Омут 1-10, 14 сезон 1, 2, 3, 4, 5 серия на русском смотреть русский сериал онлайн\nВсе сериалы » 2019 » Январь » 10 » Смотреть Омут 1-10, 14 сезон 1, 2, 3, 4, 5 серия на русском русский сериал онлайн\nОмут 1-10, 14 сезон 1, 2, 3, 4, 5 серия на русском смотреть онлайн\nТелевизионный зарубежный сериал Омут 1, 2, 3, 4 сезон 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24 серия на русском языке представляет:\nОмут смотреть онлайн в хорошем качестве HD\nТакими выдадутся 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9 серия сериала Омут 5, 6, 7, 8 сезон на русском. Телефильм был выпущен в 2019 году и ниже вы сможете просмотреть все серии.\nСериал Омут смотреть онлайн в русской озвучке:\nРусский сериал Омут 1 серия смотреть в русском переводе онлайн.\nРусский сериал Омут 2 серия смотреть в русском переводе онлайн.\nРусский сериал Омут 3 серия смотреть в русском переводе онлайн.\nРусский сериал Омут 4 серия смотреть в русском переводе онлайн.\nРусский сериал Омут 5 серия смотреть в русском переводе онлайн.\nРусский сериал Омут 6 серия смотреть в русском переводе онлайн.\nРусский сериал Омут 7 серия смотреть в русском переводе онлайн.\nРусский сериал Омут 8 серия смотреть в русском переводе онлайн.\nРусский сериал Омут 9 серия смотреть в русском переводе онлайн.


ишчи барыу Элбрус районда табийгъат кючден тюшген хатаны терк кетерирге буюрулгъанды | Электронная газета "Кабардино-Балкария"\n20 февраля, 2021 - 06:50\nКазбек Коков Элбрус муниципал районну жер-жерли администрациясыны таматасы Залийханланы Къаншаубий, Россей МЧС-ни КъМР-де Баш управлениясыны начальниги Михаил Надежин, табийгъат байлыкъла эм экология министр Шауаланы Илияс, курортла эм туризм министри Мурат Шогенцуков, «Эльбрус» курортну таматасы Беккаланы Хыйса, эллени администрацияларыны оноучулары бла тюбешгенди.\nРайоннга жолоучулукъну чегинде табийгъат болумладан тюшген хаталаны уллулукълары, аланы кетериу жаны бла амалла сюзюлгендиле. Район муниципалитетни администрациясыны таматасы Тырныауузда, Элбрус посёлкада, Тегенекли, Байдаево элледе экинчи кюн окъуна суу, газ эм ток бериу жангыдан башланнганын, жолла къар тёбеледен тазаланнганларын айтханды. «18 январьда бийик хазырлылыкъны низамы кийирилгенди, насыпха, адам ачымагъанды, табийгъат болумладан тюшген заранланы уа кетерликбиз», - дегенди Залийхан улу. Мурат Шогенцуков регионну оноучусуна мында солугъанла кюнню халы ючюн кетип къалмагъанларын, аланы къоркъуусузлукълары жалчытылыннганы, къонакъ юйле толу болгъанларын, республиканы къонакълары кюнню тюзелирин сакълагъанларын билдиргенди.\nКазбек Коков жолланы болумларына, табийгъат болумладан заран тюшген объектлеге къарагъанды. Алгъын а ол халны тинтирге буюргъан эди, администрацияны таматасы опретив информацияны билдиргенди. Республиканы оноучусу Правительствогъа салыннган хатаны кетерирча изленнген ахчаны бёлюрге буйрукъ бергенин айтханды. «Керек ырысхы берилликди, бусагъатда бек башы табийгъат болумладан тюшген къыйынлыкъланы терк кетериудю», - деп чертгенди Казбек Валерьевич.\nОл кюн окъуна Казбек Коков Залийханланы Къаншаубий бла кенгеш бардыргъанды. Анда муниципал районну социал-экономика айныуу, 2020 жылда бардырылгъан миллет проектлени эсеплери эм келлик кезиуде айнытыу планла сюзюлгендиле.


СОЛДАТНЫ АХЫР КЪАГЪЫТЫ | Электронная газета "Заман"\nКеси да, устаз окъууну бошап, кёнделенчи Боташланы Ибрагим (белгили жазыучу Боташланы Иссаны къарындашы) бла бир юйюрлю болуп, ариу сабийле ёсдюргенди. Жарсыугъа, аны баш иеси дуниясын жашлай алышханды. Алай аны жашлары Хусей, Хаким, Идрис, Хасан, Азнауур, къызлары Люба бла Фердау – бары да билимли, миллетибизге жарагъан адамла болуп ёсгендиле.\nХажи-Муратны уа къадары жарсыулу болгъанды. Ажымлы окъуна. Ол жетижыллыкъ школдан сора Ленинчи окъуу городокда курсланы тауусуп, урунуу жолун туугъан элинде устаз болуп башлагъанды. Ызы бла аны (оналтыжыллыкъ жашны!) директорну къуллугъуна салгъандыла. Аны юсюне Журтубай улу назмучу да болгъанды. Аны аскерге кетгинчи «Кишиучукъ» деген аты бла сабийлеге аталгъан назму китапчыгъы да чыкъгъан эди.\n1939 жылда уа Хажи-Муратны аскерге чакъырадыла. Ол заманда юч жыл къуллукъ этгендиле. Уллу Ата журт урушха да таулу жаш анда тюбегенди. Аны олсагъат уруш аулагъына бошлап къоймай, Горький шахарда командирлени школуна ийген эдиле. Фронтха, танк аскерни оноууна, таулу жаш ол окъууну бошагъандан сора кетгенди. Къазауат жолла бла ол уруш бошалгъынчы баргъанды. Тамам урушну ахыр кюнлеринде, Венгрияны ара шахары Будапештни немисли ууучлаучуладан тазалай туруп, жаралы болуп, госпитальгъа тюшгенди.\nАнда юч-тёрт айны ичинде бакъгъанларында да, болушалмагъандыла докторла батыр танкчыгъа. Уллу Ата журт урушну жигити, кадровый офицер, тамата лейтенант Журтубайланы Хажи-Мурат 1945 жылны 25 сентябринде Мишкольц шахарны госпиталында дуниясын алышханды. Анда аны эсгертмеси барды.\nЭгечи Зулейха кёп жылланы ичинде къарындашыны аскер дефтерлерин, урушдан жазгъан къагъытларын да сакълап тургъанды. Алада жазгъан назмулары Хажи-Мурат керти да билимли, фахмулу адам болгъанын билдирип турадыла. Бюгюн аны эсгере, газет окъуучулагъа аны ауазын эшитдире, ахыр къагъытын беребиз.\nКъызыл аскерле байракъ чанчдыла\nБудапешт деген городда.\nУруш бошалды, жюрек къууанды,\nМен – сизни кёрюр муратда.\nУруш ючюн а адам ёлмейди,\nАжал келир деп айталла.\nСовет чегине къайтаралмадым\nКесим жюрюучю танкамы.\nТоп окъла тийип мени танкама,\nАжалдан къалдым кёп кере,\nТёрт жыл урушдан чыкъмай айландым,\nЖаралы болдум бир кере.\nОй, тюбюмдеги темир ундурукъ –\nОл темир тюйюл, къалайды.\nКъайда туусанг да – анда ёлмезсе,\nАскерлик иши алайды.\nОй, тереземден къарап тургъанлай,\nАй къая артына ташайды.\nОрус да болмай, таулу да болмай –\nМында венгерли жашайды.\nКёкде баргъан а кёк кёгюрчюнчюк\nТерезе аллына къоннганды.\nБюгюн жанымдан бир бек тюнгюлдюм –\nКёзюмю нюрю онгнганды.\nБу аскер дохтур дарман тапмайды,\nКъадалып къоймайд жарам а,\nБу жолдан сора, къагъыт да жазмам,\nКелликди деп да къарама.\nКече жукъласам – тюшюме болуп\nАскерде уруш керекле...\nЖаныма дарман боллукъ сунама\nБасханда нарат терекле.\nМени юсюмдеги – командир шинель,\nОл кирленмейин къалгъанды.\nСтол юсюнде аскер сумкамы\nОруслу къызчыкъ алгъанды.\nКече тюшюмде терк-терк кёреме\nБир терен уру къазылып.\nСатыла барса, алырса, Зоя,\nСумкамда атым жазылып.\nЖууукъла да жокъ, тенгле да жокъду\nМени къабырымы къазаргъа.\nОруслу къызчыкъгъа сагъатымы бергенме,\nЁлсем, хапарымы жазаргъа.\nЖашаууму да ахыр кюнюнде\nКёрюрге бир бек излейме.\nОкъуучу тенгим, устаз нёгерим,\nУнутуп къойма, тилейме.\nЁлгеними сен сурамай къойма,\nЭки къолунгу бир къыйна.\nЭлибизге ёлмей къайталсанг, Зоя,\nАтымы айтып, бир жиля!\nКъагъытларымы атып къойгъанма\nХужу госпитальны полуна.\nСиз сау къалыгъыз, кетип барама\nБашха дунияны жолуна.\nВенгрия, 1945, сентябрь.


Къыралны эм бай сабийлери | Электронная газета "Заман"\nКъыралны эм бай сабийлери\n16 октября, 2019 - 08:16\nForbes журнал эм бай сабийлени тизмесин жарашдыргъанды. Алагъа миллиардла ата-аналарындан къаллыкъды.\nРейтингни къурагъанла къолайлы аталаны ахчаларын аланы балаларына тенг юлешгендиле. Хау, ала, заманлары жетсе, ол ахчаны саулай да алалмазла. Ол байлыкъладан юлюшлерин олигархланы юйдегилери да излериклери баямды. Башхалагъа капек да къалмазгъа боллукъду – ким биледи, аталары мюлклерин жандауурлукъ ишлеге жояргъа сюйселе уа. Сёз ючюн, бизнесменле Михаил Фридман бла Владимир Потанин аллай оноула этгендиле. Ала артда оюмларын тюрлендирселе уа деп, тизмеге аланы сабийлерин да къошханбыз.\nАлай бла, былтыр бла тенглешдиргенде, тизме артыкъ бек тюрленмегенди. Жангы къошулгъанланы араларында аллюминий патчах Олег Дерипаскини юйюрю барды. Аны сабийлери Мария бла Пётргъа 2,5-шер миллиард доллар жетгенди, ала онжетинчи жердедиле.\nБиринчи жерде, былтырча, быйыл да «ЛУКОЙЛ-ну» башчысы Вагит Алекперовну жангыз жашы Юсуфду. Вагит жашына акцияланы, ол аланы артда сатып къоймаса, берликди. Баям, уланы аны ишин бардырса сюе болур.\nЖаш да анга угъай демейди. 27-жыллыкъ Юсуф эки бийик билим алгъанды: бирин – «нефтянкада», экинчисин да экономика жаны бла. Кеси да организацияны тюрлю-тюрлю проектлеринде технолог болуп тишлеп тургъанды.\nВагит айтханнга кёре, ол жашы миллионлагъа иеп болуп къалгъандан тышында, аланы кеси ишлерге юйренсе сюеди. Аны ючюн а Юсуф, атасы оюм этгенича, байлыкъгъа жолун эм гитче ишледен, къуллукъладан башларгъа тийишлиди.\nЭкинчи жерде «Еврохим» компанияны бла СУЭК-ни башчысы Андрей Мельниченкону къызы Тарады. Гитче миллиардершагъа жангыз беш жыл толгъанды. Шёндю ол атасы-анасы бла дунияны тюрлю-тюрлю жерлеринде жолоучулукълагъа барады. Аланы Россейде, АБШ-да, Великобританияда, Францияда, Швейцарияда бла Монакода юйлери барды, сора Мельниченко дагъыда эм уллу парус яхтаны иесиди.


ДЖЕР ДА СЮРЕБИЗ, МАЛЛАНЫ ДА КЁБ ЭТЕ БАРАБЫЗ\nГитче Къарачай районда сабан ишле къачан башланныкъдыла? Бу эмда башха сорууланы «Къарачайны» корреспонденти Къобанланы Махмут Гитче Къарачай районда эл мюлк управлениени тамадасы Ёзденланы Исмаилны джашы Рамазаннга бергенди.\n- Гитче Къарачай район тау этеги районланы бириди. Джыл иги болса, арттотур (апрель) айда сабан ишлени башлаб, хычаман (май) айда бошаучанбыз. Алай болса да бир къауум фермерле сабан ишлени башлагъандыла. Гардош салыу къызыудады. Эм алгъа озгъан джылны джерчилик, малчылыкъ санагъатлада уруннганла къалай ашыргъанларыны юсюнден хапар айтайым.\nНе заманда да бизни район асламысына малчылыкъ санагъатха уллу эс бёлюб тургъанды. Джерчилик санагъатха да уллу эс бёллюк эдик, алай а сабанларыбыз кёб тюлдюле. Бютеулей да 5502 гектар сабаныбыз барды. Биченликле бла джайлыкъларыбыз кёбдюле. 27471 гектарда бичен хазырлайдыла элчилерибиз. 62774 гектарда уа аланы маллары кютюледиле. Алгъын джыллада областны башха районларындан да келиб, Бийчесында къош салыучан эдиле малчыла. Айтханым аны ючюндю: джайлыкъларыбыз керти да кёбдюле. Малны не тюрлюсюн да кёб этерге мадарыбыз барды. Бу арт джыллада элчиле малларын кёб этгендиле. Артыкъ да бек тууар мал аслам болгъанды. Бюгюнлюкде районда 34470 тууар мал барды. Ма ол сандан 7909-у ийнекледиле. 2017-чи джылгъа кёре 2018-чи джыл тууар малланы саны 1,5 процентге аслам болгъанды. Районда ючюшер, тёртюшер ийнек тутханла бардыла. Аладан алгъан продукцияларын элчиле базаргъа чыгъарыб сатадыла. Бир къауумла уа сютлерин сют алыучу пунктха бередиле. Джауларын, бышлакъларын, сютбашыларын Нарсана шахаргъа элтиб сатадыла.\nПодробнее: ДЖЕР ДА СЮРЕБИЗ, МАЛЛАНЫ ДА КЁБ ЭТЕ БАРАБЫЗ\nПодробнее: БАГЪАЛЫ ДЖАН НЁГЕРИМ\nПодробнее: ТЫНГЫСЫЗ ДЖЮРЕКЛИ\nПодробнее: УЛЛУ ЮЙЮРНЮ БИР ДЖУЛДУЗУ\nЫЗЫНДАН ДЖОЛ САЛАДЫЛА\nАЗ ТЮБЕГЕН УСТАЛЫКЪ


«Инсан умутун юзмей, алгъа барса, муратына жетмей къалмаз» | Электронная газета "Заман"\nЖерлешибиз Емельян (Эмиль) Биткаш каратеде болдургъан жетишимлери бла белгилиди. Ол Россейни чемпионатында хорлагъанды, эришиуню эм иги спортчусуна да саналгъанды. Бу жетишими бла ол кесине Берлиннге Европаны чемпионатына къатышыргъа жолну ачханды, Германияда да анга жетген чыкъмагъанды. Аны бла ол республикасына даражалы чемпионатдан алтын майдалны саугъалагъанды. Алай спортчуну хорламгъа жолу алай тыйгъычсыз, къысха да болмагъанды. Аны юсюнден сейирлик хапарны ол бизни бла ушагъында айтханды.\n-Эмиль, бек алгъа Россейни чемпионатыны юсюнден билдирсенг эди, кёп адам бламы сермеширге тюшгенди?\n- Анда беш адам бла тюбешгенме, ала барысы да белгили, къарыулу, умутландыргъан, жаш каратечиле эдиле. Мени онглу этген – сынамым эди. Манга 29 жыл толгъанды, андан 23 жылны карате бла кюрешеме. Алай ала бла къыйынмы эди? Хау. Нек дегенде спортчу 20-22 жылында хорламлагъа «ачлыкъны» сынайды, ол аланы чексиз кюсейди эм жанын-къанын аямай кюрешеди. Эришиуде быллай огъурсузлукъ къошакъ кюч береди. Мендеча жыл санда бу халла бир кесек тюрленедиле, къызыулукъ кетип, оюмлау келеди. Сора кёпле артдан-артха азыракъ жарау этип тебирейдиле. Мен а алгъадан эсе кёп кюрешмей эсем, аз а –угъай. Дагъыда тёзюмлюлюк, къарыуну алгъадан адыргы чабыууллагъа тас этмей, сермеш баргъан къадарда къауум-къауум къоратыргъа тийишлиди. Алай эте билгеним спорт жашауумда хар заманда да хайыр келтиргенди.\n- Европада уа хал къалай эди?\n- Анда психология жаны бла къыйыныракъды, жууаплылыкъ да – уллу. Сора, тышында жангызлыкъ бегирек сезиледи. Регион, къырал даражада жанынгда - жууукъ адамларынг, тенглеринг. Аланы болушлукъларын ангылагъанлай тураса. Берлиннге биргеме сохтам Юлия Лемихни алып баргъанма, ол да анда доммакъ майдалны къытханды. Насыпха, ары къарышдашым Отари Биткаш келалгъаны кёл этдиргенди. Аны кёргенимде, хорлатыргъа эркинлигим болмагъанын ангылагъанма. Татамиге чыкъгъанда жууукъ адамынг сени ючюн жарсыгъаны, сени сакълагъаны къалай эсе да жылыулукъ, къарыу да береди. Сора былайда анга ахча жаны бла болушханы ючюн да ыразылыгъымы билдирирге сюеме.\nБютюнда Европаны чемпионатына мен биринчи кере къатышмагъанымы эсге алсакъ а, ол бек магъаналыды. Анда тёрт кере болгъанма, бир-тюрлю сылтаула-чурумла бла алтыннга жеталмай тургъанма. Сора бир спортчуну – Роман Узунянны юсюнден айтмай болалмайма. Абаданланы араларында эришип башлагъанлы аны бир кере да къыталмай эдим.\n- Алай эсе, Берлинде аны бла тюбешгенме деме?!\n- Алгъа аны хорлаялмагъаным ючюн ачыу этгенден аны аз да кёрюп болмай эдим. Аны бла биринчи кере тюбешгенимде онсегиз жылым да болмай эди. Бешинчи кере сермешгенибизде, бизни башха-башха къауумлагъа салгъанлары ючюн, финалгъа дери бир бирибизни кёрмегенбиз. Биринчи тюбешиуюмде къолума чып тюшеди, алай Роман бла сермеширге асыры излегенден, ангылайма: къолуму аяргъа, аны ачытханына къарамай, башхаланы онгларгъа керекди. Анча жылны Узунянны хорларгъа кюсеп айланып, аны ючюн аллай бир жолну къыдырып, энди уа бу амалны ычхындырып къояллыкъ тюйюл эдим. Экибизни спортчуланыча тенглешдиргенде, биз къарыуубуз, ачытханнга тёзгенибиз бла бирчабыз.\nАны бла сермеширден алгъа не этеригими, къалай тюйюшюрюгюмю планын башымда жарашдырама. Алай татамиге чыгъып, аллымда мени битеу титулларымы сыйыргъан, анча кере жолуму кесген адамны кёргенлей, битеу сагъышларым чачылып кетедиле. Бёлек жылны жыйылгъан ачыуум бла аны юсюне чабама да, кёз ачдырмай, уруп башлайма. Быллай чабыуулдан ол абызырагъан да этеди, экинчи раунддан сора хорламны манга бередиле. Эсимдеди: «Угъай, манга алтын керек тюйюлдю, муну бла энтта бир кесек тюйюшюрге къоюгъуз», - дегеним. Андан сора Роман эришгенин къоюп, тренерликге кёчеди. Алай бу тюбешиуден сора биз татлы тенгле болгъаныбызны, бир бирни жокълап къонакъгъа да бара тургъаныбызны белгилерчады.\n- Быллай «жаулулукъдан» сора шуёхлукъ байламлыкълагъа ийнаннган къыйыныракъ кёрюнеди.\n- Мен анга хурмет этеме, ол иги адамды, айтхылыкъ каратечиди. Алгъаракълада анда къонакъда болгъан эдим. Аны анасы – бек огъурлу тиширыуду. Кюнлени биринде, мени сыйлай, ол башда сагъынылгъан эришиуню эсгерип, Роман андан сора бет сюеклери талай жеринде сынып эки айны ашаялмай тургъанын (аны мен къытханымы билмей эди) айтады. Аллай болумлада адамла сермешни тохтатып къоядыла. Шуёхум а, ачытханына тёзюп, тёгеригине халкъны жыймай, судьялагъа да сездирмей, кесин чынтты спортчуча жюрютгенди. Ол а уллу ыспасха тийишли шартды. Манга эм кючлю, эм юлгюлю каратечи олду.\n- Спортчуладан аслам кере эшитеме турама – эришген адамны аягъына, къолуна неда бир башха жерине чып тюшсе, тюз да ачытхан жерине уруп, хорларгъа алай кюрешедиле. Мен оюм этгенден, ол адамлыкъ шартлагъа арталлыда келишмейди. Сен а къалай сунаса?\n- Аллай болумгъа кесим да тюшгенме. Россейни чемпионатында экинчи тюбешиуюмде аягъыма чып тюшеди. Финалгъа дери уа алыкъа беш сермешни ётдюрюрге керекди. Аланы хар биринде, тюз да илишаннга атханча, ол аягъымы урургъа кюрешгендиле. Къыйналсам да – хорлатмагъанма. Акъсап, санымы тепдиралмай башлагъанда, ол кёбюп татамиге чыгъалмай къалмазча жарау, массаж этип сейлейтгенме. Эришиулени ахырында кесим жюрюялмай, атлауучладан тюшалмай къалгъан эдим. Тренерим къолларын узатханда, аны юсюне жыгъылып кетген эдим. Аны эм къыйын хорламыма санайма. Алай спорт ол спортду.\nКесими юсюмден айтханда, манга адам келип, былайым ачытады, алайгъа урма деп айтса, къыйнагъан жерине тиерик тюйюлме. Ансыз да къыталлыгъыма ишеклигим жокъду.\n- Эмиль, кел былайдан спортда жолунгу эм аллына къайтайыкъ. Сени биз игирек танырча, каратеге къалай келгенинги юсюнден билдирсенг эди.\n- Алты жылымда Къабарты-Малкъарда карате-кёкушинкайдан биринчи секция ачылгъанында, атам Артур Биткаш ары элтеди. Пионерлени дворецинде жарау этгенме. Алгъадан да сюйюп жюрюгенме десем, алдатырыкъма. Алай атамы айтханын этерге кюрешгенме. Ол кеси да каратечиди, мен сабий заманымда окъуна аны жашил бел бауу бар эди. Бюгюнлюкде да ол чабыуну, жарау этиуню къоймагъанды.\nКаратеден эсе футбол тынчыракъ келе эди манга. Фахмум да анда бар эди. Тренерлерим да аны ючюн артыкъ эс бёлмегендиле. Жангыз да атам ийнаннганды манга. Бусагъатда спортда, ниетимде не бар эсе да, аны хайырынданды. Къарындашым Давид да карате бла кюрешеди. Эки жылны ичинде ол Россейни Югуну доммакъ, кюмюш, артда уа алтын призёру да болгъанды.\n- Биткаш деген тукъумну биринчи кере эшитеме. Миллетинг неди?\n- Ассириецме. Анам – Гадийланы Лейляды, Огъары Малкъарданды.\n- Сени алай гитчечиклей спортну тюйюшюу тюрлюсюне бергенлерине ананг а не деген эди?\n- Ыразы болмагъанды дерге жарамаз. Биринчи турнириме къараргъа (жети жылым бола эди) ол да, жууукъларым да келедиле. Эриширик сабийлени араларында эм гитче мен эдим, кесим да бурма чачлы, толу жашчыкъ эдим. Эки тюбешиуюмден биринде хорлайма, бирсинде уа – угъай. Алай анам манга асыры кёл этдиргенден, битеу трибунала мени ючюн болгъан сунар эдинг.\n- Бюгюнлюкде сен кесинг жарау этгенден сора да, сабийлени да юйретесе. Тренерлик ишге къалай бла келгенсе?\n- Аланы 7-чи номерли школда юйретеме. Бу жаны бла сынамым болмаса да, акъырын-акъырын ишни болушун ангылагъанма. Гитчелени жарау этдириуню жюрекден жаратама, ала да къууандырмай къоймайдыла. Сора, аланы юйрете, кесим да жангы затлагъа тюшюнеме.\n- Эмиль, сени спорт жашауунг тёзюмлюкню, муратына таймай барыуну юлгюсюдю дерге боллукъду. Баям, кесинги бир жоругъунг да болур.\n- Адамла биргенге жарау этген адамынг, бир сейирлик онгларынг жокъ эселе, не фахмулу да бол, жетишимлеге жеталмазса дейдиле. Ала барысы да бош сылтауладыла. Инсан умутун юзмей, алгъа барса, муратына жетерикди деп, алай сунама.


Эльбрусоид :: Форум :: Болушугъуз,мен назмула джаздымда не этерге билмейме!\nСалам,аланла меннге 18 джыл болгъандыда,мен форумладан джукъ ангыламайма алкъын,сизден болушлукъ тилейме,мен бир-бирледе олтура келемеда, назмула джазыб къояма. Сиз а ана тилни иги билген адамла, дунияны кёргенле. Халатларым бар эсе аланы тюз этигиз, назмуларыма да не сёз айтырсыз?игими,аманмы-эркинлик сизде\nБизни арабызда терен тенгиз, Джити къылычны алама, Сюймекликни айтырмы бирибиз? ? Къылычны къынына салырма? Тюбешир кюнлени сакълаб кюеме, Айтыргъа сёзюмю хазырлай? Тауусгъан джерге насыблы келеме ? Джарсыдым анда сени табалмай? Сёзюме джууаб сакълайма, Кёкде джулдузланы инакълай, Ингирде кёзлеринге къарайма ? Насыбны алада табалмай! Ариу кёзлери,таза джюреги ? Насыбны табханма мен алада, Кёксюл джаулугъу,нюр бети ? Унуталмайма аны чыртданда! Джаз келди бизни дуниягъа, Къышны ётдюрдюм сагъышлай? Муратым толурму бу айлада? Айтырмамы сюймекликни шыбырдай? ?Къар эрисе,джюрегида эрирми?? - Деб сагъышха насыблы киреме, ?Арабызгъа сюймекликда келирми?? - Сюймекликни кёзлеринде излейме.. Огъесе,къылычны джалан этгенлей, Думп болайым башха дуниягъа? Неда, ёмюрню насыбда ётгенлей, Салайым къылычны табхагъа?...\n"Малкъарда автобусда" Назмула джазаргъа фахмумда болмаз, Дагъыда кёлюмдегин айтайым, Бир къыз айтханлай: ?акъылынг табылмаз? Дагъыда джюрекни ачайым Тау джерлеге ? Малкъаргъа ? мен бардым: Ариулукъ акъбашлы таулада, ?Къарачайдан ариу джокъ? - ол сагъышым Энди думпду мени башымда Мийик таулары ? биздеча мийик, Саркъгъан суулары ? Къобандача кенглик, Ёзенлери, кёллери ? бирдта терен, Биченликде джайылыб ? биздеча гебен Халалджюрек адамлары элледе, Тау адетни билиб сакълагъан, Къарачайны бирдта бек сюелле, Анасын сюйгенча улан! Кетерге деб, джолгъа тебредим, Джолда малкъар къызны кёргенме, Юйюме тансыгъымы унутдум, Къараб ол ариу ойнагъан кёзлеге! Къарамы джилтин кибик джылтырай, От тамызды джаш джюрекде, Атын сорургъа ёт табалмай, Сынадым ?бир сеирле? кесекге? Бир ариу ышара кёзлериме къарады, Менда къараб, сюйюб тебредим, Нальчикге блай киргенлей чыкъгъанды, Мен-тели ызындан бара билмедим Бир бек сокъурандым алай этгеннге! Юйге джыйылыб оюмлаб башладым: Бармыд мадар сюйген джюрекге? Энди ол къызны къайдан табайым? Ой Малкъар, кёб сынатдынг игилик! Къайтырма мен ол таулагъа, Излерге джюрегиме сюймеклик Акъбетли малкъар къызны табаргъа? 29 августда 2009 джыл\n?Оздунг къатымбла? Ма сени табармамы деб, Тёгерекде эллени аулагъанма, Джангыз сени джашайма излеб Ариу кёзлеринги джаратханма! Ингирде, агъачха мен олтуруб? - Джайны ахыр ашхамы, Кюнбатышха эсинги сен бёлюб, Ётюб а кетдинг орамны? Эки кёзюмю сенден алалмай: Ариу балбетли чачларынг, Эсими атдым санга мен алай, Ёмюрде джюрекде сен къалдынг! Сен ётгенли кетди бир сагъат ? Заман барады тохтамай Дунияда алай мы болад? Сюйдюм сени олсагъатлай! Кёрмей сен-ариуну джашайма, Ол кюн тарихге кетгенли, Олтуруб тёгерекге къарайма, Излей сени ариу бетинги? Эсимде къалды джайгъы кюн, Сагъыныб аны джашайма Ким биледи джетерми ётюм, Сени табыб къачыргъа? Къайдан табайым сен-джулдузну, Огъесе ол ишни къояйым? Билемисе тазалыгъын тау суну? Анга ушагъан джюрегинг? Огъай, табарыкъма,сёз береме, Унуталмам ол ариу кёзлени! Дунияда джангыз сени излейме, Айтырма кёлюмдеги сёзлени! 19 майда 2009 джыл\n[b:66955fdeee]Джёгетей-Мара[/b:66955fdeee], :smt006 да бек омакъ назмуларынг бардыла!!! :smt023 Энтда бармыды? Къош бери!\n[b:47e66bcfc6]Mingi-Tau[/b:47e66bcfc6], саубол окъугъанынга,бардыла. джаратмагъанларымы атыб къойгъанма,бир-бирлерин а къойгъанма\nбу назмулагъа не мадар этерге боллукъду??? ким биледи? ма энтда бир джаздымда,не мадар этеим? "Али - ауругъан улан,къалмады дунияда санга адам" Сёзле табмайма мен айтыргъа? Къайдан табайым аланы? Кёлден керек эдиле чыгъыргъа: ?Къалмад дунияда адамы!? Сабий эдим мен ол кюнледе, Али озуб бир айтым сёлешди, Кёрдюм аны биринчи мен кере, Сыпаты кёлюме джерлешди? Сизле мы?да кёргенсиз аны- Джер-джерде айланад ол адам, Базарлада, орамда баргъаны, Кёлюмдегин джазалмайд къалам? Джюн базарда кёргеним, Бир ачыула этди джюрекге: Алини ачха тилегин, Унуталмам чырт кесекге. Ачха орнуна тюкенчи, къарасам, Хычын тутдурду къолуна, Алини бетинде ыспас ча къарам - ?Саубол? дегени ол адамгъа? Бир кюн бизни ормабла ёте, Бара тура эди Али, ?Кимсе? деб айтада кёре, Къарнашым соргъа изледи - Халалджюрекни-сабий сезеди, Алини джанында игилик- Кесини ауурууун ол билмейди, Тёгерекде адамла: ?телилик!? ?Тели Али? - деген сёзлери - Тийребиз алай сёлешед, Аманлыкъ алада белгили! Аманнга аман илешед! Нек сёлешесе алай,о миллет, Керексизге гюнахла аласа! Игилик джанынгдан мы кетед? Огъесе ? ойнаб тоймаса! Ойнада, ойна, къолунга оюнчакъ? Нек къутургъансыз алай? Чюйде тагъылгъан алчы минчакъ, Тиле Аллахдан шыбырдай! Ауругъан адамдан кюлгенле, ?Джокъдула? - деб айтсагъыз - Ётюрюкдю, кесим кёргенме, Кюле баргъанны, ажымсыз! Али уа энди къайдады? Кёрмедим аны эртдеден? Тилин чайнаб мы барады? Неда элибизден мы кетген? Намыс,адеб дегенча ишле Джокъ мы болуб баралла? Нек ийдинг башынгы энишге, Адамлыкъ керек табаргъа! Джюрекледе табайыкъ адамлыкъ, Алича адамланы джокъларгъа, Джаныбызгъа излейик мамырлыкъ, Чюйден минчакъланы алыргъа? 5 сентябрда 2009 джыл\n[b:67f80732cf]Джёгетей-Мара[/b:67f80732cf], прикольнады, афтар, ентта джазъ! :smt003 [img:67f80732cf]http://smiles.dolf.ru/dolf_ru_203.gif[/img:67f80732cf]


Спецтехника Земледельческая улица. Аренда спецтехники Земледельческая улица\nСпецтехника Земледельческая улица . Аренда спецтехники Земледельческая улица .\nОТЗЫВЫ АРЕНДА СПЕЦТЕХНИКИ Земледельческая улица\nНаш портал spetstehnikaspb.ru в сети интернет можно найти по таким запросам как: Спецтехника Земледельческая улица . Аренда спецтехники Земледельческая улица .\n# Спецтехника Земледельческая улица # Аренда спецтехники Земледельческая улица


Жашауун тау халкъланы азатлыгъына жоралагъан | Электронная газета "Заман"\nЖашауун тау халкъланы азатлыгъына жоралагъан\n26 июня, 2020 - 08:07\nШимал Кавказны адабиятында уллу ыз къойгъан поэт, жарыкъландырыучу Коста Леванович Хетагуровну жашау эм чыгъармачылыкъ жолу энчи болгъандыла. Аны саулай Шимал Кавказны маданият айныууна салгъан къыйыны бек магъаналыды, аны бла сейирди ол бизге, бюгюннгю окъуучулагъа.\nКостаны 1899 жылда «Ирон фандыр» («Дюгер къобуз») ат бла чыкъгъан назму жыйымдыгъында кётюрюлген соруула ол кезиуде халкъны жашауунда эм магъаналыла болгъандыла. Хетагуровну миллет литературагъа къошумчулугъуна багъа берген къыйынды. Бошдан айтхан болмаз аны юсюнден белгили орус жазыучу Александр Фадеев «своеобразный Леонардо да Винчи осетинского народа» деп. Поэт жазгъан тизгинле бюгюнлюкде да сейирдиле, магъаналыдыла. Осетинлени тарыхларына жораланнган «Особа» атлы этнография очеркинде да автор халкъыны жашаууну, Россей мында бардыргъан политиканы юсюнден толу хапарлайды. Шимал Кавказны газетлери бла байламлыкъда да ишлегенди ол. Сейир тюйюлмюдю Осетияны узакъ Нар элинде анасындан эртте окъуна ёксюз къалып, ёге ананы сууукълугъун сынагъан жашчыкъны адамлагъа аллай бир жылыуну бла сюймекликни жюрегине сыйындыргъаны.\nАны ёз тилине тартылыуу, тюшюнюую уа туугъан, Осетиясында угъай, тыш жерде къуралгъанды, журтдан айырылып жашагъаны жюрегин таралтханлай тургъаны себепли 1871жылда Костаны Ставропольну эр кишилерини гимназиясына окъургъа жибередиле. Бир къауум жылдан а ол анда Кърымшамхалланы Ислам бла танышады. Къарачайлы бий тукъумдан чыкъгъан жаш да, тюз аныча, живописьни, поэзияны жаныча кёрген интеллигентледен эди. Ала экиси да шуёхлукъларыны ал кюнлеринден башлап ахырына дери ол сезимге кертичилей къалгъандыла.\nАналарындан эртте окъуна ёксюз къалгъан жашла, аны сыфатын эслеринде тутуп, чыгъармаларында суратлагъандыла. Сёз ючюн, Хетагуровну «За водой», Кърымшамхал улуну уа «Женщина с ребёнком» дегенчаларында эсленнген айбатлыкъ, аны бла бирге мудахлыкъ къайсыбызны да кёлюбюзге жетерчады. Артда айтырыкъды Коста Исламгъа: «Жашаууму жарыкълыгъысыз сиз – сен бла туугъан Осетиям», - деп. Ол Къарачайны ахшы уланына атап ариу назму тизгинле жазгъанды. Ала экиси да Петербургда да тюбешгенлей тургъандыла. Осетинли жарыкъландырыучу анда Художестволу академияда окъугъанды, къарачайлы къарындашы уа патчахны аскеринде къуллукъ этгенди.\nПоэтни бийик сезимлери, чыгъармачылыкъгъа итиниулюгю артда аны Владикавказгъа келтиредиле. Мында ол, алты жыл чакълы бир жашап, орус тилде бир талай назму, поэма да тагъады, живопись ишлерин орус художник А. Бабич бла кёрмючлеге элтеди, театр декорацияла хазырлайды, адабият-музыка ингирле да къурайды. Чыгъармаларын «Шимал Кавказ» газетде басмалап да кёреди. Алай ол кезиуде Хетагуров фахмусуну элпегин кеси сюйгенча толусунлай ачыкълаялмайды. Поэт кёп жамауат ишге да къатышады. Газет публикациялагъа кёре, жаш жарыкъландырыучуну тюбешиуледе сёлешиую жарыкъ, ачыкъ, кесгин болгъанды. Лермонтовха атап жазгъан магъаналы чыгъармасын а цензура басмагъа берирге къоймайды, халкъ къозгъалыулагъа чакъырады деп. Ол жаланда он жылдан сора дуния жарыгъын кёргенди, тюбюнде авторну тукъуму да белгиленмей. Патчахны келечилери уа, тёзмей, ачыкъ кёз къарамлары ючюн аны ёз журтундан тыш жерге кёчеригин излейдиле.\n1881 жылда Коста Владикавказдан къарт атасы жашагъан Георгиевско-Осетинское элге келеди. Алай бла аны жашаууну бек къыйын кезиулери башланадыла. Жамауат жашаудан ол толусунлай айырылады, поэзияны къоюп къара иш бла кюрешалмайды, халкъгъа керекли жумушлагъа къатышып, миллетине жараргъа онгу болмайды. 1882 жылда поэтни къадары жарсыуладан толуду. Ол эрттеден бери битеу жюреги бла сюйген Анна Цаликованы къолун тилейди, къыз унамайды, атасыны ёлгени да апчытады.\nБир талай жылдан сора Коста Леванович, Ставропольгъа кёчюп, «Шимал Кавказ» газетни редакциясында ишлеп башлайды. Ол заман болгъанды аны чыгъармачылыкъ, жамауат жашаууну эмда тири кезиую. Тёрт жылгъа аты хазна белгили болмагъан поэтден ол кесини заманыны бек белгили адабиятчысына чыгъады. Коста къуру орусча угъай, осетин тилде да кёп жазгъанды. Алай ала миллет пресса, издательствола болмагъанларыны сылтауундан басмаланмайдыла. Назмучу уа, иш кёллюлюгюн тас этмей, «Дюгер къобуз» атлы китабына киргенлен чыгъармаларын тапландыргъанлай, игилендиргенлей турады.\nОл кезиуледе поэт къыйын ауруп, саулугъу артда да тюзелмей кёп къыйналады, оноучула да тынчлыкъ бермейдиле, бир жерден башхагъа кёчюрюп. Быллай къыйын жашау болумлада да Хетагуров патчах кавказ халкъланы жаны бла бардыргъан политиканы терслигин, тапсызлыгъын ачыкъ билдиргенлей турады.\n19 01жылда жарыкъландырыучу Владикавказгъа къайтады, ахыр кюнлерине дери мында жашар умут бла. Ол «Хетаг», «Плачущая скала» поэмаларын жазады, живопись бла кюрешеди, фахмулу сабийлеге школ ачар умутлу да болады, алай саулугъуну осалгъа айланнганыны сылтауундан бу ишлерин ахырына жетдиралмайды. Эки жылдан а ауруп, гыржыннга окъуна ахчасы болмай тургъан назмучугъа, эгечи келип, аны Георгиевско-Осетинское элге (бусагъатда Къарачай- Черкес Республиканы Коста Хетагуров атлы эли) алып кетгинчи иги кесек заманны тургъанды.\n1906жылда уа поэтни огъурлу жюрегини къарыуу тауусулуп, дуниясын алышындырады. Аны дууасына осетинлиле, къарачайлыла, оруслула, чер-кеслиле, ингушлула, башхала да бирча жарсып келгендиле, миллетлени бирикдирген инсанны ауушханы битеу кавказ халкълагъа уллу бушуу болгъаны себепли. Адабиятчы Биттирланы Тамараны «Къарачай-малкъар жарыкъландырыучула» атлы китабында биз Ислам Къарачайлыны поэтни юсюнден быллай оюмун окъуйбуз: «Хетагуров кесини уллу фахмусуну кючю бла, ачыкъ сёзюню, суратларыны къарыулары бла тау халкъланы юсюнден къуралгъан терс оюмну тюрлендирирге жоралагъанды битеу жашауун». Кертиси бла да, халкъ сынагъан къыйынлыкъланы темасы аны чыгъармачылыгъында ачыкъ билинеди, поэмаларында бегирек эшитилине. Орус тилде жазылгъанларында да окъуйбуз терсликге къажау тизгинлени.\nХалкъны къыйын къадары эмда кючю «Ирон фандыр» жыйымдыгъында ачыкъланады. Аны «Ёксюзлени анасы» атлы назмусу уа орус литератураны эмда белгили, магъаналы чыгъармаларыны тизмесине киреди. Къарачайгъа атап жазгъан аслам тизгинлери, «Долина Теберда», «Природный мост», «Виды большого Карачая» дегенча суратлары уа Коста Левановични экинчи Ата журтуна сюймеклигин, анда тюбеген кемчиликле бла байламлы жарсыуларыны белгилерича къалгъандыла.\nАхырында уа бир гитче шартны белгилерге сюеме. Кесини заманында Къулий Къайсынны атасыны сыфаты къагъытда сакъланмагъанды. Жашлары уа, аппабызны кёрюрге сюебиз деп къысханларында, закий Коста Хетагуровну суратын излеп табып, «жашауун азатлыкъгъа жоралагъан уллу атабыз» деп, аны кёргюзтгенди. Ол а бизни акъылман Къайсынны да осетинли къалам къарындашына уллу хурметин ачыкъ кёргюзтеди.


Энергетикле черекле кётюрюлюрлерине хазырдыла | Электронная газета "Кабардино-Балкария"\nЭнергетикле черекле кётюрюлюрлерине хазырдыла\n7 июля, 2020 - 07:16\nЧерекле кётюрюлюр кезиуде энергокюч бла жалчытхан объектлеге хата жетмезча аланы энчи контрольда тутаргъа керек болады. Бютюнда бек суу басаргъа эм ырхыла келирге къоркъуулу жерледе. Аны бла байламлы «Россети Северный Кавказ» - «Каббалкэнерго» компанияда энчи комиссия электрокюч ызла бузулмазча, подстанцияла эм башха объектлеге да тийишли халда ишлерча комплекс халда профилактика бардырады.\nМЧС бла Росгидрометцентрни прогнозларына кёре быйыл июль бла август айла ырхыла келирге къоркъуулу кезиу боллукъду. Кюн иссиде таулада къар, буз да къыстау эрийди эм анга къаты жауунла да къошуладыла. Сёз ючюн, быйыл июньда мардасандын кёп жаугъаны ючюн кёп участоклада черек жагъала оюлгъандыла.\nБюгюнлюкде хата жетерик объектлеге Черек эм Чегем сууланы юсю бла баргъан ток ызла саналадыла. Аны бла бирге башха къоркъуулу жерле да кёпдюле. Кёп болмай аланы тогъузусунда «Каббалкэнерго» компанияны келечилери ток баргъан ызланы мурдорларын кючлегендиле, ол санда Бахсан сууда да тёртюсюн.\nСпециалистле череклени эм башха суу объектлени къаты бла жууукъ баргъан 35 – 110кВ ток ызланы терк-терк тинтедиле. Аслам эс бютюнда оператив эм ремонт къауумланы ишине бурулады. Аны байламлы специалистле тематикалы жараула бардырадыла, энчи техниканы хазырлайдыла эм башха жумушланы тамамлайдыла.


КЪОЗУ КЪУЛАКЪ (ЩАВЕЛЬ ОБЫКНОВЕННЫЙ)\nМийиклиги бир метрге джетген кёбджыллыкъ хансды. Ашалгъан хансды да, кимге да белгилиди. Къозу къулакъны саптагъайы узун ызлыды. Тюб тамыры бла баш тамырлары алай уллу болмайдыла. Чапыракълары кёзюулю ёседиле.\nСаптагъайны тюз башы кёб бутакълыды, гюллери бла бирге кёрюнюшю сибирткиликчады. Чакъгъан хычаман-никкол (май-июнь) айлада этеди. Кеси да мылы джайлыкълада, чегет майданлада, ауушлада ёседи, бачхалада битдириледи. Саптагъайыны да, чапыракъларыны да татыуу мыстыды, хант бла да къабыл этиледи, мыстылыгъы ючюн кёб ашаргъа джарамайды. Ашхында хантны эритирге, ётню чыгъарыргъа болушады, къан тамырланы бегитирге джарайды. Бурну, тиш эти, ашхыны къанаса да тохтатыргъа болушады. Къан тюкюргеннге, сууугъу болгъаннга да къозу къулакъ чапыракъны мардасыз ашаргъа джарамайды. Ол себебден бир мардада хайырланнганыгъыз игиди.\nБир уллу шай къашыкъ бла къозу къулакъ чапыракъны кебдирилиб, джыйылыб тургъанын алыб 400 миллилитр сууда 15 такъыйкъаны къайнатыб, бир-эки сагъатны сууутуб, андан сора сюзюб, сюзюлмеден 50 миллилитрден хар ашарны аллы бла саулугъугъузгъа себеб болгъунчу ичигиз. Саптагъайын, чапыракъларын кебдириб джыйгъандан сора да, джангылай, чийлей къышха тузлагъанла бек иги этедиле.\nДагъыда: баш тамыры да, тюб тамырыда, урлугъу да ичи ётгеннге, бууунлары, санлары ауругъанлагъа шайча этилиб ичириледи.\nКЪОЯН КЪОБУСТА (ОЧИТОК БОЛЬШОЙ)\nКёбджыллыкъ, мийиклиги 40-80 сантиметрге джетген ёсюмдю. Тюб тамыры урчукъчады, къыйыры ууакъ тамыр джоппучукъду. Саптагъайы кёбюсюне бир болады, тюз ёрге ёседи. Чапыракълары саптагъайны “къучакълабдыла” тюблери бла, джюрек тюрюслюдюле, къыйырлары тюздюле, бир-бирлеринде тишле да боладыла. Гоккалары джоппу джыйылыб, 10 сантиметрге джетеди аланы энлери, къалындыла, сибирткиликге ушашдыла. Кеслери да къызылыракъ-акъ бетлидиле, урлукълары, гаккыча, зугулуракъ, узунлукълары 0,5 миллиметрди.\nКъоян къобуста элия (июль) айдан кюзге дери чагъыб турады. Аны бютеу да хансы дарманнга хайырландырылады, дарманнга джангылай джюрютюледи. Андан “биосед” деб дарман да этиледи. Аны къарыусуз адамгъа тин берирге, чархын, санларын тазаларгъа хайырландырадыла.


Спецтехника Камышинская улица. Аренда спецтехники Камышинская улица\nСпецтехника Камышинская улица . Аренда спецтехники Камышинская улица .\nОТЗЫВЫ АРЕНДА СПЕЦТЕХНИКИ Камышинская улица\nНаш портал spetstehnikaspb.ru в сети интернет можно найти по таким запросам как: Спецтехника Камышинская улица . Аренда спецтехники Камышинская улица .\n# Спецтехника Камышинская улица # Аренда спецтехники Камышинская улица


Одесса операция — Википедия\nКъызыл Аскерни бёлеклери азатланнган Одессаны орамларында\n26 март 1944 — 14 апрель 1944\nР. Я. Малиновский Эвальд фон Клейст, Фердинанд Шёрнер\n1944 джылгъы Одесса операция — аскерни генералы Р. Я. Малиновскийни башчылыгъында 3-чю Украин фронтну аскер операциясы болгъанды (адмирал Ф. С. Октябрьскийни башчылыгъы бла Къаратенгиз флот тенгизден болушханды). 1944 джылны мартында-апрелинде бардырылгъанды. Операцияны нюзюрю — джауну Къыбыла Буг эмда Днестр сууланы арасында джыйылгъан къауумун къаушатыб, Къара тенгизни шимал-кюнбатыш джагъасын, аны ичинде да порт шахар Одессаны, азатлаб, СССР-ни Румыния бла кърал чегине чыгъыу болгъанды.\nАлгъа уруу мартны аллында башланнганды. 3-чю Украин фронтну аскерлерине къаршчы Вермахтны 6-чы аскери бла 3-чю румын аскер тургъанды. Мартны арасына совет аскерле Къыбыла Буг суугъа чыкъгъандыла, 18-чи мартда уа аны ётюб башлагъандыла. Немецлени совет аскерлени суудан ётдюрмез умутлары болгъанды, алай а 3-чю Украин фронтну кючлерини алгъа урууларына къаршчыланалмай, ыхтырылгъандыла. Суудан ётюу 27-28 мартлада бошалгъанды, андан сора совет аскерле къыбылагъа джюрюшню башлагъандыла. 28-чи мартда совет аскерле Николаевни азатлайдыла. Къыйын болумгъа тюшген 6-чы аскер ыхтырылыргъа керек къалгъанды. Ол заманда огъунакъ совет аскерле Раздельная станцияны кючлейдиле, андан сора Очаковну азатлайдыла. Джауну кючлери къуршаланады.\n9-чу апрелни ингиринде совет аскерле Одессаны шимал тийрелерин кючлейдиле. Кече штурм бла эмда партизанланы бошулукълары бла 10-чу апрелни эртденине Одесса азатланнганды. Алгъа уруу кюнбатышха, Днестр суугъа тохтамаздан баргъанды. Украин фронтла Приднестровьени азатлаугъа кёчгендиле, аны ызындан Молдавияны. Совет билгилеге кёре, немецле 26 800 ёлю, 10 680 джесир, 443 танка бла 952 тоб сауутну тас этгендиле.\nОдесская операция 1944(орус.)\nОдесская операция 1944 года(орус.)\n↑ Наша Победа. День за днем — РИА Новости агенствону проекти\nЧыкъгъаны — «https://krc.wikipedia.org/w/index.php?title=Одесса_операция&oldid=95163»\nБу бетни ахыр тюрленнгени: 14:06, 5 май 2013.


Алтын джулдузгъа тыйыншлы болуб тургъанлай - Государственное учреждение "Редакция газеты "КАРАЧАЙ"\nХусей 1931-чи джыл туугъанды. Юйде сабийлени арасында Хусейден тамада болмагъаны себебли, ол этмеген иш къалмагъанды: колхозда ёгюз баш тутханды, бузоуланы кютгенди, арба джюрютгенди. Рахат ишлеб, юйге хайыр келтириб турлукъ болур эди 1943-чю джыл ноябрны 2-де, башха къарачай юйдегиленича, быланы да Орта Азия бла Къазахстаннга кёчюрюб иймеселе. Гочияланы юйдеги Къазах ССР-ни Джамбул областында Луговской районну Подгорный элине тюшеди. Хусей колхозда ишлеб башлайды. 16 джыл толгъанында, къойчу болгъанды. Тамада къойчу Джекен деб бир къазах киши эди. Ол Хусейни, джашыча кёре, кесини сынамына юретеди. Бир кюн къойчула бир джерге джыйылыб тургъанлай, ол а 1957-чи джыл болады, Джекен, джашла бла ушакъ эте келиб:\n- Арагъызда Хусейден тири, джигер, сынамлы къойчу джокъду. Мен къарт болгъанма. Мени орнума Хусей болсун тамада къойчу, - дейди. Бары да бирден разы боладыла.\nХусей Джекенни къатына барыб, къучакълаб, былай айтады:\n- Кърал бизни - къарачайлыланы - джуртларына къайтарыргъа оноу этгенди. Башха къарачайлылача, мен да Джуртума къайтырыкъма. Ол себебден сизни да, кесими да алдаргъа излемейме. Бюгюн сиз мени тамада къойчу этиб, тамбла мен да джуртума кетиб къалсам, айыблы иш боллукъду. Мени къоюгъуз да, арагъыздан башха адамны сайлагъыз…\nАлайда джашланы арасындан тамада къойчуну сайлайдыла. Кёб да турмай, Гочияланы Хусей анасы Напийни, къарнашы Хасанны биргесине алыб, башха къарачай юйдегиле бла бирге Кавказгъа джол тутадыла. (Хусейни гитче эгечи Зурият, анга 20 джыл да толмагъан эди, къаты ауруб, 1945-чи джыл ауушхан эди). Алай бла Гочиялары бир адамларын тас этиб, ючеулен къалыб, Къобан районда Пригородный элге тюшедиле.\nКъарачайлыла джуртларына къайтхан заманда Пригородный эл Къобан районда «Родина» колхозну бёлюмлерини бири эди. Хусей колхозда тууарчы болуб ишлеб башлайды. Алай а талай джылдан «Родина» колхоздан Пригородный элни айырадыла да, «Ильич» колхоз къуралады. Хусей Текланы Сагъыт бла бирге токълу сюрюуге къараб башлайды. Сагъыт бла талай джыл ишлейди да, къойчулукъ ишде уллу сынам алгъанында, 1970-чи джыл кеси бир къой сюрюу алады. Нёгерлери Хабланы Билял бла Къулчаланы Мусса боладыла. Колхозну председатели Тохчукъланы Маламайны джашы Бештау эди. Гочияланы Хусей, Токъакъланы Борис дагъыда башхала башчылыкъ этген къойчу бригадала биригиб ишлейдиле. Бир кюн Тохчукъ улу, Хусейни, Борисни дагъыда башха къойчуланы кесине чакъырыб, былай айтады:\n- Алимлерибиз «Тау корредель» тукъумлу къойла чыгъаргъандыла. Бир да асыулу малладыла. Джюнлери да, чиллеча, джылтырайды. Алагъа иги къаралса, кёб тёлю бергенлери бла къалмай, кёб, асыулу джюн да берликдиле. Ол къойладан бизге эки сюрюу джетгенди. Къайсыгъызгъа берейик аланы?\nГочия улу бла Токъакъ улу болмаса, джангы тукъумлу малланы киши алыргъа излемейди.\n- Аш бла инджиллик тюлсюз, - дейди Тохчукъ улу. – Мюрзеу, бичен, силос эркин табылыб турлукъду. Къошларыгъызны да джангыртырыкъбыз…\nДжангы чыгъарылгъан «Тау корредель» тукъумлу токълуланы кёргенинде асыры сейирсиннгенден Хусей ауузундан сёз чыгъаралмай къалгъан эди. Токълула, джыллары келген маллача, уллула, джюнлюле эдиле. «Быллай асыулу тукъумлу маллагъа иги къарасанг, джетишимли да боллукъса, къууаннган да этериксе», - деб къууанч тыбырлы болуб, «Тау корредель» тукъумлу токълу сюрюуге тамам кёлю бла къараб башлайды. Токълула ишекле боладыла. Тёлю бериб башлайдыла. Биринчи джыл огъуна хар 100 ишекден 120 къозу алады. Малла джаш малла болсала да, хар бири 4 килограмм джюн береди. «Джыллары келген малладан быллай бир тёлю, джюн алалмагъанма, была бишген малла болсала, хар бири экишер, ючюшер къозу берирге да боллукъдула», - деб Хусей, къойчу нёгерлери Хабланы Билял, Къулчаланы Мусса тамам кёллениб урунадыла. Колхозну председатели Тохчукъланы Бештау, къошха не керек болса, аны бериб турады.\nБир кюн Тохчукъланы Бештау, къошха келиб:\n- Хусей, сен энди социалист эришиулеге къошулургъа керексе, – дейди. - Сюрюуюнгде 600 мал барды. Аладан 720 къозу алгъанса. Сынамлы къойчула да аллай бир къозу алалмагъандыла. Мени кёлюме келген бла келир джыллада сен къуру бизни районда тюл, областда да алчылыкъны аллыкъса.\n- Мен къойчулукъда кёбден бери ишлейме, - дейди Хусей. – Быллай кёб тёлю берген маллагъа тюбемегенме. Сагъыш этгенме да, бу оюмгъа келгенме: хар затларын джетишдириб турсакъ, хар 100 къойдан 150 къозу алыргъа боллукъду. Сен малларыбызны аш бла баджарсанг, мен да, къойчу нёгерлерим да иги ишлерге сёз беребиз.\n- Аш джаны бла малларыгъызны инджитмезме. Сиз а иги ишлерге сёз беригиз, - дейди Тохчукъ улу.\nОнбиринчи бешджыллыкъ башланады. Хусей бла аны къошчу нёгерлери колхозну джыйылыуунда хар 100 къойдан 150 къозу алыргъа сёз бередиле.\nОнбиринчи бешджыллыкъны биринчи джылы бошалады. Къобан районну къойчулары джылны эсеблерин чыгъарадыла. Гочия улу, хар 100 къойдан 150 къозу тюл, 172 къозу алады. Хар къойдан 5,6 килограмм джюн къыркъады. Ол хапар, къуру бизни областха тюл, Ставрополь крайгъа, СССР-ни къурамына кирген республикалагъа да джайылады. Бу хапар тюзмю, терсми болгъанын билирге излеб, джер-джерден комиссияла келиб башлайдыла. Болгъанны тинтедиле да, хапарны тюзге санайдыла.\nКъозуланы аналарындан айырыб башлайдыла. Уллу комиссия джыйылыб, 609 къойдан 1036 къозуну айырадыла. Алай бла къозуланы арасында къуру 11 къозу чарпыгъанын ачыкълайдыла. Хар къозуну ауурлугъу 28,5 килограмм болады. Комиссияны членлери Гочия улуну ишине уллу махтау бередиле. Иги хапар бютеу Совет Союзгъа джайылады. Гочия улу болмаса, «Тау корредель» тукъумлу къойланы хар 100-ден 172 къозу алгъан болмайды. Онбиринчи бешджыллыкъны экинчи, ючюнчю, тёртюнчю, бешинчи джылларында хар 100 къойдан орта тергеу бла 172-шер къозудан аз алгъаны болмайды. Бир джыл а, ол кёргюзюмню 176 къозугъа дери джетдирген эди…\nКъойладан кёб тёлю алыб тургъаныча, джюн къыркъыудан да джетишимли болуб тургъан эди Хусей башчылыкъ этген къой къош. Хар къойдан 5 килограммдан аз бир кере да алмагъанды. Ма аллай джетишимлери ючюн Гочия улугъа грамотала, дипломла, саугъала берилиб башлайдыла. Ол «Хурмет Белгиси», «Октябрь Революция» орденлеге тыйыншлы болады. Аны сураты областда, крайда да Хурмет къангалада тагъылады. Андан сынам алыргъа деб Совет Союзну башха джерлеринден да келедиле къойчула. Алай бла ол, онбиринчи бешджыллыкъны тёлю алыудан, джюн къыркъыудан планын юч джыл бла джарымгъа толтурургъа сёз береди да, сёзюне ие болады.\nХусей, кеси къаты ишлегени бла къалмай, юйдегисин да ишге чыныкъдыра эди.\n- Мен былай ишлемесем, мени юйдегими ким асырарыкъды? Биз 10 джан барбыз. Сабийле алкъын ууакъдыла. Эки джаш бла алты къыз бардыла, аланы аякъ юсюне салыргъа керекме. Бош заманларында къошха алыб келеме да, ишлетеме. Джашла Расул бла Магомет, дерследен сора къошха келиб, кеч болгъунчу дери болушуб турадыла, - деб хапар айтыучан эди Хусей.\nМен бир кюн Гочия улуну къошуна баргъанымда, аны къойчу нёгерлери Хабланы Билял бла Къулчаланы Мусса пенсиягъа чыкъгъанларын билдим. Аланы орунларына Хусейни эки джашы Магомет, Расул, кюёую Семенланы Борис ишлей эдиле. Джашлары аталарыны джолун сайлагъанларына бек къууандым.\nОнекинчи бешджыллыкъны ал сюремине мен, Хусейге тюбеб:\n- Мен эшитген хапаргъа кёре, «Социалист Урунууну Джигити» деген атха тыйыншлы болуб, сени къагъытларынгы Москвагъа ашырыб турадыла. Алтын Джулдузунгу къачан джууарыкъбыз? – деб соргъан эдим. Ол, ышарыб, былай айтхан эди:\n- Алтын Джулдуз бюгюн-бюгече келеди, деб сакълаб турама, – деген эди.\nОнбиринчи бешджыллыкъны эсеблерин чыгъарыб, кърал аны болджалдан алгъа тамамлагъанлагъа саугъала берди. Аланы арасында Гочия улу да боллукъ болур деб тура эдик да, болмады. Нек? Бу соруугъа бюгюн-бюгече да джууаб джокъду. Анга джууаб берлик адамла керти дуниягъа кетгендиле. Халкъда джюрюген хапаргъа кёре, Гочия улугъа берилирге керекли Алтын Джулдузну башха адамгъа бериб къойгъандыла…


Купить загородную недвижимость на улице Каспийская в городе Черкесск, продажа загородной недвижимости - база объявлений ЦИАН\nМы нашли для вас 1 загородной недвижимости на улице Каспийская в городе Черкесск\nКупить загородную недвижимость на улице Каспийская в городе Черкесск\nКарачаево-Черкесская Республика, Черкесск, Донская улица от ул. Каспийская\nКарачаево-Черкесская Республика, Черкесск, Станичная улица от ул. Каспийская\nКарачаево-Черкесская Республика, Черкесск, Беговая улица от ул. Каспийская\nКарачаево-Черкесская Республика, Черкесск, Урожай СДТ, 100 от ул. Каспийская\nКарачаево-Черкесская Республика, Черкесск, Спортивная улица, 4 от ул. Каспийская\nКарачаево-Черкесская Республика, Черкесский городской округ, ЧЗХМ СДТ от ул. Каспийская\nКарачаево-Черкесская Республика, Черкесск, улица Космонавтов, 35 от ул. Каспийская\nКарачаево-Черкесская Республика, Черкесск, улица 60-летия Победы, 25 от ул. Каспийская\nКарачаево-Черкесская Республика, Черкесск, Красногорская улица от ул. Каспийская\nКарачаево-Черкесская Республика, Черкесск, Живописная улица от ул. Каспийская\nКарачаево-Черкесская Республика, Черкесск, Абрикосовая улица от ул. Каспийская\nКарачаево-Черкесская Республика, Черкесск, улица Степана Разина от ул. Каспийская\nКарачаево-Черкесская Республика, Черкесск, Славянская улица, 16 от ул. Каспийская\nКарачаево-Черкесская Республика, Черкесск, улица Доватора от ул. Каспийская\nКарачаево-Черкесская Республика, Черкесск, улица Лободина, 26 от ул. Каспийская\nКарачаево-Черкесская Республика, Черкесск, Родник садовые участки, улица Солнечная от ул. Каспийская


Жигитлик эмда кюч берген бирлик | Печатная версия газеты "Заман" на портале СМИ КБР\nЖигитлик эмда кюч берген бирлик\n25 ноября, 2019 - 16:57\nУллу Хорламны 75-жыллыгъын белгилеуню чеклеринде Бахсан районда 115-чи Къабарты-Малкъар атлы дивизияны эсгериу ишле бардырылгъандыла. Ол санда 910-чу айтхылыкъ бийикликге атла бла чыгъыу болгъанды. Анда уа атлыла, республиканы муниципалитетлерини асламысыны башчылары, тюрлю-тюрлю министерстволаны бла ведомстволаны келечилери да митингге эмда гюлле салыугъа къатышхандыла.\nЖыйылгъанланы алларында КъМР-ни Башчысыны Администрациясыны ич политика жаны бла управлениясыны таматасы Артём Кажаев, КъМР-ни граждан обществону институтла бла байламлыкъла жюрютюу эмда миллетлени ишлери жаны бла министрини къуллугъун толтургъан Анзор Курашинов, Бахсан районну, Бахсан шахарны, Элбрус районну, Прохладный шахарны администрацияларыны башчылары да сёлешгендиле. Дивизия кёп миллетли болгъанын эсгерте, ала Ата журт ючюн жанларын, къанларын да аямагъанларын, биригиуню кючю бек уллу болгъанын кёргюзтгенлерин чертгендиле.\nОл кюн Бахсан районну бла Бахсан шахарны администрациялары, чатырла къурап, эсгериу ишлеге къатышханланы локъумла, хычинле, къалмукъ чай, эт ашарыкъла бла да сыйлагъандыла.\n115-чи атлы дивизия 1941 жылда 25 ноябрьде Къабарты-Малкъарны жеринде Шимал-Кавказ аскер округну аскерлерини башчысыны буйругъу бла къуралгъанды. Анга 5500 адам киргенди. Ол Сталинградха фашист аскерлени иймез ючюн къаты къазауат этип кюрешгенди, ол санда немисли танкла бла бетден бетге тюбеп. Сальск аулакълада бизни республикадан 4 мингнге жууукъ адам жоюлгъанды.\n23.08.2018 - 12:08 Аш-азыкъ жаны бла къоркъуусузлукъну эм башха салып


Къарачайлыланы хантларыны ичинде кърым хычын баш орун алады. Аны къыз чыгъаргъан, келин келтирген къууанчлада биширедиле асламысына, кесин да кёб этедиле. Эки джууукъ юй, бир-бирлерин сыйлай, кърым хычынла иедиле. Ол аллай уллу къууанчлада джюрютюлген берекетли ашды.\nКърым хычынны ичине не затла саладыла?\n1. Бишиб тургъан тартылгъан этге сохан, шибижи, туз къошулады.\n2. Принч бла гаккыдан да этедиле хычын ич. Аллай фаршны этер ючюн, принчни да, гаккыланы да бир-бирлеринден башха биширедиле. Ызы бла бишген гаккыланы, туураб, бишиб тургъан принч бла къатышдырадыла бир стакан принчден биширилген какга 4-5 гаккыны ууакъ туураб къошадыла.\n3. Къарачай бышлакъны тёркагъа урадыла. Сора хычынны ичин толтурур учакълы бирин саладыла.\n4. Сахан халыуаны уууб да этедиле хычын ич.\n5. Кебдирилген терек кёгетлеге бал къошуб да этедиле хычын ич.\nКърым хычынны тылысын не затладан, къаллай бирни къошуб басадыла?\nБир килограмм уннга: 30 грамм ачытхы, литр джарым сют, литр джарым суу, 1 уллу къашыкъ джау, тыйыншлы татыу берир чакълы бир туз.


В базе 0 квартир на улице Чапаева в городе Черкесск\nПродажа квартир на улице Чапаева в городе Черкесск\nКарачаево-Черкесская Республика, Черкесск, Привокзальная улица, 3 от ул. Чапаева\nКарачаево-Черкесская Республика, Черкесск, Интернациональная улица, 16А от ул. Чапаева\nКарачаево-Черкесская Республика, Черкесск, Гражданская улица, 24 от ул. Чапаева\nКарачаево-Черкесская Республика, Черкесск, Октябрьская улица, 27Г от ул. Чапаева\nКарачаево-Черкесская Республика, Черкесск, площадь Кирова, 16 от ул. Чапаева\nКарачаево-Черкесская Республика, Черкесск, Интернациональная улица, 9 от ул. Чапаева\nКарачаево-Черкесская Республика, Черкесск, площадь Кирова, 7 от ул. Чапаева\nКарачаево-Черкесская Республика, Черкесск, Кавказская улица, 56 от ул. Чапаева\nКарачаево-Черкесская Республика, Черкесск, Партизанская улица, 91 от ул. Чапаева\nКарачаево-Черкесская Республика, Черкесск, Привокзальная улица, 15А от ул. Чапаева\nКарачаево-Черкесская Республика, Черкесск, Интернациональная улица, 10 от ул. Чапаева\nКарачаево-Черкесская Республика, Черкесск, Интернациональная улица, 48 от ул. Чапаева\nКарачаево-Черкесская Республика, Черкесск, Комсомольская улица, 29 от ул. Чапаева\nКарачаево-Черкесская Республика, Черкесск, Октябрьская улица, 56А от ул. Чапаева\nКарачаево-Черкесская Республика, Черкесск, Зеленая улица, 46 от ул. Чапаева\nКарачаево-Черкесская Республика, Черкесск, Советская улица, 64 от ул. Чапаева\nКарачаево-Черкесская Республика, Черкесск, Первомайская улица, 34 от ул. Чапаева\nКарачаево-Черкесская Республика, Черкесск, Октябрьская улица, 46 от ул. Чапаева\nКарачаево-Черкесская Республика, Черкесск, улица Калантаевского, 17 от ул. Чапаева


Огъурлу ишлери бла эсде къалгъанды | Электронная газета "Заман"\nОгъурлу ишлери бла эсде къалгъанды\n17 июня, 2022 - 18:42\nАлгъаракълада Яникой башында Сарбашланы тукъум жыйылыулары бола эди. Ары жашаулары келгенле, жаш адамла, сабийле да баргъан эдиле. Абаданла бирге олтуруп, озгъан заманланы, дуниядан кетген жууукъларын да эсгере олтурадыла. Бютюн да кёп аланы ауузларындан Магометни аты айтылады. Аны эшитип, ол ким, къаллай адам болгъанын билирге мен да сюйгенме.\nБу кюнледе Сарбашланы Иссаны жашы Магометге 85 жыл боллукъ эди. Алай ол халкъына, жууукъ, тенглерине уллу да таза да сюймеклигин, ахшы, жарыкъ умутларын да биргесине алып кетгенли жыйырма жыл озгъанды. Аны таныгъанла атын бюгюн да уллу сюймеклик, хурмет бла эсгередиле, къаллай жарыкъ адам болгъанын, чамлы, лакъырданы да сюйгенин, ариу жырлагъанын да унутмагъандыла. Магомет, Чегемден чыкъгъан башха белгили жашла: Солтан-Хамитча, Алимча, Къайсынча, кесини атын халкъыбызны тарыхына алтын харфла бла жаздырмагъанды. Алай ол да, адамлыкъны, кишиликни, тюзлюкню, шуёхлукъну кесине жол нёгерге алып, не тюрлю болумда да халкъыбызны намысына кир къондурмагъанды.\nОл ауушхан кюн а Сарбашлары угъай да, битеу эл къара кийген кибик эди. Табийгъат, кёк да, замансыз ауушхан сюйген адамларыны жиляуун этгенча, мудах эди. Жауун да къыстау жауады, кёкню кюкюреую да сабырлыкъ этмейди. Дууачыла, къырал ишлеринден, юй жумушларындан да бёлюнюп, Вольный Ауулда Боллуланы Аныуарны арбазына ашыгъадыла. Ол Магометни сюйген киеую болгъаны себепли, аны юйюнден ашыргъан эдиле ахыр жолгъа да…\nАдам кетгенликге, аны огъурлу ишлери, ариу, акъыллы сёзлери къаладыла, тёлюден тёлюге айтыла барадыла. Магометни асырагъан кюнде да кёпле аланы эсгере эдиле.\nКъыйынлыкъгъа бой бермей\nМагометни сабий заманы артыкъ тынч тюйюл эди. Алай болсада ол аны бир заманда да айтып тарыкъмагъанды. Атасы Исса дуниядан эртте кетгенди. Магомет бла эгечи Сакинат а гитчелей ана къолгъа къарап къалгъандыла. Алай кёп заманнга угъай. Аталары уа чынтты коммунист, элде партия организацияны секретары, партияны Чегем район комитетинде да жууаплы къуллукълада ишлегенди. Уллу Ата журт уруш башланнганда уа, къолуна сауут алып, аны къоруулай чыкъгъанды. Анда жоюлгъанды. Жыл да тургъунчу битеу таулу халкъ сынагъан кёчгюнчюлюкню Сарбашланы юйюрлери да сынадыла. Къазахстанны Джамбул шахарындан узакъ болмай Ровный элге келтирилдиле. Бир жылдан а аналары да ёлдю. Ол заманда Сакинатха жети жылдан аз-маз атлагъан эди, Магометге уа беш. Жашха бла къызгъа жууукъ, ахлу да кёз-къулакъ болуп, ачлыкъдан, жаланнгачлыкъдан къутултдула. Ёсе келгенлеринден сора уа туугъан журтха да къайтдыла.\nМагомет иш усталыкъны Къазахстанда онунчу классны бошагъандан сора сайлагъанды. Элли механизация жаны бла усталыкъ алыр муратда энчи школгъа киреди. Анда тракторда, комбайнда, автомашинада ишлерге эркинлик къагъытла алады. Алай, ол ишге тохташхынчы, халкъыбыз башына эркин болады, сюйген тауларыбызгъа жол ачылады. Жаш туугъан эли Яникойгъа къайтады. Жюреги Нальчикде политехника техникумда окъургъа тартдырады.\nАны башха студентледен тирилиги, окъуугъа кёл салмакълыгъы, тенгликни багъалай билиую кибик бек керекли шартла айырмалы эте эдиле. Магомет кёп ахшы ишлени башламчысы болады. Ол а таулу жашны студент тенглерини арасында намысын, сыйын кётюреди, анга ышаныулукъ туудурады. Сарбаш улун техникумну комсомолчулары кеслерине секретарьгъа айырадыла. Ол окъуу-юйретиу ишни игилендирирге кёп заманын, кючюн береди. Жырчыланы, тепсеучюлени бирикдирип, аламат ансамбль къурайды. Магомет тепсегенде, залда къарсла гюрюлдейдиле. Комсомолну секретары спорт, туризм, альпинизм кибик, жаш тёлюге бек керекли затланы айнытыуну къолгъа таукел алады. Шахарда да, республикада да кёп тюрлю эришиулеге тири къатышып, техникумну жырчылары, тепсеучюлери, спортчулары, къаячылары сыйлы жерлеге тийишли боладыла.\nКъайсы эр кишини да ызындан къалгъан ахшы ишлери бла аты айтылады. Магомет бла юй бийчеси Лиза эки жаш бла къыз ёсдюргендиле. Зауур, Малик, Джамиля. Юй ишлегендиле, терекле да салгъандыла. Магометни аты унутулмайды, ол аны жашларында, къызындады.\nХар не да ачыкъ\nСарбаш улу кесине тынч, кёбюрек хайыр берлик ишлени излеучюледен болмагъанды. Къайда аны билими, кючю керек болса, ары баргъанды. Кесине буюрулгъан ишни уа ким да ыразы болурча, чурум тапмазча тамамлагъанды. Ол Акъ-Суу элни башындагъы «Лесная поляна» турист базагъа башчылыкъ да этгенди. Къысха заманны ичинде аны адам танымазча, иги жанына тюрлендитргенди, алчыланы санына къошханды.\nТуристле бир кюн солуучу «Урвань» турист базада да бет жарыкълы уруннганды. Ол анда директорлукъ этип кёп палаткала салдыргъанды, суу юсюнде ариу жасалгъан ресторан да ишлетгенди, туристлени ашларын, сууларын заманында тапдыртып тургъанды.\nКъайда ишлесе да, Магомет махтаулу эди. Анга бюгюнлюкде юйюнде сакъланнган кёп багъалы саугъалары, грамоталары, бюсюреу къагъытлары шагъатдыла.\n«Интуристни» директоруну орунбасары болуп да талай жылны ишлегенди. Ма ол заманда Сарбаш улуну Москвадан да саугъалагъандыла. Алай аны бек бийик саугъасы уа Къабарты-Малкъар Республиканы алгъыннгы Баш Советини Президиумуну Сыйлы грамотасыды. Болсада андан да бийик, сыйлы саугъа барды, ол да Сарбаш улугъа адамла этген хурметди, аны атын эсде тутууду. Жашауну къыйматы, магъанасы да анда болурла.\nМагомет дуниясын алышханлыкъгъа, жууукъланы, тенглени, танышланы араларындан кетгенликге, хар кимни да кёз аллында аны жарыкъ сыфаты сакъланады!


Эльбрусоид :: Форум :: Ана тилим - жаным-тиним!\nАна тилим - жаным-тиним!\nЭнда бир билдириу\nЖер башында эм иги байрамладан бири халкъла аралы кюн ? ана тилни кюню жууукълашып келгени бла байламлы ОЮН хазырлагъаныбызны билдириге сюебиз байрым айны (февраль) 22-чисинде сагъат ючде (15:00) (21-чисинде университетде тюбешиу боллукъду ол кюннге аталып... бизде уа миллет тепсеулени кюнюдю баш кюн... ма аны ючюн ол кюн этерге оноулашханбыз).\n"Къаллай оюн?"- деп соргъанла да боллукъ болурла...\nЮч команда хазырды: бири "Университет"-ники, бири "Пед.колледж"-ники, ючюнчюсю уа активден къуралгъан "Эльбрусоид"-ни командасы\nОюнну къалай бардыдыргъа дейбиз... сизни да шагъырей этейим...\nБиринчиден капитанла командала бла (командагъа ат эм да жорукъ (девиз) къурап, ариучукъ танышдырыргъа керекдиле\nНазму айтып эришиу. Ол юй ишге берилгенди, алай аны бла къалып къалмай, биз жырладан назмуланы кесип бёлгенбиз, командала аланы жыяргъа керекдиле... жюри къаты болса ол импровизация дегенча... шатык окъургъа керекдиле ол жыыйгъан назмуларындан да бирин...\n"Эм акъыллы"- соруула ? жууапла (слайд-конкурс)\n"Макъамланы таны" ("Угадай мелодию" оюннга кёре бизни миллет макъмларыбызны таныргъа)\n"Ким ариу жырлар?" - караоке дискинден жыр жырларгъа.\n"Акъылтокъмакъла" - соруула ? жууапла (слайд-конкурс)\nКомандала жыйып оюнаргъа, къараргъа сюйгенле ? хош келигиз!\nАриу, сейир тилибизде назму, жыр эришиуле къурай, соруулагъа жууап эте, аламат, тауушлукъ, айбат тилибизни байрамын бардырлыкъбыз!\nУнутуп къойдум... энтда бир юй иш бергенбиз (творческий конкурс) - ана тилибизде "Эльбрусоид" фондубузгъа атап назму, жыр, эсден жазма, къара сёз бла жазылгъан хапар болса да къурап алайда жыйылгъанлагъа ариучукъ окъургъа\nмен уже во всю хазырлана турама!\nМенцик-победительЦикме....................менме эм акъыллыцыкъ\nБашында билдиргенибизча 22-чи февральда биз жер башында эм иги байрамладан бири халкъла аралы кюн ? ана тилни кюнюн байрамларгъа жыйылгъан эдик.\nНазму, жыр эришиуле къурай, соруулагъа жууап эте оюн халда бардыргъанбыз ол кюнню. Бек башында уа бизни сыйлы жюри бла танышдырайым (солдан онга):\nНаршауланы Мадина - КъМ радиону малкъар тилде бериулерини редактору.\nМусукаланы Сакинат ? белгили поэт, "Нюр" журналы баш редактору\nКетенчиланы Мусса ? Малкъар кафедраны таматасы.\nКъауумланы башчылары кеслерини командалары бла танышдырадыла...\n"Эльбруоидни" къаууму, башчы - Кючмезланы Исмаил (Балто)\n"Беш да тау элни къызлары" (Педколледжден)\nКъауумну башчысы - Малкъондуланы Люба\nКъабарты-Малкъар Къырал Университетден "Жанкъозчукъла"-деген атлы къауум\nКъауумну башчысы - Ахкубекланы Кулина\nБу мажал, ариу къыз а бизни активисткабыз, малкъар тилни бёлюмюнде магистратурада окъуй турады, Айдарланы Марианна жюриге санаргъа болушханды... кёп оюн къурагъаныбыз себепли ажашмай къалыр мадар жокъ эди...\nАна тилге аталгъан бизни белгили поэтлерибиз жазгъан назмуладан биршерин кёлден билип келирге юйге аллай иш берген эдик.\n- О, манга былай татлы некди тилибиз?\nБек алгъа анамдан эшитгеним себепли.\nМанга былай нек багъалыды тилибиз?\nАнам башха тил билмегени себепли.\nМанга былай аламат некди тилибиз?\nОл анамы тили болгъаны себепли.\nАхкубекланы Кулина кеси къурагъан назмусун окъугъанды\nДеменгили нарт тилим.\nАна сют бла келген тилим.\nКъушла малкъар тилде жырлайла,\nСуула алагъа макъам къурайла\nТауларыбыз ехтемленип сюеледиле,\nМалкъар тилге намыс берелле.\nО, мени малкъар тилим!\nТауларымча бийик тилим\nСенсе жашаууму магъанасы\nАна тилни жокъду багъасы.\nТургъаны чакълы малкъар тилим\nТаулу халкъым жашар\nМалкъар халкъым жашаса уа,\nАна тилим жашнар.\nЧексиз санга сюймеклигим!!!\n"Эльбрусоид" къауумдан къарачайлы къызчыгъыбыз - Эркенланы Фарида назму окъуйду\nАна тил, сенсе ёмюрлюк,\nЖашау, асыу да, къарыу да!\nКетген, келлик да биргенге.\nО, жокъду сенден ариу да.\nАна тилимде айтханма\nАнам деп биринчи кере.\nАна тилимде эшитдим\nБешик жырны да, бёлене.\nЖюри белгили этген эди назмула айтып эришиуде кимге 1-чи, 2-чи, 3-чю жерле бергенлерин. Школдача 1-чи жерге - 5, экинчиге ? 4, 3 ? 3 балл!\nЫзы бла Эм акъыллы деген оюнну бардыргъанбыз\nОл юч бёлюмден къуралгъан "Слайд"-оюнду\n1) Бир къауум соруу къарачай-малкъар тилни, адетни, намысны юсюнден. Мен соруула бере эдим, оюннга къатышханла жууапларын къагъытха жазып хазырлай эдиле...\n14 соруу, тюз жууапха бир балл....\n2) "Ким терк!"\nКелишгенлерине кёре стрелкала бла кёргюзтюрге керек эди... заманнга этилгени себепли, женгил соруучукъла эдиле...\n3) Оюнну ачхычы...Къайсы къауум хорлай бара эсе ол сайлагъанды биринчи кеси сюйген номинацияны. Бир минутха ненча соруугъа жууап этгенлери саналады, тюз жууапха бир балл\nСёз ючюн "Эльбрусоид" къауум "Табийгъат" бёлюмню сайлагъан эдиле...\n1. Хоразгъа башха тюрлю къалай айтыргъа боллукъду? (къытай, адакъа)\n2. Шош желчик (аяз)\n3. Ой ..., ... терекчик,\nТюшюп къалгъы эдим жанынга - жырда айтылгъан терекни аты (балли)\n4. Битимни жайыучу, кёбейтиучю бюртюк. (урлукъ)\n5. Жауун тамычылагъа кюн таякъла тийип, кёкде болуучу къынгыр, кёп тюрсюнлю ыз.(тейри къылыч)\n6. Кесини атын айтып, къайсы къанатлы къычырады?( кукук)\n7. Жерден ёрге кётюрюлген, гитче таучукъгъа ушагъан жер. (тёш)\n8. Жаз башында терекле биринчи не этип башлайдыла? (копал)\n9. Жырда къыз теплеген гюллени атлары (жанкъозла)\n10. Къайсы кёгет терегинден кенг кетмейди (алма)\n11. Тёгереги бегитилип жыйылгъан кёп суу (кёл)\n12. Таулада болуучу къалын буз (чыран)\n13. Артыкъ сёзню айт:\nкъоян, тюлкю, тауукъ, бёрю (тауукъ)\n14. Къыш жукълаучу жаныуар ...(айыу)\n15. Элия деген сёзню синонимии (шибиля)\n16. Мажюсю заманда таулула табыныучу терекни аты (раубазы)\n17. Къышны ахырында мал орундан, адам юйден чыкъмаучу сууукъ кюнле (балдыражюзле)\nБир такъыйкъагъа ненча соруугъа тюз жууап этгенлери саналгъанды бу оюнда\nЖанкъозчукъла деген къауум а Малкъар литература деген бёлюмню сайлагъан эдиле\n1. Малкъар литератураны мурдорун ким салгъанды? (Кязим)\n2. Бёлляу деген жырланы кимлеге жырлайдыла? (Сабийлени жукълатханда)\n3. Быйыл Мёчюланы Кязимни ненча жыллыгъын белгилейбиз? (151)\n4. Халкъ жомакъланы автору кимди? (халкъ)\n5. Кёбюсюнде къара сёз бла жазылыучу къыйын сюжетли уллу суратлау чыгъарма (проза)\n6. Мёчюланы Кязимни туугъан жери (Шыкъы)\n7. Бу кимни суратыды? (Бабаланы Ибрахимни)\n8. Юч жазыучуну атларын, тукъумларын айт ( Шауаланы Миналдан, Токъумаланы Жагъафар, Додуланы Аскер...)\n9. Бу кимди? (Шауаланы Ибрагим )\n10. Гипербола неди? (семиртип, кёбейтип айтыу)\n11. Уучулукъгъа баргъанда къайсы жырны жырлагъандыла?(Апсатыны жырын)\n12. "Къайсы къолладыла бек огъурлу?" деген назмуну автору (Къулийланы Къайсын)\n13. Къулийланы Къайсынны музейи къайдады? (Чегем 1)\n14. Назму тизгинлени ахыр сёзлерини эшитилиулерини бирге ушашлыкълары (рифма)\n15. Ийнай деген жырны не заманда жырлагъандыла?\n16. Сахнада ойнаучу литература чыгъарманы бир тюрлюсю. (пьеса)\n17. Таулула гыбытда жау чайкъагъан заманда жырлагъан жырлары (Долай)


Тесты с ответами по дисциплине Линейная алгебра\nОтветы на тесты по предмету «Линейная алгебра. Тест 9»\nОтветы на тесты по предмету «Линейная алгебра. Тест 8»\nОтветы на тесты по предмету «Линейная алгебра. Тест 7»\nОтветы на тесты по предмету «Линейная алгебра. Тест 6»\nОтветы на тесты по предмету «Линейная алгебра. Тест 5»\nОтветы на тесты по предмету «Линейная алгебра. Тест 4»\nОтветы на тесты по предмету «Линейная алгебра. Тест 3»\nОтветы на тесты по предмету «Линейная алгебра. Тест 22»\nОтветы на тесты по предмету «Линейная алгебра. Тест 21»\nОтветы на тесты по предмету «Линейная алгебра. Тест 20»\nОтветы на тесты по предмету «Линейная алгебра. Тест 2»\nОтветы на тесты по предмету «Линейная алгебра. Тест 19»\nОтветы на тесты по предмету «Линейная алгебра. Тест 18»\nОтветы на тесты по предмету «Линейная алгебра. Тест 17»\nОтветы на тесты по предмету «Линейная алгебра. Тест 16»\nОтветы на тесты по предмету «Линейная алгебра. Тест 15»\nОтветы на тесты по предмету «Линейная алгебра. Тест 14»\nОтветы на тесты по предмету «Линейная алгебра. Тест 13»\nОтветы на тесты по предмету «Линейная алгебра. Тест 12»\nОтветы на тесты по предмету «Линейная алгебра. Тест 11»\nОтветы на тесты по предмету «Линейная алгебра. Тест 10»\nОтветы на тесты по предмету «Линейная алгебра. Тест 1»


asya: Abrek къурмачны кеб эштгенме, эсиме уа тюшюралмайма не болгъанын... POPCORN\nAbrek: asya джазады: POPCORN аааааа\nasya: Abrek йаааааааа джаным курмачны не болганын енди унутма\nБёрюкъан: Миллетчи пишет: Алан айыб этме,"нартюк" дебми айтылады сора.Мен "нартюх" деб тура эдим Аллах айыб этмесин! Джазылгъаны "нартюхдю", айтылгъаны уа "нартюкдю". "Нартюх" деген форманы бизни "алимле" "тюзюча" этгенликлери болгъанды. Бу сёз адыг тилден кирген сёзге саналгъанлы себебли, алача "нартухду", сора биз да алайыракъ джазайыкъ деб "нартюх" деб джазгъандыла. Айтыргъа уа къыйынды "нартюх" деб. Кесибизча "нартюк" боллукъду. Abrek пишет: къурмачны кеб эштгенме, эсиме уа тюшюралмайма не болгъанын... Попкорн! Abrek пишет: Мени къарт анам къуут джуммакъла этиб ашата эди. Бир татлы бир иги затла эдиле "Ауузунгда къууут джуммагъынгмы барды?" - деб сорадыла адам мурукку этиб турса айтыр затын айталмай.\nAbrek: asya пишет: йаааааааа джаным курмачны не болганын енди унутма Ассий сени керюб къаллай бир къууана эсем , Аллах да сени аллай бир къууандырсын! Бёрюкъан пишет: "Ауузунгда къууут джуммагъынгмы барды?" - деб сорадыла адам мурукку этиб турса айтыр затын айталмай. бир заманлада къуут джуммакъдан бош болмай эди аузум\nasya: Abrek ДЖаныммм менде сени бек сюйеме . Егечими кёргенимде бек кууандым ерлей суратын билгисайарыма салдым, бек сау бол джаным егечиме менден кёп салам айт, атыныда джазсан сюе едим.\nиллада: Кара былагъа мени джукъларгъа ийиб, кеслери уа къуурмач ашаб олтургъанла) Меннге уа къойгъанмысыз? менда джаратама. Abrek анангы аллай джылы (добрая) сыпаты барды. Бизнича "добрая, добрый" -сёзю къалай болады?\nasya: иллада Абрек курмачны не болганын унутуп койганды Бу кечеде етербиз курмач биргелей ашарбыз Ертелли санга булгурну калай англатырга деп сагыш ете ёлдюм сурат калай салынады аны билалмадым суратын саллык едим. Пиринч ак болады булгурда аннга ушаш сары болады\nasya: иллада Абрекни анасы кертида бек чырайлыды. Бетида бек нурлуду.\nиллада: asya англагъанма къаллай болгъанын, алай а кёрмегенме будайдан этилгенин\nasya: иллада HIGHLANDER Абрек ни анасы мени тукумумдандыла. Бек кууанама тукумумдан адамла тапганыма.\nиллада: asya О! Богъан къарнашларынг мында джыйылгъандылада! Бек аламат\nAbrek: asya пишет: егечиме менден кёп салам айт, атыныда джазсан сюе едим. Саламынг узакъ босун! Аты Надияды ... Сена, анам Магулаладанды, анамы къарт анасы уа Текеладан болгъанды... иллада пишет: Abrek анангы аллай джылы (добрая) сыпаты барды. да алайды. Джумушакъ адамды Бизнича "добрая, добрый" -сёзю къалай болады? Добрый(ая) - чомарт, халал, иги иннетли\nAl'bina: аййййййй, джермечикле ашарым келди\nasya: Abrek Сена, анам Магулаладанды, анамы къарт анасы уа Текеладан болгъанды... англадым, алайда болса манга джууук джетеди\nasya: Al'bina мениде ашарым келди. Абрек юйленсе тойунда ашарбыз\nAl'bina: иллада пишет: О! Богъан къарнашларынг мында джыйылгъандылада! Бек аламат Abrek пишет: анамы къарт анасы уа Текеладан болгъанды... мени къарт анамы анасы Лайпанладанды, аны анасы уа Текеледенди...так что мени да барды Текеледен бир аз къатышчыгъым\nAl'bina: asya пишет: мениде ашарым келди. Абрек юйленсе тойунда ашарбыз Аллах айтса Кесини да ызындан тюше айланган хапары да чыгъады\nasya: ДЖанымы ДЖаны ДЖети кат джерим ДЖети кат кёгюм ДЖегетейим ДЖети джулдуздан куалган сёзюм ККарачай ДЖюрегими джети каты ДЖети канатлы умутум Карачай Дюнйаны джети сейирлиги бирге кошулганчДЖер бла кёкню байлаган джанкылыч да ДЖети тюрлю бойаудан куралганча Бирге кошулган бу джети хариф Карачай Ыйыгымы джети кюню Сагышым де мени ДЖети джаханимим дженнетим да мени Ой карачай Мен кетерме болджалым джетип Назмулага куралган джанымы сенге сауга етип ДЖангыз сен джаша Ол заманда менде джашарыкма ДЖанымы джаны карачай\nasya: Al'bina кёремисе аны бизледен джашырып турады\nAl'bina: asya пишет: кёремисе аны бизледен джашырып турады хоу\nasya: Al'bina назмуну Лайпанланы Билал джазганды\nAbrek: asya пишет: Абрек юйленсе тойунда ашарбыз ох, аякъларым зат къалтырадыла... Да джермелени алай кеб сакъламайыкъ да дженгили бла этиб ашасакъ табыракъ боллукъ эди Мен джерме эте билсем ма бу сагъат огъунакъ да этиб ашырлыкъ эдим сизге, алай а усталыгъым джокъду аллай затха Тишликни иги этеме, Аллах айтса аллай кюн да бир келир\nAbrek: да биз къаза кетсек, Къарчагъа чыгъыб къаллыкъбыз\nasya: Abrek иншаллах джаным Албина ны айтганына кёре ол кюн узак тююлдю. Сен юйлен ансы джёрмелени мен етерме\nAl'bina: asya пишет: Сен юйлен ансы джёрмелени мен етерме оооо, менда болушурукъма.... Abrek пишет: Тишликни иги этеме, Аллах айтса аллай кюн да бир келир Аллах айтса...бир кебден бери ашамагъанма тишлик....ахырсы сенден тишлик, бизден джермеле...болсунму????


Спецтехника 2-я Никитинская улица. Аренда спецтехники 2-я Никитинская улица\nСпецтехника 2-я Никитинская улица. Аренда спецтехники 2-я Никитинская улица.\nОТЗЫВЫ АРЕНДА СПЕЦТЕХНИКИ 2-я Никитинская улица\nНаш портал spetstehnikaspb.ru в сети интернет можно найти по таким запросам как: Спецтехника 2-я Никитинская улица. Аренда спецтехники 2-я Никитинская улица.\n# Спецтехника 2-я Никитинская улица # Аренда спецтехники 2-я Никитинская улица


Комсомолну аламат тёрелерине таянып, жаш тёлю бла ишни аямай тирилтирге | Электронная газета "Заман"\nКомсомолну аламат тёрелерине таянып, жаш тёлю бла ишни аямай тирилтирге\n15 мая, 2018 - 07:07\nКъабарты-Малкъар къырал университетде «Комсомолну тарыхы: жылла, болгъан ишле эмда шёндюгю заман» деген илму-практика конференция бардырылгъанды. Аны КъМКъУ эмда комсомолну ветеранларыны республикалы совети къурагъандыла. Ол ВЛКСМ-ни 100-жыллыкъ юбилейине жораланнганды.\nФорумгъа КъМР-ни Парламентини Председатели Татьяна Егорова, законла чыгъарыучу органны Билим бериу, илму эмда жаш тёлю политика жаны бла комитетини таматасы Светлана Азикова, Культура, граждан обществону институтларын айнытыу эм СМИ жаны бла комитетини таматасы Борис Паштов, Граждан обществону институтлары бла байламлыкъла къурау эмда миллетлени ишлери жаны бла управленияны башчысы Анзор Курашинов, комсомолну ветеранлары, жаш тёлю организацияланы башчылары, КъМКъУ-ну преподавательлери бла студентлери кёп санда къатышхандыла.\nКонференцияны комсомолчуланы биригиуюню таматасы Александр Жигатов бардыргъанды. Ол республиканы комсомолуну тарыхыны юсюнден кёп юлгюле келтирип айтханды. Ёсюп келген тёлюню юйретиуде бу организацияны ахшы сынауларын хайырланыргъа керек болгъанын чертгенди. Татьяна Егрова да кесини сёзюнде аны ол оюмун тюзге санагъанды.\n- Комсомолну жаш тёлюню юйретиуде магъанасы бек уллу эди. ВЛКСМ-ни членлери окъууда, урунууда да, ол санда деменгили къурулушлада, башха магъаналы ишледе да, ал сатырда болуп, башхалагъа юлгю кёргюзтгендиле. Аны себепли бюгюнлюкде битеу бу биригиуню ахшы сынауларын къайтарыу жаланда хайыр келтирликди. Шёндюгю жаш адамла да билимлидиле, акъыллыдыла, алгъа таукел къарайдыла, алай, мен оюм этгенден, алагъа алгъынча уллу эс бурулмайды. Бюгюн мында алагъа къалай бла болушургъа боллугъуну юсюнден да сёз барыр деп ийнанама,-дегенди спикер.\nРекторну юйретиу иш жаны бла орунбасары Ауес Кумыков а конференция КъМКъУ-да бардырылгъанына вузну оноучулары бек ыразы болгъанларын билдиргенди. «Бизни университетибиз комсомолну тарыхы бла байламлыды, билим бериу, илму жаны бла да не заманда да ал тизгинледе баргъанды. Биз бюгюнлюкде да ол жаш тёлю организацияны ахшы тёрелерин сакъларгъа кюрешебиз: студент къурулуш, педагог отрядла, вожатыйле, интернационал клубла ишлейдиле, комсомолну да музейин къурагъанбыз», -дегенди.\nБорис Паштов а жыйылгъанланы Коммунист партияны атындан алгъышлагъанды. «Бу форумну «Комсомол- мени къадарым» деген ат бла бардырылгъаны бошдан тюйюлдю. Керти окъуна мени, дагъыда бу залда олтургъанладан кёплени къадарлары аны бла байламлыды»,-дегенди. Ол да комсомолну иги тёрелерин къайтарыу жанлы болгъанын билдиргенди. «Къыралда, республикада да битеу деменгили ишле коммунистлени бла комсомолчуланы башламчылыкълары бла тамамланылгъандыла»,-деп чертгенди.\nЖыйылгъанла комсомолну ветеранларыны республикалы советини сыйлы председатели, КъМР-де Адамны эркинликлери жаны бла уполномоченный, тарых илмуланы доктору, профессор Зумакъулланы Борисни «Къабарты-Малкъарны къыраллыгъын къурауда эм айнытыуда комсомолну магъанасы эм борчлары» деген докладына сюйюп тынгылагъандыла.\n- Комсомолчуланы республикада эл мюлкню, промышенностьну, дагъыда башха бёлюмлени айнытыуда къыйынлары бек уллуду. Ала, комсомол билетлерин кёкюреклерине къысып, душманны аллында къалкъан болуп сюелгендиле, хорламдан сора уа колхозланы, совхозланы, фабрикаланы, заводланы, оюлгъан юйлени аягъы юсюне салыугъа тири къатышхандыла. Кёпле Совет Союзну орденлери эм майдаллары бла да саугъаланнгандыла, жыйырма жаш адам а къыралны бек сыйлы саугъасына тийишли болгъандыла,-дегенди.\nАндан сора докладла бла тарых илмуланы кандидаты Муслим Тамазов, тарых илмуланы доктору профессор Мадина Текуева сёлешгендиле.\nПленар жыйылыуда уа Прохладна районда комсомолну ветеранларыны таматасы Александр Матросов, Нальчик шахарда организацияны башчысы, педагогика илмуланы доктору Байчеккуланы Нина, филология илмуланы кандидаты, КъМКъУ-ну преподаватели Альбек Абазов, университетни 3-чю курсуну студенти Кючюкланы Мадина, дагъыда башхала докладла этгендиле. Ала тюрлю-тюрлю шартла келтиргендиле, алай оюмлары уа бир эди - комсомол къымылдау совет жаш тёлюню бирикдириуде уллу кюч болгъанды.\nАны себепли мындан ары да жаш тёлюню патриот ниетледе юйретиуде аны тёрелерин хайырланыргъа, ёсюп келгенле бла ишлеуню кючлендирирге, аны ючюн деп биригиуле, клубла къураргъа, аллай проектлеге энчи магъана берирге. Ма ол эмда башха магъаналы эсгертиуле конференцияны резолюциясына киргендиле.\nАхырында Къабарты-Малкъар къырал университетни жыр-тепсеу къауумлары эмда республикада атлары айтылгъан артистле сейирлик концерт кёргюзтгендиле.


Деменгили поэзиясы, шуёхлукъгъа, тюзлюкге кертичилиги бла халкъыбызны ариу къылыкъларын сау дуниягъа танытханды | Печатная версия газеты "Заман" на портале СМИ КБР\nДеменгили поэзиясы, шуёхлукъгъа, тюзлюкге кертичилиги бла халкъыбызны ариу къылыкъларын сау дуниягъа танытханды\nХХ ёмюрде дунияны уллу поэтлеринден бири Къулийланы Къайсын бизни байрагъыбызды, байрамыбызды, ёхтемлигибизди. Дуниясын алышса да, ол белгили адамланы угъай да, бар ишчи инсанны – жер сюргенни, мал кютгенни, башха жерде ураннганны да шуёху болгъанлай къалады. Россей адабиятда аны жан жууукълары кёпдюле.\nЧингиз Айтматов, таулу шуёхун эсгере: «Аны жюрегинде Пушкин, Лермонтов, Тютчев, Блок, Есенин, Низами, Физули, Пастернак, Твардовский, Верхарн жашай эдиле. Ол поэтлени къарындашларына санагъанды, сюйгенди эм ала бла ёхтемленнгенди. Аны жашауун ненча уллу композитор, художник, философ жарытхандыла!..» – дегенди.\nСовет поэтле аны фахмусун сезгендиле. 1942 жылны ноябринде Чебоксарыде жараларына бакъгъан Къайсынны Москвагъа чакъырып, анга чыгъармачылыкъ ингир къурагъандыла. Анда Борис Пастернак, Константин Симонов, Николай Асеев, Самед Вургун, Перец Маркиш, Мамед Рагим да болгъандыла. Назмуларын а, орус тилге кёчюрюп, Вера Звягинцева, Михаил Зенкевич, Мария Петровых и Дмитрий Кедрин кеслери окъугъандыла.\nНиколай Тихоновну Къайсын биринчи кере Нальчикде кёргенди. Ол мында болгъанда, школчу жыр-тепсеу къауум концерт кёргюзтгенди. Акъ чепкенли Къайсын Лермонтовну назмуларын окъугъанда, Тихонов ичинден: «Бу жаш кеси да назмучу болур», – дегенди. Ала ол кюн танышхандыла.\nНиколай Семенович Къайсынны поэзиясына, адамлыгъына да бийик багъа бергенди. «Таугъа чыгъып баргъан адамла къар тёппелени къалай сюе эселе да, биз да алай сюебиз аты Къулийланы Къайсын болгъан назму бийикликни», – дегенди ол. Таулу назмучуну бек къыйын кюнюнде къолун да узатханды анга.\n1944 жылда кезиулю жаралы болуп, комиссия эркин этгенден сора Къайсын 31 декабрьде Москвагъа келгенди эм Дмитрий Кедринни юйюнде тохтагъанды. Ол заманда аны жюреги къалай кюйгенин не сёзле бла айтхын? Аны халкъыны къадарын билген Николай Тихонов, Илья Эренбург эм Константин Симонов Сталиннге тилеп къагъыт жазгъанларын, ол берген жууапны да Къайсын ол кюн билгенди. Россейни къалайында жашаргъа да эркин эди ол, Ата журтундан, Москвадан бла Ленинграддан башха.\nОл кече кёп сагъыш этгенди Къайсын. Кедрин бла ушагъында халкъыны ызындан барлыгъын айтханды. «Тюзсе! – дегенди Дмитрий Борисович. – Поэт халкъы бла болургъа керекди!» Экинчи кюн ол оюмун Къайсын Тихоновха билдиргенди. Жаланда Къазахстанны сууукъ жерине тюшген ахлуларын Къыргъызстаннга кёчюрюрге болушурларын тилегенди.\nЮч ай тургъанды ол Москвада, жараларына бакъдыра. Апрельде уа Дмитрий Кедрин къонагъын Азиягъа ашыргъанды. Орус поэтни анга аталгъан назмуларын а, бек уллу саугъача, жюрегине къысханды. Эсигиздемиди?\nНочь поземкою частой\nЯ пишу тебе: «Здравствуй,\nВьюга зимнюю сказку\nНапевает в трубу.\nЯ прижал по-кавказски\nРуку к сердцу и лбу…\nОл заманда жаралы Къайсын таякъ бла айланнганды. Назмуда ол шартны поэт: «И, как Байрон, хромая, Проходил к очагу...», – деп, малкъар поэтни ачытмай, белгили ингилиз поэт бла тенглешдиргенди.\nНиколай Тихонов шуёхуну юсюнден: «Сансыз уруш жолла, тюбешиуле, сермешле, къазауатла… Ол жигитликни бла илхамны дуниясында жашагъанды. Ол аны дуниясы эди, алай а анга дагъыда керек эди кишилик, нек дегенде ол къазауатладан сора да Къайсын кёп зат сынагъанды…болсада кётюргенди, тас этмегенди, бютюнда бек айнытханды кесини дуния поэзия ангылауун», – дегенди.\nБорис Пастернак Къайсын бла 1942 жылда Москвада анга аталгъан ингирде танышханды, таулу поэтни назмулары, аскер статьялары ата журтлары ючюн къан тёкген солдатланы кёллерин кётюрген кюнледе. Артда Къулий улу жаралы болуп, Малкъаргъа келип, оюлгъан журтланы кёрюп, кюйюп къайтханда, аны хапарын эшитип, Фрунзеге: «Кишилигигизни тас этмегиз. Къутхарыу келмей къаллыкъ тюйюлдю… Сен поэзияда бек уллу бийиклеге эркинсе, мен аны билеме», – деп таукеллик къагъытын ийгенди.\n1958-1959 жыллада, ол къырал идеологиягъа келишмейди деп, мында басмаларгъа унамагъанда, Борис Пастернакны «Доктор Живаго» деген романы Голландияда бла Великобританияда чыкъгъанды. Ол къолдан къолгъа ёте айланнганда, къырал къуллукъчула поэтге къажау сюелгендиле.\nБир-бир тенглери окъуна арт бургъандыла анга. Къайсын а кертичилей къалгъанды, Жазыучула союзунда уллу жыйылыуда ахшы тенгин къоруулагъанды. Аны ючюн кишиден да къоркъмагъанды. Алай бла къалам къарындашлыкъны бийик юлгюсю болгъанын кёргюзтгенди.\nАлександр Твардовский бла Къайсын да бек багъалагъандыла бир бирни. Малкъар поэт аны устазына санагъанды эм бийик фахмусуна къууаннганды. Ол а анга не жаны бла да болушургъа кюрешгенди. Ол шартны эсде тута: «Александр Трифонович ишлеген журналда («Новый мир») мен кёп жылланы басмаланып тургъанма. Аны манга энчи эс бургъанына, ишиме сакъ болгъанына алай болургъа керекди демейме, ол манга къууанчды, насыпды дейме…\nАуушурдан эки кюн алгъа ол къарыусуз сол къолу бла мени къучакълап, алай бушуулу къарай эди Россейни кёгюне ушагъан кёзлери бла манга. Мен а ол кёзлени жютю заманларын, алада болгъан сейирлик акъылны кёрюп тургъанма алда… Твардовскийни тас этгеним бек уллу бушууларымдан бириди. Уллу поэтни ёлюмю халкъ къыйынлыкъды», – деп жазгъанды Къайсын ол кетгенде.\nВласть айтханнга хо деп турмагъан Твардовский ауушханда, уллу поэтни асыраргъа аны эски тенглерини кёбюсю келмегендиле. Къайсын а баргъанды. Кесаматчы Владимир Огнев эсгергеннге кёре, гулланы къыйырына къолун салып, ол ачыкъдан жилягъанды. Аны башын жаба туруп, къолун ачытхан эди да, табы къалгъанды. Алай жаны ачытханы андан уллу эди, тёзюп болмазча…\nАдабиятчы Станислав Рассадин «Кайсын Кулиев: литературный портрет» деген китапны авторуду. Ол башха китабында – «Книга Прощания» – Малкъар поэтни ахыр кюнлерини юсюнден былай жазады: «Ол Москвадан Малкъаргъа анда ёлюр ючюн учардан алгъа шуёхларына сёлешгенди. Алагъа ала аны къадарында не магъананы тутханларын айтып, ыразылыгъын билдирип, алай айырылгъанды. Семён Липкиннге, Наум Гребневге да.\nМанга уа? Билмейме, бир заманда да биллик тюйюлме. Сёлешген болур деб а ышанама, жокъ эдим. Аны бла бирге къоркъгъан да этеме: къалай, не айтырыкъ эдим мен анга, ол ахыр кере сёлешгенин биле тургъанымлай…\nАнда, мен билеме, мени алтын Къайсыным, санга жарыкъ да, тынч да боллукъду… сен адам кётюрюрге боллукъдан иги да кёп сынагъанса. Къыйналып элтгенсе, алай женгил кётюргенсе, гуппур болуп, душманларынгы, зар, алдауукъ адамланы къууандырмай. Къалгъаны бошду…».\nПоэт Константин Ваншенкин Къайсынны ол Москвада ГИТИС-де окъугъан заманында таныгъанды. Артда уа ала кёп кере Москвада, Юрмалада да тюбеше тургъандыла. «Мен анга бек хурмет этгенме, ол да манга алай. Экибиз да десантникле болгъанбыз урушда…\nБир кере Эдуард Колмановскийни бла мени «Москва» рестораннга чакъырады. Келсек, ол а – жашы Элдарны тою! Саугъасыз баргъаныбызгъа уялдыкъ. Ол а манга элли жыл болгъанда, уллу мюйюз келтирген эди жазыуу бла. «Къарындашым!» – деучю эди манга. «Все еще впереди» деген жыр да ол заманлада туугъанды. Аны мени шуёхум Марк Бернес жырлагъанды. Къайсынны адамланы шуёх этген хунери бар эди…» – дейди ол эсгериулеринде.\nАлександр Фадеев биргесине жюрютген блокнотда: «Къайсын аламат малкъар поэтди. Керти таулу, поэзиясы да керти…» – деп жазгъанды.\nРежиссёр Андрей Тарковский: «Къайсын назмуларында халкъыны атындан сёлешеди. Ол – сау дунияны поэтиди… Бар адам улун бийлеген сагъышла тапхандыла аны ауузунда кеслерине жер», – дегенди.\nКъулий улуна орус поэтле назмула атагъандыла, аны юсюнден китапла жазгъандыла. Къысха статьяда аланы барын да санаргъа онг жокъду. Аны бийик поэзиясы бизни кёп сынауладан ётген халкъыбызны ёрге кётюргенди, иги ишлеге кёллендиргенди. Уллу назмучубузну шуёхлукъгъа кертичи болгъаны уа миллетибизни ариу къылыкъ хунерин дуниягъа танытханды.


СОЛУУ КЮНДЕ | Электронная газета "Заман"\n23 сентября, 2020 - 08:30\nИш къайгъыладан къачып, тынгылы аш этерге да эринип, чайникни салып, телевизоргъа къайтханымлай, къолунда да наныкъдан толу табагъы бла къоншум кирди. Къууандым. Наныкълагъа угъай, кесине. Терк окъуна хычинле жазып салдым къангагъа.\nШуёхум деп айтырча да тюйюл, алай бир юйде, бир босагъада жашайбыз. Аны жашы, мени сабийлерим да кеси жашаулары бла жашап башлагъанлы, бир бирни бегирек багъалайбыз. Чай да иче, хапар айтабыз.\n– Сюймейме жылны бу кезиуюн. Бир сууукъ хорлай, бир жылыу онглай. Кюнле да къысха бола барадыла. Жашау ала бла бирге къысхаргъанча кёрюнеди манга, – дейди Танзиля, инбашына атхан жаулугъун тюзете. – Алай, айта турама ансы, эл бла бирми жашарыкъма? Темир терек тюйюлме да?\n– Да, хау, айта турадыла ансы, жюз бла жарым жыл жашагъан кёрмей келеме туугъанлы.\n– Къартлагъа да баралмай турама не заманлы, жашым бошамай. Ма бюгюн къарындашым келген эди, наныкъланы да ол келтиргенди, къайнат да, къышха хазырла деп.\nАнга айтсам а, мен башы къуругъан! Мени да элтип, аланы обаларын да ариулап къайтыучуду. Аллах эсимден алгъанды да къойгъанды.\n– Келининг а унамаймыды барыргъа? – дейме, жарыкъ бетли атасын, анасын эсге тюшюре.\n– «Киминг боладыла ала сени, былай, жаз демей, къыш демей жюрюп турурча?» – деп къояды ол а. Мен жюрюмесем, ким жюрюрюкдю алагъа? Аладыла атам, анам да. Кишиге сукъландырмай ёсдюргендиле, билесе.Сакълагъанларын да билеме. Бармай кёбюрек къалсам, тюшюме келедиле, ийнанамыса?\nЗаманыбыз барды да, эсгеребиз кетгенни, къалгъанны да.\n– Туудугъунгу кёрмейме эрттеден бери.\n– Келтириучюдюле, ары-бери барлыкъ болсала. Бир элге къартлагъа иерле, бир эгечим алып кетгенди дер келин. Сылтаулары топпа-толу. Къой, манга да алай тынчды. Аны аманатын алгъан къыйынды мени жыл санымда. Тансыкъ болама ансы. Шо бир сабий къошсала уа ол жангызгъа, ишлерге жанлары кетип экисини да. Къачып кетер ол ала этген жумуш. Неда алагъа дерик доктор да, ауругъан да болмай тургъанды. Кесим сайлагъанма келинни уа, бизге ишлерге келгенде. Аман адам тюйюлдю, Аллах сакъласын. Жаш адамла энчи жашаргъа сюйюучюдюле. Мен да хо деп къойгъанма. Керек болсала, келирле, къайры къачарыкъдыла менден? Алай а кюн сайын да кёрюшебиз ишде. Болсада, кетгинчи бла ёлгюнчю киши билмейди адамны багъасын. Ма, башханы къой, мени алсанг окъуна, – деп башлайды ол кеси хапарын.\nАнамы эрттеден бери да биргесине ишлеп тургъан бир медсестра шуёху болуучу эди. Валя деп, таныйса. Келип туруучу эди анам сау заманда. Бир кере мени юйге киргеними эшитмейдиле да, хапар айта боладыла была. Андан билгенме атам, анам да меникиле болмагъанларын. Меникиледиле, алай… мен аланы болмагъанымы. Ол заманда окъуууму бошай тура эдим. Анама ушайма деп, доктор болургъа да андан сюйгенме. Ол орта билими бла къалып къалгъанына жарсыучу эди да.\nАндан сора тынчлыгъым къуруду. Бир кюн, жарлы анамы, Аллах гяняхларын къурутсун андагъыларымы, юсюне сюелип:\n– Кимдиле мени анам-атам? Алып ёсдюргенигизни билеме, – деп тохтадым.\nАйтмагъаным ол болгъа эди, бети агъарып, эшик жанындан тутуп, алайда шинтикге чёгюп къалгъан эди. Жаланда:\n– Ким айтханды? – деп бир сорду ансы.\nАндан сора эки-юч кюнню бир бири кёзюбюзге къараялмай турдукъ. Нёгериме айтханымда, Марина мени ёксюзле юйюне алып барды. Анда уа ол амалсыз, мудахбет сабийчикле асыры умутлу къарагъандан кёзюбюзге, жиляп къайтхан эдим. Сора кёп сагъыш этдим. Была алмасала, мен да алача болуп ёсерик эдим деп.\nАтама уа айтмагъанбыз не ол, не мен. Аны айырып сюйгенме, асыры иги болгъандан манга. Арбазда битеу сабийле сукъланыучу эдиле манга аллай атам болгъаны ючюн. Хуржунларын кампетден, чайырла чыкъгъанда уа, аладан толтуруп келир эди. Ол бизни, бир арбазда ёсгенлени элтмеген жер къалгъан болмаз шахар тийресинде. Билесе, автобусда ишлеучю эди. Отда картоф биширип да ашагъанбыз, шишлик да этгенбиз. Бир жол а, къоймай, боюнундан асылып, къышда баргъан эдик Чегем жанында агъачха, Жангы жылгъа саугъагъа къоянлагъа – быхыла, эрленлеге да къозла элтип.\nНек эшитген болур эдим мен ол сёзлени? Анамы да кёлюне тийип. Аны билсе, жууукъ адамларым бла жашамайма деп, къыйналгъан этерикди деп, ма андан айталмай тургъандыла. Алай а кийиннгеним, ашагъаным-ичгеним – кимден да иги, илляуларым – багъалыла… Бир зат бла къыйналгъанма деп билмейме. Жашым туугъандан сора ангылагъанма ала манга къаллай бир къыйын салгъанларын. Ол заманда уа, тели болсанг, не этериксе, тапхан эдим анамы. Бир омакъ тиширыу, алтынла сатхан тюкенде ишлеген. Сорлугъум келе эди анга: сен да, атам да нек атхансыз мени деп. Кёргенимде уа, ауузумдан сёз чыгъаралмай къалдым. Иги кесек тургъанма алай, кёз къаматхан кёрмючлеге къарагъан кибик эте, кесим а зат да кёрмей.\n– Неге кёзюгюз къарайды? – деп, аллымда сюелгенде уа:\n– Сен мени анамса! – деп къалай эсе да бир солууум бла айтып къойгъан эдим.\nАны бетин кёрсенг, абазырагъаны, ачыуланнганы да бирден къызартып.\n– Не тели-мели затла жаншайса? Ким эсенг да, мен сени таныгъан да этмейме! – деп, жанында ауузун ачып сюелген тиширыугъа да терс къарап, кирип кетген эди ичине.\nАндан сора мен да бармагъанма. Аны уа кёре-кёре тургъанма бир омакъ эр киши бла. Экиси да бир он-онбиржыллыкъ бурмачач къызчыкъны эки жанында, къолларындан тутханлай, тюбеучю эдиле. Тиширыу мени таныгъанын, аны билдирмезге кюрешгенин да кёрюп тургъанма. Ол шахар ортасында жашай эди, мен окъугъан жерден узакъ болмай.\nЖангыз тюкен эди ол шахарда алтынла сатылгъан. Бир къауум жыл озуп, мен да эрге барып, Азрет да туууп, атам, анам да ауушхандан сора, бир кере бир адамгъа саугъа этерге деп, зат излей, ары киреме ишчи нёгерлерим бла. Аны ол алгъыннгы нёгери таныгъанын ангылагъан эдим кёргенлей. Бир зат айтыргъа сюйюп, биз айланнган чакъда ол да тёгерек айланып турду тюкенде. Сора, сатыуубузну этип, кетерге тебирегенибизлей, тёзалмай:\n– Аннаны хапарын эшитген болмазсыз? – деп сорду. Мен тынгылагъанда: – Кеси кесин асып къойгъанды, – деди.\n– Баш иеси кетеме дегенине тёзалмай.\n– Къызы уа?\n– Ол а атасы блады. Ыннасына, Аннаны анасына, барыргъа унамагъанды.\n– Къайда жашайды анасы уа?\nАны адресин алып, ары къалай жетгеними да билмейме. Бояу излетмеген ариу акъ чачына къара лента тагъып тургъан омакъ тиширыу ачды эшикни.\n– Мен… – ким болгъанымы айталмай кёп турдум. – Мен Аннаны къызыма. Ол… атып кетген.\nЖылыу эслемедим не сёзюнде, не кёзюнде. Бийик омакъ фатаргъа уа чакъырды.\n– Мени къызым, ёлген кертиге ёпкелемесин, кёп телилик этгенди жашауунда. Энди не излейсе андан, менден да? Ауушханын билесе да?\n– Зат да угъай. Атамы таныргъа сюе эдим.\n– Не этесе аны танып? Ол санга не берликди? Атанг таулуду, ол… сен эсенг. Аннаны юйюне элтип, эки-юч ыйыкъ да озгъунчу, Къазахстаннга кетип, анда къалып къалгъанды. Баям, атасы-анасы къызымы жаратмагъандыла, жашларын тыялгъан болмаз эдиле ансы. Андан ийгендиле аны ары. Сюймейдиле башха миллетни. Бютюнда дини келишмегенни.\n– Бир суратын берсегиз эди манга.\nОл тиширыу, ынна деп айталмайма, бир альбомну чыгъарып, анда къызы къаллай ариу адам болгъаны бла махтана, бир бетни ызындан башхасын ача, къарап турдум. Керти да, манга эски суратладан сарычач къызчыкъ бир тюрлю бир хыйлалыкълары болмагъан таза кёзле бла къарай эди.\n– Ариуду, – дедим, кесим да сунмай тургъанлай.\n– Хау. Ма быллай мёлекни кеслерине къысалмагъандыла, аман адамла болуп. Кесими ёлтюреме деп, ненча кере къайтаргъанбыз артха. Бир таблеткала ичди, бир къан тамырларын кесди, бир кёлге секирди… Адресин а бермеген эдиле Алма-Атада. Ол уллу шахарда къайдан табарыкъ эди аны, барса да?\n– Бу уа кимди? – деп сордум, суратда мен кёп болмай больницада кёрген адамны танып.\n– Да, ма буду, кяфыр, къызымы жашауун бузгъан, онсегиз жылы да толгъунчу алдап, алып кетип.\n– Мен а?\nКим болгъанымы биринчи кере эшитгенча, тиширыу манга сейир этип къарады.\n– Сенми? Жети айы да жетмеген сабий тапхан эди. Бир къарыусуз зат. Жашар халы жокъду деп… Неге керек эди анга такъмакъ, кеси да сабий болуп тургъанлай? Ма артда Юрийге тюбеди да… Аны бла да кёрмегенди насып, жазыкъ сабий…\nАлайдан окъуна ол суратда кёрген эр кишини излеп, больницагъа къайтдым. Кетип тура эди. Адресин алдым да, ишлеген жерине телефон бла сёлешдим:\n– Сиз Аннаны таныймысыз? – деп сордум.\n– Къайсы Аннаны?\n– Мени анамы.\n– Сен а кимни къызыса?\n– Сизники болурма деп ишеклиме.\nОл, кюлдю да:\n– Мен сабийлерими таныйма, – деп, чолпуну салып къойду.\nАндан сора ишде жокъду деп, чакъырмадыла. Юйюнде телефонун тапдым да, ол эки-юч кюннге бир ненча кере сёлешдим. Тиширыу ала эди дайым. Бир жол ол:\n– Командировкадады. Не жумушугъуз барды Казбекге? Мен болушаллыкъмамы? – деп сорду.\nОл ачыуум бла битеу айтып бердим:\n– Ол менден къачып айланнганлыкъгъа, мен аны къызыма. Жаланда бир зат сорлукъ эдим: анамы алай насыпсыз, мени да ёксюз нек этгенсе деп.\n– Къызым, – ариу сёлешди ол адам. – Сен къайдаса? Жашымы иейим да, ол сени бери алып келсин, юйюнге.\nАлай танышханма ала бла. Юйге кире баргъанымлай:\n– Бизникисе, – деп къойгъан эди Тамара.\nЮйдегим а алда сансыз эди, неге керекди ол санга деп. Энди бир сорчу, сюйюп да бошаялмайды жангы жууукъларын. Ийнанамыса, мени да эгечим Лизаны да къол аязларыбызда бирча къара сепгилчиклерибиз бардыла. Къол аязда бек аз тюбейдиле ала.\nАтам мени барымы-жогъуму да билмей жашагъанды ёмюрю. Къазахстанда уа тутулуп тургъан кёре эдим. Самолётха мине туруп, ким эсе да, биреу сакълап турады, анга элт деп, тилеп, бир чулгъам бергенди да анга, аны ючюн тутулгъанды, самолётдан тюше туруп, чулгъамда аман зат болуп. Бусагъатдача, камералагъа къарапмы кёрлюк эдиле ким, къайда не бергенин. Биринчи кере сёлешгенимде, ол аны бла ким эсе да ойнагъан этген суннганды. Ма алай тапханма мен къарындашымы, эгечими да.\n– Насыпсызма деп бир да айтма.\n– Хау, Аллахдан къоркъургъа керекме. Къаллай ата-анала бергенди ол манга! Аннаны айтмасам да, жазыкъны, бирсиле тамамдыла.\nКъоншум а кёп затны эсгереди, келген жолуна, ызына, къайтып. Сёзлери, къар жуммак тёнгерегенча, терк айтыладыла. Бары да бирден болуп, ангыламазса, къууаннганы, жарсыгъанымы озады.


Къутургъан ауруу бошланыргъа къоймайды | Электронная газета "Заман"\nКъутургъан ауруу бошланыргъа къоймайды\nРоспотребнадзорну Къабарты-Малкъарда бёлюмюнден билдиргенлерича, бизни республикада маллада бла жаныуарлада къутургъан ауруу бла болум осалыракъды. Быйылны биринчи жарымында, жаныуарла къабып, медицина учреждениялагъа болушлукъ излеп 1289 адам баргъанды. Ол санда 482 сабий. Кийик жаныуарладан онтогъуз адам ачыгъанды (бешиси - сабийле), хауле итле уа 375 адамны къапхандыла. Быллай шартла, кёп - аз болсала да, битеу районлада тохташдырылгъандыла.\nИшеклик туудургъан жаныуар тийсе, бютюнда къапса, вакцинацияны ол кюн этип башларча адам олсагъат окъуна врачха барыргъа керекди. Болжалына салып, уллу кёллю болуп тургъан игиге келтирлик тюйюлдю: къутургъан аурууну клиника ышанлары ачыкъ кёрюнюп тебиреселе, анга жукъгъанны жашауу юзюледи. Ауруу тамырланмазча неда быллай жарсыулу чекге жетдирмезча врач айтхандан чыгъаргъа арталлыда жарамайды.\nПрофилактиканы амалы кёпдю. Специалистле ол санда ма бу жумушланы белгилейдиле: эллени тийрелерин тап халгъа келтириу, хауле жаныуарланы санын мардасында тутуу, алагъа дарман бериу, юй маллагъа сакъ болуу, къоркъуулу тийреледе кечиннгенлеге иммунизация этиу эм башхала.


Муратым - тренер болуп, Малкъаргъа къайтыргъады | Электронная газета "Заман"\n- Спорт бла кесими таныгъанлы бери кюрешеме. Кёбюсюнде боксдан жарау этгенме, бир кесекни тутушуп да кёргенме. Боксдан биринчи тренерим Гузоланы Асхат болгъанды, спортха мени ол келтиргенди. Андан сора Эндрейланы Дауутну къолунда юйреннгенме. Ол физкультурадан да устазым эди. Студент заманымда да боксну унутмагъанма - Хапаланы Салихде жарау этгенме. Ол, башха-башха школлада спорт залланы арендагъа алып, алай юйретгенди. Кюндюз окъууда тургъанбыз, ингирде уа – залда. Эришиулеге школ заманымдан бери да къатышама, республикалы турнирледе хорлагъанма. Алай профессионал халда эришип а алгъаракълада къатыш единоборстволадан башлагъанма.\n- Эки ай мындан алгъа Ставропольда болгъан эди турнир. Анда рингге 70 килограмм ауурлукъ категорияда чыкъгъанма. Спортну башха тюрлюлериндеча болмай, анда бир ауурлукъ категорияда жангыз экеулен тюйюшедиле. Бир кесек аууруракъ тарт ханым ючюн терк окъуна арыгъыракъ болургъа тюшгенди. Аны ючюн къарыуум бираз таркъайып, хорлаялмагъанма. Бусагъат келир жылны аллында энтта бир даражалы эришиу боллукъду да, анда хорларгъа кюреширикме.\n- Хар ким да къоркъады. Алай былайда сёз чып тюшюреме, ачыйма деген къоркъууну юсюнден бармайды. Аллай жерде санга къараргъа келгенлени алларында жууаплылыгъынгы сезесе, аланы жарсытыргъа сюймейсе. Къытдыргъанымда биргеме келгенле кёл этидиргендиле, алай мен а алыкъа кесими кечалмайма.\n- Бизнесим барды, алай бусагъатда манга биринчи жерде спортду. Бу спортха кеч келгенсе (бусагъатда Асланнга 33 жыл болады. – авт.), анга къартса дерикле да болурла. Алай мени жаш адамлагъа айтырыгъым, 20-25 жыл толгъанды, манга спорт бла кюреширге кечди деп мугурайып, тохтап къалыргъа жарамайды. Арымай-талмай, кючюнгю аямай жарау этиу – муратынга жетдирмей къоярыкъ тюйюлдю, ол къыйынынг зырафына кетмез. Фахму, кюрешмесенг, тас болуп кетеди, къыйынынг а - угъай. Мен оюм этгенден, спорт, адамгъа кюч-къарыу бергенден тышында, чыныкъдыргъан этеди.\n- Гитчелигимдени бери да анга жюрегим бла берилгенме. Эрттенликде 3-4 километрни чабама, ингирде эм азындан эки сагъатны бокс залда ётдюреме. Къарындашым да карате бла кюрешгенди. Кесими юч сабийим барды – эки къыз бла бир жаш. Алыкъа гитчечикледиле, алай ёсселе, спортха берликме.


Бир афро-американлы, юсюнде «къуру къарала» деген джазыуу болгъан быргъыдан суу иче турады (АБШ), 1939)\nАхыр джыллада спорт тюбешиуледе кёрюннген расизмге къаршчы къараучуланы эмда халкъны ауазлары бекден бек чыгъа башлагъанды. Бундеслиганы Ганновер 96 — Вольфсбург матчында расизмге къаршчы протест, расизмге къаршчы къызыл карт кёргюзедиле. Картлада «Zeig' Rassismus die Rote Karte!» (Расизмге къызыл карт кёргюз!) деб джазылгъанды, 21.10.2007).\nРасизм (фр. racisme) — адам расаланы бири-бирине физикалыкъ эмда психологиялыкъ джанындан тенг болмауу тамал болгъан къарамланы джыйымыды. Расизмде расала — «сыйлыла» бла «сыйсызлагъа» юлешинедиле, алагъа кёре «сыйлы» расаны келечилери дуниягъа бийлик этер ючюн джаратылгъандыла.\nБашха сёзле бла айтсакъ, бу политикалы концепциягъа кёре адам расала бир-бирлери бла тенг тюлдюле, аланы башха этген бек магъаналы ышанла бардыла. Теориядан практикагъа кёчсе, расизм адамланы дискриминациягъа келтиреди.\nДунияны асламысында расизм айыбланады эмда закон бла джасакълыды.\nТерминни айгъакъланыуу[тюрлендир | кодну тюрлендир]\n«Расизм» сёз бирични Ларуссну сёзлюгюнде 1932 джыл тюбейди, эмда «бир раса къауумну башханы аллында огъарылыгъын джакълагъан система» кибик белгилейди. Бусагъатдагъы магъанасыда андан узакъ кетмегенди, алай а политкалы дискурсда бир-бирледе кенгереди, раса огъарылыкъгъа миллет, дин неда башха ышанла къошады.\nРаса дискриминацияны бютеу формаларын да къурутууну юсюнден халкъла арасы конвенцияда раса дискриминация былай айгъакъланады:\nТенг тамалда адамны хакъларыны эмда политикалы, экономикалы, социал, культуралы неда джамагъат джашауну башха бёлеклеринде эркинликлерини танылыууну, хайырландырлыууну неда тындырылыууну къурутургъа неда азайтыргъа излеб, расасыны, терисини бетини, тукъумуну, миллет неда этника джаратылыууну тамалында айырыу, чеклендириу неда сайлауду.\n↑ Сёз ючюн: «Расизм — бир адам расаны башханы аллында огъарылыгъын баямлагъан доктринады.» — Уллу суратлы энциклопедиялыкъ сёзлюк, М., Астрель, 2003\nВикигёзенде (Wikimedia Commons'да) бу категориягъа келишген медиа-файлла табарыкъсыз: Расизм.\nЧыкъгъаны — «https://krc.wikipedia.org/w/index.php?title=Расизм&oldid=105694»\nБу бетни ахыр тюрленнгени: 15:14, 6 май 2020.


Ёмюрге да эсде къалырча | Печатная версия газеты "Заман" на портале СМИ КБР\nЁмюрге да эсде къалырча\n14 марта, 2019 - 12:35\nБыллым буруннгу тау эллерибизден бириди. Бахсан ауузунда бек ариу тийреде орналыпды. Къургъакъ жер. Топурагъында кёп тюрлю кёгет ёседи. Алмасын, шапталын, хобустасын республикадан тышында да таныйдыла.\nАлай элни бек биринчи байлыгъы аны адамыды: жерчиле, малчыла, алимле, устазла, окъуучула эм башхала. Быллымны ахшы уланларыны кёбюсю, Ата журтларын къоруулаугъа къатышып, уруш аулакъладан къайтмагъанларын да энчи айтырчады.\nОл жигитле унутулмазча, ёмюрледе да эсде къалырча, бийиклиги алты метр болгъан темир-бетон эсгертме ишленирикди. Анда, къазауатха кетгенледен сора да, кёчгюнчюлюкню сынагъанланы атлары да жазыллыкъды. Кеси уа элни ортасында, Маданият юйню бла администрацияны мекямыны араларында орналлыкъды.\nБу ишни башламчысы, этейик деп сюелгенледен бири - элде акъсакъалланы советини таматасы Ахматланы Хамзатды. Жер-жерли администрацияны башчысы Тебердиланы Магомет бла депутатла да аны жанлыдыла. Районну башчылары да болушургъа айтхандыла.\nЭсгертме Нальчикде жашагъан суратчы Ибрагим Сурхайхановну чыгъармасына кёре салынырыкъды. Художникни бу быллай биринчи иши тюйюлдю. Аны юлгюлерине кёре къауум эсгертме орнатылгъанды.\nБу магъаналы жумуш элден жыйылгъан ахчагъа тамамланырыкъды. Къошумчулукъ этейим деген инсан, организация болса да, Хамзатха тюбеп, келиширге боллукъдула. Неда 8-928-710-07-78 телефон номерге сёлеширге. Быллымчы жашла огъурлу ишни къолгъа алгъандыла. Аллах болушсун.