Anna Bichalska, Znak kukułki — przeczytaj pełną wersję online w LitRes, strona 6\nKiedy Mysza idzie do Sekretnego Miejsca po raz kolejny, spędza tam o wiele więcej czasu niż za pierwszym razem. Otwiera okno, żeby wpuścić świeże powietrze, i postanawia, że następnym razem tu posprząta. Rozgląda się uważnie i dopiero wtedy odkrywa pod łóżkiem dużą walizkę. Walizka wygląda na bardzo starą, ma metalowe okucia i zamek. W rogu z jednej strony ktoś wyrył inicjały — „M.S.” Długo ją ogląda i dopiero po chwili otwiera, bo w głębi duszy obawia się, że okaże się pusta albo nie znajdzie tam nic ciekawego, a dopóki jest zamknięta, może wyobrażać sobie, że jest tam co tylko sobie wymarzy. To trochę jak z Kotem Schrodingera, o którym czytała w jednej dziwnej książce Taty.\nKiedy w końcu zagląda do środka, okazuje się, że jest tam tylko jedna rzecz. To książka, którą zna. A przynajmniej tak jej się wydaje na początku, dopiero później odkrywa, że nie do końca tak jest. W środku książki ktoś schował kilka czarno-białych zdjęć. Mysza przygląda im się z uwagą. Wie, że są stare, bo osoby, które się na nich znajdują, ubrane są tak, jak dziś już nikt się nie ubiera, poza tym fotografie są pożółkłe, a brzegi mają postrzępione i nierówne. Takie osoby mogły kiedyś mieszkać w Domu. Chowa zdjęcia za stronę tytułową i zaczyna przeglądać książkę. W szkolnej bibliotece wypożyczyła kiedyś taką samą. Była stara i zakurzona, jakby od dawna jej nikt nie czytał. Nosiła tytuł Co widziały gwiazdy i znajdowały się w niej głównie bajki o dwóch dziewczynkach i ich życiu na wsi w wielkim dworze, tak wielkim jak Dom. Mysza nie przepadała za wypożyczaniem książek z biblioteki, zwłaszcza kiedy była w niej akurat Pani Igła, a Mysza miała takiego pecha, że trafiała częściej na nią niż na Panią Niebieską. Obie bibliotekarki różniły się i fizycznie, i wewnątrz. Mysza widziała to dokładnie. W ich przypadku wewnątrz odpowiadało temu, co na zewnątrz, choć nie zawsze tak było. Często zewnętrze i wnętrze różniło się tak bardzo, że gdyby Mysza zobaczyła tylko jedno z nich, nigdy nie odgadłaby, że to ta sama osoba. Jedna z bibliotekarek była chuda i koścista, jakby zbudowana z ostrych krawędzi, nawet wzrok miała przenikliwy, Myszy zdawało się, że wbija w nią igły zamiast spojrzenia. I tak właśnie Mysza ją nazywała — Igła. Patrzyła na nią tak zwłaszcza wtedy, kiedy Mysza długo błądziła między regałami i nie mogła się zdecydować, co wybrać. Przez to zawsze czuła się wtedy jak intruz i szybko wybierała coś przypadkowego, co często niezbyt jej się podobało. Druga bibliotekarka miała okrągłą twarz i krągłe biodra, jej spojrzenie było łagodne i uspokajające, jakby patrzyło się w jasne, niebieskie niebo. I Mysza nazywała ją Panią Niebieską. Mysza mogła wybierać książki tak długo, jak chciała, nie czuła na sobie przeszywającego wzroku, wiedziała, że jest w bibliotece wyczekiwanym gościem, a nie kimś, kto przyszedł nieproszony.\nNajgorzej było, kiedy Pani Igła odpytywała z treści książki. Mysza tego bardzo nie lubiła, czuła się wtedy jak zdrajczyni, jakby łamała sekretne przymierze pomiędzy nią a książką. Kiedy za dużo się o niej opowiadało i zdradzało, książka stawała się coraz bardziej pusta, wysychała jak zwiędły kwiat. Im więcej wypuszczało się na zewnątrz, tym mniej zostawało z niej w środku człowieka. A książki jak najwięcej powinno zostać w środku, bo tylko wtedy ma prawdziwą moc, może być wieloma książkami naraz, tak jak wielu jest ludzi, choć składa się dla każdego z tych samych słów i liter. To tak jakby musieć streścić Jasną, albo Mamę. Nie da się tego zrobić, trzeba je przeczytać, bo dla każdego Jasna może być inną Jasną, może być wiele różnych wersji Jasnej — wersja Mamy i wersja Myszy, i mnóstwa innych ludzi. Tylko wtedy Jasna może być prawdziwą Jasną, mimo że tak bardzo zwielokrotnioną, a Mama Mamą. Na przykład dla Szybkiej i Dolara Mama jest kimś zupełnie innym, kimś, kogo Mysza nie zna.\nPani Niebieska nigdy nie odpytywała z treści, jakby rozumiała, że nie zdradza się sekretów, że czytanie jest tajemnicą, że pewne rzeczy powinny zostać tylko wewnątrz, bo tylko wtedy nie przestają być prawdziwe.\nAle Mysza trafiała częściej na Panią Igłę, wolała więc, kiedy to Jasna przywoziła jej książki, a robiła to za każdym razem, kiedy przyjeżdżała, i był to jeszcze jeden z powodów, dla których Mysza wyczekiwała tych dni. Miała już sporą kolekcję swoich własnych książek, a czytać się nauczyła, jeszcze zanim poszła do szkoły. Książki, które lubiła najbardziej, ukryła później w Sekretnym Miejscu.\nKiedy przygląda się bliżej książce w kufrze, zauważa, że różni się od tej z biblioteki. Znajduje się tu opowiadanie, którego Mysza nigdy wcześniej nie widziała. Tylko początek jest znajomy, zaczyna się rymowanką o Szarej Pani i znaku kukułki, którą zna chyba każdy, nawet Mama i Jasna, a dzieci na osiedlu często powtarzają chórem, zwłaszcza kiedy chcą kogoś nastraszyć. Dalej zaczyna się coś, czego nie czytała i nie widziała w drugiej książce. To zaskakujące i ekscytujące jednocześnie, jakby to opowiadanie przeznaczono wyłącznie dla niej. Opowiadanie różni się od pozostałych, jest trochę straszne, zupełnie jakby w ogóle nie pasowało. Ale Mysza czyta je z zapartym tchem, szybko przewracając kartki starej książki. Później dzięki niemu odkrywa Skraj Świata.\nTeraz Mysza oswoiła już Sekretne Miejsce i należy do niej. Kichając, wymiotła kurz i wytarła wszystko do czysta, często otwierała okna i powietrze przestało być ciężkie i duszące. Jeśli tylko chciała, mogła zostać tu na dłużej, nawet wtedy, kiedy było zimniej albo w nocy. Miała wszystko, czego potrzeba, schowane w starej walizce: latarkę, którą znalazła w szufladzie w kuchni, trochę świec i zapałki, które wykradła z szafki w pokoju Mamy, koc i ubranie na zmianę, a nawet starą apteczkę z samochodu Taty, którą znalazła kiedyś na strychu. I oczywiście książki. Nikt by jej tu nie znalazł, była tego pewna. Ani Dolar, ani Szybka, ani puści i pchłopijawki, bo choć pochodzili z Innego Świata, nie mieli tu wstępu. To było prawdziwe Sekretne Miejsce.\nNie od razu zorientowała się, że tajemnicze opowiadanie z książki mówi o Domu i okolicach. Że to wszystko dzieje się właśnie tutaj. Może to sam Dom je napisał, jakby chciał opowiedzieć o sobie Myszy. Wiele rzeczy się zgadzało, więc Mysza była pewna, że ma rację. To działo się tutaj, choć zdawała sobie sprawę, że nie wszystko w opowiadaniu musi wyglądać tak jak w rzeczywistości, że ten, kto je pisał, mógł ukryć prawdę pod grubą wierzchnią warstwą, owinąć długą nicią jak szpulkę. Poza tym wiedziała, że czas i las mogły zatrzeć niektóre ślady, wymazać je jak gumką, tak jak drogę prowadzącą do Domu. Oglądała więc Dom dokładnie, długo zwiedzała zdziczały ogród. Znalazła sad, jabłonkę i staw. Przede wszystkim chciała jednak sprawdzić, czy uda jej się znaleźć Skraj Świata. Opowiadanie było jak mapa. Mysza doszła do tylnych krańców ogrodu, tak jak zapamiętała, i ruszyła drogą, która była już teraz ledwie widoczną wąską ścieżką i ktoś, kto nie wiedział o jej istnieniu, mógłby jej wcale nie zauważyć. Szła długo, niekiedy musiała przedzierać się przez gęste zarośla, wymijać podmokłe tereny. W końcu dotarła do końca ścieżki, a jej oczom ukazała się stara pordzewiała tablica z nazwą miejscowości. Napis był ledwie widoczny, ale dało się go jeszcze odczytać. „Skraj Świata” — wyszeptała Mysza.\nA więc on naprawdę istniał. Przed nią rozciągała się duża polana, gdzieniegdzie porośnięta drzewami. Mysza szła, przyglądając się wszystkiemu dokładnie, szukając śladów. Niewiele ich zostało, ale były. Drzewa, wciąż jeszcze dające owoce, ale mocno już zdziczałe, których nikt już nie zrywa i na nie nie czeka, podobne do tych w ogrodzie Domu, stary zardzewiały pług porzucony w wysokiej trawie, dziurawy, blaszany garnek. Mysza widziała też resztki murów porośniętych mchem, które przypominały puste, zepsute zęby. Wyglądały tak, jakby tkwiły w ziemi tylko dlatego, że ktoś zapomniał je wyrwać. Ale czy ten Skraj Świata był tym samym Skrajem Świata co w opowiadaniu? Wiedziała, że aby się o tym przekonać, musi przyjść tu trochę inną drogą.\n(Nie)bajka o Wilczej Dziewczynce\nNie mogę powiedzieć, że mam tylko złe wspomnienia z domu wuja, choć właśnie tam zdarzyło się coś okropnego, coś, co zaciążyło na całym moim życiu. Spędziłam tam jednak także wiele wspaniałych chwil. Kochałam ten dom i nadal kocham, mimo że tak bardzo ostatnio zmarniał. Oboje jesteśmy już u kresu drogi. Niewiele czasu nam zostało. Czasami, kiedy zmrużę oczy, widzę go takim jak dawniej — niczym zuchwałego wędrowca, który rozpanoszył się i umościł w samym sercu lasu. Lubiłam biegać po plątaninie korytarzy, pokojach i zakamarkach, które przypominały labirynt. Nie wszędzie dało się wejść, klucze do niektórych pomieszczeń miała ochmistrzyni, ale zawsze zdejmowała je na noc. A noc należała do mnie. Potrafiłam wejść wszędzie bezszelestnie jak duch. Zresztą duchy mi często towarzyszyły. Niektórym wydawało się to przerażające, ale ja się nie bałam. Nie mogły zrobić mi krzywdy. Najczęściej nawet mnie nie widziały, jakby znajdowały się tutaj tylko po części, a po części zupełnie gdzie indziej. Kiedy ochmistrzyni zasypiała, zawsze głośno chrapała, po tym poznawałam, że mogę już zakraść się do jej pokoju i chwycić klucze, które zawsze wieszała na haczyku przy toaletce. Miałam swoje ulubione miejsca. Lubiłam zakradać się do gabinetu wuja, gdzie w ciągu dnia znikał na długie godziny. Nocą gabinet wydawał się jeszcze bardziej tajemniczy niż za dnia. Za dnia bywałam tam wyłącznie wtedy, kiedy wuj i doktor R. prowadzili swoje badania. Nie przepadałam za nimi, choć niektóre z nich wydawały się interesujące, a nawet zabawne. Jak wtedy, kiedy miałam przesunąć siłą woli igłę, srebrną łyżeczkę albo zatrzymać wahadło zegara. Nigdy mi się to zresztą nie udało, z czego wuj był bardzo niezadowolony.\nBadania zazwyczaj wyglądały bardzo podobnie. Dwa razy w tygodniu zaraz po śniadaniu stawałam punktualnie u drzwi gabinetu wuja. Pukałam i czekałam chwilę, aż usłyszałam:\n— Wejdź, Mario.\nNigdy nie wchodziłam wcześniej, bo wuj potrafił się wtedy rozgniewać. Kiedy wchodziłam, wskazywał ręką fotel po drugiej stronie biurka, przy którym zawsze siedział.\n— Usiądź, Mario — mówił znów wuj.\nNigdy nie zwracał się do mnie inaczej, nawet kiedy byłam jeszcze maleńkim dzieckiem. Nie uznawał zdrobnień, tak samo zwracał się do swoich dzieci. Kornelia i Tadeusz, nigdy Nela czy Tadek. Wuj był osobą szorstką w obyciu i zdystansowaną, choć Franciszka utrzymywała, że kiedy żyła jeszcze ciotka, potrafił być radosny i beztroski, szczególnie ona potrafiła go rozweselić, a kiedy umarła, sposępniał i nawet dla własnych dzieci nie potrafił się zdobyć na uśmiech.\nNa fotelu trochę dalej siedział doktor R. i wszystko obserwował niczym milczący świadek, nigdy się nie odzywał, jedynie od czasu do czasu coś zapisywał w niewielkim notesie. Nigdy nie lubiłam wuja, ale doktor R. wzbudzał we mnie z jakiegoś powodu strach, wręcz przerażenie. Było tak, odkąd pamiętałam. Może to przez ciemne przenikliwe oczy albo krzaczaste brwi, może przez drobne i lekko szpiczaste zęby, widoczne, kiedy się uśmiechał. W każdym razie było coś, co nadawało jego twarzy straszny wyraz. Miała w sobie coś z drapieżnika.\nKiedy siadałam, widziałam, że wuj też notuje coś w grubym zeszycie. Później, kiedy odbywałam swoje nocne wędrówki i udało mi przejrzeć notatki, widziałam, że notował tam zawsze temperaturę w pomieszczeniu, ciśnienie powietrza, i temperaturę ciała, którą zmierzył mi doktor R. przed i po badaniach.\nNie rozmawialiśmy zbyt wiele. Zazwyczaj miałam po prostu wykonywać określone czynności. Na początku podejmowałam próby w różnych dziedzinach. Głównie przesuwanie przedmiotów siłą woli oraz jasnowidzenie, jednak próby się nie powiodły. Ani zgadywanie, co zapisane jest na odwrotnej stronie kartki, ani odgadywanie, która karta do wista jest ukryta w szufladzie biurka, ani przesuwanie siłą woli igły, monety, łyżeczki. Kilka razy wskazówka zegara w gabinecie zatrzymywała się na chwilę, a mnie się wydawało, że powietrze wokoło zgęstniało jak galareta, później wskazówka zaczęła się cofać, by znów powrócić do punktu wyjścia. Wuj i doktor R. zdawali się tego nie dostrzegać, widziałam to jedynie ja i nie byłam pewna, czy mi się nie zdawało. W późniejszym czasie skupili się więc na moich rzekomych zdolnościach mediumicznych.\nDoktor R. zawsze badał mnie przed eksperymentem i po nim. Ściskał rękę, sprawdzając puls, a ja za każdym razem wzdrygałam się od dotyku jego zimnej i szorstkiej skóry. Później zaglądał do gardła, osłuchiwał stetoskopem, przyglądał się dłoniom, odciągał powieki i zaglądał w oczy. Podczas tych oględzin starałam się na niego nie patrzeć, żeby nie pokazać, jak wielki wzbudza we mnie lęk. Szczególnie kiedy zaglądał mi w oczy, patrzyłam gdzieś w bok, żeby tylko nie spojrzeć w jego ciemne, prawie równie czarne jak źrenice tęczówki.\nPo tym jak siadałam w fotelu i zostałam zbadana przez doktora R., zasłaniano kotary. W pokoju panował półmrok, świeciła tylko mała lampka, dająca niewiele światła. Później zamykałam oczy, a po jakimś czasie zwykle zaczynała mnie ogarniać senność, zwłaszcza jeśli wcześniejszej nocy odbywałam swoje wędrówki i rano budziłam się niewyspana. Wkrótce zapadałam w półsen, który wuj i doktor R. nazywali transem. Wtedy zazwyczaj się pojawiali. Byli to często ci, których widywałam na portretach w salonie, dawni mieszkańcy domu. Wuj zwykle chciał, żebym przywołała ciotkę, ale udało mi się to tylko kilka razy, poza tym była słabo widoczna i ledwie wyczuwalna. Rozpoznawałam ją, bo widziałam jej zdjęcie wiele razy, były też portrety w salonie i jeden w jej dawnym pokoju, który teraz stał pusty, podobnie jak pokój mojej matki, dopóki w nim nie zamieszkałam. Zjawy nic nie mówiły, jakby nie potrafiły tego robić. Kilka razy widywałam też Jagnę z niemowlęciem na rękach, choć zazwyczaj ukazywała mi się w innych miejscach, zwłaszcza kiedy zasiedziałam się w którymś z pokoi podczas moich nocnych wędrówek i zasnęłam. Ale o tym nie wspominałam wujowi. Mógłby się domyślić, że zakradłam się tamtej nocy kilka lat wcześniej do pokoju i wszystko widziałam. Chyba nikt oprócz ochmistrzyni nie miał pojęcia, że Jagna i jedno z jej dzieci zmarło tamtej nocy, że urodziła tu bliźnięta. Wśród służby słyszałam od tamtego czasu jedynie plotki, że wyjechała pod koniec ciąży do rodzinnej wsi i wyszła za mąż. Tylko ja to wiedziałam, była to jedna z niewielu rzeczy, których nie zdradziłam nawet Franciszce. To była moja tajemnica.\nCzasami pojawiały się złe rzeczy. Zawsze wtedy raptownie się wybudzałam, cała rozdygotana, a kiedy wuj i doktor R. pytali, co takiego widziałam, niechętnie o tym opowiadałam. Czasami byli to źli ludzie, którzy za życia robili nikczemne rzeczy, ale o wiele gorsze były istoty, których nie można było nazwać ludźmi. Nie wiem, czym były. Te istoty zazwyczaj były długie, ciemne i puste w środku jak wydrążone pnie, czasami jednak wypełniała je dziwna ruchliwa czarna masa, a kiedy jeden raz zdołałam się im przyjrzeć uważniej, wyglądały jak połączenie owadów z pijawkami, które wuj trzymał w gabinecie w wielkim słoju. Podobno kiedy ciotka zachorowała, tylko one pomagały, w końcu jednak nic już nie działało i nic nie mogło jej uratować. Podczas eksperymentów widywałam wszystkie dusze mieszkańców, o jakich wiedziałam i słyszałam, z wyjątkiem mojej matki. Ta nigdy nie pojawiała się w gabinecie wuja.\nWidywałam też innych ludzi, którzy różnili się od dusz zmarłych. Rozpoznawałam ich po tym, że otaczała ich złotawa poświata jak promienie słońca. Nazwałam ich mglistymi. Nie byłam pewna, kim są. Mgliści mieli zazwyczaj na sobie dziwne stroje i w przeciwieństwie do dusz zmarłych, czasem mówili. Kiedy się odzywali, często nie mogłam do końca ich zrozumieć, ich głosy były niewyraźne, a język, którym się posługiwali, różnił się od tych, jakie znałam, choć jednocześnie było w nim coś bliskiego. Im dziwniejsze były stroje, tym zazwyczaj dziwniejsze były też słowa, a mgliści mniej widoczni. Czasami język różnił się tylko pojedynczymi, nieznanymi mi słowami, innym razem nie mogłam w ogóle zrozumieć sensu wypowiadanych zdań. Często zresztą obrazy i dźwięki były zniekształcone, jakbym była odbiornikiem radiowym albo telewizyjnym, a podczas odtwarzania obrazu i dźwięku następowały zakłócenia. Nie wiem, czym owe zakłócenia były. Twarze wydłużały się i drgały, głosy trudno było wychwycić spośród dziwnych szumów i trzasków. Czasem obrazy rozbłysły tylko na chwilę, a później wszystko pochłaniała ciemność.\nOprócz ludzi widywałam też zwierzęta. Te często były jeszcze bardziej zniekształcone niż postacie ludzkie. Jakie były to zwierzęta, poznawałam czasem po odgłosie, jaki wydawały. Najbardziej lubiłam koty. Pojawiały się chyba zresztą najczęściej. Miały długie, szare i ulotne jak dym ciała, przypominały wydłużony cień zwykłego kota. Wydawały jednak takie same odgłosy jak zwyczajne koty i były tak samo miękkie w dotyku. Mrucząc, ocierały się o moje nogi, wskakiwały na kolana i trącały pyszczkiem moją brodę.\nPojawiały się też zwierzęta, które wydawały się zupełnie odmienne od tych, jakie kiedykolwiek widziałam. Kiedy później szukałam ich w książkach przyrodniczych, nigdy nie mogłam ich znaleźć. Kiedy pytałam o nie i opisywałam je guwernantce, patrzyła na mnie ze zdumieniem, więc przestałam to robić. Widywałam też inne istoty, które miały w sobie coś i ze zwierząt, i z ludzi, ale nie były ani jednym, ani drugim.\nPodczas jednego z badań po raz drugi spotkałam Wilczą Dziewczynkę. Czy bywała w domu wuja już wtedy? A może tylko ją sobie wyobraziłam? Tego dziś też nie mogę już być pewna. Zaczęło się tak jak już wiele razy wcześniej. Usiadłam w fotelu, a doktor R. mnie zbadał. Później zaciągnięto kotary w oknach i zapadła ciemność. Przymknęłam oczy i rozsiadłam się wygodniej w fotelu. W gabinecie było teraz słychać jedynie tykanie zegara, nic poza tym. Minęło kilka chwil i usłyszałam lekkie skrzypienie podłogi. Później wyczułam coś w kącie pokoju, poczułam lekkie muśnięcie na ramieniu. Zaraz potem zobaczyłam kobietę. Widywałam ją już kilka razy. Miała na sobie prostą, szarą suknię, jej włosy z pasmami siwizny były splecione w schludny kok. Nie wiem, kim była, może jedną ze służących. Pytałam kiedyś o to Franciszkę. Często wypytywałam ją o stare czasy i o byłych mieszkańców, a ona z lubością o wszystkim mi opowiadała. Miała do tego talent, była niezwykłą gawędziarką i prawdopodobnie od niej przejęłam zamiłowanie do opowieści. Franciszka wierzyła mi też, że widuję duchy, i była świecie przekonana o ich istnieniu. „Ale ja tam bym nie chciała tak jak panienka…” — Wzdrygała się. „Wystarczy, że czasem mi się zdaje, że w ciemności coś widzę, a ciarki idą po plecach”. Opowiedziała mi, że kiedyś zdarzył się wypadek, jedna ze służących nieszczęśliwie się potknęła, myjąc okno, i spadła z piętra. Zginęła na miejscu. Przez długi czas było to tematem numer jeden we dworze, na miejsce przybyła policja z miasta i wszystkich wypytywano o szczegóły. Niektóre osoby nawet podejrzewały, że ktoś wypchnął nieszczęśnicę przez okno, ale to były tylko plotki, oficjalnie uznano to za nieszczęśliwy wypadek, niczego więcej nie udowodniono. Jej opis pasował do postaci, którą widziałam. Kiedy zniknęła, pojawiło się kilka kocich zjaw, ale i one wkrótce odeszły. A później zdarzyło się coś nieoczekiwanego. Gdzieś z tyłu usłyszałam tupot stóp, ale nie widziałam żadnego obrazu. Tupot przybliżał się, a po chwili poczułam czyjś dotyk. Ten ktoś musiał być teraz za moimi plecami. Ktoś chwycił mnie od tyłu za rękę. Uścisk był mocny i doskonale wyczuwalny. To mnie zdziwiło. Coś się nie zgadzało. Zazwyczaj dotyk zjaw, duchów i mglistych był lekki, ledwie wyczuwalny. Z moich ust wydobył się mimowolny okrzyk zdziwienia.\n— Mario, co się stało, co widzisz? — zapytał zaniepokojony wuj.\nNie odpowiedziałam. Dłoń zacisnęła się jeszcze mocniej, wyczuwałam, że jest drobna, mniejsza od mojej.\n— Mario? — zapytał znów wuj.\nDłoń ściskająca moją rękę przekręciła się do przodu, ktoś musnął moją twarz, wiedziałam, że zjawa stoi teraz przede mną, nikogo jednak nie widziałam.\n— Co, u diabła… — rozległ się głos doktora R.\nOtworzyłam oczy. Zazwyczaj wtedy zjawy znikały lub stawały się mniej wyraźne, jakby to, że miałam przymknięte powieki, sprawiało, paradoksalnie, że widziałam je wyraźniej. Jak wtedy, kiedy patrzymy pod słońce i mrużymy oczy, żeby coś widzieć, bo jego blask nas oślepia. Teraz jednak przez mgnienie widziałam czyjąś twarz tuż przy swojej twarzy. Tak mnie to zaskoczyło, że podskoczyłam ze strachu na krześle. To było dziecko, byłam tego pewna, mimo że lampa dawała niewiele światła. Wpatrywało się prosto w moje oczy. Nagle lampa zgasła z sykiem, w pokoju zrobiło się kompletnie ciemno. Po chwili usłyszałam, jak wuj i doktor R. podrywają się z foteli, rozległy się kroki.\n— Do licha… — Usłyszałam głos wuja. Dodał coś jeszcze, ale dalsze słowa wypowiedział szeptem i nie mogłam ich zrozumieć. Wydawało mi się, że wuj powiedział: „Zabierz ją stąd”.\nUcisk na mojej ręce zelżał, wydawało mi się, że słyszę przez chwilę dziecięcy płacz, ale zaraz został stłumiony i wszystko ucichło. Kiedy w pokoju zapalono lampy, doktor R. właśnie zamykał drzwi gabinetu, jakby gdzieś przed chwilą wychodził. Przyglądał mi się czujnie.\n— Wszystko w porządku, Mario? — zapytał wuj, który już stał przy mnie.\nPokiwałam głową. Z jakiegoś powodu nie chciałam zdradzić, co takiego widziałam. Coś mi mówiło, że lepiej tego nie robić. Podejrzewałam, że wuj i doktor R. mieli z tym coś wspólnego. Poza tym sama nie byłam pewna, co właściwie widziałam. Czy to była zjawa? Dziewczynka nie przypominała ani duchów, ani zjaw, ani mglistych. Wydawała się zupełnie żywa jak ja, wuj, Franciszka czy doktor R.\n— Wuju, czy był tu ktoś przed chwilą? — zapytałam tylko.\nWuj i doktor R. twierdzili jednak, że niczego nie widzieli i nikogo nie było w gabinecie. To mi jeszcze bardziej dało do myślenia. Czy mówili prawdę, czy coś ukrywali?\nTamtego ranka nie pobiegłam od razu do pokoju guwernantki, gdzie odbywały się lekcje, jak zazwyczaj robiłam. Zniknęłam w sąsiednim korytarzu, odczekałam chwilę i zakradłam się pod drzwi gabinetu.\nDrzwi gabinetu były grube, a wuj i doktor R. rozmawiali przyciszonymi głosami, więc nie wszystko słyszałam, tylko pojedyncze słowa, które jednak wzbudziły moją czujność.\n— Jak ona… — Usłyszałam głos wuja.\n— Musimy… ostrożność… — To był doktor R.\n— …mało… gotowa… domyślić… wysoce niewskazane… — To znowu wuj.\n— …nikt… na razie… tajemnicy…\nNigdy nie zapomniałam tej rozmowy. Byłam pewna, że wuj i doktor R. coś przede mną ukrywają. Musiało jednak upłynąć jeszcze sporo czasu, nim moje podejrzenia się potwierdziły.\nTamtej nocy jak wiele razy wcześniej zakradłam się podczas swojej nocnej wędrówki do gabinetu wuja. Jak zwykle spędziłam sporo czasu na przeglądaniu zgromadzonych tam czasopism i książek. Były to w większości lektury poświęcone zjawiskom nadprzyrodzonym, metapsychice i spirytyzmowi. Księga duchów Kardeca, Z nieświadomości do świadomości, Życie po śmierci, Wiedza tajemna, Ektoplazma i wizje, „Kurier Metapsychiczny”, Zagadnienia metapsychiczne… Czytałam o siostrach Fox, o Eusapii Palladino, Stefanie Ossowieckim, Franku Kluskim i wielu innych, o duchach, telepatii, wizjach, seansach, teoriach, z których większość dziś wydałaby się bzdurna. Przeglądałam to wszystko z fascynacją, choć wielu rzeczy nie pojmowałam, starałam się też zrozumieć, czym było to, co widywałam. Nie byłam podobna do innych opisywanych mediów. Z moich ust nie wydobywała się ektoplazma, zjawy, które wywoływałam, nie były widzialne ani wyczuwalne ani dla wuja, ani dla doktora R., ani dla nikogo innego. Z drugiej strony, nigdy nie uczestniczyłam w prawdziwym seansie spirytystycznym. Kto wie, co by się wtedy działo?\nPo przejrzeniu czasopism i książek ruszałam z lampą w stronę regałów i szafek. Stał tam stary fonograf na korbkę, który wuj nam kiedyś demonstrował, zawsze przykładałam usta do lejkowatej metalowej tuby i mówiłam kilka słów, a potem przykładałam do niej ucho i wyobrażałam sobie, że słyszę czyjś głos. Zastanawiałam się, jakby to było móc usłyszeć głosy zjaw za pomocą fonografu. W szafce ze szklanymi drzwiczkami stały trunki wuja, cygara w zdobnym pudełku, a obok wielki słój z pijawkami. Zawsze przyglądałam mu się z fascynacją i obrzydzeniem. Ciemne, błyszczące i oślizłe ciała wiły się na dnie słoika, lub przyklejały się do jego ścianek. Wiedziałam, że potrafią przyssać się naprawdę mocno. Kiedyś wybraliśmy się z guwernantką, panną Osowską, Kornelią i Tadkiem nad jezioro za lasem. Kiedy się kąpałam, wielka pijawka przyssała się do mojej nogi tak mocno, że ledwie ją oderwałam. Rozpłakałam się donośnie, a Tadek śmiał się, nazwał mnie beksą i dźgnął pijawkę patykiem. Kornelia wpatrywała się w nią z daleka, a panna Osowska zaczęła opowiadać nam o jej budowie i zastosowaniach. Od tamtej pory pijawki wzbudzały we mnie strach i obrzydzenie. Kiedyś widziałam, jak Franciszka leczyła nimi chorą nogę, i wydało mi się to przerażające. W tamtych czasach leczono nimi już o wiele rzadziej niż w poprzednim wieku, ale doktor R. nadal był ich zwolennikiem, a wuj czasami wciąż je stosował.\nNa jednej z półek leżały woskowe odlewy zjaw zdobyte przez wuja podczas seansów spirytystycznych, w których uczestniczył. Były to głównie odlewy dłoni i stóp, rzadziej twarzy. Dotykałam ich delikatnie koniuszkami palców, gdzieś w mojej głowie tkwił absurdalny strach, że któraś z tych dłoni gwałtownie się poruszy i zaciśnie się na mojej ręce, puste oczodoły nagle wypełnią wlepione we mnie oczy, a z ust wydobędzie się złowrogi pomruk. Na samą myśl wzdrygałam się ze strachu. Obok stała drewniana szkatułka wypełniona zdjęciami z tych samych seansów. Przyglądałam im się ze strachem pomieszanym z fascynacją. Największe wrażenie robiły na mnie dwa zdjęcia. Jedno przedstawiało dwóch mężczyzn patrzących nieco w bok, mieli na sobie eleganckie surduty i można było dostrzec, że siedzą przy stoliku, trzymając się za ręce, po obu ich stronach widać było ręce dwóch innych osób, ale dalsze sylwetki nie mieściły się w kadrze. Za plecami mężczyzn stała ciemna postać. Wyglądała na kobietę, choć jej twarz była słabo widoczna, zamazana, okalały ją ciemne i bardzo długie włosy. Postać była przyobleczona w długą, szarą suknię. W jej sylwetce rysowało się coś złowrogiego i przerażającego, jak w przypadku kilku złych zjaw, które czasami widywałam. Najstraszniejsze było to, że zjawa trzymała chudą rękę o nienaturalnie długich i bladych palcach na ramieniu jednego z mężczyzn. Znałam tego mężczyznę. Bywał parę razy we dworze, pamiętałam go mgliście, bo miało to miejsce kilka lat wcześniej. Zapytałam Franciszkę, kim był. Długo nie mogła zgadnąć, o kogo mi chodzi.\n— Ten, który przywiózł mi zabawkę. — Wskazałam na nakręcanego pajaca, którego dostałam w prezencie od mężczyzny.\n— Ach, to profesor Walewski! Ale dlaczego pytasz o niego, Marysiu? — Jej twarz spoważniała. — On już na tamtym świecie. Dobre trzy lata będzie.\n— Zastanawiałam się właśnie, od kogo dostałam tę zabawkę, i nagle sobie go przypomniałam — skłamałam, nie chcąc zdradzać, że pamięć wróciła, kiedy spojrzałam na zdjęcie w gabinecie. — Był bardzo miły. Co mu się stało, Franciszko? Dlaczego umarł?\n— Nie powinnam o tym właściwe mówić… Panienka jeszcze dziecko jest… A to dość straszna i dziwna historia — zaczęła, ale wiedziałam, że nie utrzyma języka za zębami. Franciszka kochała ciekawe opowieści, zwłaszcza te straszne i niezwykłe, to było silniejsze od niej.\n— Niech Franciszka opowie… — prosiłam. — Bardzo jestem ciekawa.\n— Dobrze, ale niech panienka nie powtarza nikomu. Jeszcze mi się dostanie i wuj panienki znów gotów się rozgniewać.\nKiedyś opowiedziałam Kornelii o wilczych ludziach i innych historiach, które słyszałam od Franciszki. Kornelia powtórzyła niektóre bratu, a ten ojcu i Franciszce dostało się za opowiadanie niestworzonych historii. „Kto to słyszał, żeby nabijać dziecku głowę takimi banialukami! Bajdy niestworzone!” — mówił wuj ze złością. To przyśpieszyło rozpoczęcie mojej nauki u guwernantki, która uczyła już Kornelię i Tadeusza. Miała sprawić, że zajmę się czymś pożytecznym, nabiorę ogłady i nauczę się dobrych manier.\n— Z tą śmiercią to była dziwna sprawa, nie wiem wszystkiego, ale słyszałam to i owo. Może to plotki, może nie… — zaczęła. — W każdym razie mówią, że przed śmiercią profesor dziwnie się zachowywał. Opowiadał o strasznych snach, w których widział dziwną kobietę. To była podobno ta sama zjawa, która pokazała się podczas jednego z wieczorów stolikowych u jakiejś hrabiny w mieście. Kiedy profesor zobaczył zdjęcie, na którym była widoczna zjawa, bardzo się przeraził. Nie wiem dokładnie, co na nim było. Mówią, że odtąd sypiał coraz gorzej, nawiedzały go koszmary. W dzień czasami przystawał i rozglądał się lękliwie. Niektórzy twierdzili, że zwariował. W końcu znaleziono go martwego w oficynie, którą zajmował. Podobno przedawkował lekarstwa, ale niektórzy mówią, że zrobił to rozmyślnie. Że sam sobie życie odebrał. A jeszcze inni, że to musiała być ta zjawa…\nWpatrywałam się w zdjęcie i zastanawiałam się, czy to tę kobietę widywał w snach profesor. Czy została uwieczniona na zdjęciu chwila, w której przyssała się do niego niczym pijawka ze słoika wuja?\nDrugie zdjęcie, które mnie fascynowało, przedstawiało kobietę siedzącą na krześle z przymkniętymi oczami. Miała na sobie szykowną i zdobną suknię, jej ręce były rozłożone, z palców wydobywało się coś, co przypominało promienie. Promienie te, niczym sznurki, oplatały słabo widoczną postać małej dziewczynki w ciemnej, falbaniastej spódnicy i marynarskiej bluzeczce. Twarz dziewczynki była słabo widoczna, jakby półprzezroczysta, dziecko przypominało marionetkę w rękach kobiety. Kobieta musiała być medium, ale kim była dziewczynka? To ciekawiło mnie o wiele bardziej, może dlatego, że była trochę podobna do mnie. W jej twarzy było coś znajomego. Wymyślałam jej dziesiątki różnych imion i dziesiątki różnych żyć. W mojej głowie rodziła się i umierała wciąż na nowo, była nieśmiertelna.


Ciężko było utrzymać ten wynik. Musimy szanować jeden punkt z Koroną - CKsport.pl - Sport Kielce\nCiężko było utrzymać ten wynik. Musimy szanować jeden punkt z Koroną\nDrugi mecz z rzędu puściłem trzy bramki. Ja każdego gola analizuję, szukam swoich błędów z trenerem i wiem, że przy każdym mogłem zrobić coś lepiej. Nie ma piłek nie do obrony - przyznaje Tomasz Loska w wywiadzie dla katowickiego "Sportu". Golkiper Górnika Zabrze wciąż wraca wspomnieniami do piątkowego spotkania z Koroną Kielce.\nZespół Marcina Brosza w 13 ligowych kolejkach stracił aż 20 bramek. - Pracujemy nad tym, uczulamy się na wszystko, tym bardziej, że, jak było w meczu z Koroną - mamy wynik, najpierw 2:0, potem 3:1. Niestety, ciężko było utrzymać ten korzystny dla nas rezultat. Na spokojnie trzeba wszystko przeanalizować co i jak poszło nie tak. Na pewno martwi tak duża liczba straconych bramek, bo gdyby nie to, to teraz bylibyśmy w zupełnie innym miejscu - przekonuje bramkarz.\nPiątkowy pojedynek spotkał się z dużym zawodem zabrzańskich kibiców, którzy w liczbie blisko 23 tysięcy osób pojawili się na trybunach stadionu przy ul. Roosvelta. I gdy po pierwszej połowie wydawało się, że gospodarze sięgną po trzy punkty, ostatecznie musieli pogodzić się z remisem. - Publiczność jest z nami i obojętnie co się będzie działo, to dalej będzie, a tutaj, no cóż... Uważam, że ten punkt mimo wszystko trzeba szanować - dodaje Loska.\nWięcej w artykule katowickiego "Sportu".\nTagi:tomasz loska, górnik zabrze, korona kielce, lotto ekstraklasa


"Jaki system wyborczy dla Polski?" – Ankieta autorstwa dr. Adama Gendźwiłła oraz dr. hab. Jarosława Flisa, członków zespołu ekspertów Fundacji im. Stefana Batorego.\nDo wypełnienia ankiety zapraszamy ekspertów zajmujących się problematyką wyborczą. Chcemy w ten sposób rozpocząć usystematyzowaną, opartą na wiedzy specjalistów dyskusję na temat zmian w prawie wyborczym. Informacje otrzymane od Państwa pozwolą nam uzyskać pełniejszy obraz oczekiwań wobec systemu wyborczego oraz przygotować tezy do dyskusji nad kierunkami zmian. Wypełnione ankiety nie będą upubliczniane.\nZebranie poglądów ekspertów to pierwszy krok w kierunku wypracowania koncepcji jak powinno wyglądać prawo wyborcze w Polsce, tak aby służyło obywatelom, a nie tylko konkretnym ugrupowaniom politycznym.\nBędziemy bardzo wdzięczni za podzielenie się swoją wiedzą i opiniami, mimo iż ankieta jest dość szczegółowa. Bardzo prosimy o w miarę najpełniejsze wyrażenie swoich opinii, a także zgłoszenie własnych propozycji.\nPozostawienie pytania bez odpowiedzi oznacza domyślną odpowiedź "nie mam jeszcze jednoznacznej opinii" i/lub "rzecz bez znaczenia".\n1. System powinien nagradzać przy podziale mandatów ugrupowania o większym poparciu. [Nagroda dla większych ugrupowań może mieć dwie zasadniczo odmienne podstawy instytucjonalne]. a)mechanizm działania ordynacji - system FPTP\nNie mam jednoznacznej opinii\nb) ustawowa nagroda dla zwycięzcy w skali kraju przy samej ordynacji opartej na zasadzie proporcjonalności (stała dodatkowa liczba mandatów dla zwycięzcy lub przydzielenie zwycięzcy ponad połowy mandatów)\n2. Próg wyborczy powinien być niższy niż 5% (Możliwość zdobycia mandatów przez partie jest ograniczona przede wszystkim przez naturalne progi wyborcze. Próg wyborczy ogólnokrajowy ogranicza szanse partii o poparciu silnie skoncentrowanym w niewielkiej części okręgów. Podwyższony próg dla koalicji wyborczych ma zachęcać do pełniejszej integracji bliskich ideowo ugrupowań. W obecnych polskich warunkach jest on zachętą do tworzenia list będących de facto koalicyjnymi a de iure jednopartyjnymi, a także realnym ograniczeniem dla list koalicyjnych przekraczających naturalny próg wyborczy.\nZdecydowanie się zgaszam\n3. Partie, które nie zdobyły mandatów powinny być finansowane podobnie jak partie parlamentarne. (Obecnie polskie prawo przewiduje, że próg poparcia, który musi przekroczyć partia, aby otrzymać finansowanie z budżetu państwa wynosi 3%. Próg ten może być zniesiony).\n4. System powinien sprzyjać zachowaniu odpowiedniej reprezentacji płci w składzie Sejmu. (Jednoznacznymi metodami zapewnienia obecności kobiet wśród reprezentantów są wybory kurialne oraz wybory parami (stosowane we Francji w wyborach rad departamentów. Nieznaczenie ustępują w jednoznaczności kwoty i mechanizm "suwakowy" w warunkach listy zamkniętej (PR, systemy mieszane z listą zamkniętą). Pośrednim narzędziem jest zwiększenie udziału kobiet wśród kandydatów na listach otwartych. Jego formalnym wzmocnieniem jest mechanizm "suwakowy" lub obowiązek wskazania na liście dwójki kandydatów - mężczyzny i kobiety (parlament Włoch). Znaczenie dla obecności kobiet ma też sam mechanizm ordynacji, w tym liczba mandatów przypadająca pojedynczej partii w okręgu wyborczym.


Đurđevdan - Ђурђевдан - Monarchia Austro - Węgierska\nStrona domowa Strona główna Terytoria Bośnia i Hercegowina\nĐurđevdan - Ђурђевдан\nWspólny kraj anektowany\n*Obudził się właśnie, oblany całą chmarą flaszek rakiji. Zastanawiało go, co też robi w prawosławnej części Sarajewa.* - Bože dragi, czemuż ja od dwóch tygodni piję? Dwa tygodnie temu Đurđevdan u Chorwatów, teraz u Serbów. - *zaczął śródnocne "invocatio Dei" ocknąwszy się nieco* - Co ja komu zrobiłem, że mój własny syn wysyła mnie w te podróże?\n*Padł nań blady strach. Musi być dziś w Wiedniu. Musi, przecież jest siedemnastolecie Natanii, podpisanie statutu.* - Himmelherrgott, Najjaśniejszy Pan mnie zamorduje. Albo on, albo Katzenjammer. -*pomyślał. Choć "pomyślał to akurat tutaj dość szumne określenie. Szumne, o nie, kolejne złe słowo... W każdym razie marzył o tym, żeby znów wylądować na okręcie, tam przynajmniej nie bardzo można pić. Ale na okręcie kołysze... Zrobiło mu się znów nieswojo.*\n*Jego mizerne próby ocknięcia się i doprowadzenia swego munduru do stanu używalności zauważył jego współbiesiadnik, Josip, choć za żadne skarby nie mógł sobie przypomnieć jego durnowatego przezwiska. Josip, szczęśliwy że będzie mógł kontynuować świętowanie, jął kordialnie nalewać kolejną szklanicę rakiji i perorować:* - Słuchaj, Franjo, zaśpiewaj ze mną! Mamy taką piosenkę na ten dzień, musisz ją poznać, zanim pojedziesz!\n*Tym samym poczęli wyć przeraźliwie, choć wydawało im się, że śpiew ten niesie ze sobą coś więcej. Na pewno była w nim tęsknota. Tęsknota trzeźwych, którzy to słyszeli, żeby się już skończył.* https://www.youtube.com/watch?v=fBCPadUj5yw *Przypomniał sobie momentalnie przezwisko Josipa - był Chorwatem, a na nazwisko miał Broz, przezywali go, nie wiedzieć czemu, Tito.*\nRe: Đurđevdan - Ђурђевдан\nEcha peregrynacji, po Bośni i Hercegowinie JCW tow. @Franz Joseph von Habsburg\nSzékesfehérvár dnia 07. V 1920\nIskrówka na biurku namiestnika mówiła wyraźnie\nJCW FJ W TOWARZYSTWIE CHMARY BUTELEK RAKIJI OD DWÓCH TYGODNI OBJEŻDŻA BiH\nCzy była to typowa wizyta "pańskie oko konia tuczy", czy zakusy pewnych, z nazwy nie wymienionych, ośrodków władzy, na przyłączenie Bośni do Przedlitawii???\nNieprzeczytany post autor: Miroslav Barbarez » 2 miesiące temu\nAch, WCKW spotkał Josipa... Przyznaję, że jest to rzeczywiście mocny zawodnik w tej grze. Kiedy byłem w podobnej sytuacji, również w Đurđevdan, zwykł on mawiać: "Miro, kac jest jak smok: trzeba go ubić! Masz oto włócznię Świętego Jerzego!" mówił, podsuwając mi napełniony kieliszek rakiji.\nNie wiem, czy w tej sytuacji mam się smucić czy raczej cieszyć z tego, że obowiązki związane wokół odnowienia Wspólnoty Austro-Węgierskiej kazały mi się zatrzymać w Wiedniu na dłużej.


Arabska księżniczka - audiobook - mp3 - Tanya Valko - UpolujEbooka.pl\nArabska księżniczka - audiobook\n3.64 / 5.00 (liczba ocen e-booka: 1227) Ilość stron (szacowana): 314\nAudiobook - najniższa cena: 28.12 zł\nAktualnie najniższa cena: 28.12 zł\nKontynuacja bestsellerowych powieści Tanyi Valko: Arabska żona, Arabska córka i Arabska krew.\nArabska księżniczka to powieść zgłębiająca tajniki ludzkiej natury, uwarunkowane muzułmańskim prawem szarijatu, to wstrząsający opis przemocy, mordów i gwałtów, ale też książka ukazująca prawdziwe życie w arabskim kraju.\nAutorka opisuje dalsze koleje życia Doroty Polki, która w młodości poślubiła Libijczyka, oraz jej dorosłej córki, która sama staje się matką Nadii. Tym razem ich dzieje łączą się z zawikłanymi losami saudyjskiej księżniczki Lamii. Kraj arabski zostaje przedstawiony nie tylko oczami Europejek, ale również rodowitych mieszkanek. Książka ukazuje próby emancypacji arabskich kobiet i znalezienia przez nie miejsca dla siebie w kraju mężczyzn. Tanya Valko opisuje okrucieństwo, pasje i uczucia oraz podłoże psychologiczne ludzkich czynów.\nCzy Dorota i Marysia są szczęśliwe w Arabii Saudyjskiej? Czy mają możliwość spełnienia się? Jak przeszłość wpływa na ich codzienne życie? Czy mała Nadia jest kochanym dzieckiem? Dlaczego opływająca w bogactwo księżniczka postępuje tak, a nie inaczej? Odpowiedzi na te i wiele innych pytań można odnaleźć na kartach powieści Arabska księżniczka.\nArabska księżniczka - audiobook od Tanya Valko możesz już bez przeszkód słuchać formie audiobooka (mp3) lub bez przeszkód czytać w formie e-booka (pdf, epub, mobi) na swoim czytniku (np. kindle, pocketbook, onyx, kobo, inkbook).


Super Senior - O stowarzyszeniu\n15 stycznia 2012 roku powołaliśmy w Stalowej Woli Stowarzyszenie „Dobro Powraca” w celu wyzwolenia ukrytej energii ludzi, którzy chcą dla innych ludzi, dla swojego środowiska zrobić coś dobrego. W myśl motta, że kimkolwiek jesteś – masz szansę dzielić się sercem z innymi, a każdy dobry uczynek w dwójnasób zostanie Ci wynagrodzony. Każdy, kto chce pomóc innym ludziom, poprzez aktywizowanie różnych środowisk (od dzieciaków po ludzi „trzeciego wieku”), w wielu dziedzinach życia społecznego, może w naszym Stowarzyszeniu znaleźć swoje miejsce. Bo to i kultura fizyczna w swych różnych wcieleniach, i kultura rozumiana jako strawa dla ducha, a także popularyzacja zdrowego stylu życia, wspieranie edukacji w szkole i poza nią, to dziedziny, w których nasze Stowarzyszenie chce dać mieszkańcom regionu szanse szerszego sięgania po zdrowie i pełny rozwój duchowy i fizyczny.\npomoc dla osób w podeszłym wieku i osób niepełnosprawnych,\npozaszkolne formy edukacji sportowej,\ndziałalność wspierająca edukację, w tym wydawnicza,\nStowarzyszenie zaprasza wszystkich, którym nieobce jest działanie na rzecz innych, do współpracy przy organizacji takich imprez i inicjatyw jak:\naktywne formy wypoczynku i rekreacji,\npomoc ludziom starszym i niepełnosprawnym,\nszkolenie i popularyzowanie udzielania pierwszej pomocy,\nkursy szybkiego czytania i wiele, wiele innych.\nDo tej pory zorganizowaliśmy między innymi: „Marsz Różowej Wstążki”, „Wigilię dla mieszkańców Stalowej Woli i okolic” na placu Piłsudskiego, „Dzień Walki z Rakiem”, „Dzień AIDS i HIV”, „Sobotni Trening z Niespodzianką” (cykl zajęć sportowych dla dzieci), współpracowaliśmy przy organizacji imprez plenerowych, m.in.: rowerowej „Masy Krytycznej” w Stalowej Woli, „Dni Stalowej Woli”, które cieszyły się wielkim powodzeniem wśród mieszkańców miasta. Chcemy aby takich imprez było jak najwięcej i aby mogły dawać radość jak największej liczbie mieszkańców regionu.\nStaramy się „pomalować” naszą Stalową Wolę i region na kolorowo. Zrobimy to najlepiej tylko przy Waszej pomocy! Wszystkich chętnych (osoby indywidualne, firmy, organizacje) zapraszamy do wspólnego działania.


Sztuka leczenia - Towarzystwo Edukacji Psychosomatycznej\n| XXI. SYMPOZJUM, 17-18.09.2022\nOd lekarza oczekuje się czegoś więcej niż wiedzy i umiejętności. O takim lekarzu mówi się, że to lekarz humanista, który podchodzi do pacjenta jak do człowieka, który myśli, przeżywa, jest wrażliwy. Taki lekarz zna nie tylko medycynę, ale wykracza poza nią w kierunku humanistyki, sztuki.\nHistoria i dzień dzisiejszy czasopisma „Sztuka Leczenia”\nO ile podręcznik zawiera zbiór podstawowych wiadomości z jakiejś dziedziny wiedzy, sprawdzonych i uznanych przez ekspertów oraz przedstawionych w sposób jasny i przejrzysty, a monografia stanowi opracowanie jednego zjawiska, tematu z wykorzystaniem aktualnie przyjętych koncepcji, to czasopismo jako publikacja ukazująca się okresowo prezentuje najnowsze ujęcia rozpatrywanych zagadnień oraz wyniki aktualnie prowadzonych badań. Czasopismo zatem odzwierciedla najlepiej najnowsze osiągnięcia a także kierunki poszukiwań w danej dziedzinie wiedzy.\nJakie oczekiwania mieli i mają czytelnicy czasopisma Sztuka Leczenia, czego dotyczą nowości tu prezentowane? Aby odpowiedzieć na to pytanie, należałoby wyjaśnić znaczenie zawarte w wyrażeniu stanowiącym tytuł tego czasopisma. Wyrażenie sztuka leczenia jest wieloznaczne. Może kojarzyć się po pierwsze z leczeniem sztuką, psychoterapią sztuką, wspomaganiem rozwoju poprzez kontakt ze sztuką (Edwards 2004). Uważa się bowiem, że sztuka ma wpływ na psychiczny stan człowieka. Badania wykazują, że na przykład słuchanie muzyki zmienia generowane przez mózg fale beta i alfa, podnosząc uwagę, pobudzając, dając lepsze samopoczucie. Badania Elaheh Mottaheiden Tabrizi i in. (2012) wykazały istotne statystycznie różnice w stężeniu kortyzolu oraz poziomu glukozy we krwi u osób, które w czasie znieczulenia lędźwiowego słuchały, bądź nie, muzyki. Okazało się, że muzyka powstrzymuje wzrost kortyzolu we krwi a zatem poprawia hemodynamiczną kondycję pacjenta podczas znieczulenia lędźwiowego. Autorzy sugerują, że muzyka ze względu na takie swe charakterystyki jak: dostępność, przystępność, taniość i bezpieczeństwo, mogłaby być stosowana jako komplementarny sposób redukowania lęku i konsekwencji kortyzolu podczas operacji u pacjentów ze znieczuleniem lędźwiowym.\nWarto zaznaczyć, że wielu uczonych zauważa korzyści wynikające z kontaktów ze sztuką dla procesu rozwoju, jego wspomagania, leczenia, profilaktyki i promocji zdrowia. Stefan Szuman, lekarz i psycholog pisał, że sztuka wszechstronnie rozwija i kształtuje człowieka (Szuman 1956). Jego zdaniem, dzieła sztuki pozwalają człowiekowi zrozumieć świat, a także samego siebie, przekazują bowiem podstawowe prawdy o świecie, a mianowicie: przezwyciężanie zła przez dobro, głupoty przez mądrość, podłości przez szlachetność, egoizmu przez to, co ponadindywidualne, przedawnionego przez to, co decyduje o postępie (Szuman 1965). Dzieła sztuki, oddziałując na człowieka, uszczęśliwiają go i przeobrażają. „Jeżeli człowiek swoją wiedzę o świecie zawdzięcza nauce i wielkim jej twórcom, to możność istotnego, pogłębionego, arcyludzkiego doznawania i przeżywania rzeczywistości zawdzięcza sztuce i wielkim jej stworzycielom, czyli artystom” – pisał Szuman (1961). Podobne idee na temat roli sztuki w życiu człowieka wyrażał inny krakowski uczony, lekarz, Andrzej Szczeklik. Pisał, że kontakt ze sztuką przynosi satysfakcję, pozwala odkrywać siebie; sztuka wzbudza uczucie oczyszczenia (Szczeklik, 2000).\nWyrażenie „sztuka leczenia” można także rozumieć inaczej, uważając, że samo leczenie jest sztuką, jak czyni to Roman Tokarczyk (2011). Jego zdaniem, istotnym elementem sztuki diagnozy i terapii jest umiejętność nawiązywania kontaktu lekarza z pacjentem. Tokarczyk zaznacza, że diagnoza zależy bardziej od urządzeń technicznych, zaś sztuka lekarska ujawnia się w zastosowaniu ogromnych osiągnięć naukowych i technologicznych w terapii. Sztukę leczenia można uznać za jedną ze sztuk, bowiem spełnia, zdaniem Tokarczyka, wszystkie kryteria wyróżnione przez Władysława Tatarkiewicza (1978), takie jak:\n1) wytwarzanie piękna,\n2) odtwarzanie rzeczywistości,\n3) nadawanie rzeczom kształtu,\n4) stanowienie środka ekspresji,\n5) wywoływanie przeżycia estetycznego,\n6) powodowanie wstrząsu psychicznego.\nW toku dziejów leczenie włączane było do różnych rodzajów sztuk. I tak, w starożytności zaliczano leczenie do sztuk odtwórczych, bowiem służy odtwarzaniu zdrowia człowieka (Platon). Galen uważał leczenie za sztukę pospolitą, wymagającą wysiłku (artes vulgares), w odróżnieniu od sztuk wolnych (artes liberales). Leczenie umieścił Cyceron w grupie sztuk najmniejszych, a Plotyn widział je w grupie sztuk współdziałających z naturą. W następnych stuleciach wskazywano na związek leczenia z grupą sztuk mechanicznych (za: Tokarczyk 2011). Chociaż leczenie uznawano za sztukę, to akcentowano jej odtwórczy, mechaniczny charakter. Sztuka leczenia wymaga wiedzy, a także mistrzostwa w podejmowanych działaniach. Niekiedy wprawdzie mówi się o specjalnym talencie diagnostycznym lekarza, ale, jak podkreśla Tadeusz Kielanowski (1973), nie zastąpi on niezbędnej w leczeniu wiedzy.\nZwraca się także uwagę na to, że od lekarza oczekuje się czegoś więcej niż wiedzy i umiejętności. O takim lekarzu mówi się, że to lekarz humanista, który podchodzi do pacjenta jak do człowieka, który myśli, przeżywa, jest wrażliwy. Taki lekarz zna nie tylko medycynę, ale wykracza poza nią w kierunku humanistyki, sztuki. Tego typu lekarzem był niewątpliwie Julian Aleksandrowicz, inicjator edukacji zdrowotnej i promocji zdrowia, propagujący ideę uczenia jak żyć by zachować zdrowie.\nWielowymiarowy znaczeniowo termin sztuka leczenia odnosi się również do sposobów opiekowania się chorym, do wspomagania osób w trudnych sytuacjach, związanego z ratowaniem życia. Obejmuje także cały zakres działań profilaktycznych.\nMożna założyć zatem, że czytelnik znajdzie w czasopiśmie Sztuka Leczenia rozważania dotyczące pracy lekarza, pielęgniarki, pracownika socjalnego, informacje o nowych rozwiązaniach dotyczących profilaktyki zdrowotnej, sposobów opiekowania się chorym, a także dane dotyczące miejsca i roli psychologa w procesie leczenia oraz rozważania humanistów, przedstawicieli nauk społecznych, nauk o zdrowiu na temat sytuacji chorego w procesie zdrowienia.\nCelem niniejszego artykułu jest z jednej strony pokazanie długiej i dynamicznej historii czasopisma Sztuka leczenia oraz całkiem sporego i ważnego treściowo dorobku, a z drugiej strony, zarysowanie tematycznego obszaru rozważań autorów publikowanych w czasopiśmie artykułów. Autorami artykułów byli przedstawiciele różnych dziedzin wiedzy, dla których człowiek, jego fizyczny i psychiczny dobrostan nie są obojętne, a więc pielęgniarki, lekarze, fizjoterapeuci, pracownicy socjalni, psychologowie, filozofowie, prawnicy, socjolodzy, informatycy, architekci. Realizacja drugiego z wymienionych celów pozwoli czytelnikowi odkryć jak pojemny treściowo i wielowymiarowy jest elegancki tytuł czasopisma Sztuka Leczenia.\nNarodziny czasopisma Sztuka Leczenia\nCzasopismo Sztuki Leczenia wychodzi od 1995 roku. Zostało powołane w wyniku refleksji nad stanem medycyny, jej zaletami (rozwój technologiczny, korzystanie z odkryć biologii i innych nauk) i wadami (niedostrzeganie cierpiącego człowieka, niezadowolenie pacjentów i lekarzy). Czasopismo z założenia miało stanowić forum wymiany myśli osób reprezentujących różne dziedziny wiedzy, a także przedstawicieli medycyny tradycyjnej i współczesnej.\nW powstaniu Sztuki Leczenia zasadniczą rolę odegrała redaktor tego czasopisma Marzanna Magdoń, z wykształcenia lekarz internista, kardiolog. Związana była z Wydziałem Lekarskim Uniwersytetu Jagiellońskiego, gdzie uzyskała stopnie naukowe: doktora i doktora habilitowanego. To osoba o eksperymentującym, otwartym umyśle, wychodząca w swoich poznawczych poszukiwaniach poza tradycyjną medycynę, a także w kierunku innych dziedzin wiedzy, takich jak: filozofia, psychologia, literatura; zainteresowana filozofią i medycyną wschodu. W 1991 roku założyła Międzynarodowy Klub Zen. W medytacji poszukiwała środka na zrównoważenie umysłu i jego wyciszenie. Kiedy na sobie odkryła leczącą wartość medytacji, zaczęła jej uczyć zarówno studentów, w tym studentów psychologii, jak i wszystkie zainteresowane osoby. Swoje doświadczenia związane z tą metodą przedstawiła w artykule Jak zrównoważenie emocji i umysłu leczy ciało (Sztuka Leczenia 1995/2). Zdaniem Magdoń „medytacja jest jedyną, intencjonalną, systematyczną działalnością ludzką, która dąży do tego, aby nie próbować dotrzeć w inne miejsce niż to, gdzie jesteśmy teraz”. Medytacja uczy jak zostawić przeszłość i przyszłość i być w chwili obecnej. Takie działanie wymaga energii, wysiłku. W Klubie Zen odbywały się dyskusje, w których uczestniczyli profesorowie i studenci zajmujący się różnymi dziedzinami wiedzy. Z tych poszukiwań naukowo-pragmatycznych wyłoniła się idea stworzenia Towarzystwa Edukacji Psychosomatycznej, a następnie założenia czasopisma Sztuka Leczenia.\nStworzenie czasopisma było związane ze szczególnym traktowaniem przez Magdoń procesu leczenia. Nie porzucając medycznego rozumienia tego procesu jako przywracania równowagi (homeostazy) organizmu dotkniętego chorobą lub kalectwem, dostrzegała także filozoficzno-psychologiczny aspekt tego procesu. Zwracała uwagę na kontakt lekarza z pacjentem; sztuka leczenia była traktowana jako pewnego rodzaju umiejętność lekarza w pomaganiu człowiekowi poczuć się zdrowym, czy jak pisze Hans-Georg Gadamer (2011), w zapomnieniu, że jest chorym. Podobnie jak przywołany filozof, Magdoń zauważała odchodzenie w nauce, w tym zwłaszcza w medycynie, od holistycznych ujęć, co prowadzi do „gubienia” bezpowrotnie człowieka jako podmiotu i przedmiotu oddziaływań. Sztuka leczenia jest specyficzną umiejętnością, nie tylko lekarską, której produktem jest przywrócenie pacjenta do stanu równowagi; to także umiejętności psychologiczne, komunikacyjne i inne. Nie dziwi zatem fakt, że na łamach czasopisma Sztuka Leczenia ukazywały się artykuły podejmujące takie zagadnienia jak: przyczyny i skutki rozwijającej się medycyny niekonwencjonalnej, zdrowie w perspektywie myślenia ekologicznego, rozwój człowieka w koncepcjach filozofii Wschodu, relacja ciało-umysł jako podstawowy problem teoretyczny psychosomatyki, filozofia wobec śmierci, podejście egzystencjalne w psychoterapii, autonomia i godność osoby chorej.\nWarto zwrócić uwagę na następujący fakt. Otóż w rozważaniach na temat wychodzenia z choroby, czy powrotu do skrytego zdrowia, jak pisze Gadamer (2011), autorzy często używają terminu sztuka, aby zaznaczyć, że leczenie jest czymś więcej niż zastosowaniem leków i aparatury. Terminem leczenie obejmuje się różne zabiegi stosowane wobec człowieka, mające na celu przywrócenie jego równowagi fizycznej i psychicznej. W takim ujęciu leczenie odnosi się także do różnego rodzaju psychoterapii; łączenie oddziaływań medycznych i psychologicznych występuje nie tylko w leczeniu chorób psychicznych czy zaburzeń neurologicznych.\nPierwszy okres istnienia czasopisma – redaktor Marzanna Magdoń\nW historii czasopisma Sztuka leczenia można wyróżnić trzy okresy, związane z trzema redaktorami naczelnymi. Pierwszym redaktorem była jego założycielka Marzanna Magdon, która prowadziła czasopismo do końca życia, do 2005 roku. W tym okresie Radę Programową tworzyli przedstawiciele kilku dyscyplin naukowych, a mianowicie: medycyny (Henryk Gaertner, Kazimierz Imieliński, Jan Łazowski), filozofii (Józef Misiek, Elżbieta Paczkowska-Łagowska, Jan Skoczyński, Beata Szymańska-Aleksandrowicz), psychologii (Maria Kielar-Turska, Andrzej Mirski), językoznawstwa (Jolanta Antas, Elżbieta Tabakowska). W kolejnych rocznikach następowały zmiany; uzupełniano skład Rady Programowej o nowe osoby, ale z tych samych co poprzednio dyscyplin naukowych. W pierwszym okresie czasopismo miało postać kwartalnika; ukazało się 39 numerów.\nW pierwszym okresie ukazały się cztery numery tematyczne poświęcone rozważaniom na temat związków filozofii i medycyny. W numerach tych zebrano artykuły poświęcone następującym zagadnieniom: Autokreacja w medycynie – pomiędzy wolnością a koniecznością (1999/4); Niepokoje człowieka końca wieku w aspekcie bioetyki,(2001/1); Granice medycyny – granice człowieczeństwa (2002/1); O naturze ludzkiej w perspektywie filozofii medycyny (2004/1).\nNumer zatytułowany Autokreacja w medycynie – pomiędzy wolnością a koniecznością poświęcono problemom bioetyki i filozofii medycyny. Zaprezentowano w nim wypowiedzi filozofów, bioetyków, kulturoznawców i religioznawców na temat relacji między wolnością a koniecznością na przykładzie takich zagadnień jak: tożsamość, autonomia, wolność, samotność, starość, cierpienie, śmierć. Autorzy zastanawiali się jaki jest człowieka margines swobody kierowania własnymi działaniami, jeśli działania są po części sterowane genetycznie, a po części uwarunkowane przez warunki środowiskowe sprzyjające ekspresji genów. Uważa się zatem, że wolność jest złudzeniem koniecznym. Przedstawiono zagadnienie odkrywania tożsamości nie tylko w kategoriach ról społecznych, ale przez chorobę i cierpienie. Wielu autorów podejmowało temat cierpienia i poszukiwania jego sensu. Przywołano także myśl Arthura Schopenhauera (1998), że sposobem na uwolnienie się od cierpienia jest sztuka. Innym rozważanym tematem była śmierć j jej doświadczanie na podstawie obserwacji śmierci innych osób, co umożliwia samopoznanie, nadaje głębię życiu, może być zachętą do twórczości.\nNiepokoje człowieka końca wieku w aspekcie bioetyki były rozpatrywane przez filozofów, bioetyków, a także przez architekta. Autorzy pokazali niepokoje związane z rozwojem współczesnej cywilizacji, które mają swe źródło w pojmowaniu wartości i jakości życia. Wiele uwagi poświęcono problemom etycznym, a mianowicie moralnym aspektom przeszczepów, klonowania, genetyzacji medycyny. Poruszano problemy ważne dla współczesnego człowieka, takie jak: samorealizacja, światopogląd, wola, samotność, dezinformacja, zbieżność harmonii przestrzeni i poczucia komfortu, cierpienie, choroba, śmierć.\nW numerze zatytułowanym Granice medycyny – granice człowieczeństwa zwrócono uwagę na potrzebę humanizacji medycyny, bowiem jak stwierdza Luc Ferry (1998), nigdy wcześniej postęp cywilizacji nie budził tak zasadniczych wątpliwości natury moralnej i metafizycznej, jak to ma miejsce w dzisiejszych czasach. Możliwości medycyny są obecnie niezwykłe; postęp medycyny z jednej strony fascynuje i pociąga (prowadzi do zwalczania chorób), a z drugiej wzbudza duże kontrowersje i wątpliwości natury etycznej(doskonalenie ludzkości: klonowanie, eugenika, eutanazja). W tym kontekście wskazywano problemy moralne związane z badaniami nad komórkami macierzystymi, problemy dawców i biorców (tyrania daru) organów. Analizowano obszar ingerencji w życie człowieka, wskazując na brak ograniczeń wieku życia i technologicznych, a jednocześnie stawiając pytanie o naruszenie tożsamości jednostki.\nNumer zatytułowany O naturze ludzkiej w perspektywie filozofii medycyny pokazuje problemy, przed którymi staje współczesny lekarz. Posiada on wiedzę o zdrowiu i chorobie a także bierze na siebie powinność etyczną w służbie życia i zdrowia człowieka. Ten obowiązek wymaga etycznej formacji, świadomości specyficznego typu odpowiedzialności zawodowej za podstawową wartość, jaką jest życie. Współczesna medycyna postawiła lekarza wobec wielu problemów etycznych, nieznanych wcześniej. Problemami tymi zajmuje się prężnie rozwijająca się dziedzina wiedzy – bioetyka. Zwrócono także uwagę, że lekarz stoi w obliczu ludzkiego cierpienia i powinien uszanować autonomię pacjenta i zająć odpowiednie stanowisko wobec pojawiających się dylematów moralnych. Autorzy, prezentując różne stanowiska i stawiając pytania, ukazywali problemy, które mogą naruszać ethos lekarski. Zwrócono uwagę na zaznaczającą się dezintegrację systemów etycznych, związaną z pluralizacją poglądów oraz rozszerzające się pole problemów etycznych w wyniku rozwoju nauki i zmian cywilizacyjnych. Znalazły się także rozważania o naturze ludzkiej: o tożsamości, o zmaganiu się z sobą i innymi w obliczu własnej śmiertelności i cierpienia.\nPonadto w 2002 roku ukazał się numer (4) pod redakcją Zdzisława Ryna zatytułowany Medycyna tradycyjna w Ameryce, zawierający teksty referatów wygłoszonych na 50. Międzynarodowym Kongresie Amerykanistów, jaki odbył się w Warszawie w dniach 10 – 14 lipca 2000 roku.Są to teksty z jednego sympozjum organizowanego przez Z. Ryna i Teresę Duran z UniversidadCatolica de Temucoz Chile. Teksty te prezentują osiągnięcia medycyny tradycyjnej uprawianej od wieków w różnych grupach etnicznych Indian Ameryki Łacińskiej oraz przybliżają tajniki ludowej mądrości gromadzonej i przekazywanej z pokolenia na pokolenie. Zdaniem Ryna materiały te miały pozwolić na zetknięcie się myślenia, które można nazwać magicznym z myśleniem racjonalnym prezentowanym przez medycynę XXI wieku i skłoni do zastanowienia się jak spożytkować medycynę tradycyjną i mądrość ludowych uzdrawiaczy w poprawie współczesnej opieki zdrowotnej.\nOstatni zeszyt przygotowany pod redakcją M. Magdoń był poświęcony filozofii Alberta Schweitzera. Asumptem do wydania tego okolicznościowego zeszytu były dwa jubileusze: 30-lecie Polskiego Towarzystwa Schweitzerowskiego (PTS) oraz 10-lecie Towaszystwa Edukacji Psychosomatycznej (TEP). Warto dodać, że oba stowarzyszenia współdziałały i wzajemnie wspierały się. Niemałe zasługi w tym zakresie ma prof.dr hab. Henryk Gaertner, długoletni prezes PTS.W artykułach przedstawiono życie i działalność Alberta Schweitzera, uzupełniając opis kalendarium. Na uwagę zasługuje artykuł opracowany przez córkę Schweitzera Rene Schweitzer-Miller, w którym wspomina ona swoją pracę w laboratorium szpitala w Lambarene oraz tekst pióra Waltera Munza, w którym opisuje dzieje kolejnych szpitali schweitzerowskich. O działalności polskich lekarzy w szpitalu Schweitzera wspomina Halina Petrykowska. Z kolei Gerhard Fischer przedstawił etyczne poglądy Schweitzera, dla których kluczowa była „cześć dla życia”.\nW wielu (16) numerach czasopisma zamieszczano na stronie zatytułowanej „Od redakcji” stwierdzenia wybrane z poszczególnych artykułów publikowanych w danym numerze. Zabieg ten miał prawdopodobnie wzbudzić zainteresowanie czytelników, zaś dziś cytaty te dobrze służą charakterystyce linii pisma. Dla przykładu przywołujemy niektóre z nich: Wielu naszych pacjentów jest chorych bardziej z przyczyn psychicznych niż fizycznych. Lekarz musi przede wszystkim akceptować psychiczną prawdziwość cierpienia pacjenta oraz rozumieć jego potrzeby (Boris Luban-Plozza, Ascona, Szwajcaria,1998, nr 2); Człowiek przyszłości będzie przede wszystkim istotą mózgową… Byłoby nierozsądne uważać, że funkcja świadomości jest kresem w ewolucji ludzkiego mózgu. Nie można też wykluczyć, że niektóre fenomeny uważane dzisiaj za objawy psychopatologiczne – myślę tu np. o zdolnościach telepatycznych, stanach zmienionej świadomości czy mało poznanej dziedzinie parapsychologii – mogą się okazać zwiastunami nowych, nadzwyczajnych możliwości ludzkiego mózgu(Zdzisław Jan Ryn, 1999, nr 3);Potrzebne są badania, których wyniki potrafiłyby przekonać sceptycznie nastawionych lekarzy (jak również zorientowanych ekonomicznie decydentów, a także Kasy Chorych), że leczenie wzbogacone o element psychoterapeutyczny jest tańsze i przynosi lepsze rezultaty niż biologicznie ukierunkowana medycyna, lekceważąca znaczenie kontaktu i środków psychologicznych w terapii (Marek Motyka, 1999, nr 3); Pacjenci …oczekują ode mnie nie tylko leków, ale porad na życie… Osobiście niezbędna jest mi znajomość kierunku, w którym zmierza świat, w którym zmierza Polska, w którym zmierza medycyna (Marzanna Magdoń, 2000, nr 1); W wielu ważnych zawodowych kontaktach medycznych nie dochodzi do wzajemnego zrozumienia, następują kolizje emocji, konflikty i niezadowolenie bardziej lub mniej ukryte (Jan Łazowski, 2001, nr 3).\nW pierwszym okresie czasopismo finansowane było przede wszystkim przez sponsorów, o których umiała zabiegać jego założycielka, Marzanna Magdoń. Niebagatelne znaczenie miały jej kontakty jako lekarza z osobami z różnych instytucji, towarzystw.\nDrugi okres istnienia czasopisma – redaktor Dorota Kubacka-Jasiecka\nDrugi okres wydawania czasopisma Sztuka Leczenia związany był z redaktorem Dorotą Kubacką-Jasiecką i obejmował lata od 2005 (numer 3-4) do 2011(numer1-2). Zmiana redaktora naczelnego była związana ze śmiercią założycielki czasopisma i pierwszego redaktora, Marzanny Magdoń (zmarła 9.04.2006 roku).\nW tym okresie redakcja była związana z Instytutem Psychologii Stosowanej Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz Instytutem Psychosomatycznym w Warszawie. Na Walnym zebraniu Towarzystwa Edukacji Psychosomatycznej w czerwcu 2006 roku została wybrana Rada Redakcyjna czasopisma w składzie: Dorota Kubacka-Jasiecka (redaktor naczelny), Bogdan Wasilewski (zastępca), sekretarze naukowi: Piotr Słowik, Piotr Pasowicz oraz członkowie: Maria Kielar-Turska, Jan Łazowski, Helena Wrona-Polańska, Małgorzata Wysocka-Pleczyk. Od 2010 roku drugim zastępcą redaktor naczelnej został Marek Motyka.\nUstalono także zasady wydawania czasopisma: finansowanie przez TEP oraz Fundację Tislowiczów, a wydawanie przez Instytut Psychosomatyczny w Warszawie, kierowany przez Bogdana Wasilewskiego.\nW pierwszym zeszycie wydanym przez nową redakcję zaznaczono, że wydawanie czasopisma będzie kontynuowane oraz nadal będą organizowane Sympozja Somatoterapii i Edukacji Psychosomatycznej. W tym okresie czasopismo obok wersji papierowej zaczęło być wydawane w wersji elektronicznej; posiadało własny portal finansowany przez Instytut Psychosomatyczny w Warszawie.\nZeszyt nr 3-4 z 2006 roku miał charakter wspomnieniowy i był poświęcony Marzannie Magdoń, założycielce czasopisma. Zebrano w nim wypowiedzi osób wspominających Marzannę Magdoń i jej dzieło, a mianowicie: BeatyTobiasz -Adamczyk (Coll. Medicum UJ), Henryka Gaertnera, Jolanty Antas, Ewy Białek, Jana Łazowskiego (nowego prezesa TEP), Piotra Słowika, Piotra Pasowicza (sekretarzy naukowych redakcji) oraz artykuły przedstawione na kolejnym 16. Europejskim Sympozjum Somatoterapii i Edukacji Psychosomatycznej, jakie miało miejsce 7 grudnia 2006 roku. Swoje prace dedykowali inicjatorce badań z zakresu psychosomatyki: H. Romanowska-Łakomy, D. Kubacka-Jasiecka, H. Wrona-Polańska, A. Nasiłowska-Barud, B. Wasilewski, J. Kocur. Osoby te uczestniczyły wielokrotnie w organizowanych przez M. Magdoń Sympozjach, współtworząc forum dyskusyjne wokół zagadnień z zakresu somatoterapii i edukacji psychosomatycznej. Ten ważny dla czasopisma numer otwiera fotografia Marzanny Magdoń, która patrzy uważna i skupiona na otoczenie, pełna energii i gotowa do zareagowania na to, co niesie świat.\nW drugim okresie istnienia czasopisma wydano 12 podwójnych zeszytów, w tym 3 zeszyty tematyczne, a mianowicie:\n– Zaburzenia rozwoju i jego wspomaganie, pod redakcją Marii Kielar-Turskiej (2007, numer 1-2),\n– Perspektywy psychosomatyki i roli psychologa w oddziałach chorych somatycznie, pod redakcją Doroty Kubackiej-Jasieckiej (2010, numer 1-2),\n– Muzykoterapia, po redakcją Ewy Klimas-Kuchtowej (2010, numer 3-4).\nW numerze zatytułowanym Zaburzenia rozwoju i jego wspomaganie zamieszczono artykuły ukazujące zmiany w zakresie ujmowania zaburzeń rozwoju, sposobów ich opisywania i wyjaśniania a także dróg wspomagania rozwoju. Zaznaczono, że dla wyjaśnienia zaburzeń rozwoju niezbędne jest zrozumienie samej istoty rozwoju jako procesu dynamicznego, trwającego przez całe życie. Opisano zaburzenia integracji sensorycznej (sensory integration disorder), specyficzne zaburzenia rozwoju mowy (specific language imparement), autyzm dziecięcy, zwracając uwagę na trudności związane z ich diagnozowaniem. Podjęto problemy rodzin z dziećmi o zaburzonym rozwoju, których rodzice przeżywają śmierć wyobrażeń o dziecku w normie rozwojowej; pokazano z jakimi problemami muszą zmierzyć się rodzice dziecka o zaburzonym rozwoju. Przedstawiono także zaburzenia rozwoju w okresie dorosłości, a mianowicie problemy z komunikowaniem się, specyficzne dla osób w wieku senioralnym. Pokazano również programy stymulujące rozwój dzieci w normie rozwojowej, przeznaczone dla dzieci w wieku przedszkolnym.\nNumer zatytułowany Perspektywy psychosomatyki i roli psychologa w oddziałach chorych somatycznie otwiera artykuł Prezesa Towarzystwa Edukacji Psychosomatycznej, Jana Łazowskiego, w którym autor podejmuje próbę powiązania zagadnień psychosomatyki z szybko rozwijającą się biologią i psychologią ewolucyjną. Postuluje uwzględnienie ewolucyjnej perspektywy w leczeniu chorób cywilizacyjnych, będących obecnie najczęstszymi przyczynami zgonów. W numerze znalazły się artykuły dotyczące roli społeczno-kulturowych i historycznych zmian w rozumieniu znaczenia kategorii zdrowia i choroby. Wskazano, że potoczne koncepcje zdrowia bliskie są holistycznemu podejściu naukowemu, choć nie są z nim tożsame. Omówiono psychologiczne aspekty komunikowania się lekarza z pacjentem zaznaczając, że umiejętność ta stanowi podstawę rozpoznania i leczenia choroby, jest także (zwłaszcza w przypadku schorzeń o charakterze przewlekłym i terminalnym) zasadniczą formą terapii. Okazję do przemyśleń na temat negatywnych ocen człowieka starego w różnych kulturach, stanowi artykuł pokazujący obyczaje i postawy w odniesieniu do starości w kulturze Azji. W numerze tym znalazł się także tekst zachęcający do refleksji nad formą ujmowania rzeczywistości w sztuce jako środkiem psychohigienicznym na radzenie sobie z bolączkami naszych czasów.\nOmawiany numer zawiera także sprawozdanie z 18. Sympozjum Somatoterapii i Edukacji Psychosomatycznej, jakie miało miejsce w dniach 22 – 23.10.2009 roku, w Audytorium Maximum. Materiał ten stanowi podstawę i zachętę do przemyśleń nad historią działalności TEP oraz jej naukową i społeczną wartością.\nAutorzy artykułów zebranych w numerze tematycznym Muzykoterapia podejmowali zagadnienia dotyczące relacji między muzyką a zdrowiem. Wskazano na różne funkcje muzyki, a mianowicie: ekspresywną, służącą wyrażaniu przeżyć przez kompozytora/wykonawcę, impresywną polegającą na wplataniu się muzyki w życie innych ludzi, pozwalającą na przeżywanie głęboko satysfakcjonujących doznań; terapeutyczną, stanowiąc drogę do zdrowia rozumianego jako zdolność organizmu do wszechstronnego rozwoju, a także profilaktyczną, promującą zdrowie. Muzyka wpływa na różne sfery człowieka: neurologiczną, immunologiczną, hormonalną, emocjonalną, poznawczą i duchową; stymuluje wsparcie społeczne. Pokazano rolę muzyki w przetrwaniu sytuacji granicznych na przykładzie więźniów obozów koncentracyjnych. Przedstawiono przykłady terapii muzyką i dźwiękami w odniesieniu do dzieci (Heidelberski model terapii) oraz dorosłych (muzykoterapia Paula Nordorffa i Cliva Robbinsa dla osób w różnym wieku). Zwrócono uwagę na rolę preferencji muzycznych w doborze muzyki na sesje terapeutyczne.\nPonadto ukazały się dwa zeszyty zawierające streszczenia referatów z międzynarodowych konferencji. W numerze 3-4 z 2009 roku znalazły się abstrakty z konferencji Functionaldisorders. Comprehensive treatment and prevention, organizowanejprzez PolishMedicalAssociation w Warszawie, w dniach 5-7 lipca 2009 roku. Zaś numer 1-2 z 2011 roku zawiera materiały z International Conference of PolishMedicalAssociation, jaka miała miejsce w Warszawie, w dniach 22-23 stycznia 2011 roku. Konferencja dotyczyła psychosomatycznych aspektów terapii i wyzdrowienia (Psychosomaticaspects of therapy and recovery).\nTrzeci okres istnienia czasopisma – redaktor Bogdan Wasilewski\nW roku 2011 zaznaczył się kryzys finansowy czasopisma związany z jednej strony z brakiem dochodów uzyskiwanych dotychczas z organizowanych sympozjów oraz wycofaniem się sponsorów. Redaktor naczelna D. Kubacka –Jasiecka zabiegała o wsparcie ze strony Uniwersytetu Jagiellońskiego, jednakże Towarzystwo Edukacji Psychosomatycznej nie było wówczas gotowe do podjęcia decyzji o przekazaniu czasopisma na rzecz uczelni. W tej sytuacji dotychczasowa redaktor naczelna, D. Kubacka-Jasiecka, złożyła rezygnację z pełnionej funkcji na ręce prezesa TEP, J. Łazowskiego. Za zgodą większości członków zarządu TEP, wydawanie czasopisma przejął dotychczasowy zastępca redaktor naczelnej i współwydawca czasopisma, Bogdan Wasilewski, który jednocześnie wyraził gotowość ponoszenia kosztów wydawania czasopisma. W liście do czytelników zaznaczył, że czasopismo nadal będzie miało charakter ogólnopolski, że redakcja zadba o zachowanie reprezentacji wszystkich regionów naszego kraju znaczących dla postępu medycyny i nauk z nią związanych oraz że czasopismo będzie kontynuowało ideę humanizacji medycyny, podjętej przed laty przez Marzannę Magdoń, założycielkę czasopisma.\nW trzecim okresie istnienia czasopisma w skład Kolegium Redakcyjnego wchodziły następujące osoby: Bogdan Wasilewski (redaktor naczelny), Anna Ratajska (sekretarz naukowy), Monika Smolarek (sekretarz redakcji), oraz członkowie: Jan Łazowski, Wojciech Gruszczyński, Maria Kielar-Turska, Marek Kosewski, Bogusław Stelcer, Helena Wrona-Polańska, a od 2012 roku – Marek Motyka.\nW trzecim okresie wydano 9 podwójnych numerów czasopisma. Dwa z nich miały charakter tematyczny, a mianowicie:\n– Wspomaganie rozwoju dzieci ze spektrum autyzmu, pod redakcją M. Kielar-Turskiej i A. Rybki (2012, numer 3-4),\n– Eutanazja dzieci – ochrona cierpiących czy koszmar XXI wieku, po redakcją H. Romanowskiej Łakomy (2015, numer 1-2).\nNumer zatytułowany Wspomaganie rozwoju dzieci ze spektrum autyzmu zawierał artykuły prezentujące różnorodne doświadczenia z pracy edukacyjno-terapeutycznej z dziećmi z zaburzeniami ze spektrum autyzmu. W ostatnich latach odnotowuje się wzrost częstości rozpoznawania autyzmu. Rośnie zatem liczba osób oczekujących specjalistycznej pomocy we wspieraniu ich rozwoju. Niezbędna jest rzetelna wiedza pozwalająca planować i realizować pracę terapeutyczna. Artykuły przynoszą przegląd stanowisk naukowych, stosowanych metod badania oraz sposobów pracy z dziećmi ze spektrum autyzmu. Zwrócono uwagę na ogromne zróżnicowanie indywidualne osób z tej grupy, co powoduje, że dla pracy z takimi dziećmi nie ma ustalonych algorytmów; właściwym zatem jest wskazanie różnorodnych ścieżek, którymi można podążać. Autorami prezentowanych tekstów są nie tylko teoretycy, ale przede wszystkim praktycy, pracujący na co dzień z dziećmi i młodzieżą ze spektrum autyzmu.\nW numerze zatytułowanym Eutanazja dzieci – ochrona cierpiących czy koszmar XXI wieku zgromadzono teksty dotyczące szeroko dyskutowanego współcześnie problemu eutanazji, w tym eutanazji dzieci. Bodźcem do opracowania tego numeru było przegłosowanie przez Belgów w dniu 13.02.2014 r., poprawki do Ustawy Eutanatycznej o eutanazji dzieci chronicznie chorych bez granicy wieku. Zebrano wypowiedzi psychologów, lekarzy, prawników, filozofów i teologów na ten nieobojętny moralnie temat. Dzięki temu czytelnik ma możliwość zapoznania się z różnymi podejściami do zjawiska eutanazji dzieci i skonfrontować z nimi stanowisko własne.\nPonadto numer 1-2/2014 roku zawiera streszczenia referatów wygłoszonych na XXI Konferencji Naukowej Sekcji Medycyny Psychosomatycznej Polskiego Towarzystwa Lekarskiego Konteksty Psychosomatyki, Lublin 10 – 12.04. 2014. Konferencja służyła pokazaniu różnych obszarów, w których obecne są założenia psychosomatyki, zwróceniu uwagi na wieloprzyczynowość objawów psychosomatycznych i potrzebę interdyscyplinarności podejścia.\nCzwarty okres istnienia czasopisma – redaktor Marek Motyka\nW 2016 roku Bogdan Wasilewski złożył rezygnację z funkcji redaktora naczelnego i wydawcy czasopisma. Jednocześnie Dziekan Wydziału Nauk o Zdrowiu Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego, prof. dr hab. Tomasz Brzostek, zaproponował przejęcie czasopisma. Zarząd TEP zdecydował przyjąć tę propozycję. Redakcję czasopisma Dziekan powierzył Markowi Motyka, od początku związanego z TEP i czasopismem. Został powołany zespół redakcyjny w składzie: Joanna Bonior, Teresa Gabryś, Beata Jakubczyk – Sekretarz Redakcji oraz Rada Redakcyjna, w skład której weszli dotychczasowi jej członkowie i dokooptowano nowych. Zaistniała sytuacja stwarza nadzieję na dalsze dobre funkcjonowanie czasopisma i kontynuowanie idei zainicjowanych przez założycielkę Marzannę Magdoń. Czasopismo powraca zatem do miejsca, gdzie narodziła się idea jego powołania: do Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego. Powiązanie czasopisma z Wydziałem Nauk o Zdrowiu szczęśliwie umożliwia prezentowanie na jego łamach rozważań na temat zapewnienia dobrostanu choremu poprzez opiekę, profilaktykę, promocję zdrowia, leczenie i różnego rodzaju terapie.\nNa stronie czasopisma czytamy: Czasopismo Sztuka Leczenia powstało z myślą poszerzenia redukcjonistycznego paradygmatu sprowadzającego funkcjonowanie człowieka wyłącznie do płaszczyzny biologicznej, o pozostałe wymiary ludzkiego funkcjonowania jakimi są wymiar psychiczny, społeczny i duchowy. Od momentu swego powstania w sposób szczególny akcentowało psychosomatyczny związek pomiędzy ciałem i umysłem, z czego wynikają bezpośrednie konsekwencje dla promocji zdrowia i terapii oraz szeroko rozumianej opieki medycznej. Obecna redakcja zamierza kontynuować dotychczasową linię programową czasopisma, rozwijając jednocześnie jego interdyscyplinarny charakter i reprezentowany w nim wyraźnie nurt humanistyczny.\nNa stronie internetowej czasopisma dostępna jest zawartość poszczególnych numerów Sztuki Leczenia od 2003 roku.\nW ciągu 20 lat wydawania czasopisma Sztuka Leczenia ukazało się 60 zeszytów, w tym 24 o podwójnej numeracji. Trzy zeszyty zawierały streszczenia z ogólnopolskich lub międzynarodowych konferencji. 10 zeszytów miało charakter tematyczny; były poświęcone omówieniu wybranych zagadnień ważnych w obszarze psychosomatyki, zaburzeń rozwoju i terapii. Autorzy artykułów publikowanych na łamach czasopisma byli pracownikami naukowych instytutów medycyny, psychologii, filozofii, religioznawstwa, prawa, teologii z całego kraju, a także z ośrodków praktyki medycznej i psychologicznej, takich jak poradnie, przychodnie, szpitale, szkoły. Wśród artykułów znajdują się prace autorów zagranicznych, z Belgii, Francji, Grecji, Indii, Japonii, Niemiec, Słowacji, Szwajcarii, Ukrainy i Włoch. W sumie ukazało się 40 artykułów autorów zagranicznych.\nCzasopismo posiada Index Copernicus w wysokości 4,65. W punktacji MNiSW ma 4 punkty.\nNa zakończenie opisu historii tego niezwykłego czasopisma, jakim jest Sztuka Leczenia, powróćmy do książki hermeneutyka, Hansa Georga Gadamera, pod znamiennym tytułem O skrytości zdrowia (2011). Autor zauważa, że od niepamiętnych czasów sztuka lekarska, wraz z towarzyszącym jej uznaniem, ma szczególne znaczenie, co nadaje lekarzowi, jego wiedzy i umiejętnościom specjalne wyróżnienie, zwłaszcza wtedy, gdy pojawia się zagrożenia życia. Jednocześnie zaznacza, że nie wiadomo na ile efekt wyleczenia można zawdzięczać umiejętności terapii lekarza, a na ile pomogła tu sobie sama natura. Filozof pokazuje, że na przestrzeni wieków człowiek wiele zyskał – nabył specjalistycznych umiejętności analitycznego określania zagadnień, w tym także zdrowia. Jednocześnie zwraca uwagę na niebezpieczeństwo samozniszczenia, wypływające bezpośrednio z perfekcjonizacji nowoczesnych instytucji badawczych. Człowiek utracił bowiem umiejętność holistycznego ujmowania problemów. W esejach składających się na książkę O skrytości zdrowia autor pokazuje jak wraz z biegiem czasu utraciliśmy pewne umiejętności, a jednocześnie nabyliśmy inne kompetencje, co doprowadza nas nieraz do zguby, a innym razem prowadzi ku nieznanemu. Warto zauważyć, że temat ten był dostrzegany i podejmowany na łamach czasopisma Sztuka Leczenia przez wielu autorów. Poszukiwano różnych dróg zrównoważenia opisanych powyżej rozbieżności między osiągnięciami współczesnych nauk o człowieku a możliwościami wykorzystania tych osiągnięć w zapewnieniu dobrostanu fizycznego i psychicznego, znajdując je między innymi w filozofii Wschodu czy propozycjach medycyny niekonwencjonalnej.\nCzasopismo Sztuka Leczenia wyróżniało się propagowaniem interdyscyplinarnego podejścia do problematyki zdrowia. Na jego łamach przedstawiali swoje przemyślenia i wyniki badań przedstawiciele nauk medycznych, społecznych, humanistycznych, technicznych. Cechująca czasopismo otwartość dobrze wpisuje się w aktualny kierunek poszukiwań w nauce. Obok czasopism prezentujących ekspertalną wiedzę dziedzinową bardzo potrzebne są takie, które służą wypracowywaniu holistycznego ujmowania człowieka.\nFerry L.(1998), Człowiek – Bóg czyli o sensie życia. Warszawa. Gadamer H.G. (2011), O skrytości zdrowia, tłum. Andrzej Przyłębski. Poznań: Wydawnictwo Media Rodzina.\nEdwards D. (2004), Art therapy. London: Sage Publications.\nElahehMottahedianTabrizi, HedayatSahraei, SaeidMovahhedi Rad, EbrahimHajizadeh, Marziyeh Lak (2012), The effect of music on the level of cortisol, blood glucose and physiological variables in patients undergoing spinal anesthesia, EXCLI Journal, 11, 556 – 565.\nKielanowski T.(1973), Propedeutyka medycyny. Warszawa: PZWL.\nMagdoń M. (1995), Jak zrównoważenie emocji i umysłu leczy ciało, Sztuka Leczenia,2, 47 – 55.\nSzczeklik A. (2002), Katharsis. O uzdrowicielskiej mocy natury i sztuki. Kraków: Znak.\nSzuman S. (1956), Sztuka wzbogaca i pogłębia człowieka. Glos Nauczycielski, nr 10 i nr 11.\nSzuman S. 1965), O doniosłej roli sztuki w wychowaniu dorosłych. W: K. Wojciechowski (red.), Pedagogika dorosłych (wyd.2),422 – 460. Warszawa: PZWS\nSzuman S. (1961), Przeobrażające działanie sztuki. Oświata Dorosłych, nr 3, 129 – 137.\nTatarkiewicz W. (1978), Parerga. Warszawa: PWN.\nTokarczyk R. (2011), Medycyna a normy. Sztuka leczenia wśród innych rodzajów sztuk. Warszawa: Wolters Kluwer Polska Sp. Z o.o.\nInstytut Psychologii, Akademia Ignatianum w Krakowie\nSłowa kluczowe: czasopismo, dobrostan, leczenie, opieka nad chorym, pomoc psychologiczna, profilaktyka, psychoterapia, promowanie zdrowia\nThe history and the present day of the magazine The Art of Therapy\nThe article presents a twenty-year period of history of the magazine The Art of Therapy. The sources and aims of the magazine were briefly shown within the paper. Main types of issues raised in the submitted articles has been also characterized with reference to the multidisciplinary approaches of their authors. Most current problems concerning the work with the patient, medical achievements, caregiving, physiotherapeutic as well as psychological and psychotherapeutic support has been clearly stressed in the statements of the authors. At the same time the article have shown all the inconveniences with which the editorial board had to struggle to make the magazine present and available. Analysis of the contents allows the reader to explore the multi-faceted points of view on the physical and mental well-being of man given by the authors representing various fields of medical sciences, health sciences, social sciences and humanities.\nKey words: journal/magazine, well-being, therapy, caregiving, psychological support, prevention, psychotherapy, promotion of health


Lille naciska na Svena Botmana, aby ten zaakceptował ofertę Newcastle. Obrońca jednak woli przenosiny do AC Milanu.\nSven Botman od kiedy gra w Lille jest jednym z wyróżniających się graczy na pozycji obrońcy. Nic dziwnego, że wiele klubów ma na niego chrapkę. Jednym z bardziej zdecydowanych drużyn jest Newcastle. “Sroki” zaproponowały aż 40 milionów + 5 milionów euro bonusów. Jak można było się spodziewać, Francuzi przyjęli tę ofertę z pocałowaniem ręki. Co więcej, naciskają oni na Holendra by ten przyjął zakusy Anglików.\nSam zainteresowany czeka jednak na krok ze strony AC Milanu. “Rossoneri” właśnie zostali mistrzami Włoch i w następnej kampanii zagrają w Lidze Mistrzów. Botman wie, że jego umiejętności są już wystarczające na grę w tych elitarnych rozgrywkach.\nZałóż konto klienta na jednej ze stron bukmacherskich, skorzystaj z promocji powitalnej i typuj mecz Francja U19 – Włochy U19. W ofercie wymienionych bukmacherów dostępny jest bogaty wybór zakładów przedmeczowych i zakładów live.\nZwycięstwo Francji – kurs 2.00 (Fortuna)\nRemis – kurs 3.45 (LV Bet)\nZwycięstwo Włoch – kurs 3.50 (Betclic)\nTags: ac milan, Ligue 1, Lille, Newcastle, premier league, serie a, Sven Botman\nPoprzedni Munir El-Haddadi odrzucił ofertę z MLS. Sevilla chce pozbyć się zawodnika\nNastępny Oficjalnie: Król strzelców II Ligi w Polonii Warszawa


Hot Trends, przy zakupie domu w 2016 | Nieruchomości (Polish)\nJeśli chodzi o nieruchomości jest ważne dla kupujących i sprzedających nadążać za najnowszymi trendami w domu poprawy. Co było popularne, rok temu, nie mówiąc już dziesięć lat temu, może radykalnie zmienić sposób, w jaki dom jest postrzegana. Pomyśl o trendach, które były obecne w domach zostaliśmy wychowani w wersecie co jest popularne teraz pewien czasy.\nDywany kudły, kolorowych urządzeń, podłogi laminowane, formica blaty i osprzętem złota zostały wszystkie wściekłość tak niskie, jak 30 lat temu. Dom z wszystkie pięć z tych trendów hot przycisk leciała z rynku. Teraz spróbuj sprzedać tego samego domu w rynku i obejrzeć go siedzieć na zawsze czeka na prawo nabywcy przyjść. Kupujący może ostatecznie przyjść tylko po sprzedawca miał znacząco spadły ceny wywoławczej. Jest to tylko jeden z wielu powodów, dla których ważne jest, aby utrzymać się na trendy obecne w domu poprawy i nieruchomości arenas.\nModna kuchnia pomysły\nW nieruchomości kuchnia jest prawdopodobnie najważniejszym pokój w domu. W celu uzyskania górę dolara ze sprzedaży domu jest ważne, aby utrzymać się na popularne uaktualnień do przestrzeni. Oto kilka rzeczy, które są najpopularniejsze w Kuchnia wzory i uaktualnień dla 2016:\nWyspy kuchenne z miejsca na dodatkową pracę i siedzenia są potrzebne do zabawy.\nCiemne szafki z innych materiałów, takich jak szkło i metal jest centralnym punktem.\nNiezbyt często Blat materiałów, takich jak egzotyczne kamienie, ręcznie przelewa cementu lub granit.\nZbudowany w winie, chłodnice są zawarte w wyspy kuchenne.\nZe stali nierdzewnej, górnej linii urządzeń, które zawierają wszystkie dzwony i gwizdki są zainstalowane.\nPodwójne Piece, Piece konwekcyjne i niekonwencjonalne, sześciu palnik topy są niesamowicie trend z coraz większą popularnością w przygotowywaniu kulinarnych w domu.\nNajpopularniejsze wzory dla łazienki\nSzkło i kamień są zarówno popularne wyboru materiałów w łazience aktualizacje w 2016. Należy wziąć pod uwagę mieszanką z surowców naturalnych, podczas uaktualniania przestrzeni łazienki.\nZlewozmywaki statku, w połączeniu z antykami marnościami inspirowane są oferuje klasycznie, nowoczesne spin na tworzenie rekolekcje w domu własny.\nChrome oprawy są zastępowane dla elementy ze szczotkowanego niklu.\nPrysznice są bardziej popularne, a następnie wanny. Uatrakcyjnij miejsca rozszerzone prysznic baterie, natryski podwójny i ręcznych opryskiwaczy. Zmodernizowane oprawy i baterie są atrakcyjne dla właścicieli domów, które są gotowe na miejsce bez żadnych aktualizacji DIY do czynienia z.\nInną cechą popularne w łazience należy rozważyć uaktualnień jest instalacja automatyczne oświetlenie.\nTrendy w domu poprawy nie są niczym nowym. To ważne śledzić z trendów na rynku mieszkaniowym, zwłaszcza, jeśli sprzedawca chce sprzedać swój dom w ciągu najbliższych pięciu lat. Nigdy nie może pójść źle w domu poprawy z aktualizacjami prosty, klasyczny, uwydatniać rezygnować łatwo wymienne akcesoria, które śledzić trendy.\nArtykuł znaczniki: agent nabywców, Dom dla sprzedaży, Homes for sale, Domy na sprzedaż w, lokalnych domów na sprzedaż, agent nieruchomości


Kluzik-Rostkowska: Tomasz Siemoniak jest kandydatem absolutnie niezależnym - Jedynka - polskieradio.pl\nOstatnia aktualizacja: 22.01.2020 08:34\n- Musimy myśleć o wyborze szefa partii w kontekście ewentualnego przyszłego premierostwa - powiedziała poseł PO Joanna Kluzik-Rostkowska w Programie 1 Polskiego Radia.\nJoanna Kluzik-Rostkowska o wyborze nowego przewodniczącego PO (Jedynka/Sygnały dnia)\n25 stycznia ok. 9,4 tys. członków PO będzie mogło oddać głos w wyborach przewodniczącego partii. Nieoficjalne wyniki głosowania mają być znane już w sobotę wieczorem. Kandydatów na szefa PO jest pięcioro: Borys Budka (b. minister sprawiedliwości, obecnie wiceszef PO i szef klubu Koalicji Obywatelskiej), Tomasz Siemoniak (w przeszłości wicepremier i minister obrony narodowej, teraz wiceprzewodniczący Platformy, poseł KO), Joanna Mucha (b. minister sportu, obecnie posłanka KO), Bartłomiej Sienkiewicz (b. szef MSW, obecnie poseł Koalicji Obywatelskiej) oraz Bogdan Zdrojewski (obecnie senator KO, w przeszłości m.in. minister kultury i prezydent Wrocławia). Jeśli żaden z nich nie otrzyma ponad 50 proc. głosów, 8 lutego odbędzie się II tura wyborów. Ze startu wycofał się b. minister zdrowia, europoseł Bartosz Arłukowicz, który dwa dni później udzielił poparcia Budce. 3 stycznia rezygnację z ubiegania się o reelekcję ogłosił obecny lider Grzegorz Schetyna. Zaapelował jednocześnie o głos na Siemoniaka.\n- Musimy myśleć o wyborze szefa partii nie tylko jako kimś, kto będzie rządził partią, ale jako najpoważniejsza partia opozycyjna musimy myśleć o szefie partii również w kontekście ewentualnego przyszłego premierostwa - powiedziała Joanna Kluzik-Rostkowska. Wskazała, że na pewno odda głos na Tomasza Siemoniaka. - Jestem w jego sztabie wyborczym - przypomniała.\n- Nie mam żadnych wątpliwości, że w sensie wagi politycznej, przy całej mojej sympatii dla Borysa Budki, to waga Tomasza Siemoniaka, byłego wicepremiera, wieloletniego ministra jest większą wagą - stwierdziła poseł.\nGość Jedynki stanowczo nie zgodziła się z sugestią, że wybór Tomasza Siemoniaka to w rzeczywistości kontynuacja rządów Grzegorza Schetyny. - Nie jest prawdą, że były jakieś potajemne porozumienia. Sytuacja wyglądała tak, że Grzegorz uznał, że nie będzie kandydował. Ja sama Tomka Siemoniaka namawiałam do tego, żeby kandydował - powiedziała Kluzik-Rostkowska.\nJak dodała, w jej ocenie "w poczuciu odpowiedzialności, takiej dojrzałości, utrzymania jedności w partii - to właśnie Tomasz Siemoniak jest kandydatem lepszym". - Absolutnie niezależnym - zakończyła.\nW audycji rozmawiano również o programie PO, praworządności, Tomaszu Grodzkim i Marianie Banasiu.\nGość: Joanna Kluzik-Rostkowska (poseł PO)\nZobacz więcej na temat: POLSKA polityka Joanna Kluzik-Rostkowska Platforma Obywatelska Tomasz Siemoniak Grzegorz Jankowski


Wspomóż organizację w jej zarządzaniu - Ogłoszenie - ngo.pl\nWspomóż organizację w jej zarządzaniu\n25 września 2021 11:13\nZespół ds. Rekrutacji i Organizacji Praktyk Studenckich Stowarzyszenia Inicjatywa Obywatelska PRO CIVIUM poszukuje:\nosoby na stanowisko z-cy Koordynatora Zespołu odpowiedzialnego za nabór i proces rekrutacji kandydatów do wolontariatu\nosoby na stanowisko z-cy Koordynatora Sekcji Organizacji Praktyk Studenckich przy Zespole odpowiedzialnego za sprawy administracyjne związane z procesem organizacji praktyk zawodowych dla studentów uczelni wyższych.\nWykształcenie wyższe lub IV., V. rok studiów na kierunku zarządzanie i pokrewnych\nDostęp do Internetu (współpraca online)\nŚwiadczenie wolontariatu na podstawie stosownego porozumienia\nMożliwość rozwoju zawodowego w nowoczesnej formule organizacyjnej\nWspółpracę ze specjalistami, środowiskiem naukowym\nKorzystanie z nowoczesnych form współpracy - platformy online\nMożliwość udziału w projektach finansowanych ze środków europejskich\nMożliwość odbycia stażu absolwenckiego\nStowarzyszenie Inicjatywa Obywatelska PRO CIVIUM realizuje Program Zapobiegania Wykluczeniu Społecznemu Rodziny oraz Program "Interwencja i Wsparcie w Prawidłowym Powrocie do Społeczeństwa Osób Skazanych". Współpracuje z instytucjami, innymi organizacjami pozarządowymi, członek Ogólnopolskiej Federacji Organizacji Pozarządowych, wydawca czasopisma "Postpenit". W jego szeregach działa ponad 100 osób z całego kraj, w tym prawnicy, psycholodzy, seksuolodzy, doradcy zawodowi, dziennikarze, pedagodzy, naukowcy. Stowarzyszenie wraz z Fundacją PZU w 2020 roku wsparło ponad 20. polskich uczelni w realizacji praktyk zawodowych dla studentów uczelni wyższych, realizując projekt "Wiedza - Edukacja - Resocjalizacja", kontynuowany w tym roku i planowany na kolejne.\nRaport z działalności na 2020 rok\nNasza misja nasz cel\nWeronika Dzierla - Koordynator Zespołu\nWażność ogłoszenia: od 25 września 2021 do 26 października 2021


Galeria ścienna PINIA 02 GF0007. Zestaw brązow... | Oprawiamy.pl\nhome Strona główna folder_open Multiramki i fotogalerie folder_open Galerie ścienne - zestawy ramek folder_open Brązowe galerie ścienne folder_open Galeria ścienna PINIA 02 GF0007. Zestaw brązowych ramek na ścianę\nGaleria ścienna PINIA 02 GF0007. Zestaw brązowych ramek na ścianę\nNumer katalogowy: PINIA-02-GF0007\nZestaw ramek - galeria ścienna na zdjęcia w kolorze brązowym Pinia 02 GF0007\nNowoczesna galeria ścienna Pinia 02 GF0007 składająca się z trwałych, wysokiej jakości ramek wykonanych całkowicie ze starannie dobranego polskiego drewna. Tak w 100% z litego drewna! - nie jest to drewnopochodny MDF prasowany z lepikami wiór oklejany papierem. Ambitny, profilowany kształt przekroju ramki nadaje mu lekkości i elegancji. Profil drewniany o przekroju 14x11 mm jest bardzo stabilny, a zastosowane do połączenia zszywki typu „V-nail” gwarantują doskonale spasowane narożniki co sprawia, że oprawione pamiątki będą cieszyły oko przez długi czas. Ramki w zastawie z kolekcji Pinia 02 GF0007 charakteryzują się subtelnym wyglądem i szerokim wachlarzem kształtów od prostych mini galerii do rozbudowanych zestawów. Dostępne są w wielu wersjach kolorystycznych od neutralnej białej, zawsze eleganckiej czerni, ciepłego naturalnego drewna, uniwersalnego brązu, w odcieniach szarości.\nKompletna galeria ścienna - Pinia 02 GF0007 w skład której wchodzą:


QUEENS BUTY - Poradnik Kobiety\nProjektowane przez niego szpilki, sandały na obcasie czy botki z upodobaniem noszą Beyonce, Kate Moss oraz tysiące kobiet na całym świecie. Do tej pory buty sygnowane logo Steve Madden można było u nas kupić wyłącznie online. Już niedługo otwarty zostanie pierwszy w Polsce butik tego projektanta. czytaj dalej\nJesień w stylu lat 70: 6 modnych stylizacji Specjalnie dla Was przygotowaliśmy sześć stylizacji utrzymanych w klimacie tej zwariowanej dekady. Znajdzie tu coś dla siebie i współczesna hippiska i pełna energii Dancing Queen. Inspiracji jest wiele i choć niejeden raz są skrajnie różne, to wszystkie mają te same korzenie - lata 70. Trzeba pamiętać, że są to czasy wielu nieśmiertelnych ikon stylu, którymi zwykle były żony sławnych muzyków, aktorki lub też divy z muzycznego świata. Do ich grona można zaliczyć nazwiska takie, jak chociażby Pattie Boyd, Bianca Jagger, Farah Fawcett czy nieco bardziej punkowa Debbie Harry.\nKorynna Lila-Róż, czyli jak być kobietą Nowej Prawicy? to "odzież, bizuteria ,buty i dodatki z najnowszych i dawnych kolekcji znanych projektantow i marek , pojedyncze kolekcje i kreacje projektowane przez wlascicielke ,odziez i bizuteria robiona przez artystow. bardzo atrakcyjne ceny" (pisownia oryginalna). Tak "Lila-Róż" opisany\nświetnie ubrana od stóp do głów, ale kiedy nie ma zrobionych paznokci, nie ma klasy. Widuję takie kobiety. Kilka lat temu byłam we Włoszech i widziałam paniusie, które były piękne jak bazylika w Watykanie, obwieszone biżuterią aż po łokcie, idealnie umalowane, z perfekcyjnymi butami i fryzurą, ale miały\nrobić terapii tą płytą, chociaż szczerze opowiadam o stawaniu się kobietą. Twój koncert jest jak spektakl. Ja się wychowałam na teatrze, na operze, to dla mnie naturalne. Podobają mi się drag queens, podoba mi się przegięcie, sama lubię taka być na scenie. Ludzie mogą w to wejść, dać się porwać. Każdy\nJabłka: Staten Island, Brooklyn, Queens, Bronx oraz Manhattan. Meta znajduje się w Central Parku. Z dwoma milionami kibiców przy całej trasie. Pierwszy maraton odbył się w Nowym Jorku w 1970 roku. New Balance Model Vazee Pace New Balance przeznaczony jest dla osób ze stopą NEUTRALNĄ. Stworzony do\n. Jeździłem na ciuchy do Warszawy. Kupowaliśmy amerykańskie marynary, przykrótkie spodnie, bikiniarskie buty. Nie żył pan chyba pod rządami Bieruta i Gomułki? Żyłem w innym świecie. Śmialiśmy się z komuny. Żarty były mocne. Na przykład: 'Chodźmy za róg. Będzie ostre pierd... Kto będzie\nOlga Tokarczuk i syndrom Waldka D. tym na co dzień. Lubię przebrać się za kogo innego, siadam w jakiejś kafejce i jestem kimś innym. Przebierasz się za blondynkę? Różnie, zakładam okulary, buty na obcasie, płaszczyk, lubię przebierać się za takie porządne pańcie albo hipiskę. Posiedzę, wypiję żołądkową gorzką i wracam do domu. Eee


Chiny Pompy tłokowe, wysokociśnieniowa pompa tłokowa, dostawca pomp hydraulicznych tłokowych\nOpis:Pompy tłokowe,Wysokociśnieniowa pompa tłokowa,Pompa hydrauliczna tłokowa,Pompa tłokowa promieniowa,,\nStart > Products > Pompa hydrauliczna > Pompy tłokowe\nKategorie Produkt Pompy tłokowe, jesteśmy wyspecjalizowani producenci z Chin, Pompy tłokowe Wysokociśnieniowa pompa tłokowa dostawcy / fabryki, hurt wysokiej jakości produkty Pompa hydrauliczna tłokowa R & D i produkcji, mamy doskonały serwis po sprzedaży i wsparcia technicznego. Czekamy na współpracę!\nPompa tłokowa o zmiennym tłoku Rexroth A10VSO28  Skontaktuj się Now\nHydrauliczna pompa tłokowa Daikin serii V.  Skontaktuj się Now\nPompy tłokowe hydrauliczne o zmiennej objętości Nachi PVS  Skontaktuj się Now\nObrotowa pompa tłokowa o zmiennym przemieszczeniu Parkera  Skontaktuj się Now\nRexroth - wysokociśnieniowa hydrauliczna pompa tłokowa  Skontaktuj się Now\nRexroth - hydrauliczna pompa tłokowa A10VSO, seria 31  Skontaktuj się Now\nWysoce wydajny silnik tłokowy A2FO Szczegóły dotyczące wyboru płynu hydraulicznego Prawidłowy wybór płynu hydraulicznego wymaga znajomości temperatury roboczej w odniesieniu do temperatury otoczenia: w obwodzie otwartym temperatura zbiornika. Płyn...\nPompa tłokowa o zmiennym tłoku Rexroth A10VSO28 Osiowa pompa tłokowa o zmiennym wydatku, zaprojektowana z myślą o otwartych układach. Może być stosowany w aplikacjach mobilnych i przemysłowych. Przepływ jest proporcjonalny do prędkości napędu i...\nHydrauliczna pompa tłokowa Daikin serii V. Hydrauliczne pompy tłokowe Daikin serii V są standardowymi pompami tłokowymi o zmiennym wydatku . Produkty charakteryzujące się niskim poziomem hałasu, wysoką wydajnością i wysoką niezawodnością są...\nPompy tłokowe hydrauliczne o zmiennej objętości Nachi PVS Pompy hydrauliczne o zmiennym natęŜeniu serii Nachi PVS, Gdy ciśnienie tłoczenia osiągnie nastawioną objętość ustawioną przez kompensator ciśnienia, objętość wyładowcza jest automatycznie...\nObrotowa pompa tłokowa o zmiennym przemieszczeniu Parkera Przy ciśnieniu roboczym do 420 barów (5000 psi) i prędkości do 3000 obrotów na minutę, wytrzymała pompa osiowa z pompą Parker PV (PVplus, na zdjęciu) ma solidną konstrukcję, która zapewnia...\nRexroth - wysokociśnieniowa hydrauliczna pompa tłokowa Osiowa zmienna pompa tłokowa wytwarza, reguluje i reguluje przepływ płynu hydraulicznego. Został zaprojektowany do zastosowań stacjonarnych. A4VSO jest pompą zmienną z grupą...\nRexroth - hydrauliczna pompa tłokowa A10VSO, seria 31 Pompa wielotłoczkowa Axial generuje, steruje i reguluje przepływ płynu hydraulicznego . A10VO jest przeznaczony do zastosowań mobilnych, takich jak maszyny budowlane . A10VSO jest przeznaczony do...\nChiny Pompy tłokowe Dostawcy\nPompa tłokowa jest rodzajem pompy wyporowej, w której wysokociśnieniowe uszczelnienie porusza się ruchem posuwisto-zwrotnym z tłokiem. Pompy tłokowe mogą być używane do przesuwania cieczy lub sprężania gazów. Mogą działać w szerokim zakresie ciśnień. Działanie wysokiego ciśnienia można osiągnąć bez silnego wpływu na natężenie przepływu. Pompy tłokowe mogą również pracować z lepkimi mediami i mediami zawierającymi cząstki stałe.\nPompy tłokowe Wysokociśnieniowa pompa tłokowa Pompa hydrauliczna tłokowa Pompa tłokowa promieniowa Pompy łopatkowe