Бирликни, шуёхлукъну кючлендирген, алгъа таукел барыргъа базындыргъан парад | Электронная газета "Заман"\nБирликни, шуёхлукъну кючлендирген, алгъа таукел барыргъа базындыргъан парад\n13 июня, 2018 - 17:32\nкелечилери – бир тизгинде\nРоссейни Кюнюн Къабарты-Малкъар кенг халда белгилегенди. Бек уллу эмда жарыкъ къууанчла уа Нальчикде болгъандыла. Ала Халкъланы шуёхлукъларыны парадындан башланнгандыла. Анга уа республикада жашагъан битеу миллетлени келечилери къатышхандыла.\nБир ненча минг адам Къабарты-Малкъар Россейге къошулгъанлы 400-жыллыкъ атлы майдандан Къырал концерт зал таба тебирегендиле. Алларында уа Россейни уллу байрагъын тутуп, сабийле баргъандыла. Жыйырмадан артыкъ диаспораны келечилерине дагъыда КъМР-ни Парламентини Председатели Татьяна Егорова туудукъчугъу бла, КъМР-ни Башчысыны Администрациясыны таматасы Мухамед Кодзоков, КъМР-ни Жамауат палатасыны башчысы Хазратали Бердов, аны башха къаууму, депутатла, министерстволаны бла ведомстволаны, тюрлю-тюрлю жамауат организацияланы келечилери, студентле, устазла, школчула да къошулгъан эдиле.\nВолонтёрла майданнга келгенлени кёкюреклерине Россейни юч бояулу байракъчыкъларын тюйрей эдиле, гитче къызчыкъланы бла жашчыкъланы къолларына уа Россейни байракъчыкъларын тутдургъандыла.\nБир кесекден колонна Къырал концерт залны аллында майданнга жетгенди. Алайда да кёп адам жыйылып эди, ариу макъамла узакъгъа эшитилгендиле. Былайда, хар замандача, Жабагъы Казаноко атлы эмда «Эрудит» аралагъа, Сабийлени бла жаш тёлюню чыгъармачылыкъларыны юйюне жюрюген окъуучуланы кеслери къоллары бла этген затладан кёрмючле да къуралгъандыла.\nБайрамгъа «Мени Россейим- мени къыралым!» деген бай концерт программа да хазырланнганды. Аны Атталаны Азнор, Фатимат Чехмахова эмда Станислав Сердюков Россейге аталгъан назмула эмда алгъышлаула бла ачхандыла. Быйыл битеу къыралыбызгъа да бек магъаналы иш болгъанын – къыралны башчысы айырылгъанын да эсге салгъандыла.\nКёлден келген сёзле\nКъууанчха келгенлени бек алгъа Мухамед Кодзоков КъМР-ни Башчысы Юрий Коковну атындан алгъышлагъанды. Ызы бла КъМР-ни Жамауат палатасыны председатели Хазратали Бердов сёлешгенди. Ол бу байрам къалай къуралгъаныны юсюнден къысха билдириу этгенди. «Россейге кёп сынауладан ётерге тюшгенди, алай бюгюнлюкде ол жалынчакъсыз къыралча аягъы юсюнде бек къаты сюеледи эмда аны бир заманда да бир киши тобукъландыраллыкъ тюйюлдю, деп базынып айтыргъа боллукъду»,-дегенди.\nАндан ары ол деменгили къыралыбызда кёп миллетлени келечилери, къарындашлача, эгечлеча, жарашыулукъда жашагъанларын, маданиятларын, адабиятларын да бир тюрлю чырмаусуз айныта баргъанларын чертип айтханды. Аланы араларында бизни Къабарты-Малкъарыбыз да тийишли жер алгъанын, Ата журтубузну кючлеуге уллу къошумчулукъ да этгенин белгилегенди. Анга уа тёрт орден бла саугъаланнганы шагъатлыкъ этеди, дегенди.\nАхырында Хазратали Александрович республикабыз андан ары айныр, жашнар ючюн да хар ким да къолундан келгенни аямазгъа керек болгъанын айтып, биригирге чакъыргъанды. «Шуёхлукъда, бирликде жашагъан къадарыбызда, бизни хорларыкъ кюч чыгъарыкъ тюйюлдю. Республикабыз а не заманда да Шимал Кавказны жаухарына саналгъанды, алайлай да къаллыкъды. Нек дегенде биздеча ариу табийгъат, таза хауа бир жерде да жокъду, бек башы уа – мында бир да болмагъанча огъурлу, ишчи, къонакъбай адамла жашайдыла»,- дегенди.\nМайданнга жыйылгъанланы республикада белгили жырчыларыбыз эрикдирмей тургъандыла. Тёппеланы Алим, Текуланы Амур, Жаникаланы Эльдар, Азамат Цавкилов, Азамат Беков, «Терк къазакла», «Нальцук», «Минги тау», «Тауланы сабийлери», «Шагди», «Стимул» эм башхала жарыкъ жырлары, терк тепсеулери бла да къараучуланы ыразы этгендиле. Республикада тюрлю-тюрлю миллет эмда маданият араланы келечилери да кеслерини хунерликлерин толусунлай кёргюзтгендиле, къууанчха бютюн къууат салгъандыла.\nКонцерт юч сагъат чакълы баргъан эди. Кюн къыздыргъанына да къарамай, майдандан кетерге ашыкъгъанла хазна жокъ эдиле.\nОюмла, сезимле, умутла\nМен а бир къауум адам бла сёлешип, аланы оюмларына тынгылагъанма. Малкъар халкъны «Алан» жамауат организациясыны толтуруучу комитетини председатели Жаболаны Джабраил: «Бюгюн былайгъа жамауатны ма былай кёп санда жыйылгъаны къууандырады. Быллай биригиулюк тамблагъы кюннге ышаныулукъ береди. Барыбыз да, не миллетден, къаллай дин тутханыбызгъа да къарамай, бир ниетли болсакъ, бизни бир киши да басынчакъларыкъ тюйюлдю»,- дегенди.\nБиринчи классха энди барлыкъ Бёзюланы Зухура анасы бла бирге келгенин айтханды. Гитче болгъанлыкъгъа, бу байрамны магъанасын ангылайды. «Биз Нальчикде жашайбыз, мени къабартылы, оруслу нёгерлерим,шуёхларым да кёпдюле. Биз бирге ойнайбыз, школгъа да бирге барлыкъбыз»,-дегенди.\nКъМКъУ-ну айырмалы студентлеринден бири Артур Ахметов бери тыш къыраллы тенглерин алып келгенди. «Алагъа быллай байрам болады дегенибизлей, аны кёрюрге бек сюйгендиле. Алайды да, биз, кёп миллетлени келечилери, былайдабыз, ол а тюйюлмюдю шуёхлукъну белгиси»,-деп жууаплагъанды, кёлю кётюрюле.\nЮй бийче Миндикеланы Зульфия уа Чегем шахарда жашайды. Майданнга къызын алып келген эди. «Мени аппам къыргъызлыды, мен бу жерде туугъанма. Къызымы да мында ёсдюреме – олду насып, деп мен алай санайма»,-дегенди ол.\nСириядан, Иорданиядан, Тюркден, Индиядан келген студентле да байрамгъа уллу ыразылыкъ бла къатышханларын чертгендиле. Кеслерини къыралларына барсала, аны юсюнден, мындагъы адет-тёрелени юслеринден да тенглерине, юйдегилерине айтырыкъларын да билдиргендиле.


Республикада турбизнес алгъыннгы халына жылны ахырына келирге боллукъду | Электронная газета "Заман"\nРеспубликада турбизнес алгъыннгы халына жылны ахырына келирге боллукъду\n24 июля, 2020 - 08:15\nКоронавирусну хатасындан регионда турист бизнес, жарым жылны ишлерге онгу болмагъанлай, уллу къоранчла этгенди. Курортла эм туризм министр Мурат Шогенцуковну оюмуна кёре, ол, чурумла чыкъмасала, алгъыннгы халына жылны ахырына келирге боллукъду.\nПандемияны кезиуюнде 221 турист эм курорт объект ишлерин тохтатхандыла. 28 мартда битеу турист базала, музейле эм башха рекреация жерле барысы да жабылгъандыла. 2020 жылны биринчи жарымында регионнга 144 минг адам келгендиле, аланы солууларын къурау бла байламлы 1,6 миллиардха жумушла жалчытылыннгандыла, ол а былтырдан эки кереге азды. Коронавирус экинчи кере жайылмаса, суула кётюрюлмеселе, ырхыла келмеселе, 2020 жылны аягъына былтыргъы кёрюмдюлеге жетерге жарарыкъды, дейди министр.\nРеспубликада солургъа сюйгенлени саны алгъадан аз тюйюлдю, министерствону «исси» телефон ызына, социальный сетьледе аккаунтларына регионнга келирге сюйгенле заявкала аслам халда къоядыла. Ведомство да, туристле бизни республиканы сайлар ючюн, туроператорла бла ишлейди, льготала къурайды, тюрлю-тюрлю сейир мероприятияла бардырыр умутлуду. Мурат Шогенцуков белгилегенича, багъаланы да дайым эсепде тутаргъа тийишлиди: «Биз предпринимательлеге быллай неда аллай багъаланы тохташдырыгъыз деп айтыргъа эркин тюйюлбюз. Алай къыралны къатышыуу болгъан секторда ала бир шайгъа да кётюрюлмегендиле, инфляциягъа окъуна жетдирилмегендиле. Энчи секторну юсюнден айтханда уа, алагъа бусагъатда багъаланы ёсдюрюу адамланы чамландырлыгъын, ол а ахшы эсеплеге келтирмезлигин ангылатыбыз».\nИшлемеген кезиулеринде предприятиялагъа - мюлк-техника хазналарын игилендирирге, ишчилерини усталыкъларын ёсдюрюрге, властьлагъа уа регион туристлеге ариу кёрюнюрча мадарла этерге онг берилгенди. Жолла тапландырыладыла, логистика игилендириледи, ол санда Нальчикни курорт кесегинде да. Къонакъ юйледе сервис да жангы даражагъа кётюрюлгенди, предпринимательле анга тюшюннгенлери да бек ахшыды. Юйренирге уа хакъсыз онлайн курсла да бардыла, алада къонакъбайлыкъ, туризм, къонакъ юйлени менеджменти жаны бла кёп керекли информация бериледи.\nМинистр эсгертгенича, къонакъла, регионда жашагъанла да солуугъа, тёреде бола келгенича, бегирек Минги тауну, Чирик кёллени, Чегем чучхурланы, Аушигерни сууларын, Огъары Малкъарны тарых-архитектура комплекслерин сайлайдыла. «Уллу-Тау» лагерь, Черек районда «Уштулу» къонакъ юй, «Гедуко» бла «Янтарный» термальный суула да солугъанланы алыргъа хазырдыла.\nДолинскде федерал магъаналы бальнеология «Нальчик» курортда къан эм нерва системаланы, аш эритген органланы, эндокринология, тери эм башха аурууланы багъаргъа боллукъду. Курортну аслам жерин шахарны солуу паркы алады, анда Кавказдан, Сибирьден, Узакъ Востокдан, Шимал Америкадан, Юг Европадан, Гитче Азиядан, Къытайдан бла Япониядан келтирилген тереклени бла юлкюлени 140-дан аслам тюрлюсю ёседиле.\nАлгъадагъы жылланы эсеплерин келтиргенде, 2018 жылда регионда 552,3 минг адам солугъандыла, былтыр аланы саны 602 мингнге жетгенди.\n13.11.2020 - 08:40 → Тууарланы санына танг къошулгъанды, ууакъ аякълыла уа азайгъандыла\n28.02.2020 - 08:15 → Жарашдырыучу производство ёсгенди, аш-азыкъ чыгъарыу азайгъанды\n12.04.2019 - 08:19 → Сиз предпринимательликни юсюнден не билесиз?\n29.07.2020 - 08:48 → ДИРЕКТОР\n26.02.2021 - 16:20 → Эл мюлк продукцияны производствосу 61 миллиард сомдан атлагъанды


REDE MISSIONÁRIA: 1 АХИЯ: Balkar\n1 АХИЯ: Balkar\n1 АХИЯ 11Жашау Сёзню юсюнден, башындан башлап болгъанны, бизни эшитгенибизни, кеси кёзлерибиз бла кёргенибизни, къарагъаныбызны эм бизни къолларыбыз тийип сезгенни билдиребиз. 2Жашау ачыкъ кёрюннгенди, биз аны кёрдюк эмда анга шагъатлыкъ этебиз. Атада болуп бизге кёрюннген ёмюрлюк Жашауну сизге билдиребиз. 3Сизни да бизни бла бирикмеклигигиз болур ючюн, биз кёргенибизни эм эшитгенибизни сизге билдиребиз. Бизни бирикмеклигибиз да Ата бла эм Аны Уланы Масих Исса блады. 4Сизни къууанчыгъыз толу болур ючюн, быланы сизге жазабыз. 5Сора ма, биз Андан эшитген эм сизге билдирген Хайыр Хапар: Аллах жарыкъды, Анда бир тюрлю къарангылыкъ жокъду. 6Бизни Аны бла бирикмеклигибиз барды деп айтып, къарангыда жюрюй эсег’а, биз ётюрюк айтабыз эм хакъ кертиге кёре жашамайбыз. 7Аны жарыкъда болгъаны кибик, жарыкъда жюрюй эсег’а, бир-бирибиз бла бирикмеклигибиз барды эм Аны Уланы Масих Иссаны къаны бизни хар гюняхдан тазалайды. 8Гюняхыбыз жокъду дей эсег’а, кесикесибизни алдайбыз эм бизде хакъ керти жокъду. 9Гюняхларыбызны айтып ачыкъ эте эсек а, сора, Ол ышаннгылы эм тюзлюклю болгъаны себепли, бизни гюняхларыбызны кечер эмда бизни хар тюрлю аманлыкъдан тазалар. 10Биз гюнях этмегенбиз дей эсег’а, сора Аны ётюрюкчю этебиз эм бизде Аны сёзю жокъду.\n1 АХИЯ 21Сабийлерим! Быланы сизге сиз гюнях этмез ючюн жазама; гюнях этген адам бар эсе уа, тюзлюклю Масих Исса Атаны аллында бизни Ёкюлюбюздю. 2Ол бизни гюняхларыбызны эм жаланда бизни гюняхларыбызны тюйюл, алай а битеу дунияны гюняхларын да кечдирген къурманды. 3Биз Аны таныгъаныбызны уа Аны фарызларын тутханыбыздан билебиз. 4«Мен Аны таныйма», – деп, алай а Аны фарызларын тутмагъан адам, ол ётюрюкчюдю эм анда хакъ керти жокъду; 5Аны сёзюн тутхан адамда уа Аллахны сюймеклиги керти тамам болгъанды: биз Анда болгъаныбызны уа, муну бла билебиз. 6„Жашауум Аллахдады“ деген адам Исса жюрюген жолда жюрюрге керекди. 7Сюйюлюннгенле! Сизге жангы фарыз жазмайма, алай а ауалдан сизде болгъан буруннгу фарызны жазама; буруннгу фарыз а ол сиз алгъындан эшитген сёздю. 8Алай а аны юсюне жангы фарыз да жазама сизге. Муну хакъ керти болгъаны Масихде да, сизде да кёрюнеди. Нек десегиз къарангылыкъ кетеди, керти жарыгъ’а энди жарыйды. 9Жарыкъдама деп айтып, къарындашын а кёрюп болмагъан адам энтда къарангылыкъдады. 10Къарындашын сюйген адам жарыкъда турады эм башхаланы абындырмайды. 11Къарындашын кёрюп болмагъан адам а къарангылыкъдады эм къарангыда жюрюйдю, къайры баргъанын да билмейди; нек десегиз къарангылыкъ аны кёзлерин сокъур этгенди. 12Сабийле, сизге жазама, нек десегиз Аны атыны хурметинден сизни гюняхларыгъыз кечилгендиле. 13Атала, сизге жазама, нек десегиз сиз башланнгандан бери Болуп Тургъанны таныгъансыз. Жашла, сизге жазама, нек десегиз сиз ибилисни хорлагъансыз. Балала, сизге жазама, нек десегиз сиз Атаны таныгъансыз. 14Атала, мен сизге жазгъанма, нек десегиз сиз башланнгандан бери Болуп Тургъанны таныгъансыз. Жашла, мен сизге жазгъанма, нек десегиз сиз кючлюсюз, Аллахны сёзю сизде жашайды, сиз ибилисни да хорлагъансыз. 15Бу дунияны да, бу дунияда болгъан затланы да сюймегиз, бу дунияны сюйген адамда Атаны сюймеклик жокъду. 16Нек десегиз битеу бу дунияда болгъан: гюняхлы табийгъатны талпыгъаны, кёзлени талпыгъаны эмда жашау ёхтемлик Атадан тюйюлдюле, алай а бу дуниядандыла. 17Бу дуния да, аны талпыгъаны да озуп кетеди, Аллахны буйругъун толтургъан а ёмюрде да жашайды. 18Балала! Ахыргъы заманды. Эмда Масиххе къаршчы келликди деп, сиз эшитгенигиз кибик, энди уа Масиххе къаршчыла кёп чыкъгъандыла. Ахыргъы заман болгъанын а биз андан билебиз. 19Ала бизден чыкъгъандыла, алай а бизникиле тюйюл эдиле; нек десегиз ала бизникиле болсала эди, бизни бла къалыр эдиле. Алай а аланы бизден чыкъгъанлары ала бири да бизни болмагъанын кёргюзтгенди. 20Алай а сиз Сыйлы Нюрден майланнгансыз эм нени да билесиз. 21Мен сизге сиз хакъ кертини билмейсиз деп жазмагъанма, алай а сиз аны билесиз, бир ётюрюк да хакъ кертиден болмагъанын билесиз деп жазгъанма. 22Иссаны Масих болгъанын къабыл этмей къойгъан адам ётюрюкчю тюйюл эсе, ётюрюкчю кимди? Атаны да, Уланын да къабыл этмеген Масиххе къаршчы олду. 23Уланын ачыкъ къабыл этмеген хар ким Атадан да къуруду, Уланын ачыкъ къабыл этген адамда уа Ата да барды. 24Алай бла, ауалдан эшитгенигиз сизде болуп турсун; ауалдан эшитгенигиз сизде болуп турса уа, сора сиз да Уланда эм Атада болуп турурсуз. 25Масихни ант сёз бла бизге берирге айтханы уа ёмюрлюк жашауду. 26Мен быланы сизни терилтгенле ючюн жазгъанма. 27Алай а, сиз Масихден алгъан майланыу сизде болуп турады эм сизни киши юйретир кереклигиз да жокъду; алай а сизни хар неге да юйретген ол майланыу жалгъан тюйюл, керти болгъаны себепли, ол сизни юйретгени кибик, Масихде болуп туругъуз. 28Энди уа, сабийле, Масихде туругъуз; Ол кёрюннген заманда, бизни таукеллигибиз болсун эм, Ол келгенде, Аны аллында айыплы болмайыкъ. 29Сиз Аны тюзлюклю болгъанын биле эсегиз, тюзлюк этген хар ким Андан туугъанын да билигиз.\n1 АХИЯ 31Къарачыгъыз, бизге Аллахны сабийлери аталыр ючюн, Ата бизни къалай бек сюйгенди! Керти да алайбыз. Дуния Аны танымагъаны себепли, бизни да танымайды. 2Сюйюлюннгенле! Биз энди Аллахны сабийлерибиз, алай а не боллугъубуз алыкъа ачыкъ болмагъанды. Масих ачылгъан заманда Аны кибик боллугъубузну билебиз анса; нек десегиз Аны болгъаны кибик кёрлюкбюз. 3Эм Масиххе бу ышаныуу болгъан хар адам, Масих таза болгъаны кибик, кесин тазалайды. 4Гюнях этген хар адам законсузлукъ этеди; гюнях законсузлукъду. 5Масих бизни гюняхларыбызны Кесини боюнуна алыр ючюн келгенин эм Анда гюнях болмагъанын сиз билесиз. 6Анда болуп тургъан адам гюнях этмейди; гюнях этиучю адам Аны кёрмегенди эм Аны танымагъанды. 7Сабийле! Сизни бир киши да терилтмесин. Масих тюзлюклю болгъаны кибик, тюзлюк этген адам да тюзлюклюдю. 8Гюнях этген адам ибилисденди; нек десегиз бек алгъа ибилис гюнях этгенди. Ол себепден а Аллахны Уланы ибилисни ишлерин бузар ючюн келгенди. 9Аллахдан туугъан адам гюнях этмейди, нек десегиз Аны урлугъу ол адамда болуп турады; Аллахдан туугъаны себепли ол гюнях этерге болаллыкъ тюйюлдю. 10Аллахны сабийлери эм ибилисни сабийлери былай таныладыла: тюзлюк этмеген эм кесини къарындашын сюймеген ким болсада Аллахдан тюйюлдю. 11Нек десегиз сиз алгъындан эшитген хапар ма буду: бир-бирибизни сюейик. 12Ибилисден болуп, кесини къарындашын ёлтюрген Къабил кибик болмайыкъ. Аны уа не ючюн ёлтюргенди? Кесини ишлери аман болгъаны ючюн, къарындашыны ишлери уа тюзлюклю болгъаны ючюн ёлтюргенди. 13Къарындашларым, дуния сизни кёрюп болмай эсе, мынга сейирсинмегиз. 14Биз, къарындашларыбызны сюйгенибиз ючюн, ёлюмден жашаугъа кёчгенибизни билебиз. Къарындашын сюймеген ёлюмде къалады. 15Кесини къарындашын сюймеген хар адам адам ёлтюрюучю мурдарды; адам ёлтюрюучюню уа кесинде болуп тургъан ёмюрлюк жашауу болмагъанын сиз а билесиз. 16Биз сюймекликни не болгъанын Масих бизни ючюн Кесини жанын бергенинден ангылайбыз. Биз да къарындашларыбыз ючюн жаныбызны аямазгъа керекбиз. 17Бу дунияда жетишимлиги болуп, кесини къарындашыны уа керекли болгъанын кёрюп, андан кесини жюрегин жапхан адамда уа Аллахны сюймеклиги къалай болур? 18Сабийлерим! Сёз бла неда тил бла тюйюл, алай а иш бла эм кертилик бла сюейик. 19Алай бла биз хакъ кертиден болгъаныбызны билебиз эм бизни жюрегибиз бизни терслей эсе да, Аллахны аллында жюреклерибизни ырахат этебиз. 20Нек десегиз Аллах бизни жюрегибизден уллуду эм барын да биледи. 21Сюйюлюннгенле! Бизни жюрегибиз бизни терслемей эсе, бизни Аллахха жууукълашыргъа таукеллигибиз барды 22Эм не тилесек да, Андан аллыкъбыз, нек десегиз Аны фарызларын тутабыз эмда Ол ыразы болгъан затланы этебиз. 23Аны фарызы уа буду: биз Аны Уланы Масих Иссаны атына ийнаныргъа эм, Ол бизге фарыз этгени кибик, бир-бирибизни сюергеди. 24Аллахны фарызларын тутхан адам, Аллахда жашайды, Аллах да ол адамда жашайды. Аллах бизде жашагъанын, Ол бизге берген Нюрден билебиз.\n1 АХИЯ 41Сюйюлюннгенле! Хар тюрлю нюрге ийнанып къалмагъыз, алай а нюрлени Аллахдан болгъанларын сынагъыз. Нек де сегиз дунияда кёп жалгъан файгъамбарла чыкъгъандыла. 2Аллахны Нюрюн былай билигиз: адам чархы бла келген Масих Иссаны ачыкъ къабыл этген нюр Аллахданды. 3Чархы бла келген Масих Иссаны ачыкъ къабыл этмеген нюр а Аллахдан тюйюлдю, алай а ол Масиххе къаршчыны нюрюдю. Сиз аны келлигин эшитгенсиз, ол а энди бу дуниядады. 4Сабийле! Сиз Аллахдансыз эм жалгъан файгъамбарланы хорлагъансыз; нек десегиз Ол сизде болгъан, бу дунияда болгъандан уллуду. 5Ала бу дуниядандыла, аны себепли бу дуния айтханча айтадыла, бу дуния да алагъа тынгылайды. 6Биз Аллахданбыз; Аллахны таныгъан бизге тынгылайды; Аллахдан болмагъан адам бизге тынгыламайды. Хакъ кертини Нюрюн эмда ажашыуну нюрюн а аны бла айырып таныйбыз. 7Сюйюлюннгенле! Бир-бирибизни сюейик; нек десегиз сюймеклик Аллахданды, сюймеклиги болгъан хар адам Аллахдан туугъанды эм Аллахны таныйды. 8Сюймеген адам, Аллахны танымайды, нек десегиз Аллах сюймекликди. 9Аллах бу дуниягъа Кесини жангыз Уланын, биз Аны юсю бла жашау алыр ючюн ийгени бла, Аллахны сюймеклиги бизге ачылгъанды. 10Аллахны биз сюймегенбиз, алай а бизни Ол сюйгенди эм бизни гюняхларыбызны кечдирген къурманнга Кесини Уланын ийгенди; сюймеклиг’а ма олду. 11Сюйюлюннгенле! Аллах бизни алай сюйген эсе, сора биз да бир-бирибизни сюерге керекбиз. 12Аллахны бир киши бир заманда кёрмегенди. Биз бир-бирибизни сюе эсег’а, сора Аллах бизде жашайды, Аны сюймеклиги да бизде толу барды. 13Биз Анда жашагъаныбызны, Ол да бизде жашагъанын, Ол бизге Кесини Нюрюнден бергени бла билебиз. 14Ата Уланын Къутхарыучу этип дуниягъа ийгенин биз кёргенбиз эм мынга шагъатлыкъ этебиз. 15Исса Аллахны Уланы болгъанын ким ачыкъ къабыл этсе, Аллах ол адамда, ол да Аллахда жашайды. 16Биз да Аллахны бизге болгъан сюймеклигин билгенбиз эм ол сюймекликге ийнаннганбыз. Аллах сюймекликди, сюймекликде жашагъан адам Аллахда жашайды, Аллах да ол адамда жашайды. 17Сюймеклик бизде алай толулукъгъа жетгенинден, бизни къыямат кюннге таукеллигибиз барды; нек десегиз Масих къалай эсе, биз да дунияда алайбыз. 18Сюймекликде къоркъуу жокъду, алай а толу сюймеклик къоркъууну къыстайды. Нек десегиз къоркъууда азап барды; къоркъгъан адам сюймекликден жетишимли тюйюлдю. 19Биз сюебиз, нек десегиз Аллах бизни алгъа сюйгенди. 20«Мен Аллахны сюеме», – деп кесини къарындашын а кёрюп болмагъан адам ётюрюкчюдю. Нек десегиз кесини кёре тургъан къарындашын сюймеген ол кеси кёрмеген Аллахны уа къалай сюяллыкъды? 21«Аллахны сюйген кесини къарындашын да сюйсюн» деген фарызны биз Масихден алгъанбыз.\n1 АХИЯ 51Иссаны Масих болгъанына ийнаннган хар адам Аллахдан туугъанды. Туудургъанны сюйген хар адам Андан туугъанны да сюеди. 2Биз Аллахны сабийлерин сюйгенибизни уа, Аллахны сюйюп, Аны фарызларын тутханыбыздан билебиз. 3Нек десегиз биз Аны фарызларын тутсакъ, ол Аллахны сюймекликди. Аны фарызлары уа къыйын тюйюлдюле. 4Нек десегиз Аллахдан туугъан хар адам бу дунияны хорлайды. Бу дунияны хорлагъан бу хорлауубуз а бизни ийманыбызды. 5Исса Аллахны Уланы болгъанына ийнаннган адамдан башха ким хорлайды бу дунияны? 6Ол суу бла эм къан бла Келген Масих Иссады. Жангыз суу бла тюйюл, алай а суу бла эм къан бла келгенди. Анга шагъат лыкъ этген Нюрдю; нек десегиз Нюр хакъ кертиди. 7Нек десегиз кёкде шагъатлыкъ этгенле ючдюле: Ата, Сёз, Сыйлы Нюр. Быланы ючюсюню да болуму бирди. 8Жерде да шагъатлыкъ этгенле ючдюле: Нюр, суу, къан. Была ючюсю да бир затны юсюнден шагъатлыкъ этедиле. 9Биз адамны шагъатлыгъын къабыл эте эсек, Аллахны шагъатлыгъы уа андан уллуду; нек десегиз ол а Аллах Кесини Уланыны юсюнден этген шагъатлыкъды. 10Аллахны Уланына ийнаннганны кесини кесинде шагъатлыгъы барды. Аллахха ийнанмагъан, Аны ётюрюкчю сунады; нек десегиз Аллах Кесини Уланыны юсюнден этген шагъатлыкъгъа ийнанмагъанды. 11Бу шагъатлыкъ мындан болады: Аллах бизге ёмюрлюк жашау бергенди, бу жашау а Аны Уланындады. 12Аллахны Уланы анда бар болгъанны жашауу барды, Аллахны Уланы анда болмагъанны жашауу жокъду. 13Мен быланы сизге, Аллахны Уланыны атына ийнаннганлагъа, Аллахны Уланына ийнаныуугъуз бла, сизни ёмюрлюк жашауугъуз болгъанын сиз билир ючюн жазгъанма. 14Ма, бизни Аны аллында къаллай таукеллигибиз барды: Аны буйругъуна кёре, биз Андан не тилесек да, Ол бизге тынгылайды. 15Биз Андан не тилесек да, Ол бизге тынгылагъанын билгенибизге кёре уа, Андан тилегенлерибизни алгъаныбызны да билебиз. 16Къарындашы ёлюмге тийишли болмагъан гюнях этгенин кёрген адам, аны ючюн тилек этсин; Аллах да ёлюмге тийишли болмагъан гюнях этген къарындашха жашау берир. Барды ёлюмге тийишли гюнях, аны ючюн тилек этсин демейме. 17Хар тюрлю аман иш гюняхды, алай а ёлюмге тийишли болмагъан гюнях да барды. 18Аллахдан туугъан адам гюнях этмегенин биз билебиз; алай а Аллахдан туугъан Масих аны сакълайды, ибилис анга тиймейди. 19Биз Аллахдан болгъаныбызны эм битеу дуния ибилисни оноуунда тургъанын билебиз. 20Эмда Аллахны Уланы келип, биз хакъ керти Аллахны билир ючюн бизге акъыл бергенин билебиз. Биз хакъ керти Аллахдабыз эмда Аны Уланы Масих Иссадабыз. Ол а хакъ керти Аллахды эм ёмюрлюк жашауду. 21Сабийле! Кесигизни идолладан сакълагъыз. Амин.


Бийик билим адамны акъылын, сынауун, кёз къарамын кенгертеди, жамауатны айнытыуну баш амалыды | Электронная газета "Заман"\nБийик билим адамны акъылын, сынауун, кёз къарамын кенгертеди, жамауатны айнытыуну баш амалыды\n13 ноября, 2020 - 08:33\nБийик-тау геофизика институт бек эрттегили илму учрежденияладан бириди. Аны къабыргъаларындан Россейни илмуларыны академиги Залийханланы Михаил, РФ-ни Илмула Академиясыны член-корреспонденти Беккиланы Азрет, профессорла, илмуланы докторлары чыкъгъандыла.\nИнститутну аллында борчланы, Россейде, Къабарты-Малкъарда да илмуну айныууну эм кёп башха затланы юслеринден учрежденияны директору Беккиланы Юсюпню жашы Мухтар бла ушакъ бардыргъанбыз.\n- Мухтар Юсупович, бюгюн институтну болуму, аны коллективи къалайдыла?\n- 1930 жыллада ол илму экспедицияча къуралгъан эди, ызы бла Илмула Академияны бёлюмю болгъанды, бюгюнлюкде уа энчи илму организацияды. Биз табийгъатны физикасы бла байламлы прикладной тинтиуле бардырабыз. Алимлерибиз таулада хауаны, ландшафтны тюрлениулерине къарайдыла. Бизни халкъгъа уа ол бютюнда магъаналы ишди. Ауузлада, тау къулакълада, ауушлада болумну билмесек, производствону, рекреация объектлени орнатыргъа онг боллукъ тюйюлдю.\nСёз ючюн, Элбрусда турист объектлени кёбюсю къар юзюлюуле болгъан жерледе ишленипдиле. Адам уллу кёллюдю, келир заманнга оюмлап къарамайды. Тёгерекдеги къудуретге сакъ болмасакъ, аны ангыламасакъ, табийгъат кесини жерин табарыкъды. Къар юзюлюуню тыяр къарыуубуз, онгубуз да жокъдула, жаланда хатасын азайталлыкъбыз ансы. Бизни институт бу вопросла бла кюрешеди.\nТау жерледе ырхыла да асламдыла. Аланы къуралыу сылтауларын, андан сакъланыуну амалларын сюзебиз. Эл мюлк айныгъан регионлада буз урууладан къорууланыу да магъаналыды. Алимлерибизни бир къаууму бу табийгъат болумну физикасын тинтиу бла кюрешип, уллу жетишимле болдургъандыла. Экология проблемалагъа да эс бурулады – метеорология бла байламлы жумушлагъа. Шёндюгю илму-технологияла айныгъан кезиуде компьютерсиз ишлерге онг жокъду. Бу жаны бла бёлюмюбюз да кючлюледен бириди.\nКоллективни юсюнден айтханда уа, илмуланы докторлары, профессорларыбыз, илмуланы кандидатлары да бардыла. Аспирантура, эки усталыкъгъа кёре, география эм метеорология жаны бла, илму совет да ишлейдиле.\n- Алимлени къаууму 2014 жылда Сочиде Къыш олимпиада объектлени къоркъуусузлукъларын жалчытыу жаны бла тинтиуле бардыргъанлары ючюн къырал саугъала бла белгиленнгендиле. Ол а институтну илму даражасын кётюрген болур...\n- Сочини табийгъаты сейирди: бир жанындан - тенгиз, башхасындан а – таула. Таулада къурулуш бардырыу а бир заманда да тынч болмагъанды. Ол география, рельеф энчиликледен сора да, тектоника процессле бла да байламлыды, къар юзюлюулени, ырхы тюшюулени да эсде тутаргъа керекди.\nБийик-тау геофизика институтну 11 илму къуллукъчусуна олимпиалы объектлени къоркъуусузлукъларын жалчытыу жаны бла методиканы жарашдыргъанлары ючюн РФ-ни Президентини Указы бла Сыйлы грамотала берилген эдиле, институт да саугъаланнганды. Олимпиададан сора уа РФ-ни Правительствосу Сочиде курорт объектлени кенгертиу жаны бла жумушланы тамамлагъанды. Аланы тийрелеринде тинтиуле бардырылып, къоркъуулу табийгъат халла ачыкъланнгандыла. Бу иш бийик даражада толтурулгъаны ючюн да институтха Ыразылыкъ письмо берилгенди.\n- Бюгюнлюкде жаш алимле тинтиу сынауну тас этгендиле, ала асламында башха авторланы китапларындан, илму тинтиулеринден кёчюрюу бла чекленип къалады деген оюмла бардыла. Анга не айтырыкъ эдигиз?\n- Тюрлю-тюрлю вузлада кёп жылланы ишлегенме, ол санда тыш къыралла да. Тенглешдирир онгум барды. Студентле аман болмагъандыла, сёз кёллендириуню юсюнден барады. Алай окъутууну кезиуюнде жаш адамланы илмугъа, билим алыугъа сейирлерин къозгъаргъа неда аланы ахырда кёрюп болмаз чекге жетдирирге да боллукъду.\nПрофессионал билими болгъан кесине жашауда жер тапмай къоярыкъ тюйюлдю. Усталыгъынга кёре ишлемей эсенг, андан да къоркъургъа керекмейди. Илму, бийик билим адамны акъылын, сынауун, кёз къарамын, онгларын кенгертедиле, ала жамауатны айнытыуну, иги жанына тюрлендириуню баш амалыдыла.\nДипломланы, диссертацияланы башхаладан кёчюредиле дегенсе. Хау, быллай кезиуле аз тюйюлдюле. Алай бизни отрасльда уа аллай онг ахырда жокъду: илму тинтиулени кесинг бардырмасанг, аны башхадан урлаяллыкъ тюйюлсе. Аны ючюн бизде кандидат диссертацияла автоматдан атылгъанча къуюлуп бармайдыла. Жаш алимлерибизге къадалып ишлерге тюшеди. Алай аланы тинтиулери оюмлу, тынгылы, терен боладыла.\n- Сиз а илму бла къалай кюрешип башлагъансыз?\n- Манга не заманда да математика, физика сейир болгъандыла. Москваны къырал университетине киргенимде да бу илмуланы сайлагъанма. Алай анда окъургъа онг болмай, Къабарты-Малкъар къырал университетни «Промышленность эм граждан къурулуш» бёлюмюне кёчеме. Ызы бла Американы Бирлешген Штатларында Колорадону къырал университетин тауусханма.\nКандидат диссертацияма къарагъанларында, аны доктор диссертациягъа кёчюрюрге боллугъун айтхан эдиле. Кертисин айтханда, илмуну жолун сайлагъанланы къадары бирди – аспирантура, кёп жылланы ичинде тинтиуле бардырыу, аланы къоруулау...\n- Къарындашыгъыз Азрет Россейни Илмула Академиясыны член-корреспонденти болгъанына миллет, республика саулайда бек къууаннганды. Бу артыкъда магъаналы иш жаш алимлени кёллендирлиги баямды…\n- Азрет кёп жылланы бу институтда ишлегенди, анга башчылыкъ этгенди. Ол РФ-ни Илмула Академиясына Жерни юсюнден илмула жаны бла секциясындан сайланнганды. Ол айырылгъаны жаш алимлерибизге иги юлгю болгъанды, аланы къадалып ишлерге кёллендиреди. Азрет илму консультациялагъа не заманда да ачыкъ болгъаны уа бютюнда магъаналыды.\nКъарындашым дуния башында да белгили алим академик, жамауат къуллукъчу Залийханланы Михаилни сохтасыды. Бюгюнлюкде уа акъсакъалыбыз солуугъа кетмегенди, ол уллу илму тинтиуну бошап, аны басмаларгъа хазырлана турады.\n- Илму ишде къаллай жашау болумла болушадыла неда чырмайдыла?\n- Адамны эркин заманы асыры кёп болуп, ол эригип, не этерге, не бла кюреширге билмей эсе, иги тюйюлдю. Адамны хар сагъаты, такъыйкъасы да магъаналы ишледен толургъа керекдиле.\nМанга уа чыгъармачылыкъ ишимден бёлюнюрге тюшсе, бек сокъуранама. Алай илму учрежденияны башчысына мюлк жумушланы толтурургъа да тюшеди. Штукатурка къопханды, суу тамады, труба атылгъанды… Бюгюнлюкде мени баш борчум алимлерибизге тап онгла къурап, аланы чыгъармачылыкъ ишлерин жалчытыргъады. Не зат чырмайды дейсе да заман жетишмегени.\nУшагъыбызны ахырында уа миллет тилде газетибизни юсюнден да айтыргъа сюеме. Ана тилде чыкъгъан басмагъа болушургъа, себеплик этерге керекди. Нек дегенде адам кесини ич дуниясы бла кючлюдю. Аны мурдорун а миллет культура, тарых, адет-тёреле къурайдыла. Бизни ата-бабаларыбызны тарыхларыны, культура бирликлерини ариулугъун кёрюрге, ангыларгъа тийишлиди.\n28.10.2020 - 12:09 → «Компания битеудуния даражагъа чыкъгъанды, энди уа сабийлеге болушуругъум келеди»


Ёзек тема – бир къырал экзаменнге тынгылы хазырланыу эмда аны къуралыулу бардырыу | Электронная газета "Кабардино-Балкария"\nЁзек тема – бир къырал экзаменнге тынгылы хазырланыу эмда аны къуралыулу бардырыу\n19 апреля, 2021 - 07:05\nКъабарты-Малкъаргъа къырал жумуш бла Билим бериуде эм илмуда надзор жаны бла федерал службаны башчысы Анзор Музаев келгенди. Ол Правительствону башчысы Мусукланы Алий бла тюбешгенди, ызы бла билим бериу органланы келечилери бла кенгеш бардыргъанды. Анда КъМР-де 2021 жылда Бир къырал экзаменнге хазырланыуну эм аны къуралыулу бардырыуну соруулары сюзюлгендиле.\nАнга федерал инспектор Тимур Макоев, КъМР-ни Башчысыны Администрациясыны таматасы Мухамед Кодзоков, премьер-министрни орунбасары Марат Хубиев, районланы администрацияларыны таматалары, билим бериу жаны бла жууаплы органланы келечилери да къатышхандыла.\nЖыйылыуну ача, Мусукланы Алий къонакълагъа республикагъа бёлюннген эс ючюн ыразылыгъын айтханды. Премьер-министр къырал аттестациягъа хазырланыугъа, аны бир тюрлю чырмаусуз, кемчиликсиз бардырыугъа энчи эс бурулгъанын чертгенди. Аны айтханына кёре, къырал аттестациягъа 12 минг адам къатышырыкъды. «Экзаменлени берликлени арасында саулукъларына кёре чекленнген онглары болгъанла да бардыла. Алагъа тийишли халла, сынауладан чырмаусуз ётерча амалла да къуралгъандыла»,-дегенди ол.\nБилим бериу учреждениялада бир къырал экзамен бардырылырча 22 пункт барды, энтта тёртюсю окъуучула жашагъан жерледе орнатылгъандыла. Алада барысында да сынаула тюзлюк бла бардырылырча мадарла къуралгъандыла. 9-чу классланы окъуучулары экзаменлени 67 жерде берликдиле.\nОзгъан жыллада Ич ишле, Саулукъ сакълау министерствола, «Ростелеком» общество бла ведомствола аралы байламлыкъла жюрютюу жаны бла иги сынау барды, быйыл да ол хайырланыллыкъды. Излемлеге тийишлиликде, экзаменни соруулары сынау бардырыллыкъ жерледе басмаланырыкъдыла. Къоркъуусузлукъну жалчытыр мурат бла ЕГЭ боллукъ жерледе металлоискательле салыннгандыла. Сынаула тюзлюк бла ётер ючюн билим бериу учрежденияны тийресинде сотовый байламлыкъ жюрютюллюк тюйюлдю, пунктлада жамауат къараучула ишлерикдиле.\n- Алай экзамен сабийге уллу сынау болгъанын барыбыз да ангылайбыз. Жууаплы органла жылны ичинде окъуучула эм аланы ата-аналары бла кёллерин басар мурат бла тийишли жумушла бардыргъандыла,-дегенди Мусукланы Алий.\nАнзор Музаев сёзюнде быллай жыйылыула, кенгешле сынауланы кезиулеринде ачыкъланнган кемчиликледен эсепле чыгъарыргъа, аланы болдурмау жаны бла методикала хазырларгъа онг бергенлерин чертгенди. Аны айтханына кёре, былтыр республика Бир къырал экзамен бардырылгъанына кёре «жашил» зонадады, бузукълукъла ачыкъланмагъандыла.\nРособрнадзор РФ-ни Жарыкъландырыу министерствосу бла байламлыкъда ишлегенин белгилегенди ол. Ведомстволаны баш муратлары къыралда, хар субъектде да сабийлени окъутууну качествосун игилендирип, битеудуния рейтингде ал тизгинлеге чыгъарыргъады.\nБылтыр а надзор орган КъМР-де бир-бир школлада халкъла аралы PISA системагъа кёре тинтиуле бардыргъанды. Башхача айтханда, окъуучула алгъан билимлерин жашауда къалай хайырлана билгенлери тергелгенди. «Жарсыугъа, кёрюмдюле къууанырча тюйюлдюле, ала къыралда орталыкъ ёлчемден аздыла. Министерство бу тарихлени эсге алып, кемчиликлени кетерирге тийишлиди»,-дегенди ол.\nБюгюнлюкде уа надзор орган къыралда «500+» проектни бардырады жашауда. Анга республикадан 18, битеу къыралдан а 257 школ къошулгъанды. Ала окъутууну качествосу артыкъ ахшы болмагъан билим бериу учрежденияладыла. Алада тийишли мадарла бардырылгъандан сора окъутууну качествосун игилендириу жаны бла методикала хазырланыллыкъдыла.\nАнзор Музаев быйыл биринчи кере болуп къыралда информатикадан Бир къырал экзамен бардырыллыгъын да эсгертгенди. Ол регионла анга хазыр болгъанларын, билим бериу учрежденияла компьютерле бла жалчытылыннганларын билдиргенлерин чертгенди. «Бу экзаменни бир тюрлю чырмаусуз ётдюрюрге тийишлиди, битеу техниканы алгъадан тинтип, ала ишлемегенлерине тарыгъыула болмазча»,-дегенди ол.\nЖыйылыуда былтыр ачыкъланнган кемчиликлени эсге алып, быйыл бир къырал экзаменнге хазырланыу къалай бардырылгъаны да сюзюлгенди. Аны юсюнден докладны Рособрнадзорну башчысыны орунбасары Игорь Круглинский этгенди.\nКъМР-ни жарыкъландырыу, илму эм жаш тёлюню ишлери жаны бла министри Анзор Езаов а 2021 жылда ЕГЭ-гъа технология, техника, кадрла жаны бла хазырлыкъны юсюнден билдиргенди.\nКенгеш андан ары жабыкъ халда бардырылгъанды.


Эльбрусоид :: Форум :: АМАНЛЫКЪГЪА ТЁЗЮУЧЮЛЕДЕН БОЛМАЙЫКЪ!\nАМАНЛЫКЪГЪА ТЁЗЮУЧЮЛЕДЕН БОЛМАЙЫКЪ!\n[i:12f000996a][b:12f000996a]Айтыр сёзюм узунуракъ болуб кетсе, айыб этмезсиз, марджа... Айтыргъа уа керекбиз.[/b:12f000996a][/i:12f000996a] [b:12f000996a] АМАНЛЫКЪГЪА ТЁЗЮУЧЮЛЕДЕН БОЛМАЙЫКЪ![/b:12f000996a] Къайсы бир миллет да адамладан къуралгъанча, миллетни ангысы, халиси, хауасы да аны къурагъан адамланы ангыларындан, халилеринден, хауаларындан къуралады. Аны айтханым, джашауда бола тургъан ишлеге биз не кёзден къарагъаныбыз да, кесибизни ол ишле бла къаллай байламлыкъда тутханыбыз да миллетибизни ич эмда тыш шартларын къурайдыла. Сёзсюз да, ол шартланы иги болурларын къайсыбыз да сюебиз. Алай а ала иги болурлай не этебиз экен? Мындан алда халкъыбызны дин джашауунда энчи орну болгъан, аны айныууна уллу къыйыны кирген ахлубузну ? Бостанланы Имсайыл-хаджини ? джашауун мурдар къолу юздю. Дин къарнашларын асырай, аны джаназысына келгненлени учу-къыйыры джокъ эди. Исмайыл-хаджини асыулу, джамагъат сюйген адам болгъанына ол да бир шагъат эди. ?Джёгетейде апендилик этген заманында мени анамы, къарт анамы да джаназыларын къылдырыб, юч кюнню дууаларын да ол бардыргъан эди. Сора аллай бир къыйыны кирген адамны джаназысына келмей къалай къаллыкъ эдим!? - деб, Бостан улуну аллында кеслерин артыкъ борчлу кёргенле да бар эдиле. Болса да, мени бюгюннгю сёзюм ауушханны юсюнден тюлдю ? ол энди Аллахны аллындады, бизсиз джууабын кеси береди. Сёзюм а бизни юсюбюзденди. Ёмюр ёмюрден да Къарачайда апендиге тийген адет джокъ эди. Джаратмагъан ? ызындан намазгъа сирелмей эди, маулутуна чакъырмай эди, ауазына тынгыламай эди? Алай а къолу бла киши да тиймей эди! Ётген 2-3 джылны ичинде апенди къауумгъа ненча ачы мурдарлыкъ этилди! Бу джол бла тохтаб къалыр, деб да ким айталыр? Мени бу акъылгъа келтирген а, джамагъатны сансызлыгъыды. Талай джылны мындан алгъа бизни республикада саулай къралгъа да баям болгъан мурдарлыкъ иш эсибизде болур. Республиканы башчылыгъы да, прокурору да ол ишни башын джабаргъа къаст эте тургъанлайларына огъуна, джамагъат бла пресса ёрге тургъанлары себебли, ишни ахыры сюдге джетген эди эмда аманлыкъчыла къазаларын табхан эдиле. Ол иш эм алгъы бурун джамагъатны къозгъалгъаны бла баямланнганына мени не аз да ишеклигим джокъду. Мурдарлагъа этилген сюдню ачыкълыгъы да аны чурумундан эди. ?Элни ашагъан эмгегенден эл тейриси онглу? деген сёзню кертилигин биз барыбыз да ол ишни юсюнде кёрген эдик эмда джамагъатны ачхагъа сатылгъан кърал къуллукъчуладан, аманлыкъчыладан да онглулугъун энтда бир кере таныгъан эдик? Динни юсюнде неда аны бла байламлы этилген аманлыкъ ишлеге джетсек а, чот башы-тюбю бла нечик тюрленеди, экен? Къралда, республикада да бек эртделеден бери барады бу ?ваххабизм?, ?дин экстремизм? деген сёзле. Ол темала бла байламлы кёбле тутулгъан да этедиле. Алай а джамагъатха баям болуб, бир ачыкъ сюд этилиб билемисиз? Асламысына ол атда изленнгенле, тутулгъанла сюдге огъуна джетмей ёледиле. Джетгенлерине уа таша, джабыкъ сюд этиледи неда сюд бошалгъандан сора джамагъатха артдан хапар билдириледи? Нек? Былайда, мени сартын, эки зат барды. Биринчиси, следствиени бардыргъанланы тутхучлукъ тамаллары, шагъатлыкълары толу болмагъанлыкъдан, бир уллу, ?тауушлу? ишден къутулургъа излегенликден, кёзюулю чынларын кёзюусюз алыргъа талпыгъанлыкъдан неда кеслерини къуллукъларын бардыралмагъанлыкъдан, кърал эмда джамагъат салгъан борчларын толтуралмагъанлыкъдан чыгъады. Орусча айтханда ? непрофессионализм. Дин экстремистле къралгъа, джамагъатха заран сала эселе, следствие органла джамагъатдан нек къачадыла, нек бугъадыла? Мени сартын, аллай аманлыкъ ишле джамагъатха не къадар баям этилселе, джамагъат да аллай бир сакъ боллукъ эди, аманлыкъчылагъа аллай бир да тёзюмсюз боллукъ эди, джамагъатда аллай иннетле да орунсуз боллукъ эдиле. Быллай ишледен органла джамагъатны бырнак этселе, аны оюмун сансыз этселе, сёзсюз да, чакъырылмагъан тойгъа барылмайды дегенлей, джамагъат да кюнден-кюннге сансыз, орунсуз бола барады. Бир-бирде уа эки арада ишеклик огъуна туудурады: бир къауум аманлыкъ ишлени ?таша? органла кеслери огъуна этдиредиле деген сёлени аууздан-ауузгъа джюрюгени да хакъды. Экинчиси, эм аманы, биз, джамагъат, кесибизни джашауубузну, аны рахатлыгъын башы-тюбю бла да кърал органлагъа бериб, сууда баргъан бир джонгурчхача къалыб кетерге излегенибизди. Бизни хар неси да ?джолда? джараша баргъан къралыбызда къой эсегиз, законлары онла бла, джюзле бла джылланы узагъында бегиб бошагъан къраллада да джамагъат кесини эркинликлерин-борчларын биздеча былай бютеулей ?кюреб? къоймайды кърал органлагъа. Кърал бла джамагъат бир боюнсханы эки теп-тенг джаныдыла. Бири-бирин не озаргъа неда алмашдырыргъа болмазлай боюнсхада джегилиббиз. Аны бир заманда да унутургъа джарамайды. Ол боюнсханы къайсы болса да бир джаны толу ишлемесе, чотну ахыры палахлагъа джетмей къалмайды. Джамагъат кесини къурамында дин эмда политика къауумлагъа юлешинирге, бир-бирлерине тюгел келишмеген неда къаршчы келген иннет тамаллагъа огъуна таяныргъа боллукъду. Алай а къайсы джамагъат да мурдарлыкъгъа, мурдарлагъа да ирият бериуде биригирге, бир болургъа керекди. ?Сизни арагъызда ашхылыкъгъа, иги ишлеге чакъыргъанла, терс ишледен тыйгъанла болсунла. Ма аллайла бет джарыкълы боллукъдула.? (?Имранны юйюрю?, 104-чю аят). Бу аятда Аллаху Тагъаланы бу Сёзлери муслиман адамлагъа буюрукъ халда келгенин, ол себебден а, борч болгъанын эслейбиз. Мен былайда джамагъатны чайкъайыкъ демейме. Аны юсюнден бармайды сёз. Алимлени оюмларына кёре, бу ?фард кифайа? болады ? алай демеклик, бу аятны борчлугъу джумушну эттеллик къауумгъады. Миллетни арасында быллай ишни бардырыу джамагъат организацияланы, граждан бирлешликлени, интеллигенцияны эмда прессаны борчуду. Джамагъатха, аны ангысына, иннетине эмда хауасына гуждарлыкъ этеллик къауум тынгылаб къоймай, кюнден-кюннге быллай мурдарлыкъ ишлеге ирият берирге да, тыйыншлы органланы ишлерине контроль этерге да, аманлыкъчыла джууабларына толу тартылгъынчы тынчлыкъ табмазгъа да керекдиле. Ма аллай ишлени юслери бла къуралыргъа боллукъду бютеу джамагъатны арасында быллай ишлеге тёзюмсюзлюк. Ол шекелли сакълыкъны юсю бла Аллахха, адамгъа да къаршчы келген тёрелени аякъ орунсуз этерге да боллукъбуз. ?Сизге дери келген тёлюлени араларында башхаланы джерде аманлыкъ ишлени джайыудан тыйгъанла болсала эди?? (?Худ?, 116-чы аят.). Бу аятда Аллаху Тагъала бизге дери джашагъан халкъланы къалай эмда нек къурутханын билдиреди. Мени сартын, биреуню малын урлаб, башындан тартыб баргъанларын кёре тургъанлай, ол аманлыкъ ишни аллын тыяргъа мадар этмей, тынгылаб къоя эсенг, ол малны ызындан сюрюб баргъан сен боласа. Ол малны юсюнденди. Мурдарлыкъгъа тынгылаб къоюу а!? Бизни джамагъатыбыз, халкъыбыз да Аллахны ?эрке сюрюуюнден? тюлдю ? Ол бизге деричи халкъланы къурутханыча, бизни да къурутуб къояллыгъына кимни ишеги барды! Миллетни иннети ? аны халисиндеди, этген ишлериндеди. Ол себебден, ишибиз бла да, халибиз бла да быллай мурдарлыкълагъа джол бермезге, кеси арабызда аланы орунсуз этерге да борчлубуз. Ишлей тургъан талай апендини, кимин межгитде, кимин намаздан сора, кимин а кеси юйюнде мурдар халда ёлтюрдюле. Ол ишлени этгенлени ненчасы тутулдула? Ненчасына ачыкъдан сюд этилди? Ненчасына ирият берилди? Аны ючюн къайсы министр, къайсы къуллукъчу джууабха тартылды, ишинден-къуллугъундан кетди неда кетерилди? Къуру да сайлауланы кёзюуюлеринде къозгъалыучу джамагъат организацияла бла партияланы башчылыкъларындан къайсысы республиканы джамагъатындан кечмеклик неда разылыкъ изледи? Не уа бизни налогларыбыздан хакъ алыб ишлеген Динни хакъындан уполномоченный огъаргъы инстанциялагъа джалгъан справкаланы джазгъандан ары, бизни буруннгу эсгертмелерибизни, башха ёнгебизни биреулеге ташатын теджегенден ары не джумуш, не къуллукъ этеди? Не уа КъЧР бла Ставропольени муслиманларыны Дин управлениесини башчылыгъы аны къурамында ишлеген, аннга бойсуннган дин къуллукъчуларын джакъларлай, алагъа этилген зорлукъланы тыярлай, ачыкъларлай не этди? Эшта, 90 джылны мындан алгъа бу Дин управлениени биринчи къураб кюрешген Чокуна апенди (Акъбайланы Исмайыл) муслиманлагъа джакълыкъ, башчылыкъ этерик организацияны былай тилсиз эмда болумсуз боллугъун биле болмаз эди? Мен бу статьяны джаза тургъан кёзюуде КъЧР-ни ич ишлерини министри ишинден чыгъарылгъан хапарын телевизордан эшитиб къойдум. Ай медет, аны да бу ачы мурдарлыкъ иш ючюн къыстамагъан кёре эдимле. Ётген айны ичинде бютеу къралда джорукъ сакълагъан органланы коррупциядан тазалауну юсю бла бардырылгъан ишле бла байламлы чортлатхандыла къуллугъундан. Аманлыкъчыланы тутуу, аланы джууабха тартыу, тыйыншлы къазаларын бериу, сёзсюз да, къралны, джорукъ сакълагъан органланы борчларыды. Алай а аланы ишлерине къарау, алагъа багъа бериу, керек болса уа, дау салыу ? джамагъатны борчуду. Мурдарлагъа ирият бериу ? джамагъатны борчуду. Кесини сафларын аллайладан тазалау ? джамагъатны борчуду. Кесини иннетин тазалау ? джамагъатны борчуду. [/b]\n[b:97558b1709]ДЖОЛОУЧУ[/b:97558b1709], Аллай затны жазгъанынга къор болсунла бош, жукъ кёрмей жашагъанла! Аллай кезиу-кезиу этилген ишлени таматаларына бек тинтирейдиле аман адамла, кесини аман акъылларын эте... Кёп зат барды бизни жишауубузда мен кетерлик, биз кетерлик. Бизде, Къарачай-Малкъарда окъуна, сабийле миллет, адет не болгъанын билмей жашаб башлайдыла, ала тап-тюз ёсерикдиле деп мен бирда ышанмайма! Алай, бирле уа къалай этедиле: бу иш манга къатышмайды, мен анга къатышмайма. Ой юйюгюз къурсун дейим-таулуланы эллеринден, юйлеринден ташайттырабыз дегенледен да амансыз сиз! Жарамайды алай! Къарындашмы болады, шуёхму болады, бош адаммы болады-болушугъуз, амал табыгъыз! Бош "Мен Россейде жашайма!" деп турмагъыз, эмда мени миллетим а къалай жашай болур бу правительствону сёзюнден, айтханындан ары деп жаныгъызгъа къарагъыз! P.S. Тазаракъ теманы бирси жанына кетген болурма дейме, алай кечигиз-жюрегимде болгъанны айтама.\nМиллетин къыйнар халда ишлерча сала болурму кърал бизге тамадаланы, кеси этген тарланган къапчыкълагъа джыйыб?


Эльбрусоид :: Форум :: БИЗ КЪАЛЛАЙ БИРБИЗ? КЪАЙДА ДЖАШАЙБЫЗ?\nБИЗ КЪАЛЛАЙ БИРБИЗ? КЪАЙДА ДЖАШАЙБЫЗ?\n2002-чи джыл бардырылгъан джаздырыу Россияда 192182 (андан КъЧР-де 169198) къарачайлыны санагъанды, 1989-чу джылда уа Россияда 150332 (Совет Союзда 155936) къарачайлы бар эди. Интернетде уа, Россияда 2002-чи джыл 202 минг (аны ичинде КъЧР-де 176 минг) къарачайлы джашайды, деб бериледи. Аны къояйыкъ да, официал статистикагъа таяна айтайыкъ. Ёзге, къалай-алай эсе-да, алгъыннгы СССР-де джашагъанланы да къошуб айтсакъ, 200 мингден иги кесек атлагъаныбыз ишексизди. Энди къайда къаллай бир болгъаныбызгъа къарайыкъ. Федерал округла бла айтсакъ, былайды: Къыбыла федерал округда 187 минг 588 адам барбыз 9былайда эм кеб джашагъаныбызны себебин ангылай болурсуз: бу округка киреди республикабыз). Андан къалса, Ара ФО - 1893, Приволжский ФО - 743, Северо-Запад ФО - 741, Сибирь ФО - 591, Урал ФО - 367, Узакъ Восток ФО - 259 къарачайлыны санагъанды 2002-чи джыл джаздырыу. Къалайлагъ етюб кетгенибизге да бир къарагъыз. Россия Федерацияны 89 субъектини 86-да джашайдыла къарачайлыла. Биз джашамагъан джер джангыз Коми-Пермяк, Эвенкия, Агин Бурят автоном округладыла. Таб, Таймырда да (Долган-Ненец а.о.) - 1, Ненец бла Коряк автоном округда - 4 адамыбыз джашайдыла. Чукотка автоном округ бла Курган областда - 6, Чууут автоном областда - 8, Марий Эл бла Ингуш республикалада - 9, Магадан областда - 11 къарачайлы барды. Ханты-Мансийский бла ЯмалоНенец автоном округланы биринчисинде 69, экинчисинде 97 ахлубуз джашайды, Челябинск областда - 73 къарачайлы барды. Къралны къалгъан субъектлеринде да 13 адамдан башлаб бир мингден артыкъгъа дери джашайдыла миллетибизни келечилери. Аланы барын тизе айланмайыкъ. Алай болса да адамла артыкъ билирге излеген регионла бардыла. Аны себебли аланы энтда бир къауумун сагъынайыкъ.\nКесибизни республиканы айтмай, эм кеб Ставраполь крайда джашайбыз - 15146 адам. Аны сейири джокъду: хоншу джашайбыз, 70 джылны узагъына ары кириб тургъанбыз. Крайны биз джашамагъан не шахары, не району джокъду. Бизникиле эм кеб джашагъан шахар а (республиканы тышында) Нарсанады. Шахар Советге кирген элленикилени да къошсакъ, барыд 8100 адам болады (1989-чу джыл ол сан иги кесек аз эди - 4990 адам). Къралыбызны ара шахары Москвада - 823 адам (1989-чу джыл да 610 адам бар эди), Москва областда - 428, Санкт-Петербургда - 323, Ростов областда - 516, Къалмукъда - 138, Краснодар крайда - 784, Саратов областда - 223, Тюмень областда - 210, Красноярск крайда - 123, Къабарты-Малкъар республикада - 1273 адамыбыз бардыла. Бирле, бир къауум джерледе (сез ючюн, Москва да) андан эсе асламбыз, дерге боллукъдула. Алай да болур, езге, бери пропискалары (регистрациялары) болгъанла тюшгендиле.\nЭнди кесибизни республикада халгъа къарайыкъ. Къыбла Федерал округда 22 млн 907 минг 141 адам джашайдыда, аны 439 минг 470 адамы КъЧР-киди. Ол сан округда республикабыз эм аз адам джашагъан регионланы бири болгъанын кергюзтеди - бизден артда джангыз Къалмукъ республикады. Бир къауумлача болмай, биз элледе асламбыз. Сез ючюн, республиканы ичинде къарачайлыланы ючден экиси элледе джашайдыла, оруслуланы уа, ючден экиси шахарлада джашайдыла. Къарачайлыла къралны бютеу халкъларыны санына кере 0,13 процентни, Къыбыла федерал округда 0,83 процентни тутадыла. Республиканы халкъыны да 38,5 проценти къарачайлыладыла. Республиканы 150 эли бла шахарыны 79-да неда джартысындан асламысында къарачайлыла кебчюлюкню тутадыла, дагъыда 11 эл бла Черкесскеде экинчи орунну аладыла. Ара шахарыбызда къарачайлыла 1989 джылгъа кере эки къатха аслам болгъандыла (8720 - дан 16011 адамгъа джетгендиле). Алайа былайда бирси миллетле да аслам болгъандыла (черкеслиле 10087-ден 14672 дери, абазалыла 7288-ден 9473-ге дери). Алай бла Черкесскини халкъыны 55,5 % оруслула, 13,8 % къарачайлыла, 12,6% черкеслиле, 8,2% абазалыла, 1,5% да ногъайлыла аладыла. Къарачай_Черкесни джеринде джашагъан къарачайлыланы къуру 9.5% джашайды республиканы ара шахарында. Тенглешдиригиз: черкеслилени 21% джууугъу, абазалыланы 30% джууугъу, ногъайлыланы 10% артыгъы, оруслуланы да 40% асламы Черкесскеде джашайдыла. Алайды да, ара шахарыбызда республикада миллет санына кере бизден аз джашагъа джокъду.\nКарачаевск шахар бла аннга къарагъан элледе къарачайлыла 24804 боладыла (66,3 %), Къарачай районда - 22127 адам (84,3%). Эм кеб къарачайлы Гитче Къарачай районда джашайды - 33428 адам (84,7%).Андан къалса, Джегетей Аягъы районда 31697 къарачайлы (60,7%), Къобан районда 19983 (56,2%), Зеленчук районда 16452 (30,8%), Уруп районда 3476 (18,6%), Адыге_Хабль районда - 1111 (3,9%), Хабез районда - 109 (0,3%). Бу районда къарачайлыланы саны хар джыл сайын аздан аз болуб барады. Сез ючюн, 1959 джыл мында 717 къарачайлы саналгъанды, бюгюнлюкде уа 109 адамды. Энди эллерибизде джашагъанланы санларыны къалай тюрленгенлерине бир къарайыкъ. Озгъан джаздырыуда (1989дж) 3 мингден аслам джашагъан (къарачайлыла кебчюлюкню тутхан) 10 эл бар эди, энди ала 11 болгъандыла. 3 мингчилеге джангы къошулгъандыла Дружба (3139 адам), Сарытюз (3174 адам) элледиле. Къарачай элледен, Теберди бла Карачаевск шахарны айтмай, адам саны 5 мингден атлагъан юч эл бардыда, барыда Гитче Къарачайдадыла: Ючкекенде 15143 адам, Терезеде - 6307, Первомайскийде - 5322 адам джашайдыла. Бютеу да 26 элде адам сан аз болгъанды. Аланы ичинде Первомайскийде 274 адамгъа, Теберди шахарда - 137, Правокубанскийде - 773, Даусузда - 83, Къызыл Октябрда - 5, Ильичде - 116, Тебен Марада - 27, Тебен Тебердиде - 97, Къызыл-Полкунда - 47, Важныйде - 110, аны кибик Къызыл Уруп, Джегетей, Красивый, Мичурин, Солнечный, Подскальное, Предгорное ( бу къарачай эллени атларына да бир эс белюгюз!), дагъыда къарачай аслам джашагъан бир къауум элледе арт 12 джылда адам сан азайгъанды.\nНасыбха, адам санлары кебее баргъан эллерибиз иги кесек бардыла. Ала 42 боладыла. Айырыб айтырча зат: Къарачайны эски эллеринде (Учкулан, Огъары Учкулан, Хурзук, Къарт-Джурт) аз эсе да , къошулгъан болмаса, азаймагъанды. Андан ары айтсакъ, Морхда 1972 адам джашайдыда, къарачайлыла элде джашагъанланы 74% тутадыла, Садовыйде (1586 адам - 52%), Огъары Марада (1739 - 100%), Огъары Тебердиде (2262 - 100%), Тебен Ташкепюрде (1601 - 99%), Огъары Ташкепюрде (1245 - 100%), Джагъада (2509 - 94%), Римгоркада (1687 - 92%), красный Курганда (3229 - 90%), Элькъушда (390 - 95%), Николаевкада (1454 - 75%), Знаменкада (1771 - 91%), Чапаевскоеде (4552 - 96%), Джаннгы Джегетейде (3718 - 99%). Къарачайлыла кебчюлюкню тутхан районла бла шахарлада иги кесек оруслу джашайды. сез ючюн, Карачаевск шахар бла аннга къарагъан элледе 8595 оруслу, Къарачай районда - 1135, гитче Къарачай районда - 1124, Къобан районда - 6576, джегетей Аягъында - 12804. Бютеулей да ол джерледе 30234 оруслу къарачайлыланы биргелерине джашайды. Черкеслиле эм кеб джашагъпн Хабез районда уа къуру 371 оруслу джашайды. Таулагъа кирмей тюз джерледе огъуна.\n[b:5a6c80931f]Кюнчюк[/b:5a6c80931f], шашдыраса)))) аж голова закружилась читать такую информацию да еще и на карачаевском)))) Любопытно)))) Но думаю, что фактически можно к каждой сотне еще одну сотню прибавлять)))) и тогда получится ПО_НАСТОЯЩЕМУ! :smt001 [b:5a6c80931f]Спасибо))))[/b:5a6c80931f]\n[b:78863cdc3b]кюнчюк[/b:78863cdc3b] Саубол :smt006 Бекъ керекъли затланы джаздынг :smt023 Энди адамлада сен джазгъаны окъуб, сагышта этселе англарыкла бекъ аз болгъаныбызны, анычюн Бир бирибезге шох болуб, кёбтен кёб болурга керекбиз :smt002\n[b:57f3aba404]Фортуна Фиделя)))[/b:57f3aba404], [b:57f3aba404]Chagarov.[/b:57f3aba404], Спасибо, за отзывы)), все для Вас))) Продолжение следует...\nКъарачайда адам санны санау башланнганлы миллетни саны хар отуз джылдан эки къатха есе келгенди. Алай а ол зат арт джыллада иги огъуна сериуюн болгъанча керюнеди. Россияда джашагъан 160-дан аслам халкъны ичинде биз 27-чи орундабыз. Ол джаны бла къарасакъ, алай уллу джарсыр затыбыз джокъду. Алай болгъанлыкъгъа, 14-15 джылны мындан алгъа да 30-чу орунда эдик. Бизни республикада аздан за сабий тууа баргъанына бу санла да шагъатдыла. Айтыргъа, орта тергеу бла Дагъыстанда хар юйдегиге 4,5 адам, Ингушетияда - 7,1 адам, КъМР-де - 3.9 адам, Чеченде - 5,5 адам, Тегейде - 3,5 адам джетеди, КЧР-де уа хар юйдеги 3,4 адамдан къуралады. Дагъыда бир затны юсюнден айтырым келеди. кавказда таулула кеб джашайдыла, деген сез эртделеден бери джюрюйдю. Къарачайлыланы юслеринде ол бюгюнлюкде кертимиди? Ол зат бла байламлы, артдагъы джаздырыуну айтханына таяна,республикада къарачайлыла (170 минг адам) бла оруслуланы (147 адам) тенглешдириб кереийк. Джаздырыу республикада терт джылгъа дери сабийледен оруслулада 6580-ны санагъанды, къарачайлыладан а - 11172-ни. Эс белюгюз: эки къатха джуукъгъа аслам. Элли терт джыл толгъанла уа, биринчиледе 10306, экинчиледе 6849 адам боладыла. Алтмыш джылдагъыла 5526 орус адам, 2468 къарачайлы. Джетмиш джылдан атлагъан оруслула 16265, къарачайлыла уа 9457 адам боладыла. Ким кеб джашайдыда? Бу санла нени кергюзтедиле? Бир джаны бла, джаш адамларыбыз асламдыла, экинчи джаны бла уа, болум къайгъылы этерчады - къартлыкъгъа дери джашагъанларыбыз аздыла. Мындан ары халкъыбызны санын есдюрлюк да, аны оноуун этерик да джаш адамларыбыздыла - къызларыбыз, джашларыбыз. Алагъа Аллах онг берсин! ЁЗДЕНЛАНЫ Борис. Ючкекен.2007 г.\nЁзге, къалай-алай эсе-да, алгъыннгы СССР-де джашагъанланы да къошуб айтсакъ, 200 мингден иги кесек атлагъаныбыз ишексизди.\nИги эмда керекли теманы башлагъансыз ) Адам хурджунунда неллей бир ачхасы болгъанына кёре сатыу этгенча, миллет да кесини адам санына кёре атлайды джашауда. Адам саныбызны кескин билмесек, этер ишибизни этмей, этелмез ишледе уа "батылыб" къалыргъа да боллукъбуз. Сёзсюз да, миллионла бла санлары болгъан миллетлени болумлары, халлары, атламлары да аннга кёреди. Бизни миллетни саны бир заманлада да джетген болмаз 1 млннга. Алай а дин, тин эмда турмуш байлыгъыбызгъа кёре оюм этсек, эшта, 500 мингнге джете да, азая тургъанбыз. Быллай санла не иги, не да аман тюлдюле - миллетни санына багъа бериб сёлешиу да дурус тюлдю - бары барычады. Хар миллетни да бир баш мураты барды - бу дунияда джокъ болуб къалмай, кечинмек этиудю (къуртну, къамыжакъны да баш мураты олду )) Сёз ючюн къытайлылагъа бюгюннгю джашауда кечинмек этерге 1,5 млрд керек болады, бизге уа бир 300 минг (джер джюзюндегилени бютеулей алсакъ). Ол сан бизге тамамды, толуду, хайырлыды. Бюгюннгю джашауда. Тамбла, джашау тюрленсе, сан да тюрленникди, бир ишексиз. Ол джорукъду. Ол себебден, азбыз деб, джарсымайыкъ, кёббюз деб да махтанмайыкъ - [b:e0f2c3a578]биз кереклиси чакълы бир барбыз![/b:e0f2c3a578]\nДагъыда... Белгилисича, къайсы къралда да СТАТИСТИКА ол илму тюлдю, тергеу инструмент тюлдю - политиканы , кърал политиканы бир чархыды, лагъымыды. Сайлауланы эсеблерин бир кюнню ичине чыгъарадыла да, переписьни санын а сау джылны "тюзетедиле"(((\nКЧР-де уа хар юйдеги 3,4 адамдан къуралады.\nЧотну къалыны андан теренде болурму? Къарачайлыла ортача 26-30 джылда юйдегиленедиле. Орус, черкес эмда башхаланы асламысы уа 18-22 джылда. Аны айтханым, хар юч тёлюден биз бир тёлюге кечиге барабыз. Алай демеклик, (3,4х3):2. Хар 60 джылдан бир тёлюню джокъгъа санаб бир кёрчюгюз!!! Ол себебден, ЗАМАНЫНДА ЮЙДЕГИЛЕНИРГЕ КЕРЕКДИ! Бир юйдегиде 6,4 сабийи болгъан да бир, заманында юйдегиленсек а 3,4 сабийи болгъан да бир (простая арифм. прогрессия)


Жууаладан ууланмазча не этерге керекди? | Электронная газета "Заман"\nЖууаладан ууланмазча не этерге керекди?\n17 июля, 2020 - 08:08\nБизни къыралда жыл сайын жууаладан (грибледен) минг чакълы бир адам ууланады. Андан ёлюп кетгенлени саны уа отузгъа жетеди.\nЖарамагъан жууаланы ашагъанланы арасында саулукълары доюн болмагъанланы халлери бегирек осалына кетеди. Сабийлеге да жууаладан ууланы бек къоркъуулуду. Нек дегенде аланы къанларында аны эритирча фермент кереклисича аллай бир жокъду. Аны ючюн онтёрт жыллары толмагъанлагъа бу затны ашатыргъа керекмейди, дейдиле Роспотребнадзорну бизни республикада управлениясыны специалистлери.\nЖарсыугъа, арт жыллада сабийле грибледен кёпден кёп ууланып башлагъандыла. Бир-бирде ала уллула кёрмей тургъанлай чий грибни къабып кёрюрге да боладыла. Алай бла гитчеле, таматала да бу затладан хата кёрмез ючюн сакъ болургъа керекдиле.\nЖууаладан ууланыу асламысында аланы ашаргъа жарагъан эмда жарамагъан тюрлюлерин билмегенден болады, дейдиле ведомствода. Андан сора да, бу затланы жол жанларында, шахар парклада жыяргъа жарамайды; аллай жерледе ёсген жууалада ауур темирле, химикатла, башха керексиз затла аслам жыйыладыла.\nКъургъакълыкъ кезиуледе ёсген, заранлы къурт-къумурсхалагъа къажау пестицидле неда ядохимикатла себилген тийреледебитген гриблени ашха хайырланыу игиге келтирмезлиги баямды.\nАлай эм магъаналы уа неди десегиз – гриблени тийишлисича хазырлай билиу. Айтханыбызча, бу затла бек къыйын эриген ашха саналадыла. Анда хитин деген клетчатка кёп болгъаны ючюн ол терк жарашмайды, башха ашлагъа татыргъа да чырмаулукъ этеди. Ма аны ючюн жууаладан жарашдырылгъан аш-азыкъла саулукълары, бютюнда аш орунлары иги болгъанлагъа тийишлидиле.\nЖууаланы ашха къошар ючюн, биринчиден аланы он минутну ичинде сууда къайнатадыла. Ызы бла аны тёгюп, жангыдан жуууп, алай хазырлап башлайдыла. Былай этилгенини хайырындан аланы ичлеринде жыйылгъан уулу затла иги да азаядыла.\nСабий къайда да чий грибни къабып къоймазча, аны бла тышына, парклагъа, агъачха чыкъгъаныгъызда кёз-къулакъ болгъанлай туругъуз. Сабий садиклени, школланы тийрелерине да къарай турургъа керекди.\nЖууаладан ууланмазны баш жоругъу уа ма буду: не зат болгъанын билмей эсенг жыйма, ашама! Агъачлада гриблени жаланда билген тюрлюлерин жыйыгъыз. Ары дери тюбемеген тюрлюсюн кёрсегиз, тиймегиз! Тапларын а бичакъ бла тюбюнден кесип, эшилген четеннге салыгъыз; ала алай бузулмай кёбюрек турлукъдула. Пакетлеге неда машоклагъа салсагъыз а, бек терк жукъгъа жарамазча боллукъдула.\nЭсигизде болсун, эски, артыгъы бла ёсген, къурт ашагъан неда къаллай болгъаны билинмеген жууаланы жыяргъа, аланы цинк неда къошун адырлада, бютюнда эки-юч кюн озгъандан сора хазырларгъа, сора жылыда тутаргъа да жарамайды. Къатхан неда тузланнган гриблени кимден болсада сатып алмагъыз. Аланы ярмаркалада эмда рыноклада жаланда экспертиза этгенден сора сатаргъа къоярыкъдыла. Бу жумушну кезиуюнде гриблени радионуклидлеге тинтедиле, башха затларына да къарайдыла.\nТюкенде неда супермаркетде сатып алырны аллында аланы орунларына игирек къарагъыз; жыртылгъанын неда тешиги болгъанын, бютюнда ичлериндеги чиригенлерин кёрсегиз, бир жанына салыгъыз. Упаковкада не этикеткасы, не башха жазыуу жокъ эсе, аны да жеринде къоюгъуз.\nЖууаланы жарашдыргъанда, аланы ашха жараулу тюрлюлери къайсылары болгъанларын билирге керекди. Аланы къаууму бек уллуду, алай сууда бир кере къайнатып айланмай окъуна аш этип башларгъа жараулу уа жаланда юч тюрлюсю барды: акъ гриб, груздь эмда рыжик.


Налогладан аслам жыйылгъанды. | Электронная газета "Кабардино-Балкария"\nНалогладан аслам жыйылгъанды.\n13 февраля, 2020 - 07:23\nКъабарты-Малкъарны налог органлары Россейни бюджет системасына былтыр 15,1 миллиард сом жыйып жибергендиле. Аны бла белгиленнген борч кёп къалмай онбеш процентге артыгъы бла толтурулгъанды, кеси да алгъын жылны кёрюмдюсюнден 4,7 процентге асламыракъ болгъанды, деп билдиргендиле Федерал налог службаны КъМР-де бёлюмюнден.\nЖыйылгъан ахчаны аслам кесеги – 11,3 миллиард сом – республиканы, 2,6 миллиарды уа – къыралны бюджетлерине жиберилгендиле. Дагъыда аладан тышында фондлагъа страховой тёлеуле бла 9,8 миллиард сом бёлюннгенди. Мында да иги ёсюм болгъанды – 12,2 процент. Андан Пенсия фондха – 7,3, борчлу халда социал эмда медицина страхованиялагъа – 0,8 эм 1,7 миллиард сом кёчюрюлгенди.\nОрта кёрюмдю, буруннгу жыл бла тенглешдиргенде, кёп къалмай эки кереге кёбейгенди, бирси экиси уа сегиз эм тогъуз процентге жууукъ болгъандыла.


Урунуу рынокда халны тюрлендириуню мадарларын излегендиле | Электронная газета "Кабардино-Балкария"\nУрунуу рынокда халны тюрлендириуню мадарларын излегендиле\n2 марта, 2021 - 07:20\nКъМР-ни Парламентини Социал политика, урунуу эм саулукъ сакълау комитетини кенгертилген жыйылыуунда республикада ишсизлеча эсепде тургъанланы иш бла жалчытыу жаны бла къаллай мадарла толтурулгъанлары сюзюлгенди. Анга Парламентни спикерини орунбасарлары Жанатайланы Салим бла Мурат Карданов, КъМР-ни Башчысыны бла Правительствосуну законла чыгъарыучу эм сюд органлада келечиси Мадина Дышекова, депутатла, жууаплы министерстволаны келечилери, халкъны иш бла жалчытыу араланы къуллукъчулары да къатышхандыла.\nКенгешни ача, профильли комитетни башчысы Хусейн Кажаров сюзюлген соруу артыкъда магъаналы болгъанын чертгенди. Ишсизлик не заманда да халкъны бек жарсытханды, алай пандемияны эм аны бла байламлы кийирилген чеклени кезиуюнде хал бютюнда осалгъа кетгенди.\n-2019 жыл бла тенглешдиргенде, былтыр ишсиз къалгъанланы саны тёрт кереге кёбейгенди. Бу болумда алгъын эсепге турургъа излемегенле, ишлерин тас этгенле да ачыкъланнгандыла,-дегенди депутат.\nЖыйылыуда урунуу эм социал къоруулау министр Асанланы Алим доклад этгенди. Ол пандемияны кезиуюнде республикада бир-бир предприятияла бла организацияла ишлемей тохтагъанларын эсгертгенди.\n- Экономикада, социал сферада болум къыйын болгъаны ючюн урунуу рынокда тюрлениуле башланнгандыла. Эсепге салыннганланы саны ишсизлеге тёлеулени ёлчеми кёбейтилгени бла байламлы да ёсгенди. Дагъыда заявленияны «Россейде иш» порталны болушлугъу бла электрон халда хазырларгъа жарагъаны ючюн да тюрленнгендиле тарихле,-дегенди министр.\nБылтыр республиканы иш бла жалчытыу органларына 85,7 минг адам келгендиле иш излеп. Ол а аны аллында жылдан тёрт кереге кёпдю. 81,8 минг адамгъа ишсиз деген статус берилгенди. Вакансияланы саны 4227-ге жетеди. Ишсизлеча эсепге тургъан инсанланы усталыкъларына, билимлерине, сынауларына кёре юлешгенде тохташдырылгъаныча, аланы кёбюсю ишни биринчи кере излегенле, бийик эм энчи профессионал билимлери болмагъанладыла.\nЭкономиканы битеу бёлюмлеринде да ишчи жерледен эсе иш излегенле асламдыла, илмудан, техника усталыкъладан къалгъанлада. Асанланы Алимни айтханына кёре, вакансияла адамланы сорууларына кёбюсюнде келишмейдиле. Ол санда хакъ гитче болгъаны ючюн инсанла ишге кирирге ашыкъмайдыла.\n«КъМР-де инсанланы иш бла жалчытыу» къырал программаны чеклеринде былтыр тийишли жумушла бардыргъандыла. Бу кезиуде 4101 адам ишге тохташханды. Дагъыда 20 инсаныбыз республикадан тышында иш бла жалчытылыннгандыла. Жууаплы органла вакансияланы 11 ярмаркасын къурагъандыла, алагъа 533 ишсиз къатышханды. 49 адам окъуугъа жиберилип, ызы бла ишге тохташхандыла.


Чомартлыкъ эмда кертичилик – аланы жашау нёгерлери | Электронная газета "Заман"\nЧомартлыкъ эмда кертичилик – аланы жашау нёгерлери\n31 июля, 2021 - 08:10\nКъашхатауда жашагъан Гупполаны Владимир бла Жанчыкъ бу кюнледе кеслерини юбилейлерин къууанчлы халда белгилегендиле. Аланы алгъышларгъа уа жууукъла, тенгле, туугъанла, туудукъла да кёп санда келгендиле.\nАла бирге жашагъан эллиден артыкъ заманны ичинде кёп зат болгъанды, къууанчны, ачыуну да сынаргъа тюшгенди. Алай ала бир заманда да мёхеллик этмегендиле, хомух болмагъандыла, ишлеп, башларын кечиндиргендиле, къатларында тургъанлагъа да кёз-къулакъ бола келгендиле. Бусагъатда уа эки къарт да туудукъларыны, аладан туугъанланы да жетишимлерине къууана, алай жашау этедиле.\nГупполаны Шыйыхны жашы Владимир Къыргъыз ССР-ни Ош областында туугъанды. Анда гитчелей ишлеп башлагъанды. Гупполаны юйюрлери Къашхатаугъа къайтхандан сора уа, ол жерли колхозгъа киргенди. Пенсиягъа чыкъгъынчы "Къызыл Малкъар" колхозда малчы болуп тургъанды.\nДауутланы Исмайылны къызы Жанчыгъ а уруш жыллада туугъанды. Юйюрлери бла бирге кёчгюнчюлюкде Къазахстанны Талды-Курган областыны Киров районуну Ленин атлы колхозуна тюшгенди. 1954-55 жыллада орта школну беш классын "иги" эмда "бек иги" белгилеге бошайды. Алтынчы, жетинчи классланы уа бери, туугъан жерине, къайтханда тауусханды.\nГерпегежде "Шуёхлукъ" колхозда ийнек сауучу болуп ишлей, Жанчыкъ ахшы кёрюмдюле болдургъанды. Не ауур ишден да къоркъа билмеген, жарыкъ кёллю къыз комсомолгъа, ызы бла уа партиягъа да киргенди. Экеулен ючюн ишлей, ол, жаш тёлю бригадала къурагъан эришиулеге тири къатышып, алчылыкъны кишиге ычхындырмагъанды. Чамны, лакъырданы сюйген Жанчыкъ жашауда тюбеген чырмауладан женгил къутулургъа юйреннгенди.\nОл ишчи-элли корреспондентлени къымылдауларына да тири къатышханды. Аны ючюн 1964 жылда КПСС-ни Къабарты-Малкъар обкомуну сыйлы грамотасы бла да саугъаланнганды.\n1969 жылны жай исси кюнлеринден биринде Владимир бла Жанчыкъ бир юйюр къурайдыла. Къыз Герпегежден Къашхатаугъа келгенинден сора да, "Къызыл Малкъар" колхозда ийнек сауучу болуп урунады. Биринчи сабийин табып, бир ненча кюн озгъанлай, аны ишге чыгъарын тилегенлеринде, ол, сагъыш эте турмай, баргъанды. Къолунда да къагъанагъы бла башхаладан артха къалмай, сют-товар фермада алчыланы санында уруннганды.\nЖигит тиширыу баш иеси бла бирге Зольск жайлыкълагъа барсала, аланы ишлеп киши озалмагъанды. Жети сабийни анасы болгъанындан сора да, Жанчыкъ элде жамауат ишлеге тири къатышханды. Эр киши, тиширыу ишди деп къарамай, къолгъа алгъан жумушун тынгылы тамамлагъанды. Уллайгъанда да юйню ауурлугъун ол кеси боюнуна алгъанды. Буруннгулуланы: "Чабып баргъан атны да тохтатыр, кюе тургъан юйге да арсарсыр кирир" деген сёзлерин Женяча (анга Къашхатауда сюйюп алай атайдыла) тиширыулагъа жораларгъа боллукъду.\nУрунууну ветераны Гупполаны Жанчыкъ "За трудовое отличие" деген майдалгъа тийишли болгъанды. "Аналыкъ махтаулукъну» 3-чю даражалы ордени, "Аналыкъ ючюн» деген 1-чи даражалы майдал бла саугъаланнганды.\nВладимирни бла Жанчыкъны туудукълары Жарашууланы Ислам бла Шамил, Гузиланы Къууанч эмда Гупполаны Астемир аланы байрамларына келалмагъандыла. Бирлери бусагъатда чекде, башхалары Россейни башха аскерлерини тизгинлеринде къуллукъ этедиле. Болсада ала аппаларыны бла ынналарыны туугъан кюнлерин унутмагъандыла,барысы да телефон бла сёлешип, алгъышлагъандыла, алагъа узакъ ёмюр, саулукъ да тежегендиле.


Вы можете скачать книгу "Автокоп" Андрея Кивинова в форматах fb2 и epub нашармака, без регистрации.\nВы можете скачать книгу "Автокоп" Андрея Кивинова в форматах fb2 и epub за так, без регистрации.\nВы можете скачать книгу "Автокоп" Андрея Кивинова в форматах fb2 и epub на халявку, без регистрации.\nВы можете скачать книгу "Автокоп" Андрея Кивинова в форматах fb2 и epub беззлатно, без регистрации.\nВы можете скачать книгу "Автокоп" Андрея Кивинова в форматах fb2 и epub за чужой счет, без регистрации.


Счетчики портала Новости Туризмни айнытыугъа - 160 миллион сом\nЖаз башы къайгъырыула\n14 марта, 2017 - 15:39 Кёп болмай Чегем районда эллени санитар болумларын игилендирир эм тёгерекге-башха айбатлыкъ берир хыйсап бла субботник бардырылгъанды, деп билдиредиле районну администрациясыны пресс-службасындан. Ишлеге къуллукъчула, организацияланы, жашау журт–коммунал предприятияланы таматалары, школчула эмда башхала - саулай да 1800-ден аслам адам чыкъгъанды. Онсегиз тюрлю техника хайырланнганды. Подробнее о Жаз башы къайгъырыула\nРоссейде эм иги фермаладан бири 14 марта, 2017 - 15:39 «2016 жылда эм иги юйюр сют ферма» деген Битеуроссей конкурсну бир номинациясында ючюнчю жерге Май райондан энчи предприниматель, энчи иели мюлкню таматасы Елена Шляхова тийишли болгъанды. Эришиулени эл мюлк кооперативле эм элли-фермер мюлклени ассоциациясы къурагъанды. Подробнее о Россейде эм иги фермаладан бири 2 просмотра\nАлчы командагъа хорлатмагъандыла\n13 марта, 2017 - 18:35 Футболну миллет лигасында «Спартак-Нальчик» кезиулю оюнун Москваны «Динамо» командасы бла бардыргъанды, аланы тюбешиулери бирча 1:1 эсеп бла бошалгъанды, деп билдиргендиле клубну пресс-службасындан. Матч «Арена Химки» стадионда ётгенди, анга къараргъа 3786 адам келгенди. Подробнее о Алчы командагъа хорлатмагъандыла\n13 марта, 2017 - 18:33 РФ-де Экологияны жылыны чеклеринде КъМР-ни прокуратурасы бу сферада федерал законла къалай толтурулгъанларыны вопрослары жаны бла «къызыу ыз» къурагъанды. Тёгерекдеги къудуретни къоруулау ведомствону баш борчларындан бири болгъанлай къалады. Аны бла байламлы республиканы прокуратурасында жылны ичинде «къызыу ызны» телефону ишлерикди. Подробнее о Сёлешигиз, айтыгъыз\nАуушханны пенсиясын алгъанла аны не хазна жоялсынла\n13 марта, 2017 - 18:33 Бусагъатдагъы законодательствогъа тийишлиликде ёлген пенсиячыгъа пенсия бериу ол ауушхандан сора экинчи айны биринчи кюнюнден башлап тохтатылыргъа керекди. Алай аны жууукълары ауушханыны юсюнден шагъатлыкъ къагъытны бир-бирде заманында алмагъанлары ючюн ЗАГС Пенсия фондха документлени кечигип иеди. Алай бла фонд ауушханнга пенсияны банкда счётун ийгенлей турады. Подробнее о Ауушханны пенсиясын алгъанла аны не хазна жоялсынла