ТАУ АДЕТ, ТАУ НАМЫС | Электронная газета "Заман"\nТАУ АДЕТ, ТАУ НАМЫС\n30 ноября, 2018 - 09:36\nТаулула, сабий тууса, къурманлыкъла этгендиле. Бютюнда жашчыкъгъа бек къууаннгандыла. Къыз сабийге саугъагъа мал, къойла, къумач, алтын, кюмюш атагъандыла. Уланчыкъгъа уа сауут-саба, тай да бергендиле. Олсагъат окъуна баланы намысын, сыйын кётюргендиле. Бёленип тургъан къагъанакъны, бешикден теше туруп, белинден энишгесин ачмазгъа бек сакъ эдиле.\nБютюнда жууундургъан заманларында тыш адамгъа белинден энишгесин кёргюзтюрге сюймегендиле. Къаты къыппачыкъ этип бёлегендиле. Къолчукъларыны, аякъчыкъларыны къымылдагъанларындан элгеннген этеди дегендиле буруннгу аммала. Кийимине тюйреуюч тюйрегендиле. Жастыкъ тюбюне къыпты, сирнек салгъандыла: жин зараны жетмесин деп.\nКече кёз байланнгандан сора сабийни арбазгъа чыгъармагъандыла.\nЖашчыкъны атасына болушургъа, малгъа къараргъа, атха минерге, къоркъмазгъа, жигитликге юйретгендиле. Къызчыкъны уа тил жюрютмезге, кирсизликге, жууашлыкъгъа, намыс-тёреге.Таматагъа намыс бердиргендиле: ол юйден чыгъып, артха ненча кере кирсе да, анча ёрге туруп. Чючгюрсе да ол халда этип. Тиширыула сёлеше туруп, къызчыкъ керексиз зат эшитмесин деп, ол ангыламазча ушакъ этгендиле. Неда: «Арлакъчыкъда ойна», - деп, кеслеринден айыргъандыла. Сабийни къатында эр киши бийчесин къучакълагъан, ийнакълагъан тёре болмагъанды.\nНыгъышда олтургъан къартла ётюп баргъан къыз сабийге окъуна, туруп, намыс этгендиле. Жашчыкъ акъсакъалланы къатлары бла ётюп кетмей, къайтып, эки къолчугъу бла аланы къолларын тутханды, салам бергенди. Таматала сабийлени биреуню ырысхысына, малына сугъанакълыкъ этмезге юйретгендиле. Атаны, ананы, таматаланы ушакъларын бёлюп, ауузларына чабаргъа жарамайды деп айтхандыла. Атасыны ундуругъунда ойнаргъа къоймагъандыла.\nКъызчыкъны туугъан кюнюнден башлап эркелетип ёсдюргендиле. Ургъан, тюйген адет жюрюмегенди. Акъылбалыкъ болгъанлай эшиу эшерге, алтын, кюмюш халыла бла къол жаулукъланы къыйырларын сырыргъа юйретгендиле. Жашчыкъны аманат этип, бир бирге бергендиле. Сёз ючюн, тау артына элтгендиле, аладан да сабий алып ёсдюргендиле. Ол адет ата-бабаларыбыз – скифледен къалгъан болур эди, баям. Бу зат кеси да бир бирге ышаныулукъну белгисичады.\nАта-анагъа сабийин махтагъан тёре болмагъанды, не этимли жаш, къыз эсе да. Андан сора да, атаны, ананы кёзю балагъа бек тиеди дегендиле. «Ол аман жаш», - деп да андан айтхандыла.\nСабийни хант къангада жутланмай ашаргъа, тоюп кекирмезге, таууш этип чайнамазгъа, ашай тургъанлай сёлешмезге юйретгендиле. Аппасы, атасы, къоншусу болсун, сабийге эт юлюш узатса, ол аны эки къол аязы бла алыргъа керек болгъанды, «Сау бол» деп. Балагъа кёз тиеди деп бек къоркъгъандыла. Аны ючюн бетине къазан къарачыкъ жакъгъандыла. Таматаны, не кетип баргъан атлыны жолун кесмезге юйретгендиле. Кесингден таматагъа жууап этме, къайырылма дегендиле.\n«Ариу къылыкъ къызгъа керек, андан да алгъа уа жашха керек», – деп болгъандыла буруннгулула. Биринчиден, жашны атасына, анасына, таматалагъа намыс берирге юйретгендиле. Абаданны олтургъан жерине барып орналмазгъа, кесинден уллугъа туруп жер берирге да. «Малны окъуна урма, ачытма, итни да сынсытма – тили жокъду, гюняхды», - дегендиле.\n«Къоншунг бла къалай не халда жашай эсенг да, кишилигинг аны бла билинникди», - дегендиле. Дини башхады деп, адамны сындырмазгъа, кишини ыспассыз этип сёлешме, кишини ырысхысына зарланма, дегендиле уллайгъанла. Элде тамата, къарыусуз болса, жашла жыйылып, анга чалгъы чалгъандыла. Биченин юйюне келтиргендиле. Хунасын, журтуну тозурагъан жерин къалагъандыла. Уллайгъан адамны ауур жюгюн арбазына дери жетдиргендиле. Къонакъ келсе, чабып, атындан тюшерге болушхандыла, атына аш салгъандыла, суу ичиргендиле. Тиширыу хапаргъа къошулмагъанды. Хант хазырлагъанды. Жашы аны къонакъгъа элтгенди.\nТойлада жашла къызланы намысларын бек кётюргендиле. Тепсей туруп, бармакъларын жаяргъа жарамагъанды. Ол къызны намысына ушамагъанды. Аны, ариу сюзюлюрге къоймай, абызыратыргъа жарамагъанды. Тепсеп бошагъандан сора, къалайдан чакъыргъан эсе да, алайгъа къайтарыргъа керек болгъанды. Жаш, онг къолун жюрегине салып, баш ургъанды къызгъа. Эриши лакъырда этерге жарамагъанды.\nАбизеххе баргъанда болмаса, къызгъа къолу бла тиерге эркинлиги болмагъанды. Бу тепсеуде жаш адамла бир бирлерине кёллерин ачхандыла, белгиге алтын не кюмюш жюзюк, неда инжи бла сырылгъан къол жаулукъ бергендиле. Улан къызны къачырса, аны жууукъларына ол белгини кёргюзтюп, алай жарашхандыла.\nЖаш сюйген къызы бла жашырын тюбеген адет болмагъанды. Аны эгешчиги не гитче къарындашчыгъы, неда келинчиклери, неда къыз нёгери узакъ болмай къатларында тургъанды. Бирде жашны эгечи болгъанды къызгъа келечи.\nКеси сюймеген къызны къачыргъан адет къарачайлылада бла малкъарлылада жюрюмегенди. Къатын алгъан жаш жууукъларына намыс этип бир ауукъ заманны болуш юйде тургъанды. Жангы юй бийчесине уа кече белинде жашырын келгенди. Бир ауукъ заманны ныгъыш къартлагъа кёрюнмегенди.\nКъызгъа, жашха да кеси ёз тойларында тепсеген намыссызгъа саналгъанды. Таматаланы къатларында жаш юй бийчеси бла ушакъ этмегенди, эркелетмегенди. Ата-анасыны къатында сабийин кётюрмегенди, къоюнуна алмагъанды. Юй бийчеси бла ары-бери чыгъаргъа тюшсе, аны аллында баргъанды.\nКъарачайда, Малкъарда уучу жашла кёп болгъандыла. Ала къуру жугъутурлагъа жюрюмегендиле. Уудан бёденеле, жумарукъла, жаз тауукъла да келтиргендиле. Андан келе, алларына не сабий, не тиширыу тюбесе, къанатлыларындан юлюш этгендиле. Жугъутур тюшюрселе да, къоншугъа, къарыусузгъа, ауругъан адамгъа юлюш чыгъаргъандыла. Керексизге кийик ёлтюрмегендиле. Апсатыдан, аны къызыны къаргъышындан да къоркъгъандыла. Атлы жашла элге жетселе, суху кирмей, атларындан тюшюп, аланы адеж тутуп, алай киргендиле.\nКъарачайлы, малкъарлы жашла намысны билген, кишини сындырмагъан, жууашла, огъурлула болгъандыла. Алай аланы намыслары бла ойнаргъа базыннганла чыкъсала, кеслерин терк танытхандыла. Артыкълыкъны кечмегендиле кишиге да. Ойнай да, ишлей да, уруш эте да билгендиле ала. Андан айтылгъанды: «Таулу киши жетген кюнде жетеуленнге баз болур!», - деп. Къайсы халкъны адамы болса да, элни озуп баргъан жолоучугъа туруп, намыс этгендиле. Саламын алгъандыла. Къонакъбайлыкъ этерге сюйгенлерин билдиргендиле. Юйден суусап, айран чыгъаргъандыла.\n«Бизде, Ингилизде, аллай ариу кём-кёк кёзлери болгъан къызла жокъдула», - деп жазады XIX ёмюрде таулу къызланы кёрген бир алим. Кертиси бла да, иничкебел, субайсан, назик къызла Малкъарда кёп эдиле. Къуру ариулукълары бла къалмай, намыслыла, адеплиле да болгъандыла. Таулу гоша къызла, бийче тиширыула атлашларындан, сабыр селешгенлеринден, сюзюлюп тепсегенлеринден окъуна танылгъандыла.\nАла эр кишиле бла кёзлерин кётюрмей саламлашхандыла. Аталары бла окъуна. Аланы ушакъларына къошулмагъандыла. Аталарына, къарындашларына намыс берген угъай, ала айтхандан чыкъмагъандыла.\nУллу сёлешмегендиле, ёнлерин кётюрмегендиле, кёзбау, ётюрюк къубулмагъандыла! Аллай сыйсыз къылыкъ къанларында жокъ эди. Акъылбалыкъ болгъандан башлап, эшиу эшгендиле, акъ гыранчалагъа чачакъ тюйгендиле, кийим тигерге юйреннгендиле. Алтын, кюмюш накъышлы айбат затла тикгендиле. Къол жаулукъланы, ёзге кийимлени да инжи бла сыра билгендиле, эрге баргъынчы, татымлы ашла эте да. Сёз ючюн: бир-бир халкълада келинин къайын анасы юйретеди. Бизде уа келин кёп затны кеси билип келеди юйюнден.\nКъызны: азыкъны жутланып ашама, тойгъа тоюп бар, хант къангада кёп олтурма, кесинге къаратып сёлешме, гыржынны уллу къапма, сындырып, алай ауузлан, ашны таууш этип чайнама, аш исси эсе, сууутама деп юфгюрме, сууугъунчу сакъла, хант къанганы юсюнде тишлеринги къазма, деп юйретгендиле.\nЭр киши жолну ётюп бара эсе, къыз анга жол бергенди. Къартны жолун кесмегенди. Жолда неда хуна жанында хапарлашып сюелмегенди.\nСюйген адамы болгъан къыз, уялып, ата-анасына ичин билдирмегенди. Келинине, болмаса уа, жууукъ жетген келинлени бирине жюрегин, акъылын билдиргенди. Ол а къызны анасына айтханды. Улан нёгерсиз, биргесине келинлеринден бири болмай къачмагъанды. Адамлары ызындан келип, жарлыды неда биз бюсюремеген тукъумду деп, алып кетселе, аллай къыз ыспассыз болгъанды.\n«Юйге келин келди, берекет, къууат, келтирди», - деп къууаннгандыла буруннгулула. «Жашыма къатын алайым, тобугъума берне салайым», - дегендиле аммала уа, туудукъларын эркелете.\nКелген келинни отоуунда къызла, жашла кече узуну оюн, той этип тургъандыла. Экинчи кече жашны нёгерлери аны болуш юйден алып келгендиле. Намысы бла келгенни намысын жашны тукъуму кёкге кётюргенди. Эрттенликде уллу той этгендиле, алгъыш аякъла кётюргендиле. Къызны анасына ыспас этгендиле, атасына махтау салгъандыла. Биргесине келгенлеге (эки жаш бла эгечи неда келини) саугъала бергендиле.\nКелиннге къайын анасына, атасына, таматалагъа сыртын бурургъа жарамагъанды. Келген жеринде оноугъа къошулмагъанды, кеслери тилегинчи. Ол, танг эрттен туруп, ийнек саугъанды, арбаз сыйпагъанды, ашарыкъ этгенди. Амма неда къайын ана бергенди анга аш этерик затланы. Гумугъа ол кеси кирмегенди. Намыс этип, къайынларындан тил тутханды. Бир ауукъдан, къайын ана бла ынна хант къанга къурап, саугъала берип, келинни сёлешдиргендиле. Къайын атасы бла ол ёлюп кетгинчи окъуна сёз айтмай тургъандыла кёбюсюнде. Ол сёлешдирсе уа, не къунажин, неда бир аламат алтын саугъа бла къууандыргъанды келинин. Жашны ана къарындашлары, ата къарындашлары да, онгларына кёре, бирер саугъа этип, алай тил ачдыргъандыла.\nАуурлугъу болгъан келинчик эл аллында айланып турмагъанды. Ол къайын атасына, къайын анасына угъай, эр киши жууукъларына окъуна кёрюнмезге кюрешгенди. Кюн батхандан сора сабий сакълагъан тиширыуну кесинлей тышына жибермегендиле.\nТиширыуну намысы бурун таулулада уллу болгъанды. Аны къатында аман сёз, хыны сёз айтылмагъанды. Тюйюш ачылмагъанды. Кетип баргъан атлы тиширыулагъа тюбесе, тюшюп, салам бергенди. Дертчиле сюргенни жанын жаланда уллайгъан тиширыу тилесе сакълагъандыла. Эр киши аны ёшюнюне эринин тийирсе, ол тукъумну жашына саналып къалгъанды. Къама уруш эте тургъан жашланы арасына тиширыу жаулугъун атса, уруш-тюйюш тохтагъанды. Ол адет бизни ата-бабаларыбызгъа скифледен, аланладан къалгъанды.\nЭлде намыслары жюрюген тиширыуланы эр киши оноугъа окъуна къошхандыла. Анасыны къатында аман айтхан, эриши сёлешген, анга жууап этген бек осал адамгъа саналгъанды. Ийнек саугъан, бахча иш болмаса, къыйын затла бла эр кишиле, бир амал болуп, тиширыуларын арбазларындан тышында къыйнамагъандыла.\nМалны тиширыу кёзден ташада кесгендиле. Санлап, чегилерин сайлап, жёрмеле этип, андан сора бергендиле тиширыулагъа этни. Той, сый болса, эр кишиле этни уллу къазанлада кеслери къайнатхандыла. Тиширыуну ургъан, тюйген адет ахыры да болмагъанды. Аллай кишини эрге санамагъандыла.\nАякъ тюбюне атсанг, битеу Кавказдан келип, сатып алырча омакъ накъышлы кюйюзле, кийизле, жамычыла, башлыкъла эте билгендиле бизни тиширыуларыбыз. Шёндю да битеу дуниядан келген къонакъла сатып алгъан жюн жаулукъла, ёзге керек затла эшедиле. Ариу накъышлы сабий кийимле да.\nМалкъар-къарачай халкъны эр кишилери, айхай да, батырла, намыслыла болгъандыла. Бийикликлерине акъсакъ Темирни аскерчилери сейир этген къалала, бюгюннге дери сакъланнган кешенеле да ишлей билгендиле, ташлада будай битдиргендиле, къая дорбунлада мингле бла малла тутхандыла, жылкъы кютгендиле, душманнга къажау тургъандыла. Гудучулукъну айыпха, намыссызлыкъгъа санагъандыла.\nКъонакъбайлыкъларын узакъгъа айтдыргъандыла. Тыш къыралчы къаячыланы алларында жугъутурлача баргъандыла. Жууаш, огъурлу, чомарт, айтхан сёзлерине кертичи болгъан, ишчи, аш къангадан намыслары бла тура билген – ма аллайла болгъандыла бизни эр кишиле. Аталарына, аналарына намыс бергенле, аланы къартлыкъларын тынчайтханла.\nКелген къонакъны намысын-сыйын кётюргендиле, антларына, берген сёзлерине кертичи болгъандыла. Огъурсузлагъа, кюйсюзлеге саналмай, басымлы, тынгылы адамла болгъандыла. Алай кеслерин кишиге басынчакълатмагъандыла. Атда барыргъа, ушкок атаргъа, къама уруш этерге да уста эдиле.\n«Къартны бурунун сюрт да, оноугъа тут», - деп болгъандыла буруннгулула. Уллайгъан адамны олтургъан жери юйде бек сыйлы болгъанды. От жагъаны къатында, тёрде. Неда хант къангада сыртын къабыргъагъа, бетин эшикге айландырып олтургъанды. Амманы олтургъан жери уа кийиз жайылгъан тапчан болгъанды.\nАш аппадан башлап кичи жашха дери, сора ыннадан кичи къызгъа дери кезиулеп салыннганды. Къартны жатхан жерлерине олтурургъа жарамагъанды. Оноууна къуру кесини юйюрю угъай, тукъум да, къоншула да, элчиле да тынгылагъандыла. «Юйюрню башы аппа, боюну уа ынна», - дегендиле буруннгулу таулула.\nНе Малкъарда, не Къарачайда киеуле къайынлары бла жашамагъандыла. Ол шарайыпха саналгъанды. Къарар адамы болмай къалгъан къайын атасын неда къайын анасын киеу ёз юйюнде тутханды. Аны хыликкя, масхара этип сёлешген адет болмагъанды. Киеулерин жашларындан кем кёрмегендиле.\nЮйде къыз киеуюне туугъан къарындашынача ышаннганды. Къызны эрге берселе, аны биргесине жибергендиле. Къонакъгъа келген киеуге иги къарагъандыла, сыйлагъандыла, ариу кёргендиле. Биринчи къызны элтирге келген киеулюкню хант къангасына бир амал болуп жаз тауукъну этин салмай къоймагъандыла.\nКъыйынлыкъда, бушууда уа киеу къайынларына биринчи болуп жетгенди. Къонакъ келсе уа, къой кесгенди, ашха-суугъа тюз кеси юйюндеча къарагъанды. Къонакъны айыпсыз ашыргъанды.\nКелген къонакъны, ол къайсы халкъдан болса да, аны сыйлы кёргендиле. Къой кесгендиле, эт бишгинчи, тиширыула бишлакъ, картоф, ханс хычинле этгендиле. Гыржын, айран салгъандыла. Къыш чардакъда сакъланнган къыймаланы бишген картофда жылытып, хант къангагъа салгъандыла. Айран, гыржын да. Кырдык чай да бергендиле. Къонакъ ызына тебиресе, аны къоркъуусуз жерге дери ашыргъандыла. Дертчиси болса уа, жашла аны жетер жерине дери жетдирип къайтхандыла.\nТойда къонакъланы ичинде башха халкъны адамы болса, аны тилинде жыр айтхандыла, тилин билмеселе уа, анга атап, намысын кётюрюп, тауча жырлагъандыла. Бир-бир тойлада бюгюн да къазах, къыргъыз, узбек, корей тилледе жыр айтадыла, кёчгюнчюлюкде болушлукъ этген миллетлени эсгере.\nЭр киши бла аны юй бийчеси\nЭр кишиге туурада юй бийчесин махтаргъа, анга ариу айтыргъа, эркелетирге, къучакъларгъа не уппа этерге жарамагъанды. Ол сууукълукъдан угъай, намыс этгенден болгъанды. Кавказ халкълада бек жумушакъ, сабыр халлы, юй бийчелерине, сабийлерине иги малкъарлы эр кишиле саналгъандыла. Юйге къонакъ келген кече эр киши бийчеси бла бир ундурукъда къалмагъанды. Ол асылсызлыкъгъа саналгъанды.\n24.05.2019 - 08:25 → Фахмулу журналист, асыл инсан, ышаннгылы тенг эди ол\n16.05.2019 - 08:15 → Ветеранланы огъурлу, багъалы сыфатлары бюгюн да кёзюмю аллындадыла\n25.01.2019 - 08:12 → Насыплы юйюрле бирге ушайдыла, насыпсызла уа?


Программный чип-тюннинг Hyundai в Москве | Avtoport24.ru\nЧип Тюнинг программно и доп блоки. Тест драйв 30 дней Hyundai\nПрограммный чип тюнинг автомобиля Hyundai по низкой цене\nЧип Тюнинг программно и доп блоки. Тест драйв 30 дней для Hyundai Accent\nЧип Тюнинг программно и доп блоки. Тест драйв 30 дней для Hyundai Aero Express\nЧип Тюнинг программно и доп блоки. Тест драйв 30 дней для Hyundai Aero Queen\nЧип Тюнинг программно и доп блоки. Тест драйв 30 дней для Hyundai Aero Space\nЧип Тюнинг программно и доп блоки. Тест драйв 30 дней для Hyundai Aero Town\nЧип Тюнинг программно и доп блоки. Тест драйв 30 дней для Hyundai Andare\nЧип Тюнинг программно и доп блоки. Тест драйв 30 дней для Hyundai Aslan\nЧип Тюнинг программно и доп блоки. Тест драйв 30 дней для Hyundai Atos\nЧип Тюнинг программно и доп блоки. Тест драйв 30 дней для Hyundai Avante\nЧип Тюнинг программно и доп блоки. Тест драйв 30 дней для Hyundai Bogdan A20\nЧип Тюнинг программно и доп блоки. Тест драйв 30 дней для Hyundai Centennial\nЧип Тюнинг программно и доп блоки. Тест драйв 30 дней для Hyundai County\nЧип Тюнинг программно и доп блоки. Тест драйв 30 дней для Hyundai Creta\nЧип Тюнинг программно и доп блоки. Тест драйв 30 дней для Hyundai Elantra\nЧип Тюнинг программно и доп блоки. Тест драйв 30 дней для Hyundai Entourage\nЧип Тюнинг программно и доп блоки. Тест драйв 30 дней для Hyundai Equus\nЧип Тюнинг программно и доп блоки. Тест драйв 30 дней для Hyundai Galloper\nЧип Тюнинг программно и доп блоки. Тест драйв 30 дней для Hyundai Genesis\nЧип Тюнинг программно и доп блоки. Тест драйв 30 дней для Hyundai Genesis Coupe\nЧип Тюнинг программно и доп блоки. Тест драйв 30 дней для Hyundai Getz\nЧип Тюнинг программно и доп блоки. Тест драйв 30 дней для Hyundai Grace\nЧип Тюнинг программно и доп блоки. Тест драйв 30 дней для Hyundai Grandeur\nЧип Тюнинг программно и доп блоки. Тест драйв 30 дней для Hyundai Grand Santa Fe\nЧип Тюнинг программно и доп блоки. Тест драйв 30 дней для Hyundai Grand Starex H-1\nЧип Тюнинг программно и доп блоки. Тест драйв 30 дней для Hyundai H-100\nЧип Тюнинг программно и доп блоки. Тест драйв 30 дней для Hyundai H300\nЧип Тюнинг программно и доп блоки. Тест драйв 30 дней для Hyundai H-350\nЧип Тюнинг программно и доп блоки. Тест драйв 30 дней для Hyundai HD1000\nЧип Тюнинг программно и доп блоки. Тест драйв 30 дней для Hyundai HD120\nЧип Тюнинг программно и доп блоки. Тест драйв 30 дней для Hyundai HD160\nЧип Тюнинг программно и доп блоки. Тест драйв 30 дней для Hyundai HD170\nЧип Тюнинг программно и доп блоки. Тест драйв 30 дней для Hyundai HD250\nЧип Тюнинг программно и доп блоки. Тест драйв 30 дней для Hyundai HD260\nЧип Тюнинг программно и доп блоки. Тест драйв 30 дней для Hyundai HD270\nЧип Тюнинг программно и доп блоки. Тест драйв 30 дней для Hyundai HD310\nЧип Тюнинг программно и доп блоки. Тест драйв 30 дней для Hyundai HD320\nЧип Тюнинг программно и доп блоки. Тест драйв 30 дней для Hyundai HD35\nЧип Тюнинг программно и доп блоки. Тест драйв 30 дней для Hyundai HD370\nЧип Тюнинг программно и доп блоки. Тест драйв 30 дней для Hyundai HD380\nЧип Тюнинг программно и доп блоки. Тест драйв 30 дней для Hyundai HD450\nЧип Тюнинг программно и доп блоки. Тест драйв 30 дней для Hyundai HD500\nЧип Тюнинг программно и доп блоки. Тест драйв 30 дней для Hyundai HD65\nЧип Тюнинг программно и доп блоки. Тест драйв 30 дней для Hyundai HD700\nЧип Тюнинг программно и доп блоки. Тест драйв 30 дней для Hyundai HD72\nЧип Тюнинг программно и доп блоки. Тест драйв 30 дней для Hyundai HD78\nЧип Тюнинг программно и доп блоки. Тест драйв 30 дней для Hyundai H serie\nЧип Тюнинг программно и доп блоки. Тест драйв 30 дней для Hyundai i10\nЧип Тюнинг программно и доп блоки. Тест драйв 30 дней для Hyundai i20\nЧип Тюнинг программно и доп блоки. Тест драйв 30 дней для Hyundai i30\nЧип Тюнинг программно и доп блоки. Тест драйв 30 дней для Hyundai i40\nЧип Тюнинг программно и доп блоки. Тест драйв 30 дней для Hyundai ix20\nЧип Тюнинг программно и доп блоки. Тест драйв 30 дней для Hyundai ix35\nЧип Тюнинг программно и доп блоки. Тест драйв 30 дней для Hyundai ix45\nЧип Тюнинг программно и доп блоки. Тест драйв 30 дней для Hyundai ix55\nЧип Тюнинг программно и доп блоки. Тест драйв 30 дней для Hyundai Kona\nЧип Тюнинг программно и доп блоки. Тест драйв 30 дней для Hyundai Lavita\nЧип Тюнинг программно и доп блоки. Тест драйв 30 дней для Hyundai Libero\nЧип Тюнинг программно и доп блоки. Тест драйв 30 дней для Hyundai Matrix\nЧип Тюнинг программно и доп блоки. Тест драйв 30 дней для Hyundai Maxcruz\nЧип Тюнинг программно и доп блоки. Тест драйв 30 дней для Hyundai NF\nЧип Тюнинг программно и доп блоки. Тест драйв 30 дней для Hyundai Porter\nЧип Тюнинг программно и доп блоки. Тест драйв 30 дней для Hyundai Real\nЧип Тюнинг программно и доп блоки. Тест драйв 30 дней для Hyundai Santa Fe\nЧип Тюнинг программно и доп блоки. Тест драйв 30 дней для Hyundai Sonata\nЧип Тюнинг программно и доп блоки. Тест драйв 30 дней для Hyundai Starex\nЧип Тюнинг программно и доп блоки. Тест драйв 30 дней для Hyundai Super Aero City\nЧип Тюнинг программно и доп блоки. Тест драйв 30 дней для Hyundai Terracan\nЧип Тюнинг программно и доп блоки. Тест драйв 30 дней для Hyundai Tiburon\nЧип Тюнинг программно и доп блоки. Тест драйв 30 дней для Hyundai Trago\nЧип Тюнинг программно и доп блоки. Тест драйв 30 дней для Hyundai Trajet\nЧип Тюнинг программно и доп блоки. Тест драйв 30 дней для Hyundai Tucson\nЧип Тюнинг программно и доп блоки. Тест драйв 30 дней для Hyundai Tuscani\nЧип Тюнинг программно и доп блоки. Тест драйв 30 дней для Hyundai Universe\nЧип Тюнинг программно и доп блоки. Тест драйв 30 дней для Hyundai Veloster\nЧип Тюнинг программно и доп блоки. Тест драйв 30 дней для Hyundai Veracruz\nЧип Тюнинг программно и доп блоки. Тест драйв 30 дней для Hyundai Verna\nЧип Тюнинг программно и доп блоки. Тест драйв 30 дней для Hyundai Xcient\nЧип Тюнинг программно и доп блоки. Тест драйв 30 дней для Hyundai XG


Спецтехника Брюсовская улица. Аренда спецтехники Брюсовская улица\nСпецтехника Брюсовская улица. Аренда спецтехники Брюсовская улица.\nОТЗЫВЫ АРЕНДА СПЕЦТЕХНИКИ Брюсовская улица\nНаш портал spetstehnikaspb.ru в сети интернет можно найти по таким запросам как: Спецтехника Брюсовская улица. Аренда спецтехники Брюсовская улица.\n# Спецтехника Брюсовская улица # Аренда спецтехники Брюсовская улица


Бу атны (неда терминни) башха магъаналары да барды, къарагъыз: Янцзы (магъаналары).\nУзунлугъу 6 300 км\nБассейнини майданы 1 808,5 минг км²\nБассейни Кюнчыгъыш-Къытай тенгиз\nСууну джоюлгъаны 31 900 м³/с\n· Мийиклиги 5 600 м\nАягъы Янзыны дельтасы\nСууну эниши 0,237 м/км\nЯнцзы́ (къыт. 長江 listen — «Узун суу»; къыт. адет. 揚子江, тынч. 扬子江, пиньинь Yángzǐ Jiāng, палл. Янцзыцзян Listen) — Евразияны эм узун, эм толу къобаныды, дунияда ючюнчюдю. Къытайны юсю бла саркъады, узунлугъу 6300 км. чакълы бирди, бассейинини майданы - 1808,5 км².\nЯнцзы сууну бассейни\nЯнцзыны башында "Чынгаучу къапланны" ёзени\n5 Янцзыны джагъасында орналгъан уллу шахарла\n6 Кёпюрле бла тоннелле\nСууну башын Геладандун Танглатаудан кюнбатышда, Тибет тауланы кюнчыгъыш кесегинде 5600 метрлик мийиклиде башланады. Цинхай провинцияны кюнчыгъыш бёлеклери бла саркъыб, къыбылагъа бурулады, эмда Сычуань бла Тибетни чеги болгъан терен ёзен бла саркъыб Юньнань провинциягъа джетеди. Бу ёзенде сууну энишини асламысы болады - 5 минг метрлик мийилкиден 1 минг метрге дери. Былайда суу талай кере джолун тюрлендириб талай терен ёзен къурайды, аланы бири белгили "Чынгаучу къапланный ёзениди".\nКъобан кемелени навигациясы Юньань провинцияны Шуйфу уездинде башланады. Ибинь шахаргъа джууукълаша, черек 305 м. мийилкге энеди, суууну тенгизге кёре мийиклиги 192 м болады. Сычыуан теренлик бла саркъгъан заманда, Янцзыгъа эки уллу джетек Миньцзян бла Цзялинцзян къошуладыла, бу эки джетек къобанны къалынлыгъын иги кесекге уллайтадыла. Чунцинден Ичаннга дери 320 километрлик аралыкъда Янзцыны мийиклиги 40 метрге тюшеди. Былайда кесини ариулугъу бла, эмда джюзюуню къыйынлыгъы бла белгили болгъан ёзенле бла сарклъыб Ушань тауланы ётеди, былайда суу Чунцин бла Хубей провинцияланы чеклери бла саркъыб, дуниягъа белгили "Юч ёзенни" («Санься») къурайды. Бу районда дунияда эм уллу гидроэнергетика курулуш «Санься» ишленнгенди.\nХубэй провинцияда Янзцыгъа кёб кёлню суулары къошулады, аладан эм уллу — Дунтин кёлдю. Ухань шахарда Янцзыгъа эм уллу джетеги — Ханьшуй къошулады.\nЦзянси провинцияны шималында суугъа Къытайны эм уллу тузсуз Поянху кёлюню суулары къошушады, сора Аньхой бла Цзянсу провинйцияланы юсю бла саркъыб Шанхай шахарны къатында Кюнчыгъыш-Къытай тенгизге агъады . Сууну тёбен агъымы Цзянхань тюзню эмда Уллу къытай тюзню юсю бла саркъады, былайда суу дженглеге айрылыргъа ёчдю, суу тюбюню кенглиги былайда 2 километрге дери чыгъады. Тенгизге акъгъан джеринде 80 минг км² майданы болгъан кенг дельта къурайды.\nКъытайны эм баш тузсуз беш кёлюнден тёртюсю Янцзыгъа саркъадыла.\nАягъында ортак суу джоюму секундха 34 минг м³ чакълы бир болады, джыллыкъ саркъыу 1070 км³ тёгерегиндеди, бу ёлчем бла дунияны тёртюнчю черегиди. Янцзыны къаты саркъыуу джылгъа 280 тоннадан асламды, ол дельтасыны къызыу ёсюуюне себеб болады - орталама 35-40 джылгъа 1 километрге ёседи. Сууну сары бояулу болгъаны да топракъ къатыш болгъаны, бокъланыб тургъаныды.\nСууну режими муссонлуду, джай чакъда сууну дараджасы Сычуан алашалыкъда 20 метрге чыгъады, тюз бёлеклеринде а уа 10-15 м чакълы бирге. Тенгизден толкъун бла уруб келген суу къобаннга 700 км теренликге кирирге болады. Суу къобууландан джакълар ючюн сууну джагъасы бла 2,7 минг километр узунлугъуна дамба система къуралгъанды. Эм уллу суу къобуула 1870, 1896, 1931, 1949, 1954 эм 1998 джыллада болгъандыла, ол пеляхны эсебинде кёб адам джашау кетеди, экономикагъа заран тюшеди.\nКъобанны сууларыны сугъарыу ючюн кенг хайырландырадыла, артыкъсыз да Сычуан алашалыкъда эмда андан тёбенде принч сабанла ючюн.\nЯнцзы Къытайны баш суу магистралыды. Кеме джюзген бёлмеси Сино-Тибет тауланы тюбюнден башланыб 2850 км. келиб Кюнчыгъыш-Къытай тенгизде бошалады. Тенгиз кемеле Ухань шахаргъа дери чыгъадыла. Янцзыны бассейнини бютеулей суу джолларыны узунлугъу 17 минг километр чакълы бирди. Бу черек дунияны эм басыннган суу джолуду. Джюк ташыуну ёлчеми 800 млн т. чакълы бир болады\nКъытайны тенгиз джагъасыны туурасында Уллу илипин барды, ол Янцзыны Хуанхэ бла байлайды. Аны тышында 2002 джылдан башлаб Янцзы бла Хуанхэни бассейнлеринден къыблагъа суу буруу проект башланнганды.\nЯнцзыны тёбен джаныны джагъаларында къыбыла Къытайны цивилизациялары къуралгъандыла. Юч ёзенни тёгерегинде 27 минг джылны мындан алгъа адамла джашагъанларыны шагъатлыкълары табылгъанды. Джаз бла Къачны Кёзюуюнде Янцзыны кюнбатыш кесегинде Шу патчахлыкъ орналгъанды, Чу патчахлыкъ сууну ара кесегинде, У патчахлыкъ бла Юэ патчахлыкъ а уа сууну тёбен агъымында болгъандыла. Ол заманлада Хуанхэ байыракъ болгъанлыкъгъа Янцзыны джумушакъ климаты джерчиликни айныууна себеб болгъанды.\nХань династиядан башлаб Янцзы сууну регионунун экономика магъанасы ёсюб башлайды. Чэндудан шимал-кюнбатышда илипин системаны къуралыуу бла джерчиликни дараджасы ёседи.\nКъытайны тарихинде Янцзы талай кере шимал бла къыбыланы чеги болгъанды. Сууну джагъаларында кёб белгили сермешиуле болгъандыла. Аланы ичинде б. э. 208 джылында Чибиде сермешиу да.\nТибетдеги Цинхай-Тибет темир джол магистралдагъы "биринчи кёпюрню" къатында Янцзыны кёрюнюмю.\nЯнцзыны 700 артыкъ джетеги барды, аланы эм уллурары:\nЯнцзыны джагъасында орналгъан уллу шахарлаТюрлендир\nУхандагъы Биринчи кёпюр, агъымны тёбен джанындан кёрюнюмю.\nКёпюрле бла тоннеллеТюрлендир\nЯнцзыны юсю бла кёб тюрлю кёпюр эмда тоннель ишленибди, аланы ичи нде дунияда эм уллу вант кёпюр да барды (Сутун кёпюр), аны узунлугъу 8 километрди.\nТыш къралдан чакъыргъа инженерле къатышмай биринчи кёпюр 1968 джыл Нанкинде ишленнгенди.\nШанхаеда Expo 2010 башланыргъа Янцзыны юсю бла джангы кёпюрле ишлер муратлыдыла.\n↑ Yangtze River’s shipping capacity expands\nstructurae.de сайтда Янцзыны юсю бла кёпюрле (ингил.)\nЧыкъгъаны — «https://krc.wikipedia.org/w/index.php?title=Янцзы&oldid=103375»\nПоследний раз редактировалась 18 июнь 2017 в 11:24\nБу бетни ахыр тюрленнгени: 11:24, 18 июнь 2017.


Къаты кюрешни юсю бла келген жетишим | Официальный сайт газеты "Заман" на портале СМИ КБР\nКъаты кюрешни юсю бла келген жетишим\n6 марта, 2018 - 10:13\nНальчикде мас-рестлингден Кавказны кубогу бардырылгъанды. Бизни республикада ол ючюнчю кере къуралады. Анга Къабарты-Малкъардан, Ставрополь эм Пермь крайладан, Москвадан, Чувашиядан, Свердловск областьдан бла Саха Республикадан 100-ден аслам спортчу къатышханды.\nЭришиуге келген гёжефле кеслерини регионларында хорлагъанлары себепли мында майдалла ючюн кюреш къаты баргъанды. Мас-рестлингде спортчула бир бирлеринден таякъны сыйырыргъа неда аны кеслерини жанына тартыргъа керекдиле.\nБирде анга такъыйкъала кетедиле, бирде уа кёбюрек заман керек болуучуду. Эки минутну ичинде ким кючлю болгъаны ачыкъланмаса, арбитр эришиуню тохтатады эм жангыдан сынашыргъа буюрады. Мында да аллай кезиуле кёп болгъандыла, бютюнда уллу ауурлукълада.\nМа аллай къаты кюрешде республикабызны командасы эки алтын, жети кюмюш эмда он доммакъ майдал къытханды. Бу эришиуню эсеплерине кёре уа энди Къабарты-Малкъарны Россейни чемпионатына къатышырыкъ жыйымдыкъ командасы къураллыкъды. Ол да Нальчикде ётерикди, деп билдиргендиле КъМР-ни Спорт министерствосуну пресс-службасындан.


Коллекторла тынчлыгъыгъызны алгъан эселе… | Электронная газета "Заман"\nКоллекторла тынчлыгъыгъызны алгъан эселе…\n31 июля, 2020 - 08:30\nБорчлары болгъанлагъа коллекторла сёлешип башлагъанлары бюгюн кимге да сейир тюйюлдю. Аллай болумгъа алгъаракълада эки нёгерим тюшгендиле. Аланы терсликлери болмагъанларын да айтыргъа тийишлиди. Бирине банкга тёлеген ахчасы заманында жетмегени ючюн пеня жазылып тебирегенди. Банк а аны алыргъа коллектор организациягъа эркин этгенди. Экинчиси уа борчлу кассир налог ахчаны тёлегенин компьютерге кийирирге унутханы ючюн болгъанды. Алай тёлеуге къалгъанын юсюнден а ол юч-тёрт жыл озгъанындан сора коллекторладан билгенди. Коллекторла алагъа, аланы жууукъ-тенглерине, ол санда манга да (ала банк тенглерини телефон номерлерин тилегенде, меникин берген эдиле), кече-кюн деп къарамай, иги кесек заманны сёлешгенлей тургъандыла. Насыпха, тенглерим терс болмагъанларына женгдирген эдиле.\nКоллекторла бла адам кесин къалай жюрютюрге керекди, аладан къоркъуп, ахчасындан къуру къалмазча не этерге тийишлиди, аны юсюнден бизге юрист Азамат Тохов айтханды.\nКоллектор организацияла Россейде ишлеп башлагъанлы алай кёп болмагъанды, бу сынам бизге кюнбатыш къыралладан келгенди. Коллектор, бизни тилге кёчюргенде, борчланы жыйыучуду. Бу усталыкъ жылдан-жылгъа бегирек изленеди, нек дегенде кредит алгъанланы, аны бир тюрлю сылтау бла тёлемей къойгъанланы да саны ёсе барады.\nАлай бла коллекторла сёлешип башлагъан эселе, бу жорукълагъа эс бурургъа тийишлиди. Алгъа ала кече да сёлеширге эркин болгъандыла, алай бусагъатдагъы законодательствогъа кёре, ала ишчи кюнледе 08.00 - 22.00 сагъатлада эм солуу бла байрам кюнледе 09.00 - 20.00 сагъатлада сёлешаллыкъдыла. Бюгюнлюкде законда алагъа кюннге ненча кере сёлеширге жарагъанына чек салынмайды, алай Къырал Дума жангы законопроектге къарай турады. Ол къабыл кёрюлсе, ала кюннге – бир, ыйыкъгъа – юч эмда айгъа он кереден кёп сёлешаллыкъ тюйюлдюле. Законну проектине тийишлиликде, алагъа сабийден ауурлукълары болгъан тиширыулагъа, 1,5 жыллары толмагъан сабийлеге къарагъан аналагъа, 70 жылдан абадан адамлагъа, больницада саулукъларын бакъдыргъанлагъа, 1-чи къауумдагъы сакъатлагъа да сёлеширге жарарыкъ тюйюлдю.\nКоллекторла быллай кезиуледе сагъайтыргъа боладыла: сизни кесигизни кредитигиз тёленмей къалгъан эсе, биреуню кредитине поручитель болгъан эсегиз, жууугъугъуз борч алып, банкда сизни телефон номеригизни къойгъан эсе. Алай бир-бирде ала сиз арталлыда билмеген соруу бла тынчлыгъыгъызны алыргъа да боллукъдула.\nКоллектор сёлешген эсе, бек биринчи, ишлеген организациясыны, кесини атын бла тукъумун айтдырыгъыз эм жазып къоюгъуз. Айтмай эсе, андан ары сёлеширге унамагъыз. Ол банк бла къалай байламлы болгъанын сюрюшдюрюгюз - банк алагъа борчугъузну сатханмы этгенди, огъесе ол кеси банкгамы ишлейди. Закон кредит организациялагъа борчланы коллекторлагъа сатаргъа эркин этеди. Алай болгъан эсе, банкдан да, коллекторладан да борч алагъа кёчгенини юснден документлени (выписка) излегиз. Шагъатлыкъ алгъынчыгъа дери, бир капек да тёлемегиз, ахчагъыз бошуна кетерге боллукъду. Коллекторла болмагъанча уллу процентле салыучудула, берген ахчагъыз борчну угъай, аланы тёлеуге жоюлур деген къоркъуу чыгъады. Телефон бла ушагъыгъызны диктофоннга жаздырыргъа да боллукъду.\nСёлешген бла къалмай, ала юйюгюзге келип, эшигигизни кюч бла ачаргъа кюреше эселе, мычымай, полицияны чакъырыгъыз. Документлеригизни копияларын, жууукъларыгъызны данныйлерин, бусагъатда къайда ишлегенигизни юсюнден къагъытланы берирге ашыкъмагъыз.\nКоллекторлагъа соруула беригиз, ахчаны ала айтхан ёлчеми кёп неда терс саналгъанча кёрюне эсе, ачыуланмай-къычырмай, бир зат да тёлемезлигигизни билдиригиз эм ишни сюдге берирлерин айтыгъыз. Ала сизге мюлкюгюзню сыйырлыкъбыз, тюрмеге олтуртурукъбуз дегенча затла айтып къоркъутургъа кюрешселе, право сакълаучу органлагъа барыгъыз. Аман сёзле жазылгъан неда къоркъутабыз деген смс-лени телефондан къырмагъыз, иш сюдге неда полициягъа жетсе, ала керек боллукъдула.\nКоллекторла сёлешгенлей алагъа ахчаны чапдырып элтмегиз, кёп сёлешип турмагъыз, офислерине ушакъ этерге бармагъыз, документлеге къол салмагъыз, башда сагъыннганыбызча алада процентле кёбейтилирге боллукъдула, мухуругъузну къойсагъыз а, тёлерге да тюшер.\nКоллеторла ишни сюдге берирге сюймеучюдюле. Анга эки сылтау барды: биринчиси – тёлеу этилмегенли юч жыл озгъан эсе, аны болжалы тауусулады, экинчиси – агентство борчну ёлчемин мардасыз уллу этеди. Биринчисинде ала сизге бир кесегин, он мингин окъуна тёлесегиз, борчну толусунлай кечерикбиз дерге боллукъдула. Аланы айтханларын этерге ашыкъмагъыз – бир сом окъуна телегенлей, иск болжал жангыдан ачылып, борчугъуз жангыртылып къаллыкъды эм аны сизге бир организация да «кечерик» тюйюлдю. Эм игиси иш сюдге берилседи – ол кезиуден башлап анга тазир (пеня) келмейди. Андан сора ишигиз бла сюд приставла кюреширикдиле, ала уа законнга коллекторладан эсе бек сыйынадыла.


Къыйын табылгъан къууанч\n3 февраля, 2021 - 19:20\n1943 жыл ноябрьде къарачай халкъ ёмюрледен бери жашагъан жерлеринден зор бла къыстала эди. Хар студебеккерге юч-тёрт юйюрню миндирип, къарачайлыланы алай элте эдиле шахарлада темир жол станциялагъа дери.\nПодробнее о Къыйын табылгъан къууанч\nИсламны мурдору - намазды\n3 февраля, 2021 - 08:38\nНамазны ууахтысында къылыргъа эм иги жумушладан бириди. Алай жашауда аз тюрлю болмайды, тийишли заманында онг чыкъмай, кечирек къалыргъа да тюшюучюдю. Бу болумда муслийманнга къаллай женгилликле этилгенлерин Аль-Азхар вузну бошагъан, «Ислам в Евразии» газетни баш редатору Аккайланы Хасим хажи ангылатады:\nПодробнее о Исламны мурдору - намазды\n3 февраля, 2021 - 08:35\nСертификат онлайн халда бериледи\n3 февраля, 2021 - 08:31\nРФ-ни Пенсия фондундан билдиргенлерине кёре былтыр апрельни ортасындан тебиреп юйюрле аналыкъ капиталны теркирек алырча эм къагъытланы жарашдырып кёп заман къоратмазча сертификатланы онлайн-халда берип башлагъандыла. Сабий туугъанлай капиталны берирге оноу олсагъат къабыл кёрюледи. Юйюр сертификатны къагъыт тюрлюсюн алып кюрешмегенлей хайырланыргъа боллукъду. Аны жарашдырыр ючюн битеу ишни Пенсия фонд кеси тамамлайды.\nПодробнее о Сертификат онлайн халда бериледи\nТауларыбызгъа ким да сюйюп келирча этеуню юсюнден сёлешгендиле\n3 февраля, 2021 - 08:30\nБу кюнледе КъМР-ни Курортла эм туризм министерствосунда республиканы Альпинизм, таугъа ёрлеу эм тау туризм федерациясыны правленини жыйылыуу болгъанды. Анда быйыл эмда келир жылда тамамланырыкъ жумушланы, ведомствону ишин бютюн игилендириуню, республикагъа келген къонакълагъа жумуш этиуню бийик даражагъа чыгъарыуну, дагъыда башха сорууланы юсюнден баргъанды сёз.\nПодробнее о Тауларыбызгъа ким да сюйюп келирча этеуню юсюнден сёлешгендиле\nАта журтларына кертичилей къалгъан къарындашла\n2 февраль - Россейде аскер махтаулукъну кюню\nТёбен Чегемден батырла Гочияланы Кичибатырны жашлары Хусейин бла Назир Ата журтубузну жалынчакъсызлыгъы, бизни бюгюннгю мамыр жашауубуз ючюн жанларын, къанларын да аямагъандыла. Кичи лейтенант Гочия улу Хусейин урушну аулакъларында къалгъанды. Тамата сержант Гочияланы Назир а жигитлигине шагъатлыкъ этген кёп орденлени, майдалланы да алып, сау-эсен ата журтуна къайтхан эди. Ол 2000 жылда ауушханды.\nПодробнее о Ата журтларына кертичилей къалгъан къарындашла\nСюймеклик аны бла сатыу этгенни жаратмайды\nДарина бла Асхат бир бирлерин сабийликден окъуна таныгъандыла. Бирге ёсгендиле, окъугъандыла. Школну бошап, экиси да шахаргъа бирге келгендиле. Асхат жангыз жаш болгъаны бла байламлы, аны юйюрю олсагъат ызындан келип, шахар тийресине кёчгенди. Да, хау, сюргюнден сора мында тохтагъан ахлулары да кёп эдиле да, алагъа жууукъ болургъа да къарагъан болур кёзлери.\nПодробнее о Сюймеклик аны бла сатыу этгенни жаратмайды\nТаш болуп сакъланнган маймул башны сатады\nБелгилисича, Къабарты-Малкъарда жашагъанла, башхала да «Авито» сайтда уллу багъала салып, кёп тюрлю сейир затла сатадыла - темир, къагъыт ахчала, алтындан, кюмюшден этилген абериле эм башха затла. Кёп болмай а Нальчикде жашагъан биреулен 1 миллион сомгъа минг жылланы ичинде таш болуп сакъланнган маймулну башын сатханын билдирип жазгъанды.\nПодробнее о Таш болуп сакъланнган маймул башны сатады\nБобр дунияны башында бек сейирлик, акъыллы жаныуарладан бириди десек, ётюрюк айтырыкъ тюйюлбюз. Балаларын сют бла ёсдюрген кемириучю жаныуарды. Европаны, Азияны, Север Американы агъач ичлери бла саркъгъан череклени, кёллени жагъаларында колонияла болуп жашау этедиле. Къуйрукълары бла санасанг, узунлукълары метр чакълы бир болады. Ауурлукълары 30 килограммгъа дери жетгенлери да бардыла. Терилери бек багъалыгъа саналадыла. Аны ючюн XX ёмюрде Россейде бобрланы толусунлай къырып чыкъгъандыла дерге боллукъду, ахырында, тышындан келтирип жайгъандыла.\nПодробнее о Бобр\nАскерде борчун тийишлитолтурургъа хазырды\nТырныауузда ёсген жаш Мызыланы Расул гитчелигинден да форма киерге, офицер болургъа сюйгенди. Бюгюнлюкде республикабыздан тышында билим алгъанларыбыздан бириди. Шёндю ол Санкт-Петербургну тийресинде Петергофда орналгъан аскер институтуну ахыр курсундады. Кеси окъугъан экинчи факультетни (бу вузда бёлюмлени алай белгилейдиле) сыйлы къангасында аны сураты да тагъылады. Ол даражагъа уа мында биринчи кюнден «бешлеге» окъугъаны, низамы ючюн жетишгенди.\nПодробнее о Аскерде борчун тийишлитолтурургъа хазырды\nКёзлеригизге ау чабып башласа, мычымай врачха жетигиз\nЖашлыкъ бир такъыйкъагъа инбашынга къоннган чыпчыкъгъа ушайды, къарап-къарагъынчы учуп кетеди. Ол кетгенлей а тюрлю ауруула кеслерин кёп сакълатмай келедиле. Катаракта ауруу бусагъатда уллайгъан адамланы арасында жайыла барады. Аны атын эшитгенлей окъуна, элгенирча халгъа келеди адам. Шёндю анга багъыуну къаллай амаллары, онглары болгъанларыны юсюнден республикалы больницаны врач–офтальмалогу Марат Афаунов бла ушакъ этгенбиз.\n- Катаракта жыл санлары жетгенлени аурууумуду?\nПодробнее о Кёзлеригизге ау чабып башласа, мычымай врачха жетигиз\nЮйюнде наркотиклени жюрютгенден\nНальчикде УМВД-ны наркотиклеге къажау бёлюмюню къуллукъчулары полицияны участка уполномоченныйлери бла оператив-тинтиу жумушланы кезиуюнде 50-жыллыкъ эр киши кесини юйюнде танышларына наркотиклени ичерге къойгъанын тохташдыргъандыла. Фатарны тинтгенде, право низамы сакълаучула ичинде акъ тюрсюнлю порошогу бла чулгъам эмда шприц тапхандыла.Экспертиза ол «метилэфедрон» наркотик болгъанын тохташдыргъанды.


Къарачайны къаплан кёллю уланлары - Государственное учреждение "Редакция газеты "КАРАЧАЙ"\nКъысха ёмюрлю комсомолну джашауунда эм къыйын сынау Уллу Ата джурт къазауат болгъанына бир адамны да ишеги боллукъ тюлдю, деб акъылыбыз алайды. Къарачай автоном областны комсомолчулары, бютеу къралны джаш адамларыча, джуртларыны азатлыгъы ючюн ёрге къобадыла. Тогъуз минг къарачайлы, фашист зорчула бла сермешиб, уруш тюзледе джан бергендиле – аланы асламысы джаш адамла болгъандыла. Тогъуз минг - дивизия чакълы бирди. Ол себебден Уллу Хорламны келтирирге миллетибиз керти тыйыншлы юлюшюн къошханды.\nИги уруш этген джердешлерибизге Коммунист партияны къурамына кирирге эркинлик берилгенди – ол бек уллу сыйгъа саналгъанды.\n«Къарачайны къаплан кёллю уланы» Багъатырланы Умарны джашы Харунну белгили танкист, генерал Рыбалко иги таныгъанды. Харун да танкист, 52-чи гвардиячы бригаданы командирини орунбасары болгъанды. Рыбалко Багъатыр улуну «Совет Союзну Джигити» деген атха эки кере теджегенди. Таулу улан уллу ётгюрлюкню, залимликни кёргюзгенине шагъатлыкъды ол. Бригаданы командири джаралы болгъанында, Харун, оноуну къолуна алыб, джау кючлеб тургъан Киевге танкларын бурады. Алай бла, шахарны фашистледен азатлаугъа уллу юлюш къошады.\nУллу Ата джурт къазауатны джылларында, 1941-чи джылдан 1943-чю джылгъа дери, бир къауум тарихчиле айтханнга кёре, 30-дан аслам, экинчиле бегитгеннге кёре, 53 къарачай джаш «Совет Союзну Джигити» атха теджелгенди. Алай а «бизни бек сюйгенле», шам джуртубузну сыйырыргъа излегенле документлени адам кёрмезча джерге джашыргъандыла неда къурутуб къойгъандыла. Алай бла, «Совет Союзну Джигити» деген ат сынгар Багъатырланы Харуннга берилиб къалгъанды.\nКъарачай автоном областны джюзле бла комсомолчулары Киев бла Смоленск шахарланы джаудан тазалауда джигитлик кёргюзюб сермешгендиле. Къарачайны келечилери, Ата джуртубузну ара шахары Москваны къоруулай, къан тёкгендиле. Блокадагъа тюшген Ленинградны азатлауда, аны кибик Курск-Орёл тёгерегинде баргъан сермешиуде ётгюрлюкню юлгюсюн кёргюзгендиле. Туугъан джуртлары Кавказны джакълауда да атларын айтдыргъандыла. Къарачайны джигит джашлары Сиваш бла Сапун-Тауну джаудан сыйырыргъа таукел къошулгъандыла, Днепрни, окъ-тоб атыла тургъанлай, ётгендиле, Белоруссиядан джауну сюргендиле, Прибалтикада орналгъан республикаланы фашистледен тазалар ючюн кюрешгендиле.\nКъайда уруш этмегендиле ала? Польшаны, Чехословакияны, Румынияны, Югославияны, Венгрияны, Австрияны фашист зорчуланы къапханларындан чыгъаргъандыла. Джауну сюрюб, кюркесине джыйыб, рейхстагны алгъанланы сафларында баргъандыла. Ол огъай эсенг, халал, батыр халкъыбызны тулпар джашлары Узакъ Шаркъда Японияны махтаулу Квантун аскерин къаушатханланы ичлеринде болгъандыла.\nСовет Союзну фашистле кючлеген шахарлары бла эллеринде миллионла бла адамла партизан кюрешни бардыргъандыла. Ол джаугъа бой бермегенликни, къаджау турууну халкъ къурагъан къозгъалыуу болгъанды. Къарачайны бир затдан артха турмагъан ётгюр джашлары бла къызлары партизан къозгъалыуда да энчи ызларын къойгъандыла.\nАлайды да, Эресейни, Белоруссияны, Украинаны эмда Кюнбатыш Европаны немчала алгъан шахарлары бла районларында Къарачайны келечилери адам ийнанмазча джигитликле этгендиле. «Совет Союзну Джигити» атха теджелген беш къарачайлы уллу партизан отрядланы башчылары болгъандыла.\nБелгилисича, Уллу Ата джурт къазауат башланырдан бёлек джылны алгъа совет къралда адамланы, сюд этмегенлей, терсликлери болмагъанлай, тутуб, узакъ джерлеге ашыргъандыла. Бютюн да уллу къуллукълада ишлегенлени, урунуб, мюлк-рысхы джыйгъанланы аяусуз этгендиле. Аланы бир къаууму, азаб чегиб къайтхандан сора, уруш этерге кеси разылыкълары бла кетгендиле. Аланы бири Айбазланы Окъуб болгъанды.\nАйбаз улу 1921-чи-1923-чю джыллада РКСМ-ни Къарачай-Черкес къурау бюросуну секретары болуб тургъанды. Ол халкъ окъууну область бёлюмюню эмда джорукъну бузгъанлагъа къаршчы комиссияны члени болгъанды. Тутхан ишин тынгылы баджаргъанды. Балахонов салгъан борчну толтура, Окъуб, Къарачай-Черкес Миллет взводха адамла джыйгъанды.\n1924-чю джыл Айбаз улуну РКП(б)-гъа членнге аладыла. 1925-чи джылны къачында Къарачай-Черкес РКМ-ни къурау бюросуну биринчи секретары С. Епанешников областдан кетгенден сора, аны орнуна Айбазланы Окъубну саладыла.\n1934-чю джыл аны джергили промышленность санагъатда ишлерге джибередиле. 1937-чи джыл «халкъны джауу» деген атха чыгъарыб, аны партиядан кетередиле. Анга «буржуазный националист» деген атны да такъмакъ этиб, тюрмеге атадыла. Ол анда тёрт джыл турады. Терслиги болмагъанына ийнаннганларында, башына бош этедиле. 1943-чю джыл Окъуб кеси разылыгъы бла фронтха атланады. Ол анда ёледи.\nБюгюнлюкде халкъыбызны 11 уланы Совет Союзну эмда Эресей Федерацияны Джигитлеридиле. «Совет Союзну Джигити» деген ат 1965-чи джыл берилген Къасайланы Осман Белоруссияда партизан отрядны командири болуб тургъанды. Аны отряды 27 джау гарнизонну, тёрт минг фашистни къурутханды. Къасай улуну башчылыгъы бла отряды джаугъа 100-ден аслам чабыуул этгенди. Ол 28 джылында джигитча ёлгенди.\nХайыркъызланы Кичи-Батыр бла Къаракетланы Юнюс Белоруссияны чегетлеринде бир-бирлерине тюртюлюб къалгъандыла. Эки джаш адам белгили партизан командир Леоновну партизан бирлешлигинде уруш этгендиле. Артда партизан отрядлагъа башчыла болгъандыла. Белоруссияны миллетине азатлыкъ келтиргенлени эм алларында баргъандыла. Ала бек джашлай, 25 джылларында, джау бла хатерсиз сермешледе джанларын бергендиле. Экисине да «Эресей Федерацияны Джигити» деген ат берилгенди.\n«Эресей Федерацияны Джигити» деген атны джангыртыуну кёзюуюнде тогъуз уланыбыз алгъанды.\nЭресей Федерацияны Джигити Ёзденланы Дюгербий, Украинада диверсион-тахса къауумну командири болуб, кёб джигитлик этгенди. Ол белгили тахсачы Николай Кузнецов бла бир партизан бирлешликде уруш джолну ётгенди.\nЭресей Федерацияны Джигити Бадахланы Хамзат Днепрден ётген заманда эмда Житомирни фашистледен тазалауда уллу джигитлик кёргюзгенди.\nЭресей Федерацияны Джигити Биджиланы Солтан-Хамит генерал Береговойну эскадрильясында уруш этгенди. Джаугъа къаршчылыкъ танытыб, кёкге 91 кере чыкъгъанды. Салыннган борчну толтурмай къоймагъанады.\nЭресей Федерацияны Джигити Гербекланы Магомет – гвардияны старшинасы, миномет расчётну командири – Южный Буг бла Тисса сууланы ётген кёзюуде керти кишилик танытханды.\nЭресей Федерацияны Джигити Голаланы Джанибек, джаугъа къаршчы болуб, кёкге 102 кере чыкъгъанды. Хауада 39 кере уруш этгенди. Бир кере тёрт фашист самолётну кюйдюргенди. Уллу Ата джурт къазауатны тарихинде быллай юлгюле бек аздыла. Джурту ючюн 26 джылында джан бергенди.\nЭресей Федерацияны Джигити Ижаланы Абдулла джауну уясы Берлинни алгъан джигит уланланы бириди.\nЭресей Федерация Джигити Чочуланы Харун, Къызыл Аскерни абычары, Чехословак аскерни поручиги, немчала джесирге алгъанларында, андан къачыб, Чехословакияда джесирден къачханла бла словакладан партизан отряд къурагъанды. Ол башчылыкъ этген отряд джаугъа кёб хыянат джетдиргенди.\nХалкъыбызны уланлары къапланлача уруш этгендиле. Джюзле бла джашла орденле, медалла бла саугъаланнгандыла – ала барысы да джаш адамла, къолларындан кёб затны этерге келгенле болгъандыла. Бизни 80 минг адамы болгъан миллетибизни ичинден юлгюлюге тыйыншлыла кёб чыкъгъандыла. Байтокъланы Аслан бла Анисат он джашларын Ата джуртубузну сакъларгъа джибергендиле – алтысы уруш тюзде джан бергендиле, тёртюсю хорлам бла къайтхандыла.\nХапаланы Туугъан афендини джашы Абдулла, Украинада партизан болуб, джаугъа къаршчы сермешгенди. Немчала аны джесирге алгъанларында, ол тенглерин сатмаз ючюн, кесин къабыргъагъа чюйле бла урдургъанды. Керти таулуча, керти патриотча джан бергенди.\nБархозланы Аскер, немча генералны тутуб, Москвагъа самолёт бла ашыргъан джигитибизди.\nХайыркъызланы Хызырны джигитлигини юсюнден бизге устазланы школда айтханлары бюгюн да эсимден кетмейди: «Ол Александр Матросовча джигитлик этиб ёлгенди. Аны къан джугъу комсомол билети Мурманскени музейинде сакъланады. Кёкюреги бла джау пулемётну амбразурасын джабыб, тенглерине джол ачханды».\nБу сёзлени бизге, джангы комсомолгъа киргенлеге, юлгюге келтириб айта эдиле – бизде патриот сезимлени ёсдюрюрге быллай ушакъла уллу себеб бола эдиле.\nКертиси бла да, къарачай джашла совет халкъны къоруулагъан 100 тюрлю миллетни сафларында алчы болгъанларын бегитген энтда бир юлгю. «Совет Союзну Джигитлерини» уллу махтаулу юйдегисини бюгюнлюкде къурамы былайды: 8181 оруслу, 2073 украинли, 311 белоруслу, 161 татарлы, 108 чууутлу, 96 къазахлы, 91 гюрджюлю, 90 эрменли, 69 узбекли, 61 мордвалы, 44 чувашлы, 43 азербайджанлы, 39 башкирли, 32 тегейли, 18 марили, 18 туркменли, 15 литовчу, 14 таджикли, 13 латышлы, 13 къыргъызлы, 11 къарачайлы, 10 комичи, 10 удмуртлу, 9 эстонлу, 9 карелли, 8 къалмукълу, 7 къабартылы, 6 адыгейли, 5 абхазлы, 5 хакаслы, 3 черкесли, 2 болгарлы, 2 румлу, 2 финнли, аны кибик ассирийли, малкъарлы, даргинли, испанлы, корейли, кумандинчи, курдлу, молдованлы, нанайлы, сванлы, тувинли, чыганлы эмда эвенкли.\nБу затланы барысын да айтханыбыз, комсомолну, джуртларыны да атларын сый бла айтдыргъан уланларыбыз ёлюмсюздюле. Аладан юлгю алыргъа, атларын джюреклеге джазаргъа, аланы хапарларын келлик тёлюлеге билдирирге барыбызны да борчубузду.


Этнотуризм бир-бирге бютюн жууукъ болууну амалы | Электронная газета "Заман"\nШёндю анга не менме деген къыралда да аслам эс бёлюнеди. Нек дегенде адам улу шёндюгюлю жашаудан бир аз эрикгенча кёрюнеди. Уллу шахарладан адамла таула, черекле болгъан таза табийгъатха къачаргъа итинедиле. Жарым жылны неда жылны къазауатда ишлегенден сора аланы чархлары солуу излейди. Бирле жылы къыраллагъа кетедиле, башхаланы жюреклери уа таулагъа тартадыла. Аллайланы саны уа кюнден-кюннге ёсе барады. Адамла юйюрлери бла келип солууну бек сюедиле. Бизге сейир да болур, алай тау эллерибизге келгинчи бир-бир сабийле ийнекни, эчкини, къойну кёрген да этмейдиле.\nЭтнотуризм бла кюрешгенле алыкъа алай кёп тюйюлдюле, болсада бардыла-юйлерин ынналадан къалгъан халда тутуп, таулуланы аш-суулары, жашау турмушлары бла туристлени шагъырей этгенле. Аллайладан бири чегемли къыш Жазаланы Индирады. Аны социал сетьледен биринде аккаунту да барды. Индира Эл- Тюбюнде жашайды эм бу иш бла бек сюйюп кюрешгени эсленеди. Къонакъ сабийчикле аны биргесине локъумла этерге бек сюедиле. Индираны бишлакъ жарашдыргъаны уа абаданлагъа да сейирди.\nОл юйлерини ичин аммаларыбызны кезиуюндеча сакълаялгъанды: къабыргъалада - кийизле, кюбюрле, ундурукъла. Битеу бу затла уа тыш адамлагъа болмагъанча сейирди. Чегем тарыны табийгъаты уа - неден да тамаша. Къонакъла айланып келирге уа аланы юйню иеси исси хычинле эм локъумла бла сакълайды.\nТаулу тиширыуну хар къонагъы да анга ыразылыкъларын билдирмей кетмейди. Малкъар халкъны келгеннге ариу къарай билгенини, чомартлыгъыны юсюнден а кёп айтыла келеди. Индира да анга ахшы юлгюдю. Анга къарап, таулада жашагъанланы быллай тюрлю туризмни айнытыугъа итиниулюклери болургъа керекди деп, мен алай сагъыш этеме


Насыпны мурдору – жарыкълыкъ, хунерлилик эмда намыс\nГочаланы Борис бла Нина бирге жашагъанлы бу кюнледе 35 жыл толгъанды.\nПодробнее о Насыпны мурдору – жарыкълыкъ, хунерлилик эмда намыс\nСпорт ара саулукъну кючлерге, жетишимле болдурургъа себеплик этеди\n12 декабря, 2021 - 08:40\nКъашхатауда физкультура-саулукъ кючлеу комплекс (ФОК) былтыр ачылгъанды. Андан бери кёп заман озмагъан эсе да, жетишимле уа бардыла. Аны эм башха затланы да юслеринденди бизни ФОК-ну директору Уяналаны Рамазанны жашы Азрет бла ушагъыбыз.\n- Азрет, эм алгъа, комплекс къаллай программагъа кёре ишленнгенин, мында уруннган тренерлени юслеринден айтсанг эди.\nПодробнее о Спорт ара саулукъну кючлерге, жетишимле болдурургъа себеплик этеди


Къоркъуусузлукъну жорукъларын къатлай\n15 июня, 2022 - 15:55\nТашлы-Таланы школунда къуралгъан лагерьде солугъан сабийлеге къонакъгъа полициячыла баргъандыла.\nПодробнее о Къоркъуусузлукъну жорукъларын къатлай\nКавказ халкъланы тёрели культураларында тюрлениуле билимни жайыудан башланнгандыла\n14 июня, 2022 - 15:27\nКавказны халкълары Россейге къошулгъанлары бла Къабартыда бла Малкъарда уллу тюрлениуле башланнгандыла: административ, политика, сюд, культура, билим бериу, илму, интеллигенцияны хазырлау эм башха сфералада да.\nПодробнее о Кавказ халкъланы тёрели культураларында тюрлениуле билимни жайыудан башланнгандыла\n12 июня, 2022 - 09:30\nПодробнее о Билим бериуде алгъыннгы сынаугъа къайтырбызмы?\nШколчуланы низамлы юйретирге да уллу эс бурулады\n5 июня, 2022 - 10:42\nТиширыула асламысында гуманитар усталыкъланы сайлайдыла. Бызынгыда ёсген Аттоланы Хасымны къызы Юляны уа жюреги математикагъа тартханды.\nПодробнее о Школчуланы низамлы юйретирге да уллу эс бурулады\nАдет -тёрени да унутмай\n3 июня, 2022 - 14:40\nБызынгыны мектебинде манга кёп кере болургъа тюшгенди. Хар баргъаным сайын жангы затлагъа тюбейме. Аны айтханым, андагъы устазла алгъа итиннген, алчы сынауну, жангы амалланы кенг хайырланнган адамладыла.\nПодробнее о Адет -тёрени да унутмай\nЭлектрокючге уллу кёллю болмазча\n3 июня, 2022 - 13:16\nЭлбрус районда электрокюч сетьлени келечилери Тырныауузда ючюнчю номерли орта школну окъуучулары бла тюбешгендиле. Аны кезиуюнде энергетикле алагъа токну, аны магъанасыны, къоркъуулу болгъаныны юсюнден кёп хапар айтхандыла.\nПодробнее о Электрокючге уллу кёллю болмазча\nЖашауун искусствону сакълаугъа жоралагъанды\n30 мая, 2022 - 14:38\n«Эльбрусские новости» газетни баш редакторуну орунбасары болуп тургъан Хаджиланы Даниял ауушханлы жылдан аслам болады. Районда, чыгъармачылыкъ арада да ол бусагъатдагъы живописьни ахшы билген инсан, коллекционер эм меценатча белгили эди.\nПодробнее о Жашауун искусствону сакълаугъа жоралагъанды\n28 мая, 2022 - 10:19\nТамбла Нальчикде Сакъатланы эм саулукъларында чекленнген онглары болгъанланы араларында бардырылыучу «Абилимпикс-2022» деген тёрели чемпионатны регион кезиую кесини ишин башларыкъды. Аны бла байламлы КъМР-ни жарыкъландырыу, илму эмда жаш тёлюню ишлери жаны бла министри Анзор Езаов къысха пресс-конференция бардыргъанды.\nПодробнее о Хунерлиле эриширикдиле\n«Устаз болгъаным – жашаудан саугъа»\n27 мая, 2022 - 11:17\nМариям Оришева Тырныауузну В.Г. Кузнецов атлы 6-чы номерли орта школуну башланнган классларыны устазыды. Нёгерлери, аны юсюнден айта, ол ишин билген, сабийлени сюйген педагог болгъанын чертедиле.\nПодробнее о «Устаз болгъаным – жашаудан саугъа»\nНиет хазнабызны сакълауурлары\n26 мая, 2022 - 13:05\nКитапханала бюгюнлюкде тамамлагъан жумушла кёп тюрлюдюле. Элбрус районну Ара бибилиотека системасыны директору Тебердиланы Лейля белгилегенича, электрон системала жайылгъанлыкъгъа, информацияны сакълауда эм табыуда китап, алгъынча, тизмени башындады, инсанны ниет, тин, эстетика жаны бла айныуунда магъанасы уллуду.\nПодробнее о Ниет хазнабызны сакълауурлары


Детские сады в Воткинске\nУдмуртия -> Воткинск -> Детские сады\nДетские сады в Воткинске Удмуртии\nКак и в любом населенном пункте, в Воткинске детские сады разделяются на государственные и частные дошкольные учреждения.\nадресг. Воткинск, Спорта улица, 33\nТелефон+7 (34145) 5-24-31\nадресг. Воткинск, улица Тихая, 13а\nТелефон+7 (34145) 7-01-39\nадресг. Воткинск, улица Пугачева, 24\nТелефон+7 (34145) 6-63-64\nадресг. Воткинск, улица Маяковского, 45\nТелефон+7 (34145) 6-63-32\nадресг. Воткинск, улица Луначарского, 28\nТелефон+7 (34145) 6-45-15\nадресг. Воткинск, улица Пугачева, 14\nТелефон+7 (34145) 5-92-22\nадресг. Воткинск, улица Мичурина, 4\nТелефон+7 (34145) 5-77-12\nадресг. Воткинск, улица Мичурина, 3\nТелефон+7 (34145) 5-57-60\nадресг. Воткинск, улица Кунгурцева, 4\nТелефон+7 (34145) 5-57-17\nадресг. Воткинск, улица Кунгурцева, 6\nТелефон+7 (34145) 5-56-57\nадресг. Воткинск, улица Ленинградская, 17а\nТелефон+7 (34145) 5-48-52\nадресг. Воткинск, улица Ленинградская, 14\nТелефон+7 (34145) 5-45-77\nадресг. Воткинск, улица Ленинградская, 5а\nТелефон+7 (34145) 5-43-93\nадресг. Воткинск, улица Гоголя, 2\nТелефон+7 (34145) 5-30-28\nадресг. Воткинск, улица Бебеля, 29\nТелефон+7 (34145) 5-23-09\nадресг. Воткинск, улица Володарского, 11а\nТелефон+7 (34145) 5-19-61\nадресг. Воткинск, улица Казенова, 2\nТелефон+7 (34145) 5-13-47\nадресг. Воткинск, улица Мира, 27б\nТелефон+7 (34145) 4-56-54\nадресг. Воткинск, улица Дзержинского, 10\nТелефон+7 (34145) 4-09-85\nадресг. Воткинск, улица Ленинградская, 19а\nТелефон+7 (34145) 3-94-54\nадресг. Воткинск, улица Школьная, 19\nТелефон+7 (34145) 3-74-17\nадресг. Воткинск, Королева улица, 19а\nТелефон+7 (34145) 3-68-15\nадресг. Воткинск, улица Рабочая, 7\nТелефон+7 (34145) 3-50-70\nадресг. Воткинск, улица Лермонтова, 8\nТелефон+7 (34145) 3-50-48\nадресг. Воткинск, улица Гастелло, 2а\nТелефон+7 (34145) 3-46-21\nадресг. Воткинск, улица Королева, 5\nТелефон+7 (34145) 3-44-39\nадресг. Воткинск, улица Гастелло, 7\nТелефон+7 (34145) 3-28-89\nадресг. Воткинск, улица Песчаная, 44а\nТелефон+7 (34145) 3-19-56\nадресг. Воткинск, Королева улица, 25\nТелефон+7 (34145) 3-07-19\nадресг. Воткинск, улица 1905 года, 9\nДобавить Детские сады в Воткинске


Подробнее о «Къол усталыкъ – уллу байлыкъды, аны сакълау, тёлюден тёлюге бериу бизге борчду»\nЭТГЕН АХШЫЛЫКЪЛАРЫ ЖАРЫТХАНДЫЛА ЖАШАУ ЖОЛУН\n17 октября, 2021 - 16:19\nЖашау бара-баргъаны къадар, бютюнда бу къыйын заманда, адамны тёгереги жукъарып баргъаны баямды. Танышла, ахлула, шуёхла, сен танымагъан, алай жамауатха керек инсанла кетедиле. Орунуна адам табылмазлыкъ жокъду дегенлери ётюрюк оюм болгъанын барыбыз да кёребиз – бир кетгенни да алышмайды келген, хар ким кеси жеринде тутхучлу болады. Кёп болмай, августну ахыр кюнлеринде, Къабарты-Малкъарны сыйлы врачы Аппайланы Хамитни жашы Адик алышханды дуниясын. Ол бакъгъан, ол болушхан адамланы ыразылыкълары жаннет атлауучла болсунла анга.\nПодробнее о ЭТГЕН АХШЫЛЫКЪЛАРЫ ЖАРЫТХАНДЫЛА ЖАШАУ ЖОЛУН\n«Адамгъа адам керекди ансы, къалгъаны уа табыллыкъды»\nБабугент элде Туменланы Ахмат бла Уяналаны Роза бек хурметли таматаладан бирлеридиле, ариу юйюр ёсдюргендиле, огъурлу ата-ана эм аппа-ыннадыла. Жашлары Маратны бла къызлары Аминатны ючюшер сабийлери барды. Бу юйде уллула, гитчеле да бошуна бир кюнлерин да оздурмайдыла. Ахмат а пенсияда болгъанлыкъгъа, элни ишине тири къатышады, жаш адамла акъыл сёз излей да келедиле, къысхасы, элни тутуругъу Ахматча адамладыла. Низамлы, билимли, иш кёллю сабийле бла туудукъла Ахматны бла Розаны кёллерин бек сакълайдыла.\nПодробнее о «Адамгъа адам керекди ансы, къалгъаны уа табыллыкъды»\n17 октября, 2021 - 11:10\n17 октября, 2021 - 10:05


Энчи юлюш къошуб тюбейдиле - Государственное учреждение "Редакция газеты "КАРАЧАЙ"\nЭнчи юлюш къошуб тюбейдиле\nКъарачай-Черкес Республика къуралгъанлы быйыл 25 джыл толады. Ол ашхы юбилейни республиканы джамагъаты къууанч халда белгилерикди. Бизни джуртубуз сейирлик тауладан, чокъуракъ суулу ёзенледен, мийик гюллю ауушладан къуралгъанды. Аны табигъатыны ариулугъу, джашагъан халкъларыны ашхылыкълары, игиликлери, аланы адетлери, намыслары, мийик культуралары, урунууну сюйгенлери, къарнаш шохлукъгъа кертиликлери дуниягъа белгилидиле.\nБурунладан бери да халкъыбызны онглу адамлары, джулдузлача, джарыта, джылыта келгендиле.\nАллахха шукурла, аллай белгили джашларыбыз бусагъатда да кёбдюле. Аланы бириди Къарачай шахарда джашагъан Европаны чемпиону Чомаланы Мурат. Джигит джашыбыз республикабыз бла бир джылгъыды. Алай дегеним, быйыл анга да 25 джыл толады.\nМурат спорт бла гитче заманындан кюрешиб башлагъанды. Сегиз джылында огъуна нёгерчиклерин хорлаб, кючлю спортчу боллугъун билдиргенди. Спортну кёб тюрлюсю бла кюреше, гандболда тохтайды. Аны бла кече-кюн демей кюреше, джетишимлеге ие бола баргъанды. Ол 15 джыл толгъунчу Къарачай шахарны сабий спорт школуна джюрюгенди. Аны анда Черкесланы А. бла Батчаланы Р. юретедиле.\nОл 2007-чи джыл Астрахань шахарда Россияны окъуучуларыны джай спартакиадасында хорлайды. Аны кючлю спортчу болурун билиб, ол джыл огъуна Ставрополь шахарда училищени олимпия резервине чакъырадыла. Классика эмда пляж гандбол бла кюрешиб башлайды. Бир джылдан, пляж гандболдан джаш адамланы арасында бардырылгъан Россияны чемпионатында хорлаб, алтын медаль алады. Ол уллу джетишими, учунмакълыкъ бериб, Мурат, джангы эришиулеге хазырланыб башлайды.\nХорватияда пляж гандболдан бардырылгъан Европаны чемпионатында 2-чи орунну алады. Ол пляж гандболдан Россияны чемпионатында «Лучший джокер» деген атха ие болады. Спортну бу тюрлюсюнден Россияда кёб кере хорлагъанды.\nСтаврополь шахарда училищеде окъугъан сагъатында ол Россияны эркиши джыйым командасында юрениб башлайды. 2016-чы джыл, Германияда бардырылгъан Европаны чемпионатына къошулуб, кюмюш медаль алады. Анга «Европаны чемпионатыны эм иги бомбардири» деген ат атайдыла. Аллай ашхы джетишим уллу къууанчды, сыйды, спортчуну статусуну уллу дараджасын белгилейди. Алай бла къарачай джашны аты кенгнге белгили болады. Анга ол джыл «Россия Федерацияны спортуну устасы» деген сыйлы ат аталады. Июль айда Турцияда баргъан Сурдлимпия джайгъы оюнлагъа къошулады. Россияны джыйым командасыны башчысы болуб, ол уллу эришиуледе кюмюш медалгъа ие болады. Ол спорт оюнда къаршчы ойнагъанланы вороталарына тобну 42 кере кийиргенди. Къарачай халкъ кесини джигит, джигер джашлары бла ёхтемленеди, махтанады. Муратны ашхы аты таулада къууанч бла айтылады. Орта джылгъыла, къартла къууанадыла, джаш адамла анга ушаргъа кюрешедиле. Аны джарыкъ байрамы барыбызны да байрамыбызды.\nКъарачай-Черкес автоном область 1991-чи джыл июлну 3-де РСФСР-ни къурамында Къарачай-Черкес Совет Социалист Республикагъа бурулады. 1992-чи джылны декабрында уа ол Къарачай-Черкес Республика болады. Андан бери 25 джыл озду. Республиканы джамагъаты быйыл аны байрам этиб белгилерикди.\nРеспубликаны тюрлю-тюрлю санагъатларында уллу джетишимлеге ие болгъан, 25 джыллары толгъан джаш адамла да белгилерикдиле республиканы ол юбилейин. Республикада уа 25 джыл болгъан белгили спортчула, артистле, алимле башхала кёбдюле. Аланы хар бири КъЧР-ни ол юбилейине экономика, культура, илму, медицина, спорт джетишимине энчи юлюш къошуб тюбейди. Чомаланы Мурат да аланы бириди.


Гитлер Рейхстагны депутатларына Австрияны къошулуууну юсюнден билдиреди\nА́ншлюс (нем. Anschluss — къошулуу, биригиу) — Австрияны Германияны къурамына 1938 джылны 12-чи—13-чю мартларында къошулуууду. Австрияны бойсунмауу Экинчи дуния къазауатда джандаш аскерле кючлегенден сора орнуна салыннганды, закон джаны бла бегитилгени уа 1955 джылны Кърал кесаматы бла этилгенди, аннга кёре аншлюс джасакъланнганды. «Аншлюс» ангылам нацизмни тарихи бла байламлы болгъаны себебли негатив магъана алгъанды эмда аннексия дёген термин бла келишеди.\n2 Гитлерни ультиматуму\n3 Австрияны аншлюсу\nАвстрия-Маджарны 1914 джылда чеклери 1914 джылда чекле 1920 джылда чекле ██ Австрия империя 1914 джылда ██ Маджар Королевство 1914 джылда ██ Босния эм Герцеговина 1914 джылда\nАвстрия-Маджарны Биринчи дуния къазауатдан сора чачылыуундан сора политикалыкъ картада эки немец кърал къуралгъанды: Германия бла Австрия. Экинчиси кесини гитче ёлчеми болгъаны себебли, эмда баш индустрия аралыкъланы, эмда эл мюлк бёлгелени тас этгени себебли джашаялмазлыкъ къралгъа саналгъанды. Бир-бирлене къошулургъа излем эки джандан да бек кючлю болгъанды, артыкъсыз да бек къазауатны джангы бошалгъан заманында, алай а хорлагъан къралла аны огъурамагъанлары себебли, бу излемлени аллары тыйылгъанды. Версаль эм Сен-Жермен кесаматланы (1919) эмда Женева протоколланы (октябрь 1922) текстлеринде аншлюсну джасакълагъан статьяла болгъандыла. 1931 джылны мартында Германия бла Австрияны правительстволары таможня бирлик къураргъа излегендиле, алай а хорлагъан къралла къаршчыланнгандыла.\nГерманияда оноугъа Гитлерни келиую бла аншлюс Германияны официал тыш политикасыны кесеги болады. Австрияны бютеу кърал структураларына нацист режимни агентурасы киргизиледи. Аны бла бирге Австрияны кесинде Германия бла аншлюсну идеясына къаршчыланы саны кёбден кёб болады. 1933 джылны октябрында аншлюсну юсюнден пункт Австрияны социал-демократ партиясыны программасындан къоратылады. Андан алгъаракъ 19-чу июнда, канцлер Энгельберт Дольфус НСДАП-ны Австрияда джасакълайды. Правительствону аскерли бла хеймвер 1934 джылны февраль къозгъалыуун тынчайтхандан сора, Дольфус онгчу кючлени бирлиги бла клисаны бирлешдиргенди хэмда 1934 джылны «май конституциясын» къабыл этгенди, аны баш салыулары Муссолинини режимини конституциясындан копияланнганды. Ол джылланы башха ультра-онгчу режимлерича болмай, австрофашизм динчиле бла бирлик джюрютгенди эмда Австрияны политикасына Германияны къатышыууна къаршчы болгъанды.\n1934 джылны 25-чи июлунда, кюнорта бола, СС-ни 89-чу австриясы батальонундан 154 эсесчи австриячы, австриячы граждан гвардияны формасына кийиниб канцеляриягъа киредиле эмда канцлер Дольфусну джесирлейдиле, ала андан оставкагъа кетерин даулайдыла, аны орнуна канцлерге А. Ринтеленни болурун излейдиле. Джаралы болгъан Дольфус унамагъанды. Медицина болушлукъ бермегей, эмда къагъат бла къаламны аллына салыб, джангыдан оставкасын излегендиле. Медицина болушлукъ этилмеген Дольфус, антын бузмагъанлай, талай сагъатдан ёледи. Ол заманда, правительство джанлы аскерле парламентни мекямын къуршалайдыла. Ингирге Дольфусха ачыкъдан джакъ болгъан Муссолини, беш дивизияны мобилизация этиб, Бреннер ауушха, Австрияны чегине джюрютгенди. 19 сагъатха мятежчиле дженгидередиле.\nБыллай ачыкъдан амалла излеген эсебни келтирмезлигин ангыла, немец правительство тактикасын тюрлендиргенди, энди ишге СД бла гестапону кошханды, эмда Курт фон Шушниг башчылыкъ этген джангы австрий правительствогъа дипломатия басымны кючлендиргенди. Аны бла бирге Германияны энчи къуллукълары австриячы миллетчилени ичинде кеслерини агентлерини джаядыла. Сёз ючюн, австрий миллетчи партияны алчыларыны бири, инженер Рейнталер, 1934 джылны къачындан башлаб Мюнхенден хар ай сайын 200 минг марка джал алыб тургъанды. Шушниг заманны созаргъа излеб 1936 джылны 11-чи июлда Германия бла кесамтха къол салады, анда Австрия Германияны политикасыны джолунда барыргъа сёз бергенди. Кесини джанындан Германия Австрияны суверинитетин эмда бойсунмазлыгъын таныгъанды эмда аны тыш политикасына басым этмезге сёз береди. Бу кесаматны сакълар умут бла, Шушниг тюрлю-тюрлю административ постлагъа австриячы нацистлени салады, бир къауум организацияны Патриот фронтха къошулурларына разылыгъын береди эмда талай минг нацистге амнистия этеди.\n1937 джылда кюнбатыш къралла Австрияны аншлюсуна Версаль кесаматны ревизиясыча тюл, Германияны «шошландырыу» джолда атламча кёргендиле. 1937 джылны ноябрында ингилиз министр Галифакс, Гитлер бла кёрюшюуледе кесини правительствосуну атындан Австрияны аншлюсуна разылыгъын билдиреди. Кечирек, 1938 джылны 22-чи февралында, британ премьер Невилл Чемберлен парлментде Австрияны Меллетлени Лигасыны джагъын сакъламамасы керек болгъанын билдиргенди: «Биз гитче къарыусуз къраллагъа Миллетлени Лигасыны джанындан джакъ берилликди деб эмда бизни джаныбызда атламла этилликди деб алдаргъа эмда умутландырыргъа керек тюлбюз, нек десенг аллай атламла этилеллик тюлдюле».\n1938 джылны 12-чи февралында канцлер Шушниг Гитлерни Берхтесгаден резиденциясына чакъырылады эмда къазауатны къоркъуу бла аннга берилген юч пунктдан ультиматумгъа къол салыргъа керек болады, аннга кёре Австрия Гарменияны толу контролуна киреди эмде де-факто Ючюнчю рейхни провинциясы болады:\nавстриячы нацистлени алчысы Артур Зейсс-Инкварт ич ишлени министри эмда тинтиуюл полицияны тамадасы салынады, ол нацистлени Австрияда полицияны толу контролуна тюшюреди;\nнацистлеге джангы политикалыкъ амнистия бамяланады;\nавстриячы нацист партия Патриот фронтха киреди.\nГитлерни ультиматуму[тюрлендир | кодну тюрлендир]\nИнициативаны кючлер умут бла, 9-чу мартда Шушниг аллында ыйых кюнде, 1938 джылны 13-чю мартында Австрияны бойсунмазлыгъыны юсюнден плебисцит баямлайды. Анда джангыз бир соруу болады: халкъ «эркин эмда немец, бойсунмагъан эмда социал, христиан эмда энчи Австрияны» излеймиди, бланклада уа джангыз бир тогъай - «хоу» болгъанды. Плебисцитни баялмагъан заманда Шушник конституцияда джазылгъанча правительство бла кенгешиуню бардырмагъанды, ол себебден Зейсс-Инкварт бла Гляйзе-Хорстенау канцлерге плебисцит конститутцияагъа келишмегенин баямлагъандыла.\nПлебисцитде бирлишиуге къаршчы болурларындан къоркъгъан Гитлер, Австриягъа чабыуулгъа джораланнган 8-чи аскерни мобилизация этеди. 10-чу мартда Зейсс-Инквартха канцлерге ультиматум салыргъа эмда джандашларын мобилизация этерге буйрукъ береди. Плебисцитни бардырмау оноуундан сора, экинчи кюнде, Герман Геринг Шушнигни отставкагъа кетерин даулайды. Ультиматум ол зманда Берлинде болгъан Гляйзе-Хорстенаудан бериледи. Ол кюн, кечирек Геринг ультиматумун энтда бир кере Шушниг бла телефон ушакъда билдиреди. Берлинден буйрукъ бла австриячы национал-социалистле канцлерни администрациясын кючлейдиле.\n11-чи мартны экинчи джарымында Шушниг плебисцитни тохтатыун унайды, ингирде уа Гитлер отставкагъа кетерге эмда властны Зейсс-Инквартха берирге зорлайды. Шушниг радиода оставкасын баямлайды, эмда австрий аскерге, немец аскерле Австриягъа кирсе сермешиуге кирмеу ызына ыхтырырларына буйрукъ береди.\nАвстрияны президенти Миклас джангы правительствону къуралыуун Зейсс-Инквартны бойнуна салыргъа унамайды, алай а 23 сагъат 15 минутда бойсунады.\nГерингни буйругъу бла, Австриягъа немец аскерлени джибериуюн тилеген телеграмма Зейсс-Инквартны атындан джибериледи. Зейсс-Инкварт бу телеграмманы юсюнден телеграмма кетгенден сора билгенди.\nАвстрияны аншлюсу[тюрлендир | кодну тюрлендир]\n13-чю март 1938 дж., Австриячыла герман аскереге тюбейдиле\nВеначыла Адольф Гитлерни саламалайдыла\n11-чи мартдан 12-чи мартха кечесинде герман аскерле «Отто» планнга кёре Австриягъа киредиле.\nКъаршчылыкъ эмтеу буйрукъ алгъан австриячы аскер, капитуляция этеди. Танг аласында, сагъат 4 Венагъа нацист правительствону биринчи келечиси болуб, эсесчилени сакълауунда Гиммлер келеди, биргесине Вальтер Шелленберг бла Рудольф Гесс. Гестапо кесини штабын, Шушниг тулуб тургъан Морцинплацда салгъанды. Талай ыйыкъны ичинде аннга хыны-хуну этедиле, сора концлагерге джибередиле, анда ол 1945 джылны майына дери тургъанды.\nЗейсс-Инкварт къурагъан правительствогъа къоркъуусузлукъну министри болуб Эрнст Кальтенбруннер киреди, Герингни кюёую Гюбер уа юстицияны министри болады.\n13-чю мартда сагъат 19 бола Гитлер, Вильгельм Кейтелни биргесине Венагъа киреди. Ол кюн «Австрияны Герман империя бла биригиуюню юсюнден» басмаланады, аннга кёре Австрия «Герман империяны джерлерини бири болады» эмда «Остмарк» атны алады. 15-чи мартда Венадагъы Хофбург къалада, Хельденплац майданда джыйылгъан халкъны аллында, Зейсс-Инкварт Гитлерни «таджны протектору» баямлайды, Гитлер эсе уа : «Мени джашауумда эм магъаналы миссияны тындырыуню юсюнде герман халкъгъа билдиреме» деб сёлешеди.\n1938 джылны плебисцитини бланкы: «1938 джылны 13-чи мартында Австрия бла Германияны бирлешиую бла разымыса эмда бизни бачамабыз Адольф Гитлерни списогуна чёб атамыса?», уллу тогъайны башында «Хоу», гитчеде уа — «Огъай»\n10-чу апрелде Германия бла Австрияда аншлюсну юсюнден плебисцит бардырылады. Официал эсеблеге кёре Германияда аншлюс ючюн 99,08 % , Австрияда эсе уа — 99,75 % чёб атады.\nАвстрияны къошуб, Гитлер Чехословакияны кючлеуде плацдармгъа ие болгъанды. Аншлюсдан сора Германияны территориясы 17% уллайгъанды, халкъы — 10 % (6,7 млн адамгъа). Вермахтны къурамына Австрияда къуралгъан 6 дивизия киреди.\nАвстриячы патриотизмге Гитлерни бир къауум оноулары ауур тиедиле. Сёзге, Гитлер «Австрия» атны, рейх энди бир болгъаны себебли, джасакълайды (Österreich — «Кюнчыгъыш рейх»), джангы аты Ostmark болады. Австрияда магъаналы оруну болгъан католик клиса да инджитиледи, алай болса да австриячыла Ючюнчю рейхни артына дери Гитлер джанлы болгъанлай тургъандыла.\nЭкинчи дуния къазуатны заманында джандаш къралла аншлюсну аннуляциясына оноу этгендиле. Москва декларацияда, 1943 джыл аншлюс джалгъан баямланады. Ортакъ коммюникеде бютеу правительстволаны «орнуна салыннган эркин эмда бойсунмагъан Австрияны кёрюрге излегенлери» билдириледи. Алай а Австрия, Декларацияда билдирилгеннге кёре къазауатда Германия джанында сермешгени ючюн, джууаблыкъдан башына бош болмагъаны да бегитиледи.\nКъазауат бошалгъандан сора Австрия Германиядан айрылыда, аннга бютеу джерлери къайтарылады, алай анда да оккупацион режим салынады. Кърал зоналагъа юлешинеди, алада джандаш къралланы аскерлери орналады. Австрияны контролу 1955 джылгъа дери баргъанды, ол заманда 1955 джылны 15-чи майыны Бойсунмагъан эмда демократ Австрияны джангыдан къурауну юсюнден кесаматына кёре Австрия бойсунмагъан кърал болады.\nЧыкъгъаны — «https://krc.wikipedia.org/w/index.php?title=Аншлюс&oldid=101428»


Низамлылыгъы, ётгюрлюгю ючюн – анасына ыспас | Электронная газета "Заман"\nМахийланы Хызырны бла Зульфияны жашлары Мухаммат 2021 жылны 15 декабринде аскерге чакъырылгъанды. Ол Дондагъы Ростов областьны Новочеркасск шахарында бёлюмге тюшгенди. Ариу халиси, низамлылыгъы, тирилиги бла къысха заманны ичинде нёгерлеринден, аскер бёлюмню башчыларындан да ыразылыкъ тапханды. Бу кюнледе уа аны анасына Сауутланнган Кючлени запасда офицерлерине болушлукъ этиу жаны бла «Офицер къарындашлыкъ» фондну правленини башчысы генерал-полковник В.Н. Зарицкийден ыспас къагъыт келгенди.\n«Сизге, аскерчини анасына, жашыгъызны юлгюлю инсанча ёсдюргенигиз ючюн ыразылыгъыбызны билдиребиз. Махийланы Мухаммат Россейни Сауутланнган Кючлерини санында конституция борчун тынгылы толтурады. Иш кёллюлюгю бла аскерни бла флотну кючлендириуге юлюшюн къошады, къыралыбызны къорууланыу кючюн игилендириуге къошумчулукъ этеди», - деп жазылады анда.\nМахийланы Мухаммат Кёнделенде 2003 жылны 17 апрелинде туугъанды. Тогъузунчу классны бошагъандан сора, машиналаны сюйгени ючюн, жол коллеждге киргенди, аны да жетишимли тауусханды. Аскерден сора университетде бийик билим алыр муратлыды, ишлеп, ата-анасына болушлукъ этерге, туугъан жерине да жараргъа сюеди. Мухаммат огъурлу, тутхан ишине жууаплы кёзден къарагъан, жигит жашды.


Тауланы къонакъбайлыкъларында | Электронная газета "Заман"\nБелгилисича, Уллу Ата журт урушну заманында эвакуация план бла Къабарты-Малкъаргъа кёп атлары айтылгъан адамланы кёчюргендиле. Ала бизни гитче Ата журтубузну юсюнден билдирген бир къауум оюмлары бла окъуучуларыбызны да шагъырей этерге сюебиз.\n«Сакъламай эдим Нальчикде быллай актёрлагъа тюберикме деп»\nСовет театрны белгили режиссёру, СССР-ни халкъ артисти Владимир Немирович – Данченко Къабарты-Малкъаргъа 1941 жылны август айында келгенди. Уллу Ата журт урушну ал кюнлери.\nВладимир Иванович, «Нальчик» къонакъ юйде тохтап, чыгъармачылыкъ атламларын энди эте башлагъан Къабарты-Малкъар миллет театрны артистлери бла кёп кере тюбешгенди. 1941 жылны 21 сентябринде уа Немирович – Данченкону тилеги бла къабарты труппа «Женитьба Фигаро» спектакльни ойнайды. Анда жаш актёрла фахмулулукъларын кёргюзтгендиле. Артда аланы атлары республикада кенг белгили болгъанды – М. Сонов (Фигаро), Б. Сибекова (Сюзанна), Т. Жигунов (Альмавива), К. Балкарова (Розина) эм башхала.\n- Биринчи актха бла тёртюнчюню сценасына къарагъанма, азды! Энтта да къарарыгъым келеди, - деп жазады эсгериулеринде Немирович – Данченко. – Сакъламай эдим Нальчикде быллай школагъа тюберикме деп.\nХау, хар зат да бирча даражада тюйюлдю. Билеме, экинчи рольлада актёрланы алышындырыргъа, жарсыргъа да тюшгенди. Алай спектакльге экинчи рольлагъа кёре багъа бермейдиле, Фигарогъа, Сюзаннагъа бла Розинагъа къарайдыла. Бек башы уа, оюнну баргъаныны суратына багъа бичедиле. Мында ишге сюймеклик, авторну акъылына тюшюнюулюк да магъаналыды.\nМиллет сезим, миллет культура уллу искусствону жорукълары бла алай тап келишдирилгени бек сейир кёрюннгенди.\n«Тюз да сезгенигизча жазыгъыз»\nБелгили совет композитор Сергей Прокофьев да урушну ал кюнлеринде Москвадан Нальчикге кёчюрюлгенледен болгъанды. Мында ол жети магъаналы ишин жазгъанды, ол санда Къызыл Аскерни жигитлери малкъарлы танкчы Деппуланы Хакимге жораланнган «Танкчыны анты» эм къабартылы артиллерист К. Таубековха аталгъан «Къабартыны жашы» деген чыгъармаларын.\n1944 жылда Сергей Сергеевич Совинформбюрогъа деп «Художник и война» деген ат бла эсгериулерин жазгъанды.\n- Нальчик – Кавказ тауланы арасында орналгъан шахар. Мында аламат бахча барды, жарсыугъа, артда аны фашистле къурутхандыла. Тау тёппеле бизге жарыкъ тюбегендиле. Ишибиз тап барырча болумла да къуралгъандыла. Мында «1941 - й год» деген юч кесекли симфониялы сюитамы жазгъанма. Артда ол чыгъармам «Партизаны в степях Украины» деген фильмни музыкасыны мурдорун къурагъанды. Нальчикде мен «Война и мир» деген операмы биринчи алты суратын жарашдырыу иш бла кюрешгенме. Алада биз баш персонажланы мамыр жашауларын кёребиз, аланы ышарыуларын эм кёз жашларын, сагъышларын эм муратларын, тюнгюлюулерин бла сюймекликлерин. Бу сезимлени баямларгъа уа тау жерле аламат себеплик этгендиле.\nИскусствола жаны бла управление къонакъ композиторлагъа жарыкъ тюбегенди. Аланы араларында уа атлары айтылгъан макъамчыла Мясковский, Ан. Александров, Шапорин эм башхала болгъандыла. Управленияны башчысы Хату Темиркановну бизде бек аламат, сейир материаллары сакъланадыла, аланы алыкъа бир адам да тынгылы тинтмегенди, сиз Нальчикде болгъан къадарыгъызда анга эс буругъуз, деп сюелгенди.\nАлай бла аз-аздан иш кёллю болдукъ. Мясковский терк окъуна мында жыйырма ючюнчю симфониясыны эскизлерин жарашдыргъанды. Мен а квартет жазаргъа кёлленнгенме. Бираздан а аны Нальчикни тынгылаучулары ангыларламы деп экили болгъанма. Алай Хату Сагидович: «Тюз да сезгенигизча алай жазыгъыз, бусагъатда ангыламасала да, квартетигизни къыйматын артда билирле», - деп кёллендиргенди.\n«Бу шош тийреледе заман тохтап къалгъанчады»\nСовет литератураны алтын фондуна Иван Новиковну Пушкинни юсюнден жазгъан романы да киреди. Къабарты- Малкъарны ара шахарында Новиков юч айдан артыкъ заманны жашагъанды. Мында ол жамауат эм чыгъармачылыкъ иш бла кюрешгенди. Аны «Поздняя осень» деген новелласында уа биз Нальчикни айбатлыгъын суратлагъан тизгинлерин окъуйбуз.\n… Сейирлик кертме бахчала, ала юч жанындан да таула къуршоугъа алгъан ёзенни толтурадыла.\nКъаллай жарыкъ алтын кюнледиле мында. Алаша кёкенлени биринчи чибин аула чёргегендиле. Бизде, шималда, бу кеч кюз артыды, алай мында ол башхаракъча кёрюнеди! Бу шош тийреледе заман тохтап къалгъанчады, август ай да алыкъа озмагъанча.\n«Золото – платина» солуу юйню бахчасында олтуруп, бутакъла бла чапыракъланы гуржабаларындан тауланы къарлы сынжырларына къарасанг, кесинги ёлюмсюз, ёмюрлюк табийгъатны бир кесегича сезесе. Быллай такъыйкъалагъа хар адамны да эркинлиги барды, аланы хайырындан инсан жангы ишлеге ёхтемленеди, къарыу алады.\n«Прокофьевни портретин жазама»\nБелгили совет живописец, искусствону тарыхчысы Игорь Грабарь Москвадан Нальчикге 1941 жылда кёчюрюлгенди. Мында ол кесини эмда магъаналы ишлеринден бирин жазгъанды. Композитор С. С. Прокофьевни портрети бусагъатда Третьяковский къырал галереяда сакъланады.\n- Биз «Нальчик» къонакъ юйде тохташханбыз. Мында кюн сайын (баш кюнден къалгъан) орус тилде «Социалист Къабарты- Малкъар» деген газет чыгъады. Анга «Правдадан» эм бирси ара изданияладан материалланы да къошадыла.\n14 сентябрьни эрттенлигинде терезеден къарап, тауланы эм бахчаны суратын жазып башлагъанма. Юч кюн ишлегенме, бюгюн бошадым. Аман тюйюлдю, жангы кёз къарам да эсленеди. Сёзсюз, мындагъы сюжетле Айвазовскийни кистине тийишлидиле.\nНальчикни музейинде Айвазовскийни оригиналларын кёргенме, мында XIX ёмюрню орус художниклерини ишлери асламды. Ала барысы да Москваны ара фондундан келтирилгенледиле.\nМени да, Прокофьевни да отоуларыбыз жууукъдула. Энди эрттегили муратымы толтураллыкъма – орус халкъны фахмулу жашларындан бири, аты айтылгъан музыкант Уллу Ата журт урушну жылларында къалай ишлегенин бла жашагъанын баямлагъан уллу композициялы портретни жазаллыкъма!\nЖашагъан къадарымда аллай оюмгъа келгенме – портретни жаланда художник ишлемейди, аны аллында юлгюча сюелген адам да къошады ол жашырын ишге жарагъан юлюшюн. Мен Прокофьевни ишлегенине къарагъанлай, аны ич дуниясына тюшюнюрге излегенлей кёп кюнлени олтургъанма. Аны тамамлагъанымдан сора коллегаларым бу полотном эмда айырмалы ишлеримден бири болгъанын белгилегендиле. Баям, алай окъунады.\nМен Нальчикни музейине «Хризантемы» деген суратымы саугъалагъанма, ыразылыгъымы билдирген быллай жазмасы бла: «Къабарты-Малкъар музейге москвачылагъа 1941 жылда жарыкъ, жылы къонакъбайлыкъ этгенлери ючюн».


Къачан да атын махтау бла айтдыргъанды - Государственное учреждение "Редакция газеты "КАРАЧАЙ"\nДжыл джарымны ичинде окъну-тобну тюрлю-тюрлюсюн (ала уа тыш къраллы тобла да болгъандыла) чачаргъа эмда атылтыргъа, аладан къалай сакъланыргъа керек болгъанын, душманланы хыйлалыкъ мадарларын билирге, бычакъ бла уста хайырланыргъа, дженгил чабаргъа, мийикге секирирге, таулагъа тири чыгъаргъа дагъыда урушда бек керекли кёб тюрлю затха юретгендиле. Ол дерслени Магомед дженгил алыб баргъанды. Термезде Гочия улуну дагъыда бир талай джашны къазауатха тамам иги хазырлаб, сора аскер тамада, аскерчилени бир джерге джыйыб, Афганистанны джерине ашырлыгъын ачыкъ билдиргенди. Эртденбласында аланы Термезден Кабулгъа самолёт бла элтиб тюшюргендиле. Алайда да къауумлагъа бёлюб бирер джерге ашыргъандыла. Магомед Кабулдан узакъ болмай Хайрахан деген элде тахсачы аскер бёлекге къошулгъанды. Тахсачыланы талай къауумгъа бёлгендиле. Аланы хар бирине бирер борч салыннганды. Сёзден бир къауумуна кече бла джолгъа чыгъыб бир талай километрни тинтиб, душманланы джолларын табаргъа, бир къауумуна да андан ары ишекли болгъан затла табылсала анга кёре ол джумушну баджарыргъа, бир къауумуна да моджахедлени бугъунуб, марагъан джерлерине чабыуул этерча таблыкъла къураргъа, башхаларына да чабыуул этерге. Магомед анда тахса ротада сапёр болгъанды. Аны борчу къоркъуулу болса да, артха турмай, керти таулуча, батырлыгъын кёргюзгенди. Башха афганчылача, Магомед да ол заманланы эсине тюшюрюрге хазна излемесе да, Совет къралны аллында этген антына кертилей къалгъанын, интернационал борчун толу бергенин бюгюн да сыйгъа санайды.\n- …Ишибиз тынч тюл эди. Къуру тахсачы болуб къалмай, башха джумушлагъа да барыучан эдик. Алай дегеним, асламысына таулада эди мени къуллугъум. Дагъыда окъ-тоб, азыкъ, кийим, башха тюрлю болушлукъ Совет къралдан Афганистанны джерине келгенлей тура эди. Аланы ташыгъан машина колонналаны ётерик джолланы моджахедледен къоркъуусузлугъуна къарай эдик. Ол джерледе таулагъа биз алгъа чыкъсакъ, колонналаны сакъларгъа таб бола эди, алай а душманла бизден алгъа чыкъсала уа, къоркъуулу эди болум. Аны амалтын, кече бла барсакъ да, таулада, къаялада бугъунуб, душманланы алларын сакълай эдик. Къалайда болум къоркъуулу болса, бизни алайгъа ата эдиле, - дейди Гочия улу. - Башындан берилген буйрукъланы толтурургъа, джумушланы толу баджарыргъа керек эдик. Бизни 40-чы аскерибиз бек уллу кючюн, къыйынын салгъан эди ол кёзюуде. Аны биз, аскерчиле, биле эдик, нек десегиз, бизни тамам кючлю юретген эдиле неге да. Афганистанны джерин уста билирге керек эдик, ол эм уллу орун ала эди бизге берилген джумушланы ичинде. Дагъыда моджахедлени кериуанла бла джюрюучю джолларыны юсюнден да биз, тахсачыла, тинтиб толу хапар билирге керек эдик.\nОл тукъум къыйын хыйсаблада Гочия улу душманла бла сермешде джаралы да болгъанды. Алай болса да, госпиталда талай кюнню джатыб, джаралары сау болгъандан сора дагъыда тахса джумушлагъа баргъанды.\nОл башындан берилген буйрукъну толтура, тахсагъа чыкъгъаны сайын не къоркъуулу болгъан эсе да кесин, керти таулуча, джити, тири, ётгюр кёргюзгенлей, салыннган борчну да тыйыншлы толтургъанлай, кеси да джанына къоркъуулу къыйын джумушладан сау-эсен ызына къайтыб тургъанды. Гочия улу анда «Саланг», «Багман» атлы уллу аскер урушлагъа къошулгъанды.\nАны аскер борчуна кертилигин эмда ашхы шартларын аскер тамадала эсгергенлей, аны ючюн кесине да махтау бергенлей тургъандыла. Алайды да, тамада сержант Гочияланы Магомед джигитлик танытханы ючюн «Ётгюрлюгю ючюн», «Афган халкъдан бюсюреу» деген медаллагъа эмда аскер бёлекни тамадасындан да Махтау къагъытла бла саугъаланнганды. Магомед Афганистанны джеринде 1988-чи джылны хычаман (май ) айыны 5-ден 1989-чу джылны байрым (февраль) айыны 8-не дери къуллукъ этгенди.\n1989-чу джыл байрым (февраль) айда Совет Аскерлени Афганистанны джеринден чыгъаргъан эдиле. Аланы ахыргъы тизгинлерини ичинде болуб Гочия улу Ата джуртуна къайтханды. Ол кюнледе да эм къоркъуулу заманланы бири болгъанды бизни аскерчилерибизге. Афганистанны чегинден чыгъыб Совет къралны джерине кетиб баргъан аскерчилеге моджахедле чабыуул этиб, тобла атыб, джарсыу салыр ючюн къоймагъандыла. Ма ол кюнлени эсине тюшюре, байрым (февраль) айны 1-де аскер бёлекни ичинде Акъ Къала элден Тоторкъулланы Батталны джашы Магометни ол кёзюуде ёлгенин айтды.\nГочия улу аскер къуллугъун андан ары Белоруссияны Половец шахарында бардыргъанды. Ол, борчун толу бериб, юйюне 1989-чу джыл къачда сау-эсен келгенди. Аскерден къайтхандан сора Магомед спорт бла керти кёлюн салыб кюрешгенлей тургъанды. Кеси да уллу джетишимле этиб туугъан джуртуну, къралыны да атын айтдырыб махтаула келтиргенди. Ол бел тутушда Шимал Кавказны тёрт кере чемпиону болгъанды, аны бла да къалмай, Европаны биринчилиги ючюн бардырылгъан эришиулеге къошулуб анда эки кере да биринчи орунлу болуб къайтханды.\nКъара ишден къачан да къоркъмай уруна келген джигер джаш, бюгюнлюкде да ишлегенин тохтатмайды. «Меннге рахат къралымда, хурметли джашагъандан уллу насыб не болур?!» - дей, кимге да джюрек джылыуун тёге джашайды ол. Бюгюнлюкде Магомед юй бийчеси Зарема бла тёрт уланны ёсдюреди. Аланы да спортха эслерин бёлдюргенлей, ишни сюйдюргенлей, адебни-намысны, адамлыкъны сыйын тутаргъа юретгенлей джашайды.


Жюрегинг бла берилсенг ишинге… | Официальный сайт газеты "Заман" на портале СМИ КБР\nЖюрегинг бла берилсенг ишинге…\n11 октября, 2017 - 14:42\n«Насып бла жетишим недиле?» - деген сорууну кесине бермеген адам хазна болмаз. Жууаплары да хар кимни энчидиле. Белгили педагог К. Ушинскийни:«Урунуу ызыгъызны сайлай билсегиз эм анга жюрегигиз бла берилсегиз, насып сизни кеси табар!» - деген сёзлери магъаналарын бир заманда да тас этерик тюйюлдюле дерге боллукъду. Ала билим бериу системада ишлеп келгенлени ич дунияларын бютюн терен ачыкълайдыла.\nБюгюн мен сизге хапарын айтыргъа сюйген Гюлюйланы Лейля кёп жылланы Тырныауузну 6-чы номерли сабий садында юйретиучю болуп ишлейди. Аламат специалистни сабийле, тенглери да бирча сюедиле эм багъалайдыла.\nЮйретиучюню усталыгъына къолундагъы жашчыкъланы бла къызчыкъланы кёз къарамлары бла багъа берирге тийишлиди. Нек дегенде ала ётюрюк, кёзбау деген не болгъанын билмейдиле. Лейля Адхамовна аланы жарсыуларына тынгылайды, керек болса, жапсаргъан да этеди. Жукълагъан кезиулеринде, аналарыча, юслерин жаба, жилямсырагъаны болса, ариу айта, 15 жылны жашайды мени жигитим сабийлик дуниясында.\nЭтген сайлаууна ол бир такъыйкъагъа да сокъуранмагъанды. Жетишимлери да кёпдюле, алай ол алагъа ыразы болуп, тынчайып къалмагъанды, кюн сайын билимин ёсдюргенлей, айтхылыкъ педагогланы илму ишлери бла шагъырейленнгенлей турады. Ушагъыбызны кезиуюнде да ол, аланы айтханларын эсине тюшюре, юлгюле келтире эди.Дагъыда аны бу ишде кёп затха юйретген Алийланы Кулистанны, Валентина Гетманованы, Жеттеланы Маринаны жюрек ыразылыкъ бла сагъыннганды.\nИшде жангы амалланы хайырланыргъа итиннгенлей турады уста педагог. Сабийлени гитчеликден шуёхлукъ, тенглик, жууаплылыкъ дегенча затлагъа юйрете, алада адамлыкъны мурдорун салады десем, ётюрюк болмаз.\n- Бир группаны ичинде сабийле къауум-къауум юлешинип, жау болсала, иги тюйюлдю. Садикни бошар кезиуге ала коллективде кеслерин тийишли жюрюте билирге керекдиле. Ол затланы ангылатыу бизни борчубузду, - дейди ушакъ негерим.\nЖашчыкълагъа бла къызчыкълагъа ол тюрлю-тюрлю китапла окъургъа бек сюеди. Ызы бла айтылгъан затланы ала къалай ангылагъанларын бирге сюзедиле. Дагъыда Лейля Адхамовна гитчечиклени экскурсиялагъа чыгъарыргъа да ёчдю. Ата-анала анга бек ыразыдыла. Тюз ниетли юйретиучю ыспас сёзлени терк-терк эшитеди.\nЮйюр жашауунда да ол аламат анады эм ыннады. Баш иеси Гюлюйланы Мустафа бла эки жаш бла бир къыз ёсдюргендиле. Бюгюнлюкде огъурлу юйюр туудукъларына къууана жашайды.


Сайлагъан жолу – аны къууанчы эм ёхтемлиги | Электронная газета "Заман"\nСайлагъан жолу – аны къууанчы эм ёхтемлиги\n10 октября, 2021 - 10:21\n…Ариу жарыкъ кюн. Люба арбазда ойнайды. Таза, насыплы къарамы бла эшикге чыкъмагъан тенг къызларын излейди. Бир кесекден ала да чыгъадыла, бирча жыйрыкъла кийип, чачларына акъ тасмаланы эшип эм къолларына гюл къысымла алып, аналары бла къайры эсе да барадыла. Люба, кёз жашларын тыялмагъанлай, чабып юйге кирип, анасына: «Ала къайры барадыла?» -деп сорады. Анасы аланы школгъа тебирегенелерин, анда окъургъа, жазаргъа, санаргъа юйретгенлерин ангылатады.\nОл кюнден башлап Люба кесини мектепде къалай окъуругъуну юсюнден сагъыш этгенлей турады. Алай бла ол кезиу да жетеди. Тамата тенг къызлары кеслери заманларындача, Люба да, анасыны къолундан тутуп, гюлле да алып, школгъа атланады. Мектепни арбазында байрам къазауатла, гитче жашчыкъланы бла къызчыкъланы, устазлары къанат тюбюне жыйып, классха элтип: «Мени атым Раиса Юсуповнады», - дейди. Ол жарыкъ кюнден башлап къызчыкъ кюн сайын дерслеге жюрюйдю, сейир эм аламат дуниягъа къошулады…\n- Ол бек эртте болгъан эди, - деп эсгереди Любовь Мунияминовна, Быллым элни А.М. Ахмат улу атлы орта школуну башланнган классларыны устазы. – Мектепде бир кесек окъугъанымлай жарыкъ муратым жаратылады – педагог болургъа. Биринчи устазым манга юлгю эди, анга ушаргъа итиннгенме.\nЖылла озгъандыла. Люба мектепни тауусуп, ызы бла энчи билим алгъанды, эм школда ишлеп башлагъанды. Ол бюгюнлюкде жыйырма алты жыл ишлейди мектепде. Устазларын терк-терк эсине тюшюреди, кесин ала бла тенглешдиреди эм ажайыплы школ жашауда болгъанына ёхтемленеди. Быллымны мектебинде Ахматланы Любовь 1994 жылдан бери урунады, бусагъатда аны биринчи квалификация даражасы барды.\n«Любовь Мунияминовна инсанны окъутууда эм юйретиуде шёндюгюлю психология-педагог технологияла бла хайырланады, тёрели болмагъан амалланы излеуню жолундады. Аны дерслери къуралыулары, магъаналылыкълары бла энчидиле. Аны школчуну кеси аллына ишлерге юйретген амалын, тестлерин, энчи юй ишлерин белгилерчады. Ол окъуучуларыны кёз къарамларын, тиллерин айнытыу жаны бла ишлейди, дерслеринде эсгертиу, энциклопедия материалланы хайырланады, ол а школчуланы итиниулюклерин ёсдюрюрге болушады», - дейдиле билим бериу учрежденияны таматалары да.\n- Сабий не жаны бла да айнырча, устаз аслам хунерлени эм амалланы иеси болургъа тийишлиди, - дейди Любовь Мунияминовна. – Ала, мен билгеннге кёре, жыйырмадан аз тюйюлдюле. Жетишимли педагог болур ючюн ол мардагъа итинирге керекди. Аны ючюн а кюн сайын, сагъат сайын ишлегенлей турургъа тийишлиди. Бюгюнлюкде мектеп жаланда интерактив къангала эм компьютерле тюйюлдю. Ол тёрелени, окъутууну бийик маданиятыны, устаз къурагъан кёз къарамланы жериди. Мен насыплыма, нек дегенде сабийлеге сюймеклик эм алагъа кесинги жюрегингден юлюш этиу философиясы болгъан огъурлу усталыкъны сайлагъанма.\nЛюбовь Мунияминовнаны окъуучулары ёседиле, классдан классха ётедиле, тамата выпускниклерини жыл санлары отузгъа жууукъду. Устазлары уа аланы жетишимлерине къууаннганлай турады. Ол кеси айтханыча, ол аламат школда ишлейди, ахшы сабийлери, педагоглары болгъан. «Ала бла тюрлю-тюрлю эришиулеге, фестивальлагъа, концертлеге къытышыу а керти насыпды», - дейди устаз.\nШкол жашау андан ары барады, Ахматланы Любовьха уа сайлагъан жолу зауукълукъдан сора да, къууанч эм ёхтемлик береди.


23 сентября, 2020 - 08:00\nЖер тюбюне эм сейир экспедицияладан бири Холам-Бызынгы эм Хари-Су ауузланы араларында Хумалан ёзеннге болгъанды. Анга къатышханланы араларында Орус география обществону члени, белгили краевед Мокъаланы Тенгиз болгъанды. Ол анда кёп сейир зат билгенди, жер тюбюнде ишлеуден жангы сынам алгъанды. Дорбунда кёргенин а газет окъуучулагъа билдирирге сюйгенди.\nЭкспедицияны Москваны «Перово» деген клубу Орус география обществону болушлугъу бла къурагъанды. Клубну келечилери Нальчикни спелеология секцияны ишчилери бла республикада дорбунланы 1978 жылдан башлап 90-чы жылланы ортасына дери тинтгендиле. Алай артда бу иш мында артыкъ изленмегени ючюн алагъа кетерге тюшгенди, жер-жерли спелеологла да жыл санлары жетип неда саулукълары къыйнап, ары-бери жайылгъандыла. Анатолий Шамрай да ол тёлюденди. Ол 1976 жылда Нальчикде спелеология секцияны ачхан эди, он жыл мындан алгъа сабийлени бу илмугъа юйретирге таукелленнгенди, алай бир тюрлю себеплик болмагъаны ючюн умутун толтуралмагъанды.\nАлай спелеология бек сейирди, физический географияны, гидрогеологияны бла минерологияны араларында илмуду, кёп жашырын затланы ачыкъ этеди. Техника жаны бла къарагъанда уа, ол спорт туризмни, таулагъа ёрлеуню бла альпинизмни бирикдиреди.\nБизде бу жаны бла специалистле хазна къалмагъандыла. Алай, насыпха, ара шахарны клубларындан бизни жерлерибиз жангыдан сейир болгъанларыны хайырындан манга эм талай башха адамгъа бу ишни теренинден билирге насыбыбыз тутханды, дейди Тенгиз. Москвачыла бла былтыр окъуна танышхан эдим, быйыл да ала бла жолгъа чыгъаргъа сюйгеними айтханма. Экспедицияны башчысы Григорий Саневич снаряжение бла ишлей билгеними, таулагъа ёрлеуде сынамым болгъанын кёргенде, ала бла атланыргъа къойгъанды. Биргеме дагъыда МЧС-ден Андрей Ремизов да келгенди. Алай бла барыбыз да республиканы «Главный калибр» деген эм уллу дорбунуна тюшерге тебирегенбиз. Аны жер тюбюнде жолларыны узунлукълары, 2016 жылдагъы эсеплеге кёре, 2,5 километрди. Къыралда быллай кёп тюрлю къатлары, къуюлары, кёллери болгъан дорбунла аздыла.\nБек алгъа, Сукан атлы бек ариу дорбуннга тюшгенбиз. Анга кирген жер тюбюндеги чучхурланы башыды, ала уа эм терен къуюгъа саркъадыла. Къышда суу бузлайды, аны ючюн тюбюне къыйынсыз жеталаса. Мында жолубуз узун «отоугъа» бла терен болмагъан суу ызгъа юлешинеди. Алайы бла бара, 1983 жылда мында батып ёлген москвачы спелеолог Александр Верёвкинни эсгериу къангасына чыкъдыкъ. Аны юсюнден алгъа жыллада да эшитген эдим, ветеранла жашны излеу къыйын баргъанын, Подмосковьеден къутхарыучула окъуна келгенлерин айта эдиле. Бу болумдан сора бери хазна адам кирмегенди.\nАлай бла биз былайдан ётгенден сора кенг залгъа жетдик. Аны мюйюшлеринден биринде бир уллу жаныуарны сюеклерин тапдыкъ. Ала ары къайдан чыкъгъандыла? Артда белгили болгъаныча, эртте жылладагъы экспедицияланы биринде спелеологла, бу сюеклени алып, палеонтологга кёргюзтгендиле. Ол айтханнга кёре уа, ала 50 минг жыл мындан алгъа жашагъан юг пилни неда мамонтнукъудула. Дорбуннга аланы неда суу келтиргенди, неда ол заманлада бери жол ачыкъ болуп, жаныуар кеси келгенди.\nЭкспедицияны экинчи кюнюнде НСС-53 деген дорбунну тинтирге болдукъ. Анга кирирча эки жер барды, тюшген а биягъы жипледен тутулуп этгенбиз. Алай тюше тургъанда, фонарьладан ургъан жарыкъда уллу карстовый залны кёрдюм, ол керти да ариу къалагъа ушай эди, къабыргъалары да - сыйдам. Жер тюбюндеги суу бла кёп заманны тюбюне барып турдукъ, былайда гидрокостюмла да керек болдула, аланы кийип, талай чырмауладан ётдюк. Дорбунну тюбю бирча тюйюлдю: кенг, бийик башлы залланы кючден сыйыннган тар коридорла тохтаусуз алышындырадыла. Бирде тобукъларыбызгъа дери сууда, бирде уа жатып да кючден сыйына, хауа жетмей кючден барабыз. Алай эте, дорбундан ингир ала Нальчик суугъа чыкъдыкъ. Кийимлерибиз буз къатып тура эдиле да, юшюмез ючюн ашыгъышлы къошха жыйылдыкъ.\nЭрттенликде уа бизни «Главный калибрге» жол сакълай эди. Алай ашыкъмайбыз, аллыбызда эки къауум кетгендиле да, ала аны тюбюне жетип жиплени бош этгинчи иги кесек заман озарыкъды. Бир кесекден бизни кезиуюбюз да жетди. Къууанч тыпырлыма. Гидрокостюмланы да кийип, атландыкъ. Сууда 40 минутну кючден баргъаныбыздан сора жер тюбюндеги кёлню аллына чыкъдыкъ. Анга уа дагъыда он метр бийиклиги болгъан чучхурладан суу саркъады. Кёпню кёрген къайсы жолоучуну, алимни да жашауунда хар нени да унутдургъан, сабийнича къууандыргъан кезиуле болуучудула – бу аллай такъыйкъаладан бири эди. Бу ариулукъну айтып бералмазчады, аны бек болса, жыйырма адам кёргендиле. Мында кёп мычымадыкъ, чучхурланы башына тар жолчукъ бла ёрге атландыкъ.\nАлай сынамым аздан, карабиними ташха илиндирип, ары-бери тебалмай къалдым. Быллай жерледе апчыргъа, къайгъыгъа хорлатыргъа жарамайды, ол уллу палахха келтирирге боллукъду. Талай минутну алай тургъандан сора, эс жыйып, карабиними берлакъ этип, алгъа барырча болдум. Быллай тар эм къарангы, къыш, жаз, эрттен, ингир билинмеген жерледе туралырча психология жаны бла да хазырлылыкъ керекди, мында заман жерни башында юйреннгенингча бармайды. Жер тюбюнде ариулукъну, деменгиликни кёре, кесинги къарыусузлугъунга тюшюнесе, сени жашап ёлгюнчюге дери дорбунда анда-мында бир таш тюшер неда ол бир-эки сантиметрге теренирек болур…\nБу тар жерден ётгенден сора талай жол айырылгъан майданнга чыкъдыкъ. Аланы къайсын сайларгъа билмей, иги кесекни даулаша да турдукъ. Бир оюмгъа келип, андан ары атландыкъ. Алай эте, биягъы бир чучхургъа жетдик. Аны башына жиплени тартхандан сора ёрге кётюрюлдюк. Башында уа Кърымдан спелеологла бла тюбедик, ала дорбунну жолларыны узунлукъларын билирча геологический локаторланы хазырлай тура эдиле. Башчылары Геннадий Самохин айтханыча, ала дорбунну эм узакъ жеринде лагерь орнатхандыла, анда юч кюн къалыр умутлудула. Къабарты-Малкъарда, аны оюмуна кёре, спелеологланы хазырларча, жер тюбюндеги туризмни айнытырча, халкъла аралы экспедицияланы бардырырча кёп онгла бардыла. Ала бла саламлашып, жолубузну андан ары бардырдыкъ, алай биягъы ажашып, жанындагъы коридор бла 600 метр артха кетдик. Алай эте, бир сагъат айланнгандан сора, экспедицияны башчысы Григорий Саневични ауазын эшитдик. Ажашханыбызгъа кюлюп, ол бизге тюз жолну кёргюзтдю.\nЭкспедицияны кезиуюнде «Главный калибр» дорбунда шёндюгюлю геодезия оборудованияны болушлугъу бла топография съёмкала бардырдыкъ, дорбунланы тюбюнде жангы жолланы электромагнит излучатель бла табыуну жангы амалларын сынадыкъ, аслам дорбунну юсюнден кадастр шартланы тюзлюклерин тинтдик. Алгъа белгили болмагъан коридорланы тапханыбызны хайырындан «Главный калибр» Нальчик суу чыкъгъан жерледен бири, 400 метрге узун болгъанын эмда эсепге тюшген жолланы узунлукълары 2900 метрге жетгенин ачыкъладыкъ.


Спецтехника 13-я Красноармейская улица. Аренда спецтехники 13-я Красноармейская улица\nСпецтехника 13-я Красноармейская улица. Аренда спецтехники 13-я Красноармейская улица.\nОТЗЫВЫ АРЕНДА СПЕЦТЕХНИКИ 13-я Красноармейская улица\nНаш портал spetstehnikaspb.ru в сети интернет можно найти по таким запросам как: Спецтехника 13-я Красноармейская улица. Аренда спецтехники 13-я Красноармейская улица.\n# Спецтехника 13-я Красноармейская улица # Аренда спецтехники 13-я Красноармейская улица


Бизни халкъны ичинде спортну юсю бла уллу джетишимлеге ие болгъанла аз тюлдюле. Айхай да, аллай джашла бла ёхтемленирге эркинлигибиз да барды. Аланы бири Гаталаны Динисламды. Ол Алийланы Умар атлы Къарачай-Черкес кърал университетни физика-математика факультетини 4-чю курсун тауусханды. Кёб болмай ол, аны тренери Алхазланы Алихан, Алиханны джашы Ратмир Москвада пауэрлифтингден халкъла арасы чемпионатха къошулгъандыла. Пауэрлифтинг ингилиз сёздю – кюч-къарыу деген магъананы тутады. Спортну бу тюрлюсю бла кюрешген адамла, ауур затланы кёлтюрюб, кеслерини къарыуларын-кючлерин сынайдыла. Сёз ючюн, эришиуледе ала юч тюрлю упражнение тындырыргъа керек боладыла: штанганы сыртларына кёлтюрюб тургъанлай чёгелейдиле, сыртларындан джатыб тургъанлай штанганы кёлтюредиле, штанганы тартадыла. Бу юч затны юсю бла спортчуну усталыгъына багъа бериледи.\nПодробнее: Эм кючлюлени тизгининдеди\nПодробнее: Чаришле кючлюлени ачыкъладыла\nПодробнее: Европаны, дунияны чемпионларын да хазырлагъанбыз\nПодробнее: Регби спорт оюнну айнытыргъа


Сайланнганла энди Пятигорскда эриширикдиле | Электронная газета "Заман"\nСайланнганла энди Пятигорскда эриширикдиле\n«Россейни лидерлери» РФ-ни Президентини «Россей - онгланы къыралыды» деген башламчылыкъны чеклеринде къуралгъанын белгилерчады. Аны баш мураты - субъектледе башчылыкъ этерге хунерлери болгъанланы, фахмулуланы сайлауду. Анга эсепге 227 минг адам тургъанды, ол санда Шимал Кавказны республикаларындан 6 минг.\nПятигорскда уа эришиулеге къатышханлагъа тюрлю-тюрлю оюнла, сынаула хазырланнгандыла. Быллай жарым финалла битеу федерал округлада бардырыллыкъдыла. Аланы билимлери, сынаулары 8 бёлюмге кёре тергелликдиле, ол санда башха адамла бла бирге къалай ишлегенлери, жангычылыкълагъа ачыкъ болгъанлары бла къалгъанлары, ушакъла бардыра билгенлери да эсге алынырыкъды.\n06.02.2019 - 09:45 → Газны урларгъа тюзелгенле жууапха тартыладыла