Gazeta Stowarzyszenia AMAZONKI WARSZAWA-CENTRUM. Motto na 2009 rok - PDF\nGazeta Stowarzyszenia AMAZONKI WARSZAWA-CENTRUM. Motto na 2009 rok\nDownload "Gazeta Stowarzyszenia AMAZONKI WARSZAWA-CENTRUM. Motto na 2009 rok"\n1 ISSN AMAZONKI marzec 2009 rok. gazeta bezpłatna Gazeta Amazonki jest wydawana dzięki finansowemu wsparciu firmy Vipharm S.A. Gazeta Stowarzyszenia AMAZONKI WARSZAWA-CENTRUM AMAZONKI DLA ZDROWIA KOBIET Motto na 2009 rok Początek 2009 roku zaskoczył nas doniesieniami o światowym kryzysie, o jego wpływie na naszą gospodarkę jak również i tak już nie na najlepszą kondycję polskiej służby zdrowia. Zewsząd bombardują nas doniesienia o pogorszającym się, z miesiąca na miesiąc, stanie opieki zdrowotnej w Polsce i choć zdajemy sobie sprawę z ograniczeń wynikających z tego faktu wiemy, że powinnyśmy otrzymywać więcej. I chcemy a przede wszystkim potrzebujemy więcej. Prowadząc od lat stronę internetową, na której staramy się zamieszczać jak najwięcej informacji dotyczących profilaktyki, diagnostyki, leczenia i rehabilitacji kobiet z rakiem piersi, zauważyłyśmy, że mimo jej bezsprzecznych wartości, nie jest ona w stanie odpowiedzieć na wszystkie pytania osób potrzebujących pomocy. Zaobserwowałyśmy, że istnieje dodatkowa potrzeba udzielania szczegółowych odpowiedzi przez konkretnych specjalistów. Wychodząc naprzeciw temu zapotrzebowaniu od 1 kwietnia 2009 roku pragniemy uruchomić Ośrodek Profesjonalnego Wsparcia, w którym kobieta, szukająca pomocy i odpowiedzi na nurtujące ją pytania, będzie mogła uzyskać informacje od takich specjalistów jak: lekarz onkolog, pielęgniarka, psycholog, rehabilitant i prawnik. Pomoc, wsparcie, informacja będzie dostępna bądź to w formie bezpośredniej, elektronicznej lub telefonicznej. Ośrodek Profesjonalnego Wsparcia będzie obejmował: Centrum Pomocy Internetowej, Centrum Pomocy Telefonicznej oraz da możliwość bezpośredniego kontaktu z lekarzem, psychologiem i rehabilitantem. Mamy nadzieję, że te formy kontaktu umożliwią każdej osobie dotarcie do określonych specjalistów, że będą wygodnymi i przyjaznymi dla wszystkich chorych, ich rodzin i bliskich, którzy w określonej sytuacji poszukują pomocy, wsparcia i informacji. Wszystkie kontakty, adresy, telefony zamieścimy już pod koniec marca na naszej stronie Aktualnie jest ona modernizowana, tak by mogła sprostać nowym zadaniom i potrzebom naszego Ośrodka. Zarejestrowanie się na stronie pozwoli wszystkim zainteresowanym osobom otrzymywać najnowsze wiadomości w formie Newslettera, zaś na Forum Pacjenckim, będziemy wspierać się nawzajem, dzielić swoimi przeżyciami i doświadczeniami, a przede wszystkim mieć osobisty dostęp do specjalistów. Ośrodek Profesjonalnego Wsparcia to obok Gabinetów z Różową Wstążką drugi ważny projekt, jaki będziemy realizować w tym roku. Główny cel, to skuteczne służenie wszystkim kobietom w myśl przesłania 2009 roku Amazonki dla zdrowia kobiet. Tak jak z roku na rok rozwijamy sieć gabinetów ginekologicznych z Różową Wstążką, tak stosownie do potrzeb będziemy rozbudowywać Ośrodek Profesjonalnego Wsparcia, poszerzać zakres jego możliwości oraz zwiększać liczbę specjalistów. Każdy może wspomóc ten projekt przekazując nam 1% swego podatku, który w całości przeznaczymy na rozwój Ośrodka Profesjonalnego Wsparcia. Elżbieta Kozik Pierwsze spotkanie Zespołu do Spraw Kobiet w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, 18 grudnia 2008 r.\n2 W WALCE O PRAWA CHORYCH NA NOWOTWORY Szanowni Państwo, 29 listopada 2008 r. w Centrum Onkologii Instytut im. Marii Skłodowskiej-Curie w Warszawie odbyła się ogólnopolska debata Rak piersi w Polsce. Między prawdą nauki a polityką czekania na cud. W spotkaniu wzięły udział Amazonki z całego kraju, przedstawiciele środowiska medycznego, decydentów i mediów. Podczas debaty wspólnie z zebranymi ekspertami wypracowaliśmy Postulaty Polskich Amazonek, które mają swoje odzwierciedlenie w Rezolucji Parlamentu Europejskiego dotyczącej zwalczania nowotworów w rozszerzonej Unii Europejskiej. Projekt rezolucji został podpisany także przez Polskę podczas spotkania Członków Parlamentu Europejskiego 10 kwietnia 2008 r. Według nas, Amazonek, kwestie zawarte w obu tych dokumentach to najważniejsze i najpilniejsze problemy do zmiany w leczeniu chorych na nowotwory. Wierzę, że poparcie dla naszych postulatów wyrażą Państwo poprzez konkretne działania na rzecz ich wdrożenia. Wspólnie mamy szansę! Z poważaniem Elżbieta Kozik Prezes Stowarzyszenia Amazonki Warszawa Centrum Postulaty Polskich Amazonek zebrane podczas ogólnopolskiej debaty Rak piersi w Polsce. Między prawdą nauki a polityką czekania na cud zorganizowanej w Warszawie, 29 listopada 2008 roku 2 Jako uczestniczki ogólnopolskiej debaty Rak piersi w Polsce. Między prawdą nauki a polityką czekania na cud, zebrane w Warszawie 29 listopada 2008 r., domagamy się: wprowadzenia standardów wykrywania, leczenia i rehabilitacji raka piersi, które będą obowiązywać we wszystkich placówkach polskiej służby zdrowia; pracowni mammograficznych, które zapewniają wiarygodne wyniki i ich rzetelną analizę; leczenia na oddziałach, które będą prowadziły ten proces całościowo, z uwzględnieniem wszystkich form terapii (Projekt Rezolucji, r., podpunkt nr 21); zwiększenia liczby onkologów i patologów w Polsce; równego dostępu do nowoczesnych terapii uwzględniających przełomowe leki, które w krajach zachodnich traktowane są jako standard w leczeniu chorych na raka piersi, bez względu na miejsce zamieszkania, wiek czy czas zachorowania pacjentki (Projekt Rezolucji, r., podpunkt nr 25 oraz nr 30); wprowadzenia refundacji zabiegów dotyczących korekty chirurgicznej drugiej piersi; wprowadzenia refundacji rękawów przeciwobrzękowych dla pacjentek po amputacji piersi; powołania Narodowego Programu Profilaktyki i Leczenia Raka Piersi, w ramach którego wyodrębniono by lub utworzono specjalne wielospecjalistyczne ośrodki prowadzone przez wykwalifikowanych radiologów, onkologów i chirurgów, z dostępem do wykwalifikowanych patologów i innych specjalistów zgodnie ze standardami europejskimi (Projekt Rezolucji, r., podpunkt nr 21); skrócenia procedur dostępu do leczenia oraz zapewnienia ciągłości leczenia, także w przypadku jego zmiany (Projekt Rezolucji, r., podpunkt nr 31); możliwości korzystania w trakcie leczenia z profesjonalnej pomocy psychologicznej i rehabilitacyjnej (Projekt Rezolucji, r., podpunkt nr 21 oraz nr 37). Tylko w takich warunkach można skutecznie leczyć chorobę nowotworową w sposób przyjazny kobiecie. Wierzymy, że uda nam się zrealizować wyżej wymienione postulaty, tak samo jak osiągnęłyśmy do tej pory: prawo do bezpłatnego, refundowanego protezowania kobiet po amputacji z możliwością wyboru protezy i bielizny; prawo do refundacji zabiegów odtwórczych piersi; możliwość rehabilitacji przyszpitalnej, prawo do 30. zabiegów rehabilitacyjnych wykonywanych tuż po zakończeniu leczenia; prawo do leczenia uzdrowiskowego (rehabilitacji) już po roku od zakończenia leczenia, a nie po upływie 5 lat, co ma ogromne znaczenie nie tylko ze względu na fizyczny aspekt schorzenia, ale i psychiczny. Jest jednak jeszcze wiele do zrobienia. Dlatego też, nie przestaniemy walczyć o prawa kobiet chorych na raka piersi, o normalność i nową rzeczywistość. Wierzymy, że dzięki Państwa zaangażowaniu mamy szansę wdrożyć nasze postulaty w życie. Polskie Amazonki\n3 RAK PIERSI W POLSCE Między prawdą nauki a polityką czekania na cud Kobiety boją się raka piersi. Ta choroba ma bardzo złą sławę. Mit raka jest okrutniejszy, niż realna prawda o tej chorobie. Tymczasem diagnoza nie jest wyrokiem. Leczymy pacjentki naszej kliniki coraz skuteczniej. Można przez wiele lat kontrolować tę chorobę i żyć pełnią życia. Moje pacjentki to na ogół osoby, które po przejściu rozpaczy, wszechogarniającego lęku, czasem gniewu, czasem poczucia krzywdy, uświadamiają sobie, że trzeba podjąć leczenie i potraktować je jako zadanie. Poczucie odpowiedzialności, obowiązkowość i przywiązanie do życia stanowi o tym, że dobrze się z nimi współpracuje. Niestety ciągle jeszcze zbyt często społeczny lęk przed rakiem powoduje, że osoby chore otacza pustka. Jakby nie miały przyszłości, jakby ich czas skończył się w chwili zdiagnozowania choroby. Znajomi przestają dzwonić, w pracy nie są już traktowane, jak ludzie z przyszłością. Współczucie należne choremu, w przypadku chorych na raka zastępowane jest przez lęk. Ludzie bojąc się raka, boją się też chorych na raka. Niby wszyscy wiedzą świetnie, że rak piersi nie jest zakaźny. Ale pojawia się pytanie: Jak z Nią rozmawiać? O czym? Przecież ONA MA RAKA. Rozmawiam z Bliskimi Moich Pacjentek. Chcą wiedzieć. Wszystko. A ja nie powiem więcej, niż Ona pozwoli, nie powiem nikomu, kogo Ona nie zamierza informować. To przede wszystkim lekarska tajemnica, a też szacunek dla prywatności pacjentki, szacunek dla Jej autonomii. Warunki, w jakich leczymy są trudne. Zatłoczone ambulatorium, pełna pacjentów i personelu klinika. Po jednej stronie białe fartuchy, po drugiej stronie pacjenci oddzielni w swoich cywilnych ubraniach, nie znają się za dobrze nawzajem, nie znają tych w białych fartuchach. Więc do lęku na początku dochodzi samotność. Każdy lekarz ma indywidualnie wybrany dystans do swoich pacjentów. Dzięki temu prawo do wyboru lekarza jest tak naprawdę prawem do wyboru człowieka, a nie tylko wyboru fachowca wedle poziomu Jego fachowej wiedzy. Są lekarze, którzy płaczą razem z pacjentami, są tacy, którzy zachowują kamienną twarz. Ale nie wierzę w lekarzy obojętnych. Obojętni nie zostają lekarzami, a już z całą pewnością nie zostają onkologami. Wkładając biały fartuch nie przestaje się być sobą. Czasem więc zapominamy, że dla pacjenta biały fartuch to mur, za którym nie ma człowieka jest wyrocznia. Pacjenci narzekają na złą komunikację z lekarzami. W drugą stronę też nie jest łatwo. Pacjentka zdenerwowana: nie zapamięta czegoś, nie zrozumie. Wychodzi ode mnie z gabinetu smutna, zdenerwowana, zagubiona. Postawa chorego wobec choroby jest dla onkologa ważna, bo często pacjent uważa za swój obowiązek walkę z rakiem. To bohaterstwo utrudnia radzenie sobie z uczuciami. Mówi się, że onkolog widzi w swojej pracy wiele cierpienia. I to jest prawda. Czy my jesteśmy przygotowani do pomocy cierpiącym? W ciągu ostatnich kilkunastu lat wyniki leczenia uległy znacznej poprawie. Jest to bardzo dobra wiadomość dla kobiet na całym świecie. Zwiększenie wyleczeń związane jest z prowadzeniem intensywnych badań klinicznych, zwiększoną dostępnością badań przesiewowych i wprowadzeniem na szeroką skalę leczenia skojarzonego. Skuteczność leczenia raka piersi związana jest z postępem wiedzy o biologii tego nowotworu, z rozwiązaniami organizacyjny- doc. dr hab. Tadeusz Pieńkowski, onkolog kierownik Kliniki Nowotworów Piersi i Chirurgii Rekonstrukcyjnej Centrum Onkologii w Warszawie mi i z należytym finansowaniem leczenia. Biologia raka piersi. Od bardzo dawna nowotwory złośliwe rozpoznawano jako zaburzenie prawidłowego wzrostu komórek. Ostatnia dekada przyniosła poznanie molekularnych czynników działających na poziomie komórek i tkanek, z którymi związana jest karcinogeneza. Powstanie nowotworu jest długotrwałym, dynamicznym wieloetapowym procesem. W jego przebiegu początkowo mamy do czynienia jedynie ze zmianami genetycznymi, następnie pojawiają się zmiany fenotypowe. Komórki nowotworowe stają się niepodatne na wpływ endogennych czynników regulujących. Nie oznacza to, że stają się absolutnie autonomiczne. W części przypadków komórki nowotworowe stają się nadwrażliwe na fizjologiczne czynniki stymulujące do podziału komórek. Komórki raka piersi mogą też zachować wrażliwość na endogenne działanie estrogenów. Niezwykle istotne stało się zrozumienie, że rak to coś więcej niż pojedyncze komórki. Guz nowotworowy jest bowiem złożoną strukturą, w skład której wchodzą komórki nowotworowe o różnych cechach biologicznych i komórki prawidłowe np: tkanka łączna i naczynia. Rak piersi jest chorobą heterogenną. Na podstawie badań molekularnych można rozróżnić 5-7 podtypów raka piersi. Każdy z tych podtypów charakteryzuje się odmiennymi cechami biologicznymi, rokowaniem i podatnością na poszczególne metody leczenia. Zarówno w leczeniu uzupełniającym jak i choroby uogólnionej, biologia raka powinna decydować o stosowaniu poszczególnych metod leczenia. W ciągu ostatniego dziesięciolecia pojawiły się leki działające wybiórczo na molekularne struktury zlokalizowane w obrębie komórki nowotworowej. Rak piersi był pierwszym nowotworem litym, w którego leczeniu zastosowano takie substancje. W 1998 r. do użytku klinicznego wprowadzono przeciwciało monoklonalne trastuzumab (Herceptyna). Lek ten blokuje receptor HER2. Nadmierne występowanie receptora HER2 związane jest z agresywnym wzrostem guza i ze złym rokowaniem. Na podstawie wyników powszechnie dostępnych badań immunohistochemicznych można wyodrębnić trzy różne podtypy raka. Raka z dodatnimi receptorami dla estrogenów lub progestagenów. Ten typ raka jest podatny na leczenie hormonalne. Raka, którego komórki zawierają nadmierną ilość receptora HER2. W tym typie raka piersi wysoką aktywnością charakteryzują się leki działające na szlak przewodzenia sygnałów zależny od receptora HER2. Trzecim podtypem jest rak, którego komórki nie zawierają receptorów hormonalnych i ilość receptorów HER2 jest prawidłowa. U chorych, u których rozpoznano raka zawierającego receptory dla estrogenów lub progestagenów istnieją wskazania do zastosowania leczenia hormonalnego. Powinno być ono stosowane zarówno w leczeniu uzupełniającym jak i w leczeniu choroby uogólnionej. Współcześnie stosowane leki hormonalne to inhibitory aromatazy (anastrozol, letrozolu, egzemestan), wybiórczy modyfikator receptorów dla estrogenów-tamoksyfen, agoniści przysadkowych hormonów tropowych (goserelina, leupropreina) i czysty, antyestrogen fulwestrant. Leki te są wygodne i bezpieczne w stosowaniu. Możliwe jest ich podawanie nawet przez 5-10 lat. Ze względu na złe rokowanie do czasu wprowadzenia trastuzumabu rozpoznanie raka piersi z nadmierną ekspresją receptora HER2 było tragiczną wiadomością. Udokumentowanie skuteczności leczenia trastuzumabem spowodowało szczęśliwą zmianę rokowania w tej grupie chorych. Trastuzumab wykazuje efekt synergistyczny lub addytywny z wieloma różnymi cytostatykami. Programy złożone z trastuzumabu i cytostatyków stanowią podstawę leczenia chorych na raka piersi, w którego komórkach stwierdzono nadmierne występowanie receptora HER2. Sukces trastuzumabu zainspirował badaczy do ukierunkowania prac na wynalezienie następnych podobnych leków. Innym przeciwciałem monoklonalnym skierowanym przeciw receptorowi HER2 jest pertuzumab. Lekiem z grupy inhibitorów kinazy tyrozynowej jest lapatynib (Tyverb). Lek ten działa wewnątrzkomórkowo i powoduje zahamowanie przekazywania sygnałów zależnych od receptora HER2 i od receptora EGFR. W badaniach klinicznych znajduje się cały szereg innych leków skierowanych przeciwko różnym celom molekularnym. Komórki nowotworowe wytwarzają różnorodne czynniki wzrostu, które stymulują prawidłowe komórki środbłonkowe do wytwarzania naczyń. Uważa się, że podstawową substancją stymulującą wzrost naczyń krwionośnych jest czynnik wzrostu śródbłonka naczyń (VEGF). Wysoki poziom, VEGF jest złym czynnikiem rokowniczym. Opracowano przeciwciało, monoklonalne bewacyzumab (Avastin) skierowane przeciwko VEGF. W badaniach klinicznych wykazano, że zastosowanie tego leku u chorych z prawidłową zawartością receptora HER2 łącznie z paklitakselem w leczeniu pierwszego nawrotu raka piersi powoduje zwolnienie przebiegu choroby i wydłużenie czasu do kolejnej progresji. W badaniach klinicznych znajduje się cały szereg innych leków hamujących na różnych etapach angiogenezę nowotworową. Zdobycze nauk podstawowych potwierdzone badaniami klinicznymi umożliwiają bardziej precyzyjne stosowanie klasycznych, od dawna znanych leków cytostatycznych. Skuteczność leczenia doksorubicyną zależy od amplifikacji genu topoizomerazy 2alfa (TOPO2A). Cisplatyna wydaje się być aktywna szczególnie u chorych będących nosicielkami mutacji genu BRCA1. Niezwykle istotny dla chorych jest sposób prowadzenia leczenia i postać leku. W ciągu ostatnich 10 lat wprowadzono aktywne i bezpieczne doustne postacie cytostatyków: kapecytabinę (Xeloda) i winorelbinę (Navelbina). Leczenie doustne może być prowadzone w domu. Chorzy unikają wszystkich czynności związanych z podawaniem dożylnym leku. Podawanie leczenia doustnie, czyli leczenie raka piersi podobnie jak leczy się większość innych chorób odczarowywuje tę chorobę i zmniejsza społeczny lęk przed rakiem. Zdobycze biologii molekularnej spowodowały opracowanie i udostępnienie testów oceniających rokowanie oraz pozwalających przewidywać skuteczność chemioterapii i leczenia hormonalnego. W Stanach Zjednoczonych opracowano analizujący ekspresję 21 genów test Oncotype DX. Badacze holenderscy opracowali w oparciu o analizę ekspresji 70 genów test MammaPrint. Test ten pozwala bardzo precyzyjnie wyodrębnić grupy chorych o różnym rokowaniu. W większości przypadków proces rozwoju raka jest zjawiskiem przewlekłym, o wieloletnim przebiegu. Od powstania pierwszej komórki nowotworowej do powstania zmiany pierwotnej, która może być wykryta badaniem przedmiotowym, upływa 5-7 lat. Od blisko 100 lat znana jest zależność 3\n4 4 pomiędzy pierwotnym zaawansowaniem raka piersi a wynikami leczenia. W przypadku zmian pierwotnych poniżej 2 cm i braku przerzutów w pachowych węzłach chłonnych leczenie jest niezwykle skuteczne i ponad 90% chorych przeżywa bez nawrotu raka ponad 10 lat. Sposób rozpoznania raka piersi jest czynnikiem rokowniczym. W przypadku raków bezobjawowych, nie wykrywalnych klinicznie, rokowanie jest lepsze niż u chorych na kliniczną już postać nowotworu. Na tych biologicznych przesłankach oparte są badania przesiewowe, czyli populacyjne badania kobiet, u których nie stwierdza się objawów raka piersi. Systematyczne wykonywanie mammografii pozwala na rozpoznanie raka piesi we wczesnej bezobjawowej fazie. Tak wczesne rozpoznanie i podjęcie właściwego, zgodnego ze współczesnymi standardami leczenia stwarza możliwość wyleczenia. Leczenie miejscowe raka piersi, czyli chirurgia i radioterapia podobnie jak leczenie systemowe znacznie zmieniło się w ciągu ostatnich lat. Mastektomia nie jest jedyną operacją możliwą do wykonania u chorych na raka piersi. W przypadku wczesnych postaci choroby możliwe jest przeprowadzenie leczenia polegającego na usunięciu jedynie zmiany pierwotnej w granicach tkanek zdrowych. Również można w wielu przypadkach uniknąć usuwania całego układu chłonnego pachy. Wykazano, że przerzuty raka drogami chłonnymi dokonują się w pierwszym rzędzie do tzw. węzła wartowniczego. Udowodniono również, że stan tego węzła jest reprezentatywny dla pozostałych węzłów chłonnych pachy. Tak, więc w przypadku braku klinicznych cech przerzutów do pachowych węzłów chłonnych celowe jest dokonanie identyfikacji węzła wartowniczego. Po jego usunięciu i wykonaniu badania mikroskopowego następuje decyzja o dalszym leczeniu. W przypadku, gdy węzeł wartowniczy jest wolny od przerzutów, brak jest wskazań do usuwania układu chłonnego pachy. Wskazania do limfandektomii występują jedynie u tych chorych, u których w węźle wartowniczym stwierdzono występowanie komórek raka piersi. Zmieniają się również koncepcje dotyczące stosowania radioterapii w leczeniu radykalnym raka piersi. Klasycznie napromienianie całej piersi jest wskazane u wszystkich chorych poddanych leczeniu oszczędzającemu. Leczenie takie trwa kilka tygodni. Prowadzone obecnie badania kliniczne wskazują, że podobnie jak w przypadku chirurgii istnieje możliwość leczenia ograniczonego, czyli napromieniania jedynie samej loży po usuniętym uprzednio guzie. Niezwykle interesującą możliwością jest radioterapia śródoperacyjna. Radioterapia wówczas polega na podaniu jednej frakcji. Organizacja. Od dłuższego czasu obserwujemy tendencję do wyodrębnienia, senologii, czyli nauki o raku piersi jako odrębnej dyscypliny medycznej. Od końca lat 70-tych zaczęły powstawać Towarzystwa Naukowe, których celem statutowym jest badanie wszelkich zagadnień związanych z powstawaniem, diagnozowaniem i leczeniem raka piersi. Do najbardziej znanych należy: Europejskie Towarzystwo Mastologiczne (EUSOMA), Międzynarodowe Towarzystwo Senologiczne (SIS). W Polsce od kilku lat działa Polskie Towarzystwo do Badań nad Rakiem Piersi. Duże znaczenie ma wymiana doświadczeń naukowych dokonywana w czasie regularnych kongresów i zjazdów poświęconych jedynie problemom raka piersi. Do najbardziej znanych należy: Europejska Konferencja w St. Galen, Amerykańska w San Antonio. W Polsce od 10 lat odbywa się regularnie Konferencja organizowana przez Polskie Towarzystwo do Badań nad Rakiem Piersi w Falentach. Badania naukowe wykazały, że chociaż w dużej części przypadków rak piersi może być chorobą pierwotnie uogólnioną, to ogromne znaczenie dla rokowania ma wczesne rozpoznanie raka najlepiej w fazie przed klinicznej. Istnieje, zatem pilna konieczność prowadzenia skutecznie badań przesiewowych oraz zapewnienia chorym, u których rozpoznano raka, skojarzonego leczenia, polegającego zarówno na stosowaniu metod miejscowych jak i systemowego leczenia uzupełniającego. Prawidłowe zorganizowanie i przeprowadzenie badań przesiewowych wymaga zaangażowania w skali całego państwa, szeregu różnych agend rządowych, organizacji samorządowych i społecznych. Najistotniejsze jest zorganizowanie sprawnie działającego systemu propagowania skriningu, wysyłania zaproszeń oraz zorganizowania akredytowanych ośrodków badań, podlegających stałemu audytowi. Szczególnie istotne jest opracowanie i wyegzekwowanie przepisów dotyczących kontroli jakości aparatury i jakości obrazu mammograficznego. Kobiety, u których na podstawie wyniku badania przesiewowego ustalone zostanie podejrzenie raka piersi, muszą mieć zapewniony dostęp do odpowiednio wykwalifikowanych i wyposażonych ośrodków, w których zostanie przeprowadzona diagnostyka i w razie potrzeby skojarzone leczenie. W Polsce realizowany jest przez Narodowy Fundusz Zdrowia i Ministerstwo Zdrowia program badań przesiewowych, w ramach, którego wszystkie kobiety pomiędzy 50 a 70 rokiem życia bez objawów raka piersi, co dwa lata mają wykonywane badania mammograficzne. Ustanowiony został w Polsce system kontroli jakości i system rozsyłania zaproszeń. Należy dołożyć wszelkich starań, żeby Panie zgłaszały się na badania konsekwentnie co dwa lata. Mammografia powinna być modna, choć to nie tylko moda - to mądrość. Rak piersi jest chorobą wymagającą stosowania leczenia skojarzonego, to znaczy polegającego na wykonaniu odpowiednich zabiegów chirurgicznych, leczenia promieniami jonizującymi oraz przeprowadzenia systemowego leczenia uzupełniającego, którego charakter zależy od mikroskopowych i molekularnych cech guza. Tak złożony charakter podejmowanych decyzji implikuje powstawanie wyodrębnionych klinik skupiających lekarzy różnych specjalności, zajmujących się jedynie rakiem piersi. Pionierską w skali świata placówką tego typu była klinika zorganizowana przez prof. Rogera Blamey w Nothingham. Podobne placówki powstały w wielu krajach. Od końca lat 90 udowodniono, że wyniki leczenia uzyskiwane w takich palcówkach są znacznie lepsze niż wyniki uzyskiwane przez podobnej klasy specjalistów w ramach różnych komórek organizacyjnych. Ideę tworzenia narządowych klinik raka piersi we wszystkich krajach świata zapoczątkowało Europejskie Towarzystwo Mastologiczne. Opracowane zostały kryteria, jakie powinna spełniać taka placówka i system akredytacji. Zwrócono również uwagę na odrębności dotyczące pielęgnowania kobiet chorych na raka piersi. W wielu rozwiniętych krajach powstała odrębna specjalizacja pielęgniarska dotycząca tego zagadnienia. Pielęgniarki zajmujące się chorymi na raka piersi przechodzą odpowiednie szkolenie, dotyczące zarówno opieki około operacyjnej, pielęgnacji wymaganej w czasie napromieniania oraz leczenia systemowego. Ze względu na wagę społeczną problemu w Parlamencie Europejskim w Brukseli powstała grupa zajmującą się problemami nowotworowymi, w tym rakiem piersi. Drugiego kwietnia 2008 r. Parlament Europejski przyjął rezolucję w sprawie zwalczania nowotworów w poszerzonej Unii. Zgodnie z tą, podpisana także przez Polskę rezolucją, kraje członkowskie zobligowane są do ustalenia programu badań przesiewowych, zapewnienia wszystkim chorym jednakowego dostępu do świadczeń medycznych na odpowiednio wysokim światowych poziomie. Zgodnie z podjętymi uchwałami kraje członkowskie powinny jak najszybciej udostępniać pacjentom innowacyjne leki przeciwnowotworowe i tworzyć udogodnienia w celu uzyskiwania zezwolenia na ich obrót, wreszcie - tworzenia mechanizmów refundacyjnych. Rezolucja Parlamentu Europejskiego nakłada na kraje członkowskie obowiązek zorganizowania do roku 2016 sieci specjalistycznych ośrodków diagnostyki i leczenia raka piersi. W konkluzji Parlament popiera prezydencję słoweńską Unii Europejskiej, która uznała walkę z nowotworami za jeden z priorytetów. W Polsce niestety o wynikach leczenia w zbyt dużym stopniu decyduje adres zamieszkania. W chwili obecnej w Polsce jedynie Klinika Nowotworów Piersi i Chirurgii Rekonstrukcyjnej w Centrum Onkologii w Warszawie spełnia większość kryteriów wymaganych przez EUSOMA. Dotychczas nie zostały podjęte żadne działania zmierzające do utworzenia sieci ośrodków diagnozujących, leczących i pielęgnujących chorych na raka piersi. Pieniądze. Chciałbym zacząć przewrotnie od przypomnienia pierwszych scen powieści Piotruś Pan. Ojciec rodziny wylicza tam koszty wychowania nowego dziecka. Okazuje się, że koszty te są niezwykle wysokie, natomiast wydarzenie to nie niesie za sobą żadnych, dających się wyrazić liczbowo korzyści. Podobnie jak ów ojciec rodziny postępuje NFZ. Wyliczane są koszty opieki leczenia onkologicznego. Wszystkie procedury są niezwykle drogie, na zastosowanie wielu nowoczesnych metod nas nie stać. Tymczasem w Polsce żyje ok. 60 tysięcy kobiet, u których rozpoznano kiedyś raka piersi. Większość jest czynna zawodowo, lub otrzymuje wypracowane świadczenia emerytalne. Nie są one, zatem obciążeniem dla systemu rent i zasiłków. Obecnie większość chorych leczonych z powodu raka piersi chce pracować i dla większości z nich jest to możliwe. Rak piersi jest chorobą przewlekłą, której leczenie nie powoduje konieczności długotrwałej hospitalizacji, ani nie wyłącza chorych z życia zawodowego, społecznego czy rodzinnego. Praca wykonywana w każdej z tych dziedzin jest wyliczalna i przekłada się na bardzo konkretne kwoty stanowiące w konsekwencji nasze wspólne dobro. Zastosowanie odpowiednich do stopnia zaawansowania i biologii raka, metod leczenia ogranicza kalectwo i wydłuża życie. Należy, zatem zapytać zupełnie inaczej: Czy stać nas na to, by kilka tysięcy kobiet rocznie umierało z racji zbyt późnego rozpoczęcia skutecznego leczenia lub niewłaściwego prowadzenia pacjentek? Dobrą wiadomością dla wszystkich, których dotknęło nieszczęście w postaci raka piersi jest to, że prowadzone są intensywne prace badawcze zmierzające do powstania nowych leków. Kształtuje się nowe podejście do choroby. Postępy nauk podstawowych szczególnie biologii molekularnej, lepsze zrozumienie mechanizmów powstawania i szerzenia się nowotworów, przekłada się na poprawę skuteczności leczenia i zmniejszenie jego toksyczności oraz uciążliwości. Wiedza na temat biologii raka piersi przełożyła się również na rozwiązania organizacyjne, czyli wdrożenia programu badań przesiewowych i powstawania klinik narządowych. Między stanem światowej wiedzy i europejskimi standardami zapisanymi w dokumentach, podpisanych także przez Polskę, a naszą codziennością istnieją budzące wielką troskę dysproporcje. Każdego dnia poczekalnie w Centrum Onkologii w Warszawie, Gliwicach, Krakowie we wszystkich naszych ośrodkach onkologicznych, przepełnione są ponad miarę. Lęk, cierpienie i napięcie psychiczne, przeżywane prze naszych pacjentów nie pomagają im w tym i tak niewyobrażalnie trudnym czasie życia. Jak dotrzeć do sumień polityków? Jak sprawić, aby potrzeby chorych na raka tu u nas, gdzie 140 tysięcy nowych zachorowań rocznie za lat kilka się nieuchronnie podwoi, znalazły się na początku listy społecznych potrzeb, nie zaś tkwiły tam, gdzie dotąd: na szarym końcu, gdzie zapisuje się sprawy do załatwienia niemożliwe lub oczekujące na cud?\n5 Amazonki czekają na pielęgniarki Mówi Elżbieta Kozik, prezes Stowarzyszenia Amazonki Warszawa-Centrum: Środowisko kobiet po mastektomii jest silnie skonsolidowane, gotowe do podejmowania różnych inicjatyw. To w Polsce jedna z bardziej prężnych organizacji pacjenckich, która dobrze wie, czego potrzebują jej członkinie. Profilaktyka przy wsparciu pielęgniarek Kobiety z rakiem piersi często korzystają z pomocy pielęgniarek głównie na oddziałach, gdzie są leczone. Są to bardzo ważne kontakty, ale niewystarczające. Kilka lat temu warszawskie Amazonki postanowiły zaangażować się w profilaktykę raka piersi i skorzystać z fachowej pomocy pielęgniarek i położnych. Zaoferowałyśmy im przeszkolenie z palpacyjnego badania piersi. Kurs prowadzili Kanadyjczycy z fundacji Amberheart. Kilkudniowe szkolenie dawało pogłębioną wiedzę o raku piersi oraz doskonaliło praktyczne umiejętności. Licencję uzyskało 150 pielęgniarek i położnych. Do dziś korzystamy z ich umiejętności. Gdy robimy kampanie związane z profilaktyką raka piersi, zawsze zatrudniamy absolwentki Amberheart jako instruktorki. Te 150 osób pracuje w całej Polsce; mam nadzieję, że nie tylko warszawskie stowarzyszenie Amazonek korzysta z ich wiedzy i umiejętności. W akcjach profilaktycznych organizowanych przez Stowarzyszenie Amazonki Warszawa-Centrum w przenośnych gabinetach w namiotach zaprzyjaźnione pielęgniarki instruują, jak prawidłowo wykonuje się samobadanie piersi; wiele kobiet może się tego nauczyć. Wykonywane regularnie samobadanie ma wielkie znaczenie profilaktyczne. Od 2. lat nasza współpraca z pielęgniarkami i położnymi wchodzi na nowy poziom. Wspólnie z Wielką Kampanią Życia Avon Kontra Rak Piersi rozpoczęłyśmy projekt Gabinety z różową wstążką. W ramach pilotażu w ubiegłym roku zaprosiłyśmy do współpracy 50 gabinetów ginekologicznych z całej Polski. W naszej siedzibie w Centrum Onkologii w Warszawie przeszkoliłyśmy pracujących tam lekarzy, położne i pielęgniarki z zakresu raka piersi i kontroli piersi. Szkolenie z wiedzy o raku piersi prowadzili lekarze z Centrum Onkologii, jak przekazywać informację Pani ma raka piersi... prowadziła psychoonkolog Mariola Kosowicz, a praktyczne zajęcia z palpacyjnego badania piersi pielęgniarka mgr Barbara Jobda. Kurs miał dużo zajęć praktycznych, a technikę badania palpacyjnego medycy ćwiczyli nie tylko na fantomach, ale również na modelkach. Proszę mi wierzyć: lekarze mają duże opory przed wykonaniem tego badania! Pielęgniarkom i położnym przychodzi to znacznie łatwiej. Satysfakcjonująca usługa dla wszystkich Nie chodzi jednak o samą profilaktykę. Chcemy stworzyć nowy standard gabinetu ginekologicznego, w którym kobiety będą traktowane inaczej niż to się zwykle u nas odbywa. Szkolenia obejmują zajęcia z psychologiem. Medycy uczą się rozmowy z kobietą, u której wykryli objawy mogące wskazywać na problem. Jak rozmawiać, żeby pacjentkę nie przestraszyć, a jednak spowodować, żeby dokończyła diagnozy? Jak powinna wyglądać wizyta kobiety w przyjaznym gabinecie, jak ona chce być traktowana, jak należy się nią zająć? Ten projekt pozwoli stworzyć sieć gabinetów, które wyróżniają się pozytywnie w świadomości pacjentek. Projekt pilotażowy podsumowała ankieta, zbierająca opinie i uwagi pacjentek nt. przebiegu wizyty. Czy odpowiednio się nimi zajęto, czy czuły się zadbane, czy uzyskały informacje, o jakie im chodziło? Na ankietę odpowiedziało kilkanaście tysięcy pacjentek imponujące, jak wiele kobiet zostało przebadanych w ciągu roku w tych 50. gabinetach! A były to przecież wizyty profilaktyczne, niewymuszone np. dolegliwościami. Zadziałało dobre nagłośnienie, przemyślana logistyka i dobrze przygotowany gabinet. Kobieta przychodzi i ktoś się nią zajmuje. Recepcjonistka z uśmiechem zaprasza i informuje stwarza dobry klimat. Z kobietą rozmawia najpierw położna, potem lekarz. Delikatnie i dyskretnie ma badane piersi, jest życzliwie. Pouczona przez położną, jak to robić samodzielnie, dostaje materiał edukacyjny ze szczegółową instrukcją. Nie było krytycznych ankiet. To sukces, który pozwala negocjować ze sponsorem skalę rozszerzenia projektu. A wiadomo, że to wszystko kosztuje: przygotowanie gabinetów, szkolenia, oprawa, materiały, nagłośnienie. Ale nakłady nie idą na marne, tworzymy coś naprawdę dobrego. Zmieniamy standardy w Polsce. W 2008 r. działa już 150 różowych gabinetów, a w przyszłym może być i 300. Moim marzeniem jest włączenie do sieci wszystkich gabinetów ginekologicznych żeby wszystkie kobiety otrzymały satysfakcjonującą usługę i umiały wcześnie wykryć zagrożenie. To jest nowatorski i autorski pomysł Wielkiej Kampanii Życia i Amazonek. Pokazuje, że jeśli człowiek chce coś zrobić i wie, 5\n6 6 jak to zrobi! W sieci są gabinety wszelkiego typu: prywatne, państwowe, może przystąpić każdy. I myślę, że wszyscy ci, którzy tworzą z nami tę sieć, rozumieją, czego kobiety oczekują, żeby dobrze się czuć. Najwyraźniej dajemy im ważne w ich zawodzie umiejętności. Breast Friend Zastanawiam się też, jak środowisko pielęgniarek i położnych mocniej włączyć do pracy z pacjentkami. Jako pacjentki oczekujemy współdziałania i inicjatywy z ich strony. W USA czy w zachodniej Europie, gdy kobieta dowiaduje się, że ma raka piersi, jest przy niej cały zespół, który stara się złagodzić strach, przybliżyć formy leczenia, nastawić optymistycznie. Poza lekarzem i psychologiem zajmuje się nią pielęgniarka, która przejmuje rolę przewodnika, opiekuna, tzw. Breast Friend ( przyjaciel od piersi ). U nas lekarz nie ma czasu, żeby rozmawiać z pacjentką, a poza tym nie ma zwyczaju. Tymczasem moment diagnozy jest dla kobiety najtrudniejszy. Od tych pierwszych chwil zależy, jak będzie współpracować podczas terapii. Jeśli usłyszy krótkie: pani ma raka, jest przerażona i porażona, a to rzutuje na jej nastawienie. Tu rola pielęgniarek mogłaby być olbrzymia ale nie mają inicjatywy! Chociaż z drugiej strony bywa różnie nawet w różnych szpitalach w Warszawie. W jednym jest tak wiele pacjentek, że nie ma możliwości, żeby się nad każdą pochylić i potraktować ją jak człowieka w kryzysie, który potrzebuje wsparcia. Nie tylko lekarz również pielęgniarka nie ma czasu na okazanie bardziej osobistego zainteresowania. Za to w innym, jak twierdzą nasze Ochotniczki, pielęgniarki dbają, żeby kobieta nie była zostawiona sama sobie, informują o możliwości spotkania z Ochotniczkami, aranżują kontakty. Pielęgniarki z jeszcze innego szpitala same dzwonią do nas, gdy widzą, że pacjentce jest potrzebna rozmowa. Takie gesty są bardzo cenne, bo znaczą, że pielęgniarka uwzględnia taką czynność w swojej procedurze i jest zainteresowana, żeby ulżyć tej kobiecie, wie, że to jej pomoże. Pacjentka partnerką lekarza W Polsce jest 186 klubów Amazonek i praktycznie każda kobieta może do nas dotrzeć i odbyć rozmowę, która ją przygotuje o ile tylko o tym wie. Z naszych obserwacji wynika, że kobiety, które trafią do nas bezpośrednio po diagnozie a jeszcze przed operacją, przechodzą terapię mniej dramatycznie, bardziej świadomie. Mówimy jej, co powinna wiedzieć, dokąd się udać, o co dopytać, co jest ważne; taka rozmowa czyni z niej partnerkę lekarza. Uczymy współdziałania z personelem medycznym, czasem przezwyciężamy złe nastawienie do lekarza. Staramy się nastawić pozytywnie, bo kiedy jest zrażona, trudniej przebiega leczenie. Swoją główną rolę widzimy w tym, żeby wesprzeć te kobiety. My mamy to wszystko za sobą i wiemy, czego im trzeba, żeby się poczuć mocniej w trakcie dramatycznej walki z chorobą. Czyli z jednej strony pracujemy w środowisku kobiet będących w trakcie terapii, ale z drugiej chcemy wpłynąć na profesjonalistów, żeby zechcieli inaczej ukształtować swoje fachowe nawyki i standardy. Jako przewodnicząca organizacji mam możliwość wypowiadania się na różnych forach. Chcę to wykorzystać, aby doprowadzić do zmian w systemie: aby nowo zdiagnozowaną pacjentką wszechstronnie zajmował się zespół i każdy jego członek: lekarz, pielęgniarka i psycholog pracował z nią zgodnie ze swoimi kompetencjami. Wiem, że potrzebne są na to środki i prawdopodobnie większa ilość kadry. A może to w jakiejś części kwestia organizacji i zarządzania? Do lekarza z Breast Friendem W Polsce ruchy społeczne są tak prężne, że na naszych oczach zmieniają medycynę. Prowadzą kształcenie nie tylko pacjentów, ale i lekarzy i inny personel w zakresie komunikacji, uczą, jak rozmawiać z pacjentką. Chcę to podkreślić: ruch pacjencki jest też po to, żeby lekarz miał świadomość, że pacjent jest coraz lepiej przygotowany do swojej sytuacji i nie pozwoli się traktować z góry. Przywiązujemy dużą wagę do tego, żeby pacjent czuł się partnerem, edukujemy, jak rozmawiać z lekarzem, żeby nie wykorzystywał swojego przywileju wiedzy. Nie zmusimy lekarza do większej pieczołowitości w kontakcie, możemy za to wyedukować pacjentkę, żeby sama umiała to dla siebie wyegzekwować. Wystarczy, że zaopatrzymy ją w listę pytań, które zada lekarzowi! Zresztą okazuje się, że wszędzie lekarze wykorzystują mimo woli swoją przewagę. Ale kiedy to sobie uświadomią (albo pacjenci im to uświadomią) na ogół starają się to zmienić. Do lekarza dobrze jest przyjść z Breast Friendem, który będzie rozmawiał bez emocji, lub użyć dyktafonu (wymawiając się obawą, że w zdenerwowaniu można zapomnieć o czymś ważnym) i już lekarz czuje się bardziej zobowiązany do liczenia się z rozmówczynią. Innym dobrym sposobem jest dzienniczek pacjenta prowadzony przez lekarza (albo dyktowany przez niego i podpisywany). Jest tam szczegółowa diagnoza, zalecenia, leczenie, zabiegi. To też dyscyplinuje lekarza. Upowszechnienie dzienniczka jest absolutnie w interesie chorych. Chyba mnie nie spisują na straty My, chorzy, i medycy całe społeczeństwo musimy się skonsolidować wokół sprawy dobrego, rzetelnego leczenia i tworzenia do niego warunków. Wtedy w razie niekorzystnej diagnozy mogę się czuć bezpieczniej, bo wiem, że zostanę potraktowana z najwyższą możliwą starannością, otoczona prawidłową opieką, a medycy zrobią to, co jest możliwe w danym momencie. Mnie na przykład otuchy po zabiegu dodała wizyta w zakładzie rehabilitacji. Tu poczułam nową nadzieję. Widzę, że zajmują się mną fachowo rehabilitantki, mają uśmiech i ciepłe podejście. I myślę sobie tak: aha, skoro skacze nade mną tyle osób (i są na to pieniądze!); tu ktoś masuje, tu ktoś gimnastykuje, tu masaże wodne, instruktaż samomasażu, oddychania to chyba nie spisują mnie na straty! Od razu rośnie w człowieku optymizm! W zakładzie rehabilitacji nie ma pielęgniarek. Muszę się zastanowić, czy słusznie przecież miałyby co robić. Pielęgniarki pracują głównie w ambulatorium kobieta po wyjściu z chirurgii potrzebuje jeszcze wielu zabiegów i wykonują swoje zadania bardzo profesjonalnie i solidnie. Chociaż jest ich za mało i czasem trzeba pół dnia czekać na opatrunek, ściągnięcie chłonki, czy jakiś inny zabieg. Plany: stały dyżur fachowców Stowarzyszenie Amazonek chce przy oddziale rehabilitacji stworzyć ośrodek informacyjny ze stałym dyżurem fachowców, w tym pielęgniarek, gdzie kobieta potrzebująca konsultacji, czy porady mogłaby uzyskać doraźne profesjonalne wsparcie. Drogą telefoniczną, elektroniczną bądź osobiście mogłyby się zgłaszać same chore, ale także ich bliscy: mężowie w trosce o żony, dzieci w trosce o matki. Tu uzyskaliby informację i wskazówkę, gdzie się zwrócić ze swoim problemem i jak się zachować w danej sytuacji. Przy okazji ogłaszam konkurs na nazwę ośrodka: powinna być przyjazna i wpadająca w ucho, ponieważ będzie oznaczać grupę przyjaciół, gotową wesprzeć i poprowadzić chorą. Już działa zalążek tego ośrodka: jest psycholog, są zajęcia z rehabilitacji ruchowej, jest codzienny dyżur Amazonek w biurze, jest telefon zaufania działający codziennie przez cały dzień. Są materiały edukacyjne i informacyjne, płyta z ćwiczeniami, poradnik i informator z potrzebnymi adresami itp. Na razie na tyle stać nas, ale jestem dobrej myśli. Zastanawiam się, jak można doprowadzić do połączenia w jeden nurt społecznych inicjatyw z działaniami prowadzonymi w ramach państwowego systemu ochrony zdrowia. Gdybyśmy potrafili stworzyć i upowszechnić taki model zespołowego podejścia do pacjentki...! Ochotniczki Amazonki mają wielką determinację. Chętnie pokażą, ile można zrobić, ponieważ wiedzą, co jest potrzebne choremu. Opracowała Maria Domagała Przedruk z Magazynu Pielęgniarki i Położnej nr 11/08\n7 POGŁĘBIAMY WIEDZĘ O RAKU PIERSI Promieniowanie oznacza współdziałanie Z dr Jackiem Gałeckim, onkologiem radioterapeutą z Zakładu Teleradioterapii Centrum Onkologii w Warszawie rozmawia Beata Kubiszyn-Puka W Centrum Onkologii na warszawskim Ursynowie długowieczne żółwie, w terrarium na holu, niespiesznie towarzyszą pacjentom, oczekującym w kolejce na zabiegi radioterapii. Chorych jest tak wielu, że specjalistyczna aparatura wykorzystywana jest niemal przez całą dobę. To paradoks, że w Warszawie rodzinnym mieście Marii Skłodowskiej-Curie, która odkryła promieniotwórczość, brakuje obecnie miejsc, by leczyć radioterapią coraz większe rzesze chorych, przybywających tu z całej Polski. Staramy się wyjaśnić, jakie są przyczyny tego zjawiska oraz czym jest radioterapia? Skąd się wzięła radioterapia i na czym polega ta metoda leczenia raka? Początki radioterapii datują się od czasu odkrycia przez genialnego fizyka niemieckiego Wilhelma Roentgena niewidzialnych promieni X i odkrycia radu, przez naszą wielką rodaczkę Marię Skłodowską- Curie, której imię nosi nasz Instytut. Radioterapia jak i inne dziedziny medycyny zmieniała się. Do lat 50. stosowano rentgenoterapię, do około lat 80. kobaltoterapię, a obecnie do leczenie chorych używamy bardzo skomplikowanych urządzeń tzw. przyspieszaczy liniowych, czyli akceleratorów. Stosujemy radioterapię do leczenia chorych na różne nowotwory złośliwe, nie tylko na raka, który jest pewną odmianą tkanki nowotworowej. W tym dość złożonym procesie terapeutycznym, współdziałamy ze specjalistami z różnych dziedzin medycyny, w zależności od lokalizacji choroby nowotworowej. Radioterapia może służyć jako jedna z metod, pomocna w ortopedii. Na przykład napromienianie nowo założonej endoprotezy, spowalnia rozplem komórek utrudniających funkcjonowanie przeszczepionych stawów, poprawiając w ten sposób efekty operacji. Jest to rzadko obecnie stosowana forma promieniolecznictwa w tzw. chorobach nienowotworowych, ale dość popularna np. w Niemczech. Promienie są też wykorzystywane w kardiologii. Chcąc utrudnić szkodliwy proces zarastania naczyń wieńcowych chirurdzy wkładają stent, czyli specjalną sprężynkę, rozpychającą naczynia wieńcowe, a następnie radioterapeuci, przy pomocy napromieniania, powodują obumarcie warstwy śródbłonka naczyniowego, dzięki czemu leczenie kardiochirurgiczne jest bardziej skuteczne. Czasami promienie wykorzystywane są też w konsumpcji, przy konserwowaniu środków spożywczych. Mogą więc służyć człowiekowi w wieloraki sposób. Wspomniana tu polska Noblistka, mająca do czynienia z promieniotwórczością, zmarła jednak z powodu ciężkiej choroby krwi, co wskazywano jako dowód szkodliwości promieniowania. Czy istotnie jest ono szkodliwe? I tak i nie. Słowo promieniotwórczość brzmi groźnie i tajemniczo, ale z promieniowaniem mamy do czynienia na każdym kroku. Jest to tzw. promieniowanie naturalne pochodzące z kosmosu i do chwili obecnej jest niegroźne, gdyż jest bardzo niewielkie. Początkowo w medycynie stosowano promienie, nie mając jednak żadnych podstaw teoretycznych do takiego działania. Wiedzę zdobywano praktycznie poprzez obserwację skutków promieniolecznictwa, które w wielu przypadkach prowadziły do tragicznych konsekwencji. Myślę tu o powikłaniach zwłaszcza w erze rentgenoterapii. Działanie promieni rentgena polegało głównie na tym, że oprócz spowolnienia wzrostu tkanki nowotworowej wywoływało olbrzymie powikłania w postaci masywnych zbliznowaceń, zwłóknień, owrzodzeń i martwic. Te odległe objawy uboczne, związane z rentgenoterapią, na wiele lat zakorzeniły się w społeczeństwie, ale także w środowisku medycznym i spowodowały lęk przed promieniolecznictwem. A jak jest obecnie? Obecnie jest zupełnie inaczej. Stosuje się inny rodzaj promieni tzw. radioterapię megawoltową, nie powodującą już takich uszkodzeń popromiennych. Poza tym, istnieje olbrzymia wiedza radiobiologiczna, mówiąca o oddziaływaniu promieni na tkanki, a kilkudziesięcioletnia praktyka stosowania radioterapii na całym świecie spowodowała, że jest ona główną dziedziną onkologii. Uważa się, że ponad połowa chorych na nowotwór złośliwy wcześniej czy później będzie wymagała radioterapii. Zgodnie z postępem rozwoju nauki, jest to już zupełnie inna radioterapia, oparta o wyrafinowane systemy komputerowe. W Centrum Onkologii w Warszawie dysponujemy bardzo nowoczesną aparaturą, a do jej obsługi zatrudniony jest znakomity zespół fizyków, inżynierów i techników. Urządzenia te są całkowicie bezpieczne. Dla każdego pacjenta dobierane są najlepsze promienie i konstruowany jest tzw. indywidualny plan leczenia. Chodzi o to, aby wybrane promienie docierały tylko do nowotworu, a maksymalnie omijały zdrowe tkanki i narządy, co w coraz większej liczbie przypadków pozwala na wyleczenie. Oczywiście leczenie choroby nowotworowej w obecnych czasach polega najczęściej na kojarzeniu kilku metod, najczęściej chirurgii, chemio- i radioterapii. Na międzynarodowych konferencjach m.in. ASTRO (American Society for Therapeutic Radiology And Oncology) i ESTRO (European Society for Therapeutic Radiology and Oncology) wspólnie wypracowywane są zasady postępowania medycznego, które następnie adaptowane są na grunt krajowy. Pozwala to na przestrzeganie światowych standardów radioterapii nowotworów złośliwych. 7\n8 Jakie są tendencje rozwoju tej dziedziny lecznictwa? Świat, w mojej ocenie, idzie w kierunku ciągłej poprawy precyzji i bezpieczeństwa leczenia. Oto jak rozumiem ów postęp: na konferencjach medycznych prezentowany jest obecnie pogląd, że promieniem powinno się trafić chora tkankę z dokładnością do około 1 2 mm nawet wtedy, jeśli dana tkanka jest ruchoma, np. przy oddychaniu. Tworzone są już takie urządzenia, które pozwalają na podążanie promieni zgodnie z ruchem fizjologicznym narządów. Są to duże wyzwania dla fizyków i radioterapeutów wymagające coraz to doskonalszej aparatury m.in. tomografii komputerowej i rezonansu magnetycznego, służących do planowania napromieniania. Czy w warszawskim Centrum Onkologii zauważalny jest podobny trend? Wprowadziliśmy ostatnio bardzo precyzyjne systemy do indywidualnego planowania radioterapii. Współuczestnicząc aktywnie w międzynarodowych konferencjach jesteśmy na bieżąco we wszystkich nowoczesnych światowych osiągnięciach. Muszę podkreślić, że w porównaniu z tym, co było kilkanaście lat temu, jest to ogromna różnica i postęp. Gdyby zastosować porównanie z dziedziny motoryzacji, to można powiedzieć, że przed laty do naszych dyspozycji był maluch, a teraz jest mercedes. Nowoczesna aparatura, którą posiadamy pozwala na realizację tych, czasami bardzo pracochłonnych, procedur. Stworzenie bezpiecznego planu radioterapii wymaga jednak dużego nakładu pracy wielu specjalistów. Stąd też czas oczekiwania na skonstruowanie tak żmudnego, ale bezpiecznego planu leczenia, spełniającego wszystkie międzynarodowe procedury, jest dłuższy niż przed kilkoma laty. Ile kosztują takie zabiegi? Zbudowanie zakładu radioterapii i wyposażenie to olbrzymi wydatek, ale w zasadzie jednorazowy. Koszty aparatury liczone są w milionach złotych. Uważa się jednak, że po przeliczeniu na liczbę leczonych chorych praz wiele lat, jest to jedna z najbardziej opłacalnych i skutecznych metod leczenia w onkologii. Cena każdego zabiegu zależy od pracochłonności procedury i wynosi od kilku do kilkunastu tysięcy złotych. Koszty te są refundowane przez NFZ. Obecnie największym problemem jest brak wykształconych ludzi, gdyż część specjalistów wyjechała z kraju, a wielu młodych fizyków, informatyków i lekarzy nie chce podjąć tej trudnej i długotrwałej specjalizacji. Dlaczego jest ona trudna? Wymaga wysokich umiejętności, których zdobywanie, w przypadku lekarza radioterapeuty, wynosi 5 lat. Tyle trwa specjalizacja, a kolejne lata to ciężka praca; młodzież nie garnie się na nią po studiach medycznych. Lekarzy radioterapeutów nie ma zbyt wielu, podobnie brakuje lekarzy anatomopatologów oraz radiologów. Warto tu zwrócić uwagę, że wielką różnicą jest wykształcenie lekarzy specjalistów obecnie i niegdyś. To, co było kiedyś tylko zamysłem terapeutycznym, teraz dzieje się w rzeczywistości. W radioterapii proces postępu jest bardzo przyspieszony, tu szczególnie widoczne jest zjawisko unowocześniania urządzeń elektronicznych i informatycznych. Wymaga to ustawicznego kształcenia. Zespół ludzi, pracujących w procesie leczenia tą metodą jest imponujący. Mamy zespół fizyków, inżynierów, informatyków, techników i czuwających nad wszystkim lekarzy radioterapeutów. Wszyscy ci ludzie pracują w zakładzie radioterapii, żeby pomóc pacjentowi wyzdrowieć. I trzeba przyznać, że pracują bardzo sumiennie i ofiarnie, a aparatura wykorzystywana jest prawie przez całą dobę. Jakie konkretnie zabiegi otrzymują tu pacjenci? Są dwa rodzaje radioterapii stosowanej w Centrum Onkologii. Jedną jest teleradioterapia, o której zastosowaniu mówimy wówczas, gdy źródło promieniowania znajduje się w pewnej odległości od pacjenta. Drugą metodą jest brachyterapia, podczas której w chorą tkankę wprowadzane są promieniotwórcze izotopy. W Zakładzie Radioterapii stosowane są różne techniki konformalne, które należy tu wymienić, dla porządku, np. IMRT, z intensywną modulacją wiązki czy IGRT radioterapia sterowana obrazowaniem lub np. stereotaksja czyli podawanie wysokich dawek celowanych na guz mózgu i wiele innych, w zależności od sytuacji klinicznej. Nazewnictwo, podobnie jak procedury, jest bardzo specjalistyczne, zapytam więc jak laik, w jaki sposób diagnozowane są chore miejsca? Chory zakwalifikowany do radioterapii powinien mieć już wykonane wszystkie badania diagnostyczne (między innymi: mammografię, USG, TK, MR, PET), które lokalizują tkankę nowotworową. Często też u chorych po operacjach na podstawie ich opisu i informacji od chirurga i histopatologa jesteśmy w stanie określić obszar tkanek wymagających napromienia. W tej fazie przygotowania pacjenta do radioterapii najlepiej widać, jak bardzo ciekawa jest ta dziedzina medycyny i jak niezbędna jest tu integracja różnych jej działów. W naszym Instytucie onkolodzy z większym stażem podzielili się specjalnościami. I tak jedni doskonalą się w leczeniu nowotworów przełyku, inni piersi, jeszcze inni narządów rodnych. Wówczas łatwiej im współpracować z lekarzami innych specjalności. Sądzę, że przyszłość rozwoju tej dziedziny nauki będzie polegała właśnie na współpracy, która jest bardzo kreatywnym działaniem, w przeciwieństwie do zamknięcia się w jednej specjalności. Przygotowaniom do radioterapii służy tomografia komputerowa, podczas której wykonuje się co kilka milimetrów przekroje poprzeczne chorego, w które następnie lekarz radioterapeuta wrysowuje obszar do napromieniania i obszar, który należy ochronić. A jak wygląda liczba zachorowań i liczba pacjentów w Centrum, korzystających z radioterapii? Zakład Radioterapii w Centrum Onkologii działa od 1984 roku. Jego organizatorem był profesor Andrzej Hliniak. Pierwsze 10 lat, to okres działalności ambulatoryjnej, bez bazy szpitalnej. W tym czasie liczba chorych wzrosła od do Dalszy wzrost liczby napromienianych chorych nastąpił po uruchomieniu Klinik Narządowych i olbrzymiej bazy łóżkowej w roku Obecnie Zakład Radioterapii na Ursynowie pod względem liczby aparatury terapeutycznej, personelu medycznego i napromienianych chorych jest największym w Polsce i należy do większych w Europie. W ubiegłym roku napromienianych było około 7000 chorych. Największą grupę stanowią panie po operacjach piersi i operacjach narządów moczowo-płciowych. Dużą grupę stanowią chorzy na nowotwory dróg oddechowych, prostaty, jelit i tzw. terenu głowy i szyi. Liczba zachorowań w niektórych przypadkach nowotworów wzrasta, ale możliwości terapeutycznych nie wystarcza, w stosunku do liczebności populacji. W Warszawie np. są dwa ośrodki radioterapii, a w porównywalnej co do liczby ludności stolicy Austrii, w Wiedniu cztery razy tyle. Wiem, że zawsze chęć stworzenia kolejnego ośrodka radioterapii w Warsza- 8


Weszła w życie ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy - Bryk.pl\nWeszła w życie ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy - szczegóły związane z edukacją\nPrzepisy regulujące m.in. kwestie związane z edukacją, szkolnictwem wyższym i nauką dla uchodźców z Ukrainy już obowiązują. W sobotę, 12 marca br. ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa została opublikowana w Dzienniku Ustaw.\nDziś weszła w życie ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy/Karolina Adamska/East News\nWprowadzone w ustawie rozwiązania dają możliwość zwiększenia pomocy ukraińskim obywatelom przebywającym w Polsce w związku z agresją militarną Rosji. Nowe rozwiązania weszły w życie 12 marca br. – z dniem ogłoszenia w Dzienniku Ustaw i obowiązują, co do zasady, z mocą wsteczną od 24 lutego 2022 r.\nW zakresie oświaty i wychowania ustawa zawiera m.in.:\nPełna treści ustawy (kliknij!)\nUczelnie mogą przeprowadzać postępowania w sprawie potwierdzenia ukończenia studiów na określonym poziomie, które nie posiadają dyplomów ukończenia studiów uzyskanych za granicą, w określonych przypadkach.\nObywatel polski lub obywatel Ukrainy, który wjechał na terytorium Polski legalnie, bezpośrednio z terytorium Ukrainy w okresie od 24 lutego 2022 r., który oświadczy, że 24 lutego 2022 r. pracował jako nauczyciel akademicki lub pracownik naukowy na terytorium Ukrainy może zostać zatrudniony w uczelni/jednostce naukowej/PAN/instytucie badawczym/sieci Łukasiewicz bez przeprowadzenia konkursu po potwierdzeniu jego kwalifikacji.\nSzczegółowe informacje znajdziecie na stronie Ministerstwa Edukacji i Nauki,


W tym temacie nie dyskutujemy o problemach z akumulatorami i ładowaniem. Jak odłączać/podłaczać akumulator? Przy odłączaniu klem od akumulatora najpierw należy odłączyć przewód minusowy – pozwoli to uniknąć zwarcia kluczem,podczas odkręcania klemy plusowej,a następnie plusowy – nawet jak zdarzy się nam dotknąć masy samochodu kluczem podczas jej odkręcania,to nic się nie stanie,ponieważ minus jest ...\nWitam, przejdę od razu do rzeczy, a mianowicie posiadam Hondę civic 6.gen Hatchback 3D, 97 rok, silnik D14A3 75KM. Chodzi mi o wskaznik temperatury plynu chlodzacego - caly czas wskaznik na desce jest troche ponizej polowy - niezaleznie czy odpalilem go po nocy i tak pokazuje nawet po samym wlaczeniu zaplonu juz wskaznik idzie od razu na srodek. Odpinalem czujnik temp. plynu i i tak nawet bez tego ...\nWitam,mam problem ze wskaźnikiem temperatury wody tzn.po dopaleniu silnika wskazówka wędruje od razu na ok 90C ,a po przejechaniu kilku kilometrów wzrasta do ok 120C.Co może być przyczyną?\nWitam Jak był wlewany Olej Motorenol 10W40 to mogę kupić obojętnie jaki ważne żeby był 10W40 ?\nJak w temacie - czy korzystacie z internetowych sklepów motoryzacyjnych? Czy wg was są wygodniejsze lub bardziej opłacalne niż tradycyjne? Sama korzystałam z oferty oponywysylka.pl i byłam bardzo zadowolona z całości transakcji...niezależnie jednak od mojej opinii ( wg mnie takie sklepy są coraz popularniejsze i zaczną pewno pomału wypierać tradycyjne) chciałabym poznać waszą opinię. Ta opinie jest ...\nwitam ile powinno spalac mniej wiecej na 100km benzyny przy jezdzie na lpg, bo cos ostatnio mi sie wydaje ze sporo benzyny idzie patrzac na wskaznik paliwa lub ilosc km ktore zostaly do przejechania na benzynie, auto - e39 523i LPG - vialle ciekly wstrysk\nWitam. Mam od miesiąca golfa 4 1.9 tdi i nadszedł czas na naprawienie wreszcie wskaznika poziomu paliwa. Gdy nalałem cały bak, wskaznik pokazywał tyle(sorry za prowizoryczną grafike): paliwo ubywało, wskaznik malał i myslałem, że wszystko będzie okej. Niestety wskazówka doszła do tego poziomu: i stanęła. Jak myślicie, co nawaliło i ile kosztować bedzie naprawa? Pozdrawiam ...\nWitam, Zastanawiam sie nad kupnem auta i prosiłbym o opinie, informacje które pomogą mi w wyborze. wstepnie wybrałem te trzy modele ale moze ktos mi doradzi - odradzi wybór. Rocznie robie około 20 tys w tym około 70 % to miasto. Na 100 % chciałbym przerobic na gaz sekwencyjny i tu tez pytanie jakie silniki z tych aut najlepiej współpracuja z LPG. Fajnie gdyby był to kombi, ale sedan tez może być ...\nWitam kolegow, Mam nadzieje, ze w odpowiednim miejscu zamieszczam moje pytanie ? zrobiłem test zegarów. Zdjęcie można zobaczyć tutaj => ... 7c8e2.html 1. Czy jest normalne ze wskazówka obrotomierza wróciła do pkt wyjścia, tzn nie ustawiła się pionowo jak reszta ? 2. Czy wskazówka poziomu paliwa nie powinna stać idealnie prosto, bo jest jakby lekko w prawo od pionu ? Czy żeby ją ustawić prosto ...\nRęcznie robiony samochódCzy to możliwe żeby jeździć takim samochodem po Polsce? Czy też jest jakieś prawo, które tego zabrania albo trzeba to jakoś rejestrować oddzielnie? Renault Megane - kompaktowy hatchback ...Najbardziej ekonomiczny silnik zapewniający przyzwoite osiągi to 1,6 dCi o mocy 130 KM i średnim spalaniu na poziomie 4 l/100 km . Odmiana ta została wyceniona na od 88 tys. zł i nie występuje z automatyczną skrzynią biegów. ...Renault 19 – historia modeluPonad ćwierć wieku temu, we wrześniu 1988 roku Renault zaprezentowało kompaktowy model 19. Do 1995 roku był on sprzedawany także w polskich salonach. To jeden z najważniejszych modeli firmy Renault w ciągu ostatnich kilkudziesięciu ...


120 lat produkcji pojazdów w firmie Opel\nProdukcja samochodów od 1899 roku: długie tradycje najlepszego oświetlenia w firmie Opel\nBez oślepiania: reflektory matrycowe IntelliLux LED w Oplach Insignia i Astra oraz w nowej generacji modelu Corsa\nOszczędność energii przy wyższej intensywności świecenia: nowe oświetlenie Eco‑LED w przyszłych modelach\nW blasku reflektorów: Opel zawsze demokratyzował innowacyjne technologie oświetlenia\nRüsselsheim. W 2019 roku Opel obchodzi 120‑lecie produkcji pojazdów — od 120 lat firma oferuje liczne innowacje dla każdego. Niemiecka marka może poszczycić się tradycjami pioniera w opracowywaniu zaawansowanych technicznie rozwiązań i szybkim wprowadzaniu ich do produkcji seryjnej. Dzięki temu motoryzacja staje się przystępna dla mas, a samochody są coraz bezpieczniejsze, wygodniejsze i praktyczniejsze. Motto „widzieć i być widzianym” firma Opel zrealizowała już w pierwszym swoim samochodzie, którym był Patentmotorwagen System Lutzmann z 1899 roku. Podejście to obowiązywało także w kolejnych modelach Opla, od słynnego Kapitäna i kultowego GT poprzez Insignię pierwszej generacji aż po obecną generację Astry. Matrycowe reflektory IntelliLux LED w kompaktowym bestsellerze oraz w Insignii „zamieniają noc w dzień”. Rozpoczną one rewolucję także w segmencie małych samochodów wraz z debiutem kolejnej generacji popularnej Corsy z matrycowymi reflektorami wykonanym w całości w technologii LED. W przyszłych modelach firma Opel zaoferuje nowe alternatywne oświetlenie Eco‑LED, charakteryzujące się jeszcze mniejszym poborem energii bez uszczerbku dla mocy świetlnej.\n„Naszym celem jest najlepsza możliwa widoczność w każdej sytuacji” — powiedział Christian Müller, dyrektor ds. technicznych w firmie Opel. „Chcemy oferować technologie niemające sobie równych w swoim segmencie. Obecnie najlepszym tego przykładem są nasze adaptacyjne w pełni diodowe reflektory matrycowe. Kiedyś nie były one dostępne w segmentach masowych, a teraz wprowadzamy je także w nowej generacji modelu Corsa.”\nOpel wyposaża wszystkie swoje modele w najnowszą technologię oświetlenia. Na przykład Astrę — samochód łączący najnowocześniejsze rozwiązania techniczne z pierwszorzędną dynamiką jazdy. Do standardowego wyposażenia wszystkich wersji modelu należą między innymi system wspomagający ruszanie pod górę i tempomat. To samo dotyczy klimatyzacji, szyb Solar Protect, świateł dziennych typu LED oraz skórzanej kierownicy. Opcjonalne matrycowe reflektory IntelliLux LED, dzięki którym na drodze jest jasno jak w dzień, zapewniają optymalne oświetlenie w każdej sytuacji.\nPoczątki automobilizmu toną jednak w mroku — również dosłownie. To, co w ruchu drogowym dziś uważamy za oczywistość ponad 120 lat temu było wręcz niewyobrażalne — przed samochodami noszono latarnie. Głównym celem nie było wcale oświetlenie drogi, ale ostrzeganie innych jej użytkowników. Pod koniec XIX wieku Opel zrobił krok naprzód, wprowadzając model Patentmotorwagen System Lutzmann. Otoczenie pojazdu wciąż było oświetlane za pomocą świec, ale już bez udziału pieszej eskorty. Świece zostały umieszczone w świecznikach obudowanych szklanymi oprawami z lustrem. W miarę wypalania się świecy sprężyna wypychała ją do góry, aby światło emitowane przez oszkloną latarnię było przez cały czas tak samo jasne. Proste, tanie i efektywne rozwiązanie — jakże typowe dla Opla.\nOpel wcześnie zaczął wyznaczać trendy w oświetleniu samochodowym. Kapitän z 1938 roku to jeden z pierwszych samochodów, w których reflektory nie były już tradycyjnie okrągłe. W dużym Oplu zostały one nie tylko w całości wbudowane w błotniki, ale także miały sześciokątny kształt. Samochód dla wszystkich i „samochód, który należy do świata” — głosiła broszura z 1938 roku. Innymi słowy Opel Kapitän „miał prezentować się współcześnie przez lata dzięki nowoczesnym liniom i postępowej stylistyce”.\nW latach 60. ubiegłego wieku reflektory wciąż stawały się coraz bardziej kanciaste. Trend wyznaczał Opel Kapitän A z 1964 roku, w którym podobnie jak w siostrzanych modelach Admiral i Diplomat szeroki i spłaszczony przód podkreślono prostokątnymi reflektorami. Nie było więc zaskoczeniem, że udany Kapitän stał się prawdziwym modelem flagowym: postępowym, komfortowym i mocnym samochodem w przystępnej cenie.\nKontynuatorem tej koncepcji był Opel GT z 1968 roku, który imponował nie tylko nowatorską sylwetką nawiązującą do kształtu butelki coca-coli — kultowy model sportowy dla każdego był również pierwszym niemieckim samochodem wyposażonym w wysuwane reflektory. Któż mógłby oprzeć się „zaspanym oczom” — jak czule nazwano to rozwiązanie. Mechanizm wysuwania reflektorów był sterowany dźwignią umieszczoną w konsoli środkowej. Punktowe lampy halogenowe we wlocie powietrza pod zderzakiem pełniły jednocześnie rolę świateł postojowych.\nOpel Omega B z 1998 roku był pierwszym modelem z ksenonowymi reflektorami gazowo-wyładowczymi w wyposażeniu standardowym. Nazwa reflektorów pochodzi od gazu wypełniającego jarznik, czyli element emitujący światło. W porównaniu z powszechnie stosowanymi wówczas żarówkami halogenowymi „ksenony” świeciły trzykrotnie intensywniej, co zapewniało nie tylko większy zasięg, ale także lepsze oświetlenie drogi. Były one także znacznie wydajniejsze: zużywały o jedną trzecią mniej energii, emitowały o 40% mniej ciepła i miały dłuższą żywotność.\nNaturalnie to Opel jako pierwszy wprowadził też dynamiczne doświetlanie łuków drogi i doświetlanie 90‑stopniowych zakrętów w samochodach klasy średniej w 2003 roku — był to system adaptacyjnego oświetlenia przedniego AFL (Adaptive Forward Lighting) w modelach Opel Vectra i Opel Signum. W innowacyjnej technologii Opla dynamiczne doświetlanie łuków drogi po raz pierwszy połączono ze statycznym doświetlaniem skrzyżowań i ciaśniejszych zakrętów. Dodatkową funkcją systemu AFL podnoszącą komfort było oświetlenie autostradowe: przy prędkości około 120 km/h i ciągłej jeździe na wprost wiązka świateł mijana była automatycznie ustawiana nieco wyżej, aby zoptymalizować oświetlenie dłuższego odcinka jezdni. Standardowy dziś system dynamicznego poziomowania reflektorów pilnował, aby światła samochodu nie oślepiały kierowców nadjeżdżających z przeciwka.\nW 2004 roku Opel Astra był pierwszym samochodem kompaktowym wyposażonym w system doświetlania zakrętów. W 2006 roku marka zdemokratyzowała kolejną technologię bezpieczeństwa, wprowadzając bihalogenowe doświetlanie zakrętów i łuków drogi w segmencie minivanów (Meriva) i małych samochodów (Corsa).\nKolejna generacja systemu AFL+ oparta na mocnych reflektorach biksenonowych zadebiutowała w 2008 roku wraz z pierwszą Insignią. Wyznaczyła ona wówczas nowy standard w branży motoryzacyjnej. Rozkład światła emitowanego przez reflektory był automatycznie korygowany według skomplikowanych algorytmów stosownie do profilu drogi oraz aktualnej widoczności. Nowoczesny flagowy Opel oferował łącznie dziewięć trybów pracy reflektorów: oświetlenie miejskie, oświetlenie strefy ruchu pieszego, oświetlenie dróg pozamiejskich, oświetlenie autostradowe, oświetlenie na złą pogodę, statyczne doświetlanie zakrętów, dynamiczne doświetlanie łuków drogi oraz światła drogowe wraz z asystentem sterującym ich włączanie. Kolejną innowacją w Insignii były światła LED do jazdy dziennej, które zużywają znacznie mniej energii od reflektorów głównych, co przekłada się na niższe zużycie paliwa.\nIntelliLux LED: jasno jak w dzień, ale bez oślepiania\nPrzełomowe matrycowe reflektory IntelliLux LED zostały wprowadzone w 2015 roku w aktualnej generacji Opla Astry. Po raz kolejny firma Opel zaoferowała w klasie kompaktowej rozwiązanie zarezerwowane wcześniej dla luksusowych modeli. Reflektory kompaktowego bestsellera składają się z łącznie 16 elementów (po 8 z każdej strony), które automatycznie i ciągle korygują długość i rozkład wiązki świetlnej, dostosowując ją do sytuacji na drodze i wygaszając jej fragmenty tak, aby nie oślepiać kierowców nadjeżdżających z przeciwka. Nie ma więc mowy o efekcie oślepienia, a widoczność jest zawsze doskonała. Jürgen Klopp, ambasador marki Opel, opisuje to w ten sposób: „Jest jasno jak na stadionie piłkarskim, ale nikt nie jest oślepiany”.\nZasada działania systemu jest dość prosta: gdy samochód opuszcza obszar zabudowany, reflektory matrycowe automatycznie przełączają się w tryb świateł drogowych, ale długość i rozkład wiązki światła są stale regulowane. Supernowoczesny system oświetlenia dosłownie „zamienia noc w dzień” — ale tylko dla kierowców i pasażerów, bo nie oślepia innych użytkowników drogi.\nReflektory matrycowe IntelliLux LED są nie tylko przystępnym cenowo, ale także bardzo finezyjnym rozwiązaniem opartym w pełni na świecących diodach. Na przykład z uwagi na fakt, że nie każda Astra jest wyposażona w nawigację satelitarną, reflektory IntelliLux muszą rozpoznawać, kiedy samochód znajduje się w obszarze zabudowanym i kiedy go opuszcza. Odbywa się to na podstawie danych o prędkości jazdy oraz obrazu z kamery. Gdy samochód przekracza prędkość 50 km/h, kamera sprawdza otoczenie. Na słabo oświetlonej drodze lub w ciemnej okolicy światła drogowe włączają się automatycznie. System rozpoznaje autostrady i obszary zabudowane między innymi na podstawie oświetlenia ulicznego. W trybie autostradowym część segmentów LED w lewym reflektorze jest stale wyłączona, aby nie oślepiać kierowców nadjeżdżających z przeciwka. Rozwiązanie Opla jest więc pierwszym systemem oświetlenia matrycowego w seryjnym modelu, który stale dostosowuje tryb pracy do otoczenia bez korzystania z sygnału nawigacyjnego.\nEco-LED: mocne i wydajne oświetlenie przyszłości\nInżynierowie Opla chcą nie tylko optymalizować pole widzenia kierowcy i ograniczać oślepianie innych użytkowników dróg. Kolejnym aspektem ich prac jest ograniczanie zużycia energii przy zachowaniu wysokiej mocy świetlnej. Moc żarówki halogenowej wynosi około 72 watów, a reflektor matrycowy w Astrze ma tylko 32 waty. Reflektorom Eco-LED, które Opel wprowadzi w przyszłych modelach, wystarczy zaledwie 17 watów. Odpowiada to zmniejszeniu poboru energii o 76 procent bez uszczerbku dla intensywności wiązki światła. Same reflektory Eco‑LED przyczynią się do obniżenia emisji CO2 o około 0,7 g/km według standardu WLTP.


Czy można używać laptopa w samolocie?\nMonika Zań zapytał(a)\tOdpowiedz\nJakie urządzenia elektroniczne można wnosić do samolotu? Chciałabym bardzo zabrać ze sobą mój laptop (nie notebook, a laptop). Jeśli tak, czy są tam gniazdka, do których można podłączyć urządzenie?\nPatrycja odpowiedział(a) 3 miesięcy temu\nJa nie widziałam gniazdek, ale wiem że przed startem i lądowaniem trzeba wyłączyć laptopa\nYolanda\todpowiedział(a) 4 lat temu\nMożesz swobodnie korzystać z urządzeń elektronicznych byle tylko były w trybach offline\nMożna używac,a niestety gniazdek nie widziałam.\nMożna wnieść praktycznie wszystkie tego typu urządzenia, ale nie można korzystać z sieci (tryb samolotowy) i podczas startu/lądowania czy innych wyjątkowych sytuacji trzeba schować laptopa na ten czas.\nMożemy korzystać zgodnie z odpowiednią procedura.\nNa pokład samolotu możemy wnieść i korzystać z urządzeń takich, jak: iPod, Tablet, Smartphone, Czytnik e-booków, Odtwarzacz MP3,Przenośny odtwarzacz DVD, Laptop o ile zostaną przełączone na tryb „sa-molot/offlin. W czasie startu i lądowania nie można używać żadnych urządzeń elektrycznych i elektronicznych, dopiero po osiągnięciu odpowiedniej wysokości, gdy usłyszymy komunikat o możliwości odpięcia pasów bezpieczeństwa. Nie widziałam na pokładzie samolotu gniazdek, do których można byłoby podłączyć ww. urządzenia.\nWnieść można, ale zabraniają z korzystania z nich podczas startu i lądowania samolotu.\nMałgosia\todpowiedział(a) 6 lat temu\nByć może są w droższych liniach, ale w tych tanich na pewno nie ma takiego udogodnienia.\nNasi użytkownicy szukali ostatnio tanich lotów z Warszawy do Hahn, z Delhi do Krakowa oraz połączeń lotniczych z Johannesburga do Kapsztadu.\nPopularne wyszukiwania: Tanie loty z Goteborga do Modlina, tanie loty do Nowego Jorku, Okazje na loty na Karaiby, Okazje na loty do USA, Wycieczki na wyspy greckie, Pakiety, tanie bilety z Gdańska do Londynu, loty z Warszawy do Rzymu, loty krajowe, odszkodowanie za odwołany lot.\nSpędź tydzień w raju! Bali z przelotami i noclegami!2835 zł Sprawdź Rajskie Malediwy czekają! Tygodniowy urlop w raju w świetnej cenie! 3095 zł Sprawdź Najtaniej! Podróżuj za mniej niż 100 zł i odkrywaj! 7 ofert od 52 zł Sprawdź Bajeczny tydzień all inclusive w fenomenalnej cenie! 930 zł Sprawdź


Najmłodszy student w Polsce założył swoją firmę - Telewizja Tarnowska.tv\nNajmłodszy student w Polsce założył swoją firmę\nLublin. Kamil Wroński ma dopiero 14 lat i właśnie otworzył swoją firmę. Najmłodszy student, a zarazem najmłodszy przedsiębiorca w Polsce chce samodzielnie wdrażać na rynek technologie, nad którymi pracuje.\nRodzicie nie zabronili, ale zgodę wyrazić musiał jeszcze sąd. Biegli sprawdzili, czy Kamil wystarczająco dojrzał do dysponowania pakietem udziałów.\n- W pewnym sensie to sąd nas przekonał na rozprawie, że Kamil jest w stanie prowadzić spółkę. To było takie najzabawniejsze – opowiada Patryk Wroński, tata Kamila.\nNa korzyść Kamila przemawiało między innymi to, że od pięciu lat studiuje na Politechnice Lubelskiej. Na uczelnię dostał się jako ośmiolatek i już wtedy wiedza najmłodszego studenta w Polsce była imponująca. Od początku lubił nie tylko zdobywać, ale i dzielić się wiedzą z innymi. Udziela korepetycji z matematyki, fizyki, biologii, chemii, elektrotechniki i układania kostki Rubika. Pieniądze zarobione z udzielanych przez siebie korepetycji, ze stypendium, a także od osób które wspierają go na platformie Patronite, przeznacza na prace badawcze nad technologią, która jego zdaniem może usprawnić pracę silników, wykorzystywanych w dronach i samochodach elektrycznych. Chodzi o zmniejszenie nagrzewania się silników.\nW spółce posiada 51 procent udziałów. Mógłby więc wybrać na prezesa kogo by tylko zechciał, z wyjątkiem samego siebie. Rzecz w tym, że Kamil nie skończył jeszcze osiemnastego roku życia - nie może więc zasiadać w zarządzie. Dlatego postanowił znaleźć wspólników i przeprowadził casting.\n- Jak był ktokolwiek chętny, to przychodził do mnie na podwórko no i rozmawialiśmy – opowiada.\nNa rozmowy rekrutacyjne przyjeżdżali ludzie z całej Polski.\n- Niektórzy przyjeżdżali i nagle okazało się, że Kamil miał niecałe czternaście lat i to było takie "a ja myślałem, że ty masz 24 lata, że te 14 to tylko był błąd w pisowni" - wspomina ojciec Kamila.\nChłopak wreszcie znalazł współpracowników, którym zaufał i powierzył zarząd. Cała trójka dobrze pamięta moment zawiązania spółki u notariusza.\n- Dość niespotykany moment, ponieważ siedzimy obok czternastolatka. Kamil w ostatnich miesiącach urósł znacznie i wydaje mu się, że mnie przerósł, lecz nie zdążyliśmy się zmierzyć - mówi Kamil Sułek, prezes spółki.


Kłótnia małżeńska czy wojna domowa, czyli 8 przykazań dobrej sprzeczki ⋆\nKłótnia małżeńska czy wojna domowa, czyli 8 przykazań dobrej sprzeczki\nKto z was nie kłóci się z mężem czy żoną?\nJa mam swoje zdanie, którego bronię w zaparte, a kiedy okazuje się niepewne co do swej słuszności wzruszam ramionami z miną niewiniątka. J.J -owi to w zupełności wystarcza. Podnosi wtedy dumnie głowę i daje mi buziaka, jakby chciał powiedzieć:\nTo nic, że się mylisz i tak Cię kocham\nNo widzisz, jednak ja miałem rację\nSą jednak chwile kiedy nasza niezgodność logiczno-emocjonalna przybiera mocno czerwony koloryt i wtedy iskry lecą. Oboje ambitni, oboje ze zdolnościami lidero-przywódców, zacięci w boju, wymachując szabelkami ciętej riposty z piorunującym spojrzeniem. Najczęściej kłócimy się o bzdury. Głównie w chwilach zmęczenia, po ciężkim dniu, trudnym spotkaniu w pracy. Niestety, czasami wnosimy zewnętrzną gorycz w nasze małżeńskie i rodzinne relacje. Nie robimy z tego tragedii… już nie.\nPamiętam pierwsze nasze kłótnie, odmienne zdania jeszcze sprzed małżeństwa. Wydawało mi się, że po takiej ostrej konfrontacji, coś się między nami kończy. Napięcie, stres jakie jej towarzyszyły sprawiały, że czułam się beznadziejnie. Wylewałam hektolitry łez, darłam poduszki, po czym pierwsza wyciągałam dłoń na zgodę. Jednak gdzieś wewnątrz wiedziałam, że robię z siebie ofiarę i było mi z tym bardzo źle. Nie rozumiałam, że w życiu trzeba czasem wytrzymać napięcie jakie się wytworzy między osobami, które żyją pod jednym dachem i spędzają wspólnie wiele godzin. To napięcie potrafi być twórcze, pozwala przemyśleć, przeanalizować, dojść do konsensusu. To napięcie nie musi wcale zabijać związku, więcej, może go ożywiać. Kłótnia to przecież wymiana zdań. I choć u nas często ostra wymiana zdań, podniesionym głosem to sama w sobie ostatecznie okazuje się dobra. Oczyszcza atmosferę, rozładowuje nagromadzone negatywne emocje, pozwala spojrzeć na siebie z dystansem.\nJest tylko jedno “ale”. Oboje z J.J -em wiemy i często to sobie przypominamy, że jesteśmy sobie równi. Nie ma równego i „równiejszego”, mądrego i głupiego… Czasem w złości, pojawia się we mnie pokusa, żeby męża zaatakować tak jak się atakuje wroga, a nie przeciwnika. Bo wróg to zupełnie ktoś inny niż przeciwnik. Nie wolno nam siebie atakować jak robią to wrogowie. Dlaczego? Kiedyś długo nad tym myślałam i wymyśliłam.\nWikiquote podaje takie dwie definicje:\nWróg– ktoś o nieprzyjaznym stosunku do kogoś, działający na jego szkodę lub deklarujący podjęcie takiego działania\nPrzeciwnik – osoba lub grupa osób, które prowadzą wrogie działania i z którymi należy walczyć\nZ definicją wroga się zgadzam, ale definicja przeciwnika narzuca mi się tak:\nPrzeciwnik to ktoś stojący „na przeciw”\nOdkryłam, że przeciwnik to osoba, która stoi „NA PRZECIW” !!! Jest zwrócona do mnie twarzą i tylko dlatego możemy wchodzić w interakcję, budować relację. Mój mąż jest moim kochanym przeciwnikiem. Nie wrogiem, PRZECIWNIKIEM! Z takim przeciwnikiem mogę zagrać w tenisa, mogę się całować i kochać. Mogę się kłócić bez lęku, że wybuchnie wojna domowa. Mogę się kłócić bez obawy, że ktoś kogoś będzie musiał opuścić.\n8 zasad dobrej sprzeczki\nKłócimy się ile wlezie, tylko staramy się pamiętać o kilku zasadach:\n1. Nie poniżaj siebie i jego (jej)\n2. Nie sięgaj po fałszywe argumenty kłamstwo czy oszczerstwo, spieraj się uczciwie\n3. Nie wykorzystuj swojej przewagi np: siły psychicznej czy fizycznej\n4. Nie upokarzaj i nie obrażaj\n5. Nie odgrzewaj starych historii, którymi możesz zranić drugą osobę\n6. Nie używaj ciężkich, raniących słów, które zostają w sercu jak cierń – czasem do końca życia\n7. Daruj sobie również słowa: “ja zawsze” i “ty nigdy” bo najczęściej są kłamstwem\n8. Nie walcz za wszelką cenę o to, by ostatnie zdanie należało do Ciebie\nCelem kłótni jest lepsze poznanie i zrozumienie siebie\nDzięki kłótni możemy lepiej się poznać i zrozumieć. W czasie jej trwania jesteśmy prawdziwsi, nie zakładamy masek. Ile razy kłócę się z mężem staram się pamiętać, że ta ostra wymiana zdań ma służyć rozładowaniu nagromadzonych emocji i dojściu do jakiegoś kompromisu, a nie „obrzucaniu się błotem” i wzajemnym ranieniu. W innym razie kłótnia może przerodzić się w wojnę domową, a wtedy bardzo trudno uniknąć rannych i zabitych. Dom staje się miejscem destrukcji, w którym tak nam jak i naszym dzieciom trudno żyć szczęśliwie.\nOstatnie kłótnie w naszym domu były o:\n– kto nie zamknął drzwi i uciekł pies\n– mówiłam trzy razy, a on nie słyszał ( A Wy o co się najczęściej kłócicie?)\nŚmieszne powody, co? Jednak często takie właśnie „pierdoły” doprowadzają do rozpadu małżeństwa, bądź życia “obok siebie” tylko dlatego, że nie bierzemy pod uwagę tych 8 przykazań dobrej kłótni.\nZatem przykazania w ramkę, poduszki w ruch, niech pierze leci. Szabelki w dłoń i …do boju „małżowie”, do boju:).\nkłótnia małżeńskamałżeństwowojna domowa\nDziadek – Piękny Starzec\nSuper, dobre podejście , warto brać przykład 🙂\nDzięki Gosiu, wciąż sami się uczymy. Trzeba robić wszystko aby nasze humory czy kłótnie nie niszczyły naszego związku i rodziny. Pozdrawiam\nPrzypomniała mi się pewna opowiadana historia (nie mam pewności czy prawdziwa, ale mi się podoba 🙂 ).\nPodobno ktoś zapytał dość sędziwego staruszka, który wiele, wiele lat przeżył z jedną żoną.\n– Jak to robicie, że tak długo jesteście razem?\n– Bo wiecie, kiedyś to jak coś się psuło, to trzeba było to naprawić. A dzisiaj bardzo łatwo przychodzi nam wyrzucić.\nSztuka kłótni to chyba trochę taka sztuka naprawiania – takie skojarzenie przyszło mi do głowy.\nTomku, chyba masz rację, dziś kłótnia jest raczej synonimem jakiejś niszczycielskiej siły. wchodząc w nią z takim nastawieniem nie jesteśmy w stanie przeżyć jej z pozytywnym zakończeniem. Potrzebna jest zmiana myślenia.\nJa zawsze byłam osobą bardzo nerwową, ludzie z otoczenia starali mi się nie wchodzić w drogę, nie depnąć na odcisk jak to mówią, do czasu kiedy wyszłam za mąż, a mój mąż nie nawidzi się kłócić – on po prostu zawsze ma rację 😀 on tak myśli oczywiście, na początku zaraz po ślubie próbowałam walczyć, pokazać mu kto tu rządzi, ale jego reakcje (nie krzyczy nie podnosi głosu – mówi czemu na mnie krzyczysz ja na ciebie nie krzyczę, powiedz mi o co chodzi) na moje krzyki lub fochy, oduczyły mnie nerwów krzyku stresu. On kiedy ja zaczynam że np. zajął byś się synkiem na chwilę bo ja muszę coś zrobić, a on albo z telefonem albo z pilotem od TV w ręku, no i krew mnie zalewa bo mały biega za mną a ja jak na smyczy nie mogę się ruszyć, i czasem zdarza mi się podnieść głos, ale zaraz robi mi się głupio i przepraszam, kiedyś nie było w „moim słowniku” słowa PRZEPRASZAM a teraz zawsze robię pierwszy krok, nie wiem skąd mi się to wzięło, duma w kieszeni, choć czasem mało nie wybuchnę, ale może dlatego że mamy małego synka i nie chcę żeby patrzył jak rodzicę się wydzierają, negatywne emocje stres dziecko to wszystko odczówa, sama wyniosłam to z domu, wieczne awantury, nic dobrego dla dziecka, czasem niestety zdarza mi się złamać wasze 7 przykazanie, czyli „bo ja zawsze, a ty nigdy” i mój mąż wtedy mówi mi że jestem wstrętną kłamczuchą obraca się na pięcie i wychodzi, Kobiety już tak chyba mają że się lubią czepiać tak zaobserwowałam przynajmniej, ale macie racje, nie warto przez złe emocje niszczyć związku, więc ja jak najbardziej jestem za rozmawianiem, wytłumaczeniem, o co chodzi. Ale druga strona też musi tego chcieć, a czasem tak nie jest.\nNie zgodze się z 8 punktem. W kłòtni czy też sprzeczce ostatnie słowo ma zawsze mężczyzna i brzmi ono „tak kochanie masz racje”;-) a tak na serio to faktycznie jak w kazdym aspekcie życia czy to prywatnego czy osobistego warto nakreślić pewne reguły dla wzajemnego szacunku. I dzieki wielkie za tematy jakie sa u Ciebie na blogu! Pomagają!\nJak to o co? O to kto wyniesie śmieci albo umyje naczynia 😛\nMy się boimy zadym, a to nie koniec świata. Zawsze nagromadza się gdzieś emocje, czy chcemy czy nie i czasami tylko kłótnia może je rozładować. Tylko trzeba być uważnym i nie klapać dziobem za bardzo… I będzie dobrze….\nZapraszamy na przechadzkę brzegiem Bałtyku.


Off Topic :: Nagrywanie gier Xbox 360\nWysłany: Pią Sty 15, 2010 3:10 pm Temat postu: Nagrywanie gier Xbox 360\nMógłby ktos powiedziec jak sie nagrywa gry na xbox 360 albo podac jakis link z wytlumaczeniem.\nWysłany: Pią Sty 15, 2010 3:15 pm Temat postu:\nNajpierw sobie sprawdź obraz czy jest OK programem AGBx360. Następnie przy użyciu IMG burn nagraj grę zaznaczasz ten plik co zajmuje 1kb nie obraz 7GB. Prędkość nagrywania 2.4x-4x. Najlepiej na płytach Verbatim lub Platinium.\nWysłany: Pią Sty 15, 2010 3:34 pm Temat postu:\nNajlepiej to sobie sprawdz\nTego jest pelno latwo znalesc nawet nie potrzebnie piszesz tylko pierwsze powinieneś sprawdzic w google ;p\nWysłany: Pią Sty 15, 2010 5:25 pm Temat postu:\nWolałem rade od zaufanych osob a nie po google szukac\nWysłany: Sob Sty 16, 2010 9:51 am Temat postu:\nAle tu nie ma zbyt co radzic i szukac to jest pierwsze wyszukane albo drugie i masz I jest to bardzo latwe ..\nWysłany: Sob Sty 16, 2010 12:35 pm Temat postu:\nZawsze może znaleźć jakiś stary tutek lub jakiś, w którym jest dodatkowa informacja jak przerobić nowe gry na starego iX i już wtedy na jego iX nie będzie działać.\nA i tak w ogóle jakiego masz mmmtx iX znaczy flash napędu jaki\nWysłany: Sob Sty 16, 2010 7:26 pm Temat postu:\nJak masz na inny ixtreme to przerabiasz wave jest do tego programik specjalny\nWysłany: Sob Sty 16, 2010 7:53 pm Temat postu:\nNo tak ale jak ktoś się nie zna to skąd ma to wiedzieć?\nWysłany: Nie Sty 17, 2010 1:01 am Temat postu:\nJedyne co mogę polecić to płyty Verbatim.\nWysłany: Nie Sty 17, 2010 10:25 am Temat postu:\nWłaśnie Verbatim też je używam do xboxa 360: Verbatim DVD DL\nA propo xboxforum.pl tutaj w szukaj wszystko prawie znajdziesz tam możesz sie pytac itp ;p Tam wszystko znajdziesz. O przeróbkach zmianach wavy itd.


Jacek Sasin zapowiada narodowy holding przemysłowy.\nBiznes Państwo Dołącz do dyskusji\nPolsce za czasów PiS coś nie idzie tworzenie „państwowego biznesu”. Izera ciągle nie wyjechała na drogi, stępka ciągle rdzewieje, CPK to ciągle łąka, a holding spożywczy rodzi się bólach. Ale wicepremier Jacek Sasin nie traci rezonu. I zapowiada narodowy holding przemysłowy.\n„Na pewno myślimy bardzo poważnie, takie prace prowadzimy, nad stworzeniem takiego dużego holdingu przemysłowego” – powiedział Sasin dziennikarzowi PAP podczas rozmów w kuluarach Kongresu 590.\nDodał przy tym, że za wcześnie na jakieś konkrety, ale potem nieco uchylił rąbka tajemnicy. „Chcemy budować — i to widać również w obliczu wojny — silny podmiot ochrony infrastruktury krytycznej” – mówił wicepremier i zarazem szef resortu aktywów państwowych.\nZe słów Sasina wynika, że w holdingu mogłyby się znaleźć na przykład huty stali – wiadomo, to materiał niezbędny dla funkcjonowania sektora zbrojeniowego. „Mamy inne jeszcze gałęzie tego przemysłu ciężkiego. Myślę, że tutaj takie działania konsolidacyjne w oparciu o mocny podmiot mają sens” – dodał Jacek Sasin.\nNarodowy holding przemysłowy nadchodzi. Coś sporo tych holdingów…\nCzasami można mieć wrażenie, że przedstawiciele rządu to trochę taka grupa startupowców, którzy ciągle mają nowy pomysł na biznes. Nie jest to może nic złego, ale ci startupowcy zakładają ciągle nowe firmy, choć żadnej jeszcze nie rozhulali.\nJeśli mowa o holdingach, to wciąż na papierze jest Polski Holding Spożywczy, zapowiadany zresztą od lat. Polskie auto elektryczne to natomiast projekt, o którym ostatnio bardzo mało słychać i chyba nikt nie ma wrażenia, że to wszystko wypali. Rozpoczęte państwowe inwestycje, które utknęły w martwym punkcie, to zresztą stale powtarzający się motyw za rządów PiS. CPK, plany budowy polskich promów, polskie helikoptery zapowiadane przez Macierewicza… Można tak wymieniać bez końca.\nW normalnych warunkach inwestorzy (w tym przypadku wyborcy), straciliby zaufanie do takich starupowców. Zwłaszcza, jeśli lekką ręką potrafią przepalić 70 mln zł. Jednak w polityce tak to nie działa. Więc pewnie narodowy holding przemysłowy pewnie wreszcie powstanie (może jeszcze w tej kadencji). Ale czy naprawdę zacznie działać? To już zupełnie inna kwestia.\nFot.: Ministerstwo Aktywów Państwowych / Facebook\nTagi: cpk, holding, Jacek Sasin, narodowy holding przemysłowy, obronność, polski holding spożywczy, przemysł, rząd, wojna w ukrainie


20-letni analog jest szybszy niż Nikon D5 | Fotoblogia.pl\n20-letni analog jest szybszy niż Nikon D5\nTechnologia gna stale do przodu. W pogoni za megapikselami, zapomnieliśmy, że w czasach analogowych było kilka aparatów, które nawet dzisiaj potrafią posłać na deski nawet najlepsze lustrzanki cyfrowe.\nDawno, dawno temu, roku pańskiego 1996, powstał Nikon, który zmienił oblicze fotografii sportowej. Wiecie o jakim modelu mówię? O lustrzance analogowej Nikon F3H, której maksymalna prędkość (z założonym winderem) wynosiła 13 klatek na sekundę!\nNikon D5 — pierwsze wrażenia z premiery\nTuż po konferencji w trakcie targów CES 2016 w Las Vegas mieliśmy okazję przetestować Nikona D5 w praktyce. Jak sprawuje się najdroższa lustrzanka…\nFilmik pokazuje starcie F3H z Nikonem D3. Fakt, nie jest to najnowszy model, bo z 2007, ale nie zmienia to faktu, że był on wolniejszy od analoga aż o 2 klatki. D3 na dodatek był ustawiony w trybie DX, a nie pełnoklatkowym, więc działał na pełnych obrotach.\nNikon F3H nie był modelem, który mógł mieć każdy. Była to specjalnie zmodyfikowana wersja zwykłego F3, która zawierała półprzepuszczalne lustro. Aparat był początkowo przeznaczony tylko dla fotografów, którzy mieli dokumentować Igrzyska Olimpijskie w 1998 roku. Powstało tylko 800 egzemplarzy szybkiego korpusu, więc jeśli macie taki na półce — poświęćcie mu trochę czasu.\nDlaczego napisałem, że jest szybszy od Nikona D5? Ponieważ technicznie – tak jest. Jeśli nie zablokujecie lustra w D5, będzie on zdolny do strzelania z prędkością 12 klatek na sekundę. Oczywiście międzyczasie aparat jeszcze używa autofokusa i po 3 sekundach nie przestanie robić zdjęć jak F3H, bo nie skończy mu się film, ale wciąż jest wolniejszy.\nWięcej informacji o Nikonie F3H (High Speed) znajdziecie na stronie producenta.\nLustrzanki cyfroweFotografia analogowaPełna klatkaCMOSCiekawostkiNikon D5Nikon\nNikon D5 - aktualizacja oprogramowania, czyli dłuższe filmy, redukcja migotania i drobne poprawki AF\nOficjalna metoda, aby sprawdzić czy Twój Nikon D750 jest wadliwy\nNikon D610 – odrobinę szybszy od poprzednika\nJestem Nikon D5. Pojawiły się pierwsze zdjęcia nowej lustrzanki\nNikon D750 - przykładowe zdjęcia\nCzy fotografia zmierza do zagłady? Nowy algorytm NVIDIA skopiuje styl twojego zdjęcia do innego Właśnie minęło 20 lat od przesłania pierwszego zdjęcia przez telefon Darmowa wtyczka do Lightrooma, która pokaże, gdzie znajduje się punkt ostrości Nvidia opracowuje algorytm do zwalniania filmów w płynny sposób Hilary Duff stanie przed sądem za nazwanie fotografa "zbokiem"? Jest pozew 23 wilki w jednej grupie. Turysta natknął się na nie przypadkiem Radosne zdjęcia z Hiszpanii. W Madrycie największe opady śniegu od 50 lat Chłopak udawał modela na Tygodniu Mody. Oszukał fotografów i gwiazdy iOS 10 pozwoli astrofotografom na korzystanie z telefonu w absolutnej ciemności Zdjęcie dnia. Jan Paweł II z meteorytem przed Muzeum Narodowym Fotografowie ślubni, strzeżcie się rozwodników!\nPierwsza w pełni homoseksualna załoga amerykańskiego śmigłowca. Żołnierze pokazali poczucie humoru i dumę Jego mina to przestroga dla innych. Oto 21-latek, który trafi na 24 lata do więzienia przez głupotę Zdjęcie dnia: podniebny, przezroczysty basen między budynkami w Londynie Sztuczna inteligencja nauczy się twojego stylu retuszu. Obrobi zdjęcia za ciebie Przez odmienny wygląd porzucili ją rodzice. Teraz Xueli Abbing pozuje dla Vogue Aukcje NFT robią furorę. Znany mem sprzedany za 500 000 dolarów! Najgorsze zdjęcia ślubne, jakie widzieliśmy. Tego nie da się zapomnieć Pierwowzór "pieseła" ma już 15 lat. Zobacz, jak dzisiaj wygląda pies z mema Niewiarygodne portrety. Artystka stworzyła je za pomocą sztucznej inteligencji Film nie z tej Ziemi: Czarna dziura wchłania gwiazdę. Wygląda to pięknie Kolekcja zdjęć Foxa Talbota sprzedana za 2 miliony dolarów. Był jednym z pionierów fotografii Zdjęcie dnia. Trąba wodna nad Zatoką Pucką [Wideo]


Kredyt Inwestycyjny dla firm w Kasie Stefczyka\nLokata dla przedsiębiorczych Tandem e-Lokata dla przedsiębiorczych Tandem\nKredyt Inwestycyjny Szybka Pożyczka Gospodarcza\nLinia Tandem Pożyczka Obrotowa\nPlanujesz rozwój swojej firmy? Potrzebujesz środków na inwestycje związane z prowadzoną działalnością gospodarczą? Już dziś złóż wniosek o Kredyt Inwestycyjny.\nGotówka na cele inwestycyjne związane z działalnością gospodarczą\nElastyczna kwota kredytu: od 100 tys. zł do nawet 10 mln zł\nDogodny okres kredytowania: od 4 do 240 miesięcy\nGotówka na cele inwestycyjne związane\nElastyczna kwota kredytu:\nod 100 tys. zł do nawet 10 mln zł\nod 4 do 240 miesięcy\nKredyt Inwestycyjny w Kasie Stefczyka to propozycja dla przedsiębiorców prowadzących działalność indywidualnie lub w formie spółki cywilnej\ni posiadających rachunek firmowy Tandem w Kasie Stefczyka.\nŚrodki możesz przeznaczyć na zakupy inwestycyjne niezbędne do prowadzenia firmy, jej wyposażenie, na przykład maszyny, urządzenia czy pojazdy oraz zakup, budowę lub remont nieruchomości w których prowadzisz swoją działalność.\nelastyczna kwota pożyczki – od 100 tyś. zł do nawet 10 mln zł\ndogodny okres kredytowania – od 4 do 240 miesięcy\nDla pożyczki o kwocie powyżej 500 tysięcy zł wymagany jest minimum 12-miesięczny staż członkowski w Kasie.\nPodczas rozmowy ekspert zada Ci kilka pytań związanych z Twoją obecną sytuacją finansową. Odpowiedzi na pytania pomogą wstępnie oszacować Twoją zdolność kredytową, dzięki czemu decyzja kredytowa zapadnie\nZ oferty Kasy Stefczyka dedykowanej przedsiębiorcom mogą korzystać wszyscy jej Klienci prowadzący działalność gospodarczą indywidualnie lub w formie spółki cywilnej, posiadający rachunek Tandem. Jeśli jeszcze\nnie jesteś Klientem Kasy, zapoznaj się z warunkami przystąpienia.\nAby sfinalizować Twoje plany, ekspert umówi Cię na wizytę w najbliższej placówce Kasy Stefczyka.\nNa spotkanie w placówce Kasy Stefczyka zabierz ze sobą dokumenty, które wskazał ekspert podczas rozmowy telefonicznej.