CHARAKTERYSTYKA BRZEGU MORSKIEGO I PROGÓW PODWODNYCH Ponad 80% kołobrzeskich wałów wydmowych zabudowują hydrotechniczne obiekty ochrony brzegu. Zastosowano umocnienia w postaci: narzutów z gwiazdobloków, ostróg, sztucznego zasilania brzegu, ścianek szczelnych, jak również elementy biotechniczne. Tymczasowo występowały również elementy typu waveblock i geotuby wypełnione piaskiem oraz cementem, jednak umocnienia te zostały zdemontowane ze względu na ich niewielką efektywność w powstrzymywaniu procesów erozyjnych . W 2012 r. ukończono prace związane z zaplanowanymi umocnieniami hydrotechnicznymi, tj. progami podwodnymi, usytuowanymi w profilach 330-333,5 KM w odległości 100-120 m od brzegu i wykonanymi jako nasypy kamienne, równoległe do brzegu . Przykładowy profil niwelacyjno-batymetryczny (331,5 KM), w którym wybudowano próg podwodny, przedstawiono na rys. 1., zaś przekrój progu podwodnego na rys. 2. Progi podwodne, które omawiane są w tym artykule, to ciągłe lub przerywane budowle podwodne, które są usytuowane w kierunku równoległym do plaży. Ich zadaniem jest zatrzymanie rumowiska wynoszonego z plaży w głąb morza. KRYTERIUM ODPORNOŚCI BRZEGU MORSKIEGO Zastosowanie kryterium odporności brzegu morskiego to sposób na szybką, inżynierską ocenę odporności brzegu . Wskaźnikiem kryterium jest wielkość powierzchni przekroju niwelacyjno-batymetrycznego, który zawiera się w przedziale między rzędnymi: z1 = 2 m - średnia wysokość podstawy wydmy; z2 = - 6 m - tzw. głębokość zamknięcia, czyli głębokość, poniżej której przyjmuje się, że nie występuje transport osadów w profilu batymetrycznym. Pole powierzchni, ograniczone profilem brzegowym z (x), wyznacza się zgodnie z całką: (1) gdzie: x1 - odcięta, dla której rzędna profilu x1 = 2,0; x2 - odcięta, dla której rzędna profilu x2 = -6,0; z (x) - funkcja opisująca profil. Na podstawie analiz ponad tysiąca profili niwelacyjno-batymetrycznych, Instytut Morski okr... »\nP raktycznie wszystkie materiały stosowane w budownictwie mogą ulegać korozji. Jednym z najwszechstronniej stosowanych jest beton. W wielu obiektach, w tym hydrotechnicznych, betony odporne na korozję stanowią ważną grupę inżynierskich materiałów budowlanych, ich właściwości fizyczne i chemiczne decydują o zastosowaniu w konstrukcjach narażonych na oddziaływanie środowiska agresywnego. Coraz częściej wśród betonów odpornych na korozję (chemiczną, fizyczną) wymienia się betony siarkowe. Wykazują one wiele istotnych zalet, oprócz wysokiej odporności na korozję charakteryzują się bardzo dobrymi parametrami mechanicznymi [6, 7]. Bezpośredni kontakt materiałów budowlanych, w tym betonów siarkowych, ze środowiskiem organicznym, zawierającym organizmy roślinne i zwierzęce, może wywołać ich korozję, destrukcję i degradację. Czynnikami wywołującymi korozję biologiczną betonu, w określonych warunkach temperatury i wilgotności, mogą być mikroorganizmy - bakterie tionowe gatunku Acidithiobacillus, dla których siarka jest źródłem pożywienia, a produkty ich metabolizmu są przyczyną korozji betonu i żelbetu. Skuteczna ochrona przed korozją materiałów, konstrukcji i urządzeń pracujących w różnych warunkach środowiskowych jest możliwa tylko z uwzględnieniem roli czynników biologicznych w tym procesie. Biodegradacji podlegają prawie wszystkie materiały budowlane stosowane w nowoczesnym budownictwie. Doki, pirsy oraz budowle hydrotechniczne mogą być narażone na korozję powodowaną przez bakterie redukujące siarczany, zwłaszcza w strefach rozbryzgu wody oraz poniżej poziomu odpływu . Szacuje się, że w krajach uprzemysłowionych roczne straty wynikające z oddziaływania organizmów żywych wynoszą co najmniej 2% kosztów materiałów . OCHRONA PRZED BIOKOROZJĄ W ostatniej dekadzie XX w. korozja materiałów i produktów stała się przedmiotem badań mikrobiologów. Biodegradacja materiałów, także budowlanych, to obszerne pole do badań ... »\nBUDOWA ZAPORY Zapora ziemna w Pieczyskach, klasy I, piętrzy wodę Brdy do rzędnej 81,50 m n.p.m., a w sytuacjach nadzwyczajnych (np. awaria siłowni) - do rzędnej 82,00 m n.p.m. Zapora jest wyposażona w spust denny służący do przepuszczania wody, a także do okresowego płukania starego koryta Brdy w Koronowie. Zapora nie ma przelewu powierzchniowego. Przepełnienie zbiornika spowoduje przelanie się wody przez obniżenie terenu w rejonie wschodniego krańca Jeziora Białego. Zapora zamyka zlewnię o powierzchni 4109 km2, jej wysokość wynosi 23,5 m, a długość 340 m, nachylenie skarpy odwodnej w części górnej 1:3, a dolnej 1:4. Z kolei nachylenie skarpy odpowietrznej wynosi 1:4 w części górnej i 1:5 w dolnej. Od początku eksploatacji zapory w korycie odpływowym występowały liczne przebicia połącz... »\nO bwałowania ziemne są najczęściej stosowanym środkiem ochrony przeciwpowodziowej na rzekach nizinnych. Te specyficzne budowle hydrotechniczne muszą być stabilne w każdych warunkach eksploatacji, w tym w warunkach wezbrań powodziowych, podczas których są poddawane licznym niekorzystnym oddziaływaniom i zagrożeniom. Wobec braku aktualnych danych statystycznych dotyczących przyczyn awarii i katastrof wałów przeciwpowodziowych w Polsce można przywołać archiwalne wyniki przedstawione w 1983 r. w analizie opracowanej przez CBSiPWM "Bipromel" . Aby zapobiec destrukcyjnym skutkom szkodliwej filtracji lub ograniczyć jej skutki, obwałowania rzek powinny stanowić szczelną zaporę dla wody. Można to uzyskać co najmniej na trzy sposoby : - uformować ekran położony na powierzchni skarpy odwodnej, - uformować szczelny rdzeń w osi wału, - uformować korpus wału z materiału gruntowego o odpowiednio niskiej wodoprzepuszczalności i odporności na erozję (co nie wyklucza również wykonania elementów uszczelniających). Zastosowanie gruntów spoistych do formowania korpusów wałów przeciwpowodziowych napotyka często na ograniczenia wynikające z interpretacji krajowych przepisów i wytycznych dotyczących budowy obwałowań rzek, a niekiedy również - sprzeciwu ze strony projektantów lub wykonawców robót, preferujących grunty niespoiste, które na etapie budowy oraz w warunkach normalnej eksploatacji nastręczają znacznie mniej problemów . Główne problemy wynikające z zastosowania gruntów spoistych do budowy wałów na etapie eksploatacji są związane z niekorzystnymi procesami, którym te grunty mogą podlegać (takie jak: pęcznienie i skurcz, wysadzinowość, erozja - dyspersja). W artykule przejrzano zalecenia dotyczące zasad badania, doboru oraz określania przydatności gruntów do budowy korpusów wałów przeciwpowodziowych zawartych w krajowych normach, wytycznych technicznych wykonawstwa i odbioru oraz w zaleceniach projektowych, porówn... »\nZAPORA NA RZECE WITKA W NIEDOWIE PRZED POWODZIĄ Z 7 SIERPNIA 2010 R. Zapora na rzece Witka w Niedowie została wybudowana w latach sześćdziesiątych XX w. dla potrzeb chłodzenia elektrowni cieplnych. Woda przemysłowa ze zbiornika wykorzystywana była do produkcji energii elektrycznej początkowo przez elektrownię Hagenwerder (elektrownia niemiecka), następnie elektrownię Hirschfelde (elektrownia niemiecka) i wreszcie Elektrownię Turów (elektrownia polska). Przed powodzią z 7 sierpnia 2010 r. była to zapora ziemna z blokiem upustowym, w skład którego (fot. 1) wchodziły: trzyprzęsłowy przelew czołowy, dwa spusty denne, niecka wypadowa, kanał odpływowy, elektrownia wodna oraz ujęcie wody technologicznej.Blok upustowy umożliwiał przepuszczenie przez stopień przepływów obliczeniowych: miarodajnego Q1% = 50... »\n15 września Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Poznaniu zawarł umowę na modernizację śluzy Okole na Kanale Bydgoskim. 22 września nastąpiło uroczyste przekazanie placu budowy Wykonawcy - Konsorcjum Firm, w skład których wchodzi Przedsiębiorstwo Robót Wodnych i Ekologicznych "EKO-WOD" Spółka z o.o. - Lider Konsorcjum oraz "NAVIGA - STAL" Spółka z o.o. - Partner Konsorcjum. Inwestycja będzie prowadzona na podstawie dokumentacji opracowanej przez DHV Hydroprojekt Sp. z o.o. na zlecenie Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Poznaniu; dotyczy ona "Modernizacji obiektów piętrzących Kanału Bydgoskiego obejmującej zadania: śluza Okole z zabudowaniami, śluza Czyżkówko z zabudowaniami, śluza Prądy z zabudowaniami i mostem, śluza O... »\nS iedemnaście zrównoważonych celów rozwoju wyznaczonych przez Narody Zjednoczone pokazuje ogrom wyzwań, jakie stoją przed globalną społecznością w najbliższych latach i dekadach. Zastąpiły one wyznaczone na przełomie stuleci cele milenijne, które odniosły sukces w niektórych obszarach, takich jak zmniejszenie skali ubóstwa na świecie czy też poprawa pozycji kobiet, ale jednocześnie pokazały jak wiele pozostaje jeszcze do zrobienia, m.in. na polu walki z ociepleniem klimatu, w sektorze energetycznym, w zakresie realizacji potrzeb społecznych oraz zrównoważonego wzrostu. Niedawne zjawiska klimatyczne, takie jak np. największy dotąd odnotowany huragan na Atlantyku czy obserwowany wzrost średnich temperatur na świecie (2016 r. był najcieplejszy w historii badań), pokazują jak pilna jest walka z ociepleniem klimatu powodowanym przez człowieka. Ta batalia toczy się na różnych polach, a jednym z nich jest transport. Wraz z rozwojem gospodarczym na świecie spodziewany jest znaczący wzrost wolumenu towarów transportowanych wewnątrz państw i w ruchu międzynarodowym. Jak wynika z danych Komisji Europejskiej, w porównaniu z 2005 r. transport towarów w 2030 r. wzrośnie o ok. 40%, a do roku 2050 - o 80%. Odpowiedzialnością biznesu jest, aby ten wzrost dokonał się w sposób bezpieczny dla środowiska naturalnego i ludności. Zrównoważony rozwój branży transportowej jest ważnym zagadnieniem także w Polsce, gdzie obserwujemy dużą nadreprezentację transportu kołowego w porównaniu do innych rodzajów przewozów. Nakłady inwestycyjne, wspierane przez fundusze unijne, znacząco poprawiły standard dróg w Polsce. Obecnie coraz większy nacisk kładzie się na inwestycje kolejowe, które pozwolą zwiększyć średn... »\nWISŁA JAKO DROGA WODNA PÓŁNOC-POŁUDNIE Najdłuższa rzeka Polski - Wisła, której niemal 88% długości (920,3 km) określono w rozporządzeniu klasyfikacyjnym (DzU 2002, nr 77, poz. 695) jako śródlądową drogę wodną, stanowi ekologiczny korytarz transportowy łączący południe kraju z Morzem Bałtyckim. Jej żeglowny charakter rozpoczyna się wraz z ujściem Przemszy - km 0+000. Przepływając przez główne ośrodki miejskie w Polsce (m.in. Kraków, Warszawę, Gdańsk) stanowi od wieków ważny czynnik rozwojowy regionów Małopolski, Mazowsza czy Pomorza. Odcinek Wisły, łączący Morze Bałtyckie z ujściem Narwi jest ujęty w systemie Międzynarodowych Dróg Wodnych Europy jako E40. Stanowi on ważną oś łączącą drogi wodne Europy Zachodniej (przez połączenie z drogą wodną E70 do E30 i dalej w kierunku zachodnim) z siecią dróg wodnych Europy Wschodniej. KLASYFIKACJA ŻEGLUGOWA WISŁY Wisła, pod względem parametrów drogi wodnej jest mocno zróżnicowana. Elementami kwantyfikującymi drogę wodną są parametry eksploatacyjne, dotyczące m.in. minimalnych wymiarów szlaku żeglownego rzeki, minimalnych wymiarów śluz żeglugowych czy też odległości pionowej od przewodów elektroenergetycznych ponad poziom wysokiej wody żeglownej (WWŻ) oraz minimalnych prześwitów pod mostami ponad WWŻ. Szczegółowe wartości klasyfikacyjne zestawione zostały w tab. Według zapisów rozporządzenia klasyfikacyjnego wydzielono osiem odcinków, które odpowiadają pięciu różnym klasom drogi wodnej (rys.). Pierwszy odcinek od ujścia Przemszy (km 0+600) do połączenia z Kanałem Łączańskim (km 37+500) jest drogą wodną IV klasy. Jednak ze względu na fakt, iż poziom piętrzenia na stopniach wodnych Dwory (km 7+180) i Smolice (km 16+300) obniżono o ok. 1 m od projektowanego, nie spełnia on wymogów klasyfikacyjnych. Kolejny fragment Wisły - do stopnia wodnego Przewóz (... »\n13 września 2017 r. zmarł profesor Waldemar Mioduszewski. Osoba Profesora jest od dawna dobrze znana specjalistom z zakresu szeroko pojętej inżynierii i gospodarki wodnej - w tym Czytelnikom naszego miesięcznika, z bardzo licznych artykułów, książek, a także referatów głoszonych na rozmaitych konferencjach i sympozjach. Krąg osób, które znały Profesora Mioduszewskiego jest bardzo szeroki. Z racji swoich rozległych zainteresowań i dużego zaangażowania w rozwiązywanie problemów naukowych i technicznych był bowiem bardzo częstym uczestnikiem seminariów i konferencji naukowych, członkiem różnych rad naukowych i innych gremiów ... »\n10 października tego roku minęło 20 lat od podpisania umowy na roboty budowlano-montażowe - wraz z dostawą, zainstalowaniem i uruchomieniem urządzeń objętych przedsięwzięciem pn. "Budowa stopnia wodnego Malczyce na rzece Odrze" - pomiędzy Okręgową Dyrekcją Gospodarki Wodnej we Wrocławiu (obecnie RZGW) a Przedsiębiorstwem Robót Hydrotechnicznych i Rurociągów Energetycznych "Energopol-7" S.A. (później "Maxer" S.A.). W związku z ostatnimi decyzjami ministra rozwoju i finansów ta przeciągająca się w czasie inwestycja ma poważne szanse na zakończenie w 2019 r. Stopień wodny Malczyce jest zlokalizowany w km 300 Odry, na wysokości wsi Rzeczyca, w odległości ok. 5 km od miejscowości Malczyce (fot. 1). Administracyjnie teren budowy jest zlokalizowany w gminach Wołów i Środa Śląska w województwie dolnośląskim. Budowa stopnia wodnego Malczyce na Odrze jest realizowana od października 1997 r. według projektu opracowanego przez Hydroprojekt Warszawa (obecnie DHV Hydroprojekt Sp. z o.o.), przy współpracy z Hydroprojektem Wrocław. Zgodnie z przyjętymi wówczas założeniami czas realizacji stopnia określono na poziomie 5 lat. Inwestorem budowy jest skarb państwa reprezentowany obecnie przez Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej we Wrocławiu. Konieczność budowy stopnia należy kojarzyć z podjętymi w końcu XIX wieku inwestycjami hydrotechnicznymi we Wrocławiu, kiedy to w latach 1892-1897 przebudowano miejski szlak żeglugowy poprzez m.in. budowę kanału miejskiego i ostatniej kaskady odrzańskiej tzw. Śluzy Miejskiej w 256,95 km biegu rzeki. W efekcie postępująca erozja denna powodowała systematyczne obniżanie się zwierciadła wody w rzece i zmniejszanie się głębokości w niżej położonych portach i nabrzeżach przeładunkowych. Konsekwencją było podjęcie kolejnych inwestycji: □ 1917-1923 - w celu poprawy warunków żeglugowych na wysokości Wrocławia, wybudowano stopień Rędzin - 260,7 km biegu rzeki (26 lat po wybudowaniu Śluzy Miejskie... »\nDeutsche Bucht Duńsko-japońska firma MHI Vestas otrzymała zlecenie dostarczenia 31 sztuk turbiny wiatrowej o jednostkowej mocy 8 MW. Turbiny staną na morskiej farmie wiatrowej u wybrzeży Niemiec. Obecnie są to największe wiatraki, jakie uruchomiono komercyjnie. MHI Vestas podkreśla, że niemiecki rynek offshore charakteryzuje duża odległość realizowanych projektów od lądu, a elektrownie wiatrowe są posadawiane z reguły na dużych głębokościach. Zapotrzebowanie na większe elektrownie wiatrowe, wynika z tego, że prowadzi to do zredukowania kosztów inwestycji. Morskie elektrownie wiatrowe V164- -8.0 MW wejdą w skład morskiej farmy wiatrowej Deutsche Bucht (DeBu) o mocy 252 MW. Turbiny wiatrowe zostaną zlokalizowane na Morzu Północnym, na głębokościach rzędu 39-41 metrów, w odległości ok. 90 km od linii brzegowej. Projekt DeBu uzyskał już finalną decyzję inwestycyjną oraz finansowanie. Koszt inwestycji s... »\nZNACZENIE STREFY HYPOREICZNEJ Trwające od dziesiątków lat badania systemów rzecznych przez naukowców różnych specjalności umożliwiają coraz powszechniejsze zrozumienie ich złożoności. Tradycyjne podejście do rzeki jako drogi żeglugowej, możliwości zaopatrzenia w wodę oraz źródła poważnego niebezpieczeństwa w czasie powodzi jest dziś zastępowane postrzeganiem rzeki jako elementu korytarza ekologicznego, w którym mozaikowe występowanie ekotonów jest uzależnione od możliwości zachodzenia naturalnych procesów fluwialnych, zróżnicowania morfologii koryta i budowy geologicznej dna doliny, skali wymiany wód rzecznych z wodami gruntowymi. Przejawem takiego zrozumienia jest rozpoznanie znaczenia strefy interakcji pomiędzy wodą rzeczną i gruntową, nazywanej strefą hyporeiczną, w której następuje transformacja składu chemicznego wód przy udziale mikroorganizmów. Lawinowy wzrost badań w ostatnich kilkunastu latach  pokazuje, że strefa ta jest nieproporcjonalnie, w stosunku do jej rozmiarów, istotną częścią systemu rzecznego, przeważnie niedocenianą, gdyż jest niewidoczna wskutek jej występowania w osadach aluwialnych. Udział wód powierzchniowych w strefie hyporeicznej określa się jako zmieniający się od 10 do 98% . Strefa, w której te wody mieszają się z wodą gruntową, może rozciągać się w dnie doliny na szerokość od decymetrów do kilometrów, a pionowo sięgać wielu metrów pod dnem rzeki. Najaktywniejsza jest wymiana wód bezpośrednio pod dnem rzeki. W mezoskali form dna koryta rzeki wymiana ta jest uzależniona od zmienności ciśnienia hydrostatycznego związanego z występowaniem tych form oraz przepuszczalności i uziarnienia budujących je osadów . W większej skali, odcinków rzeki, wymiana wód jest uzależniona od szerokości i spadku dna doliny, miąższości aluwiów oraz geometrii koryta. Duże zróżnicowanie form dna oraz biegu koryta intensyfikuje transfer wód powierzchniowych w aluwia oraz ich ponowny dopływ do ko... »\nD otychczasowe wyniki badań wskazują, że obecność Dreissena polymorpha (Pallas, 1771) (racicznica zmienna) skutkuje określonymi spadkami poziomów metali ciężkich w wodzie, wzrostem metali w bioakumulacji i wzrostem metali w biodepozycji. Wyniki wskazują też, że poziomy metali w tkankach Dreissena polymorpha obserwowane w programach biomonitoringowych generalnie odzwierciedlają zarówno stężenia metali w formie rozpuszczonej, jak i cząsteczkowej [Klerks i in. 1996, 1997]. Wprowadzenie racicznicy zmiennej do danego środowiska może, prawdopodobnie, zmienić środowiskowe cykle metali. Drugą implikacją wprowadzenia i dalszej ekspansji racicznicy jest to, że jest ona użyteczna w biomonitoringu wód słodkowodnych, które dotychczas nie miały odpowiedniej "kopii" dla tradycyjnie wykorzystywanych morskich gatunków mięczaków - Mytilus edulis i różnych gatunków ostryg. Dreissena polymorpha została w ostatnich latach dodana do listy gatunków używanych w amerykańskim programie Mussel Watch [Klerks i Fraleigh 1997], ale jej historia w europejskich badaniach biomonitoringowych jest dłuższa [Bias i Karbe 1985; Karbe i in. 1975; Leglize i Crochard 1987; Busch i in. 1992, 1998; Busch i Schuchardt 1991; Giese i Krüger 1992; Stäb i in. 1995; Krak 1995; Kraak i in. 1991, 1992, 1993a, b, 1994a, b, c, 1997a, b; Królak 1997; Mersch i in. 1992; Mersch i Pihan 1993; Doherty i in. 1993; Kock i Bowmer 1993; Marquenie 1981; Velde i in. 1992]. Dreissena polymorpha w trakcie swojego życia i wzrostu włącza do muszli różne metale ciężkie, m.in. Pb, Fe, Mg, Mn, Cd, Cu i V. Muszle ukazują zwiększającą się absorpcję określonych metali, co w powiązaniu z analizą izotopową delta (18) O i delta (13)C, wskazuje, że związane jest to z cieplejszą temperaturą wody. W kon- * Ekspert Zewnętrzny ds. Analiz Delphi Narodowego Programu Foresight Polska 2020; Biegły z Listy Wojewody Dolnośląskiego w zakresie ocen oddziaływania na środowisko. 310 GOSPODARKA WODNA... »\nElektrownia Rożnów świętuje jubileusz 75-lecia Gródek n. Dunajcem, Rożnów - 4 września 2017 r. 75-lecie Elektrowni Rożnów uroczyście świętowano w hotelu Heron Live w Gródku nad Dunajcem, gdzie odbyła się konferencja "Zbiornik rożnowski - jego funkcje, problemy i perspektywy w 75-lecie Elektrowni Rożnów". Organizatorem była Fundacja Samorządu Studentów Politechniki Krakowskiej, zaś honorowy patronat nad wydarzeniem sprawował Piotr Ćwik - wojewoda małopolski.Honory domu pełnił Zygmunt Paruch, prezes Zespołu Elektrowni Wodnych Rożnów-Czchów i jednocześnie przewodniczący Komitetu Organizacyjnego. Prezes przywitał gości, a wśród nich: Piotra Naimskiego - sekretarza stanu w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, pełnomocnika rządu ds. strategicznej infrastruktury energetycznej, Władysława Janczyka - wiceministra finansów, posłankę Annę Paluch - wiceprzewodniczącą Sejmowej Komisji Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa, Filipa Grzegorczyka - prezesa Zarządu TAURON Polska Energia S.A. Uczestnicy konferencji mieli okazję obejrzeć film o 75-leciu elektrowni w Rożnowie. Po pracach projektowych budowę rozpoczęto w 1935 r. Zbiornik rożnowski bywa nazywany Sądeckim Morzem. Oficjalnego otwarcia konferencji dokonał Filip Grzegorczyk, prezes Zarządu TAURON Polska Energia S.A. - Rożnów jest jednym z gwarantów bezpieczeństwa ludzkiego i bezpieczeństwa energetycznego. Jesteśmy dumni, że ta elektrownia jest częścią naszej struktury. Konferencja będzie mariażem nauki z praktyką - powiedział. Na konferencję przygotowano następujące wystąpienia: - Energetyka wodna a bezpieczeństwo energetyczne kraju - Piotr Naimski, - Plan Morawieckiego a polska energetyka - Wiesław Janczyk, - Gospodarka wodna w świetle prawa wodnego na przykładzie zlewni Dunajca - Anna Paluch, - Zapora Rożnów - historia i teraźniejszość - prof. Paweł Popielski (Politechnika Warszawska, Zakład Budownictwa Wodnego i Hydrauliki), dr inż. Janina Zaczek-Peplińsk... »\nok kalendarzowy 2015, według Światowej Organizacji Meteorologicznej [WMO, 2016], był najcieplejszy w historii pomiarów temperatury powietrza, tj. od 1880 r. Średnia globalna temperatura powietrza była o ok. 0,8°C wyższa od przeciętnej z okresu 1961-1990 i o ok. 1°C wyższa od średniej z okresu przedindustrialnego (przed 1850 r.). O suszy hydrologicznej 2015 donoszą europejskie agencje hydrometeorologiczne. Szwajcarski BAFU opublikował raport specjalny przeglądu warunków suszy w Szwajcarii; podkreśla się w nim wystąpienie szczególnie surowych niżówek w październiku 2015 r. w regionach Swiss Plateau i Jura [BAFU, 2015]. Podobne raporty zostały opublikowane dla dwóch regionów administracyjnych zachodniej Francji, gdzie susze były na ogół umiarkowane, choć lokalnie zostały wprowadzone ograniczenia zużycia wody. Skutki występowania niskich przepływów w rzekach odczuwa nawigacja głównych rzek europejskich, w tym Renu, na granicy holendersko-niemieckiej oraz części Dunaju [Laaha et al. 2016]. Susza jest zjawiskiem złożonym, jeśli weźmie się pod uwagę zarówno propagacje niedoborów wody w cyklu hydrologicznym, jak i skale przestrzenne i czasowe [Van Loon, 2015]. Przestrzenny zasięg intensywności suszy jest trudny do opisu ze względu na zmienne epicentrum. Susza jest również naturalnym zagrożeniem, a jej wpływ jest widoczny w wielu sektorach gospodarki [Wilhite and Glantz, 1985; Gustard and Demuth, 2008; Stahl et al., 2016; Spinoni et al., 2016]. To powoduje, że każde zdarzenie wystąpienia suszy jest unikatowe i wymaga dogłębnej analizy. Obecnie do opisu suszy hydrologicznej wykorzystuje się wskaźniki, które - przedstawiane najczęściej w postaci bezwymiarowej - pozwalają na ich przestrzenną interpretację i porównanie w różnych regionach geograficznych. Do opisu suszy hydrologicznej wykorzystano następujące wskaźniki: □ niżówki hydrologiczne, □ wiarygodną ekstremalną suszę hydrologiczną, □ wskaźnik su... »\nW tygodniku "Nowiny Gliwickie" (nr 32, z 10 sierpnia 2016 r.) ukazał się spory artykuł red. B. Kupskiego pt. "Kanał Gliwicki. Ta nieszczęsna modernizacja...", będący wywiadem z dr. hab. Mironem Urbaniakiem, profesorem Uniwersytetu Wrocławskiego*, autorem książki "Dzieła hydrotechniki w Polsce. Kanał Górnośląski (Gliwicki)". Dodano dodatkowo, przed nagłówkiem, że jest to pierwsza monograﬁa Kanału Gliwickiego, której Autor interesuje się naukowo m.in. zagadnieniami związanymi z historią techniki i architektury oraz ochroną kultury materialnej. Wywiad poprzedzony jest opinią redaktora, że: "Książka to tzw. cegła, licząca 400 stron. Elegancko wydana, w twardej okładce, z imponującą ilością map, schematów, tabelek i zdjęć (...) Tej książki nie może zabraknąć na półce żadnego miłośnika lokalnej historii". Dzieło to, poza bogato ilustrowanym tekstem głównym, ma jeszcze 12 stronic z 24 kolorowymi fotograﬁami obiektów i urządzeń niektórych stopni wodnych kanału. De facto liczy więc aż 418 stron A4 i jest rzeczywiście cegłą, bo waży aż 2,14 kg. Ma cztery części, ale tylko dwie merytoryczne, a to: I. Dzieje Kanału Górnośląskiego/Gliwickiego - s. 11-195, II. Dziedzictwo Kanału Gliwickiego - s. 199-374. Wydaje się, iż bardzo istotny jest "Wstęp" (na s. 11-18), który otwiera merytorycznie cały ten niemiecki jeszcze kanał. I oto na takie otwarcie pokazuje się czarno- białe zdjęcie dolnej głowy śluz z napisem Stauwerker i poniżej olbrzymi orzeł hitlerowski. Jak to rozumieć, wiedząc, że to stopień Dzierżno pokazany na s. 409? Takie same, negatywne, odczucia dają również fotograﬁe 86 i 87 ze stron 124 i 125 z Rudolfem Hessem i innymi dostojnikami III Rzeszy w pełnej mundurowej gali. Rodzi się też dziwne wrażenie w polskiej pamięci historycznej, gdy czyta się ostatnie wiersze tekstu na s. 125 wraz z odsyłaczem 174. Oto dla przyspieszenia robót na wale zbiornika Dzierżno Małe zdecydowano się "nawet sprowadz... »\nZ amysł połączenia doliny Wielkich Jezior Mazurskich systemem kanałów zrodził się w Prusach pod koniec XVII wieku. Pierwszy plan połączenia jezior mazurskich powstał w 1681 r. z inicjatywy Wielkiego Elektora - Fryderyka Wilhelma (1620-1688). W 1703 r. plany Fryderyka Wilhelma zostały poszerzone przez Fryderyka I Hohenzollerna (1657-1713) o plan połączenia jezior mazurskich poprzez kanał z rzeką Łyną, a w ten sposób z siecią kanałowo- -rzeczną północnych Prus Wschodnich. Do 1764 r. jeziora mazurskie były oddzielnymi jeziorami o różnych poziomach zwierciadła wody. Realne działania mające na celu połączenie poszczególnych jezior w jeden rozgałęziony szlak żeglowny nastąpiły w XVIII wieku. Stało się to za sprawą prezydenta kamery pruskiej - Johanna Friedricha von Domhardta (1712-1781), który całą swą działalność skierował na urzeczywistnienie projektu połączenia jezior mazurskich. W 1764 r. przystąpiono energicznie do prac kanałowych, które ukończono już w 1765 r. Kolejne prace przeprowadzono w połowie XIX w., pogłębiając i poszerzając kanały łączące poszczególne jeziora, przy czym - co najważniejsze - wyrównano również ich poziom od Śniardw aż po Mamry, tworząc system jezior połączonych kanałami o wyrównanym poziomie wody. W tamtym czasie powstawały różne projekty połączenia systemu jezior mazurskich (mazurskich dróg wodnych) z Bałtykiem. Jednym z nich było utworzenie drogi wodnej z wykorzystaniem rzeki Węgorapy - próbowano regulować Węgorapę i dostosować ją do transportu wodnego. Niestety okazało się, że nie da się okiełznać natury tej rzeki i szybko z tego pomysłu zrezygnowano. Powrócono wówczas do koncepcji budowy kanału. W latach 1862-1864, z inicjatywy inspektora budowlanego Lange i radcy budowlanego Lentze, powstał projekt połączenia jeziora Mamry z Pregołą. Lange określił: punkt wyjściowy kanału na rzece Łynie pod Allenburgiem, pokonanie różnic poziomu ~ 113 metrów przez 6 pochylni (na wzór Kanału Oberla... »\nWodorowa łódź w rejsie dookoła świata Katamaran Energy Observer, zasilany energią odnawialną, wypłynął w rejs dookoła świata. Zespół złożony z niespełna 50 inżynierów i projektantów morskich przerobił dawną łódź regatową, wyposażając ją w turbiny wiatrowe, panele fotowoltaiczne i ogniwa paliwowe. Za dnia jednostka jest napędzana energią pozyskiwaną z wiatru i promieni słonecznych, a nocą z wodorowych ogniw paliwowych. Załoga Energy Observer rozpoczęła rejs w Paryżu i obrała kurs na Ocean Atlantycki. Podczas podróży ma odwiedzić 50 państw. Przewidywany czas trwania wyprawy to 6 lat. Wartość łodzi po modernizacji wynosi ponad 5 mln dolarów. Wykonawcy tego projektu ogłosili jednostkę jako "pierwszą łódź wodorową płynącą dookoła świata". Po zmroku uruchamiane są ogniwa paliwowe, które produkują wodór dzięki procesowi elektrolizy morskiej wody. Popularyzacja ora... »\nHISTORIA POWSTANIA I BUDOWY ZBIORNIKÓW WODNYCH NA DUNAJCU Geneza Już w 1904 r. w umysłach twórców zagospodarowania górnego Dunajca pojawiła się koncepcja energetycznego wykorzystania potencjału wód. W 1919 r. profesor Gabriel Narutowicz zaopiniował, na wniosek ministra robót publicznych, projekty zbiorników na karpackich dopływach Wisły, w tym na Dunajcu. Decyzje o budowie zbiorników w Rożnowie i Czorsztynie zapadły w 1934 r. (po największej powodzi XX stulecia w tym rejonie). Studia nad budową zapory w Niedzicy wznowiono po wojnie, już w 1946 r. Po przeprowadzeniu licznych badań, opracowaniu koncepcji studiów i założeń, przyjęto w 1964 r. na podstawie uchwały Komitetu Ekonomicznego Rady Ministrów - wariant z budową zapory betonowej typu ciężkiego. W latach 1971-1972 zaktualizowano założenia techniczno-ekonomiczne dla całości przedsięwzięcia, wprowadzając do realizacji zaporę typu ziemnego. Budowa W 1975 r. rozpoczęto budowę obiektów hydrotechnicznych zespołu zbiorników. W trakcie realizacji, w latach 1977-1978, wprowadzono zmianę koncepcji uszczelnienia zapory ziemnej w Niedzicy na centralny rdzeń z gliny zamiast ekranu asfaltowego i dokonano wyboru turbozespołów odwracalnych typu Deriaza produkcji ĆKD Blansko - dwa turbozespoły o mocy łącznej 92 MW. Przegrodzenie koryta Dunajca w Niedzicy i przepuszczenie jego wód przez sztolnie energetyczno-spustowe nastąpiło w listopadzie 1988 r. W 1994 r. ukończono budowę zbiornika wyrównawczego Sromowce Wyżne i uruchomiono elektrownię Sromowce wyposażoną w cztery turbozespoły produkcji szwedzkiej (firmy Flyght) o łącznej mocy 2,1 MW. Eksploatacja 9 lipca 1997 r. był dla realizowanego przedsięwzięcia historyczną datą - oddano do eksploatacji Zespoł Zbiorników Wodnych Czorsztyn-Niedzica-Sromowce Wyżne z jednoczesnym przepuszczeniem przez zaporę fali kulminacyjnej. Już w momencie oddania do użytku potwierdziła się słuszność decyzji pomysłodawców co do konieczności uj... »\nPilotażowy promocyjno-badawczy rejs kontenerowy z Gdańska do Warszawy - mały początek wielkiego powrotu żeglugi śródlądowej na Wiśle\nSTANISŁAW WROŃSKI RAFAŁ MODRZEWSKI LESZEK TUROWSKI MARTA KUNICKA ŻANETA MARCINIAK\nP ilotażowy promocyjno-badawczy rejs kontenerowy Wisłą z Gdańska do Warszawy, zorganizowany przez Samorząd Województwa Kujawsko-Pomorskiego i Miasto Bydgoszcz w dniach 19-27 kwietnia 2017 r., był doskonałą okazją do zaprezentowania możliwości i zalet transportu wodnego. Trzyosobowa załoga zestawu rzecznego, który składał się z pchacza i 50-metrowej barki, załadowanej 20 kontenerami morskimi, przez 9 dni przemierzała kolejne kilometry Wisły, by pokazać jednoznacznie, że żegluga śródlądowa jest możliwa mimo niesprzyjających warunków nawigacyjnych i że jest to najefektywniejszy i najbardziej przyjazny środowisku środek transportu. Na barce znaleźli się naukowcy z Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy oraz pracownicy Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Gdańsku, którzy przeprowadzili kompleksowe badania szlaku wodnego, w tym m.in. badania batymetryczne całego odcinka, pojawiające się na niej przeszkody nawigacyjne, a także stan zagospodarowania terenów nadrzecznych. Rejs był także okazją do przeprowadzenia merytorycznej dyskusji na temat zarządzania gospodarką wodną i rozwoju transportu wodnego na dolnej Wiśle, z uwzględnieniem walorów środowiska przyrodniczego. W rejsie uczestniczyli m.in. przedstawiciele samorządów lokalnych, instytucji rządowych, świata... »\nM iędzynarodowe drogi wodne są w Europie pojęciem stosunkowo młodym, choć - paradoksalnie - same drogi wodne są jednym z najbardziej cywilizacjogennych czynników. Rozwój cywilizacji ma bowiem ścisły związek z dostępnością komunikacyjną i transportową od strony akwenów i rzek. Szczególnie w Europie, który to kontynent ma najbardziej rozczłonkowany i "urzekowiony" charakter. Ta zasada dotyczy także terenów Polski. Wszak Wisła w XVII i XVIII wieku była najbardziej żeglowną rzeką Europy, a Gdańsk i dorzecze Wisły jednymi z najbogatszych regionów naszego kontynentu. Nic dziwnego, że już wówczas czyniono wiele, by usprawnić korzystanie z rzek, budując nowe kanały, tamy, śluzy i przede wszystkim porty. Ową prawidłowość zakłócił rozwój kolei żelaznych, a później motoryzacji. W wielu krajach zahamowało to rozwój żeglugi, a nawet doprowadziło do degeneracji tworzonej od wieków infrastruktury. Końcówka XX wieku i towarzyszące mu zjawiska: kryzysu energetycznego, rosnącej świadomości ekologicznej i makroekonomicznej stały się podstawą do refleksji nad zaletami wykorzystywania dróg wodnych jako szlaków transportowych i komunikacyjnych. Wykazano zasadność powrotu z transportem na śródlądowe drogi wodne i wytyczenie najkorzystniejszej dla rozwoju Europy sieci dróg wodnych, które od tej pory znane są jako Międzynarodowe Drogi Wodne. 20 LAT TEMU W EUROPIE… …a właściwie 60 lat temu, bo już w chwili tworzenia Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej (poprzedniczki Unii Europejskiej) określono, że jednym z jej zadań będzie Publikację sfinansowano ze środków Województw: Lubuskiego, Wielkopolskiego, Kujawsko-Pomorskiego, Warmińsko-Mazurskiego w ramach Porozumienia na rzecz rozwoju polskiego odcinka Międzynarodowej Drogi Wodnej E70. 222 GOSPODARKA WODNA 8/2017 MIĘDZYNARODOWA DROGA WODNA E70 prowadzenie wspólnej polityki transportowej1). Jednak przełomowy okazał się dopiero 1992 r. 7 lutego tegoż roku podpisany został Traktat... »\nO dra wypełnia od dawna - obok funkcji transportowej - również funkcję turystyczną i rekreacyjną. Już w połowie XVIII w. zaczęła na dużą skalę rozwijać się turystyka i rekreacja. Powstało wiele przystani rzecznych, rozwinęła się żegluga pasażerska. II wojna światowa zahamowała ten rozwój. Odra, która po 1945 r. stanowi zachodnią granicę Polski, zaczęła powoli tracić swoje transportowe i turystyczne znaczenie, jakie miała w czasach państwa niemieckiego. W latach 90. transport śródlądowy między Śląskiem a portami Bałtyku występował już tylko w śladowych ilościach, a ruch pasażerski prawie całkowicie zamarł. W związku z tym została zagubiona zarówno transportowa, jak i turystyczno-rekreacyjna funkcja rzeki. Katastrofalna powódź na Odrze w 1997 r. uświadomiła społeczeństwu, że rzeki nie można lekceważyć. Aby zapobiec niebezpiecznym powodziom i uczynić rzekę przyjazną człowiekowi, rząd przyjął do realizacji "Program dla Odry 2006". Szansą dla żeglugi na Odrze i rozwoju jej turystyczno- rekreacyjnej funkcji stały się również rządowe i regionalne programy, m.in.: "Strategia rozwoju turystyki" czy "Zintegrowany Program Operacyjny Rozwoju Regionów". Podstawą do ich tworzenia było m.in. opracowane dla województw nadodrzańskich "Studium przestrzennego zagospodarowania Odry". Tworzona obecnie koncepcja budowy Zielonego Środkowoeuropejskiego Korytarza Transportowego Północ-Południe Europy, w którym Odra wypełniałaby funkcję osi, stworzy w przyszłości dużą szansę na rozwój żeglugi śródlądowej zarówno towarowej, jak i pasażerskiej. Trafną i skuteczną inicjatywą społeczną promującą turystyczne i rekreacyjne zagospodarowanie Odry okazał się Flis Odrzański - 14-dniowa ekspedycja wodna Ligi Morskiej i Rzecznej organizowana od 1996 r. Dziś na Odrze zbudowano łańcuch portów i przystani turystycznych. Gospodarze i mieszkańcy miejscowości nadodrzańskich podejmują wiele inicjatyw sprzyjających rozwojowi kulturotwórczej funkcji rzek... »\nPosiedzenie Zarządu Głównego Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Wodnych i Melioracyjnych Warszawa, 28 czerwca 2017 r. W siedzibie SITWM odbyło się kolejne posiedzenie Zarządu Głównego. Obrady prowadził prezes Leszek Bagiński. Prezes zrelacjonował właśnie zakończone posiedzenie Rady Krajowej FSNT-NOT, które w dominującej części było poświęcone sytuacji Muzeum Techniki i Przemysłu. Honorowym gościem był prof. Piotr Gliński, wicepremier, minister kultury i dziedzictwa narodowego, który wyraził wolę szybkiego rozwiązania problemów Muzeum Techniki i Przemysłu, powołania Narodowego Muzeum Techniki i jak najszybszego udostępnienia zbiorów zwiedzającym. Na tym posiedzeniu RK FSNT-NOT wybrano również przewodniczącego Prezydium Rady Krajowej FSNT-NOT na 2018 rok. Został nim prezes SITWM, Leszek Bagiński.Główne problemy, jakimi zajmował się Zarząd Główny, to: podział zadań między członkami ZG, plan budżetu, działalność komisji i wybór przedstawiciela SITWM do Rady Nadzorczej Wydawnictwa SIGMA-NOT. Postanowiono, że plan budżetu przygotuje sekretarz generalny Marek Kaczmarczyk; sekretarz będzie również sprawował nadzór nad TGR-ami. Współpracą z wydawnictwami stowarzyszeniowymi, Biuletynem Informacyjnym NOT i PR (public relations) zajmie się prof. Halina Jankowska-Huflejt, zaś nadzór nad stroną internetową SITWM będzie sprawował Stanisław Jakimiuk. Za współpracę z Polską Izbą Inżynierów Budownictwa będą odpowiadać: Stanisław Staniszewski i Sylwester Norek. Cezary Siniecki będzie koordynował przygotowanie konferencji i szkoleń organizowanych przez SITWM. Elżbieta Stanke zajmie się pracami nad projektem statutu dostosowanego do nowej ustawy o stowarzyszeniach - pomogą jej: Halina Jankowska-Huflejt, Robert Kęsy i Paweł Taborski. W trakcie obrad ustalono, że w kadencji 2017-2021 będą działały następujące komisje: - Komisja Rzeczoznawstwa i Referencji - przewodniczący Marek Kaczmarczyk, - Komisja Statutowo-Regulaminowa - przewod... »\nNowoczesna żegluga śródlądowa jako cel przedsięwzięcia horyzontalnego na rzecz Inteligentnej Specjalizacji Pomorza: Technologie offshore i portowo-logistyczne\nZBIGNIEW BURCIU RYSZARD ŚWILSKI KAROLINA LIPIŃSKA ANDRZEJ JAMRY\nR ozwój żeglugi śródlądowej jest możliwy poprzez poprawę infrastruktury, wprowadzenie innowacyjnych rozwiązań transportowych i linearyzację usług transportowych. Zwiększenie przewozów na wodach śródlądowych oraz usprawnienie żeglugi śródlądowej można osiągnąć poprzez koordynację działań, współpracę i komunikację pomiędzy zarządami portów i firm przewozowych zwłaszcza w aspekcie Transeuropejskiej Sieci Transportowej TEN-T1). Inicjatywy podjęte 1) Źródło: Wytyczne w sprawie transportu śródlądowego i sieci Natura 2000 Komisja Europejska, 2012 r. przez Urząd Marszałkowski Województwa Pomorskiego w ramach prowadzenia procesu wyłaniania Inteligentnych Specjalizacji Pomorza pozwalają na zintensyfikowanie działań w obszarze rozwoju transportu śródlądowego przez przemysł, uczelnie i jednostki badawcze w długim horyzoncie czasowym. W szczególności warto wspomnieć o tzw. przedsięwzięciach horyzontalnych przygotowanych przez partnerów i interesariuszy regionalnych, tj. przedstawicieli świata biznesu i nauki, działających na rzecz rozwoju szeroko rozumianej gospodarki morskiej oraz transportu śródlądowego. Ideą przedsięwzięcia horyzontalnego jest jego wysoka wartość dodana dla uczestników procesu wyboru inteligentnych specjalizacji oraz jej duży wpływ na rozwój specjalizacji. W województwie pomorskim przyjęto oddolny tzn. partnerski proces definiowania inteligentnych specjalizacji, gdzie w otwartej i konkurencyjnej formule władze regionalne wybrały spośród zgłoszonych propozycji te o największym potencjale rozwoju. Za najbardziej obiecujące obszary uznano: technologie offshore i portowo-logistyczne; technologie interaktywne w środowisku nasyconym informacyjnie; technologie ekoefektywne GOSPODARKA WODNA 8/2017 233 MIĘDZYNARODOWA DROGA WODNA E70 w produkcji, przesyle, dystrybucji i zużyciu energii i paliw oraz w budownictwie, jak również technologie medyczne w zakresie chorób cywilizacyjnych i okresu starzenia. Konkursowy... »\nBudowa lodołamaczy dla RZGW Gdańsk Gdańsk, 14 lutego 2017 r..W siedzibie RZGW w Gdańsku uroczyście podpisano umowę na dofinansowanie budowy lodołamaczy. Umowę podpisali: dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Gdańsku, Stanisław Otremba oraz Roman Wójcik, zastępca prezesa Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Na uroczystości obecni byli: wiceminister środowiska Mariusz Gajda, prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej Iwona Koza i wojewoda pomorski Dariusz Drelich. Budżet projektu pn. Budowa lo... »\nOstatnie kilkadziesiąt lat w sferze wykorzystania potencjału gospodarczego polskich rzek to nie tylko impas, ale wręcz regres. Rzeki praktycznie utraciły swoje gospodarcze znaczenie. Praktycznie zamarł śródlądowy transport wodny. Potencjał hydroenergetyczny jest wykorzystywany w kilkunastu procentach. Zmiany klimatu stanowią duże zagrożenie w postaci powodzi i susz meteorologicznych, w wyniku których środkowa część Polski stepowieje. Praktycznie brak jest dużej retencji, a cała woda bezproduktywnie spływa do Bałtyku. Ponadto gospodarka wodna jest zarządzana przez pięć resortów. Nie istnieją narodowe, interdyscyplinarne programy, zgodnie z którymi - na zasadzie synergii - można by ten spotęgowany potencjał wykorzystać. Brak jest merytorycznego dialogu środowisk prorozwojowych (zwolenników zrównoważonego wykorzystania potencjału gospodarczego polskich rzek) ze środowiskami ekologicznymi. O tym od lat mówią i zabiegają środowiska naukowe, samorządowe, zawodowe, społeczne i biznesowe. Są również działania korzystne w postaci sporządzenia projektu prawa wodnego i powołania Ministerstwa Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej, które intensywnie pracuje w kierunku przywrócenia transportu wodnego. Jaka rzeka!? Jest to szczególne hasło, które musimy sobie postawić i pytanie, na które racjonalnie odpowiedzieć. W dzisiejszych uwarunkowaniach nie jest to łatwe, ale nie niemożliwe. Uważam nawet, że niezbędne, gdyż od kilku dziesięcioleci stan naszych rzek - w kontekście wykorzystania ich potencjału gospodarczego - ulega stałemu regresowi, a dotychczasowe inicjatywy środowisk naukowych, samorządowych, zawodowych, społecznych i biznesowych dotyczące tej problematyki zaczynają być pozytywnie postrzegane i rozwiązywane. Jednak odpowiedzi na to wyzwanie musimy szukać wspólnie ze wszystkimi środowiskami, nawet z tymi szczególnie radykalnymi, i doprowadzić do konsensusu, wypracowania i przyjęcia interdyscyplinarnego dokumentu... »\nNarada prezesa KZGW z dyrektorami RZGW Domaniów, 24-25 maja 2017 r. W Sali Konferencyjnej budynku administracyjnego zbiornika wodnego Domaniów odbyła się kolejna narada prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej z dyrektorami regionalnych zarządów gospodarki wodnej. Pani prezes Iwonie Kozie towarzyszyli: Robert Kęsy - wiceprezes KZGW, Jacek Mazur - dyrektor generalny i dyrektorzy departamentów KZGW. Wśród zaproszonych gości znaleźli się m.in.: Leszek Bagiński - przewodniczący Krajowej Rady Gospodarki Wodnej i Czesław Kwiecień - dyrektor Oddziału w Radomiu Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w Warszawie. Halina Jankowska-Huflejt, Robert Kęsy, Sylwester Norek, zaś zastępcami członka: Robert Łazik i Stanisław Staniszewski. Wybrano również Główną Komisję Rewizyjną - przewodniczącym został Marek Pokorski, zaś członkami: Łukasz Cedro, Krzysztof Dzik, Krzysztof Maraszkiewicz. Przewodniczącym Głównego Sądu Koleżeńskiego został Leszek Boguta, zaś członkami: Piotr Grenda, Adam Niedabylski, Barbara Wróbel. Na delegata do Rady Krajowej FSTN-NOT wybrano Leszka Bagińskiego. Zjazdowi towarzyszyła, pod patronatem Mariusza Gajdy - podsekretarza stanu w Ministerstwie Środowiska, Iwony Kozy - prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej, Joanny Ślusarczyk - przewodniczącej Konwentu Dyrektorów Wojewódzkich Zarządów Melioracji i Urządzeń Wodnych, konferencja "Zintegrowana gospodarka wodna w zlewni". Uczestników przywitał Leszek Bagiński, a wśród nich: Iwonę Kozę - prezesa KZGW, Joannę Ślusarczyk - przewodniczącą Konwentu WZMiUW, Roberta Kęsego - wiceprezesa KZGW, Tomasza Walczykiewicza - wicedyrektora IMGW-PIB, dyrektorów regionalnych zarządów gospodarki wodnej oraz wojewódzkich zarządów melioracji i u... »\nPowódź w 1997 r. była wyjątkowa w historii Polski - w dorzeczu górnej Odry fala powodziowa przekroczyła o 2-3 m najwyższe, notowane dotąd, stany wód. W wyniku obfitych opadów deszczu na obszarze południowej Polski, Czech i Austrii oraz opadów w Sudetach Wschodnich i południowej części Śląska, które objęły dorzecze Odry, doszło do kataklizmu powodzi. Lokalnie opady przekroczyły 500 mm, tj. 3-4 razy przewyższyły średnie sumy miesięczne, a od Chałupek do ujścia Nysy Kłodzkiej zabrakło podziałki na łatach drogowskazowych. Bilans powodzi to 56 ofiar śmiertelnych i straty materialne szacowane na ok. 12 mld złotych. W wyniku powodzi ewakuowano ok. 110 tys. osób, dach nad głową straciło 7000, a około 40 tys. osób straciło dorobek całego życia. Straty z tytułu zniszczenia majątku poniosło 9000 firm. Woda zniszczyła lub uszkodziła 680 000 mieszkań, 843 szkoły, z których 100 uległo całkowitemu zniszczeniu, 4000 mostów, w tym ok. 45 zerwanych, 14 400 km dróg, 2000 km torów kolejowych, 613 km wałów przeciwpowodziowych i 665 835 ha ziemi, czyli ponad 2% kraju. PIERWSZA FALA OPADÓW Już 6 lipca pierwsze wsie i miasteczka zostały zalane przez Nysę Kłodzką i Odrę. 8 lipca sytuacja w pobliżu Wodzisławia Śląskiego i R... »\nW agę problemu zasobów wodnych w skali globalnej uświadomiono sobie na przełomie XX i XXI wieku, kiedy zaczęto poważnie traktować kwestię narastającego deficytu wody w wielu regionach. Rok 2003 Zgromadzenie ONZ uroczyście proklamowało jako "Rok Słodkiej Wody". Z tej okazji został przedstawiony Raport o stanie gospodarki wodnej na świecie . Raport ten stwierdza, że w ciągu ostatnich 50 lat spożycie wody niemal podwoiło się z powodu rozwoju gospodarczego i wzrostu liczby ludności, oraz że w najbliższych 20 latach przeciętna ilość dostępnych zasobów wody przypadająca na jednego mieszkańca globu ziemskiego zmniejszy się o jedną trzecią. Raport przewiduje również, że wzrost niedoboru wody będzie w 20% wynikiem zmian klimatycznych. Zagadnienie to ma szczególne znaczenie dla Polski, gdyż należy ona do najuboższych w wodę krajów Europy. Średni roczny odpływ wód powierzchniowych, łącznie z dopływami z zagranicy, wynosi bowiem 62,4 km3, co w przeliczeniu na mieszkańca daje zasób w ilości ok. 1,6 tys. m3, gdy w innych krajach europejskich wskaźnik ten wynosi przeciętnie 4-4,6 tys. m3/rok. STAN ZASOBÓW WODNYCH ORAZ ICH STRUKTURA I ROZMIESZCZENIE Polska pod względem zasobów wodnych zajmuje dopiero 22 miejsce w Europie. W niektórych latach wskaźnik ten jest wyraźnie niższy i dlatego w publikacjach pojawia się również 1,4 tys. m3 lub nawet 1,2 tys. m3. W związku ze stabilizacją i oczekiwanym spadkiem liczby ludności wskaźnik ten nie będzie ulegać większym zmianom . Kształtowanie się zasobów wód powierzchniowych w latach 1951-2015 prezentuje tab. I. Ilość dostępnej wody zależy głównie od nasilenia opadów atmosferycznych oraz ich odpływu. Jak dotąd, mimo postępujących zmian klimatycznych na terenie Polski i wbrew pojawiającym się opiniom na temat zmniejszania się wielkości opadów, dane statystyczne nie potwierdzają takich tendencji (ale w latach 2014-2016 opady były niskie). Zmniejsza się natomiast odpływ wód powierzc... »\nW Centrum Edukacji Kampinoskiego Parku Narodowego odbyła się konferencja prezentująca projekt "Kampinoskie Bagna - rozpoczęcie budowy obiektów hydrotechnicznych". W Kampinoskim Parku Narodowym rusza budowa obiektów małej retencji, które będą chronić kampinoskie bagna przed letnimi suszami. Po kilku latach prac analitycznych, projektowych i po uzyskaniu stosownych pozwoleń rozpoczyna się budowa 37 budowli hydrotechnicznych, które... »\nMinęła już dekada od opublikowania w 2005 r. w "Gospodarce Wodnej" [Radzicki, 2005] artykułu opisującego ówczesny stan wiedzy i techniki w zakresie metody termomonitoringu procesów filtracyjno- erozyjnych w zaporach ziemnych. Od tego czasu rozwinięto znacząco fundamenty, na których opiera się ta metoda, tj. technologie pomiarów temperatury oraz metody i modele ich analizy. Ponadto przeprowadzono weryfikacje tej metody w istotnych testach i w licznych aplikacjach na rzeczywistych obiektach piętrzących. W okresie tym metoda ta stała się również jednym z kluczowych i rekomendowanych narzędzi w detekcji i monitoringu procesów filtracyjno-erozyjnych. Najbardziej znaczącymi rekomendacjami są obecnie te zawarte w biuletynach Międzynarodowego Komitetu Wielkich Zapór (ICOLD) [ICOLD, 2013 i 2016]. Biuletyny te opisują całokształt zagadnień dotyczących procesów filtracyjno-erozyjnych, w tym metody ich detekcji i monitoringu. Na świecie od ponad dekady następuje systematyczny, szybki wzrost liczby zapór ziemnych, wałów kanałów, zbiorni- KRZYSZTOF RADZICKI Politechnika Krakowska Instytut Inżynierii i Gospodarki Wodnej Procesy filtracyjno-erozyjne są obecnie podstawowymi zjawiskami zagrażającymi bezpieczeństwu zapór ziemnych i wałów oraz jedną z głównych przyczyn ich remontów. Wczesna detekcja oraz precyzyjne określenie ich przebiegu i dynamiki rozwoju są więc kluczowe w monitoringu ziemnych obiektów piętrzących - pozwala to na zapewnienie im bezpieczeństwa oraz minimalizację kosztów i optymalne planowanie remontów. Termomonitoring jest obecnie rekomendowaną w tym zakresie metodą (m.in. przez Międzynarodowy Komitet Wielkich Zapór). Metoda ta została w ciągu ostatniej dekady znacząco rozwinięta zarówno w obszarze rozwoju technologii pomiarowych temperatury, jak i metod analizy danych, oraz zweryfikowana w istotnych badaniach i testach oraz w licznych aplikacjach na nowych i istniejących obiektach. W artykule przedstawiono najisto... »\nR zeka Kacza jest jednym z cieków zlokalizowanych na wschodniej granicy pojezierza pomorskiego, o częściowo górskim charakterze. Cieki te, w części źródłowej i środkowej, charakteryzują się dużymi spadkami podłużnymi. Skutkuje to dynamicznymi procesami hydraulicznymi w korycie cieku podczas wezbrań. Dodatkowo zlewnie cieków zlokalizowanych w rejonie aglomeracji trójmiejskiej, z których największą w Gdyni jest właśnie zlewnia Kaczej, zostały poddane silnym przeobrażeniom urbanistycznym, co spowodowało zmianę właściwości hydrologicznych zlewni i w konsekwencji gwałtowniejsze procesy spływu wód opadowych. Źródła historyczne podają, że w okresie międzywojennym w analizowanej zlewni odnotowano podtopienia, z których do najgroźniejszego doszło wiosną 1937 r. . Ulewne deszcze spowodowały szkody w kwocie 400 tysięcy ówczesnych złotych. Według opracowania Wagnera  przepływ w Orłowie wynosił aż 111 m3/s, jednak wartość ta, ze względu na poczynione przez autora założenia, wydaje się mocno zawyżona (zlewnia Kaczej ówcześnie, jak HYDRAULIKA, HYDRO LOGIA, HYDRO GEOLOGIA MICHAŁ SZYDŁOWSKI, WOJCIECH SZPAKOWSKI, TADEUSZ WIDERSKI Politechnika Gdańska Wydział Inżynierii Lądowej i Środowiska W połowie lipca 2016 r. w Trójmieście zanotowano opad atmosferyczny o sumie przekraczającej 150 mm. Opadom deszczu - od godzin popołudniowych 14 lipca do godzin rannych 15 lipca - towarzyszył okresami bardzo silny i gwałtowny wiatr, początkowo z kierunku północno-wschodniego, następnie z kierunku północno-zachodniego. Opisana sytuacja hydrometeorologiczna spowodowała znaczne wezbrania w rzekach i potokach rejonu Zatoki Gdańskiej, pełniących często w miastach nadmorskich rolę kolektorów wód opadowych. W wielu miejscach zaobserwowano zjawiska powodziowe oraz podtopienia. Taka sytuacja wystąpiła również w zlewni rzeki Kaczej w Gdyni. W artykule pokrótce scharakteryzowano przebieg tej powodzi miejskiej, opisano niektóre skutki przejścia fali we... »\nRegionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Szczecinie w ostatnim kwartale 2016 r. przystąpił do realizacji kontraktu dotyczącego przygotowania dokumentacyjnego, uzyskania niezbędnych decyzji administracyjnych, następnie przeprowadzenia procedur przetargowych oraz nadzoru nad wykonaniem przedsięwzięć inwestycyjnych, które wchodzą w zakres Projektu Ochrony Przeciwpowodziowej Dorzecza Odry i Wisły. Konsultantem Wsparcia Technicznego RZGW w Szczecinie w realizacji przedmiotowego projektu jest konsorcjum podmiotów zorganizowanych jako joint venture, którego liderem jest Sweco Consulting Sp. z o.o. Celem realizacji Projektu Ochrony Przeciwpowodziowej w Dorzeczu Odry i Wisły jest wybudowanie nowej oraz unowocześnienie istniejącej infrastruktury technicznej zarządzania powodziowego wraz z powiązanymi z nią środkami technicznymi w trzech wyodrębnionych obszarach Polski: w dorzeczu środkowej i dolnej Odry, w Kotlinie Kłodzkiej (dorzecze Nysy Kłodzkiej) oraz w dorzeczu górnej Wisły. RZGW w Szczecinie odpowiada za realizację zadań na obszarze swojego działania, czyli na dolnej i częściowo środkowej Odrze, w tym na odcinku granicznym. Jednym z założeń projektu jest spełnienie przez Polskę zobowiązań wynikających z przepisów Ramowej Dyrektywy Wodnej i Dyrektywy Powodziowej. Zapewnienie ochrony przeciwpowodziowej i stałe podnoszenie jakości systemu zarządzania infrastrukturą ochrony przed powodziami letnimi i zimowymi oraz powodziami gwałtownymi stanowią kluczowe czynniki, wpływające na zrównoważony rozwój społeczno-gospodarczy kraju. Projekt Ochrony Przeciwpowodziowej w dorzeczu Odry i Wisły przewiduje realizację priorytetowych zadań w zakresie ochrony przeciwpowodziowej na wybranych obszarach dorzecza dwóch największych polskich rzek - Wisły i Odry. Ustalenia projektu stanowią kontynuację strategicznych działań prowadzonych w Polsce od końca lat dziewięćdziesiątych ubiegłego wieku, w tym dedykowanych programów inwestycyjnych ... »\nW ubiegłym roku ukazała się książka Profesora Wojciecha Majewskiego "Monografia Dolnej Wisły", wydana przez Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej. Książka stanowi podsumowanie prac w projekcie KLIMAT prowadzonym przez IMiGW, jest także podsumowaniem wielu lat pracy Profesora poświęconych dolnej Wiśle, a ukazuje się w czasie bardzo odpowiednim. Dyskusja na temat kompleksowego zagospodarowania dolnej Wisły wkracza bowiem w fazę podejmowania decyzji. 31 stycznia br. opublikowano ustawę o ratyfikacji Europejskiego Porozumienia w sprawie Głównych Śródlądowych Dróg Wodnych o Znaczeniu Międzynarodowym (AGN), sporządzonego w Genewie 19 stycznia 1996 r. Ratyfikacja konwencji AGN oznacza konieczność przystosowania dolnej Wisły do parametrów międzynarodowej drogi wodnej. Kluczowym parametrem jest tu głębokość tranz... »\nW artykule, na tle ogólnej charakterystyki zasobów wodnych, omówiono najistotniejsze wyzwania w gospodarowaniu wodą, wobec jakich stoi obecnie Chińska Republika Ludowa. Wskazano przy tym na uwarunkowania przyrodnicze oraz społeczno-ekonomiczne, które w zasadniczy sposób wpływają na kierunki gospodarowania wodą w najludniejszym kraju świata.OGÓLNA CHARAKTERYSTYKA ZASOBÓW WODNYCH CHIN W 2014 r. całkowite odnawialne zasoby wodne Chin oszacowano na 2726,7 mld m3, z czego na wody powierzchniowe przypadało 2626,4 mld m3, a na podziemne 100,3 mld m3 [Jiao (red.), 2015]. Pod względem zasobności wodnej Państwo Środka plasuje się na piątej pozycji na świecie - po Brazylii, Rosji, Kanadzie i Stanach Zjednoczonych. W Chinach jest łącznie 45 203 rzek o powierzchni zlewni co najmniej 50 km2, w tym 228 o powierzchni 10 000 km2 i powyżej (tab. I). Do największych należą: Jangcy (chiń. Chang Jiang - powierzchnia dorzecza: 1,808 mln km2, długość: 6300 km), Rzeka Żółta (Huang He - 752,4 tys. km2, 5464 km), Sungari (Songhua Jiang - 557,2 tys. km2, 2308 km), Rzeka Perłowa (Zhu Jiang - 453,7 tys. km2, 2214 km), Huai (Huai He - 269,3 tys. km2, 1000 km), Hai (Hai He - 263,6 tys. km2, 1090 km) i Liao (Liao He - 229 tys. km2, 1390 km) (rys. 1, fot. 1). Natomiast ogólną liczbę jezior w Państwie Środka szacuje się na ok. 28 000, a ich powierzchnię na 75 610 km2 [Li, Gao (red.), 2005b]. Jezior o powierzchni co najmniej 1 km2 jest w Chinach 2865, z czego 1594 to jeziora słodkowodne. Łączna pojemność chińskich jezior wynosi 751 mld m3, z czego 28,6% (215 mld m3) przypada na zbiorniki wód słodkich (tab. II). * Dr Leszek Sobkowiak jest geografem i sinologiem. W latach 1997-1999 przebywał na stażu językowym na Zjednoczonym Uniwersytecie Syczuańskim w Czengdu, w latach 2000-2004 na studiach doktoranckich na Uniwersytecie Hohai w Nankinie, a w latach 2009-2012 prowadził badania w Chińskiej Akademii Nauk w Pekinie. Tabela I. Liczba rzek o określonej p... »\nRada Programowa Szlaku Wodnego im. Króla Stefana Batorego Warszawa, 17 marca 2017 r. W siedzibie Krajowej Izby Gospodarczej odbyło się kolejne posiedzenie Rady Programowej Szlaku Wodnego im. Króla Stefana Batorego. Obrady otworzył Grzegorz Zawistowski, koordynator Rady Programowej, koncentrując się na problemach związanych z rejestracją Stowarzyszenia Regionalnej Organizacji Turystycznej pn. Szlak Wodny im. Króla Stefana Batorego. Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego zakwestionował złożony wniosek o rejestrację Stowarzyszenia, argumentując ten fakt tym, że ani cele, ani potrzeby Stowarzyszenia nie mogą pokrywać się z działalnością gospodarczą. - W związku z tym przygotowaliśmy nową wersję statutu - stwierdził. Koordynator przedstawił tekst projektu statutu uwzględniający zmiany nakazane przez Krajowy Rejestr Sądowy. Rada Programowa pozytywnie zaopiniowała jednolity tekst statutu z wprowadzonymi zmianami; postanowiono ponownie złożyć wniosek o rejestrację Stowarzyszenia. Wacław L. Kowalski, sekretarz Rady Programowej i jednocześnie wiceprezes Ligi Morskiej i Rzecznej, poinformował zebranych o obchodach Roku Wisły 2017. Postanowiono, że członkowie Rady Programowej włączą się w te wydarzenia. Sekretarz przypomniał również, że w tym roku przypada 10. rocznica realizacji Projektu Turystyczno- Rekreacyjnego pn. Szlak Wodny im. Króla Stefana Batorego (26 lipca); w związku z tym członkowie Rady Programowej przygotują indywidualne sprawozdania na temat o... »\nDzień Morza Bałtyckiego 2017 W dniach 22-23 marca 2017 r., w Petersburgu (Rosja), odbyło się coroczne międzynarodowe forum dotyczące środowiska naturalnego - Dzień Morza Bałtyckiego. Kluczowym tematem tegorocznej konferencji była współpraca regionalna na Morzu Bałtyckim, zmierzająca do osiągnięcia celów zrównoważonego rozwoju ONZ. W spotkaniu uczestniczyli przedstawiciele ze wszystkich krajów nadbałtyckich, a także z: Białorusi, Belgii, Holandii i Norwegii. Forum 2017 miało szczególne znaczenie, ponieważ rok 2017 został ogłoszony w Rosji Rokiem Środowiska. Kluczowym punktem dyskusji była koordynacja globalnych, regionalnych i lokalnych strategii ochrony środowiska pomiędzy przedstawicielami HELCOM, Unii Europejskiej, władz kra... »\nW artykule opisano energetykę wodną Szwajcarii, jej największe obiekty - w tym szczegółowo zaporę i zbiornik Grande Dixence. Scharakteryzowano system zasilania w wodę tego zbiornika wraz z pompowniami, a przede wszystkim elektrownie systemu Cleuson-Dixence: Chandoline, Fionnay, Nendaz i najnowszą elektrownię Bieudron o mocy 1269 MW, pracującą na najwyższym w świecie spadzie statycznym 1883 m. Podkreślono najwyższy poziom zdolności konstruktorskich szwajcarskich inżynierów zajmujących się budownictwem elektrowni wodnych i konstruowaniem turbin wodnych.ENERGETYKA WODNA W SZWAJCARII Zasoby energii wodnej Szwajcarii w połowie lat 50. XX w. F. Lusser szacował na 30 TWh, z których ówcześnie wykorzystywano 50%. Produkcja energii elektrycznej w tym kraju bazowała wówczas w prawie 96% na energii wodnej [Cybulski 1963]. Według Pakulskiej (1997) pod koniec lat 90. XX w. w Szwajcarii pracowały 462 duże elektrownie wodne, czyli obiekty o mocy maksymalnej powyżej 300 kW. W budowie znajdowały się 203 elektrownie wodne i planowano dalszy wzrost udziału energetyki wodnej w produkcji energii elektrycznej o 5%, tj. o 1650 mln kWh. W Szwajcarii potencjał energii wodnej jest wykorzystany w co najmniej 90% [Pakulska 1997]. W 2010 r. w Szwajcarii pracowało 556 elektrowni wodnych o mocy powyżej 300 kW [Kwinta 2011]. Według Schleissa (2011) rok później było 580 elektrowni o łącznej mocy blisko 14 300 MW, natomiast 18 projektów o łącznej mocy 1396 MW było w opracowaniu i budowie oraz dodatkowo 8 projektów, głównie elektrowni szczytowo-pompowych, o łącznej mocy 4340 MW, pozostawało jako propozycje i było w opracowaniu. ZAPORA I ZBIORNIK RETENCYJNY GRANDE DIXENCE Zapora Grande Dixence, wybudowana w latach 1950-1965 w dolinie Val de Heremence, jest nadal najwyższą na świecie zaporą betonową12)1)ciężką. Jej maksymalna wysokość wynosi 285 m. Pozostałe parametry tej wyjątkowej budowli są następujące: - długość całkowita w koronie - 695 m, - r... »\nW artykule* przedstawiono metodykę wyznaczania terenów zalewowych na przykładzie zlewni rzeki Kłodnicy. Wieloletnia działalność wydobywcza, prowadzona przez kopalnie węgla kamiennego znajdujące się w granicach zlewni, doprowadziła do osiadań powierzchni terenu, utworzenia zalewisk w nieckach osiadania, zaburzeń grawitacyjnego spływu wód i w konsekwencji do zwiększenia zagrożenia powodziowego. Do określenia wzajemnego oddziaływania rzeki i terenów zalewowych wykorzystano oprogramowanie Duńskiego Instytutu Hydrauliki (DHI) - MIKE 11, umożliwiające opracowanie modeli jednowymiarowych. Modelem objęto odcinek Kłodnicy od km 67+313 do km 48+988. Dysponując gotowym modelem hydraulicznym, wykonano obliczenia modelowe dla fali hipotetycznej o kulminacji odpowiadającej przepływowi o prawdopodobieństwie przewyższenia p = 0,1%. W efekcie przeprowadzonych obliczeń określono potencjalne miejsca wystąpienia terenów zalewowych w dolinie rzecznej.M odelowanie matematyczne jest narzędziem powszechnie wykorzystywanym do symulacji zjawisk powodziowych. Jednym ze sposobów wyznaczania zasięgu stref zalewowych jest ich generowanie w oprogramowaniu ArcGIS Desktop na bazie wyników matematycznego modelowania jednowymiarowego, przeprowadzonego w programie MIKE 11; bezpośrednim rezultatem jest uzyskanie rzędnej lustra wody w korycie cieku.*1) Celem artykułu jest przedstawienie metodyki opierającej się na stworzeniu trzech równoległych, niezależnych, ale połączonych hydraulicznie, koryt, tj. koryta głównego oraz prawej i lewej terasy zalewowej, czyli tzw. prawego i lewego "floodplaina". Udoskonalenie procesu opracowania modelu o niestandardową procedurę tworzenia "floodplainów" umożliwiło zamodelowanie przepływu, uwzględniającego * Praca naukowa finansowana ze środków budżetowych na naukę w latach 2010-2014 jako projekt badawczy * Scientific study financed with the state budget funds for science in the years 2010-2014 as a research project przelan... »\nBerno, Szwajcaria 6-7 grudnia 2016 r. Międzynarodowe sympozjum, dotyczące przekształcania osadów ściekowych za pomocą metod innowacyjnych, było połączone ze zwiedzaniem szwajcarskich instalacji. W sympozjum i wizytach technicznych brali u... »\nWikinger na Bałtyku Pierwszą turbinę zainstalowano na budowanej - w niemieckiej części Morza Bałtyckiego - farmie wiatrowej Wikinger. Farma, o docelowej mocy 350 MW, będzie zlokalizowana ok. 35 km od niemieckiej wyspy Rugii i zajmie powierzchnię 34 km2. Wikinger będzie się składać z 70 turbin, każda o jednostkowej mocy 5 MW i średnicy wirnika 135 m. Głębokość wody na obszarze posadowienia farmy waha się pomiędzy 37 a 43 metrów. Farmę buduje hiszpański koncern Iberdrola. Decyzję o jej realizacji podjęto w 2012 r. Pierwsze fundamenty pojawiły się w lipcu 2016 r. Wstępnie przyjęto, że moc farmy Wikinger wyniesie 400 MW, a turbiny dostarczy francuska Areva lub hiszpańska Gamesa. Ostatecznie turbiny dostarczy firma Adwen, czyli joint-venture zawiązane przez Gamesę i Arevę w celu budowy morskich elektrowni wiatrowych. Proj... »\nW 2009 r. Zarząd Zrzeszenia Absolwentów Wydziału Inżynierii Kształtowania Środowiska i Geodezji Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu wystąpił z inicjatywą utworzenia kierunku studiów "zawierającego w programie treści związane z szeroko pojętą gospodarka wodną, szczególnie w skali zlewni". Inicjatywa ta, jako kierunek "Inżynieria i gospodarka wodna", została poparta przez wiele jednostek organizacyjnych, m.in.: Krajowy Zarząd Gospodarki Wodnej, cztery uczelnie, Stowarzyszenie Inżynierów i Techników Wodnych i Melioracyjnych NOT oraz trzy komitety Polskiej Akademii Nauk [Żelazo 2010]. Pierwszą uczelnią kształcącą na tym kierunku został Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu, którego Wydział Inżynierii Kształtowania Środowiska i Geodezji uz... »\nGruzja przeżywa od paru lat prawdziwy najazd turystów, zachwycając ich piękną przyrodą, gościnnością i tradycjami. Mało kto wie, że w ostatnich latach polscy specjaliści zajmujący się tematyką analizy zagrożeń powodziowych pomagają specjalistom gruzińskim w tym zakresie. Od 2010 r. - dzięki wsparciu programu Polska Pomoc Ministerstwa Spraw Zagranicznych RP - Polskie Centrum Pomocy Międzynarodowej (PCPM) prowadzi projekty pomocowe w Gruzji. Głównym beneficjentem ze strony gruzińskiej jest Narodowa Agencja Środowiskowa (National Environmental Agency - NEA) z siedzibą w Tbilisi, zaś w przyszłości - mieszkańcy terenów zalewowych Gruzji. Projekty te dotyczą m.in. wzmocnienia kompetencji struktur ratowniczych i władz centralnych w zakresie działań związanych z zapobieganiem klęskom żywiołowym (2012), rozwoju potencjału i współpracy w zakresie redukcji ryzyka katastrof naturalnych i ich prewencji w samorządach lokalnych (2013), budowy systemów ostrzegania przeciwpowodziowego i monitoringu rzek w regionie Kachetii (2014-2015), a także - wdrażania narzędzi do oceny ryzyka powodziowego (2015-2017). W ramach projektu realizowanego w 2014 r. pojawiła się konieczność przeprowadzenia modelowania hydrologicznego i hydraulicznego, umożliwiającego wdrożenie systemu monitoringu powodziowego w zlewniach rzek Durudżi, Kabali i Ninoskhevi w regionie Kachetii. Z uwagi na brak doświadczeń strony gruzińskiej zdecydowano, że PCPM podejmie współpracę ze specjalistami z Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Krakowie, mającymi wieloletnie doświadczenie na pol... »\nW artykule przedstawiono rozwiązania projektowe remontu zapory suchego zbiornika przeciwpowodziowego oraz przebieg prac budowlanych prowadzących do uszczelnienia kamiennego korpusu części przelewowo-spustowej zapory i jej styku z zaporą ziemną. Wykorzystano technologię iniekcji ciśnieniowej otworowej (część kamienna) oraz iniekcji strumieniowej (jet grouting) w styku z korpusem zapory ziemnej. Podkreślono problemy związane z oceną efektywności prac uszczelniających spowodowane charakterem pracy zbiornika i iniekcją w nietypowy ośrodek - mur kamienny.Z apora Jarnołtówek - wzniesiona w latach 1906-1908 - jest zlokalizowana tuż powyżej wsi Jarnołtówek (gmina Głuchołazy), w km 14+350 Złotego Potoku, prawobrzeżnego dopływu Prudnika, będącego lewobrzeżnym dopływem rzeki Osobłogi. Zaporę zbudowano w celu utworzenia suchego, sterowanego zbiornika przeciwpowodziowego. Z tego powodu budowla piętrzy wodę okresowo, tylko w okresie krótkotrwałych, zwykle gwałtownych, wezbrań formujących się w niewielkiej, górskiej zlewni Złotego Potoku. Całkowita powierzchnia zbiornika, przy maksymalnej rzędnej piętrzenia 378,20 m n.p.m. (HGW = 1458 cm), wynosi F = 58,8 ha, a pojemność V = 2,365 hm3.Czasza zbiornika jest wykorzystywana rolniczo jako łąki i pastwiska . Obiekt piętrzący tworzą: zapora ziemna z ekranem iłowym (rys. 1) oraz sekcja przelewowo-upustowa murowana z kamiennych bloków (fot. 1 i 2). Długość zapory ziemnej - wykonanej z gruntów miejscowych - wynosi 590 m, jej szerokość w koronie 4 m, a nachylenie skarp - odwodnej 1:4 i odpowietrznej 1:2 (rys. 1). Kamienną sekcję przelewowo-upustową zbudowano z pozyskanych w bezpośrednim sąsiedztwie obiektu łupków grafitowych łączonych zaprawą cementową. Podłoże jest zbudowane z paleozoicznych, zmetamorfizowanych łupków grafitowo-frylitowych . Kamienna sekcja przelewowo-upustowa (o długości w koronie równej 60 m, maksymalnej wysokości 18,90 m, szerokości podstawy w poziomie dna spust... »\nKsiążka, w języku angielskim, związana z technologicznymi aspektami konwersji biomasy w zaawansowane biopaliwa, składa się z siedmiu samodzielnych rozdziałów: - Biopaliwa a rozwój zrównoważony - Ewa Klimiuk, Artur Pawłowski, - Biomasa dla paliw - klasyfikacja i skł... »\nŚwiatowy Dzień Wody (World Water Day) obchodzimy już po raz 23. W 1993 r. wszystkie kraje należące do Organizacji Narodów Zjednoczonych przyjęły jednomyślnie uchwałę o obchodzeniu 22 marca każdego roku Światowego Dnia Wody. Przyjęcie tej uchwały było uznaniem niezwykłej rangi wody w życiu człowieka, w rozwoju społecznym i gospodarczym, a także zachowaniu środowiska. Po raz pierwszy ŚDW obchodzono w 1994 r. Celem ŚDW jest ciągłe zwracanie uwagi społeczeństwom i przypominanie, że woda jest niezbędna do życia wszelkich istot na kuli ziemskiej, egzystencji świata roślinnego i działalności gospodarczej, oraz że woda nie ma substytutu. Należy więc uświadamiać społeczeństwa, a w szczególności polityków i decydentów, że zasoby wodne muszą być chronione i należycie wykorzystywane, a przede wszystkim, że wody nie można marnować. Tegoroczny Światowy Dzień Wody obchodzimy pod hasłem: Woda i ścieki - redukuj i użyj ponownie (Water and Wastwater - Reduce and Reuse). W tym haśle szczególny nacisk jest w pierwszej kolejności położony na zredukowanie ilości wytwarzanych ścieków, a następnie na ich ponowne wykorzystanie po całkowitym, bądź częściowym, oczyszczeniu. Każdorazowy ŚDW obchodzony był pod wybranym hasłem, aby zwrócić uwagę na określony, szczególnie istotny, problem gospodarki wodnej. Pierwszym hasłem w 1994 r. było: Dbałość o nasze zasoby wodne leży w interesie każdego człowieka (Carrying for our Water Resources is Everybody’s Business). Hasło to jest ciągle aktualne. W kolejnych latach występowały następujące hasła związane z wodą, jej zasobami i ich gospodarowaniem. 1995 - Kobiety i woda (Women and water), 1996 - Woda dla spragnionych miast (Water for Thirsty Cities), 1997 - Światowe zasoby wody: czy ich wystarczy? (The World's Water: Is there enough?), 1998 - Wody podziemne, niewidoczne zasoby (Groundwater - The Invisible Resorce), 1999 - Każdy żyje (mieszka) poniżej (w dolnym biegu rzeki) (Every... »\nKraków, 20-25 września 2016 r. Efektem narastającej w okresie historycznym, a zwłaszcza w XX wieku, presji człowieka na systemy rzeczne było powszechne pogorszenie się stanu ekologicznego cieków [Meybeck, 2003] i narastające straty powodziowe. Rozpoznanie tej sytuacji w ostatnich dziesięcioleciach było podstawą podjęcia w wielu krajach świata rewitalizacji rzek oraz badań zmierzających do nadania tym działaniom naukowych podstaw. Terminem rewitalizacja rzek określa się różnorakie działania zmierzające do poprawy zdegradowanych hydrologicznych, geomorfologicznych i ekologicznych cech rzek, przy czym poprawa ekologicznego stanu rzek stanowi ważny, ale nie jedyny, cel tych działań [Wohl i in., 2015]. Jednocześnie podjęto także starania o nadanie działaniom z zakresu utrzymania rzek większej niż dotychczas dbałości o zachowanie dynamicznej równowagi i dobrego stanu ekologicznego cieków. W wielu krajach powyższa zmiana paradygmatu pociągnęła za sobą znaczne zmiany w realizacji działań z zakresu gospodarki wodnej i w finansowaniu rewitalizacji rzek. W USA rewitalizacja rzek stała się biznesem o kosztach rocznych działań sięgających kilkudziesięciu miliardów dolarów, przy czym zasadniczym beneficjentem tych funduszy są specjaliści inżynierii wodnej. W krajach "starej" Unii Europejskiej impulsem do podobnej zmiany w gospodarce wodnej i finansowaniu działań rewitalizacyjnych stała się Ramowa Dyrektywa Wodna uchwalona w 2000 r. W Polsce w ostatnich kilkunastu latach sformułowano sposoby prowadzenia utrzymania rzek w sposób bardziej przyjazny dla środowiska i oparty na lepszym rozpoznaniu stanu (nie)równowagi rzek [Bojarski i in., 2005; Jeleński, Wyżga, 2016]. Działania rewitalizacyjne podjęto jednak dotychczas w znikomym zakresie i w znacznej mierze projekty takie realizowały organizacje ekologiczne, a nie instytucje zajmujące się gospodarką wodną. Wydarzeniem mającym na celu zmianę tej sytuacji była międzynarodowa konf... »\nW części I artykułu przedstawiono dwie serie kart pocztowych wydania zatytułowanego "Drogi wodne w Polsce", każdą liczącą po cztery pozycje, od 2012 r. wprowadzanych raz w roku do obiegu przez Pocztę Polską SA ("GW" nr 7/2016). Były to walory propagujące żeglugę śródlądową na Wiśle (2012) i Odrze (2013). Część druga artykułu obejmuje opisy wydań kartek pocztowych z lat 2014 i 2015. Dotyczą one odpowiednio drogi wodnej Wielka Pętla Wielkopolski (2014 r.) oraz obiektów hydrotechnicznych na rzekach Bug i Narew (2015 r.), a także jednostek żeglugi śródlądowej, w tym stylizowanych na historyczne, ale użytkowanych współcześnie na Bugu.W latach 2012-2015 Poczta Polska SA, propagując żeglugę śródlądową, wydawała co roku serie kart pocztowych pt. "Drogi wodne w Polsce", każdą liczącą po cztery pozycje. Emisja z: 2012 r. dotyczyła Wisły, 2013 - Odry , 2014 - drogi wodnej Wielka Pętla Wielkopolski, natomiast z 2015 r. była poświęcona żegludze na rzekach Bug i Narew. Przewidywane są kolejne wydania kart w tej tematyce w następnych latach. Celem artykułu jest prezentacja chronologiczna wydawanych kart pocztowych, ze szczególnym zwróceniem uwagi na stałe obiekty hydrotechniczne i jednostki pływające ukazane na kartkach, z uwzględnieniem ważniejszych danych z historii ich powstania, minionego i aktualnego znaczenia w gospodarce wodnej rzek oraz specyfiki ich infrastruktury technicznej. EMISJA Z 2014 R. 31 marca 2014 r. wprowadzono do obiegu kartki pocztowe z nadrukowanym znakiem opłaty pocztowej o wartości 2,35 zł każda (Cp 1663-1666) trzeciej części emisji pt. "Drogi wodne w Polsce", na których przedstawiono uroki Wielkiej Pętli Wielkopolski. W prawym górnym rogu strony adresowej kartek nadrukowano znaki opłaty pocztowej z przywieszką Priorytet, w jej lewym dolnym rogu umieszczono napis: Polska. W części ilustracyjnej każdej kart-ki umieszczono właściwe fotografie oraz wkomponowane notatki z podróży z mapą, różą wiatrów i nap... »\nWydobycie kruszywa w dolinie rzeki można skojarzyć z budową przepływowego zbiornika wodnego, który - ze względu na znaczną głębokość - może zatrzymywać rumowisko wleczone przez wody rzeki podczas wezbrania. Budowa takiego obiektu, ważna dla gospodarki wodnej, może być trudna lub nawet niemożliwa, ze względu na różnego rodzaju ograniczenia prawne. W artykule przedstawiono różne aspekty planistyczne związane z budową zbiornika wodnego "Grajówka", spełniającego te wymagania na przykładzie projektów z lat 1985-2015 i związanych z tym okresem przemian gospodarczych oraz zmianą priorytetów w dziedzinie ochrony środowiska. Extraction of aggregate in a river valley may be assimilated to a construction of a flow-through water reservoir which - due to its significant depth - may stop the load carried by the river during high water. Construction of such facility, important from the water managementʼs point of view, may be difficult or even impossible due to various legal restrictions. The article presents different planning aspects related to the construction of the "Grajówka" water reservoir fulfilling these requirements, based on the designs dating from the years 1985-2015, illustrating the economic transformation and the change of priorities in the area of environmental protection having occurred in this period.P o zakończeniu wydobywania kruszywa, na obszarach położonych poza korytem rzeki, wykonuje się rekultywację terenu górniczego. Polska Norma (Górnictwo odkrywkowe. Rekultywacja. Ogólne wytyczne projektowania) określa następujące kierunki rekultywacji: rolny, leśny, komunalny, wodny i specjalny . W kopalniach odkrywkowych do często stosowanych kierunków rekultywacji należy kierunek wodny. W ten sposób powstają bezodpływowe jeziora antropogeniczne, które znajdują się w terenie zalewowym, na obszarze zagrożonym powodzią. Przykładem takiej eksploatacji może być Kopalnia Surowców Mineralnych "Gryżyce", położona na pra... »\nZagrożenia związane z wodą - powodzie błyskawiczne\nZe względu na skalę szkód oraz wzrastającą liczbę zdarzeń związanych z hydrozagrożeniami rozpoznanie ich genezy oraz jednoznaczna klasyfikacja są ważne z punktu widzenia podejmowania odpowiednich działań zapobiegających ich niekorzystnym skutkom. Celem artykułu jest usystematyzowanie wiedzy na temat hydrozagrożeń ze szczególnym uwzględnieniem powodzi błyskawicznych, które wyróżniają się ze względu na gwałtowny przebieg oraz bardzo duże zniszczenia w skali lokalnej. Przedstawiono także wybrane aspekty dotyczące oceny zagrożenia związanego z występowaniem powodzi błyskawicznych, jak również sposobów ograniczenia ich skutków.M imo postępów techniki i prób uniezależnienia się człowieka od sił przyrody istnieje grupa geozagrożeń, którym przeciwdziałanie nastręcza poważne trudności. Należą do nich zagrożenia związane z wodą, tzw. hydrozagrożenia. Mogą być one związane z: nadmiarem wody, brakiem wody lub jej niedoborem, złą jakością wody oraz nieprawidłowym zarządzaniem zasobami wodnymi [Tokarczyk 2014, Kindler i in. 2014]. Do hydrozagrożeń związanych z nadmiarem wody należą wezbrania rzeczne, zalanie terenu wodą morską, zalanie terenu wodą jeziorną oraz podtopienia. Następstwem wyjątkowo dużych wezbrań są powodzie. W ostatnich dziesięcioleciach do najniebezpieczniejszych hydrozagrożeń należą powodzie błyskawiczne. Są to najkrótsze zdarzenia hydrologiczne, które charakteryzuje lokalny zasięg i wstępowanie w niewielkich zlewniach - pozbawionych zwykle hydrologicznej sieci obserwacyjnej (rys. 1) [Hirschboeck 1988, za Bartnik, Jokiel 2012]. Powódź błyskawiczna jest szczególnym przypadkiem powodzi, a zatem i szczególnym przypadkiem wezbrania. Według World Meteorological Organization powodzie błyskawiczne są generowane najczęściej przez burze o wydajności opadu ponad 200 mm i czasie trwania krótszym niż 6 godzin w naturalnych zlewniach o powierzchni od 25 do 2500 km2 [Davies 2012]. W Europie występują one w zlewniach o powierzc... »\nModernizacja zbiornika wodnego Nysa Nysa, 9 grudnia 2016 r. Z okazji zakończenia realizacji projektu "Modernizacja zbiornika wodnego Nysa w zakresie bezpieczeństwa powodziowego - etap I" Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej we Wrocławiu zorganizował konferencję. Gości przywitała Teresa Szczerba, dyrektor RZGW we Wrocławiu, a wśród nich: prof. Jana Szyszko - ministra środowiska, Mariusza Gajdę - podsekretarza stanu w Ministerstwie Środowiska, Iwonę Kozę - prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej, Roberta Kęsego - wiceprezesa KZGW, Leszka Bagińskiego - przewodniczącego Krajowej Rady Gospodarki Wodnej. - Remont zbiornika w Nysie to jedna z najistotniejszych inwestycji przeciwpowodziowych na Opolszczyźnie. Ten obiekt to dwa tysiące hektarów powierzchni i ponad 120 mln m3 pojemności. Ma on znaczenie ponadregionalne i zasadniczy wpływ na zapewnienie bezpieczeństwa przeciwpowodziowego mieszkańców - powiedział m.in. prof. Jan Szyszko. Uczestnicy uroczystości mieli okazję zobaczyć zakończoną inwestycję i obserwować akt przecięcia wstęgi przy budowli zrzutowej. Więcej informacji na ten temat można znaleźć na stronach internetowych KZGW i RZGW we Wrocławiu. Modernizacja Wrocławskiego Węzła Wodnego Wrocław, 9 grudnia 2016 r. W auli Jana Pawła II wrocła... »\nUroczystość otwarcia instalacji do suszenia osadów ściekowych i sympozjum pt. "Osady ściekowe" otworzyli prezydent Żyrardowa - Wojciech Jasiński oraz prezes Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej "Żyrardów" Sp. z o.o. - Hanna Bieżuńska. Przedsiębiorstwo dostarcza mieszkańcom ... »\nWpływ retencji polderu Golina na transformację fali powodziowej z 2010 r.\nPrzedstawiono analizę wpływu retencji polderu Golina, zlokalizowanego w środkowym biegu Warty, na transformację fali powodziowej z 2010 r. Analiza bazuje na wynikach otrzymanych z jednowymiarowego modelu sieci rzecznej z zabudową polderową, utworzonego z wykorzystaniem systemu modelowania przepływów nieustalonych SPRUNER. Model podlegał procedurze kalibracji i weryfikacji wykonanej dla danych o fali wezbraniowej z 2013 r. Skalibrowany i zweryfikowany model wykorzystano do przeprowadzenia symulacji przejścia fali powodziowej z 2010 r. na odcinku Konin-Oborniki. Uzyskane wyniki z modelu numerycznego porównano z pomiarami wykonanymi przez zespół kierowany przez autora w 2010 r. Wykonana analiza pozwoliła na określenie wiarygodnego, ilościowego wpływu polderu na transformację przepływu w Warcie dla fali powodziowej z 2010 r.W ostatnich latach częstym tematem dyskusji środowisk związanych z hydrotechniką, gospodarką wodną i ochroną środowiska jest rzeczywisty wpływ polderów na transformację fal powodziowych. Są to obiekty zazwyczaj użytkowane rolniczo lub stanowią ważny element krajobrazu przyrodniczego, co wywołuje konflikt interesów pomiędzy instytucjami odpowiedzialnymi za ochronę przeciwpowodziową a użytkownikami gruntów na tych terenach. Każdorazowe przejście fali powodziowej wywołuje dyskusję czy zalanie terenów polderowych istotnie wspomaga system ochrony przeciwpowodziowej [Łoś 2012, Wosiewicz i in. 2015]. Wskazywany jest m.in. brak dostatecznych pojemności retencyjnych polderów, które w sposób znaczący mogłyby przyczynić się do redukcji fal wezbraniowych i powodziowych, jak również problemy z właściwym sterowaniem odpływem. Osiągnięcie pożądanego stopnia redukcji wezbrań przez poldery wymaga instalacji na nich sterowanych urządzeń wpustowych, np. [Chaterjee i in. 2008, Foerster i in. 2008, Łoś 2013, Mioduszewski i in. 2012, Wosiewicz i in. 2015]. Sterowanie tymi urządzeniami musi być wspomagane precyzyjnymi progn... »\nKolejne Europejskie Forum Nowych Idei (EFNI), organizowane przez świat polityki, biznesu, nauki, organizacji pozarządowych polskich i europejskich, odbyło się w Sopocie (28-30 września 2016 r.). W Forum uczestniczyło ok. 1000 osób. 30 września, w ramach Forum, odbyła się 4-godzinna sesja organizowana przez Global Compact, Network Poland, wraz z Ministerstwem Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej, pod hasłem Inicjatywa Bałtycka, Żegluga Śródlądowa - Odra 2016. W tej sesji uczestniczyło ok. 200 osób - wysokiego szczebla przedstawicieli rządu, samorządów, biznesu i nauki. Global Compact przygotowało na tę sesję dwa tomy materiałów: "Bałtyk dla wszystkich 2016" i "Żegluga śródlądowa Odra 2016". Szczególnie ten drugi tom jest interesujący dla wszystkich specjalistów gospodarki wodnej. Umieszczone w nim wystąpienia przedstawicieli ministerstw oraz dyskusja w znacznym stopniu wykroczyła poza problematykę żeglugi na Odrze, obejmując również wiele zagadnień szeroko pojętej gospodarki wodnej. W 2015 r. UN Compact, Network Poland zorganizował podobną sesję, która dotyczyła problematyki "Bałtyk dla wszystkich" i "Żegluga Śródlądowa - Wisła". United Nations Global Compact (UNGC) został założony w lipcu 2000 r. z inicjatywy sekretarza generalnego ONZ. UNGC wzywa sektor prywatny na całym świecie do powiązania swoich strategii biznesowych z uniwersalnymi strategiami dotyczącymi praw człowieka, standardów pracy, ochrony środowiska, przeciwdziałania korupcji oraz wspierania celów ONZ. Global Compact Network Poland to jedna z sieci krajowych UNGC. Global Compact Poland stanowi sekretariat polskich członków UNGC, biuro projektowe oraz lokalny punkt kontaktowy i informacyjny. Polska sieć UNGC została uruchomiona w lipcu 2001 r. wraz z United Nations Development Programme, a od 2013 r. jest prowadzona i zarządzana przez Fundację Global Compact Poland. We współczesnym świecie rośnie rola transportu surowców i gotowych produktó... »\nPo raz pierwszy od wprowadzenia w polskim monitoringu wód oznaczania stężeń ogólnego węgla organicznego (OWO) przedstawiono charakterystykę występowania tego parametru w rzekach dorzecza Wisły i niewielkiego powierzchniowo w granicach Polski dorzecza Niemna. Zakres stężeń OWO jest znaczny (0,5-70 mg Cdm-3) i wykazuje wyraźne regionalne zróżnicowanie, relacje z rzędowością rzeki, sezonowość stężeń i dynamikę wieloletnią. Stężenia OWO wykazują ścisły związek z reżimem hydrologicznym rzek - podczas wezbrań następuje wzrost stężeń OWO i zawiesiny ogólnej. W niektórych rzekach w latach 2000-2014 odnotowano stopniowy spadek stężeń OWO, wskazujący na poprawę efektywności gospodarowania ściekami w dorzeczu.W oda w środowisku przyrodniczym, jako uniwersalny rozpuszczalnik i nośnik, zawiera różnorodne substancje mineralne i organiczne pochodzenia naturalnego i antropogenicznego. Najczęściej w opracowaniach hydrologicznych, hydrochemicznych czy z zakresu gospodarki wodnej prezentuje się parametry opisujące substancje mineralne, stan fizykochemiczny wód, metale ciężkie, a substancje pochodzenia organicznego bywają traktowana marginalnie. Stan ten wynika przede wszystkim z trudności metodycznych i analitycznych, a pełne określenie zasobności wód w związki węgla organicznego w Polsce (OWO - ogólny węgiel organiczny), służby środowiskowe powszechnie wdrożyły dopiero w 2004 r. Mimo niefortunnej polskiej nazwy parametru (powszechnie określanym z języka angielskiego TOC - total organic carbon) stał się on ważnym elementem w ocenie jakości wód w ramach wdrażania Ramowej Dyrektywy Wodnej. Wieloletnia i efektywna polska polityka prośrodowiskowa w znacznym stopniu ograniczyła antropogeniczny ładunek materii organicznej docierającej do wód rzecznych i sprawiła, że rzeki stają coraz to w większym stopniu seminaturalne. Obecność w rzekach związków organicznych jest uwarunkowana cechami zlewni i dlatego mogą one stać się obiektem studiów środ... »\nZastosowanie geosyntetyków w budownictwie wodnym było przedmiotem seminarium hydrotechnicznego zorganizowanego przez: Wydział Instalacji Budowlanych, Hydrotechniki i Inżynierii Środowiska Politechniki Warszawskiej wraz z Przedsiębiorstwem Realizacyjnym INORA Sp. z o. o. przy wsparciu Instytutu Techniki Budowlanej oraz firmy NeoStrain Sp. z o.o., a także firmy WICHARY Technologies Sp. z o.o. i EFB Partner Jerzy Kruczyński. Będący jedną z głównych atrakcji seminarium pokaz terenowy odbył się nad brzegiem Wisły, na terenie piaskarni Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w Warszawie. Sem... »\nJubileusz 20-lecia Międzynarodowej Komisji Ochrony Odry przed Zanieczyszczeniem Wrocław, 23-24 listopada 2016 r. Międzynarodowa Komisja Ochrony Odry przed Zanieczyszczeniem powstała 11 kwietnia 1996 r. Jest jedną z tego typu komisji w Europie i jedyną w Polsce. Jej zasługi w zlewniowym zarządzaniu wodą w międzynarodowym dorzeczu Odry są nie do przecenienia.Jubileusz 20-lecia MKOOpZ świętowano w Hotelu Tumskim we Wrocławiu, a moderatorem uroczystości był Paweł Gołębski z Rozgłośni Regionalnej Polskiego Radia. Wśród gości znaleźli się m.in.: Iwona Koza - prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej, Elisabeth Wolbers - konsul generalny Republiki Federalnej Niemiec we Wrocławiu, Robert Kęsy - wiceprezes KZGW, Joanna Kopczyńska - wicedyrektor Departamentu Zasobów Wodnych w Ministerstwie Środowiska, Leszek Bagiński - przewodniczący Krajowej Rady Gospodarki Wodnej, Joanna Gustowska - dyrektor Dolnośląskiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych, przedstawiciele rządów Republiki Federalnej Niemiec i Republiki Czeskiej, obecni i byli członkowie MOOpZ. - Pracuję w Komisji od 11 lat; spotykamy się, możemy razem działać - powiedziała przewodnicząca MKOOpZ Heide Jekel, rozpoczynając jubileuszowe obrady. Piotr Barański, dyrektor Sekretariatu MKOOpZ od 10 lat, witając gości wyraził radość z faktu, że siedziba Sekre... »\nCzynniki kształtujące wysokość opłat za usługi wodne w Polsce\nW artykule wskazano na znaczenie analizy ekonomicznej dla procesu decyzyjnego związanego z wdrażaniem polityki ekologicznej w zakresie ochrony wód i gospodarowania nimi przez instytucje Państwa, poprzez przedstawienie wyników wstępnej analizy zmian wprowadzanych w zakresie instrumentów ekonomicznych w ramach trwających prac nad nowelizacją prawa wodnego. Przedmiotem analizy jest relacja opłat za usługi wodne oraz kosztów związanych z wykorzystaniem wody w przemysłowym procesie produkcyjnym do przychodów ze sprzedaży i zysku, na przykładzie produkcji piwa. Analizę tej relacji przeprowadzono w nawiązaniu do zasady zwrotu kosztów usług wodnych, która jest podstawowym założeniem ekonomicznym wdrażania Ramowej Dyrektywy Wodnej. Aby zrealizować tak postawiony cel, przeprowadzono analizę publikacji oraz dokumentów związanych z kolejnymi projektami zmian w ustawie Prawo wodne wraz z obliczeniami opartymi na rachunku kosztów produkcji dla trzech typów zakładów produkcyjnych o różnej wodochłonności procesu produkcyjnego.W analizie ekonomicznej dominuje ujęcie wartościowe, uznawane za warunek wykorzystania rachunku optymalizacyjno- efektywnościowego w procesach decyzyjnych. Funkcję uniwersalnego miernika wartości pełni pieniądz, który umożliwia kwantyfikację elementów składowych danego procesu gospodarczego oraz porównanie ich ze sobą. W ten sposób możliwe jest dopełnienie prakseologicznej zasady racjonalnego gospodarowania i zapewnienie użyteczności rachunku optymalizacyjnego w jego obrachunkowym wymiarze [Czaja S. i Becla A., 2007, s. 30]. Woda to dobro szczególne. Jest źródłem życia, stanowi surowiec w produkcji rolnej i wielu gałęziach przemysłu, niemający substytutu, jest elementem krajobrazu, stanowi atrakcyjny obiekt rekreacji. Te wszystkie funkcje generują zróżnicowaną wartość wody w ramach tego samego systemu zlewniowego, zależną od alokacji pomiędzy użytkowników. Sposób użytkowania może mieć charakter bezpośredni, np. do... »\nW sprawie wymagań związanych z regulacją małych rzek\nDo napisania tego listu skłonił mnie artykuł profesorów Zbigniewa Popka i Jana Żelazo zamieszczony w nr. 6/2016 "GW". List mój nie jest jednak polemiką z tezami tego artykułu. Pragnę jedynie przedstawić własny, niewątpliwie odmienny, pogląd na regulację rzek. Odmienny to nie oznacza sprzeczny, raczej równoległy. Swoje poglądy kształtowałem w ciągu ponadpółwiecznej praktyki inżynierskiej: wykonawcy, projektanta, rzeczoznawcy. Ten list piszę "nulla doctrina", nie bacząc na obowiązujące doktryny, mody czy tendencje. Precyzuję zakres listu. Po pierwsze: chodzi mi o rzeki małe, o zlewniach rzędu kilkudziesięciu bądź kilkuset km2. Po drugie: w tej klasie wielkości chodzi mi o rzeki uregulowane w przeszłości lub mające być uregulowane w przyszłości na terenach wiejskich dla celów rolniczych. Po trzecie: chodzi mi o rzeki na obszarach nizinnych lub wyżynnych, z pominięciem obszarów górskich i obszarów depresyjnych. Bardzo znaczna liczba rzek w Polsce, na całej długości lub na znacznych odcinkach, spełnia wymienione kryteria. Właśnie do takich rzek odnosi się ten list. Regulację rzek zaliczam tradycyjnie do melioracji podstawowych, nie bacząc na wprowadzone zmiany w obowiązującej terminologii. Zwracam uwagę na dwa podstawowe uwarunkowania, które wielu traktuje marginalnie. Są to uwarunkowania czasowe (czynnik czasu) oraz uwarunkowania przyrodnicze, odniesione w pierwszej kolejności do przyrody nieożywionej. Znaczną uwagę zwracam na rolę roślinności rzecznej. Sygnalizuję zmieniające się uwarunkowania gospodarcze. Wielokrotnie odnoszę się do dorobku ostatniego siedemdziesięciolecia. Dorobku dotyczącego działań, a także zaniechań, które wspólnie - choć nie jednocześnie - przyczyniły się do uformowania obecnego stanu rzek w Polsce. Staram się wyjaśnić nie tylko co było, lecz także dlaczego tak było. Bardzo ograniczam moje uwagi dotyczące budowli na rzekach. Jest to temat obszerny, zasługujący na oddzielne omówienie. UWA... »


Tydzień w Jaworznie - Praktycy nauki i biznesu spotykają się w Humanitas\nPoprawiono: poniedziałek, 25, wrzesień 2017 15:43\nW dniach 27-29 września w Wyższej Szkole Humanitas w Sosnowcu odbędzie się III edycja Kongresu Praktyków Nauki i Biznesu. Nauka Napędza! Ogólnopolskie wydarzenie skierowane jest do pracodawców, przedsiębiorców, osób aktywnych na rynku pracy, ale też studentów, uczniów oraz kadry naukowej i przedstawicieli sektora badań naukowych. W 2. dniu Kongresu odbędą się Targi Pracy organizowane przez Powiatowy Urząd Pracy w Sosnowcu. Sprzedaż, komunikacja w nowych mediach, administracja, prawo oraz psychologia i autoprezentacja – to główne zagadnienia, przewidziane w programie III Kongresu Praktyków Nauki i Biznesu. Przedsięwzięcie współorganizowane jest przez Urząd Miasta w Sosnowcu oraz Powiatowy Urząd Pracy w Sosnowcu i tak, jak w ubiegłych latach jest oficjalnym wydarzeniem zapowiadającym Europejski Kongres Małych i Średnich Przedsiębiorstw. Głównym zamierzeniem tegorocznego, trzydniowego Kongresu jest propagowanie transferu osiągnięć nauki do biznesu oraz wzmacnianie partnerstwa podmiotów naukowych i gospodarczych. Dlatego Kongres finansowany jest ze środków Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego przeznaczonych na działalność upowszechniającą naukę. - Wyższa Szkoła Humanitas od lat prowadzi inicjatywy propagujące przedsiębiorczość oraz rozwój lokalnego biznesu, przykładając szczególną wagę do działań aktywizujących przedsiębiorców. Po sukcesie dwóch poprzednich edycji Kongresu, do tegorocznej, poza zagadnieniami biznesowymi, zostały włączone elementy upowszechniające naukę oraz sprzyjające synergii nauki i biznesu. Mam nadzieję, że wydarzenie przyczyni się do integracji obydwóch sektorów oraz wzmocni ich wzajemne relacje, a wypracowane wnioski będą cennym źródłem wiedzy dla przedstawicieli sektora gospodarczego – podkreśla dr hab. Michał Kaczmarczyk, prof. WSH, Rektor Uczelni.\nTegoroczna edycja będzie też miała nowatorską, oryginalną formułę. - To ogromna satysfakcja, że Kongres tak dobrze się przyjął, a jego trzecia edycja potrwa aż trzy dni, gwarantując potężną dawkę praktycznej wiedzy. Nowością tej edycji jest oryginalna formuła, zgodnie z którą prelegenci występować będą w duetach - naukowiec i praktyk, a ich wystąpienia zakończone będą wspólnymi panelami dyskusyjnymi z udziałem uczestników – zapowiada dr Krystian Dudek, pomysłodawca i Dyrektor Programowy Kongresu i dodaje - zaproszenie do udziału przyjęli najlepsi naukowcy w kraju oraz cenieni praktycy. Uczestnicy będą mieli okazję wysłuchać m.in. Macieja Orłosia, Szymona Hołowni, Kamila Pawelskiego znanego jako Ekskluzywny Menel czy Ireny Kamińskiej-Radomskiej – mentorki tvn-owskiego programu „Projekt Lady”. Każdego dnia przewidziane są także warsztaty praktyczne, zatem z pewnością każdy wybierze coś dla siebie. Poprzednie edycje cieszyły się bardzo dużym zainteresowaniem gromadząc najlepszych ekspertów i blisko tysiąc uczestników, nie tylko z województwa śląskiego. Podczas Kongresu po raz kolejny zostaną wręczone nagrody HumanitAS, dedykowane firmom wyróżniającym się pod kątem innowacyjności, przedsiębiorczości i etyki prowadzenia biznesu. Dodatkowo, podczas drugiego dnia wydarzenia odbędą się Targi Pracy organizowane przez Urząd Pracy w Sosnowcu. Towarzyszyć im będą dedykowane warsztaty dla tych, którzy na rynku pracy chcą prezentować się profesjonalnie, zwiększając swoją szansę na sukces. Patronat honorowy nad III Kongresem Nauki i Biznesu. Nauka Napędza! objął Marszałek Województwa Śląskiego oraz blisko trzydziestu przedstawicieli samorządów z województw śląskiego i małopolskiego, m.in. Starosta Gliwicki, Prezydent Miasta Katowice, Prezydent Miasta Jaworzno, Prezydent Miasta Zawiercie oraz Burmistrz Miasta i Gminy Olkusz. Wśród kilkudziesięciu partnerów wydarzenia znaleźli się m.in. Regionalna Izba Gospodarcza, Izba Rzemieślnicza oraz Małej i Średniej Przedsiębiorczości w Katowicach, Agencja Rozwoju Lokalnego, Polskie Towarzystwo Ekonomiczne, Brand24, AMB Sp. z o.o., Optokom, Centrum Rozwoju Kobiet Class Ladies, Standarder sp. z o.o., czy PKM Sosnowiec. Kongres jest bezpłatny i otwarty dla wszystkich zainteresowanych! Nasza gazeta objęła patronat prasowy nad wydarzeniem.