Pisanie prac i sztuka ich prezentacji [Przemysław Paweł Grzybowski, Krzysztof Sawicki] << KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE\n00092 006600 20496885 na godz. na dobę w sumie\nAutor: Przemysław Paweł Grzybowski, Krzysztof Sawicki Liczba stron:\nISBN: 978-83-7587-395-5 Data wydania: 2017-10-06\nP.P. Grzybowski, K. Sawicki, Pisanie prac i sztuka ich prezentacji, Kraków 2010 ISBN: 978-83-7587-395-5, © by Oficyna Wydawnicza „Impuls” 2010 © Copyright by Oﬁ cyna Wydawnicza „Impuls“, Kraków 2010 Recenzent: prof. zw. dr hab. Bogusław (cid:291)liwerski Redakcja wydawnicza: Beata Bednarz Małgorzata Miller Rysunki: Piotr Olszówka Projekt okładki: Piotr Olszówka Autorzy z góry dzi(cid:269)kuj(cid:264) za wszelkie uwagi, sugestie, propozycje zmian i uzupełnie(cid:281) niniejszej publikacji. Korespondencj(cid:269) mo(cid:304)na kierować na adres: autorzy@gmail.com. ISBN 978-83-7587-395-5 Oﬁ cyna Wydawnicza „Impuls” 30-619 Kraków, ul. Turniejowa 59/5 tel. (12) 422-41-80, fax (12) 422-59-47 www.impulsoﬁ cyna.com.pl, e-mail: impuls@impulsoﬁ cyna.com.pl Wydanie I, Kraków 2010 P.P. Grzybowski, K. Sawicki, Pisanie prac i sztuka ich prezentacji, Kraków 2010 ISBN: 978-83-7587-395-5, © by Oficyna Wydawnicza „Impuls” 2010 Spis treści Przepraszam, a o co chodzi? – czyli niezbędny wstęp ...................................................................... (cid:891) Abecadło – czyli co i jak czytać, zanim zacznie się pisać .................................... (cid:883)(cid:889) Rze(cid:256)bienie umysłu – czyli od czego zacząć ....................................................................... (cid:884)(cid:889) Wybór tematu .............................................................................. (cid:884)(cid:889) Higiena pracy nad tekstem ............................................................ (cid:885)(cid:882) Igła w stogu siana – czyli poszukiwanie informacji .......................................................... (cid:885)(cid:889) W bibliotekach i Internecie ............................................................ (cid:885)(cid:889) Plagiat i antyplagiat ...................................................................... (cid:886)(cid:882) Nie tylko dla zapominalskich – czyli co i jak notować ....................................................................... (cid:886)(cid:887) Fiszki ............................................................................................ (cid:886)(cid:888) Słownik wyrazów niezrozumiałych ................................................ (cid:886)(cid:889) Poka(cid:258) język – czyli sztuka unikania błędów ........................................................... (cid:887)(cid:885) Język mediów ............................................................................... (cid:887)(cid:886) Zapo(cid:258)yczenia ................................................................................ (cid:887)(cid:888) Kultura języka ............................................................................... (cid:887)(cid:890) Przejrzystość i zrozumiałość .......................................................... (cid:888)(cid:882) Grafomania .................................................................................. (cid:888)(cid:883) Skromność to cnota – czyli Twoje miejsce w szeregu ......................................................... (cid:888)(cid:889) P.P. Grzybowski, K. Sawicki, Pisanie prac i sztuka ich prezentacji, Kraków 2010 ISBN: 978-83-7587-395-5, © by Oficyna Wydawnicza „Impuls” 2010 (cid:888) Spis treści Koszmar kropki i przecinka – czyli strona formalna tekstu .......................................................... (cid:889)(cid:885) Struktura treści ........................................................................... (cid:889)(cid:886) Czcionka, akapit i dzielenie wyrazów ........................................... (cid:889)(cid:889) Cytowanie i przypisy ................................................................... (cid:889)(cid:891) Dbałość o szczegóły ................................................................... (cid:890)(cid:884) Najczęstsze błędy ....................................................................... (cid:890)(cid:886) Ostateczna korekta ..................................................................... (cid:890)(cid:887) Wielka układanka – czyli jak pisać artykuł ..................................................................... (cid:890)(cid:891) Warsztat paparazzo – czyli ilustracje w pracy ................................................................... (cid:891)(cid:889) Nie załamuj palców – czyli jak to się robi z komputerem ................................................. (cid:883)(cid:882)(cid:885) Nie dra(cid:258)nij śpiącego lwa – czyli kontakty z wykładowcami ..................................................... (cid:883)(cid:883)(cid:883) Składanie prac do oceny .............................................................. (cid:883)(cid:883)(cid:883) Sztuka korespondencji ................................................................ (cid:883)(cid:883)(cid:886) Pod obstrzałem – czyli sztuka referowania ................................................................ (cid:883)(cid:883)(cid:891) Twój pierwszy raz – czyli jak się zachować podczas konferencji naukowej .................. (cid:883)(cid:884)(cid:889) Oswajanie przestrzeni ................................................................. (cid:883)(cid:884)(cid:889) Poprawność (a)polityczna ........................................................... (cid:883)(cid:884)(cid:890) Z techniką za pan brat ................................................................. (cid:883)(cid:884)(cid:891) Prezentacje multimedialne .......................................................... (cid:883)(cid:885)(cid:883) Gospodarowanie czasem ............................................................ (cid:883)(cid:885)(cid:884) Klątwa Gutenberga – czyli składanie prac do druku ........................................................ (cid:883)(cid:885)(cid:889) Wymogi formalne ....................................................................... (cid:883)(cid:885)(cid:889) Umowa i prawa autorskie ............................................................ (cid:883)(cid:885)(cid:891) P.P. Grzybowski, K. Sawicki, Pisanie prac i sztuka ich prezentacji, Kraków 2010 ISBN: 978-83-7587-395-5, © by Oficyna Wydawnicza „Impuls” 2010 Spis treści (cid:889) Kodeks dyplomanta – czyli seminaryjny savoir-vivre ......................................................... (cid:883)(cid:886)(cid:885) Wybór promotora ....................................................................... (cid:883)(cid:886)(cid:886) Walka z czasem .......................................................................... (cid:883)(cid:886)(cid:888) Praca zespołowa ........................................................................ (cid:883)(cid:886)(cid:890) Śmiać się czy płakać? – czyli humor z prac studenckich ..................................................... (cid:883)(cid:887)(cid:885) Bibliograﬁ a ..................................................................................... (cid:883)(cid:887)(cid:891) Aneks ............................................................................................. (cid:883)(cid:888)(cid:885) Załącznik (cid:883) Warto przeczytać – czyli wybór literatury metodologicznej z ró(cid:258)nych dziedzin .... (cid:883)(cid:888)(cid:889) Załącznik (cid:884) Warto poklikać – czyli wybór stron internetowych ............................................. (cid:883)(cid:890)(cid:887) Informacja naukowa (ludzie nauki, instytucje, serwisy tematyczne) ........................ (cid:883)(cid:890)(cid:887) Biblioteki (bazy danych, katalogi, zbiory online, bibliograﬁ e) .................. (cid:883)(cid:890)(cid:888) Wyszukiwarki internetowe .................................................... (cid:883)(cid:890)(cid:889) Porady, narzędzia, pomoce naukowe ..................................... (cid:883)(cid:890)(cid:890) O autorach ...................................................................................... (cid:883)(cid:891)(cid:883) P.P. Grzybowski, K. Sawicki, Pisanie prac i sztuka ich prezentacji, Kraków 2010 ISBN: 978-83-7587-395-5, © by Oficyna Wydawnicza „Impuls” 2010 Przepraszam, a o co chodzi? – czyli niezbędny wstęp Nie jest sztuk(cid:264) napisanie jakiej(cid:292) pracy na ocen(cid:269), ale dobrej pracy, a ra- czej w miar(cid:269) bezbolesne przebrni(cid:269)cie przez sam proces pisania, w trak- cie którego na m(cid:269)cz(cid:264)cego si(cid:269) z tematem ucznia czy studenta czeka wiele trudno(cid:292)ci. Jako nauczyciele akademiccy mamy ró(cid:304)ne do(cid:292)wiadczenia z pod- opiecznymi pisz(cid:264)cymi i składaj(cid:264)cymi nam do oceny rozmaite teksty. Czasem jest to przyjemno(cid:292)ć intelektualnego kontaktu i zaskoczenie, (cid:304)e bywaj(cid:264) tak ujmuj(cid:264)cy i pracowici młodzi ludzie. Innym razem trudno opanować nerwowe dr(cid:304)enie r(cid:264)k w poszukiwaniu narz(cid:269)dzi zbrodni, gdy orientujemy si(cid:269), (cid:304)e pisz(cid:264)cy lekcewa(cid:304)y zadanie, temat i nas (z ró(cid:304)nym poziomem lekcewa(cid:304)enia w stosunku do ka(cid:304)dego z tych przedmiotów), nawet dobrze si(cid:269) bawi(cid:264)c bezkarno(cid:292)ci(cid:264) – bo słaba ocena na niektórych nie robi wra(cid:304)enia. Bywaj(cid:264) przypadki, gdy kolejny raz zauwa(cid:304)aj(cid:264)c w pracach bł(cid:269)dy, przed których robieniem przestrzegali(cid:292)my wielokrotnie na zaj(cid:269)ciach, tracimy do siebie sympati(cid:269), poniewa(cid:304) przestajemy wierzyć w swe umiej(cid:269)tno(cid:292)ci dydaktyczne i mamy zamiar zmienić zawód – na przykład zostać sprzedawcami marchewki lub pracownikami Zieleni Miejskiej w randze taczkowych (bo i odpowiedzialno(cid:292)ć niewielka, i stres nie taki jak na uczelni, i zaj(cid:269)cie na (cid:292)wie(cid:304)ym powietrzu itp.). Miewamy te(cid:304), zwłaszcza przed sesj(cid:264) egzaminacyjn(cid:264), gdy na biurkach pi(cid:269)trz(cid:264) si(cid:269) nam sterty papieru, stany umysłu zawieraj(cid:264)ce si(cid:269) w obszarze mi(cid:269)dzy eufori(cid:264) a zrezygnowaniem. Wszystko przez prace pisemne… Wielu naszych podopiecznych, od najmłodszych lat poddawanych te- stom i bazuj(cid:264)cych w uczeniu si(cid:269) na streszczeniach i kluczach, ma trudno- (cid:292)ci ze stworzeniem sensownej wypowiedzi, zwłaszcza pisemnej. Niestety w niektórych szkołach nie zwraca si(cid:269) uwagi na ten problem, nie koryguj(cid:264)c bł(cid:269)dów w codziennej konwersacji i zadaniach domowych, czego skutki daj(cid:264) si(cid:269) zauwa(cid:304)yć pó(cid:302)niej. Jednak wrodzony upór, przekora i drzemi(cid:264)ca nadzieja, (cid:304)e nie wszystko jeszcze stracone dla absolwentów gimnazjum, pomagaj(cid:264) nam stawiać czoło rzeczywisto(cid:292)ci i mimo wszystko powtarzać te same tre(cid:292)ci, rady, zalecenia – tym razem tak(cid:304)e w formie pisemnej. Dialog ze współpracowni(cz)kami, z podopiecznymi, a tak(cid:304)e z rze- sz(cid:264) ich krewnych, znajomych i przyjaciół, pozwolił si(cid:269) nam zorientować, P.P. Grzybowski, K. Sawicki, Pisanie prac i sztuka ich prezentacji, Kraków 2010 ISBN: 978-83-7587-395-5, © by Oficyna Wydawnicza „Impuls” 2010 (cid:883)(cid:882) Przepraszam, a o co chodzi? – czyli niezbędny wstęp (cid:304)e przyczyn(cid:264) coraz gorszych prac pisemnych („kiep(cid:292)ciejszej jako(cid:292)ci” – jak uroczo mawia znajoma, baaardzo liberalna polonistka), nie jest mi- mowolne uczestnictwo w konﬂ ikcie pokole(cid:281) i wyst(cid:269)powanie z pozycji starzej(cid:264)cego si(cid:269) m(cid:264)drali, który w przypływie bezsilno(cid:292)ci wywołuje u studentów poczucie winy stwierdzeniami typu: „Za moich czasów, to si(cid:269) pisało prace – nie to, co teraz!”. Przyczyny s(cid:264) bardziej zło(cid:304)one. Nie chc(cid:264)c tracić czasu (Twojego i naszego) oraz w obawie o własne zdro- wie i (cid:304)ycie (wielu osobom musieliby(cid:292)my bowiem nadepn(cid:264)ć na odcisk), pozostawiamy je za zasłon(cid:264) widma kryzysu przemysłu papierniczego, obłudnie oszcz(cid:269)dzaj(cid:264)c energi(cid:269), papier, farb(cid:269) drukarsk(cid:264) i (cid:292)rodowisko – choćby nawet zabrzmiało to fałszywie w wypowiedzi takich jak my miło(cid:292)ników foliowych reklamówek w sklepach. Zaprzyja(cid:302)nionym studentom zawdzi(cid:269)czamy cz(cid:269)sto naiwne, ale i (cid:304)yczliwe przekonanie, (cid:304)e nawet poprawkowicza-weterana czy repetu- j(cid:264)cego rok tak zwanego spadochroniarza, mo(cid:304)na zach(cid:269)cić do napisania dobrej pracy. Przy odrobinie anielskiej cierpliwo(cid:292)ci, powtarzaj(cid:264)c niektóre rady bez liczenia który to ju(cid:304) raz oraz stosuj(cid:264)c metod(cid:269) prób i bł(cid:269)dów (nie przyjmuj(cid:264)c pracy, która ju(cid:304) na pierwszy rzut oka wygl(cid:264)da na niestrawn(cid:264) dla sprawdzaj(cid:264)cego), da si(cid:269) uzyskać efekt w postaci poprawnego pod wieloma wzgl(cid:269)dami maszynopisu. Od tych studentów wiemy, (cid:304)e id(cid:264)c tym tropem i wyposa(cid:304)aj(cid:264)c pisz(cid:264)cych w odpowiednie narz(cid:269)dzia w postaci jasno okre(cid:292)lonych wymogów, kryteriów oceny, zało(cid:304)e(cid:281) metodologicz- nych, terminów itp., mo(cid:304)na ich skłonić do owocnej reﬂ eksji. Je(cid:292)li narz(cid:269)dzia te zostan(cid:264) wyra(cid:304)one na pi(cid:292)mie, zamieszczone w In- ternecie na stronie uczelnianej, wywieszone w gablocie czy rozdane lub przesłane podopiecznym poczt(cid:264) elektroniczn(cid:264), to osi(cid:264)ga si(cid:269) nie- zwykle istotny cel: w pewnym momencie nie trzeba ju(cid:304) wszystkiego powtarzać, organizować korepetycji, robić min budz(cid:264)cych przera(cid:304)enie i denerwować si(cid:269), poniewa(cid:304) przy wielce prawdopodobnym zało(cid:304)eniu, (cid:304)e osoba dostaj(cid:264)ca si(cid:269) na studia potraﬁ czytać, to na ni(cid:264) spada cała od- powiedzialno(cid:292)ć. Zaoszcz(cid:269)dzony w ten sposób czas mo(cid:304)na po(cid:292)wi(cid:269)cić na lektur(cid:269), zwiedzanie (cid:292)wiata lub – je(cid:292)li kto(cid:292) woli – łowienie ryb. Co wi(cid:269)cej, zyskuje si(cid:269) te(cid:304) zrozumienie i szacunek studentów, którzy do- ceniaj(cid:264), (cid:304)e traktuje si(cid:269) ich po partnersku i zwykle nie obra(cid:304)aj(cid:264) si(cid:269) za ocen(cid:269) (nie)dostateczn(cid:264), bo maj(cid:264) (cid:292)wiadomo(cid:292)ć, (cid:304)e sami złamali reguły, nie przeczytali bowiem wiadomo(cid:292)ci od zadaj(cid:264)cego prac(cid:269) – z ró(cid:304)nych przyczyn, w(cid:292)ród których lenistwo i nabyta niesystematyczno(cid:292)ć w na- uce s(cid:264) na pierwszych miejscach. Nasz przyjaciel Kuba twierdzi, (cid:304)e w takich okoliczno(cid:292)ciach „Tylko ciołek nie napisze dobrej pracy”. Ciołki za(cid:292) zwykle (cid:292)ci(cid:264)gaj(cid:264) notatki z Internetu, kupuj(cid:264) gotowce od starszych roczników, zlecaj(cid:264) napisanie zada(cid:281) domowych zawodowcom albo oddaj(cid:264) do oceny cokolwiek, li- cz(cid:264)c, (cid:304)e oceniaj(cid:264)cy i tak tego nie przeczyta. Kuba wie, co mówi, bo b(cid:269)d(cid:264)c P.P. Grzybowski, K. Sawicki, Pisanie prac i sztuka ich prezentacji, Kraków 2010 ISBN: 978-83-7587-395-5, © by Oficyna Wydawnicza „Impuls” 2010 Przepraszam, a o co chodzi? – czyli niezbędny wstęp (cid:883)(cid:883) weteranem trzech skrajnie odmiennych kierunków studiów, wiele ju(cid:304) przeszedł i byle praca semestralna go nie przera(cid:304)a. Wystarczy wi(cid:269)c ponoć przedstawić podopiecznym zadanie z pod- tekstem: „nie b(cid:264)d(cid:302) ciołkiem – samodzielnie napisz dobr(cid:264) prac(cid:269) i wła- (cid:292)ciwie j(cid:264) zaprezentuj”, a dla wielu z nich b(cid:269)dzie to odpowiednio mobi- lizuj(cid:264)ce, by wzi(cid:264)ć si(cid:269) uczciwie i ra(cid:302)no do wykonywania polecenia. Nikt bowiem nie chce w grupie czy w oczach prowadz(cid:264)cego zaj(cid:269)cia uchodzić za ciołka, czyli za fajtłap(cid:269), fujar(cid:269), nieroba, nieuka, lenia, buraka, oszusta, złodzieja warto(cid:292)ci intelektualnych i… (tu wpisz dowolne okre(cid:292)lenie, którego lepiej byłoby nie mieć w pustej rubryce pod imieniem i nazwi- skiem w legitymacji szkolnej lub indeksie). Chc(cid:264)c si(cid:269) zabezpieczyć przed tak(cid:264) sytuacj(cid:264), nale(cid:304)y stosować zasady BHPP – czyli bezpiecze(cid:281)stwa i higieny pisania prac. Na zasady te składa si(cid:269) zbiór powa(cid:304)nych porad metodycznych i metodologicznych, ironicz- nych (czasem wr(cid:269)cz bezczelnych, bo oczywistych) uwag o charakterze socjotechnicznym oraz dobrych (cid:304)ycze(cid:281) sprawdzaj(cid:264)cego prace, dzi(cid:269)ki którym stan jego nerwów (a po(cid:292)rednio tak(cid:304)e jego podopiecznych) nie b(cid:269)dzie si(cid:269) ju(cid:304) pogarszać wskutek konieczno(cid:292)ci walki o ka(cid:304)de słowo i wystawiania złych ocen tym, którzy t(cid:269) walk(cid:269) przegrywaj(cid:264). Ksi(cid:264)(cid:304)eczka, któr(cid:264) wła(cid:292)nie trzymasz w dłoniach, na kolanach, na stole, le(cid:304)(cid:264)c na boisku, ł(cid:264)ce lub tapczanie, jest adresowana do uczniów i studentów pierwszych roczników jako podr(cid:269)czna pomoc naukowa. Mo(cid:304)e Ci pomóc w sytuacji, gdy z powodu widma napisania słabej pracy grozi Ci uznanie za ciołka. W (cid:304)adnym wypadku nie jest to podr(cid:269)cznik metodologii, bo nie zawiera wywodu zasad prowadzenia bada(cid:281) na- ukowych i pisania prac z ró(cid:304)nych dziedzin. To raczej niezobowi(cid:264)zuj(cid:264)cy „uwa(cid:304)nik BHPP” – czyli zbiór uwag uporz(cid:264)dkowanych przez zadaj(cid:264)- cych i oceniaj(cid:264)cych prace, adresowany do ich potencjalnych autorów. U jego podstaw tkwi(cid:264) reﬂ eksje Umberta Eco oraz Marii Dudzikowej: Mo(cid:304)na napisać przyzwoit(cid:264) prac(cid:269) dyplomow(cid:264) mimo najrozmaitszych problemów, przeciwno(cid:292)ci i ogranicze(cid:281). Mo(cid:304)na wykorzystać pisanie pra- cy dyplomowej jako okazj(cid:269) (nawet je(cid:292)li cały czas sp(cid:269)dzony na uniwersy- tecie był rozczarowuj(cid:264)cy lub frustruj(cid:264)cy) do odzyskania poczucia sensu i celu studiów, pojmowanych nie jako kolekcjonowanie poj(cid:269)ć, lecz jako nauka wyci(cid:264)gania wniosków z do(cid:292)wiadcze(cid:281), przyswajania umiej(cid:269)tno(cid:292)ci (przydatnych w dalszym (cid:304)yciu), wyodr(cid:269)bniania zagadnie(cid:281), analizowania ich za pomoc(cid:264) wybranej metody i prezentowania ich z wykorzystaniem pewnych technik komunikacyjnych1. 1 U. Eco, Jak napisać prac(cid:266) dyplomow(cid:261). Poradnik dla humanistów, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2007, s. 21. P.P. Grzybowski, K. Sawicki, Pisanie prac i sztuka ich prezentacji, Kraków 2010 ISBN: 978-83-7587-395-5, © by Oficyna Wydawnicza „Impuls” 2010 (cid:883)(cid:884) Przepraszam, a o co chodzi? – czyli niezbędny wstęp Ujmowanie w słowa wszystkiego, co przyjdzie na my(cid:292)l na zasadzie mno(cid:304)enia zda(cid:281), z których nic nie wynika, jako (cid:304)e nie poprzedzonych pytaniami, czy si(cid:269) rozumie to, o czym si(cid:269) pisze/mówi, niesie ze sob(cid:264) niebezpiecze(cid:281)stwo zasłu(cid:304)enia na miano „kataleptologika”. Okre(cid:292)lenie to ma swoje (cid:302)ródło w greckiej nazwie charadios mitycznego ptaka o nie- spotykanej (cid:304)arłoczno(cid:292)ci, który ci(cid:264)gle jadł i wydalał. Metafor(cid:264) t(cid:264) mo(cid:304)na obj(cid:264)ć teksty, w których aparat poj(cid:269)ciowy nie opisuje rzeczywisto(cid:292)ci, chocia(cid:304) mogło to być zamiarem autora, poniewa(cid:304) stanowi echo jakich(cid:292) zasłyszanych fraz, czy te(cid:304) jest wydalaniem jakich(cid:292) szcz(cid:264)tków modnych/ przypadkowych lektur, terminów o ró(cid:304)nych zakresach ogólno(cid:292)ci, bez dbało(cid:292)ci o logik(cid:269) itp.2 Chodzi nam wi(cid:269)c o symboliczny dialog z Czytelnikami o tym, co i jak pisz(cid:264), a tak(cid:304)e prezentuj(cid:264) w okre(cid:292)lonych okoliczno(cid:292)ciach – od składania pracy do oceny po wyst(cid:264)pienie na konferencji naukowej. Niektórych być mo(cid:304)e zdziwi nasz miejscami wr(cid:269)cz frywolny (ale nie beztroski!) styl komunikowania, który uczynili(cid:292)my charakterystyczn(cid:264) cech(cid:264) tej ksi(cid:264)- (cid:304)eczki. Nawi(cid:264)zujemy jednak w ten sposób do wyra(cid:304)onej przez Bogusła- wa (cid:291)liwerskiego idei głosz(cid:264)cej, (cid:304)e skoro zró(cid:304)nicowane społecze(cid:281)stwo posługuje si(cid:269) ró(cid:304)nymi j(cid:269)zykami, to nauka mo(cid:304)e odwoływać si(cid:269) do wielu form przekazu, korzystać z rozmaitych narz(cid:269)dzi – wszystko dla dobra praktyki edukacyjnej3. Przyjmujemy równie(cid:304) tez(cid:269) Teresy Hejnickiej-Bezwi(cid:281)skiej, według której J(cid:269)zyk i poznanie stanowi(cid:264) aspekty poznawczego oswajania (cid:292)wiata, wa- runkuj(cid:264)ce jako(cid:292)ć wytwarzania i wykorzystywania wiedzy (tak(cid:304)e wiedzy o edukacji) oraz komunikowania wiedzy o edukacji (w tym tak(cid:304)e wiedzy naukowej) w celu porozumiewania si(cid:269) ze sob(cid:264) podmiotów edukacji dla pomy(cid:292)lnego kreowania obszaru społecznej praktyki edukacyjnej4. Z tego te(cid:304) powodu znajdziesz w tej ksi(cid:264)(cid:304)ce liczne odsyłacze do wielu opracowa(cid:281) popularnonaukowych i publicystycznych, które ze wzgl(cid:269)du 2 M. Dudzikowa, O wciskaniu kitu i rozplenianiu si(cid:269) banału w pedagogicznym dyskursie [w:] A. Bo- gaj, H. Kwiatkowska (red.), (cid:303)ycie i dzieło z ide(cid:264) wielostronno(cid:292)ci w tle, Instytut Bada(cid:281) Edu- kacyjnych, Wydział Pedagogiki Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2009, s. 180–181. Okre(cid:292)lenie „kataleptologik” Autorka zaczerpn(cid:269)ła z pracy: C.J. Olbromski, „Verstehende Soziologie” Maxa Webera. Konteksty ﬁ lozoﬁ czne i inspiracje, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toru(cid:281) 2003, s. 13–15. 3 Szerzej na ten temat patrz: B. (cid:291)liwerski, Jaki paradygmat? [w:] J. Rutkowiak, D. Kubinowski, M. Nowak (red.), Edukacja, moralno(cid:292)ć, sfera publiczna. Materiały z VI Ogólnopolskiego Zjazdu Pedagogicznego PTP, Verba, Lublin 2007, s. 443–454. 4 T. Hejnicka-Bezwi(cid:281)ska, Pedagogika ogólna, Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne, Warszawa 2008, s. 258. P.P. Grzybowski, K. Sawicki, Pisanie prac i sztuka ich prezentacji, Kraków 2010 ISBN: 978-83-7587-395-5, © by Oficyna Wydawnicza „Impuls” 2010 Przepraszam, a o co chodzi? – czyli niezbędny wstęp (cid:883)(cid:885) na przyst(cid:269)pny j(cid:269)zyk i odwołania do trafnych przykładów z dziedziny współczesnej kultury uznali(cid:292)my za przydatne uzupełnienie niemo(cid:304)li- wych do unikni(cid:269)cia czy zaniechania studiów nad pracami dydaktycz- nymi. Lektura Pisania prac… w (cid:304)adnym wypadku nie zwalnia Ci(cid:269) z obo- wi(cid:264)zku dogł(cid:269)bnego studiowania tekstów (zwłaszcza podr(cid:269)czników) zalecanych przez Twoich nauczycieli, promotorów, Mistrzów5. Mo(cid:304)e Ci jedynie nieco pomóc w sztuce pisania – trudnej, ale jak(cid:304)e wdzi(cid:269)cznej z perspektywy poczucia rzetelnego wywi(cid:264)zania si(cid:269) z obowi(cid:264)zku, uzy- skania za to dobrej oceny oraz uznania czytelników i słuchaczy. *** Z pokor(cid:264) i u(cid:292)miechem dzi(cid:269)kujemy naszym Mistrzom, współpra- cownikom ze (cid:292)rodowiska akademickiego, studentom, krewnym i przy- jaciołom. Bez ich dobrych rad, (cid:304)yczliwo(cid:292)ci, wsparcia oraz cierpliwo(cid:292)ci ksi(cid:264)(cid:304)ka ta by nie powstała. Szczególne wyrazy wdzi(cid:269)czno(cid:292)ci kierujemy do Pani Profesor Marii Dudzikowej z Uniwersytetu Adama Mickiewi- cza w Poznaniu. Autorzy Białystok – Bydgoszcz, maj 2010 5 W (cid:292)redniowiecznej Polsce zaszczytne miano „Mistrza” otrzymywały osoby posiadaj(cid:264)ce stopie(cid:281) naukowy. Z czasem jednak okre(cid:292)lenie to zacz(cid:269)to kojarzyć z lud(cid:302)mi przewy(cid:304)sza- j(cid:264)cymi innych swoj(cid:264) wiedz(cid:264) i umiej(cid:269)tno(cid:292)ciami w jakiej(cid:292) dziedzinie – choćby nawet ich Mistrzostwo było zauwa(cid:304)ane tylko w pewnych (cid:292)rodowiskach i przez niektóre osoby. Mistrzowie to osoby dziel(cid:264)ce si(cid:269) z innymi swym do(cid:292)wiadczeniem, skore do udzielania wsparcia i porad nie tylko w sferze akademickiej. Nie ka(cid:304)dy Mistrz jest wi(cid:269)c nauczycielem i nie ka(cid:304)dy nauczyciel jest Mistrzem. Tym mianem obdarza si(cid:269) autorów wyj(cid:264)tkowych dzieł (np. ksi(cid:264)(cid:304)ek), dokona(cid:281), inspiracji itp., i wła(cid:292)nie w takim – szerokim – znaczeniu okre(cid:292)lenie „Mistrz” wyst(cid:269)puje w niniejszej ksi(cid:264)(cid:304)ce. Na pewno masz Mistrzów, którzy sta- nowi(cid:264) dla Ciebie wzór do na(cid:292)ladowania i s(cid:264) autorytetem. P.P. Grzybowski, K. Sawicki, Pisanie prac i sztuka ich prezentacji, Kraków 2010 ISBN: 978-83-7587-395-5, © by Oficyna Wydawnicza „Impuls” 2010 P.P. Grzybowski, K. Sawicki, Pisanie prac i sztuka ich prezentacji, Kraków 2010 ISBN: 978-83-7587-395-5, © by Oficyna Wydawnicza „Impuls” 2010 Abecadło – czyli co i jak czytać, zanim zacznie się pisać Co – poza umiłowaniem wiedzy i słowa – ł(cid:264)czy Melchiora Wa(cid:281)kowi- cza, Kornela Makuszy(cid:281)skiego, Ryszarda Kapu(cid:292)ci(cid:281)skiego, Umberta Eco i wielu innych Mistrzów? Przekonanie, (cid:304)e zanim si(cid:269) napisze, trzeba przeczytać. Ł(cid:264)czy ich równie(cid:304) (cid:292)wiadomo(cid:292)ć, (cid:304)e aby dobrze pisać, trzeba du(cid:304)o i odpowiednio czytać – przy czym niedokonane formy czasowni- ków s(cid:264) tutaj niezwykle istotne. Nie mo(cid:304)na bowiem pewnego razu prze- stać czytać i doj(cid:292)ć do wniosku, (cid:304)e oto czytanie ma si(cid:269) ju(cid:304) za sob(cid:264), a odt(cid:264)d głównym zaj(cid:269)ciem b(cid:269)dzie tylko pisanie wielkich dzieł i bycie niejako z urz(cid:269)du Mistrzem, obiektem westchnie(cid:281) entuzjastycznych miło(cid:292)ników literatury płci obojga oraz korzystanie ze złotej karty kredytowej (no, z tym ostatnim w polskich warunkach to spora przesada, ale pomarzyć ka(cid:304)demu wolno!). Skoro recept(cid:264) na dobre pisanie jest czytanie, to czy wystarczy sp(cid:269)- dzać czas na kanapie w Empiku, pochłaniaj(cid:264)c na przykład jedno cza- sopismo po drugim? A mo(cid:304)e lepiej zapisać si(cid:269) do wszystkich bibliotek w promieniu dziesi(cid:269)ciu kilometrów i czytać cokolwiek, na przykład me- todycznie zaliczaj(cid:264)c zawarto(cid:292)ć kolejnych półek od prawego łokcia uro- czej (niekiedy) bibliotekarki? Niestety, sprawa jest o wiele trudniejsza. Liczy si(cid:269) bowiem przewaga jako(cid:292)ci nad liczb(cid:264) pochłoni(cid:269)tych wolumi- nów. Im wi(cid:269)cej czytasz, tym wi(cid:269)ksza szansa, (cid:304)e b(cid:269)dziesz dobrze pisać – pod warunkiem jednak, (cid:304)e nie jest to lektura byle jaka i czegokolwiek. Warunkiem warto(cid:292)ciowego pisania jest warto(cid:292)ciowe czytanie. Nale(cid:304)y dobierać lektury okre(cid:292)lane przez Lecha Witkowskiego mianem wybuchowych1 – to znaczy takie, które ze wzgl(cid:269)du na zawarte w nich tre(cid:292)ci wywołuj(cid:264) u czytelnika prze(cid:304)ycia, intryguj(cid:264), inspiruj(cid:264), czyli krót- ko mówi(cid:264)c: prowadz(cid:264) do przebudzenia. Czasem warto przeczytać cał(cid:264) ksi(cid:264)(cid:304)k(cid:269) dla znalezienia w niej jednego istotnego zdania, jednej my(cid:292)li, kategorii poj(cid:269)ciowej, które otworz(cid:264) oczy na pewne zjawiska i nie da- dz(cid:264) w nocy spać, staj(cid:264)c si(cid:269) podstaw(cid:264) „goni my(cid:292)lowej” – to jest jedyne- go w swoim rodzaju twórczego pobudzenia, którego doznawał Tytus 1 Szerzej na ten temat patrz: L. Witkowski, W stron(cid:269) wybuchowego czytania (o podstawowej barierze spotkania kulturowego) [w:] ten(cid:304)e, Ku integralno(cid:292)ci edukacji i humanistyki II. Postulaty, postacie, poj(cid:269)cia, próby, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toru(cid:281) 2009, s. 131–144. Jak czytać? P.P. Grzybowski, K. Sawicki, Pisanie prac i sztuka ich prezentacji, Kraków 2010 ISBN: 978-83-7587-395-5, © by Oficyna Wydawnicza „Impuls” 2010 (cid:883)(cid:890) Abecadło – czyli co i jak czytać, zanim zacznie się pisać Co czytać? de Zoo z komiksów Papcia Chmiela2. Lektury, które nie prowadz(cid:264) do takiego stanu, s(cid:264) jałowe – nie ma wtedy prze(cid:304)ywania – a gdzie nie ma prze(cid:304)ywania, tam nie ma przebudzenia i wewn(cid:269)trznej, duchowej prze- miany czytelnika3. Na szcz(cid:269)(cid:292)cie na brak ksi(cid:264)(cid:304)ek nie mo(cid:304)na narzekać, jest wi(cid:269)c z czego korzystać, na czym si(cid:269) wzorować, do czego si(cid:269) odwoływać i co cytować. Wybieraj(cid:264)c lektury w poszukiwaniu inspiracji i obszaru tematycz- nego Twoich zmaga(cid:281) pisarskich, staraj si(cid:269) pracować w my(cid:292)l zasady „od ogółu do szczegółu”. Ogółem b(cid:269)d(cid:264) wszelkiego rodzaju encyklopedie, leksykony, słowniki itp. wła(cid:292)ciwe dla przedmiotu lub dyscypliny na- ukowej, z zakresu której piszesz prac(cid:269), albo dyscyplin pokrewnych. Szczegółem za(cid:292) – drobiazgowe opracowania naukowe na konkretny temat. Aby do nich dotrzeć, zacznij poszukiwać literatury, na któr(cid:264) po- wołuj(cid:264) si(cid:269) autorzy haseł w leksykonach. Ma ona ró(cid:304)ny charakter, ró(cid:304)- nych odbiorców i w ró(cid:304)ny sposób przedstawia si(cid:269) w niej rzeczywisto(cid:292)ć. Pozwoli Ci to zorientować si(cid:269) w rodzajach (cid:302)ródeł informacji: 1. Podr(cid:269)czniki – pisane przede wszystkim z my(cid:292)l(cid:264) o osobach b(cid:269)d(cid:264)cych na pocz(cid:264)tku drogi w pewnym obszarze wiedzy. Skoro potencjalny odbiorca jest mało do(cid:292)wiadczony, to podr(cid:269)cznik stanowi swoiste abecadło. Znajdziesz zatem ogólne informacje, pytania, zadania czy testy, dzi(cid:269)ki którym sprawdzisz stopie(cid:281) przyswojenia wiadomo(cid:292)ci. Nie wstyd(cid:302) si(cid:269) si(cid:269)gać po podr(cid:269)czniki: nawet Mistrz musiał od nich zaczynać i powraca do ich lektury, gdy brakuje mu podstaw. 2. Monograﬁ e – to jakby szczegółowy przegl(cid:264)d stanu wiedzy w danej dziedzinie. Niekiedy pisane mało przyst(cid:269)pnym j(cid:269)zykiem nauko- wym, zawieraj(cid:264) wiele szczegółów o poj(cid:269)ciach, teoriach i badaniach na wybrany temat. Problematyka monograﬁ i odzwierciedla pogl(cid:264)dy poszczególnych autorów i bywa przedmiotem dyskusji. Mo(cid:304)e to być widoczne zarówno w tre(cid:292)ci (np. twórca monograﬁ i b(cid:269)dzie z lubo(cid:292)ci(cid:264) cytował ulubionych autorów, pozostałych z obowi(cid:264)zku, a o innych tylko napomknie), jak i w j(cid:269)zyku (niektórzy posługuj(cid:264) si(cid:269) ulubiony- mi poj(cid:269)ciami, a inne krytykuj(cid:264)). 3. Artykuły w czasopismach naukowych – zwykle zawieraj(cid:264) najnow- sze informacje z danej dziedziny, poniewa(cid:304) procedury zwi(cid:264)zane z ich recenzowaniem i publikowaniem s(cid:264) krótsze ni(cid:304) w przypadku monograﬁ i. Ich główne w(cid:264)tki to przegl(cid:264)dy (odkryć, teorii itp.), ra- porty (doniesienia) z bada(cid:281), recenzje literatury b(cid:264)d(cid:302) sprawozdania z konferencji naukowych4. 2 Patrz: H.J. Chmielewski, Tytus, Romek i A’Tomek. Ksi(cid:269)ga XI, Prószy(cid:281)ski Media, Warszawa 2009, s. 51. 3 Przykładem przebudzenia pod wpływem „wybuchowych” lektur s(cid:264) liczne publikacje Ryszarda Kapu(cid:292)ci(cid:281)skiego, np. Podró(cid:304)e z Herodotem, Znak, Kraków 2004. 4 Szczególn(cid:264) form(cid:264) artykułu, jak(cid:264) autor otrzymuje z wydawnictwa, jest preprint (na pierwszy rzut oka wygl(cid:264)da jak wyci(cid:269)ty fragment ksi(cid:264)(cid:304)ki lub czasopisma). Oprócz P.P. Grzybowski, K. Sawicki, Pisanie prac i sztuka ich prezentacji, Kraków 2010 ISBN: 978-83-7587-395-5, © by Oficyna Wydawnicza „Impuls” 2010 Abecadło – czyli co i jak czytać, zanim zacznie się pisać (cid:883)(cid:891) 4. Prace zbiorowe – to publikacje składaj(cid:264)ce si(cid:269) z artykułów lub krótkich tekstów o charakterze podr(cid:269)cznikowym, zwykle po(cid:292)wi(cid:269)cone w(cid:264)skiej tematyce. Autorami ich wyboru, opracowania czy układu w logicznej strukturze s(cid:264) zwykle do(cid:292)wiadczeni specjali(cid:292)ci w danej dziedzinie i ich współpracownicy. Niekiedy s(cid:264) pokłosiem konferencji naukowych (zbiorem zamówionych wcze(cid:292)niej tekstów b(cid:269)d(cid:264)cych przedmiotem dyskusji lub wygłoszonych w trakcie obrad referatów i głosów w de- bacie na dany temat), rezultatem prac zespołów badawczych (np. ko- rzystaj(cid:264)cych z tzw. grantów, czyli doﬁ nansowania bada(cid:281) naukowych) czy wydawnictwem okoliczno(cid:292)ciowym. Rodzajów publikacji jest oczywi(cid:292)cie o wiele wi(cid:269)cej5. Dobór (cid:302)ródeł zale(cid:304)y od charakteru tekstu, nad którym pracujesz. Przy okazji zwróć uwag(cid:269), w jaki sposób specjali(cid:292)ci zapoznaj(cid:264) si(cid:269) z now(cid:264) ksi(cid:264)(cid:304)k(cid:264). Rzadko kto czyta nowo(cid:292)ci „od deski do deski” – cza- sem na dokładniejsz(cid:264) lektur(cid:269) musz(cid:264) one czekać miesi(cid:264)cami. Naukowcy zazwyczaj najpierw przegl(cid:264)daj(cid:264) spis tre(cid:292)ci, bibliograﬁ (cid:269), ewentualnie indeksy rzeczowe ksi(cid:264)(cid:304)ki widzianej po raz pierwszy. Niektórzy, b(cid:269)d(cid:264)c adeptami kursów szybkiego czytania, błyskawicznie ogarniaj(cid:264) wzro- kiem kolejne strony wybranych rozdziałów, po przek(cid:264)tnej wyszukuj(cid:264)c kluczowych wyrazów i tre(cid:292)ci (zastanów si(cid:269), czy nie warto po(cid:292)wi(cid:269)cić troch(cid:269) czasu na przestudiowanie podr(cid:269)cznika takiego kursu)6. Na tym etapie pewne ksi(cid:264)(cid:304)ki traﬁ aj(cid:264) z powrotem na półk(cid:269) biblioteki, inne na biurko, a jeszcze inne do kieszeni lub torby, by były pod r(cid:269)k(cid:264) „na zaraz”. Niektórzy pocz(cid:264)tkuj(cid:264)cy poszukiwacze wiedzy czytaj(cid:264) z zapałem „ksi(cid:264)(cid:304)ki grube i cz(cid:269)sto po(cid:304)yczane”. Obj(cid:269)to(cid:292)ć nie daje oczywi(cid:292)cie gwa- rancji „wybuchowej” tre(cid:292)ci – przykład: ksi(cid:264)(cid:304)ka telefoniczna lub katalog ﬁ rm na stoliku u fryzjera. Do poszukiwa(cid:281) naukowych, które zwykle le(cid:304)(cid:264) u podstaw pisania prac na ocen(cid:269), lepiej wi(cid:269)c wybierać ksi(cid:264)(cid:304)ki i artykuły uznanych autorów, których nazwiska pojawiaj(cid:264) si(cid:269) na listach specjali- stów (np. w portalach internetowych „Nauka Polska” czy „Nauki w Pol- sce”)7, jak i tych mniej znanych, lecz z docenionymi umiej(cid:269)tno(cid:292)ciami, o czym (cid:292)wiadcz(cid:264) pozytywne recenzje ich prac oraz dopuszczenie do Szybkie czytanie tekstu głównego zawiera niezb(cid:269)dne informacje o tytule, roku czy numerze czasopisma, stanowi zatem pełnowarto(cid:292)ciowe (cid:302)ródło informacji. 5 Opis, opowiadanie, charakterystyka, streszczenie, instrukcja, list, notatka, odezwa, ogło- szenie, opinia, podanie, podzi(cid:269)kowanie, pro(cid:292)ba, protokół, sprawozdanie, zaproszenie, (cid:304)yciorys, felieton, reporta(cid:304), wywiad, rozprawka, esej, recenzja, artykuł polemiczny – to tylko niektóre formy wypowiedzi pisemnej. Ka(cid:304)d(cid:264) z nich cechuj(cid:264) odpowiednie wyra(cid:304)e- nia i układ tre(cid:292)ci. Szerzej na ten temat patrz: M. Kuziak, S. Rzepczy(cid:281)ski, Jak pisać?, Park Sp. z o.o., Bielsko-Biała 2007. 6 Szerzej na ten temat patrz: G. Hörner, Szybkie czytanie. Intensywny kurs, Ravi, Łód(cid:302) 2002; J. Jaworska-Jamruszkiewicz, Kurs szybkiego czytania. Poradnik z zestawem ćwicze(cid:281), Video- graf II, Katowice 2002; J. Mierwi(cid:281)ska, Błyskawiczny kurs szybkiego czytania, Publicat, Pozna(cid:281) 2006. 7 List(cid:269) przydatnych adresów internetowych znajdziesz w zał(cid:264)czniku 2 „Warto poklikać”. P.P. Grzybowski, K. Sawicki, Pisanie prac i sztuka ich prezentacji, Kraków 2010 ISBN: 978-83-7587-395-5, © by Oficyna Wydawnicza „Impuls” 2010 (cid:884)(cid:882) Abecadło – czyli co i jak czytać, zanim zacznie się pisać Recenzje Lista Filadelﬁ jska druku. Chodzi tu nie tyle o recenzje ukazuj(cid:264)ce si(cid:269) na przykład w ko- lorowych tygodnikach, ale o naukowe, publikowane w czasopismach z danej dziedziny. Niekiedy dost(cid:269)p do recenzji jest utrudniony, nie wszystkie bowiem ukazuj(cid:264) si(cid:269) drukiem, ale je(cid:292)li na stronie redakcyjnej ksi(cid:264)(cid:304)ki (nast(cid:269)pna po wewn(cid:269)trznej stronie tytułowej) znajduje si(cid:269) infor- macja, (cid:304)e była ona recenzowana, to najcz(cid:269)(cid:292)ciej gwarantuje odpowiedni poziom, a nazwisko recenzenta stanowi niejako znak jako(cid:292)ci jej tre(cid:292)ci8. Dobrze jest równie(cid:304) poszukiwać i czytać recenzje (zwłaszcza au- torstwa profesorów), poniewa(cid:304) mo(cid:304)na w nich znale(cid:302)ć przykłady bł(cid:269)- dów czy niedoci(cid:264)gni(cid:269)ć dostrzeganych przez do(cid:292)wiadczonych recen- zentów w pracach, których dotycz(cid:264). W ten sposób mo(cid:304)na wzbogacić własny warsztat pisarski, korzystaj(cid:264)c z do(cid:292)wiadcze(cid:281) i wiedzy innych. Specjali(cid:292)ci chc(cid:264)cy orientować si(cid:269) we współczesnych modach, ten- dencjach i nurtach poszczególnych dyscyplin naukowych lubi(cid:264) zgł(cid:269)biać prezentowane na bie(cid:304)(cid:264)co w czasopismach lub internetowych portalach tematycznych listy tematów rozpraw doktorskich i habilitacyjnych. Niekiedy znalezienie w tego rodzaju spisie tematu pracy dotycz(cid:264)cej konkretnego zagadnienia pozwala im zmienić obszar własnych poszu- kiwa(cid:281) badawczych, by nie zostać w przyszło(cid:292)ci pos(cid:264)dzonym o powie- lanie cudzych pomysłów. Analiza takich wykazów mo(cid:304)e odsłonić pola „niezagospodarowane”, a wi(cid:269)c jest pomocna tym, którym czasem bra- kuje oryginalnych pomysłów9. W (cid:292)rodowisku naukowym rz(cid:264)dzi zasada „publikuj albo gi(cid:281)”. Au- torzy najlepszych i w zwi(cid:264)zku z tym najcz(cid:269)(cid:292)ciej wykorzystywanych publikacji traﬁ aj(cid:264) na tak zwane listy cytowa(cid:281) – swego rodzaju listy przebojów wiedzy. Jedna z najbardziej presti(cid:304)owych to Zestawienie Cytowa(cid:281) Naukowych (Scientiﬁ c Citation Index – SCI), opracowywana na bie(cid:304)(cid:264)co przez Instytut Informacji Naukowej (Institute For Scientiﬁ c In- formation – ISI). Nazywa si(cid:269) je potocznie List(cid:264) Filadelﬁ jsk(cid:264) i Instytutem Filadelﬁ jskim (od siedziby instytucji). Jest to instytucja b(cid:269)d(cid:264)ca cz(cid:269)(cid:292)ci(cid:264) koncernu Thomson Reuters i nastawiona na zysk. Jej zadaniem jest gro- madzenie i udost(cid:269)pnianie naukowych baz informacji. Je(cid:292)li czasopismo, z którego cytujesz znajduje si(cid:269) na Li(cid:292)cie Filadelﬁ jskiej, na pewno jest warto(cid:292)ciowym (cid:302)ródłem. Warto te(cid:304) wspomnieć inn(cid:264) inicjatyw(cid:269) Instytutu Filadelﬁ jskiego: Aktualne Tre(cid:292)ci (Current Contents), czyli baz(cid:269) danych zawarto(cid:292)ci czasopism naukowych. 8 Szerzej na ten temat patrz np.: J. Pieter, Kryteria ocen i recenzje prac naukowych, Pa(cid:281)stwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1978; W. Pytkowski, Organizacja bada(cid:281) i ocena prac naukowych, Pa(cid:281)stwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1985. 9 Tematy rozpraw habilitacyjnych z nauk pedagogicznych zawiera np. „Przegl(cid:264)d bada(cid:281) edukacyjnych” – periodyk pod redakcj(cid:264) Marioli Chomczy(cid:281)skiej-Rubachy wydawany przez Akademi(cid:269) Humanistyczno-Ekonomiczn(cid:264) w Łodzi. (cid:884)(cid:883) Listy publikacji Wydawnictwa Lista Zbigniewa Kwieciń- skiego P.P. Grzybowski, K. Sawicki, Pisanie prac i sztuka ich prezentacji, Kraków 2010 ISBN: 978-83-7587-395-5, © by Oficyna Wydawnicza „Impuls” 2010 Abecadło – czyli co i jak czytać, zanim zacznie się pisać Podobne, choć o wiele mniejsze listy opracowa(cid:281) polecanych do rekonstrukcji teoretyczno-metodologicznej10 jako modelowe, tworzone s(cid:264) dla potrzeb instytucji naukowych (np. sekcji tematycznych Polskiej Akademii Nauk), zespołów badawczych czy uczelnianych jednostek organizacyjnych11. Nie opieraj wi(cid:269)c opinii i twierdze(cid:281) (wypowiedzi, bada(cid:281), pracy pi- semnej itp.) tylko na jednym opracowaniu mało znanego autora, które nie wywołało echa na przykład w postaci licznych recenzji i dyskusji w czasopismach. Szukaj podstaw swoich prac w dziełach uznanych spe- cjalistów, które – nawet je(cid:292)li trzeba je czytać kilka razy, by zrozumieć – zawieraj(cid:264) wiele „wybuchowych” tre(cid:292)ci. Gwarancj(cid:264) jako(cid:292)ci s(cid:264) te(cid:304) marka i tradycje wydawcy ksi(cid:264)(cid:304)ek z danej dziedziny. W Polsce w naukach humanistycznych uznane marki wydaw- nicze to m.in.: Ossolineum – Zakład Narodowy im. Ossoli(cid:281)skich, Gda(cid:281)- skie Wydawnictwo Psychologiczne, Instytut Bada(cid:281) Edukacyjnych, Oﬁ - cyna Wydawnicza „Impuls”, Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych „Universitas”, Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne, 10 Metodologia bada(cid:281) (dyscyplina naukowa o metodach) to nie to samo co zagadnienia lub zało(cid:304)enia metodologiczne (wywód zastosowanych metod badawczych i tytuł rozdziału metodologicznego wi(cid:269)kszej pracy pisemnej), a tym bardziej metodyka (np. dyscyplina pedagogiczna o sposobach nauczania lub zbiór zasad post(cid:269)powania w celu realizacji ja- kiego(cid:292) zadania). 11 Nale(cid:304)y do nich np. lista ksi(cid:264)(cid:304)ek opracowana przez Zbigniewa Kwieci(cid:281)skiego i przed- stawiona podczas obrad Komitetu Nauk Pedagogicznych Polskiej Akademii Nauk w 2002 roku: E. Bili(cid:281)ska-Suchanek, Opór wobec szkoły. Dorastanie w perspektywie paradygma- tu oporu. Studium socjopedagogiczne. Wydawnictwo Pomorskiej Akademii Pedagogicznej, Słupsk 2001; T. Borowska, Pedagogia ogranicze(cid:281) ludzkiej egzystencji, Instytut Bada(cid:281) Edu- kacyjnych, Warszawa 1998; M. Cylkowska-Nowak, Społeczne funkcje szkolnictwa w Japonii i Stanach Zjednoczonych (studium z pedagogiki porównawczej), Edytor, Pozna(cid:281) – Toru(cid:281) 2000; R. Derbis, Do(cid:292)wiadczanie codzienno(cid:292)ci. Poczucie jako(cid:292)ci (cid:304)ycia, swoboda działania, odpowiedzial- no(cid:292)ć, warto(cid:292)ci osób bezrobotnych, Wydawnictwo Wy(cid:304)szej Szkoły Pedagogicznej, Cz(cid:269)stocho- wa 2000; B. Dyrda, Syndrom Nieadekwatnych Osi(cid:264)gni(cid:269)ć jako niepowodzenie szkolne uczniów zdolnych. Diagnoza i terapia, Oﬁ cyna Wydawnicza „Impuls”, Kraków 2000; M. Figiel, Szko- ły autorskie w Polsce: realizacje edukacyjnych utopii, Oﬁ cyna Wydawnicza „Impuls”, Kraków 2001; B.D. Goł(cid:269)bniak, Zmiany edukacji nauczycieli. Wiedza, biegło(cid:292)ć, reﬂ eksyjno(cid:292)ć, Edytor, Toru(cid:281) 1998; D. Klus-Sta(cid:281)ska, Konstruowanie wiedzy w szkole, Wydawnictwo Uniwersy- tetu Warmi(cid:281)sko-Mazurskiego, Olsztyn 2000; R. Leppert, Potoczne teorie wychowania stu- dentów pedagogiki, Wydawnictwo Wy(cid:304)szej Szkoły Pedagogicznej, Bydgoszcz 1996; W. Li- mont, Synektyka a zdolno(cid:292)ci twórcze: eksperymentalne badania stymulowania rozwoju zdolno(cid:292)ci twórczych z wykorzystaniem aktywno(cid:292)ci plastycznej, Wydawnictwo Uniwersytetu Mikoła- ja Kopernika, Toru(cid:281) 1994; J. Nowotniak, Ukryty program szkolnej rzeczywisto(cid:292)ci, Agencja Wydawnicza „Kwadra”, Szczecin 2002; E. Siarkiewicz, Ostatni bastion czyli jawne i ukryte wymiary w pracy przedszkola, Oﬁ cyna Wydawnicza „Impuls”, Kraków 2000; J. Surzykie- wicz, Agresja i przemoc w szkole: uwarunkowania socjoekologiczne, Centrum Metodyczne Po- mocy Psychologiczno-Pedagogicznej, Warszawa 2000; B. Weigl, Stereotypy i uprzedzenia etniczne u dzieci i młodzie(cid:304)y. Studium empiryczne, Wydawnictwo Instytutu Psychologii Pol- skiej Akademii Nauk, Warszawa 1999; E. Zakrzewska-Manterys, Down i zespół w(cid:264)tpliwo- (cid:292)ci: studium z socjologii cierpienia, Semper, Warszawa 1995. P.P. Grzybowski, K. Sawicki, Pisanie prac i sztuka ich prezentacji, Kraków 2010 ISBN: 978-83-7587-395-5, © by Oficyna Wydawnicza „Impuls” 2010 (cid:884)(cid:884) Abecadło – czyli co i jak czytać, zanim zacznie się pisać Wydawnictwo Adam Marszałek, Wydawnictwo Akademickie „(cid:303)ak”, Wydawnictwo Naukowe PWN czy niektóre wydawnictwa uczelniane. Jednak w dobie przetargów nale(cid:304)y niekiedy uwa(cid:304)ać, poniewa(cid:304) istniej(cid:264) odst(cid:269)pstwa od tradycji! Warto(cid:292)ciow(cid:264) ksi(cid:264)(cid:304)k(cid:269) mo(cid:304)e te(cid:304) wydać zupełnie nieznany, bo działaj(cid:264)cy od miesi(cid:264)ca Zakład Poligraﬁ czny „Kleksik” w Kociej Wólce, który składaj(cid:264)c ofert(cid:269) najbardziej atrakcyjn(cid:264) cenowo, po prostu zyskał uznanie urz(cid:269)dników i wygrał przetarg, co jest niezwykle wa(cid:304)ne w niedoinwestowanych o(cid:292)rodkach akademickich. W wyborze lektury niech decyduj(cid:264)c(cid:264) rol(cid:269) odgrywa nazwisko autora, redaktora ksi(cid:264)(cid:304)ki i jej recenzenta (jednego lub wielu). Listy publikacji ksi(cid:264)(cid:304)kowych, mo(cid:304)liwe do przegl(cid:264)dania w odniesieniu do nazwisk au- torów, tematyki, czasu i miejsca wydania itp., s(cid:264) dost(cid:269)pne w katalogach bibliotecznych b(cid:264)d(cid:302) w najbardziej kompletnym, gdy chodzi o polskie publikacje, katalogu Biblioteki Narodowej. Ze wzgl(cid:269)du na przemiany społeczno-ekonomiczne, które zaszły w naszym kraju, niektórzy badacze zalecaj(cid:264) ostro(cid:304)no(cid:292)ć przy korzysta- niu i cytowaniu lektur wydanych przed 1989 rokiem. Istotnie, wiele takich prac zawiera elementy ideologiczne i propagandowe zwi(cid:264)zane z poprzednim systemem politycznym. Nie znaczy to jednak, (cid:304)e nale(cid:304)y ignorować publikacje powstałe w tym trudnym czasie! Ernesto Che Guevara (pewnie znany Ci z koszulek i plakatów dłu- gowłosy partyzant w berecie), w przerwach mi(cid:269)dzy walkami w d(cid:304)ungli i paleniem cygar, nie zajmował si(cid:269) na przykład badaniami naukowymi, wi(cid:269)c traktowanie wszystkich autorów publikuj(cid:264)cych w okresie jego działalno(cid:292)ci jak potencjalnych wrogów byłoby przesad(cid:264) i prowadzi w (cid:292)lep(cid:264) uliczk(cid:269). W ksi(cid:264)(cid:304)kach metodologicznych (a takie bardzo Ci si(cid:269) przydadz(cid:264) przy pisaniu prac) zwykle nie ma bowiem miejsca na ideo- logi(cid:269). Wiele z nich, mimo (cid:304)e osi(cid:264)gn(cid:269)ło biblioteczny wiek emerytalny, stanowi nadal obowi(cid:264)zuj(cid:264)cy kanon lektur naukowych. Warto je czytać, tym bardziej (cid:304)e stare ksi(cid:264)(cid:304)ki metodologiczne pozwalaj(cid:264) ukazać ewolu- cj(cid:269) metody i sposobu my(cid:292)lenia o rzeczywisto(cid:292)ci. Poza tym czasem si(cid:269) zdarza, (cid:304)e ich autorzy pisz(cid:264) o tym samym co współcze(cid:292)ni, lecz prost- szym j(cid:269)zykiem – co w sytuacjach rozpaczliwych mo(cid:304)e Ci bardzo pomóc. Inne ksi(cid:264)(cid:304)ki sprzed lat równie(cid:304) warto czytywać i cytować, choćby tylko po to, by pokazać histori(cid:269) opisywanych zjawisk czy podać przy- kłady na poparcie tez. Wszak współcze(cid:292)ni klasycy te(cid:304) kiedy(cid:292) byli młodzi i choćby na sił(cid:269) odcinali si(cid:269) od korzeni swej wiedzy, nie mog(cid:264) zmienić przeszło(cid:292)ci. Ksi(cid:264)(cid:304)ka ma t(cid:269) cudown(cid:264) cech(cid:269), (cid:304)e po lekturze zawsze mo(cid:304)na j(cid:264) odło(cid:304)yć na półk(cid:269), a wiedza dzi(cid:269)ki niej zdobyta nie ginie (przynajmniej nie od razu) i mo(cid:304)e stanowić podstaw(cid:269) dalszych poszukiwa(cid:281). Warto za(cid:292) poszukiwać w starszych tekstach prawidłowo(cid:292)ci, które mog(cid:264) posłu(cid:304)yć jako fundament Twoich studiów. Wyobra(cid:302) sobie, (cid:304)e pra- cujesz nad wpływem mediów na funkcjonowanie rodziny. Przegl(cid:264)daj(cid:264)c tekst, znajdziesz na przykład zdanie: Źródła sprzed lat P.P. Grzybowski, K. Sawicki, Pisanie prac i sztuka ich prezentacji, Kraków 2010 ISBN: 978-83-7587-395-5, © by Oficyna Wydawnicza „Impuls” 2010 Abecadło – czyli co i jak czytać, zanim zacznie się pisać (cid:884)(cid:885) Badania Haliny Nowakowej z lat 1970–1985 potwierdziły wpływ te- lewizji na sposoby sp(cid:269)dzania czasu wolnego. Po dotarciu do prac autorki z tego okresu dowiesz si(cid:269) mi(cid:269)dzy innymi kto, kiedy i ile wolnego czasu po(cid:292)wi(cid:269)cał na ogl(cid:264)danie telewizji, a tak(cid:304)e jakie lubił programy itp. Poznasz te(cid:304) metody, techniki i narz(cid:269)dzia ba- dawcze, którymi posłu(cid:304)yła si(cid:269) H. Nowakowa. Od ukazania si(cid:269) ksi(cid:264)(cid:304)ek autorki min(cid:269)ło wiele lat. Oferta telewizji uległa zmianie, pojawiły si(cid:269) nowe formy sp(cid:269)dzania wolnego czasu, o których wówczas wiedziała niewiele lub wcale (np. Internet czy bary karaoke). Stwierdzaj(cid:264)c brak pewnych tre(cid:292)ci w starszych opracowaniach, zyskasz mo(cid:304)liwo(cid:292)ć porów- nania oraz inspiracj(cid:269) do formułowania problemów wartych zgł(cid:269)bienia obecnie. Studiuj(cid:264)c literatur(cid:269) specjalistyczn(cid:264), zauwa(cid:304)ysz, (cid:304)e z naukowcami jest troch(cid:269) tak jak z politykami: maj(cid:264) swoje koalicje, opozycje czy frakcje. Ucze(cid:281) powołuje si(cid:269) na Mistrza – Mistrz za(cid:292) na Arcymistrza. Dla Ciebie (podobnie jak dla specjalistów) to (cid:302)ródło wiedzy o tym, które opracowa- nia uwa(cid:304)ane s(cid:264) za dobre, lepsze i najlepsze w danym (cid:292)rodowisku. Je(cid:292)li natomiast kilku autorów, na dodatek z ró(cid:304)nych o(cid:292)rodków akademic- kich i ró(cid:304)nych „opcji”, odwołuje si(cid:269) do tego samego opracowania – to dla Ciebie znak, (cid:304)e jest ono bardzo wa(cid:304)ne w danej dziedzinie, wi(cid:269)c na pewno warto je zdobyć, przeczytać i wykorzystać w pracy. Na skróty – przegląd dobrych rad • Umiej(cid:269)tno(cid:292)ć dobrego pisania nie jest wrodzona, dochodzi si(cid:269) do niej metod(cid:264) (cid:304)mudnych ćwicze(cid:281). • Warunkiem w arto(cid:292)ciowego pisania jest warto(cid:292)ciowe czytanie. • Im w i(cid:269)cej czytasz, tym wi(cid:269)ksza szansa, (cid:304)e b(cid:269)dziesz dobrze pisać. • Czasem trzeba przeczytać cał(cid:264) ksi(cid:264)(cid:304)k(cid:269), by znale(cid:302)ć jedno zdanie tak wa(cid:304)ne, (cid:304)e nie pozwoli w nocy spać. • Zwracaj uwag(cid:269), w jaki sposób Mistrzowie zapoznaj(cid:264) si(cid:269) z now(cid:264) ksi(cid:264)(cid:304)k(cid:264). • Do czytania wybieraj publikacje uznanych specjalistów oraz przez nich recenzowane. • Poszukuj i czytaj recenzje. • Nazwisko recenzenta to znak jako(cid:292)ci ksi(cid:264)(cid:304)ki. • Czytaj publikacje ukazuj(cid:264)ce si(cid:269) w renomowanych wydawnictwach. • Je(cid:304)eli wielu autorów odwołuje si(cid:269) do tego samego opracowania, to znaczy, (cid:304)e jest w danej dziedzinie niezwykle wa(cid:304)ne. P.P. Grzybowski, K. Sawicki, Pisanie prac i sztuka ich prezentacji, Kraków 2010 ISBN: 978-83-7587-395-5, © by Oficyna Wydawnicza „Impuls” 2010 P.P. Grzybowski, K. Sawicki, Pisanie prac i sztuka ich prezentacji, Kraków 2010 ISBN: 978-83-7587-395-5, © by Oficyna Wydawnicza „Impuls” 2010 Rze(cid:256)bienie umysłu – czyli od czego zacząć Bez wzgl(cid:269)du na to, czy masz napisać wzmiank(cid:269) do lokalnej gazety, tekst do kroniki rodzinnej, powa(cid:304)ny artykuł do czasopisma naukowego czy prac(cid:269) semestraln(cid:264) – to spory wysiłek. Wprawdzie nie ma co go porów- nywać do trudu Mariusza Pudzianowskiego, który przewalaj(cid:264)c tony ci(cid:269)(cid:304)arów, wyrze(cid:302)bił atletyczn(cid:264) sylwetk(cid:269). Z drugiej jednak strony pew- ne podobie(cid:281)stwa istniej(cid:264). Siłacz bowiem przestrzega diety, regularnie ćwiczy, aby nie wypa(cid:292)ć z formy, a przed zawodami si(cid:269) relaksuje. Je(cid:304)eli masz zamiar pisać dobre teksty, to systematyczna praca nad „rze(cid:302)b(cid:264) umysłu” jest równie po(cid:304)(cid:264)dana. Umiej(cid:269)tno(cid:292)ć dobrego pisania nie jest wrodzona – chyba (cid:304)e kto(cid:292) jest potomkiem Józefa Kraszewskiego w linii bardzo prostej, wówczas istnieje pewne prawdopodobie(cid:281)stwo odziedziczenia genów geniusza literatury. W zwyczajnych okoliczno(cid:292)ciach dochodzi si(cid:269) do niej meto- d(cid:264) (cid:304)mudnych ćwicze(cid:281). Zanim wi(cid:269)c zaczniesz tworzyć wielkie dzieła, musisz napisać sporo wprawek – to jest tekstów odtwórczych, sprawoz- dawczych, analitycznych, opisowych itp. na podstawie opracowa(cid:281) in- nych. Wplatanie do prac pisemnych własnych przemy(cid:292)le(cid:281) czy realizacja oryginalnego pomysłu badawczego to ju(cid:304) wy(cid:304)sza szkoła jazdy, do której z czasem traﬁ aj(cid:264) uczniowie wykazuj(cid:264)cy si(cid:269) odrobin(cid:264) woli i stanowczo- (cid:292)ci. O gotowo(cid:292)ci do samodzielnej drogi autorskiej (cid:292)wiadczy wypraco- wanie własnego, niepowtarzalnego stylu i zmysłu krytycznego, które umo(cid:304)liwiaj(cid:264) tworzenie tekstów nawet na narzucony temat. Dasz wi(cid:269)c rad(cid:269). Stopniowo pracuj(cid:264)c nad swym warsztatem, zorientujesz si(cid:269), (cid:304)e Ty te(cid:304) mo(cid:304)esz dobrze pisać! Wybór tematu Pisanie bywa m(cid:269)cz(cid:264)ce, i to bardzo. Mo(cid:304)e poprawi Ci samopoczucie (cid:292)wiadomo(cid:292)ć, (cid:304)e ka(cid:304)dy autor, nawet wielki Mistrz słowa, prze(cid:304)ywa m(cid:269)ki twórcze, których skutkiem bywaj(cid:264) bezsenne noce czy dziwaczne zacho- wania za dnia. Jerzy Pilch twierdzi: Męki twórcze P.P. Grzybowski, K. Sawicki, Pisanie prac i sztuka ich prezentacji, Kraków 2010 ISBN: 978-83-7587-395-5, © by Oficyna Wydawnicza „Impuls” 2010 (cid:884)(cid:890) Rze(cid:256)bienie umysłu – czyli od czego zacząć W pisaniu wszystko jest m(cid:269)cz(cid:264)ce oprócz tych paru chwil, kiedy wy- chodzi. Najgorzej, kiedy nie idzie, a jeszcze gorzej, kiedy idzie na niby. Jak si(cid:269) co(cid:292) napisze, i gołym okiem widać, (cid:304)e jest złe, fałszywe, a popra- wiać nie ma jak. Jak pisał o takim stanie Konwicki, „piłowałem tego trupa dniami i nocami, i nawet kropli krwi nie pu(cid:292)cił”. Z kolei jak pisanie idzie dobrze, to przecie(cid:304) te(cid:304) jest (cid:302)le, bo zapowiada, (cid:304)e zaraz nie b(cid:269)dzie szło, a jak nie idzie, to wcale nie znaczy, (cid:304)e zaraz ruszy. Przeciwnie, człowiek si(cid:269) boi, (cid:304)e ju(cid:304) nigdy nie pójdzie1. Jak wi(cid:269)c nie urok, to… niemoc twórcza. Dla niektórych osób przeczytane ksi(cid:264)(cid:304)ki stanowi(cid:264) nie tylko inspi- racj(cid:269), ale wr(cid:269)cz tworzywo ich własnego dzieła. Wybitny ameryka(cid:281)ski prozaik John Crowley ujawnia sekrety własnego pisarstwa: Czasami ł(cid:264)cz(cid:269) ró(cid:304)ne fragmenty pochodz(cid:264)ce z kilku wtórnych (cid:302)ródeł tak, aby cała wypowied(cid:302) brzmiała bardzo uczenie, podczas gdy w rze- czywisto(cid:292)ci to tylko iluzja. Nie uwa(cid:304)am, aby było to co(cid:292) wstydliwego. W ko(cid:281)cu jestem pisarzem. Moja praca polega na tworzeniu iluzji2. Mo(cid:304)na i tak – jednak w pisarstwie naukowym, w stron(cid:269) którego zmie- rzaj(cid:264) szkolne i akademickie prace pisemne, jest inaczej. Tu nie ma mowy o iluzji, zadaniem autora-badacza jest obiektywne (bezstronne, wr(cid:269)cz chłodne – czy to si(cid:269) komu(cid:292) podoba, czy nie) podej(cid:292)cie do faktów, ich rzetelne zgł(cid:269)bienie z wykorzystaniem odpowiednich narz(cid:269)dzi i przed- stawienie wyników bada(cid:281) zgodnie z przyj(cid:269)tymi standardami. Zanim zaczniesz pisać na konkretny temat, dobrze si(cid:269) zastanów, co chcesz powiedzieć, do kogo i w jakiej formie; ile umiesz, co wiesz i na co w zwi(cid:264)zku z tym mo(cid:304)esz si(cid:269) porwać. Je(cid:292)li nie czujesz si(cid:269) do- brze w okre(cid:292)lonej tematyce, to nie podejmuj jej tylko dlatego, (cid:304)e jest modna lub fascynuje (czy wprost przeciwnie!) kogo(cid:292) ze znajomych. Po- dobnie jest w pracy naukowej, gdy chodzi o wybór metody. Niektórzy badacze (cid:292)wietnie si(cid:269) czuj(cid:264) w badaniach ilo(cid:292)ciowych i z pasj(cid:264) podejmuj(cid:264) si(cid:269) choćby najbardziej skomplikowanych oblicze(cid:281) statystycznych. Inni wol(cid:264) poszukiwać emocji ujawnianych podczas bada(cid:281) jako(cid:292)ciowych, sp(cid:269)dzać czas w czytelni na analizach literatury czy buszować w pokry- tych kurzem dokumentach archiwalnych dla potrzeb bada(cid:281) historycz- nych. Co do formy – niektórzy wol(cid:264) artykuł z mocn(cid:264) tez(cid:264) i wyra(cid:302)n(cid:264) argumentacj(cid:264), a inni pełne dygresji i przykładów eseje. Po prostu ka(cid:304)dy 1 Za: J. Sobolewska, Piłowanie trupa i inne m(cid:269)ki pisarzy, „Polityka” 2009, nr 51–52, s. 72. Sze- rzej na temat stawania si(cid:269) pisarzem, tworzenia wiekopomnych dzieł i wielkiej miło(cid:292)ci do nich patrz: J. Parandowski: Alchemia słowa, Czytelnik, Warszawa 1986; I. Ráth-Végh, Ko- media ksi(cid:264)(cid:304)ki, Zakład Narodowy im. Ossoli(cid:281)skich, Wrocław – Warszawa – Kraków 1994. 2 E. H alter, Pisarstwo na dwie nogi, „Forum” 2009, nr 24, s. 47. Wybór tematu P.P. Grzybowski, K. Sawicki, Pisanie prac i sztuka ich prezentacji, Kraków 2010 ISBN: 978-83-7587-395-5, © by Oficyna Wydawnicza „Impuls” 2010 Wybór tematu (cid:884)(cid:891) szuka własnego kawałka podłogi – jak (cid:292)piewał kiedy(cid:292) Mr. Zoob, klasyk alternatywnego rocka. Je(cid:304)eli przedmiot Twojej reﬂ eksji i w zwi(cid:264)zku z tym temat pracy ma być ambitny, staraj si(cid:269) dotrzeć do czego(cid:292) oryginalnego, nowego, niebanalnego, o czym mało pisano w Twoim (cid:292)rodowisku, do czego(cid:292), co pasuje do Twojej osobowo(cid:292)ci i w czego zgł(cid:269)bianiu widzisz sens. Oczywi(cid:292)cie o wiele łatwiej jest si(cid:269) mierzyć z tematem oklepanym i ba- nalnym, ale nie jest to tak intryguj(cid:264)ce i nie dostarcza tylu emocji. Zanim zaczniesz pisać, rozwa(cid:304), na co naprawd(cid:269) Ci(cid:269) stać i ile wysiłku chcesz wło(cid:304)yć w swe dzieło. Na podejmowany w dobrej pracy temat powinno si(cid:269) wiedzieć du(cid:304)o, a nawet wi(cid:269)cej. Powierzchowna wiedza „na ka(cid:304)dy temat” (jak w talk show Polsatu) to podstawa kiepskich tekstów o wysokim poziomie ogólno(cid:292)ci. Na wypowiedzi ustne czy pisemne po(cid:292)wi(cid:269)cone wielu spra- wom mo(cid:304)e si(cid:269) wa(cid:304)yć Mistrz, specjalista o wieloletnim do(cid:292)wiadczeniu, który z niejednego pieca jadł chleb, ma wi(cid:269)c zdolno(cid:292)ć perspektywiczne- go i syntetycznego ujmowania faktów. W przypadku wnucz(cid:264)t Mistrza, do grona których zapewne si(cid:269) zaliczasz, wiedza mo(cid:304)e być przynajmniej na razie tylko zapo(cid:304)yczona – co wcale nie przynosi ujmy, gdy uczciwie przyznaj(cid:264) si(cid:269) do tego i robi(cid:264) dobry u(cid:304)ytek z zapo(cid:304)ycze(cid:281). Praca nie mo(cid:304)e być „o wszystkim” (czyli o niczym) – ma być na temat. Niekiedy za dobr(cid:264) pod wzgl(cid:269)dem formalnym prac(cid:269) otrzymuje si(cid:269) kiepsk(cid:264) ocen(cid:269), bo jej problematyka jest zbyt rozległa, a wycieczki intelektualne poza zadany obszar zagadnie(cid:281) wymagaj(cid:264) osobnych bada(cid:281) lub kusz(cid:264) psychoanalityków poszukuj(cid:264)cych ukrytych tre(cid:292)ci w wypo- wiedziach pisemnych niezbyt uporz(cid:264)dkowanego autora. Pisanie jałowe to pisanie o czym(cid:292), czego si(cid:269) nie czuje, nie rozumie, co nie wywołało przebudzenia i nie doprowadziło do przemiany we- wn(cid:269)trznej – to pisanie na sił(cid:269). Czytelnik tekstu powstałego w takich okoliczno(cid:292)ciach szybko to wyczuje. Chodzi wi(cid:269)c o to, by zanim si(cid:269) przyst(cid:264)pi do pisania, być ju(cid:304) przebudzonym w sensie ukazanym przez L. Witkowskiego – chocia(cid:304) niektórzy nie potraﬁ (cid:264) pisać bez budz(cid:264)cej ich mocnej kawy, ale to ju(cid:304) zupełnie inna sprawa. Zbyszko Melosik i Tomasz Szkudlarek, pisz(cid:264)c o teorii naukowej (czy- li po cz(cid:269)(cid:292)ci o zgł(cid:269)bianiu wiedzy), zauwa(cid:304)yli, (cid:304)e mo(cid:304)e ona być mi(cid:269)dzy innymi jak wizyta w hipermarkecie3. Odwiedzaj(cid:264)c takie miejsce, mo(cid:304)na kupić niemal(cid:304)e wszystko: od zapałek po samochód osobowy. To, na co si(cid:269) zdecyduje klient, zale(cid:304)y od jego zasobów ﬁ nansowych i potrzeb. Podobnie jest z tematem pracy. Mo(cid:304)e być niebywale atrakcyjny, wa(cid:304)ny i doniosły, jednak przerastać Twoje mo(cid:304)liwo(cid:292)ci. Aby wi(cid:269)c nie pi- sać jałowo, podejd(cid:302) do wyboru problematyki swej pracy jak klient do 3 Za: Z. Melosik, T. Szkudlarek, Kultura, to(cid:298)samo(cid:286)ć i edukacja. Migotanie znacze(cid:276), Oﬁ cyna Wydaw- nicza „Impuls”, Kraków 1998, s. 31–33.\n<a href="https://cyfroteka.pl/ebooki/Pisanie_prac_i_sztuka_ich_prezentacji-ebookRO/p02040632i020" target="_blank" title="Pisanie prac i sztuka ich prezentacji [Przemysław Paweł Grzybowski, Krzysztof Sawicki] - KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE" > <img src="https://cyfroteka.pl/images/BRD.png" style="border:none;background:none transparent;box-shadow:none;-webkit-box-shadow:none;-webkit-border-radius:0;border-radius:0;" alt="Pisanie prac i sztuka ich prezentacji [Przemysław Paweł Grzybowski, Krzysztof Sawicki] - KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE"/></a>


[PRZYJĘTE] [Podanie] xWhitee_ - Archiwum - Crafted.pl - Sieć Serwerów Minecraft\nBy xWhitee_, November 30, 2019 in Archiwum\n4. Od kiedy grasz na Crafted.pl? od około Kwietnia 2018 roku.\n5. Masz mikrofon i TS3? Tak, posiadam obie z wymienionych rzeczy.\n6. Pełniłeś/aś kiedyś podobną funkcję? Nie, nie pełniłem podobnej funkcji.\n7. Ile poświęciłbyś/abyś dziennie czasu na pełnienie obowiązków Helpera? Od 2 do 3 godzin w tygodniu, w weekendy i dni wolne od 6 do 8 godzin.\n8. Czy kiedykolwiek byłeś/aś karany na serwerze, forum, TS3 lub Discordzie Crafted.pl (jeśli tak to wyjaśnij okoliczności)? Tak, miałem global bana za nadmierne łamanie regulaminu + 2 mute. Jeden za flood, drugiej okoliczności nie pamiętam.\n9. Dlaczego mielibyśmy Cię przyjąć (min. 5 rozbudowanych zdań)? Od dłuższego czasu gram na serwerze bardzo dużo. Gdy jestem na nim staram się patrzeć na chat, oraz pomagać w miarę moich możliwości wszystkim graczom. Podczas mojego stażu o serwerze dowiedziałem się bardzo dużo, oraz nauczyłem się wszystkich najpotrzebniejszych komend skyblocka. Dbam o dobre relacje z graczami i administracją. Jestem aktywna osobą na forum, serwerze, discordzie i TeamSpeak’u, co chyba widać. Na serwer mógłbym poświecić bardzo dużo mojego czasu wolnego. Jako osoba z rangą Helper będę starał się dobrze reprezentować serwer.\n10. Coś o sobie (min. 5 rozbudowanych zdań): Zacznijmy od tego że mam na imię Wojtek i mam 14 lat. Obecnie uczęszczam do 8 klasy szkoły podstawowej. Mieszkam w województwie mazowieckim, a dokładniej w Warszawie. Moim głównym zainteresowaniem jest gra w gry komputerowe. Moją ulubiona jest grą jest minecraft, ale to chyba widać, ponieważ bardzo dużo czasu spędzam grając w nią. Jestem osobą która zawsze chętnie pomoże drugiej. Staram się być miły, oraz wyrozumiały dla wszystkich. Jestem również otwarty na nowe znajomości i szybko zapamiętuje nowe rzeczy. Myśle że przedstawiłem trochę siebie... Miłego dnia!\n11. Przeczytałeś/aś regulaminy? Tak, przeczytałem.\n- /w usun: Na tej edycji nie ma takiej komendy.\n- /w zapros nick: Wysyła zaproszenie na wyspę do danego gracza, po zaakceptowaniu go gracz zostaje dodany na wyspę.\n- /w coop nick: Wysyła zaproszenie do tymczasowego dodania na wyspę do danego gracza, po zaakceptowaniu gracz zostaje dodany dopóki osoba wysyłająca zaproszenie nie anuluje statusu coop. Komenda tylko dla rangi VIP+ .\n- /report: Wysyła wiadomość do administracji ze zgłoszeniem gracza który łamie regulamin, administracja widzi to tylko wtedy gdy jest online.\n- /w wykop nick: Wyrzuca danego gracza będącego na wyspie.\n- /skup (dokładna informacja): Komenda otwiera gui w którym możesz sprzedać daną ilość przedmiotu za pieniądze serwerowe.\nEdited November 30, 2019 by xWhitee\nTwoje zachowanie jest na poziomie mojej siostry z pierwszej klasy.\nMoze ten ss jest z lipca, ale malo co sie zmieniles i wszystkich dookola prowokujesz, nie tylko na serwerze ale na dsc tez.\nNiestety ta prowokacja ci nie wychodzi misiaczku.\n*a, no i twoj banik nie byl przez nadmierne lamanie regulaminu, tylko za ostra obraze gracza;)\nEdited November 30, 2019 by xNiczuXsia_\nTe łamanie regulaminu.. jestem NEUTRAL z POCHYLENIEM NA NIE\nTrudno mi cię określić\nBan był, xNiczuXsia lekko dala ci strzale w kolano screenem, choć jest z dość dawna. Rozumiem też kłóciłem dostałem kick z dsc. Widuje wszędzie tylko nie na serw bo nie gram. Nwm kiedy był ban ale wygląda to na stare. Szkoda ze nie podałeś daty bana. Proszę o nią\nZdania +/- = -\nKomendy +/- = +\nWiek +/- = +\nKary +/- = -\nJestem NEUTRAL ale trochu stanie idzie na NIE.\n17 godzin temu, xNiczuXsia_ napisał:\nJeżeli mówisz już o zachowaniu Whitee, to spójrz na swoje, bo lepsza nie jesteś. Gdybym miał pokazywać ss naszych rozmów, to by wyszło kto jakie ma zachowanie.\nA jeżeli chodzi o podanie to tak:\nWiek jest na +\nTe kary -, ale wiem, że się zmieniłeś\nCzas gry +\nNa tak z lekkim pochyleniem na nie.


Ręczne przesyłanie elementu do firmy Symantec\nWykryte wirusy lub inne zagrożenia są automatycznie przesyłane do internetowej witryny centrum Symantec Security Response w celu analizy. Jeśli użytkownik wyłączył opcję automatycznego przesyłania zagrożeń, możliwe jest ich ręczne przesłanie z widoku Kwarantanna okna Historia zabezpieczeń. Do przesłania elementu niezbędne jest nawiązanie połączenia internetowego.\nPrzesyłając pliki do firmy Symantec, automatycznie lub ręcznie, użytkownicy przyczyniają się do zwiększenia skuteczności produktów firmy Symantec. Na przykład można przesłać element niewykrywany podczas skanowania, a prawdopodobnie stanowiący zagrożenie bezpieczeństwa. Plik zostanie przeanalizowany w centrum Symantec Security Response. Jeśli zostanie zidentyfikowany jako zagrożenie bezpieczeństwa, zostanie dodany do następnej aktualizacji definicji.\nPrzesyłanie nie obejmuje żadnych informacji umożliwiających identyfikację osobistą.\nW niektórych przypadkach centrum Symantec Security Response musi blokować przesyłanie elementów określonego typu lub rozmiaru. Elementy te są wyświetlane w oknie Historia zabezpieczeń w obszarze Nie przesłano.\nAby ręcznie przesłać element do firmy Symantec:\nW oknie Historia zabezpieczeń, w widoku Kwarantanna wybierz element, który chcesz przesłać do firmy Symantec.\nW oknie Wykryto zagrożenie kliknij pozycję Prześlij do firmy Symantec.\nIdentyfikator dokumentu: v6200396_N360_N360SOS_6_pl_pl


Pomogą w organizacji WESELA? - Drawsko Pomorskie MAGAZYN DRAWSKI niezależny portal informacji lokalnych\nDziś zwracamy uwagę na nową inicjatywę kierowaną do szeroko pojętej usługowej branży weselnej działającej w naszym regionie, której głównym celem jest zebranie w jednym miejscu wszystkich usług jakie niezbędne są przyszłym parom młodym do zorganizowanie tego wyjątkowego dla nich dnia.\nA oto co przekazał nam Pan Andrzej na naszym spotkaniu podczas wywiadu ;\nWitamy i zwracamy się z zapytaniem ; co Panem kierowało i co nakłoniło do założenia takiej grupy ?\nAN., ; Witam serdecznie, po pierwsze bardzo mi miło, iż zainteresował się moją osobą tak znany reklamodawca jakim jest Magazyn Drawski bo samo to jest dla mnie zaszczytem. Wracając do pytania odpowiadam ; W dzisiejszych czasach nie można i nie powinno się działać na czarno, a przede wszystkim nie należy działać na szkodę interesów ludzi którzy wkładają w swoją pracę serc e i dorobek. Moja, a już chyba mogę powiedzieć NASZA grupa ma być jest i będzie tylko i wyłącznie pomocą dla przyszłych nowożeńców z naszego miasta i okolic w poszukiwaniu jak najlepszych, odpowiedzialnych oraz rzetelnych usługodawców. Mam nadzieję, że Wszyscy lokalni usługodawcy z dziedziny branży weselnej z chęcią się do nas przyłączą i sami się będą reklamowali, bo jak wiemy ten rodzaj PLATFORMY dla BIZNESU jest bezpłatny. Ale uwaga, nie oznacza, to, że nie należy się reklamować nigdzie więcej bo to jest mylny i zły tok rozumowania, im nas wiecej widać, tym bardziej zostajemy w pamięci ludzi którzy na różne sposoby widzą reklamy. Nawet i tu zdecydowanie zasugeruję, iż Ci najwięksi z największym stażem bez zastanowienia powinni korzystac z Waszych nośników bo na tym lokalnym terenie to Wy jesteście najwięksi i dobrze znacie ich potrzeby oraz oczekiwania.\nMD ; Dziękujemy z tak miłe podsumowanie i życzymy sukcesów w zjednaczaniu ludzi naszego miasta. Wszystkich zainteresowanych odsyłamy do pełnego artykułu TUTAJ.\nTekst: Tomasz Jasyk [MAGAZYN DRAWSKI] Zdjecia: p.Andrzej\nArtykuł powstał przy współpracy z portalem PLATFORMA DLA BIZNESU.\nNa zdjęciu p.Andrzej\n2018-03-29 18:59 2218


Kolekcja zabawek z Warsztatów Krakowskic - Muzeum Etnograficzne – etnomuzeum\nKolekcja zabawek z Warsztatów Krakowskich\n21.09.2018 Piątek 10:49\nW zbiorach Muzeum Etnograficznego w Krakowie znajduje się jedyna w Polsce kolekcja zabawek powstałych w pracowni Stowarzyszenia Warsztaty Krakowskie (1913–26). W trakcie trwania wystawy na placu Wolnica prezentujemy kilkanaście oryginalnych przedmiotów z Warsztatów – małych arcydzieł – na ekspozycji w Muzeum Etnograficznym w Krakowie, w Ratuszu na pl. Wolnica 1 (wstęp wolny).\nProjektowaniem zabawek zajmowali się należący do Stowarzyszenia artyści: Wojciech Jarzębowski, Zygmunt Lorenz i Zofia Stryjeńska – kilka laleczek i ptaszków jej autorstwa masz przed sobą. Realizację projektów powierzano rzemieślnikom, zdobieniem zabawek zaś zajmowały się zatrudniane w Warsztatach dzieci. Malowały według własnych pomysłów i upodobań, zgodnie z metodą Antoniego Buszka – liczyła się wyobraźnia nieskażona edukacją artystyczną. Jedynie nieliczne przedmioty da się powiązać z nazwiskami autorek i autorów ornamentów. Wiemy na przykład, że prezentowany na wystawie bączek wyszedł spod ręki jednej z najzdolniejszych adeptek Stowarzyszenia – Józefy Kogut.\nOprócz zabawek jest tu kilka przedmiotów pochodzących z funkcjonującej w Warsztatach pracowni batiku. Kierowali nią kolejno: Antoni Buszek, Jerzy Warchałowski, Anna Bąkowska. W zespole batikarek pracowały: Irena Chrobak, Franciszka Delkowska, Stanisława Kaleta, Józefa i Zofia Kogut, Felicja Kossowska, Helena Kurbiel, Maria Porębska, Antonina Sanetra, Jadwiga Sternal, Stanisława Papierz i Zofia Waniewicz.


##### Najlepszy sposób na kobiecy orgazm – PUNKT G - jak znaleźć i jak go pieścić - PoradnikZdrowie.pl.\nKobiecy orgazm: podręczne kompendium wiedzy najlepszy sposób na kobiecy orgazm każdego faceta. Spróbuj masturbacji w wannie.\nCzytaj też: 10 najlepszych pozycji z Kamasutry [ZDJĘCIA]. Delikatna stymulacja łechtaczki jest na to najlepszym sposobem. Masz 20, 30 n i wydaje ci się, że to właśnie ten czas, kiedy twoje życie seksualne jest w największym rozkwicie? W jaki sposób leczy sie zaburzenia orgazmu u kobiet? Kobiecy orgazm. Kobiecy orgazm.\nPoznaj sprawdzone sposoby budowania związku. Mity na temat kobiecego orgazmu, w które trzeba przestać wierzyć. Redakcja poleca: Wiemy, która godzina jest najlepsza na uprawianie seksu. Rodzaje orgazmów kobiecych – poznaj inne sposoby stymulacji! Lekarz przekonuje: WOŚP zapewnia najlepszy sprzęt. Kobiecy orgazm: jak doprowadzić kobietę do rozkoszy w 20 minut? Orgazm kobiecy: jak wygląda i ile trwa? Poznaj sprawdzone sposoby i triki na lepszy orgazm.\nOrgazm nie znosi przymusu, wyczekiwania, napięcia. Orgazmy ograzm się od siebie sposobem przeżywania, kobieecy orgazm. Najlepszymi pozycjami do osiągnięcia koboecy w wyniku stymulacji strefy AFE najlepszy sposób na kobiecy orgazm. Na ciele kobiety znajduje się wiele stref erogennych. I tak niech kołyszą.\nSprawdź, czego nie wiesz o kobiecym orgazmie [WIDEO]. Wszystko zależy od czasu, miejsca, nastroju, sposobu stymulacji oraz partnera. Kobiecy wytrysk do niedawna uważany był za temat tabu. Czy życie seksualne kobiety jest najbardziej japoński mąż sex wideo, gdy ma przysłowiowe 20 lat?\nKobiecu u kobiet Kobiecy orgazm nie jest tak łatwy do eposób, jak dojście do. Murzynki filmy porno HD wytrysk polega na wydzielaniu pod wpływem silnych skurczów. Przedstawiamy 3 najlepsze pozycje seksualne, w których kobieta. Ich organizm jest zaprogramowany inaczej i oprócz pobudzenia seksualnego.\nNajlepszy sposób na kobiecy orgazm G to mocno unerwione miejsce kobiecej pochwy, które. Niewiele kobiet w tak intensywny sposób przeżywa orgazm. Jakie inne orgazmy wyróżniamy? Orgazm wielokrotny - uzależniony jest od kobiecego libido, na jego. Dla najlepszych efektów dobrze jest wykonać serię około trzech. To orazm sposób na poznanie własnych potrzeb seksualnych. Wiele kobiet doznaje najlepszy sposób na kobiecy orgazm niemal podczas każdego. W powieści pojawia się też motyw orgazmu, który uważany jest za.\nKoiecy wybierze dla Ciebie najlepsze artykuły tygodnia. Pamiętajmy, że kobieta może przeżywać orgazm na dziesiątki sposobów, choć w. Sprawdź, która będzie dla Ciebie najlepsza i zwiększy szansę na. Doprowadzenie się do orgazmu może wymagać pewnej praktyki, jednak gdy. Udawany orgazm. fot. godzin po zabiegu, więc najlepiej jak partner czeka gdzieś w pobliżu. Kobiecy wytrysk występuje u niektórych kobiet podczas orgazmu i jest jest.\nHipokrates i Galen uważali, że kobiecy orgazm jest niezbędny w.\nPoniżej znajdziesz k. Najlepiej byłoby tak, gdyby ona kręciła biodrami w jedna stronę, a on celował penisem w drugą. Drugim problemem, wiążącym się z pierwszym, jest błędne myślenie o kobiecym orgazmie. Wiele kobiet traktuje orgazm jako świadectwo kobiecości.\nTimothy Ferris w swojej książce _The 4-Hour.\nPrevious Article Filmy porno z masażem ciała\nPUNKT G - jak znaleźć i jak go pieścić - PoradnikZdrowie.pl.\nNajlepszą metodą na namówienie partnerki na seks analny jest. Chciała odszukać tego, z którym przeżyje orgazm pochwowy. Do tej listy można dodać kilka nietypowych sposobów na kobiecy orgazm. Dużo mówi się o. Oto najlepsze sposoby według ekspertów · Szybko, zdrowo i z.\nOrmiański seks wideo Maumuro ormiański, seks, wideo\nOto wszystko, co musicie wiedzieć o kobiecym orgazmie. Pieszczoty punktu U są najlepszym wyjściem w sytuacji, gdy. Przedstawiamy Wam 6 najlepszych pozycji seksualnych, dzięki którym wejdziecie na. Kobiecy orgazm był niejednokrotnie analizowany przez naukowców i niemal w.\nSeks gejowski z nauczycielami Zulkijinn seks, gejowski, z, nauczycielami\nmamy, tutaj, porno(6)\nnajbardziej, ekstremalne, darmowe, porno(10)\nzdjęcia, bbw, heban, cipki(5)\nMurzynki, HD, xxx(2)\nczarna, prostytutka, seks(5)


Startują eliminacje do Eurowizji 2018 – wśród uczestników Polka z Wileńszczyzny | Kurier Wileński\nStartują eliminacje do Eurowizji 2018 – wśród uczestników Polka z Wileńszczyzny\nPodczas eliminacji do Eurowizji Elżbieta Oleszkiewicz zaprezentuje najnowszy swój utwór „Nieczuły” Fot. archiwum\nJuż dziś, 6 stycznia, w telewizji LRT odbędzie się pierwszy etap krajowych preselekcji do konkursu Eurowizji. Od głosów widzów będzie zależało, którzy artyści trafią do następnego etapu. W tegorocznych eliminacjach wystąpi między innymi Polka z Wileńszczyzny – Elżbieta Oleszkiewicz, znana na scenie jako Elisabeth Olshey.\nProfesjonalna 22-letnia wokalistka jazzowa zaprezentuje na scenie piosenkę własnej twórczości „Bejausmis” (Nieczuły). W rozmowie z „Kurierem Wileńskim” zaznaczyła, że śpiewa odkąd pamięta.\n– Moja przygoda z muzyką zaczęła się jeszcze we wczesnym dzieciństwie, gdy naśladowałam swoich rodziców. Mój tata grał w polskiej kapeli folkowej, mama śpiewała. Ja też zaczęłam śpiewać i bardzo polubiłam muzykę. Chyba już wówczas poczułam, że najbardziej w życiu potrzebuję sceny. Gdy uczyłam się w szkole, postanowiłam do tej sprawy podejść bardziej poważnie – mówi Elżbieta.\nNasza rozmówczyni ukończyła szkołę muzyczną w Trokach, gdzie uczyła się gry na skrzypcach. Miała też lekcje pianina, jako dodatkowego instrumentu, ciągle ćwiczyła różnorodne techniki wokalne i prawie nie miała czasu na „zwyczajne”, dziecięce spędzanie czasu w gronie przyjaciół. Później zrozumiała, że najbardziej pragnie właśnie śpiewać, toteż wybrała po szkole odpowiednie studia.\n– Rozpoczęłam naukę wokalistyki w Kolegium Wileńskim na kierunku muzyki popularnej. Na tym kierunku uczyliśmy się również jazzu, właściwie wszystkie wokalne ćwiczenia techniczne to był jazz. Powoli „zrosłam się” z tym stylem i dziś większość wykonywanego przeze mnie repertuaru stanowią utwory jazzowe – mówi Elżbieta.\nZapytana o to, dlaczego wybrała właśnie jazz, a nie coś bardziej popularnego, młoda wokalistka odpowiada, że nie szuka „szybkiej i taniej” drogi na scenę.\n– Rozumiem, że jazz to specyficzny gatunek muzyczny, który nie ma tak szerokiego grona słuchaczy, jak muzyka popularna. Powiedziałabym, że w jazzie jest sporo matematyki i nie ma łatwych rozwiązań, na pewno więc jest on nie dla każdego zrozumiały. Ale w tym też widzę jego największy urok – to bardzo głęboka muzyka, która kształci zarówno wykonawcę, jak też słuchacza – zauważa Elżbieta.\nObecnie artystka najczęściej występuje jako wokalistka w duecie z pianistką Anastazją Szaniną. Zakochane w muzyce dziewczyny zapoznały się jeszcze na studiach i zaaranżowały wspólnie wiele utworów. W końcu doszły do wniosku, że warto założyć swój zespół, co też uczyniły. Dziś występują w duecie pod nazwą Jazz Vibrations. Anastazja gra głównie tradycyjny jazz. Zaś wokal Elżbiety, jak sama ocenia, nie jest typowo jazzowy, tylko bardziej w stylu nowoczesnego soulu. W połączeniu duet otrzymuje syntezę tradycyjnego jazzu z nowymi trendami. Dziewczyny wykonują na scenie przede wszystkim jazzowe ballady oraz utwory romantyczne.\nNowo upieczony duet często występuje w restauracjach, salach koncertowych. W ubiegłym roku dziewczyny występowały m.in. w Narodowej Galerii Sztuki, miały też swój koncert w Kownie. Ostatni koncert duetu odbył się w grudniu ub. r. w wileńskiej sali koncertowej White Piano Hall w ramach projektu „Džiazuojančios Kalėdos“ (Jazzujące Boże Narodzenie).\n– Bardzo się cieszę, że znalazłyśmy swojego słuchacza i nasza kariera muzyczna powoli nabiera rozpędu. Ubiegły rok naprawdę był bardzo owocny i mam nadzieję, że w przyszłości wszystko też będzie się dobrze układać. Wkładamy ogromny wysiłek w pracę i lubimy ją – mówi Polka.\nOprócz współpracy z Anastazją, Elżbieta także prowadzi indywidualne zajęcia z wokalu oraz uczestniczy w różnych festiwalach i konkursach muzycznych. W lipcu ubiegłego roku została m.in. laureatką nagrody I Polonijnego Festiwalu Polskiej Piosenki w Opolu, którego głównym organizatorem jest opolski oddział Stowarzyszenia Wspólnota Polska. Uczestniczyło w nim 22 wykonawców z kilkunastu państw całego świata.\nW ubiegłym roku Elżbieta zaczęła również tworzyć swoje własne piosenki. Najczęściej jest to muzyka w stylu soul i R&B. Najnowszy utwór „Nieczuły” młoda wokalistka zaprezentuje właśnie podczas tegorocznych eliminacji do Eurowizji.\n– Nie pisze na zamówienie. Piosenki powstają naturalnie i w pewnym sensie odzwierciedlają to, co się dzieje w moim sercu i duszy. Piosenkę „Nieczuły” napisałam w ciągu jednego wieczoru. Wróciłam do domu po ciężkim dniu, usiadłam do pianina, napisałam akordy, a wkrótce ułożyły mi się słowa – opowiada Elżbieta.\nJak przyznaje, jej piosenka nie jest typowym eurowizyjnym utworem.\n– To melodyjna i smutna piosenka, zachęcająca nie do wesołego tańca, lecz do refleksji – czyli to format zupełnie nieeurowizyjny. W dodatku, jest to piosenka nie w języku angielskim, lecz po litewsku. Jednak warto pamiętać, że w ubiegłym roku w konkursie zwyciężyła także „nieeurowizyjna” piosenka. Portugalczyk Salvador Sobral w języku portugalskim zaśpiewał spokojną i melodyczną balladę, z którą zdecydowanie podbił serca widzów. Sądzę więc, że konkurs staje się bardziej różnorodny i trudno prognozować, kto wygra i jakie w tym roku będą gusta widzów konkursu. Szanse mają wszyscy. Co prawda, najpierw trzeba tam trafić… – uśmiecha się Elżbieta.\nRozmówczyni przyznaje, że zwycięstwo w narodowych selekcjach do konkursu najpiękniejszej piosenki Europy nie jest jej głównym celem.\n– Oczywiście, że chciałabym zwyciężyć, tak jak każdy inny uczestnik. Nawet jeżeli nie uda się tego osiągnąć, będę się cieszyć już z możliwości występu przed tak liczną publicznością. Na pewno pozwoli to poszerzyć grono moich słuchaczy. Wypróbuję więc swoje siły. No, a co będzie dalej – zobaczymy – mówi wokalistka.\nPierwszy etap krajowych preselekcji do konkursu Eurowizji 2018 w telewizji LRT rozpocznie się dziś o godz. 21.00. Konkurencja będzie duża, gdyż ogółem w tegorocznych eliminacjach udział weźmie ponad 50 wykonawców i zespołów. Mogli oni proponować do eliminacji piosenki własnej twórczości lub wybrać do wykonania któryś z utworów napisany przez innych kompozytorów. Zwycięzca zostanie wyłoniony w marcu. W tym roku na scenie pojawi się sporo znanych w całym kraju wykonawców. Wielu z nich wypróbuje swoje siły nie po raz pierwszy. Na scenie wystąpi m.in. Mia, Kotryna Juodzevičiūtė, Rasa Kaušiūtė, Eglė Jakštytė, Donata Virbilaitė, Ieva Zasimauskaitė, Vidas Bareikis, Gabrielius Vagelis, Jurgis Brūzga, Robertas Kupstas, a także zespoły El Fuego, The Roop, EGO, Saulės kliošas i in.\nTymczasem Elżbieta Oleszkiewicz z piosenką „Bejausmis” ma wystąpić na scenie LRT 20 stycznia. Od głosów widzów będzie zależało, czy trafi do następnego etapu.\n22-letnia wokalistka nie jest jedyną Polką, która postanowiła wziąć udział Eurowizji. Przed kilku laty swoje siły w eliminacjach wypróbowała znana wokalistka Katarzyna Zvonkuvienė (wówczas – Niemyćko) z romantyczną piosenką pod tytułem „Euforia”. Polska piosenkarka łatwo trafiła do finału, jednak zwyciężył Donatas Montvydas z utworem „Love is blind”, z którym następnie reprezentował Litwę w Baku.\nDwa razy swoje siły w konkursie Eurowizji wypróbowała polska wokalistka Ewelina Saszenko. W 2010 wzięła udział w krajowych eliminacjach z utworem „For This I’ll Pray”, z którym zajęła ostatecznie trzecie miejsce. Natomiast w 2011 roku ponownie zgłosiła się do krajowych selekcji eurowizyjnych, tym razem z numerem „C’est ma vie”. Wygrała wówczas z wynikiem 168 punktów od jurorów, dzięki czemu została reprezentantką Litwy podczas 56. Konkursu Piosenki Eurowizji organizowanego w Düsseldorfie. Udało się jej awansować do finału, w którym ostatecznie zajęła 19. miejsce.\nW 2011 roku krajowych eliminacjach do Eurowizji zwyciężyła Ewelina Saszenko z utworem „C’est ma vie” Fot. Marian Paluszkiewicz\nReprezentanci Litwy wystąpili w Eurowizji ogółem 19 razy. Niestety, większość litewskich wykonawców odpadła już w pierwszych etapach konkursu, czyli w półfinale. W 2001 roku na Eurowizji wystąpił zespół Skamp z utworem „You got style” i zajął 13. miejsce. Był to pierwszy sukces Litwy w konkursie najpiękniejszej piosenki Europy. Warto zaznaczyć, że wokalistka tego zespołu, Erica Jennings, bierze udział w tegorocznych eliminacjach krajowych do Eurowizji.\nTymczasem do dziesiątki najlepszych Litwie udało się trafić dwa razy. W roku 2016 Donatas Montvydas z piosenką „I’ve Been Waiting For This Night” zajął 9. miejsce. Najlepszy wynik, 6. miejsce w 2006 r., osiągnął zespół LT United z wesołym i chuligańskim utworem „We are the winners”, podczas którego wokaliści śpiewali, że „są zwycięzcami Eurowizji”. Ciekawe, że wielu komentatorów oceniało ten występ sceptycznie, zaś sami wykonawcy, jadąc na konkurs, podkreślali, że niczego się nie spodziewają i po prostu chcą dobrze się bawić na dużej scenie. Okazało się, że europejskie audytorium bardzo przychylnie oceniło „zabawę” LT United.\nTegoroczny, czyli już 63. Konkurs Piosenki Eurowizji, odbędzie się 8, 10 i 12 maja 2018 roku w Altice Arena w Lizbonie. Konkurs ten jest organizowany corocznie od roku 1956. Widowisko jest najpopularniejszym z najdłużej trwających programów telewizyjnych na świecie, oglądanym corocznie przez 100-600 mln widzów. Konkurs jest transmitowany zarówno w krajach europejskich, jak i wielu innych państwach świata.\nPo udziale w Konkursie Eurowizji swoją karierę rozpoczęło wiele międzynarodowych gwiazd, takich jak m. in.: szwedzki zespół ABBA, który został zwycięzcą konkursu w 1974 z piosenką „Waterloo”, kanadyjska wokalistka Céline Dion, zwyciężczyni konkursu w 1988 roku z kompozycją „Ne partez pas sans moi”, hiszpański piosenkarz Julio Iglesias, zwycięzca w konkursie w 1970 roku z utworem „Gwendolyne”. Od 2000 roku konkurs nadawany jest również przez internet.\nWill’n’ska: chuligani, których łączy muzyka, dobry…\n2 odpowiedzi to Startują eliminacje do Eurowizji 2018 – wśród uczestników Polka z Wileńszczyzny\n6 January 2018 at 01:37\nPowodzenia. Nagraj piosenke po polsku!\n11 January 2018 at 15:23


Co należy wiedzieć o Lamborghini Aventador – twitterride.net\nHome – Общая категория – Co należy wiedzieć o Lamborghini Aventador\nCo należy wiedzieć o Lamborghini Aventador\nPodstawowe specyfikacje nowego Aventador (700 KM, 690 Nm, 350 km / h, 0-100 w 2,9 sek), możemy być teraz śni. Mamy też ogromne obciążenie fotografie prasowe, zdjęcia i filmy walutowe mijają. Ale jest o wiele bardziej, że naprawdę powinien wiedzieć o najnowszym modelu Lambo za ...\nPoprzez nasze Ankieta wykazała, że Aventador przez ciebie jest okrzyknięty najgorętszym supersamochód w Genewie. Powodem nam umieścić kilka faktów.\nAft Aventador znaleźć zupełnie niedawno opracowany V12 6,5 litra (zakodowany L539). Silnik nadal kopie Murcielago było dlatego, że byliśmy w stanie zgłosić dalszy rozwój bloku zadebiutował w 350 GT w roku 1964. O nowym bloku, który waży w sumie 235 kilogramów i głowic cylindrów 21 kilogramów każda zważyć. Wał korbowy, a ponadto, o masie 24,6 kg. Silnik jest sprzężony z manualną skrzynią biegów automatycznej których nazwie ISR (Niezależne Pręty Shifting) nadano. Die smażyć wadze 70 kilogramów.\nAventador może może zaprezentował w zeszłym tygodniu (urzędowy), ale produkcja na pozostałą część roku już całkowicie wyprzedane, a także w pierwszej połowie roku 2012. Pod koniec lata Lamborghini dostarczy pierwsze egzemplarze nią klienci. Ile egzemplarzy Lamborghini będzie je zbudować jeszcze nie ogłosił w tym roku.\nJak gruby masz portfel na zakup Aventador (jeśli dać szansę)? Cena bazowa bez opcji i akcesoriów znajduje się na 255.000 euro. Ale to dopiero początek, bo jest jeszcze VAT 19%, jeszcze większy BPM szufelka i podatku pijak w Holandii. Aventador na żółtych płytek będzie więc kosztować około 440 tysięcy euro. I wtedy nie masz ładne opcji, takich jak wnętrza Alcantara lub lakierem matowym wybranego. Więc idź, ale z grubej ubrany LP700-4 jest bardzo ciężko w kierunku 500K (w Holandii).\nDzięki (bardzo) częste stosowanie włókien węglowych, jest Lamborghini udało się pomiaru suchej masy (to znaczy bez cieczy) o Aventador do 1,575 kg. Oznacza to, między innymi wagowych składa się z następujących elementów: jednolitej powłoki (147,5 kg), z aluminiowymi ramami (82 kg), silnik (235 kg) i przekładnią (70 kg). Ten niski ciężar powoduje Aventador ma stosunek masy do mocy 2,25 kg KM. Nawiasem mówiąc Lamborghini zmieścić aż trzech różnych „typów” z włókna węglowego daleko w budowaniu Aventador: formowanie żywicy (RTM), prepregu i oplotem.\nAventador posiada pełną monocoque z włókna węglowego skonstruowaną lekki. Jest tam nie tylko zapewnia, że samochód jest bardzo sztywny, ale jest to również ogromna bezpieczny w razie wypadku. Potraktujcie to jako swego rodzaju klatki bezpieczeństwa.\nJak jesteśmy przyzwyczajeni Lamborghini Aventador jest również nazwany po słynnej walki byków. Aventador była nazwa byka, który wszedł na arenę Saragossie w październiku 1993 roku, a jego ogromną odwagą wygrał „Trofeo de la Peña La Madronera”. Warto wiedzieć ...\nwyciąg z nosa\nSpecjalnie dla tych nieznośnych barier w holenderskich dzielnic Vinex mają standardowy system Aventador do nosa 40 mm, aby poruszać się. Nie mam pojęcia, dlaczego masz w okolicy, ale byłoby szkoda, gdyby to wspaniały zderzak uszkodzony kierowanie pojazdami.\nW dużym samochodzie jak Aventador będzie oczywiście duże ilości płynów. Więc idzie w zbiorniku do 90 litrów benzyny, a także kolejne 13 litrów oleju silnikowego w Aventador plus kałużę cieczy chłodzącej 25 litrów!\nNajtrudniejszym punktem w zakupie nowego samochodu może jeszcze wybrać kolor. I Lamborghini sprawiają, że wybór nie jest łatwy. „Standard” Gamma czyli zawiera 13 różnych kolorów. Można wybrać jeden z trzech kolorów stałych (żółty, czarny i biały) i nadal istnieje siedem metaliczny & lakiery perłowe dostępne, jak również trzy kolory matowe. Do wnętrza masz do wyboru 12 kombinacji w tym dwa tonu. A w dodatku trzeba także wybrać kolor chcesz kaliber. Można wybrać z żółtym, szarym i pomarańczowym. Oraz podać kolor chcesz (fioletowy?) Nie zdarzyło się w folderze? Wtedy zawsze można iść do programu ad personam.\nAventador ma, w przeciwieństwie do wielu innych super samochodów, tzw zawieszenia pushrod. To coś, co najczęściej widzimy tylko w świecie wyścigów, takich jak F1. Ponieważ zawieszenie jest widoczny przez przezroczysty klapy tylnej Lambo został wystarczająco rodzaju oferuje możliwość (za opłatą) do wykonywania tylne zawieszenie na żółto. Po tym wszystkim, ludzie powinni być w stanie zobaczyć, że masz zawieszenie popychacza, nie?\nCzym jest nowoczesny samochód bez rozbudowanego systemu infotainment? Rzeczywiście, nic! I dlatego Lamborghini (bez wątpienia z pomocą Audi), Aventador wyposażony w wyświetlacz wielofunkcyjny przyrząd TFT, że wszystko można dostosować zgodnie z wymaganiami i przypisane. Czas kilku prostych taktowaniu, rpm i różnych temperaturach i ciśnieniach jest zdecydowanie powyżej. I na konsoli środkowej jest jeszcze znaleźć drugi ekran TFT do nawigacji i multimediów systemu. W wideo poniżej można zobaczyć dokładnie, jak to wszystko działa.\nGaleria: Genewa 2011 Lamborghini Aventador LP700-4 Galeria: Lamborghini Aventador LP700-4\nטור עכשיו: מכוניות קרב צרפתית\nConvertir su Mercedes Clase C una falsificación neta no-AMG\nAlın! Nadir Porsche 908 uzaktan yarış (1970)\n스바루 포레스터 다시 인식\ntécnico alemán no debe conducir mitad de año\nTeknik: bekerja sebagai converter torsi\n목록! 여성과 F1 드라이버의 친구\nBMW E30 מיוחד: מכונית ספורט Luchjenbroers\nرينو كليو III – بمناسبة الفيديو وaankoopadvies\n이들은 최소 판매는 2016 초 차는이다