къыралны шимал ара шахарын мурдоруна дери бузаргъа, мамыр адамла бла бирге жер башындан жокъ этерге буйрукъ бергенди.\nАвиабомбардировкала, атышыула, чачдырыула...\nЧабыуул 1941 жылда 10 июльда башланады, 8 сентябрьде уа ол къоршоугъа тюшеди. Аны душмандан эркин этер ючюн а совет аскерчиле юч жылны къазауат бардыргъандыла: блокада 1943 жылда 27 январьда кетерилгенди.\nТарыхчыла санагъанларыча, фашистле шахаргъа 150 минг артиллерия топ, 107 минг фугас топ атхандыла, 3 минг мекям жер бла тенг этилгенди. Алай ленинградчыланы жигитликлерини хайырындан баш магъаналы эсгертмеле, тарых мекямла сакъланнгандыла. Сёзге, Аничков кёпюрден атланы эсгертмелери тешилип, аланы жер тюбюне басдырылгъан эдиле.\nБлокаданы кюйсюзлюгю ачыкъ белгили болгъунчу, адамлагъа ётмек жетер тенгли бир юлешиннгенди. Алай ун аз бола баргъаны бла аны ёлчеми къысхартылады: ишчилеге кюннге 250 грамм берилгенди, сабийлеге бла ишлемегенлеге уа – 125 грамм. Алай анга ётмек деп айтхан да къыйынды. Шёндюгю эркинликге юйреннгенле аны ауузгъа да алаллыкъ тюйюлдюле: къара будайгъа бла зынтхыгъа целлюлоза, солод, аныча башха къошакъла этилгендиле. Аны ючюн а ётмек ачы эм къап-къара болгъанды.\nАлай битеу сынаулагъа, къыйынлыкълагъа да къарамай, ленинградчыла Хорламны къолдан келгенлерича жууукълашдыргъандыла. Хар кюнден да шахарчыла жаралы болгъан аскерчилеге къанларын бергендиле, алай тёленнген ахчаны алмай, фронтха жыйгъандыла. Артда бу ахчагъа «Ленинградны донору» деген самолёт ишленнген эди. Ма сейир жигитлик – къуршоуда тургъан, ачдан, сууукъдан къыйналгъан адамла фронтха 144 минг литр къан ашыргъандыла.\nКультура жашауну да сындыралмагъандыла гитлерчиле: блокаданы юсюнден назмула, симфонияла жазылгъандыла. Белгили композитор Шостакович, онгу бола тургъанлай, сюйген шахарын къоюп кетмегенди. Аны Ленинград кёрген къыйынлыкъланы юслеринден симфониясы адамланы жашаугъа итиниулюклерин ачыкълагъанды.\nТарыхчыланы айтханларына кёре, блокаданы кезиуюнде Ленинградда 600 мингден 1,5 миллионнга дери мамыр адам жоюлгъанды. Нюрнберг сюдде 632 минг адам ёлгенди деген шартла айтылгъан эдиле, аладан а артиллерия атышыуладан жаланда 3 проценти жоюлгъанды, къалгъанлары уа ачлыкъгъа, сууукълагъа, сынаулагъа чыдаялмагъандыла. Ёлгенлени кёбюсю Пискарев къабырлада асыралгъандыла, сагъыш бир этигиз, аны кенглиги 26 гектарды. Мында 500 минг блокадачы тапханды кесине тынчлыкъ.\n1944 жылда 27 январьда Ленинград область толусунлай немесли аскерледен эркин этиледи. Гитлер аны ышаннгылы, кючлю аскерлери бу урушда нек хорлатханларын ахырда ангылап болмай эди, генераллары да анга шарт жууап бералмагъандыла.\nТаулу жигитле – Ленинградны къоруулаучулары\n1942 жылда 22 декабрьде «За оборону Ленинграда» деген майдал тохташдырылгъанды. Бу бийик къырал саугъагъа 1,5 миллион адам тийишли болгъанды, ол санда блокаданы сынагъан 15 минг сабий да. Майдалгъа уа кёп таулу уланла тийишли кёрюлгендиле. Батырлыкъларын кёргюзтюп, къырал саугъалагъа тийишли болгъан уланларыбыз бла уа бюгюн да ёхтемленебиз. Къазауатны кезиуюнде жоюлуп, къарындаш къабырлада басдырылып къалгъанла уа ненча болурла?\nБек алгъа уа СССР-ни Жигити Байсолтанланы Алимни сагъыныргъа тийишлиди. Батыр уланыбыз Ленинградны къоруулай душман аскерлеге къажау урушда кёкге 277 кере чыкъгъанды. Балтияны илячыны бу бийик атха нек тийишли кёрюлгенини юсюнден документ эки бла жарым къагъытны алады. «Ол къайда учса да – Ханкону, Таллинни, неда Ленинградны кёгюнде – фашистле жигит лётчик Байсолтановну кючюн сынайдыла»,-деп башланады ол.\nЕфрейтор Атабийланы Мухарбек Ленинград фронтну 23-чю Армиясыны 142-чи Къызыл Байракълы стрелковый дивизиясыны 588-чи полкуну къауумунда къыралыбызны шимал жанында арасын немисли душманладан къоруулау сермешлеге къатышханды. Батырлыгъы ючюн СССР-ни Баш Советини Президиумуну атындан «Ленинградны къоруулагъаны ючюн» майдал бла саугъаланнганды.\nЕфрейтор Биттирланы Чапай да тийишли кёрюлгенди бу бийик къырал саугъагъа. Ол къуллукъ этген 115-чи зенит артиллерия полк шахарны шимал жанын къоруулагъанды. Ол Хорламны парадына къатышхан аскерчилерибизден бириди. Кеси да Ата журт урушну орденини 2-чи даражасы, «Сталинградны къоруулагъаны ючюн», «Уллу Ата журт урушда Германияны хорлагъаны ючюн» майдалла бла саугъаланнганды.\nЛенинградны къоруулау сермешлеге Доттуланы Ибрагим да къатышханды. Ол къуллукъ этген 270-чи дивизия Ладога кёлню кюнчыгъыш жагъасында гитлерчиле бла къазауат этгенди. Гитлерчилени къууа, Ибрагимни дивизиясы Смоленскийни тийресине жетеди.…\nШахарны фашистледен тазалау къазауатха Жантуудуланы Ибрагим, Кючмезланы Юсюп, Тикаланы Солтан, Иттиланы Дадаш, Асанланы Ахыя, Чочайланы Махмут эм кёп башха таулу аскерчиле къатышхандыла.\nГлашланы Рамазан а Урюпинскде аскер училищени бошап, лейтенант чында Ленинград фронха ашырылады. Зенит батареяны командири авиация атышыуладан къоруулагъанды. Ол урушда болдургъан жигитлиги ючюн Къызыл Жулдузну, Славы орденле, «Ленинградны къоруулагъаны ючюн», «Батырлыгъы ючюн» майдаллагъа тийишли кёрюлгенди.\nБёзюланы Хаммал, Аккийланы Аскерби, Улбашланы Идрис водитель усталыкъгъа юйреннген эдиле урушну аллында. Къазауатны жылларында уа ала Ладога кёлде «жашауну жолу» бла шахарчылагъа аш-суу элтип, сауутла ташып, ненча мамыр лениградчыланы ёлюмден къутхаргъан болурла?\nЛенинградны эркинлигин жууукълашдырыр ючюн жанларын-къанларын аямай урушхан таулу аскерчилени, совет халкъны башха миллетлерини келечилерини тизмеси уллуду. Бюгюнлюкде да жигитлени атлары унутулмагъанды, ала ёмюрлюк болгъандыла.


Бюгюннгю экономикада къаллай усталыкъла изленедиле | Электронная газета "Заман"\nРоссейни Урунуу эм социал къоруулау министерствосу жарашдыргъан жууукъ кезиуледе бегирек изленирик усталыкъланы тизмесине графика дизайнер, химия тинтиулени тамамлагъан лаборант, автомеханик, фрезеровщик-универсал, программист, сетевой администратор, шапа-кондитер, сантехник окъуна тюшгендиле. Анда битеу да 50 усталыкъ барды. Биз алагъа къайда эм къалай юйретгенлерин тинтгенбиз.\nБиринчиден, графика дизайнерге къарайыкъ. Анга окъутуу программаланы асламысында не колледжледе неда вузлада къошакъ халда бардырадыла. Экономиканы бийик школунда (ВШЭ) билим бериу программаланы департаментини башчысыны орунбасары Екатерина Ляховецкая айтханнга кёре, анга юйренирге сюйгенлени асламысы жаш тёлюдю (30 жылларына дери). Окъуу алада ыйыкъгъа юч кере ингир сайын барады. Ары келгенни къолунда бийик неда энчи билим алгъан диплому болса - курс 36 ыйыкъны ичинде бардырылады. Ансыз а кёбюрек окъургъа керек боллукъду.\nДизайнерге окъугъанлагъа иш тапхан къыйын тюйюлдю. Быллай специалистлеге рынокда сурам игиди. Алай иш хакъ аллындан окъуна бийик боллукъду деп, киши да ышандырмайды. Къалай-алай болса да, тири къармашханла уа иги ахча этедиле. Сёз ючюн, компанияны атын сурат халда жарашдыргъаннга жарым миллион сом окъуна тёлерге боллукъдула.\n- Бу усталыкъ иш кёллю адамлагъады. Мында жаланда билим алыу бла чекленип къалыргъа амал жокъду, адамны энчи сезими болургъа тийишлиди, - дейди Ляховецкая.\nВузлада дизайн факультетлени бошагъанла да юйренирге боллукъдула анга. Тийишли программала Москвада Басманы къырал университетинде, С.Г. Строганов атлы академияда, РГГУ-де, МАМИ-де, МПГУ-де эм Н.Э. Бауман атлы университетде бардырыладыла. Алай техника вузлада аслам эс промышленный дизайннге бурулады.\nПерспективалы усталыкъладан бири – химия тинтиулени тамамлагъан лаборантды. Анга политехника, нефтехимия колледжледе юйретедиле. Ара шахарны колледжлеринден биринде айтханларына кёре, шёндю анда лаборантха 25 адам окъуйду. Быллай специалистлеге сурам уллу болгъаны себепли предприятияла кеслерини ишчилерин анга окъутур ючюн ахча окъуна тёлейдиле. Юч айны ичинде бардырылгъан курсну багъасы онжети минг сомду.\nМинистерство жарашдыргъан тизмеге аддитив технологияла жаны бла специалистле да киргендиле. Мында сёз тюрлю-тюрлю материалладан 3D-принтерде ишни къурай билгенлени юсюнден барады. Воронежде регион билим бериу араны башчысы Ирина Лобанова алагъа «шоколаддан башлап, темирге дери не тюрлю зат бла да ишлей билгенле», дейди. Ол айтханнга кёре, бу учрежденияда аллай технологиялагъа юйретген курс бардырылып башланнганды.\nСпециалистлени оюмларына кёре, бу усталыкъгъа юйретиуню багъасы учуз болур амал жокъду. Аны тергегенде, жаланда билим бериуню угъай, материалланы, техниканы хайырланыуну да къошадыла. Жарсыугъа, вузлада быллай технологиялагъа окъутмайдыла. Нек дегенде, аны бла байламлы тийишли методика материалла неда китапла жокъдула, усталыкъны стандарты да тохташдырылмагъанды. Ол себепден анга юйренирге сюйгенлеге вузлада бла колледжледе жаланда 3D модельлени жарашдырыу курсла (багъалары 15 минг сомдан башланады) бардырыладыла. Арт кезиуледе бир-бир школлада да, тийишли дерсле къурап, эс буруп тебирегендиле анга.\nБирле ийнанырыкъ окъуна болмазла, алай сантехникге юйретиу жаны бла да болум артыкъ иги тюйюлдю. Алгъын жыллада анга училищеледе окъутхандыла. Шёндю уа ала жокъдула. Колледжледе бла техникумлада уа бу усталыкъгъа эс бурмайдыла. Мында жаланда Москвада Архитектура, дизайн эм реинжиниринг колледжни белгилерчады. Анда сантехникге бла агъач устагъа юйретген курсха тогъузунчу классны бошагъанланы аладыла. Краснодар крайда Пашков атлы эл мюлк колледжде да сантехниклени экинчи усталыкъны юйретиу программаны чеклеринде хазырлагъанларын билдиргендиле.\nАлай рынокда сурам бар эсе, аны жалчытыргъа сюйгенле да табыладыла. Тюрлю-тюрлю аралада бардырылгъан курсланы багъасы эки-юч минг сомдан\nбашланады. Алай колледжледе сантехникге юч жыл чакълы юйрете эселе, быллай курслада аны болжалы бир-бирде жаланда бир ыйыкъ окъуна болады.\nБу тизмеге тюшген усталыкълагъа юйретиу иш бардырылып башланырча энчи орта билим бериуде мадар этерге кереклисин чертедиле министерствода. Алай къыралда, сёз ючюн, къытай эм ингилиз тилни билген къонакъбайлыкъ этиу специалистлени хазырлагъан колледжле жокъдула. Урунуу рынокда уа аллайла бютюнда изленедиле. Иш бергенле адамны бийик билими болургъа, ол тыш къыралланы тиллерин билирге кереклисин да энчи белгилейдиле.


Запчасти для перфоратора Bosch PBH 2100 RE деталировка 1 (3603CA9300). SelTop.ru\nЗапчасти для перфоратора Bosch PBH 2100 RE деталировка 1 (3603CA9300). Каталог запчастей и деталировка.\nЗапчасти для перфоратора Bosch PBH 2100 RE деталировка 1 (3603CA9300), схема:\nЗапчасти для перфоратора Bosch PBH 2100 RE деталировка 1 (3603CA9300) скачать деталировку\nЗапчасти для перфоратора Bosch PBH 2100 RE деталировка 1 (3603CA9300). Каталог запчастей:\n15 2603100056 Резиновый буфер для перфоратора Bosch PBH 2100 RE 3603CA9300 279 р.\nРезиновый буфер для перфоратора Bosch PBH 2100 RE 3603CA9300bosch Резиновый буфер для перфоратора Bosch PBH 2100 RE 3603CA9300279\n66 1900905029 Шарикоподшипник для перфоратора Bosch PBH 2100 RE 3603CA9300 1090 р.\nШарикоподшипник для перфоратора Bosch PBH 2100 RE 3603CA9300bosch Шарикоподшипник для перфоратора Bosch PBH 2100 RE 3603CA93001090\n805 3607030489 Сетевой кабель для перфоратора Bosch PBH 2100 RE 3603CA9300 2090 р.\nСетевой кабель для перфоратора Bosch PBH 2100 RE 3603CA9300bosch Сетевой кабель для перфоратора Bosch PBH 2100 RE 3603CA93002090\n808 1619P09669 Этикетка 449 р.


Районну ёсюмю не халдады?\nМындан алда Къарачай-Черкес Республиканы Башчысы Темрезланы Рашидни Джёгетей Аягъы районну администрациясыны башчысы Лайпанланы Мурат бла тюбешиую болуб, ол аны бла муниципалитетни бара тургъан джылда социал-экономика ёсюмюню эсеблерин сюзгенди.\nЭки джаны да бир аууздан чертгенден, районну быйылгъы баш кёргюзюмлери къууанырчадыла. Мында Россия Федерацияны Президенти В. В. Путинни май указларын толтуруу бла байламлы белгиленнген ишле башдан аякъ толгъандыла. Сёз ючюн, Джёгетей Аягъы шахарны Московский микрорайонунда парк зона ариу джарашдырылгъанды, районну эллеринде Культураны юч къаласы джангыртылгъандыла, аны кибик башха джумушла этилгендиле. Мында районну социал инфраструктурасын андан ары ёсдюрюу да иги джюрюш алгъанды.\nАлай болгъанлыкъгъа районда алкъын этилирге керекли ишле аз тюлдюле. Аланы юслеринден айта, Темрезланы Рашид районну башчысыны эсин мында орналгъан эллени суу кереклилерин баджарыу аланы бири болгъанына бёлдюргенди. Лайпанланы Муратдан аны толтурур мадарла этеригин да излегенди.\nКъарачай-Черкесияны Башчысы Темрезланы Рашид Джёгетей Аягъы район гитче эмда орта бизнесни ёсдюрюуню республикан программаларына тири къошулургъа кереклисин а айырыб чертгенди. Неден да алгъа, дегенди ол, бу иш мында эл мюлк бла, алай демеклик адамла не джумушла бла кюреше эселе, ала бла къысха байламлы болургъа керекдиле.\nЕГЭ-ге хазырланыу башланнганды\nДЖАШ ТЁЛЮ «ЛИРИКАГЪА» КЪАРШЧЫДЫ


«Студент джазны» фестивалы болгъанды - Государственное учреждение "Редакция газеты "КАРАЧАЙ"\n«Студент джазны» фестивалы болгъанды\nКъралны регионларында «Эресейчи студент джазны» къууанчын бардырыу арт кёзюуде адетге бурулгъанды. Алай бла аны байрамы Эресейни джер-джеринде 25 кере болуб ётгенди. «Эресейчи студент джазны» бу джолгъу фестивалын бардырыуну сыйлы борчу уа Ставрополь крайны бойнуна тюшгенди. Ол анда къууанч халда ачылгъанды. Аны ачаргъа Къарачай-Черкесияны Башчысы Темрезланы Рашид бла КъЧР-ни Халкъ Джыйылыууну (Парламентини) Председатели Иванов Александр да къошулгъандыла.\nОл кюн 26-чы «Эресейчи студент джазны» сыйлы къонакъларыны араларында Эресейни Президентини Администрациясыны Башчысыны орунбасары Магомедов Магомедсалам, Ставрополь крайны Губернатору Владимиров Владимир, Шимал Тегей-Алания Республиканы Башчысы Битаров Вячеслав, Ингуш Республиканы Башчысы Евкуров Юнус-Бек, Джаш тёлюню Эресейчи биригиуюню председатели Красноруцкий Павел, Джаш тёлюню ишлерини юслеринден федерал агентствону башчысы Бугаев Александр, Кърал Думаны депутатлары да болгъандыла.\n«Эресейчи студент джазны» къууанчы Ставрополь шахарны «Динамо» стадионунда театр кёргюзюуча ачылыб, анга къошулгъан эресейчи регионланы байракълары келтириледиле. Бютеулей да къралны субъектлеринден джюреклени джарытхан бу джарыкъ фестивалда 3 мингден артыкъ джаш бла къыз болады.\nМагомедов Магомедсалам, фестивалгъа къошулгъанла бла аны къонакъларын алгъышлай: «Бу ишни бизни кёб миллетли Эресейибизни джашауунда уллу магъанасы барды. «Эресейчи студент джаз» 1 миллион 500 минг адамны бирикдиреди. Бюгюн былайгъа аланы эм фахмулулары джыйылгъансыз. Сиз бизни къралны махтауун сый бла къатларыкъсыз. Аны алайлыгъына да, сиз Эресейни джашнатыу джаны бла кесигизге дериги тёлюле этгенден эсе кёб асыулу иш этеригигизге да мен толу ийнанама», - дегенди.\nЫзы бла да ол Эресейни Президенти Путин Владимирни фестивалгъа ийген алгъышлауун окъугъанды. «Эресейчи студент джазны» къууанчына атаб джылы алгъышлаула РФ-ны Федерация Советини Председатели Матвиенко Валентина, Эресейни Кърал Думасыны Председатели Володин Вячеслав, Эресей Федерацияны Шимал Кавказ федерал округда Толу эркинликли келечиси Белавенцев Олег да джибергендиле. Фестивалда аланы да окъугъандыла.\n«Эресейчи студент джазгъа» келгенле Къарачай-Черкесияны Башчысы Темрезланы Рашидни алгъышлаууна да эс бёлюб тынгылагъандыла.\n«Ингиринг ашхы болсун, Ставрополье! Ингиригиз ашхы болсун, Эресейни келлик заманыны адамлары! Сизни бу аламат байрамыгъыз бла алгъышлаб, барыгъызгъа да ишигизде, джашауугъузда, билим алыуугъузда джетишимле бла хорламла теджерге излейме. Аны себеби сиз эм фахмулу, эм акъыллы, эм тири джашла бла къызласыз, аны себеби сиз эм иги, эм ариу, эм кючлю къралда – хорламларын къатлай баргъан къралда – туугъанласыз. Барыгъызны да Джаз бла Джашлыкъны байрамы бла таза джюрегимден исси алгъышлайма!» - дегенди ол анда.\nСтавропольени Губернатору Владимиров Владимир «Эресейчи студент джазны» 26-чы фестивалы ачылгъанын баямлагъандан сора «Къазакъ край», «Эресей, мен сени сюеме», «Футболдан дуния чемпионатха тюбей», «Эресейни ёсдюрлюкле бла бегитирикле джаш адамладыла», «Джаш тёлю шоу» деген театр кёргюзюуле кёргюзюлгендиле. Къууанч мингле бла сабийле къошулгъан хорну джарыкъ джыры бла бошалгъанды.\nАндан сора кёкню байрам салютну отчукълары джарытхандыла.


Ёмюрде унутурукъ тюлбюз! - Государственное учреждение "Редакция газеты "КАРАЧАЙ"\nЁмюрде унутурукъ тюлбюз!\nУллу Ата джурт къазауат башланнган кюнден бери 81 джыл кетди. Ол онла бла мелиуанланы джашауларын юзгенди, хар юйдегиге къыйынлыкъ келтиргенди, шахарланы, эллени чачханды, ойгъанды.\nБюгюн – Эсгериуню эмда бушууну кюнюнде – биз уллу халкъыбызны этген джигитлигин энтда эсге тюшюребиз. Уруш тюзде ёлген хар бир фронтовик, концлагерде азаб чекген хар бир тутмакъ, Ленинград блокадада ёлген хар бир адам джангы тёлюлени эслеринде турургъа керекдиле. Эсибиз тургъан къадарда кючюбюз таркъайырыкъ тюлдю. Ёмюрю да алай болуб келгенди.\nБизни кърал «мор эминаны» къаушатханды, тюзлюк хорлагъанды. Амма, ай медет, фашизмни, миллетчиликни джайыб кюрешген идеологиядан дуния алкъын къутулмагъанды. Кёб къыйын салыныб къуралгъан рахатлыкъны учузландырыргъа, тарих тюзлюкню терсине бурургъа хоншу къраллада къаллай дыгалас этгенлерине биз бюгюн шагъатбыз. Ол тюзлюкню биз мындан ары да джакъларыкъбыз, сабийлерибизни тамблагъы рахат джашаулары ючюн, Уллу Ата джурт къазауатда ёлгенлени сыйлары ючюн.\nЭсгериуню эмда бушууну кюнюнде Къарачай-Черкесияны Хорламгъа юлюш къошхан адамларына сый беребиз. 15 мингден аслам джердешибиз орденле, медалла бла саугъаланнгандыла, 37 адамыбыз «Совет Союзну Джигити», «Эресей Федерацияны Джигити» деген сыйлы атлагъа тыйыншлы болгъандыла, талайына Махтауну ордени берилгенди. Бюгюн да сау фронтовиклени, тылда уруннганланы, Уллу Хорламны кюнюн джууукълашдырыб кюрешгенлени барыны да алларында баш иебиз. Уруш тюзледе къалгъан джигитлерибизни ёмюрде да унутурукъ тюлбюз!


Что составляет основу установления закупочных » Бизнес планирование - крупных зданий и объектов\nБизнес планирование - крупных зданий и объектов » Ингушетия до 2022г » Что составляет основу установления закупочных\nЧто составляет основу установления закупочных\nАвтор: Admin Опубликовано: 2-02-2010, 21:17 Комментариев: (0)\n2. Ссылканы (къайнакъны) да бердигиз, аны бла къалмай, бизге табсыз айтылгъан юзюкню да кёргюзтдюгюз - энди нек кетермейсиз? Неда, Бларамберг 180 джылны мындан алгъа ол ётюрюкню кимлеге тынгылаб джазгъаны айтыла тебресе, сёз сёзге къошула, испан темадан не къалыр? 3.Иван Федорович джазгъанча, Къарачай къабарты бийлеге бойсуннган болса, 1828-чи джыл Атажукин орус аскерге джол уста болуб келиб, Къарачайны нек къырдыра эди? Къарачай Къарчаны заманындан башлаб да, 400 джылны узагъына (1428-1828), бир кишиге бойсунмагъан тау кърал болгъанды. Аны унутмайыкъ. 4.Тарихде бизни юсюбюзден ким, не джазгъаны белгилиди, джангыз аланы джазгъан, джаздыргъан ким болгъанын да айтыргъа керекбиз. Ол зат айтыллыкъ тюл эсе уа, аланы сагъыннгандан не хайыр, артыкъсыз да ол зат бла байламлы болмагъан темада? Ссылканы, ол табсыз юзюкню да арагъа атмай, излегенлеге табдырыргъа башха амалла да болур эдиле. 5.Бларамбергге айтыр мадар джокъду, аны джазгъанын салгъан сайтлагъа джазгъандан а бир магъана джокъду. Бизни юсюбюзден табсыз затланы айтхан сайтлагъа, китаб басмалагъа да, газетлеге, журналлагъа, алимлени кеслерине да айта-айта тургъанма, къулакъларына кирмейди. Бизни Азиягъа кёчюргенлерин тюзге санаб джазгъанлагъа огъуна джукъ эталмайбыз. Алай болса да, джаза, айта турургъа керекди. Тюзсюз. 6.Бизни этерибиз: терс иннетлилени ауузларын джабалмай эсек да, ала айтханны кесибизни сайтыбызда, китабларыбызда къатламайыкъ - тиражировать этмейик. 7.Динин сюйген, къара таныгъан, къалгъанлагъа да къара танытыргъа, динибизни ангылатыргъа, сюйдюрюрге, алдырыргъа кюрешеди. Ана тилин сюйген - кеси да ана тилинде сёлеширге, джазаргъа, къалгъанланы да тилге къайтарыргъа кюрешеди. Халкъын сюйген халкъына аман айтдырмазгъа, аман айтханны да къайтармазгъа, къатламазгъа кюрешеди. 8.Ётюрюк джайылмаз ючюн, аны джаймазгъа керекди. Аны сагъыннган а - ётюрюк болгъанына къалгъанланы тюшюндюрюрге керекди. Алайсыз, ётюрюк не магъана бла сагъынылгъаны ангылашынмай къалады. Узун сёзню къысхасы: бу сайтда (форумда) бизни халкъгъа аман айтылгъан салынмазгъа керекди, салына эсе уа (энчи тема ачылыб), аны ётюрюк, джалгъан дау болгъанын ачыкъ этерге борчлубуз.\nИмпериализм, как умирающий капитализм, обострил до высшей степени


Бир къырал экзаменде бийик балла алгъанлагъа къошулгъанды | Электронная газета "Заман"\nБир къырал экзаменде бийик балла алгъанлагъа къошулгъанды\nЖыл сайын билим бериуде бола келген тюрлениуле ата-аналаны, устазланы, школну бошагъанланы да сагъайта эселе да, окъууну ахшы тауусуп, жюреклери излеген вузгъа кирирге сюйгенле асламдыла. Айхай да, ары дери Бир къырал экзаменни берирге, андан тийишли балланы алыргъа да керекди.\nБыйыл да тёрт мингден аслам окъуучу школланы бошап, вузланы абитуриентлери болгъандыла. Аланы арасында башха-башха предметледен жюз балла алгъанла да иги кесекдиле. Эсгерте кетейик, былтыр аллайланы саны 23 эди. Бу жол а ЕГЭ-леде эм бийик жетишимле болдургъанла 32 адамдыла.\nБарыбыз да билгенликден, аттестат алыр ючюн, ала борчлу халда эки экзамен бередиле. Орус тилден сынауланы 4282 жаш бла къыз жазгъандыла. Аладан 18-си жюз баллгъа тийишли болгъандыла.\nКеслери сайлагъан дисциплиналада эм бийик кёрюмдюле болдургъанланы арасында Созайланы Азиза да барды. Таулу къызчыкъ Нальчикни биринчи номерли гимназиясында окъугъанды. Ол обществознанияны айыргъанды эмда регионда андан 100 балл алгъан жаланда кеси болгъанды. Быйыл бу предметден сынаулагъа 2042 жаш адам келгенди.\nАзиза, андан сора да, школну алтын майдалгъа бошагъанды. Тарыхдан – 86, орус тилден а 94 баллгъа тамамлагъанды ишлерин. Мурдорлу математикадан а «беш» алгъанды.\nБизни бла къысха ушагъында Созайланы къызчыкълары аллай бийик кёрюмдюле алгъанлыкъгъа, репетиторгъа жюрюмегенин билдиргенди. Ол Интернетде тюрлю-тюрлю илим бериу сайтланы хайырланып, хар неге да ала бла тюшюннгенди. Мектепде иги окъугъанды, дерследе устазланы айтханларына тийишлисича тынгылагъанды. Бир жерге да бармай, 100 балл алырына кёпле ийнанмагъан эселе да, ол муратына жетгенди.\nОнбиринчи классда болгъанында МГУ бардыргъан обществознаниядан олимпиаданы заочный кесегине билимин сынар ючюн, кеси аллына къатышхан эди. Эсеплери бийик болгъаны ючюн а аны Москвагъа сагъынылгъан эришиуню очный кезиуюне да чакъыргъандыла. Ол андан сертификат, диплом къоллу да болуп къайтханды.\nОкъуугъа уа КъМКъУ-ну юристле хазырлагъан бёлюмюне кирирге сюеди. Андан сора да, миллет тепсеулеге юйренеди.\nАлайды да, озгъан жыл бла тенглешдиргенде, Бир къырал экзаменде эм бийик балланы алгъанланы саны быйыл асламды. Жарыкъландырыу, илму эмда жаш тёлюню ишлери жаны бла министерство ишлени качествосун да белгилейди.\nКертиди, быйыл башха-башха предметледен 80-ден, 90-дан артыкъ балла алгъан жашларыбыз бла къызларыбыз асламдыла. Алай а биз, ётюрюкден не асыу, жюз баллгъа тийишлилени санында бизни сабийле асламыракъ болсала сюерик эдик.


Этот расчет можно представить в виде следующей формулы » Бизнес планирование - крупных зданий и объектов\nБизнес планирование - крупных зданий и объектов » Золотая жила » Этот расчет можно представить в виде следующей формулы\nАвтор: Admin Опубликовано: 27-10-2014, 13:12 Комментариев: (0)\nsmikbr.ru/2012/zaman/11/20.pdf ТИЛИБИЗ БИР ЭСЕ, АНЫ ЖОРУКЪЛАРЫ ДА БИР НЕК БОЛМАЙДЫЛА? Бюгюнлюкде, тилибиз ЮНЕСКО-ну Атласында белгиленнген «ёчюле тургъан» тиллени тизмесине къошулгъаны себепли, аны сакълаугъа, айнытыугъа аталып, 2012 жылны апрель айында Нарсанада жыйылыу болгъанды. Аны рекомендацияларына кёре, тилибиз Къарачайда, Малкъарда да бир мардада жюрюрге тийишлиди. Илму жорукълагъа кёре, ана тилибиз бир эсе, алфавит да бир болургъа, орфография бла пунктуация да бир жорукълагъа таянып жарашдырылыргъа керекдиле. Алайсыз «къарачай-малкъар тил» деген сёз тутушну жюрютюу тюз тюйюлдю. Болса да, аны регион энчиликлерин бир тизгиннге жыйышдырып къояргъа киши да излемейди. Аланы бир-бирден айыргъан башхалыкълада фонетикадан эсе, лексика энчиликле кёпдюле. Алфавитни юсюнде энчилик жангыз дж-ны бла ж-ны юсюнден болгъаны себепли ара алфавитни къурауда Малкъарда жюрюген ж-ны орунуна дж-ны белгилегенден сора, башха тюрлениулени бардырыу бюгюнлюкде дурус тюйюлдю. Биз билгенден, малкъар къарындашларыбыз тилни бирлешдирир ючюн, ж-ны дж-гъа бурургъа угъайлары жокъ эди. «Жангы алфавитни» проектинде берилген жангы харфла къарачай-малкъар тилни алфавитине не жаны бла да келишгенлерине сёз жокъду. Алай а, тилни бюгюннгю болумун эсге алып къарасакъ, бусагъатда, аны таркъая баргъан заманында, бу тукъум тюрлениуле тилни сакълаугъа, аны айныууна себеплик этерик тюйюлдюле, заран салгъан болмаса. Жарсыу жаланда компьютерлени клавиатураларын тюрлендириуде тюйюлдю, ол да бек къыйын ишлени бири болгъанлыкъгъа. Ырысхы жаны бла байламлы чырмаула да кёпдюле. Белгилисича, тил эм алгъа миллетни мыйысында, сезиминде ёледи. Алай бла миллет сезимле да къуруйдула. Тил бла бирге миллетле да тас боладыла. Тил илмуда чертилгеннге кёре, бир тил да уллу тюрлениулени онгсунмайды. Ол кеси, жаны болгъан затча, тенгизча, аламча бир къудуретди. Бир-бирде алимле иги къууумла бла этген оноула тилни жашаууна къыйын тиедиле, аны акъсата башлайдыла. Алфавитге терен къатылыу да тилни айныууна къатылыуду. Нек дегенде ол аны къабугъуду, бизни мыйыбызны, менталитетибизни, «тил дуниябызны» суратлагъан, аны бегитген бир шартды. Жангы алфавит миллетни «бири бирин ангыламагъан» къауумлагъа айырыргъа да боллукъду: 1) аны жюреклери алмай, эски бла хайырланнганла; 2) жангы алфавитни мурдорунда окъургъа юйренип, бусагъатдагъы алфавит бла жазылгъан хазнабызны (1936 жылдан башлап бюгюннге дери жыйылгъан аламат суратлау, тарых литературабызны, нарт эпосну д.б.)окъуялмагъанла; 3) эки алфавитни да, тилни да билмегенле, билирге да излемегенле. Быллай болум тилибизни иги да акъсатыргъа, ючюнчю къауумну саны кёбейирге, тилибиз да тас болургъа жетерикди. Дагъыда бир магъана: бюгюнлюкде кириллицаны мурдорунда къуралгъан алфавитибизге башха белгилени кийириуню дурусха санамагъаныбызны сылтауу барды. Биз россейлилебиз, бу къыралны жорукълары бла жашайбыз. Алфавитни юсюнде Россей бла байламлыкъдан башха не аз да чырмаулукъ болмазгъа керекди. Эки тилде да бирча белгиле бла хайырланыу тынч, тюз, тап да боллукъ болур кесибизге, эшта да.


Сакъланнган комплексни къурулушу къыстау барады. | Электронная газета "Кабардино-Балкария"\nСакъланнган комплексни къурулушу къыстау барады.\n11 июля, 2019 - 07:47\nБилдиргенибизча, Яникой элде физкультура-саулукъландырыу комплексни къурулушу къыстау барады. Объектни жангы жылгъа дери хайырланыргъа берирге деп борч салыныпды.\nЯникойчула бла каменкачыла быллай спорт комплексни эрттеден сакълайдыла. Аны юсюнден хапар 15 жылдан бери барады, проектле да бар эдиле, алай аллай онг а жаланда бюгюнлюкде чыкъгъанды. Къурулуш КъМР-ни «Къабарты-Малкъар Республикада физкультураны бла спортну айнытыу» деген республикалы къырал программаны чеклеринде башланнганды. Бу магъаналы ишни башланыууна элли жашладан бири РФ-ни Ич ишле министерствосуну Нальчик шахарда управлениясыны таматасы полицияны полковниги Геграланы Марат да себеплик этгенди.\nБелгиленнген жумушла къалай бардырылгъанларына контроль этер мурат бла объектни КъМР-ни спорт министри Хасанланы Ислам да жокълагъанды. Анга Марат Муталифович бла бирге эл администрацияны башчысы Беппайланы Илияс да тюбегенди. Ол подрядчик бла да сёлешгенди, белгиленнген жумушла тохташдырылгъан графикге кёре бардырылгъанларына бла къалгъанларына эс бёлгенди.\n658 квадрат метрде орналгъан ФОК-да спорт, тренажёр залла эм дагъыда бир ненча кабинет боллукъдула. Бюгюнлюкде подряд организация объектни мурдорун салып, аны кючлеу ишлени бардырады.


Жигитлиги жырда къалгъанды | Электронная газета "Заман"\nАхшы жыр ахшы адам кибикди. Ол бизни аллыбызда барады. Жолубузну жарытады, ишде болушады, жигитликге кёллендиреди. Ма биз кёп кере эшитген «Тенгими юсюнден» деген жыр да аллай жырладанды. Ол жигитликни, адамлыкъны, Туугъан журтну чексиз сюймекликни жырыды. Аны сёзлерин Боташланы Исса, макъамын Беппайланы Сергей жазгъандыла.\nИссаны татлы тенги, кёнделенчи жаш Энейланы Залкуф къыралымы сюеме деп солдат ант этмегенди, алай керек кюнде уа аны эркинлиги, жалынчакъсызлыгъы ючюн жанын бергенди. Ол душманла бла сермешде ёлгенди. Алай аны жигитлиги жырда жашайды.\n- Мени татлы тенгим Залкуф, Ата журтха къоркъуу тюшгенде, къолуна сауут алады. Жангы сакъал-мыйыкъ ура башлагъан жашчыкъ аскерге кетеди. Жаннган отха киреди. Ол 1942 жылда Донда къанлы душман бла сермешде жан бергенди. Аны юсюнден жыр этмесем эди, кесими поэтге санамаз эдим. Тенгин унутхан адам поэзиядан угъай, адамлыкъдан да узакъдады. Бол сада бу Залкуфну юсюнден этилгенин кёпле билмейдиле. Ма аны себепли мындан арысында бу жырны эшитгенле Энейланы Залкуфну эсгере турсунла. Бизни бюгюннгю жашауубуз ючюн жан берген жигитлеге биз ёмюрлеге дери борчлубуз. Аны унутмазгъа керекбиз, - деген эди Боташланы Исса.\nЗалкуфха быйыл 81 жыл боллукъ эди. Алай ол аны тёртден бирин да жашамагъанды...\nОл алтыжыллыгъында школгъа барады. Аны уллу эгечи Маржан былай эсгереди: «Мен да, Жамий да Залкуфдан тамата болгъанлыкъгъа, биринчи классха бир кюн баргъан эдик. Аны атын кёпге дери устаз журналгъа жазмай тургъан эди. Жыл санынг толса келирсе деп, дерсден окъуна къыстагъан эди. Алай экинчи кюн Залкуф бизни бла школгъа тебирейди. Устазны сорууларына башхала жууап къайтаралмагъанларында, Залкуф къолун кётюреди. Ол устазны соруууна тынгылы жууап береди.\nБиринчи кере «бек ахшы» деген белгини алады...»\nАлгъын Залкуфну окъутхан адамладан бири Малкъондуланы Хамит былай айтады:\n- Мен Кёнделенни школунда устаз болуп ишлегенме. Залкуфча хунерли сабий кёрмеген эдим. Ол заманына жетсе эди, уллу адам болургъа боллукъ эди...\n...Мамыр кёкню къара булутла бийлейдиле. Гитлерчи Германия бизни сюйген къыралыбызгъа чабады... Шахарла, элле кюедиле. Бир кишиге аман ниет тутмагъан, мамырлыкъны сюйген совет адамланы къаны тёгюледи. Фашист башкесле не къартланы, не сабийлени аямай къырадыла. Ата журт кесини жашларын сермешге чакъырады. Битеу халкъ гитлерчи фашистле бла кюрешге чыгъады.\nЭнейланы Залкуф да военкоматха келеди. «Мени фронтха жибериригизни тилейме», - дел жазылыпды аны заявлениясында.\n- Фронт сабий сад тюйюлдю, - дейдиле Эней улуна. - Алыкъа 1925 жыл¬да туугъанланы алмайбыз.\n- Документлеримде жыл саным тюз жазылмагъанды, - дейди Залкуф, - ансы мен 1923 жылданма. Ийнанмай эсегиз, эл Советден справка келтирейим.\nАлай эл Советде уа справканы хазырлап турмайдыла. Ахырында Зал-куфну кёз жашлары жылтырайдыла. Аны бу халин кёргенле жумушайдыла. Кёнделен эл Совет Энейланы Идирисни жашы Залкуф «1923 жыл¬да туугъанына» шагъатлыкъ этеди...\n1941 жылны декабрь айы. Алаша туман. Терен къар. Сууукъ кече. Кён¬деленчи жашла атлагъа минедиле. Алай алаша бойлу Залкуфчукъ секирип атха миналмайды.\n- Сенден къалсын душманны башы, - деп кюлдю ким эсе да.\nАлай башха жаш а кюлмеди. Ол Залкуфха атха минерге болушду. Ала Кахуннга келедиле. Мында Залкуф полковой школгъа киреди. Аны Бахсанда бошайды. Тамата сержант Энейланы Залкуфну миномёт расчётха командир этедиле.\nОгъурсуз 1942 жыл. Дон. Август айны кюню аямай къыздырады. Орулмагъан будай жерге агъады. Мылысы къуругъан жер жарылып, алтын бюртюкле ол тешиклеге тюшедиле. Окопда олтургъан Залкуф:\n-Энди келир жыл бу сабаннга урлукъ сепмесе да боллукъду, - дейди.\nШёндю ажалны къатында тургъан малкъарлы жаш келир, мамыр жашауну юсюнден ойлайды. Кесини тенглерин кёллендиреди. Алай урушда къадар кишини да аямайды. Зал¬куф эм аны тенглери хар сагъатда, хар минутда ёлюрге боллукъдула.\nФашист самолётла бомбаланы тёгедиле. Жер титирейди. Алтын будай кюеди, аны тютюню кёкге кётюрюледи. Къара жорлу самолётла ызларына кетедиле. Танкла жууукълаша келедиле. Аланы ызларындан, женглерин артха къайырып, пилоткаларын беллерине тагъып, Европаны малтап ётген гитлерчи башкесле келе эдиле. Ала шёндю, Донну иелерича, таукел атлайдыла.\nЖашла от ачаргъа буйрукъну чыдамсыз сакълайдыла. Алай буйрукъ а башха эди:\n«Танкланы ётмеге къоюп, душман¬ны жаяу аскерин къырыргъа. Къара жорлу танкла окопланы юслери бла ётедиле. Бир, эки, юч... Энди Залкуф фашистлеге автоматны бурады, кёп гитлерчини сойландырады. Душман артха къачады. Аны танкларын артиллеристле ууатадыла.\nНемислиле, битеу кючлерин жыйып, экинчи чабыуул этедиле. Залкуф¬ну миномёту фашист жаяу аскерчилеге миналаны къуяды. Алай минала тауусуладыла. Энди Эней улу бла аны тенглери гранатланы сызадыла. Залкуф биягъы автоматдан окъ жаудурады, алай кеси да жыгъылады, жигитча жан береди...\nАндан бери кёп заман озгъанды. Урушну жаралары сау болгъандыла. Адамла мамыр кёкню тюбюнде ырахат жашайдыла. Энди ол от кюнледе болгъан ишлеге биз башха кёз бла окъуна къарап башлагъанбыз.\n«Къабарты-Малкъар миллет диви¬зия, кесини борчун толтуралмай, душ¬ман танкланы тюбюнде эзилгенди», -\nдегенле аз тюйюлдюле. Ала айтханда да болур. Алай командирлени терсликлери, урушну биринчи айларында бизни аскерлени артха кетиулери ючюн Эней улуча патриотла жууаплы тюйюлдюле. Ала Туугъан журтну жа¬лынчакъсызлыгъы ючюн жанларын- къанларын аямагъандыла. Ол ала¬ны ёлюмсюз этгенди. Залкуф да ке¬сини жаш жанын эгечлери, къарындашлары, ахлулары, битеу халкъы ючюн бергенди.\nЖаз башында жашнап чакъгъан жемиш терекни балта кесгенча, аны жашауун урушну огъурсуз оту замансыз юзгенди. Энди Залкуфну орунуна аны юсюнден этилген жыр жашайды.


Смычок Дубна г., Понтекорво улица, д. 7\nМузыкальные духовые инструменты Перовская улица, д. 66\nДуховик.ру Сущевский Вал улица, д. 5, стр. 20, павильоны 24+, 25+\nМелодия Химки г., Маяковского улица, д. 20\nЛютье Никитская Большая улица, д. 46


Тюшлени юсюнден уяннганлай айтыу игиди | Электронная газета "Заман"\n28 октября, 2020 - 12:21\nАман тюшле 5-7 кюнден сора жангыдан кёрюнюрге боладыла. Алимле айтханнга кёре, ол мыйыны ишлеуюню энчиликлери бла байламлыды. Ала анга къайтарылып кёрюннген тюшлени ышаны дейдиле.\nБу синдром адамланы барысында да болмагъанлыкъгъа, тюбеген а аслам этеди. Инсан тюшюнде озгъан кюнледе сынагъан затларын кёреди. Алимле оюм этгенден, адамны жукълагъан кезиуюнде мыйы кюндюз алгъан информациясын сюзгенлей турады. Аман тюшле уа ауур сезимлени хатасындан келирге боладыла, сёз ючюн стрессден неда къоркъуулу киногъа къарагъандан сора. Уяннганлай, биз аны унутабыз. Алай бир ыйыкъдан а жангыдан кёребиз.\nКъайтарылгъан жангыз да аман тюшле этмейдиле. Тинтиуле ачыкълагъаныча, иги, жарыкъ тюшле да къайтарыладыла. Алай эсибизде уа сагъайтхан тюшле бегирек къаладыла. Аладан къалай къутулургъа боллукъду?\nАлимле юйретгеннге кёре, аланы юслеринден жууукъларыгъызгъа неда танышларыгъызгъа айтыгъыз. Ол тынчайыргъа, аны бла бирге уа бу тюшле нек кёрюннгенлерин ангыларгъа болушурукъду.\nАндан тышында, тёрт минг адамны къатышыулары бла бардырылгъан тинтиуле эм иги, татлы, саулукълу да жукълау геуюрге кюнден бараз кюнню кечесине тюшеди. Экспертле аланы жюреклери къалай ишлегенине да къарагъандыла – ала адамланы жюреклери тап ыйыкъны ортасында ургъанларына тюшюннгендиле. Ол а инсан бу кезиуде ичгини бла жаулу ашланы аз хайырланнганы ючюн болгъаны ачыкъланнганды. Алай бла ашагъаныбыз, ичгенибиз да тюшлени халлары бла къысха байламлыдыла.


Уллу Ата джурт къазауат башланнганлай, Керам къуллукъ этген артиллерия корпусну Смоленск шахаргъа баргъан джолда, Белый деген шахарны къатында, гитлерчи аскерге къаршчы сермеширге джибергендиле. Керам биринчи кере алайда урушха киргенди - къазауатны 13-чю кюнюнде. Ызы бла ол полк, Айбазланы Керам да аны къурамында болуб, Смоленск, Москва, Ржев шахарланы фашистледен къоруулагъан урушлада къазауат этгенди. Ол кёзюуде, джау бла хатерсиз сермешиуде, аскерчилерибизден къоранч уллу болгъанды. Сау къалгъан къауумну бир-бирине къошуб джангы батальонла къурагъандыла. Керам да къарачай тенглеринден ол сермешде ёмюрлюкге айырылады. Джангы къуралгъан батальонланы ичинде Айбаз улуну да Калинин фронтха джибередиле.\nБылайда чертерге тыйыншлы, бизни аскерчилерибиз уллу кюч бла хазырланыб, къазауат ачыб, джерибизге кириб келген фашистлеге къаршчы, джанларын-къанларын аямай, бирден ёрге тургъандыла. Аланы хар бири керти джигитлик этгенди. Керам да къоркъуулу кёзюулеге тюшер ючюн къалмагъанды, алай а артха турмай, джау бла сермешгенди.\nМоскваны къоруулауда этген джигитликлери ючюн Айбаз улу биринчи кере кърал саугъагъа ие болады – «Ётгюрлюгю ючюн» деген медаль бла саугъаланады. Аскерчини тирилигине тамадала да эс бёлгендиле, аны Москвагъа, артиллерия курслагъа, окъургъа джибередиле. Курсланы бошаб, билимин ёсдюрюб келгенлей, лейтенант Айбаз улу Керамны Къызыл байракълы 105-чи мараучу гвардиячы дивизиягъа къошадыла.\nОл 331-чи гвардиячы мараучу полкну танкаланы къурутуучу батареясыны командири болуб Украинаны, Румынияны азатлар ючюн уруш этгенди. Уста командир керти эркишилик кёргюзгенди, атын махтау бла айтдыргъанды. Будапештни къатында гитлерчи аскерни 11 танка дивизиясын ууатыуда лейтенант Айбаз улу дагъыда бир кере кесин керти батырча танытханды. Ол урушда джетишимлери ючюн Баш командованиеден Керам Бюсюреу къагъыт да алгъанды. Ызы бла ётгюр джаш 38-чи гвардиячы хауа-десант корпусну къурамында Вена, Прага шахарланы алыр ючюн уруш этгенди. Аслан кёллю джердешибиз Уллу Хорламгъа Прагада тюбегенди.\nВенгрияны фашистледен тазалар ючюн баргъан урушда да болгъанды ол. Архив документледе Айбаз улуну керти джигитча уруш этгенини юсюнден талай джерде джазылады. Венгрияны Пана деген шахарын фашистледен сыйырыр ючюн баргъан урушну юсюнден айтылгъан билдириуде былай джазылады: «Бюгюн 45 миллиметрли тобладан къуралгъан батареяны командири лейтенант Айбазланы Керам айырылыб уллу джигитлик кёргюзгенди. Гитлерчилени чабыуулларына Айбаз улу башчылыкъ этген батарея къаршчы туруб, джауну аллын тыйгъанды. Джау бла къаты сермешде юч джау пулемётну, алты бронетранспортёрну, юч танканы, эки артиллерия установканы джандыргъанды, гитлерчи джаяу аскер ротаны бир адамын къоймай къыргъанды. Мараучу джау окъдан джаралы болуб джыгъылгъанында, аны орнуна Айбаз улу ол джумушну тири бардыргъанды. Ол кеси бир танканы, тоб атхан бир установканы, окъ-тоб джюкленнген эки машинаны атылтханды, фашистледен 15 адамны да къыргъанды…». Ма ол джигитлиги ючюн штабны тамадасы Айбаз улуну «Совет Союзну Джигити» деген атха тыйыншлы кёргенин билдиргенди. Алай болса да, ол кёчгюнчю халкъдан болгъаны амалтын Къызыл Байракъны ордени бла саугъалагъандыла аны.\nКъазауатда этген джигитликлери ючюн гвардиячы тамада лейтенант Айбазланы Керамгъа 12 кърал саугъа берилгенди.\nДагъыда аны джигитликлерини бирин айтыргъа тыйыншлыды. 331-чи артиллерия полкну командири гвардиячы подполковник С.Резун джазгъан документге кёре, 1945-чи джыл алтотур (март) айны 28-де лейтенант Айбаз улу башчылыкъ этген батарея Венгрияны джеринде баргъан къаты сермешде батырлыкъ кёргюзгенди. Совет аскерчилеге башындан буйрукъ келиб, ала Раба деген суудан ётюб, джау бетджаннга джууукъ барыргъа керек эдиле. Ай медет, суудан ётюб баргъан сагъатда немец пулемётла аскерчилерибизге от «джангурну» къуюб, бек джунчутхандыла. Алай болса да, Керамны аскерчи къаууму фашистлеге къаршчы от ачыб, тоб атыб, алайда талай заманны къаты уруш этгенди. Айбаз улуну батареясы джауну бир бронетранспортёрун, юч тобун къурутханды. Дагъыда суудан ётгенден сора, алайдан арлакъда, элде клисаны къатында немец постну да атылтханды. Дагъыда Керам ызына келиб, эки къайыкъгъа окъну-тобну, сауутланы джюклеб, сууну ол бир джагъасына совет аскерчилеге ётдюргенди. Уруш этген кёзюуде Керамны батареясы ол къыйын хыйсабда совет батальонлагъа суудан ётерге ышыкълыкъ этгенди. Ол сермешде лейтенант кесин керти уста командирча кёргюзгени ючюн Къызыл Джулдузну ордени бла саугъаланнганды.\nЫзы бла, арттотур (апрель) айны 18-де, Керамны артбатареясы Хюттель, Хозендорф эллени фашистледен тазалау урушлада да джау бла къаты сермешгенди. Анда Керам кючлю контузия да алгъан эди, алай болса да къазауат этгенин тохтатмагъанды. Аны батареясы джаугъа чабыуул этиб, эки джау пулемётну, онла бла фашистлени къурутханды. Аны бла да къалмай, темир джолда стансени да джауну къолундан сыйыргъанды. Ётгюр командир урушда ма ол джетишимлери ючюн сыйгъа тыйыншлы болады – Ата джурт къазауатны II-чи, I-чи дараджалы орденлери бла саугъаланады.\nГвардиячы Къызыл байракълы 105-чи мараучу дивизияны штабыны тамадасы генерал-майор Илларион Григорьевич Попов да «Батальоны идут на запад» деген эсге тюшюрюу китабында гвардиячы лейтенант Айбаз улуну Вена шахарны алгъан кёзюуде этген джигитликлерини юслеринден джазгъанды. Артда джыллада да, генерал-майор, 1968-чи джыл байрым (февраль) айны 17-де, ара басмада Керамны юсюнден «Особо отличился» деген статьясында да чертиб джазгъанды.\nКъазауатны отлу джолларындан сыйы бла ётюб, 1946-чы джыл аскер къуллукъдан башына бош болады. Ол адамлары болгъан джерге джол тутады. Керам Орта Азияны джеринде адамларын кёб излеб, ахырында Къыргъызстанны Талас областында табханды. Туугъан миллетине джетген къыйынлыкъны кёргенинде, джюреги асыры къыйналгъандан, ол талай заманны кесине келалмай, кёб соруулагъа джууаб табалмай тургъанды. Алай болса да, башха мадар табалмай, тёзюмге бой сала, миллетини ичинде аны джарсыуу бла джашагъанды. Айбаз улу ызына, тау джуртуна, адамлары бла бирге къайтханды.\n«Ётгюрлюгю ючюн», «Москваны къоруулагъаны ючюн», «Венаны алгъаны ючюн», «Праганы азатлагъаны ючюн» деген медалланы, Къызыл Джулдузну, Къызыл Байракъны, Ата джурт къазауатны I-чи, II-чи дараджалы орденлени дагъыда талай кърал саугъаны иеси Айбазланы Нанашны джашы Керам 1993-чю джыл къыркъар (август) айны 7-де ауушханды, джандетли болсун. Сыйлы фронтчу джердешибиз Къарачай шахарны джамагъат къабырларында асыралгъанды.\nМиллетибизге сый, махтау келтирген, атын Уллу Хорламны тарихине тюшюрген керти таулуларыбызны аскер джоллары, аланы джашауда къойгъан ызлары барыбызгъа унутулмазлыкъ юлгю болгъаны хакъды.


Кремль Къалада концерт болду\nКърал Кремль Къалада Къарачай-Черкесия бла Ингушетияны 25-джыллыкъларына аталыб уллу байрам концерт ётдю. Анга къараргъа 6 мингден аслам адам келген эди, аланы ичлеринде федерал власть органланы келечилери, Москвада ишлеген Къарачай-Черкесияны адамлары, студентле, миллет джамагъат организацияланы, творчество интеллигенцияны келечилери бар эдиле.\nОфициал джаны тамамланнгандан сора, эки кавказ республиканы ариулугъун, къудуретин, хунерлигин суратлагъан уллу концерт башланды.\nЭм алгъа Къарачай-Черкес Республиканы творчество коллективлери кёргюздюле кеслерини программаларын. Джыйылгъан миллет, «Апсаты» фольклор этнография ансамблни, «Эльбрус» кърал тепсеу ансамблни, солистле Фатима Китаеваны, Ачар Меремкуловну, Арсланбек Султанбековну, Ярослав Щеклановну, «Къарча» сабий тепсеу ансамблни, «Джёгетей» джырчы къауумну бек джаратханларын билдириб, кёб заманны харс уруб турдула.\nИнгушетия да сахнагъа ол кюн кесини эм белгили ансамбллери бла артистлерин чыгъарды: «Ингушетия» кърал ансамблни, Хава Яндиевни, Лема Нальгиеваны, Тимур Дзейтовну, Рагда Ханиеваны.\nКъарачай-Черкес Республиканы махтаулу артисти Дмитрий Маликов, байрамны сыйлы къонагъы болуб, Къарачай-Черкесиягъа аталгъан джырны джырлады. КъЧР-ни махтаулу артисткасы Сати Казанова, ингуш тилде джырлаб, бюсюреуге тыйыншлы болду. Джыйылгъанла концерт программаны бек джаратханларын, джюрек разылыкъларын да билдирдиле.\nБайламлылыкъда ишлерге деб…


Даражалы билим бериу арада кураторлукъ этеди | Электронная газета "Заман"\nОл бизге «Сириусда» кезиую къалай озгъаныны юсюнден хапарлайды. Аны бойсунууунда болгъан жашланы бла къызланы энчиликлерини юсюнден соруугъа жаш былай жууаплайды: «Биринчи сменаны «Спорт» ызда ишлегенме. Менде хоккей команда эди. Сезимлерими юсюнден айтсам: аламат! Школчуланы сейир къаууму жыйылгъан эдиле. Ала бирси сабийледен башха тюйюл эдиле, бош заманларында ойнаргъа, кюлюрге сюедиле, алай аланы бир-бир къылыкъларыны айныулары энчиди. Келген да аны ючюн этгендиле, ол жаны бла ёсерча.\n«Сириус» лагерь тюйюлдю, билим бериу арады, сабийле да, бек биринчиден, бери окъургъа, билимлерин ёсдюрюрге келедиле. Алагъа битеу къыралдан сыйлы устазла, ахшы специалистле болушадыла. Командаланы кураторлары уа, меничала, сабийле арада тап болумлада турурча ишни жалчытадыла».\n«Сириусда» куратор школчула бла ишлеуде уллу магъананы тутады, жорукъдача, ала чыгъармачылыкъ энчиликлери болгъан, ишлеринде дуния сынамгъа эм окъутууда бла юйретиуде жангы технологиялагъа таяннган жаш адамладыла.\n«Командаланы кураторлары къоркъуусузлукъну, саулукъну, жашауну сакълайдыла, - деп ангылатады Виктор. – Кюнню окъуу низамына, расписаниягъа, жаш адамланы кёллерини жарыкълыкъларына, даулашлагъа эс бурадыла, билим бериу программаны къалай ангылагъанларына, окъуучуланы башламчылыкъларын жашаугъа кийириуге, къауумда ишлерге юйрениуге, къошакъ билим алыугъа да къайгъырадыла».\nКураторну ишинде эм къыйын не зат болгъаныны юсюнден Виктор Кирпа былай ангылатады: «Бек аллында къыйын эди. Ишни къурамын ангыларгъа да. Алай хар затха тюзелгенбиз. Фахмулу сабийле бла ишлер ючюн педагог кесини билимин ёсдюргенлей турургъа тийишлиди. «Сириус» педагогика усталыкъгъа юйрене тургъан студентлеге профессионал жаны бла ёсерге онг береди. Инструктив сборлада бу сабийле бла ишлерча кёп хапар, эсгертиуле да алгъанбыз», - дейди Виктор.\nКъМКъУ-дан кураторну фахмулу сабийле бла ишлеуде не зат сейирсиндиргенди десенг, аланы кеслери алларына тюз оноула этген ахшы къылыкълары, абаданланы болушдурмагъанлай къайсы къыйын болумдан да чыгъаргъа онг тапханлары.\nУниверситетибизден студентге жетишимле тежейбиз эм ол «Сириусда» ишин тап ахырына жетдирлигине ийнанабыз.\nСочи шахарда «Сириус» билим бериу араны «Фахму эм жетишим» деген билим бериу фонд олимпиада инфраструктураны мурдорунда Россей Федерацияны Президенти В.В. Путинни башламчылыгъы бла къуралгъанды.\n«Сириус» билим бериу араны борчу искусствода, спортда, керти илмулада, техника чыгъармачылыкъда фахмулу сабийлени алгъадан ачыкълап, аланы айнытыуду эм профессионал болушлукъ тапдырыуду. Ол жылны узунуна ишлейди. Сабийлени жоллары, анда тургъанлары хакъсызды. Ай сайын «Сириусха» Россейни битеу регионларындан 10-17 жыллары толгъан 800 сабий келеди. Аланы биргелерине арада усталыкъларын ёсдюрген 100-ден артыкъ преподаватель бла тренер боладыла.\nЖаш адамаланы спорт, физика-математика, химия-биология школланы алчы педагоглары, академиялы музыкада, классика балетде эм суратлау искусствода атлары айтылгъан адамла юйретедиле. Билим бериу программа 24 кюндю, ары усталыкъ жаны бла дерсле, ёсюуге жораланнган бош заман, мастер-классла, кеслерини бёлюмлеринде жетишимли болгъан устала бла чыгъармачылыкъ тюбешиуле, саулукъ сакълау процедурала, жылны ичинде уа битеулю билим бериу киреди.


Кёблени ёлюмден къалдырадыла - Государственное учреждение "Редакция газеты "КАРАЧАЙ"\n- Мен Черкесскеде Терк медицина болушлукъ этиучю станцияны тамада врачы болуб 2017-чи джылдан бери ишлейме, - дейди ол. - 2000-чи джыл Ставрополь шахарда медицина академияны бошагъанымдан сора республикан больницаны хирургия бёлюмюнде белгили хирург Татаршао Мухарбийни башчылыгъы бла ишлеб башлагъан эдим да, ишими асыры джаратхандан хирург болдум. 2017-чи джылгъа дери ишледим. Терк медицина болушлукъ этиучю станциягъа хирург керекди дегенлеринде, бёлюмде ишими да бардыра, анда эки джылны ишлеген эдим. Алай бла мен станцияны иши бла эртдеден танышма.\nТерк медицина болушлукъ этиучю станцияда 150 адам ишлейди. Аладан 7-си врачладыла. Тёртюсю линейный врачла болуб ишлейдиле. Линейный деген сёзню магъанасын ангылатайым. Ма ол 7 врачдан тёртюсю «Терк болушлукъ» машина бла чакъырыулагъа барыб турадыла. Ауругъанла тюрлю-тюрлю боладыла. Къыйын аурумагъаннга фельдшер да болушлукъ эталады. Бир-бирде уа врачны болушлугъу керек болуб да къалады. Башхача айтсам, ол врачланы ишлери къыйын ауругъанла бла байламлыды.\nАндан сора да станцияда бир педиатр, эки реаниматолог ишлейдиле. Джантемиров Али сынамлы, ишин билген врачды. Лайпанланы Асият, Шевхужева Диана, Каппушланы Эльдар да линейный врачладыла. Была да, Джантемиров Алича, ишлерин ажымсыз тындыргъан врачладыла.\nВласенко Людмила, Каппушланы Мадина, Кидакоева Инна реаниматологладыла. Быланы ишлерине да сёз табхан къыйынды. Фельдшерле болуб 60 адам ишлейди.\nДиспетчер бёлюмде 8 адам ишлейди. Аланы ишлери ауругъанланы чакъырыулары бла байламлыды. Ауругъан адам телефон бла билдирди эсе, аны излемин журналгъа джазыб, терк болушлукъ этиучю къауумну бирине билдиредиле.\nСтанцияда терк медицина болушлукъ этиучю кабинет да барды, анда 5 адам ишлейди. Онкология бла ауругъанла бла къысха байламлы болуб тургъан 3 медсестра бла 4 врач бардыла. Ала кече-кюн да иш юсюндедиле. Онкология аурууну тёрт стадиясы барды. Аны ючюнчю, тёртюнчю стадиясы бла ауругъанланы, юйлерине барыб, аурууларыны ачыуун сёнгдюрюрча медицина болушлукъ, башхача айтсакъ, уколла этиб турадыла.\nМашина джюрютюучюлени саны 60-ха джете кетеди. 14 автомобилибиз барды да, аланы 70 проценти аламат болумдадыла. Транспортубуз таймаздан джангыргъанлай турады. Нек десегиз, кече-кюн да ишлеб айланнган улоу дженгил тауусулады, чотдан чыгъады. Артыкъ да бек бу арт 5 джылны ичинде станциягъа кёб джангы машина берилгенди. Бизни улоу бла баджарыугъа Эресей Федерацияны эмда КъЧР-ни Саулукъ сакълау министерстволары уллу эс бёледиле. Бу, ол керекди десек, тилегибизни толтурмай къоймайды КъЧР-ни Саулукъ сакълау министерствосу. Отлукъ бла да иги баджарылыббыз.\nТалай джыл болады биз бу мекямгъа кёчгенли. Муну ичи да, арбазы да эркиндиле. Кеси да джол юсюнде тюлдю. Транспорт аз джюрюйдю. Бу мекям алгъын джыллада Черкесск шахарны больницасыны хирургия бёлюмюнюкю эди.\n- Юйде ауругъаныбыз барды, медицина болушлукъ этигиз, деб билдирселе, ненча минутдан келирге керекдиле медицина къуллукъчуларыгъыз?\n- Бир къауумланы айтханларына кёре, медицина къуллукъчуларыбыз кечигиб келедиле ауругъанны юйюне. Бирсиле уа бизни ишибизге бек разыдыла. Ауругъан адамны джашауу бла ойнаргъа джарамайды. Бюгюн ол, инджилиб, бизден болушлукъ излей эсе, тамбласында аны орнунда биз кесибиз неда джууукъ адамыбыз болургъа боллукъду. Ким да болсун, анга медицина болушлукъ керек эсе, ол аны заманында табаргъа керекди. Ауругъанла да тюрлю-тюрлю боладыла. Медицина къуллукъчуларыбыз бир-эки минутха кечигиб келселе, къыйын ауруб тургъан адамны джашауу юзюлюрге боллукъду. Аны амалтын, диспетчерге билдирселе, ол эм алгъа: «Неси ауруйду, анга ненча джыл болгъанды?» - деб сорлукъду. Адам къыйын ауруб тура эсе, аны юйюне барыб, медицина къуллукъчуларыбыз болушлукъ этерикдиле. 15-20 минутну ичинде болургъа керекдиле ала ауруб тургъанны юйюнде. Бек инджилмеген адамгъа, аны джашаууна къоркъуу джокъ эсе, 1-2 сагъатдан барыргъа боллукъдула. Аны да чакъырыула кёб болсала. Чакъырыула аз эселе, мен айтхан замандан эртдерек барыргъа да боллукъдула. Бу законну биз кесибиз чыгъармагъанбыз. Башындан, РФ-ны Саулукъ сакълау министерствосундан, келген законду ол.\nЭки ауругъан бар эсе, аланы бири сабий эсе, Терк медицина болушлукъ этиучю станцияны къуллукъчулары биринчи сабийге болушлукъ этерикдиле. Ауруугъа сабий, уллу адамча, тёзалмайды, неси ауругъанын ачыкъ билдиралмайды.\n- Сизни учреждениегизни медицина къуллукъчулары бла шофёрлары кече-кюн да ишлеген адамладыла. Орта тергеу бла алсакъ, сутканы ичинде ненча адамгъа медицина болушлукъ эте болурла ала?\n- Орта тергеу бла бир джылны ичине бизни медицина къуллукъчуларыбызны ауругъанла 45-48 минг кере чакъырадыла болушлукъ излеб. Ала къуру Черкесск шахарны ичинде чакъырыулагъа барыб къалмайдыла. Черкесск шахаргъа джууукъ орналгъан элледе да боладыла. Андан сора да джоллада транспорт чарпыулагъа тюшюб джарсыгъанлагъа да болушлукъ этерге керек боладыла. Башхача айтсам, Черкесск шахарны больницасына джетдиредиле аланы. Бир-бирде республикан больницагъа да элтиучендиле.\n- Телевизоргъа къарасанг, бир-бирде ётюрюк чакъырыула да боладыла. Алай наркотикле бла хайырланнганла этедиле. Медицина къуллукъчуланы наркотиклери болгъан бир къауум дарманларын сыйырадыла. Къол да джетдиредиле. Черкесск шахарда аллай затла болуучанмыдыла?\n- Ётюрюк чакъырыула болгъандыла деб эсимде джокъду. Медицина къуллукъчуларыбыз ауругъанланы юйюне барсала, ала бла тюйюш-уруш ачханла да болуучандыла. Ала да кимледиле? Эсиргенледиле. Бизни шахарда аллайла бек аздыла.\n- Белгилисича, «Терк болушлукъ» машина белги бериб келе эсе, анга къайсы транспорт да джол берирге керекди. Аны джолуна джарсыу, тыйгъыч салгъанла боламыдыла?\n- «Терк болушлукъ» машинагъа джол ким да берирге керекди. Алай боллугъун закон излейди. Светофор къызыл джаныб тура эсе да, анга да къарамай, барыргъа боллукъду аны шофёру. Ол былайда бир затны эсге алыргъа тыйыншлыды: светофор къызыл джаныб тура эсе, тёрт джанына къараб, башха транспорт келмей эсе, ётерге боллукъду.\n- Врачла, фельдшерле джетишемидиле? Аланы айлыкълары къалайды?\n- Врачла да, фельдшерле да джетишмейдиле. Иш къыйын болгъаны амалтын, бир къауумла кёб ишлемейдиле бизде. Быйыл аланы айлыкъларына иги кесек ачха къошулгъанды. Сёз ючюн, врачны айлыгъы орта тергеу бла 30-40 минг сомду. Фельдшерле да 20-шар минг сом аладыла. Медицина къуллукъчуларыбызны 20 процентини баш категориясы барды. Коллективни 70 проценти джаш адамладан къуралгъанды. Кеси да интернационал коллективди. Бизни учреждениеде ишлемеген миллетни келечиси джокъду.\nСынамлы, махтаулу медицина къуллукъчуларыбыз да кёбдюле. Сёз ючюн, Аджиланы Шамгени иш стажы 50 джылдан асламды. Ол биринчи фельдшер болуб ишлеб тургъанды. Энди диспетчерни борчун толтурады. Василенко Людмила РФ-ны саулукъ сакълаууну айырмасыды, Апсова Ирина, Хмелёва Наталья дагъыда башха медицина къуллукъчуларыбыз махтаулу адамладыла. Шофёрла да ишлерине берилген адамладыла. Черенков Николай, Агаржаноков Мухамед, Къочхарланы Парис кёбден бери ишлейдиле. Мен ненча джыл ишлей эсем да, не врачладан, не фельдшерледен тарыгъыб киши келмегенди. Мадарлары болгъанла, телефон бла сёлешиб, разылыкъларын билдирир ючюн къалмайдыла.