Pomysły na biznes w sektorze energetycznym - Zdrowie 2020\nPomysły na biznes w sektorze energetycznym\nNajwięksi gracze na rynku energii postanowili poprowadzić rozwój "zielonego" pokolenia w Rosji i planują rozpocząć eksport odpowiedniego sprzętu za granicę. Ponadto okazało się, że elektrownie słoneczne i wiatrowe mogą znacznie obniżyć koszty energii w niektórych regionach, a także zmniejszyć częstotliwość przerw w dostawie energii.\nW 2013 r. Pozycja większości urzędników i biznesmenów w zakresie energii była prosta i jasna: "Bogaci mają swoje dziwactwa. takie źródła nie są w stanie zapłacić za siebie. Turbiny wiatrowe nie są źródłami, na które można liczyć "(wiceprezes Atomstroyexport, A. Polushkin). Energia odnawialna, uzgodniona rok temu A. Matreikin z Ministerstwa Energii, - "broń Zachodu przeciwko Rosji". "W ciągu najbliższych 30 lat struktura zużywanych źródeł pierwotnych [energii] się nie zmieni" (V. V. Putin). Państwowy program "Efektywność energetyczna i rozwój energetyczny w Federacji Rosyjskiej" do 2020 r. Przeznaczył 1,8 mld rubli na wsparcie odnawialnych źródeł energii i 38 mld rubli na energię węglową. Pytanie, dlaczego subsydiować produkcję energii w TPP, jeśli jest tańsze niż w WPP, nie zostało nawet podniesione.\nDziś wszystko jest inne: Rosatom stworzył spółkę zależną VetroOGK i zamierza produkować turbiny wiatrowe w Rosji, Hevel już buduje elektrownie słoneczne w różnych regionach kraju, a rząd poważnie pracuje nad nowymi metodami zachęcającymi do inwestowania w te obszary. Co zmieniło się w tej sytuacji tak bardzo, że pozycja lokalnego biznesu i władz zamieniła się w 180 stopni?\nOd bogatej mody do energii dla biednych\nKluczowym czynnikiem była redukcja LCOE (pełne obniżenie kosztów energii elektrycznej) na energię odnawialną. Według Lazarda, w ciągu ostatnich pięciu lat dla elektrowni słonecznych spadło ono ponad pięciokrotnie do poziomu energii węglowej w wielu krajach na całym świecie - a nawet w wielu stanach USA, które mają własny tani węgiel. Koszt kilowatogodziny wiatru spadł tylko trzykrotnie, ale zaczął się od niższego poziomu. Dlatego obecnie tylko duże elektrownie cieplne w Rosji i Stanach Zjednoczonych są w stanie wytwarzać energię tańszą niż duże turbiny wiatrowe (plus duże elektrownie wodne). Kraje importujące gaz nie mogą tego osiągnąć - tam dostawcy energii wytwarzają energię droższą niż wiatr.\nDrugim najważniejszym punktem jest zdyskredytowanie idei, że "OZE nie są źródłami, na które można liczyć". Podczas gdy masywna konstrukcja SES i WEC była czystą teorią, ich przeciwnicy słusznie zauważyli, że Słońce nie świeci w nocy, a nawet w dzień z powodu chmur daje niestabilne pokolenie. Nie więcej stabilny i wiatr. Praktyka wprowadzania ich do systemu energetycznego pokazała zupełnie inną. Okazało się, że Niemcy, w miarę wzrostu produkcji elektrowni słonecznych i wiatrowych, znacznie zmniejszyły liczbę awarii: z 21,53 do 12,73 minut rocznie na konsumenta, co oznacza, że zwiększyło to niezawodność sieci. W USA, gdzie udział OZE jest kilkukrotnie niższy, częstotliwość awarii jest znacznie wyższa. Przyczyną pozornego paradoksu jest zjawisko, które od dawna było przewidziane w wielu pracach naukowych. Tradycyjna energia zbudowana jest na stosunkowo niewielkiej liczbie dużych elektrowni, do których prowadzą odpowiednie linie energetyczne. Awaria jednego z węzłów tego systemu prowadzi do zakłóceń w dostawie wielu klientów naraz. Panele słoneczne i turbiny wiatrowe nieustannie zmieniają generację - w jednym miejscu rośnie, w innym spada, ale ze względu na fakt, że w tym systemie są miliony paneli słonecznych i setki tysięcy turbin wiatrowych, nie mogą przestać generować wszystkiego naraz.\nPołączenie tych dwóch czynników zaczęło znacząco zmieniać strukturę inwestycji w globalnym sektorze energetycznym i strukturę zużywanej energii. Co dwudziesta kilowatogodzina jest już produkowana przez elektrownie wiatrowe i SES, a istnieje wiele krajów, w których ich udział przekroczył 50%. Tylko w 2016 r. Elektrownie wiatrowe wyprzedziły całą rosyjską produkcję energii.\nBiznes podjął "broń Zachodu przeciwko Rosji"\nJako pierwsi zareagowali nowi gracze na rynku energetycznym, tacy jak firma Hevel, która w 2015 roku rozpoczęła budowę elektrowni słonecznych z wykorzystaniem własnych ogniw fotowoltaicznych. Zgodnie z wynikami konkurencyjnej selekcji projektów inwestycyjnych, uzyskała zobowiązania na budowę 434 MW elektrowni słonecznych do budowy w Rosji w latach 2015-2020. Nieco ponad 100 MW z nich zostało już zbudowanych, przede wszystkim w regionach słonecznych, gdzie tradycyjne pokolenie nie jest bardzo rozwinięte, na przykład w Ałtaju.\nJednak siła firmy prawdopodobnie zacznie się ujawniać w 2017 roku. Od lipca tego roku zainstalowała fotokomórki w fabryce w Novocheboksarsk, wyprodukowanej zgodnie z technologią zakupioną w Szwajcarii, w jej elektrowniach. Kupili go kilka lat temu, a w tym czasie wydajność nowych modułów w energii słonecznej wzrosła dramatycznie. Szwajcarska technologia daje wydajność dwukrotnie niższą niż współczesne chińskie odpowiedniki. Wydaje się, że typowy przypadek - nowicjusz wchodzi na szybko rozwijający się rynek high-tech i przegrywa, ponieważ nie ma na nim nic do roboty bez własnego rozwoju. Rzeczywiście, nowa technologia nie zostanie sprzedana, a jeśli zostanie sprzedana, pod koniec jej lokalizacji stanie się przestarzała.\nAle szwajcarski przykład Hevela nauczył czegoś. Od trzech lat inwestuje małe, ale namacalne fundusze w swoim własnym centrum rozwoju w Sankt-Petersburgskim Instytucie Fizycznym i Technicznym. Ioffe Tam zdecydowali się podjąć bardzo trudne zadanie - wyprodukować nowe heterostrukturalne (dwuwarstwowe) krzemowe ogniwa słoneczne na całkowicie nieodpowiednim sprzęcie do tego sprzętu, który został już wcześniej dostarczony dla ogniw fotowoltaicznych o dwukrotnie mniejszej wydajności. Aby zrozumieć poziom problemu, warto powiedzieć, że z głównych graczy tylko Panasonic (i współpracujący z nim Tesla) wybierali akumulatory heterostrukturalne ze względu na ich wysoką wydajność. Reszta boi się podjąć taką produkcję: jest to dość trudne z technologicznego punktu widzenia. Pomimo tego, że jest to bardzo ambitne zadanie, w lipcu tego roku Hevel oświadczył, że został on rozwiązany, a zakład w Novocheboksarsk o mocy 160 MW baterii słonecznych zaczął produkować nowe przedmioty rocznie.\nNiestety, ich koszt za kilowat mocy jest nieco wyższy niż chińskich konkurentów, co jednak jest typowe dla heterostruktur Panasonic. Firma opanowała już pierwsze "eksportowe" 5 MW w Afryce Południowej, wybierając sieć magazynów, które mają ograniczoną ilość wolnego miejsca na ogniwa fotowoltaiczne. W takich warunkach sprawność 22% nowych baterii słonecznych okazuje się czasami nieco ważniejsza niż cena.\nNajwiększym graczem, który zareagował na zmiany tektoniczne w sektorze OZE jest Rosatom. Z jednej strony jest to najbardziej nieoczekiwane, ponieważ jest najbardziej popularną rosyjską firmą w dziedzinie energetyki. Żadna inna firma nie osiąga takich sukcesów w eksporcie, a jej reaktory atomowe są nie tylko tańsze niż ich amerykańskie odpowiedniki, ale także high-tech. Portfel zamówień korporacyjnych koncernu wynosi 130 miliardów dolarów, nie ma w Rosji firm produkujących co najmniej coś skomplikowanego w takiej ilości zamówień z zagranicy. Nie są w przemyśle atomowym żadnego innego kraju na świecie. Dlaczego najbardziej wydajny gracz w branży jądrowej na świecie potrzebuje odnawialnych źródeł energii?\nOdpowiedź jest dość prosta - firmy high-tech w Rosji powinny wyglądać nieco dalej niż inne. "Bez zawartości węgla" czyste źródła energii - strategia Rosatom. Zarówno energia jądrowa, jak i wiatrowa to "zielone" rodzaje produkcji energii elektrycznej, bez emisji CO.2. "Dywersyfikujemy i rozszerzamy naszą działalność szczególnie w dziedzinie energii wiatrowej, w tym także dlatego, że nasze zaplecze inżynieryjne pozwala nam produkować urządzenia do farm wiatrowych" - powiedział Forbes w dziale komunikacji Rosatom State Corporation za zainteresowanie energią odnawialną.\nByć może jest jeszcze jeden powód, przypuszczam, że sprzedaż elektrowni jądrowych będzie w stagnacji. Rosatom ma prawie zerowe szanse na zbudowanie ich na największych rynkach energii na świecie - w UE, USA i Japonii, a kraje trzeciego świata po prostu nie mogą stać się wystarczająco pojemnym rynkiem. Ponadto w USA i Europie elektrownie jądrowe są już zamykane ze względów cenowych lub ideologicznych. Utrzymują się pływające elektrownie jądrowe, ale nawet tutaj rynek ogranicza się do krajów trzeciego świata, a takie kompaktowe reaktory przewyższają "normalne" elektrownie jądrowe kosztem atomowej kilowatogodziny.\nRosatom wygrał już przetargi na budowę turbin wiatrowych o mocy 610 MW w Rosji do 2020 r., Inwestycje w ten proces - 83 mld rubli. Wśród ich celów jest lokalizacja produkcji turbin wiatrowych o 65%. Na razie importowane komponenty będą dostarczane przez holenderskiego partnera korporacji - Lagerwey. To nie jest bardzo duża firma, która zgodziła się na pełne przeniesienie technologii na stronę rosyjską. W portfolio swoich rozwiązań technologicznych - dość nowoczesne turbiny wiatrowe o mocy do 4 MW. Po 2020 r. Partnerzy oczekują nie tylko kontynuacji budowy elektrowni wiatrowych w Rosji, ale także przejścia do kolejnego etapu - eksportu, kluczowego zadania strategicznego Rosatomu.\nZnana jest sytuacja na rynku energetycznym naszego kraju: wiele gigawatów nadwyżki mocy produkcyjnych i brak wzrostu popytu. Od dawna znane zasady światowego przemysłu energetycznego są takie, że generacja nie może znacząco zwiększyć nierozwijających się gospodarek. Skumulowany wzrost PKB w ciągu ostatnich dziesięciu lat w Rosji jest wyjątkowo mały i nikt nie ma jasnego zrozumienia, kiedy ta sytuacja się zmieni. Tutaj możesz zbudować setki megawatów, ale gigawaty "nowej energii" nie mają gdzie pójść. Ale światowy rynek wiatraków to zupełnie inna historia. W ubiegłym roku inwestycje w nowe farmy wiatrowe wyniosły 109 miliardów dolarów (uruchomienie kilkudziesięciu gigawatów). Około połowa tej kwoty to koszt samych wiatraków. Nawet 10% takiego rynku może zapewnić długoterminowy portfel zamówień, który nie ustępuje obecnym 130 miliardom "atomowym".\nPonadto od 2014 r. Inwestycje w energię odnawialną w krajach rozwijających się przewyższają inwestycje w krajach rozwiniętych - dawna zabawka bogatych stała się tanim rozwiązaniem dla ubogich. A to oznacza, że wiatraki są interesujące na obiecujących rynkach dla rosyjskiego biznesu. Jak pokazały wydarzenia z ostatnich lat, kraje Zachodu mogą w każdej chwili zaakceptować ograniczenia, które uniemożliwiają rosyjskiej firmie dostęp do ich rynków. Indie, Chiny i Brazylia - przywódcy inwestycji w energię odnawialną - nie narzucą sankcji, ponieważ sami są raczej zarezerwowani dla swoich inicjatorów z krajów rozwiniętych. Dlatego możesz z nimi zawrzeć długoterminowe umowy bez ryzyka zerwania.\nOczywiście nowy obszar działalności oprócz świadczeń wiąże się z dużym ryzykiem. Lagerwey nie jest dużą firmą, więc nie rozwija dziś najbardziej zaawansowanego technologicznie sektora rynku turbin wiatrowych - powyżej 200 metrów (przy górnej krawędzi łopatek) io wydajności do 9,5 megawatów i więcej. Ale takie systemy są tworzone przez Vestas i inne najważniejsze. Im większy wiatrak, tym taniej wytwarzana przez niego energia elektryczna, a tym samym lokując turbiny Lagerwey o umiarkowanej wielkości, Rosatom może znajdować się w sytuacji Hevela, aby stać się nabywcą technologii, która podczas jej kopiowania jest po prostu przestarzała i wytwarza zbyt drogie elektryczność. Jednak korporacja rozumie to i z przekonaniem stwierdza, że już podejmuje wysiłki, by rozpocząć własny rozwój w tej dziedzinie. Oznacza to, że może on wyjść z nadciągających trudności na drodze Hevela - przechodząc z obcej i stopniowo starzejącej się technologii na bardziej nowoczesną.\nPodczas gdy w Rosji toczą się gorące dyskusje na temat ceny ropy i budżetu, roli OPEC + i megaprojektów gazowych, rewolucja cicho wisi w globalnym przemyśle energetycznym. I nawet nie prowokuje rozwoju odnawialnych źródeł energii (OZE) i samochodów elektrycznych (choć oczywiście odgrywają one rolę). W ostatnim dziesięcioleciu nastąpił ogromny przełom w sektorze energetycznym, którego jeszcze nie zrozumieliśmy. Poprawa technologii, a zwłaszcza pojawienie się Internetu rzeczy w prawie wszystkich segmentach produkcji i zużycia zasobów energetycznych, doprowadziło do klasycznego przejścia ilościowego na jakość.\nTrwałe inwestycje w efektywność energetyczną wreszcie przyniosły widoczne rezultaty: energochłonność gospodarki światowej spadła o 40% od 1990 r., W większości krajów rozwiniętych zużycie energii ustabilizowało się (podczas gdy wzrost gospodarczy nadal trwa), a w rozwoju, jego wzrost zmniejszył się o połowę od początku XXI wieku. I w tej sytuacji stagnacji popyt, pozytywny wpływ skali produkcji, która zawsze była głównym motorem do tworzenia dużych systemów energetycznych (od produkcji ropy do dostaw energii elektrycznej), nagle przerodziła się w negatywną.\nScale jest odtwarzany\nPozytywny efekt skali to klasyk każdego systemu przemysłowego. Masowa produkcja na dużą skalę umożliwia wykorzystanie większej specjalizacji i podziału pracy, co zwiększa produktywność wszystkich wykorzystywanych zasobów. Właśnie z tego powodu przejście od pracy fizycznej do produkcji, a następnie do przenośnika, okazało się bardzo korzystne. Tradycyjnie uważa się, że duże przedsiębiorstwa mogą stosować bardziej zaawansowane technologie, a także specjalizować się w zarządzaniu. Efekt skali jest często tłumaczony czysto technologiczną specyfiką pewnych typów produkcji: jedna rura o dużej średnicy jest wyraźnie tańsza niż dwie do połowy swojej pojemności. Regulatorom łatwiej jest zarządzać systemem składającym się z policzalnej liczby dużych uczestników.\nJednak dzięki postępowi technicznemu możliwe staje się zapewnienie coraz większej ilości produkcji kosztem tych samych lub nawet mniejszych zasobów. I choć rozmiar nadal ma znaczenie, jego rola staje się drugorzędna, a na pierwszy plan wysuwają się inne kwestie: ekologia, elastyczność, redukcja ryzyka i tak dalej. Co więcej, różnica między "dużymi facetami" a "małymi rzeczami" pod względem kosztów już spada. Tak więc, według Lazarda, w 2017 roku w Stanach Zjednoczonych, obecna wartość energii elektrycznej z małych systemów słonecznych na dachu (85-154 USD / MW · h), mikroturbin (59-89 USD / MW · h) lub stacji geotermalnych (77-117 USD / MW · h ) był prawie równy kosztowi energii elektrycznej od tradycyjnych dostawców TPP na węgiel (60-143 USD / MW · h) i gazu (42-78 USD / MW · h), setki tysięcy razy silniejszy, pomimo faktu, że budowa tego ostatniego trwa wiele lat i są zatrudnieni przez 30-50 lat. A ceny progu niskich firm produkujących ropę (34 USD za baryłkę od Pioneer i Continental), według oficjalnych amerykańskich raportów, w latach 2014-2016 nie różniły się od najniższych cen amerykańskich koncernów naftowych (39 USD za baryłkę od Exxon, Shell i Conoco, 36 USD za baryłkę w Chevron).\nOczywiście, małe elektrownie (pojedyncze odwierty, mini-rośliny itp.) Będą miały wyższe koszty jednostkowe w przewidywalnej przyszłości. Ale w warunkach wolno rosnącego (a nawet spadającego) i jednocześnie bardzo nieprzewidywalnego popytu, ważniejsze okazuje się precyzyjne dostosowanie do potrzeb rynku - przynajmniej nie ma martwienia się inwestycji, które można zaobserwować w wielu megaprojektach. Gdyby projekty te działały na pełnych obrotach, ich koszty byłyby dość niskie, ale niemożliwe jest osiągnięcie pełnej zdolności produkcyjnej z powodu ograniczonego popytu.\nPonadto "wielcy" mają swoje własne bóle głowy: muszą nakarmić całą biurokrację z nieuniknionym wzrostem wewnętrznych sprzeczności, utratą kontroli i zmniejszoną elastycznością reakcji na zmiany w otoczeniu zewnętrznym. A krajowe kompanie naftowe również wnoszą wkład w armię, elektryfikację, gazyfikację i milion innych potrzeb społecznych.\nI tu również jest drugi czynnik po stronie popytu - zwiększona konkurencja (nie tylko między producentami tego samego źródła energii, ale także pomiędzy różnymi źródłami energii we wszystkich sektorach użytkowania). Od początku XXI wieku liczba krajów - głównych producentów ropy (ponad 4 miliony baryłek dziennie) podwoiła się, a liczba dużych producentów gazu (ponad 100 miliardów metrów sześciennych) potroiła się. Nie ma potrzeby rozmawiania o poszczególnych firmach - rynek staje się coraz bardziej zatłoczony i konkurencyjny. Jednocześnie rosnąca dywersyfikacja koszyka paliw powoduje coraz więcej połączeń między poszczególnymi rynkami, a co za tym idzie, coraz większą nieprzewidywalność: Chiny zamykają nierentowne kopalnie węgla, w wyniku czego Europejczycy mają rosnący ładunek stacji benzynowych.\nTaka globalizacja ryzyka stawia o wiele bardziej rygorystyczne wymagania dotyczące zarządzania przedsiębiorstwami i decyzji inwestycyjnych. I za pomocą metod planowania państwowego nie ma sposobu, aby to zrobić tutaj - jest zbyt wielu różnych uczestników o sprzecznych interesach na globalnym rynku. Ale małe instalacje zapewniają znacznie większą elastyczność i szybkość w podejmowaniu decyzji inwestycyjnych. Uruchomienie nowych szybów łupkowych osiągnęło niesamowitą prędkość: wystarczy półtora do dwóch miesięcy, aby je wywiercić. Jest to ogromna zaleta w porównaniu z dużymi projektami: kiedy rozwijasz pole od pięciu do siedmiu lat, sytuacja rynkowa może się całkowicie zmienić.\nI jeszcze jeden aspekt. Konsumenci mają coraz więcej możliwości wyboru: jeśli chcesz, możesz podłączyć się do scentralizowanej sieci, chcesz umieścić w piwnicy stację mikrokogeneracyjną gazu i chcesz mieć panel słoneczny z miejscem na dach. Zarówno regionalna, jak i globalna konkurencja stale rosną, w wyniku czego konsumenci wymykają się spod kontroli dużych firm i organów regulacyjnych dzięki nowym technologiom.\nW tak konkurencyjnym środowisku małe firmy są bardziej elastyczne i adaptacyjne (w tym ze względu na brak "tłuszczu podskórnego", co sprawia, że dokładniej oceniają ryzyko). Dziesięć lat temu ten sam Aramco lub jakikolwiek major w koszmarze nie mógł sobie wyobrazić, że cena ropy zależałaby od dynamiki produkcji oleju łupkowego przez niezależnych amerykańskich producentów. I nie było możliwe, aby Gazprom z Qatargas wierzył, że małe amerykańskie firmy poważnie wpłyną na rentowność swojej działalności, a mały przemysł LNG stanie się tak dynamicznie rozwijającym się biznesem w Chinach.\nJeśli rozwój zdecentralizowanej energii i wszystkich "małych form" doda nowe technologie zarządzania oparte na informacjach cyfrowych z niewiarygodnej liczby podłączonych urządzeń, dogłębnej analityki (w tym uczenia maszynowego) i innych technologii Internetu rzeczy, to kwestia bardzo celowości wysoce skoncentrowanej i scentralizowanej organizacji energetycznej jest kwestią sporną.\nNowe technologie, krok po kroku, podważają tradycyjne zasady funkcjonowania systemów elektroenergetycznych: "energia elektryczna nie może być przechowywana", "obciążenie jest nieprzewidywalne", "generowanie może być kontrolowane, ale przepływów energii nie można kontrolować." Pojawienie się technologii "energii internetowej" (zestawu elektrycznych i cyfrowych kanałów komunikacyjnych i protokołów umożliwiających automatyczną interakcję między wszystkimi podmiotami rynku energii elektrycznej) tworzy alternatywę dla tradycyjnej architektury systemów elektroenergetycznych. W rzeczywistości cały kompleks nowych technologii i systemów sterowania umożliwia zasadniczo odmienną, "płaską" architekturę całego kompleksu energetycznego, w którym rola konsumenta i jego wybór są o wiele ważniejsze. Jest to zasadniczo zdecentralizowany system wieloagentowy. Główną zaletą takich systemów jest elastyczność. Są one samoleczące i odporne ze względu na inwentaryzację komponentów i samoorganizację. Takie systemy wydają się znacznie lepiej zgodne z samą logiką gospodarki postindustrialnej.\nWalka między nowymi technologiami a starymi modelami biznesowymi może okazać się trudna i długotrwała - w końcu duże firmy mają coś do stracenia. Jednak proces demokratyzacji struktury organizacyjnej energii może być zwalczany, zbanowany i "nie puszczony", a nowe możliwości można znaleźć w nim i na czele. Druga opcja jest początkowo przeciwna mentalności jakiejkolwiek dużej scentralizowanej struktury, ale ma także największy potencjał. Wiele dużych firm zdaje sobie z tego sprawę i zaczyna opracowywać odpowiednie projekty: od budowy farm wiatrowych przez Rosatom i mini-LNG przez Gazprom i Novatek, po aktywny udział dużych firm wytwórczych w rozwoju energii rozproszonej.\nEnergia alternatywna jako firma\nCzy są perspektywy?\nEnergia alternatywna może stać się biznesem, który przyniesie stabilny i znaczny dochód. Jednak dzisiaj, zwłaszcza w Rosji, realizacja takich projektów wiąże się z rozwiązaniem wielu problemów. Najważniejsze to poszukiwanie rynku i potrzeba długoterminowych inwestycji w fundusze. Energia słoneczna, wiatrowa, geotermalna i inne alternatywne źródła energii pod wieloma względami nadal nie mogą konkurować z węglowodorami. Dlaczego? Spróbujmy to rozgryźć.\nJak się ma sprawy na Zachodzie\nDo tej pory łączne inwestycje w rozwój energetyki przekroczyły 1 bilion USD. dolarów, co wskazuje na ogromne zainteresowanie inwestorów rozwojem tej branży. Na przykład na liście priorytetów rozwojowych tak światowej sławy firmy jak Shell, na drugim miejscu po przemyśle gazowniczym, wymieniono alternatywne źródła energii.\nJeśli mówimy o konkretnych stanach, tutaj liderami są kraje takie jak:\nDania i inne kraje skandynawskie.\nObecnie w Europie źródła alternatywne zajmują około 8-10% całkowitej wyprodukowanej energii. Eksperci przewidują, że do 2025 roku ich udział w rynku może wzrosnąć do 25%. W uczciwości warto zauważyć, że rozwój alternatywnych źródeł energii nie jest tanią przyjemnością, dlatego tylko kraje rozwinięte gospodarczo mogą sobie pozwolić na inwestowanie w tę branżę.\nNasz kraj nie ma jak dotąd nic do pochwalenia. Dzisiaj mamy około dwóch tuzinów elektrowni słonecznych i mniej więcej tyle samo wiatru. Większość z nich znajduje się na Krymie. Na Kamczatce znajduje się kilka stacji geotermalnych. Istnieje kilka stacji biogazowych, w szczególności w regionie Biełgorod i innych. Kilkadziesiąt obiektów do produkcji energii z alternatywnych źródeł znajduje się na etapie projektowania i przygotowania do budowy.\nRosyjskie firmy naftowe i gazowe są dziś bardziej zaangażowane w rozwiązywanie problemów, na przykład tworzenie połączonych elektrowni, które są w stanie wytwarzać energię elektryczną z kilku źródeł naturalnych. Przykładem są pomyślnie zrealizowane projekty RN-Krasnodarneftegaz i RN-Purneftegaz do instalacji turbin wiatrowych ze zintegrowanymi panelami słonecznymi w niektórych regionach kraju.\nJednak nie można jeszcze mówić o rozwiązywaniu zadań strategicznych w całym kraju. I tu nie tylko niechęć biznesu i państwa do inwestowania w rozwój energii alternatywnej, ale także z wielu obiektywnych powodów, które zostaną omówione poniżej.\nElektrownie słoneczne (SES)\nJeden z obiecujących obszarów rozwoju alternatywnej produkcji energii. Wydawałoby się, że nie ma nic łatwiejszego - umieść dużo paneli słonecznych i żyj - nie dręcz. Ale nie takie proste. Pomimo ogromnego potencjału SES, ich budowa wiąże się z szeregiem trudności. Do tych ekspertów należą:\nwystarczający koszt budowy (koszt 1 kW energii to kilka tysięcy dolarów, czyli znacznie więcej niż w przypadku tych samych elektrociepłowni);\nniska wydajność (wydajność ogniw słonecznych wynosi 16%, czyli na przykład w Rosji 1 metr kwadratowy ogniw słonecznych może wytworzyć około 160 watów energii elektrycznej);\nograniczona żywotność (przez 20 lat użytkowania, moc wytwarzana przez baterie słoneczne zmniejsza się o około 15%);\nzależność od warunków pogodowych i pory dnia;\ntrudności związane z transportem i przechowywaniem (baterie kosztują kilka razy więcej niż same ogniwa słoneczne).\nOczywiste jest, że najkorzystniej jest umieścić SES na obszarach bliskich równika, ponieważ istnieje energia elektryczna o powierzchni 1 metra kwadratowego. m. może być wydobywany czasem więcej niż w Europie lub w Rosji. Jednak wciąż nie ma wystarczająco skutecznego i taniego sposobu przechowywania i transportu tak wydobywającej się energii elektrycznej. Mamy nadzieję, że w niedługiej przyszłości problemy te zostaną rozwiązane. Obecnie technologie te są aktywnie rozwijane w krajach takich jak Niemcy i Chiny, które są uważane za liderów w wykorzystaniu energii słonecznej. Trwają również prace nad poprawą wydajności ogniw słonecznych. Są już baterie, których sprawność przekroczyła 40%, ale koszt ich produkcji jest nadal bardzo wysoki.\nWiatr jest jednym z najstarszych źródeł energii. Ludzkość używa tego od tysięcy lat. Wiatraki mogą służyć jako prototypy generatorów wiatrowych, a pierwszy generator wiatrowy został opracowany w Danii w 1890 roku. Do tej pory Skandynawia jest jednym ze światowych liderów w zakresie konwersji energii wiatrowej na energię elektryczną. Takie kraje, jak Niemcy, Hiszpania i inne, znajdują się w niewielkiej odległości od Danii i Norwegii. Nawiasem mówiąc, w Rosji pierwszy generator wiatrowy (jego moc miała 100 kW, a rozpiętość łopatek wynosił 30 metrów) pojawił się stosunkowo dawno temu - w 1933 roku, ale później technologia nie uzyskała odpowiedniego rozwoju. Dziś na terenie naszego kraju "wiatraki" są instalowane w obwodach kaliningradzkim, Rostowskim, Murmańskim, w Czuwasji, na Czukotce iw innych regionach Rosji, ale ich liczba w skali całkowitej produkcji energii elektrycznej w naszym kraju jest niewielka.\nGłównymi wadami zamiany wiatru na energię elektryczną są dość długi okres zwrotu i zależność od warunków meteorologicznych. Dlatego obecnie trwa czynny rozwój w zakresie tworzenia tak zwanych stacji słonecznych - zakładów, które mogą jednocześnie lub na przemian (w zależności od pogody) wytwarzać energię elektryczną z wiatru i światła słonecznego.\nWedług szacunków meteorologów na naszej planecie wiatr rocznie wytwarza ponad 1,5 tryliona. kW energii. Najważniejsze, aby nauczyć się, jak z niego korzystać poprawnie i najefektywniej.\nMa zarówno zwolenników, jak i przeciwników. Pierwsza argumentuje swoją pozycję faktem, że rezerwy różnych biomasy, nadające się do przetwarzania na gaz i inne paliwa na świecie, są ogromne. Materiał może być odpadem z przemysłu drzewnego i kompleksu rolno-przemysłowego, na przykład w Rosji odpady z działalności przedsiębiorstw rolnych wynoszą 600 milionów ton rocznie. Tutaj mówimy o:\nściółka z kurczaka;\nobornik z krów i świń;\nodpady z rzeźni;\nŚrednio 50-60 metrów sześciennych biogazu można uzyskać z jednej tony odpadów.\nPrzeciwnicy stosowania biopaliw twierdzą przede wszystkim, że nie można go uznać za w pełni ekologiczny produkt, ponieważ w produkcję zaangażowani są tradycyjni przewoźnicy węglowodorowi.\nNiemniej jednak wysoki poziom wydajności, który może osiągnąć 50-60%, oraz ogromne zasoby biomasy na planecie wskazują, że ten rodzaj produkcji będzie nadal aktywnie się rozwijał. Postępy w tej dziedzinie są aktywnie zaangażowane w takich krajach jak Hiszpania, Chiny i Japonia, gdzie obecnie aktywnie pracują nad technologiami pozyskiwania biogazu, a nawet paliwa lotniczego z alg.\nRosja ma dziś do czynienia z interesującymi wydarzeniami w dziedzinie tworzenia małych zakładów przetwarzania biomasy. Mogą być z powodzeniem wykorzystywane do zapewnienia zasobów energetycznych tych samych przedsiębiorstw rolnych.\nCzy alternatywna energia może generować dochód?\nZdecydowanie tak. Jednak realizacja dużych projektów wymaga dość poważnych inwestycji, które nie spłacą się za rok, a nie za dwa. Oznacza to, że potrzebujemy długoterminowych inwestycji, na które mogą sobie pozwolić tylko duże firmy krajowe.\nIstnieją również poważne perspektywy dla małych i średnich przedsiębiorstw, które mogą osiągnąć dobre dochody poprzez:\nprodukcja paneli słonecznych i / lub turbin wiatrowych;\ninstalacja turbin wiatrowych i innych urządzeń.\nOgniwa słoneczne i wiatraki stają się coraz bardziej dostępne dla zwykłych właścicieli domów. Jeśli 5-7 lat temu koszt generatora wiatrowego o mocy 5 kW wynosił około 500-700 tysięcy rubli, dziś można je kupić w cenie 130 tysięcy. Mogą być używane do wyposażenia domów wiejskich, małych osiedli wiejskich itp.\nZdaniem szefów firm, które są już zaangażowane w produkcję i sprzedaż takich zakładów, trudność polega na znalezieniu stabilnego rynku zbytu. Chodzi o długi okres zwrotu sprzętu, który dla tych samych generatorów wiatrowych wynosi od 5 do 7 lat. Nie jest tak łatwo znaleźć ludzi w populacji w centralnych regionach kraju, którzy mają swobodny dostęp do tradycyjnych, a obecnie tańszych głównych źródeł energii. Niemniej jednak w Rosji istnieje wiele odległych i niedostępnych obszarów, które wciąż nie mają dostaw energii elektrycznej i gazu i mogą konsumować znaczną ilość towarów i usług wyprodukowanych w dziedzinie energii alternatywnej.\nPrzy okazji, dziś na świecie istnieje wiele dość udanych przykładów wykorzystania alternatywnych źródeł energii w małych firmach. W specjalnym materiale BBport przeczytałeś o tym, jak zarabiać na alternatywnej energii.\nWprowadzenie do biznesu energetycznego Koncepcja biznesu i koncepcja środowiska gospodarczego biznesu\nOtoczenie biznesowe- to zestaw sił politycznych, ekonomicznych, technologicznych, które znajdują się poza strefą kontroli i wpływu jednostki biznesowej i mogą mieć zarówno pozytywny, jak i negatywny wpływ na działalność gospodarczą.\nBiznes- jest działalnością gospodarczą osób fizycznych i prawnych mających na celuosiąganie zysków, przez produkcję i sprzedażtowary, roboty budowlane, usługi.\nBiznes- Tak jestniezależny, podejmowanie ryzyka w celusystematycznyzysk z użytkowania nieruchomości, sprzedaży towarów, wykonywania pracy lub świadczenia usług przez osoby zarejestrowane w sposób przewidziany prawem.\nBiznes- jest zbiorem aktywów wykorzystywanych w działalności gospodarczej.\n3 finały cyklu operacyjnego: straty, ruiny, zysk.\nWyniki biznesowe- tę wycenę biznesową można przeprowadzić za pomocą wskaźnika rentowności. Obecność zysku wskazuje na porównywalną skuteczność tej firmy. Zmiana wartości przedsiębiorstwa jest również wskaźnikiem, który wskazuje na wzrost lub spadek wydajności.\nPojęcie wartości biznesowej - według wartości biznesowej, rozumiemy złożoną wartość aktywów i wartość powstałą w wyniku działalności biznesowej (intelektualnej, marki, reputacji biznesowej).\nWartość rynkowa- Jest to najbardziej prawdopodobna cena na rynku podczas zawierania transakcji sprzedaży tego biznesu pomiędzy typowym nabywcą a typowym sprzedawcą. Istnieją 3 sposoby oceny:\nNiezbędne - ile wydajemy na stworzenie firmy. Nie zawsze można złożyć wniosek.\nOpłacalne - jakie dochody przyniosą, jeśli je sprzedamy.\nMetoda porównawcza - ile kosztuje ta sama firma. Problem polega na tym, że nie ma identycznych firm.\nWewnętrzna wartość biznesowa- Sprzedajemy i kupujemy sami. Jest to koszt, jaki firma musiałaby ponieść na rynku w warunkach pełnej dostępności informacji o wszystkich aspektach i perspektywach tej działalności.\nWartość regulacyjna- jest to koszt oparty na wykorzystaniu oficjalnie istniejących metod i norm zatwierdzonych przez odpowiednie władze.\nPrzy szacowaniu wykorzystujemy kalkulację przepływów pieniężnych netto.\nPrzepływy pieniężne netto = zysk + amortyzacja\nŚrodowisko biznesowe jest połączeniem następujących czynników:\n1.Polityczne (prawne) - wpływ na biznes.\n2. Gospodarcze - mikroekonomiczne (w przedsiębiorstwie), makroekonomiczne (kraje), mezo-poziomowe (regionalne).\nKluczowe czynniki makroekonomiczne środowiska biznesowego:\n-poziom dochodów konsumentów\n-bilans importu i eksportu\n-zachowania rządowe (podatki, zakupy rządowe) państwo jest regulatorem podaży pieniądza w kraju.\nInstytucjonalne środowisko biznesowe\nOto zasady gry.\nInstytucje ważne dla kształtowania efektywności otoczenia gospodarczego przedsiębiorstwa:\n2. Władze polityczne, sądowe.\n3. Banki, ubezpieczenia - wszystkie instytucje finansowe\n+zabezpieczenie pożyczki, pożyczone pieniądze.\n4.Institute of the market, trade. Eksportuj-importuj.\n5. Instytut Etyki Korporacyjnej.\n6. Wszystkie instytucje związane ze strukturą organizacyjną.\nPaństwo jest skuteczne tylko wtedy, gdy zapewnia wzrost gospodarczy.\n-Nieufność wobec państwa (rządu).\n-Wysoki stopień interwencji państwa (biurokratyzacja).\n-Nierozwinięty system sądowniczy.\n-Konsekwencją nieskuteczności państwa - zakłócenia sygnałów rynkowych.\n-Bardzo wysokie koszty transakcji.\nKonsekwencją jest niska aktywność inwestycyjna, brak zachęt do akumulacji.\n5. Partnerzy, którzy mogą być w jednym poziomie.\n6. Zawodnicy. Maj kontrola państwa.\n7. Organizacje publiczne (dotyczące ochrony).\nDziałalność naprawcza to działalność polegająca na utrzymywaniu mocy w określonym stanie.\nGeneracja to produkcja energii elektrycznej i cieplnej.\nStacje termiczne - KES i CHP. Zasada pracy - palenie, tworzenie pary, jej ekspansja i realizacja tej samej pracy. CHP jest budowana w pobliżu konsumentów, działa w formie złożonej, produkuje zarówno ciepło, jak i energię elektryczną. 45-50% kosztów paliwa.\nHPS - transformacja energii mechanicznej wody. Ogromne inwestycje kapitałowe. 90% - koszty stałe.\nPaliwo AES jest tanie, moc jest droga.\nOZE - słońce, wiatr, biomasa, energia geotermalna, petrotermiczna.\nCiepło - lub coś do wypalenia i kolektory słoneczne.\nNetworking jest działaniem transferowym. Rury do gazu 1,5 metra.\nEnergia elektryczna - działalność - planowanie, sprzedaż (pośrednik, zapewnia rozliczenia z nabywcą), usługi - naprawy, konserwacja, inżynieria, badania energetyczne, usługi edukacyjne - szkolenie zaawansowane, regulacja energetyki w zakresie ekonomii i technologii (regulacja cen i taryf, nadzór techniczny - wszystko jest dostarczane przez państwo (bezpieczeństwo ekonomiczne i techniczne ludności)) fakturowanie (mierzenie i obliczanie ilości, energia elektryczna przeszła lub nie, liczenie ruchu w celu zapewnienia realizacja obliczeń - ilość i jakość energii\nEnergia może być rentownym biznesem pod pewnymi warunkami: poprawić technologię, zmniejszyć straty.\nCechy przemysłu elektroenergetycznego - wszystkie działania powinny działać jednocześnie. Prace muszą być zrównoważone. Unified Energy System został odziedziczony przez nas (plan Goelro)) i pozwala nam oszczędzać.\nZależność przemysłu od energetyki (transformacja surowców i produktów gotowych). Koszt energii w każdym produkcie z dowolnej branży! O ile przemysł jest energochłonny, zależy również od energii. (chemia, petrochemia, metale, transport - energochłonne) Zakres usług niewiele zależy.\nNa gospodarstwo domowe wpływa pośrednio koszt produkcji i bezpośrednio przez sektor mieszkaniowy i utilities (kwota wpływów).\n. Znajdź. Federalna ustawa nr 35 "Konsultant ds. Energetyki" +.\nPP - Dekret rządowy w sprawie cen w sferze energii elektrycznej i ciepła 1075.\nWytyczne dotyczące taryf FST.\n261 ustawy federalnej "O oszczędzaniu energii i efektywności energetycznej".\n1. Oblicz koszty (linia, stanowisko, bezpośrednie, pośrednie, podstawowe, koszty ogólne - zapewniają proces produkcji, na przykład podróże służbowe, jeden element - zawierają 1 element ekonomiczny, na przykład, surowce, materiały, wynagrodzenie, amortyzacja, kompleks - naprawa, zarządzanie).\nBiznes energetyczny. Co to jest?\nBiznes energetyczny w ogólnej rozszerzonej koncepcji - jest działalnością przedsiębiorczą w sektorze paliwowym i energetycznym. Celem tej praktyki jest realizacja produktów i usług energetycznych z osiągnięciem wystarczającego zysku.\nTen rodzaj działalności wykorzystywany jest w energii i cieple. Energia cieplna i elektryczna wytwarzana w elektrowniach lub innych źródłach ciepła nazywana jest produktami działalności energetycznej. Usługi świadczone w tym obszarze:\n• zaopatrzenie w energię - zaopatrzenie w energię na odpowiednich autostradach, sprzedaż nośników energii, produktów energetycznych;\n• usługi serwisowe w zakresie konserwacji, remontów elektrowni, racjonalizacji, wymiany systemów inżynierskich.\nZarządza praktyką energetyczną podmiotu gospodarczego. Może to być właściciel aktywów (udziałowiec, właściciel przedsiębiorstwa), organy rządowe lub gminy. System zarządzania określa przewagę formy własności obiektu energetycznego (prywatnego, stanowego, komunalnego) w zależności od zaistniałych okoliczności. Duże krajowe instalacje energetyczne są w równowadze państwa. Dla prywatnych przedsiębiorców bardziej odpowiednie są mniejsze firmy. Dla nich tworzenie własnej działalności energetycznej odbywa się w trzech przypadkach:\n1. Wygrywanie licytacji na aukcji państwowej z późniejszym nabyciem aktywów i prywatyzacją obiektów energetycznych.\n2. Pozyskiwanie inwestycji inwestycyjnych w odpowiednich projektach.\n3. Tworzenie własnej struktury biznesowej.\nNiezależnie od ich rodzaju działania energetyczne są społecznie odpowiedzialne. Oznacza to, że sprzedaż energii elektrycznej i ciepła odbywa się zgodnie z dopuszczalnymi normami działania. Przedmioty przedsiębiorstwa energetycznego wykonują następujące zadania:\n- zapewnienie sprawnego działania elektrowni;\n- terminowa naprawa i wymiana przestarzałego sprzętu;\n- prowadzenie prac profilaktycznych na obiekcie;\n- dostarczanie produktów przyjaznych dla środowiska;\n-racjonalne korzystanie z zasobów naturalnych;\n-dostępność produktów magazynowych w nagłych przypadkach.\nOdpowiedni koszt produktów energetycznych jest kluczem do sukcesu w biznesie (zawsze jest zapotrzebowanie na produkty w cywilizowanym świecie). Rentowność tej sfery jest poniżej średniego poziomu aktywności przemysłowej. Istniejące ryzyko "wypalenia" firmy jest dość duże.\nFirma Wołgograd "Słońce i Wiatr" zajmuje się urządzeniami do generowania energii ze źródeł odnawialnych (OZE), a jej głównym odbiorcą jest mały, a nawet mikrobiznes. Według dyrektora firmy, Inny Ismailovej, ten segment utrzymuje pozytywny trend nawet w czasie kryzysu.\n- Kiedy wszedłeś na rynek urządzeń do generowania energii z odnawialnych źródeł energii?\n- Działam od 2004 roku. Najpierw pracowała jako dyrektor ds. Sprzętu rolniczego i części zamiennych dla AgroMir. W 2010 roku odwiedziłem wystawę rolniczą "Złota Niva", w której firma z Kazachstanu, Polyset, uczestniczyła w alternatywnych źródłach energii: kolektorach słonecznych, generatorach wiatrowych, bateriach słonecznych. Nie mogło mnie to zainteresować. Potem zacząłem się dowiedzieć, ile popytu na alternatywną energię w Południowym Okręgu Federalnym. Okazało się, że w Dzielnicy Południowej imponujący udział terytoriów nie ma najbardziej podstawowych warunków życia - elektryczności i ciepła. Bardzo duża liczba terytoriów, które zostały zelektryfikowane przed nieudanymi latami 90., dziś nadal są powszechne bez przewodów. A maksymą, na którą mogą liczyć właściciele tych terytoriów, są generatory benzynowe. W 2011 roku otwarto firmę Sun and Wind. Przy wejściu na rynek naszą firmę pomogli partnerzy - Polyset. Ponieważ geograficznie nie krzyżujemy się z nimi, a kwestia konkurencji nie pojawia się, zgodzili się zapewnić poważne wsparcie doradcze.\n- Kto decyduje się dzisiaj zainstalować turbiny wiatrowe, panele słoneczne i kolektory? Jaki jest portret Twojego kupującego?\n- Jeśli podajesz ogólny obraz, naszym kupującym jest osoba, która zajmuje się biznesem. Głównie mamy do czynienia z mikro i małym biznesem. Może to być gospodarka komunalna, która musi oświetlić terytorium oddalone od sieci centralnej lub autonomicznie "zasilić" system nadzoru wideo. Może ubiegać się agencja reklamowa, której z jakiegoś powodu odmawia się objęcia billboardem reklamowym na terenie autostrady federalnej, a nawet w centrum miasta. Może być zainteresowany instalowaniem właścicieli energii odnawialnej w prywatnych gospodarstwach domowych, którzy planują zmniejszyć koszty mieszkań i usług komunalnych. Często naszymi klientami są rolnicy zajmujący się hodowlą zwierząt i produkcją roślin. W zasadzie każdy projekt należy rozpatrywać indywidualnie. Istnieje firma, która będzie łatwiej łączyć się z siecią centralną. Dotyczy to prawie każdej produkcji na skalę przemysłową. Z nami staraliśmy się współpracować z partnerami, którzy zaangażowali się w budowę sklepu mięsnego. W przededniu mistrzostw świata był ciekawy projekt uprawy trawników, to bardzo ważna sprawa. Ale rozumiemy, że choć nie wszędzie skuteczne. Chociaż inwestor, który jest zaangażowany w rozwój, na przykład, kempingu, nasza firma mogłaby to zapewnić.\nNiedawno zainteresował się nie tylko biznes, ale także prosty konsument. Są to głównie klienci, którzy chcą mieć własne, autonomiczne domy. Chociaż, szczerze mówiąc, popyt tutaj nie jest tak wielki. Takie instalacje są zwykle nabywane przez entuzjastycznych ludzi, którzy wierzą w innowacje. W ubiegłym roku mieliśmy trzy takie obiekty.\nZestawy wyposażenia mogą się różnić - od 35 do 400 tysięcy rubli, w zależności od potrzeb. Za 35 tysięcy rubli dostajesz tylko światło. Zasadniczo kupujący chcą mieć telewizor, lodówkę, 5-10 energooszczędnych żarówek i małe urządzenia, takie jak ładowarka do telefonu komórkowego, do pracy w domu. Taki zestaw sprzętu będzie kosztować około 135 tysięcy rubli. Moc ładowania wynosi w przybliżeniu 500 W, a moc wyjściowa około 2 kW. Ale w każdym razie jest to wygodniejsze generatory benzynowe, które należy codziennie uzupełniać. Ceny benzyny stale rosną i miesięcznie.\n- Jak długi okres spłaty może oczekiwać klient, instalując w swoim domu turbinę wiatrową lub panel słoneczny?\n- Jeśli mówimy o gospodarstwach rolnych, to ogólnie rzecz biorąc, sprzęt zaczyna się opłacać następnego dnia, ponieważ rolnik ma szansę rozwinąć swój biznes w normalny sposób. Po odcięciu od cywilizacji farma po zainstalowaniu wiatraka lub baterii słonecznej nie może już wydawać ogromnych sum pieniędzy na podłączanie sieci.\nJeśli chodzi o sektor prywatny, to nie chcemy nikogo oszukiwać. Przy obecnych taryfach na energię elektryczną i ciepło, oczywiście, korzystne jest dalsze korzystanie z tradycyjnych źródeł energii. Jeśli dana osoba ma zarówno światło, jak i gaz w domu, ale decyduje się na zakup sprzętu do pełnej autonomii - wiatraki, panele słoneczne lub kolektory słoneczne - okres zwrotu będzie w ciągu 20 lat. Oczywiste jest, że normalny okres zwrotu z inwestycji nie powinien przekraczać 5-7 lat. A w celu rozwoju sprzedaży dla prywatnych nabywców, musimy poczekać aż taryfy na tradycyjne źródła rosną lub dopóki Chińczycy nie zaleją nas bardzo tanimi komponentami sprzętu.\nIstnieje jednak inna opcja - praca z wioskami domków. Na przykład, połączenie z tradycyjnymi źródłami takiego złożonego obiektu będzie kosztować około 800 tysięcy rubli. Za te same pieniądze możemy zapewnić całkowitą autonomię, a po zainstalowaniu sprzętu nie będziesz musiał płacić więcej za nic, a ceny za usługi mieszkaniowe i usługi komunalne nie będą się już martwić.\nAlbo zdejmij odległe osiedla wiejskie w 10-20 domach, w których wciąż nie ma gazu. Są one włączone do regionalnego programu gazyfikacji. Jednak z reguły dziesiątki milionów rubli idą same do projektowania. Ten problem można rozwiązać, instalując autonomiczne źródło energii elektrycznej. Nawet przy kosztach projektu instalacji energii odnawialnej będzie 3-4 razy tańsze. W Rosji istnieje wiele podobnych "odciętych" osad. Chociaż spodziewać się, że władze podejmą taki projekt, jak dotąd nie ma nadziei. Gdzie jest bardziej stabilna praca dla konkretnego konsumenta.\nRozwiń "promień roboczy"\n- Jakie obszary uważasz za najbardziej obiecujące, jaka jest geografia dostaw?\n- Dziś pracujemy w Wołgogradzie, Rostowie, Astrachańach i Kałmucji. Naturalnie zaczęli od regionu "ojczystego" - regionu Wołgograd, były pierwsze duże zamówienia: gospodarstwo hodowlane Chelyukanov i kolektywne gospodarstwo Kirov. Potem zaczęli się rozwijać - udali się do Kałmucji i regionu Astrachań. Istnieje również wysoki poziom zapotrzebowania na niezależne źródło zasilania. A aktywność słoneczna na wszystkich tych terytoriach jest prawie taka sama.\n- Dlaczego na tej liście nie ma regionu Krasnodar?\n- W tym regionie planujemy utworzyć sieć dystrybutorów i szukamy obecnie partnerów. Podczas gdy sami instalujemy sprzęt i obsługujemy go. I tak jak każda firma usługowa, mamy swój własny "promień roboczy". Teraz jest 500-600 kilometrów. Świadczenie usługi na tysiąc kilometrów jest niepraktyczne i nieopłacalne. Możemy jednak rozszerzyć naszą geografię kosztem sieci partnerskich. Obecnie rozważamy w przyszłości nie tylko Terytorium Krasnodarskie, ale także rynek Północno Kaukaskiego Okręgu Federalnego - Stawropol i Czeczenię.\n- Jakie pozycje zajmujesz na rozwiniętym rynku? Jakie firmy są głównymi konkurentami w twoim segmencie?\n- W regionie Wołgograd istnieją dwie lub trzy firmy. Ale podczas gdy nie ma silnej walki konkurencyjnej, każdy pracuje w swoim segmencie. Z reguły rozwój odnawialnych źródeł energii wśród non-core business właścicieli podobnych firm w naszym regionie. Mają jeszcze kilka kluczowych firm, a alternatywna energia przyciąga możliwość zaangażowania się w innowacje. Ktoś ma nadzieję, że wejdzie do regionalnych programów w tym sektorze. W takim przypadku można policzyć firmy, które faktycznie sprzedają produkty na palcach. Głównym konkursem jest dealership i sub-dealer. Oznacza to, że na razie wielu graczy na tym rynku woli zarabiać kosztem marży przy przenoszeniu towarów. Nawiązały kontakty z organami celnymi, mogą szybko transportować i odsprzedawać sprzęt w dalszej części łańcucha. Firmy, które pracują bezpośrednio z fabryki do użytkownika końcowego, tylko pięć lub sześć w całym SFD.\n- Jakie firmy są Twoimi głównymi dostawcami?\n- Kupujemy i instalujemy głównie chiński sprzęt. Należy zauważyć, że stosunki handlowe i dyplomatyczne między naszymi krajami wzmacniają się tylko z roku na rok, co jest korzystne dla rynku energii odnawialnej. Może niektóre podatki i cła zostaną później wyeliminowane. Podczas gdy sprzęt dociera do naszego kraju, cena wzrasta o co najmniej 40 procent, ponieważ do tego rodzaju towarów stosuje się dużą liczbę ceł.\nChociaż dzisiaj jest pewien postęp. W 2011 roku usługi firmy "Słońce i wiatr" były trzykrotnie droższe. Jeśli wcześniej kupiliśmy jeden wat energii słonecznej za 150 rubli, to dziś już sprzedajemy tę ilość energii do konsumenta końcowego za 50 rubli. Ale to wciąż jest dość drogie, w przyszłości konieczne jest obniżenie ceny do 30 rubli. Taka obniżka ceny stała się dostępna tylko dlatego, że sam sprzęt spadł w cenie.\n- Ile projektów zostało wdrożonych przez firmę? A z jaką dynamiką udało ci się rozwinąć swój biznes?\n"W ubiegłym roku zawarliśmy ponad 150 umów na instalację i konserwację urządzeń. Jeśli weźmiemy pod uwagę, że "Słońce i Wiatr" współpracuje głównie z małym i mikroprzedsiębiorstwem, to znaczy z prawdziwymi pieniędzmi, a nie z pożyczonymi pożyczkami lub programami państwowymi, to są to bardzo dobre wskaźniki. W 2014 roku wyprzedzamy rok wcześniej. Oceniam to jako udany rozwój, tym bardziej, że w pierwszym roku działalności udało nam się zrealizować tylko 10 projektów, aw 2012 r. Stworzyliśmy 50-60 obiektów.\n- Czy można stwierdzić, że dzisiaj powstaje popyt konsumentów na alternatywne źródła energii? Czy takie projekty są nadal postrzegane przez rynek jako eksperymentalne?\n- Oczywiście pojawia się pewien ruch. Chociaż nadal istnieje pewna niedostateczna świadomość ludności i biznesu. Wiele osób uważa, że panele słoneczne, podobnie jak wszelkiego rodzaju innowacyjne technologie, będą kosztować pewną ilość wygórowanych kwot. Ponadto luki w ustawodawstwie rosyjskim mają również negatywny wpływ. Nie mieszkamy w Niemczech. Tam przykręcił panel słoneczny na dach, przyniósł mu dokumenty do swojej gminy, a oni dali ci ulgi podatkowe. Chociaż Niemcy nie są jedynym przykładem, w Kazachstanie również udało im się posunąć daleko. Rynek jest lepiej rozwinięty, w tym dzięki programom rządowym. Ale co najważniejsze, w Kazachstanie, podobnie jak w wielu krajach europejskich, właściciele odnawialnych źródeł energii mają prawo sprzedawać odebraną energię elektryczną. W tym samym czasie Chiny są głównym dostawcą sprzętu, tak jak w Rosji. Umieszczamy ten sam sprzęt, ale ze względu na fakt, że konsument nie ma prawa do przekazania odebranej energii do sieci centralnych, instalacje są czasami zmuszane do pracy w trybie jałowym. Po naładowaniu akumulatora przez baterię słoneczną włącza się kontroler, który po prostu zrzuca nadmiar powietrza. Sytuacji nie można zmienić, dopóki ramy prawne nie zostaną zmienione. W Europie Kazachstan opracował wyraźną taryfę, ile takich kosztów energii. A taki dochód jest korzystny dla każdego prywatnego gospodarstwa domowego. Dlatego w konsekwencji skrócenie okresu zwrotu sprzętu i wzrost popytu na rynku.\n- Dziś na pierwszy plan wysuwa się tendencja do zastępowania importu. Czy współpracujesz z rosyjskimi producentami?\n- Współpracujemy z firmami krajowymi, ale wszystkie niestety nie są producentami tego sprzętu. Wszystkie towary i sprzęt są produkowane w Chinach, od dawna nie jest tajemnicą. Firmy na całym świecie składają zamówienia na produkcję towarów w Chinach. Co więcej, chińscy producenci oferują umieszczanie jakiejkolwiek marki na produkcie, nie jest to też tajemnica dla nikogo. Możesz zamówić produkcję wszystkiego i zadzwoń do swojego nazwiska, a następnie włączyć logistykę i cło. Dlatego mówienie o czysto rosyjskiej produkcji nie jest konieczne. Wszystko jest zrobione w Chinach.\n- Czy podzespoły i wyposażenie są dziś droższe? Czy zgadzasz się z prognozą, że ze względu na upadek rubla rynek energii odnawialnej w Rosji może się załamać?\n- Oczywiście ma miejsce wzrost cen produktów, ale nie ogranicza to jeszcze popytu. Wręcz przeciwnie, według naszych szacunków, w ostatnich miesiącach nawet stymuluje zakup. Jeśli chodzi o wpływ niezrównoważonej pozycji rubla na rynek energii odnawialnych, nadal nie spieszymy się z przedstawieniem negatywnych prognoz. Chociaż lęk oczekiwania, oczywiście, istnieje.\nJak zarabiać na ekologii\nPrzemysł turystyczny w Rosji\nSklep franczyzowy dla kreatywności\nPodstawowe metody i zasady wyceny inwestycji\nKompozycja w języku angielskim Mój ulubiony program telewizyjny / Mój ulubiony program telewizyjny z rosyjskim tłumaczeniem za darmo\nDziś nie zaskoczysz nikogo świątecznym stołem ułożonym w stylu klasycznym. Coraz więcej osób woli zamówić dania w stylu europejskim przygotowane przez profesjonalistów na swoje imprezy.\nWłasny biznes zoo: hotel dla zwierząt


Zimno mi Boże! | jajnik ciemności\nKatowickie kominy za Google Cultural Institute\nNadeszła straszliwa hiszpańska zima: dwa miesiące deszczu i pluchy, temperatur poniżej 10 stopni, spadających czasem do zera. Trochę śniegu popada w górach i w interiorze. Nadeszła straszliwa hiszpańska zima, która na ustach każdego Polaka wzbudza uśmieszek pogardy. Bez mrozu i rozładowanych akumulatorów? Nadeszła straszliwa hiszpańska zima, której nie należy jednak lekceważyć, bo choć tutejsza zima zdecydowanie ustępuje tej polskiej, to prawdziwa tragedia czai się gdzie indziej: w ogrzewaniu. A właściwie w jego braku.\nW roku pańskim 2016 jestem już starą wygą. Niedbale zarzucam na siebie kolejny sweter, wkładam puchate bambosze z pomponami i ruszam, by odkręcić ogrzewanie. Jestem rozrzutna! Przy 14 stopniach, jakie panują z rana w moim skądinąd nieźle ocieplonym mieszkaniu, mogłabym się zadowolić wypiciem garnka parującej herbaty albo wstawić pieczeń, w nadziei, że rozgrzany na maksa piekarnik podniesie temperaturę o złudne dwa stopnie. Ale nie! Już drugą zimę z rzędu jest na bogato! Podkręcam ogrzewanie dwie godziny z rana (ale tylko wtedy, kiedy pracuję z domu, nie jestem szalona!) i dwie godziny wieczorem i przy moich drugich w życiu szczelnych oknach czuję się niemal szczęśliwa. W 18 stopniach w środku dnia jest mi już całkiem wesoło.\nDziewczynka z zapałkami (przedstawienie w Śremie) za Wikimedia Commons\nWłaściwie to pierwsze hiszpańskie mieszkanie, w którym nie jest mi zimno. Do dziś z dreszczykiem wspominam swoją pierwszą kwaterę na obczyźnie, którą zresztą dzieliłam do pewnego momentu z Alexą. Cztery pokoje, zero ogrzewania. Zimą wszystko skraplało się na cienkich szybach nieszczelnych okien o aluminiowych framugach, z ust buchała para – to nie literacka przesada, spaliśmy w rozlicznych piżamach, szlafrokach, pod piernatami, a i tak umieraliśmy z zimna. Na ścianach zakwitał grzyb.\nDo dziś pamiętam, że w pierwsze święta z powrotem w ojczyźnie popłakałam się ze wzruszenia, kiedy znów mogłam paradować po domu w cieniutkich spodenkach. A jakbym chciała, mogłabym i w samych majtkach! O, wschodnia szczodrości!\nW ciągu jedenastu lat emigracji zmieniałam dom mniej więcej raz na rok. Na początku ze względów studenckich: nadchodziło lato, ja wypowiadałam najem, ale potem zmieniałam mieszkanie, bo przerażała mnie perspektywa spędzenia kolejnej zimy w nieludzkich warunkach.\nTen dom dobrze trzyma ciepło\nJest bowiem czego się bać. Przede wszystkim właścicieli twojego kolejnego mieszkania. Nawet jeśli wejdziesz do domu o posadzce z ceramicznych kafli, o drewnianych oknach z dziurami na palec i bez ogrzewania (co zrobiłam w piątym roku emigracji – po dziś dzień zastanawiam się, co mi odbiło!), pan casero spojrzy na ciebie okiem eksperta, co niejeden grzejnik już sam naprawił, i powie:\n„Nie, nie ma ogrzewania, ale ten dom dobrze trzyma ciepło. I okna masz od południa”. Czytelniku, zaklinam cię! Jeśli usłyszysz te słowa, uciekaj!\nInaczej przez pół jesieni i calutką zimę będziesz przeklinać dzień, w którym podpisałeś umowę, będziesz pisać na klawiaturze w rękawiczkach (true story), ogrzewać farelką łazienkę zanim pójdziesz się wypróżnić lub umyć, i stać odrętwiała nad odkręconym gazem w kuchence lub nad pieczenią.\nNa komfort w domu hiszpańskim składa się jeszcze parę czynników, które trzeba mieć na względzie zanim podpisze się umowę. A więc patrzymy na:\nDziurę w kuchennej ścianie (rzekomo przeciwdziała zaczadzeniu i/lub usuwa nadmiar zapaszków z kuchni. Nie wierzę! Zwłaszcza przy nieszczelnych oknach!).\nOkna (aluminiowy chłam nie jest dobry ani na lato, ani na zimę! Drewniana stylówa jest nieszczelna!).\nPodłogę (niby-marmury, ceramiczne kafle i inne dziwy są chłodne, latem i zimą. Latem jest to dobre, zimą nie… Tylko parkiet!).\nWiedza ta, którą posiadły też wszystkie hiszpańskie członkinie Jajnika, została okupiona gorzkimi łzami i słonymi rachunkami.\nAmatorska klasyfikacja systemów i utensyliów grzewczych\nW Hiszpanii systemy grzewcze układają się na osi, która jest wprost proporcjonalna do twojego szczęścia i zadowolenia z życia.\nNa samym dnie rozpaczy mamy mieszkanie bez ogrzewania. Na czas zimy hibernujesz w szlafroku, polarowej piżamie, przestajesz uprawiać seks, bo za zimno, i wyczekujesz momentu odpalenia magicznych sprzętów, który troskliwy casero zostawił ci łaskawie w wyposażeniu mieszkania.\nNajbardziej uniwersalnym sposobem walki z zimnem jest mesa camilla, która tylko pozornie jest zwykłym stołem przykrytym kocem. Stół ma pod spodem specjalne pięterko, które skrywa słodki skarb: brasero, czyli grzejnik. Zaś koc to nie koc, lecz enagüillas, czyli koco-obrus, pod który wsuwasz nogi po sutym obiedzie i natychmiast zapadasz w letarg. To jak narkotyk – potwierdzają marznący Hiszpanie.\nCo roku w Hiszpanii odnotowuje się parę zgonów w związku z zaczadzeniem/pożarem, bo wiele osób wciąż jeszcze używa braseros węglowych, które chowa pod koc.\nW mieszkaniu bez ogrzewania woda będzie pewnie z bojlera. Przy odrobinie szczęścia będzie on elektryczny, ale być może trafisz na zasilany bombonami (dużymi butlami gazowymi), które trzeba co jakiś czas nabijać. Więc albo nabijesz je u pana butanero (znak rozpoznawczy: jadowicie pomarańczowy uniform), który jeździ jak za dawnych, dobrych czasów od wsi do wsi (i od dzielni do dzielni), albo będziesz drałować na stację benzynową. A módl się, żeby była czynna w ludzkich, czytaj: niehiszpańskich, godzinach, i żeby była otwarta w weekendy… W przeciwnym razie przez jakiś czas będziesz myć się na siłowni lub basenie.\nkaloryfer na olej\nMesa camilla, niezawodna technika grzewcza w Hiszpanii\nbrasero w środku mesa camilla\nbutla gazowa, bombona\n* zdjęcia wszystkich urządzeń pochodzą z Wikimedia Commons.\nNieco wyżej w hierarchii znajdują się mieszkania z ogrzewaniem elektrycznym lub klimatyzacją. Komfort będzie jednak nieznacznie wyższy, bo zimą prawdopodobnie i tak będziesz oszczędzać, ze strachu przed rachunkami. Można co prawda zakontraktować odpowiednią taryfę, przy której staje się to dużo bardziej opłacalne (Marianna dixit), ale według badań około 60% Hiszpanów nie wie, na czym to polega. Twój casero, władca umowy, być może także żyje w niewiedzy.\nMożesz też trafić na ogrzewanie gazowe. Zazwyczaj „indywidualne”, więc ty ciągniesz, ty płacisz. Czasem jednak, choć traktujemy ten fakt jako na wpół legendarny, zdarza się, że trafisz na ogrzewanie centralne! Musisz co prawda liczyć się z tym, że godziny będą również zarządzane centralnie i to spółdzielnia zadecyduje, że słuszne godziny grzewcze to 16- 20. Ale może się też zdarzyć, że znajdziesz dobre mieszkanie, w przyzwoitej cenie (temat wynajmu w Hiszpanii zasługuje na rozprawę doktorską), o drewnianej podłodze, z centralnym ogrzewaniem i oknami z PCV. Płaczę na samą myśl o tak niezmierzonym luksusie…\nNa koniec garść faktów, które dają do myślenia. Możliwe, że Polacy są narodem rozpieszczonym, że szafujemy energią i jesteśmy rozrzutni, latając zimą w majtkach po mieszkaniu, rozgrzani potęgą polskiego węgla i centralnego ogrzewania. Coś w tym zapewne jest. Inną jednak kwestią jest tak zwane „ubóstwo energetyczne”, czyli ekstremum, z którym mierzy się Hiszpania. Według ostatnich raportów około 11% ludności (sic!) nie jest w stanie rozgrzać zimą mieszkania do odpowiedniej temperatury, a 7% nie ma za co się utrzymać po opłaceniu czynszu i rachunków (źródło: 3 Estudio sobre Pobreza Energética).\nPoza systemowym wręcz brakiem wydajnego ogrzewania (którym na pewno nie są żrące prąd farelki i brasero) i brakiem ocieplenia budynków, źródeł należy też szukać w polityce energetycznej Hiszpanii, a zwłaszcza:\nblokowaniu dostępu do energii odnawialnych;\nmonopolu dostawców energii, którzy ponadto twardo negocjują z kolejnymi rządami;\nco za tym idzie, koszmarnych podwyżkach za światło i gaz. Według Eurostatu Hiszpania jest czwartym krajem europejskim o najwyższych stawkach za prąd w kategoriach bezwzględnych. Sytuuje się tam za Danią, Niemcami i Irlandią. Jeśli jednak porównamy średni dochód w tych państwach, to prąd w Hiszpanii jest najdroższy.\nProblem ogrzewania jest więc bardziej złożony, niż wydawało mi się pierwszej zimy. Nie sposób zaprzeczyć, że hiszpańskie budownictwo nie jest przystosowane do zimy, jednak na ogólną zmarzlinę składają się jeszcze czynniki ekonomiczne i polityczne. Nie wiem, czy między radosną rozrzutnością energetyczną Polski (która po tylu latach stała się dla mnie za gorąca zimą) a hiszpańskim prekariatem istnieje gdzieś w Europie jakiś złoty konsensus energetyczny, ale chciałabym tam mieszkać.\nbieda, bombona, brasero, butanero, hiszpania, ogrzewanie, ubóstwo energetyczne, węgiel, zima


MODELOWA AKCJA RATUNKOWA | Blog o książkach dla dzieci\nTim czuje się wyjątkowo samotny. Dzieci w szkole nie zwracają na niego uwagi. Chłopiec marzy o tym, aby mieć przyjaciela. Pewnego dnia jego pragnienie spełnia się w najmniej oczekiwany sposób.\nTim spotyka Sama, który jest w niezwykle trudnej sytuacji. W mgnieniu oka stają się przyjaciółmi, a Tim obiecuje pomóc Samowi. Historia ta byłaby niezwykle prosta, gdyby nie jeden fakt. Sam to wieloryb, który utknął na brzegu między budynkami. Co ciekawe, oprócz Tima nikt go nie zauważa. Inne dzieci są zbyt zajęte sobą, aby dostrzec wielkiego walenia zaklinowanego prawie tuż przy samej szkole.\nTim przynosi przyjacielowi szklankę wody, choć wie, że to niewiele. Wieloryb powinien jak najszybciej wrócić do oceanu, a chłopiec postanawia samodzielnie przeprowadzić akcję ratunkową. Tim musi iść do domu, ale obiecuje przyjacielowi, że następnego dnia przyjdzie do niego z gotowym planem działania. Zostawia też Samowi dwie szklanki wody, rybkę w akwarium i żółtą kaczuszkę (ktoś musi przecież dotrzymać towarzystwa wielorybowi, gdy Tima nie będzie).\nPo powrocie do domu chłopczyk zabiera się do pracy. Przenosi na kartki wszystkie swoje pomysły. Urocze szkice idealnie oddają dziecięcy sposób myślenia. Pojawia się pomysł uwolnienia Sama za pomocą balonów, pomysł z załadowaniem wieloryba do samochodu… Ale najlepszy wydaje się śmiały projekt użycia lin i rowerka. Następnego dnia Tim wraca do Sama i obydwaj przystępują do akcji. Sam trzyma płetwami linę, którą chłopiec zaczepia o swój rowerek i zaczyna z całej siły pedałować. Nic się jednak nie dzieje. Wieloryb ani drgnie. Tim nie poddaje się. Musi pomóc przyjacielowi za wszelką cenę. Naciska mocniej na pedały i po chwili udaje mu się ruszyć Sama z miejsca. Rowerek nabiera prędkości, sunący z tyłu wieloryb również. W kolejnych, niemal komiksowych kadrach widzimy, jak mały rowerzysta i Sam pędzą coraz szybciej i szybciej w stronę nabrzeża. Wtedy Tim orientuje się, że nie będzie już w stanie się zatrzymać. Droga się kończy. Przed chłopcem otwiera się przepaść, rowerek odmawia posłuszeństwa, jest już za późno na jakikolwiek manewr. Tim przerażony wpada do wody. Nie zdradzamy jednak, jak zakończyła się ta opowieść. Przypominamy tylko stare powiedzenie, że przyjaciół poznaje się w biedzie…\nPoruszająca historia idealnie współgra z ilustracjami. Niezwykle rzadko spotykamy się z tak ciemną kolorystyką w książce dla dzieci. Morski, ciemny kolor, roziskrzony pomarańczowymi dodatkami, granatowe zarysy budynków i deszczowego nieba, mała jasna postać Tima i niebiesko-zielony, ledwo odcinający się na ciemnym tle Sam tworzą niesamowitą kompozycję. Ilustracje Cale’a Atkinsona przyciągają, zapadają w pamięć i wzruszają. Dziecięce projekty akcji ratunkowej wzbudzają uśmiech na twarzy czytelnika. Intryguje i zadziwia niezwykle ciemne otoczenie szkoły, ulic, po których mkną przyjaciele, oraz nabrzeża. Taka kolorystyka zdecydowanie podkreśla jednak emocje, które na początku towarzyszą samotnemu Timowi. Paleta barw odmienia się dopiero pod koniec opowieści.\nCałość uzupełniają śliski kredowy papier, twarda oprawa, szyty grzbiet i matowa obwoluta z lakierem podkreślającym najważniejsze szczegóły ilustracji. Dzięki tak spójnej grze wszystkich elementów książeczka To the Sea to prawdziwy wydawniczy skarb. Zdobyła szereg nominacji i wyróżnień (www.cale.ca/tothesea) i została wzbogacona świetnym trailerem (https://vimeo.com/137018671). Marzy nam się, aby pojawiło się polskie tłumaczenie tej publikacji. Zamierzamy również zapolować na kolejne tytuły autorstwa Cale’a Atkinsona. Mamy nadzieję, że zachwycą nas tak samo, jak historia Tima i Sama.\nTekst i ilustracje: Cale Atkinson\nPoprzedniPERŁA W OCEANIE


festiwal muzyki sakralnej » Radio Jura 93,8 FM Częstochowa. Wiadomości i informacje z Częstochowy i regionu.\n23 kwietnia 2013 / 13:42\n23. Festiwal Muzyki Sakralnej\nW dniach 1-5 maja w naszym mieście odbędzie się 23. Festiwal Muzyki Sakralnej "Gaude Mater". To niezwykle istotne wydarzenie muzyczne wywodzące się z Częstochowy rozbrzmi także w kilku innych miastach Polski. Tradycyjnie program zapowiada się bardzo ciekawie...\n24 lipca 2012 / 06:57\nPomysł odwołania szefowej Ośrodka Promocji Kultury oprotestowany\nReorganizacji Gaude Mater i przeniesienia festiwalu pod skrzydła Filharmonii Częstochowskiej, sprzeciwia się Miejska Komisja Kultury. Procedura odwołania Małgorzaty Nowak z fotela dyrektorki ośrodka została jednak wszczęta.\n23 lipca 2012 / 15:09\nMałgorzata Nowak: „Boję się, że festiwal przestanie być ważny”\nFestiwal Gaude Mater będzie organizowany przez filharmonię. Taki pomysł forsują władze miasta, które chcą by wszystkie muzyczne wydarzenia w nowym sezonie przejęła właśnie odnowiona Filharmonia Częstochowską. Odwołana z funkcji ma być dyrektorka Ośrodka Promocji Kultury, dotychczasowa szefowa festiwalu, Małgorzata Nowak.


Projektujesz meble lub wnętrza? Weź udział w bezpłatnym webinarium KD Max, w trakcie którego poznasz praktyczne porady, jak łatwiej i szybciej wykonywać dokumentację projektową. Spotkanie w formie online potrwa ok. 1 godziny. Wymagana jest jedynie wcześniejsza rejestracja elektroniczna.\nData: 23.08.2018 (czwartek)\nGenerowanie dokumentacji technicznej\nDostosowanie interfejsu programu do preferencji użytkownika\nWyciąganie przydatnych funkcji do paska zadań\nUstawienie przyciągania, omówienie skrótów klawiszowych\nWymiarowanie i ustawianie opisów\nLink do rejestracji: https://register.gotowebinar.com/register/1354834013433968641


8,04 mld zł zysku banków w pierwszym półroczu - Banki - rp.pl\nAktualizacja: 01.08.2012, 10:55\n8,04 mld zł zysku banków w pierwszym półroczu\nZysk sektora bankowego w I półroczu 2012 roku wyniósł 8,04 mld zł był o 3 proc. wyższy niż w pierwszej połowie ubiegłego roku, ale dynamika jego wzrostu spada (w pierwszym kwartale zysk sektora był wyższy o prawie 14 proc. ). – wynika z danych opublikowanych przez NBP\nWynik odsetkowy sektora w pierwszym półroczu wyniósł 17,8 mld zł i wzrósł o 5,8 proc. Z kolei odpisy wyniosły 4,11 mld zł i były wyższe o 13,7 proc. niż przed rokiem, a koszty wzrosły o 4,9 proc. Poniżej dalsza część artykułu\nTo są dane zbiorcze, ponieważ banki dopiero rozpoczęły sezon publikacji wyników za pierwsze półrocze. Spośród największych na razie podały je Millennium i BZ WBK i w obu przypadkach zaprezentowane rezultaty okazały się wyższe niż oczekiwania rynkowe.\nAnalitycy przewidują niewielki, kilkuprocentowy spadek zysk sektora w całym 2012 roku, choć na początku roku te prognozy były bardziej optymistyczne i zakładano, że możliwe jest powtórzenie ubiegłorocznego rekordowego wyniku, kiedy banki zarobiły 15,7 mld zł. Na wyniki banków w tym roku negatywnie wpłynie zła sytuacja sektora budowlanego i związana z tym konieczność zawiązywania rezerw.


Forum Hondy Varadero • Zobacz wątek - Olej MANNOL\nTeraz jest Pn lip 15, 2019 10:13 pm\nTytuł: Olej MANNOL\nNapisane: Pn lis 19, 2018 12:39 pm\nDołączył(a): 15/07/2018 o 09:11\nUżywa ktoś z Was olej MANNOL ? Podobno posiada te same parametry co MOTUL a jest dwa razy tańszy . Dzięki za info LWG !!!\nTytuł: Re: Olej MANNOL\nPowiadasz, że prawie Motul? Żywiec naucza, że Prawie, robi różnicę\nA tak na poważnie, zalewam Motul, ale jak się dobrze rozgrzeje i przy wysokiej temperaturze otoczenia, nie daje rady. Był wątek na temat oleju i koledzy proponują Valvoline 10W40, półsyntetyk. I taki właśnie zaleję na przyszły sezon.\nNapisane: Wt lis 20, 2018 12:06 am\nPrzejechałem sezon, w tym Alpy na Liqui Moly Racing Synth 4T. Jestem bardzo zadowolony skrzynia pracuje ciszej, biegi wchodzą płynnie i oleju tego raczej nikt nie podrabia. Moje spostrzeżenia potwierdza kolega, który wlał go do DL 650. Ja przy nim zostaję.\nNapisane: Wt lis 20, 2018 9:48 pm\nW Lublinie kupuje valvolina 10W-40 pełny syntetyk za 80 dych plus 20 za filtr to przecie nie drogo.Skrzynia i silnik dzialają dobrze już 30 kkm.


pensja nauczyciela dyplomowanego 2013\npensja nauczyciela dyplomowanego 2013 lista artykułów\nSzukasz informacji o pensja nauczyciela dyplomowanego 2013 ? Jesteś na stronie encyklopedii Faktu, znajdziesz tu informacje gospodarcze oraz kulturalne i sportowe. Prezentujemy poniżej listę wyników zawierających informacje o pensja nauczyciela dyplomowanego 2013, które są dostępne w naszym serwisie. Jest to codziennie aktualizowana baza treści o pensja nauczyciela dyplomowanego 2013. Dzięki Wiki Faktu znajdziesz również zdjęcia i filmy pensja nauczyciela dyplomowanego 2013. Dostęp do filmów jes za darmo i otwarty dla każdego. Jeżeli nie znalazłeś treści o pensja nauczyciela dyplomowanego 2013 użyj wyszukiwarki u dołu strony\n... 3 mld zł. Kwota podwyżki zależy od stopnia naukowego. Np. pensja asystenta wzrośnie z 2250 zł do 2450 zł, docenta – z3945 zł do 4305 zł, a profesora – z 4940 zł do 5390 zł na rękę. Rodzice + 4,2 tys. zł rocznieZmienią się zasady odliczania ulgi na dzieci. Już w przyszłym roku nawet osoby płacące małe podatki od dochodów, odliczą ulgę w całości. Ale uwaga – dotyczyć to będzie osób zatrudnionych na umowach,...\n... funkcję doradcy ministra obrony narodowej. Od 2012 do 2013 był wiceministrem MON.Gen. Waldemar Skrzypczak ma bogatąografię. Człowiek wydawałoby się o grubej skórze, odporny na stres, obyty w towarzystwie, z kontaktami. Idealny materiał na polityka. A jednak nie, bo jak sam o sobie mówi: – Ja byłem du... a nie polityk. Wiceminister to musi być merytoryczny facet. Zresztą nigdy nie miałem ambicji politycznych –...\n... stan konta o ponad 500 zł miesięcznie! W 2013 roku senator otrzymywał aż 15 tys. 177 zł! Polityk nie więc narzekać na swoją sytuację finansową. Tym bardziej że nadal pracuje i dodatkowo ma dietę senatorską. To daje mu blisko 30 tys. zł miesięcznie. – Każdy chciałby mieć takie pieniądze na życie! Ja po 29 latach pracy mam 839 zł, ostatnio dostałam 20 zł podwyżki. W porównaniu z pensją senatora to jakieś grosze – mówi...\n... dość, co jak sam przyznaje, głosowania trwały dłużej, to i pensja była pięć razy mniejsza.Nasi parlamentarzyści mogą więcazdrościć. I wystarcza jeszcze czasu, żeby wpisy na Twitterze zrobić. 1/2 Głosowania w PE w Strasburgu zakończone !!! Trwały 2 h i 36 min. To tegoroczny rekord, a może i rekord kadencji.— Ryszard Czarnecki (@r_czarnecki) October 23, 20132/2 Ale w porównani...\nLiczby nie kłamią. W zeszłym roku przeciętna pensja w ZUS wzrosła – uwaga – o prawie 144 złznie. Średnia emerytura? O połowę mniej. A zeszły rok nie był pod tym względem wyjątkowy...Trzeba przyznać, że w ZUS pracownicy źle nie mają. Mimo kryzysu, z roku na rok ich pensje systematycznie rosną. W zeszłym roku średnia płaca w zakładzie wyniosła 3820,46 zł brutto – wynika z najnowszego raportu Najwyższej Izby Kontroli. Zdecydowanie...\ngimnazjum, szkoła kibicowania, kibice z gimnazjum, cała szkoła kibicuje, euro 2012, mecz Polska-Rosja, kibicowanie, kibice, Ponad milion Polaków wyjedzie. Oto ich przyszłe pensje\nDziś najniższa pensja to 1286 zł na rękę. Właśnie za takie pieniądze najczęściejmuszą pracować osoby młode, które dopiero skończyły szkołę. O ile w ogóle mają etat, bo bardzo często na początku pracują na umowie śmieciowej – bez składek ani na ubezpieczenie emerytalne, ani zdrowotne. W przyszłym roku najniższa płaca prawdopodobnie wzrośnie o 22 zł na rękę. Ale nawet po tej podw...\nOFE poskar��yły się w Brukseli na rząd\nBronisław Komorowski1. Ile powinna wynosić pensja minimalna?Program wyborczy obecnego prezydenta nieje zmian w naliczaniu pensji minimalnej. Obecnie rząd oblicza jej wysokość w oparciu o inflację (czyli wzrost cen) i PKB. Tak liczona pensja minimalna wzrośnie w przyszłym roku o 22 zł na rękę 1308 zł.2. Czy waloryzacja rent i emerytur powinna być procentowa czy kwotowa? Ile powinna wynieść?To prezydent skierował ustawę wprowadzającą waloryzację...\n... ten czyn dostał 2 lata więzienia i zakaz wykonywania pracy nauczyciela przez 10 lat. Dodatkowo jednego z zamordowanychte;w ograbił z zegarka. Zdjął go z ręki martwego Krzysia Kaczmarka.Cztery wyroki śmierci, kara za molestowanie nastolatka i przywłaszczenie zegarka swojej ofiary. Sąd wydał jeden łączny wyrok: kara śmierci. >> Tu Trynkiewicz mordował swoje ofiary>> Tak zabijał potwór, który znów...


Zegarek Męski Emporio Armani AR2457 • Zegarownia.pl\nGdy tylko produkt: Zegarek męski Emporio Armani AR2457 będzie dostępny, otrzymasz powiadomienie na zostawiony poniżej adres e-mail.\nEmporio Armani AR2457 jest propozycją skierowaną do mężczyzn, od znanego włoskiego projektanta. Wykonany ze stali szlachetnej, dzięki czemu nie uczula i nie powoduje obtarć skóry. Czarna tarcza, z logo producenta, została pokryta szkłem mineralnym, odpornym na zarysowania. Wodoszczelność określona na 50 metrów, chroni czasomierz przed zachlapaniem. Na tarczy znajdziemy mały datownik, umieszczony na godzinie szóstej. Emporio Armani AR2457 objęto 2 letnią gwarancją od polskiego dystrybutora.


Chwila na miłość - Joanna Stovrag - ebook + książka - Legimi online\nCopyright © Joanna Stovrag\nNieautoryzowane rozpowszechnianie całości lub fragmentu\nniniejszej publikacji w jakiejkolwiek postaci jest zabronione\ni wiąże się z sankcjami karnymi.\nKsiążka, którą nabyłeś, jest dziełem twórcy i wydawcy.\nProsimy, abyś przestrzegał praw, jakie im przysługują.\nJej zawartość możesz udostępniać nieodpłatnie osobom bliskim lub osobiście znanym, ale nie publikuj jej wInternecie.\nJeśli cytujesz jej fragmenty, nie zmieniaj ich treści i koniecznie zaznacz, czyje to dzieło. A kopiując ją, rób to jedynie na użytek osobisty.\nWykorzystano także zdjęcie dywanika ze zbiorów autorki.\nktóremu również w taki sposób mówię:\nBóg stworzył ziemię okrągłą,\nbyśmy zbyt daleko nie widzieli drogi.\n–Coś przyszło do ciebie – powiedziała mama, kiedy przyjechałam z Warszawy do Krakowa na weekend. – Leży na pianinie.\nPierwszy list, który do mnie dotarł, był w niebieskiej sfatygowanej kopercie. Takich kopert już nawet w Polsce wtedy nie było. Ta wyglądała na wyciągniętą z dna szuflady, w której musiała przeleżeć dobrych parę lat. List przyszedł otwarty, bo klej był pewnie tak stary, że próba zalepienia się nie udała.\nKto i skąd miał taką archaiczną kopertę?\nWidniało na niej kilka pieczątek, m.in. Chorwacki Czerwony Krzyż – Split, Organizacja Humanitarna Adra. Nadawcy nie było, ale jedno moje spojrzenie na charakter pisma, jakim zanotowano imię, nazwisko i adres, wystarczyło, żebym wiedziała…\nJeszcze żyję i wierz mi, że Ty jesteś tą, która pomaga mi to wszystko przetrwać.\nCiężkie czasy nastały tu u nas w Bośni. Ciężko jest żyć, a właściwie przeżyć. Człowiekowi, aby przetrzymał to wszystko, potrzebny jest ktoś, o kim może myśleć, o kim może marzyć, ktoś, dla kogo się będzie pilnował, dla kogo będzie uważał na siebie, uciekał przed granatami, kulami snajperów, których jest pełne powietrze nad Sarajewem. Tym kimś jesteś dla mnie Ty, Asiu. […]\nPamiętasz, jak zrobiliśmy sobie zdjęcie naszych splecionych rąk w dużym zbliżeniu? Nikt potem nie wiedział, co jest na fotografii, tylko my… Nie mam naszych zdjęć, wszystko zostało w moim mieszkaniu, z którego musiałem uciekać – w dzielnicy Pofalići od początku było niebezpiecznie. Teraz jestem u brata i szwagierki na ulicy Bjelave. […]\nPrawie każdy gdzieś się zgłasza do obrony – do armii, która się organizuje, do obrony terytorialnej… Od końca czerwca jest powszechna mobilizacja. Kobiety z dziećmi próbują wyjeżdżać, mimo że ostatni pociąg wyruszył z Sarajewa drugiego maja. Moja bratowa z trzymiesięcznym synkiem też stara się o wyjazd. Może uda jej się dołączyć do konwoju żydowskiego. Brat robi wszystko, żeby choć ona z dzieckiem się uratowała. Kiedy on ma służbę, ja pomagam w opiece nad małym. […]\nKilka dni temu przedostał się do Sarajewa mój kolega – ten, który studiował prawo. Nie wiem, czy go pamiętasz… Kiedy to wszystko się tu u nas zaczęło, on był w Czarnogórze u ciotki. By dostać się stamtąd z powrotem do Sarajewa, pokonał długą drogę: przez Czarnogórę, Serbię, Macedonię, Bułgarię, Rumunię, Węgry, Chorwację, Bośnię i Hercegowinę, a na końcu przez górę Igman do miasta – ten ostatni kawałek przeszedł na piechotę. Wyobrażasz sobie, jak musiała wyglądać ta jego podróż? Ale wrócił do domu. Ciężko tu do nas teraz dojechać. Wyjechać stąd jeszcze trudniej. […]\nW pewnym momencie wydawało mi się, że całe Sarajewo płonie. Nieba nie było widać. Nie potrafię Ci tego opisać. Wszystko, co kocham w tym mieście, jest teraz brutalnie niszczone. Pamiętasz nasze wycieczki do zoo? Kiedy ten ogień szalał, myślałem o zwierzętach. O tych małych żółwikach, które Ci się podobały, o pawiach z pięknymi ogonami. Od kolegi, który ma dom w pobliżu, wiem, że przerażające odgłosy i straszne wycie zwierząt niosą się już od dawna po całej okolicy Pionirske doline. Jeden pracownik zoo zginął, drugi został ranny. Teraz nikt z opiekunów nie chce podchodzić z jedzeniem do boksów, wszyscy się boją snajperów. My teraz też w potrzasku, jak te zwierzęta w klatkach. Polują na nas z otaczających wzgórz. Nie wiem, ile to potrwa, ale chyba niedługo. […]\nCzy dostałaś moje wcześniejsze listy? Próbowałem wysyłać też przez Czerwony Krzyż. Pisz mi, proszę, o wszystkim.\nKocham Cię, moja najdroższa,\nPS Listy do Sarajewa chyba najszybciej dochodzą za pośrednictwem charytatywnej organizacji Adra, ul. Tepebašina br. 5, 71000 Sarajevo. Nasza poczta nie działa.\nW kopercie znalazłam kawałek serwetki, na którym był dopisek od kolegi ze studiów:\nTylko Sejo i ja z naszego roku trzymamy się razem. Pozdrawiam Cię – Miroslav.\nTen list dostałam długo po wakacjach roku akademickiego 1991/92.\nW te wakacje Sejo miał przyjechać do mnie do Krakowa.\nWcześniej miał skończyć studia. Miał zdać jeszcze tylko jeden egzamin. Pracę magisterską już obronił, bo u nich magisterka była możliwa przed zaliczeniem wszystkich przedmiotów. Miał wyrobić sobie paszport. Ale nie zdążył, do egzaminu też nie podszedł.\nW jednej z ostatnich rozmów telefonicznych, kiedy pytałam go, jaka jest sytuacja, mówił, że bośniacki prezydent Alija Izetbegović zapewnił sarajewian, że mogą spać spokojnie, bo wojny nie będzie. „Do wojny są potrzebne dwie strony (…za rat je potrebno dvoje…), a my nie chcemy walczyć” – tak polityk uspokajał rodaków.\nMimo to 5 kwietnia 1992 roku, po licznych wcześniejszych zamieszkach i prowokacjach, w czasie demonstracji, w której za pokojem opowiadały się wieloetniczne, wielotysięczne tłumy, padły pierwsze ofiary. Snajperzy Radovana Karadžicia strzelali do uczestników pokojowego marszu, którzy podeszli pod budynek bośniackiego parlamentu. Usadowili się naprzeciwko, na dachu kultowego hotelu Holiday Inn o charakterystycznej żółto-brązowej fasadzie, wybudowanego w 1984 roku na zimowe Igrzyska Olimpijskie. Tego dnia rozpoczął się krwawy etap historii w dziejach szczycącej się wyjątkową kosmopolitycznością stolicy.\n6 kwietnia Wspólnota Europejska uznała niepodległość Republiki Bośni i Hercegowiny, a demon wojny zacierał ręce i zaczynał szaleć po całym kraju. Oblężenie miasta, którego nikt się nie spodziewał, stało się faktem. Ci, którzy przebywali wtedy w Sarajewie, stali się jego zakładnikami na 44 miesiące. Pozostał tam też Sejo.\nA ja planowałam pokazać mu Polskę, Kraków, a przede wszystkim chciałam, aby poznał mój dom.\nDom to dla mnie wyjątkowe miejsce. Chyba najważniejsze miejsce tu, na ziemi. Nie tylko dlatego, że było w nim moje ukochane pianino, mnóstwo książek, stuletnie meble, piękne obrazy malowane przez mamę czy wiszący w dużym pokoju, haftowany przez babcię, obraz Matki Boskiej Częstochowskiej. Mój dom przede wszystkim dawał mi miłość, spokój i poczucie bezpieczeństwa.\nOd zawsze tętnił rozmowami.\nJuż w dzieciństwie najbardziej lubiłam wieczory spędzane w kuchni, kiedy mama opowiadała o sprawach ważnych i o drobiazgach, a my z siostrą chłonęłyśmy każde jej słowo.\nMama słuchała nas, żartowała, to ona tworzyła tę niepowtarzalną atmosferę naszego domu i nauczyła nas cenić kontakt z drugim człowiekiem. Nie tyle mówiła, co żyła tak, jakby wypowiadała na głos swoje wewnętrzne przemyślenia: „od każdego możesz się czegoś nauczyć, ale trzeba rozmawiać” albo „nie pozwalaj sobie na zostawianie niezałatwionych spraw – jak jest problem, to go nie przemilczaj, tylko porozmawiaj o nim, czas ucieka”.\nNasze pogawędki często trwały do późna w nocy. Potem, w miarę jak dorastałyśmy i nasz dom zaczęli odwiedzać rówieśnicy, również im udzielał się jego klimat. Klimat domu, w którym można było mówić i w którym było się słuchanym. Byli też i tacy, którzy się tylko przysłuchiwali. Mama mówiła wtedy: „Może w ich domach nikt nie zauważa, że mają coś ciekawego do powiedzenia, nie wiadomo, jakie są ich domy. Niech u nas też milczą, jeśli taka ich wola”. Gości w naszym domu nigdy nie brakowało.\nW wakacje 1992 roku gościem honorowym miał być Sejo.\n Sejo to zdrobnienie bośniackiego imienia Sead.\n Radovan Karadžić (Serb) – nazywany katem Bałkanów, zbrodniarz wojenny, oskarżony przez Trybunał ONZ ds. zbrodni wojennych w byłej Jugosławii na 40 lat pozbawienia wolności m.in. za oblężenie Sarajewa oraz masakrę muzułmańskich mężczyzn i chłopców w Srebrenicy. Był jednym z twórców, a następnie prezydentem Republiki Serbskiej w Bośni i Hercegowinie. Z zawodu lekarz psychiatra.\nStypendium do Sarajewa\nPodobne do niego wśród miast nie powstało […]\nsaraj (pałac) wśród źródeł i ogrodów, jedyny na świecie…\nTo nie było takie oczywiste\n–Słyszałam, że trafiło ci się Sarajewo! – Danka podbiegła do mnie na korytarzu w Collegium Paderevianum cała rozentuzjazmowana. – Szczerze ci zazdroszczę, bo byłam tam z zespołem folklorystycznym Semafor. Ty to zawsze masz szczęście.\n–Uważasz, że Sarajewo jest lepsze niż Zagrzeb? – zapytałam niepewnie.\n–Oczywiście, nie ma porównania! Gdybym tak ja mogła pojechać… – Spojrzała na mnie uważnie i zmieniła ton. – Ale widzę, że ty coś nie jesteś zachwycona.\n–Nie, tylko po prostu myślałam, że jeśli już, to będzie to Zagrzeb. Przecież UJ utrzymuje kontakty z Uniwersytetem w Zagrzebiu – tłumaczyłam się.\n–Zagrzeb to trochę jak Kraków, zresztą sama wiesz, a Sarajewo… – rozmarzyła się moja koleżanka z roku.\nRodzice zostawili mi wolną rękę, jakby chcieli, żebym tę decyzję podjęła sama. Wysłuchiwali moich rozterek, ale niczego nie sugerowali. Wiedziałam, że wielu studentów chętnie skorzystałoby z takiej okazji. W drugiej połowie lat 80. wyjazd na studia do Jugosławii to naprawdę była wręcz niepowtarzalna okazja. Tymczasem ja wcześniej w ogóle o tym nie myślałam.\nW sekretariacie na slawistyce trzeba było potwierdzić gotowość do wyjazdu lub zgłosić rezygnację. A mnie decyzja nie przychodziła łatwo. Byłam wcześniej na praktykach językowych w Zagrzebiu, Zadarze i Belgradzie. To była fantastyczna sprawa, jeśli chodzi o kształcenie języka – wystarczyły dwa tygodnie, a studenci się rozgadywali i studiowanie wchodziło w głębszą, jakże satysfakcjonującą fazę.\nW moim przypadku efekty praktyk były niewątpliwie pozytywne, gdyż na pierwszym roku trafiłam na lektora o imieniu Božidar, który niestety tak prowadził zajęcia, że nie kontakty z nim, a jedynie wyjazdy do dawnej Jugosławii były dla studentów bożym darem.\nPatrząc z innej strony, w czasie tych wyjazdów duże wrażenie robiły na mnie wystawy sklepowe. Po powrocie mówiłam, że dostawałam na ich widok oczopląsu, gdyż dla wielu Polaków, w tym i dla mnie, Jugosławia była wówczas niczym Zachód.\nSarajewa nie znałam. Jeździłam do Jugosławii z grupami turystycznymi, ale akurat nie do stolicy Bośni i Hercegowiny. Poza tym nigdy nie wyjeżdżałam na dłużej, nie spędzałam świąt poza domem, nie mieszkałam w akademiku. Tu, w Krakowie, miałam swoje grono przyjaciół, nie chciałam ich zostawiać, a przede wszystkim nie chciałam zostawiać mojego domu.\n–I co, zdecydowałaś się? – zapytał szwagier jednego wieczoru.\n–Jeszcze nie – odparłam.\nWyszedł, lecz po chwili wrócił, niosąc encyklopedię, albumy, przewodniki i mapę. Nieproszony, zaczął czytać na głos.\n–Wojtek, przecież ja to wszystko wiem, właśnie o tym są moje studia – przerwałam mu, zniecierpliwiona.\n–To nad czym się zastanawiasz? – Teraz ja wyczułam w jego głosie lekką irytację. – Jak będzie ci źle, to po prostu wrócisz. Kupisz sobie bilet na pociąg i w najzwyklejszy w świecie sposób wrócisz. A nawet, jak będziesz chciała, to przyjedziemy po ciebie z Moniką autem. To tylko tysiąc kilometrów. Twoja siostra uwielbia prowadzić samochód, więc nawet nie będę musiał jej namawiać. Po prostu nastaw się dobrze i ruszaj w drogę – zakończył zdecydowanie i zajął się wynoszeniem literatury, którą przed chwilą przytaszczył.\nNazajutrz rano potwierdziłam u pani Ani w sekretariacie slawistyki, że jadę.\nKraków – Sarajewo\nW kawiarni Ratuszowej na krakowskim Rynku pożegnałam się z Miśkiem, Żółtym i Ptaszkiem – moimi drogimi kolegami z V LO. Obiecałam napisać zaraz po przyjeździe. Jeden cały wieczór poświęciłam na spotkanie z koleżankami, z których każda miała dla mnie jakąś radę albo prośbę, typu: „Nie zakochuj się od razu!”, „Koniecznie pojedź do Dubrownika!”, „Przywieź mi orientalny dywanik z Sarajewa!”, „Nie żałuj na znaczek, pisz!”, „Kup dla mojego chłopaka czapkę z wilczkiem Vučko z olimpiady!” i tym podobne.\nPakowanie nie szło mi zupełnie. Miałam jeszcze wybrać się na ostatnie zakupy najpotrzebniejszych rzeczy, ale zwlekałam do ostatniej chwili.\n–Zrób listę, a ja ci wszystko kupię. – Moja przyjaciółka Dominika, widząc, że nie mam do niczego głowy, przyszła mi z pomocą. A w tamtych czasach robienie zakupów wcale nie było takie łatwe jak dziś. Chcąc zdobyć coś konkretnego, trzeba się było nachodzić i do tego jeszcze mieć szczęście, żeby akurat konkretna rzecz była w sklepie. Dominice udało się nabyć kilka par dobrych jakościowo rajstop, za co byłam jej bardzo wdzięczna, bo wtedy jeszcze puszczone oczka oddawało się do punktów repasacji.\nWzięłam ze sobą radiomagnetofon. Jak nie będę tam miała z kim rozmawiać, to chociaż będę słuchać radia i kaset – pocieszałam sama siebie.\nNa dworzec odwiózł mnie ojciec. Krótkie pożegnanie i na miękkich nogach wsiadłam do wagonu. Jechałam pociągiem z Katowic z przesiadką w Belgradzie.\nDo Sarajewa dotarłam nad ranem.\nByło chłodno, miasto pokrywała cienka kołderka śniegu. Rześkie powietrze odczułam jako pokrzepiające. Wyraźnie postawiło mnie do pionu po długiej podróży. Wznoszące się wokół góry – Trebević, Igman, Bjelašnica, Jahorina – jakby zapewniały mnie: chronimy cię, otulamy, nie będzie ci tu źle.\nDo pętli tramwajowej na szczęście nie było daleko. Miałam ze sobą żółty plecak – komin, niesamowicie ciężki. Po Sarajewie jeździły czerwone tramwaje. Już wtedy zauważyłam, że nie osiągają zbyt dużej prędkości, tylko spokojnie, niespiesznie suną po szynach. Co chwilę podbiegali do nich spóźnieni pasażerowie płci męskiej, młodzi, śniadzi i przystojni, i na siłę otwierali drzwi, wskakując do środka, albo jechali na stopniach na zewnątrz, chwytając punkt zaczepienia jedną ręką. Podjechałam do przystanku Skenderija, cofnęłam się kawałek i z prawej strony odnalazłam małą uliczkę pnącą się lekko pod górę, a na niej sekretariat ds. współpracy międzynarodowej w dziedzinie naukowo-technicznej i kulturalno-oświatowej przy Uniwersytecie w Sarajewie. Tam miałam skierować swoje pierwsze kroki po przyjeździe.\nRytm pierwszych dni\nNie od razu przydzielono mi akademik. Najpierw musiałam przejść swoistą kwarantannę – różnego rodzaju badania lekarskie, m.in. prześwietlenie płuc, badanie krwi. Nawet sprawdzano mi ręce, czy nie ma na nich śladów kłucia, by dowiedzieć się, czy nie biorę narkotyków. Akurat to ostatnie mnie rozbawiło.\n–Czy wyglądam na samobójczynię? – zapytałam lekarkę.\n–Obyś tak mówiła przez całe życie. Ale ręce musisz mi pokazać.\nKilkakrotnie więc z samego rana wspinałam się ulicą Kralja Tomislava na Medicinski fakultet, by tam dać się gruntownie przebadać i zebrać wszystkie wymagane papierki.\nZakwaterowano mnie na początek w hotelu Beograd. Mój pobyt tam trwał prawie dwa tygodnie, bo tyle musiałam czekać na wyniki wszystkich badań. Dopiero po otrzymaniu pokoju w akademiku miałam się zgłosić na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu w Sarajewie.\nPrzymusowy wolny czas postanowiłam poświęcić na zwiedzanie miasta, zresztą musiałam coś ze sobą zrobić.\nNiewiele wtedy mówiłam, bo po prostu nie miałam do kogo. Było to więc kilka grzecznościowych zwrotów w hotelu, parę zdań przy zamawianiu jedzenia, ewentualnie kupowaniu widokówek, na które czekali moi krakowscy przyjaciele. Dużo słuchałam radia. W holu hotelu stał telewizor, więc również przed nim samotnie spędzałam czas. Ten okres, przyznaję, wcale nie był dla mnie łatwy. Będąc jednak od dzieciństwa przyzwyczajoną do maksymalnego wykorzystywania czasu, gdyż chodziłam równolegle do dwu szkół – zwykłej i muzycznej, narzuciłam sobie pewien rytm.\nZ samego rana, jeszcze przed śniadaniem, szłam na godzinę siódmą do kościoła sv. Josipa (św. Józefa), który znajdował się przy przystanku Marijin dvor.\nSzybko nauczyłam się uczestniczyć we mszy św. w obcym języku. O tej porze w świątyni przebywały głównie starsze kobiety – co zresztą wcale mnie nie dziwiło, natomiast dla nich sporym zaskoczeniem było pojawienie się w kościele osoby młodej. Później bowiem zauważyłam, że do kościołów chodziło bardzo mało ludzi, a tym bardziej młodzieży. Jeżeli w ogóle przychodzili, to tylko w niedziele. Była to spuścizna po epoce marszałka Tity, który tłumił życie religijne, zakazał nauczania religii w szkołach, a duchownych inwigilował i wysyłał do więzień.\nOd pierwszych dni czułam więc na sobie zaciekawione spojrzenia rozmodlonych staruszek. Na znak pokoju podawały mi swoje kościste, spracowane dłonie z uśmiechem i aprobatą, wymawiając nabożnym szeptem mir s tobom. Wiedziały, że jestem przyjezdna, ale dawały mi do zrozumienia, że to nieważne, skąd jestem ani jak się nazywam. Zawsze wybierałam miejsce w trzeciej ławce. Kiedy któregoś dnia było ono zajęte, a ja podchodziłam do ołtarza, kobieta w czarnej chusteczce z dezaprobatą skierowała spojrzenie na osobę tam siedzącą, a do mnie machnęła przyjacielsko ręką, zapraszając tym gestem, bym usiadła obok niej w pierwszym rzędzie.\nTak jak spotkane w kościele starsze sarajewianki, tak i całe Sarajewo wyciągało do mnie przyjazną dłoń.\nSamo niezwykle różnorodne, przyzwyczajone do akceptowania inności, było otwarte i tą otwartością mnie ujmowało.\nSarajewo przed wojną było niesamowitym miejscem, panował tam duch dialogu, tolerancji i zrozumienia. W tym mieście było miejsce dla „innego” człowieka, miejsce dla jakiejkolwiek inności, nie tylko narodowej czy religijnej, i to się odczuwało na każdym kroku. Ja tak właśnie zapamiętałam to miasto.\nCodziennie rano w restauracji hotelowej zamawiałam do śniadania čaj od kamilice,czyli rumianek, lub čaj od šipurka,czyli herbatę z dzikiej róży. Herbaty, do jakiej przywykłam w Polsce, nie było. W Sarajewie mówi się, że herbatę pijają tylko chorzy, więc kelnerki pewnie widziały w moim zachowaniu coś dziwacznego, ale bynajmniej nie dawały mi tego odczuć.\nMój hotel znajdował się w centrum miasta. Teatry: Pozorište mladih, Bosansko narodno pozorište, a nawet Kamerni teatar 55 były na wyciągnięcie ręki. Do tego wystarczyło przejść zaledwie kilka kroków, by znaleźć się przy rzece Miljacce, wzdłuż której wiódł bulwar Obala Vojvode Stepe. Można nim było dotrzeć aż do budynku Gradskiej Vijećnicy, czyli dawnego ratusza miejskiego, gdzie mieściła się Biblioteka Narodowa i Uniwersytecka. Gmach był okazały, koloru żółtego, w stylu pseudomauretańskim. Z lewej jego strony rozciągała się stara dzielnica handlowa Baščaršija ze swoim bogactwem nagromadzonych tam orientalnych zabytków, z prawej zaś – zbudowany z kamienia, jeden ze starych sarajewskich mostów – Šeher-ćehajina ćuprija.\nCzekając na wyrobienie miesięcznego biletu tramwajowego, bo tramwajem miałam dojeżdżać z akademika na uniwersytet, zaczęłam poznawać miasto na piechotę.\nKtóregoś dnia, kiedy wyszłam na codzienne zwiedzanie, z księgarni, znajdującej się przy tej samej ulicy co hotel Beograd, buchnęła muzyka: I tebe sam sit kafano… Jeszcze wtedy nie wiedziałam, że to śpiewa urodzony w Sarajewie piosenkarz Haris Džinović, popularny wykonawca muzyki folkowej oraz cygańskiej. Jego wibrujący głos zadziałał jak magnes. Weszłam i bez namysłu kupiłam kasetę. Z okładki uśmiechnął się do mnie wąsacz w białej koszuli i charakterystycznym czarnym kapeluszu. Gdy wychodziłam, leciał już następny przebój: Sjećas li se one noći…\nSarajewo powoli zaczynało mnie przenikać, wpływać na rytm mojego oddechu, by już zawsze przyciągać mnie swoją aurą. Stawałam się entuzjastką tego miasta, jeszcze wtedy nie zdając sobie z tegosprawy.\nPierwsze listy, które wysłałam do domu i przyjaciół, były w optymistycznym tonie. Odpisali mi, że się cieszą, bo przecież jechałam tam z ponurą miną.\nZadumać się nad Bośnią\nNa wykładach z historii Słowian często słyszałam, że Bośnię, leżącą w środkowej części dawnej Jugosławii, nazywano krainą zapomnianą przez Boga i ludzi – bo niedostępną, położoną za górami…\nJednak to właśnie ona była sceną, na której rozgrywało się wiele dramatycznych wydarzeń. Więc może Bóg o niej nie zapomniał, tylko doświadczając ją przez wiele cierpień, w sposób dla ludzi niepojęty realizował swój własny plan – takie myśli krążyły mi po głowie w czasie samotnych wędrówek po stolicy tego tajemniczego kraju.\nObszar Bośni w starożytności zamieszkiwały plemiona Ilirów, Traków i Celtów, następnie Rzymian, zaś na przełomie VI i VII w. został opanowany przez Słowian. Pierwszy wzmiankował o Bośni żyjący w X w. bułgarski filozof i pisarz Konstantyn Porfirogeneta. Po okresie wpływów chorwackich i bułgarskich przeszła ona na krótko pod władzę Bizancjum, by już od XII w. coraz bardziej uniezależniać się od dominacji węgiersko-chorwackich władców i rozkwitnąć w XIV w. za króla Stjepana Tvrtka I.\nW podręcznikach zawsze dużo miejsca poświęcano pierwszym trudnym doświadczeniom, jakie przyniósł Bałkanom najazd Turków w XV w. i ich panowanie aż do lat 70. XIX w.\nBo doprowadził on do sytuacji, że na tym obszarze – na styku kultur, wyznań i wpływów Zachodu i Wschodu, gdzie już mieszały się ze sobą i współistniały odmienne światy – również świat islamu musiał znaleźć swoje miejsce.\nDlatego obok chrześcijan, zarówno prawosławnych, jak i katolików, a także mniej licznych wyznawców judaizmu, żyli w Bośni muzułmanie – ludność słowiańska, która przed wiekami została zmuszona do przejścia na islam.\nOd stuleci w mieszkańcach tej republiki musiała się rozwijać i rozwijała się wzajemna tolerancja.\nW Jugosławii, składającej się z sześciu republik, programowo ateistycznej, bynajmniej nie pielęgnowano wiary przodków, ale różne religie współżyły ze sobą, przy czym największą różnorodnością charakteryzowała się właśnie Bośnia. Josip Broz Tito, stojąc na czele wielonarodowego państwa i chcąc jednać skłócone, wzajemnie pokrzywdzone w czasie II wojny narody, świadomie promował małżeństwa mieszane, których na obszarze Bośni i Hercegowiny było bardzo dużo.\nSpacerując po Sarajewie, odnajdywałam wszystko to, o czym uczyłam się na studiach, i obserwowałam tę swego rodzaju symbiozę, w jakiej żyli Bośniacy, czyli: bośniaccy Muzułmanie, bośniaccy Chorwaci i bośniaccy Serbowie.\nNa ulicach zauważyłam wielu Romów, zwłaszcza romskich dzieci, którym sarajewianie co chwilę wkładali do rączek drobne dinary.\nCzęść mieszkańców czuła się Jugosłowianami i była z tego dumna. Wszyscy oni żyli tam obok siebie. Do początku lat 90., zanim odgrzebano kwestie nacjonalistyczne, nikt nie musiał określać się ani etnicznie, ani narodowo, ani nawet religijnie.\nPrzyglądałam się temu światu z ukrycia, bo przecież ja byłam tą z zewnątrz i rola obserwatora była dla mnie bezpieczna i najbardziej odpowiednia – wtedy jednak nawet nie przypuszczałam, że ten świat, ta bośniacka mozaika, stanie się moim światem.\n Bośniaccy Muzułmanie – wyraz pisany wielką literą oznacza naród słowiański, potomków mieszkańców Bośni, którzy w XV w., gdy Turcy zalali Bałkany, przyjmowali islam. Robili to pod naciskiem, a często też ze względów ekonomicznych, gdyż nie-muzułmanie musieli płacić większe podatki. Konstytucja Socjalistycznej Federacyjnej Republiki Jugosławii w roku 1974 uznała bośniackich Muzułmanów za naród konstytutywny, obok bośniackich Chorwatów i bośniackich Serbów. Wyznawca islamu to muzułmanin – wyraz pisany małą literą, jak katolik czy prawosławny. Do społeczności południowosłowiańskiej wyznającej islam odnosi się też nowsze określenie Boszniacy.


Kraków – Wyprawa do Mekki Kultury Polskiej – TravelShop\nKraków – Wyprawa do Mekki Kultury Polskiej\nAtrakcje: Zabawa miejska, zwiedzanie Krakowa, wizyta w Domu Rodzinnym Jana Pawła II, kopalnia soli w Wieliczce, Energylandia\nZapraszamy na popularną a zarazem niezwykłą wyprawę do bliskiego Polakom miasta. Tu, w Krakowie, znajduje się Wawel – siedziba i miejsce koronacji królów polskich, Kościół Mariacki z ołtarzem Wita Stwosza, Rynek Główny – jeden z największych w Europie, Kazimierz – unikatowa dzielnica Krakowa, będąca w przeszłości odrębnym miastem, a także najstarsza w Polsce uczelnia – Uniwersytet Jagielloński ze sławnym Collegium Maius. Do dzisiaj kultywowane są krakowskie tradycje, podkreślające charakter miasta – „egzotyczne”: Rękawka, Emaus, harce Lajkonika oraz wybór Króla Kurkowego. Turyści zajadają bajgle nucąc melodie znane z Piwnicy pod Baranami.\nDzień 1 – Wieliczka i Kazimierz;\nWyjazd około godziny 4:00\n14:00 Wieliczka – zwiedzanie z przewodnikiem niebywałego kompleksu górniczego kopalni soli;\n17:00 Przyjazd do Krakowa. Zakwaterowanie w hostelu.\n18:00 Obiadokolacja w restauracji na Kazimierzu.\n19:00-21:00 Zwiedzanie Kazimierza – magicznej dzielnicy żydowskiej, z przybliżeniem historii i kultury żydowskiej. Zabawa terenowa z zadaniami do rozwiązania.\nDzień 2 – Kraków od podszewki;\nPrzejście na Wawel – zwiedzanie Katedry na Wawelu, Grobów Królewskich i wejście na szczyt wieży, by dotknąć duszy najsłynniejszego polskiego dzwonu – Dzwonu Zygmunta. Zwiedzanie Reprezentacyjnych Komnat Królewskich. Posłuchamy też legendy o smoku Wawelskim pod Smoczą Jamą.\nCzas na starówce krakowskiej.\nZwiedzanie miasta z przewodnikiem miejskim : bazylika św. Floriana, fortyfikacje Krakowa, Rynek Główny wraz z Sukiennicami, Bazylika Mariacka, kościoły i zespoły klasztorne oo., Dominikanów i Franciszkanów.\nPrzejazd do Ogrodu Doświadczeń im. Stanisława Lema – w poszukiwaniu zaginionej szkatułki.\nZabawa terenowa wokół krakowskich plant. Nocleg (2).\nDzień 3 – Energylandia\nENERGYLANDIA – największy i najbardziej ekscytujący park rozrywki w Polsce. Dzień pełen pozytywnych wrażeń – gwarantowany!\n18:30 Obiadokolacja w restauracji na Kazimierzu.\n19:30/20:00 Wizyta w interaktywnym Muzeum Podziemia Rynku – dzięki któremu poukładamy sobie wszystkie dotychczasowe informacje o Krakowie.\nDzień 4 – POŻEGNANIE Z KRAKOWEM i JURA KRAKOWSKO – CZĘSTOCHOWSKA\n9:30-10:45 Ostatnie chwile na krakowskiej starówce – czas na karmienie gołębi, sesję zdjęciową i chłonięcie atmosfery.\n11:00 -14:30 Przejazd do Ojcowskiego Parku Narodowego, przejście trasą do Jaskini Łokietka, zwiedzanie jaskini oraz rzut okiem na ruiny Zamku Ojcowskiego.\nPo drodze przerwa na obiad w Mc Donaldzie ( we własnym zakresie).\nPlanowany przyjazd do Goleniowa około godziny 24:00\nW przypadku grupy 40-44 Uczestników koszt wyniesie 1000 zł/os. Jeżeli liczba Uczestników wyniesie 45-49 cena spada do 950zł/os.\n3 noclegi w hostelu na Kazimierzu, pokoje 4-8 osobowe z łazienkami,\n3 śniadania (bufet śniadaniowy), 3 obiadokolacje w restauracji w Kazimierzu,\nrealizację programu wraz z niezbędnymi materiałami i kartami pracy,\nbilety wstępu do atrakcji wymienionych w programie (Wieliczka, Katedra na Wawelu z Dzwonem Zygmunta i grobami Królewskimi, Reprezentacyjne Komnaty Królewskie na Wawelu, Kościół Mariacki, Ogród Doświadczeń im. S. Lema, Energylandia, Jaskinia Łokietka, Ojcowski Park Narodowy),\nprzewodnika miejskiego w Krakowie, Wieliczce,\nmiejsca gratis dla 4 Opiekunów (przy 40 / 45 uczestnikach),\nObiadu w dniu 4 – np. w Mc Donaldzie – we własnym zakresie.