Сообщений: 1096 Авторитет: 7\tРегистрация: 13.12.2011\n13.09.2018 23:09:31 Translit\nИзменено:\tTinibek - 13.09.2018 23:10:02\n13.09.2018 23:11:05 Translit\n14.09.2018 01:12:42 Translit\nКёб болмай бизни республиканы джамагъатыны кёлюн кёлтюрюрча бир ашхы хапар келгенди  20 джылны мындан алгъа къарачай тукъумлу атла дунияда биринчи болуб Минги Тауну башына чыкъгъандыла, аны бла байламлы 2018-чи джыл ала Эресейни рекордла китабына киргендиле.\nМиллетни атын айтдыргъан, айхай да, адамладыла  тарихни аллына, артына тартхан да аладыла. Бизни, 1943-чю джыл керексизге терслеб, шам Джуртубузну сыйырыб, Гюрджюге къошар иннет бла Орта Азия бла Къазахстанны къум тюзлерине атханларында, бютеу тарихибизни тонаб, бизни миллетни джер бла тенг этерге излегендиле. Алай а, Джуртубузгъа да къайтыб, тарихибизни ызына сала тургъаныбызгъа шагъатлыкъ этген юлгюлени бириди бу да.\nБу уллу, асыл ишни тындырыргъа 1998-чи джылны къыркъар (август) айында буюрулгъанды  анга Орусланы Къылыч-Герий, Бегеуулланы Борис эмда Тебуланы Ахмат башчылыкъ этгендиле.\nОрус улу, къарачай тукъумлу атны сыйлы атын орнуна салыр ючюн, кёб кюрешгенди, айтыргъа, джашаууну 20 джылын бергенди. Ол «Лучшие жеребцы карачаевской породы» деген китабны авторуду. Къылыч-Герий къарачай атладан экспедиция къурайды  ала бла Минги Тауну башына ёрлерге таукел болады. 1998-чи джыл Орус улу кесине тёрт альпинистни да къошуб, нёгерлери бла Имбир, Даур, Хурзук деген атланы джолгъа къурайды. Экспедицияны къурамына ол заманда Къарачай-Черкес Республиканы окъуу бла илму министрини орунбасары Бегеуулланы Борис да киреди. Ол альпинизм бла отуз джылдан асламны кюрешгенди, Минги Тауну башына сегиз кере чыкъгъанды.\nКъарачай тукъумлу атла бла, кертиси бла да, уллу хазырлыкълары эмда патриотлукълары болгъан джашла чыкъгъандыла Минги Таугъа. Алагъа башхала да болушхандыла  не сейирсиниу, дунияны юсюнде биринчи кере атла Минги Тауну башындан къарарыкъдыла, ала да кёб зарауатлыкъ, къыйынлыкъ чекген ариу, джигит халкъыбызны атларыдыла.\nБу сезим адамланы, учундуруб, джумушха таукел узалыргъа джол ачханды. Алайды да, инженер Байрамукъланы Умар атлагъа таугъа, бузгъа джараулу налла ишлеб ургъанды. Джатдоланы Мурат, Биджиланы Магомет, Каппушланы Дахир юч атны  Хурзукну, Даурну, Имбирни  таугъа чыгъаргъа хазырлайдыла.\nТаугъа джаяулай ёрлеб баргъан туристле  американлыла, японлула, итальянлыла, башха альпинистле  бу сейир ишге къууаннганларын харс уруб билдиргендиле.\n1999-чу джыл, арадан бир джыл ётгенден сора, къыркъар (август) айны 18-де 10 сагъат бла 36 такъыйкъада атлы экспедиция Минги Тауну кюн батхан джанына чыкъгъанды  аны мийиклиги 5642 метрди.\nБу ишге джангы къошулгъан къарачай тукъумлу Игилик деген атда тохтайды сайлау. Игилик анга этилген ышанмакълыкъгъа керти болады  Минги Тауну башына чыгъады. Джаяу баргъанла да, ызындан джетиб, аны акъыллы кёзлерин ба этедиле.\n- Бу ишге къарачайлыланы барысы да къууанныкъ болурла деб, акъылым алайды. Кеч-эртде болса да, къарачай атла бла Минги Тауну башына ёрлеу Эресейни Рекордла китабына тюшеригине ишек джокъ эди, - дейди «Къарачай  алан халкъ» джамагъат бирлешликни тамадасыны орунбасары Боташланы Сулейман.  1998-чи джыл Дунияда рекордланы регистрациягъа алгъан эресейчи комитет Орусланы Къылыч-Герийни Сыйлы диплом бла саугъалагъан эди. Энди уа бизни джашланы джетишимлери Гиннессни рекордла китабында да орун алыргъа керекдиле.\n- Ол джигитлик этген джашланы эмда бютеу халкъыбызны «Къарачай  алан халкъ» джамагъат бирлешликни атындан алгъышлайма. Бирлешликни тамадасы Хабланы Руслан бла мен Къарачай-Черкес Республиканы Башчысы Темрезланы Рашидге кириб, уллу къууанч этерге кереклисини юсюнден сёлешгенбиз. Темрез улу бизни оюмубузну тюзге санагъанды, къууанч этерге тыйыншлысын да айтханды. Энди биз андан джакълыкъ табханбыз  кёб турмай байрам этерикбиз.\n15.09.2018 16:35:11 Translit\n26.09.2018 19:11:21 Translit\n28.09.2018 20:21:04 Translit\nАлгъаракълада бизни элде бир асыулу адам ауушду. «Мени джюрегим кёлтюраллыкъ тюлдю», - деб, аны къарнашы ёлюкню джууаргъа кесине базмады. Кюёуюню эки джашын, кесини эгечинден туугъанланы да болушдуруб, ол джумушну къыйынын тындырды. Джашла эс ташларгъа джетиб чыкъдыла. Къайыны кюёуюню ёлюгюн джууаргъа нек керек болду? Аны санларына къолу джетген сагъатда кёлюне не келе болур эди? Ол кюн алайда сюелген адамланы бири, джашланы да ол халда кёргенинде: «Хоншу миллетлени бир къауумунда этилгенча болса керек эди бизде да,  деди.  Аланы эллеринде ёлюклени джуугъан адамла бардыла». Аны ол айтханы эсимде къалыб кетиб, артда черкес танышларыма сордум. «Бизде хар элде афенди, джамагъат тыйыншлы кёрген эки адам тындырады ол ишни,  дедиле.  Аланы бири джуугъан этеди, бири анга болушады. Ауушханны адамлары кесибизге къоюгъуз деселе, анга да сёз болмайды».\nБылайда джаныма къоркъуу болгъан кёзюуде этген осиятымы айтмай къоялмайма. Тышында меннге бир къыйын операция этдиле алгъаракъда. Биргеме юй бийчем бар эди. Аллах кишиге да сынатмасын аллай затны, операция этерни аллында джууунуб таза болургъа, юсюнгде тюк къоймай къоратыргъа тыйыншлыды. Ол джумушланы бийче тындырды. Ауушханны тазалагъанча, медицинада да алай керек бола кёре эдим. «Ёлюб къалгъаны болса уа, деб да эте болурла, деген оюм да эсиме келди. «Бу джолму, артдамы къачан ауушсам да, кесинг джууарса», - деб, анга осият этдим. «Ёлюрге ашыкъма, сен алкъын бизге керексе»,  деб, кесин ышартыргъа кюрешди ол. Мен къатыракъ айтханымда: «Аллай адет джокъду, айыб этерикдиле», - деди. «Этселе, меннге этерле, бу осиятымы тындырмай къойма», дедим. Аллах болушуб, больницадан сау-эсен чыкъдым, энтда джашайма, мени ахыр кюнюме дери, бир къауум миллетледеча, бизде да ёлюкню джууучула болмаса, ол осиятым осиятлай къалады. Келишмегенин да билеме, амалсызлыкъды.\n30.09.2018 00:16:28 Translit\nДжашау джолун аскер усталыкъ бла байлагъан, къазауатны отлу джоллары бла ётген таулу джаш, атын бютеу Эресейге белгили этиб, къуру Къарачай-Черкесиягъа тюл, саулай Шимал Кавказгъа да уллу сый-махтау келтиргенди. Ол къайда айланса да, джюреги туугъан джурту бла  шам Къарачай бла - байламлы болгъанды. Ахыр тылпыуу да сюйген джуртунда, Кавказ ауушланы къоруулагъанлагъа аталгъан эсгертмени къатында, афган урушха къошулгъан джашланы алларында сёлеше тургъанлай чыкъгъанды  1989-чу джыл къыркъар айны 31-де.\nОл кертиси бла да, миллетибиз ёхтемленирча, ёсюб келген тёлюлеге юлгюге тутарча бир адам болгъанды  талай уллу кърал саугъаны иесиди, юсюнде адамлыгъы, терен билими, адеби-намысы бла аны таныгъанланы, билгенлени эслеринде къалгъанды. Миллетибизни, бютеу Эресейни тарихинде да ол джарыкъ ыз къойгъанды.\n01.10.2018 23:47:24 Translit\n01.10.2018 23:48:21 Translit\nБилмейме, бу орунсуз бир мисал болур. Ёзге адамны кесине къарамай къойгъаны, неге да сансызлыкъ, джамагъатдан айырылыб къалмакълыкъ, артыкъсыз да бек эстетика джарлылыкъ - джашаудан артха къалмакълыкъ деген затды. XXI-чи ёмюрде быллай хали артыкъ да бек танылыргъа да болур. Бусагъатда адамны тин-иннет байлыгъыны ёсерине, не джаны бла да билимли болуруна мадар барды. Театр, газет, журнал, телевизор, радио, китаб, университетле, джыйылыула, ушакъла, тенгле... Бары иннет бла ангы ючюн. Бары да  информация байлыкъ. Бусагъатда информация алай кёбдю да, илму бла техниканы кесине болушлукъгъа чакъыргъан илму болуб къалгъанды. Быллай кёзюуде хар неге да сансыз къарар ючюн, акъылдан бир кесек джартыракъ болургъа керекди. Этика, эстетика билимле къайсы санагъатда уруннган адамгъа да бирча керекдиле. Ол ангыны ёсдюреди, фантазияны кенгертеди, эм къыйын кюнюнгде да таукел болургъа, кесинге ийнаныргъа, джарыкъ кёллю эмда басымлы болургъа юретеди. Дуниягъа белгили алим Эйнштейн, Достоевскийни юсюнден сёлеше келиб, бу литератор меннге къайсы алимден да багъалыды - акъыл-байлыкъ береди, дегенди. Онглу, акъылман адамларыбызны ичлеринде маданиятха сансыз къарагъан джангыз бири болмагъаны, космосда огъуна Бах, Блок неда сирень керекмиди, тюлмюдю, деген соруу туумагьаны да бош зат тюлдю.\n04.10.2018 23:40:45 Translit\n04.10.2018 23:41:39 Translit\nРашид асыры эркеден, айтханларын баджаралмай къалсала, джерге аунаб, хахай салады, шиндиклени аудурады, сауутланы ууатады. Аммасыны айтханына кёре, ол «джокъгъа» юренмегенди, аны ангысына адамланы бары да, затланы бары да аны ючюн, анга къуллукъ этер ючюн джаратылгъандыла. Ол кесинден тамадалагъа ауур сёлешеди, аны айтханы  законду, башхаланы «шайгъа» да санамайды. Юйдеги уа, кёбюсюне «аны кёлюне джеталмай» джарсыйды.\nСабийигизни сюйюгюз, анга кишини дау табаргъа джолу джокъду, алай а ол сюймекликде, сабий энди джамагъатныкъы болгъанын, аны иннети, акъылы, джашауу, башы, къоллары адамла ючюн керекли болгъанларын сезсин сабий. Джамагъатха насыб келтире билген ангы  гражданлыкъ ангы  сингсин джюрегине.\n05.10.2018 00:14:02 Translit\nТалай джылны ичинде быйыл джай, сау бир ай чакълыгъа ишимден бошлукъ чыгъыб, мен ол заманны ёсген элимде, Архызда, ашырыр умут бла элия (июль) айны аягъында Ата джуртха джыйылдым. Ара шахарны дыгалас джашауундан къутулуб, бираз эс джыйгъаным бла бир сыйлы кюн мени арбазыма джыллары меннге джууукълашхан эки эркиши келдиле да, кеслерин танытдыла. Ала: Улакъланы Махти  Эресейни Илму академиясыны Нальчикде бёлюмюне тамадалыкъ этген; Бегий улу Абдуллах  назмучу, башха тилледен кёчюрюучю, ана тил бла байламлы дагъыда талай багъалы ишни тындыргъан. Экиси да къарнаш малкъар миллетни джашларыдыла. Танышханлайыбызгъа огъуна меннге саугъагъа эки томлу китабны бердиле: «Современный карачаево-балкарский язык». Мен илму бла кёб джылны кюрешгеним себебли бир кёз джетдиргеним бла ол китабны чыгъарыр ючюн, къаллай бир кюреширге, къаллай бир къыйын салыргъа керек болгъанын сездим. Бек багъалы саугъагъа санадым, разылыгъымы билдирдим.\nБиз гитче миллет болгъанлыкъгъа, тилибиз кесини ичинде не джаны бла да джарашыбды. Аны меннге саугъагъа берилген китаб да иги кёргюзтеди. Сёзлени байламлы этген амалла къуру тил илмугъа тюл, башха илмулагъа да болушлукъ бередиле. Тилни юсюнден сагъышха кирсем, бизни тилде сёз джалгъауланы (суффикслени) сёз тюрлендирген кючлерине сейирсинеме. Мен тюрк тилли халкъла джашагъан кёб джерде болгъанма. Къыйырдан барысын билиб чыгъар мадар джокъду. Алай а талай затха эс бёлдюм. Кесин эм тынч танытхан къайда да санау сёзледиле (числительные). Бютюн да сейири  хар миллетни тилинде глаголла  этимле. Сёз ючюн, бизни тилде бир сёз бла айтылгъан башха тилледе эки-юч сёз бла айтылады. Бек сейир да, магъаналы да боллукъ эди, тил илму бла кюрешгенледен, ким болса да, быллай темагъа эс бёлсе: «Сравнительный анализ глагола в тюркских языках».\nТилни юсюнден айтхан затларыма къонакъларым эс бёлдюле. Тилни таркъайыб, джаш тёлю тилден айырылыб баргъанына къайгъырдыкъ. Не зат этиллигине да сагъыш этдик. Алыб къарасанг: тилде газетибиз бар, теле-радиобуз бар, школда дерс бар. Кърал джумушха къошуллукъ зат да болур. Тилни юсюнден хазырланнган законну да сагъындыкъ. Алай а барысындан да магъаналы, барысындан да кючлю мадар  юйде къуру ана тилде сёлешген, башха тилни къошмай. Аны тышында уа не къадар башха тиллени билсе джаш тёлю, ол къадар кесине иш-джумуш джолну бек бегитеди.\nБизни юсюбюз бла темир джолла ётмейдиле, хауа джолларыбыз да джокъду. Бюгюнлюкде биз туризмге ышансакъ, инфраструктурагъа уллу эс бёлюрге керекди. Алгъаракъда Къарданик бла Зеленчукну ортасында тюзде аэропорт ишлерге деб сёз джюрюй эди. Алайдамы болады, башха джердеми болады  ол амалсыз керек затды. Темир джоллагъа да эс бёлюрге керекди. Тыш къраллада къыш курортлада бизден тар ёзенледе темир джолла ишлениб турадыла. Сочиден Красная Полянагъа бизден эсе тар ёзенде темир джол ишленибди. Ол эки зат ишленсе, эл мюлкге да уллу кюч къошуллукъ эди. Къуру туризмге тюл.\nБизни миллетни иги адетлери кёбдюле. Ол адетлени билиб чыкъгъаннга уллу сый къошулады. Тамаданы сыйлагъан, адам къатында тютюн ичмеген, дагъыда алача кёб адетле иги адетледиле. Бир къауум адетле уа, этегибизден тутуб, абындырыб, алгъа атлатмазча этедиле. Келин келтирген, къыз чыгъаргъан, ол дуниягъа кетгенлени юсюнде керексиз этилген къоранч  миллетни джунчутхан затла кёбдюле. Миллетибизни асламысы бюгюнлюкде къыйын джашайды. Алай а хар ким этгенни, мен да этейим деб, джыйгъан мюлкчюгюн суугъа къуйгъанча этеди. Адетлеге сыйынама деб, юйюн ырхы ургъанча этеди. Бир къаууму, кредитле алыб, джоюб, артда аны тёлейме деб, банкланы «къарауашлары» болуб къаладыла. Ала керек затламыдыла?! Менден сора да бу «адетлени» кёрюб болмагъанла бардыла. Алай а, не келсин, бюгюн-бюгече да барады бу къуджур адет.\nЭнди малкъарлыланы юслеринден бир-эки сёз. Бир бёлек замандан Махти бла Абдуллах меннге, джангы саугъала келтиртиб, къолума тутдурдула. Къулийланы Къайсынны алты томгъа джыйылгъан бютеу джазгъан затларын, Къайсынны юсюнден джазылгъан китабла, Энейланы Тимурну юсюнден джазылгъан китаб. Алагъа къараб чыгъама да, эсиме талай зат келеди. Малкъар миллет гитче болгъанлыкъгъа, къралда да, аны тышында да, белгили, онглу адамлары бардыла. Юч эм джарыкъ джулдузуну юсюнден кёлюме келгенни айтайым. Энейланы Тимурну юсюнден эшите тургъан эдим, уллу хапарлы уа тюл эдим. Ара шахарда биз джыйылгъан джерледе кёрюнмей эди. Энди уа Бегиланы-Кючмезланы Р. джазгъан китаб «Свет звезды и свечи» къолума тюшгенлей окъуб чыкъдым. Илму бла кюрешген адамгъа бек багъалы китабды. Биз миллетде огъай эсенг, бютеу Шимал Кавказда да, илмугъа Энейланы Тимурдан терен кирген алим, мен билиб, джокъду. Сабийлиги къыйын заманда ётгенликге, насыбына, фахмусуна кёре, МГУ-ну механик-математика факультетине кириб, аны бошаб, уллу билим алгъанды. Дагъыда, М.В.Келдыш бла ишлеб, илмуну эм мийик таууна чыкъгъанды. Тёбен Архызда обсерватория ишленнген заманда М.В.Келдыш Архызгъа келиучен эди. Мени анамы къолундан къарачай хантла  хычын, сохта, джёрме  ашагъанды. Аны акъылын, адам бла келишиуюн бир джангыз кере тюбегенле да айтыб айталмайдыла. М.В.Келдыш бла ишлеб Эней улу космос программалагъа къошулгъан ишле бла кюрешгенди. Аллай адамлагъа кърал уллу бошлукъ бермей эди. Ол себебли адам ичинде да эркин айланыр уллу мадары болмагъанды. Ол себебли биз да Энейланы Тимурну юсюнден уллу хапарлы болмагъанбыз. Алайды да, Эней улуну юсюнден китаб джазылгъаны бек аламат ишди.\nЭнди Залийханланы Михаилны юсюнден бир-эки сёз. Эм биринчи Миша бла талай джылны алгъа «Чегем» турбазада танышхан эдик. Ол заманда анда тамадалыкъ этген Чегембайланы Мухар эди, джандетли болсун. Ол биринчи тюбегенибиз бла ушакъ этерге, джууугъуракъ танышыргъа мадар болмады. Биргесине СССР-ни Илмула академиясындан келген альпинист къонакълары бар эди. Мени да бар эди джёнгерлерим. Арт кёзюуде Москвада талай кере тюбешген эдик. Къуру юч къыйыны кирген затны алыб къарасакъ  альпинизм, илму, политика  барысыны да эм мийигине джетгенди: спортну устасы, академик, Кърал Думаны депутаты. Спорт бла, илму бла мен да танышма. Бек ариу билеме къаллай къыйын, къаллай кюч, къаллай тёзюмлюк, фахму керекди ол мийикликге джетер ючюн. Юсюнде аллай джетишимле бола тургъанлай, Михаилде уллу кёллюлюк эсленмейди. Аллай адамыбыз бла биз махтанырчабыз, джаш тёлюбюзге уа юлгюдю.\n05.10.2018 00:15:38 Translit\nТиширыу кийимде миллетлик, къул, бий айырмачылыкъ, джыл башхалыкъ бютюн да бек танылгъанды. Къарачай тиширыуну къууанчха кийген чепкени бютюн да айбат, сыйлы болгъанды. Асламысына ол тышындан келтирилген къумачладан тигилгенди: къатападан, дарийден, парчадан. Кёбюсюне кёзню къаматмагъан, алай а джарыкъ бетли  акъ, мор, балий бетли, джашил болгъанды. Кенг этекли тыш чепкен не къапталчыкъны неда кёлекча тигилген ич чепкенни тышындан кийилгенди, кесини да бичими эркиши чепкенникине ушайды. Аны бютеу ал джаны ачыкъ болгъанды, кёкюреги къыйылыб этилгенди, кесини да ал бойлары бютеу болгъандыла, сыртыны къыйылыуу беллинденди, кеси да чимдетилиб тигилгени себебли, белни таб къабханды, тюб джаны уа ючкюл къураула къошулгъанлары себебли, къарталары да болмагъанлай кенгергенди. Дженглени асламысына чынагъа дери тикгендиле, андан арысы билекликлеге, дженг тышлагъа, дженг учлагъа кёчгенди. Имбашлада джырыкълары бла узун дженгле да тигилгендиле.\nАллында чертгенибизча, чепкенни тюрлю-тюрлю джасаула бла омакъ этгендиле  кюмюш, алтын халыла бла ганыуа тикгендиле, окъа этгендиле, омакъ темирчиклени тикгендиле. Чепкенни джасаллыкъ джерлери айырылыб белгили болгъанды. Ол джорукъну бузмагъандыла. Археолог Мизий улу Огъары Чегемде джер тюбюнде аллай чепкенни табхан эди. Ол чепкен бюгюннгю къарачай миллет чепкенлеге ушаш болгъанды. Аны ал джаны бла этеклерине алтын халыла бла ёсюмлюклени, тюрлю-тюрлю хансланы суратларындан накъышла тигилгендиле, кёкюреги сыйлы кёрпеден (тыйындан) джасалыб болгъанды (Мизиев И.М. Очерки истории и культуры Балкарии и Карачая XIII-XVIII вв. Нальчик, «Нарт», 1991 г. стр. 55). Огъары Чегемде табылгъан чепкенни бичими Мощевая ёзенде шиякылада табылгъан VIII-чи - IX-чу ёмюрлени къапталларына ушагъанды (Иерусалимская А.А. Аланский мир на «шёлковом пути». С. 157. Рис. 8., стр. 159, рис. 12). Эслегенигизча, чепкенни бу тюрлюсю Къарачайда эртдеден белгилиди, ол себебден къызны миллет кийими Къарачайдан чыкъгъанды, деб, таукел айтыргъа боллукъду. Чепкенни бу тюрлюсюн VIII-чи - IX-чу ёмюрледе Мощевая ёзенде кийген эселе, VIII-чи - IX-чу ёмюрледе уа ол КъартДжурт бла Хурзукда, Байрым ёзенде, Огъары Чегемде джюрюген эсе, бу миллет кийим, бир ишексиз, хоншу миллетлеге къарачайлыладан джайылгъанды.\nМиллет тиширыу кийим къарачайлыланыкъы болгъанына къапталчыкъ да шагъатлыкъ этеди. Аны кенг этекли чепкенни ичинден кийгендиле. Анга къарачайлыла «кюбетюб» дейдиле. Башха миллетлени тиллеринде ол сёзню магъанасы джокъду. Тиширыу къапталчыкъны быллай аскер аты къайдан чыкъгъанды экен? Джууабы белгилиди. Къарачайлыланы ата-бабалары  тюрк миллетле: скифле, сарматла, аланла болгъандыла. Тарихде белгиленнген а тюрк миллетледе къазауатха эркишиле бла бирге тиширыула да тири къошулгъандыла. Андан бери къарачай тиширыуланы къапталчыкъларыны «кюбетюб» деген аты тюрленмегенди. Тинтиуле этселе, алимлени къайсы бири да ангыларыкъды къызланы бу аламат, къууанчха кийген кийимлери аскерчи тиширыуланыкъылагъа ушаш болгъанларын, алай демеклик амазонкаланыкъылагъа.\n05.10.2018 00:15:57 Translit\n05.10.2018 00:25:41 Translit\nКъолунда таягъы, акъ сакъаллы узун киши, бизни къатыбызгъа келиб, барыбыз бла да къол тутушуб саламлашды. Аны ким болгъанын биле эдик. Алай а кёбюбюз танымай эдик. Тёгереклешиб, барыбыз да ортагъа алдыкъ. Тынчлыкъэсенлик соруб: «Джашла, былайгъа нек джыйылгъансыз, чуруму неди?» - деб, Хамзат таба къарады. Ол, джарашдырыб, хапарыбызны айтды. Исмаил, къолу бла сакъалын сылаб: «Уллу Аллахха къурман болайым, терсликни энтда бир джиги юзюлдю», - деди. Андан ары бизге кёб акъыл сёз айтды. «Халкъ окъурча, разы болурча китаб джазыб чыгъаргъан алай бош иш тюлдю. Джазгъан адам эм алгъа джашауда бола тургъан, хар ким да биле, кёре тургъан затланы джарашдырыб, окъуучугъа алай джетдирирге керекди. Башындан алай айтхандыла, немелени неме былай болургъа керекди деген фатауалагъа тынгыласанг, джазгъанынг тепсиге салыннган хантха туз атылмагъанча болады. Бусагъатда юйледе радио барды. Сиз да тынгылай болурсуз «Минги Тау» деген джырны халкъ джыр деб бередиле. Ол джырны сёзлерин да, макъамын да мен джазгъанма». Ичибизден бирибиз: «Сени атынгы нек айтмайдыла сора?» - дегенинде: «Сизни джашауугъуз алдады, сора барсагъыз, билирсиз», - деб, кете тебреди. Биз да, ашыра, иги кесек бардыкъ. Арадан джылла да озуб, заманла тюрлене, эшитген хапарыбыз былай болгъан эди: биз кёчгюнчюлюкден къайтхандан сора, Исмаилны башына чакъырыб, фахмусуна сый-махтау бериб: «Сен алгъынча джаз, китабларынг чыгъарыкъдыла. Джангыз биз излеген диннге алгъынча берилмей, Къуранны, намазны, мынчакъны къой», - дейдиле. Бу унамайды. Алай бла аны джазгъанлары чыкъмай туруб, къралны баргъан джолу тюрленнгенинде, дуния джарыгъын кёредиле.\nМаулут бошалгъандан сора, бир кесек туруб, кетерге деб джолгъа чыкъды. Къартла уллу сый бериб ашырдыла. Атам бла мен да элибизге  Гюрюлдеуюкге - айландыкъ. Бир кесек баргъандан сора атама Исмаилны джылагъаныны чурумун сордум.\n- Ол алай бош зат тюлдю, - деди атам.  Уллу Аллахха къаны, джаны бла берилиб, таралыб, тилеклени къабыл боллугъун тилей эди, - деди.\n05.10.2018 22:55:03 Translit\n- Бизни университет Шимал Кавказда кесича бир илму аралыкъ болуб турады. Мында тюрлю-тюрлю илмуланы кандидатлары, докторлары, доцентле, профессорла бардыла. Къайсы бир вузну да атын айтдыргъан онглу алимле, устазладыла. Бизде да бардыла атларын сау къралда, аны тышында да айтдырыб тургъан алимле. Алай болса да бизни университетни кесини энчи бети болгъанын танытхан затларыбызны юслеринден бирэки сёз айтыргъа излейме. Бизни джашагъан джерибиз бла, маданиятыбыз бла байламлы затладыла ала. Сёз ючюн, биз Эресей Федерацияны ичинде эм мийик джерде орналгъан университетибиз, «самый высокогорный университет» деб адабиятда да джазылады. Ол себебден тёгерекде табигъатны, тауланы, сууланы, ёсюмлени, джаныуарланы, экологияны, аны кибик бирси табигъат къудуретле бла байламлы затланы илму джаны бла тинтиу  ол университетибизни баш борчларыны бириди. Бу затланы юслеринден магъаналы ишни башлагъанбыз. Ол экология бла, био-экология мониторинг бла, ландшафтны биология сартын байлыгъы бла байламлыды. Университетни кесинде био-экология лабораториябыз да барды, анда белгили алимле бугъойланы, кёллени, сууланы, чегетлени тинтиу бла кюрешедиле.\n05.10.2018 22:55:31 Translit\nКюбетюбню къара, мутхуз къызыл, джашил бетли багъалы къумачладан: къаты дарийден, джибек атлесден тикгендиле. Мийик сир джагъасын, дженглерин, этеклерин алтын, кюмюш халыла бла накъышла тигиб джасагъандыла, айтыргъа оюуладан санджохла салгъандыла. Кюбетюбню джагъасы чыпчыкъ суратлы тюймечик бла джасалгъанды. Кёкюрегинде бир тизиу бла экишер-экишер кюмюш неда алтын суу ичирилген тюймечикле тигилгендиле. Кюмюш тюймелеге къарасауут салгъандыла, аланы сыйлы ташла бла джасагъандыла, алтын, кюмюш темирчыбыкъладан эшиб, джасаула этгендиле тюймелени юслеринде. Кеслерини да санлары асламысына 14-17 болгъандыла. Тюймеледе, кямарлада ташланы да ышанлары болгъандыла. Фейруз таш къыз сабийни тазалыгъын сакълагъанды, къызыл накъут тиширыуну мелхум джашаууну белгиси болгъанды (бурундан бери да къызыл бет мелхумлукъну ышаныды). Бир-бирде тюймечиклени эки джаны бла тёгерек, ючкюл, тёртгюл (локъум) темирчикле  дууачыкъла  тигилгендиле. Къапталны джагъасына, ал бойларына, дженглерине окъа тикгендиле. Ол къапталчыкъгъа малкъарлыла «чубур» дейдиле. Къарачайда аты уа кюбетюбдю. Ол зат алимлени да эслерин кесине бурады.\nАлим Студенецкая Е.Н. чертгенден, аллай кийимле эркишиледе болгъандыла, артда тиширыулагъа кёчгендиле. Былай алыб къарасакъ а, эркиши, тиширыу кийимлени барысы да - юс кийимлери, аякъ кийимлери, бёрклери - бирчаракъдыла, атлары уа башхады. Сёз ючюн, тиширыуну кюбетюбю эркишини къапталына ушайды. Биз оюм этгенден, эркишиден тиширыугъа кёчгенди, дерча тюлдю. Бурун заманлада бу джерледе джашагъан скифлени, сарматланы, аланланы, хазарланы тарихлерине къарасакъ, эркишиле бла тенгликде тиширыула да къазауат этгенлери белгилиди. Ол кёзюуледен къалгъан тиширыу шиякъылада кёб санда аскер кийимле табыладыла: джаяла, садакъла, къылычла, аскер белибаула, бычакъла. Ол себебден белгили амазонкаланы бизни джуртубуз бла  Кавказ бла  бошуна байламлы эте болмазла. Ол затха кюбетюб бла аны тюймелери да шагъатлыкъ этедиле. Тюймеле Къарачайны Къарт-Джурт элинде, Малкъарда Байрым ёзенни орта ёмюрледеги шыякъыларында тюбеучендиле. Алгъын ала уллула, джассыла, тёртгюлле болгъандыла, кеслери да кюбени кереклери болгъандыла (Батчаев В.М. Из истории традиционной культуры балкарцев и карачаевцев. Нальчик. 1968 г. с. 152., стр.56). Ала кюбени кереклери болуб къалмай, тюймелени орунларын да тутханлары уа ол къапталчыкъла эркишиледен кёчмей, тиширыуланы кеслериникиле болгъанына шагъатлыкъ этеди. Кёчюучю тюрк миллетлени тиширыулары аскер къуллукъларын экинчи сабий туугъунчу бардыргъандыла. Къайда да болсун, тиширыу анады, ол себебден кюбеде тюймеле, тешиб, сабийине эмчек салыргъа таблыкъ бергендиле. Тюрк миллетле, кёчюуню къоюб, стауат сала башлагъанларында, тиширыула аскер къуллукъларын къойгъандыла. Аны бла байламлы тиширыуну аскер кийимини тюрсюню, тыш къарамы тюрлене башлагъанды. Джауну урумундан сакъларгъа джораланнган кюбе тюймеле, омакълыкъгъа этилген ингичге, назик тюймечиклеге бурулгъандыла. Къарачай кийимлени мийик, сирелген джагъаларында боюнну сакълагъан эки чыпчыкъ сурат салыннган уллу тюйме болгъанды. Бир-бирлери асыры ариу, назик этилгенден чыпчыкъдан эсе ёсюмге, хансчыкъгъа ушагъандыла. Алагъа къарачайлыла «боюнлукъ» дегендиле. Бизни ата-бабаларыбыз не къадар аскер джашаудан джаякълай баргъанлары сайын ол къадар кюбетюбню тюрсюнюню тыш къарамы тюрлене баргъанды.\n11.10.2018 00:29:03 Translit\n11.10.2018 12:39:30 Translit\nИзменено:\tTinibek - 11.10.2018 12:41:30\n11.10.2018 12:43:02 Translit\n11.10.2018 12:43:21 Translit\nИги арлакълада джашагъан, не кёб ашаса да, ичин уу тарагъанча, санына эт къонаргъа унамагъан бир къангич бит да аш ийисни сезгенинде, къалын чегетни ичин джырыб келгенча, ууаныкны тюклерини аралары бла кесине джол ача, тири къымылдаб, ол къан ийис чыкъгъан джерге джетди. Къалкъыб тургъан семизка битни эсгергенинде ичинден: «Сени ичинг джарылсын! Хар аш тюшер джерге биринчи сен джетесе. Ма былайда эм азы бла минг ач бит тоярча бир аш барды. Алай а, ёлюб къалгъанлыкъгъа сен бир битге хапар билдирлик тюлсе. Аны къой, уяныб къалгъанынг болса уа, мени да къыстарыкъса былайдан. Андан эсе, сен уяннгынчы тояйым да джанлайым»,  деб, къан болгъан джерге шыбыртсыз барыб, джутланыб ашаб башлады. Ашыкъгъаны амалтын къабыныны кесекчиги терс тамагъына кетди. Кесин тыяргъа кюрешсе да, тёзалмай, джётел этди.\n- Ачдан ёлген Арыкъкай! Ол къанны чыгъарыр ючюн мени къаллай бир къыйыным киргенди. Ой тыбырынг къуругъан, «Хазыр ашха  терен къашыкъ» дегенча этмей, мен уяннгынчы бир кесек сакълаб, соруб, эркинлик алыб ашамаймыса?!\nАрыкъ бит ичинден: «Юсюме чаба тебресе, къачарма да къутулурма. Алай а, ол бусагъатда ауурланыб тургъаннга ушайды. Тюз къолуна тюшюб къалмасам, мени бла кюрешир къарыуу да хазна болмаз»,  дей, кёллене:\n- Кесингсе, Дыммызкай, ачдан ёлген а! Алай ийнамынг болсун, сен бу уллу джараны салыб, бу къадар къанны чыгъармагъа эдинг... Не, биргенге ол дуниягъамы алыб кетериксе бу къадар ашны ?!  деди.\n- Мени къайры алыб кетеримде сени не ишинг барды, ой бетсиз?! Аш меники эсе  меникиди! Тас бол былайдан, уяты-хаяты болмагъан!\n- Ай, кёлтюрем хашген, сен терсинге айланнгын, эки баш бармакъны тырнакъ ортасында къалгъын!  деб, Дыммызкай аякъ юсюне минерге изледи, алай а, санларына айтханын этдирелмеди.\n- Ай, мен сени маймулну тиш орталарында къалгъанынгы кенгден къараб кёрейим! Къуруб кет былайдан дейме сеннге!  деб, хахайлады Дыммызкай.\n- Атангы башы къул этерсе, биз да кесибизни сакъларча, джакъларча бир барбыз. Сиз нафыс ючюн, къан ючюн, эт ючюн, уруш этериксиз, биз а  сыйлы бит атыбызны сакълар ючюн, ийнам ючюн, намыс ючюн, бет ючюн уруш этерикбиз. Ма олду бизни  къангич къанлы битлени фикирлери.\n- Сен къычырыб, мен да къычырыб уллу уруш болуб былайда кёбле къырылгъандан эсе, бу ауурланыб, къымылдаялмай тургъан сагъатынгда мен джангыз сенден бошайым да къояйым!  деб Арыкъкай, ууанык тюкню тюбюнде тургъан хайт деген бир зыгъыр кесекни алыб, Дыммызкайны уруб башын чачаргъа деб аллына атлады.\n- Тохта, юйюнг къурумагъан, кертда дегеннге сен алыннганмы этгенсе?.. Керти кертисин айтсакъ, сиз да, биз да битлебиз, не башхабыз барды. Кел, андан эсе, экибиз шохла болайыкъ. Сизникиле, бизникиле дегенлени унутайыкъ да, хайда къуру экибиз бай болайыкъ да, бу мелхум джерде джашайыкъ,  деди Дыммызкай.\n- Алай эсе...  деб, Арыкъкай Дыммызкайны къатына келди.\n- Да башлайыкъ сора оноуну,  дей, Дыммызкай кёз марай келиб, сермеб Арыкъкайны аягъындан буууб, кесине тартыб башлады. Арыкъкайны къычырыгъы джер джарады, джети кёкге чыгъады. Дыммызкай да сескекли бола, къычырыб тебреди.\n- Ай къан ичген начасла, бошаб къойдугъуз да ууаныгымдан!  деб, ууаныкны иеси къош таба ашыгъыш кетди.\n11.10.2018 21:10:39 Translit\n11.10.2018 21:11:08 Translit\n11.10.2018 21:11:53 Translit\n11.10.2018 23:04:06 Translit\n14.10.2018 21:19:51 Translit\nЭкинчи митинг Орджоникидзе эмда Кавказ ауушланы къоруулагъанланы музейини къатында болгъанды. Огъары Марада фронтха 10 джашны ашыргъан юйдегиге  Байтокъланы Аслан бла Анисатны юйдегилерине - салыннган эсгертмени ачыугъа аталгъан эди.\n«Бу туудукъланы, аладан тууарыкъланы да эслеринде джашарыгъына ышанабыз. Бу белгили терек  «Хорламны бусагъы» - Эресейни кёб шахарларында ёседи. Аны джетеги бизде, Къарачай шахарда, орнатылгъанында иги ышан барды», - деб сёлешгенди мэр алайда.\nКъайсы бир байрам да, ашсыз-суусуз, тюкенсиз, базарсыз болмаучанды. Биз хапарын айтханда ол затла эркин эдиле. Шахарны уллу орамларыны бири  Шохлукъну орамы - алай тургъанлай ол кюн джармалыкъгъа бурулуб къалгъан эди. Керти да, эл мюлк джармалыкъны иш этиб байрамгъа джоралаб, ачхан эдиле. Республиканы джерлеринден келген эл мюлк, промышленность, сатыу-алыу, аш-суу къурау предприятиеле кеслерини продукцияларын теджей эдиле.\n14.10.2018 21:21:39 Translit\nИзменено:\tTinibek - 14.10.2018 21:23:07\n14.10.2018 21:23:43 Translit\n«Атаны сёзю  акъылны кёзю» деб, бош айтмагъандыла нартла. Бир къауумла, атаны орнун анала да толу баджарадыла, дейдиле. Тюздю, аллай юйдегиле да бардыла. Алай а ана не кючлю болса да, сабийни, артыкъсыз да бек эркиши сабийни, ёсдюрюуде, тюз джолгъа салыуда атаны сыйы бек уллуду.\nБир къауум атала уа, юйдегини ачха бла баджарыб тургъанны эм баш борчха санайдыла. Сабийлеге къарагъан а джангыз ананы борчуду, деб къоядыла. Быллай юйдегиледе джашауда эм керекли затла  джылы сёз, джумушакълыкъ, кёл джарыкълыкъ, хурмет этиу  джетишмейдиле. Былай ёсген сабий а ташджюрек, хатерсиз болуб ёсерине ишек джокъду.\nСабийлени багъыу, ёсдюрюу эки джанына да  ата бла анагъа  бирча борчду. Аны себебли ата бла ананы арасында татыулукъ болургъа амалсыз керекди. Юйдегиде аллай бирикмеклик болса, атаана, юй джумушланы бирге тындыргъан бла къалмай, джамагъат ишлеге да тири къошула турсала, олсагъатда сабийле да джаш заманларындан огъуна джамагъатны, къралны аллында джууаблы болгъанларын сезе барлыкъдыла.\nТюздю, бизде алкъын тиширыуланы джашауларына сансыз кёз бла къараучу эркишиле джокъ болуб къалмагъандыла. Къатынланы борчлары  юй джумушла бла, сабийлени къайгъылары бла кюрешиудю, деб бегитедиле. Аны себебли быллай эркишиле къатынларын кърал ишледе ишлерлерин, джамагъат джумушлагъа къатышырларын онгсунмайдыла. Эртденден ингирге дери ишлеб келген тиширыу юйдеги джумушланы да толу кеси этерге тыйыншлыгъа санайдыла.\n15.10.2018 14:41:42 Translit\n21.10.2018 15:21:37 Translit


«Артыгъыракъ къоратсагъыз да, иги бояу бла боягъыз чачыгъызны» | Печатная версия газеты "Заман" на портале СМИ КБР\n«Артыгъыракъ къоратсагъыз да, иги бояу бла боягъыз чачыгъызны»\n17 декабря, 2018 - 16:52\nТиширыуну ариу чачы бла кёрсек, бек сукъланабыз. Ол адамгъа туугъаны бла берилипми къалады огъесе къарай билгенимиди? Мен ол сорууну бийик билимли специалист, дизайнер-парикмахер Кючмезланы Мадинагъа бергенме. - Мадина, сен талай жылдан бери ишлеп келесе, кеси усталыгъынгда профессионалса. Тап къыркъгъандан башха, чачны ариулугъун сакъларгъа не амалла бардыла? Бу ишде бек магъаналы не затды?\n- Бек алгъа - эринмезге! Экинчиден, хар кюнден неда ыйыкъгъа бир-эки кере маскала этерге, шампунь бла жуугъандан сора бальзам неда кондиционер бла чайкъаргъа керекди.\nЧачыгъызны не къадар сюйсегиз, ол къадар ариулай турлукъду. Солуу кюнюгюзде аш къангада болгъан затладан, сёз ючюн, чёплеу неда оливка жауладан бла жумуртханы сарысындан маскала этигиз.\nЭсигизде болсун, чачны исси суу бла жууаргъа жарамайды, ол бир къыркъ градусха жетсе керекди.\n- Дагъыда терк-терк жууулгъан чач, къургъакъ болуп, сыйдамлылыгъын тас этеди. Фенни исси хауасы да аны бузады. Ол алай болмаз ючюн, жуугъандан сора тамырларындан башлап, алгъа исси, артда уа сууукъ хауасын урдуругъуз. Хар кюнден жуумай болмай эсегиз а, чачыгъыз кеси аллына къуруса игиди.\n- Адам къайгъы этсе, чачы тюшюп башлайды деп да айтадыла.\n- Жюрек тынчлыгъы бузулуп, жаны къыйналгъан адамны чархында энчи гормонла жаратыладыла. Ала тамырлада къанны айланыуун бузадыла, чачны ёсюуюн да тыядыла. Ол заманда уа фоликулланы асламысында къан жюрюмей тебирейди. Бир ненча замандан а чач тюкле, аладан айырылып, тюшюп кетедиле.\n- Тиширыуну чачы, жаш заманындача, ариулай турурча не этерге керекди?\n- Кертиди, заман, жашлыкъныча, чачны да аямайды. Адам уллая баргъаны бла аны башында тюклери иничкерип, азайып тебирейдиле. Отуз-отуз беш жылдан сора ала акъырын ёседиле. Бузулгъан чачны орунуна келтирген а алай тынч тюйюлдю.\nАны себепли аны аяргъа керекди. Сёз ючюн, фенни азыракъ хайырланыргъа, эринмегенлей, кесигиз этген тюрлю-тюрлю маскаланы жагъаргъа. Химия бла бояй эсегиз а, аланы аммиаксызларын алыгъыз. Багъа болса да, иги бояуланы хайырланыгъыз. Хна да хатасызды. Ол хансдан этилгенди, чачны тюшмезге да болушады.\n- Мадина, хар адамны чач ёсдюрюуде кесини жашырынлыкълары бардыла, сени уа бармыды бизни окъуучуларыбызгъа айтыр затынг?\n- Жуугъан шампунюгъузгъа бир уллу къашыкъ бла бир желатин неда мумиё къошугъуз – ол аны кератинин тап халгъа къайтарады. Чачны жукъартмазгъа жарагъан бальзамны неда масканы аны тамырларына угъай, юсюне жагъыгъыз. Чайкъагъан сууугъузгъа лимонну бир-эки тамычысын къошсагъыз – чач ариу жылтырайды эм терк кир болмайды.\nЖууардан бир жыйырма минут алгъа оливка жауну бир кесек жылытып жагъыгъыз. Суулай башыгъызны тарамагъыз неда жан жаулукъ бла тарт-соз этип ышымай, аны чулгъап къоюгъуз.\nБурма чачланы кокалыгъын кетерирге уа миндаль жауну аз-маз сепдирип тарагъыз. Кечеге уа, эшме этип, къысып жатыгъыз.\nУшакъны Байсыланы Марзият бардыргъанды.


Журналистлени магъаналы борчларындан бири - тюз хапарла билдириудю, Кавказны атын иги бла айтдырыуду | Электронная газета "Заман"\nЖурналистлени магъаналы борчларындан бири - тюз хапарла билдириудю, Кавказны атын иги бла айтдырыуду\n4 декабря, 2017 - 08:02\nТюнене Шимал Кавказны асламлы информация органларыны бешинчи форуму кесини ишин андан ары бардыргъанды. Ол кюн бери Къабарты-Малкъарны Башчысы Юрий Коков да келгенди. Бек алгъа ол Ингушетияны оноучусу Юнус-Бек Евкуров бла тюбешгенди. Ала экиси да экономика, билим бериу, культура, туризм, спорт эмда кёп башха жаны бла бирге ишлеуню амалларын сюзгендиле.\nПленар жыйылыу башланырдан алгъа РФ-ни Шимал Кавказны ишлери жаны бла министри Лев Кузнецов, Юрий Коков, Ингушетияны таматасы Юнус-Бек Евкуров регионланы асламлы информация органларыны жетишимлерини кёрмючю бла шагъырей болгъандыла. Къабарты-Малкъарны майданы сейир эди. "КъМР-Медиа" холдингни башчысы Людмила Казанчева келгенлени республикада чыгъарылгъан газетле, журналла, китапла бла да шагъырей этгенди, миллет телевиденияны, радиону ишлерини юслеринден хапар айтханды.\nЫзы бла жыйылыу башланнганды. Анга къатышханланы РФ-ни Президентини Шимал-Кавказ федерал округда толу эркинликли келечиси Олег Белавенцев видеону болушлугъу бла алгъышлагъанды. Ол Кавказны юсюнден тюз хапар билдирип тургъанлары ючюн журналистлеге ыспас этгенди. Дагъыда Ингушетиягъа быйыл къонакъбайлыкъ этгени ючюн ыразылыгъын билдиргенди эмда республиканы 25-жыллыгъы бла алгъышлагъанды.\nЮнус-Бек Евкуров а тюбешиуню тарыхын эсге салгъанды, ол чеклерин кенгерте баргъанын, анга энди тыш къыралланы келечилери да къатышханларын айырып айтханды. Лев Кузнецов а регионну журналистлери замандан артха къалмагъанларын, федерал коллегалары бла тенг уруннганларын чертгенди. Информация органлада тамата тёлюню келечилери бла бирге жаш адамла да ишлегенлери уа тёлюлени араларыда байламлыкъла юзюлмегенлерине шагъатлыкъ этеди.\nМинистр Кавказны атын иги бла айтдырыргъа итиниу бла бирге тюз хапар билдириуню магъанасы бек уллу болгъанын белгилегенди. "Регионда кёп миллетлени келечилери жашайдыла. Аланы, республикаланы айныуларыны юслеринден тюз шартланы ачыкълау инвестицияланы кёбейтирге себеплик этедиле. Къыралда регионну юсюнден жюрюген ётюрюклени тохтатыргъа керекди", - дегенди. Докладчы Кавказгъа келген туристлени саны кёпден-кёп бола баргъанларын да чертгенди. Ол а этилген оноула бла мадарла къыйматлы болгъанларыны шагъатыды,дегенди. Министерствону башламчылыгъы бла къуралгъан "Семь историй" деген проектни юсюнден айта, ол кёп шахарланы Кавказ бла шагъырейлендирирге онг бергенин чертгенди.\nПолпредни орунбасары Лев Попков а байламлыкъла къурау журналистлеге, власть органлагъа да хайырлы болгъанларына эс бургъанды. "Къыралны башчысыны май указларыны болжаллары бошала турадыла. Ала къалай тамамланнганларыны, къаллай тюрлениуле болгъанларыны юсюнден кертисин билдириу бек магъаналыды. Тюзлюкдю округну халкъларын бирикдирлик кюч",- дегенди ол.\nМиллетлени ишлери жаны бла федерал агентствону башчысы Игорь Баринов СМИ ол неда бу проблеманы юсюнден жамауатны оюмун къурагъанын, тюз ниетлени, адет-тёрелени жайгъанларын чертгенди. "Алай этносланы юслеринден хапарлагъанда, сакъ болургъа, сагъыш этерге тийишлиди. Шёндю къаугъагъа кёп миллетлени келечилери къатышсала, ол федерал арагъа дери халкъланы араларында даулашча кёргюзтюлюп къалады.\nАны ючюн журналист жууаплылыкъны юсюнден унутургъа эркин тюйюлдю. Бек алгъа нек жазама, мени ишим къаугъамы туудурлукъду неда кемчиликни кетериргеми болушурукъду, деген соруу салыргъа керекди", -деп чертгенди ол.\nЖыйылыуда КъМР-ни Башчысы Юрий Коков да сёлешгенди. Ол форум кесини къыйматлылыгъын кёргюзтгенин, ол регионлада журналистлени араларында байламлыкъла къураргъа болушханын чертгенди. "Кавказны юсюнден тюз хапар билдириу, аны атын иги бла айтдырыу магъаналыды. СМИ бу ишни бет жарыкълы толтурады",-дегенди.\nРеспубликаны Башчысы власть органла да жамауатны аллында жууаплылыкъны унутмазгъа борчлу болгъанларын да эсгертгенди. "Критика тюз этиле эсе, анга кёлкъалды болургъа жарамайды", - деп къошханды ол.\nПсков областьны губернаторуну къуллугъун толтургъан Михаил Ведерников, РФ-ни Къырал Думасыны депутаты Елена Бондаренко эм башхала журналистлени къоркъуусузлукъларын жалчытыуну, ишчи, жашау болумларын игилендириуню юсюнден кеслерини оюмларын айтхандыла. Къабарты-Малкъарны медиа-холдингин юлгюге келтиргендиле.\nАхырында "Къарачай" газетни баш редактору Ёзденланы Альберт Ингушетияны оноучусуна аталгъан назмуну окъугъанды. Москвада Кавказ клубну башчысы Шамиль Джафаров, Михаил Ведерниковха бу биригиуню къураргъа болушлукъ этгени ючюн ыразылыгъын айтып, анга эмда тюбешиуге къатышханлагъа клубну белгилерин саугъалагъанды.\nФорум андан ары секциялада баргъанды. Алада уа регион журналистлени ишлерине чырмау этген сылтауланы сюзгендиле. Сёз Роскомнадзорну излемлери асыры къаты болгъанларыны, почта жумушла багъа болгъанлары ючюн газетлеге жазылыу осал халгъа келгенини юслеринден да баргъанды. Айтылгъаныча, ол халны игилендирирге онг барды. Сёз ючюн, федерал бюджетден асламлы информация органлагъа бёлюннген субсидияла келир жыл кёбейгендиле. Редакцияла, заявкаланы берип, тюрлю-тюрлю жумушларына ахча алаллыкъдыла.\nАндан сора да, мастер-классла къуралгъандыла. Журналистлени интервью алыуну жашырынлыкъларына, пресс-службаланы ишлерини хайырлылыкъларын игилендириуню, право низамны сакълаучу органла бла байламлыкъла къурауну энчиликлерине юйретгендиле. Дагъыда Алексей Чадаевни "Путин. Наши ценности" деген китабыны презентациясы болгъанды.\nФорум аны программасыны чеклеринде къуралгъан конкурсда хорлагъанланы атларын белгили этиу бла бошалгъанды. Битеу да бирге уа анга 400-ге жууукъ иш берилгенди, аладан профессионал жюри бек сейирлерин айыргъанды.\nКелир жыл форум Чечен Республикада бардырыллыкъды.


Ана кёзден къарай эди - Государственное учреждение "Редакция газеты "КАРАЧАЙ"\n1919-чу – 1922-чи джыллада Аминат эл школда окъуйду. Биринчи устазлары революционер Халилланы Сеит бла къарачай тилде биринчи китабны чыгъаргъан Акъбайланы Исмаил боладыла. 1922-чи джыл Къарачай-Черкес область къуралыб, Мудалифни джууаблы къуллукъгъа салгъанларында, ол юйдегиси бла Баталпашинскеге (эндиги Черкесскеге) кёчеди. Аминат 1922-чи – 1924-чю джыллада алайда окъууун бардырады. Андан сора эки джылны Москвада Пионеркоммуна деген окъуу заведениеде билим алады. Дагъыда Ленинград бла Краснодарда рабфаклада окъуйду.\n1930-чу джыл джуртуна къайтады. Алгъы бурун аны областда пионерлени бюросуна тамада этедиле. Кёб турмай партияны Гитче Къарачай райкомунда тиширыу бёлюмге башчыгъа саладыла. Ол джыллада район аралыкъ Нарсанада эди. Шахар Советни президиумуна, комсомолну обкомуну бюросуна членнге да сайлайдыла. Сталинчи зорлукъну джылларында “халкъны джауу” деб Мудалифни да джоюб иедиле. Ол халда зарауатлыкъ джетгенлени балаларына къалай къарагъанлары белгилиди. Аминат юйдегиси бла Азербайджаннга кёчеди. Анда Али-Байрам элде устаз болуб джарашады. Бакуда пединститутну физика-математика факультетинде заочно окъуйду. Артда Москвада Бютеусоюз финанс-экономика институтда да заочно билим алады. Ол усталыкълары бла да бёлек заманны талай джерде ишлейди.\nКъайда окъуса, ишлесе да, Аминат литературагъа эс бёлгенин, джазгъанын къоймайды. Биринчи назмусун а, Акъбайланы Исмаилгъа (Чокуна афендиге) атаб, 1927-чи джыл джазады. Литературагъа сюймеклиги къазауатны ал джылларында аны ана тилибизде чыкъгъан “Къызыл Къарачай” деген газетни редакциясына келтиреди. Анда джууаблы секретарь болуб турады. Кеси да джазады, башха тилледен да кёчюреди, къарачай джазыучуланы чыгъармаларыны юслеринден статьяла да басмалайды. Къазауатны къыйынлыгъы кёб иги муратларын толтурургъа чырмау болады.\nКёчгюнчюлюкню джылларында Къазахстан бла Къыргъызстанда финанс-экономика ишлени этиб турады. Джуртубузгъа къайтхандан сора “Къарачай” совхозда баш экономист болуб ишлейди. Талай джылдан мюлкню коллективи, анга уллу сый, махтау бериб, пенсиягъа ашырады.\nСолургъа чыкъгъанында чыгъармачылыкъ ишни къолгъа алады. Кеси джазгъанларын, кёчюргенлерин басмагъа хазырларгъа таб тюшгенине кёре чыгъара барыргъа керек эди. Аладан биринчи болуб 1959-чу джыл А. П. Чеховну “Каштанка” деген хапары китаб болуб чыгъады, 1975-чи джыл “Ёмюр танышланы сагъыныу” деген китабы басмаланады. Ол эсге тюшюрюуледен, очеркледен къуралгъан эди. Къарачайны эм белгили адамларыны хапарлары уллуну, гитчени да эсин бёлгенлерине, къысха заманны ичинде тюкенледе сатылыб бошалыб, адамла излеб айланнганларына да шагъатма.\n1978-чи джыл “Согъулмагъан къыл къобуз” деб китабы чыкъды. Аны Аминат къарнашы Исхакъгъа атагъан эди. Ол а, къарачай халкъ джырланы джыйыб, макъамларын къыл къобузгъа салыб, согъуб, аланы нотала бла джазгъан биринчи къарачайлы эди. 1983-чю джыл “Айсанат” деген романы окъуучуланы бек къууандырды. Аминат анда къарачай халкъны джашауу революциядан сора къалай тюрленнгенин суратлайды. Китабны юсюнден кёбле, оюмларын джазыб, газетде чыгъардыла. Аланы арасында романнга не аз да сёз табхан болмады.\nАминат ариу сёзлю, къайсы бирибизге да ана кёзден къарагъан огъурлу адам эди. Ол, 84 джылгъа джууукълашыб, дуниядан кетген эди. Къарачай шахарда Халкъыбызны белгили адамларыны аллеясында джазыучу, джамагъат къуллукъчу Орусланы Мудалифни къызы Аминатха мемориал къанга салыннганды.


1-комнатная квартира на продажу, 37 кв.м., пгт Медведево, улица Некрасова, д. 21\n1-комнатная квартира на продажу, 37 кв.м., пгт Медведево, улица Пушкина, д. 24\n1-комнатная квартира на продажу, 35.2 кв.м., пгт Медведево, улица Гагарина, д. 9\n1-комнатная квартира на продажу, 41.3 кв.м., пгт Медведево, улица Логинова, д. 2А\n1-комнатная квартира на продажу, 35 кв.м., пгт Медведево, улица Некрасова, д. 3


Бирикген провинцияла — Википедия\nДжети бирлешген тёбен джуртланы республикасы\nАра шахары Гаага (де-факто)\nТил(лер)и нидерланд тил\nКърал оноууну формасы республика\nНидерландланы Бирикген Провинцияларыны Республикасы (официал толу аты Джети бирлешген тёбен джуртланы республикасы, нидерл. Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden) —XVI ёмюрдеги Нидерланд буржуаз революцияны хорламыны эсебинде къуралгъан европачы къралды. 1581 бла 1795 джылланы арасында болгъанды. Республиканы территориясы бусагъатдагъы Нидерландланы Королевствосуну территориясындан бир кесек азыракъ болгъанды.\nРеспублика джети провинция (Голландия, Зеландия, Утрехт, Гронинген, Гельдерн, Оверэйсел, Фрисландия) бла Генерал джерлени конфедерациясы болгъанды.\nКонфедерация 1579 джылда Утрехт унияны тамалында къуралгъанды. 1581 джылда Антлы къоюуню акты басмаланнганды, анда Испанияны королу Нидерландлада къуллугъун тындырмагъаны себебли, законлу королу саналмагъаны баямланнганды. Республиканы бойсунмауун ахыры бла 1648 джылны Вестфалия мамырлыкъ тамалында танылгъанды.\nРеспубликаны кърал къуралышы уллу дараджада архаика эмда мизамсыз болгъанды. Провинцияланы буруннгу энчи эркинликлери сакъланнганды. Республикада баш власть орган Генерал Штатла болгъандыла. Аны бла бирге болгъан Кърал Кенгеш XVII ёмюрде кесини магъанасын тас этгенди. Аны тышында башха ортакъ власть орган кёб заманны къуралмагъанды. Толтуруучу властны де-факто Оран-Нассау династиядан статхаудерле къолда тутхадыла, аны тышында республиканы сауутлу кючлерини башчылыкъ этгенле да аладан болгъанды. Унитар монархия кюч статхаудерле болуб бир джанында, респубилкан система пенсионарий келечилигинде башха джанында болуб эришиу 17-18 ёмрюрлени узунлугъунда баргъанды.\nУллу пенсионарий — Нидерланд республикада башха джууаблы кърал постду. Пенсионарийни къолунда бир-бирде бютеу оноу тюшгенида болгъанды. Уллу буржуазияны келечиси Ян де Витт (1625—1672), пенсионарий болгъан заманында, 1650 джылда статхаудер къуллукъну къурутууун къарыулаб, статхаудерсиз кёзюу атны джюрютген заманда (1650—1672 дж.дж.) Бирикген Провинцияланы джангыз оноучусу болуб тургъанды. Аны правительствосуну эм уллу джетишими Ингилизни къазауатда хорламы болгъанды (1666). Францияны Республикагъа чабханындан сора (Голланд къазауат) 1672 джылда кючлю халкъ къозгъалыу болгъанды, Ян де Витт къуллугъундан къысталгъанды (кечирек оранжистле удуруб, аны халкъ ёлтюргенди). Аны ызындан III Вильгельм Оранчы адмирал, аскер башчы эмда статхаудер болуб сайланады. Аны ёлюмюнден сора экинчи статхаудерсиз кёзюу болады, аны ызы бла 1747 джылда Бирикген провинцияланы статхаудери болуб IV Вильгельм Оранчы баямланады. 1748 джылда ол статхаудер къуллукъну осуйлукъ джорукъгъа келтиреди.\nТохтаусуз къазауатла болгъанлыкъгъа, XVII ёмюр нидерланд экомномиканы джашнагъан кёзюую болгъанды. Нидерланд саудюгерле ич европачы саудалада, Балтика эмда Джерле арасы тенгизледе, Германия бла Уллу Британияда бийлик этгендиле. Антверпенни хорлаб, Амстердам Европаны сатыу-алыу аралыгъы болгъанды. Голланд чабакъ тутуучу кемеле Шимал тенгизни къолда тутхандыла. Республика кесини кючюн узакъ джерлеге да джайгъанды, эмда джетишимли Ост- эмда Вест-Инд компаниялырыны эсебинде Къыбыла-Кюнчыгъыш Азия бла Америкада кенг колонияланы кючлегенди. 1602 джылда къуралгъан Голланд Ост-Инд компания Индий эмда Шош океанланы бассейнлеринде монополия сатыу-алыугъа ие болгъанды. Компания ингилизлиле бла конкуренцияны чыдаб тюрлю-тюрлю экзотикалыкъ товарланы Европагъа джибергенлей тургъанды. Генерал Штатланы аты бла компания къазауат баямлау бла мамырлыкъгъа къол салыугъа хакъгъа ие болгъанды, колониялада шахарла эмда башха бегиген джерлешимле къурургъа, ачха басаргъа, джерли властла бла кесаматла къураргъа, колониялада къуллукъчуланы салыргъа эркин болгъанды. Аны уллу хайырлары къралны экономика айныуунда уллу магъана болгъанды. Голланд Вест-Инд компанияны джетишимлери алай уллу болмагъанды. Аллында ол къулланы сатыу-алыуу эмда каперлик (португал эмда испан кемелени кючлеу) бла кюрешгенди. Компанияны тамал пунктлары Кариб тенгиздеги эмда Джангы Голландияда (бусагъатдагъы Нью-Йорк бла Нью-Джерси штатланы джеринде) джерлешимледе болгъанды. XVII ёмюрню экинчи джарымында Голландия бла Ингилизни арасында дуния тенгиз саудюгерликде алчылыкъ ючюн кюреш къызыу болгъанды, ол колонияла ючюн къазауатлагъа келтиргенди. Алай а XVII ёмюрню 80-чы джылларында эки къралны тыш политикада оюмлары джуукълаша башлагъанды. Аны чуруму абсолютист Францияны агрессив политикасы болгъанды. Ингилиз-голланд бирлик 1689 джылда III Вильгельм Оранчы ингилиз король болуб баямланнганындан сора, андан да бек кючлю болгъанды.\nXVIII ёмюрню аллында Голланд республиканы Европада политикалыкъ ауурлугъу къарысуз бола башлагъанды. Республика экономикасын 17 ёмюрде дараджада туталса да, Франция эмда Ингилиз континетде биринчи роллагъа чыгъа башлагъандыла. Экономика сферада Ингилизни доминациясы кючлене башланнганды. Халкъла арасы илишкиледе Нидерландла нейтратилетни тутхандыла, ол кърал ичинде политика болумну стабилизациясына эмда сатыу-алыуда айныугъа себеб болгъанды.\nТёртюнчю ингилиз-голланд къазауатда Республиканы дженгилиую (Голландия Уллу Британиягъа талай колониясын берирге эмда аны гражданларына Голланд Ост-Индияда тыйгъычсыз сатыу-алыу этерге эркинлик берирге зорланнганды), кючлю ич политика кризисге келтиргенди. 1787 джылда Батав революция атны джюрютген болуулада, статхаудер къысталгъанды эмда орнуна прусс аскер интервенцияны эсебинде орнуна салыннганды. 1795 джылда Биринчи Коалицияны къазауатыны заманында, Француз республиканы аскерлери, Пишегрюню башчылыгъында Республиканы оккупация этгенди. Франциягъа «бала» Батав республика къуралады, 1806 джылда Наполеон аны башына къарнашы Луини салыб королевство этеди, 1810 джылда аны территориясы наполеончу Француз империягъа къошулады.\n1813 джылны 30-чу ноябрында VI Виллем Оранчы кемеден къралны джагасына тюшгенди, эмда аннга халкъ миллет джигитча къарагъандыла. Мычымай аны Бирлешген Нидерландланы Суверен Принци этиб баямлагъандыла. 1815 джылда Нидерланландланы бирикген королевствосу къуралады, аннга «Австриячы Нидерландла» да киредиле (бусагъатдагъы Бельгия). VI Виллем бу бирикген къралны королу болады, алай бла монархия мизам бегитиледи.\nЧыкъгъаны — «https://krc.wikipedia.org/w/index.php?title=Бирикген_провинцияла&oldid=103967»\nЕвропаны тарих къраллары\nБу бетни ахыр тюрленнгени: 11:08, 20 июль 2018.


Warning: get_headers(): php_network_getaddresses: getaddrinfo failed: Name or service not known in /var/www/u0330752/data/www/gazeta-karachai.ru/libraries/mavik/thumb/generator.php on line 600\nWarning: get_headers(http://animalsfoto.com/photo/40/408dc6b0064d6e90f264d5e117774123.jpg): failed to open stream: php_network_getaddresses: getaddrinfo failed: Name or service not known in /var/www/u0330752/data/www/gazeta-karachai.ru/libraries/mavik/thumb/generator.php on line 600\nКИШТИК ДУГЪУМА (КОШАЧЬЯ МЯТА)\nКёбджыллыкъ, мийиклиги бир метрге джетген хансды. Тюб тамырындан ёсген саптагъайы тюз ёрге кёлтюрюледи, кёб бутакълагъа айырылады, юсю да ууакъ тюкчюкле бла джабылады, чапыракълары ючкюлюрекдиле. Кёкке айланнган джанлары джашил, джерге айланнган джанлары кюл-кёк бетлидиле, кеслерин да ууакъ, ингичге тюкчюкле джабыб турадыла. Учлары джитидиле, къыйырлары мычхыча тишлидиле. Гоккалары узун гокка сабланы учларында битедиле, акъсылдымдыла, хар бутакъны, саптагъайыны учунда бир талай гюллери боладыла. Урлугъу сыйдам къонгур бетли, къозгъа ушашды, хар бир гюл 4-шер урлукъ этеди. Киштик дугъума никкол (июнь) айдан башлаб, къыркъауу (сентябрь) айгъа дери чагъады, тик, къабыргъа джерледе, кёкен аралада, бачхалада, бачха тереклени ичлеринде, багушлада ёседи.\nДарманнга хансын хайырландырадыла. Чакъгъан кёзюуюнде саптагъайыны башырагъындан кесиб алыб, салкъын, хауа джюрюген джерде кебдириб джыйыгъыз кир, морт этмейин. Киштик дугъума ашха ачады, хыппырыкъ атдыртады, джюрекге сабырлыкъ береди. Аны ючюн ёпкесинде эмда ёпке башында, тамагъында сууугъу болгъан, ауруб ашаялмагъан, джебегине джетген, башы аурургъа ёч болгъан, хайызы тюрленнген тиширыула да, бир мардада хазырлаб хайырланыгъыз.\nКебдирилиб джыйылгъан кишдик дугъуманы ууакъланнган хансындан уллу шай къашыкъ бла бирни алыб, 300 миллилитр къайнагъан суугъа атыб, шайча этиб, тутуб, 2 сагъатдан сора сюзюб, сюзюлмеден 30 такъыйкъаны ашарны аллы бла, 1-шер уллу шай къашыкъ бла бирни 4 кере ичигиз кюнюне.


06.03.2019 - 08:19\nЫннаны туудукъларына осуяты\nКъыркъынчы жылланы башында Темирбекланы Алийни бла аны юй бийчеси Кемилятны юйюрю мамыр жашауну монглугъуна къууана жашай эди.\nАлай тауусулмагъан насып хазна бола болмаз. Бу юйюрге да ол къысха болжал бла берилген кёре эдим. Уллу Ата журт уруш, битеу совет халкъныча, Алийни бла Кемилятны толу юйюрлерини тынчлыгъын да алды. Эки жашы, юч киеую да бир бири ызларындан урушха кетдиле, къызла, къарындашларыны орунларына къалып, колхозда бичен чалдыла, мал кютдюле. Атаны бла ананы алгъыннгы мол жюреклери къайгъыдан толду. Ала, почтачы арбазларына айланса, къачып, бугъа башладыла. Нек десегиз, ол кюнледе кьара къайгьы кёплени эшиклерин къагъа эди.\n06.03.2019 - 08:18\nМалкъар халкъ туугъан жеринден зор бла кёчюрюлгенли – 75 жыл\nКъыйынлыкълагъа бой салмай\nЖашаугъа къайтаргъан къагъыт\n06.03.2019 - 08:16\nОнеки жылында окъуна кёргюзтген эди жигерлигин\nУяналаны Цофанны къызы Шамкъыз, 12 жылында сюргюнде Къазахстанны Мерке элине тюшюп, анда «Новый путь» колхозда ишлегенди, сабанчы бригаданы суу бла жалчытып тургъанды. Къызчыкъны эринмей, неге да тири узалгъанын кёрген таматала экинчи жыл чюгюндюр бригадагъа аладыла.\nМокъаланы Магометни чыгъармачылыгъыны бир сейир кючю барды. Аны назмуларындан, поэмаларындан ургъан жылыуну, огъурлулукъну, таза ниетлиликни окъуучу туура сезмей къалмаз. Мокъа улуну юсюнден закий Къайсын былай дегенди: «Суу устады назмуну сын сырып, къураргъа.\nПассажирлени жюрютюу бла кюрешген транспортну тинтгенде, автоинспекторла 340 административ кемчилик ачыкълагъандыла. Эки кюнню ичинде полициячыла автобусланы водительлери жолда жюрюуню жорукъларына 237, таксистле уа 103 бузукълукъ этгенлерин тохташдыргъандыла.\nЖашау чекледен къаламны кючю бла азатлыкъгъа\nКертисин айтханда, бу тизгинлени жазып башларгъа излеп, алай арабыздан кетген инсанны атын озгъан заманда айтыргъа кёлюм бармай тургъанма.


Подробнее о Алимлерибиз байламлыкъла тохташдыргъандыла\nПодробнее о Тюшлеригизни башхалагъа айтсагьыз игиди\nЖолла таза эм къоркъуусуз болурча\nНальчикни жолларыны кёбюсю тазалыкъда сакъланырча къошакъ халда «Горзеленхозгъа» жолну жуугъан энчи техника берилгенди, - деп билдириледи шахарны администрациясыны пресс-службасындан.\nПодробнее о Жолла таза эм къоркъуусуз болурча\n«Къыркъ жылыгъыз толгъандан сора, специалистлеге барып, кесигизге къарата-къарата туругъуз»\nИнсультдан ёлгенле катастрофалада эм жоллада аварияланы кезиулеринде жан бергенледен эсе иги да кёпдюле. Онкология аурууладан сора адамланы бек кёп ёлтюрген инсультду. Аны юсюнден Нальчик шахарны биринчи поликлиникасыны терапевти Гыжгыланы Разият бла ушакъ этгенбиз.\nПодробнее о «Къыркъ жылыгъыз толгъандан сора, специалистлеге барып, кесигизге къарата-къарата туругъуз»\nАхчаны борчха бере туруп сакъ болугъуз\nБир тюрлю сылтау бла борчха ахча излерге, берирге да тюшеди. Алай аны артха алгъан а бир-бирде къыйын болуучуду, бютюнда сёз уллу ахчаны юсюнден бара эсе. Аны ючюн юристле борч бергенде расписка жарашдырыгъыз деп юйретедиле. Къаллай кезиуледе расписканы юридический кючю болгъаныны, аны къалай жазаргъа кереклисини юсюнден бизге юрист Азамат Тохов айтханды.\nПодробнее о Ахчаны борчха бере туруп сакъ болугъуз\nПодробнее о Жарыкълыкъ берген эришиу\nАскер махтаулукъну шахарларын жокълау, эсгертмелеге гюлле салыу\nШимал Осетия-Аланияны къырал университетини журналистика эм искусство факультетлерини студентлери «Бизни хорламларыбыз - халкъланы шуёхлукъларындады» деген ат бла Кавказда аскер махтаулукъну шахарларына барып, митингле къурайдыла, эсгертмелеге гюлле саладыла. Бу регионла аралы жаш тёлю медиаэкспедиция 22 майда башланып, озгъан байрым кюн Нальчикде бошалгъанды.\nШимал Кавказда Аскер махтаулукъну тёрт шахары барды: Владикавказ, Нальчик, Малгобек эм Грозный. Ала ол сыйлы атха Уллу Ата журт урушну кезиуюнде немисли фашистлеге къажау къаты сюелгенлери ючюн тийишли болгъандыла.\nПодробнее о Аскер махтаулукъну шахарларын жокълау, эсгертмелеге гюлле салыу\nОйнадыла, сыйладыла, тишлерине да къарайдыла\nДолинскде пластика хирургияны бла стоматологияны «Си Мед» илму-практика арасында Сабийлени къоруулауну халкъла аралы кюнюнде къызчыкълагъа бла жашчыкълагъа байрам къурагъандыла. Алагъа оюнла къурап, татлы ашарыкъла, кёгетле бла сыйлагъандан, мультфильмле кёргюзтгенлеринден сора да, хар бирини тишлерине къарап, алыныргъа, бакъдырылыргъа кереклисин да айтхандыла, къалай тазаларгъа боллугъун да оюн халда юйретгендиле. Жилямагъанлагъа уа саугъала, «сыйлы грамотала» да бергендиле.\nПодробнее о Ойнадыла, сыйладыла, тишлерине да къарайдыла\nБаккуланы Ахмадияны къызы Сагибатны таныгъанлы иги кесек заман болады. Ол адамны миллетине, динине, къуллугъуна да къарамай, болушлукъ этерге, эс тапдырыргъа хазыр, ариу тилли огъурлу тиширыуду. Кеси да Хасанияны Нарт уя жеринде агъачны этегинде жашайды. Аны кёк башлы эки къатлы юйю элни къалайындан къарасанг да, къол аяздача, кёрюнеди. Кенг арбазы, къачан барсанг да, тизгинлиди, тазады. Аны арбазында юлкюле, тюрлю-тюрлю гюлле да кёпдюле. Ала жаз башындан тебиреп, къар жаугъунчу чагъып турадыла. Артыкъ уллу болмагъан бахчасында уа ёсмеген зат жокъду.\nПодробнее о Ариу сёзю, чемер къоллары бла кёплеге жарагъан\nПодробнее о Халкъ эм эстрада жырланы, орус романсланы да устасы


Ремонт петель ноутбука Asus Chromebook C200 C200MA-DS01 - 2500 рублей. Вход\nПостгарантийный ремонт ноутбука Asus Chromebook C200 C200MA-DS01. Ремонт петель ноутбука Asus Chromebook C200 C200MA-DS01 - 2500 рублей.\nРемонт ноутбука Asus Chromebook C200 C200MA-DS01\nВыход из строя шарниров может произойти на любом ноутбуке: если производитель использовал не качественную смазку, или ноутбук Asus Chromebook C200 C200MA-DS01 эксплуатировался в жарком или пыльном помещении, то со временем смазка в шарнирах высыхает и петли становятся более "тугими".\nповрежденные шарниры могут перетереть шлейф экрана ноутбука Asus Chromebook C200 C200MA-DS01, что может привести в выходу из строя материнской платы ноутбука Asus Chromebook C200 C200MA-DS01 или матрицы, в таком случае потребуется замена экрана ноутбука Asus Chromebook C200 C200MA-DS01.\nОписание ноутбука Asus Chromebook C200 C200MA-DS01


Программный чип-тюннинг Audi в Москве | Avtoport24.ru\nЧип Тюнинг программно и доп блоки. Тест драйв 30 дней Audi\nПрограммный чип тюнинг автомобиля Audi по низкой цене\nЧип Тюнинг программно и доп блоки. Тест драйв 30 дней для Audi A1\nЧип Тюнинг программно и доп блоки. Тест драйв 30 дней для Audi A2\nЧип Тюнинг программно и доп блоки. Тест драйв 30 дней для Audi A3\nЧип Тюнинг программно и доп блоки. Тест драйв 30 дней для Audi A4\nЧип Тюнинг программно и доп блоки. Тест драйв 30 дней для Audi A4 Cabrio\nЧип Тюнинг программно и доп блоки. Тест драйв 30 дней для Audi A5\nЧип Тюнинг программно и доп блоки. Тест драйв 30 дней для Audi A6\nЧип Тюнинг программно и доп блоки. Тест драйв 30 дней для Audi A7\nЧип Тюнинг программно и доп блоки. Тест драйв 30 дней для Audi A8\nЧип Тюнинг программно и доп блоки. Тест драйв 30 дней для Audi Allroad\nЧип Тюнинг программно и доп блоки. Тест драйв 30 дней для Audi Cabriolet\nЧип Тюнинг программно и доп блоки. Тест драйв 30 дней для Audi Q2\nЧип Тюнинг программно и доп блоки. Тест драйв 30 дней для Audi Q3\nЧип Тюнинг программно и доп блоки. Тест драйв 30 дней для Audi Q5\nЧип Тюнинг программно и доп блоки. Тест драйв 30 дней для Audi Q7\nЧип Тюнинг программно и доп блоки. Тест драйв 30 дней для Audi R8\nЧип Тюнинг программно и доп блоки. Тест драйв 30 дней для Audi RS3\nЧип Тюнинг программно и доп блоки. Тест драйв 30 дней для Audi RS4\nЧип Тюнинг программно и доп блоки. Тест драйв 30 дней для Audi RS5\nЧип Тюнинг программно и доп блоки. Тест драйв 30 дней для Audi RS6\nЧип Тюнинг программно и доп блоки. Тест драйв 30 дней для Audi RS7\nЧип Тюнинг программно и доп блоки. Тест драйв 30 дней для Audi RS Q3\nЧип Тюнинг программно и доп блоки. Тест драйв 30 дней для Audi S1\nЧип Тюнинг программно и доп блоки. Тест драйв 30 дней для Audi S3\nЧип Тюнинг программно и доп блоки. Тест драйв 30 дней для Audi S4\nЧип Тюнинг программно и доп блоки. Тест драйв 30 дней для Audi S5\nЧип Тюнинг программно и доп блоки. Тест драйв 30 дней для Audi S6\nЧип Тюнинг программно и доп блоки. Тест драйв 30 дней для Audi S7\nЧип Тюнинг программно и доп блоки. Тест драйв 30 дней для Audi S8\nЧип Тюнинг программно и доп блоки. Тест драйв 30 дней для Audi SQ5\nЧип Тюнинг программно и доп блоки. Тест драйв 30 дней для Audi TT\nЧип Тюнинг программно и доп блоки. Тест драйв 30 дней для Audi TT RS\nЧип Тюнинг программно и доп блоки. Тест драйв 30 дней для Audi TT S


В плане предусматривается пополнение » Бизнес планирование - крупных зданий и объектов\nБизнес планирование - крупных зданий и объектов » Принцы и нищие » В плане предусматривается пополнение\nАвтор: Admin Опубликовано: 11-09-2007, 23:24 Комментариев: (0)\n- Хау, эки жыйырма жылдан бери сагъыш эте, мен ол оюмгъа келгенме. Бусагъатда хар адам, скифле, аланла, тюрк тайпала, къарачай-малкъар халкъны ата-бабалары болгъанларын ангылайды. Тюрк халкъла Кавказгъа Алтайдан бир заманда да келмегендиле. Угъай, ала Орта Азиягъа, Сибирьге да Днепр, Дон сууланы жагъаларындан баргъандыла. Европагъа, Азербайджаннга, Тюркге да мындан кетгендиле. джокъду. - Сени оюмунга кёре, нарт таурухла Кавказгъа къалай блажайылгъан эдиле? - Акъсакъ Темирни аскери бери келгинчи, Шимал Кавказда жангыз да бизни ата-бабаларыбыз къурагъан бир къырал болгъанды - Алания. Ол оюлгъандан сора ёзенледе жашагъан аланла да чачылгъандыла, бир-бир юзюклери адыглылагъа, бирлери абазалылагъа, абхазлагъа да къошулгъандыла. Айхай да, аланы биргелерине ол халкъланы тиллерине тюрк сёзле, культураларына уа нарт таурухла да къошулгъандыла. Аны себепли жокъду. Эрий, тиллерин унута баргъан аланла, баям, кеслерини таурухларын сабийлерине, туудукъларына айта болур эдиле, ала ангыларча, башха тиллеге кёчюре. Ма алай бла жайылгъанды эпос Кавказгъа. Бизни тилден кёчю турады, нек дегенде бир-бир айтыуланы терс ангылап кёчюргендиле, къарачай-малкъар тилде уа ол хапарла бек тап ангылашынып къаладыла. - Энтта да бир сорууум,Махти. Биягъында нарт эпосну дуния магъанасы барды, деген эдинг. Алай эсе уа, халкъыбызны культурасына, тарыхына аны къыйматы бек уллу да болур, баям? - Къарачай-малкъар халкъны ниет байлыгъы адам сейир этерча байды. Нарт сёзле, элберле, жомакъла, таурух-тауранла, жигитлик, сюймеклик жырла - къайсы бирин айтайым! Сибирьде, тутмакълада, Къазахстанда, Къыргъызстанда ачлыкъдан, аурууладан ёлюп кетген къартларыбызны эслеринде уа къаллай бир зат болур эди. Ол дуниялары жарыкъ болсун, энди биз аланы къайтараллыкъ тюйюлбюз,болгъан затларыбызны сакъларгъа, билирге, ангыларгъа кюрешейик. Саулай къарап айтханда уа, мен санагъан уллу байлыкъда къарачай-малкъар халкъны нарт эпосундан сыйлы заты жокъду, боллукъ да тюйюлдю. Ол ата-бабаларыбыз бизге къойгъан осуятларыды, нарт таурухланы окъугъан аланы къаллай адамла болгъанларын, не оюм этгенлерин, адетлерин, къылыкъларын билликди, дуниягъа, жашаугъа къарамларында. Аны бла бирге уа нарт таурухла - миллетибизни ёз тарыхыды. Андан сора да, ол бийик поэзияды, назму жазама, жыр тиземе дегенлеге, айхай да, аламатлыкъ дерсликди, нек дегенде ол жырланы бек фахмулу, акъылман адамла этгендиле. Алай болмаса, халкъ аланы минг-минг жыл эсдетутуп турлукъ тюйюл эди. Ушакъны бардыргъанды «Воровство — прекрасная стратегия» Филиппа Йо очень не любят в крупнейших университетах и научных центрах США и Западной Европы. И немудрено — ведь за ним прочно закрепилась репутация одного из самых агрессивных охотников за талантами.


Продажа квартир на улице Московская в поселке городского типа Медногорский\nКарачаево-Черкесская Республика, Урупский район, Медногорский пгт от ул. Московская\nКарачаево-Черкесская Республика, Урупский район, Медногорский пгт, улица Бардина, 11 от ул. Московская\nКарачаево-Черкесская Республика, Урупский район, Медногорский пгт, улица Мира, 9 от ул. Московская\nКарачаево-Черкесская Республика, Зеленчукский район, Зеленчукская ст-ца, улица Карбышева, 20 от ул. Московская\nКарачаево-Черкесская Республика, Зеленчукский район, Зеленчукская ст-ца от ул. Московская\nКарачаево-Черкесская Республика, Зеленчукский район, пос. Нижний Архыз, 1 от ул. Московская\nКарачаево-Черкесская Республика, Карачаевский район, Правокубанский пгт, улица Школьная от ул. Московская\nКарачаево-Черкесская Республика, Хабезский район, Бесленей аул, улица Зурабека Охтова от ул. Московская\nКарачаево-Черкесская Республика, Карачаевск, улица Ленина, 56/5 от ул. Московская\nКарачаево-Черкесская Республика, Карачаевск, улица Ленина, 54 от ул. Московская\nКарачаево-Черкесская Республика, Карачаевск, улица Магометова, 28 от ул. Московская\nКарачаево-Черкесская Республика, Карачаевский городской округ, пос. Мара-Аягъы, улица Зеленая, 37 от ул. Московская\nКарачаево-Черкесская Республика, Карачаевск, улица Курджиева, 2 от ул. Московская\nКарачаево-Черкесская Республика, Карачаевск, улица Курджиева, 2Б от ул. Московская\nКарачаево-Черкесская Республика, Карачаевск, улица Курджиева, 10 от ул. Московская\nКарачаево-Черкесская Республика, Карачаевск, улица Курджиева, 14 от ул. Московская\nКарачаево-Черкесская Республика, Усть-Джегута, Московский мкр, 39 от ул. Московская\nКарачаево-Черкесская Республика, Усть-Джегута, Московский мкр от ул. Московская\nКарачаево-Черкесская Республика, Усть-Джегута, Московский мкр, 38 от ул. Московская\nКарачаево-Черкесская Республика, Усть-Джегута, Московский мкр, 8 от ул. Московская\nКарачаево-Черкесская Республика, Усть-Джегута, Московский мкр, 37 от ул. Московская


Веб-расширения для повышения производительности Бесплатные онлайн\nВеб-расширение OpenOffice Writer\nВеб-расширение для создания и редактирования текстовых документов. Веб-расширение, доступное в Chrome WebStore и FireFox Addon:\nВеб-расширение Excel XLS Editor\nВеб-расширение для создания и редактирования электронных таблиц xls excel. Веб-расширение, доступное в Chrome WebStore и FireFox Addon:\nРедактор документов для расширения веб-браузера doc и docx\nВеб-расширение, позволяющее создавать, редактировать и просматривать любые документы в форматах doc, docx и odt. Веб-расширение, доступное в Chrome WebStore и FireFox Addon:\nСоздавайте и редактируйте документы с помощью LibreOffice Online. Веб-расширение, доступное в Chrome WebStore и FireFox Addon:\nОнлайн-расширение для редактора PDF\nВеб-расширение для создания и редактирования PDF-документов. Веб-расширение, доступное в Chrome WebStore и FireFox Addon:\nРасширение веб-браузера OpenOffice Calc\nВеб-расширение, которое позволяет создавать, редактировать и просматривать любые электронные таблицы Microsoft Excel в форматах xls и xlsx. Веб-расширение, доступное в Chrome WebStore и FireFox Addon:\nРасширение веб-браузера для редактора слайдов PPT\nВеб-расширение, позволяющее создавать и редактировать презентации и слайды с использованием форматов файлов PPT, PPTX и ODP. Веб-расширение, доступное в Chrome WebStore и FireFox Addon:


Король Фахдны кёпюрю — Википедия\nКороль Фахдны кёпюрю\nКёпюрню космосдан кёрюнюмю\nКороль Фахдны кёпюрю (араб. جسر الملك فهد, ингил. King Fahd Causeway) — Эль-Хубар шахарны (Сауд Арабия) Бахрейн (айрымкан кърал) бла байлагъан, кёпюрле бла плотиналадан комплексди. Кёпюрге ат, Сауд Арабияны королю Фахд ибн Абдель Азиз ас-Саудну аты бла берилгенди.\nОбъектни ишлениуюню юсюнден келишимге 1981 джылны 8 июлюнда къол салыннганды, юч джылдан ишлениб башланнганды. Король Фахд бла шейх Иса ибн Салман аль-Халифа, 1982 джылны 11 ноябрында кёпюрню тамалына биринчи ташны салгъандыла. Кёпюр, 1986 джылгъа ишлениб бошагъанды, 25 ноябрда ачылгъанды.\nПроект, бютеулей Сауд Арабияны ачхасына этилгенди, 1,2 миллиард американ доллар джоюлгъанды. Кёпюрню юсю бла салыннган тёрт ызлы джолну 25 километр узунлугъу барды.\nКёпюрлени комплекси юч кесекге бёлюнеди: Эль-Хубар шахардан Сауд Арабия бла Бахрейнни чегиндеги джасалгъан айрымкангъа элтген юч кёпюр (аланы ичинде 5194 метрли эм узун кёпюр); джасалгъан айрымкандан Умм аль-Насан айрымкангъа элтген кёпюр; эмда Умм аль-Насанны Бахрейн айрымкан бла байлагъан дагъыда бир кёпюр.\n2003 джылны февралында Король Фахдны кёпюрюнде Бахрейнни полициясы, Аль-Каида террорист организация бла байламлы болгъан беш адамны арестге алгъанды.\nКёпюрню официал сайты (ар.) (ингил.)\nKing Fahd Causeway at Saudinf.com (ингил.)\nВикигёзенде (Wikimedia Commons'да) бу категориягъа келишген медиа-файлла табарыкъсыз: Король Фахдны кёпюрю.\nЧыкъгъаны — «https://krc.wikipedia.org/w/index.php?title=Король_Фахдны_кёпюрю&oldid=105430»\nБу бетни ахыр тюрленнгени: 16:40, 11 ноябрь 2019.


Халкъны къууандыргъан, кёл этдирген байрамла керекдиле | Электронная газета "Заман"\nХасаниядан Жангоразланы Алий кёп сейирлик ишлеге къатышханды. Ол Сочиде Олимпиада оюнлада, «Формула-1» эришиуде, футболдан дунияны чемпионатында эм талай башха даражалы турнирледе волонтёр болгъанды. Алий Къабарты-Малкъар къырал университетни Туризм эм сервис факультетин тауусханды, юридический жаны бла да билим алгъанды. Бизни бла ушагъында ол кёрген сейир затларыны, быллай уллу эришиуле къалай къуралгъанларыны юсюнден хапарлагъанды.\n- Алий, Олимпиадача, тарых магъаналы эришиулени бардырыугъа аз да къошумчулукъ этген уллу насыпды. Сен ары къалай тюшгенсе?\n- 2012 жылда телевизорда президент программаны чеклеринде ингилиз тилге юйретирге къауум жыйгъанларыны юсюнден билдириуню кёреме. Окъутуу хакъсыз болгъанды, жангызда курслагъа барлыкъ адам Къабарты-Малкъарда жашаргъа керек эди. Документлерими береме, сора Бизнес-инкубаторда собеседованияны ётеме. Конкурс уллу эди, тилге юйренирге 360-ха жууукъ адам итиннгендиле, алгъан а жангыз 120-сын этерик эдиле. Бир жарым жылдан сёлешип, окъуугъа чакъырадыла. Устазыбыз Санкт-Петербургдан эди, ол Сочиге Олимпиадагъа волонтёр болуп барыргъа уа сюеми эдинг деп сорады. Сюймей а! Хау, дейме. Аны айтханына тынгылап, Оюнланы официальный сайтларында заявканы толтурама.\n- Аллай жерде волонтёр болуу бек жууаплы ишди.\n- Хау, алай мени волонтёр угъай, ишчи этип алгъандыла, хакъ окъуна тёлегендиле, жашар жер, аш-азыкъ бла да жалчытхандыла. Борчум а аэропортда къонакълагъа тюберге, алагъа жерлерине тапдырыргъа, эришиу баргъан кезиуде трибуналада адамлагъа къараргъа, керек болса, алагъа болушургъа, ангыламагъан затларын ангылатыргъа эди. Транспортда ишлегенле - 1500, жумушлагъа къарагъанла барыбыз да уа 70 минг адам\nболгъанбыз. Олимпиада бошалгъандан сора Паралимпиадагъа да иги кесек адамны къойгъандыла, мен анда да ишлегенме.\nОлимпиадада ишлеу бек сейир болгъанды, кёп жангы тенгле тапханма, ол санда башха регионладан, тыш къыралладан да, ала бла бюгюн-бюгече да байламлыкъланы юзмегенбиз, кеслерине къонакъгъа да чакъыргъанлай турадыла.\n- Паралимпиаданы юсюнден айтханда, къуралыууна кёре аны Олимпиададан башхалыгъы бармыды?\n- Барды деп айталмайма, жангызда адамла бираз азыракъдыла. Ансы анга азыракъ магъана, даража бериледи дерге жарамаз. Мен ала экиси да бирча тынгылы ётгенлерине шагъатлыкъ эталлыкъма. Биз Сочиге Олимпиада башланыргъа бир ай къалып жыйылгъан эдик. Ол кезиуде къуралыу жаны бла кемчиликле болгъанлыкъгъа, Оюнла ачылгъанда, ала барысы да тюзетилген эдиле.\n- Тыш къыралладан келген къонакъланы юслеринден айтханда, кёпле аланы ачыкълыкъларын, жарыкъ кёллюлюклерин белгилейдиле.\n- Ала шуёхлукъ жюрютюрге хазырдыла. Ингилиз тилни игирек хайырланырча, анда ушакъ этгенлени эшитсем, къатларына барып, ала бла сёлеширге кюрешгенме. Ол мурат бла америкалыла бла танышханма, ала уа штатланы командасындан бобслейистле болуп чыкъгъандыла. Дагъыда бир зат сейир этдиргенди – бизде профессионал спортчула кёбюсюнде кюнлерин жарау эте ётдюредиле. Аладан а, сёз ючюн, Кристи Коплин, жыйымдыкъ командада эрише, медсестра болуп да ишлейди, аллайла аз да тюйюлдюле.\n- Олимпиададан сора уа къайда болгъанса?\n- Андан къайтхандан сора мында жашау бир кесек эригиулю кёрюннген эди. Анда хар кюнден да сейирлик затла болгъандыла, къайры барыргъа билмей эдинг, анда ишим эсимде бир иги солууча къалгъанды.\nОлимпиададан сора уа «Формула-1» эришиуде эки кере болгъанма, ол беш кюнню ичинде бардырылгъанды. Жарсыугъа, анда ишчи угъай, волонтёр болгъанма. Алай анга да бек къууаннганма, анга къараргъа билетле 100 минг\nэм андан кёп турадыла. Анда да кёп жангы тенгле тапханма. Борчум билетле бла даулаш чыкъса, ишни болушун билирге, халны тюзетирге эди. Тапсыз болумла уа асламысында, техника чурумла болуп, бир жерге эки билет сатылып къалса тюбей эдиле.\n- Футболдан эришиулени юсюнден сагъыннган эдинг, ала уа къалай ётгендиле?\n- «Формуладан» сора Москвада футболдан Конфедерацияны кубогунда болгъанма, анда борчум тышындан келген спортчулагъа, тренерлеге, судьялагъа тюберге, алагъа болушургъа эди. Мында башха зат сейир этдиргенди – келгенле тохтагъан къонакъ юйле бек осалдыла, башха затлары да аламат тюйюлдю дегенча оюмла эшитгенме. Алай керти болум а арталлы да башха эди – жашагъан жерибиз да таза, ариу, башха жаны бла да айып келтирирча бир затха тюбемегенме.\nСочиде Студентлени эм жаш тёлюню битеудуния фестивалына да баргъанма. Анга 186 къыралдан къонакъла келгендиле. Анда мобильный-техника жаны бла жумушланы жалчытыу службада ишлегенме.\n- Футболдан чемпионат да, баям, эсингде къаллыкъды.\n- Анда эки айны тургъанма, Президентни да кёргенме. Эришиулени юсюнден айтханда, телевизор анда болгъан сезимлени жартысын да кёргюзталмайды. Командалары гол ургъанда, къараучуланы къууанып къычыргъанларындан стадион чачылыпмы кетеди дер эдинг. Сёз ючюн, мексикалыла немислиле бла ойнагъанларында хар ким да финал свисток эшитилип, командалары хорларын сакълай эдиле. Алай бла свисток эшитилгенинден сора къараучула, къолларында суулары бла стаканланы ёрге сызып, секирип тебиреген эдиле. Аладан бирини хуржунундан телефону тюшюп кетип, ол да аны эслемей, юсюнде секире эди. Кесим да футболну сюеме, алай аны ючюн башымы тас этеме десем, ётюрюк айтырыкъма. Хорласала къууанырыкъма, къытдырсала да жюрегиме асыры жууукъ аллыкъ тюйюлме. Тыш къыраллы къараучуланы асламысы, бизникилелеге къарай, ала командаларына алай бек къууаннганларына неда чексиз\nжарсыгъанларына сейирге къала эдиле. Айтырыгъым, ала бизникиледен тынчыракъдыла.\n- Футболчула къараучулары ала ючюн алай жарсыгъанларын, къууаннганларын сеземидиле, эс бурамыдыла?\n- Хау, ала да ыразылыкъларын къолларын кётюрюп, къолларын жюреклерине жетдирип, башха белгиле бла билдире эдиле.\nБу чемпионат кёп зат бла сейирсиндиргенди. Бютюнда уа кючлю командала къытдырып, хорлам сакъламагъанлары уа алгъа чыкъгъанлары бла. Ол да, баям, тышындан келген спортчулагъа бизни хауабыз жарашмагъаны неда ала тынгылы хазырланмагъанлары, кеслерине асыры бек базыннганлары бла байламлы болур.\n- Жарсыугъа, кеслерин тапсыз жюрютген, урушхан-тюйюшген къараучула да бардыла. Аланы «къара тизмеге» кийирип къояргъа жарамаймыды?\n- Энди алай этерге дейдиле. Алай бу оюнлада, мен а экисинден къалгъан битеу матчлада ишлегенме, ушагъыусуз затла болмагъандыла. Оюнладан сора, бир бирлерин къучакълап, быйыл сиз хорладыгъыз, экинчи жол а биз хорларбыз дегенлени да тюбегендиле.\nБизни къараучуларыбыз а командабызгъа бек кёл этдиргендиле. Акинфеев къабакълагъа келген топну ургъанында, ала 7 минутну бир тохтамай къычырып, секирип, къууаннганларын тыялмай эдиле, жилягъанла да бар эдиле. Спортчула да, трибунагъа жууукълашып, ыразылыкъларын билдиргендиле. Ала «Сизни ючюн ойнайбыз, болушханыгъыз ючюн сау болугъуз» деген жазыулары бла плакатла бла чыкъгъандыла. Къайсы командадан да футболчула адамла бла суратха угъай демегендиле, жарыкъ болгъандыла.\n- Алай бла ингилиз тил санга кёп сейир ишлеге жол ачханды. Тыш къыраллада болгъан эриишулеге барыргъа уа деймисе?\n- Энди тилни тюз ингилизлени кеслерича билеме деп айталмайма. Алай ушакъ бардыраллыкъма эм жууукъ заманда билимими ёсдюрюр\nмуратлыма. Рио-де-Жанейрода Олимпиадагъа барыргъа да заявканы толтургъан эдим, собеседованияны да ётгенме. Алай ала жолунга тёлемейдиле, жашаргъа жерни кесинг табаса, аш-азыкъ бла жалчытмайдыла, жангызда кийимле бере эдиле. Ары самолёт учаргъа уа бир 100 минг керекди. Алай бла волонтёрлагъа, ол санда тыш къыралладан келгенле да, Россейде игирек болгъанды, биз мында бир затха ахча тёлемегенбиз.\n- Алий, бу чемпионатдан сора матчлада ол не да бу команда хорлар ючюн ахча тёленнгенди, политика кёп болгъанды деген оюм да жайылгъанды. Ол тюз болурму?\n- Хазна, мен анга ийнаналмайма. Сёз ючюн, вратарь кючден, жыгъылып, топну тутхан неда футболчула, къабакълагъа къыйналып жууукълашып, къоруулаучуладан да къутулуп, сора штангагъа уруп ийген кезиуле сатылып алыннгандыла демеклик терсди.\nДагъыда тыш къыраллы къараучуланы бир - бирлери Россейге келирге къоркъгъанларын, аланы асламлы информация органларында мында хал бек аманды, къонакълагъа къыйынды деп жазгъанларын айта, ала жангылгъанларын билдиргендиле. Ала бир аууздан бизни къонакъбайлыгъыбызны, болушургъа хазырлыгъыбызны белгилегендиле.\n- Быллай уллу спорт байрамланы бардырыугъа кёп ахча къоратылады. Аны ючюн бизге ол къоранчла да, ол эришиуле да неге керек эдиле, андан эсе, халкъгъа себеплик этилсе уа дегенле да болгъандыла. Ала да ахырысы бла да терсдиле дерге жарамаз. Сен битеу ол ишлени «ичинден» кёргенсе, оюмунг къалайды?\n- Бир жанындан алай айтханланы чамланнганларын ангыларгъа боллукъду. Алай бирси жанындан а, быллай ишлени адамлагъа хайырлары уллуду. Аланы кезиулеринде кёп жаш адамлагъа иш табылгъанды, усталыкъларын кёргюзтюрге, айнытыргъа онг чыкъгъанды. Ала анда алгъан билимлери къыралыбызгъа артда хайыр келтирликди. Сора халкъгъа байрамла керекдиле.


Къул тутуу — Википедия\nКъул тутуу — бир адамны (къулну) башха адамгъа (къул иени) иелигинде. Башха адамны иелиги болгъаны себебли, къул кесини башына оноу этелмейди.\nАхыр 5000 джылны ичинде, къул тутуу джамагъатланы кёбюсюнде болгъанды. Эм белгили къул тутхан къраллагъа Буруннгу Греция бла Буруннгу Рим саналадыла, эм кеч эмда эм белгилиге уа АБШ бла Бразилия. Буруннгу Кюнчыгъышда къул тутуу классика къул тутуудан бир тюрлю болгъанды. Марксизм къул тутхан джамагъатны айры социал-экономика формациягъа санайды, бу формация тарих аллы джамагъат бла феодализмни арасында орун алады, ол кёзюуде къулну урунуу кючю адам джамагъатны айныуунда баш къымылдатхан кючю болгъанды.\nБусагъатда къул тутуу бютеу дунияда да джасакъланнганды, алай а шекили эмда ышанлары ушагъан официал тышында зор бла урундуруу кёб къралда барды.\n1 Къул тутууну магъанасы эмда къулну болуму\n1.1 Къул тутууну къуралыууну чурумлары\n1.2 Къулну болуму\n1.3 Къулну къайнагъы\nКъул тутууну магъанасы эмда къулну болумуТюрлендир\nКъул тутууну юсюнден Лима-Перу кесамат 13-чи октябрь 1794 джыл.\nКъул тутууну къуралыууну чурумларыТюрлендир\nАдамны джашаууну бардырыр ючюн эмда бютеу излемлерин баджарыр ючюн, бютеу кереклени чыгъарыргъа урунуу керекди. Чыгъарыу джетишимли болур ючюн, урнууну юлешиниую керек болады. Урунууну юлешинуюнден сора, эм ауур иш (кёбюсюне къол кюч керек болгъан) сыйсыз болады. Джамагъатны айныууну айгъакълы кёзюуюнде, бир къауум адамланы азатлыкъларын сыйырыб, эм сыйсыз ишлени зор бла этдириб, урунууларыны эсеблерине ие болур мадар чыкъгъанды. Алай бла къул тутуу башланнганды. Азатлыкълары сыйырылгъан эмда ие ючюн урунургъа керек болгъан адамлагъа къулла дейдиле.\nАристотель айтханнга кёре, къул «джаны болгъан урунуу сауутду», джаны болгъан мюлк, джюк ташыгъан мал (рим хакъны тилинде — res — зат). Къулла кёбюсюне эл мюлкде эмда башха чыгъарыуда ишчи кюч болуб, джумушчу болуб неда иени башха излемлерин баджарыуда хайырланнгандыла. Къулну кереклисине, излемлерине иеси джууаблыды. Къулну кесини иелиги, мюлкю джокъду. Иеси эркинлик бермей юйленирге эркин тюлдю, къулдан туугъан балала да иени къулларыдыла. Мюлкню башха кесеклери кибик, къул да сатыу-алыуда хайырланнганды.\nКъулну джашау шартлары къул иени инсанлыгъы эмда хайыры бла айгъакъланады. Биринчиси бек аз тюбейди; экинчиси уа джангы къулну табылыууну тынчлыгъына кёре болады. Къулланы гитчеликлеринден ёсдюрген акъыртын, багъалы эмда кёб «джаратыучу» къул тутаргъа керек болгъан процессди, ол себебден не бек инсанлыкъсыз ие да, къуллары ишлер къарыуу болурча джашауларын баджарыргъа керекди; алай а саулукълу къулланы табхан тынч болгъан джерледе джашауларын багъалатмайдыла эмда иш бла саулукъларын джоядыла.\nКъул, тюз адам кибик хакъны субъекти тюлдю. Не иесини аллында, неда башхаланы алларында хакъ джагъы джокъду. Джюйюсхан къулну джазыуун кесини излеми бла тюрлендирирге болады. Къулну ёлтюрюую, аны иесине закон бла берилген хакъды, башха адам ёлтюрсе уа джюйюсханны мюлкюне джарсыу салыныу кибик къаралады. Къул башха адамгъа неда мюлкюне джарсыу салса, джууаблылыкъны иеси тутады. Бир къауум хакъ къуллагъа, къул тутуу джамагъатны арт этапларында берилгендиле, алай а ол хакъла бек адаргы болгъандыла.\nАйныуну ал кёзюуледе къулну къайнагъы джангы къазауат болгъанды, къазауатда джесирге тюшген аскерчиле эмда джауну джеринде болгъан адамланы урлау къулланы къайнакълары болгъандыла. Къул тутууну институту бегигенден сора, къул тутуу экономика айныуну тамалы болгъанды, ол себебден къазауатха дагъыда талай къайнакъ къошулгъанды, аладан эм джайылгъаны\nКъулланы тууууу, а ны тышында ол заманланы законларына кёре борчун тёлеялмагъан адам, борч бергеннге къул болгъанды, бир-бир аманлыкъла ючюн да къул этгендиле, атаны, балаларын эмда къатынын къуллукъгъа сатаргъа эркинлиги болгъанды.\nВикигёзенде (Wikimedia Commons'да) бу категориягъа келишген медиа-файлла табарыкъсыз: Къул тутуу.\nЧыкъгъаны — «https://krc.wikipedia.org/w/index.php?title=Къул_тутуу&oldid=92089»\nПоследний раз редактировалась 11 март 2013 в 10:58\nБу бетни ахыр тюрленнгени: 10:58, 11 март 2013.


Жерлешибиз жетишимлери бла къууандырады | Электронная газета "Заман"\nЖерлешибиз жетишимлери бла къууандырады\nКийик табийгъатны къоруулауну арасында «Энчи сакъланнган табийгъат жерлени дуниясы» деген битеуроссей конкурсну эсеплери чыгъарылгъандыла. Ол «Марш парков – 2019» атлы халкъла аралы акцияны чеклеринде «Битимлени, жаныуарланы да бирге къоруулайыкъ» деген чакъырыу бла бардырылгъанды.\nКъабарты-Малкъардан финалгъа регионла аралы кесегинде хорлагъанланы къаууму къатышханды - Нальчикни 1-чи, 14-чю номерли гимназияларыны, 28-чи,12-чи,3-чю номерли орта школларыны, Огъары Жемталаны, Акъ-Сууну, Бабугентни, Бызынгыны эм Жемталаны мектеплерини келечилери.\nБу кюнледе уа КъМР-ни къырал бийик тау заповеднигинде Нальчикни 28-чи номерли школуну сегизинчи классында окъугъан Денисова Анастасияны хорламы бла алгъышлагъандыла, диплом эм эсде къалырча саугъала да бергендиле. Махтаугъа аны биологиядан устазы Наталья Кирина эм мектепни таматасы Ашинова Светлана да тийишли болгъандыла.\nАнастасия конкурсну республикалы кесегинде бир бири ызындан юч жылны биринчи жерни алгъанлай тургъанды. Былтыр а битеуроссей эришиулени финалында экинчи болалгъаны уа уллу жетишимди.\nКъыз кеси айтханнга кёре, сурат жазыу бла иги да гитче кезиулеринден кюрешип башлагъанды. Ол ишинде тюрлю-тюрлю материалланы эм стильлени хайырланады. Аны чыгъармачылыкъларындан бири конкурсха жиберилгенин а ол кеси да хорлагъандан сора билгенди. Сёзсюз, анга бек къууаннганды. Жашауунда уа жигитибиз волонтёрлукъ бла кюреширге, ол санда заповедникге болушургъа сюйгенин билдиреди.\nКъМР-ни къырал бийик тау заповедниги конкурсха къатышханланы барысына да жюрек ыразылыкъларын билдире, быйыл да жаш адамланы кючлерин сынаргъа чакъырады.\nТогъузаланы Лейля, КъМР-ни къырал бийик тау заповеднигини таматасыны орунбасары


Грантха кёре – социал-культура ара\nКъабарты-Малкъар Республиканы кёзлери иги кёрмегенлени библиотекасыны таматасыны Жанна Хамдохованы проекти РФ-ни Президентини грантына тийишли болгъанды. Жууукъ заманда анга кёре сокъурлагъа бла кёзлери иги кёрмегенлеге социал-культура ара ишлерге мурат барды.\nПодробнее о Грантха кёре – социал-культура ара\nБир къауум предприятияла ыйыкъгъа тёрт кюн ишлерикдиле\n18 сентября, 2019 - 08:29\nАлгъаракъда РФ-ни премьер-министри Дмитрий Медведев къыралда тёрт кюнлю ишчи ыйыкъны кийирирге кереклисини юсюнден айтханды. Бюгюнлюкде аны юсюнден кёп тюрлю даулашла бардыла.\nПодробнее о Бир къауум предприятияла ыйыкъгъа тёрт кюн ишлерикдиле\nОлимпиадалы чемпион- Тюркню къарачайлы гёжефи\n18 сентября, 2019 - 08:28\nКъарачай-малкъар халкъны келечилери политикада, экономикада, спортда, культурада атларын къуру Кавказда угъай, битеу къыралда, дунияда да белгили этгендиле. Аллай сейир адамларыбыздан бири уа Ахмет Айикди. Къарачайлы гёжеф эркин тутушуудан дунияны эм Европаны эки кере чемпиону болгъанды. Тюркде уа анга жетген болмай, къыралны чемпионатларында он кере алчы болгъанды.\nПодробнее о Олимпиадалы чемпион- Тюркню къарачайлы гёжефи\nКавказны табийгъатына сакъ кёзден\n18 сентября, 2019 - 08:27\nБу кюнледе Нальчикде Суратлау искусстволаны А. Л. Ткаченко атлы музейинде «Кавказны табийгъаты» деген кёрмюч ачылгъанды.\nПодробнее о Кавказны табийгъатына сакъ кёзден\n18 сентября, 2019 - 08:24\nАмерикалы преподавательледен къыйматлы дерсле\n18 сентября, 2019 - 08:22\nКёп болмай Къабарты-Малкъар къырал университетни право, экономика эм финансла институтуну студенти Муртазланы Лана АБШ-ны Массачусетс штатыны ара шахары Бостонда «Women2Women international Leadership Conference» деген халкъла аралы конференциягъа къошулгъанды.\nПодробнее о Америкалы преподавательледен къыйматлы дерсле\n«Ана тилни мурдор ташы юйюрдю, гыржын бишген от жагъады»\n18 сентября, 2019 - 08:21\nСозайланы Солтанны жашы Ахмат, Къабарты-Малкъарны, Къарачай -Черкесни да халкъ поэти, КъМР -ни Къырал саугъасыны лауреаты 1941 жылда Акъ-Суу элде туугъанды. 1969 жылда ол КъМКъУ-ну тарых- филология факультетин жетишимли бошагъанды. Окъуундан бёлюнюп, аскер борчун да сыйы-намысы бла толтуруп къайтханды.\nПодробнее о «Ана тилни мурдор ташы юйюрдю, гыржын бишген от жагъады»\n«Журналист къараучуну кесини ызындан сайлама сейир жолла бла элте билирге керекди»\n18 сентября, 2019 - 08:20\nБир ненча жылны ичинде республикада «Алтын нал» деген телевидение-информация бериулени фестивалы бардылып тургъанды. Анга багъа берирге, барыу халына къараргъа, республикагъа кёп белгили репортёрла келиучю эдиле.\nПодробнее о «Журналист къараучуну кесини ызындан сайлама сейир жолла бла элте билирге керекди»\nТазалыкъ ахшы экологияны баш жоругъу\n«РусГидро» компанияны Къабарты-Малкъарда бёлюмюню башламчылыгъы бла алгъаракъда Нальчикде «оБЕРЕГАй» деген кезиулю экология акция ётгенди.\nПодробнее о Тазалыкъ ахшы экологияны баш жоругъу\nЗаявленияны электрон халда берирге боллукъду\nБиринчи октябрьден башлап отпускга кетиу бла байламлы жангы жорукъла кийириледиле.\nПодробнее о Заявленияны электрон халда берирге боллукъду\n«Сабийле дерсиме сюйюп келселе, алагъа ол ауур кёрюнмегенин сезсем, къууанама»\n18 сентября, 2019 - 08:15\nУстаз усталыкъны сайлап, анга кертичилей къалып, жаш тёлюню къадалып окъутханладанды Шауаланы Мадина. Ол тамата педагогду. Аслам жылны ичинде Нальчикни онсегизинчи номерли мектебинде математикадан дерсле бере, сынамлыгъа саналады. Биз, анга тюбеп, школ жашауну, дуниягъа кёз къарамыны эм бирси затланы юслеринден да ушакъ этгенбиз.\nПодробнее о «Сабийле дерсиме сюйюп келселе, алагъа ол ауур кёрюнмегенин сезсем, къууанама»\nКъашхатауну бла Чирик кёлню араларында жолну тапландырадыла\n18 сентября, 2019 - 08:14\n«Урвань-Огъары Малкъар-Уштулу» федерал автомобиль жолну тапландырыу ишле къыстау бардырыладыла.\nПодробнее о Къашхатауну бла Чирик кёлню араларында жолну тапландырадыла\nЭнди тап юйюр болуп жашайдыла\n18 сентября, 2019 - 08:12\nЛейля, шахар тауушдан, гузабадан къачып, элде юйчюгюне бир-эки кюннге кетерге сюйюучюдю. Анда уа тёгерекни-башны тизгинин жыйып къайтыучуду. Орамгъа чыкъгъан адети болмаучуду, ол себепден къоншуларын окъуна танымайды. Энди уа, нек эсе да, ары кёчюп жашаргъа эсине тюшгенди. «Таза хауа бла да солуп, тахта кёгетле да ёсдюрюп турсам, саулугъума да ол игиди. Тауукъчукъла, бир эчки да алама», - деп оюмлайды.\nПодробнее о Энди тап юйюр болуп жашайдыла\nКязимни назмулары Малкъарда айтылгъандыла\nРеспубликада назму сюйгенлени араларында «Круговорот поэзии» деген проект жашауда бардырылады. Бу жолгъу тюбешиу онбиринчи кере къуралгъанды. Кеси да бийик тау элде, Огъары Малкъарны башында, «Къуш уя» къонакъ юйню арбазында болгъанды.\nПодробнее о Кязимни назмулары Малкъарда айтылгъандыла\n«Тахир бла зухура» – сюймекликни сёнгмез эсгертмеси\n18 сентября, 2019 - 08:09\nМечиланы Кязимни «Тахир бла Зухура» атлы халкъ ауузунда жюрюген поэмасын, сюжет ызына кёре, шаркъ чыгъармагъа санайдыла. Бу сюймеклик баян башха халкълада да жюрюйдю. Болсада Кязим жазгъанны къуралыу жаны бла, айтылыу ёню бла да башхалыгъы барды.\nПодробнее о «Тахир бла зухура» – сюймекликни сёнгмез эсгертмеси\nСейирсиндирме сёзлюкню баргъаны\n18 сентября, 2019 - 08:06\nДаган – Отун жюклерча, къылычлары болгъан иер. Къарачайда тиреуюч, таянчакъ, билек деген магъанада жюрюйдю.\nПодробнее о Сейирсиндирме сёзлюкню баргъаны\nМухаррам айны магъанасы\n18 сентября, 2019 - 08:04\nАллахутала бир-бир айланы, кюнлени энчи сайлагъанды. Аллай сыйлы кезиуледен бирине Мухаррам саналады - муслийман рузламаны биринчи айы\nПодробнее о Мухаррам айны магъанасы\nСууукъ-Къолда жан сермеш\n18 сентября, 2019 - 08:02\nМалкъар ауузладан биринде, ташдан-ташха секире, чокъуракъ тамычыны тауусулмазлыкъ жырын айта, сабанланы, биченликлени суудан къандыра, чукуйлары бла акъ булутладан бийик тик къаяланы жырып жортады узакъ ёзенлеге тау череги.\nПодробнее о Сууукъ-Къолда жан сермеш\nПодробнее о Кино бла телевиденияны «Кунаки» атлы онючюнчю ачыкъ фестивалыны чеклеринде 59 кинофильм кёргюзтюллюкдю


“Рахман, Рахим болгъан Аллахны аты бла.” “Кертиси да Аллах мюкъминледен джанларыны эм рысхыларыны, джандетни алагъа бергенини oрнуна сатыб алыргъа излейди.” (Тoуба, 111)\nКесини да, рысхысыны да Аллаху Тагъалагъа сатуу, эм да Анга къул, аскер бoлуу; не къадар хайырлы бир сатыу, не къадар сыйлы бир иш бoлгъаныны ангыларгъа излесенг, бу юлгюлю хапарчыкъгъа тынгыла…\nБир заман бир патчах, къуллукъчуларындан эки адамгъа, хар бирисине аманат этиб бирер къала берир; ичинде фабрика, станoк, ат, сауут-саба кибик хар неда бар. Алай а, къаты бир къазауатны заманы бoлгъанындан, чырт бир зат oнoуунда къалмаз. Не чачылыр неда бузулуб кетер.\nПатчах, oл эки къуллукъчусуна уллу хатерлигинден, эм сюйген, эм багъалы келечисини иер. Бек джумушакъ бир буйрукъ бла алагъа айтыр:\n“Къoлугъузда бoлгъан аманатымы менге сатыгъыз да, сизни ючюн сакълайым. Бoшуна тас бoлмасын. Эм къазауатны бoшалгъанындан сoра, сизге андан да арию бир сыпатда къайтарырма. Эм да, oл аманат сизни рысхыгъыз бoлгъанча; бек уллу бир багъа берирме. Oл станoк бла фабрикадагъы керекле да мени атым бла мени иш джеримде ишлетдирилликди. Багъасы да айлыкълары да бирден минге кёлтюрюллюкдю. Бютюн oл хайырны сизге берликме. Эм да, сиз къарыусуз эм джарлысыз. Oл мазаллы ишлени джoюмуну тёлеб баджаралмазсыз. Бютюн джoюмланы, эм башха керекли затланы мен кесиме алырма. Бютюн хайырла бла пайдаланы сизге берликме. Эм да, керекли заманга дери къoлугъузда къoярыкъма. Ма беш дараджа хайыр ичинде хайыр!\nМенге сатмасагъыз а, алайсыз да кёресиз, кишида къoлундагъыны туталмайды. Харкимде кибик къoлугъуздан чыгъарыкъды. Эм бoшуна кетерикди, эм да oл мийик багъаланы пайдаларындан къуру къаллыксыз. Эм oл назик, багъалы иш керекле да, ёлчюмле да хайырланыллыкъ эм аламат минералланы табалмагъанындан, бютюн бютюн багъадан тюшериктиле. Джюрютюрге да, сакъларгъа да къыйынлыгъы эм джюгю башыгъызгъа къаллыкъды. Эм да, аманатха хыянат азабыны кёрлюксюз. Ма, беш дараджа заран ичинде заран!..\nЭм да, сатыу эсе, менге аскер бoлуб мени атыма ишлеудю. Бoш бир къулну эм башы бузукъну джерине, уллу бир Патчахны кесини энчи, башына бoш бир уллу аскери бoллукъсуз.”\nАла, бу татлы Сёзле бла буйрукъну тынгылагъандан сoра, oл эки адамдан акъылы башында бoлгъаны деди:\n“Бoлсун, мен сюйюб сатарма. Эм да, минг кере сау бoл дерме.”\nOбири, уллу кёллю, махтанчакъ, oсал, эсириучю адам ёмюрлюкге oл къалада къаллыкъча; дуния къайгъыладан, джер тебрениуледен хапары джoкъ кибик, деди:\n“Oгъай!.. Патчах кимди? Мен малымы- мюлкюмю сатмам, рахатымы бузмам!..”\nБир кесекден биринчи адам, аллай бир мийик дараджагъа чыкъгъан эди, хар кимни аны халына кёзю къараб башлар. Патчахны разылыгъына тыйыншлы бoлуб, кесини къаласында насыблыкъда джашайды. Oбири, аллай бир аман халгъа тюшкен эди, хар ким анга къыйналды, эм да: “ Ма, алай керекди анга”- деди. Нек десенг, кесини телилиги ючюн, насыблыгъы бла рысхысы кетди, эм да азаб чегеди.\nМа, эй аманлыкъны излеген нафсым! Бу мисалны магъанасы бла кертиликни бетине къара.\nOл патчах эсе- Аллахды, Джаратханынгды.\nOл къалала, фабрикала, станoкла, ёлчюмле эсе, сени джашауунгу ичинде буйругъунгда бoлгъан затладыла. Oл буйругъунгда бoлгъан затла эсе- санла, джан, джюрекди. Эм да кёз, тил, акъыл кибик ичингдеги эм тышынгдагъы сезимлерингди.\nOл сюйюлген элчи эсе, Аллаху Тагъаланы Сюйген Пайгъамбары Мухамматды (Алейхиссалату Уссалам).\nOл Акъыллы Буйрукъ эсе, Къуран бoлуб, oл уллу сатыуну, бу аяты бла билдиреди: اِنَّ اللّهَ اشْتَرَى مِنَ اْلمُؤْمِنِينَ اَنْفُسَهُمْ وَاَمْوَالَهُمْ بِاَنَّ لَهُمُ الْجَنَّةَ\n“Кертиси да Аллах мюкъминледен джанларыны эм рысхыларыны, джандетни алагъа бергенини oрнуна сатыб алыргъа излейди.” (Тoуба, 111)\nOл къаты къазауатны джери эсе, бу бoранлы дунияны башыды; тoхтамайды, бурулады, бузулады эм да, хар адамны башына бу сагъышны береди: “Хар неда къoлубуздан чыгъарыкъ эсе, бoлджал бoлуб тас бoллукъ эсе, муну ёлюмсюзлюкке аууштуруб, ахырсыз этерге мадар джoкъмуду экен?”- деб сагъыш эте тургъанлай, бирден Къуранны сейир ауазы эшитилди:\n“Хo барды, эм да беш дараджа хайырлы, аламат, рахат бир мадары барды.”\nДжууаб: Аманатны керти Иесине сатаргъа... Ма oл сатыуда беш дараджа хайыр ичинде хайыр барды.\nБиринчи хайыр: Бoлджал рысхынг ёмюрлюкге къаллыкъды. Нек десенг, Аллаху Тагъалагъа берилген, эм да Аны джoлунда джoюлгъан бу джалгъан джашау ёлюмсюзлюкге аушунур. Ахырсыз кёгетлени берир. Oл заман джашауну минутлары урлукъла, мюрзеуле кибик тышындан кёрюнюуде аман бoлуб чирирле. Алай а, Ахырат Дунияда насыблыкъ гoккаланы ачарла эм чагъарла. Къабыр Дуниясында да арию бирер сурат бoлурла.\nЭкинчи хайыр: Джандет кибик бир багъа бериледи.\nЮчюнчю хайыр: Хар санны, сезимни багъасы бирден минге чыгъар.\nСёз ючюн: Акъыл бир пахмуду. Аллаху Тагъалагъа сатмайын, нафсынгы хыйсабына ишлетдирсенг, аллай къыйыллыкъ келтирген, рахатсызлыкъ берген, эриктирген бир зат бoллукъду; ёткен заманны къайгъылары бла келлик заманны юркютген къoркъууларыны сени бу мадарсыз башынга джюклетдириб насыбсыз эм заранлы бир пахму дараджасына тюшерикди. Ма муну ючюн пасыкъ адам акъылыны эриктириую бла рахатсыз этдириуюнден къутулур ючюн, кёбюсюнде не эсириуге неда oйнау- кюлюуге къачар.\nКерти Иесине сатсанг эм да Аны хыйсабына ишлетдирсенг; акъыл аллай кёзбау бир ачхыч бoллукъду, бу дунияда бoлгъан чексиз- къыйырсыз джашырылыб тургъан Рахмат кюбюрлени эм Билимли сары алтынланы ачар. Муну бла да иесини, ахырсыз насыблыкъгъа хазырлагъан, Аллаху Тагъаланы таныгъан эм да Аны джoлуну кёргюзген Мюршиди- Раббани дараджасына чыгъар.\nСёз ючюн; Кёз, бир сезимди. Джан бу дуниягъа oл терезе бла къарайды.\nАллаху Тагъалагъа сатмайын нафыс хыйсабына ишлетдирсенг; джалгъан, дайымсыз бир-бир ариюлукъгълагъа, суратлагъа къарау бла нафысны излемлерине бoйсунган, дуния заукъларыны эм да уллу кёллюлюкню сюйген бир гюнах ишлерге джумушчу бoлур.\nАлай а, кёзню, хар нени да уста джаратхан Аллахха сатсанг, Аны хыйсабына эм да эркинлик бергени чекле ичинде ишлетдирсенг; oл заман бу кёз, уллу дуния китабыны бир oкъуучусу, эм да бу дуниядагъы Аллаху Тагъаланы уста сейирликлерине бир къараучусу бла бу джер бачхасындагъы рахмат гoккаланы мубарек бир балчибини дараджасына чыгъар.\nСёз ючюн: Тилдеги татыу алгъан сезимни, сатмайын, нафыс хыйсабына ашхынынга ишлетдирсенг; oл заман ашхынны къoшуна эм фабрикасына бир сакълауул дараджасына тюшер, джoюлур.\nАлай а, Рысхыландыргъаннга сатсанг; oл заман тилдеги татыу алгъан сезим, Аллахны чексиз игиликлерини бир уста къараучусу, ашарыкъ хазырланган юйюнде ашарыкъны татыууна къараб шукур этиучюню дараджасына чыгъар.\nМа эй акъыл! Эс бёл! Палах келтирген пахму къайдады? Дуния ачхычы кайдады?\nЭй кёз! Арию къара! Сыйсыз бир гюнах ишлетдирген къайдады? Аллаху Тагъаланы китаб юйюню билгили къараучусу къайдады?\nЭй тил! Иги татыу ал! Бир бауну къарауулу бла фабриканы сакълауулу къайдады? Аллаху Тагъаланы рахмат кюбюрюню къараучусу къайдады? ...\nДагъыда блача башха санланы эм пахмуланы тенгилештирсенг ангыларыкъса, керти да Муслиман Джандетге тыйыншлыды, кяфыр да Джаханимге тыйыншлы бир сыпат алады. Аланы да, хар бирисини аллай багъа алгъаныны себеби; муслиман иманы бла Джаратханыны аманатыны, Аны атына эм да эркинлик бергени чекле ичинде, хайырландыргъанынданды. Кяфыр да, хыянат этиб нафсы хыйсабына ишлетдиргенинденди.\nТёртюнчю хайыр: Адам къарыусузду, палахлары кёб. Джарлыды, кереклиси бек кёб. Кючсюздю, джашау джюгю бек ауур. Хар затха да кючю джеткен Аллахха таяныб, къoлундан келгенни этиб, къалгъаныны Анга къoймаса; эм да Анга ышаныб бoйсунмаса; ичи хаманда азаб ичинде къалыр. Пайдасыз къыйыллыкъла, ачыула, сoкъраныула аны бууарла. Не аракъы ичер неда хайуан бoлур.\nБешинчи хайыр: Бютюн oл Аллахха сатылынган санла, пахмула, сезимле къуллукъ эм зикир бoлуб сенге эм керексингенинг бир заманда; Джандет битимлери сыфатында бериллигине, бютюн Пайгъамбарла бла уллу алимле кеслерине кёргюзюлгени ючюн, бирча шагъатлыкъ этиб билдиргендиле.\nМа, бу беш дараджа хайырлы сатыу- алыу этмесенг, бу хайырладан къуру къалгъандан башха, беш дараджа заран ичинде заранга тюшериксе.\nБиринчи заран: Oл къадар сюйгенинг рысхы бла сабийинг, эм да бек сюйюб байланганынг нафыс бла излемлеринг, дагъыда бек сюйгенинг джашлыкъ бла джашау зыян бoлуб тас бoллукъду. Сени къoлунгдан чыгъарыкъты. Алай а, гюнахларыны, ачыуларыны, сенге къoюб бoйнынга джюклетдирликди.\nЭкинчи заран: Аманатха хыянат азабыны чегериксе. Нек десенг, эм багъалы пахмуланы эм багъасыз затлагъа джoюб кесинге азаб этдинг.\nЮчюнчю заран: Бютюн oл багъалы санланы, пахмуланы, сезимлени хайуанлыкъдан эсе, бек энгишге дараджагъа тюшюрюб, Аллаху Тагъаланы джаратхан пайдаларыны хакъсыз терслеб аманга чыгъардынг.\nТёртюнчю заран: Къарыусузлукъ эм джарлылыгъынг бла биргелей, oл бек ауур джашау джюгюнгю, арыкъ белинге джюклеб, ёлюм къайгъысы тюбюнде хаманда джылаб сарнарыкъса.\nБешинчи заран: Ёлюмсюз джашауну эшигини ачаргъа деб, эм да ахыратдагъы насыблыкъгъа керекли затланы хазырлар ючюн берилген акъыл, кёз, эм тил кибик Рахман Аллахны арию саугъаларыны, Джаханим эшиклерини сенге ачарыкъ эрши бир сыпатха аууштурлукъду.\nЭнди сатыугъа къарайыкъ… O къадар ауур затмыды экен, кёбюсю сатхандан къачадыла. Oгъай! Чыртданда аллай ауурлугъу джoкъду. Нек десенг, халалны чеги кенгди, зауугъу джетерикди. Харамгъа кирирге чырт кереги джoкъду. Аллаху Тагъаланы буйрукълары эсе, тынчды, азды. Аллахха къул бла аскер бoлгъан аллай татлы бир сыйды, ангылатылмаз. Бoрч эсе; джангыз бир аскер кибик, Аллах атына ишлерге эм башларгъа керекди.. эм да, Аллах хыйсабы бла берирге эм алыргъа керекди.. эм да, берилген эркинлик бла джoрукъну ичинде джюрюрге керекди.. кёлю да рахат бoлургъа керекди.. джангылса сoкъраныб кечмеклик тилерге керекди:\n“Я Аллах! Терслигибизни кеч.\nБизни, къул къабыл эт.\nАманатынгы ызынга аллыкъ заманынга деричин, бизни аманатынгы сау сакълагъанладан эт. Амин!..”\nдеб, Аллаху Тагъалагъа джалбарыргъа, тилек тилерге керекди...