Ludwik XIV z Francji - Louis XIV of France - qwe.wiki\nLudwik XIV z Francji - Louis XIV of France\nKról Francji i Nawarry od 1643 do 1715 r\nPrzekierowują tutaj „Sun King” i „Le Roi Soleil”. Aby zobaczyć francuski musical na jego temat, zobacz Le Roi Soleil (musical) . Inne zastosowania patrz Sun King (ujednoznacznienie) .\nPrzekierowują tutaj „Louis XIV” i „Louis Quatorze”. Do innych zastosowań patrz Louis XIV (ujednoznacznienie) i Louis Quatorze (ujednoznacznienie) .\nPortret Hyacinthe Rigaud , 1701\n14 maja 1643 r. - 1 września 1715 r\n7 czerwca 1654 r.\n( 1638-09-05 )5 września 1638\nChâteau de Saint-Germain-en-Laye , Saint-Germain-en-Laye , Francja\n1 września 1715 r. (1715-09-01)(76 lat)\nPałac w Wersalu , Wersal , Francja\nMaria Teresa z Hiszpanii\n( m. 1660 ; zm. 1683 )\nFrançoise d'Aubigné, Marquise de Maintenon (prywatna) ( m. 1683)\nFrancuski : Louis Dieudonné de Bourbon\nLudwik XIII z Francji\nKatolicyzm ( obrządek galicyjski )\nLudwik XIV (Louis Dieudonné; 5 września 1638 r. - 1 września 1715 r.), Znany jako Ludwik Wielki ( Louis le Grand ) lub Król Słońca ( le Roi Soleil ), był królem Francji od 14 maja 1643 r. Do śmierci w 1715 r. panowanie 72 lat i 110 dni jest najdłużej odnotowanym monarchą suwerennego kraju w historii Europy . W epoce absolutyzmu w Europie Francja Ludwika XIV była liderem w rosnącej centralizacji władzy.\nLudwik rozpoczął swoją osobistą władzę we Francji w 1661 r., Po śmierci swojego głównego ministra, włoskiego kardynała Mazarina . Zwolennik idei boskiego prawa królów , Louis kontynuował dzieło swoich poprzedników, tworząc scentralizowane państwo rządzone ze stolicy. Starał się wyeliminować pozostałości feudalizmu, które przetrwały w niektórych częściach Francji, a zmuszając wielu członków szlachty do zamieszkiwania w jego wspaniałym pałacu wersalskim , udało się spacyfikować arystokrację, której wielu członków uczestniczyło w buncie Fronde podczas mniejszości Ludwika . W ten sposób stał się jednym z najpotężniejszych francuskich monarchów i umocnił system absolutnych rządów monarchicznych we Francji, który przetrwał aż do rewolucji francuskiej . Egzekwował także ujednolicenie religii pod Gallikańskim Kościołem Katolickim . Jego odwołanie od edyktu Nantes zniesione praw hugenotów mniejszości protestanckiej i poddano je do fali dragonady , skutecznie zmuszając Hugenotów do emigracji lub konwersji i praktycznie niszcząc wspólnotę francuski protestancki.\nKról Słońca otoczył się licznymi znaczącymi postaciami politycznymi, wojskowymi i kulturalnymi, takimi jak Mazarin , Colbert , Louvois , Grand Condé , Turenne , Vauban , Boulle , Molière , Racine , Boileau , La Fontaine , Lully , Charpentier , Marais , Le Brun , Rigaud , Bossuet , Le Vau , Mansart , Charles , Claude Perrault i Le Nôtre .\nPodczas długiego panowania Ludwika Francja była wiodącą potęgą europejską i toczyła trzy główne wojny: wojnę francusko-holenderską , wojnę ligi z Augsburga i wojnę o sukcesję hiszpańską . Były też dwa mniejsze konflikty: Wojna Devolution i Wojna Reunions . Wojna zdefiniowała politykę zagraniczną Ludwika XIV, a jego osobowość ukształtowała jego podejście. Zachęcony „mieszanką handlu, zemsty i pique”, Louis wyczuł, że wojna jest idealnym sposobem na zwiększenie jego chwały. W czasie pokoju koncentrował się na przygotowaniach do następnej wojny. Nauczył swoich dyplomatów, że ich zadaniem jest tworzenie taktycznych i strategicznych korzyści dla francuskiego wojska.\n2 Mniejszość i Fronde\n2.2 Wczesne działania\n3 Osobiste panowanie i reformy\n3.1 Dorastanie i wczesne reformy\n3.2 Relacje z głównymi koloniami\n4 Wczesne wojny w krajach niskich\n4.2 Relacje z Holendrami\n4.3 Stosunki pozaeuropejskie i kolonie\n5 Wysokość mocy\n5.1 Centralizacja władzy\n5.2 Francja jako punkt zwrotny działań wojennych\n6 Cofnięcie edyktu Nantesa\n7.1 Przyczyny i przebieg wojny\n7.2 Traktat z Ryswick\n8 Wojna o sukcesję hiszpańską\n8.1 Przyczyny i przygotowania do wojny\n8.2 Akceptacja woli Karola II i konsekwencje\n8.3 Rozpoczęcie walki\n8.4 Punkt zwrotny\n8.5 Zawarcie pokoju\n9.1 Małżeństwa i dzieci\n9.2 Pobożność i religia\n9.3 Patronat artystyczny\n10 Obraz i przedstawienie\n10.1 Ewolucja portretu królewskiego\n10.2 Inne dzieła sztuki\n10.4 Nieoficjalny obraz\n10.5 W fikcji\n11 Zdrowie i śmierć\n11.2 Linia sukcesji w 1715 r\n13 tytułów, stylów, wyróżnień i broni\n13.1 Tytuły i style\n14 Zakon Świętego Ludwika\n15.1.1 Pochodzenie Patrilineal\n19.1 Źródła pierwotne\nLudwik XIV jako małe dziecko, nieznany malarz\nŚwiadectwo chrztu, 1638 r\nLudwik XIV urodził się 5 września 1638 r. W Château de Saint-Germain-en-Laye , u Ludwika XIII i Anny z Austrii . Został nazwany Louis Dieudonné (Lud-Bóg) i nosił tradycyjny tytuł francuskich spadkobierców : Dauphin . W chwili jego narodzin jego rodzice byli małżeństwem od 23 lat. Jego matka doświadczyła czterech martwych narodzin w latach 1619–1631. Wiodący współcześni uważali go zatem za boski dar, a jego narodziny cudem Boga.\nWyczuwając bliską śmierć, Ludwik XIII postanowił uporządkować swoje sprawy wiosną 1643 r., Kiedy Ludwik XIV miał cztery lata. Wbrew zwyczajowi, który uczyniłby królową Annę jedynym Regentem Francji, król postanowił, że rada regencyjna będzie rządzić w imieniu jego syna. Brak wiary w zdolności polityczne królowej Anny był jego głównym uzasadnieniem. Zrobił jednak ustępstwo w sprawie mianowania jej przewodniczącego rady.\nRelacje Louisa z jego matką były niezwykle czułe jak na ten czas. Współcześni i naoczni świadkowie twierdzili, że Królowa spędza cały swój czas z Louisem. Obaj byli bardzo zainteresowani jedzeniem i teatrem, i jest wysoce prawdopodobne, że Louis rozwinął te zainteresowania poprzez bliski związek z matką. O tym długotrwałym i pełnym miłości związku mogą świadczyć fragmenty zapisów w dzienniku Louisa, takie jak:\n„Natura była odpowiedzialna za pierwsze węzły, które przywiązały mnie do mojej matki. Ale przywiązania utworzone później przez wspólne cechy ducha są znacznie trudniejsze do zerwania niż te utworzone jedynie przez krew”.\nTo jego matka dała Ludwikowi wiarę w absolutną i boską moc jego monarchicznych rządów.\nW dzieciństwie opiekowały się nim guwernantki Françoise de Lansac i Marie-Catherine de Senecey . W 1646 r. Nicolas V de Villeroy został wychowawcą młodego króla. Ludwik XIV zaprzyjaźnił się z małymi dziećmi Villeroy, zwłaszcza François de Villeroy , i podzielił swój czas pomiędzy Pałac Królewski i pobliski Hotel de Villeroy.\nMniejszość i Fronde\nWięcej informacji: Wojna francusko-hiszpańska (1635–59)\nLudwik XIV w 1643 roku, zanim został królem, przez Claude'a Derueta\nW dniu 14 maja 1643, z Louis XIII martwego, Queen Anne miała wolę męża unieważnione przez Parlement de Paris (organ sądowy zawierający głównie szlachty i wysokich duchownych). Ta akcja zniosła radę regencyjną i uczyniła Annę jedynym Regentem Francji. Anne wygnała niektórych ministrów swojego męża (Chavigny, Bouthilier), a ona nominowała Brienne na swojego ministra spraw zagranicznych. Anne wyznaczyła również Świętego Wincentego a Paulo na swojego duchowego doradcę, co pomogło jej uporać się z polityką religijną i kwestią jansenizmu .\nAnna trzymała mocno w ręku kierunek polityki religijnej do 1661 r .; jej najważniejszymi decyzjami politycznymi była nominacja kardynała Mazarina na głównego ministra oraz kontynuacja polityki zmarłego męża i kardynała Richelieu , pomimo ich prześladowań, ze względu na jej syna. Anna chciała dać swojemu synowi absolutny autorytet i zwycięskie królestwo. Jej uzasadnieniem wyboru Mazarina były głównie jego umiejętności i całkowita zależność od niej, przynajmniej do 1653 r., Kiedy nie była już regentką. Anna chroniła Mazarina, aresztując i wygnając swoich wyznawców, którzy spiskowali przeciwko niemu w 1643 r .: księcia Beauforta i Marii de Rohan . Opuściła kierunek codziennego administrowania polityką kardynałowi Mazarinowi.\nNajlepszy przykład męża stanu Anny i częściowej zmiany jej serca w stosunku do rodzinnej Hiszpanii widać w utrzymaniu na stanowisku jednego z ludzi Richelieu, kanclerza Francji Pierre'a Séguiera . Séguier była osobą, która przesłuchała Anne w 1637 roku, traktując ją jak „zwykłego przestępcę”, gdy opisywała swoje leczenie po odkryciu, że przekazuje Hiszpanii tajemnice wojskowe i informacje. Anne była praktycznie w areszcie domowym przez wiele lat za panowania męża. Utrzymując go na swoim stanowisku, Anne dawała znak, że interesy Francji i jej syna Louisa były duchem przewodnim wszystkich jej działań politycznych i prawnych. Choć niekoniecznie była przeciwna Hiszpanii, starała się zakończyć wojnę zwycięstwem Francji, aby ustanowić trwały pokój między narodami katolickimi.\nKrólowa udzieliła także częściowej orientacji katolickiej francuskiej polityce zagranicznej. Czuł to Holandia, protestancki sojusznik Francji, który w 1648 r. Wynegocjował odrębny pokój z Hiszpanią.\nW 1648 r. Anne i Mazarin z powodzeniem wynegocjowały pokój westfalski , który zakończył wojnę trzydziestoletnią . Jego warunki zapewniły holenderską niezależność od Hiszpanii , przyznały pewną autonomię różnym niemieckim książętom Świętego Cesarstwa Rzymskiego oraz przyznały Szwecji miejsca na diecie cesarskiej i terytoriach, aby kontrolować ujścia rzek Odry , Łaby i Wezery . Największą korzyść czerpała jednak Francja. Austria, rządzone przez Habsburgów cesarza Ferdynanda III , oddał wszystkie ziemie Habsburgów i roszczeń w Alzacji do Francji i przyznał jej de facto suwerenność nad trzy biskupstwa w Metz , Verdun i Toul . Co więcej, pragnąc wyzwolić się z dominacji Habsburgów, małe państwa niemieckie szukały francuskiej ochrony. To przewidywało utworzenie Ligi Reńskiej w 1658 r. , Co doprowadziło do dalszego osłabienia władzy cesarskiej.\nJak wojna trzydziestoletnia dobiegła końca, wojna domowa znana jako Frondy (po zawiesi stosowanych rozbić okna) wybuchł we Francji. Skutecznie sprawdził zdolność Francji do wykorzystania pokoju w Westfalii. Anne i Mazarin w dużej mierze realizowali politykę kardynała Richelieu , zwiększając potęgę Korony kosztem szlachty i parlamentów . Anne wtrącała się znacznie bardziej w politykę wewnętrzną niż w sprawy zagraniczne; była bardzo dumną królową, która nalegała na boskie prawa króla Francji.\nEuropa po pokoju westfalskim w 1648 r\nWszystko to skłoniło ją do popierania zdecydowanej polityki we wszystkich sprawach dotyczących władzy króla, w sposób znacznie bardziej radykalny niż ten zaproponowany przez Mazarina. Kardynał polegał całkowicie na wsparciu Anny i musiał wykorzystać cały swój wpływ na Królową, aby uniknąć unieważnienia, ale powstrzymać niektóre z jej radykalnych działań. Anne uwięziła każdego arystokratę lub członka parlamentu, który zakwestionował jej wolę; jej głównym celem było przekazanie synowi absolutnego autorytetu w sprawach finansów i sprawiedliwości. Jeden z przywódców Parlement Paryża, którego uwięziła, zmarł w więzieniu.\nW Frondeurs , spadkobiercy polityczni niezadowoloną feudalnej arystokracji, starał się chronić swoje tradycyjne przywileje feudalne z coraz bardziej scentralizowanej władzy królewskiej. Co więcej, wierzyli, że ich tradycyjny wpływ i autorytet są przejmowane przez niedawno uszlachetnionych biurokratów ( Noblesse de Robe , czyli „szlachta szaty”), którzy zarządzali królestwem i na których monarchia coraz bardziej polegała. Wiara ta spotęgowała niechęć szlachty.\nW 1648 r. Anne i Mazarin próbowały opodatkować członków Parlement de Paris . Członkowie odmówili przestrzegania i nakazali spalenie wszystkich wcześniejszych edyktów finansowych króla. Zburzony zwycięstwem Louisa, książę d'Enghien (później znany jako le Grand Condé ) w bitwie pod Lens , Mazarin, pod naciskiem królowej Anny, aresztował niektórych członków w pokazie siły. Najważniejsze aresztowanie, z punktu widzenia Anny, dotyczyło Pierre'a Broussela , jednego z najważniejszych przywódców Parlement de Paris .\n1655 portret Ludwika, Zwycięzcy Fronde, przedstawiony jako bóg Jowisz\nLudzie we Francji narzekali na rozszerzenie władzy królewskiej, wysoką stawkę opodatkowania i zmniejszenie autorytetu Parlement de Paris i innych regionalnych przedstawicieli. W rezultacie wybuchły w Paryżu zamieszki, a Anne została zmuszona, pod silną presją, do uwolnienia Broussela. Ponadto tłum rozwścieczonych paryżan włamał się do pałacu królewskiego i zażądał zobaczenia swojego króla. Wprowadzeni do królewskiej sypialni spoglądali na Louisa, który udawał sen, uspokoili się, a potem spokojnie odeszli. Zagrożenie dla rodziny królewskiej skłoniło Annę do ucieczki z Paryża wraz z królem i jego dworzanami.\nNiedługo potem zawarcie pokoju westfalskiego pozwoliło armii Condé wrócić do pomocy Ludwikowi i jego dworowi. Rodzina Condé była wówczas blisko Anny i zgodził się pomóc jej w próbach przywrócenia władzy króla. Armia królowej pod przewodnictwem Condé zaatakowała rebeliantów w Paryżu; rebelianci znajdowali się pod kontrolą polityczną starej przyjaciółki Anne, Marie de Rohan . Beaufort, który uciekł z więzienia, w którym Anne uwięziła go pięć lat wcześniej, był dowódcą wojskowym w Paryżu, pod nominalną kontrolą Conti. Po kilku bitwach osiągnięto polityczny kompromis; Spokój Rueil została podpisana, a sąd wrócił do Paryża.\nNiestety dla Anne jej częściowe zwycięstwo zależało od Condé, która chciała kontrolować królową i zniszczyć wpływy Mazarina. To siostra Condé popchnęła go, by zwrócił się przeciwko królowej. Po zawarciu umowy ze swoją dawną przyjaciółką Marie de Rohan, która była w stanie narzucić nominację Charlesa de l'Aubespine, markiza de Châteauneuf na ministra sprawiedliwości, Anne aresztowała Condé, jego brata Armanda de Bourbon, księcia Conti i mąż ich siostry Anny Genevieve de Bourbon, księżnej Longueville . Ta sytuacja nie trwała długo, a niepopularność Mazarina doprowadziła do powstania koalicji kierowanej głównie przez Marie de Rohan i księżną Longueville. Ta arystokratyczna koalicja była wystarczająco silna, aby wyzwolić książąt, wygnać Mazarina i nałożyć warunek aresztowania domowego królowej Anny.\nWszystkie te wydarzenia były obserwowane przez Louisa i w dużej mierze wyjaśniały jego późniejszą nieufność do Paryża i wyższej arystokracji. „W pewnym sensie dzieciństwo Louisa zakończyło się wraz z wybuchem Fronde. Nie tylko życie stało się niepewne i nieprzyjemne - los spotkał wiele dzieci w każdym wieku - ale Louis musiał zostać wzięty zaufanie matki i Mazarina oraz sprawy polityczne i wojskowe, których nie był w stanie głęboko zrozumieć ”. „Dom rodzinny stał się czasami niemal więzieniem, kiedy Paryż musiał zostać opuszczony, nie w beztroskich wypadach do innych zamków, ale w upokarzających lotach”. Rodzina królewska została dwukrotnie wypędzona z Paryża, aw pewnym momencie Ludwik XIV i Anna zostali aresztowani w areszcie w pałacu królewskim w Paryżu. Lata Fronde wywołały u Louisa nienawiść do Paryża i konsekwentną determinację, by jak najszybciej opuścić starożytną stolicę i nigdy nie powrócić.\nGdy skończył się pierwszy Fronde ( Fronde parlementaire 1648–1649), rozpoczął się drugi ( Fronde des princes z 1650–1653). W odróżnieniu od tego, co go poprzedziło, opowieści o plugawej intrydze i wojnie bez przekonania charakteryzowały tę drugą fazę powstania wyższej klasy. Dla arystokracji ten bunt stanowił protest przeciwko odwróceniu ich politycznej degradacji z wasali na dworzan . Na jej czele stanęli najwyżsi rangą szlachta francuska, w tym wujek Louisa Gaston, książę Orleanu i pierwsza kuzynka Anne Marie Louise d'Orléans, księżna Montpensier , znana jako la Grande Mademoiselle ; Książęta krwi, tacy jak Condé, jego brat Armand de Bourbon, książę Conti i ich siostra księżna Longueville ; książęta legalnego pochodzenia królewskiego, tacy jak Henri, książę Longueville i François, książę Beaufort ; tak zwani „ zagraniczni książęta ”, tacy jak Frédéric Maurice, książę Bouillon , jego brat marszałek Turenne i Marie de Rohan , księżna Chevreuse; oraz potomkowie najstarszych rodzin we Francji, takich jak François de La Rochefoucauld .\nKrólowa Anna odegrała najważniejszą rolę w pokonaniu Fronde, ponieważ chciała przekazać swojemu synowi absolutną władzę. Ponadto większość książąt odmówiła współpracy z Mazarinem, który wyjechał na wygnanie na wiele lat. W Frondeurs twierdził do działania w imieniu Louis', aw jego rzeczywistego zainteresowania wobec matki i Mazarin.\nKrólowa Anna miała bardzo bliskie stosunki z kardynałem, a wielu obserwatorów wierzyło, że Mazarin został ojczymem Ludwika XIV poprzez tajne małżeństwo z królową Anną. Jednak Louis' coming-of-age i późniejszej koronacji pozbawiono ich o Frondeurs ' pretekst do buntu. W ten sposób Fronde stopniowo tracił popularność i skończył w 1653 r., Kiedy Mazarin triumfalnie powrócił z wygnania. Od tego czasu aż do swojej śmierci Mazarin był odpowiedzialny za politykę zagraniczną i finansową bez codziennego nadzoru Anny, która nie była już regentką.\nW tym okresie Louis zakochał się w siostrzenicy Mazarina, Marie Mancini , ale Anne i Mazarin zakończyli zauroczenie króla, wysyłając Manciniego z dworu do ślubu we Włoszech. Podczas gdy Mazarin mógł być kuszony przez krótki okres czasu, aby poślubić swoją siostrzenicę z królem Francji, królowa Anna była absolutnie temu przeciwna; chciała poślubić syna z córką swojego brata, Filipa IV z Hiszpanii , zarówno z powodów dynastycznych, jak i politycznych. Mazarin wkrótce poparł stanowisko Królowej, ponieważ wiedział, że jej poparcie dla jego władzy i jego polityki zagranicznej zależało od zawarcia pokoju z Hiszpanią z silnej pozycji i od hiszpańskiego małżeństwa. Ponadto stosunki Mazarina z Marie Mancini nie były dobre i nie ufał jej, że poprze jego stanowisko. Wszystkie łzy Louisa i jego prośby do matki nie spowodowały, że zmieniła zdanie; hiszpańskie małżeństwo było bardzo ważne zarówno ze względu na jego rolę w zakończeniu wojny między Francją a Hiszpanią, a także dlatego, że wiele roszczeń i celów polityki zagranicznej Louisa w ciągu następnych 50 lat będzie opartych na tym małżeństwie.\nOsobiste panowanie i reformy\nDorastanie i wczesne reformy\nDeklarowano, że Ludwik XIV osiągnął pełnoletność 7 września 1651 r. Po śmierci Mazarina w marcu 1661 r. Ludwik przejął kontrolę nad wodzami rządu i zadziwił swój sąd, oświadczając, że będzie rządził bez naczelnego ministra: „Do tej pory z przyjemnością powierzyłem rząd moich spraw zmarłemu kardynałowi. Teraz nadszedł czas, abym sam nimi rządził. Ty [rozmawiał z sekretarzami i ministrami stanu] pomożesz mi ze swoimi radami kiedy o nie proszę, proszę i nakazuję, abyście nie zapieczętowali żadnych rozkazów, z wyjątkiem mojego rozkazu ... rozkazuję wam nie podpisywać niczego, nawet paszportu ... bez mojej rozkazu, aby zdać mi sprawę osobiście każdego dnia i nikomu nie faworyzować ". Ludwik był w stanie wykorzystać powszechną tęsknotę za prawem i porządkiem, wynikającą z przedłużających się wojen zagranicznych i wewnętrznych sporów domowych, aby dalej umacniać centralną władzę polityczną i reformy kosztem feudalnej arystokracji. Chateaubriand , chwaląc swoją zdolność do wybierania i zachęcania ludzi utalentowanych, zauważył: „jest to geniusz wszelkiego rodzaju, który brzmi z grobowca Louisa”.\nLudwik XIV, król Francji, w 1661 r\nLouis rozpoczął swoje osobiste panowanie reformami administracyjnymi i fiskalnymi. W 1661 r. Skarbiec zbankrutował. Aby naprawić tę sytuację, Louis wybrał Jean-Baptiste Colbert na Generalnego Kontrolera Finansów w 1665 roku. Jednak Louis najpierw musiał zneutralizować Nicolasa Fouquet , Kuratora Finansów , aby dać Colbertowi wolną rękę. Chociaż finansowe niedyskrecje Fouquet nie różniły się zbytnio od Mazarina przed nim czy od Colberta po nim, jego ambicje martwiły Louisa. Na przykład zbudował bogaty zamek w Vaux-le-Vicomte, gdzie ostentacyjnie bawił Louisa i jego dwór, jakby był bogatszy niż sam król. Sąd miał wrażenie, że ogromne sumy pieniędzy potrzebne na utrzymanie jego stylu życia można było uzyskać jedynie poprzez sprzeniewierzenie funduszy rządowych.\nFouquet wydawał się chętny do przejęcia władzy przez Mazarina i Richelieu, a on bezdyskusyjnie nabył i prywatnie umocnił odległą wyspę Belle Île . Te czyny przypieczętowały jego los. Fouquet został oskarżony o defraudację. Parlement uznał go winnym i skazał go na wygnanie. Jednak Louis zmienił wyrok na dożywocie i zlikwidował stanowisko Fouquet.\nPo zwolnieniu Fouquet Colbert zmniejszył dług publiczny poprzez bardziej efektywne opodatkowanie. Główne podatki obejmowały pomocników i douanes (oba cła ), gabelle (podatek od soli) i taille (podatek od ziemi). Wzrost zredukowano w pierwszej kolejności; urzędnicy finansowi zostali zmuszeni do prowadzenia regularnych rachunków, wystawiania na aukcji niektórych podatków zamiast sprzedawania ich prywatnie uprzywilejowanym, rewidowania zapasów i usuwania nieautoryzowanych wyłączeń (na przykład w 1661 r. tylko 10 procent z królestwa dotarło do króla). Reforma okazała się trudna, ponieważ ogon został nałożony przez oficerów Korony, którzy kupili swoje stanowisko po wysokiej cenie: kara za nadużycia z konieczności obniżyła wartość tego stanowiska. Niemniej jednak osiągnięto doskonałe wyniki: deficyt z 1661 r. Przekształcił się w nadwyżkę w 1666 r. Odsetki od długu zmniejszono z 52 mln do 24 mln livres. Wzrost obniżono do 42 milionów w roku 1661 i 35 milionów w 1665 roku; wreszcie przychody z podatków pośrednich wzrosły z 26 milionów do 55 milionów. Przychody domeny królewskiej wzrosły z 80 000 livres w 1661 r. Do 5,5 miliona livres w 1671 r. W 1661 r. Wpływy odpowiadały 26 milionom funtów brytyjskich, z czego 10 milionów trafiło do skarbu państwa. Wydatki wyniosły około 18 milionów funtów, pozostawiając deficyt w wysokości 8 milionów. W 1667 r. Wpływy netto wzrosły do 20 milionów funtów szterlingów , podczas gdy wydatki spadły do 11 milionów, pozostawiając nadwyżkę w wysokości 9 milionów funtów.\nGrawerowanie Ludwika XIV\nAby wesprzeć zreorganizowaną i powiększoną armię, cały Wersal i rosnącą administrację cywilną, król potrzebował sporo pieniędzy. Finanse zawsze były słabym punktem monarchii francuskiej: metody pobierania podatków były kosztowne i nieefektywne; podatki bezpośrednie przeszły w ręce wielu pośredników; a podatki pośrednie były pobierane przez prywatnych koncesjonariuszy, zwanych rolnikami podatkowymi, którzy osiągnęli znaczny zysk. W rezultacie państwo zawsze otrzymywało znacznie mniej niż faktycznie płacili podatnicy.\nGłówna słabość wynikała ze starej umowy między francuską koroną a szlachtą: król mógłby podnosić podatki bez zgody, gdyby tylko powstrzymał się od opodatkowania szlachty. Tylko klasy „nieuprzywilejowane” płaciły podatki bezpośrednie, a termin ten oznaczał tylko chłopów, ponieważ wielu burżuazji w ten czy inny sposób uzyskało zwolnienia.\nSystem był oburzająco niesprawiedliwy, nakładając ciężkie obciążenia podatkowe na biednych i bezradnych. Później, po 1700 r. Francuscy ministrowie, wspierani przez tajną żonę Louisa, Madame De Maintenon, byli w stanie przekonać króla do zmiany polityki fiskalnej. Louis był gotów opodatkować szlachtę, ale nie chciał poddać się ich kontroli i dopiero pod koniec panowania, pod ekstremalnym stresem wojennym, był w stanie, po raz pierwszy w historii Francji, nałożyć bezpośrednie podatki na arystokratyczne elementy populacji. Był to krok w kierunku równości wobec prawa i zdrowych finansów publicznych, ale szlachta i burżuazja zdobyły tak wiele ustępstw i zwolnień, że reforma straciła wiele na wartości.\nLouis i Colbert mieli także szeroko zakrojone plany wzmocnienia francuskiego handlu i handlu. Merkantylistyczna administracja Colberta ustanowiła nowe branże i zachęciła producentów i wynalazców, takich jak producenci jedwabiu w Lyonie i manufaktura Gobelins , producent tkanin. Zaprosił producentów i rzemieślników z całej Europy do Francji, takich jak huta szkła Murano , szwedzcy hutnicy i holenderscy stoczniowcy. W ten sposób dążył do zmniejszenia importu zagranicznego przy jednoczesnym zwiększeniu francuskiego eksportu, a tym samym zmniejszenia odpływu netto metali szlachetnych z Francji.\nLouis wprowadził reformy administracji wojskowej za pośrednictwem Michela le Telliera i jego syna, François-Michela le Telliera, markiza de Louvois . Pomagali ograniczyć niezależnego ducha szlachty, nadając im porządek na dworze iw wojsku. Dawno minęły czasy, gdy generałowie przedłużali wojnę na granicach, kłóciwszy się o pierwszeństwo i ignorując rozkazy ze stolicy oraz szerszy obraz polityczno-dyplomatyczny. Stara arystokracja wojskowa ( Noblesse d'épée , czyli „szlachta miecza”) przestała mieć monopol na wysokie pozycje wojskowe i rangę. W szczególności Louvois zobowiązał się zmodernizować armię i zreorganizować ją w profesjonalną, zdyscyplinowaną, dobrze wyszkoloną siłę. Poświęcony był materialnemu dobru żołnierzy i morale, a nawet próbował kierować kampaniami.\nRelacje z głównymi koloniami\nLouis i jego rodzina przedstawieni jako rzymscy bogowie na obrazie Jeana Nocreta z 1670 roku . Od L do R: ciotka Louisa, Henriette-Marie ; jego brat, Philippe, duc d'Orléans ; córka księcia, Marie Louise d'Orléans i żona Henriette-Anne Stuart ; Królowa-matka, Anna z Austrii ; trzy córki Gaston d'Orléans ; Ludwik XIV; Dauphin Louis ; Królowa Marie-Thérèse ; la Grande Mademoiselle .\nSprawy prawne nie umknęły uwadze Louisa, co znajduje odzwierciedlenie w licznych „ wielkich rozporządzeniach ”, które uchwalił. Przedrewolucyjna Francja była mozaiką systemów prawnych, z tyloma prawnymi zwyczajami, jak było wiele prowincji i dwie współistniejące tradycje prawne - prawo zwyczajowe na północy i rzymskie prawo cywilne na południu. Grande de Procédure Civile Rozporządzenie z 1667 roku, znany także jako kod Louis , był kompleksowy kodeks prawny próby jednolitą regulację postępowania cywilnego w całej prawnie nieregularnym Francji. Między innymi zalecał zapisy o chrzcie, małżeństwie i śmierci w rejestrach państwowych, a nie w kościele, i ściśle regulował prawo parlamentów do demonstracji. Kod Louis odegrał ważną rolę w historii Francji prawnej jako podstawa do kodeksu napoleońskiego , z których wiele nowoczesnych kodów prawne są z kolei pochodzi.\nJednym z bardziej niesławnych dekretów Louisa była Grande Ordonnance sur les Colonies z 1685 r., Znana również jako Code Noir („czarny kod”). Chociaż usankcjonował niewolnictwo, próbował humanizować tę praktykę, zakazując rozdzielenia rodzin. Ponadto w koloniach tylko rzymskokatolicy mogli posiadać niewolników i musieli oni zostać ochrzczeni.\nLouis rządził wieloma radami:\nConseil d'en haut („Najwyższa Rada”, dotycząca najważniejszych spraw państwowych) - w skład której wchodzili król, książę koronny, kontroler generalny finansów i sekretarze stanu odpowiedzialni za różne departamenty. Członkowie tej rady byli nazywani ministrami stanu.\nConseil des dépêches („Rada Orędzi”, dotycząca zawiadomień i raportów administracyjnych z prowincji).\nConseil de Conscience („Rada sumienia”, dotycząca spraw religijnych i nominacji biskupich).\nConseil royal des finances („Królewska Rada Finansów”), na którego czele stał „chef du conseil des finances” (w większości przypadków stanowisko honorowe) - było to jedno z niewielu stanowisk w radzie otwartej na wysoką arystokrację .\nWczesne wojny w krajach niskich\nGłówne artykuły: Wojna dewolucji i wojna francusko-holenderska\nLudwik XIV w 1670 r., Portret grawerowany przez Roberta Nanteuila\nPrzyszły Filip V zostanie wprowadzony jako król Hiszpanii przez swojego dziadka Ludwika XIV\nŚmierć jego wuja, króla Hiszpanii Filipa IV w 1665 r., Przyspieszyła wojnę o dewolucję . W 1660 r. Ludwik poślubił najstarszą córkę Filipa IV, Marię Teresę , jako jedno z postanowień traktatu pirenejskiego z 1659 r . W traktacie małżeńskim określono, że Maria Teresa ma zrzec się wszelkich roszczeń na terytorium Hiszpanii dla siebie i wszystkich swoich potomków. Mazarin i Lionne uzależnili jednak zrzeczenie się od pełnej wypłaty hiszpańskiego posagu w wysokości 500 000 écus . Posag nigdy nie został zapłacony, a później odegrał rolę w przekonaniu jego pierwszego kuzyna ze strony matki, Karola II z Hiszpanii, aby pozostawił swoje imperium Filipowi, księciu Anjou (później Filipowi V Hiszpanii ), wnukowi Ludwika XIV i Marii Teresy.\nWojna o dewolucję nie skupiała się na wypłacie posagu, a raczej brak zapłaty był tym, czego Ludwik XIV użył jako pretekstu do unieważnienia wyrzeczeń Marii Teresy, pozwalając ziemi na „przekazanie mu”. W Brabancji (lokalizacja spornej ziemi) dzieci z pierwszych małżeństw tradycyjnie nie znajdowały się w niekorzystnej sytuacji w związku z ponownym małżeństwem rodziców i nadal odziedziczoną własnością. Żona Ludwika była córką Filipa IV po jego pierwszym małżeństwie, podczas gdy nowy król Hiszpanii, Karol II, był jego synem po kolejnym małżeństwie. W ten sposób Brabant rzekomo „przeszedł” na Marię Teresę. Ta wymówka pozwoliła Francji zaatakować Hiszpańską Holandię .\nRelacje z Holendrami\nLudwik XIV przecina Dolny Ren w Lobith w dniu 12 czerwca 1672 r .; Rijksmuseum Amsterdam\nPodczas wojny osiemdziesięcioletniej z Hiszpanią Francja poparła Republikę Holenderską w ramach ogólnej polityki przeciwstawiania się władzy Habsburgów. Johan de Witt , holenderski Grand Pensionary od 1653 do 1672 roku, uważał je za kluczowe dla holenderskiego bezpieczeństwa i przeciwko swoim wewnętrznym przeciwnikom Orangist . Louis udzielił wsparcia w drugiej wojnie anglo-holenderskiej w latach 1665–1667, ale wykorzystał okazję do rozpoczęcia wojny o dewolucję w 1667 r. Schwytał Franche-Comté i znaczną część hiszpańskiej Holandii ; Ekspansja Francji w tym obszarze stanowiła bezpośrednie zagrożenie dla holenderskich interesów gospodarczych.\nHolendrzy rozpoczęli rozmowy z Karolem II Anglii na wspólnym froncie dyplomatycznym przeciwko Francji, prowadząc do potrójnego sojuszu między Anglią, Holendrem i Szwecją . Groźba eskalacji i tajnego traktatu o podziale dóbr hiszpańskich z cesarzem Leopoldem , drugim głównym pretendentem do tronu Hiszpanii, skłoniły Ludwika do rezygnacji z wielu swoich zdobyczy w traktacie z Aix-la-Chapelle z 1668 r .\nLouis w niewielkim stopniu polegał na swojej umowie z Leopoldem, a ponieważ stało się jasne, że cele francuskie i holenderskie były w bezpośrednim konflikcie, postanowił najpierw pokonać Republikę , a następnie przejąć Hiszpanię-Holandię. Wymagało to zerwania Potrójnego Sojuszu; zapłacił Szwecji za utrzymanie neutralności i podpisał 1670 Tajny traktat z Dover z Karolem, anglo-francuskim sojuszem przeciwko Republice Holenderskiej. W maju 1672 r. Francja najechała Republikę , wspierana przez Münster i elektorat z Kolonii .\nLudwik XIV, około 1673 r\nSzybki postęp Francji doprowadził do zamachu stanu, który obalił De Witt i doprowadził do władzy Williama III . Leopold postrzegał ekspansję Francji w Nadrenii jako rosnące zagrożenie, zwłaszcza po przejęciu strategicznego Księstwa Lotaryngii w 1670 roku. Perspektywa klęski Holandii doprowadziła Leopolda do sojuszu z Prusami Brandenburgii i Prus 23 czerwca, a następnie do Republiki z 25. Chociaż Brandenburgia została wyparta z wojny przez traktat z Vossem w czerwcu 1673 roku , w sierpniu antyfrancuski sojusz został utworzony przez Holendrów, Hiszpanię , cesarza Leopolda i księcia Lotaryngii .\nFrancuski sojusz był głęboko niepopularny w Anglii, która zawarła pokój z Holendrami w Traktacie Westminsterskim z lutego 1674 r . Jednak armie francuskie miały znaczną przewagę nad przeciwnikami; niepodzielne dowództwo, utalentowani generałowie tacy jak Turenne , Condé i Luksemburg oraz znacznie lepsza logistyka. Reformy wprowadzone przez Louvoisa , Sekretarza Wojny , pomogły w utrzymaniu dużych armii polowych, które można było zmobilizować znacznie szybciej, pozwalając im na rozpoczęcie ofensywy wczesną wiosną, zanim ich przeciwnicy byli gotowi.\nFrancuzi zostali zmuszeni do wycofania się z Republiki Holenderskiej, ale te korzyści pozwoliły im utrzymać pozycję w Alzacji i hiszpańskich Niderlandach, jednocześnie odbierając Franche-Comté. W 1678 r. Wzajemne wyczerpanie doprowadziło do zawarcia traktatu z Nijmegen , który zasadniczo został rozstrzygnięty na korzyść Francji i pozwolił Ludwikowi interweniować w wojnie skanesańskiej . Pomimo klęski militarnej, jego sojusznik Szwecja odzyskał wiele strat na mocy 1679 traktatów z Saint-Germain-en-Laye , Fontainebleau i Lund nałożonych na Danię-Norwegię i Brandenburgię.\nLouis był u szczytu swojej władzy, ale kosztem zjednoczenia swoich przeciwników; to wzrosło, gdy kontynuował swoją ekspansję. W 1679 r. Odwołał swojego ministra spraw zagranicznych Simona Arnaulda, markiza de Pomponne , ponieważ uważano go za zbyt kompromisowego z sojusznikami. Louis utrzymał siłę swojej armii, ale w następnej serii roszczeń terytorialnych unikał użycia wyłącznie siły wojskowej. Przeciwnie, połączył to z pretekstem prawnym, starając się poszerzyć granice swojego królestwa. Współczesne traktaty zostały celowo sformułowane niejednoznacznie. Louis ustanowił izby zjednoczenia, aby określić pełny zakres jego praw i obowiązków wynikających z tych traktatów.\nSrebrna moneta Ludwika XIV z 1674 r\nAwers. Łaciński napis to LVDOVICVS XIIII D [EI] GRA [TIA] („Ludwik XIV z łaski Bożej”). Odwrócić. Łaciński napis to FRAN [CIÆ] ET NAVARRÆ REX 1674 („Król Francji i Nawarry, 1674”).\nMiasta i terytoria, takie jak Luksemburg i Casale , zostały docenione za strategiczne położenie na granicy i dostęp do ważnych dróg wodnych. Louis szukał również Strasburga , ważnego strategicznego przejścia na lewym brzegu Renu, a do tej pory Wolnego Cesarskiego Miasta Świętego Cesarstwa Rzymskiego , przyłączając je i inne terytoria w 1681 roku. Mimo że część Alzacji była częścią Alzacji, Strasburg nie był częścią Habsburgów Alzacja i dlatego nie została przekazana Francji w pokoju westfalskim.\nPo tych aneksjach Hiszpania wypowiedziała wojnę, przyspieszając wojnę zjazdów . Jednak Hiszpanie zostali szybko pokonani, ponieważ cesarz (rozproszony przez wielką wojnę turecką ) ich porzucił, a Holendrzy poparli ich tylko minimalnie. Na mocy rozejmu z Regonu w 1684 r. Hiszpania została zmuszona do poddania się pod okupację francuską większości podbitych terytoriów przez 20 lat.\nPolityka Ludwika na Reunionach mogła podnieść Francję do jego największej wielkości i potęgi za jego panowania, ale zraziła większość Europy. Ta zła opinia publiczna spotęgowana została przez francuskie działania u wybrzeży Barbary i w Genui. Po pierwsze, Louis miał Algier i Trypolis , dwie pirackie twierdze Barbary, zbombardowane w celu uzyskania korzystnego traktatu i wyzwolenia chrześcijańskich niewolników. Następnie w 1684 r. Rozpoczęto karną misję przeciwko Genui w odwecie za jej wsparcie dla Hiszpanii w poprzednich wojnach. Chociaż Genueńczycy się poddali, a Doża poprowadzili oficjalną misję przeprosin do Wersalu, Francja zyskała reputację brutalności i arogancji. Obawy Europy przed rosnącą potęgą Francji i uświadomienie sobie zakresu efektu smoczych smoków (omówione poniżej) doprowadziły wiele państw do porzucenia sojuszu z Francją. W związku z tym pod koniec lat 80. XVI wieku Francja stała się coraz bardziej izolowana w Europie.\nStosunki pozaeuropejskie i kolonie\nDalsze informacje: Orientalizm we wczesnej nowożytnej Francji\nPerski ambasada Ludwikowi XIV wysłane przez Sultan Husajn w 1715. Ambassade de Perse Aupres de Louis XIV , pracowni Antoine Coypel .\nFrancuskie kolonie rozmnażały się w Afryce, obu Amerykach i Azji za panowania Louisa, a francuscy odkrywcy dokonali ważnych odkryć w Ameryce Północnej. W 1673 roku Louis Jolliet i Jacques Marquette odkryli rzekę Missisipi . W 1682 roku René-Robert Cavelier, Sieur de La Salle , podążył za Mississippi do Zatoki Meksykańskiej i zajął rozległy basen Missisipi w imieniu Louisa, nazywając go Louisiane . Francuskie punkty handlowe powstały również w Indiach, w Chandernagore i Pondicherry oraz na Oceanie Indyjskim w Bourle Bourbon . W tych regionach Louis i Colbert rozpoczęli szeroko zakrojony program architektury i urbanistyki, który miał odzwierciedlać style Wersalu i Paryża oraz „gloire” królestwa.\nSyjamska ambasada króla Narai do Ludwika XIV w 1686 r., Dowodzona przez Kosa Pan . Grawerowanie Nicolas Larmessin.\nW międzyczasie nawiązano stosunki dyplomatyczne z odległymi krajami. W 1669 r. Suleiman Aga poprowadził ambasadę osmańską, aby ożywić stary sojusz francusko-osmański . Następnie w 1682 r., Po przyjęciu marokańskiej ambasady Mohammeda Tenima we Francji, Moulay Ismail, sułtan Maroka , zezwolił francuskim placówkom konsularnym i handlowym w swoim kraju. W 1699 r. Louis ponownie otrzymał ambasadora marokańskiego Abdallaha bin Aishę , aw 1715 r. Ambasadę perską pod przewodnictwem Mohammada Rezy Beg .\nW 1684 r. Siam wysłała ambasadę, która w następnym roku wspaniale odwzajemniła się przez Francuzów za czasów Aleksandra Chevaliera de Chaumonta . To, z kolei, został zastąpiony przez inny syjamski pod ambasadą Kosa Pan , znakomicie otrzymanej w Wersalu w 1686 Louis następnie wysłał kolejną ambasadę w 1687 roku, pod Simon de la Loubère , a wpływy francuskie rosły w Siamese sądu, który udzielił Mergui jako baza morska do Francji. Jednak śmierć Narai, króla Ayutthayi , egzekucja jego prorosłowiańskiego ministra Konstantyna Phaulkona i oblężenie Bangkoku w 1688 r. Zakończyły erę wpływów francuskich.\nFrancja próbowała również aktywnie uczestniczyć w jezuickich misjach do Chin. Aby przełamać portugalską dominację w tym kraju, Louis wysłał misjonarzy jezuitów na dwór cesarza Kangxi w 1685 r .: Jean de Fontaney , Joachim Bouvet , Jean-François Gerbillon , Louis Le Comte i Claude de Visdelou . Louis otrzymał także chińskiego jezuitę, Michaela Shen Fu-Tsunga , w Wersalu w 1684 roku. Ponadto, bibliotekarz i tłumacz Louisa Arcadio Huang był Chińczykiem.\nNa początku lat 80. XVI wieku Louis znacznie zwiększył wpływy Francji na świecie. W kraju z powodzeniem zwiększył wpływ korony i jej władzy na kościół i arystokrację, konsolidując absolutną monarchię we Francji.\nLudwik początkowo popierał tradycyjny galicyzm , który ograniczał władzę papieską we Francji, i zwołał Zgromadzenie duchowieństwa francuskiego w listopadzie 1681 r. Przed jego rozwiązaniem osiem miesięcy później Zgromadzenie przyjęło Deklarację Duchowieństwa Francji , która zwiększyła władzę królewską na koszt władzy papieskiej. Bez królewskiej zgody biskupi nie mogli opuścić Francji i nie można było apelować do papieża. Ponadto urzędnicy państwowi nie mogli zostać ekskomunikowani za czyny popełnione w ramach wykonywania obowiązków. Chociaż król nie mógł ustanowić prawa kościelnego, wszystkie przepisy papieskie bez zgody królewskiej były nieważne we Francji. Nic dziwnego, że papież odrzucił Deklarację.\nLouis otrzymał doży Genui w Wersalu 15 maja 1685 r., Po bombardowaniu Genui . ( Reparation faite à Louis XIV par le Doge de Gênes. 15 maja 1685 autor: Claude Guy Halle , Wersal.)\nDołączając szlachtę do swojego dworu w Wersalu, Louis uzyskał większą kontrolę nad francuską arystokracją. Budowano mieszkania, aby pomieścić tych, którzy chcą zapłacić sądowi królowi. Jednak emerytury i przywileje niezbędne do życia w stylu odpowiednim do ich rangi były możliwe tylko poprzez ciągłe czekanie na Louisa. W tym celu stworzono skomplikowany rytuał dworski, w którym król stał się w centrum uwagi i był obserwowany przez cały dzień przez społeczeństwo. Dzięki doskonałej pamięci Louis mógł zobaczyć, kto był na nim na dworze, a kto nieobecny, co ułatwiło późniejsze rozdawanie przysług i pozycji. Innym narzędziem, którego Louis używał do kontrolowania swojej szlachty, była cenzura, która często obejmowała otwieranie listów, aby rozeznać zdanie autora o rządzie i królu. Co więcej, poprzez zabawę, imponowanie i oswajanie ich z ekstrawaganckim luksusem i innymi rozrywkami, Louis nie tylko kultywował jego opinię publiczną, ale także zapewnił, że arystokracja pozostanie pod jego kontrolą.\nEkstrawagancja Louisa w Wersalu wykroczyła daleko poza zakres skomplikowanych rytuałów sądowych. W wyciągu z Diderot „s Encyklopedii , Louis Jean Daubenton opowiada historię, w której Louis odebrały z afrykańskiego słonia jako dar.\nW 1668 r. Król Portugalii wysłał słonia z królestwa Kongo do króla Francji. Miał siedemnaście lat i mierzył sześć i pół stopy od ziemi do szczytu pleców. Słoń mieszkał w menażerii w Wersalu przez trzynaście lat i urósł tylko o jedną stopę, bez wątpienia, ponieważ zmiana klimatu i żywności zahamowała jego wzrost; mierzyło to zaledwie siedem i pół stopy, kiedy panowie z Królewskiej Akademii Nauk dokonali ich opisu.\nTo, wraz z zakazem prywatnych armii, uniemożliwiło im zabicie czasu na własnych majątkach i regionalnych bazach władzy, z których historycznie prowadzili wojny lokalne i planowali opór wobec władzy królewskiej. W ten sposób Louis zmusił i uwiódł starą arystokrację wojskową („szlachetność miecza”), aby stać się jego ceremonialnymi dworzanami, jeszcze bardziej osłabiając ich moc. Na ich miejscu Louis wychował pospolitych lub niedawno uszlachetnioną biurokratyczną arystokrację („szlachetność szaty”). Uznał, że władza królewska rozwijała się pewniej, zajmując tych ludzi na wysokich stanowiskach kierowniczych i administracyjnych, ponieważ można ich było łatwiej zwalniać niż szlachciców starożytnej linii, z silnymi wpływami. Uważa się, że polityka Ludwika była zakorzeniona w jego doświadczeniach podczas Fronde , kiedy ludzie w wysokim wieku z łatwością podjęli buntowniczą sprawę przeciwko swojemu królowi, który w rzeczywistości był krewnym niektórych. To zwycięstwo Ludwika nad szlachtą mogło faktycznie zapewnić zakończenie wielkich wojen domowych we Francji aż do rewolucji francuskiej około stu lat później.\nFrancja jako punkt zwrotny działań wojennych\nW 1648 r. Francja była wiodącą potęgą europejską, a większość wojen obracała się wokół swojej agresywności. Tylko dotknięta biedą Rosja przekroczyła ją pod względem liczby ludności i nikt nie był w stanie dorównać jej bogactwu, centralnej lokalizacji i bardzo silnej armii zawodowej. W dużej mierze uniknął dewastacji wojny trzydziestoletniej. Jego słabości obejmowały nieefektywny system finansowy, który był zmuszony zapłacić za wszystkie wojskowe przygody, a także skłonność większości innych mocarstw do walki przeciwko niemu.\nPodczas bardzo długiego panowania króla Ludwika XIV (1643 - 1715) Francja stoczyła trzy główne wojny: wojnę francusko-holenderską , wojnę ligi z Augsburga i wojnę o sukcesję hiszpańską . Były też dwa mniejsze konflikty: Wojna Devolution i Wojna Reunions . Wojny były bardzo drogie, ale określały politykę zagraniczną Ludwika XIV, a jego osobowość kształtowała jego podejście. Zachęcony „mieszanką handlu, zemsty i pique”, Louis wyczuł, że wojna jest idealnym sposobem na zwiększenie jego chwały. W czasie pokoju koncentrował się na przygotowaniach do następnej wojny. Nauczył swoich dyplomatów, że ich zadaniem jest tworzenie taktycznych i strategicznych korzyści dla francuskiego wojska. Do 1695 r. Francja zachowała znaczną część swojej dominacji, ale utraciła kontrolę nad morzami w wyniku połączenia Anglii i Holandii. Co więcej, większość krajów, zarówno protestanckich, jak i katolickich, była przeciw temu sojuszowi. Vauban , wiodący francuski strateg wojskowy, ostrzegł króla w 1689 r., Że wrogi „Sojusz” jest zbyt silny na morzu. Zalecił, aby najlepszym sposobem na walkę z Francją było udzielenie licencji francuskim statkom handlowym na korsarstwo i przejęcie wrogich statków handlowych, unikając jednocześnie flot:\nFrancja ma swoich zadeklarowanych wrogów - Niemcy i wszystkie państwa, które obejmuje; Hiszpania ze wszystkimi swoimi zależnościami w Europie, Azji, Afryce i Ameryce; książę Sabaudzki [we Włoszech], Anglii, Szkocji, Irlandii i wszystkie ich kolonie we wschodnich i zachodnich Indiach; i Holandia z całym swoim majątkiem w czterech zakątkach świata, gdzie ma wielkie zakłady. Francja ma ... niezgłoszonych wrogów, pośrednio wrogich, wrogich i zazdrosnych o swoją wielkość, Danię, Szwecję, Polskę, Portugalię, Wenecję, Genuę i część Konfederacji Szwajcarskiej, z których wszystkie państwa potajemnie pomagają wrogom Francji przez wojska, które zatrudniają ich, pożyczając im pieniądze, chroniąc i pokrywając ich handel.\nVauban był pesymistycznie nastawiony do tak zwanych francuskich przyjaciół i sojuszników:\nDla letnich, bezużytecznych lub bezsilnych przyjaciół Francja ma papieża, który jest obojętny; król Anglii [Jakub II] wydalony ze swojego kraju; wielki książę Toskanii; książęta Mantui, Modeny i Parmy [wszyscy we Włoszech]; i druga frakcja Szwajcarów. Niektóre z nich są zatopione w miękkości, która przychodzi z lat pokoju, inne są chłodne w swoich uczuciach ... Anglicy i Holendrzy są głównymi filarami Sojuszu; popierają ją, prowadząc wojnę przeciwko nam w porozumieniu z innymi mocarstwami, i utrzymują ją dzięki pieniądzom, które co roku płacą ... sojusznikom ... Musimy zatem oprzeć się na kuszeniu jako metodzie prowadzenie wojny, która jest najbardziej wykonalna, prosta, tania i bezpieczna, a która będzie najmniej kosztować państwo, tym bardziej, że król nie odczuje żadnych strat, które praktycznie nie ryzykują… Wzbogaci to kraj , wytrenuj wielu dobrych oficerów dla Króla i w krótkim czasie zmuś jego wrogów do pozwania o pokój.\nCofnięcie edyktu Nantesa\nGłówny artykuł: Cofnięcie edyktu Nantesa\nLudwik XIV w 1685 roku, w którym uchylił edykt Nantesa\nTradycyjnie sugerowano, że pobożna madame de Maintenon popchnęła Ludwika do prześladowania protestantów i uchylenia edyktu Nantes z 1598 r. , Który przyznał hugenotom wolność polityczną i religijną, ale jej wpływ w tej sprawie jest obecnie kwestionowany. Louis widział upór protestantyzmu jako haniebne przypomnienie królewskiej bezsilności. W końcu edykt był pragmatycznym ustępstwem jego dziadka Henryka IV, aby zakończyć wieloletnie francuskie wojny religii . Dodatkowym czynnikiem w myśleniu Louisa była dominująca współczesna europejska zasada zapewniająca stabilność społeczno-polityczną, cuius regio, eius religio („którego królestwo, jego religia”), idea, że religia władcy powinna być religią królestwa (jak pierwotnie potwierdzono w Europie Środkowej w pokoju z Augsburga z 1555 r.).\nOdpowiadając na petycje, Louis początkowo wykluczył protestantów z urzędu, ograniczył spotkanie synodów , zamknął kościoły poza obszarami określonymi w edykcie, zakazał protestanckich kaznodziejów na zewnątrz i zakazał migracji wewnętrznych protestantów. Niedozwolił także protestancko-katolickich małżeństw, którym sprzeciwiły się osoby trzecie, zachęcał do misji wobec protestantów i nagradzał nawróconych na katolicyzm. Dyskryminacja ta nie napotkała dużego protestanckiego oporu i nastąpiła stała konwersja protestantów, szczególnie wśród szlachetnych elit.\nW 1681 r. Louis dramatycznie zwiększył prześladowania protestantów. Zasada cuius regio, eius religio ogólnie oznaczała również, że podmioty, które odmówiły konwersji, mogły emigrować, ale Louis zakazał emigracji i skutecznie nalegał, aby wszyscy protestanci zostali nawróceni. Po drugie, zgodnie z propozycją René de Marillaca i markiza Louvois, rozpoczął kwaterowanie dragonów w protestanckich domach. Mimo że leżało to w zakresie jego praw, smoki niosły protestantom poważne obciążenia finansowe i okropne znęcanie się. Od 300 000 do 400 000 hugenotów nawróciło się, ponieważ wiązało się to z nagrodami finansowymi i zwolnieniem z Dragonnades .\nProtestanccy chłopi zbuntowali się przeciwko oficjalnie usankcjonowanym dragonnadom (konwersjom wymuszonym przez dragonów , nazwanych „misjonarzami w butach”), które nastąpiły po edykcie z Fontainebleau.\n15 października 1685 r. Ludwik wydał edykt Fontainebleau , w którym cytowano nadmiar przywilejów dla protestantów ze względu na ich brak po rozległych nawróceniach. Edykt z Fontainebleau uchylił edykt Nantesa i uchylił wszystkie wynikające z niego przywileje. W swoim edykcie Louis nie tolerował już istnienia grup protestanckich, pastorów i kościołów we Francji. Nie trzeba było budować kolejnych kościołów, a te już istniejące miały zostać zburzone. Pastorzy mogli wybrać życie wygnane lub świeckie. Ci protestanci, którzy oparli się nawróceniu, mieli teraz zostać ochrzczeni przymusowo w ustanowionym kościele.\nPisarze dyskutowali o przyczynach, dla których Louis wydał edykt Fontainebleau. Być może starał się uspokoić papieża Innocentego XI , z którym stosunki były napięte i którego pomoc była konieczna do ustalenia wyniku kryzysu sukcesyjnego w elektoracie w Kolonii . Mógł także działać na rzecz sceny cesarza Leopolda I i odzyskać międzynarodowy prestiż po tym, jak ten pokonał Turków bez pomocy Louisa. W przeciwnym razie mógłby po prostu położyć kres pozostałym podziałom we francuskim społeczeństwie, które datują się na Wojny Religii, wypełniając przysięgę koronacyjną w celu wykorzenienia herezji.\nWielu historyków potępiło edykt Fontainebleau jako poważnie szkodliwy dla Francji. Na poparcie powołują się na emigrację około 200 000 wysoko wykwalifikowanych hugenotów (około jednej czwartej populacji protestanckiej lub 1% populacji francuskiej), którzy przeciwstawili się dekretom królewskim i uciekli z Francji dla różnych państw protestanckich, osłabiając francuską gospodarkę i wzbogacając ją państw protestanckich.\nZ drugiej strony są historycy, którzy uważają to za przesadę. Twierdzą, że większość wybitnych protestanckich biznesmenów i przemysłowców we Francji przeszła na katolicyzm i pozostała.\nPewne jest, że reakcja na edykt była mieszana. Nawet gdy francuscy przywódcy katoliccy cieszyli się, papież Innocenty XI wciąż spierał się z Ludwikiem o galicyzm i krytykował użycie przemocy. Protestanci w całej Europie byli przerażeni traktowaniem ich współwyznawców, ale większość katolików we Francji pochwaliła to posunięcie. Niemniej jednak bezsporne jest, że publiczny wizerunek Louisa w większości Europy, zwłaszcza w regionach protestanckich, został poważnie uderzony.\nW końcu jednak, pomimo wzmożonych napięć z Camisardami z południowo-środkowej Francji pod koniec jego panowania, Louis mógł pomóc zapewnić, że jego następca doświadczy mniej przypadków zaburzeń religijnych, które nękały jego przodków. Do czasu jego potomka Ludwika XVI społeczeństwo francuskie zmieniłoby się na tyle , aby przyjąć tolerancję w formie edyktu wersalskiego z 1787 r., Znanego również jako edykt tolerancji . To przywróciło niekatolikom ich prawa obywatelskie i wolność otwartego wyznania. Wraz z nadejściem rewolucji francuskiej w 1789 r. Protestantom przyznano równe prawa z ich rzymskokatolickimi odpowiednikami.\nGłówny artykuł: War of the Grand Alliance\nPrzyczyny i przebieg wojny\nBitwa pod Fleurus , 1690\nLouis w 1690 r\nWojna Ligi Augsburg , która trwała od 1688 do 1697 roku, zapoczątkował okres spadku losów politycznych i dyplomatycznych Louis'. Konflikt powstał w wyniku dwóch wydarzeń w Nadrenii . Najpierw w 1685 r . Zmarł elektor Palatyn Karol II . Z jego najbliższej rodziny pozostała tylko szwagierka Louisa, Elizabeth Charlotte . Prawo niemieckie pozornie zabraniało jej odnosić sukcesy na ziemiach jej brata i godności wyborczej, ale nie było wystarczająco jasne, aby argumenty na korzyść Elizabeth Charlotte miały szansę na sukces. I odwrotnie, księżniczka była wyraźnie uprawniona do podziału majątku osobistego rodziny. Louis naciskał na swoje roszczenia do ziemi i rzeczy ruchomych, mając nadzieję, że przynajmniej ta ostatnia zostanie jej przekazana. Następnie w 1688 r . Zmarł Maksymilian Henryk Bawarski , arcybiskup Kolonii , sojusznik Francji. Arcybiskupstwo było tradycyjnie sprawowane przez Wittelsbach w Bawarii . Jednak bawarski pretendent do zastąpienia Maksymiliana Henryka, księcia Bawarii Clemens , miał wówczas nie więcej niż 17 lat i nawet nie został wyświęcony. Zamiast tego Louis starał się zainstalować własnego kandydata, Williama Egona z Fürstenberg , aby kluczowym państwem reńskim pozostał sojusznik.\nW świetle jego polityki zagranicznej i wewnętrznej na początku lat 80. XVI wieku, które były postrzegane jako agresywne, działania Louisa, wspierane przez kryzys sukcesyjny pod koniec lat 80. XVI wieku, wzbudziły niepokój i niepokój w dużej części Europy. Doprowadziło to do powstania Ligi Augsburgskiej z 1686 r. Przez Świętego Cesarza Rzymskiego, Hiszpanii, Szwecji, Saksonii i Bawarii. Ich deklarowanym zamiarem było przywrócenie Francji przynajmniej do granic uzgodnionych w traktacie z Nijmegen. Uporczywa odmowa cesarza Leopolda I przekształcenia rozejmu z Ratisbon w stały traktat podsycała obawy Louisa, że cesarz zwróci się przeciwko Francji i zaatakuje Zjazdy po rozstrzygnięciu jego spraw na Bałkanach.\nKolejnym wydarzeniem, które Louis uznał za zagrażające, była Chwalebna rewolucja z 1688 roku w Anglii. Chociaż król Jakub II był katolikiem, jego dwie anglikańskie córki, Maryja i Anna , zapewniły Anglikom sukcesję protestancką. Kiedy jednak urodził się syn Jakuba II, Jakub , miał on pierwszeństwo w sukcesji nad starszymi siostrami. Wydawało się to zwiastować erę monarchów katolickich w Anglii. Protestanccy lordowie wezwali holenderskiego księcia Wilhelma III z Orange , wnuka Karola I z Anglii , aby przyszedł im z pomocą. Popłynął do Anglii z żołnierzami, pomimo ostrzeżenia Louisa, że Francja uzna to za prowokację. Będąc świadkiem licznych dezercji i ucieczek, nawet wśród najbliższych, Jakub II uciekł z Anglii. Parlament ogłosił, że tron jest wolny, i podał go córce Jakuba, Marii II, jego zięciowi i siostrzeńcowi Wilhelmowi. Żarliwie antyfrancuski Wilhelm (obecnie Wilhelm III Anglii) popchnął swoje nowe królestwa w wojnę, przekształcając w ten sposób Ligę Augsburgską w Wielki Sojusz . Zanim to się wydarzyło, Louis oczekiwał, że wyprawa Williama do Anglii pochłonie jego energie i jego sojuszników, więc wysłał żołnierzy do Nadrenii po wygaśnięciu ultimatum do niemieckich książąt, wymagając potwierdzenia rozejmu Ratisbon i zaakceptowania jego żądań dotyczących kryzysy spadkowe. Ten manewr wojskowy miał również na celu ochronę jego wschodnich prowincji przed inwazją Imperium poprzez pozbawienie armii wroga zaopatrzenia, wyjaśniając w ten sposób prewencyjną politykę wypalonej ziemi prowadzoną w wielu południowo-zachodnich Niemczech („Dewastacja Palatynatu”).\nLudwik XIV w oblężeniu Namur (1692)\nFrancuskie armie generalnie zwyciężyły podczas wojny ze względu na imperialne zobowiązania na Bałkanach, francuską wyższość logistyczną oraz jakość francuskich generałów, takich jak słynny uczeń Condé, François Henri de Montmorency-Bouteville, książę Luksemburga . Jego triumfy w bitwach Fleurus w 1690 r., Steenkerque w 1692 r. I Landen w 1693 r. Uchroniły północną Francję przed inwazją.\nChociaż próba przywrócenia Jakuba II nie powiodła się w bitwie pod Boyne w 1690 r., Francja odniosła szereg zwycięstw od Flandrii na północy, Niemiec na wschodzie oraz Włoch i Hiszpanii na południu, na pełnym morzu i koloniach. Louis osobiście nadzorował zdobycie Monsa w 1691 r. I Namura w 1692 r. Luksemburg dał Francji linię obronną Sambre , zdobywając Charleroi w 1693 r. Francja opanowała także większość Księstwa Sabaudzkiego po bitwach na Marsaglii i Staffarde w 1693 r. impas nastąpił po zwycięstwie Francji w bitwie pod Beachy Head w 1690 r. i zwycięstwie alianckim pod Barfleur-La Hougue w 1692 r., bitwa pod Torroellą w 1694 r. wystawiła Katalonię na inwazję francuską, której kulminacją było zdobycie Barcelony . Chociaż Holendrzy zdobyli Pondichéry w 1693 r., Francuski nalot na hiszpański port skarbów Cartagena w Hiszpanii w 1697 r. Przyniósł fortunę w wysokości 10 000 000 livres.\nW lipcu 1695 r. Miasto Namur , okupowane przez trzy lata przez Francuzów, zostało oblężone przez armię aliancką dowodzoną przez Wilhelma III. Ludwik XIV nakazał niespodziewane zniszczenie flamandzkiego miasta, aby odwrócić uwagę tych żołnierzy. Doprowadziło to do bombardowania Brukseli , w którym zniszczono 4-5000 budynków, w tym całe centrum miasta. Strategia zawiodła, ponieważ Namur upadł trzy tygodnie później, ale zaszkodziła reputacji Ludwika XIV: sto lat później Napoleon uznał bombardowanie za „tak barbarzyńskie, jak bezużyteczne”.\nPokój został poruszony przez Szwecję w 1690 r. Do 1692 r. Obie strony najwyraźniej chciały pokoju i rozpoczęły się tajne rozmowy dwustronne, ale bezskutecznie. Louis próbował zerwać sojusz przeciwko niemu, rozprawiając się z poszczególnymi przeciwnikami, ale nie osiągnęło to celu aż do 1696 r., Kiedy Savoyards zgodzili się na Traktat Turynski i zmienili strony. Następnie członkowie Ligi Augsburskiej pospieszyli do stołu pokojowego, a negocjacje w sprawie ogólnego pokoju rozpoczęły się na dobre, których kulminacją był traktat rysicki z 1697 r.\nGłówny artykuł: Traktat rysicki\nTraktat w rijswijk zakończył wojnę Ligi Augsburg i rozwiązał Grand Alliance. Manipulując ich rywalizacjami i podejrzeniami, Louis podzielił swoich wrogów i złamał ich moc.\nTraktat przyniósł wiele korzyści Francji. Ludwik zapewnił stałą suwerenność Francji w całej Alzacji, w tym w Strasburgu, i ustanowił Ren jako granicę francusko-niemiecką (która trwa do dziś). Pondichéry i Acadia zostały zwrócone do Francji, a faktyczne posiadanie przez Saint-Domingue Louisa zostało uznane za zgodne z prawem. Jednak wrócił do Katalonii i większości Zjazdów.\nFrancuska wyższość wojskowa mogła pozwolić mu naciskać na bardziej korzystne warunki. W ten sposób jego hojność wobec Hiszpanii w odniesieniu do Katalonii została odczytana jako ustępstwo na rzecz proroctwa francuskiego i może ostatecznie skłonić króla Karola II do nazwania wnuka Ludwika Filipa, księcia Anjou , spadkobiercą tronu Hiszpanii. W zamian za rekompensatę finansową Francja zrezygnowała ze swoich udziałów w elektoracie w Kolonii i Palatynacie. Lotaryngia , okupowana przez Francuzów od 1670 r., Została zwrócona prawowitemu księciu Leopoldowi , aczkolwiek z prawem do francuskiego wojska. William i Mary zostali uznani za wspólnych władców Wysp Brytyjskich, a Louis wycofał poparcie dla Jakuba II. Holendrzy otrzymali prawo do fortów garnizonowych w hiszpańskich Niderlandach, które stanowiły barierę ochronną przed możliwą agresją francuską. Chociaż pod pewnymi względami traktat rysicki może wydawać się porażką dyplomatyczną dla Ludwika, ponieważ nie udało mu się przejąć władzy nad klientami nad Palatynatem lub elektoratem Kolonii, w rzeczywistości zrealizował wiele celów określonych w ultimatum z 1688 r. W każdym razie dla Ludwika pożądany był pokój w 1697 r., Ponieważ Francja była wyczerpana kosztami wojny.\nGłówny artykuł: Wojna o sukcesję hiszpańską\nPrzyczyny i przygotowania do wojny\nFilip V z Hiszpanii\nDo czasu traktatu rysickiego sukcesja hiszpańska była przedmiotem troski europejskich przywódców od ponad czterdziestu lat. Król Karol II rządził rozległym imperium obejmującym Hiszpanię, Neapol , Sycylię , Mediolan , Hiszpańską Holandię i liczne kolonie hiszpańskie . Nie rodził jednak dzieci, w związku z czym nie miał bezpośrednich spadkobierców.\nGłówni pretendenci do tronu Hiszpanii należeli do rodzin rządzących Francji i Austrii. Francuskie roszczenie pochodzi od matki Ludwika XIV, Anny z Austrii (starszej siostry Filipa IV z Hiszpanii ) i jego żony Marii Teresy (najstarszej córki Filipa IV). Opierając się na prawach pierwotnego umysłu , Francja miała lepsze roszczenia, ponieważ wywodzi się z najstarszych córek dwóch pokoleń. Jednak zrzeczenie się praw spadkowych skomplikowało sprawy. Jednak w przypadku Marii Teresy rezygnacja została uznana za nieważną z powodu naruszenia przez Hiszpanię umowy małżeńskiej z Ludwikiem. Natomiast żadne zrzeczenie się nie zniszczyło roszczeń syna cesarza Leopolda I Charlesa, arcyksięcia Austrii , który był wnukiem najmłodszej córki Filipa III, Marii Anny . Anglicy i Holendrzy obawiali się, że francuski lub urodzony w Austrii król Hiszpanii zagrozi równowadze sił i dlatego wolał bawarskiego księcia Józefa Ferdynanda , wnuka Leopolda I, przez jego pierwszą żonę Margaret Theresę z Hiszpanii (młodszą córkę Filipa IV) .\nPróbując uniknąć wojny, Ludwik podpisał traktat haski z Wilhelmem III Anglii w 1698 r. Umowa ta podzieliła hiszpańskie terytoria między syna Ludwika, Le Grand Dauphina i arcyksięcia Karola, a resztę imperium przekazano Józefowi Ferdynandowi. Wilhelm III wyraził zgodę na zezwolenie nowym terytoriom Dauphina na przyłączenie się do Francji, gdy ten ostatni przejmie tron ojca. Sygnatariusze jednak nie skonsultowali się z władcą tych ziem, a Karol II z pasją sprzeciwiał się rozczłonkowaniu jego imperium. W 1699 r. Potwierdził swoją wolę z 1693 r., W której Joseph Ferdinand został jedynym jego następcą.\nSześć miesięcy później zmarł Joseph Ferdinand. Dlatego w 1700 r. Ludwik i Wilhelm III zawarli nową umowę o podziale, czyli traktat londyński . To przydzieliło Arcyksiążę Hiszpanię, Kraje Niskie i kolonie hiszpańskie. Dauphin otrzymałby wszystkie włoskie terytoria Hiszpanii. Karol II przyznał, że jego imperium może pozostać niepodzielne, przekazując je w całości Francuzowi lub Austriakowi. Pod naciskiem swojej niemieckiej żony Marii Anny z Neuburga Karol II nazwał arcyksięcia Karola swoim jedynym spadkobiercą.\nAkceptacja woli Karola II i konsekwencje\nLouis w 1701 roku\nNa łożu śmierci w 1700 r. Karol II nieoczekiwanie zmienił wolę. Wyraźna demonstracja francuskiej wyższości wojskowej przez wiele dziesięcioleci przed tym okresem, profrancuska frakcja na dworze Hiszpanii, a nawet papież Innocenty XII przekonali go, że Francja jest bardziej skłonna zachować nienaruszone imperium. W ten sposób ofiarował całe imperium drugiemu synowi Dauphina, Filipowi, księciu Anjou, pod warunkiem, że pozostanie niepodzielny. Anjou nie był w bezpośredniej linii sukcesji francuskiej, dlatego jego przystąpienie nie doprowadziłoby do unii francusko-hiszpańskiej. Jeśli Anjou odmówi, tron zostanie ofiarowany jego młodszemu bratu Karolowi, księciu Berry . Gdyby książę Berry odrzucił to, poszedłby do arcyksięcia Karola, a następnie do odległego spokrewnionego Domu Sabaudii, gdyby Charles odmówił.\nLouis stanął przed trudnym wyborem. Może zgodzić się na podział majątku hiszpańskiego i uniknąć wojny ogólnej, albo zaakceptować wolę Karola II i zrazić znaczną część Europy. Początkowo Louis mógł być skłonny do przestrzegania traktatów o podziale. Jednak naleganie Dauphina przekonało Louisa, że jest inaczej. Co więcej, minister spraw zagranicznych Louisa, Jean-Baptiste Colbert, markiz de Torcy , zwrócił uwagę, że wojna z cesarzem prawie na pewno doprowadzi do tego, czy Louis zaakceptuje traktaty o podziale, czy wolę Karola II. Podkreślił, że jeśli dojdzie do wojny, Wilhelm III raczej nie będzie stał po stronie Francji, ponieważ „zawarł traktat, aby uniknąć wojny i nie zamierzał iść na wojnę, aby wdrożyć traktat”. Rzeczywiście, w przypadku wojny lepiej byłoby mieć kontrolę nad spornymi ziemiami. W końcu Louis postanowił zaakceptować wolę Karola II. Filip, książę Anjou, został Filipem V, królem Hiszpanii.\nWiększość europejskich władców zaakceptowała Filipa jako króla, choć niektórzy tylko niechętnie. W zależności od tego, czy ktoś uważa wojnę za nieuniknioną, czy nie, Louis działał rozsądnie lub arogancko. Potwierdził, że Filip V zachował swoje prawa francuskie, pomimo nowej pozycji hiszpańskiej. Trzeba przyznać, że mógł jedynie hipotezę teoretyczną, a nie próbować związku francusko-hiszpańskiego. Ale jego działania z pewnością nie zostały odczytane jako bezinteresowne. Co więcej, Louis wysłał wojska do hiszpańskiej Holandii, aby eksmitować holenderskie garnizony i zapewnić holenderskie uznanie Filipa V. W 1701 r. Filip przeniósł asiento (prawo do dostarczania niewolników do hiszpańskich kolonii) do Francji, alienując angielskich kupców. W miarę narastania napięć Ludwik postanowił uznać Jamesa Stuarta , syna Jakuba II, za króla Anglii po jego śmierci, doprowadzając Wilhelma III do szału. Działania te rozwścieczyły Wielką Brytanię i Republikę Holenderską. Wraz z Świętym Cesarzem Rzymskim i małymi niemieckimi państwami utworzyli kolejny Wielki Sojusz i wypowiedzieli wojnę Francji w 1702 r. Francuska dyplomacja zapewniła jednak Bawarii, Portugalii i Sabaudii sojusznikom francusko-hiszpańskim.\nArmia francusko-hiszpańska pod dowództwem księcia Berwicka zdecydowanie pokonała siły Sojuszu Portugalii, Anglii i Republiki Holenderskiej w bitwie pod Almansą .\nBitwa pod ramillies między francuskim i angielskim, 23 maja 1706\nJeszcze przed oficjalną deklaracją wojny działania wojenne rozpoczęły się od agresji cesarskiej we Włoszech. Kiedy ostatecznie ogłoszona, Wojna o sukcesję hiszpańską potrwa prawie do śmierci Louisa, kosztem dla niego i królestwa Francji.\nWojna rozpoczęła się sukcesami Francji, jednak wspólne talenty Johna Churchilla, księcia Marlborough i Eugeniusza Sabaudzkiego sprawdziły te zwycięstwa i przełamały mit francuskiej niezwyciężoności. Duet pozwolił Palatynatowi i Austrii zająć Bawarię po zwycięstwie w bitwie pod Blenheim . Maksymilian II Emanuel, elektor Bawarii , musiał uciekać do hiszpańskiej Holandii. Wpływ tego zwycięstwa zdobył poparcie Portugalii i Sabaudii. Później bitwa pod Ramillies doprowadziła kraje niskie do aliantów, a bitwa o Turyn zmusiła Ludwika do ewakuacji Włoch, pozostawiając je otwarte dla sił sprzymierzonych. Marlborough i Eugene of Savoy spotkali się ponownie w bitwie pod Oudenarde , co umożliwiło im przeprowadzenie inwazji na Francję.\nFrancja nawiązała kontakt z Franciszkiem II Rakoczym i obiecała wsparcie, jeśli podejmie sprawę niepodległości Węgier .\nKlęski, głód i narastający dług znacznie osłabiły Francję. W latach 1693–1710 ponad dwa miliony ludzi zginęło w dwóch głodach , co pogorszyło się, gdy wojska żerujące zajmowały zapasy żywności z wiosek. W desperacji Ludwik XIV nakazał nawet katastrofalną inwazję na angielską wyspę Guernsey jesienią 1704 r. W celu najazdu na ich udane zbiory. Zimą 1708–1709 Louis był gotów przyjąć pokój za wszelką cenę. Zgodził się, że całe hiszpańskie imperium powinno zostać przekazane arcyksiążę Karolowi, a także zgodził się powrócić na granice pokoju westfalskiego, rezygnując ze wszystkich terytoriów, które nabył w ciągu sześćdziesięciu lat swojego panowania. Nie mógł jednak mówić za wnuka i nie mógł obiecać, że Filip V zaakceptuje te warunki. Dlatego sojusznicy zażądali, aby Louis samotnie zaatakował swojego wnuka, aby wymusić na nim te warunki. Jeśli nie uda mu się tego osiągnąć w ciągu roku, wojna wznowi się. Louis nie mógł zaakceptować tych warunków.\nLudwik XIV przedstawiony na Louis d'or w 1709 roku\nOstatnie fazy wojny o sukcesję hiszpańską pokazały, że alianci nie byli w stanie utrzymać arcyksięcia Karola w Hiszpanii z taką samą pewnością, jak Francja nie mogła zachować całego hiszpańskiego dziedzictwa króla Filipa V. Alianci zostali ostatecznie wydaleni z centralnej Hiszpanii przez Franco -Hiszpańskie zwycięstwa w bitwach pod Villaviciosą i Brihuegą w 1710 r. Siły francuskie gdzie indziej pozostały uparte, mimo porażek. Alianci odnieśli pirackie zwycięstwo w bitwie pod Malplaquet z 21 000 ofiar, dwa razy więcej niż Francuzi. Ostatecznie Francja odzyskała dumę militarną dzięki decydującemu zwycięstwu w Denain w 1712 roku.\nFrancuskie sukcesy wojskowe pod koniec wojny miały miejsce na tle zmienionej sytuacji politycznej w Austrii. W 1705 r. Zmarł cesarz Leopold I. Jego starszy syn i następca, Józef I , poszli za nim w 1711 r. Jego spadkobiercą był nie kto inny jak arcyksiążę Karol, który zapewnił kontrolę nad wszystkimi posiadłościami austriackimi jego brata. Gdyby wówczas imperium hiszpańskie przypadło mu, wskrzesiłoby ono tak wielką dziedzinę, jak cesarz rzymski Karol V w XVI wieku. Dla morskich mocarstw Wielkiej Brytanii i Republiki Holenderskiej byłoby to tak niepożądane, jak związek francusko-hiszpański.\nMapa Francji po śmierci Ludwika XIV\nW wyniku świeżego spojrzenia Wielkiej Brytanii na europejską równowagę sił rozpoczęły się rozmowy anglo-francuskie, których kulminacją był traktat z Utrechtu z 1713 r. Między Ludwikiem, Filipem V z Hiszpanii , Anną, Królową Wielkiej Brytanii i Republiką Holenderską . W 1714 r., Po utracie Landau i Fryburga , cesarz rzymski zawarł także pokój z Francją w traktatach z Rastatt i Badenii .\nW ogólnym ujęciu Filip V zachował Hiszpanię i jej kolonie, podczas gdy Austria otrzymała Hiszpańską Holandię i podzieliła Hiszpańskie Włochy z Sabaudią . Wielka Brytania zachowała Gibraltar i Menorkę . Louis zgodził się wycofać swoje poparcie dla Jamesa Stuarta, syna Jakuba II i pretendenta do tronu Wielkiej Brytanii, i przekazał Anne Nowa Fundlandia , Ziemię Ruperta i Acadię w obu Amerykach. Wielka Brytania najwięcej zyskała na traktacie z Utrechtu, ale ostateczne warunki były znacznie korzystniejsze dla Francji niż te, które były omawiane podczas negocjacji pokojowych w 1709 i 1710 roku. Francja zachowała Île-Saint-Jean i Île Royale , a Louis nabył kilka niewielkie terytoria europejskie, takie jak Księstwo Orange i dolina Ubaye , które obejmowały transalpejskie przejścia do Włoch. Dzięki Ludwikowi, jego sojusznikom, elektorom Bawarii i Kolonii przywrócono ich przedwojenny status i zwrócono ich ziemie.\nPodwójny szyfr króla Ludwika XIV i królowej Marii Teresy\nLouis i jego żona Maria Teresa z Hiszpanii mieli sześcioro dzieci z małżeństwa, które zawarło z nimi umowę w 1660 roku. Jednak tylko jedno dziecko, najstarsze, przeżyło do dorosłości: Louis, le Grand Dauphin , znany jako Monseigneur . Maria Theresa zmarła w 1683 roku, po czym Louis zauważył, że nigdy nie spowodowała u niego niepokoju przy żadnej innej okazji.\nPomimo dowodów miłości wcześnie w małżeństwie, Louis nigdy nie był wierny Marii Teresie. Wziął szereg kochanek, zarówno oficjalnych, jak i nieoficjalnych. Do lepiej udokumentowanych należą: Louise de La Vallière (z którą miał 5 dzieci; 1661–67), Bonne de Pons d'Heudicourt (1665), Catherine Charlotte de Gramont (1665), Françoise-Athénaïs, Marquise de Montespan (z którymi miał 7 dzieci; 1667–80), Anne de Rohan-Chabot (1669–75), Claude de Vin des Œillets (1 dziecko urodzone w 1676), Isabelle de Ludres (1675–78) i Marie Angélique de Scorailles (1679) –81), który zmarł w wieku 19 lat przy porodzie. Za pośrednictwem tych powiązań, wyprodukował wiele dzieci nieślubnych, z których większość Ożenił się do członków oddziałów podchorążych z rodziny królewskiej .\nLouis okazał się relatywnie bardziej wierny swojej drugiej żonie, Françoise d'Aubigné, Marquise de Maintenon . Po raz pierwszy spotkał ją podczas pracy nad opieką nad dziećmi przez Madame de Montespan, zwracając uwagę na troskę, jaką dała swojemu ulubionemu, Louisowi Auguste, księciu stanu Maine . Król był z początku zniechęcony jej surową praktyką religijną, ale on ją ogrzał przez jej troskę o swoje dzieci.\nKiedy 20 grudnia 1673 r. Legitymował swoje dzieci przez madame de Montespan, Françoise d'Aubigné została królewską guwernantką w Saint-Germain. Jako guwernantka była jedną z niewielu osób, które mogły rozmawiać z nim jako równi bez ograniczeń. Uważa się, że pobrali się potajemnie w Wersalu około 10 października 1683 r. Lub stycznia 1684 r. To małżeństwo, choć nigdy nie ogłoszone ani publicznie omówione, było tajemnicą otwartą i trwało do jego śmierci.\nPobożność i religia\nLudwik XIV zachęcał misje katolickie poprzez utworzenie Towarzystwa Misji Zagranicznych w Paryżu .\nLouis był pobożnym i pobożnym królem, który uważał się za głowę i obrońcę Kościoła Gallican. Louis odprawiał swoje nabożeństwa codziennie, bez względu na to, gdzie był, regularnie przestrzegając kalendarza liturgicznego. Pod wpływem swojej bardzo religijnej drugiej żony stał się znacznie silniejszy w praktykowaniu swojej wiary katolickiej. Obejmowało to zakaz występów operowych i komediowych podczas Wielkiego Postu.\nW środku i pod koniec jego panowania centrum religijnych obrzędów króla była zazwyczaj Chapelle Royale w Wersalu. Ostentacja była cechą wyróżniającą codzienną Mszę św., Coroczne uroczystości, takie jak Wielki Tydzień i specjalne uroczystości. Louis założył paryskie Towarzystwo Misji Zagranicznych , ale jego nieformalny sojusz z Imperium Osmańskim został skrytykowany za podważenie chrześcijaństwa .\nObraz z 1667 roku przedstawiający Ludwika jako mecenasa sztuk pięknych\nRoyale Cour i Cour de MARBRE w Wersalu\nZobacz także: Styl Louis XIV\nLudwik hojnie wspierał dwór królewski Francji i tych, którzy pracowali pod nim. Przyniósł Académie Française pod jego patronatem i stał się jego „Protector”. Pozwolił rozkwitowi klasycznej literaturze francuskiej, chroniąc takich pisarzy, jak Molière , Racine i La Fontaine , których dzieła pozostają bardzo wpływowe do dziś. Louis patronował także sztukom wizualnym, finansując i zamawiając różnych artystów, takich jak Charles Le Brun , Pierre Mignard , Antoine Coysevox i Hyacinthe Rigaud , których prace stały się znane w całej Europie. W muzyce dobrze prosperowali kompozytorzy i muzycy tacy jak Jean-Baptiste Lully , Jacques Champion de Chambonnières i François Couperin . W 1661 r. Louis założył Académie Royale de Danse , aw 1669 r. Académie d'Opéra , ważne wydarzenia związane z ewolucją baletu . Król przyciągał także, wspierał i patronował takim artystom, jak André Charles Boulle, który zrewolucjonizował intarsja dzięki swojej sztuce inkrustacji , znanej dziś jako „ Boulle Work ”.\nW trakcie czterech kampanii budowlanych Louis przekształcił domek myśliwski zbudowany przez Ludwika XIII w spektakularny pałac wersalski . Z wyjątkiem obecnej Kaplicy Królewskiej (zbudowanej pod koniec panowania Ludwika) pałac uzyskał znaczną część swojego obecnego wyglądu po trzeciej kampanii budowlanej, po której nastąpiło oficjalne przeniesienie dworu królewskiego do Wersalu 6 maja 1682 r. Wersal stał się olśniewającym, budzącym podziw otoczeniem dla spraw państwowych i przyjmowania zagranicznych dygnitarzy. W Wersalu sam król zwrócił na siebie uwagę.\nPopiersie Ludwika XIV autorstwa Gianlorenza Berniniego\nZasugerowano kilka powodów powstania ekstrawaganckiego i okazałego pałacu, a także przeniesienia siedziby monarchii. Na przykład pamiętnik Saint-Simon spekulował, że Louis postrzegał Wersal jako izolowane centrum władzy, w którym zdradzieckie kabiny można łatwiej odkryć i udaremnić. Alternatywnie pojawiły się spekulacje, że bunt Fronde spowodował, że Louis nienawidził Paryża, który porzucił na rzecz odwrotu kraju. Jednak jego sponsorowanie wielu prac publicznych w Paryżu, takich jak ustanowienie policji i oświetlenia ulicznego, nie ma zaufania do tej teorii. Jako kolejny przykład jego dalszej troski o stolicę, Louis zbudował Hôtel des Invalides , kompleks wojskowy i dom do dziś dla oficerów i żołnierzy dotkniętych kalectwem lub starością. Chociaż w jego czasach farmakologia była jeszcze bardzo szczątkowa, Invalides był pionierem nowych metod leczenia i ustanowił nowe standardy leczenia hospicyjnego. Zawarcie traktatu z Aix-la-Chapelle w 1668 r. Skłoniło również Ludwika do wyburzenia północnych murów Paryża w 1670 r. I zastąpienia ich szerokimi, wysadzanymi drzewami bulwarami.\nLouis odnowił i ulepszył Luwr i inne rezydencje królewskie. Gian Lorenzo Bernini miał pierwotnie planować uzupełnienia Luwru; jednak jego plany oznaczałyby zniszczenie znacznej części istniejącej struktury, zastępując ją włoską letnią willą w centrum Paryża. Plany Berniniego zostały ostatecznie odłożone na korzyść eleganckiej kolumnady w Luwrze zaprojektowanej przez trzech Francuzów: Louisa Le Vau , Charlesa Le Bruna i Claude'a Perraulta . Po przeprowadzce sądu do Wersalu Luwr został przekazany sztuce i publiczności. Podczas wizyty w Rzymie Bernini wykonał także słynne popiersie króla.\nObraz i przedstawienie\nBrązowe popiersie Ludwika XIV. Około 1660 roku przez nieznanego artystę. Z Paryża we Francji. Muzeum Wiktorii i Alberta w Londynie.\nNiewielu władców w historii świata upamiętniało się w tak wspaniały sposób jak Louis. Louis wykorzystał dworski rytuał i sztukę, aby potwierdzić i wzmocnić swoją kontrolę nad Francją. Dzięki jego wsparciu Colbert ustanowił od początku panowania Ludwika scentralizowany i zinstytucjonalizowany system tworzenia i utrwalania królewskiego wizerunku. Król został więc przedstawiony głównie w majestacie lub na wojnie, zwłaszcza przeciwko Hiszpanii. Taki wizerunek monarchy można było znaleźć w wielu mediach o charakterze artystycznym, takich jak malarstwo, rzeźba, teatr, taniec, muzyka i almanachy, które rozprzestrzeniły królewską propagandę wśród ludności.\nEwolucja portretu królewskiego\nLe Roi Gouverne par lui-même , MODELLO do centralnego panelu sufitu Sali Lustra ca. 1680 Le Brun , (1619–1690)\nW ciągu swojego życia Louis zlecił wiele dzieł sztuki do przedstawienia siebie, w tym ponad 300 formalnych portretów. Najwcześniejsze przedstawienia Ludwika były już zgodne z ówczesnymi obrazowymi konwencjami, przedstawiając dziecięcego króla jako majestatycznie królewskie wcielenie Francji. Ta idealizacja monarchy była kontynuowana w późniejszych pracach, w których unikano przedstawiania skutków ospy, którą Louis zachorował w 1647 r. W latach 60. XVI w. Ludwik zaczął być pokazywany jako cesarz rzymski, bóg Apollo lub Aleksander Wielki , jak można można zobaczyć w wielu pracach Charlesa Le Bruna , takich jak rzeźby, obrazy i dekoracje najważniejszych zabytków.\nObraz króla w ten sposób skupiał się na alegorycznych lub mitologicznych atrybutach, zamiast próbować stworzyć prawdziwe podobieństwo. Wraz z wiekiem Louisa zmienił się także sposób, w jaki został przedstawiony. Niemniej jednak nadal istniała rozbieżność między realistyczną reprezentacją a wymogami królewskiej propagandy. Nie ma lepszej ilustracji tego niż często powtarzany portret Ludwika XIV z 1701 roku Hyacinthe Rigaud , w którym 63-letni Louis wydaje się stać na nienaturalnie młodych nogach.\nPortret Rigauda był przykładem wysokości królewskiego portretu za panowania Louisa. Chociaż Rigaud stworzył wiarygodne podobieństwo do Louisa, portret nie był ani przeznaczony do ćwiczenia realizmu, ani do odkrywania jego osobistego charakteru. Z pewnością Rigaud dbał o szczegóły i z wielką precyzją przedstawiał kostium króla, aż do klamry do butów.\nJednak intencją Rigaud było gloryfikowanie monarchii. Oryginał Rigauda, obecnie mieszczący się w Luwrze , pierwotnie miał być prezentem dla wnuka Louisa, Filipa V z Hiszpanii . Jednak Louis był tak zadowolony z pracy, że zatrzymał oryginał i zlecił przesłanie kopii do wnuka. Stało się to pierwszym z wielu egzemplarzy, zarówno w formacie pełnym, jak i połówkowym, które Rigaud przygotował, często z pomocą swoich asystentów. Portret stał się również wzorem francuskiego portretu królewskiego i cesarskiego aż do czasów Karola X ponad sto lat później. W swojej pracy Rigaud proklamuje wywyższony status królewski Louisa poprzez jego elegancką postawę i wyniosłą ekspresję, królewskie regalia i tron, bogate ceremonialne szaty fleur-de-lys, a także pionową kolumnę w tle, która wraz z draperiami , służy do wykadrowania tego obrazu majestatu.\nOprócz portretów Louis zlecił co najmniej 20 posągom siebie w latach 80. XVI wieku, aby stanąć w Paryżu i miasteczkach prowincjonalnych jako fizyczne przejawy jego rządów. Zlecił także „artystom wojennym” śledzenie go w kampaniach dokumentujących jego wojskowe triumfy. Aby przypomnieć ludziom o tych triumfach, Louis wzniósł stałe łuki triumfalne w Paryżu i prowincjach po raz pierwszy od upadku Cesarstwa Rzymskiego .\nPanowanie Ludwika oznaczało narodziny i niemowlę sztukę medalionów. Szesnastowieczni władcy często wydawali medale w małych ilościach, aby uczcić najważniejsze wydarzenia z ich rządów. Ludwik uderzył jednak ponad 300, aby uczcić historię króla z brązu, które zostały zapisane w tysiącach domów we Francji.\nUżywał także gobelinów jako środka wywyższania monarchii. Gobeliny mogą być alegoryczne, przedstawiające elementy lub pory roku, lub realistą, przedstawiające rezydencje królewskie lub wydarzenia historyczne. Były to jedne z najważniejszych środków szerzenia królewskiej propagandy przed budową Sali Lustrzanej w Wersalu.\nSala Lustrzana, Pałac Wersalski\nLouis kochał balet i często tańczył w baletach dworskich we wczesnej połowie swego panowania. Ogólnie rzecz biorąc, Louis był chętnym tancerzem, który grał 80 ról w 40 głównych baletach. To zbliża się do kariery profesjonalnego tancerza baletowego.\nJego wybory były strategiczne i zróżnicowane. Tańczył cztery części w trzech komediach-baletach Molière , których spektaklom towarzyszy muzyka i taniec. Louis grał Egipcjanina w Le Mariage forcé w 1664 r., Mauretańskiego dżentelmena w Le Sicilien w 1667 r., A zarówno Neptuna, jak i Apolla w laurach Les Amants w 1670 r.\nCzasami tańczył główne role, które były odpowiednio królewskie lub boskie (takie jak Neptun, Apollo lub Słońce). Innym razem przyjmował przyziemne role, zanim pojawił się na końcu w roli głównej. Uważa się, że przez cały czas zapewniał swoim rolom dostateczny majestat i podkreślał swój talent do tańca. Dla Louisa balet mógł nie być jedynie narzędziem manipulacji w jego machinie propagandowej. Sama liczba przedstawień, które wykonał, a także różnorodność ról, które odegrał, mogą służyć do głębszego zrozumienia i zainteresowania formą sztuki.\nPoza oficjalnym przedstawieniem i wizerunkiem Louisa, jego poddani postępowali także w nieoficjalnym dyskursie składającym się głównie z tajnych publikacji, popularnych piosenek i plotek, które stanowiły alternatywną interpretację Louisa i jego rządu. Często koncentrowali się na nieszczęściach wynikających z kiepskiego rządu, ale także nieśli nadzieję na lepszą przyszłość, kiedy Louis uniknął złośliwych wpływów swoich ministrów i kochanek i wziął rząd w swoje ręce. Z drugiej strony petycje skierowane bezpośrednio do Louisa lub jego ministrów wykorzystywały tradycyjne obrazy i język monarchii. Te różnorodne interpretacje Ludwika obfitowały w sprzeczności, które odzwierciedlały połączenie codziennych doświadczeń ludzi z ideą monarchii.\nAlexandre Dumas wcielił się w Louisa w dwóch kontynuacjach Trzech muszkieterów : najpierw jako dziecko w Dwadzieścia lat później, a potem jako młody człowiek w Vicomte de Bragelonne , w którym jest główną postacią. Ostatnia część tej ostatniej powieści opowiada legendę, że tajemniczy więzień w żelaznej masce był w rzeczywistości bratem bliźniakiem Louisa i stworzył wiele adaptacji filmowych, ogólnie zatytułowanych Człowiek w żelaznej masce .\nW 1910 roku amerykański powieściopisarz historyczny Charles Major napisał „Mały król: historia dzieciństwa króla Ludwika XIV” .\nLouis jest główną postacią powieści historycznej z 1959 r. „Angélique et le Roy” („Angélique and the King”), należącej do serii Angelique . Bohaterka, kobieta o silnej woli w Wersalu, odrzuca postępy Króla i nie chce zostać jego kochanką. Późniejsza książka, „Angélique se révolte” z 1961 r. („Angélique in Revolt”), opisuje tragiczne konsekwencje jej walki z tym potężnym monarchą.\nPostać oparta na Louisie odgrywa ważną rolę w Age of Unreason , serii czterech alternatywnych powieści historycznych napisanych przez amerykańskiego pisarza science fiction i fantasy Gregory'ego Keyesa .\nLouis bierze znaczący udział w Barokowym cyklu Neala Stephensona , a zwłaszcza w Zamieszaniu , którego większa część ma miejsce w Wersalu.\nW uniwersum serii 39 wskazówek zauważono, że Louis był częścią gałęzi Cahill, Tomas.\nOn nazywa się syn Apollina w Rick Riordan „s Trials of Apollo serii.\nLudwik XIV jest przedstawiana w powieści księżyc i słońce przez Vonda N. McIntyre .\nFilm „Wzięcie władzy Ludwika XIV” (1966) w reżyserii Roberto Rosselliniego pokazuje wzrost władzy Louisa po śmierci kardynała Mazarina .\nFilm Man in the Iron Mask (1998) w reżyserii Randalla Wallace'a koncentrował się na tożsamości anonimowego zamaskowanego więźnia, który spędził dziesięciolecia w Bastille i innych francuskich więzieniach, a jego prawdziwa tożsamość pozostaje do dziś tajemnicą. W monarchę grał Leonardo DiCaprio .\nFilm Le Roi Danse (2000; przetłumaczony: The King Dances ) w reżyserii Gérarda Corbiau ujawnia Louisa oczami\nJean-Baptiste Lully , jego nadworny muzyk. Julian Sands wcielił się w Louisa w Vatel Rolanda Jaffe'a (2000).\nAlan Rickman wyreżyserował, współautor i wystąpił jako Louis XIV w filmie A Little Chaos , który koncentruje się na budowie w ogrodach Versaille, w czasie bezpośrednio przed śmiercią królowej Marii Teresy i po niej.\nFilm Śmierć Ludwika XIV z 2016 roku , w reżyserii Alberta Serry , rozgrywa się w ciągu ostatnich dwóch tygodni życia Ludwika XIV przed śmiercią zgorzeli , w której monarcha grał Jean-Pierre Léaud .\n15-letni Louis XIV, grany przez irlandzkiego aktora Roberta Sheehana , jest główną postacią krótkotrwałego historycznego serialu fantasy Young Blades od stycznia do czerwca 2005 r.\nGeorge Blagden portretuje Louis XIV w Canal + serii Versailles który emitowany przez trzy sezony od 2015 roku.\nLudwik XIV (siedzący) ze swoim synem le Grand Dauphinem (po lewej), wnukiem Ludwikiem, księciem Burgundii (po prawej), swoim prawnukiem Ludwikiem księciem Anjou i Madame de Ventadour , guwernantką Anjou, która zleciła to obraz; w tle są popiersia Henryka IV i Ludwika XIII .\nPomimo wizerunku zdrowego i męskiego króla, którego Louis chciał rzucić, istnieją dowody sugerujące, że jego zdrowie nie było bardzo dobre. Miał wiele dolegliwości: na przykład objawy cukrzycy , co potwierdzają doniesienia o ropiejącym zapaleniu okostnej w 1678 r., Ropnie zębów w 1696 r., A także nawracające czyraki , omdlenia, dna moczanowa , zawroty głowy , uderzenia gorąca i bóle głowy .\nOd 1647 do 1711 r. Trzej główni lekarze króla (Antoine Vallot, Antoine d'Aquin i Guy-Crescent Fagon ) rejestrowali wszystkie swoje problemy zdrowotne w Dzienniku Santé du Roi ( Dzienniku Zdrowia Króla ), codziennie raport o jego zdrowiu. 18 listopada 1686 r. Louis przeszedł bolesną operację przetoki odbytu , którą wykonał chirurg Charles Felix de Tassy, który przygotował specjalnie ukształtowany zakrzywiony skalpel na tę okazję. Rana goiła się dłużej niż dwa miesiące.\nLouis zmarł na gangrenę w Wersalu 1 września 1715 r., Cztery dni przed swoimi 77. urodzinami, po 72 latach na tronie. Znosząc wiele bólu w ostatnich dniach, w końcu „poddał swoją duszę bez żadnego wysiłku, jak gasnąca świeca”, recytując psalm Domine, ad adjuvandum me festina ( O Panie, pośpiesz mi pomóc ). Jego ciało spoczęło w bazylice Saint-Denis pod Paryżem. Pozostał tam nieprzerwanie przez około 80 lat, aż rewolucjoniści ekshumowali i zniszczyli wszystkie pozostałości znalezione w bazylice.\nLouis przeżył większość swojej najbliższej legalnej rodziny. Jego ostatni żyjący w małżeństwie syn Dauphin zmarł w 1711 roku. Zaledwie rok później książę Burgundii, najstarszy z trzech synów Dauphina, a następnie spadkobierca Louisa, poszedł za ojcem. Starszy syn Burgundii, Louis, książę Bretanii , dołączył do nich kilka tygodni później. Tak więc na łożu śmierci spadkobiercą Louisa był jego pięcioletni prawnuk, Louis, książę Anjou , młodszy syn Burgundii.\nLudwik przewidział niepełnoletniego spadkobiercę i starał się ograniczyć władzę swojego siostrzeńca Filipa II, księcia Orleanu , który jako jego najbliższy żyjący prawowity krewny we Francji prawdopodobnie stałby się regentem do przyszłego Ludwika XV. W związku z tym król utworzył radę regencyjną, tak jak Ludwik XIII antycypował własną mniejszość Ludwika XIV, z pewną dozą władzy nad jego nieślubnym synem Ludwikiem Augustem de Bourbon, księciem stanu Maine . Jednak Orlean miał unieważnić Ludwika przez Parlement Paryża po jego śmierci i stał się jedynym regentem. Pozbawił Maine i jego brata, Louisa-Alexandre'a, hrabiego Tuluzy , rangi Księcia Krwi , którą Louis im nadał, i znacznie zmniejszył moc i przywileje Maine.\nLinia sukcesji w 1715 r\nLinia sukcesji na tron francuski po śmierci Ludwika XIV w 1715 roku. Jedyny prawowity wnuk Ludwika XIV, Filip V, nie został włączony do linii sukcesji z powodu zrzeczenia się tronu francuskiego po wojnie o sukcesję hiszpańską, która przetrwał 13 lat po śmierci Karola II Hiszpanii w 1700 roku.\nLudwik XIII (1601–1643)\nLudwik XIV (1638–1715)\nLouis, książę Burgundii (1682–1712)\nLouis, książę Bretanii (1707–1712)\nFilip V z Hiszpanii (1683–1746)\nKarol, książę jagód (1686–1714)\nFilip I, książę Orleanu (1640–1701)\n(2) Filip II, książę Orleanu (1674–1723)\nWedług Philippe de Dangeau „s Journal , Louis na łożu śmierci poinformowała jego dziedzica z tymi słowami:\nNie podążajcie za złym przykładem, który wam wyznaczyłem; Często zbyt lekko podejmowałem wojnę i utrzymywałem ją dla próżności. Nie naśladujcie mnie, ale bądźcie spokojnym księciem i obyście się przede wszystkim ulżyli swoim poddanym.\nEkspansja terytorialna Francji pod panowaniem Ludwika XIV (1643–1715) jest przedstawiona na pomarańczowo.\nNiektórzy historycy zwracają uwagę, że w tamtych czasach zwyczajną demonstracją pobożności było wyolbrzymienie grzechów. Dlatego nie kładą dużego nacisku na deklaracje Louisa o śmierci w ocenie jego osiągnięć. Koncentrują się raczej na sukcesach wojskowych i dyplomatycznych, takich jak to, jak umieścił francuskiego księcia na tronie hiszpańskim. Twierdzą, że to zakończyło groźbę agresywnej Hiszpanii, która historycznie ingerowała w wewnętrzną politykę francuską. Historycy ci podkreślają także wpływ wojen Ludwika na poszerzanie granic Francji i tworzenie bardziej obronnych granic, które uchroniły Francję przed inwazją aż do rewolucji.\nPrawdopodobnie Louis zastosował się również pośrednio do „złagodzenia ciężarów [swoich] poddanych”. Na przykład patronował sztuce, zachęcał przemysł, wspierał handel i handel oraz sponsorował powstanie imperium zamorskiego. Co więcej, znaczący spadek wojen domowych i powstań arystokratycznych podczas jego panowania są postrzegani przez tych historyków jako wynik konsolidacji Ludwika przez władzę królewską nad elitami feudalnymi. W ich analizie jego wczesne reformy scentralizowały Francję i zaznaczyły narodziny nowoczesnego państwa francuskiego. Uważają polityczne i militarne zwycięstwa, a także liczne osiągnięcia kulturalne, za sposób, w jaki Louis pomógł wznieść Francję na czołową pozycję w Europie. Europa przyszła podziwiać Francję za jej militarne i kulturalne sukcesy, władzę i wyrafinowanie. Europejczycy generalnie zaczęli naśladować francuskie maniery, wartości, towary i deportacje. Francuski stał się uniwersalnym językiem elity europejskiej.\nKrytycy Louisa argumentowali, że jego znaczne wydatki zagraniczne, wojskowe i krajowe zubożyły i zbankrutowały Francję. Jego zwolennicy odróżniają jednak państwo zubożałe od Francji, która nie była. Jako dowody, że cytować literaturę czasu, takich jak komentarzem społecznym w Montesquieu „s Listy perskie .\nAlternatywnie, krytycy Ludwika przypisują przewrót społeczny, który zakończył się Rewolucją Francuską, jego niepowodzeniem w reformowaniu francuskich instytucji, gdy monarchia była jeszcze bezpieczna. Inni uczeni twierdzą, że nie było powodu, aby zreformować instytucje, które w dużej mierze działały dobrze za czasów Louisa. Utrzymują również, że wydarzenia, które miały miejsce prawie 80 lat po jego śmierci, nie były racjonalnie przewidywalne dla Louisa i że w każdym razie jego następcy mieli wystarczająco dużo czasu, aby zainicjować własne reformy.\nProcesja królewska mijająca Pont-Neuf pod Ludwikiem XIV\nLouis był często krytykowany za próżność. Pamiętnik Saint-Simon , który twierdził, że Louis go potraktował, skrytykował go w ten sposób:\nNie było nic, co lubił tak bardzo, jak pochlebstwo lub, mówiąc wprost, uwielbienie; im był grubszy i bardziej niezdarny, tym bardziej mu się podobało.\nZe swojej strony Voltaire postrzegał próżność Louisa jako przyczynę jego wojowniczości:\nPewne jest, że namiętnie pragnął chwały, a nie samych podbojów. W przejęciu Alzacji i połowy Flandrii oraz całej Franche-Comté najbardziej podobało mu się imię, które sam sobie stworzył.\nNiemniej jednak Louis otrzymał również pochwały. Antyburbonowy Napoleon opisał go nie tylko jako „wielkiego króla”, ale także jako „jedynego króla Francji godnego tego imienia”. Leibniz , niemiecki filozof protestancki, pochwalił go jako „jednego z największych królów, jaki kiedykolwiek był”. A Lord Acton podziwiał go jako „zdecydowanie najzdolniejszego człowieka, który urodził się w czasach współczesnych na stopniach tronu”. Historyk i filozof Voltaire napisał: „Jego imienia nigdy nie można wymówić bez szacunku i bez przywoływania wizerunku wiecznie pamiętanej epoki”. Historia Voltaire'a, Wiek Ludwika XIV , określiła panowanie Ludwika jako nie tylko jeden z czterech wielkich epok, w których rozkwitał rozum i kultura, ale największy w historii.\nW 1848 roku, w Nuneham Domu , kawałek zmumifikowane serce Louisa, zaczerpnięte z jego grobu i przechowywane w srebrnym łańcuszku przez Lorda Harcourt , arcybiskupa Yorku , został pokazany na Dziekana Westminster , William Buckland , którzy go jedli.\nLegenda przypisuje Ludwikowi XIV wiele cytatów.\nDobrze znane „Jestem państwem” ( „L'état, c'est moi.” ) Zostało zgłoszone co najmniej pod koniec XVIII wieku. Powszechnie się powtarzał, ale na początku XIX wieku został również uznany za apokryficzny .\nPowiedział: „Za każdym razem, gdy mianuję kogoś na wolne stanowisko, sto osób jest nieszczęśliwy, a jeden niewdzięczny”. Louis jest rejestrowany przez wielu naocznych świadków, którzy powiedzieli na łożu śmierci: „ Je m'en vais, mais l'État demeurera toujours. ” („ Odchodzę , ale państwo zawsze pozostanie”).\nTytuły, style, wyróżnienia i broń\nkróla Ludwika XIV\nRoi de France i Navarre\nJego najbardziej chrześcijańska wysokość\nWasza najbardziej chrześcijańska wysokość\n5 września 1638 - 14 maja 1643: Jego Królewska Wysokość Dauphin we Francji\n14 maja 1643 r. - 1 września 1715 r .: Jego najbardziej chrześcijański majestat Król Francji\nFormalnym stylem Ludwika był „ Ludwik XIV, par la grâce de Dieu, roi de France et de Navarre ”, lub „Ludwik XIV przez Łaskę Boga, Króla Francji i Nawarry”.\nHerb Ludwika XIV Francji\nPo wstąpieniu na tron Louis objął królewski herb Francji i Nawarry.\nOtwarty hełm ze złotym płaszczem.\nAzure, trzy fleurs-de-lis Lub (we Francji) przebijając Gulesa w łańcuchu krzyżującym saltire i orle Lub szmaragdowy Właściwy (w Nawarrze) .\nDwaj zwolennicy są dwoma aniołami, działającymi jako heroldowie dwóch królestw. Anioł Dexter nosi standard z herbami Francji i nosi tabard z tymi samymi ramionami. Złowrogi anioł nosi również standard i nosi tabard, ale ten z Nawarry. Oba stoją na kłębach chmur.\nMotto napisane jest złotem na niebieskiej wstążce: MONTJOIE SAINT DENIS, okrzyk wojenny Francji, Saint Denis był także opactwem, w którym przechowywano oriflamme .\nRozety są najpierw otoczone łańcuchem Zakonu Świętego Michała i łańcuchem Zakonu Ducha Świętego , oba były znane jako ordres du roi .\nPrzede wszystkim pawilon armoyé z królewską koroną. Z niego jest królewski niebieski płaszcz z półksiężycem fleurs-de-lis Or, podszyty od wewnątrz gronostajem.\nKrólewski standard króla\nZakon Świętego Ludwika\n5 kwietnia 1693 r. Louis założył także Królewski i Wojskowy Zakon Saint Louis ( francuski : Ordre Royal et Militaire de Saint-Louis ), wojskowy zakon rycerski . Nadał mu imię Ludwika IX i zamierzał go jako nagrodę dla wybitnych oficerów. Jest to godne uwagi jako pierwsza dekoracja, która może zostać przyznana nie-szlachcicom i jest z grubsza prekursorem Legionu , z którym dzieli czerwoną wstążkę (choć Legion jest przyznawany zarówno personelowi wojskowemu, jak i cywilom) .\nPrzodkowie Ludwika XIV z Francji\n8. Antoine z Navarry\n4. Henryk IV Francji\n9. Jeanne III z Navarry\n2. Ludwik XIII z Francji\n10. Francesco I de 'Medici, wielki książę Toskanii\n11. Joanna z Austrii\n1. Ludwik XIV z Francji\n12. Filip II z Hiszpanii\n6. Filip III Hiszpanii\n13. Anna z Austrii\n3. Anne z Austrii\n14. Karol II, arcyksiążę Austrii Wewnętrznej\n7. Margaret Austrii\n15. Maria Anna z Bawarii\nPatrylina Ludwika to linia, od której jest potomkiem ojca do syna.\nPochodzenie Patrilineal jest zasadą przynależności do domów królewskich, ponieważ można je prześledzić od pokoleń - co oznacza, że gdyby król Louis wybrał historycznie dokładną nazwę domu, byłby to Robertian, tak jak wszyscy jego przodkowie płci męskiej tamten dom.\nLouis jest członkiem Domu Burbonów , oddziału dynastii Kapetianów i Robertian .\nPatrylina Ludwika to linia, od której jest potomkiem ojca do syna. Podąża za Burbonem, Królami Francji oraz hrabstwami Paryża i Worms. Linię tę można prześledzić ponad 1200 lat od Roberta z Hesbaye do dnia dzisiejszego, przez królów Francji i Nawarry, Hiszpanii i dwóch Sycylii, książąt parmeńskich i wielkich książąt luksemburskich, książąt Orleanu i cesarzy Brazylii. Jest to jeden z najstarszych w Europie.\nRobert II z Worms and Rheingau ( Robert z Hesbaye ), 770–807\nRobert III z Worms and Rheingau, 808–834\nRobert IV Mocny , 820–866\nRobert I z Francji , 866–923\nHugh the Great , 895–956\nRobert II z Francji , 972–1031\nHenryk I z Francji , 1008–1060\nFilip I z Francji , 1053–1108\nLudwik VI z Francji , 1081–1137\nLudwik VII z Francji , 1120–1180\nFilip II z Francji , 1165–1223\nLudwik VIII z Francji , 1187–1226\nLudwik IX Francji , 1215–1270\nRobert, Count of Clermont , 1256–1317\nLouis I, książę Bourbon , 1279–1342\nJames I, Count of La Marche , 1319–1362\nJan I, hrabia La Marche , 1344–1393\nLouis, hrabia Vendôme , 1376–1446\nJean VIII, hrabia Vendôme , 1428–1478\nFrançois, hrabia Vendôme , 1470–1495\nCharles de Bourbon, książę Vendôme , 1489–1537\nAntoine, król Nawarry, książę Vendôme , 1518–1562\nHenryk IV, król Francji i Nawarry , 1553–1610\nLudwik XIII, król Francji i Nawarry , 1601–1643\nLudwik XIV, król Francji i Nawarry, 1638–1715\nGłówny artykuł: potomkowie Ludwika XIV z Francji\nPrzez Maria Teresa, infantki Hiszpanii, arcyksiężna Austrii, królowa Francji i Nawarry (20 września 1638 - 30 lipca 1683)\nLouis, le Grand Dauphin 1 listopada 1661 r 14 kwietnia 1711 r Fils de France . Dauphin z Francji (1661–1711). Miałem problem. Ojciec Ludwika, Dauphin z Francji , Filip V z Hiszpanii i Charles, książę Berry . Dziadek Ludwika XV z Francji\nAnne Élisabeth 18 listopada 1662 r 30 grudnia 1662 r Fille de France . Zmarł w niemowlęctwie.\nMarie Anne 16 listopada 1664 r 26 grudnia 1664 r Fille de France . Zmarł w niemowlęctwie.\nMarie Thérèse 2 stycznia 1667 r 1 marca 1672 r Fille de France . Znany jako Madame Royale i la Petite Madame . Zmarł w dzieciństwie.\nPhilippe Charles, książę Anjou 5 sierpnia 1668 r 10 lipca 1671 r Fils de France . Zmarł w dzieciństwie.\nLouis François, książę Anjou 14 czerwca 1672 r 4 listopada 1672 r Fils de France . Zmarł w niemowlęctwie.\nTo niepełna lista nieślubnych dzieci Ludwika XIV. Podobno miał więcej, ale trudność w pełnym udokumentowaniu wszystkich takich narodzin ogranicza listę tylko do bardziej znanych i / lub legalnych.\nPrzez NN , ogrodnika\nCórka 1660 nieznany Poślubiła wartownika N de la Queue.\nAutor: Louise de La Vallière (6 sierpnia 1644 r. - 6 czerwca 1710 r.)\nCharles de La Baume Le Blanc 19 grudnia 1663 r 15 lipca 1665 r. (Wiek 1) Nieuprawnione.\nPhilippe de La Baume Le Blanc 7 stycznia 1665 r 1666 (1 rok) Nieuprawnione.\nLouis de La Baume Le Blanc 27 grudnia 1665 r 1666 (1 rok) Nieuprawnione.\nMarie Anne de Bourbon 2 października 1666 r 3 maja 1739 r. (73 lata) Legitymizowane 14 maja 1667 r. Poślubił Ludwika Armanda I, księcia Conti .\nLouis, hrabia Vermandois 3 października 1667 r 18 listopada 1683 r. (16 lat) Legitymizowany 20 lutego 1669 r. Sprawował urząd admirała Francji .\nPrzez Markiza de Montespan (5 października 1641 - 27 maja 1707)\nLouise Françoise de Bourbon pod koniec marca 1669 r 23 lutego 1672 r. (2 lata)\nLouis Auguste, książę stanu Maine 31 marca 1670 r 14 maja 1736 r. (66 lat) Legitymizowany 20 grudnia 1673 r. Pełnił liczne urzędy, w tym: generał pułkownika Suisses et Grisons , gubernator Langwedocji , generał kuchni i wielki mistrz artylerii . Również książę Aumale, hrabia UE i książę Dombes. Miałem problem. Założyciel Maine Line . Dziedzic domniemany przez kilka dni.\nLouis César, hrabia Vexin 20 czerwca 1672 r 10 stycznia 1683 r. (W wieku 10 lat) Legitymizowane 20 grudnia 1673 r.\nLouise Françoise de Bourbon 1 czerwca 1673 r 16 czerwca 1743 r. (70 lat) Legitymizowane 20 grudnia 1673 r. Poślubił Ludwika III, księcia Condé . Miałem problem.\nLouise Marie Anne de Bourbon 12 listopada 1674 r 15 września 1681 r. (6 lat) Legitymizowane w styczniu 1676 r.\nFrançoise Marie de Bourbon 9 lutego 1677 r 1 lutego 1749 r. (72 lata) Legitymizowane w listopadzie 1681 r. Poślubił Filipa II, księcia Orleanu , regenta Francji pod Ludwikiem XV. Miałem problem.\nLouis Alexandre, hrabia Tuluzy 6 czerwca 1678 r 1 grudnia 1737 r. (59 lat) Legitymizowany 22 listopada 1681 r. Pełnił liczne urzędy, w tym: admirała Francji , gubernatora Guyenne , gubernatora Bretanii i Grand Huntsman Francji . Również książę Damville, Rambouillet i Penthièvre. Miałem problem.\nautor: Claude de Vin, Mademoiselle des Œillets (1637 - 18 maja 1687)\nLouise de Maisonblanche c . 17 czerwca 1676 r 12 września 1718 r. (42 lata) W 1696 roku wyszła za mąż za Bernarda de Preza, Barona de La Queue.\nautor: Angélique de Fontanges (1661 - 28 czerwca 1681)\nSyn Styczeń 1680 r Styczeń 1680 (martwy)\nCórka Marzec 1681 Marzec 1681 (martwy) Jej istnienie jest wątpliwe.\n· Biografia Portal · Portal Katolicyzm · Portal Europa ·\nCharles de Lorme , osobisty lekarz medycyny dla Ludwika XIV\nStyl Louis XIV\nPrace autorstwa lub o Ludwiku XIV z Francji w Internet Archive\nDzieła Louisa XIV z Francji na LibriVox (audiobooki domeny publicznej)\nLouis XIV w History.com\nPełny tekst umowy małżeńskiej , transkrypcja we francuskich archiwach krajowych (w języku francuskim)\nLe Siècle de Louis XIV autorstwa Voltaire , 1751, gospodarzem francuskiego Wiki\nThe Story of Civilization VIII: The Age of Louis XIV ebook online historyków Will Durant i Ariel Durant .\nOddział kadetów z dynastii Capetian\nUrodzony: 5 września 1638 r. Zmarł: 1 września 1715 r\nLudwika XIII Król Francji\n14 maja 1643 r. - 1 września 1715 r Następca\nFrancuskie rodziny królewskie\nLouisa Dauphin z Francji\n5 września 1638 r. - 14 maja 1643 r Następca\n„le Grand Dauphin”